1950.09.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

Σάββατον 9 Σεπτεμβρίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.45′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§2Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐξακολουθεῖ τὸ σύστημα αὐτό, νὰ ἀναγράφουν παρὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, οἱ κ. κ. πρακτικογράφοι καὶ ὄχι οἱ στενογράφοι, ὑβριστικὰς φράσεις αἱ ὁποῖαι ἀκανονίστως ἀπευθύνονται πρὸς τὸν ρήτορα. Εἰς τὴν σελίδα 19 τῶν χθεσινῶν πρακτικῶν ἀναγράφεται: «Ι. Λύρας.... (Ἀναγινώσκει)...». Τὸν εὐχαριστῶ πολύ, ἀλλὰ φαίνεται θὰ ἔχῃ αὐτὸς ἀπ’ εὐθείας πληροφορίας ἀπὸ τὴν κομινφόρμ.

§3Ι. ΒΛΑΜΙΔΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὸν λόγον.

§5Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ὅταν αἱ Κυβερνήσεις ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἀνακοινώνουν τὰς προγραμματικὰς κατευθύνσεις των, ὁ κανὼν εἶναι, ὅτι ἡ συζήτησις περιστρέφεται περὶ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐμφανίζεται καὶ περὶ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἀνακοινώνει. Συμβαίνει ὅμως εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν ἐξαίρεσις. Ἀσχολούμεθα περισσότερον μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προηγήθη καὶ μὲ τὰ ἐνδεχόμενα τὰ ὁποῖα θὰ ἐπηκολούθουν τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι ἐν τούτοις ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσω καὶ ἐγὼ τὴν πορείαν τῆς συζητήσεως. Δὲν ἀνῆκεν εἰς τὰς προθέσεις μου νὰ λάβω τὸν λόγον. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκφράζουν τὰς κοινάς μας ἀπόψεις. Συνέβη ὅμως νὰ ὑπάρξουν προκλήσεις, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς συζητήσεως αἱ ὁποῖαι μὲ ὑποχρεώνουν νὰ λάβω τὸν λόγον. Καὶ κυρίως τὴν τιμὴν αὐτῶν τῶν προκλήσεων ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Εἶπεν εἰς τοὺς δημοσιογραφικάς του ἀνακοινώσεις ὅτι ἐπεδίωξα νὰ τερματίσω τὴν συζήτησιν φυγομαχῶν. Καὶ εἶναι ἡ δευτέρα φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν αὐτὸν τὸν χαρακτηρισμόν. Φαίνεται ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐσχάτως ἔχει γίνει γενναῖος. Διότι ὅσοι συνέβη νὰ παρευρίσκωνται εἰς τὴν Βουλὴν τῆς τετραετίας θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶχεν ἀναγάγει εἰς ἀρχὴν τὴν φυγομαχίαν, εἶχεν ἀναγάγει εἰς σχολεῖον τὴν εὐφυΐαν τῆς σιωπῆς, ἡ ὁποία, μάλιστα, ἐπανηγυρίζετο ἀπὸ τοὺς ὀπαδούς του ὡς εὕρημα. Καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ὀλιγώτερον πάντων τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῇ ἄλλους ἐπὶ φυγομαχίᾳ. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω: Ποία ὑπῆρξεν ἡ μάχη ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑπῆρξε φυγή; Ἐπρόκειτο μόνον περὶ μιᾶς ἐρωτήσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς ΕΠΕΚ, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδα μίαν ἀπάντησιν. Ὅταν διεπίστωσα ὅτι ἡ συζήτησις ἔχει ἐξαντληθῆ, ἐσκέφθην ὅτι ἡ ἀπάντησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἰδοὺ διατί, ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν ὑπῆρξεν οὔτε μάχη, οὔτε φυγή. Ἰδοὺ διατί ὁ χαρακτηρισμός σας καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν εἶναι καὶ ἄτοπος καὶ ἀπαράδεκτος. Καὶ τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τοῦ σχηματισμοῦ καὶ τῆς πολιτικῆς τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, διότι ἐναντίον ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως διετυπώθησαν ἐπικρίσεις καὶ ἐν ὀνόματι ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐκλήθημεν νὰ δώσωμεν ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ εἴμεθα πρόθυμοι. Κατηγορήθημεν, κ. βουλευταί, ὡς ἐφευρέται τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου καὶ ἀναλαμβάνομεν ὅλην τὴν εὐθύνην. Εἰς πόσας σκέψεις ὠφείλετο ἡ πρωτοβουλία μας, θὰ τὰς ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Θὰ ἀποδείξω ὅτι καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, ὅπως συμβαίνει εἰς ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν μας ζωήν, δὲν ἐνεπνεύσθημεν οὔτε ἀπὸ προσωπικά, οὔτε ἀπὸ κομματικὰ ἐλατήρια. Δὲν ἐνεπνεύσθημεν ἀπὸ τὴν διάθεσιν διανομῆς «βοσκοτόπων». Ἀφήνομεν αὐτὴν τὴν φιλοδοξίαν εἰς ἄλλον. Ἐνεπνεύσθημεν μόνον ἀπὸ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῆς Πατρίδος. Ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου διεπιστώθησαν τὰ ἀκόλουθα ἀποτελέσματα: Λαϊκὸν Κόμμα: 62 βουλευταί. Φιλελεύθερον Κόμμα 56. ΕΠΕΚ: 45. Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα: 35. Καὶ ἕπονται αἱ μικρότεραι ὁμάδες. Ἡ πρώτη θεώρησις τῶν ἀριθμῶν διεπίστωνεν ὅτι οὐδὲν κόμμα μόνον θὰ ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ οὔτε κἂν δύο κόμματα συνεργαζόμενα τὸ ἠδύναντο. Ἀνέπτυξα καὶ κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἐκείνης τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐὰν δύο κόμματα θὰ ἤρκουν πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως, θὰ ἦτο φυσικὴ ἡ συνεργασία τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλ. Κόμματος καὶ λόγῳ τῆς κοινῆς προελεύσεως καὶ τῆς συγγενείας τῶν ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἐπήρκουν. Καὶ τότε ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς μου συνειδήσεως ἐτέθη τὸ ἐρώτημα: Ὁ συνασπισμὸς Φιλελευθέρων καὶ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος μὲ ποῖον ἔπρεπε νὰ συνεργασθῇ; Μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἢ μὲ τὴν ΕΠΕΚ; Ἢ ἔπρεπε νὰ γίνῃ διάλυσις; Τὸ τελευταῖον ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποκλεισθῇ, διότι προηγουμένως θὰ ὤφειλον νὰ δοκιμασθοῦν κυβερνητικαὶ λύσεις. Καὶ ἐπροτίμησα τὴν συνεργασίαν μὲ τὴν ΕΠΕΚ. Διατί; Κύριοι βουλευταί, τὸ ἔχω ἐπανειλημμένως ἀναπτύξει ἀλλ’ εἶναι ἡ ὥρα νὰ ἐπαναληφθῇ. Διὰ δύο λόγους: Ὁ πρῶτος λόγος ἦτο διότι τοῦτο ἐνεφανίζετο ὡς ροπὴ τῆς κοινῆς γνώμης. Κατὰ ποῖον τρόπον; Θὰ τὸ ἐξηγήσω. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1946 εἶχε λάβει 160 βουλευτὰς ἐπὶ 354. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου 1950 ἔλαβεν 62 ἐπὶ 250. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἀπεδοκιμάσθη ἀπὸ τὸν λαόν, ἐμειώθη ἡ δύναμίς του. Ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἀποδοκιμασίας ὑπῆρξε σαφής. Διότι ὅταν κρίνωμεν τοὺς ἀριθμοὺς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ τοὺς κρίνωμεν ἀπολύτως. Ὀφείλομεν νὰ τοὺς κρίνωμεν σχετικῶς, ἐν σχέσει πρὸς τὰς προηγουμένας δυνάμεις τῶν κομμάτων. Τότε ἑρμηνεύομεν ὀρθῶς τὰς ροπὰς τῆς κοινῆς γνώμης. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων περίπου διετήρησε τὰς δυνάμεις του. Εἶχε 85 βουλευτὰς ἐπὶ 354 καὶ εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ἔλαβε 56 ἀπέναντι 250 Περίπου διατήρησιν τῶν δυνάμεων. Καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἑρμηνεύων αὐτὴν τὴν στασιμότητα τῶν δυνάμεων τὴν ἀπέδωκεν εἰς τὴν συνεργασίαν μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ὅταν ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁμιλῶν προχθὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶπεν ὅτι ἡ ἀποδοκιμασία μεταξὺ τῶν Κομμάτων Λαϊκοῦ καὶ Φιλελευθέρων κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἶναι κατ’ οὐσίαν ἡ αὐτή, δὲν ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν. Διότι ὑπάρχει θεμελιώδης διαφορά. Πέραν τῶν ἀποτελεσμάτων τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὰ δύο παλαιὰ μεγάλα κόμματα, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἐκδήλωσις τῶν ἐκλογῶν; Ὑπῆρξε, πρῶτον, ἡ δημιουργία ἐκ τοῦ μηδενὸς τῆς ΕΠΕΚ. 280 χιλ. ψηφοφόροι, 45 βουλευταί. Αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ νέον πολιτικὸν γεγονός. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἀπετέλει ἐκδήλωσιν ροπῆς τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ πέραν τῆς ΕΠΕΚ ὑπῆρξεν ὁ διπλασιασμὸς τῆς ἰδικῆς μας κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως. Διότι εἴχομεν 27 βουλευτὰς ἐπὶ 354 καὶ ἐπήραμεν 35 ἐπὶ 250. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα ἐκείνης τῆς ἐκλογῆς. Κατηγορήθημεν ὅμως ὅτι ἐνεφανίσθημεν ἐνώπιον τοῦ λαοῦ μὲ τὸ ὄνομά μας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ κατηγορίαν. Ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς. Δὲν κατεφύγομεν εἰς σιβιλλικὰς συλλαβάς, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποτελοῦν ὑπαινιγμοὺς ἐγκύρων, σεβαστῶν ὀνομάτων. Δὲν ὑπεσχέθημεν ψευδώνυμα, ἐπεκαλέσθημεν ἐπώνυμα, τὸ ὄνομά μας καὶ ἐν ὀνόματί μας ἐζητήσαμεν καὶ ἐλάβομεν 200 χιλ. ψήφους, 35 βουλευτάς. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα) Εἴμεθα διὰ τοῦτο ὑπερήφανοι καὶ ἀπορρίπτομεν μὲ περιφρόνησιν τὰς μομφάς. Αὐτὰ ὑπῆρξαν, κύριοι βουλευταί, τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ συνεργασία; Ἐρώτημα περίπου ἐπαναλαμβανόμενον καὶ αἰωρούμενον καὶ σήμερον εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς Βουλῆς. Πρὸς ποίαν κατεύθυνσιν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ συνεργασία; Ἐὰν ἐγένετο πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ παρείχετο ἡ ἐντύπωσις συνεχίσεως τῆς τετραετίας. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶχε θελήσει ἡ ροπὴ τῆς κοινῆς γνώμης. Ἀντιθέτως, ἐὰν ἐγένετο ἡ συνεργασία μὲ τὴν ΕΠΕΚ, θὰ ἐφαίνετο ἀνταπόκρισις πρὸς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ροπὴν τῆς κοινῆς γνώμης. Ἰδοὺ ὁ πρῶτος λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ὤθησεν εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν. Δὲν ὑπῆρξαν, οὔτε προσωπικά, οὔτε κομματικὰ ἐλατήρια, ὅπως χθὲς ὑπηνίχθησαν ρήτορες, τὰ ὁποῖα μὲ ὡδήγησαν εἰς αὐτὴν τὴν σκέψιν. Ὑπῆρξε μόνον ἐκτίμησις τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος, ὑπῆρξεν ἀνταπόκρισις πρὸς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ὑπῆρξε καὶ δεύτερος λόγος, ἐπίσης οὐσιώδης. Ἐὰν ἐγένετο κυβερνητικὴ συνεργασία μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ συνετελεῖτο διχοτόμησις τῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Βουλῆς. Συμφέρον ὅμως εἰς τὴν χώραν εἶναι ὄχι ἡ διχοτόμησις ἀλλὰ ἡ τριχοτόμησις, ὅταν βεβαίως εἶναι κοινοβουλευτικῶς, ἀριθμητικῶς δυνατή, ὅταν τὴν ἔχῃ ἐπιτρέψει ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Λαοῦ. Διότι ὅταν ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας δὲν καθίσταται δυνατή, ἀναπόφευκτος εἶναι ἡ δημιουργία τῶν δύο μετώπων. Ἀλλὰ θὰ πρέπῃ νὰ καταβάλλεται ἡ προσπάθεια ὅπως ὑπάρξῃ τριχοτόμησις, διότι ἡ δημιουργία διαμέσου πολιτικῆς δυνάμεως σχηματίζει κυματοθραύστην καὶ εἰς ἕνα τόπον, τόπον ὅπου ἐνδημεῖ ὁ ἐμφύλιος διχασμός, ἀποτελεῖ ὑπερτάτην ἐθνικὴν ὑπηρεσίαν. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸς ὑπῆρξεν ὁ δεύτερος λόγος ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν ἀπόφασίν μας. Ἀλλὰ ὑπελείπετο νὰ ἐξακριβωθῇ, ἐὰν ὑφίστατο ἡ ἰδεολογικὴ ταὐτότης. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα, ἦτο ἤδη δεδομένη ἐκ τῶν προγενεστέρων ἀγώνων ἡ ταὐτότης, ἡ συγγένεια τῶν ἰδεολογικῶν κατευθύνσεων. Ἔμελλε νὰ διαπιστωθῇ ἂν ἦτο δυνατὴ ἡ διατύπωσις κοινοῦ προγράμματος μὲ τὴν Ε.Π.Ε.Κ., ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἡ προσπάθεια αὐτὴ κατεβλήθη κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα καὶ ὑπήρξαμεν εὐτυχεῖς διαπιστώσαντες, ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ διατύπωσις κοινοῦ προγράμματος. Καὶ τότε ὑπεστηρίξαμεν πλέον ἀνενδότως τὴν ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, τὴν ἀνάγκην τῆς συνεργασίας Φιλελευθέρων, Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ καὶ Ε.Π.Ε.Κ. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῶν δύο διαδοχικῶν Κυβερνήσεων. Ἀχάριστον εἶναι τὸ θέμα καὶ ἀνήκει ἡ ἐξιστόρησις, ὄχι εἰς τοὺς φίλους, ἀλλὰ εἰς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σχήματος. Ἐνεμείναμεν εἰς τὴν ἄποψιν, τὴν ὁποίαν ἀρχικῶς ὑπεστηρίξαμεν καὶ τελικῶς ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν. Μᾶς ἀπεδόθη χθὲς ἐλατήριον τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως Κέντρου ἡ προσωπική μας φιλοδοξία, ἡ προσπάθεια νὰ μετάσχωμεν εἰς μίαν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ εἶναι προφανές, ὅτι οἱονδήποτε σχῆμα κυβερνητικὸν καὶ ἐὰν κατηρτίζετο, μὲ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσεν ὁ λαός, τῶν 35 βουλευτῶν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὴν τὴν πτωχὴν θέσιν τῆς δευτέρας ἀντιπροεδρίας... Δὲν ἦτο ἑπομένως ἡ φιλοδοξία τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ἦτο μόνον ἡ ἐπιτέλεσις ἐθνικοῦ καθήκοντος ὅπως ἡμεῖς τὸ ἀντιλαμβανόμεθα. (Χειροκροτήματα). Ποῖον ὑπῆρξε τὸ κοινὸν πρόγραμμα, κύριοι βουλευταί; Δυσχερὴς ὑπῆρξεν ἡ ἐπίτευξις, διότι πράγματι ἐπὶ τοῦ κεφαλαιώδους θέματος τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας, τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ Κομμουνισμοῦ, ὑπῆρξαν καὶ ὑπάρχουν οὐσιώδεις διαφοραὶ ἀντιλήψεων. Κατεβάλομεν προσπάθειαν, ὥστε ἡ διατύπωσις νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, ὄχι διότι ἐνομίζαμεν ὅτι εἴχομεν ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλωμεν τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, ἀλλὰ διότι αἱ μὲν ἰδικαί μας ἐγένοντο ἀποδεκταὶ ἀπὸ τὴν Ε.Π.Ε.Κ., αἱ ἰδικαί της δὲν ἐγένοντο ἀποδεκταὶ ἀπὸ ἡμᾶς. Ἑπομένως ὅριον κοινοῦ προγράμματος ἦσαν αἱ ἰδικαί μας ἀπόψεις καὶ αὐταὶ ἀπετέλεσαν τὴν βάσιν τοῦ κοινοῦ προγράμματος. Ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ ἀπόψεις, κύριοι βουλευταί; Τὰς συνώψισεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Εἴπομεν: «Ὅσοι ἠδικήθησαν θὰ εὕρουν δικαιοσύνην. Ὅσοι μετεμελήθησαν εἰλικρινῶς, θὰ εὕρουν ἐπιείκειαν. Ὅσοι ἐμμένουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος θὰ καταστοῦν ἀκίνδυνοι διὰ τὸ Ἔθνος». Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπίγραμμα τῆς πολιτικῆς τῆς ἐθνικῆς ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου καὶ αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ σημερινή μας πολιτική. Αὐτὴ ὑπῆρξε καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῆς τετραετίας ἡ πολιτική μας, αὐτὴ θὰ εἶναι καὶ εἰς τὸ μέλλον. Διότι μᾶς συμβαίνει νὰ κατηγορούμεθα ἐπὶ ἀσταθείᾳ καὶ νὰ ἔχωμεν σχολαστικὴν σταθερότητα... (Χειροκροτήματα). Αὐταὶ αἱ ἀρχαὶ ἐνέπνευσαν καὶ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα: Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ ἐπαγγελία, ἀλλὰ ποία ὑπῆρξεν ἡ πρᾶξις; Μήπως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἔχομεν παραβίασιν τῆς ἐπαγγελίας; Κύριοι βουλευταί, ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν μου λύπην διότι χθὲς καὶ προχθές, ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπανελήφθησαν ἀσύστατοι κατηγορίαι, ἐνῷ ἐπανειλημμένως, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους, ἔχομεν δώσει τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι πείθουν ὅτι οὐδέποτε αὐστηροτέρα ἐπαγρύπνησις συνέβη ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, τοῦ τετραμήνου. Πόσοι ἀπελύθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ τετραμήνου; Ἰδοὺ οἱ ἀριθμοί. Ἀπελύθησαν κατὰ τὴν ὑπουργίαν τοῦ φίλου μου κ. Γαρουφαλιᾶ 687 καὶ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ὑπουργίαν 96, τὸ ὁποῖον σημαίνει 783. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ποίους ἀπελύθησαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίνων νόμων; Οἱ νόμοι εἶναι ἰδικοί σας, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ εἶναι ἰδικαί σας, αἱ ὁποῖαι τοὺς ἀπέλυσαν καὶ ἂν ἡ ἀπόλυσις εἶναι ἐσφαλμένη, σεῖς πταίετε. Κατηγορήσατε τὸν ἑαυτόν σας, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μᾶς ἀπευθύνετε κατηγορίας. (Χειροκροτήματα). Μία μόνον ὑπῆρξε παραλλαγή, «ἡ οἴκοι νοσηλεία» καὶ θὰ ὑπάρξῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς σαφὴς ἐξήγησις.

§6ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ δεχθῶ διακοπάς, ἐὰν εἶχον τὸν λόγον των, ἀλλὰ αἱ διακοπαί σας σᾶς βλάπτουν καὶ θέλω νὰ σᾶς προφυλάξω ἀπὸ τὸ ἀτύχημα... (Χειροκροτήματα). Διότι οἱ νόμοι εἶναι οἱ ἴδιοι καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ αἱ ἴδιαι, δὲν ἔχει ὑπάρξει καμμία μεταβολή.

§8ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Διοικητής;

§9Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν μετέχει τῶν Ἐπιτροπῶν καὶ αὐτὸ εἶναι ἡ ἄγνοιά σας.

§10ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκτελεῖ τὰ σημειώματα.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τώρα θὰ ἔλθω εἰς αὐτά. Σπεύδετε! Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θὰ δοθοῦν πλήρεις ἐξηγήσεις. Τὰς ἐζήτησεν ἄλλως τε ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ τὰς ὀφείλω εἰς τὴν Βουλήν. Πέραν λοιπὸν αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν, τῶν 783, ἀπὸ τοὺς νόμους τοὺς ἰδικούς σας καὶ τὰς Ἐπιτροπὰς τὰς ἰδικάς σας, ὑπάρχει πράγματι μία παρέκκλισις. Εἶναι ἡ παρέκκλισις τῆς «οἴκοι νοσηλείας» 95; καθὼς ἐπίσης καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος Γαβριηλίδη. Κατὰ ποῖον τρόπον οἱ 95 νοσηλευόμενοι καὶ ὁ Γαβριηλίδης εὑρέθησαν εἰς τὰς Ἀθήνας; Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. διετέλει προφανῶς εἰς πλάνην προχθὲς ὅταν εἶπεν ὅτι αἱ ἀπολύσεις εἶχον διαταχθῆ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Αἱ πληροφορίαι του εἶναι ἐσφαλμέναι. Αἱ ἀπολύσεις συνέβησαν εἰς τὴν ἰδικήν μας Κυβέρνησιν καὶ συνέβησαν ὅπως ἀκριβῶς εἶχον τότε ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῇ βάσει γνωματεύσεως τῶν Ὑγειονομικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ κατὰ διαταγὴν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῆς Μακρονήσου. Ἀλλὰ ἐπίσης, διότι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὀφείλομεν τὴν ἀλήθειαν, ἐπίσης κατόπιν καὶ διαταγῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Εἰς τὸ κείμενον τῆς διαταγῆς τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ Μακρονήσου, τῆς 20 Ἰουνίου 1950, ἀναγράφεται ὅτι χορηγεῖται οἴκοι νοσηλεία κατόπιν πρῶτον διαταγῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ δεύτερον, γνωματεύσεως τῶν ὑγειονομικῶν ἐπιτροπῶν εἰς ἀσθενεῖς νοσηλευομένους εἰς τὸ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον τῆς Μακρονήσου καὶ εἰς τὴν Σωτηρίαν. Γεγονὸς ἑπομένως εἶναι, ὅτι καθ’ ὅσον ἀφορᾶ τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν ὑπῆρξε παρέκκλισις ἀπὸ τὴν τάξιν ἡ ὁποία ἐτηρεῖτο. Ἀλλὰ τοῦτο ὑπῆρξε προσωρινὸν διότι, ὅπως ἡ Βουλὴ γνωρίζει, διέταξα τὴν ἐπάνοδόν των εἰς τὴν Μακρόνησον καὶ τοῦ Γαβριηλίδη κλὶ τῶν ἄλλων. Εἶπε χθὲς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ὅτι ἐτέλει ἐν ἀγνοίᾳ αὐτῆς τῆς διαταγῆς μου. Καὶ εἶναι ἀκριβές, διότι δὲν ἐνόμιζον, ὅτι τὸ θέμα ἦτο ἄξιον τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἡ ἱστορία. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως καμμία παρέκκλισις ἀπὸ τὰς ἐπαγγελίας μας κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς, ἐκτὸς αὐτῆς, τῆς ὁποίας ἡ ἐπανόρθωσις συνέβη τάχιστα. Ἰδοὺ διατὶ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς νὰ λέγῃ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους: «Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἠσκήθη ἰσοπολιτεία μὲ τὸ νὰ δοθῇ ἄφεσις ἁμαρτιῶν εἰς τοὺς ἐπικινδυνοδεστέρους κρατουμένους, ἡ μετάβασις τῶν ὁποίων εἰς τὰ χωρία ἔχει ἐξεγείρει τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τόσας ταλαιπωρίας ἐξ αἰτίας αὐτῶν; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται ὅτι ἠμποροῦν νὰ κοιμῶνται ἥσυχοι οἱ κάτοικοι τῆς ὑπαίθρου, ὅταν στέλλωνται εἰς τὰ χωρία ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔσφαξαν, ἐπυρπόλησαν καὶ κατέστρεψαν»; Θὰ εἰδοποιήσωμεν τὰ χωριά, ἀξιότιμε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν σας πρωτοβουλίαν ὀφείλεται ἡ μετάβασις αὐτῶν τῶν ἐπικινδύνων ἀνθρώπων. Αὐτὴ εἶναι κ. βουλευταί, ἡ ἱστορία τῆς ἐφαρμογῆς τῶν μέτρων ἐπιεικείας. Οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους κατηρτίσαμεν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνεπνεύσθησαν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς ποὺ ἀνέπτυξα, παραμένουν νομοσχέδια, ἀκόμη δὲν ἔγιναν νόμοι. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐγένοντο, θὰ ἀπέβαινον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς βλάβην τοῦ κομμουνισμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐμμείνω εἰς αὐτὸ τὸ θέμα καὶ νὰ διαλύσω μίαν πλάνην τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐλέχθη κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ὅτι τὰ γεγονότα τῆς Κορέας μᾶς ὑπεχρέωναν εἰς ἀλλαγὴν γραμμῆς. Διατί, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους; Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν εἶναι μέτρα ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ, δὲν εἶναι μέτρα συγκαταβάσεως πρὸς τὸν Κομμουνισμόν. Ἄς τὰ ἀνακεφαλαιώσωμεν: Ὅταν ζητοῦμεν νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς ὅσους ἠδικήθησαν, ποῖον ἐξυπηρετοῦμεν; Τὸν Κομμουνισμὸν ἢ τὸ Ἔθνος; Ὅταν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μεταμελοῦνται εἰλικρινῶς παρέχομεν ἐπιείκειαν, ποίους ὑπηρετοῦμεν; Τὸν κομμουνισμὸν ἀπὸ τὸν ὁποῖον στεροῦμεν πελατείαν ἢ τὸ Ἔθνος; Ὅταν κριταὶ εἶναι αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ καὶ ὄχι τὸ κόμμα, ὅπως ἄλλοτε ἴσως συνέβαινεν, ἡ ἐγγύησις εἶναι πλήρης. Ἰδοὺ διατὶ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας ἐπιβεβαιώνουν ἁπλῶς τὴν ἀνάγκην τοιούτων μέτρων, ἀλλὰ δὲν μᾶς χρειάζονται διὰ νὰ μᾶς ἐμπνεύσουν. Τὰ γεγονότα τῆς Κορέας ἦσαν χρήσιμα δι’ ἄλλους λαούς, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν ἀνειδοποίητοι. Δι’ ἡμᾶς ὅ,τι συμβαίνει ἐν Κορέᾳ, δὲν συμβαίνει σήμερον. Ἔχει συμβῆ εἰς τὸ παρελθόν. Ἔχει συμβῆ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς μὲ τὰ ἐγκλήματα τοῦ ΕΑΜ, ἔχει συμβῆ τὸν Δεκέμβριον 1944, ἔχει συμβῆ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη. Τὸ Ἔθνος ἔχει εἰδοποιηθῆ. (Χειροκροτήμα). Καὶ διότι ἐγνωρίζαμεν, ἠκολουθήσαμεν πορείαν, ἡ ὁποία βλάπτει καὶ δὲν ὠφελεῖ τὸν κομμουνισμόν. Ἰδοὺ διατὶ τὰ περιστατικὰ τῆς Κορέας ἐπιβεβαιώνουν τὴν ὀρθότητα τῆς πορείας μας. Δὲν μᾶς ὑποχρεώνουν εἰς ἀναθεώρησιν. Κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ὀφείλω, ἐν τούτοις, νὰ εἶμαι δίκαιος καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. Φαντάζομαι ὅτι θὰ ἐλυπεῖτο ἐὰν ἰσχυριζόμην, ὅτι ταυτίζεται εἰς τὸ ἀκέραιον μὲ τὰς ἰδικάς μου ἀπόψεις. Καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς Κυβερνήσεώς μας πράγματι εἴχομεν ἀπόκλισιν ἀπόψεων καὶ ἀπόκλισις αὐτῶν τῶν ἀπόψεων δὲν ἐξεδηλώθη βεβαίως εἰς ἀποφάσεις καὶ εἰς νόμους, ἐξεδηλοῦτο μόνον εἰς λόγους. Καὶ ἔφθασε νὰ ἐκδηλωθῇ καὶ εἰς τὴν ὁμιλίαν τῆς Τήνου. Ἀπουσίαζον ὅταν ἐξεφωνήθη ὁ λόγος τῆς Τήνου. Καὶ ἐκφράζω παράπονον, ὅτι διετυπώθη ἐπίκρισις ἐναντίον τῶν συνεργαζομένων κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἠμπόδιζον τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς τότε Κυβερνήσεως νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικήν του. Τὸ κείμενον τῶν δηλώσεών του, ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐξακολουθῶ—ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως—νὰ πιστεύω εἰς τὴν ἐπιείκειαν, ὅπως τὴν ἀντιλαμβάνομαι, ἡ ὁποία ὅμως, ὑπὸ τὴν παροῦσαν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὰς ἰδέας μου αὐτὰς καὶ θὰ ἐμμείνω ἐξακολουθητικῶς». Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀγαπητόν μου Ἀρχηγὸν τῆς ΕΠΕΚ, ὅτι, ὅταν τὰ κόμματα συνεργάζωνται, οἱ ἀρχηγοί των ὀφείλουν νὰ ἠξεύρουν ὅ,τι περιέχεται καὶ ὄχι ὅ,τι ἀποκλείεται ἀπὸ τὸ κοινὸν πρόγραμμα. Ἀλλ’ ἐπίσης ὑπάρχει εἰς τὴν ὁμιλίαν τῆς Τήνου καὶ μία περαιτέρω διακήρυξις: «Εἶμαι, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, κεκηρυγμένος κατὰ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, εἰς οἱανδήποτε περίπτωσιν....». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι οἱ κομμουνισταὶ ἠμποροῦν νὰ φονεύουν, ἀλλὰ δὲν ἔχουν νὰ φοβοῦνται τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου.... Τὸ κήρυγμα εἶναι ἐπικίνδυνον διὰ τὸ Ἔθνος. Ὅσοι τὸ ἐφαρμόσουν, εἶναι πιθανὸν νὰ ἐξασφαλίσουν καὶ βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλὰ θὰ χάσουν ἀσφαλῶς τὴν βασιλείαν τῆς γῆς. (Χειροκροτήματα). Τότε συνέβη ἡ κρίσις, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι διαπιστώνει βασικὴν διαφωνίαν. Ἐπανῆλθον ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Εἶχα δοκιμάσει βαθεῖαν θλῖψιν δι’ ὅσα συνέβαινον. Ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ συναντήσω πρῶτον τὸν πρώην Πρωθυπουργόν. Μοῦ ἐξιστόρησε τὰ γενόμενα. Καὶ ἠρώτησα, ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτεία του. Μοῦ ἐδήλωσεν ὅτι θὰ δώσῃ ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Βενιζέλου. Ἦτο ἡμέρα Πέμπτη. Τετάρτην εἶχον ἐπανέλθει. Τὸ Σάββατον συνηντήθημεν πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ κ. Πλαστήρας καὶ ἐγώ. Καὶ ἐνώπιον ἀμφοτέρων ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας ἐδήλωσεν, ὅτι ὄχι μόνον θὰ παράσχῃ ψῆφον ἀνεπιφυλάκτου ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ καὶ θὰ εἶναι περισσότερον γενναιόφρων καὶ ἐπιεικής, ἐφαρμόζων καὶ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεώς μας τὰ μέτρα ἐπιεικείας (ἱλαρότης), ὅτι θὰ εἶναι ὀλιγώτερον σκληρὸς ἀπὸ ὅσον ἦτο ὁ κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος. Καὶ τὴν Δευτέραν ὡρκίσθην. Ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ ἐκφράσω παράπονον. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς ΕΠΕΚ, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶπεν, ὅτι εἶναι ἀρχηγὸς δημοκρατικοῦ κόμματος καὶ ὤφειλε νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ κόμματός του. Γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς τὰς ἀρχὰς τῶν δημοκρατικῶν κομμάτων. Καὶ τὰ ἰδικά μας εἶναι δημοκρατικὰ κόμματα. Ἀλλὰ ὅπως ἡμεῖς τὰ ἀκολουθοῦμεν καὶ τὰ σεβόμεθα καὶ ἐκεῖνα συνηθίζουν νὰ μᾶς ἀνταποδίδουν τὸν σεβασμόν. Καὶ ὅταν δίδωμεν τὸν λόγον μας, νὰ τὸν τιμοῦν.... Ἄλλως τε, ὅταν οἱ ἀρχηγοὶ κομμάτων δὲν εἶναι βέβαιοι ὅτι τὸ κόμμα θὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἀπόφασίν των, προφυλάσσονται ἀπὸ τοῦ νὰ δίδουν ἐν ὀνόματι τοῦ κόμματός των ἐπισήμους ὑποσχέσεις αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν διὰ τοὺς ἄλλους προϋπόθεσιν ὡρισμένων πολιτικῶν των ἐνεργειῶν. (Χειροκροτήματα). Τοιουτοτρόπως συνεκροτήθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Ἐναντίον τοῦ προγράμματος τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠκούσθησαν πολλαὶ ἐπικρίσεις. Ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον ἐπανελήφθη ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν παράταξιν εἶναι καὶ πάλιν ἡ ἐπιμονὴ ὑπὲρ τῆς γενικῆς ἀμνηστίας, τῆς λήθης. Θὰ ἐξηγηθῶμεν ἀκόμα μίαν φορὰν δι’ αὐτὸ τὸ τροπάριον, διότι πρέπει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ διαφωτισθῇ, ὥστε οἱ ἄνθρωποι νὰ μὴ παρασύρωνται ἀπὸ ψευδώνυμα. Διότι ἡ εἰρήνευσις ὑπὸ τὴν μορφὴν αὐτὴν εἶναι ψευδώνυμον. Τὸ ἀληθὲς ὄνομα εἶναι ὑποτροπὴ ἐμφυλίου πολέμου, ὑποτροπὴ ἐντὸς τῆς χώρας μας πολέμου ἀπὸ ξενοκίνητα ὄργανα.

§12ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμφυλίου;

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Μὴ τὰ λέγετε εἰς ἐμὲ αὐτά. Ὅλοι οἱ σχετικοὶ ὅροι ποὺ χρησιμοποιοῦνται εἶναι ἰδικοί μου. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπαναλάβω τὴν βασικὴν ἀρχὴν ἡ ὁποία ἐμπνέει τὴν πολιτικήν μου. Ἡ ἀμνηστία εἶναι ἐνίοτε χρήσιμος εἰς τοὺς λαούς. Ἀλλὰ πότε ἔχει ἀπόδοσιν; Ἡ ἀμνηστία περιέχει μίαν σιωπηρὰν προϋπόθεσιν, τὴν ἀποδοχὴν ἐκ μέρους τοῦ ἀντιπάλου· τότε πράγματι ἀποδίδει. Τότε ἀποτελεῖ λήθην διὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἀφετηρίαν διὰ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ σήμερον ποῖος εἶναι ὁ ἀντίπαλος; Ἡ Κομινφόρμ. Δέχεται ἡ Κομινφὸρμ νὰ ἐγκαταλείψῃ, τὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος; Τίποτε δὲν θὰ ἦτο εὐτυχέστερον διὰ τὴν χώραν μας. Ἄν συνέβαινε παγκόσμιος κατευνασμός, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ὁλοκληρωθῇ καὶ μὲ μίαν ἐσωτερικὴν γενικὴν ἀμνηστίαν διὰ νὰ χωρήσωμεν ἠρέμως πρὸς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ σήμερον ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι καὶ διεθνῶς καὶ τοπικῶς γίνεται ἀνασυγκρότησις τῆς ἐπιθέσεως. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ παροχὴ ἀμνηστίας τὶ θὰ ἐπρόκειτο νὰ σημάνῃ; Θὰ ἐσήμαινεν ἀποφυλάκισιν, ἀπελευθέρωσιν, προσφορὰν στελεχῶν εἰς τὸ στρατόπεδον τοῦ ἐχθροῦ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι εἰρήνευσις, εἶναι πόλεμος, εἶναι ἐνίσχυσις τοῦ ἐχθροῦ, εἶναι τραγωδία τῆς πατρίδος. Ἰδοὺ διατὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτος. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν δίδω πρὸς τὴν Δημοκρατικὴν παράταξιν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συντρόφους της. Ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι ἐπὶ τόσους μῆνας ἐντὸς αὐτῆς τῆς Βουλῆς δὲν εὗρεν οὔτε ἅπαξ τὴν εὐκαιρίαν νὰ στιγματίσῃ τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν προδοσίαν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, τί σημαίνει Κομμουνισμός; Τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἶναι ἡ πέμπτη φάλαγξ τοῦ Κομμουνιστικοῦ πανσλαυϊσμοῦ. Καὶ τί σημαίνει συνοδοιπορία; Σημαίνει πέμπτη φάλαγξ τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος. Καὶ ποῖοι εἶναι οἱ συνοδοιπόροι; Συνοδοιπόροι εἶναι ὅσοι δηλώνουν ὅτι δὲν εἶναι κομμουνισταί, ἀλλὰ δὲν λέγουν τίποτα ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ συνοδοιπόροι. Ὑπάρχουν καὶ εἰς ἄλλας χώρας Σοσιαλισταί. Ὑπάρχει τὸ μέγα παράδειγμα τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐργατικοῦ Κόμματος τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλὰ προχθὲς ἡ μεγάλη αὐτὴ μορφή, ἀνθρωπιστικὴ καὶ πνευματική, ὁ Ἄτλυ, εἶπεν ὅτι «ὁ Κομμουνισμὸς διαφθείρει ὅ,τι ἐγγίσει». Καὶ ἂν αὐτὸ ἐλέχθη εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία δὲν ἐδοκίμασε καμμίαν ταλαιπωρίαν ἀπὸ τὸν Κομμουνισμόν, τί θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε λεχθῆ ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ αὐτοῦ βήματος ἐναντίον τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον ἐβύθισεν εἰς τὴν τραγωδίαν τοῦ αἵματος τὴν ταλαιπωρημένην πατρίδα μας; Ἰδοὺ διατὶ ἐκφράζομεν τὴν βαθεῖαν μας λύπην δι’ αὐτὴν τὴν παράλειψιν. Καὶ προκαλοῦντες, θέλομεν τώρα νὰ δώσωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ ἀλληλεγγύη πρὸς τὸ Ἔθνος, ὁ στιγματισμὸς τοῦ ἐγκλήματος καὶ τῆς προδοσίας τοῦ Κ.Κ.Ε. Κύριοι βουλευταί, ἐξεκίνησεν ἀπὸ τὸ παρελθὸν ἡ συζήτησις καὶ διασκελίζουσα τὸ παρὸν ἀπησχολήθη μὲ τὸ μέλλον. Εἶναι τὰ θέματα τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος καὶ τῆς ἐνδεχομένης διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Θὰ ἀσχοληθῶ μὲ ἀμφότερα. Κύριοι βουλευταί, ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀναλογικὴ εἶναι τὸ καλλίτερον ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ νομίζω ὅτι αἱ ἀποδείξεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὰ προσφάτους ἐκλογὰς ἔπρεπε νὰ εἶχον πείσει ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ μικρὰ κόμματα, ὅπως γενικῶς νομίζεται, ἀλλὰ τὰ ἐξοντώνει. Μὲ μίαν συνεπῆ καὶ συνεχῆ ἐφαρμογήν της, θὰ ὡδήγει ἀσφαλῶς εἰς τὴν διαμόρφωσιν 3 ἢ 4 ἰσχυρῶν πολιτικῶν ὀργανισμῶν τῆς Χώρας, ἀποτέλεσμα χρήσιμον διὰ τὴν πολιτικήν μας ζωήν. Ἀλλὰ ὑπέστη καὶ ἡ ἀναλογικὴ τὸ ἀτύχημα, νά εἶναι θῦμα ἐλατηρίων εὐθηνῶν. Τὴν ἔχει καταδικάσει ἡ κοινὴ βοὴ καὶ εἰς αὐτὴν ὑποκύπτει. Σήμερον τὸ ἐνδεχόμενον ἐκλογῶν μὲ ἀναλογικήν, θὰ ἐθεωρεῖτο καὶ ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, μία προσπάθεια παράλογος καὶ ὀλεθρία διὰ τὸν πολιτικὸν βίον τῆς Χώρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις, διατὶ ἐνέδωσα εἰς τὴν ἐπίμονον καὶ παλαιὰν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος. Ἀλλὰ πέραν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἔχει συγκινήσει τὴν Βουλήν, εἶναι ἡ συζήτησις διὰ τὴν ἐνδεχομένην διάλυσίν της. Κατελογίσθη αὐστηρῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀνέφερεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις τὴν ἐπακολούθησιν τῆς διαλύσεως, ἔπειτα ἀπὸ ἐνδεχομένην καταψήφισίν της. Κύριοι βουλευταί, ἡ μομφή, ἡ ἐπίκρισις εἶναι ἄδικος. Ἀποτελεῖ πρᾶξιν πολιτικῆς εὐθύτητος ἡ ἔγκαιρος ἀνακοίνωσις τῆς πολιτικῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ συνεργαζόμενα κυβερνητικὰ κόμματα, διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς πτώσεώς των ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ ἀντίστροφον θὰ ἦτο ὑπεύθυνον. Ἐάν, ἔπειτα ἀπὸ ἐνδεχομένην καταψήφισιν, διεκηρύττομεν τὴν ἀνάγκην τῆς διαλύσεως, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ὠφείλαμεν νὰ εἴμεθα ἐκ τῶν προτέρων σαφεῖς ὡς πρὸς τὰς πολιτικὰς κατευθύνσεις μας, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους. Σήμερον, δὲν διαπράττομεν οὔτε ἀπειλήν, οὔτε ἐκβιασμόν. Δὲν εἶναι εἰς τὰς συνηθείας οὔτε τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, οὔτε τὰς ἰδικάς μου, οὔτε ἄλλως τε εἶναι εἰς τὰς διαθέσεις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας νὰ ἐπιτρέπῃ εἰς οἱονδήποτε νὰ ἀσκῇ εἴτε ἀπειλήν, εἴτε ἐκβιασμόν. Σεβόμεθα καὶ τὸν ἑαυτόν μας καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡμεῖς ἐκάμομεν πρᾶξιν πολιτικῆς εὐθύτητος, ἀνακοινοῦντες ἐγκαίρως, ὅτι κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, ἔπειτα ἀπὸ τὴν καταψήφισιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως θὰ πρέπῃ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, διότι φρονοῦμεν ὅτι ἄλλο σχῆμα Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, δὲν εἶναι δυνατόν. Ἠμπορεῖ νὰ κριθῇ ἡ γνώμη μας ὡς ὀρθὴ ἢ ὡς ἐσφαλμένη, ἀλλὰ ἀρνούμεθα τὸν χαρακτηρισμόν, ὅτι ἀποτελεῖ ἀπειλὴν καὶ ἐκβιασμόν. Κύριοι βουλευταί, ἀνέκαθεν ὑπεστηρίξαμεν ὅτι αἱ κοινοβουλευτικαὶ κυβερνήσεις, πρέπει νὰ εἶναι κυβερνήσεις πλειοψηφίας. Ὁ κανὼν εἶναι αἱ κυβερνήσεις πλειοψηφίας. Καὶ θλίβομαι σήμερον, ὅτι ἐμφανιζόμεθα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ εἴμεθα ἐξ ἰδίων δυνάμεων Κυβέρνησις πλειοψηφίας. Ἀλλὰ ἡ εὐθύνη δὲν μᾶς βαρύνει, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἐξιστορήσαμεν. Ἐν τούτοις, εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἱστορίαν ὑπάρχουν παραδείγματα κυβερνήσεων μειοψηφίας αἱ ὁποῖαι, ὑπὸ ὡρισμένας εἰδικὰς συνθήκας, ἐθεωρήθησαν χρήσιμοι εἰς τὴν χώραν καὶ ἐψηφίσθησαν. Ἐμφανιζόμεθα σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ζητοῦμεν τὴν ψῆφον της, διότι φρονοῦμεν, ὅτι πράγματι καὶ εἰς τὴν συγκεκριμένην σήμερον περίστασιν συντρέχουσιν οἱ εἰδικοὶ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουν τὴν ψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς μειοψηφίας. Κύριοι βουλευταί. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία καὶ οἱ σκοποί μας. Ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον ὑμῶν αἰσθανόμεθα ὅτι ἔχομεν ἐπιτελέσει τὸ καθῆκον μας. Εἰς σᾶς ἀπόκειται, νὰ ἐπιτελέσητε τὸ ἰδικόν σας. (Χειροκροτήματα).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§15Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν θὰ μακρυγορήσω διὰ νὰ δώσω λεπτομερῆ ἀπάντησιν εἰς τὰς διαφόρους ἐπικρίσεις ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Ἡ κρισιμότης τῶν στιγμῶν ἐπιβάλλει νὰ προχωρήσωμεν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ψηφοφορίαν διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Χώρα ἐὰν ἔχῃ Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν νὰ ἀφήσω ἀναπάντητον τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ. εἰς τὸ δριμὺ κατηγορητήριόν του, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἀντὶ ἐπικρίσεως τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος περιωρίσθη κυρίως εἰς προσωπικὴν ἐναντίον μου ἐπίθεσιν. Δὲν θὰ ἀκολουθήσω τὴν ἰδίαν τακτικὴν διὰ νὰ μὴ ρίξω νέον λάδι εἰς τὴν φωτιάν. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητον νὰ ἀποσαφηνισθοῦν ὡρισμένα πράγματα. Μὲ τὸν Στρατηγὸν Πλαστήραν μὲ συνδέει μακρὰ φιλία ἀπὸ τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου καὶ ἐν τῷ προσώπῳ του τιμῶ τὸν γενναῖον στρατιώτην. Δὲν ἦτο ὅμως ἐπιτετραμμένον εἰς ἐμὲ νὰ συνεχίσω τὴν συνεργασίαν μου ἐν τῇ Κυβερνήσει ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἀντελήφθην, ὅτι ἔταξεν ὡς πρωταρχικὸν σκοπὸν τῆς πολιτικῆς του τὴν εἰρήνευσιν τῆς χώρας διὰ τῆς ἀποσυμφορήσεως τῶν φυλακῶν ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι πιστεύει εἰλικρινῶς ὁ Στρατηγός, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσεταιρισθῇ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ νὰ τοὺς κάμῃ ὀπαδούς του, ὅπως ἐπίστευε καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος, ὅτι ἐὰν ἐσχημάτιζε Κυβέρνησιν, οἱ συμμορῖται θὰ τοῦ παρέδιδον τὰ ὅπλα. Ἀρνεῖται ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὁ κομμουνιστὴς εἰς οἱανδήποτε ἐθνικότητα καὶ ἂν ἀνήκῃ δὲν ὑπακούει παρὰ μόνον εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κομινφόρμ καὶ ἀπὸ τὴν ἐσφαλμένην αὐτὴν ἀντίληψιν πηγάζουν ὅλαι αἱ μετὰ τῶν λοιπῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων παρεξηγήσεις. Δὲν κατέχομαι ἀπὸ μισαλλοδοξίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν κοσμοθεωρίαν ἢ τὴν φιλοσοφίαν τοῦ κομμουνισμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἀνέχομαι τὰς μεθόδους καὶ τὰ συστήματα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται πρὸς ἐπιβολήν του. Εἶναι μέθοδοι καταλύουσαι κάθε ἔννοιαν Δημοκρατίας καὶ μὴ διαφέρουσαι καθόλου ἀπὸ τὰς μεθόδους τοῦ φασισμοῦ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἐχθρὸς καραδοκεῖ ἕτοιμος νὰ ἐξαπολύσῃ νέαν ἐπίθεσιν μόλις αἱ συνθῆκαι τοῦ τὸ ἐπιτρέψουν καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸν καταστήσωμεν ἀκίνδυνον νὰ ἐξαπολύσῃ τὴν νέαν αὐτὴν θύελλαν κατὰ τῆς πατρίδος μας. Εἰς ἐπίρρωσιν τῶν ἀνωτέρω ἀναφέρω ἐνδεικτικῶς τὰς ἐσχάτως εἰσβαλούσας εἰς τὴν χώραν μας συμμορίας. Εἰς τὴν ἄκραν ἀριστεράν, διὰ τὴν δριμεῖαν ἐπίθεσίν της διὰ τὴν ἀποστολὴν στρατοῦ εἰς Κορέαν, ἔχω νὰ ἀπαντήσω ὅτι εἶμαι ἐξαιρετικὰ ὑπερήφανος, ὅτι εἰς τὴν ὑπ’ ἐμὲ Κυβέρνησιν ἔλαχεν ἡ τιμὴ τῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν ἀποστολὴν μιᾶς συμβολικῆς δυνάμεως εἰς Κορέαν. (Χειροκροτήματα). Πρὸ 30 περίπου ἐτῶν ὁ ἀείμνηστος Ἐλευθέριος Βενιζέλος εἶχε λάβει μίαν ἀνάλογον ἀπόφασιν καὶ ἔτσι ἐδημιούργησε τὴν μεγάλην Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὁμοφώνως ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς διεθνεῖς της ὑποχρεώσεις ποὺ ἀπορρέουν ἀπὸ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καίτοι καθημαγμένη ἀπὸ τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ ξενοδούλου συμμοριτισμοῦ, μὲ τὴν συνείδησιν ἥσυχον, ὅτι ἐπιτελεῖ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸ καθῆκον της καὶ ἀπέναντι τῶν ἐλευθέρων λαῶν καὶ ἔναντι τῆς Ἑλλάδος. Διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν πιστεύει, ὅτι ἔληξεν ἡ ἐναντίον τῆς Χώρας μας ἐπιβουλὴ καὶ ἡ χειρονομία αὕτη ἀποτελεῖ ἕνα πρόσθετον τίτλον τιμῆς εἰς τὴν στερέωσιν τῆς εὐγνωμοσύνης τῶν ἐλευθέρων ἀνθρώπων καὶ ὅστις πιστεύομεν θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα ποὺ θὰ ἀξιοποιηθῇ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω μὲ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν τρόπον, ὅτι δὲν ἔχω προκατάληψιν ἐναντίον οὐδενὸς κόμματος, δοθέντος ἄλλως τε, ὅτι συνειργάσθην μὲ τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν πλὴν τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τῆς ἐντολῆς, ὅταν ἐπεδίωξα σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ στέμματος τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ἐθνικῆς συγκεντρώσεως, ἐζήτησα τὴν συνδρομὴν ὅλων τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων. Δυστυχῶς ἡ προσπάθειά μου ἐκείνη δὲν ἐκαρποφόρησεν. Ἐπεδίωξα κατόπιν τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως μετριωτέρου συνασπισμοῦ, διὰ νὰ ἀποκτήσω τὴν ἀναγκαίαν κοινοβουλευτικὴν βάσιν καὶ ἐπὶ 15 ἡμέρας ἀνέμενον τὴν ὁριστικὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Τσουδεροῦ. Μετὰ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. τῆς 29 Αὐγούστου, τῆς ὁποίας τὸ κείμενον εἶνε σαφὲς καὶ ἀνεπιφύλακτον, ἐπίστευσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἐξασφαλίσει ἰδίαν πλειοψηφίαν. Ἀλλὰ μετὰ τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἐλπίς μου αὕτη ἦτο ματαία χωρὶς νὰ δοθῇ καμμία ἐξήγησις διὰ τὴν τοιαύτην ὑπαναχώρησιν. Κύριοι βουλευταί, πιστεύω ἀκραδάντως εἰς τὴν ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν ἤ, ἐὰν τοῦτο καθίσταται ἀδύνατον, εἰς μερικωτέραν συνεργασίαν διὰ τὴν ταχεῖαν λῆψιν ἀποφάσεων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικοῦ καλοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ποὺ κρίνεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶνε ἀναμφισβητήτως Κυβέρνησις μειοψηφίας, ἀλλὰ εἰς ὃ σημεῖον περιῆλθον τὰ πράγματα καὶ ἐν ὄψει τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε. ζητεῖ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀποστολὴν ταύτην. Ἐπανερχόμενος ἐξ Ἀμερικῆς εἶμαι πρόθυμος ὑπὸ μίαν ἠρεμωτέραν ἀτμόσφαιραν νὰ συζητήσω τὸν σχηματισμὸν μιᾶς εὐρυτέρας Κυβερνήσεως. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλωστε νὰ μοῦ ἀποδοθοῦν προσωπικὰ ἐλατήρια ἐπειδὴ ἐμμένω εἰς τὴν ἀνωτέρω ἄποψιν, διότι εἶνε εἰς ὅλους γνωστόν, ὅτι μοὶ προετάθη λύσις ποὺ μοῦ ἐξασφαλίζει ἄνετον πρωθυπουργίαν μὲ εὐρυτάτην κοινοβουλευτικὴν βάσιν. Κύριοι βουλευταί, μακρὰν ἀπ’ ἐμοῦ ἡ σκέψις, ὅτι ἐπιδιώκω νὰ ἀσκήσω ψυχολογικὴν πίεσιν ἐπὶ τῶν βουλευτῶν. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ὅτι ἐν περιπτώσει καταψηφίσεως ἡ Κυβέρνησις, συνεπὴς πρὸς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ἔχει σταθερὰν τὴν ἀπόφασιν νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν Βασιλέα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προκήρυξιν ἐκλογῶν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα τὴν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ὑπὸ τόσον κρισίμους στιγμὰς ἐσωτερικὰς καὶ διεθνεῖς. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Κων. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον. (Ἐν ᾧ χρόνῳ ὁ κ. Τσαλδάρης ἐκ τῆς θέσεώς του προχωρεῖ πρὸς τὸ Βῆμα, πολλοὶ βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑποθέσαντες ὅτι ἐδόθη ἐντολὴ διακοπῆς τῆς μεταδόσεως τῆς ἀγορεύσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ των διὰ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ διαμαρτύρονται ὄρθιοι καὶ ἐπακολουθεῖ θόρυβος).

§17Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι διετάχθη ἡ διακοπὴ τοῦ ραδιοφωνικοῦ μικροφώνου, αὐτὸ δὲν εἶναι καθόλου..... (Νέαι φωναί, διαμαρτυρίαι καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§18Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. (Ὑπουργὸς Τύπου) Ἔχω δώσει ἐντολὴν νὰ μεταδοθῇ ραδιοφωνικῶς ὁ λόγος τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§19Γ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν εἰς τὴν περασμένην Βουλὴν ὡμιλοῦσεν ὁ ἀείμνηστος Θ. Σοφούλης, οὐδέποτε τὸ ραδιόφωνον μετέδωσε τὸν λόγον του.

§20Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ψεῦδος, μετεδίδετο πάντοτε ὁ λόγος τοῦ ἀειμνήστου Θ. Σοφούλη.

§21Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, κύριοι βουλευταί, καθ’ ἣν παρεμποδίζεται ἡ ἐπικοινωνία μου μὲ τοὺς ἀκροατὰς τοῦ ραδιοφώνου. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ ἄλλοτε, ὅταν ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν 5ην Ἰουνίου καὶ ἐξήγγειλε τὰ μέτρα τῆς γνωστῆς ἐπιεικείας. Μετὰ τὴν ὁμιλίαν του ἀπεχώρησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος καὶ ὅταν ἀνῆλθον εἰς τὸ Βῆμα διὰ νὰ ἀπαντήσω εἶχε διακοπῆ ἡ σύνδεσις μετὰ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ Ἀθηνῶν. Τὸν κατηγόρησα τότε ἐπὶ φυγομαχίᾳ. Τὸν κατηγόρησα ὁμοίως καὶ προχθές, καὶ δικαίως, ἀφοῦ καὶ ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι εἶχεν ἀποφασίσει νὰ μὴ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, προτιθέμενος ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Πλαστήραν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ τύπου ἴσως. Δὲν καταλογίζω πρόθεσιν διὰ τὰ περιστατικὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμην νὰ ἀποδεχθῶ ὅτι προεκλήθησαν ἐκ παρεξηγήσεως. Παραμένει ὅμως τὸ γεγονὸς ὅτι προεκλήθη ἐν τῇ Βουλῇ ἔξαψις, ἐξ ἀφορμῆς πραγματικῆς ἢ ὑποθετικῆς τῆς ραδιοφωνικῆς μεταδόσεως. Κύριοι βουλευταί, προσωπικῶς δὲν μ’ ἐνδιαφέρει ποσῶς ἂν τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς εἶναι συνδεδεμένον μὲ τὸ ραδιόφωνον, ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς Τύπου, τὸν ὁποῖον εὐχαριστῶ διὰ τὴν εὐγενῆ διάθεσίν του. Μοῦ ἀρκεῖ ὅτι μὲ ἀκούει ἡ Βουλή. Περαιτέρω, εἶμαι βέβαιος ὅτι αἱ ἑλληνικαὶ ψυχαὶ καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης μὲ διαισθάνονται, μὲ ἀκούουν καὶ μὲ αἰσθάνονται χωρὶς ραδιοφωνικὴν σύνδεσιν. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα, ἀπήγγειλεν ὡραιότατον λόγον διὰ ν’ ἀπολογηθῇ καὶ διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν τεσσάρων ἢ πέντε τελευταίων μηνῶν ὡς φορεὺς αὐτῆς. Διότι, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅπως ὅλοι γνωρίζωμεν, ὑπῆρξεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ παρέμεινεν ἐν συνεχείᾳ ἴσως δὲ καὶ τώρα, ὁ ἐμπνευστὴς καὶ ἀπολογητὴς τῆς πολιτικῆς ἐκείνης. Δὲν κατηγόρησα ποτὲ τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὡδήγησε τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς μετεκλογικῆς καταστάσεως. Κατηγόρησα ὅμως τὰ ἀποτελέσματα τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Καὶ εἶναι χαρακτηριστικόν, ὅτι ταῦτα καὶ αἱ δειναὶ συνέπειαι ἐπὶ τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος ὡμολογήθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην χθὲς καὶ προχθές. Καὶ πρόκεινται σαφῆ ἐνώπιόν σας, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἀποσύνθεσιν τὴν προκληθεῖσαν εἰς τοὺς κόλπους τῆς παλαιᾶς Κυβερνήσεως καὶ τὴν αὐτοδιάλυσιν. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶναι ἄξια πραγματικῶς ἀπαντήσεως σοβαρᾶς, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅσα ἠθέλησε νὰ ἐμφανίσῃ ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ἐπὶ τῇ βάσει ἀριθμητικῶν ὑπολογισμῶν. Ἡ πολιτικὴ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ καὶ νὰ δικαιολογηθῇ μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπολυθέντων, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν δρᾶσιν καὶ τὴν θέσιν τῶν ἀπολυθέντων εἰς τὴν ἱεραρχίαν τῆς κομμουνιστικῆς ὀργανώσεως. Ἠθέλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, νὰ ἀποκρύψῃ, ὅτι μεταξὺ τῶν ἀπολυθέντων περιλαμβάνονται τὰ πλέον ἐπικίνδυνα ἐκ τῶν στελεχῶν τοῦ κομμουνισμοῦ. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ σημασία τῆς ἀπολύσεως χιλίων ἢ ὀκτακοσίων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος καὶ ἡ περίφημος κατ’ οἶκον νοσηλεία ἐπικινδύνων στελεχῶν, καὶ ἄλλη ἡ ἀξία τῆς ἀπολύσεως καὶ χιλιάδων ἔστω ἐκ τῶν προληπτικῶς συλληφθέντων ἀσημάντων ὀπαδῶν των. Διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπεζητήθη ἡ ἔξαρσις τῆς δράσεως τῆς ἀνατραπείσης Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐὰν περιορισθῇ κανεὶς εἰς μόνας τὰς μεταξὺ τῶν συνεργασθέντων ἀμοιβαίας κατηγορίας προκύπτει σαφῶς, ὅτι ἡ δρᾶσις τῆς ἀνατραπείσης Κυβερνήσεως δὲν κατέλιπε τίτλους τιμῆς, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν τῶν ἰδίων. Ἤδη, μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἠκούσαμεν τὸν τέως πρωθυπουργὸν λέγοντα ὅσα ἀναγινώσκω ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. «Ὁμολογῶ—τονίζει ὁ πρώην πρωθυπουργὸς— ὅτι καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς συνεργασίας μου, οὐδὲ ἐπὶ μίαν ἡμέραν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις τὸ αἴσθημα τῆς εὐσταθείας· διὰ τὸ ἐλάχιστον δὲ προσωπικὸν ζήτημα προεξωφλεῖτο ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως». Καὶ περαιτέρω ἀναγράφονται εἰς τὰ πρακτικὰ οἱ λόγοι τοῦ τέως πρωθυπουργοῦ: «Εἶχα διαρκῶς νὰ ἐκλέξω μεταξὺ κομματικῆς κερδοσκοπίας καὶ ἐθνικῆς μάχης». Καὶ ὁ κ. Πλαστήρας, ἐμφανιζόμενος ὁ ἴδιος ὡς ὁ διεξάγων τὴν ἐθνικὴν μάχην, κατηγορεῖ τὰ συνεργασθέντα κόμματα ὡς ἐμπίπτοντα εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς κομματικῆς κερδοσκοπίας. Ἀλλὰ ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦται μαρτυρίαι ἐξ αὐτῶν τῶν κόλπων τῆς ἀνατραπείσης Κυβερνήσεως, καὶ ὅταν οὕτω χαρακτηρίζωνται ἀμοιβαίως οἱ πρώην συνεργάται, περιττεύει οἱαδήποτε ἰδική μας ἐπίκρισις. Ἔχομεν ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, καὶ τὴν κατηγορίαν τοῦ κ. Μπακοπούλου. Ὁ ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, εἰς ἕνα σημεῖον τῆς ὁμιλίας του, κατηγόρησεν ἀπεριφράστως τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ εἶπεν, ὅπως ἀναγινώσκω εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά: «Ὁ Ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ ἐγκατέλιπε τὸν ἔλεγχον τῶν τιμῶν διὰ νὰ παρασυρθῶμεν εἰς τὴν ἄνοδον αὐτῶν». Ἡ φράσις αὕτη τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ἀποτελεῖ καταπέλτην καὶ δεινὴν κατηγορίαν, διότι ἐμφανίζει τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ ὅτι ἐγκατέλιπε τὸν ἔλεγχον τῶν τιμῶν διὰ νὰ παρασυρθῶμεν εἰς τὴν ὕψωσιν αὐτῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐκυκλοφόρουν φῆμαι διάχυτοι καὶ παρείχοντο πληροφορίαι ὅτι τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ εἶχον περιστοιχίσει πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπέβλεπον σκοπίμως εἰς τὴν ἄνοδον τῶν τιμῶν, διὰ νὰ προκαλέσουν τὴν λαϊκὴν ἐξαθλίωσιν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀντεθνικῶν σκοπῶν των, δὲν ἀνέμενα ὅμως ὅτι θὰ ἠκούετο ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ρητὴ καὶ σαφὴς κατηγορία ὅτι ἐγένοντο πράγματι ταῦτα.

§22Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Καταγγέλλετε ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς μίαν πρᾶξιν ἀντικοινωνικήν, διὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦσθε νὰ κατονομάσητε τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἔκαμαν αὐτὸ τὸ σαμποτὰζ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Ἔχετε καθῆκον νὰ τὸ πράξητε.

§23Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ κατήγγειλα βάσει αὐτῆς τῆς ἐπισήμου ὁμιλίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Μπακοπούλου, καὶ ἀνέφερα ὅσα σχετικὰ ἐλέγοντο. Ἐὰν νομίζητε ὅτι αὐτὸ πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον κατηγορίας, θὰ συνεφώνουν καὶ ἐγὼ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἐρεύνης μὲ ὅλας τὰς συνεπείας. Πιθανὸν τότε ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ νὰ φθάσῃ καὶ κάπου ἀλλοῦ.

§24Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ συγκροτήσῃ ἀμέσως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπήν, πρὸς μελέτην τῆς κατηγορίας αὐτῆς.

§25Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἔχωμεν τὰ συμπεράσματα αὐτά, ἐλάχιστα τῶν ὁποίων σᾶς ἀνέγνωσα ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ἡ ὑπεράσπισις τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ματαία καὶ καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτῆς ἡ προσπάθειά του. Καὶ προσθέτω ὅτι ἀπετέλεσε καὶ ὀλίσθημα ἡ προσπάθειά του, διότι πέραν τῶν γενομένων, εἰς τὴν κρίσιν μας προβάλλουν περιστατικά, τὰ ὁποῖα συντελοῦν καὶ θὰ συντελέσουν ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν δημιουργίαν τῶν λύσεων ἐκείνων τὰς ὁποίας ὅλοι θὰ ηὐχόμεθα διὰ τὸ γενικὸν καλόν. Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἑτέρας βάσεως, τὴν ὁποίαν ἐξήτασεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν σχέσει μὲ τὰ μέτρα ἐπιεικείας. Νομίζω ὅτι τὸ λαϊκὸν αἴσθημα ἔχει ἀπολύτως καταδικάσει τὰ μέτρα αὐτὰ μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε, ἐνῶ ταῦτα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 6ην Ἰουνίου, παραμένουν ἀκόμη καὶ σήμερον ἐν ληθάργῳ, μετὰ πάροδον τόσων μηνῶν. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ πίεσις τῆς Κοινῆς Γνώμης ὑπῆρξε τοιαύτη ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἀρκετὰ ἐκ τῶν μελῶν αὐτῆς νὰ θεωρήσουν ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ μείνουν κατὰ μέρος. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν μέτρων τούτων. Δὲν θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ τὰ ἐξετάσω ἐν σχέσει μὲ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Κορεατικοῦ ζητήματος, ὅπως ἔγινεν ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, οἵτινες ἐν ὅλῃ τῇ ἐκτάσει της ἀνέπτυξαν τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ὡς ἀρχηγὸς κόμματος καὶ ὡς ἀσκήσας τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι ἐν σχέσει μὲ τὸ κομμουνιστικὸν ζήτημα. Ἡ ὑπόθεσις τῆς Κορέας πιθανὸν νὰ ὑπῆρξεν ἀποκάλυψις δι’ ἐκείνους — καὶ εἶναι πολλοὶ οὗτοι — οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπίστευον πρὸ ἐτῶν, ὁποία θὰ ἦτο ἡ ἐξέλιξις τῆς κομμουνιστικῆς ἀπειλῆς γενικῶς εἰς τὰς μικροτέρας αὐτῆς ἐκδηλώσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἐνεφανίζετο πρὸ τῆς γενικωτέρας ἐκδηλώσεως, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀπευχόμεθα. Ἡ ὑπόθεσις τῆς Κορέας δὲν ὑπῆρξεν ἔκπληξις δι’ ἐμέ. Ἀπὸ τὴν περυσινήν μου μάλιστα συνάντησιν μὲ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Κορέας εἶχον κατατοπισθῆ ἐπὶ τῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς ἐτέλει ἡ χώρα ἐκείνη, συνθηκῶν, αἵτινες τόσον πολὺ προσωμοίαζον μὲ τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς ἐτέλει ἡ χώρα μας ἀπὸ τοῦ 1945. Εὐτυχῶς ἡμεῖς ἀπεφύγαμεν τὴν δραματικὴν ἐξέλιξιν ἡ ὁποία ἐσημειώθη εἰς τὴν Κορέαν καὶ ἠδυνήθημεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν νικηφόρως τὴν ξενοκίνητον κομμουνιστικὴν ἐπιβουλήν, διότι ἀδιστάκτως καθ’ ὅλην τὴν περίοδον, καθ’ ἣν ἤσκησα τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς χώρας, ἐχάραξα σταθερὰν τὴν πολιτικὴν τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ κινδύνου. Τὸ θέρος μάλιστα τοῦ 1946, δημοσίᾳ ἐτόνισα τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι ἀπειλοῦν ὅλους τοὺς ἐλευθέρους λαοὺς καὶ ὑπέδειξα τὴν πολιτικὴν καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν πρὸς περίσωσιν τῆς ἐλευθερίας. Ἀκριβῶς μάλιστα τοῦτο ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς βιαίας ἐναντίον μου ἐπιθέσεις ὅλων τῶν ὀργάνων τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῶν συνοδοιπόρων εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ καὶ εἰς τὸν χαρακτηρισμόν μου ὡς «μοναρχοφασίστα» καὶ πολεμίου τῶν κομμουνιστῶν. (Χειροκροτήματα). Ἔχω ὅμως ἥσυχον τὴν συνείδησιν ὅτι ἐπετέλεσα οὕτω εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον μου καὶ ἀπέναντι τῆς χώρας μου καὶ ἀπέναντι τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Θὰ ἠδυνάμην ν’ ἀναφέρω πλείστας ὅσας περιπτώσεις ὁμοίας ἀντιδράσεως εἰς τὴν χαραχθεῖσαν διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου πολιτικήν μου, ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ ἀποφύγω τοῦτο τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἵνα μὴ δημιουργηθοῦν ὀξύτητες μεταξὺ τῶν ἐθνικῶν κομμάτων τῆς Βουλῆς, αἵτινες θὰ δυσχεράνουν ἐνδεχομένως τὴν ἐκ τῶν περιστάσεων ἐπιβαλλομένην συνεργασίαν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀποφύγω συζήτησιν, ἡ ὁποία δὲν ἐξυπηρετεῖ σήμερον τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα. Ταῦτα ἤθελα νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Παπανδρέου. Ὁ κ. Βενιζέλος ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν ὁμιλίαν του ἄλλης μορφῆς ἐξηγήσεις. Ἀνεφέρθη εἰς τὰ ἐνδεχόμενα περὶ προσφυγῆς εἰς ἐκλογὰς καὶ περὶ τῆς προτιμήσεώς του ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος. Ἔθιξα ταῦτα κατὰ τὴν τελευταίαν ὁμιλίαν μου καὶ δὲν σκέπτομαι νὰ ἐπανέλθω. Ὅταν ἰσχυρίσθη ὅτι πρέπει τὸ νέον οἰκοδόμημα νὰ βασισθῇ ἐπὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὡς κυβέρνησις μειοψηφίας, νὰ προκαλῆτε ἢ νὰ θέτετε ζητήματα εἰς τὴν Βουλὴν, τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς ἀπομακρύνουν τὰς λύσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας σκέπτεσθε νὰ εἰσηγηθῆτε, κ. πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Ἐξετέθησαν ἐδῶ πολλὰ ζητήματα. Ὁ κ. Βενιζέλος ὁ ἴδιος ἀπεκάλυψεν ἀπὸ τοῦ Βήματος ὡρισμένα ἐξ αὐτῶν. Ζητεῖ— ὅπως εἶπεν—ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν ἀναβολὴν τῆς ρυθμίσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του ἐκ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἡ ὅλη συζήτησις τῶν ἡμερῶν αὐτῶν ἀπέδειξε τρανῶς πλέον ὅτι μῆνες ὁλόκληροι ἔχουν χαθῆ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Αὐτὸ ἐτονίσθη ἀπὸ ἡμᾶς ὡς ἐλέγχοντας, ἀλλὰ ὡμολογήθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ. ὡς δικαιολογία τῆς πολιτικῆς του. Ὡμολογήθη ἐπίσης ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνέτρεψαν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ αὐτὰ ἐπιζητοῦμεν ν’ ἀναβάλωμεν καὶ πάλιν διὰ δύο μῆνας τὴν ρύθμισιν τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν νομίζετε ὅτι ἔχει πλέον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπῃ: Πότε, κύριοι, ἐπὶ τέλους θὰ συνέλθετε διὰ νὰ δώσητε κυβέρνησιν; Δὲν ἐννοῶ διατί, εἰς τὴν ἀστάθειαν τῶν πέντε μηνῶν, πρέπει νὰ προσθέσωμεν ἄλλους δύο μῆνας ἀκόμη, ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ συνεχισθῇ οὕτω ἡ ἀκυβερνησία. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατί, ὑπὸ τὰς τόσον δυσχερεῖς συνθήκας τοῦ τόπου, θὰ ἔπρεπε, μετὰ τὸν κατὰ κλιμάκια σχηματισμὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ τακτικὴ τῆς κατὰ κλιμάκια ἐπίσης ἀναμορφώσεως αὐτῆς μετὰ δύο μῆνας, διὰ νὰ συγκροτηθῇ ἐπὶ τέλους ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας ἡ χώρα ἔχει ἐπιτακτικὴν καὶ ἄμεσον ἀνάγκην. Κύριοι βουλευταί, τοῦτο ἐσωτερικῶς θὰ δημιουργήσῃ πλέον ἐντονωτέραν τὴν ἐντύπωσιν ἀνυπαρξίας Κυβερνήσεως. Ἐξωτερικῶς τοιαύτη Κυβέρνησις, ἐὰν ἐπετύγχανε τὸ σχέδιον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐμφανισθῇ, παρὰ ὡς Κυβέρνησις μειοψηφίας, ἡ ὁποία ὀφείλει ὅμως νὰ ἀντιμετωπίσῃ τόσον σοβαρὰ προβλήματα. Καὶ Κυβέρνησις μειοψηφίας δὲν θὰ ἦτο ἱκανὴ νὰ διεκδικήσῃ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. μὲ ὅλην τὴν ἐπάρκειαν καὶ τὸ κῦρος τὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ εἰδικώτερον τὴν ἀπόδοσιν τῶν ἁρπαγέντων παιδιῶν τῆς Ἑλλάδος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ διεκδικήσῃ μετὰ κύρους κυβέρνησις μειοψηφίας, ὡς ἀξίωσιν τοῦ συνόλου τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Μανέττας ἔχει τὸν λόγον.

§27Κ. ΜΑΝΕΤΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ πραξικόπημά της, ἀποτείνει μομφήν, μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ κατὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ, ὅτι κακῶς διεχειρίσθη τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ σᾶς δηλώσω τοῦτο: Μέχρι Ἰουλίου, μέχρι πρὸ τῶν γεγονότων τῆς Κορέας, οὐδεμία αὔξησις τιμῶν ἐσημειώθη εἰς οὐδὲν εἶδος ἀπολύτως. Μετὰ ὅμως τὰ γεγονότα τῆς Κορέας, παρετηρήθη παγκοσμίως μία αὔξησις τιμῶν καὶ ἑπόμενον ἦτο νὰ τὴν ἀκολουθήσουν καὶ αἱ τιμαὶ τῆς ἰδικῆς μας ἀγορᾶς. Τόσον δὲ μᾶλλον εἶναι γνωστὸν τοῦτο, ὥστε καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Ἀμερικὴν ἐγένοντο ἀποκρύψεις εἰδῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε καὶ τὸν Πρόεδρον τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν νὰ ἐκδώσῃ διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο ποινὴ 10 χιλιάδων δολλαρίων πλὴν τῆς φυλακίσεως. Ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ ἀποδοθεῖσα μομφὴ ἀπεδόθη διὰ τὸν ἑξῆς λόγον: Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἶναι διμερής, ἡ προηγουμένη ἦτο τριμερής. Βεβαίως δὲν ἠμποροῦσε νὰ κατηγορήσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν Ὑπουργείων τὰ ὁποῖα κατεῖχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην καὶ εὗρεν ὡς στόχον τὰ ὑπουργεῖα τὰ ὁποῖα κατεῖχεν ἡ Ε.Π.Ε.Κ. Ἐπὶ πλέον ὁ ἀγαπητὸς συμπολίτης μου κ. Μπακόπουλος, διὰ νὰ κάμῃ μίαν μικροκομματικὴν πολιτικὴν ἀρκαδικήν, μὲ ὕφος ἐξαιρετικὰ ἔντονον, παρουσίασε μίαν κατάστασιν ἐντελῶς λυπηρὰν διὰ τὸ ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ· τὸν εὐχαριστῶ πολύ. (Χειροκροτήματα).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων ἔχει τὸν λόγον.

§29Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἡγετικὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησαν ἀπόψε πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπεκαλέσθησαν τὴν ψῆφον αὐτῆς ἐν σχέσει μὲ τὸ τεθὲν ζήτημα ἐγκρίσεως τῶν προγραμματικῶν αὐτῆς δηλώσεων. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν εἰς τὰς αἰτιάσεις αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἡ μὲν ὁμιλία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε σεμνή. Ἀνάλογος δὲ πρὸς τὸ ὕφος του τὸ σεμνόν, σεμνὴ ὑπῆρξεν καὶ ἡ ὅλη παράστασίς του. Καὶ σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ὅτι ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἀφῆκε μίαν ὡραίαν ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Λυποῦμαι πάρα πολύ, διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ βεβαιώσω τὸ ἴδιον καὶ διὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλδημοκρατικοῦ κόμματος ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπολογηθῇ κατὰ τῶν βαρειῶν αἰτιάσεων, αἱ ὁποῖαι τοῦ ἀπηυθύνθησαν καὶ τὰς ὁποίας χθὲς ἐν ἀδικαιολογήτῳ ἐξάψει διατελῶν ἐχαρακτήριζεν ὡς ὕβρεις, ἐνῶ δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὕβρεων, ἀλλὰ περὶ ἑνὸς αὐστηροῦ ἴσως ἀλλὰ ἐπιβεβλημένου ἐλέγχου. Ἄν, ἐννοεῖται, ἐνίοτε μᾶς ξεφεύγῃ καὶ καμμιὰ πικρὰ λέξις, ὅπως αἴφνης ἡ λέξις «βοσκότοπος», αὐτὸ δὲν ἐνέχει πρόθεσιν ἐξυβρίσεως, ἀλλὰ ἀκριβέστερον προσδιορισμὸν τοῦ πράγματος, ἐὰν δὲν ἐλέχθη μόνον πρὸς χαρακτηρισμόν. Κατὰ τὴν ἀποψινὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὑπῆρξεν ἠρεμώτερος μὲν φαινομενικῶς ἐπιθετικώτερος ὅμως καὶ τῶν κατηγορησάντων αὐτὸν ἡγετῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἰδίᾳ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Συγκεκρατημένη ὑπῆρξε καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ΕΠΕΚ παρὰ τὴν δριμύτητα τῆς ἐκφράσεως τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα ἐναντίον του. Ἐκ μέρους ἡμῶν τὸν ἠνόχλησεν ἡ λέξις «βοσκότοπος». Δὲν ἔχει ὅμως δίκαιον, διότι σήμερον ὅταν ἐξήτασα ἀκόμη περισσότερον ἐπισταμένως τὴν πολιτείαν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εὗρον ὅτι ἡ λέξις αὐτή, ἡ ὁποία ἐλέχθη πρὸς χαριεντισμὸν εἶχε καὶ ἀπόλυτον οὐσιαστικὴν ἔννοιαν. Καὶ μὲ ἠρώτησεν: Εἰπέτε μου τοὺς βοσκοτόπους τοὺς ὁποίους κατέλαβον. Ἐγὼ δὲν εἰδίκευσα τὰς αἰτιάσεις μου οὔτε κατηύθυνα αὐτὰς μόνον πρὸς τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον γενικῶς ἡ «Κυβέρνησις, οἱ ἡγήτορες τῆς Κυβερνήσεως ἀντὶ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ἐθνικὰ καὶ ἄλλα οὐσιαστικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἦσαν τόσον πολλὰ καὶ τόσον ἐπείγοντα, ἠσχολοῦντο, διεφώνουν καὶ διεκπληκτίζοντο μὲ τὴν κατάληψιν τῶν κυβερνητικῶν βοσκοτόπων» καὶ ἐνῶ δὲν διεμαρτυρήθη κανεὶς ἄλλος, οὔτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα οὔτε ὁ κ. Βενιζέλος, διεμαρτυρήθη ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡσὰν νὰ ἀπηύθυνα τὴν αἰτίασιν μόνον πρὸς αὐτὸν — ὑπάρχει κοινὸν λόγιον σχετικῶς — καὶ εἰς ὕφος δριμὺ καὶ εἰς τόνον ὀξύν, ἀπηύθυνε λόγους λίαν ἐντόνους ἐναντίον τοῦ διατυπώσαντος τὴν αἰτίασιν αὐτὴν καὶ ἐζήτει ἐπιμόνως νὰ τοῦ ἀναφέρωμεν ποίους βοσκοτόπους. Διὰ τῆς ὅλης δὲ στάσεώς του ὡμολόγει τρόπον τινὰ ὅτι ἡ τοιαύτη αἰτίασις αὐτὸν ἀφεώρα. Τοῦ ἀπήντησα εἰς ἤρεμον ὕφος, ὅτι περὶ αὐτῶν τῶν βοσκοτόπων ὡμίλησε χθὲς σαφῶς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ ἐπανέλαβε σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγνωρίζομεν ὅλοι τόσον ἐπισήμως ἐπεβεβαίωσε χθὲς ὁ Στρατηγὸς Πλαστήρας διὰ τῶν κάτωθι: «Οὔτε ἐπὶ μίαν ἡμέραν δὲν εἴχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπὶ 4μηνον, τὸ αἴσθημα τῆς εὐσταθείας καὶ διαρκῶς εὑρισκόμεθα πρὸ διαφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀφορμὴν τὴν κομματικὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ εὑρέθημεν πολλάκις πρὸ τοῦ διλήμματος τῆς κομματικῆς κερδοσκοπίας ἢ τῆς ἐθνικῆς ὠφελείας». Ἑπομένως, ἀξιότιμε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος σᾶς κατηγορῶ διὰ κομματικὴν κερδοσκοπίαν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετείχατε ὡς Ἀντιπρόεδρος σᾶς κατηγορεῖ ἐπισήμως δι’ αὐτὸ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς αὐτὸν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποταθῆτε καὶ ὄχι εἰς ἐμὲ ὀλιγώτερον ἁρμόδιον νὰ ἀπαντήσω. Θὰ ἔπρεπε κατὰ ταῦτα νὰ ἐρωτήσητε μᾶλλον τὸν Στρατηγὸν Πλαστήραν, ὁ ὁποῖος σᾶς κατηγόρησε τόσον εὐθαρσῶς εἰπὼν ὅτι οὐδὲ ἐπὶ ¼ τῆς ὥρας δὲν εἶχεν ἡσυχίαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπάλαιε συνεχῶς μεταξὺ κομματικῆς κερδοσκοπίας καὶ ἐθνικῆς πολιτικῆς. Διατὶ τάχα αὐτὸ δὲν σᾶς ἐπείραξε λεγόμενον ἀπὸ τὸν Πρόεδρόν σας καὶ σᾶς ἐπείραξε λεγόμενον ἀπὸ ἐμὲ χωρὶς νὰ ἔχω πρόθεσιν νὰ σᾶς ἐνοχλήσω; Ἐὰν ἤθελον ἄλλωστε νὰ ἀπαριθμήσω τοὺς περιφήμους αὐτοὺς βοσκοτόπους, θὰ ἤρκει νὰ ἀναγνώσω τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ὅτου ἐπήρατε τὴν Κυβέρνησιν, καὶ θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὅλαι αἱ θέσεις αἱ ὁποῖαι ἐκενώθησαν, οὐχὶ πάντοτε φυσιολογικῶς, κατελήφθησαν ἀπὸ ἀποτυχόντας βουλευτὰς φίλους ἰδικούς σας καὶ κατὰ τρόπον ὅστις προκαλεῖ ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν. Ἐγὼ δὲν σᾶς κατηγορῶ δι’ αὐτό, ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι σεῖς οἱ ὁποῖοι ἐκάματε τ’ ἀνωτέρω δὲν δικαιοῦσθε νὰ εἶσθε τιμηταὶ τῶν παρομοίων πράξεων τῶν ἄλλων. Διότι σεῖς κατηγορήσατε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὅτι ἔκαμε κομματικὴν πολιτικὴν καὶ ἐπηγγέλθητε μάλιστα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς ἄλλοτε Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας εἴσαστε πάλιν ἀντιπρόεδρος, ὅτι θὰ μεταβάλλετε τὴν ὑπαλληλικὴν ἡγεσίαν τῆς χώρας, ἡ ὁποία εἶχε κομματικὴν συνείδησιν, διὰ νὰ προσθέσητε ἰδικούς σας ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ μετέφερον τὸ πνεῦμα τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως πρὸς τὴν διοίκησιν τῆς χώρας καὶ σᾶς ἀπήντησα τότε ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Διατὶ τάχα, ὅταν σεῖς θέλετε νὰ φέρετε ὑπαλλήλους ἰδικούς σας μὲ τὴν πρόθεσιν καὶ τὸν σκοπὸν νὰ μεταφέρητε τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεώς σας εἰς τὴν διοίκησιν, διατὶ τάχα καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον διῴκησεν ἐπὶ μίαν τετραετίαν μὲ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν ἰδικήν του δὲν εἶχε τὸ αὐτὸ δικαίωμα δηλαδὴ νὰ ἔχῃ ἰδικούς του ὑπαλλήλους διὰ τῶν ὁποίων νὰ μεταφέρῃ τὸ ἰδικόν του πνεῦμα εἰς τὴν διοίκησιν τῆς χώρας; Ἀλλὰ οἱ ὑπάλληλοι, κύριε Ἀντιπρόεδρε, πρέπει νὰ μάθετε, ὅτι δὲν ἀνήκουν οὔτε εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, οὔτε εἰς τὰ ἄλλα κόμματα. Ἀνήκουν εἰς τὸ Κράτος, ὅπερ ἔχει κατοχυρώσει αὐτοὺς διὰ τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κατηγοροῦν τοὺς ἄλλους οἱ ἔνοχοι τῶν αὐτῶν πράξεων, ὅπως σεῖς ἀκριβῶς. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔκαμεν ἕνα σαφῆ ὑπαινιγμόν, ὅτι ἡμεῖς μετεχειρίσθημεν σιβιλλικὰ συνθήματα ἀποτελοῦντα ὑπαινιγμοὺς σεβαστῶν ὀνομάτων καὶ ὡμίλησε περισσότερον συγκεκριμένως, ὅτι ἡ ἰδική μας ἀνεξάρτητος πολιτικὴ παράταξις εἶχε δι’ ἄλλους λόγους τὸ ὄνομα Π.Α.Π. Πρέπει νὰ τοῦ δώσω τὴν πληροφορίαν—καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Μανιαδάκην νὰ τὸ βεβαιώσῃ—ὅτι ὅταν ἐγὼ ἀπεφάσισα νὰ συνεργασθῶ μὲ τὴν Ἀνεξάρτητον Πολιτικὴν Παράταξιν εἶχε πάρει τὸ ὄνομα αὐτό, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἄλλην τινα ἔννοιαν ἰδιαιτέραν· ὁπωσδήποτε δὲν φέρω τὴν εὐθύνην τῆς ὀνομασίας. Καὶ ὁ κ. Κοτζιᾶς ἠμπορεῖ νὰ τὸ βεβαιώσῃ.

§30Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος)...

§31Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἑπομένως ἐγὼ προσωπικῶς δὲν ἔχω καμμίαν εὐθύνην διὰ τὸ ὄνομα καὶ τὸν τίτλον τῆς Π.Α.Π. Πάντως ὅμως φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δικαιοῦται ὀλιγώτερον νὰ κατηγορῇ ἄλλους, ὅτι χρησιμοποιοῦν σιβιλλικὰ συνθήματα, διότι τὸ ὄνομα τοῦ Κόμματός του δίδει ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις καὶ εἰς σιβιλλικὰς ὑπονοίας, καθ’ ὃ μὴ ἀνταποκρινόμενον πάντως πρὸς τὰ πράγματα, ὡς περιέχον δύο ἐννοίας ἀντιθέτου: «Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα». Ὁ δὲ κ. Κουλουμβάκης, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχομεν τὸ εὐτύχημα νὰ τὸν ἔχωμεν μαζί μας ἐν τῇ Βουλῇ αὐτῇ, χρησιμώτατον ὄντα, τὸ μετέφραζε τότε, πάνυ προσφυῶς, ὡς ἄσπρο–μαῦρον. Διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι μεταξὺ τῶν ὅρων αὐτῶν ὑπάρχει μία ἀντίθεσις καὶ τὸ ὄνομα αὐτὸ ἐδόθη ἀκριβῶς μὲ κάποιον σκοπὸν κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, δηλαδή, νὰ ἀκουμπᾶμε καὶ εἰς τὴν Δημοκρατίαν, νὰ ἀκουμπᾶμε καὶ εἰς τὸν Σοσιαλισμόν. Δὲν ἔχει ἑπομένως τὸ δικαίωμα ὁ κ. Παπανδρέου νὰ εἶναι ἐπικριτὴς ὀνομάτων τῶν κομμάτων, ἢ τῶν παρατάξεων τὰ ὁποῖα ὀνόματα μεταχειρίζονται ἄλλοι.

§32Ν. ΔΕΛΗΒΟΡΙΑΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Ἐθνικοφρόνων, ὁ τίτλος τοῦ κόμματός μας (Δημοκρατικὸν–Σοσιαλιστικὸν) σᾶς ἔδωκε τὴν ἀφορμὴν καὶ τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον νὰ μᾶς κατηγορήσητε καὶ νὰ μᾶς ἀποκαλέσητε κομμουνιστάς, διὰ νὰ μᾶς κλέψητε ἀρκετὰς ψήφους.

§33Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Συνεχίζων τὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε, «μὲ κατηγοροῦν ὡς ἐφευρέτην τοῦ σχήματος τοῦ Κέντρου». Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν του ἀτυχῆ ἔμπνευσιν ὀφείλεται ἡ ἰδέα αὐτὴ τοῦ μέχρι τότε ἀνυπάρκτου Κέντρου. Καὶ τὶ μᾶς εἶπε σχετικῶς. Ὅταν ἐξῆλθον τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν ὑπελόγισεν ὡς ἀκολούθως: Κόμμα Λαϊκὸν 63 ψήφους, Κόμμα Φιλελευθέρων 54, Κόμμα ἰδικόν του 35 ψήφους. Τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ διὰ νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις; Νὰ συνεργασθῇ μὲ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα; Αὐτὸ δὲν τὸ εὕρισκε πὼς ἦτο σωστόν, διότι θὰ εἴχομεν συνέχειαν τῆς τετραετίας. Ἐσκέφθη λοιπόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν Ε.Π.Ε.Κ. Αὐτὰ σᾶς τὸ ἐβεβαίωσε καὶ τὰ ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου. Ἀλλὰ ἐλησμόνησε, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλδημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅτι μὲ τὴν Ε.Π.Ε.Κ. δὲν εἶχε κοινὴν ἰδεολογίαν—ἐκτὸς ἐὰν ἰσχυρίζεται τὸ ἀντίθετον.— Ἡμεῖς γνωρίζομεν, ὅτι εἶχε βασικὰς διαφορὰς τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα λεπτομερῶς χθές. Καὶ ὅταν μία Κυβέρνησις συγκροτεῖται ἔστω καὶ ἀπὸ πολλὰ κόμματα, εἰς αὐτὰ τὰ κόμματα πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ἀπαραιτήτως μεταξύ των, μία κεντρικὴ κατευθυντήριος Ἐθνικὴ γραμμή. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ, ὅπως δὲν ὑπῆρχεν ἐδῶ, θὰ παρουσιάζετο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, ἡ ὁποία ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἠπειλεῖτο, ἀπὸ ἀνατροπὴν ἐξ ἐνδογενῶν αἰτίων πάντοτε. Ἑπομένως, ἡ δικαιολογία του αὕτη δὲν εἶναι καθόλου βάσιμος καὶ ὅπως τὴν ἐμφανίζει ὁ ἴδιος. Ἄλλοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὴν συνεργασίαν αὐτήν. Καὶ εἶναι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀνεπτύξαμεν χθὲς καὶ εἰς τοὺς ὁποίους πιστεύει ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη ἀπολύτως. Πάντως θὰ ἤθελον νὰ τὸν ἐρωτήσω: Πότε συνέλαβεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν καὶ ἔκαμεν αὐτὰς τὰς σκέψεις καὶ πῶς ἐγνώριζεν αὐτὰ τὰ νούμερα τῶν κομματικῶν δυνάμεων, ὅταν εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τὸ τηλεφώνημα πρὸς τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν τὸ ἔκαμεν ἀκριβῶς τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν; Ὑπάρχουν δὲ καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἐτηλεφώνησε τὴν Δευτέραν τῆς ἰδίας ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν, αὐτὸ θὰ τὸ διευκρινήσω, τηλεφωνῶν δὲ πρὸς τὸν στρατηγὸν εἶπεν: «Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ νὰ κυβερνηθῇ ἀπὸ σᾶς Στρατηγέ μου». Βλέπετε λοιπόν, ὅτι δὲν ἀνέμενε κἂν ὁ κ. Παπανδρέου τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν, τὰ ὁποῖα μετὰ μῆνας πολλοὺς ἀνεκοινώθησαν πλήρως. Καὶ τὴν Κυριακὴν μόλις ἔκλεισαν αἱ κάλπαι, ἀμέσως συνέλαβε τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν ἰδέαν, ἐὰν δὲν τὴν εἶχε προηγουμένως. Ἐδημιούργησε τὸ σχῆμα τοῦ Κέντρου, εἰς τὸ ὁποῖον πολλὴν δυστυχίαν ὀφείλει ἡ Χώρα. Προχωρῶ. Ὁ κ. Παπανδρέου περαιτέρω εἰς τὴν ἀπολογίαν του εἶπε τὰ ἑξῆς: Ὅτι τὰ μέτρα ἐπιεικείας, τὰ ἐνομίσαμεν καὶ ἡμεῖς ἐπιβεβλημένα. Ταῦτα λέγων, ἀπήντα εἰς ἰδικήν μου αἰτίασιν, ὅτι τὰ μέτρα ἐπιεικείας ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔφερον τὴν ἐπαφὴν μεταξὺ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ τῶν δύο ἄλλων κομμάτων. Λέγει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, τὰ μέτρα αὐτὰ ἐπιεικείας ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθοῦν, διότι ἦσαν μέτρα κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀφοῦ προηγουμένως τὰ ἐτιτλοφόρησεν ὡς μέτρα δικαιοσύνης, ἤδη τὰ εὑρίσκει ὅτι στρέφονται καὶ κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἤθελα νὰ τὸν ἐρωτήσω, ἂν τὰ μέτρα ἐπιεικείας ἦσαν ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ, διατὶ ἐκόπτοντο οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ψηφισθοῦν; Δὲν ὑπάρχουν δὲ οὔτε εἰς τὸν τύπον τὸν κομμουνιστικόν, οὔτε εἰς τὸ στόμα τῶν ἀντιπροσώπων των ἐδῶ ἄλλαι φράσεις, παρὰ μέτρα ἐπιεικείας καὶ ἐπέκτασις αὐτῶν, κοιμῶνται καὶ ξυπνοῦν μὲ αὐτὴν τὴν σκέψιν οἱ κομματικοὶ βουλευταί. Καὶ αὐτὰ τὰ μέτρα ἐπιεικείας, ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ ἐχαρακτήρισεν ὅτι εἶναι ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ἔκαμεν αὐτὴν τὴν γνωστὴν ἀρίθμησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερε καὶ ἄλλοτε ἐπαναλαμβάνων ὅτι πόσους ἀπελύσαμεν ἡμεῖς ἀπὸ τὰς φυλακάς; Ἀπελύσαμεν 1500, ἐνῷ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπέλυσε πολὺ περισσοτέρους. Ἀλλὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔδωσεν ἀμνηστίαν, ὅταν ἐγένετο ὁ ἀγὼν προεκήρυξεν ὅτι ἐκεῖνος ὁ συμμορίτης ὁ ὁποῖος θὰ παραδώσῃ τὰ ὅπλα ἀμέσως ἀμνηστεύεται, καὶ ἂν εἰσηκούετο ἡ ἔκκλησις αὐτὴ θὰ ἐτελείωνεν ὁ πόλεμος καὶ ἑπομένως δικαιολογεῖται ἡ παροχὴ τῆς ἀμνηστίας τότε. Ἀλλὰ δυστυχῶς αὐτοὶ δὲν κατέθεσαν τὰ ὅπλα. Ἐπολέμησαν σκληρότατα καὶ ἔφθασαν τὴν Ἑλλάδα μέχρι τοῦ χείλους τοῦ τάφου. Ἑπομένως, αὐτοὶ δὲν εἶναι ἄξιοι οὐδεμιᾶς ἐπιεικείας, διότι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι παραμένουν εἰς τὰς φυλακὰς εἶναι οἱ ἀμετανόητοι, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν αὐτονομίαν, ὑπακούουν τυφλὰ εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κομινφὸρμ καὶ εἶναι ὄργανα αὐτῆς. Ἑπομένως ὑπὲρ αὐτῶν, οὐδὲν μέτρον ἐπιεικείας ἔπρεπε νὰ ληφθῇ. Μετὰ δὲ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας, πᾶσα συζήτησις περὶ τῶν μέτρων ἐπιεικείας, ἀποτελεῖ Ἀβδηριτισμόν. Ποῖος ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνεῖτο μέτρα ἐπιεικείας εἰς καταδικασθέντας δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν, ἂν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἀφεώρουν τὰ μέτρα δὲν ἦσαν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶναι δυνατὸν τὴν πατρίδα μας πάλιν νὰ τὴν κάνουν νὰ αἱματοκυλισθῇ, ὅπως αἱματοκυλίσθῃ τρὶς εἰς τὸ παρελθόν; Τὰ ἀποτελέσματα τῶν μεγαλοψυχιῶν αὐτῶν, καὶ τῶν μακροθυμιῶν, τῶν ἀτελευτήτων μέτρων ἐπιεικείας, τὰ ἐπλήρωσεν ὁ ταλαίπωρος αὐτὸς τόπος καὶ λαὸς διὰ τριῶν γύρων, τοὺς ὁποίους ἀτυχῶς ἡμεῖς ἐλησμονήσαμεν τόσον εὐχερῶς. Καὶ μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ σύμπτωσις τῶν ἰδεῶν. Ὁμιλῶν ὁ κ. Σοφιανόπουλος προχθές, εἶπεν ὅτι τοὐναντίον μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας, θὰ ἔπρεπε νὰ δοθοῦν τὰ μέτρα τῆς ἐπιεικείας, ἀμέσως εἰς μεγαλυτέραν κλίμακα. Καὶ ὁ κ. Παπανδρέου εἶπε σήμερον ὅτι δι’ ἡμᾶς, δὲν εἶχε καμμίαν σημασίαν ἡ προειδοποίησις τῆς Κορέας καὶ ἑπομένως δὲν ἔπρεπε νὰ σταματήσωμεν εἰς τὴν χορήγησιν τῶν μέτρων αὐτῶν. Σᾶς λέγω μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ἡ σύμπτωσις αὐτὴ τῶν ἰδεῶν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ συναγωνιστοῦ Σοφιανοπούλου, ἐνῶ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας καὶ ἡ ἁπλῆ συζήτησις περὶ μέτρων ἐπιεικείας, ἀποτελοῦν ἐπαναλαμβάνω Ἀβδηριτισμόν. Ἀλλὰ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἐπίσης καὶ κἄτι τι ἄλλο τοῦ κ. Παπανδρέου. Ὡμίλησε περὶ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ. Βέβαια αὐτὸ τοῦ ἐξέφυγεν, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ στόμα τὸ ἰδικόν μας, δὲν θὰ ἔφευγε ποτὲ τοιαύτη φράσις.

§34ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ διώρθωσε.

§35Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Βέβαια τὸ διώρθωσεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται αὐτὰ τὰ λάθη, διότι ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς, ἂν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω νὰ εἶμαι τόσον σκληρὸς διὰ νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον, ὁποῖον τινὰ χαρακτηρισμὸν ἔδωσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη τὸ πρῶτον μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐνθυμεῖσθε ποῖον χαρακτηρισμὸν ἔδωσε καὶ ἐνθυμεῖσθε ποῖον χαρακτηρισμὸν ἔδωσε καὶ ἐνθυμεῖσθε καὶ τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἤθελα νὰ σᾶς τὸν ὑπομνήσω αὐτόν, διότι ἐπὶ τέλους νὰ μὴ σπείρωμεν μεταξὺ τῶν δύο συνεργαζομένων αὐτὴν τὴν στιγμὴν κομμάτων, ζιζάνια, ἀλλὰ αἱ ἀνταλλαγεῖσαι μεταξύ των τότε φράσεις ἦσαν βαρεῖαι τῷ ὄντι. Κατὰ τὴν σημερινὴν προητοιμασμένην ἀπολογίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Παπανδρέου, δὲν παρέλειψεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πράττει συχνά, ὁσάκις ὁμιλεῖ εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, εἴτε ἀπὸ ἄλλου βήματος. Δηλαδὴ πάντοτε αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην ἀμυνόμενος ἑαυτοῦ, ἐναντίον τῆς γενικῆς ἐντυπώσεως περὶ τοῦ εὐμεταβλήτου τοῦ χαρακτῆρος του καὶ τῆς πολιτικῆς του νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι «ἡμεῖς εἴμεθα σταθεροὶ μέχρι σχολαστικότητος». Δυστυχῶς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ ἰσχυρισθῆτε αὐτό, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὴ ἡ σταθερότης δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς πεποιθήσεις σας, διότι σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ πιστεύητε εἰς ὅλα ἀπολύτως, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν λαοκρατίαν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ ὁ κ. Παπανδρέου κατέβαλλε προσπάθειαν πῶς θὰ ἐπιτύχῃ τὸν Ἐθνικόν μας ἀφοπλισμόν. Ὅπου ὑπῆρχον ἀξιωματικοὶ ἐντόνου ἐθνικοῦ χαρακτῆρος ἀπεμακρύνθησαν. Ἀναφέρω τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἀσφαλείας, Ἀστυνομικὸν Διευθυντὴν κ. Πανόπουλον, ἄριστον ἀξιωματικὸν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, μὲ ἀκατάβλητον ἐθνικὸν φρόνημα. Δὲν ἔχω καμμίαν ἰδιαιτέραν σχέσιν μὲ αὐτόν, ἡ ἐκτίμησίς μου πρὸς αὐτὸν εἶναι ἀπεριόριστος. Εἶναι βεβαίως Ἀρκάς, ἀλλὰ ἀνήκει εἰς ἄλλην πολιτικὴν παράταξιν. Ὅμως εἰς τὴν δίωξιν τοῦ Κομμουνισμοῦ ὁ ἐν λόγῳ Ἀστυνομικὸς Διευθυντὴς Πανόπουλος ἔδειξε μίαν ἐξαίρετον δρᾶσιν. Πολλὰ ὀφείλονται εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τήν ἀστυνομικήν του ἰδιοφυΐαν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος κατὰ τοῦ συμμοριτισμοῦ. Καὶ ὅμως, μόλις ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβεν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἐνομίζαμεν ὅτι διὰ τῆς ἀναλήψεως αὐτῆς θὰ ἔσφιγγε περισσότερον τοὺς χαλαρωμένους ἁρμοὺς τοῦ Ὑπουργείου, ἡ πρώτη του πρᾶξις ἦτο νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν διακεκριμένον αὐτὸν ἀξιωματικὸν καὶ ἀστυνομικὸν διευθυντὴν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Ἀσφαλείας. Καὶ δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ κ. Πανοπούλου, ἀπεμάκρυνε καὶ τὸν κ. Σωτόπουλον, ἐπίσης καλὸν ἀξιωματικὸν τοῦ ὁποίου δὲν γνωρίζω κἂν οὔτε τὸ παρελθόν του καί ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐπιδείξει ἱκανότητας καὶ ἐνημερότητα εἰς τὴν δίωξιν τοῦ Κομμουνισμοῦ.

§36ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περισσότερον σεβασμόν.

§37Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ μὴ μιμῆσθε τὸν Ἀρχηγόν σας, σεῖς εἶσθε νέα παιδιά. Τὸν κ. Πανόπουλον γνωρίζω προσωπικῶς, τὸν κ. Σωτόπουλον δὲν γνωρίζω καθόλου οὔτε κατ’ ὄνομα, πάντως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Δημ. Τάξεως εἰργάσθη καὶ αὐτός. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίας Τάξεως θὰ ἠδύναντο νὰ βοηθήσουν σπουδαίως τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὅμως ἀμφότεροι ἀπεμακρύνθησαν ἀδικαιολογήτως, ἴσως καθ’ ὑπόδειξιν κομμουνιστῶν. Δὲν γνωρίζω δὲ τοὺς ἀντικαταστάτας των. Παραλείπω ὅτι ἡ ὕπαιθρος περιῆλθεν εἰς πλήρη παραλυσίαν ἀπὸ ἀπόψεως Δημοσίας ἀσφαλείας, διότι ἡ Κυβέρνησις ἡ προηγουμένη δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐξαπολύῃ ἐγκυκλίους καὶ νὰ ἀπευθύνῃ συστάσεις διὰ τῶν ὁποίων νὰ τονίζῃ εἰς τὰ ὄργανα τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ μὴ ἐνοχλῶσι τοὺς δημοκρατικοὺς πολίτας. Οἱ δημοκρατικοὶ δὲ πολῖται ἀντιλαμβάνεσθε ποῖοι ἦσαν. Δημοκρατικοὶ πολῖται ἦσαν οἱ κομμουνισταὶ οἱ ὁποῖοι δι’ ἕνα ψύλλου πήδημα ἢ καὶ ἄνευ τούτου συνέτασσον μηνύσεις, κατὰ τῶν ὀργάνων τῆς Δημοσίας Τάξεως. Αἱ μηνύσεις εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἀποστέλλωνται ἀμέσως ἀξιωματικοὶ νὰ ἐνεργῶσιν ἀνακρίσεις ἐναντίον τοῦ ὀργάνου τάξεως τὸ ὁποῖον ἤθελε προσκρούσει εἰς τὰς ἐπιδιώξεις τῶν Κομμουνιστῶν καὶ τοιουτοτρόπως, ὁλόκληρος ἡ Δημοσία ἀσφάλεια τῆς ὑπαίθρου παρέλυσεν ἀπὸ τὰς συστάσεις καὶ παραινέσεις τοῦ Ὑπουργοῦ Δημοσίας Τάξεως.

§38Ν. ΔΕΛΗΒΟΡΙΑΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Ἐθνικοφρόνων, ἂν μετεκινήθη ἕνας χωροφύλαξ ἢ ἕνας ὑπάλληλος εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, ὥστε νὰ προκύπτῃ ὁ κομματισμὸς τοῦ κ. Παπανδρέου;

§39Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιστρέψας, καθ’ ὃν τρόπον ἐπέστρεψεν ἐξ Ἀμερικῆς, μᾶς εἶπε σήμερον ὅτι ἐθεώρησεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισκεφθῇ τὸν κ. τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως Στρατηγὸν Πλαστήραν. Ἔκαμε πολὺ καλά. Ἐκεῖ ὅμως εἶχεν ἕνα ἀτύχημα προσωπικὸν ὁ κ. Παπανδρέου. Ὁ κ. Πλαστήρας τὸν ἐβεβαίωσεν, ὅτι θὰ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐκεῖ ἔπεσεν εἰς τὴν παγίδα ὁ κ. Παπανδρέου καὶ μετέσχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, διότι ἐνόμιζεν ὅτι θὰ εἶχε πλειοψηφίαν, διότι ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας ἐτήρει τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζονται, ὅτι ἔδωσε, ὅτι θὰ ὑπεστήριζε τὴν Κυβέρνησιν καὶ μάλιστα, ὅτι θὰ ἦτο ἀνώτερος μικροψυχιῶν κλπ. ἀσφαλῶς θὰ ἐξησφάλιζεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν σημαντικὴν πλειοψηφίαν. Ἀλλ’ ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας, ὁ ὁποῖος διοικεῖ ἕνα Δημοκρατικὸν κόμμα, μετὰ ταῦτα εἶπεν ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν ὑφ’ ἃς συνθήκας ἔλαβε χώραν ἡ ἀνατροπή μας νὰ παράσχωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶχε πολὺ ἄδικον, ἀπὸ τῆς ἰδικῆς του πλευρᾶς, διότι καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο ἡ ἀνατροπή, καθὼς εἶπον καὶ χθές, αὕτη εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα καὶ τὴν διάλυσιν τοῦ Κέντρου, καὶ δὲν ἦτο φυσικὸν ὑπερήφανοι ἄνθρωποι νὰ δεχθοῦν νὰ μετάσχουν εἰς μίαν Κυβέρνησιν ὑπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀνέτρεψε τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Ἐφ’ ὅσον ἐλλείπει ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας ἡ ὑπερηφάνεια, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀποδοτικοὶ ὡς Κυβερνῆται, οὐδὲ κἂν χρήσιμοι εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ οὐδεμιᾶς πλευρᾶς. Ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, θὰ εἶχον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος καὶ μίαν συνέντευξίν του τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἐπίσης ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἡ ὁποία μᾶς δίδει τὸ μέτρον τῆς ἐκτιμήσεώς του, δι’ ὡρισμένα πρόσωπα καὶ ἐν γένει τὰς σκέψεις του κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Τὴν συνέντευξιν ἔδωσεν εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν Πρακτορεῖον σχεδὸν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, ἐν τῇ ὁποία δικαιολογεῖ, διατὶ εἶναι ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Ὁ κ. Παπανδρέου, ἐτόνισεν, ὅτι ἐὰν δὲν κάμωμεν Κυβέρνησιν Κέντρου, τὸ ἐπανέλαβε καὶ σήμερον, θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν προσφυγὴν εἰς νέας ἐκλογάς, τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν. Δηλαδή, τὰ πρῶτα ἀξιολογικὰ κριτήρια τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου κατὰ τὸν κ. Παπανδρέου εἶναι ἀρνητικά, δηλαδὴ διὰ νὰ μὴ προσφύγωμεν εἰς νέας ἐκλογάς. Ἀλλὰ εἶπε καὶ ἄλλα ὁ κ. Παπανδρέου εἰς τὸν ἀνταποκριτὴν τοῦ Ἀμερικανικοῦ Πρακτορείου, ὅτι εἰς νέας ἐκλογὰς θὰ ἐχωρίζετο ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς δύο παρατάξεις, μία παράταξις θὰ ἦτο ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν, τὸν ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν ὡς συνοδοιπόρον καὶ ἡ ἄλλη παράταξις ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Παπάγον, τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἐτιτλοφόρησε, παρὰ τὴν εὐλάβειαν τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσε σήμερον πρὸς αὐτόν, ὡς Ἀρχηγὸν τῶν μοναρχοφασιστῶν. Θὰ ὁμολογήσῃ ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι καὶ οἱ δύο αὐτοὶ χαρακτηρισμοί, ἀνεξαρτήτως τῆς βασιμότητός των ὑπῆρξαν λίαν ἀτυχεῖς. Διότι ὁ μὲν στρατηγὸς Παπάγος, ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπετέλεσε τὴν ἐγγύησιν τῆς γνησιότητος τῶν ἐκλογῶν τῆς 5ης Μαρτίου καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς Ἀρχηγὸς τῶν μοναρχοφασιστῶν, οὔτε ὁ στρατηγὸς Πλαστήρας, ἐπετρέπετο ἀπὸ ἁβρότητα τοὐλάχιστον, νὰ χαρακτηρισθῇ ὑπὸ τοῦ κ. Παπανδρέου, Ἀρχηγὸς συνοδοιπόρων, ἐφ’ ὅσον οὗτος θὰ ἦτο Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν ὁποῖον θὰ ἦτο ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὡς Ἀντιπρόεδρος. Ὅλα αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ δώσω νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι εἶναι πάρα πολὺ εὐμετάβλητος καὶ εἰς τοὺς χαρακτηρισμούς του, καὶ εἰς τὰς ἀποφάσεις ἀκόμη καὶ τὰς σκέψεις του καὶ ἑπομένως ἠμπορεῖ νὰ τὰ λέγῃ ὡραῖα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, προετοιμαζόμενος μάλιστα ὅσα εἶπε μὲ ὡραιολογίαν καὶ μὲ φράσεις τετορνευμένας, χωρὶς ὅμως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει νὰ ἀνταποκρίνωνται καὶ εἰς τὴν ἀλήθειαν, διότι ὁσονδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὡραῖοι οἱ λόγοι, ἐὰν δὲν ἔχουσι περιεχόμενον οὐσιαστικόν, δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσωσιν οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐπίδρασιν. Φρονῶ, κύριοι βουλευταί, ἐπίσης ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μεταβαίνουσα εἰς τὸν ΟΗΕ. ὡς Κυβέρνησις μειοψηφίας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐὰν ἐστηρίζετο εἰς μίαν σταθερὰν καὶ εὐρεῖαν κοινοβουλευτικὴν βάσιν. Ἡ ἔλλειψις αὕτη δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ καμμίαν ἐπίδρασιν εἰς τὴν ψυχήν μας. Μὴ νομίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὁ Μαλὶκ ἢ ὁ Βισίνσκυ, τοὺς ὁποίους θὰ συναντήσῃ εἰς τὴν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ, δὲν θὰ γνωρίζουν τὰ καθ’ ἡμᾶς. Εἶναι ἐδῶ τὰ ξεφτέρια τῆς ἀριστερᾶς τὰ ὁποῖα θὰ τὰ ἔχουν μεταδώσει κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ καθ’ ἡμᾶς, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία λεπτομέρεια, τὴν ὁποίαν νὰ ἀγνοοῦν οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸν ΟΗΕ. Ἑπομένως, τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καμμίαν ἐπίδρασιν. Παραλείπω ἐπίκρισιν ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ συνδυασθῇ τὸ ζήτημα τῆς παροχῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Αὐτὸ ὑποθέτω ὅτι εἶναι πρωτοφανές. Ἔγκρισις προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔγκρισις ταὐτοχρόνως ἐκλογικοῦ συστήματος. Ὑποθέτω ὅτι ὅποιος εἶχε τὴν ἔμπνευσιν, νὰ συνδυάσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ὑπῆρξε πολὺ ἀτυχής. Κύριοι βουλευταί, ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην μιᾶς Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς, ἔχει ἀνάγκην, εἶπον καὶ χθές, ἀπὸ Κυβέρνησιν μὲ ἄτρομον εἰλικρίνειαν, ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ Κυβερνήτας μὲ κρυσταλλίνην σαφήνειαν, ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ Κυβερνήτας μὲ θέρμην εἰς τὴν ψυχήν των καὶ ὁ τόπος αὐτὸς ἀπὸ ἑνὸς ἔτους δυστυχῶς, δὲν ἔχει σχεδὸν καμμίαν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως ἡ εὐθύνη τῆς παρούσης Κυβερνήσεως εἶναι βαρεῖα, διότι δὲν ἐπεδίωξε νὰ καταρτίσῃ Κυβέρνησιν μὲ εὐρυτέραν κοινοβουλευτικὴν βάσιν καὶ οὕτω νὰ διευκολύνῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης, Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς μεγάλας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας δοκιμάζει ἡ Πατρίς μας αὐτὴν τὴν στιγμήν. Δὲν φαντάζομαι, κύριοι, μετὰ τὰ γεγονότα τῆς Κορέας νὰ ὑπάρχῃ κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ ἀποκλείῃ τὸ ἐνδεχόμενον μιᾶς ἀναλόγου ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Πατρίδος μας ἐκ τοῦ Βορρᾶ, μετ’ ἀναλόγου αἰφνιδιασμοῦ. Σᾶς ἐρωτῶ, λοιπόν, τί πράττει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς περιπτώσεως αὐτῆς, ἡ ὁποία τόσον πιθανὴ φαίνεται; Ἀσχολεῖται διαρκῶς καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀκόμη νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν, ἐνῷ θὰ ἔπρεπεν νὰ ἐνεργήσωμεν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης ἢ ὄχι τοῦ Σώματος. Παρακαλῶ λοιπόν, κύριοι βουλευταί, τὴν Κυβέρνησιν, νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἔχωμεν Κυβέρνησιν ἢ ὄχι καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, ἀρνητικόν, τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἰσηγηθῇ βεβαίως εἰς τὸν Βασιλέα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ Μεγαλειότατος ὑποθέτω ὅτι θὰ ἀρνηθῇ καὶ ἑπομένως ὅτι θὰ ὑπάρξῃ εὐκαιρία νὰ δημιουργηθῇ Κυβέρνησις ἰσχυρὰ ἐν τῇ Βουλῇ. Κυβέρνησις ἀξία τῶν περιστάσεων τὰς ὁποίας διατρέχει ἡ χώρα μας. (Χειροκροτήματα).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§41Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν γενικὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀσκόπως πλέον παρατείνεται ἡ συνεδρίασις, διότι ἐὰν οἱ δύο ρήτορες οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον ἁπλῶς ἐπανέλαβον ἑαυτοὺς καὶ θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ὅτι ἰσχύουν ὅσα ἤδη ἔχουν λεχθῆ καὶ ἡ συζήτησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ λήξασα. Ὑπάρχουν ὅμως ὡρισμένα σημεῖα εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιθυμῶ νὰ ἀπαντήσω συντομώτατα. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπε, ναὶ μὲν ἡ ποσότης τῶν ἀπολυθέντων κομμουνιστῶν ἦτο μεγαλυτέρα, ἦσαν πολλαὶ χιλιάδες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέσχον ἀλλὰ δὲν ἦσαν ἐπικίνδυνοι, ἐνῶ ἦσαν οἱ ἀπολυθέντες εἰς τὰς ἡμέρας μας. Εἰς ἡμᾶς ἀνεγνώρισε τὴν ποιότητα. Ἐὰν ἡ ποσότης ἦτο ἰδική των, ἡ ποιότης ἦτο ἰδική μας. Ἀλλὰ οἱ ἴδιοι νόμοι, αἱ ἴδιαι Ἐπιτροπαί, τὰ ἴδια κριτήρια ὑπῆρξαν, Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἑπομένως ἡ ποιότης εἶναι ἡ αὐτὴ καὶ παραμένει ἡ διαφορὰ τῆς ποσότητος εἰς βάρος ὑμῶν. Προχωροῦμεν. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπανέλαβεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ὑπῆρξεν ὁ ἀνακαλύψας τὴν διαμόρφωσιν τῶν δύο κόσμων, ἐνῶ οἱ ἄλλοι εἶχαν καθυστερήσει εἰς τὴν κατανόησιν καὶ ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ τίτλος του. Δὲν γνωρίζω, πρὸς ποίους ἄλλους ἀπευθύνεται, εἰς πολλὰς ὅμως περιπτώσεις δὲν μὲ ἀφορᾷ ὁ ὑπαινιγμός. Διότι μοῦ συμβαίνει νὰ ἔχω διατυπώσει τὴν πρόβλεψιν αὐτὴν πολὺ παλαιότερα ἀπὸ τοῦ 1943, ὁπότε δὲν ὑπῆρχεν ὁρατότης καὶ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἔχει εὕρει ἤδη μία εὐρυτέραν ἀναγνώρισιν. Ἐὰν μετὰ τὸ 1946 ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀνεκάλυψε τὴν ὕπαρξιν τῶν δύο κόσμων τὸν πληροφορῶ, ὅτι δὲν δικαιοῦται δι’ αὐτὸ νὰ εἶναι ὑπερήφανος. Διότι τὸ γεγονὸς τοῦτο διεκρίνετο πλέον διὰ γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ. Εἶπεν ἀκόμη ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι ἀπήντησα ἐπὶ πολλῶν θεμάτων. Ἀλλὰ ἀδικεῖ τὴν Κοινοβουλευτικὴν πεῖραν του. Διότι, ὅταν ὡς ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως προκαλῇ ἐπὶ τοιούτων θεμάτων διατί ἀπορεῖ ὅτι δίδεται ἀπάντησις. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἀποφύγει τὴν πρόκλησιν, διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἀπαίτησις. Ἡ εὐθύνη ἑπομένως εἶναι ἰδική του. Θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐπιμένω καὶ ἐπὶ μιᾶς ἄλλης μεθόδου τὴν ὁποίαν συνηθίζει. Διεπιστώθη ὅτι τὸ ἐπίμαχον θέμα τῆς προχθεσινῆς ἡμέρας ἦτο ἡ παροχὴ μιᾶς πληροφορίας ἡ ὁποία καὶ ἐδόθη σήμερον μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ε.Π.Ε.Κ. καὶ ἐμοῦ. Ἔπειτα ἀπὸ αὐτὴν τὴν διευκρίνησιν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐφ’ ὅσον διεκδικεῖ δι’ ἑαυτὸν σοβαρότητα ἐπὶ τοῦ Σώματος, δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπαναλαμβάνῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς φυγομαχίας. Εἰς ἄλλα χαμηλότερα σώματα δύναται αὐτὸ νὰ συμβαίνῃ. Δὲν εἶναι ἄξιον τοῦ παρόντος σώματος.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπον φυγομαχίαν διότι εἴπατε ὅτι ἐσκέπτεσθε ν’ ἀπαντήσητε εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ε.Π.Ε.Κ καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ εἶπον φυγομαχίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὄχι ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης.

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὅταν πρόκειται περὶ παροχῆς μιᾶς πληροφορίας, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν ὑπάρχει μάχη καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει φυγή. Καὶ διότι ἔχετε τὴν συνήθεια τῆς κυριολεξίας, ἐπιμένω διὰ νὰ κάμητε χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ χαρίσματός σας. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὰς ἐπικρίσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικοφρόνων. Εἶπεν πάρα πολλὰ καὶ θὰ ἦτο ἀνιαρὸν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ ὅλα. Θὰ ἐκλέξω μόνον ὡρισμένα σημεῖα, διὰ νὰ μὴ καταπονήσω τὴν Βουλήν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων ἔδωσε σήμερον τὰ δείγματα τοῦ πνευματικοῦ του πολιτισμοῦ. Εἶπεν, ὅτι δημοκρατικὸς σοσιαλισμὸς ἀποτελεῖ ἀντίφασιν. Ἀλλὰ ὅλοι γνωρίζουν, ὅτι ἀποτελεῖ ἰδεολογικὴν ἑνότητα. Δημοκρατία σημαίνει πολιτικὴ ἐλευθερία. Σοσιαλισμὸς σημαίνει κοινωνικὴ δικαιοσύνη. Δημοκρατικὸς σοσιαλισμὸς ἑπομένως σημαίνει τὴν σύνθεσιν τοῦ πολιτικοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συστήματος, τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Εἶναι τὸ σύγχρονον ἰδεῶδες. Καὶ ἑπομένως, ἐὰν συνέβαινε νὰ τὸν ὀνομάσω ἀσύγχρονον, θὰ εἶχα πρὸς τοῦτο ἕνα πλῆρες ἐπιχείρημα ἀπὸ τὴν ἀδυναμίαν του νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν αὐτῶν τῶν συγχρόνων ὅρων .... (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων, ὅτι ἔσπευσα νὰ τηλεφωνήσω εἰς τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν, τὴν ἑσπέραν τῆς Κυριακῆς. Ἐὰν δὲν ἔσπευδεν, ὅπως συνηθίζει, ἀλλὰ ἐζήτει νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς πληροφορίας, θὰ ἐμάνθανεν ὅτι ἐτηλεφώνησα τὸ πρωῒ τῆς Τετάρτης καὶ τὸ ἀπόγευμα τῆς ἰδίας ἡμέρας συνηντήθημεν εἰς τὸ σπῆτι μου. Ἑπομένως τὸ τηλεφώνημα ἔγινεν ἔπειτα ἀπὸ τὴν πλήρη διαπίστωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων. Ἰδοὺ ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ δὲν ἔχω πολλὰς ἐλπίδας, ὅτι ἔστω καὶ μετὰ τὴν βεβαίωσιν αὐτὴν θὰ εἶναι δυνατὸν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀποδοχήν της.

§44Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ σχετικῶς ὁ κ. Πλαστήρας.

§45Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐὰν ἦτο Τρίτη, ἢ Τετάρτη.

§46Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ πρωῒ τῆς Τετάρτης ἐτηλεφώνησα, τὸ ἀπόγευμα συνηντήθημεν εἰς τὸ Καστρί, καὶ αἱ ἐφημερίδες τῆς Πέμπτης τὸ ἀνέγραψαν.

§47Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Ἔτσι εἶναι, ἀφοῦ τὸ γράφουν καὶ αἱ ἐφημερίδες.

§48Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι ἀνιαρά.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Πράγματι, ἀλλὰ εἰς σᾶς ὀφείλεται. Ὅταν λοιπὸν ἐτηλεφώνησα, εἴχομεν δεδομένους τοὺς ἀριθμοὺς τῆς

Ε.Π.Ε.Κ.

§50Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ. Εἴχομεν τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ψήφων ὄχι τῶν βουλευτῶν.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἠρώτησεν ὁ προηγούμενος ρήτωρ πῶς συμβαίνει τὰ μέτρα ἐπιεικείας νὰ τὰ θέλῃ καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι αὐτὰ τὰ μέτρα ἡ Δημοκρατικὴ Παράταξις τὰ θεωρεῖ ἀπολύτως ἀνεπαρκῆ καὶ διεξήγαγεν ἀγῶνα καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ἐπέκτασίν των πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἡ ὁποία περιέχει τὸν κίνδυνον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐξήγησις καὶ προχωροῦμεν. Ὁ προηγούμενος ὁμιλητὴς ἠθέλησε νὰ γίνῃ ἀπολογητὴς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ εἶπεν, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπέλυε τοὺς παραδιδομένους συμμορίτας καὶ τοῦτο κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ δὲν ἀνεφέρθην εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς. Ἀνεφέρθην καὶ εἰς ἀριθμοὺς τῆς Μακρονήσου καὶ εἶπον, ὅτι ἐκ τούτων ἀπελύθησαν χιλιάδες. Εἶπεν ἐπίσης ὁ προηγούμενος ρήτωρ, ὅτι ὠνόμασα ἐγὼ «συνοδοιπόρον» τὸν στρατηγὸν Πλαστήραν καὶ «μοναρχοφασίστα» τὸν στρατηγὸν Παπάγον. Ἀλλὰ ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐὰν συνέβαινε νὰ σχηματισθοῦν δύο μέτωπα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου νὰ ἐτίθεντο οἱ δύο στρατηγοὶ ἐκ μέρους τοῦ ἑνός, θὰ ἀπεδίδετο εἰς τὸν ἄλλον, ἡ ἐπωνυμία τοῦ συνοδοιπόρου καὶ τοῦ μοναρχοφασίστα. Ὅσοι ἀνέρχονται εἰς αὐτὸ τὸ βῆμα ὀφείλουν νὰ τὸ σέβωνται. Ὀφείλουν νὰ ὁμιλοῦν μὲ καλὴν πίστιν καὶ μὲ εὐπρέπειαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδική μας συνήθεια. Αὐτὸ συνιστῶμεν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. (Χειροκροτήματα).

§52Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως........ (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψηφοφορία, ψηφοφορία.

§54Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τὸν πνευματικὸν πολιτισμὸν θέλω νὰ ὁμιλήσω ....

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§56Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δι’ αὐτό, ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἱκανοποιητικήν. (Θόρυβος).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐτερματίσθη. Προχωροῦμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. Τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν λέγουσι «ΝΑΙ», οἱ μὴ ἐκφράζοντες τὴν ἐμπιστοσύνην των λέγουσιν «ΟΧΙ». (Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Δερδεμέζης καὶ Σ. Κωτιάδης καὶ ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τῶν ἀπαντήσεων τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἐχουσῶν ὡς ἀκολούθως κατὰ τὴν κατὰ σειρὰν ἐκφώνησιν τῶν ὀνομάτων αὐτῶν):

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς ἀνακοινοῦται παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τὸ ἀποτέλεσμα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἔχει ὡς ἀκολούθως: Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 230. Ἐκ τούτων εἶπον ΝΑΙ 106 καὶ ΟΧΙ 124. Ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔτυχε τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς.

§59Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, κατόπιν τοῦ ἀποτελέσματος τῆς ψηφοφορίας εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κυβερνητικῆς κρίσεως καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ λύσῃ τὴν συνεδρίασιν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ὅπως ἐπικυρώσω ὑπ’ εὐθύνην μου τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὑπ’ εὐθύνην μου. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10.00′ μ.μ.)