1950.06.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45η

Τρίτη 27 Ἰουνίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.30′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Π. Λιαροῦτσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§4Π. ΛΙΑΡΟΥΤΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Φθιωτ)δος, κ. Γ. Πλατῆς καταθέτει ἀναφορὰν Ἀμπελουργῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Παλαιοβράχας Φθιώτιδος, ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὰς καταστραφείσας ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν ἀμπέλους των κ.λ.π. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Σπεντζάρης καταθέτει ἀναφοράν, δι’ ἧς διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἀποστολὴν γεωργικῶν φαρμάκων πρὸς καταπολέμησιν μελίγκρας μποστανικῶν καὶ ζητεῖ ἄμεσον λῆψιν μέτρων προστασίας παραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς Ἀργ)νθίας κ. Π. Μουτζουρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Ζυθεστιατόρων καὶ Οἰνομαγείρων Ἄργους, ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν διατακτικῆς ζύθου εἰς τὸν σύλλογόν των πρὸς κατανάλωσιν ἐν Ἄργει, πόλει τουριστικῇ καὶ κόμβῳ συγκοινωνιῶν. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Τ. Πάρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου Ἀναπήρων Πολέμου Σύρου, ζητοῦντος ἄμεσον ἀναπροσαρμογὴν καὶ αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου. Ἡ Ὁμοσπονδία Δικαστικῶν Ὑπαλλήλων Ἑλλάδος διαμαρτύρεται κατὰ ἀναβλητικῆς τακτικῆς Γενικοῦ Λογιστηρίου μὴ ὑποβάλλοντος εἰσέτι ἔκθεσιν δαπάνης ἐπὶ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ Εἰσαγγελιῶν». Ὁ βουλευτὴς Φλωρίνης κ. Γ. Μόδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Πτολεμαΐδος διαμαρτυρομένου διὰ μελετωμένην ματαίωσιν ἀνεγέρσεως Θερμοηλεκτρικοῦ ἐργοστασίου εἰς Πτολεμαΐδα. Ὁ βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Γ. Μαρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Π. Τζιμοπούλου, Ε. Μαγγανάρη, Θ. Παπαδάκη, Μ. Σφακιανάκα, Ξ. Σπαθαράκη κ.λ.π. διατελεσάντων ἐγγυητῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τροφίμων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν κατὰ τὴν περίοδον κατοχῆς, ζητούντων τὴν ἀπαλλαγήν των ἐκ τῆς κατηγορίας ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, ἥτις ἐνηργήθη παρὰ ἐμπόρων καὶ τελωνειακῶν ὑπαλλήλων ἐν ἀγνοίᾳ ἐγγυητῶν. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μαυρίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Θερμῶν περιοχῆς Νιγρίτης–Βισαλτίας ζητοῦντος ἄμεσον ἀνέγερσιν 25 ἀγροτικῶν κατοικιῶν διὰ τὴν στέγασιν ἀστέγων ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Ν. Κουπαροῦσος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Μεσιάνης ζητοῦντος ἄμεσον λῆψιν μέτρων προνοίας ὑπὲρ τῶν χαλαζοπλήκτων. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Κ. Ταλιαδούρης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Μεσιάνης ζητοῦντος ἄμεσον λῆψιν μέτρων προνοίας ὑπὲρ τῶν χαλαζοπλήκτων. Ὁ βουλευτὴς Κυκλάδων κ. Π. Εὐριπαῖος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἑρμουπόλεως ζητοῦντος ἄμεσον χορήγησιν πιστώσεως διὰ κατασκευὴν ἀγωγοῦ πρὸς μεταφορὰν ὕδατος ἐκ τῆς Κοινότητος Γαλησσοῦ πρὸς ὕδρευσιν τῆς πόλεως Σύρου. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Σ. Χούτας καταθέτει ἀναφορὰν ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν νοσηλευθέντων εἰς τὸ 415 Σανατόριον καὶ ἐξελθόντων τούτου ὡς ἱκανῶν πρὸς ἐργασίαν οἵτινες ζητοῦν ὑπαγωγήν των εἰς τὸν νόμον 751 καὶ 1948 καταργουμένου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ Ν.

Δ. 1196)1949.

Ὁ βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συν)σμοῦ πωλήσεως κηπευτικῶν Δήμου Χίου «Ἅγιος Τρύφων» ζητοῦντος ἄμεσον ἐξαγωγὴν ἑσπεριδοειδῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν Μεσοδασικῶν Ὑπαλλήλων Ἀθηνῶν ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν τεχνικοῦ ἐπιδόματος. Ὁ βουλευτὴς Λασηθίου κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ι. Ζολώτα, Σ. Ζολώτα καὶ Ἀλκιώνης Ζολώτα κατοίκων Πειραιῶς ζητούντων ὅπως ἀρθῇ ἡ παρὰ τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Πειραιῶς γενομένη ἐπίταξις τῆς οἰκίας των. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Ι. Δημητρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Βομβοπλήκτων Καλαμῶν ζητοῦντος ἄμεσον ἀνοικοδόμησιν τῶν ἐκ βομβαρδισμοῦ κατεστραμμένων οἰκιῶν καὶ καταστημάτων των. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ι. Γιαννόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σουμοπαραγωγῶν Ἀνδραβίδος διαμαρτυρομένων διὰ μελετωμένων κατάργησιν ΥΕΚΑ Ἀνδραβίδος. Ὁ βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Α. Κωστόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Παλατιτσίων Νομοῦ Ἠμαθίας ζητούντων ἄμεσον ἔναρξιν ἀνοικοδομήσεως τοῦ χωρίου των, κατασκευὴν ὑδραγωγείου, διαχάραξιν τῶν οἰκοπέδων τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου βάσει τοῦ ὑπάρχοντος σχεδιαγράμματος κλπ. Ὁ κ. Γ. Καρτάλης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τῆς προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ Εἰδικῶν Ταμείων καὶ Εἰδικῶν Ὑπηρεσιῶν κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος 1950–51». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Κώνστας, Κ. Βασαρδάνης καὶ Σ. Ἀλλαμανῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς αὐθορμήτως προσερχομένους συμμορίτας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ζορμπᾶς, Γ. Ἀναγνωστόπουλος καὶ Σ. Ἀλλαμανῆς καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως ἀποφάσεων Στρατοδικείων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Πανσέληνος καταθέτει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐργατικῶν τινων νόμων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§6Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ καυτηριάσω τὸ χθεσινὸν θλιβερὸν ἐπεισόδιον. Δὲν ἀνήκει εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν νὰ κατέρχηται εἰς τοιοῦτον σημεῖον, καθ’ ὃν χρόνον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀναμένει ἀπὸ τὴν σημερινὴν Βουλὴν ἔργα ἀνασυγκροτήσεως, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπιτελεσθοῦν μόνον ὅταν ὑπάρχῃ καθ’ ὅλην τὴν χώραν ὁ κατευνασμὸς καὶ συνεπῶς ἔνδειξις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τάσεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ δίδεται ἡ γραμμὴ πρὸς μίαν κατεύθυνσιν δίδουσαν τὸν τόνον τῆς εἰρηνεύσεως. Ἴσως νὰ συνέβησαν καὶ ἄλλοτε ἐπεισόδια τοιαῦτα, ἀλλ’ ἡμεῖς, εὑρισκόμενοι εἰς μίαν κρίσιμον στιγμὴν ἐπιβάλλεται περισσότερον νὰ εἴμεθα φρονιμώτεροι καὶ νὰ εἴμεθα ἀπησχολημένοι εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ δίδουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία δὲν ἀπασχολεῖται μὲ τίποτε ἄλλο, παρὰ ὅπως ἐξαγάγῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν κρίσιμον κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἔπειτα ἀπὸ δεκαετίαν ὁλόκληρον γεγονότων θλιβερῶν. Κύριοι βουλευταί, θὰ παρακαλέσω ὅλους ὑμᾶς καὶ ἀποτείνομαι πρὸς τοὺς συναδέλφους νὰ λησμονήσουν τὸ χθεσινὸν ἐπεισόδιον καὶ νὰ στραφοῦν πρὸς τὸν πάσχοντα καὶ πεινῶντα λαὸν ὁ ὁποῖος ἀναμένει ὄχι μόνον τὴν ἀνασυγκρότησιν ἀλλὰ καὶ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ θάρρους του πρὸς ἕνα ἀνώτατον ἔργον. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἔκκλησίς μου αὕτη θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ἀπὸ ὅλας τὰς παρατάξεις. Ἡ χώρα διέρχεται κρισίμους στιγμάς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁ ὁποῖος ἀκόμη πάσχει εὑρισκόμενος εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀνορθώσεως, ἰδίως ὁ κόσμος τῶν ἀνταρτοπλήκτων ἀναμένει ἐκ μέρους ὅλων τὴν συνδρομὴν ὅπως τὸ ταχύτερον ἀποκατασταθῇ καὶ μάλιστα ἐντὸς τῶν ὑπολειπομένων μηνῶν τοῦ θέρους. Ἡ ἐλπὶς τῶν ἀνταρτοπλήκτων καὶ ὅλων τῶν Ἑλλήνων; οἱ ὁποῖοι διῆλθον τὰ τελευταῖα τραγικὰ ἔτη, εἶναι μεγάλη, καὶ προσδοκοῦν πολλὰ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτήν. Ἡ Βουλὴ ἀπέδειξε ὅτι εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της. Μόνον χθὲς συνέβησαν ἐπεισόδια τὰ ὁποῖα ἐμείωσαν τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Ἄς δώσωμεν ὅλοι καὶ πάλιν τὸν τόνον τὸν ὁποῖον εἶχε ἡ Βουλὴ μέχρι χθὲς καὶ νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν ὅτι ὅλαι αἱ δυσκολίαι θὰ ὑπερπηδηθοῦν. Ἡ βοήθεια τῶν συμμάχων διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἐλπίζωμεν πολλά. Ὁ τόνος ὁ διδόμενος ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἀντανακλᾶται καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, ὁ δὲ λαὸς ἔχει ἀνάγκην ἐμψυχώσεως καὶ θάρρους διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ δίδῃ ὅλην τὴν ὕπαρξίν του διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Ἐλπίζω ὅτι θὰ συμμερισθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ τὰς συστάσεις μου καὶ δὲν ἀποτείνομαι πρὸς ὑμᾶς ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὡς συνάδελφος, ὡς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος πονεῖ ὅπως καὶ σεῖς τὴν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ ὁποία ὑπέστη τόσας ταλαιπωρίας καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ παραταθῇ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ὁλόκληρα ἔτη πλήττει καιρίως τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ εὕρῃ τὸ μέσον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ παύσουν τὰ θλιβερὰ γεγονότα ὅπως τὸ χθεσινόν· ἄς λάβῃ τὸ μέτρον τῆς τροποποιήσεως ἐν ἀνάγκῃ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὥστε νὰ προλαμβάνωνται διὰ διατάξεων, διὰ ποινῶν ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ προληφθοῦν διὰ νὰ ἵσταται καὶ ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως ἡ Βουλὴ εἰς τὸ ὕψος της καὶ νὰ εἶναι τὸ κῦρος της τοιοῦτον ὥστε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ν’ ἀντλῇ ἀνάλογον κῦρος καὶ δύναμιν πρὸς ἐργασίαν νὰ ἐμπνέῃ δὲ καὶ ἐμπιστοσύνην εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πλήττονται κυρίως ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν καλῆς κατευθύνσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θὰ ἐκθέσῃ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ θὰ δύναται ν’ ἀντιμετωπίζῃ τυχὸν θλιβερὰ γεγονότα εἰς τὸ μέλλον, προτείνων ἐν ἀνάγκῃ προσθήκην ἄρθρων εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§7Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως παρηκολούθησα τοὺς λόγους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία διότι ἐγὼ δὲν παραδέχομαι ὅτι μειοῦται τὸ γόητρον ἑνὸς Σώματος ἀπὸ τοιαῦτα ἐπεισόδια δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι τοιαῦτα ἐπεισόδια πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται διότι παρακωλύουν τὰς μεταξὺ τῶν κυρίων συναδέλφων σχέσεις καὶ ἐν γένει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι δικαίως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ὅτι πρόκειται ν’ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα διὰ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι γνωστὸν ὅτι, ὁσάκις συνέπεσεν οἱ διάφοροι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ὁμολογήσωμεν, εἴμεθα πάντοτε σύμφωνοι. Εἶναι γνωστὸν ἐπίσης ὅτι ἔχει συσταθῆ καὶ μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχῃ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της. Ἐλπίζω ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ πνεύματος τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν θεσμῶν, ἐντὸς τοῦ πνεύματος τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει τὰ Κοινοβούλια τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν κρατῶν καὶ ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἐπεισοδίων αὐτῶν θὰ γίνεται δι’ ὅλου τοῦ κύρους τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περιβάλλεται τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ λύῃ παρόμοια ζητήματα. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω τὰ ἑξῆς. Βεβαίως τὰ ἐπεισόδια ἦσαν λυπηρά. Ἀλλ’ ἐπίσης δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ πολιτικὴ τῶν ρητόρων οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ προκαλοῦν τοιαῦτα ἐπεισόδια δι’ ἐκθέσεως εἴτε γνωμῶν εἴτε ἐγγράφων εἴτε στοιχείων τῶν ὁποίων δὲν προσάγονται καὶ ἀμέσως σχετικαὶ ἀποδείξεις. Πέραν τούτου θὰ εἶχα νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἐπὶ τοιούτων συζητήσεων θὰ πρέπῃ ἐν τῷ συνόλῳ της νὰ εἶναι παροῦσα διὰ νὰ ἠμπορῇ καὶ μὲ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀντιμετωπίζεται ἡ κατάστασις χωρὶς νὰ δημιουργοῦνται τὰ ἐπεισόδια αὐτά.

§8Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Γνωρίζετε ὅτι ὑπῆρχε χθὲς ἕνα κώλυμα.

§9Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸν γνωστὸν λόγον. Νομίζω ἑπομένως ὅτι αἱ προκλήσεις θὰ πρέπῃ ν’ ἀποφεύγωνται καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ μὴ προσάγωνται στοιχεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἄμεσος ἀπόδειξις, ἡ δὲ τυχὸν ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος ἐπαναλαμβάνω νὰ γίνῃ ἐντὸς τῶν πλαισίων αὐτῶν περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα. Φαντάζομαι ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ ἀντίληψις καὶ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ ὅτι ἐπὶ τέλους θὰ εὑρεθῶμεν συμπίπτοντες εἰς τὰς ἀντιλήψεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§10Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Παρέστημεν μάρτυρες χθὲς πράγματι θλιβερῶν γεγονότων. Ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθοῦν κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ εἴχομεν τὰ μέσα τὰ ὁποῖα καὶ εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ παράσχωμεν εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὸς τοῦτο. Δὲν θέλω νὰ ἐκφράσω μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Βʹ Ἀντιπροέδρου ὁ ὁποῖος ἀνεπλήρου τὸν Αʹ τοιοῦτον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διατείνομαι εἶναι τοῦτο. Ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ χθεσινὰ θλιβερὰ γεγονότα, ἐὰν διεκόπτετο ἡ συνεδρίασις ἐγκαίρως.

§11Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Εἶχε διακοπῆ ἡ συνεδρίασις.

§12Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐννοῶ διακοπήν, ἐὰν ἀνεβάλλετο ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον, διότι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς χθὲς ἦτο τοιοῦτον, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ ὁ οἱοσδήποτε νὰ ἀντιληφθῇ ποία ἦτο ἡ ἐξέλιξις. Τὰ γινόμενα οὐκ ἀπογίγνονται. Δὲν νομίζω, συνεπῶς, ὅτι θὰ πρέπει τὸ χθεσινὸν θλιβερὸν γεγονὸς νὰ μᾶς ὠθήσῃ εἰς λῆψιν μέτρων τοιούτων τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι περιοριστικὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται κατὰ τὴν γνώμην μας εἶναι, οἱ διάφοροι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἐπιβληθοῦν ἐπὶ τῶν συναδέλφων των οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀκολουθοῦν καὶ νὰ τοὺς πείσουν, ὅτι δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν νὰ ὀξύνωνται αἱ συζητήσεις καὶ ἀντεγκλήσεις καὶ νὰ λαμβάνουν τὸ χρῶμα καὶ τὸν τόνον ποὺ ἔλαβον χθές. Ἐὰν κατηγοροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἦτο ἀποῦσα, ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς ἄλλου γεγονότος τὸ ὁποῖον τὴν ὑποχρέωνε νὰ ἀπουσιάζῃ ἐξ ἴσου ὀφείλομεν νὰ κατηγορήσωμεν καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς τοὺς ἀρχηγοὺς τοὐτέστι τῶν κομμάτων ὅσοι ἀπουσιάζαμεν χθὲς ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἡ ἀπουσία τῶν ἀρχηγῶν, τὸ πνεῦμα τῆς ἀκατανοησίας τὸ ὁποῖον διέπει ὅλας τὰς πτέρυγας εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὡδήγησε χθὲς τὴν Βουλὴν πρὸ τοῦ θεάματος τὸ ὁποῖον ἐζήσαμεν. Νομίζω κ. Πρόεδρε, ὅτι αἱ συστάσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ναὶ μὲν δύνανται νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ἀλλὰ ὄχι μέχρι τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον θὰ ἤγαγε τὴν Βουλὴν νὰ παρουσιάζῃ τὸ θέαμα ἰχθύων. Καὶ ὁ σεβασμὸς πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου ὀφείλει νὰ εἶναι γενικὸς ἀπὸ μέρους ὅλων μας.

§13Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὰ χθεσινὰ γεγονότα εἶναι ἀναμφισβητήτως λυπηρά. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἦτο παροῦσα καὶ οἱ ἄλλοι κύριοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων οἱ ὁποῖοι ἀπουσίαζον ἐὰν ἦσαν παρόντες,—ἐγὼ ἤμην παρὼν καὶ ὁ κ. Μανιαδάκης—δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν τὰ λυπηρὰ αὐτὰ ἐπεισόδια. Ἡ στάσις τοῦ ἐπερωτῶντος ἦτο τόσον προκλητικὴ ποὺ σᾶς βεβαιῶ ὅτι καὶ ὁ κ. Πλαστήρας θὰ ἠγανάκτει. Ἐγὼ ἠναγκάσθην νὰ φύγω τρὶς ἀπὸ τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ μὴ ὑποστῶ καμμίαν ἔξαψιν τὴν ὁποίαν ἤθελον νὰ ἀποφύγω μὲ κάθε τρόπον. Ἐὰν ἠκούατε κ. Πρόεδρε τὸν ρήτορα νὰ διαβάζῃ ἀπὸ κάτι φυλλάδες βασανιστήρια δῆθεν τῶν κομμουνιστῶν καὶ νὰ ἀπευθύνεται ποῦ παρακαλῶ; εἰς μίαν Βουλὴν τῆς ὁποίας ὅλα τὰ μέλη πενθοῦν φίλτατα πρόσωπά των κατακρεουργηθέντα ἀπὸ αὐτὰ τὰ τέρατα θὰ κατελαμβάνεσθε καὶ ὑμεῖς ἀπὸ τὴν μεγαλυτέραν ἀγανάκτησιν. Ὁ κ. Λύρας εἶδε τὸν πατέρα του νὰ τὸν πετοῦν εἰς τὸ βάραθρον καὶ δὲν τὸν ἀνεῦρον οὐδαμοῦ ἀκόμη. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ὁ συνάδελφος κ. Λύρας καὶ ὁ κ. Δερδεμέζης ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι συνάδελφοι, βαθύτατα ἐπόνεσαν ἀπὸ τὴν ἐγκληματικὴν δρᾶσιν τῶν κομμουνιστῶν. Τόσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅσον καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀπουσιάζοντες ἐκ τῆς Βουλῆς δὲν ἐδοκίμασαν τὸν ἀποτροπιασμὸν τὸν ὁποῖον ἐδοκιμάσαμεν ἡμεῖς παρακολουθοῦντες τὴν χθεσινὴν συζήτησιν. Δικαιολογοῦνται ἑπομένως νὰ ἐξανίστανται καὶ νὰ ζητοῦν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Κύριε Πρόεδρε, δὲν βλέπω καμμίαν ἀνάγκην ὅπως ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς μεταβληθῇ καὶ σᾶς ὁπλίσῃ μὲ περισσότερα μέτρα. Τὰ ὑπάρχοντα εἶναι ἀρκετὰ, ὑπεραρκετά. α) Ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν, β) ἀναγραφὴ εἰς τὰ πρακτικά, γ) δημοσίευσις τῶν πρακτικῶν, δ) τοιχοκόλλησις τοῦ πρακτικοῦ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν περιφέρειαν ὅπου ἐκλέγεται ὁ βουλευτής. Ὑποθέτω διὰ τοὺς κ. κ. βουλευτὰς δὲν χρειάζονται μεγαλύτεραι κυρώσεις. Δὲν εἶσθε κ. Πρόεδρε χθὲς διὰ νὰ ἀκούσετε τὸν ἐπερωτῶντα νὰ διαβάζῃ ἀντίγραφα φύλλων δῆθεν νοσηλείας, πλαστὰ τὰ ὁποῖα ἀναφέρουν τὰς κακουχίας τὰς ὁποίας ὑπέστη εἰς τὰς φυλακὰς ὁ νοσηλευόμενος καὶ ὅτι τάχα ἔπαθε μεταξὺ ἄλλων, κάταγμα τῆς ρινός, τῶν ὤτων, ἀνθρωποφοβίαν κλπ. Εἶναι δυνατὸν νὰ γράφωνται τοιαῦτα πράγματα εἰς τὰ φύλλα νοσηλείας; Πρόκειται περὶ ψευδολογημάτων ἀποσκοπούντων κατασυκοφάντησιν τοῦ ἀστικοῦ Κράτους. Δηλαδὴ τὸ σύστημα τῆς ἀπάτης τῶν κομμουνιστῶν μεταφέρεται ἤδη καὶ προπαγανδίζεται καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Σᾶς εἶπον προηγουμένως ὅτι ἠγανάκτησα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν καὶ φοβούμενος μὴ ἐκραγῶ ἔφυγα τρὶς ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τόση ἦτο ἡ προκλητικότης καὶ ἡ αὐθάδεια τοῦ ἐπερωτῶντος, ὥστε οἱαδήποτε, ἔξαψις ἦτο ἀπολύτως δικαιολογημένη. Πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅσοι ὁμιλοῦν περὶ τῆς ἀνάγκης τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὅτι ὅπου ὑπάρχει ἡ ἀτυχία αὕτη νὰ παρακάθηνται ἐθνικόφρονες βουλευταὶ μὲ κομμουνιστὰς καὶ συνοδοιπόρους αὐτὰ τὰ ἔκτροπα παρατηροῦνται κατὰ κανόνα. Παρόμοια γεγονότα συνέβησαν ἄλλοτε καὶ συμβαίνουν καθ’ ἑκάστην εἰς τὴν Ἰταλικὴν Βουλὴν καὶ προσφάτως εἰς τὴν Γαλλικήν. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι ἀξιομίμητα, ἀλλὰ καθίστανται ἀναπόφευκτα. Διὰ νὰ τὰ ἀποφύγωμεν πρέπει ν’ ἀποφευχθοῦν αἱ προκλήσεις ἐκ μέρους τῶν κομμουνιστῶν, τῶν συνοδοιπόρων οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ λησμονοῦν, ὅταν ὁμιλοῦν, ὅτι εἶναι ἐκπρόσωποι σφαγέων καὶ δολοφόνων ἀμάχου πληθυσμοῦ. Τὸ αἴτημα τῆς λήθης εἶναι αἴτημα χωρὶς ἀμφιβολίαν εὐγενές, εἶναι αἴτημα ἱπποτικόν, χριστιανικὸν ἂν θέλετε καὶ ἀκόμη ἐθνικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι νὰ λησμονήσουν ἀπὸ τὴν μίαν ἡμέραν εἰς τὴν ἄλλην. Ἐκεῖ εἶναι ὅλη ἡ δυσκολία. Διὰ τοῦτο ὅταν ὡμίλουν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισα ὅτι χάριν τῆς ὀφειλομένης εὐπρεπείας ἐν τῇ Βουλῇ δέον νὰ γίνουν συστάσεις πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην, τῶν ἀριστερῶν δημοκρατικῶν, κομμουνιστῶν καὶ συνοδοιπόρων νὰ εἶναι προσεκτικοὶ διότι εἶναι δυνατὸν καὶ διὰ τῆς παρουσίας των μόνον νὰ προκαλοῦν. Ὅπως γνωρίζετε κ. Πρόεδρε διὰ τοῦ νόμου 509 ἀπαγορεύεται ὁ κομμουνιστικὸς προσηλυτισμὸς καὶ ὅμως χθὲς ἐγένετο καθαρὸς προσηλυτισμὸς καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τῆς Ἐθνικῆς μας ἀντιπροσωπείας. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἐνδιαφέροντος διὰ τοὺς κρατουμένους. Κύριε Πρόεδρε, αἱ συστάσεις τὰς ὁποίας ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ μὲ τὰς ὁποίας εἶμαι σύμφωνος, αἱ συστάσεις αὐταὶ ἔπρεπε πρῶτον νὰ γίνουν πρὸς τοὺς φίλους του διότι περισσότερον οἱ φίλοι τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τὰ χθεσινὰ ἐπεισόδια. Τὸ διεπίστωσα ὁ ἴδιος εὑρισκόμενος εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἀφ’ ἧς ἤδη ὁμιλῶ καὶ παρακολουθῶν τὴν συνεδρίασιν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλος. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ ἡ σύστασις αὐτὴ πρὸς τοὺς φίλους σας κ. Πρωθυπουργέ. Διότι ὅλοι μὲν βεβαίως εἴμεθα κατὰ τῶν ἐπεισοδίων, ἀλλὰ οὐδὲν πράττομεν διὰ τὴν πρόληψιν αὐτῶν. Εἶναι δυνατὸν ταῦτα νὰ ἐπαναληφθοῦν καὶ μάλιστα εἰς πολὺ μεγαλειτέραν ἔκτασιν ἐὰν δὲν συνετισθῶσιν οἱ συνοδοιπόροι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ προσηλυτισμὸς κομμουνιστικός. Δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν τοιαύτην ἀπόπειραν εἰς τὸ μέλλον πρὸς γνῶσιν ὅλων. Διότι περὶ καθαροῦ προσηλυτισμοῦ ἐπρόκειτο χθὲς διὰ τῆς κατασυκοφαντήσεως τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος καὶ ὄχι περὶ διαμαρτυρίας διὰ τοὺς κρατουμένους κομμουνιστὰς διὰ τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἐνδιαφέρον ἔχουν οἱ ἐν τῇ Βουλῇ ἐκπρόσωποί των. Ὅλα αὐτὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ἐγκληματικὰ θ’ ἀπεφεύγοντο ἐὰν δὲν ἦτο μωρὸν καὶ ἠλίθιον τὸ ἀστικὸν Κράτος. Καὶ εἶναι ἀνόητον κ. Πρόεδρε τὸ ἀστικὸν Κράτος, διότι ἐὰν ὑπῆρχεν εἰς τὸν ἐκλογικὸν νόμον μία διάταξις μόνον ὅπως ὑπάρχει δι’ ὅλους τοὺς ὑποψηφίους δημοσίους ὑπαλλήλους ὅτι καὶ οἱ ὑποψήφιοι βουλευταὶ πρέπει νὰ συνυποβάλουν μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα των ἔγγραφα καὶ ἕνα πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων, πιστεύω ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν θὰ εὑρίσκετο ἐνταῦθα. Μὴ νομίζετε κύριοι ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι νόμιμον. Ἐὰν νομίζουν, ὅσοι κατέρχονται εἰς τὰς ἐκλογὰς ὅτι ἐκλεγόμενοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀνατρέπουν τὸ παρελθόν των καὶ ν’ ἀμνηστεύουν τὰ ἐγκλήματά των διότι ἐξελέγησαν βουλευταί, πλανῶνται. Εἰς τὰς ἐκλογὰς θὰ κατέλθουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ προσόντα ὅπως ἀκριβῶς διαγράφει τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ σχετικοὶ νόμοι. Δὲν ἠμπορεῖ ἕνας ληστὴς νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐκλεγεὶς βουλευτὴς νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἁπλῶς διότι ἐξελέγη καὶ νὰ ἔχῃ τὰ δικαιώματα νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Εἶμαι τεταραγμένος ἀκόμη τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ τὴν χθεσινὴν προκλητικότητα καὶ ἑπομένως αἱ συστάσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὄχι πρὸς τὴν ἰδικήν μας πλευρὰν ἀλλὰ πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην κυρίως καὶ ἔπειτα πρὸς ὅλους μαζύ. (Χειροκροτήματα).

§14Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἔγιναν κάποιες ἐκλογὲς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδικαίωσε τελείως ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρίστανται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ τὴν πλευρὰν ἐκείνην τὴν κατηγορηθεῖσαν ἐπὶ κομμουνισμῷ, ἐπὶ ὑπονομεύσει τοῦ Κράτους. Νομίζω ἀκόμη ὅτι ὁ λαός, ὁ μόνος ἁρμόδιος κριτὴς ἐν προκειμένῳ, κατεδίκασεν, ἀμειλίκτως μάλιστα ὡρισμένας ἀντιλήψεις καὶ ἐπέβαλλε νὰ ἀλλάξωμεν νοοτροπίαν καὶ ψυχολογίαν καὶ νὰ προσανατολισθῶμεν πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἔθνους καὶ νὰ μὴ ἀνασκαλεύωμεν τὸ παρελθόν. Διότι ἐὰν τὸ παρελθὸν θέλῃ νὰ λογοδοτήσῃ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα τόσον ἀπαιτητικοὶ ἀλλ’ ἀρκετὰ ἱπποτικοὶ διὰ νὰ τὸ ἀναγκάσωμεν νὰ μὴ λογοδοτήσῃ. Καὶ πρὸ παντὸς δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγονται ὄχι ἀπὸ τὸν κ. Τσαλδάρην, ὁ ὁποῖος εἶπεν καὶ μερικὰς ὑπερβολὰς ἀλλ’ ἀπὸ τὸν κ. Τουρκοβασίλην ὁ ὁποῖος ἐπάνω κάτω θέλει νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν κανένα Κῦρος. Ἀλλ’ ἐγὼ τοῦ λέγω ὅτι δὲν ὀνομάζομαι Κῦρος. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ νὰ μᾶς διέπῃ τὸ πνεῦμα αὐτὸ δὲν πᾶμε καλὰ καὶ νομίζω ὅτι πρέπει πάλιν νὰ ἀποτανθῶμεν πρὸς τὸν λαόν. Ἐὰν αὐτὸ γίνῃ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν τὸ φοβούμεθα διότι πονοῦμεν διὰ τὸν λαὸν αὐτὸν ὁ ὁποῖος ἐξεπατρίσθη καὶ ἐπαναπατρίζεται, πρέπει νὰ τὸ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τῆς ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι κοινωνικὰ φρονήματα ἀπητοῦντο ὅταν κάποιος ἐζήτει ἀπὸ κάποιον Γερμανὸν διοικητὴν νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον αὐτὸν μὲ τὴν γερμανικὴν μπόταν. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ πολὺ καλὰ ὅ,τι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶπεν καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπιβάλῃ ὡρισμένα μέτρα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν καλὰ ἀποτελέσματα. Εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἐπιβολὴ τῶν ποινῶν τοῦ Κανονισμοῦ. Νὰ προσθέσωμεν μόνον εἰς τὸ ἄρθρον 21 διάταξιν καθ’ ἣν δὲν θὰ γράφωνται εἰς τὰ ἐπίσημα καὶ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ αἱ διακοπαὶ αἱ ὁποῖαι γίνονται ἄνευ συναινέσεως τοῦ ρήτορος καὶ τοῦ Προέδρου. Κατὰ τὰ ἄλλα δὲν πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν τῶν συνταγματικῶν ἄρθρων καὶ δὲν πρέπει νὰ περισταλῇ καθόλου ἐλευθερία τοῦ λόγου δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μεταφέρουν τὰς σκέψεις των εἰς τὴν Βουλήν. Παρέρχομαι τελείως τὰς κατὰ τοῦ χθεσινοῦ ἀγορητοῦ ὕβρεις ἢ μᾶλλον—ἀποσύρω τὴν λέξιν «ὕβρεις»—τὰς αἰτιάσεις, διότι ὁ ἀγορητὴς ἦτο σεμνότατος καὶ ἔλεγε μόνον γεγονότα τὰ ὁποῖα εἰς μερικοὺς δὲν συμφέρει νὰ ἀποκαλυφθοῦν.

§15Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν ἐκπροσωποῦνται ἀπόψεις ἐκ διαμέτρου ἀντίθετοι. Καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν ἀντιθέσεις βαθύταται εἰς τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐκτεθοῦν ἐκ τῆς μιᾶς ἢ τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν εἶναι ἡ προστασία τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον ἔργον τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ εἶναι ἔργον καὶ ὅλων ἡμῶν. Πρέπει ὅλοι ν’ ἀντιληφθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐξασφαλίζεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἀντίληψις, ὅτι ἡ ἐξιστόρησις ἑνὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι αὐτὴ δύναται νὰ ἀνατραπῇ διὰ προκλήσεων ὕβρεων ἢ χειροδικίας. Ὑπάρχει ὁ λόγος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὅσα τυχὸν ἰσχυρίζομαι εἶναι ψευδῆ. Καὶ ἡ τιμωρία μου εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἂν ὅσα ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος χθὲς δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ πράγματα, ἂν εἶναι ψευδῆ, ἀρκεῖ νὰ πιστοποιηθῇ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀπὸ ἐπίσημον ἀρχήν, ὅτι ἀνέγνωσεν ἔγγραφα μὴ ἀνταποκρινόμενα εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἂν ἐπιχειρῇ τις συκοφαντίαν, θὰ τοῦ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κατερχώμεθα εἰς χειροδικίαν. Καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι δὲν ἔχει τίποτε νὰ φοβηθῇ ἡ ἐθνικόφρων παράταξις ἀπὸ οἱανδήποτε ἐξιστόρησιν προερχομένην ἐκ τῆς ἄλλης παρατάξεως τῆς Βουλῆς. Ἔχει καὶ αὐτὴ τὰ ἐπιχειρήματά της καὶ συνεπῶς μία ἀντίκρουσις τῶν λεχθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν ἀλήθειαν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀκόμη. Θὰ ἦτο ἀνάγκη ἑπομένως νὰ μείνωμεν σύμφωνοι ὅτι ὁ χειρισμὸς τοῦ λόγου εἶναι ἀρκετὸς διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ προστατεύσῃ τὴν χώραν καὶ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας πιστεύομεν, καὶ ὅτι θὰ χρησιμοποιήσωμεν μόνον τὸν λόγον καὶ θὰ ἀποφεύγωμεν οἱανδήποτε χειροδικίαν τοὐλάχιστον ἐντὸς τῆς αἰθούσης. (Χειροκροτήματα).

§16Α. ΣΒΩΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἐνθυμῆται ἴσως ἡ Βουλὴ ὅτι τὸ σύνθημά μας ἡ κατευθυντήριος γραμμὴ ἡ ἰδική μας ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν ποὺ εἰσήλθομεν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπῆρξεν ἡ μετριοπάθεια, εἰς τὰς συζητήσεις, εἰς τὸν τόνον καὶ εἰς τὴν ἀμοιβαίαν συμπεριφοράν. Πρῶτον, διότι ἐπιστεύαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ἡ μετριοπάθεια ἐξαίρει τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ δείχνει τὴν αὐτοπεποίθησίν του. Δεύτερον, διότι ἐπιστεύαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι συντελεῖ εἰς τὴν ἐξύψωσιν τῆς ὅλης θέσεως τοῦ σώματος. Καὶ τρίτον, διότι, ὅπως ἀκριβῶς πρὸ ὀλίγου ὑπεμνήσθη, εἶναι φυσικὸν νὰ ὑπάρχουν ἀντιτιθέμεναι ἰδέαι καὶ ἀντίθετοι πολιτικαὶ μερίδες εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἐπιοῦσαν τόσων τραγικῶν περιπετειῶν ποὺ ἐπέρασε τὸ ἔθνος, μία ὀξύτης τῶν παθῶν ἔπρεπε νὰ ἀναμένεται. Ἀλλ’ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ καθῆκον ὅλων ἡμῶν ἦτο καὶ εἶναι καὶ τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἐδώσαμεν δείγματα ἐκπληρώσεως πολλά, καθῆκον ὅλων ἦτο καὶ εἶναι, ὄχι νὰ ρίχνωμεν λάδι εἰς τὴν φωτιά, ἀλλ’ ἀντιθέτως νὰ συντελοῦμεν ὅσον ἠμποροῦμεν εἰς τὴν κατασίγασιν τῶν παθῶν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν λήθην, ἡ ὁποία δὲν εἶναι μόνον χριστιανικὴ ἀρετὴ κατὰ τὸν κ. Τουρκοβασίλην ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ προπάντων μία πολιτικὴ ἀνάγκη καὶ πολιτικὴ πρᾶξις ὑψίστης Ἐθνικῆς σκοπιμότητος. Αὐτὸ πιστεύομεν ἡμεῖς καὶ ὅπως φαίνεται τὸ πιστεύει καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὁδηγεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὴν χώραν εἰς τὴν προσπάθειάν της. Αὐτοῦ τοῦ συνθήματος τῆς μετριοπαθείας δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει παράδειγμα κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἀπέστημεν. Ὑφιστάμεθα κάθε ἡμέρα ἐξ ἀφορμῆς οἱασδήποτε συζητήσεως, ἀπὸ οἱονδήποτε συνάδελφον, ἡ ὁποῖος θέλει καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἑαυτόν του τοιαύτην συμπεριφοράν, ὑφιστάμεθα, λέγω, στερεοτύπως πολλὰς ἐπιθέσεις, μορφῆς προκλητικῆς, ἀπὸ βουλευτὰς καὶ ἀρχηγοὺς κομμάτων ποὺ ρίπτουν ἐναντίον μας ὅ,τι εἴδους χαρακτηρισμοὺς θέλουν, καὶ ποὺ νομίζω ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα ἐναντίον κομμάτων καὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νόμιμον ὑπόστασιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι ἰσοτίμως ἐξελέγησαν ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὸν λαόν. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἐθεωρήσαμεν καὶ θεωροῦμεν πάντοτε περισσότερον ἔντονον τὸ καθῆκον ἡμῶν νὰ συντελέσωμεν ὅσον εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν καταπράϋνσιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ὄξυνσιν τῶν παθῶν, εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν συζητήσεων καί προσθέτω, καὶ μίαν δημιουργικωτέραν ἐξέλιξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Χωρὶς νὰ χαρίζωμεν τὰς ἰδέας μας καὶ τὴν πίστιν μας. Ἀλλὰ καὶ χωρὶς νὰ παρασυρώμεθα εἰς ὀξύτητα. Ἐλέχθη ἀπὸ μερικοὺς συναδέλφους πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἂν συνέβησαν τέτοια ἐπεισόδια, εἶναι διότι ὑπῆρξε πρόκλησις, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πρόκλησις. Διερωτῶμαι ποῦ ὑπῆρξεν ἡ πρόκλησις; Ἐὰν κ. Πρόεδρε, πρόκλησιν ἀποτελῇ ἡ ἐπερώτησις, πᾶσα ἐπερώτησις μοιραίως δημιουργεῖ μίαν ὀξύτητα. Διότι, τί εἶναι ἡ ἐπερώτησις; Εἶναι μία ἔντονος καὶ ὀξεῖα ἐπίθεσις ἐναντίον ἑνὸς Ὑπουργοῦ ἢ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιδιώκουσα ὡς τελικὸν σκοπὸν, αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον εἶπεν χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ ἀποδοκιμασθῇ ὁ Ὑπουργὸς ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ νὰ ἀνατραπῇ ὁ ἴδιος ἢ καὶ ὅλη ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι φυσικὸν λοιπὸν μία ἐπερώτησις νὰ δημιουργῇ ὀξύτητα ἀλλ’ ἡ ὀξύτης αὐτὴ πρέπει νὰ ἔχῃ ὅρια. Καὶ πρῶτον καὶ κύριον τὸν σεβασμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Διότι διερωτῶμαι κ. κ. συνάδελφοι, ἐὰν εἰς πᾶσαν ἐπερώτησιν ὁ ἐπερωτῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ βαδίζῃ μὲ τὸν διαβήτην, μήπως τοῦ ξεφύγει μία φράσις πιὸ ὑπερβολικὴ ἀπὸ ὅ,τι πρέπει νὰ εἶναι διὰ τὸν ἄλλον, διερωτῶμαι, λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἐπιθετικόν του ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει διὰ τῆς ἐπερωτήσεως; Δέχομαι ἀναμφιβόλως ὡς ὅριον τὴν προσωπικὴν συμπεριφορὰν τοῦ ἐπερωτῶντος, τὴν ἀποφυγὴν ὕβρεων καὶ ἀντεγκλήσεων καὶ τὸν περιορισμόν του εἰς τὸ θέμα, πράγματα διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμόδιος ὁ Πρόεδρος νὰ τὸν ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν τάξιν ἐὰν παρεκτραπῇ, ἀλλὰ πέραν τούτου, ἔργον τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ εἶναι νὰ ἀνασκευάσῃ καὶ νὰ καταρρίψῃ τὸ οἰκοδόμημα τῶν κατηγοριῶν ποὺ περιέχει ἡ ἐπερώτησις καὶ τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ μεγαλειτέρα ἠθικὴ ἧττα, διὰ τὸν ἐπερωτῶντα, ὄχι ἁπλῶς διότι ἡ Βουλὴ δὲν ἐπείσθη καὶ δὲν κατεψήφισεν τὸν Ὑπουργόν, ἀλλὰ διότι ἀπεδείχθη ἀπὸ τοῦ βήματος συκοφαντήσας εἴτε ἐν γνώσει εἴτε ἐξ ἀμελείας, εἰπὼν ἀνακριβείας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἠθικὴ κύρωσις, διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη, οὔτε ἠμποροῦμεν νὰ στερήσωμεν ἀπὸ τὸν βουλευτὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσῃ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, ἔστω καὶ μὲ ὀξύτητα, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσῃ τοὺς ἀκροατάς. Ἀλλὰ τὴν ἀντίκρουσιν τῆς ἐπερωτήσεως δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὴν ἀντικαταστήσουν αἱ κραυγαὶ τῶν βουλευτῶν, πολλῷ δὲ μᾶλλον αἱ βιαιοπραγίαι αἱ ὁποῖαι μάλιστα χθὲς ἠσκήθησαν ὄχι κἂν κατὰ τοῦ ἐπερωτῶντος, ἀλλὰ κατὰ δύο κυβερνητικῶν βουλευτῶν καὶ ἑνὸς τῆς Ἀριστερᾶς. Διαμαρτύρομαι ἐναντίον τῆς ἐννοίας τῆς προκλήσεως ἡ ὁποία ἐξηνέχθη ὄχι τόσον ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ λαϊκοῦ Κόμματος ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ λοιπὰ ὀρθῶς ἐτοποθέτησε τὸ ζήτημα ἐντὸς τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀκόμη ὀρθότερα τὸ ἐτοποθέτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκπρόσωπος τῶν Φιλελευθέρων. Διαμαρτύρομαι κυρίως διὰ τὴν ἔννοιαν τῆς προκλήσεως ὅπως ἐξηνέχθη ἀπὸ τὸν κ. Τουρκοβασίλην διότι ἠξεύρομεν τὶ σημαίνει. Σημαίνει ὅτι καὶ ἡ ἁπλῆ παρουσία μας ἐδῶ ὡς βουλευτῶν τοὺς ὁποίους ἐξέλεξεν ἰσοτίμως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀποτελεῖ μίαν πρόκλησιν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ παραδεχθῶ διότι ἐξ ἴσου ὅλοι ἔχομεν δικαιώματα ἐκ τῆς ἐκλογῆς ἀπὸ τὸν λαόν. Καὶ μᾶς εἶναι καὶ ἐμᾶς δυσάρεστον νὰ βλέπωμεν μερικοὺς ἀνθρώπους ὅπως καὶ εἰς αὐτοὺς ἡ παρουσία μας εἶναι ἐνοχλητική. Ἐν τούτοις τοὺς ἐθεωρήσαμεν ὅλους συναδέλφους. Καί, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ κατεκρίθη καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸν τύπον τοῦ Κέντρου, διότι μετεχειρίσθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν Χατζηπάνου εἰς τὰς ἀρχὰς τὸν ὅρον «ἐνδιαφερόμενος» καὶ ὄχι «κατηγορούμενος», διότι δὲν ἦτο τότε ἀκόμη κατηγορούμενος ὁ κ. Χατζηπάνος. Μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀχθῇ ὁ τόνος τῆς συμπεριφορᾶς ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Πέραν αὐτοῦ ἡ οὐσία τοῦ θέματος εἶναι ἄλλη καὶ ἅπτεται ἀμέσως τῆς ὑπάρξεως τοῦ Κοινοβουλίου. Ὅταν λέγωμεν, ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, δὲν ἐννοοῦμεν νὰ εἶναι ἁπλῶς ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν Κανονισμόν. Οὔτε νὰ τὴν ἐπικαλούμεθα μόνον ὡς κενὸν λόγον διὰ νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι εἴμεθα δημοκρατία. Ἐννοοῦμεν νὰ εἶναι πραγματικὴ καὶ σεβαστὴ καὶ θὰ εἶναι σεβαστὴ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν καὶ δι’ ὅλους. Δὲν ἐννοῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀπαγορεύωνται αἱ διακοπαί, διότι μέσα εἰς ζωηρὸν συζητητικὸν χαρακτῆρα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι δύσκολον ν’ ἀποφεύγωνται αἱ διακοπαί. Ἀλλ’ ἐννοῶ ὅτι ἐλευθερία λόγου ὑπάρχει ὅταν πράγματι ἀφήνεται ἐλεύθερος ὁ κάθε βουλευτής, χωρὶς ἀπειλὰς καὶ βίαν νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἰδικάς του ἀντιλήψεις, ἔστω καὶ δυσαρέστους διὰ τοὺς ἄλλους, καὶ μάλιστα ἀκριβῶς ὅταν εἶναι δυσάρεστοι, ὑπὸ τὸν ὅρον φυσικά, νὰ ἔχουν καὶ οἱ ἄλλοι ἴσα δικαιώματα νὰ ἀπαντήσουν, ὥστε ὅλοι μαζὶ νὰ ἠμποροῦν διατηροῦντες ὁ καθένας, τὰς ἀπόψεις του ἢ πειθόμενοι ἀμοιβαίως νὰ προχωρήσουν εἰς τὸ κοινὸν ἔργον. Ἐπεισόδια σὰν τὰ χθεσινὰ σημαίνουν κατ’ εὐθεῖαν ἄρνησιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Αὐτὸ εἶναι ἡ οὐσία τοῦ ζητήματος, καὶ ἐπειδὴ εἶναι βάσις τοῦ Πολιτεύματος ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου καὶ τῶν συζητήσεων εἰς τὴν Βουλήν, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν ὁ χλιαρὸς καὶ ἀνεκτικὸς τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον καταδικάζονται τὰ χθεσινὰ ἐπεισόδια. Δὲν βλέπω νὰ ἐκφράζεται ἡ ζωηρὰ λύπη ὅλων τῶν ὑπευθύνων παραγόντων, ὄχι μόνον διότι ἐτραυματίσθησαν βουλευταί, ἀλλὰ κυρίως καὶ περισσότερον διότι τὸ κῦρος τοῦ Σώματος προσεβλήθη καὶ διότι ἐφεξῆς ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου τίθεται ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς βίας. Ἡ ἐπίκλησις ξένων παραδειγμάτων δὲν πρόκειται νὰ μᾶς συγκινήσῃ, διότι ἔχομεν τὴν εὔλογον ἀξίωσιν νὰ εἴμεθα καλύτεροι ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ μιμούμεθα.....τὸ κακὸν ἐκεῖνο ὅπου ἠμποροῦμε νὰ τὸ ἀποφύγωμεν. Ἀνέμενα ἡ καταδίκη, νὰ εἶναι ζωηροτέρα καὶ λυποῦμαι διότι δὲν ὑπῆρξε. Τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν διὰ τὸ μέλλον, εἶναι θέμα Κανονισμοῦ καὶ ἠμποροῦμεν νὰ τὰ συζητήσωμεν. Ἡ κυρία ὅμως κύρωσις ἔπρεπε καὶ ἠμποροῦσε νὰ εἶναι ἡ ἀποδοκιμασία τῆς Βουλῆς κατὰ τῶν παρεκτραπέντων. Ἀποδοκιμασία ποὺ εἶναι καθῆκον τοῦ Σώματος πρὸς ἑαυτό. Ἀλλὰ πέραν παντὸς Κανονισμοῦ ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν νὰ ἀφομοιώσωμεν ὅλοι, ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου ἕνα πρᾶγμα, καμμία τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κανένα μέτρον δὲν θὰ μᾶς βοηθήσῃ. Καὶ τὸ πρᾶγμα αὐτὸ εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς ἀμοιβαίας ἀνοχῆς, τῆς ἐλευθερίας ὅλων καὶ τῆς μετριοπαθείας καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὴν συναδέλφωσιν μεταξὺ των καὶ ἔναντι τοῦ Σώματος. Ἂς μοι ἐπιτραπῇ, καίτοι εἶμαι νεώτερος εἰς τὸ Κοινοβούλιον, νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι, ἕνα ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα, ποὺ παρὰ τὴν μονομέρειάν του δὲν εἶχε κακὴν συγκρότησιν, ἡ Δʹ Ἐθνοσυνέλευσις, τοῦ 1924, κατέπεσεν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ἔγινεν εὔκολος λεία τοῦ πρώτου τυχόντος δικτάτορος, διότι δὲν κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ εἰς ὑψηλὸν ἐπίπεδον τὰς συζητήσεις καὶ τὴν λειτουργίαν της, καὶ διότι δὲν κατώρθωσε νὰ διατηρήσῃ ἕνα πνεῦμα ἀνοχῆς καὶ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ τῶν μελῶν της. Ἂς κάμωμεν πρὸς ἀλλήλους μίαν ἔκκλησιν, ὅσοι πονοῦμεν καὶ τὸ Σῶμα αὐτὸ καὶ τὴν χώραν. Δικτάτορες πάντοτε καραδοκοῦν. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ τώρα οἱ θέλοντες νὰ ἐπωφεληθοῦν τῆς πτώσεώς μας. Καὶ τὸ νὰ προφυλάξωμεν τὸ Σῶμα ἀπὸ οἱανδήποτε πτῶσιν εἶναι τὸ πρώτιστον καθῆκον τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Ἔθνους.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ, κ.κ. Βουλευταί, ὅτι, κατόπιν τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἡ συζήτησις πρέπει νὰ θεωρηθῇ λήξασα.

§18Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§19Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις κατὰ τὴν γνώμην μου, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ. κ. ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἤρχισε καὶ δὲν ἔληξεν. Διότι οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ καθήκοντός των ἔναντι τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, νὰ δώσουν ἕνα γενικὸν τόνον εἰς τὴν συζήτησιν ὁ ὁποῖος ἁρμόζει. Ὑπάρχουν καὶ κ.κ. βουλευταὶ κατ’ ἄτομον, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν νὰ λάβουν τὸν λόγον, διότι ἐπὶ τῶν εἰδικῶς συμβαινόντων δὲν ἔγινεν οὐδεὶς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν μελλοντικῶς νὰ γίνουν ἔγιναν μόνον γενικαὶ παρατηρήσεις.

§20Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε εἶμαι ἡγέτης ὁμάδος ἐκ πέντε βουλευτῶν καὶ ζητῶ τὸν λόγον. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§21Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχει κατατεθῆ πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ 15 βουλευτῶν. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ τὴν ἀναγνώσητε. Ἐὰν ἀναγνωσθῇ ἡ πρότασις θὰ λήξῃ πᾶσα συζήτησις.

§22Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Μανιαδάκης ἔχει 5 βουλευτάς. Συνεργάζεται μαζί μου ἀλλὰ εἰς τὴν Βουλὴν ἐκπροσωπεῖ ὁμάδα βουλευτῶν. Ὅπως ὁ κ. Σβῶλος ἔλαβε τὸν λόγον ἡγούμενος 5 βουλευτῶν διὰ τὸν αὐτὸν λόγον θὰ ὁμιλήσῃ καὶ ὁ κ. Μανιαδάκης.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐπιθυμῶ νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Βουλὴν μίαν ἔκκλησιν. Ἡ συζήτησις πρόκειται νὰ τερματίσῃ τὸ χθεσινὸν ἐπεισόδιον, ὄχι νὰ τὸ ἀνανεώσῃ. Ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθύνω ἔκκλησιν ψυχραιμίας.

§24Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀποδοκιμάζῃ τὰ χθεσινὰ θλιβερὰ ἐπεισόδια καὶ νὰ μὴ εἶναι ἕτοιμος νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του δι’ ὅσα συνέβησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι εἰς τὸ παρελθὸν ἐπανειλημμένως ἔχουν συμβῆ ἐπεισόδια καὶ ἐδῶ πιὸ σοβαρώτερα, ἀλλά, μὲ ἀφορμὰς καὶ αἴτια ὄχι τόσον βαθειὰ ὅσον τὰ χθεσινά. Ἐάν, κύριοι, θέλετε νὰ ἀνεύρωμεν πραγματικὰ τὸν δρόμον, ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ εἰς τὸ νὰ στήσωμεν τὴν Πατρίδα μας ὀρθίαν καὶ νὰ τὴν ἀνασυγκροτήσωμεν πρέπει νὰ βάλωμεν τὸν δάκτυλόν μας εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων. Αὐτὴ ἡ διαπίστωσις μᾶς ὁδηγεῖ νὰ ἀνεύρωμεν καὶ νὰ καθορίσωμεν τὰ βαθύτερα αἴτια τῶν χθεσινῶν ἐπεισοδίων, διότι ὅπως θὰ ἀντελήφθητε δὲν ἦτο προσωπικὸν ἐπεισόδιον, δὲν ἦσαν προσωπικαὶ διαφοραί. Τὸ ἐπεισόδιον εἶχε καθαρῶς ἰδεολογικὸν χαρακτῆρα.

§25ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐκτυπήθη ὁ ἐπερωτήσας. Ἐκτυπήθησαν κυβερνητικοὶ βουλευταί.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι γνωστὸν αὐτό.

§27Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, τὰ λυπηρὰ ἐπεισόδια τῆς χθὲς δὲν ὀφείλονται εἰς προσωπικὰς διαφορὰς τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα συνεπλάκησαν. Εἶναι ἐπεισόδια ὀφειλόμενα εἰς βαθυτάτας ἰδεολογικὰς διαφοράς. Καὶ μόνον ἡ διαπίστωσις αὐτὴ ἐὰν εἶναι ἀληθὴς μᾶς ἀνοίγει τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ ἀνεύρωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ μᾶς τοποθετεῖ εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀνευρέσεως τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἀποφευχθοῦν καὶ εἰς τὸ μέλλον παρόμοια ἢ καὶ χειρότερα ἐπεισόδια. Τὰ ἐπεισόδια τῆς χθὲς ἦσαν ἡ ἀντανάκλασις τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς νομοθετικὰς ἐπιτροπὰς διὰ τὰ μέτρα τῆς λήθης, τῆς ἀποσυμφορήσεως, διὰ τὴν ἀμνηστίαν καὶ διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένων. Καὶ ἡ ἀντανάκλασις αὐτὴ εὑρίσκει βαθεῖαν ἀπήχησιν εἰς τὸν λαὸν ἀπὸ τὸ Ταίναρον ἕως τὴν Ὀρεστιάδα καὶ ἡ ἀντίδρασις ἡ ἀναπτυχθεῖσα χθὲς ἐκ μέρους ὡρισμένων βουλευτῶν δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἀπόδειξις ὅτι δὲν ὡρίμασεν ἀκόμη ἡ ὑπόθεσις, δὲν εἶναι παρὰ ἡ ἀπόδειξις ὅτι εἶναι νωποὶ ἀκόμη οἱ τάφοι, ἡ δὲ μνήμη δὲν μᾶς ἐγκατέλιπεν, ὥστε νὰ προβῶμεν εἰς συγχωροχάρτια καὶ ἀμνηστίας. Ἐπαναλαμβάνω, κ. βουλευταί, τὰ ἐπεισόδια ὀφείλονται εἰς καθαρῶς ἰδεολογικὰ ἐλατήρια καὶ οἱ χθὲς συμπλακέντες ἐν λόγοις πρῶτον, μὲ τὰς χεῖρας κατόπιν, ἔβλεπον τοὺς ἀντιπάλους των, ὅπως βλέπουν τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὴν Κορέαν οἱ Ἀμερικανοὶ τοὺς Βορείους. Εἰς τὸν Ριζοσπάστην, εἰς τὸν ὁποῖον ἀναφέρεται ἡ ἀπόφασις τοῦ πολιτικοῦ γραφείου τοῦ Κ.Κ.Ε. δίδεται σαφὴς ἡ ὁδηγία καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς νὰ γίνῃ ἀναταραχή, νὰ γίνῃ προπαγάνδα, νὰ γίνῃ ἐνέργεια διὰ νὰ καταργηθῇ ἡ Μακρόνησος, τὰ Γιούρα, διὰ νὰ δοθῇ γενικὴ ἀμνηστία κλπ. Καὶ ἐρωτῶ. Ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κάνουν αὐτὸ τὸ ἔργον ἐντὸς τῆς Βουλῆς;

§28Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις κατέθεσε σχέδιον νόμου περὶ καταργήσεως τῆς Μακρονήσου. Τὸ ὄργανον τοῦ Κ.Κ.Ε. συνεπῶς εἶναι ἡ Κυβέρνησις.

§29Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἡμεῖς πρῶτοι θὰ χαρῶμεν, ὅταν συντελεσθῇ ὁ χρόνος, νὰ ἴδωμεν ὅλον τὸν κόσμον ἐκτὸς τῶν φυλακῶν. Ἀλλά, δὲν συνετελέσθη ὁ χρόνος. Ζῶμεν εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν ἀναταραχῆς, ὁ διεθνὴς ὁρίζων εἶναι θολωμένος καὶ οἱ ἐχθροὶ ὅλων μας εἶναι οἱ ἴδιοι εἴτε εἶναι ἐδῶ εἴτε εἰς τὴν Κορέαν.

§30Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐπροτάθη νὰ ἀνοιχθοῦν αἱ φυλακαὶ καὶ νὰ βγοῦν ὅλοι ἀπὸ τὰς φυλακάς. Συνεπῶς τὸ ἐπιχείρημά σας πίπτει αὐτὸ καθ’ ἑαυτό. Δὲν εἶναι πρότασις περὶ γενικῆς ἀμνηστίας. Μέτρα λαμβάνονται δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκηρύξει τὰς ἰδέας των.

§31Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἔχουν γίνει ὅλαι αἱ προτάσεις εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἔχει δοθῆ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις: Πρὸς τὸν Κον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰ θλιβερὰ συμβάντα τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως τοῦ Σώματος προτείνουσιν ὅπως δι’ ἀποφάσεως αὐτοῦ καταδικασθῶσι καὶ στιγματισθῶσιν οἱ δρᾶσται τῆς ἀνάνδρου ἐπιθέσεως βουλευταὶ Μπουραντᾶς καὶ Κρανιᾶς κατὰ τῶν συναδέλφων κ. κ. Ἀρβανιτάκη, Καλπακτσόγλου καὶ Μπικάκη καὶ ἐκφρασθῇ πρὸς τοὺς τελευταίους τούτους ἡ συμπάθεια τοῦ Σώματος. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Μαΐου 1950 Σ. Μερκούρης, Α. Παπαθανάσης, Σ. Ἀλλαμανῆς, Γ. Ταρμπάζης, Κ. Μητσοτάκης, Κ. Βασαρδάνης, Γ. Ἀναγνωστόπουλος, Γ. Μπουρδάρας, Δ. Παπασπύρου, Α. Νικολαΐδης, Α. Ζάκκας, Μ. Γαληνός, Μ. Πατρίκιος, Μ. Τοσουνίδης, Ι. Κώνστας.

§33Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἀρχίσωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως θὰ ἔχωμεν ἐπανάληψιν καὶ ὑπὸ χειροτέραν μορφὴν τῶν ἐν λόγῳ ἐπεισοδίων διότι θὰ πρόκειται πλέον καὶ ἡμεῖς νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προσβληθῇ ἡ ἐλευθερία, κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον, τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ὅταν ἐν ἀρχῇ ἀπήντησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐξέφρασα τὴν εὐχαρίστησίν μου ὅτι τὸ θέμα ἐτέθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς ἑνὸς πλαισίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδυνάμεθα ὅλοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν. Ἐὰν πρόκειται τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀντιμετωπίσῃ συζήτησιν ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, ἐρρέτω.

§34Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Τσαλδάρην ὅτι πρέπει νὰ ἀποσυρθῇ, ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἡ πρότασις, πρέπει νὰ ἐπιδιωχθοῦν πανταχόθεν ὑποχωρήσεις, ἵνα ἡ Βουλὴ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, τὸ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον τῆς ἀνέθεσεν ὁ λαός, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν ἠρέμως νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ὑφίσταται τὰ πάνδεινα, ἰδίως ὁ λαὸς τῆς ὑπαίθρου. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν ἐξῆλθον ἀπὸ τὰς πόλεις ἔχουν ἀντιληφθῆ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται. Ἐδημιουργήθη ἕνα ἐπεισόδιον, ἕνα γεγονὸς θλιβερόν. Ὀφείλομεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ τὸ σταματήσωμεν. Ἡ Βουλὴ ἔχει ἄλλον προορισμὸν, ἀνώτερον προορισμὸν καὶ ὀφείλει νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἀσκῇ τὸ καθῆκον της κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἀνωτερότης της νὰ ἐπιβάλλεται εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν θὰ ὑποκύψουν εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως;

§36Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλήν.

§38Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δύο εἶναι κυρίως οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ πείσουν τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνουν. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθη καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, ὅσοι ἠθελήσαμεν νὰ θέσωμεν τέρμα εἰς τὸ χθεσινὸν λυπηρὸν ἐπεισόδιον. Καὶ συνεπῶς πρὸς ὅσα ἔχομεν εἴπῃ καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη καὶ ἡ πτέρυξ αὐτή, νὰ χωρήσωμεν πρὸς μίαν σώφρονα συνετὴν καὶ μετριόφρονα διαχείρισιν τοῦ ὅλου θέματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ. Ὁ δεύτερος λόγος, ὁ ὁποῖος ὀφείλει νὰ πείσῃ τοὺς ὑποβαλόντας τὴν πρότασιν νὰ μὴ ἐπιμείνουν ἐπ’ αὐτῆς εἶναι ὁ προβλεπόμενος ἀπὸ τὸν διέποντα ἡμᾶς Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον ὑμεῖς, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε, εἶσθε ὁ φύλαξ καὶ τηρητής. Δὲν ἐπιτρέπεται, κατὰ τὸν Κανονισμὸν νὰ ὑποβληθῇ πρότασις, ἡ ὁποία ἐκφεύγει τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει οὗτος. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν, ἡ πρότασις ἴσως καλῶς ἀνεγνώσθη ἀπὸ ὑμᾶς, δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς τοὺς ὑποβαλόντας ταύτην νὰ ἐπιμείνουν ἐπ’ αὐτῆς. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ λήθης, λήθης τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον περισσότερον παντὸς ἄλλου ἔκαμε τὸν ὑποφαινόμενον νὰ πονέσῃ εἶναι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν τὸ ὀλιγώτερον ἀσύνετον νὰ ἔρχωνται οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν ἀξιότιμοι κ.κ. συνάδελφοι καὶ νὰ θέλουν νὰ ἀναζήσουν ὄχι τὸ χθεσινὸν ἐπεισόδιον, διὰ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὸ θλιβερὸν παρελθόν. Νομίζω ὅτι ὀφείλουν οἱ κ.κ. συνάδελφοι νὰ πεισθοῦν ὅτι δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔπραξαν καὶ νὰ ἀποσύρουν τὴν πρότασίν των.

§39Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος τελείως, καὶ δὲν ἔπρεπε οὔτε νὰ ἀναγνωσθῇ. Ὁ κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καθορίζει τὰ δικαιώματα τοῦ Προέδρου. Στιγματισμὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ἡ πρότασις καὶ τιμωρίαν, αὐτὰ εἶναι ἀκατάληπτα τοὐλάχιστον, κοινοβουλευτικῶς. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἀναγνώσητε.

§40Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑπεβλήθη μία πρότασις, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ, καλῶς ὅμως ἀνεγνώσθη, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὑποχρεοῦται νὰ ἀναγινώσκῃ ὅ,τι τοῦ φέρουν. Ἡ ὑποβολὴ τῆς προτάσεως εἶναι ἐντὸς Κανονισμοῦ, τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεως εἶναι ἐκτὸς Κανονισμοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμὸς οὔτε κἂν τὸ Σύνταγμα νὰ ὑποβάλωνται μομφαὶ κατὰ βουλευτῶν. Τοὺς βουλευτὰς τοὺς κρίνει, τοὺς ἐλέγχει, τοὺς δικάζει καὶ τοὺς καταδικάζει μόνον ὁ λαός, ἐνώπιον δὲ αὐτοῦ οἱ βουλευταὶ εἶναι ὑπεύθυνοι. Τὸ νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς νὰ ὑποβάλωμεν μομφὰς καὶ νὰ ψηφίζωμεν μομφὰς σήμερον μὲ τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα καὶ μὲ τὸν ὑπάρχοντα Κανονισμόν, εἶναι τελείως ἀπαράδεκτον. Ἐὰν θέλητε ἠμποροῦμε νὰ τροποποιήσωμεν τὸν Κανονισμόν, ἐὰν θέλητε ἠμπορεῖ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ κυρώσεις, τὰς κυρώσεις, τὰς ὁποίας ἀναφέρει ὁ νῦν ὑπάρχων Κανονισμὸς ἐναντίον τῶν παρεκτρεπομένων. Ἀναμφισβητήτως τὰ ἐπεισόδια αὐτὰ δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὰ διὰ τὸ Κοινοβουλευτικόν μας Πολίτευμα. Ἀλλὰ πάντως μὴ θελήσωμεν ἐπεισόδια θλιβερά, ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα μόνοι μας καταδικάζομεν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νὰ τὰ χειροτερεύσωμεν παραβιάζοντες καταφόρως τὸ Σύνταγμα.

§41Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Μετὰ τὴν ἀποδοκιμασίαν ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τῶν χθεσινῶν ἐπεισοδίων καὶ μετὰ τὴν πατριωτικὴν ἔκκλησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ ὑπογράψαντες βουλευταὶ ἀποσύρουν τὴν πρότασιν.

§42Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν εἶμαι καὶ ἐγώ. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡμεῖς μολονότι ἐπλήγημεν, διότι ἐπλήγη τὸ κόμμα τῆς Ε.Π.Ε.Κ., διότι καὶ ὁ κ. Ἀρβανιτάκης καὶ ὁ κ. Καλπακτσόγλου ἀνήκουν εἰς τὴν Ε.Π.Ε.Κ. ὑπείκοντες εἰς τὴν ἔκκλησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑπείκοντες εἰς τὸ ὕψιστον συμφέρον τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει νὰ λησμονήσωμεν τὰ πάντα, διότι ἡμεῖς ἐκλήθημεν οἰκοδόμοι, ἐκ τῶν ἐρειπίων νὰ ἀνορθώσωμεν καὶ νὰ ἀνοικοδομήσωμεν Ἑλλάδα ἀνταξίαν τῶν θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔχομεν ὅμως τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὰ θλιβερὰ ἐπεισόδια τὰ ὁποῖα ἀπήχησαν κακῶς ὄχι μόνον εἰς τὸ Πανελλήνιον ἀλλὰ καὶ ἔξω αὐτοῦ, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ συναισθανθοῦν τὴν θέσιν τῆς σημερινῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀποβλέψουν μόνον πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος. Καλῶ ὑμᾶς νὰ μὴ ἐπιδιώκωμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν μόνον τὸ Κόμμα, διότι τὰ περισσότερα γίνονται πρὸς διαφήμισιν καὶ πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ Κόμματος, ἀλλὰ νὰ θελήσωμεν νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὸ συμφέρον καὶ μόνον τῆς Χώρας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, εἶμαι ὑποχρεωμένος πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς, εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι ὤφειλα νὰ διακόψω τὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ χθεσινὰ ἐπεισόδια. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀξιοτίμων κ.κ. βουλευτῶν, ὅλων τῶν παρισταμένων, νὰ δηλώσουν ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐξετέλεσα τὰ καθήκοντά μου.

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καλῶς, καλῶς.

§44Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος ὅτι δὶς διέκοψα τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ ὅταν ἔλυσα τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐπηκολούθησαν δυστυχῶς τὰ θλιβερὰ γεγονότα καὶ ἐπικαλοῦμαι εἰς μαρτυρίαν τούτου, τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Μπικάκης ἔξω τῆς Βουλῆς, ἐρραπίσθη καθ’ ὃν χρόνον ἀνίδεος ἐπέστρεφεν εἰς τὴν Βουλήν. Τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας.

§45Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν σᾶς ἔψεξα διὰ κακὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος, ἀντιθέτως εἶπον ὅτι κατὰ ἕνα τρόπον σεῖς καλῶς ἐχειρίσθητε τὸ ὅλον θέμα. Τοῦτο μόνον κατηγόρησα, κατηγόρησα τὸ ὅτι ἀντὶ νὰ διακόψητε ἐπ’ ὀλίγον τὴν συνεδρίασιν θὰ ἦτο φρόνιμον νὰ τὴν διακόψητε ἐγκαίρως διὰ τὴν ἑπομένην. Αὐτὸ θὰ ἦτο κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν τὸ συνετόν. Δὲν ἐξήγγειλα μομφὴν καθ’ ὑμῶν. Ἀντιθέτως γνωρίζετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ καὶ ποίαν ἔχω περὶ ὑμῶν ἀρίστην γνώμην καὶ ἀπολύτως φιλικὴν διάθεσιν.

§46Ε. ΜΠΑΚΛΑΤΖΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ ἀλλὰ ἀκριβῶς, διότι πάντα ταῦτα ἔπραξα σύμφωνα μὲ τὸν Κανονισμὸν ἐπειδὴ σεῖς ἀπουσιάζατε, εἶμαι ὑποχρεωμένος πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἀληθείας καὶ πρὸς πληροφορίαν σας νὰ εἴπω ὅτι ἔτσι ἔχουν τὰ πράγματα καὶ συνεπῶς καὶ διέκοψα ὅταν ἔπρεπε νὰ διακόψω καὶ ἐγὼ ἔλυσα τὴν συνεδρίασιν ὅταν ἔπρεπε. (Χειροκροτήματα ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας τῆς Βουλῆς).

§47Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐθίγην προσωπικῶς καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἔληξε τὸ ζήτημα.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος μίαν ἐρώτησιν. Ὡμίλησεν ὁ ἀρχηγός του;

§50Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα.

§52Α. ΜΠΙΚΑΚΗΣ. Ἔχω ὅμως τὸ δικαίωμα, ὡς προσωπικῶς θιγεὶς ἐκτὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, νὰ ὁμιλήσω. Δὲν ἔχει σχέσιν ἡ ἐπίθεσις ἐναντίον μου μὲ τὴν πρόκλησιν ποὺ ἔγινεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης.

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβ.). Οἱ ἀρχηγοὶ ὅλων τῶν κομμάτων καὶ τῶν ὁμάδων ὡμίλησαν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ θεωρήσῃ λῆξαν τὸ ζήτημα.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ 5 λεπτά. (Ὥρα 9.00′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 9.10′ μ. μ.).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Μπουραντᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§57Ν. ΜΠΟΥΡΑΝΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα ὄχι διὰ νὰ ἀπολογηθῶ, διότι δὲν αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην, οὔτε διὰ νὰ εὐχαριστήσω ἑτέρους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὴν πρότασιν, τῆς ὁποίας τὴν σκοπιμότητα δὲν ἐννοῶ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου διὰ τὰ χθεσινὰ ἐπεισόδια, διὰ τὰ ὁποῖα, φαντάζομαι, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ κανεὶς καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, ὁ ὁποῖος θὰ τὰ ἐγκρίνῃ. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ὅλοι μας παρεξετράπημεν. Ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης ἀλήθεια ὅτι καὶ προεκλήθημεν καὶ ὑβρίσθημεν. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος προεκλήθημεν καὶ ἀπὸ τῆς αἰθούσης ὑβρίσθημεν, ὄχι προσωπικῶς. Πέραν τούτου κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι κύριος τοῦ ἑαυτοῦ του, ὅταν μάλιστα θίγωνται σημεῖα τοιαῦτα, ὅταν ἀποξένωνται πληγαί, ἀπὸ ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀκόμη αἱμορροοῦν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω περισσότερα. Εὔχομαι μόνον τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο μαζὶ μὲ τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης νὰ εἶναι τὸ τελευταῖον καὶ νὰ μὴ ἀποτελέσῃ ἀπαρχὴν ἄλλων ἐπεισοδίων, τοῦτο δὲ θὰ γίνῃ μόνον ἐφ’ ὅσον οἱ ρήτορες δὲν θὰ εἶναι προκλητικοί. (Χειροκροτήματα).

§58Α. ΙΩΣΗΦ. Ὁ πταίσας δὲν ἐκφράζει λύπην, ζητεῖ συγγνώμην.

§59Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῶν λεχθέντων ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀρχηγοῦ ὑπῆρχεν ἡ ἐλπὶς ὅτι οἱ χθὲς παρεκτραπέντες θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπουν ὅτι, ἐὰν δὲν ἔκαμον τίποτε ἄλλο, δὲν ἔδειξαν διαγωγὴν τζέτλεμαν. Δυστυχῶς ἐκβιασθέντες νὰ κάμουν μίαν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν, τὴν ἔκαμαν καθ’ ὃν τρόπον τὴν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ ἐπαναληφθοῦν τὰ χθεσινὰ γεγονότα ἐὰν οἱ συνάδελφοι δὲν εἶναι προκλητικοί. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς ἱκανοποίησις τοῦ Σώματος καὶ τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς ἡ δήλωσις αὕτη τῶν παρεκτραπέντων βουλευτῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Στράτον, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν ὅτι τοὺς βουλευτὰς τοὺς κρίνει ὁ λαὸς καὶ μόνον, εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ καὶ νὰ μὴ γνωρίζωμεν ἐὰν θὰ πᾶμε ἀκέραιοι εἰς τὰ σπίτια μας, ἐὰν θὰ δεχθῶμεν μίαν καρέκλαν ἀπὸ κανένα ἔξαλλον βουλευτήν; Νομίζω λοιπὸν ὅτι παρ’ ὅλα τὰ Χριστιανικὰ συνθήματα, τὰ ὁποῖα ἐξεπορεύθησαν ἀπὸ ὅλας τὰς κατευθύνσεις, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ ὁ Κανονισμός, νὰ ληφθοῦν μέτρα ἀνάλογα πρὸς τὰς γενομένας καὶ τὰς γενησομένας ἀσφαλῶς παρεκτροπάς. Διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐρχώμεθα ἔνοπλοι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐὰν θέλωμεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἀκεραιότητά μας ἀπὸ τοὺς διαφόρους τραμπούκους.

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβ.). Κύριοι Βουλευταί, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀπευθύνω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκκλησιν νὰ θεωρηθῇ λῆξαν τὸ ζήτημα. Θλιβερὰ ὑπῆρξαν τὰ γεγονότα καὶ ὁμόθυμος εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους, ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ δὲν ἐξυψώνουν, ἀλλὰ ἐλαττώνουν τὸ κῦρος τοῦ Σώματος, διότι ἡ ἀποστολὴ τῶν βουλευτῶν εἶναι ἡ πειθὼ καὶ ὁ λόγος. Ὅσοι δὲν χρησιμοποιοῦν τὴν πειθὼ καὶ τὸν λόγον εἶναι ἐκτὸς τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Καὶ ὅσοι καταφεύγουν εἰς τὴν βιαιοπραγίαν, οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦν ἀνεπάρκειαν νὰ χρησιμοποιοῦν τὴν πειθὼ καὶ τὸν λόγον, ἡ ὁποία εἶναι ἡ οὐσία τῆς δημοκρατίας. Ὁμοφώνως ἀπὸ ὅλας τὰς πτέρυγας ἐπεβεβαιώθη ὅτι τὰ γεγονότα ὑπῆρξαν ἀτυχῆ καὶ ἔβλαψαν τὸ κῦρος τοῦ Σώματος. Πανταχόθεν ἐξεφράσθη ἡ εὐχὴ νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν εἰς τὸ μέλλον. Καὶ ὅσοι παρεφέρθησαν χθὲς ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐξέφρασαν τὴν λύπην των διότι παρεφέρθησαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις. Ἀπευθύνω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκκλησιν, μεθ’ ὅσα ἐλέχθησαν νὰ τερματίσωμεν τὴν συζήτησιν, ἐπιβεβαιοῦντες ὅτι αἱ βιαιοπραγίαι πρέπει νὰ καυτηριάζωνται, διότι δὲν ἀποτελοῦν τιμὴν οὔτε διὰ τὸ Σῶμα, οὔτε δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰς ἐπιχειροῦν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὸν παρεκάλεσε νὰ καλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, διότι, ὅπως καὶ ἀπὸ τῆς παρελθούσης Βουλῆς οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων εἴχομεν μείνει σύμφωνοι, ὁ σημερινὸς Κανονισμὸς εἶναι προφανῶς ἀνεπαρκὴς διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μόνη ποινὴ εἴτε διὰ τὰς ὕβρεις, εἴτε διὰ τὰς βιαιοπραγίας νὰ εἶναι ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ τὰς προκλήσεις.

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβ.). Μάλιστα καὶ διὰ τὰς προκλήσεις. Πρέπει οἱ βουλευταὶ ὅταν ἐκτρέπωνται, εἴτε προκαλοῦντες, εἴτε ὑβρίζοντες εἴτε βιαιοπραγοῦντες νὰ γνωρίζουν ὅτι θὰ ὑποστοῦν κυρώσεις. Ἡ ἐντολὴ τοῦ λαοῦ δὲν σημαίνει ἀσυδοσίαν σημαίνει καθῆκον, νὰ χρησιμοποιήσουν ἐν τῷ πνεύματι τῆς δημοκρατίας τὴν πειθὼ καὶ τὸν λόγον. Ἰδοὺ διατὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν πρόσκλησιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἰσαχθοῦν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ἀποτελοῦν δικαίας κυρώσεις τῶν παρεκτρεπομένων βουλευτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ ἐπίσης νὰ ἐκφράσῃ ὅλην της τὴν συμπάθειαν πρὸς τὰ θύματα τῶν χθεσινῶν ἀτυχῶν ἐπεισοδίων.

§63Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Θὰ πρέπει καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν ὄχι μόνον τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τὰ θύματα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸν λαόν, θὰ πρέπει αἱ ἐπερωτήσεις αὐταὶ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον νὰ μὴ ἔρχωνται κἂν εἰς συζήτησιν. Θὰ πρέπει τὸ Προεδρεῖον νὰ ἐξετάζῃ τὰς ἐπερωτήσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ ἐπερωτήσεις αἱ ὁποῖαι προκαλοῦν ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, νὰ ἔρχωνται πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Διότι ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, ὁσαδήποτε μέτρα καὶ ἂν λάβωμεν, θὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λαβὼν ὑπ’ ὄψει μου τὰς συστάσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καθὼς καὶ τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος περὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ ἔχει γίνει ἐγκαίρως, ὅπως καὶ αἱ ἄλλαι ἐπιτροπαί. Μὲ τὴν πεποίθησιν ὅμως ὅτι θὰ ἐψηφίζετο, ὅτι θὰ ἐκυροῦτο τὸ Σύνταγμα καὶ ὅτι θὰ μετετρέπετο γενικῶς ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ δικαίωμα ποὺ ἔχομεν ἐκ τοῦ Συντάγματος, μέχρι τοῦδε δὲν συνῆλθεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἐκλήθη ἡ Ἐπιτροπὴ διὰ τὰς 11 π.μ., δὲν ἐγένετο ἀπαρτία καὶ ἔχει κληθῆ διὰ τὴν 11 π.μ. αὔριον καὶ θὰ λάβῃ τὰς ἀποφάσεις ποὺ πρέπει νὰ λάβῃ. Κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἡ σημερινὴ ἡμέρα ἔχει ὁρισθῆ ὡς ἡμέρα συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σίτου. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§65Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἁπλῶς λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς σημεῖον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν συζητουμένου τοῦ ζητήματος μετὰ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐζητήσαμεν νὰ ὁρισθῇ μία ἡμέρα συζητήσεως ἐπὶ τοῦ σίτου, καθωρίσθη δὲ ὡς τοιαύτη ἡ Τρίτη. Ἐπί πλέον ἐζητήσαμεν ἐν ταὐτῷ νὰ ὑποβληθοῦν τὰ σχετικὰ δικαιολογητικὰ τῶν σκέψεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἀπὸ ἀπόψεως διαφόρων ἀντιλήψεων, ἐκθέσεων κλπ., τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶχον ἀναλάβη νὰ καταθέσουν εἰς τὴν Βουλήν. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς μεσημβρίας ἠρώτησα ἐὰν τοιαῦτα ἔγγραφα κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν προκειμένου νὰ γίνῃ ἀπόψε συζήτησις. Μοὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Κατόπιν αὐτοῦ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐμμένῃ νὰ διεξαγάγῃ τὴν συζήτησιν ἐν ἀγνοίᾳ ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, δικαίωμά της εἶναι νὰ ἐπιμείνῃ, ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε, δηλαδὴ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ὥστε ἡ συζήτησις νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐγγράφων αὐτῶν στοιχείων, τοῦτο ἀπόκειται εἰς αὐτὴν νὰ κρίνῃ. Πάντως ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι νὰ συζητήσω, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, ἐκ τῶν ὁποίων συνήγαγε τὰ συμπεράσματά της. Ἡ Κυβέρνησις ἀθετεῖ ὑποχρέωσιν καταθέσεως τοῦ σχετικοῦ φακέλλου καὶ αὐτὴ ἐπιδιώκει τὴν συζήτησιν ἄνευ τοῦ σχετικοῦ φακέλλου.

§66Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Διαμαρτύρομαι κ. Πρόεδρε, διότι παραβιάζονται αἱ ἀποφάσεις τοῦ Σώματος. Ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποφασίσει νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σίτου καὶ πρέπει νὰ γίνῃ. Ἄν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ σχετικοῦ φακέλλου, ὑπάρχουν ἄλλοι κύριοι βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λάβῃ γνῶσιν τῶν σχετικῶν στοιχείων καὶ δύναται νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος θὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ γνῶσιν τοῦ σχετικοῦ φακέλλου.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§68Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην ἢ μᾶλλον Τετάρτην ἡ Κυβέρνησις ἔκαμεν ἀνακοινώσεις ἐπὶ τῆς σιτικῆς πολιτικῆς. Τὰς ἀνακοινώσεις τὰς ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ μετ’ αὐτὸν ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐζήτησα τότε νὰ μὴ γίνῃ ἄμεσος συζήτησις ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μᾶς δοθῇ εὐκαιρία νὰ μελετήσωμεν αὐτὰς καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη, κατ’ αἴτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ παρουσιάσῃ καὶ κάποιον φάκελλον, ὁ ὁποῖος θὰ περιεῖχεν ὡρισμένους ἀριθμούς, βάσει τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἐκανόνισε τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως. Εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μὲ πολὺν θρίαμβον ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πορίσματα εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν τιμὴν συγκεντρώσεως τοῦ σίτου. Θρίαμβον ὅστις ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας γνωρίζων κάπως περισσότερον ἐπισταμένως τὰ ζητήματα τοῦ Ὑπουργείου του, ὅταν προέβη εἰς τὰς ἀνακοινώσεις εἶχε τὴν ἀνάλογον σεμνότητα πρὸς τὸ περιεχόμενον τῶν ἀνακοινώσεων. Ἀλλὰ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προκληθεὶς ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διὰ δύο ἢ τριῶν ἐρωτήσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμε, ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ μὲ τόσον θρίαμβον ἀνέπτυξεν αὐτὰς τὰς ἀνακοινώσεις, ὥστε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὅλοι μας ἐνεθουσιάσθημεν ὅτι ἐλύθη τὸ πρόβλημα τῶν ἀγροτῶν μας, κατὰ τὸν πλέον ἱκανοποιητικὸν τρόπον. Οὕτω ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἐξησφαλίσθησαν 3.000 δραχμαὶ δι’ ἑκάστην ὀκᾶν σίτου, ὁ ὁποῖος παραδίδεται πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν πρὸς ἐξόφλησιν χρεῶν, ἐκτὸς τῆς τιμῆς ἀσφαλείας, συνισταμένη εἰς 2.300 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ὅπερ σημαίνει ὅτι οἱαδήποτε ποσότης σίτου προσφερομένη εἰς τὸ Δημόσιον θ’ ἀγοράζεται ἀντὶ 2.300 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐπὶ πλέον ὅτι δὲν θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καθόλου διὰ τῆς τοιαύτης προπαρασκευαστικῆς πολιτικῆς μας, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ 300 δισεκατομμ. μὲ τὰ ὁποῖα ἐπεβαρύνετο ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ παρελθόν, αὐτὰ τὰ ἐπιστρέφομεν εἰς τὸ Δημόσιον διὰ νὰ τὰ διαθέσῃ εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Καὶ ἐγὼ ἐχειροκρότησα, ὅταν ἤκουσα, ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ θαύματα ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ὅταν ὅμως ἐπροχώρησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου αὐξάνεται διὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως εἰς 2.400 δραχμάς, αὐτὸ βέβαια ἦτο ἕνα παγερὸν κῦμα, τὸ ὁποῖον μᾶς περιέλουσεν ὅλους, ὅταν δηλαδὴ ἐμάθαμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀγοράζῃ τὸν ἄρτον του, ὄχι πρὸς 1.800, ἀλλὰ 2.400 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν του τὴν ὀδυνηρὰν αὐτὴν ἐντύπωσιν ἣν ἐπροκάλεσεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ δήλωσίς του αὕτη εἶπεν: Βεβαίως ἔχομεν ἐδῶ μίαν αὔξησιν τοῦ ἄρτου, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τοῦτο ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ηὐξημένην τιμὴν τοῦ δολλαρίου. Θέλων δὲ νὰ δικαιολογήσῃ περαιτέρω τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς προσέθηκεν: ὅτι ὁ χωρικὸς καὶ ὁ ἐργαζόμενος πολίτης ἠγόραζε μὲν μέχρι σήμερον τὸν ἄρτον πρὸς 1.600 διὰ τοῦ δελτίου, ὅμως ἡ οὕτω παρεχομένη ποσότης δὲν ἐπήρκει καὶ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἀγοράσῃ καὶ ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἀγοράν, ἡ ὁποία τοῦ τὸν ἔδιδε πρὸς 2.800 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν λάβωμεν λοιπὸν ὑπ’ ὄψει τὸν συγκερασμὸν αὐτῶν τῶν τιμῶν, φθάνομεν εἰς τὰς 2.400. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ δολλαρίου πρὸς 15.000 δραχ. δὲν ἔγινε τώρα, ὅτε ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν διὰ νὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν δικαιολογίαν. Ἡ τιμὴ αὐτὴ τοῦ δολλαρίου εἶναι ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου εἰς τὰς 15.000 δραχ. κατὰ δολλάριον, ἤτοι πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους διότι 2 μῆνες ἔχομεν ἀκόμη διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔτος. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ηὔξησεν ἡ τιμὴ τοῦ δολλαρίου ἀπὸ 10 εἰς 15 χιλ. δὲν ἔχει βάσιν διότι εἶναι ἀνυπόστατον. Τὸ ἕτερον ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ἐργαζόμενοι λόγῳ ἀνεπαρκείας τοῦ ἄρτου τοῦ δελτίου ἀγοράζουν καὶ ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς εἰς τιμὴν 2.800 ὁμοίως δὲν εὐσταθεῖ, διότι μία οἰκογένεια μὲ τὸ δελτίον ἤθελεν ἡμερησίως φερ’ εἰπεῖν 4 ὀκάδες ἄρτου καὶ ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς τὸ πολὺ μόνον μίαν ὀκᾶν. Ἐνῷ ἤδη μὲ τὴν γενομένην αὔξησιν ὁ ἐργαζόμενος λαὸς εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀγοράζῃ τὴν ὅλην ποσότητα τοῦ ἄρτου πρὸς 2.400. Ὑφίσταται μεγάλην αἱμορραγίαν οἰκονομικὴν ἑπομένως ὁ Ἕλλην δὲν εἶναι ψωμοφάγος. Ἐκτὸς τούτου ὅμως ὑπάρχει καὶ εἷς ἄλλος μέγας κίνδυνος. Μὲ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, θὰ ἔχωμεν ἴσως γενικὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν ὅλων τῶν εἰδῶν. Ὅλα αὐτὰ δὲν τὰ ἔλαβεν ἴσως ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐξήγγειλε τὴν πολιτικὴν αὐτήν, νομίζουσα πεπλανημένως ὅτι προστατεύει τὸν ἀγρότην. Δὲν ὑπάρχει φοβοῦμαι οὐδεμία προστασία. Ἡ προστασία, ἡ ὁποία παρείχετο πέρυσιν ἦτο ἴσως σχετικῶς ἀνωτέρα.

§69Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὸ ἔχει βάσιν, διότι ὁ τιμάριθμος κανονίζεται ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ ἐλαίου.

§70Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τονίζω: ὅτι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἐπιφέρει αὔξησιν τῆς τιμῆς τῶν ἄλλων εἰδῶν σχεδὸν κατὰ κανόνα. Θὰ ἐνόμιζε κανεὶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις καθορίζουσα τὴν τιμὴν τοῦ σίτου θὰ εἶχε σύμφωνον τοὐλάχιστον τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Καὶ εἶπεν, νομίζω, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, ὅτι συμφωνεῖ ἡ Ἀποστολή. Ἀλλὰ ἐκ μιᾶς ἐπιστολῆς τῆς 21)6 τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν συμφωνεῖ ἡ Ἀμερικονικὴ Ἀποστολή. Λέγει ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀποστολῆς ὅτι οἱ ἀριθμοὶ τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου εἶναι ἐξαιρετικῶς αἰσιόδοξοι καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην καθορίζουσα αὐτὴ τὰς τιμὰς τοῦ σίτου, καὶ τοῦ προσφερομένου εἰς τὴν Ἀγροτικὴν διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν. Δὲν εὑρίσκω ἑπομένως, ποῦ εὑρίσκει ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶχεν ἐπιτυχίαν ὅσον ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, κ. βουλευταί, ἔχομεν καὶ τηλεγραφήματα ἐκ μέρους σιτοπαραγωγικῶν περιοχῶν καὶ συγκεκριμένως ἐκ Σερρῶν. (Ἀναγινώσκει).

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἔχετε καὶ ἄλλο; Εἶναι δύσκολο νὰ ἔχητε διότι ὑπάρχουν πολλὰ ἄλλα τηλεγραφήματα εὐγνωμοσύνης.

§72Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος γελᾷ μὲ ἱκανοποίησιν, νομίζων ὅτι ἔλυσε ὅλα τὰ ζητήματα. Θὰ τὸν παρεκάλουν ὅταν ὁμιλῶ ἐγὼ νὰ μὴν γελᾷ...

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν δέχομαι ὁδηγίας. Θὰ κάνω ὅ,τι νομίζω. Ὅταν μειδιῶ εἴς τινα φιλικῶς δὲν εἶναι ἐμπαιγμὸς εἶναι μειδίαμα φιλικὸν καὶ θὰ πρέπῃ νὰ διακρίνεται μεταξὺ γέλωτος ὁ ὁποῖος θίγει καὶ γέλωτος ὁ ὁποῖος εἶναι πάντοτε εἰς τὴν διάθεσιν τῆς αἰθούσης.

§74Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ὡμιλήσατε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ τὸ τηλεγράφημα δὲν ἦτο τόσον φιλικὸν τὸ γέλοιο. Ὅ,τι λέγω δὲν τὸ κάνω ἀπὸ ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσατε δὲν ἔχει σχέσιν μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑποσχέθητε. Ὅταν προχθὲς ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος σᾶς ὑπέβαλεν δύο ἐρωτήματα πρὸς διαλεύκανσιν τῆς πολιτικῆς σας, σεῖς εἴπατε ὅτι τὴν ἰδικήν σας ἐπιτυχίαν ὁ ἀγροτικὸς κόσμος θὰ τὴν αἰσθανθῇ περισσότερον τώρα, δηλ. δὲν ἠσθάνθη τότε εὐτυχίαν καὶ θὰ τὴν αἰσθανθῇ τώρα. Σᾶς λέγω ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος δὲν πρόκειται νὰ αἰσθανθῇ εὐτυχίαν, διότι τότε μὲν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἔφθανε περίπου τὰς 1.400 δραχμὰς καὶ κατήρχετο μέχρι 1.000. Ἐνῷ σήμερον ἡ τιμὴ τοῦ σίτου τῆς ἐλευθέρας εἶναι 1.200 ἕως 1.300. Ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ τιμὴ ἀσφαλείας, τὴν ὁποίαν ὁρίζετε σεῖς, εἶναι περίπου ἡ αὐτὴ δὲν ὑπάρχει προστασία διὰ τὸν ἀγρότην. Αὐτὰ θέλομεν νὰ σᾶς εἴπωμεν, ὅτι δὲν κάνετε προστασίαν εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς χώρας. Διὰ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ὡρίσθη ἡ τιμὴ ἀσφαλείας εἰς 2.400 καὶ κατηργήθη τὸ δελτίον. Ἀντιλαμβάνεσθε πόσον δυσάρεστος εἶναι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἰς τὸν ἀγροτικὸν καὶ ἐργατικὸν κόσμον, τοῦ ὁποίου τὸ ψωμὶ ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν τροφήν. Ἑπομένως διὰ τῆς πολιτικῆς αὐτῆς δὲν ἐξυπηρετεῖται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλ’ ἀπεναντίας ὑφίσταται βαρυτάτην φορολογίαν, τὰς συνεπείας τῆς ὁποίας θὰ ἴδῃ ἡ Κυβέρνησις. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα τηλεγράφημα τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον διαμαρτύρεται διὰ τὴν φημολογουμένην κατάργησιν τοῦ δελτίου τοῦ ἄρτου καὶ τονίζει ὅτι ἡ υἱοθέτησις τοῦ μέτρου θὰ σημάνῃ αὔξησιν τῶν τιμῶν τῶν διαφόρων εἰδῶν κατὰ 40%, ἐκεῖνο δηλαδὴ τὸ ὁποῖον ἐφοβήθην καὶ ἐγὼ ὅταν ἤκουσα τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τὴν ἐπικειμένην κατάργησιν τοῦ δελτίου. Κατὰ ταῦτα δὲν εὑρίσκομεν καμμίαν δικαιολογίαν εἰς τὴν θριαμβολογίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐξ ἀφορμῆς τοῦ λαμβανομένου μέτρου. Ἑπομένως δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀλήθειαν ἐκεῖνο, ὅπερ μὲ τόσον στόμφον ἐτόνισε πρὸ ἡμερῶν, ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τοῦ μέτρου εἰς τὴν Βουλήν, ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος, «ὅ,τι ὑπεσχέθημεν πέρυσιν ὡς ἀντιπολίτευσις τὸ πραγματοποιοῦμεν ἐφέτος ὡς Κυβέρνησις». Ἐλπίζω νὰ ἐνθυμῆται, ὅτι πέρυσι μετὰ πολλοῦ θορύβου ἐζήτει ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν, τιμὴν συγκεντρώσεως 3.000 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν κατ’ ἐλάχιστον καὶ ποσὸν συγκεντρώσεως σίτου 150 χιλ. τόννους. Ἀντὶ τῶν ὑπεσχημένων 3.000 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν ἡ Κυβέρνησις δίδει μόνον 2.300 δραχμὰς τιμὴν συγκεντρώσεως, ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ σίτου εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν σήμερον εἶναι 2.200–2.300 δραχμάς. Ἐνῷ πέρυσιν ἐπαναλαμβάνω ἦτο μόνον μέχρις 1.800 δραχμῶν, εἴς τινας δὲ περιφερείας, ὡς τὴν Ζάκυνθον, ἡ τιμὴ τοῦ σίτου εἶχε φθάσει χιλίας μόνον δραχμάς. Μὲ αὐτὴν τὴν τιμὴν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς πέρυσιν ἡ καθορισθεῖσα τότε τιμὴ συγκεντρώσεως τῶν 2.500 δραχμῶν ἦτο πολὺ περισσότερον προστατευτικὴ ἀπὸ τὴν σημερινὴν ἰδικήν σας. Ἄλλωστε ἡ περυσινὴ παραγωγὴ ἦτο τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς ἐφετεινῆς καὶ ὅμως ἡ τιμὴ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς ἦτο μέχρι 1.800 δραχμῶν. Ἐνῷ ἐφέτος μὲ διπλασίαν παραγωγὴν ἡ τιμὴ τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς εἶναι κατὰ 500 δραχμὰς ἐπὶ πλέον. Παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις αὐξάνει τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου κατὰ 600 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Καὶ βλέπετε, ἤρχισαν αἱ ἀνησυχίαι τοῦ ἐργατικοῦ κόσμου διὰ τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἀπὸ 1.800 εἰς 2.400. Θὰ ἠθέλαμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσκήσῃ οὐσιαστικωτέραν καὶ γενικωτέραν εὐεργετικὴν πολιτικὴν διὰ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον ποσοστὸν δηλαδὴ τὰ 62% τῆς Χώρας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου μίαν τοιαύτην εὐεργετικὴν πολιτικὴν διὰ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς χώρας εἰς τὸ παρελθόν. Τὴν διαβάζω εἰς μίαν στατιστικὴν ποὺ ἀποδεικνύει ποία ἦτο εἰς τὸ παρελθὸν ἡ παρεχομένη προστασία τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν τῆς Χώρας. Θὰ σᾶς ἀνακοινώσω μερικοὺς ἀριθμοὺς διὰ νὰ ἴδητε ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ποῖα ποσὰ ἐδάνειζεν εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς δράσεώς της καὶ ποῖα τεράστια ποσὰ ἀπὸ τοῦ 1936–1940. (Ἀναγινώσκει). «Δάνεια Ἀγροτικῆς Τραπέζης πρὸς τοὺς ἀγρότας:

Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὴν περίοδον 1936–1940:

ἤτοι σύνολον δανείου πρὸς ἀγρότας ἐντὸς 4 μόνον ἐτῶν 1.370.000.000». Αὐτὴ ἦτο ὄντως ἀγροτικὴ πολιτικὴ εὐεργετήσασα τὸν ἀγροτικὸν κόσμον καὶ χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον τὴν παραγωγήν μας, παρὰ τὰς καταστροφὰς καὶ ἐρημώσεις τῶν κομμουνιστῶν καὶ τοῦ συνόλου εἰς ἐπίπεδα ἐγγίζοντα τὰ προπολεμικὰ τοιαῦτα. Αὐτὴ ἦτο πολιτικὴ ποὺ ἐξυπηρέτει πράγματι τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Μίαν τοιαύτην γενικωτέραν ἀγροτικὴν πολιτικὴν θὰ ἤθελον νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις, νὰ παρουσιάσῃ δηλαδὴ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ παρέχεται προστασία γενικῶς εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς. Ἕν νομοθέτημα πλῆρες διὰ τοῦ ὁποίου θὰ παρείχετο εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος ὑπέστη τὰ μεγαλύτερα πλήγματα ἰδίᾳ ἐκ τοῦ συμμοριτισμοῦ πλήρης προστασία. Οἱ συμμοριόπληκτοι εἶναι ἓν τμῆμα ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ὁποίου ἡ δοκιμασία εἶναι ἄνευ προηγουμένου εἰς τὴν Παγκόσμιον Ἱστορίαν. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται ἀγροτικὴν πολιτικὴν πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα γενικὰ προστατευτικὰ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χώρας καὶ οὐχὶ ἐμβαλωματικὰ διαφημιζόμενα μόνον ὡς προστατευτικά. (Χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ σίτου.

§76Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ......

§77Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύνασθε νὰ ἐφαρμόζετε δικτατορικῶς τὸν Κανονισμόν. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον.

§78Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Πρέπει νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Παιδείας καὶ μετὰ νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις καὶ μετὰ θὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§80Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγὼ προηγοῦμαι τοῦ ρήτορος.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς.

§82Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι, διότι μὲ διεγράψατε.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς διέγραψα. Θὰ ὁμιλήσητε μετὰ ἐσεῖς.

§84Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς ἐνεγράφην νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ μοῦ εἴπατε ὅτι εἶναι πρῶτος ὁ κ. Νικολαΐδης καὶ μετὰ ἐγώ.

§85Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὅταν ἐνεγράφην εἴπατε ὅτι προηγοῦντο οἱ κ. κ. Τσαλδάρης, Τουρκοβασίλης, Νικολαΐδης καὶ Ἀντωνόπουλος καὶ μετὰ ἐγώ. Ὁ κ. Σακελλαρίου δὲν ὑπῆρχε.

§86Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, διεμαρτυρήθην διότι ὡμίλησε πρὸ ἡμῶν ὁ κ. Τουρκοβασίλης.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὸν κ. Τουρκοβασίλην σᾶς ἐκάλεσα καὶ δὲν ἐλάβατε τὸν λόγον.

§88Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ ἐγγραφὴ τοῦ κ. Σακελλαρίου δὲν ἐγένετο νομίμως. Δὲν ἠμπορεῖτε κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ ἀφαιρῆτε τὸν λόγον. Διαμαρτύρομαι διότι ἀφαιρεῖται ὁ λόγος ἀπὸ τοὺς ρήτορας. (Θόρυβος. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἐπὶ τοῦ βήματος ἐπιχειρεῖ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ διακόπτεται ἀπὸ τὸν κ. Νικολαΐδην).

§89Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ ὁμιλήσῃ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ τὸν ἀφαιρέσῃ.

§90Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι λυπηρόν, εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται......

§91Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἔχω τὸν λόγον. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§92Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον......

§93Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος. Κύριε Πρόεδρε εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ μεταβάλλετε τὴν σειρὰν τῶν ρητόρων. Εἰς τὸν κ. Ταλλιαδοῦρον εἴπατε ὅτι εἶναι τέταρτος καὶ ὅταν διεμαρτυρήθην μοῦ εἴπατε ὅτι θὰ ὁμιλήσω τρίτος. Ἀποκαλύπτεται πλήρως ἡ παραβίασις τῆς σειρᾶς τῶν ρητόρων. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Σακελλαρίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ καὶ παραβιάζει αὐτὸς τὸν Κανονισμόν. Νομίζω....

§94Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. (Ἐντόνως). Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Ἐὰν νομίζετε ὅτι αὐτὸ εἶναι Βουλή..... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§95Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. (Εἰς ἔντονον ὕφος). Τὸ βῆμα, κ. συνάδελφε, ὁ ὁποῖος κόπτεσθε διὰ τὸν Κανονισμόν, καταλαμβάνεται βάσει τῆς σειρᾶς ἐγγραφῆς τῶν ρητόρων εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ὑμεῖς κατελάβατε τὸ βῆμα βίᾳ καὶ συνεπῶς παραβιάζετε τὸν Κανονισμόν.

§96Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἀποκαρδιωτικὸν τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον ἐσχάτως παρουσιάζει ἡ Βουλή. Χθὲς ἔσχομεν ὡς ἀποτέλεσμα τὰς γνωστὰς θλιβερὰς σκηνὰς καί.... (Θόρυβος).

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρέπει νὰ δοθῇ ἕνα τέλος κ. Πρόεδρε.

§98Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δίδομεν κακὸν παράδειγμα εἰς τὸν λαόν, κ. συνάδελφοι, διὰ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν τηροῦμεν.

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τελειώνωμεν.

§100Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπῆρξα καὶ εἶμαι ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι σέβονται τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ Προεδρεῖον καὶ τοὺς συναδέλφους μέχρι λεπτότητος καὶ οὐδέποτε προσωπικῶς ἔθιξα κανένα. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διεκδικῶ τὰ δικαιώματά μου ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ μοῦ τὰ δώσετε. Ἄλλως ὑποβάλλω πρότασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά. (Ὥρα 9.55′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.05′ μ. μ.).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριε Νικολαΐδη, ὅπως καὶ προσωπικῶς σᾶς ἐξήγησα, συνέβη ὁ κ. Σακελλαρίου νὰ μὲ παρακαλέσῃ προηγουμένως νὰ τὸν ἐγγράψω μεταξὺ τῶν ἀγορητῶν, ἐκ παραδρομῆς δέ δὲν τὸν ἔγραψα εἰς τὸ σχετικὸν σημείωμα.

§103Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβ.). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἐξηγήσεις ποὺ ἔδωσε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ θεωρηθῇ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα λῆξαν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος.

§104Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Σακελλαρίου, ὁ ὁποῖος κόπτεται ὑπὲρ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ μάθουν ὅτι ὑπάρχει Κανονισμός. Ὅταν ἀπεφασίσθη ἡ συζήτησις διὰ τὴν Τρίτην ἐνεγράφην πρῶτος. Ὅταν ἐπανῆλθον ἐκ τοῦ συνεδρίου τῆς Λαρίσης εὑρῆκα τὸν Ἀρχηγόν μου πρῶτον καὶ τὸν κ. Τουρκοβασίλην δεύτερον καὶ τρίτος ἐγώ. Καὶ ἐνῷ μετὰ τοὺς Ἀρχηγοὺς ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσω ἐγὼ βλέπω παραδόξως νὰ καλῆται νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Σακελλαρίου. Διεμαρτυρήθην καὶ ὁ κ. Πρόεδρος διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παρατυπίαν του εἶπεν ὅτι μὲ ἐκάλεσεν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου μου; Ὁ κ. Σακελαρίου, ὁ ὁποῖος κόπτεται ὑπὲρ τοῦ Κανονισμοῦ ὤφειλε νὰ μοῦ εἴπῃ: σᾶς παρακαλῶ μοῦ δίδετε τὸν λόγον κ. Νικολαΐδη, πολὺ εὐχαρίστως νὰ σᾶς τὸν δώσω. Πρέπει νὰ ξεύρῃ καὶ ὁ κ. Σακελλαρίου καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὅτι ὁ κ. Νικολαΐδης δὲν παραβαίνει τὸν κανονισμὸν εἶναι πάντοτε εὐπειθέστατος. Ἕνα σφάλμα ἔχει, διακόπτει καμμίαν φορὰν τοὺς ρήτορας.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Νικολαΐδη θὰ συνεχίσωμεν ἀπόψε τὴν συζήτησιν μέχρι πρωΐας, καὶ θὰ ὁμιλήσητε.

§106Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου.

§107Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. βουλευτὴς ζητεῖ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς προτάσεως μομφῆς δὲν δύνασθε νὰ τοῦ ἀρνηθῆτε. Ἐν τούτοις ἔχει γίνει μία συνενόησις ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Προεδρεῖον διὰ τὴν λύσιν τοῦ γεννηθέντος ζητήματος. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ λύσις εἶναι ὀρθή, νὰ τελειώσῃ ἀπόψε ὁ κ. Σακελλαρίου νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ συνεχισθῇ τὴν Παρασκευὴν μὲ πρῶτον ὁμιλητὴν τὸν κ. Νικολαΐδην.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένω νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις διότι ὑπάρχουν νομοσχέδια ἐκπαιδευτικά, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐγκριθοῦν.

§109Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχει καλῶς. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§110Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ζητῶ βαθυτάτην συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ βήματος ἵνα ἀναπτύξω θέμα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἐγενόμην πρόξενος συζητήσεων καὶ σεῖς εἶσθε οἱ κριταὶ τῶν δοσάντων τὰς ἀφορμὰς νὰ κρίνεται πόθεν προέρχεται ἡ κωλυσιεργία.........

§111Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔχει ἀπολύτως δίκαιον.

§112Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Εἶναι δικαίωμα τοῦ ρήτορος.

§113Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐν ἀταξίᾳ εἶσθε σεῖς. Κατελάβατε τὸ βῆμα ὄχι νομίμως. Σεῖς κωλυσιεργεῖτε καὶ δίδετε τὸ παράδειγμα εἰς ἡμᾶς τοὺς νεωτέρους.

§114Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δυστυχῶς, κύριοι Βουλευταί, κατηναλώθη ἀσκόπως ἀρκετὸς χρόνος εἰς ἀντεγκλήσεις. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ εἶναι σοβαρώτατον καὶ θὰ πρέπῃ ὁ χρόνος δι’ ἕν τόσον σοβαρὸν ζήτημα ὡς τοῦ σίτου, νὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπωφελῶς. Θὰ εἶμαι βραχὺς καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διακόπτῃ, διότι θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σαφής. Ἐὰν δὲν θὰ εἶμαι σαφὴς εἰς τὰς ἐκφράσεις μου τότε νὰ μὲ διακόπτετε διὰ νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις καὶ ἐπειδὴ ἠκούσαμεν πολλὰς συζητήσεις ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης δι’ ἀνάλογα ζητήματα θὰ εἶμαι πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν τινες ἐξ ὑμῶν εὕρουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ θεωρηθοῦν πρακτικὰ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ σοβαρωτάτου τούτου ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις —διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τί ὑπεστήριξεν πέρυσι ὡς ἀντιπολίτευσις—προέβη εἰς τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου καὶ διὰ τὴν προστασίαν ὡς λέγει τῶν παραγωγῶν. Μᾶς εἶπε δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύναται νὰ ἀγοράζῃ ἀπεριορίστως ὁσηνδήποτε ποσότητα σίτου εἰς τὴν τιμὴν τῶν 2300 δραχ. καὶ διὰ τοὺς παραγωγοὺς οἵτινες ἔχουν καλλιεργουμένην ἔκτασιν ἄνω τῶν 100 στρεμμάτων ὁρίζῃ τιμὴν πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν των πρὸς τὴν ἀγροτικὴν τράπεζαν δρχ. 3.000 κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ παρέχεται περιθώριον 700 δρχ. κατ’ ὀκᾶν δι’ αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐξοφλοῦν τὰ χρέη των, πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν των— περιθώριον τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς ὅλοι οἱ ἀγρόται θὰ τὸ αἰσθανθοῦν. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι ὑπολογίζει εἰς 140 δισεκ. τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν. Βάσει λοιπὸν αὐτοῦ καὶ τῶν 500.000 τόννων ποὺ εἰσάγονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ τιμὴν σίτου 1700 δρχ. κατ’ ὀκᾶν σύμφωνα μὲ τὰς διεθνεῖς συμβάσεις καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ χρειασθῇ πάρα πάνω ἡ τιμὴ εἶναι ἀνάλογος μὲ τὴν τιμὴν τοῦ χρηματιστηρίου κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀγοραπωλησίας θὰ εὕρωμεν τὸ κόστος τοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου σίτου. Τοιουτοτρόπως ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν εἰσάγομεν 428.000 τόννους πρὸς 1.650 καὶ ἄλλους 72.000 τόννους πρὸς συγκέντρωσιν τῶν 500.000 τόννων μὲ δρχ. 2.016 κατ’ ὀκᾶν. Χάριν ὅμως τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ αὐξάνεται εἰς 2400 κατ’ ὀκᾶν ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου δηλαδὴ ἡ διαφορὰ ἀπὸ τὴν σημερινὴν εἶναι δρχ. 600 καὶ οὕτως ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνακουφίζει τοὺς ἀγρότας, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιτυγχάνει ἰσοζύγιον τῶν δαπανῶν καὶ τῶν εἰσπράξεων. Ἐρωτῶ ὅμως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ, βάσει τίνων λογαριασμῶν προέβη εἰς ὅ,τι ἐξαγγέλλει; Ἐλπίζει νὰ εἰσπράξῃ τὰ 400 δισεκ. ποὺ τὶς χρειάζονται ἀπὸ τὸν ἄρτον; Καὶ θὰ ἤθελα ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐπὶ ποίων σκέψεων ἐβασίσθη διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ σοβαρωτάτου αὐτοῦ ζητήματος; Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ θὰ ἀφήσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἀκολουθήσω ἰδικούς μου συλλογισμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα συνέλεξα καὶ τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἔκαμα βάσει αὐτῶν. Ἡ τιμὴ τοῦ σίτου, κ. βουλευταί, πρέπει νὰ κανονίζεται σύμφωνα μὲ τοὺς ἰδικούς μου ὑπολογισμοὺς ἐπὶ τῇ βάσει δύο παραγόντων: 1) ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς καὶ 2) ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὰ προϊόντα καταναλώσεως ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν. Ἐὰν τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τὰ συνδιάσωμεν ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν μίαν ἀρχὴν καὶ μίαν βάσιν διὰ τὴν περαιτέρω ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, βάσιν ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ τὸ θεμέλιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἑδραιώσωμεν τοὺς περαιτέρω συλλογισμούς μας. Βεβαίως τὰ καλλιεργητικὰ ἔξοδα ποικίλλουν. Ποικίλλουν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῆς καλλιεργείας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεθόδους τῆς καλλιεργείας. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ περιπλέξωμεν τὸ πρόβλημα θὰ τὸ διαιρέσωμεν εἰς δύο κατηγορίας. Ἡ μία εἶναι ἡ μηχανικὴ καλλιέργεια καὶ ἡ ἑτέρα εἶναι ἡ μικτὴ ἢ κοινὴ καλλιέργεια. Αὐτὰ τὰ δύο ἔχουν κάποιαν βασικὴν σημασίαν, διότι ὅταν ἐξετάσωμεν τὸ κόστος πλέον τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς κατὰ στρέμμα, θὰ ἴδετε ὅτι ὑπάρχει κάποια μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο, διαφορὰ μεταξὺ 20.0000–40.000 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Δηλαδὴ ἐὰν πάρωμεν ὡς μέσην παραγωγὴν τοῦ ἀγρότου 100 ὀκάδες σιτάρι κατὰ στρέμμα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κάμνει κοινὴν καλλιέργειαν ἐπιβαρύνεται μὲ 200– 400 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν σίτου περισσότερον ἐκείνου ὁ ὁποῖος κάμνει μηχανικὴν καλλιέργειαν. Ἔχω κάμει ἕνα λογαριασμόν. Ἄλλωστε οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν εἶσθε ἀπὸ ἀγροτικὰς περιφερείας, ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὰ ἀγροτικὰ ζητήματα καὶ θὰ γνωρίζετε ὅτι χρειάζονται δύο ὀργώματα, ἕνα μετὰ τὸν θερισμὸν καὶ ἕνα πρὸ τῆς σπορᾶς. Χρειάζονται ἔξοδα σπόρου, ἔξοδα σπορᾶς καὶ ραντισμοῦ, ὡς καὶ ἔξοδα διὰ τὰ ζιζάνια, ἐὰν ὑπάρχουν ζιζάνια εἰς τὸν ἀγρόν. Δὲν ὁμιλῶ διόλου διὰ τὰ λιπάσματα, διότι αὐτὸ εἶναι ἄλλο κεφάλαιον, καὶ θὰ ἤθελα νὰ εἶχον καιρόν, διὰ νὰ τὸ ἀναπτύξω, διότι ἐπίσης εἶναι σοβαρώτατον διὰ τοὺς ἀγρότας, ἀλλ’ ἐπειδὴ πρῶτον τὰ λιπάσματα δὲν τὰ χρησιμοποιοῦν δυστυχῶς ὅλοι οἱ ἀγρόται καὶ δεύτερον ἐν ᾗ περιπτώσει ὑφίστανται διὰ τοὺς ἀγρότας καὶ ἔξοδα ἀπὸ λιπάσματα, ἀποζημιώνονται οὗτοι πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὴν παραγωγὴν τῆς γῆς λόγῳ χρήσεως λιπασμάτων, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν βάζω εἰς τὸν λογαριασμὸν ἔξοδα λιπασμάτων. Ἔχομεν λοιπὸν 12.000 δρ. κατὰ στρέμμα ἔξοδα διὰ τὸ πρῶτον ὄργωμα, 12.000 διὰ τὸ δεύτερον ὄργωμα, 6 χιλ. δρχ. δι’ ἔξοδα σπορᾶς, 12 ὀκάδες σπόρου κατὰ στρέμμα .... (ἀναγινώσκει)...... ἐπὶ 3 χιλ. δραχ. κατ’ ὀκᾶν ἴσον 36 χιλ. δραχ. καὶ ἕνα ράντισμα —ἐὰν γίνῃ— διὰ τὰ ζιζάνια δέκα χιλ. δραχ.: Σύνολον 76.000 δραχ. κατὰ στρέμμα καὶ συνεπῶς εἰς τὸν μικροπαραγωγόν, σύμφωνα μὲ τοὺς λογαριασμούς μου μὲ 100 ὀκάδες σίτου μέσην παραγωγὴν κατὰ στρέμμα ἐπιπίπτουν 760 δραχμαὶ ἐν συνόλῳ καλλιεργητικὰ ἔξοδα δι’ ἑκάστην ὀκᾶν παραγωμένου σίτου. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἔχομεν 200 MINIMUM καὶ 400 MAXIMUM δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, μεγαλύτερα ἔξοδα καλλιεργείας διὰ τοὺς μέσους καὶ μικροὺς καλλιεργητάς, ἀπέναντι τῶν μεγάλων καλλιεργητῶν, τότε ἑνὸς μεγαλοκτηματίου θὰ τοῦ κοστίσῃ τὸ σιτάρι 760 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, τοῦ μέσου 960 καὶ τοῦ μικροῦ 1160. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι ὅλοι ἔχετε ὑποστῆ κάτι φοβερὰς μεταπτώσεις γνωμῶν ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ μᾶς παρουσιάζουν οἱ διάφοροι ὑποστηρικταὶ —ὑπάρχουν οἱ λεγόμενοι ἐργατοπατέρες, ἀγροτοπατέρες καὶ ὅλων τῶν διαφόρων τύπων πατέρες, οἱ ὁποῖοι κάμνουν μεγάλον θόρυβον— ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἔχω ἐξακριβώσει μόνος μου ἀπὸ παραγωγοὺς καὶ ὅταν ἐπῆγα εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν ἐκλογικήν μου περιοχὴν καὶ ἠρώτησα τοὺς χωρικούς: Ἐὰν μπορῆτε νὰ ἔχετε αὐτὰς τὰς τιμὰς βγαίνετε; Βγαίνουμε, μοῦ ἀπήντησαν, διότι εἶναι οἱ πιὸ λιτοὶ καὶ οἱ πιὸ εἰλικρινεῖς ἄνθρωποι τοῦ κόσμου, ἀλλ’ ὅλοι τοὺς ἐκμεταλλεύονται. Δὲν ἀναφέρω τὸν τιμάριθμον. Κάποτε εἷς ὑπουργός, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, μᾶς εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι οὐδεμίαν ἐμπιστοσύνην ἔχει εἰς τοὺς τιμαρίθμους. Ὁμολογῶ, —παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν, ποὺ δὲν αἰσθάνομαι διὰ τὸν ὑπουργὸν ἐκεῖνον— ὅτι οἱ τιμάριθμοι, τοὺς ὁποίους ἐξήτασα, τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἑνὸς ἄλλου ὀργάνου, τὸ ὁποῖον λέγεται Ἀγὼν Ἐπιβιώσεως, οὐδέποτε συμφωνοῦν ὁ ἕνας μὲ τὸν ἄλλον. Ἐννοῶ τιμάριθμον ἀναγόμενον εἰς ἀκριβῆ στοιχεῖα. Διότι ἐπὶ πλέον δὲν ἔχομεν ἀκριβῆ ἀπογραφὴν πληθυσμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ξεύρωμεν πόσοι εἶναι οἱ ἄνθρωποι καὶ πόσον σιτάρι τρώγουν ἀπὸ αὐτὸ ποὺ παράγεται. Διότι ὅλο τὸ σιτάρι ποὺ ἀγοράζεται εἴτε ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν εἴτε ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, δὲν εἶναι τὸ μόνον, εἶναι καὶ τὸ σιτάρι, τὸ ὁποῖον κρατεῖ ὁ γεωργὸς εἰς τὸ σπίτι του καὶ ὅπως ξεύρετε πρῶτα–πρῶτα ἔχει τὸ σιτάρι τῆς χρονιᾶς του καὶ ὕστερα τὸ σιτάρι τῆς σπορᾶς καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἀφήνει ἀπ’ ἔξω, τὸ διαθέτει εἰς τὴν ἀγοράν. Ἀλλ’ αὐτὸ ποὺ κρατεῖ ὁ ἴδιος δὲν λογαριάζεται εἰς τὴν κατανάλωσιν, διότι δὲν φαίνεται τὶ ποσὸν εἶναι. Διότι ὅταν λέγωμεν ὅτι ἐτησίως χρειαζόμεθα 1.400.000 τόννους, λογαριάζομεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον φέρομεν ἀπὸ ἔξω καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συγκεντρώνεται κατά τινα τρόπον, τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν ἀσφαλῶς καὶ συμπεραίνομεν τὸ ἄλλο ποὺ κρατεῖ ἀπώλητον πρὸς χρῆσιν του ὁ παραγωγός. Συνεπῶς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν γνώμην μου, θέλῃ νὰ θεωρῆται ὅτι ἀποτελεῖ Κυβέρνησιν καὶ κράτος Δικαίου, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐχώριζε τὰς τιμὰς τοῦ σίτου συγκεντρώσεως εἰς τιμὴν συγκεντρώσεως τοῦ σίτου τῶν μεγάλων παραγωγῶν, εἰς τιμὴν συγκεντρώσεως τοῦ σίτου τῶν μέσων παραγωγῶν καὶ εἰς τιμὴν συγκεντρώσεως τοῦ σίτου τῶν μικρῶν παραγωγῶν. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος. Ἐὰν πάρω ὡς παράδειγμα τὸν φίλον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τὸν κ. Παπαγεωργίου, ποὺ εἶναι μεγάλος τσιφλικοῦχος καὶ σπείρει ἐπάνω ἀπὸ 10.000 στρέμματα καὶ παντοῦ ἔχει μηχανικὴν καλλιέργειαν, αὐτὸς δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ τὰ ἴδια ἔξοδα καλλιεργείας μὲ ἕνα μικρὸν παραγωγόν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐνῷ τὸ κράτος Δικαίου λέγει ὅτι ἀνακουφίζει τὸν μικρὸν παραγωγόν, ἀδικεῖ τὸν μικρὸν καλλιεργητὴν εἰς ὄφελος τῶν μεγάλων. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὸν φίλον του διὰ τὸ μέλλον, διότι ὅλοι μας χρειαζόμεθα βοήθειαν διὰ τὰς ἐκλογικάς μας δαπάνας, νὰ μὴ λησμονήσῃ ὁ συμπολίτης του μεγαλοκτηματίας ὅτι δὲν ἐζημιώθη ἀπὸ τὴν διαχείρισιν αὐτὴν τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς τοῦ σίτου.

§115Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερ.). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας σᾶς εὐχαριστεῖ διότι διωρίσατε φίλον του τὸν κ. Παπαγεωργίου.

§116Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Εἶναι φιλελεύθερος.

§117Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Θὰ ἤμην ἐγὼ πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν εἶχα ἕνα τοιοῦτον συμπολίτην.

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερν.). Τοῦ τὸν καταλογίζετε δωρεάν.

§119Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω τοὺς τρεῖς ἀριθμούς. Ἐὰν ἤμην κράτος Δικαίου θὰ ὥριζα τιμὴν συγκεντρώσεως 1900 δραχ. κατ’ ὀκᾶν σίτου διὰ τοὺς μεγάλους παραγωγούς, 2.100 διὰ τοὺς ἔχοντας ἰδιοκτησίαν 100–300 στρεμμάτων καὶ 2.300 διὰ τοὺς ἔχοντας κάτω τῶν 100 στρεμμάτων. Τοῦτο θὰ ἦτο τὸ δικαιότερον καὶ τὸ κράτος τοῦ Δικαίου μόνον αὐτὸ ἐγὼ θὰ εἶχον νὰ ἀναμείνω νὰ μοῦ δώσῃ. Ὄσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἴπομεν ὅτι....

§120Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ οἰκογένειαι αἱ ὁποῖαι καλλιεργοῦν εἶναι 960 χιλ. ἐκ τῶν ὁποίων 225.000 καλλιεργοῦν μέχρι 100 στρεμμάτων.

§121Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Θὰ κάμνετε κἄποιο λάθος διότι ἔχω καὶ ἐγὼ τὰ στοιχεῖα μου, διότι νομίζω ὅτι, κύριε πρώην Διοικητὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, δὲν ἔχετε καλὰ στοιχεῖα. 250.000 οἰκογένειαι ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν κόσμον τῆς πατρίδος μας παράγουν ὅσα χρειάζονται, δηλαδὴ οὔτε πωλοῦν οὔτε ἀγοράζουν, καὶ 400 ἕως 450 χιλ. οἰκογένειαι παράγουν περισσότερα σιτηρὰ ἀπὸ ὅ,τι τοὺς χρειάζονται καὶ τὸ περίσσευμα τὸ πωλοῦν εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγοράν, ἀνεξαρτήτως ἂν ἡ ἰδιοκτησία των ἐκτείνεται ὑπὲρ τὰ 300 στρέμματα ἢ κάτω τῶν 300 στρεμμάτων.

§122Α. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ. 250.000 οἰκογένειαι καλλιεργοῦν μέχρι 100 στρεμμάτων;

§123Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὄσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον σκέλος τῆς εὐκολύνσεως τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς παρουσίασε καὶ μετὰ χαρᾶς ἐχάρισε τὰ 7)30 τῶν δανείων τῶν μικροαγροτῶν εἰς τὴν ΑΤΕ, θὰ ἐπεθύμουν βέβαια νὰ τοὺς ἐχάριζε καὶ τὰ 100%, ἂν εἴχωμεν αὐτὴν τὴν δυνατότητα διότι εἶναι πραγματικῶς οἱ πλέον συμπαθεῖς ἄνθρωποι, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν συγκέντρωσιν, διότι λέγοντες συγκέντρωσιν, τί ἐννοοῦμεν; Νὰ τρῶμε φθηνὸ ψωμὶ καὶ νὰ πωλοῦμε ἀκριβὸ σιτάρι. Συνεπῶς, αὐτὸ τὸ πρόβλημα λύεται μὲ ἄλλον τρόπον, εἶναι ἕνα εἶδος σεισαχθείας ποὺ ἐφηρμόσθη ἄλλοτε εἰς πολὺ εὐρύτερα ὅρια, ἀλλὰ δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ πρόβλημα συγκεντρώσεως ποὺ εἶναι ζήτημα ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐλέγξωμεν.

§124Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ ἀγρότου.

§125Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὁμιλοῦμεν περὶ συγκεντρώσεως σίτου ἀπόψε. Ἂν πρόκειται περὶ τῆς προστασίας τῶν ἀγροτῶν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω καὶ ἐγὼ γνώσεις τινὰς διὰ νὰ δύναμαι νὰ τὰς ὑποστηρίξω, ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἐπιδέχονται ἄλλην συζήτησιν παρὰ μόνον μίαν: Ἂν οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐσφαλμένοι ἢ ὄχι.

§126Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ συγκέντρωσις ἔχει αὐτὸν τὸν σκοπόν, τὴν προστασίαν.

§127Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπειδὴ δὲν εἶμαι ἀρχηγὸς κόμματος ἀλλ’ ἐπειδὴ τρέχω συνεχῶς εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα καὶ τὰς διαφόρους Τραπέζας καὶ ζητῶ στοιχεῖα, σήμερον ἀπὸ τὴν ΑΤΕ ἐζήτησα πληροφορίας πόσα εἶναι τὰ ποσὰ ταῦτα καὶ μοῦ εἶπαν ὅτι εἶναι 173 δισεκατ. ἐκ τῶν δανείων τούτων καὶ 21 δισεκατ. τῶν ὀψίμων, τῆς ὀψίμου καλλιεργείας ἡ ὁποία σπέρνεται τὴν ἄνοιξιν καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς μέχρι τοῦ φθινοπώρου αὐξάνει. Καὶ εἶναι τὰ στοιχεῖα τῆς ΑΤΕ τῆς 31 Ἀπριλίου 1950, ὅτι ὅλα τὰ καλλιεργητικὰ δάνεια πρὸς σιτοπαραγωγοὺς συμποσοῦνται εἰς 202 δισεκ. Συνεπῶς, ἂν κρατήσωμεν τὴν ἀναλογίαν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔβαλε, πρέπει νὰ ἔχωμεν 163 δισεκ. διὰ νὰ πληρώσωμεν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Συνεπῶς, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι ὀλίγον ἐσφαλμένος. 23 δισεκατομ. ὀλιγώτερα.

§128Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὄψιμα δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὴν ἐξόφλησιν. Κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἰς τὴν ἐξόφλησιν περιλαμβάνονται μόνον φθινοπωρινὰ προϊόντα.

§129Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Τὸ ἀνέγνωσα λίαν ἐπισταμένως καὶ δὲν τὸ εὑρῆκα. Ἄν τὸ εὕρετε γραμμένο, νὰ μοῦ τὸ δώσητε. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐδῶ ἐμφανιζόμεθα νὰ δημιουργήσωμεν ἕνα σοβαρώτατον πρόβλημα, διότι πᾶμε νὰ κάμωμεν ....

§130Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἐσφαλμένην βάσιν: «Ἀλλὰ πέραν τῆς προστασίας ................. ................ (ἀναγινώσκει) .....».

§131Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Πολὺ καλά.

§132Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ τὰ διασαφήσῃ. Συνεπῶς, δὲν πρόκειται περὶ ὀψίμων.

§133Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Πάντως, δημιουργεῖται ἕνα μέγιστον γεωργικὸν πρόβλημα. Εἴπομεν ὅτι θέλομεν νὰ κάμωμεν προστασίαν τῶν παραγωγῶν. Ἡ προστασία αὐτὴ διατὶ θὰ γίνῃ; Σήμερον θὰ γίνῃ διὰ τοὺς σιτοπαραγωγούς. Αὔριον μεθαύριον θὰ σηκωθοῦν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ καί, δόξα τῷ Θεῷ, εἶναι οἱ πλέον πολυπληθεῖς ἀντιπρόσωποι αὐτῶν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην βουλευταὶ καὶ οἱ πλέον ἱκανοὶ καὶ δὲν γνωρίζω ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν πίεσιν αὐτῶν, ὅταν θὰ τοῦ εἴπουν διατὶ οἱ παραγωγοὶ τοῦ σίτου τίθενται εἰς πλεονεκτικὴν θέσιν ἔναντι τῶν παραγωγῶν τῆς σταφίδος ἢ τοῦ καπνοῦ, ἢ τοῦ οἴνου, διατὶ αὐτοὶ οἱ δυστυχισμένοι νὰ ὑποστοῦν ἥσσονα μεταχείρισιν, διότι εἶναι καὶ ἄλλοι, εἶναι οἱ βαμβακοπαραγωγοὶ καὶ εἶναι καὶ οἱ ἐλαιοπαραγωγοί. Ἀπὸ μίαν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν Τράπεζαν, ἀνεῦρον τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: Καπνοπαραγωγοὶ μὲ χρέη εἰς τὴν ΑΤΕ 22 δισεκ. Σταφιδοπαραγωγοὶ μὲ χρέη 68 δισεκ. Ἐλαιοπαραγωγοὶ μὲ χρέη 54 δισεκ. Οἰνοπαραγωγοὶ μὲ χρέη 23 δισεκ. Βαμβακοπαραγωγοὶ μὲ χρέη 23 δισεκ. Οἱ παραγωγοὶ κηπευτικῶν μὲ χρέη 46 δισεκ. Οἱ κτηνοτρόφοι μὲ χρέη 45 δισεκ. τῆς καλλιεργουμένης ἐκτάσεως ὑφ’ ἑκάστου παραγωγοῦ μὲ χρέη 40 δισεκ. Σύνολον: 521 δισεκ. Καὶ ἐρωτῶ. Διατὶ θὰ διαχωρίσωμεν τοὺς ἀγρότας, εἰς σιτοπαραγωγοὺς καὶ εἰς ἄλλους; Μήπως οἱ ἄλλοι εἶναι εὐτυχέστεροι τῶν σιτοπαραγωγῶν; Ἢ μήπως μᾶς εἶναι συμπαθέστεροι; Τὸ ἔργον τοῦ κράτους Δικαίου ἐπιβάλλει ὁμοίαν μεταχείρισιν ὅλων τῶν παραγωγῶν εἴτε οὗτοι ἐκ Θεσσαλίας κατάγονται εἴτε ἐκ Πελοποννήσου εἴτε ἐκ Κρήτης. Τοῦτο ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της, πῶς θὰ τὸ ἀντιμετωπίσῃ. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει σκέπτεται νὰ τοὺς βοηθήσῃ καὶ αὐτοὺς νὰ μᾶς δώσῃ μίαν πληροφορίαν, πόθεν θὰ ἐξεύρῃ τὰ χρήματα αὐτά, διὰ τὰ ἴδωμεν ἂν ὑπάρχουν διαθέσιμα χρήματα καὶ πόσα.

§134Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργ.). Ἤθελα τὸ ἑξῆς: Ἄν αἱ 3.000 δρχ. ἐδίδοντο εἰς τοὺς μικροὺς ὄχι διὰ τὰ χρέη των ἀλλὰ ὡς συγκέντρωσις, θὰ εἴχατε ἀντίρρησιν;

§135Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ μὴν δημιουργηθῇ εἰς ὅλους τοὺς ἄλλους παραγωγοὺς ἡ πικρία ὅτι τοὺς ἠδίκησε τὸ Κράτος. Ἐὰν κανονίσωμεν, λοιπόν, τὴν συγκέντρωσιν ἀναλόγως τῆς καλλιεργουμένης ἐκτάσεως ὑφ’ ἑκάστου παραγωγοῦ μὲ τιμὰς 2300 δρ. κατ’ ὀκᾶν διὰ τοὺς μικροὺς παραγωγοὺς, 2100 διὰ τοὺς μέσους καὶ 1900 διὰ τοὺς μεγάλους θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν μέσον ὅρον τιμῆς συγκεντρώσεως περίπου 2050. Δὲν λέγω 2100 διότι συνήθως οἱ μεγάλοι παραγωγοὶ προσφέρουν περισσότερα καὶ διότι αὐτοὶ δὲν ἔχουν νὰ κρατήσουν τίποτε, ἐνῷ οἱ μικροὶ δίδουν τὰ ὀλιγώτερα διότι τὰ ¾ τῆς παραγωγῆς των τὰ ἀπορροφοῦν διὰ τὰς ἀνάγκας των καὶ τὴν σποράν των. Συνεπῶς παίρνω ἕναν μέσον ὅρον τιμῆς συγκεντρώσεως 2.050. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῆς συγκεντρώσεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι ταῦτα εἶναι 350 δραχμαὶ κατ’ ὀκᾶν. Νομίζω ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἐξαιρετικῶς ὑπερβολικὰ καὶ μόνον ἡ ἐπιπολαιότης καὶ ἡ ἐγκληματικὴ ἄγνοια τῶν ὑπευθύνων Ὑπηρεσιῶν ἀναβιβάζουν τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς τοιοῦτον φοβερὸν βαθμόν. Λέγων τὰς σκληρὰς αὐτὰς λέξεις οὐδόλως θέλω νὰ θίξω τὸν κ. Ὑπουργόν, διότι ἔπεσεν ἀσφαλῶς θῦμα τῶν εἰσηγήσεων τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι ἐγκληματικὴ ἄγνοια καὶ ἐπιπολαιότης ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διαχείρισις δισεκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἀπὸ ἀδράνειαν τῶν ἐγκεφάλων των ὅπως εὕρουν τὴν πλέον ὀρθολογιστικὴν λύσιν τοῦ προβλήματος.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι εἶναι περισσότερα τὰ ἔξοδα.

§137Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐγὼ ἰσχυρίζομαι ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ἀνέλθουν περισσότερον ἀπὸ 150 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἑπομένως τὸ κόστος τοῦ ἐγχωρίου συγκεντρωθησομένου σίτου εἰς μὲν ποσότητα θ’ ἀνέλθῃ εἰς 200 χιλ. τόννους, εἰς τιμὴν δὲ κατ’ ὀκᾶν 2.050, δρχ. σὺν 150 δρχ. ἔξοδα, θὰ εἶναι περίπου 2.200 δρ. κατ’ ὀκᾶν. Καί, ἐπαναλαμβάνω, κόστος σίτου διὰ τὸ Κράτος, διὰ τὴν συγκέντρωσιν, σύμφωνα πάντοτε μὲ τοὺς λογαριασμούς μου, παραδιδομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Α.Τ.Ε. Βάσει τώρα αὐτῶν πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν ποῖον εἶναι τὸ κόστος τοῦ ἀλεύρου, τὸ ὁποῖον θὰ πάρωμεν μετὰ τὴν βιομηχανοποίησιν, καὶ ποῖον τὸ κόστος τοῦ ψωμιοῦ ποὺ θὰ δώσωμεν εἰς τὸν κόσμον. Ἂς πάρωμεν τὶ σιτάρι συνολικῶς ἐξοδεύομεν εἰς τὸν τόπον μας. Ἔχομεν 500.000 τόννους ξενικοῦ σίτου, δηλαδὴ 400.000.000 ὀκάδες περίπου ἐτησίως, μὲ κόστος 1700 δρ. κατ’ ὀκᾶν, καὶ 50 δρ. μεταφορικὰ ἔξοδα ἀπὸ τὸ κῦτος τοῦ πλοίου εἰς τὸν μῦλον, εἶναι 1750 δρχ. ἐπὶ 400.000.000 ὀκάδες—χονδρικοὶ ἀριθμοὶ—μᾶς κάμνει 700 περίπου δισεκατομμύρια δραχμῶν δαπάνην συνολικὴν διὰ τὸν ξενικὸν σῖτον. Ἐὰν πάρωμεν τὸν ἐγχώριον σῖτον, ἔχομεν τὴν τιμὴν τῆς συγκεντρώσεως καὶ τὴν τιμὴν τοῦ προσφερομένου διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν. Ἡ ποσότης τῆς συγκεντρώσεως εἶναι 200.000 τόννοι περίπου, διότι οὐδέποτε ὑπερέβη τὸν ἀριθμὸν αὐτόν. Εἴχομεν κάποτε 260.000 τόννους, ἀλλὰ προπέρυσι καὶ πέρυσι, λόγῳ τῆς περιωρισμένης συγκεντρώσεως, ἦσαν μικρότεροι οἱ ἀριθμοί. Παλαιότερα, ὅταν εἴχαμεν ἐλευθέραν συγκέντρωσιν οὐδέποτε ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἀνῆλθε παραπάνω. Καὶ θὰ μοῦ εἰπῆτε: Δὲν ὑπάρχουν ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι πᾶνε εἰς τὴν συγκέντρωσιν τὸ σιτάρι τους καὶ κατόπιν παίρνουν ἀπὸ τὸ κρατικὸ σιτάρι μὲ μικροτέραν τιμήν; Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς τιμὴν καὶ ἔπαινον καὶ ὑπερηφάνειαν ὅλων μας, ὅτι οὐδέποτε παρουσιάσθησαν οἱ ἀγρόται μας νὰ κάμνουν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Οὐδέποτε συνελήφθη ἀγρότης, ὁ ὁποῖος νὰ προσέφερε τὸ σιτάρι του εἰς τὴν συγκέντρωσιν διὰ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς τιμῆς συγκεντρώσεως καὶ τοῦ κρατικῶς χορηγουμένου σίτου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ τελευταῖα χρόνια ἡμεῖς οἱ πολιτισμένοι τῶν πόλεων εὑρίσκομεν πολλὰς μεθόδους νὰ κάμνωμεν λαθρεμπόριον, θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ εἰσηγηθῇ νόμον αὐστηρότατον, ὁ ὁποῖος νὰ προβλέπῃ κυρώσεις (κατάσχεσιν τῆς ἀτομικῆς περιουσίας καὶ πολυετῆ φυλάκισιν) δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἐκμεταλλευθῆ τὰ ὑπὲρ τῆς προστασίας τῶν ἀγροτῶν λαμβανόμενα μέτρα. Ἐάν, συνεχίζω, πᾶμε εἰς αὐτὰς τὰς λύσεις, θὰ ἴδωμεν τὰ ἑξῆς: Ἔχομεν 200.000 τόννους ἐγχωρίου σίτου, δηλαδὴ 160.000.000 ὀκάδες περίπου πρὸς 2.200 δρ., ἤτοι 352 δισεκατομμύρια διὰ τὴν συγκέντρωσιν. Ἔχομεν 400.000.000 ξενικοῦ σίτου πρὸς 1.750, ἄλλα 700 δηλαδὴ δισεκατομμύρια, ἤτοι σύνολον 1.052 δισεκατομμύρια. Συνεπῶς ἡ μέση τιμὴ τοῦ ξενικοῦ καὶ ἐγχωρίου σίτου, τὸ ὁποῖον διαχειρίζεται τὸ Κράτος, εἶναι περίπου 1.880 δρ. κατ’ ὀκᾶν, δηλαδὴ 1.052 δισεκ. ——————, παραδοτέον εἰς μύλους. 560 ἑκατομ. Ἐὰν προσθέσωμεν ἀλεστικὰ τῶν μύλων 130 δρ. κατ’ ὀκᾶν, ταμεῖα ἀσφαλείας μυλεργατῶν 20 δρ. κατ’ ὀκᾶν, ἔχομεν 2.030 δρ. νὰ κοστίζῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ σιτάρι, εἴτε ἀμερικάνικο, εἴτε ἑλληνικό, εἰς τοὺς μύλους. Ἐπειδὴ δὲ οἱ μύλοι μετὰ τὴν ἀλευροποίησιν βγάζουν πίτυρα, τὰ ὁποῖα εἶναι 8 ὀκάδες εἰς τὰς 100 ὀκάδας σίτου, καὶ τὰ πωλεῖ τὸ κράτος μὲ 700 δρ. τὴν ὀκᾶν, εἰσπράττει ἐκεῖθεν 5.600 δρ., δηλαδὴ 56 δρ. τὴν ὀκᾶν. Ἐὰν τὰ ἀφαιρέσωμεν αὐτὰ εὑρίσκομεν ὅτι θὰ κοστίζῃ τὸ σιτάρι εἰς τοὺς μύλους 1.974 δρ. 1.974 ποὺ μᾶς κοστίζει τὸ σιτάρι, διὰ τοῦ 0,92, ποὺ εἶναι ἡ ἀπόδοσίς του, βλέπομεν ὅτι θὰ κοστίζῃ τὸ ἀλεῦρι εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ μύλου 2.140 δρ. ἡ ὀκᾶ. Βάσει αὐτῆς τῆς τιμῆς τοῦ ἀλεύρου πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν τὶ θὰ μᾶς κοστίσῃ τὸ ψωμί. Ἔχομεν τιμὴν ἀλεύρου 2.140, ἔξοδα μεταφορᾶς ἀπὸ τὸν μύλον εἰς τὰ ἀρτοποιῖα 9,10 δρ. κατ’ ὀκᾶν ἀρτοποιητικὰ ἔξοδα —εἶναι καταπληκτικά, μὴν πιασθῇ ἡ ἀναπνοή σας!—878,64 κατ’ ὀκᾶν. Ἔτσι, χωρὶς τὰ κέρδη τοῦ ἀρτοποιοῦ, θὰ κοστίζῃ τὸ ἀλεῦρι ἀρτοποιούμενον δρ. 3.027,74 ἡ ὀκᾶ. Γνωρίζετε δὲ ὅτι 100 ὀκάδες ἀλεῦρι —λέει τὸ Κράτος—κάμνουν 137–140 ὀκάδες ψωμί. Πέρυσι εἶχα διαρήξει τὰ ἱμάτιά μου, ὅτι χάνομεν εἰς τὰς 100 ὀκάδες ἀλεῦρι 5 ὀκάδες ψωμὶ καὶ προεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ στείλῃ 100 ὀκάδες ἀλεῦρι εἰς ἕνα φοῦρνο καὶ 15 χωροφύλακες διὰ νὰ δῇ τὶ ψωμὶ θὰ φκιάσουν. Θὰ βάλῃ ὁ φοῦρνος τὴ μαγιὰ τὸ νερό, τὸ ἁλάτι καὶ θὰ ἰδοῦμε πόσο ψωμὶ θὰ βγῇ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ πέσῃ κάτω ἀπὸ 145 ὀκάδες. Παίρνω ὅμως τὶς 140 ὀκάδες ποὺ μοῦ ἐμφανίζουν καὶ βλέπω ὅτι, βάσει αὐτοῦ τοῦ λογαριασμοῦ, ἔχομεν: 2.148 δρ. ἡ ὀκᾶ θὰ κοστίζῃ τὸ ψωμὶ εἰς τὸν φούρναρη καὶ 172 τὰ κέρδη τοῦ φούρναρη, πρέπει αὐτὸς νὰ πωλῇ τὸ ψωμὶ πρὸς 2.320 δρ. τὴν ὀκᾶ. Τόσο θὰ κοστίζῃ εἰς τὸν φούρναρη τὸ ψωμὶ καὶ θὰ τὸ πληρώσῃ ὁ κοσμάκης. Αὐτὰ μὲ τοὺς λογαριασμούς μου. Ἐγὼ σᾶς ἀνέφερα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τί σιτάρι παίρνομε ἀπ’ ἔξω, τί σιτάρι παίρνομε ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐγὼ τὰ βγάζω 2.320 κατ’ ὀκᾶν, σεῖς τὰ ὡρίσατε 2.400. Καὶ ἐρωτῶ: μὲ τί λογαριασμοὺς τὰ βγάζετε 2.400; Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ διαψεύσητε διότι θὰ ἐπεθύμουν πολὺ νὰ διαψευσθῶ.

§138Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Οἱ ἀριθμοὶ ποὺ θὰ σᾶς δώσωμεν εἶναι ἐξηλεγμένοι, ἀλλὰ εἶναι ἄλλος ὁ τρόπος τοῦ ὑπολογισμοῦ.

§139Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Τώρα θὰ πιάσωμεν νὰ κάμνωμεν τὸν ἴδιον λογαριασμὸν μὲ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ μᾶς ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς εἶπεν ὅτι διὰ τῶν μέτρων της ἐξασφαλίζει, ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἰσοζύγιον καὶ εὔχομαι νὰ τὸ φθάσῃ, διότι πρῶτοι ἡμεῖς θὰ χαροῦμεν νὰ ἐπιτύχῃ ὅ,τι δραχμὲς ἐξοικονομήσει ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν νὰ πᾶνε εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν, διότι ἠμποροῦμεν νὰ σφίξωμεν τὴν λωρίδα μας κάτι περισσότερον, ἀλλὰ ἡ ἀνασυγκρότησις πρέπει νὰ γίνῃ. Συνεπῶς θὰ εἴπω μίαν βαρεῖαν ἔκφρασιν: Ἐλησμονήσατε τὰ τέσσαρα τῶν ἀκεραίων ἀριθμῶν πάθη. Λοιπὸν μὲ τοὺς ἀριθμούς, ποὺ μᾶς δίδει ἡ Κυβέρνησις, ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἔπρεπε νὰ ὁρισθῇ 2.494 κατ’ ὀκᾶν καὶ αὐταὶ αἱ 94 δραχμαὶ κατ’ ὀκᾶν, θέλω δὲ νὰ μοῦ τὸ ἀποδείξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς διότι δυστυχῶς δὲν εἶμαι καὶ τόσον καλὸς μαθηματικὸς καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ἐὰν φύγῃ ἕνα βάρος ἀπὸ πάνω μου, διότι αἱ 94 αὐταὶ δραχμαὶ κατ’ ὀκᾶν εἶναι 55 δισεκατομμύρια ἐτησίως. Σᾶς κουράζω, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ θέμα σᾶς ἐνδιαφέρει. Ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἐξάγεται ὡς ἑξῆς: Ἔχομεν 500.000 τόννους σίτου μὲ 1750 δρχ. ποὺ μᾶς κάνουν 700 δισεκατομμύρια, 47.000.000 ἐγχωρίου σίτου συγκεντρώσεως, εἶναι 140 δισεκατομμύρια, 113.000.000 ὀκάδες σίτου ἐγχωρίου (εἶναι τὸ σιτάρι ποὺ δίδουν οἱ παραγωγοὶ διὰ δάνεια εἰς τὴν ΑΤΕ) μὲ 2300 εἶναι 260 δισεκατομμύρια. Ἔξοδα συγκεντρώσεως τῶν 160.000.000 ὀκάδων πρὸς 350 δρ. ἡ ὀκᾶ κάμνουν ἄλλα 56 δισεκ. Σύνολον ἕνα τρισεκατομμύριον 156 δισεκατομμύρια. Ἐὰν αὐτὸ τὸ διαιρέσωμεν μὲ τὸ 560 ἑκατομμύρια ὀκάδες, βλέπομεν ὅτι τὸ σιτάρι στοιχίζει 2064 δρ. τὴν ὀκᾶν παραδοτέον εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν μύλων. Ἔχομεν μετὰ ἀλεστικὰ 130 δρ. τὴν ὀκᾶ, Ταμεῖα ἀσφαλίσεως μυλεργατῶν—ἀρτεργατῶν 20 δρ. τὴν ὀκᾶ, μεῖον ἀξίαν 8 ὀκάδων πιτύρων, ὅπως εἴπομεν καὶ προηγουμένως 56 δρ. τὴν ὀκᾶν καὶ εὑρίσκομεν τὴν τιμὴν τοῦ ἀλευροποιησίμου σίτου δρ. 2158 κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν διαιρέσωμεν αὐτὰ ποὺ σᾶς ἐδιάβασα διὰ τοῦ 0,92 —ὅπως καὶ προηγουμένως διὰ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ σίτου εἰς ἄλευρα— εὑρίσκομεν τιμὴν ἀλεύρου 2348 δρχ. κατ’ ὀκᾶν εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ μύλου. Τιμὴ τοῦ ἀλεύρου 2348, μεταφορικὰ ἀπὸ τὸν μύλον, εἰς ἀρτοποιεῖον 9.10, ἀρτοποιητικὰ ἔξοδα 868,64. Σύνολον 3.235.74 δρ. Διὰ νὰ εὕρωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου διαιροῦμεν διὰ τοῦ 140 καὶ βλέπομεν ὅτι τὸ ψωμὶ στοιχίζει 2310 κατ’ ὀκᾶν. Ἔχομεν ὅμως καὶ τὸ ἄλλο χαράτσι, τὸ κέρδος τῶν ἀρτοποιῶν 8%, ὥστε φθάνωμεν εἰς τὰς 2394, 80 κατ’ ὀκᾶν πάντοτε μὲ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Κυβερνήσεως. Τελικῶς εἴπομεν ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτὴ θὰ κοστίσῃ 55 δισεκατομμύρια ἐπὶ πλέον εἰς τὸ Κράτος, ἀπὸ ὅ,τι ὑπολογίζει ἡ Κυβέρνησις, καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μοῦ εἴπῃ ποὺ θὰ τὰ βγάλῃ αὐτὰ τὰ χρήματα.

§140Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Δὲν ὑπάρχουν τὰ ἐπὶ πλέον.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Οἱ συλλογισμοί σας ἔχουν καλῶς, ἀλλὰ διαφέρουν οἱ ὑπολογισμοί σας.

§142Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Πιστεύσατέ με ὅτι ἔκαμα πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ λύσω αὐτὸ τὸ σπουδαῖον πρόβλημα.

§143Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβ.). Εἴμεθα ὁμοιοπαθεῖς διότι ἐκάναμεν τὰ ἴδια. Ἐκτιμῶμεν τὰς προσπαθείας σας.

§144Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Τουλάχιστον διὰ τοῦ ἀλληλοελέγχου μας ἔχομεν τὴν βάσανον τῆς ἐρεύνης μας, ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος κύριε Πρόεδρε θὰ συμφωνήσωμεν. Τώρα μία ἄλλη φενάκη, ἡ ὁποία σκορπίζεται εἰς τὸν κόσμον, διότι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου πολλὴ δημοκοπία καὶ ἐκμετάλλευσις γίνεται, ἐνῷ οἱ ἀριθμοὶ δὲν ἔχουν οὔτε δημοκοπίας, οὔτε ἐκμετάλλευσιν. Λέγομεν ὅτι δίδομεν τὸ ψωμὶ εἰς τὸν ἀγρότην 1800 δρχ. τὴν ὀκᾶν. Ὁ ἀγρότης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ μὲ 100 δράμια ψωμὶ τὴν ἡμέραν, θέλει 160 δράμια.

§145Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μιὰ ὀκᾶ θέλει ὁ ἀγρότης.

§146Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶμαι πολὺ συντηρητικὸς εἰς τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἔβγαλα, τοὺς ὁποίους ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἡ μερὶς λοιπὸν τοῦ ἀγρότου τοῦ κοστίζει εἰς ψωμὶ 2.100 δρ. τὴν ὀκᾶν —διότι ἐπιβαρύνεται μὲ ἄλλα 60 δράμια ποὺ ἀγοράζει εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν—καὶ ἐπειδὴ τελευταῖα ἐγίναμεν ὅλοι καὶ λίγο ἀριστοκράτες καὶ μᾶς ἀρέσει τὸ ἄσπρο ψωμί, τὸ χαράτσι αὐτὸ ἀνεβαίνει σὲ 2440 δρ. τὴν ὀκᾶν. Τόσο κοστίζει τὸ ψωμὶ πραγματικὰ καὶ ὄχι 1800 δρ. εἰς τὸν ἀγρότην, ἢ τὸν ἐργάτην, ἢ τὸν μισθωτόν, ἢ τὸν πτωχόν: 2.440 δρχ. τὴν ὀκᾶν, ὥστε διαπράττομεν μίαν ἀπάτην πρὸς τοὺς ἑαυτούς μας; ὑποστηρίζοντες ὅτι δίδομεν τὸ ψωμὶ εἰς τὸν λαὸν μὲ 1.800 δρχ. τὴν ὀκᾶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις. Καὶ τώρα τὶ θὰ γίνῃ;

§147Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὥστε τὸ ψωμὶ ποὺ δίδεται μὲ 1800 δρχ. εἰς τὸν ἐργάτην νομίζετε ὅτι εἶναι ἀπάτη;

§148Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἀπατῶμεν ἡμεῖς ἑαυτούς, διότι δὲν ἔχομεν ἐγκύψει εἰς τὸ θέμα, ἐρωτήσατε τοὺς συναδέλφους νὰ σᾶς εἴπουν ἐὰν πραγματικῶς στοιχίζῃ τὸ ψωμὶ 1800 δρχ. εἰς τὸ ἀγρότην καὶ τὸν ἐργάτην.

§149Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ ποῦ εἶναι ἡ ἀπάτη, θέλω νὰ τὴν μάθω.

§150Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δυστυχῶς δὲν μὲ ἀντιλαμβάνεσθε. Τὸ πρόβλημα εἶναι γενικώτερον. Κάθε διεθνὴς κραυγή, ἡ ὁποία ἀπευθύνεται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνως διευθύνοντας τὸν κόσμον τοῦτον, ἔχει μίαν κλασσικὴν φράσιν: αὔξησις τῆς παραγωγῆς καὶ μείωσις τοῦ κόστους τῆς ζωῆς. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν δὲν πρέπει νὰ τὴν λησμονῶμεν ποτέ, ἰδίως ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι πολλὲς φορὲς διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὅτι δὲν μᾶς ἀφίνει νὰ βοηθήσωμεν τὴν παραγωγήν, εἰς τρόπον ὥστε οἱ παραγωγοὶ νὰ δύνανται νὰ κερδίζουν περισσότερον, ἢ νὰ ζοῦνε καλύτερα. Διότι τὸ τρομερὸν δρᾶμα τῆς ὑποθέσεως εἶναι ὅτι ὅλοι μας ἐπιζητοῦμεν νὰ εὕρωμεν τὴν λύσιν ἐπαυξάνοντες τὸ κόστος τῶν προϊόντων μας, ἀλλὰ ὁ ἀντίκτυπος ἔρχεται ἄμεσος ὅταν θέλωμεν νὰ φύγουν ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ νὰ πᾶνε εἰς τὸ ἐξωτερικόν, πρὸς ἐξαγωγὴν εἴτε καπνός, εἴτε κρασί, εἴτε λάδι, εἴτε σταφίδα εἶναι, καὶ ὅλοι γνωρίζετε πολὺ καλὰ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτων συναγωνισμῶν, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ ἐξαγάγωμεν τὰ προϊόντα μας ἄνευ ἐπιδοτήσεως. Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν μοῦ ἐνθυμίζει τὸν γνωστὸν μῦθον τοῦ Αἰσώπου καθ’ ὃν ηὐχαριστεῖτο ἡ γαλῆ ποὺ ἔλειχε τὴν γλῶσσαν εἰς τὴν ρίναν, ἀγνοοῦσα ὅτι ἔπινε τὸ ἴδιόν της αἷμα. Ἐὰν θέλωμεν νὰ κάμωμεν πραγματικὰ πολιτικὴν ἀγροτικὴν πρέπει νὰ βοηθήσωμεν τοὺς ἀγρότας νὰ αὐξήσουν τὴν παραγωγήν των. Πρὸ ἐτῶν ἡ μέση στρεμματικὴ παραγωγὴ ἦτο 50 ὀκάδων, σήμερον εἶναι 100 κατὰ στρέμμα. Εὐτυχῶς, κατὰ τὴν τελευταίαν 25ετίαν λειτουργεῖ θαυμάσιόν τι ἵδρυμα, τὸ γεωργικὸν Ἰνστιτοῦτον Θεσσαλονίκης, τὸ ὁποῖον τιμᾷ τὴν πατρίδα μας καὶ τὸ ὁποῖον κατώρθωσεν διὰ τῶν συνεχῶν ἐρευνῶν καὶ μελετῶν τὰς ὁποίας ἔκαμεν καὶ εἰς ἐξηυγενισμένους σπόρους καὶ εἰς ἐδαφικὰς καὶ κλιματολογικὰς συνθήκας νὰ ἐπιτύχῃ τὰς μεγαλυτέρας σημερινὰς ἀποδόσεις τῶν ἀγρῶν. Ἐφέτος παρὰ τὰς κακὰς συνθήκας τῆς χώρας ἐφθάσαμεν αἰσίως εἰς τὴν παραγωγὴν σίτου τοὺς 900.000 τόννους. Ἐὰν ἡ Θράκη κυρίως, καὶ ἐκ παραλλήλου, ὅλαι αἱ ἄλλαι σιτοπαραγωγικαὶ πεδιάδες τῆς χώρας βοηθηθοῦν ὀλίγον, θὰ ἔχωμεν σιτοβολῶνας ἐν Ἑλλάδι καὶ θὰ ἐπαρκῇ ὁ σῖτος τῆς Θράκης μόνον, δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν κατορθώσωμεν ὥστε οἱ ἄνθρωποι ποὺ σήμερον ἐπιτυγχάνουν 100 ὀκ. κατὰ στρέμμα μέσην παραγωγὴν νὰ τὴν αὐξήσουν εἰς 130 ὀκάδας, δὲν εἶναι αὐτὸ μία μείωσις τοῦ κόστους τῆς παραγωγῆς; Ἰδοὺ κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας ἐκεῖ πρέπει νὰ στραφῆτε νὰ δώσητε ὅλα τὰ μέσα εἰς τὴν Θράκην καὶ ὅσα διαθέσιμα χρήματα ἔχετε πρὸς ἐπέκτασιν ἐκεῖ τῆς μηχανικῆς καλλιεργείας, χρῆσιν λιπασμάτων, καὶ βελτίωσιν τοῦ σπόρου ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους. Τότε ἡ εὐλογία τῶν ἀγροτῶν θὰ εἶναι μαζί σας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, γνωρίζων τὴν σταθερότητα τῶν γνωμῶν τῶν Ἀμερικανῶν, ὅτι ἀπορῶ πῶς ἔδωσαν τὴν συγκατάθεσίν των νὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου, διότι ὁσάκις ὁ ἄρτος ὑφίσταται μίαν ὑπερτίμησιν βεβαίως παρασύρει καὶ τὰ ἄλλα προϊόντα καὶ συνεπῶς καὶ τὸν τιμάριθμον πρὸς τὰ ἄνω. Ἐὰν ἤμην —ἐλπίζω κάποτε ὁ θεὸς νὰ μὲ ἀξιώσῃ νὰ γίνω —Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἔλυον εὐχερῶς αὐτὰ τὰ ζητήματα διότι εἶναι ἁπλούστατα. Καθορίζοντες ὅμως τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, εἴτε σύμφωνα μὲ τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Κυβερνήσεως εἴτε μὲ τοὺς ἰδικούς μου δὲν λύεται τὸ ζήτημα διότι προκύπτουν ποικίλα ὅσα προβλήματα διὰ τῆς καταργήσεως τῆς σημερινῆς διανομῆς διὰ δελτίου τῶν ἀλεύρων καὶ μεταβάσεως εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν τοῦ ἄρτου, καὶ ἐλπίζω νὰ καταργηθῇ σύντομα τὸ δελτίον.

§151Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβ.). Ἀπὸ τῆς 1ης Νοεμβρίου θὰ καταργηθῇ.

§152Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Μένουν ὅμως τέσσαρα βασικὰ προβλήματα ποὺ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν τότε. 1ον Ποῖος θὰ ἐνεργήσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σίτου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ διενεργῆται οὗτος. 2ον Πῶς θὰ γίνωνται αἱ προμήθειαι τοῦ σίτου παρὰ τῶν μύλων καὶ εἰς ποίαν ποσότητα θὰ γίνεται ἡ κατανομὴ εἰς ἕκαστον τούτων. 3ον Τίνες μύλοι θὰ ἀλέθουν τὸν ἐγχώριον σῖτον καὶ τίνες τὸν τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ 4ον Ποῖοι θὰ εἶναι οἱ ἐπιτρεπόμενοι τύποι ἀλεύρων. Διὰ τὸ πρῶτον ζήτημα εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν θὰ ἔχωμεν μέχρι τὸ 1952 δυνάμει διεθνοῦς συμβάσεως ὑποχρεωτικὴν εἰσαγωγὴν 428 χιλ. τόννων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μὲ τιμὴν 85 δολλαρίων κατὸ τόννον καὶ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ ἐπάνω ὅσον σῖτον εἰσάγομεν θὰ τὸν πληρώνωμεν εἰς τὴν τιμὴν τοῦ χρηματιστηρίου ἡ ὁποία ἐφέτος εἶναι 105 δολλάρια κατὰ τόννον. Τὸ σύστημα τοῦτο τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ σίτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλλάξῃ καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀλλάξῃ. Τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μόλις παρέλαβεν τὸ Ὑπουργεῖον του μὲ τὴν ἐμβρίθειαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἐπὶ τῶν καθηκόντων του ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ στείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην εἰδικοὺς ἵνα μελετήσουν τὰ ζητήματα τοῦ ἄρτου.

§153Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Δὲν μοῦ ἀνήκει ἡ τιμή. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔφυγε 2 ἡμέρας πρὶν ἐγὼ πάω εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§154Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Πάντως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν μετέχουν εἰδικοὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ 2 Ἀμερικανοὶ ὡς εἰδικοὶ τῶν εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ νὰ λύσουν τὰ ζητήματα τοῦ σίτου καὶ πῆγαν εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς πρωτευούσας διὰ νὰ κάμουν περίπατον μελετῶντες καὶ ἐγύρισαν καὶ ὑπέβαλον μακροσκελῆ ἔκθεσιν.

§155Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐλάβατε γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως; Εἶναι ἀξιόλογος.

§156Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι τόσον ἀξιόλογος ὥστε ἀναφέρει ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ σύστημα τῆς προμηθείας τοῦ σίτου τὸ ταχύτερον ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ νὰ δοθῇ αὕτη εἰς τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον καὶ ἀπορῶ πῶς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις αὕτη τοιαύτας ἀνοησίας. Εἶπεν ἡ Ἐπιτροπὴ ὅτι πρέπει νὰ πάῃ ἡ προμήθεια τοῦ σίτου εἰς τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον, ἐνῷ τὸ ἰδιωτικὸν ἐμπόριον μέχρι τοὐλάχιστον τοῦ 1952 δὲν δύναται καὶ δὲν πρέπει, λέω ἐγώ, νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν εἶμαι γενικῶς ὑπὲρ τοῦ κρατικοῦ παρεμβατισμοῦ, ἀλλ’ εἰδικῶς διὰ τὸν ἄρτον τοῦ λαοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ χειρίζεται μόνον του τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Δύναται τὸ Κράτος συμβαλλόμενον μὲ τὰ ξένα Κράτη, παρ’ ὧν προμηθευόμεθα τὸν σῖτον, ἀφοῦ γνωρίζει πόση εἶναι ἡ κατ’ ἔτος παραγωγὴ τοῦ τόπου, καὶ πόσαι αἱ ἀνάγκαι, νὰ γνωρίζῃ ἐπακριβῶς τὶ ποσότητας πρέπει νὰ εἰσάγῃ κατ’ ἔτος. Συνεπῶς τὸ Κράτος, δύναται νὰ ρυθμίζῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι κάθε ἀγρότης κάθε ὑπάλληλος καὶ μισθωτός, θὰ γνωρίζῃ πόσον τὸ ψωμί του καθημερινῶς θὰ τοῦ στοιχίζῃ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος. Συνεπῶς δὲν συμφέρει νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸν τρόπον αὐτὸν προμηθείας τοῦ σίτου διότι ἂν φύγωμεν, θὰ ἔχωμεν τὰς κατὰ μικρὰς ποσότητας προμηθείας τούτου ὑπὸ τῶν ἐμπόρων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀκολουθοῦν τὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς, τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς. Καὶ ἂν μὲν συμβῇ ἐνίοτε αἱ τιμαὶ νὰ στραφοῦν πρὸς τὰ κάτω, θὰ βελτιωθοῦν οἱ ὅροι τῆς ζωῆς τοῦ λαοῦ, ἂν ὅμως αὗται στραφοῦν πρὸς τὰ ἄνω θὰ δημιουργηθοῦν μεγάλα κοινωνικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δύναται εὐχερῶς νὰ ἀντιμετωπίζῃ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ὁ ἄρτος θὰ πρέπει νὰ διαχειρίζεται ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἐν εἴδει κρατικοῦ μονοπωλίου, δεδομένου ἄλλως τε ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν διττὴν πολιτικὴν εἰς τὰ τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, κρατικὸν δηλαδὴ παρεμβατισμόν, διὰ τῆς πολιτικῆς τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐλευθερίαν ἐμπορίου διὰ τὸν σῖτον τοῦ ἐξωτερικοῦ. Πῶς θὰ γίνεται τώρα ἡ χορήγησις τῶν ἀλεύρων εἰς τοὺς μύλους; Οἱ μύλοι τῆς προηγμένης ἀλευροβιομηχανίας οἵτινες ἀλέθουν διὰ τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ τὰς μὴ σιτοπαραγωγικὰς περιφερείας ἔχουν μίαν δυναμικότητα ἡμερησίως περὶ τοὺς 5.000 τόν. σίτου. Ἂν ὑπολογίσωμεν ὅτι ὁ κάθε μύλος δουλεύει 22 ἡμέρας τὸν μῆνα ἔχομεν μηνιαίαν δυναμικότητα ἀλέσεως σίτου 110 χιλ. τόν., συνεπῶς 1 ἑκατ. 300 χιλ. τόν. ἐτησίως. Ἡ ποσότης ὅμως τοῦ ἀλεθομένου ἐτησίως ὑπ’ αὐτῶν σίτου εἶναι 700.000 τόν. Συνεπῶς οἱ μύλοι δουλεύουν μὲ ποσοστὸν 54% τῆς ἀποδόσεώς των. Τοῦτο εἶναι ἀντιοικονομικόν. Ἐὰν εἰργάζοντο ἐντατικῶς εἰς τὸ μέγιστον τῆς δυναμικότητός των τὰ ἔξοδα ἀλευροποιήσεως θὰ ἦσαν μικρότερα. Πάντως θὰ πρέπει, κύριοι, νὰ γίνεται δικαία κατανομὴ μεταξὺ τῶν μύλων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀδικῆται κανείς. Διότι ἐπὶ πλέον οἱ ἀλευρόμυλοι ἀποτελοῦν ἓν τῶν κυριωτέρων στρατηγικῶν ὅπλων τῆς χώρας. Μὲ ἕνα βομβαρδισμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστραφοῦν μύλοι μιᾶς περιφερείας, ὁπότε πρέπει νὰ δύναται νὰ τροφοδοτῆται μὲ ἄλευρα ὁ πληθυσμὸς ταύτης ἐξ ἀλευρομύλων πλησιεστέρων περιοχῶν. Βέβαια θὰ γίνουν ὡρισμέναι ἐξαιρέσεις ἀπὸ τὸν γενικὸν κανόνα, ὡς π. χ. διὰ τοὺς μύλους τοῦ Ἡρακλείου Κρήτης διότι ὁ πληθυσμὸς τὸν ὁποῖον ἐξυπηρετοῦν οἱ μύλοι τοῦ Ἡρακλείου δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸν πληθυσμὸν τῶν ἄλλων κέντρων. Ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ μερικὰς ἄλλας λεπτομερείας. Ἡ Ἄνδρος ἡ Χίος καὶ ἡ Θήρα τροφοδοτοῦνται σήμερον ἐκ τοῦ Πειραιῶς, ἐνῷ θὰ ἦτο συμφερώτερον νὰ ἐξυπηρετηθοῦν ἐκ τῶν μύλων τῆς Σύρου καὶ τῆς Μυτιλήνης. Ἡ διαφορὰ τῶν ναύλων ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Σῦρον εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου παραλόγως. Συνεπῶς αὐταὶ αἱ ἀρχαὶ θὰ πρέπει νὰ πρυτανεύουν εἰς τὴν κατανομὴν τῶν σιτηρῶν μεταξὺ τῶν μύλων. Τώρα ἂς ἐξετάσωμεν ἕνα ἄλλο σπουδαῖον ζήτημα, ποῖοι μύλοι θὰ ἀλέθουν τὸν ἐγχώριον καὶ ποῖοι τὸν ἐξωτερικὸν σῖτον. Ἡ Ἑλλὰς γενικῶς διαιρεῖται εἰς δύο διακεκριμένας ζώνας, τὴν μίαν σιτοπαραγωγικὴν περιλαμβάνουσαν Θεσσαλίαν, Μακεδονίαν καὶ Θράκην ἡ ὁποία δὲν ἔχει ἀνάγκην εἰσαγωγῆς σιτηρῶν, καὶ τὴν ἄλλην περιλαμβάνουσαν τὴν ὑπόλοιπον ἔκτασιν τῆς χώρας, ἡ ὁποία δὲν παράγει καὶ ἡ ὁποία τροφοδοτεῖται ἀπὸ σῖτον τοῦ ἐξωτερικοῦ. Συνεπῶς θὰ ἐνόμιζε κανεὶς κἄποια ὀρθολογιστικὴ πολιτικὴ θὰ ἐφηρμόζετο γενικῶς καὶ ὅτι οἱ μύλοι τῆς Μακεδονίας, τῆς Θράκης καὶ τῆς Θεσσαλίας θὰ ἀλέθουν ἀποκλειστικῶς ἐγχώρια σιτηρὰ καὶ ὅτι οἱ μύλοι ἀντιθέτως τοῦ Πειραιῶς, τῆς Κρήτης κ.λ.π. θὰ ἀλέθουν ἀποκλειστικῶς τὸν εἰσαγόμενον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σῖτον. Ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ὑπάρχουν καὶ περιοχαί, αἱ ὁποῖαι χρησιμοποιοῦν σῖτον καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τότε θὰ γίνεται ἕνας συνδυασμός. Καὶ προπολεμικῶς καὶ σήμερον ἀκόμη γίνεται τὸ ἑξῆς βασικὸν σφάλμα. Ὁ σῖτος συγκεντρώσεως ἀντὶ νὰ ἀλέθεται ἐπὶ τόπου μεταφέρεται εἰς ὅλους τοὺς μύλους τοῦ Κράτους κατ’ ἀναλογίαν. Τὰ περιττὰ ἐκ τούτου ἔξοδα πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται εὐκολώτατα. Ὁ ἐξωτερικὸς σῖτος ἀντὶ νὰ μεταφέρεται ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχει ἐγχώριος σῖτος, μοιράζεται καὶ οὗτος ἀναλογικῶς. Ἐπιβαρύνεται οὕτως ἀνοήτως ὁ ναῦλος μὲ ὑπερημερίας, μὲ σταλίας καὶ ἐπιναύλους ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δημιουργεῖται οὕτω μία ἀνόητος διελκυστίνδα μεταξὺ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ σίτου ἣν οὐδεὶς ἁρμόδιος ἐσκέφθη μέχρι σήμερον νὰ σταματήσῃ. Παρουσιάζονται δὲ τὰ ἑξῆς ἐξωφρενικά. Στάρι τὸ ὁποῖον ἀλέθεται εἰς τὴν Βέρροια στέλνεται ὡς ἄλευρον εἰς τὴν Κέρκυρα. Στάρια Μακεδονικὰ ἀντὶ νὰ μείνουν εἰς τὴν Μακεδονία κατανέμονται ἐξ ἴσου, εἰς ὅλας τὰς περιοχὰς τῆς χώρας. Στάρι τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀντὶ νὰ ἀλεθῇ εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰ ἄλλα ἐπιλιμένια κέντρα τῆς μὴ σιτοπαραγωγικῆς ζώνης διανέμεται ἐξ ἴσου εἰς ὅλας τὰς περιοχὰς τῆς χώρας συμπεριλαμβανομένης Θράκης, Θεσσαλίας καὶ Μακεδονίας. Καὶ αὐτὸ λέγεται ὀργάνωσις! Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τοιούτου εἴδους ἀλχημείας, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν ἔκφρασιν προτιμήσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ποὺ μετεχειρίσθη, ὅταν προχθὲς δὲν ἠδύνατο νὰ παρακολουθήσῃ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Τὸ ἐσωτερικὸ στάρι ἀντὶ νὰ ἀλέθεται ἐπὶ τόπου, φορτώνεται διὰ Πειραιᾶ ὅπου ἀλέθεται καὶ ἔπειτα μεταφέρεται εἰς Ἀλεξανδρούπολιν, Καβάλλαν, Βόλον κλπ. Δὲν ὑπάρχει στοιχειώδης νοῦς δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἁπλούστατα προβλήματα καὶ ἐπιβαρύνεται ὁ κόσμος μὲ ἕνα σωρὸ περιττὰ ἔξοδα.

§157Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ ζήτημα ποιότητος διότι τὰ Ἀμερικανικὰ στάρια εἶναι ἀνώτερα τῶν Ἑλληνικῶν.

§158Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Καὶ ἐπειδὴ ἐλέχθη ὅτι τὰ ἐγχώρια σιτάρια μειονεκτοῦν, πρέπει νὰ τονίσω ὅτι τὰ Ἑλληνικὰ στάρια εἶναι καλῆς ἀποδόσεως καὶ ἐξαιρετικῆς ποιότητος, ἀπὸ ἀπόψεως γλουτίνας εἰς πολλὰς δὲ περιπτώσεις εἶναι καὶ ἀνώτερα τῶν Ἀμερικανικῶν. Ἕν ἄλλο τεράστιον ἔξοδον ἔχομεν ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν μηχανικῆς ἐκφορτώσεως, διότι δὲν ἔχομεν σιλό, παρὰ εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ ὑποθέτω εἰς τοὺς μύλους τῆς Καβάλλας, ἐνῷ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα λιμάνια ἐκφορτώνονται τὰ σιτηρὰ μὲ τὰ χέρια! Ὁ μέσος ὅρος τῶν ἐκφορτωτικῶν καὶ μεταφορικῶν τοῦ σίτου, ἀπὸ σότο–πανιόλο, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ κύτους τῶν πλοίων μέχρι τῶν ἀποθηκῶν τοῦ μύλου εἶναι περίπου 40 χιλ. δρ. κατὰ τόννον, εἴς τινας δὲ λιμένας, ὡς τοῦ Ἡρακλείου καὶ τῆς Κερκύρας, φθάνει τὰς 85 χιλ. δρ. κατὰ τόννον. Ἐὰν ὅμως εἴχωμεν μηχανικὴν ἐκφόρτωσιν, τὸ κόστος αὐτῆς οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνώτερον τῶν 5 χιλ. δρ. κατὰ τόννον. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν εἰς 600 χιλ. τόννους τὴν ἐτησίως ἐκφορτωνομένην ποσότητα σίτου ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, ἔχομεν ἐτησίως ὡς ἐκ τούτου διαφορὰν 21 δισεκατ. δραχμ. ἐπιβαρύνουσαν τὴν κατανάλωσιν. Μὲ τὴν ἰδίαν μηχανικὴν ἐγκατάστασιν διὰ τὴν ἐκφόρτωσιν, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ φορτώνωμεν ἐπίσης μηχανικῶς, καὶ ὄχι ὅπως γίνεται σήμερον χειρωνακτικῶς, τὰ ἄλευρα ποὺ μεταφέρονται διὰ θαλάσσης. Κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν 100 χιλ. τόν. ἀλεύρων μεταφέρονται οὕτω διὰ θαλάσσης ἐτησίως μὲ ἐπὶ πλέον ἔξοδα φορτώσεως 50 χιλ. δρ. κατὰ τόννον. Ἄλλη σπατάλη ἐτησίως 5 δισεκ. Καταλαβαίνετε ὅθεν ποία σπατάλη χρημάτων εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ὁ λαὸς διὰ τὴν κυριωτέραν του τροφήν, τὸ ψωμί του, λόγῳ τῶν πολλῶν μεταφορτώσεων. Προτείνω λοιπὸν τὴν λῆψιν τῶν ἑξῆς ἁπλουστάτων μέτρων: 1ον. Δικαίαν καὶ ὀρθολογιστικὴν κατανομὴν τοῦ σίτου μεταξὺ τῶν μύλων ἐξ ὧν ἄλλοι θὰ ἀλέθουν Ἑλληνικὰ στάρια καὶ ἄλλοι θὰ ἀλέθουν ἀποκλειστικῶς ξένα, σύμφωνα μὲ τὰς γενικὰς ἀρχὰς ποὺ περιληπτικῶς σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως. 2ον. Πρέπει οἱ ἀγρόται νὰ παραδίδουν τὸ στάρι τῆς συγκεντρώσεως εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν πλησιεστέρων πρὸς αὐτοὺς μύλων καὶ οὐχὶ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, καὶ μόνον ἂν δὲν ὑπάρχουν μύλοι — ποὺ ἐπὶ τέλους εἶναι σπάνιον — νὰ παραδίδωνται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ΑΤΕ, διότι μὲ τὸ σημερινὸν σύστημα ἔχομεν διπλᾶ ἔξοδα μεταφορᾶς. Πρέπει οἱ παραγωγοὶ νὰ ἠμποροῦν νὰ τὸ παραδίδουν τμηματικῶς καὶ ὅποτε αὐτοὶ θέλουν καὶ ὄχι ὅποτε θέλει ἡ ΑΤΕ. Ἐὰν αὐτὰ τὰ ἁπλούστατα πράγματα γίνουν δὲν χρειάζεται μεγάλη φιλοσοφία παρὰ ἁπλαῖ σκέψεις διὰ νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς ὅτι καὶ τὰ ἔξοδα συγκεντρώσεως θὰ μειωθοῦν καὶ οἱ δυστυχεῖς παραγωγοί, ποὺ ταλανίζονται ἐπὶ ἡμέρας μὲ τὰς διαφόρους δυσκολίας ποὺ τοὺς παρουσιάζονται κατὰ τὴν παράδοσιν τοῦ σίτου, θὰ ἀνακουφισθοῦν, ἰδίᾳ ἀφ’ ἧς ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῶν ἀγροτικῶν σιλό, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὁμιλήσω κατωτέρω, καὶ ἔχω τὴν ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι τὰ ἔξοδα συγκεντρώσεως ἀπὸ 350 δρ. κατ’ ὀκᾶν θὰ πέσουν εἰς τὰς 150 δρ. κατ’ ὀκᾶν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ καταναλωτικοῦ κοινοῦ. Ἕνα ἄλλο ἁπλοῦν μέτρον ποὺ ἐλήφθη καὶ τιμᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν εἶναι ὅτι εἰσήχθη τὸ σύστημα νὰ γίνεται ἡ συγκέντρωσις καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.

§159Χ. ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε ὑπῆρχε περιορισμὸς ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς παραδόσεως.

§160Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σᾶς ἀκούω μετ’ εὐχαριστήσεως κύριε ναύαρχε ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐπισπεύσητε τὸν λόγον σας διὰ νὰ μὴ φύγουν καὶ οἱ ὀλίγοι ἐναπομείναντες συνάδελφοι.

§161Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Οὐδέποτε ἀπασχολῶ καταχρηστικῶς τὸ βῆμα ἀλλὰ καὶ ὅταν τὸ ἀπασχολῶ, ἀσχολοῦμαι μὲ γενικὰ μόνον θέματα καὶ ὄχι προσωπικά. Ἀλλ’ ἐδῶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὁσάκις λαμβάνουν χώραν σκηναὶ ὡς αἱ ἀπρεπέσταται προχθεσιναὶ τῶν ξυλοδαρμῶν, ὅλη ἡ Βουλὴ ἦτο παροῦσα καὶ ἐσυνεχίσθη ἡ συζήτησις ἐπὶ ἡμέρας, ὅπως καὶ ἡ ἄλλη ποὺ διεμαρτύροντο οἱ βουλευταὶ διατὶ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐλευθέρα εἰς αὐτοὺς εἴσοδος εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, καθ’ οἱανδήποτε ὥραν τῆς ἡμέρας. Καὶ σήμερον ποὺ συζητεῖται τὸ σοβαρώτερον ὅλων τῶν ζητημάτων, τὸ τοῦ ἄρτου τοῦ λαοῦ, μόνον 15 συνάδελφοι μοῦ κάμνουν τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἀκούουν. Μήπως θὰ πρέπει καὶ ἐγὼ νὰ μιμηθῶ τὸν πρόγονόν μας, ποὺ διὰ νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κοινοῦ, ὅταν ὡμίλει περὶ τῶν σοβαρῶν προβλημάτων τῆς Πολιτείας, ἠναγκάσθη νὰ παρεμβάλῃ τὸν περίφημον μῦθον περὶ ὄνου σκιᾶς, ὅστις μάλιστα ἔλαβε χώραν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα; Καὶ αὐτὰ μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰ τρία κύρια σημεῖα τῶν παρατηρήσεών μου. Διὰ τυχὸν καταστρατήγησιν τῶν λαμβανομένων εὐνοϊκῶν μέτρων τῆς συγκεντρώσεως ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν, τοῦ νὰ παραδίδῃ κανεὶς εἰς τὴν συγκέντρωσιν στάρι εἰς ὑψηλοτέραν τιμὴν καὶ νὰ ἀγοράζῃ ἀντὶ τούτου κρατικὸν εἰς χαμηλοτέραν, εἴτε ἐκ μέρους τῶν παραγωγῶν, εἴτε ἐκ μέρους τῶν ἐμπόρων ἢ βιομηχάνων, πρέπει νὰ θεσπισθοῦν βαρύταται ποιναὶ τῶν δραστῶν μέχρι δημεύσεως ἁπάσης τῆς περιουσίας των καὶ μέχρι πολυετοῦς φυλακίσεως, ἵνα μηδεὶς διανοηθῇ νὰ διαπράξῃ οἱανδήποτε ἀπάτην ἢ ἐκμετάλλευσιν εἰς βάρος τῆς ὁλότητος τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ἕν ὅμως εἶναι βέβαιον, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ὅλοι νὰ αἰσθανώμεθα ὑπερηφάνειαν. Διότι ἂν τὸ πᾶν διεφθάρη εἰς τὰς μεγάλας πόλεις, ἡ ψυχὴ τοῦ ἀγρότου ἔμεινεν ἀμόλυντος. Οὐδέποτε μέχρι σήμερον, καθ’ ὅλα τὰ ἔτη ποὺ διενηργήθη μέχρι τοῦδε συγκέντρωσις σίτου οὐδέποτε παρουσιάσθη ἔστω καὶ μία περίπτωσις ἀπάτης τῆς ἄνω μορφῆς ἀπὸ οἱονδήποτε ἀγρότην. Καὶ τοῦτο τιμᾷ αὐτὸν ποὺ ἀποτελεῖ τὸ στερεώτερον βάθρον τοῦ ὅλου ἐθνικοῦ καὶ ἠθικοῦ οἰκοδομήματος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Ὅταν ἀφορᾷ ἤδη τὸ τέταρτον σημεῖον ποῖοι δηλαδὴ ἐφεξῆς πρέπει νὰ εἶναι οἱ ἐπιτρεπόμενοι τύποι ἀλεύρων ἔχω νὰ προτείνω τὰ ἀκόλουθα: Σήμερον ἔχομεν τρεῖς τύπους ἀλεύρων τὸν τύπον Τ90 ὁ ὁποῖος ἔχει 12–13,5% πίτυρα, τὸν τύπον Τ78 μὲ 1% πίτυρα καὶ τὸν τύπον Τ70 διὰ τὴν μακαρονοποίησιν μὲ ποσοστὸν μέχρι 0,40% πίτυρα. Προτείνω λοιπόν, νὰ καταργηθῇ ἡ ποιότης τοῦ λευκοῦ ἄρτου. Οἱ πρόγονοί μας εἶχον μεγαλειτέραν γνῶσιν τῆς θρεπτικότητος τοῦ μέλανος ἄρτου καὶ ἐπὶ τέλους ἡ φυλή μας χρησιμοποιοῦσα αὐτὸν τὸν ἄρτον ηὐτύχησε νὰ σταδιοδρομήσῃ εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον 3000 τώρα χρόνια. Ἂν καταργηθῇ ὁ λευκὸς ἄρτος θὰ ἔχωμεν κέρδος ἐτησίως 18000 τόννους σίτου τὸν ὁποῖον πετᾶμε εἰς πίτυρα καθὼς καὶ τὰ 1,8 ἑκατομμύρια δολλάρια, τὰ ὁποῖα διαθέτομεν διὰ τὴν εἰσαγωγὴν λευκῶν ἀλεύρων. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης δηλαδὴ ὅπως καθορίζωμεν μόνον δύο ποιότητας ἀλεύρων ἕνα τύπον διὰ τὴν μακαρονοποίησιν καὶ δεύτερον διὰ τὸν μέλανα ἄρτον, τὸν ὁποῖον νὰ χρησιμοποιῶμεν ἀναγκαστικῶς ὅλοι, πλούσιοι καὶ πένητες, ἀπαγορευομένης ρητῶς τῆς παρασκευῆς λευκοῦ ἄρτου. Εἶναι ἕνα μέτρον διὰ τὸ ὁποῖον θὰ συμφωνήσετε ἐλπίζω ὅλοι μαζί μου. Ἀπὸ δὲ τὰ ἄλευρα τῆς μακαρονοποιΐας νὰ κατασκευάζωνται παξιμάδια, διὰ τοὺς ἀρρώστους ποὺ δὲν πρέπει νὰ τρῶνε μαῦρο ψωμί. Ἕτερον σπουδαῖον ζήτημα εἶναι τὸ τῆς εἰσαγωγῆς ἀμερικανικῶν ἀλεύρων. Ἀκούω κατὰ κόρον ὅτι οἱ ἀμερικανοὶ μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ εἰσάγωμεν ἀμερικανικὰ ἄλευρα. Οὐδὲν τούτου ἀνακριβέστερον. Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὁσάκις εὑρέθησαν Ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἐστάθησαν εἰς τὸ ὕψος τῶν καθηκόντων των διὰ νὰ ὑποστηρίξουν ἀνδρικῶς μέτρα συμφέροντα τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδεὶς ἀμερικανὸς διετύπωσε ἀντίθετον ἀξίωσιν. Σκοπὸς τῶν ἀμερικανῶν δὲν εἶναι νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸν πλοῦτον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ νὰ βοηθήσουν τὴν Ἑλλάδα μὲ τὸν πλοῦτον των. Καὶ ὅταν θὰ τοὺς τονίσωμεν ὅτι μὲ τὰ μέτρα ποὺ τοὺς προτείνομεν καὶ ἡ ὑγεία τοῦ λαοῦ προστατεύεται καὶ ὅτι θὰ οἰκονομηθοῦν ὡρισμένα ἑκατομμύρια δολλάρια ἐτησίως θὰ ὑποχωρήσουν. Εἰς τὸ Βέλγιον ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπετεύχθη νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον καὶ σχεδὸν νὰ ἀπαγορευθῇ ἐντελῶς ἡ εἰσαγωγὴ ἀμερικανικῶν ἀλεύρων. Τὸ δὲ Βέλγιον ἐπὶ τέλους, δὲν εἶναι πτωχότερον ἀπὸ ἡμᾶς ἐδῶ. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι εἰς τὸ Βέλγιον οἱ Ὑπουργοὶ εἶναι σκληροτράχηλοι.

§162ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχουν γίνει προσπάθειαι σχετικαὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἐτελεσφόρησαν.

§163Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργίας). Ἀπὸ τὰ διαβήματα τὰ ὁποῖα ἔχω κάμει, κ. συνάδελφε, εἶμαι αἰσιόδοξος.

§164Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Χαίρω πολὺ κ. Ὑπουργέ. Τὰ ζητήματα αὐτὰ δύνανται νὰ ρυθμισθοῦν διὰ τῆς ἀμέσου ἐπεμβάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦ ἄρτου εἶναι τεράστιον καὶ ἐὰν θέλωμεν νὰ λύσωμεν ριζικῶς τὸ κεφαλαιῶδες τοῦτο καὶ ἐνδιαφέρον ὁλόκληρον τὸν λαὸν πρόβλημα πρέπει νὰ βοηθήσωμεν ὅλοι ὅπως δημιουργήσωμεν μίαν μόνιμον πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ἄρτου. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διαχειριζώμεθα τοιαῦτα τεράστια προβλήματα χωρὶς μίαν σταθεράν, μόνιμον, παραδεδεγμένην παρ’ ὅλων πολιτικήν. Πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἐφαρμόσωμεν ἕνα σύστημα ὀρθολογιστικόν, εἰς τὸ ὅλον ζήτημα τῆς πολιτικῆς τοῦ ἄρτου, ἀρχίζοντες ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου καὶ φθάνοντες εἰς τὴν ἐγκατάστασιν καὶ τὴν κατανομὴν τῶν μύλων. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ, ἐνθυμοῦμαι πέρυσι εἰς μίαν συγκέντρωσιν ποὺ εἴχομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ παρισταμένου σήμερον βουλευτοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, εἰς ἣν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Γεωργίας ἀνηρευνῶμεν τὸ πρόβλημα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου μία καὶ τότε διακομματικὴ ἐπιτροπή, ὅτι ἠρώτησα τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους διατὶ δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἐλευθέρα παρασκευὴ λευκῶν ἀλεύρων πρὸς μακαρονοποιΐαν ἐξ ἐγχωρίων ἀλεύρων. Σημειωτέον ὅτι τότε λόγῳ τῶν γνωστῶν αἰτίων, ὄρυζα δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν ἀγοράν, τὰ δὲ μακαρόνια ἐσπάνιζον καὶ ἐχορηγοῦντο λίαν φειδωλῶς διὰ δελτίου. Μὲ ἐξέπληξεν ἡ ἀπάντησις τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου. —Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ Κράτους! Τοῦ ἀπήντησα ὅτι ἔπρεπε ἐγὼ νὰ εἶμαι Ὑπουργὸς καὶ νὰ λάβω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, ὅταν προσπαθῶμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σίτου καὶ δὲν τοῦ δίδομεν τὰς δυνατότητας νὰ μετατραπῇ εἰς ἄλευρα μακαρονοποιΐας, ὧν ἀπολύτως ἐστερεῖτο ἡ ἀγορά. Ταῦτα διὰ νὰ σᾶς δείξω τὶ εἴδους πολιτικὴν τηρεῖ τὸ Κράτος ἐπὶ τοῦ σίτου. Οἱ μύλοι μας, λοιπόν, εἶναι εἰς ὑποτυπώδη κατάστασιν καὶ εἶναι ἐγκατεστημένοι πρὸ 30 περίπου ἐτῶν. Ἔχουν διάγραμμα ἀλέσεως πολὺ ἀκατάλληλον διὰ ν’ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀνάγκας ἄρτου. Ἐκτὸς τῶν μύλων τοῦ Πειραιῶς καὶ ἴσως τῆς Καβάλλας, οὐδαμοῦ ἔχουν μηχανικὴν τὴν ἐκφόρτωσιν ἀπὸ τῶν πλοίων εἰς τὰς ἀποθήκας μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κοστίζῃ αὐτὴ ἀπὸ 40 μέχρι 80 χιλ. δρ. κατὰ τόννον, ἔναντι 5 χιλ. δρχ. ποὺ θὰ ἐκόστιζε μὲ τὴν μηχανικὴν ἐκφόρτωσιν. Ἀντιλαμβάνεσθε τὴν κολοσσιαίαν σημασίαν τοῦ παράγοντος τούτου. Ἔπειτα θὰ ἔπρεπε οἱ μύλοι νὰ εἶναι ἐγκατεστημένοι πλησίον τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ὥστε νὰ ἀποφεύγωνται αἱ συνεχεῖς μεταφορτώσεις καὶ αἱ ἐντεῦθεν ἐπιβαρύνσεις. Ἄν καὶ ἔχουν ἐγκατασταθῆ μύλοι εἰς ἐπιλιμένια κέντρα, δὲν ἔχουν τοὐλάχιστον τοποθετηθῆ ἐπὶ τῆς παραλίας, εἰς τρόπον ὥστε αἱ φορτώσεις καὶ ἐκφορτώσεις νὰ γίνωνται ἀμέσως ἐκ ἢ πρὸς τὰ πλοῖα, ἀλλὰ καὶ ἐδῶ μεσολαβοῦν διπλαῖ μεταφορτώσεις μέσῳ αὐτοκινήτων. Πάντες ἀντιλαμβάνεσθε τὴν ἀνόητον ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως διὰ τῶν τεραστίων δαπανῶν τῶν διπλῶν τούτων μεταφορτώσεων. Ἐπίσης θὰ πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἀγροτικῶν σιλὸ εἰς ὅλας τὰς σιτοπαραγωγικὰς περιφερείας μετὰ προκαθαριστηρίων σίτου καὶ αὐτομάτων ζυγῶν ὥστε νὰ δύνανται οἱ δυστυχεῖς ἀγρόται νὰ παραδίδουν τὸ σιτάρι των μὲ μίαν ἁπλῆν μετάβασιν εἰς τὴν συγχρονισμένην ταύτην ἀγροτικὴν σιταποθήκην του, ὅπου ὁ παραδιδόμενος σῖτος θὰ ζυγίζεται καὶ θὰ καθαρίζεται αὐτομάτως πρὸς ἀποφυγὴν ἀργοποριῶν καὶ περιττῶν ἐξόδων τῶν παραδιδόντων τὸν σῖτον παραγωγῶν. Κύριε Ὑπουργέ, ἔμαθα ὅτι πρόκειται νὰ παραγγείλετε ἀγροτικὰ σιλὸ ἐκ τῶν Ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω πολὺ νὰ προσέξετε πάρα πολὺ καὶ νὰ μὴ τὸ πάρετε αὐτὸ ὡς μίαν κοινὴν παραγγελίαν, διότι πρέπει πρῶτον νὰ γνωρίζωμεν τοὺς τύπους τῶν μεταλλικῶν τούτων σιλό, δηλ. ποίας χωρητικότητος θὰ εἶναι ἕκαστον, καὶ τὸν ἀριθμὸν ποὺ μᾶς χρειάζεται καὶ δεύτερον πρέπει νὰ γίνῃ μελέτη ποὺ θὰ τοποθετηθῇ ἕκαστον αὐτῶν. Νὰ φροντίσωμεν ἐπίσης νὰ ἐφοδιασθῶσιν τὰ σιλὸ μὲ κυψέλας αἱ ὁποῖαι νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς διαφόρους ποιότητας τοῦ σίτου μας. Ἐπίσης ἄλλο ζήτημα εἶναι ἡ βελτίωσις τῶν μέσων τῆς ἀρτοποιΐας, διὰ τῆς γενικῆς ἐφαρμογῆς μηχανικῆς ἀρτοποιήσεως. Σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως μερικοὺς ἀριθμούς, ἄλλως τε γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἐφαρμόσωμεν ὁλοκληρωτικῶς τὴν μηχανικὴν ἀρτοποίησιν, οὕτως ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ὑγιεινὴ ἐργασία τῶν ἀρτεργατῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ μειωθῇ καὶ τὸ κόστος τῆς παρασκευῆς τοῦ ἄρτου. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψει σας ὅτι μὲ τὴν βελτίωσιν καὶ τῶν μεταφορικῶν μέσων διὰ τῆς ὀρθολογιστικῆς τοποθετήσεως τῶν μύλων καὶ βελτιώσεως τρόπου συγκεντρώσεως τοῦ σίτου θὰ προκύψῃ οἰκονομία 200 δρ. κατ’ ὀκᾶν ἄρτου, μὲ τὴν ἐφαρμογὴν δὲ μηχανικῆς ἀρτοποιήσεως θὰ ἔχωμεν ἄλλην ἐπὶ πλέον οἰκονομίαν 300 δρ. κατ’ ὀκᾶν, συνεπῶς θὰ προκύψῃ ὁλικὴ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου κατὰ 500 δρ. κατ’ ὀκᾶν. Κύριοι συνάδελφοι, αὐταὶ εἶναι αἱ ἀντιλήψεις μου ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἐπὶ τοῦ σοβαρωτέρου τούτου θέματος. Ἔχω εἰς χεῖρας μου μελέτην ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται ὅτι διὰ μιᾶς ὀρθολογιστικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ἀλευροβιομηχανίας θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἐπίτευξις ἐτησίως οἰκονομιῶν περίπου ἐξ 100 δισεκατομμ. δρ. Τὸ ποσὸν εἶναι ἐξαιρετικὰ ἑλκυστικόν, ὥστε νὰ μᾶς παρωθήσῃ νὰ μελετήσωμεν ἐπισταμένως τὸ ζήτημα. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἀλέθωμεν τὸ στάρι μας εἰς ἀρχεγόνους καὶ ἀντιοικονομικοὺς μύλους; Καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ ψήνωμεν τὸ ψωμί μας κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ποὺ τὸ ἔψηναν οἱ πρόγονοί μας ἐπὶ Ὁμήρου; Θὰ πρέπει, κ. Ὑπουργέ, νὰ συσταθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν, ἀλλὰ πραγματικὰ εἰδικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ μελετήσουν τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου. Κατὰ τὰς μελέτας ποὺ ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, βελτιουμένης μόνον τῆς ἀλευροβιομηχανίας, θὰ ἔχωμεν κατ’ ἔτος ἓν κέρδος 100 περίπου δισεκ. δρ., αἱ ὁποῖαι ὅλαι θὰ ἔλθουν νὰ ἀνακουφίσουν τὴν κατανάλωσιν ἀμέσως, ἐμμέσως δὲ καὶ αὐτοὺς τοὺς παραγωγοὺς καὶ διὰ νὰ τελειώνω, κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ τονίσω σήμερον τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου θὰ πρέπει νὰ τεθῇ ὁλοκληρωτικῶς ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐξετάσῃ τὰ ἑξῆς ζητήματα: 1) Πόσοι μύλοι πρέπει νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν. 2) Ποῦ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἐγκατεστημένος ἕκαστος, ἵνα ἐξυπηρετῇ κατὰ τὸν οἰκονομικώτερον δυνατὸν τρόπον τὴν περιοχήν του. 3) Τὶ διάγραμμα ἀλέσεως θὰ ἐφαρμοσθῇ ὅπως τοῦτο ἐξυπηρετήσῃ τὰς Ἑλληνικὰς ἀνάγκας. 4) Πόσα ἀγροτικὰ σιλὸ χρειάζονται, ποὺ θὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ ποίας δυναμικότητος θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι ἕκαστον καθὼς καὶ τὰς λεπτομερείας τῆς κατασκευῆς αὐτῶν (κυψέλαι διὰ διαφόρους τύπους σίτου, κ.τ.λ.). 5) Ὑπὸ ποίας οἰκονομικὰς συνθήκας θὰ πρέπει νὰ ἐργάζεται ἡ ἀλευροβιομηχανία πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ σκοποῦ διὰ τὸν ὁποῖον ὑφίσταται καὶ 6) τὸν τρόπον τῆς ἐφαρμογῆς τῆς μηχανικῆς ἀρτοποιήσεως. Ἐνόμισα, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω, ὅσα εἶπον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι σπανίως ἀπασχολῶ ταύτην καὶ μόνον προκειμένου περὶ ἀναπτύξεως μεγάλων ζητημάτων. (Χειροκροτήματα).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων».

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀναβληθῇ.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ δευτέρα συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων». Ὁμοίως ἀναβάλλονται τὰ ὑπ’ ἀριθ. 2, 3 καὶ 4 σχέδια νόμου τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ρυθμίσεως πτυχιακῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν»:

§168ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις νόμου τὴν ὁποίαν ἀνηγγείλατε, εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μὲ αὔξοντα ἀριθμὸν 5. Ἐπειδὴ αἱ ὑπ’ ἀριθμὸν 6 καὶ 7 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει προτάσεις νόμων εἶναι συναφεῖς, ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ συζητηθοῦν συγχρόνως.

§169ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα νὰ γίνῃ συγχρόνως ἡ συζήτησις.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πλὴν τῆς πρώτης προτάσεως νόμου τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα συζητοῦνται συγχρόνως εἰς πρώτην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων καὶ αἱ προτάσεις νόμων 1) «περὶ ἐγγραφῆς τῶν ἐπιτυχόντων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ καθορισθέντος ἀριθμοῦ φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, κατὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν ἔτος 1949–50» καὶ 2) «περὶ ἐγγραφῆς φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης».

§171Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Κύριοι Βουλευταί, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι θὰ προετίμων ἡ νομοθετική μας συνεργασία νὰ ἐγκαινιασθῇ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, τὰ ὁποῖα νὰ ἐξυπηρετοῦν οὐσιαστικῶς τὰ συμφέροντα τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ὄχι ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μὴ ἐπιτυχόντων φοιτητῶν. Γνωρίζετε τὰς ἀντιρρήσεις μου διὰ τὰς διευκολύνσεις αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν ἐκπαιδευτικὴν ἀναρχίαν καὶ ἀσφαλῶς δὲν συντελοῦν εἰς τὴν ἀπόκτησιν καλῶς κατηρτισμένων ἐπιστημόνων. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρόντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐνθυμοῦμαι, εἶχον ἐκφέρει γνώμας ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν πραγμάτων, διότι θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἐγὼ θεωρητικῶς δὲν εἶμαι ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως ὑπὲρ τῆς ἐγέρσεως φραγμῶν εἰς αὐτήν, ἀλλὰ ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσερχομένων φοιτητῶν ἐπιβάλλεται ἐκ τῶν πραγμάτων, τὸ μὲν ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τῶν Σχολῶν καὶ ἰδίως τῶν πρακτικῶν, νὰ ἐκπαιδεύσουν μεγαλύτερον ἀριθμὸν φοιτητῶν ἐλλείψει ἐργαστηριακῶν μέσων, τὸ δὲ ἕνεκα ἀδυναμίας τῆς χώρας νὰ ἀπορροφήσουν περισσοτέρους ἐπιστήμονας. Ἀναμφισβητήτως σωστὸ θὰ ἦτο αἱ πύλαι τῆς εἰσόδου εἰς τὰ Πανεπιστήμιά μας νὰ ἦσαν εὐρύτεραι, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἦσαν στενώτεραι αἱ πύλαι τῆς ἐξόδου καὶ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν πυλῶν θὰ εἴχομεν εὐρυτέρας αἰθούσας διδασκαλίας καὶ ἰδίως πρακτικῶν ἀσκήσεων. Δὲν χωρεῖ συζήτησις ὅτι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀποκτήσωμεν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν ἀξίαν καὶ τῆς μεγάλης πνευματικῆς παραδόσεως τῆς χώρας μας καὶ τῆς συγχρόνου ἐπιστήμης θὰ ἔπρεπε νὰ τείνωμεν εἰς τὸ σχῆμα: εὐρεῖαι πύλαι εἰσόδου, εὐρύταται αἴθουσαι παραδόσεων καὶ ἀσκήσεων, στενώταται θύραι ἐξόδου. Δυστυχῶς ὅμως τείνομεν μὲ τὰ διάφορα νομοθετήματα τῆς τελευταίας ἀνωμάλου δεκαετίας εἰς τὸ πῶς νὰ παραβιάζωμεν συνεχῶς καὶ τὰς πύλας τῆς εἰσόδου καὶ τῆς ἐξόδου, ἀδιαφοροῦντες διὰ τὸ ἔργον τὸ ἐκπαιδευτικόν, τὸ μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν πυλῶν, διεξαγόμενον. Τὸ κακὸν τοῦτο πρέπει νὰ σταματήσῃ καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους. Ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ θὰ σᾶς ἀπευθύνω μίαν ὑστάτην ἔκκλησιν νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ψήφισιν τῶν προτάσεων νόμων, τὰς ὁποίας ὑπεβάλατε. Διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐτήρει τοιαύτην στάσιν θὰ ἐξῄρετο εἰς τὸ ὕψος τοῦ χρέους της. Ὅλα τὰ κακὰ τοῦ παρελθόντος θὰ ἐτερματίζοντο κατὰ τρόπον ὁριστικὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον θὰ ἐγκαινιάζετο μία νέα περίοδος τάξεως πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐπεσκέφθην ἐσχάτως τὴν Μακεδονίαν, ἐπεκοινώνησα μὲ τοὺς γονεῖς καὶ κηδεμόνας καὶ μὲ τοὺς φοιτητὰς καὶ εὑρῆκα πολλὴν κατανόησιν. Ὅταν τοὺς ὡμίλησα ὡς ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς διὰ τὰ πράγματα τῆς Παιδείας καὶ τοὺς ἀνέπτυξα πῶς ἔχουν, συνήντησα πολλὴν προθυμίαν συνεννοήσεως.

§172Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ποῖαι προτάσεις νόμων; Πρόκειται διὰ τὴν πρότασιν νόμου περὶ ρυθμίσεως πτυχιακῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν;

§173Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Ὄχι, δὲν ὁμιλῶ δι’ αὐτό, ὁμιλῶ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐπιλαχόντων. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς κάμω μίαν ὑστάτην ἔκκλησιν ὅπως μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ψήφισιν τῶν προτάσεων νόμων, τὰς ὁποίας εἰσάγετε εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἐπιμείνητε θὰ εἰσαχθοῦν ὡρισμένα παιδιά, τὰ ὁποῖα δέχομαι ὅτι ἐταλαιπωρήθησαν διαβουκολούμενα ἐπὶ μῆνας μὲ τὴν ἐλπίδα τοιαύτης εἰσαγωγῆς ἀλλὰ θὰ εἰσέλθουν ὁπωσδήποτε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον διὰ τοῦ παραθύρου. Ἐνῷ ἂν ἀποσύρετε τὴν πρότασιν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ θὰ ἐτερμάτιζεν ὅλας τὰς κακὰς ἕξεις τοῦ παρελθόντος καὶ θὰ ἐδημιούργει ἀνακούφισιν εἰς τὰ ἀνώτατα ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα, θὰ ἐσημείωνε τὴν καλὴν ἀρχὴν νέας ὁμαλῆς περιόδου τῶν ἐκπαιδευτικῶν μας πραγμάτων. Θὰ ἤμην πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν ἀποδεχθῆτε τὴν ἔκκλησίν μου καὶ δὲν ἐπιμείνητε εἰς τὴν ψήφισιν τῶν προτάσεών σας.

§174Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ ὁρίσητε εἰσηγητὰς καὶ νὰ ὁμιλήσουν ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι νὰ λείψουν αὐταὶ αἱ διευκολύνσεις ἀπὸ ἀπόψεως εἰσόδου καὶ ἐξόδου εἰς τὸ Πανεπιστήμιον... Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ποιότης τῶν ἐπιστημόνων μας λόγῳ τῶν ἀνωμαλιῶν αὐτῶν καὶ τῶν διευκολύνσεων, εἶναι πολὺ κατωτέρα, κατωτάτη θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν. Διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν προτάσεως νόμου καθορίζεται ἕνα παρελθὸν καὶ τίθεται πλέον ἕνα ὁριστικὸν τέρμα. Εἰς τὸ Πανεπιστήμιον εἰσῆλθον φοιτηταὶ τυχόντες τῆς αὐτῆς δοκιμασίας καὶ λαβόντες βαθμὸν 18, ἐνῷ δὲν εἰσῆλθον οἱ λαβόντες βαθμὸν 26. Πρόκειται περὶ μιᾶς καθαρῶς ἀδικίας καὶ πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀριθμοῦ περιωρισμένου φοιτητῶν.

§175Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Εἶναι 160 εἰς τὸ Πανεπιστήμιον μόνον τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς.

§176Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ ὕπαιθρος τῆς Ἑλλάδος στερεῖται ἰατρῶν. 138 φαρμακεῖα ὑπάρχουν μόνον εἰς τὰ χωρία Σέρβια, Βελεντὸς καὶ ἀλλοῦ.

§177Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ σπάνις τῶν ἰατρῶν.

§178Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Δὲν πρόκειται περὶ πραγματικῆς σπάνεως, ἔχουν συγκεντρωθῆ εἰς τὰς πόλεις. Ἐλπίζω ἡ κατανομὴ νὰ γίνῃ καλυτέρα μὲ τὸ μέτρον τῆς τριετοῦς θητείας εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ἀλλὰ πρέπει οἱ ἰατροὶ νὰ μὴν εἶναι μόνον ποσοτικῶς, νὰ εἶναι, κυρίως, ποιοτικῶς ἐπαρκεῖς. Σήμερον, ὅμως δὲν εἶναι. Πλεῖστοι φοιτηταὶ λόγῳ ὅλων αὐτῶν τῶν διευκολύνσεων καὶ τῶν συμψηφισμῶν, προσέρχονται εἰς τὰς ἐξετάσεις καὶ ἀφοῦ ἔχουν ἐπιτύχει εἰς τὰ δευτερεύοντα μαθήματα παρουσιάζονται νὰ ἐξετασθοῦν εἰς τὴν ἀνατομίαν καὶ εἰς τὴν φαρμακολογίαν καὶ λέγουν εἰς τὸν καθηγητὴν νὰ τοὺς βάλῃ μηδέν. Δὲν τοὺς νοιάζει. Καὶ παίρνουν τὸ πτυχίον, χωρὶς νὰ ἐξετασθοῦν εἰς τὴν ἀνατομίαν.

§179Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν παραλλήλως ἄλλοι φοιτηταὶ ἔχουν τύχῃ τῶν αὐτῶν εὐεργετημάτων, ὀρθὸν εἶναι νὰ κάμετε τὸν συμψηφισμὸν καὶ νὰ τερματίσωμεν τὸ ζήτημα ἅπαξ διὰ παντός.

§180Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὴν συζήτησιν σχετικῆς ἐπερωτήσεως νὰ ἐκθέσω πῶς ἔχει τὸ ὅλον ζήτημα. Δὲν πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν παγίαν διάταξιν καὶ νὰ κλείσωμεν ἢ νὰ ἀνοίξωμεν τὰς πύλας τῆς Σχολῆς. Πρόκειται νὰ διορθωθῇ μία ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ὑφίσταται ἀπὸ μακροῦ καὶ ταλανίζει ὡρισμένους ἀνθρώπους. Εἶναι δύο κατηγορίαι φοιτητῶν. Ἡ πρώτη κατηγορία εἶναι ἐλάχιστοι τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν εἰσιτηρίους ἐξετάσεις τὸ 1948–1949, εἶναι δέ αὐτοὶ εἴκοσι ὀκτὼ μόνον. Εἰς αὐτοὺς ἐδόθη ὑπόσχεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχουν 18,9, ὅπως τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, ποὺ ἐνεγράφησαν καὶ ἦσαν τριακόσιοι, θὰ ἐνεγράφοντο καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸ 1949–1950. Ἔγινε δὲ καὶ νόμος, τὸν ὁποῖον ἠκύρωσε τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας, ἐπειδὴ ἐθεωρήθη ἀντισυνταγματικός. Ἀλλὰ καὶ τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης εἶπεν ὅτι θὰ ἐνεγράφοντο καὶ δὲν τοὺς ἐπέτρεφε νὰ προσέλθουν εἰς τὰς ἐξετάσεις 1949–1950. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία κατηγορία τῶν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἠδικήθησαν καταφώρως, διότι ἐνῷ ἐνεγράφησαν ὅλοι τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ἀνῆλθον εἰς 300, ἔμειναν ἔξω αὐτοὶ οἱ ἐλάχιστοι τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἡ δευτέρα κατηγορία εἶναι ἐκείνων τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, 163 τὸν ἀριθμόν, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν ἐξετάσεις κατὰ τὸ 1949–1950, ἐπῆραν σύνολον βαθμολογίας 26,5 καὶ δὲν ἐνεγράφησαν, ἐνῷ ἐνεγράφησαν 100 καὶ πλέον συνάδελφοί των, τοῦ προηγουμένου ἔτους οἱ ὁποῖοι εἶχαν πάρει 18,9 ἐνεγράφησαν δὲ εἰς βάρος τῶν τοῦ 1949–1950, διότι ἐὰν δὲν ἐνεγράφοντο αὐτοὶ κατὰ τὸ 1948–49 θὰ ὑπῆρχον θέσεις νὰ ἐγγραφοῦν οἱ τῶν 1949 1950 μὲ τὴν βαθμολογίαν 26,5. Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο ἀνωμαλίαι. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἴδατε τὴν τροπολογίαν, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ προπολεμικὸν καθεστώς, βάσει τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσακτέων καθωρίζετο κατ’ ἔτος διὰ διατάγματος μετὰ σύμφωνον γνώμην τῶν Σχολῶν. Ἐὰν ἡ τροπολογία αὐτὴ γίνῃ δεκτή, φαντάζομαι ὅτι τὸ Πανεπιστήμιον θὰ ἱκανοποιηθῇ καὶ θὰ δεχθῇ διὰ τελευταίαν φορὰν αὐτοὺς τοὺς ἐλαχίστους.

§181Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι γενικώτερα νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, δηλαδὴ νὰ κατατεθῇ σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ρυθμίζεται ὄχι μόνον ἡ εἰσαγωγὴ τῶν φοιτητῶν, ἀλλὰ καὶ τὰ θέματα τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν εἰσάγομεν 160 φοιτητάς, ἐνῷ ἔχομεν 30 τακτικοὺς καθηγητὰς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἐνῷ τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Γαλλίας ἔχει μόνον 21.

§182Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ ζητήματα αὐτὰ εὐρύτερον. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἂς τερματίσωμεν τὸ θέμα.

§183Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ συμψηφισμοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε τὸ παράδειγμα τῆς ἀνατομίας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Κατὰ τὸν Ν. 5343, τὸν ὀργανικὸν τοῦ Πανεπιστημίου ἐπήγαινε ἕνας φοιτητὴς καὶ ἐξητάζετο εἰς 14 μαθήματα. Ἐπροστίθεντο οἱ βαθμοί, διῃροῦντο μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθημάτων καὶ ἐὰν ἔβγαινε 5 σύνολον, ὁ ἐξετασθεὶς ἦτο προακτέος. Αὐτὴ ἦτο παγία διάταξις καὶ κάθε παρέκκλισις ἀπὸ αὐτὴν τὴν διάταξιν ἐθεωρεῖτο ἀντικανονική. Σήμερον δὲ οἱ κανονικοὶ φοιτηταὶ ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπιλέξουν τὸ σύστημα τῆς βαθμολογίας των, ἐὰν θέλουν, δηλαδή, νὰ ἰσχύσῃ συμψηφισμὸς καὶ βάσις εἰς ὅλα τὰ μαθήματα. Ἀλλὰ ὁ νόμος 132 εἰσήγαγε μίαν διάταξιν καὶ εἶπεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὅτι, διὰ σᾶς θὰ ἰσχύσῃ συμψηφισμός, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχετε συνολικὸν βαθμὸν ὄχι 5 πηλίκον, ἀλλὰ 6 καὶ εἰς τὸ μάθημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπέσατε ὁ βαθμὸς νὰ μὴν εἶναι κάτω τοῦ 3. Καὶ ἔφερεν, ὡς παράδειγμα ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ μάθημα τῆς ἀνατομίας καὶ εἶπεν πῶς θὰ βγῇ ἕνας πτυχιοῦχος ὅταν ἔχει πάρῃ μηδὲν εἰς τὴν ἀνατομίαν. Ἐγὼ θὰ φέρω ἓν ἄλλο παράδειγμα ἑνὸς φοιτητοῦ ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἐπῆρε 8.9 καὶ 10 εἰς 14 μαθήματα, ἕνας καθηγητὴς τοῦ ἔβαζε εἰς τέσσαρας ἐξεταστικὰς περιόδους 1,0 καὶ 2 καὶ δὲν κατώρθωσεν εἰς τέσσαρας περιόδους τὸ δύο νὰ τὸ κάμῃ 3. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα. Ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ παροχῆς εὐεργετημάτων εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, πρέπει νὰ κάμωμεν τὴν διάταξιν αὐτὴν αὐστηρωτέραν;

§184Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Διὰ τοὺς στρατευθέντας θὰ ἰσχύσῃ ὁ νόμος καὶ μέχρι τοῦ χρονικοῦ ἐκείνου ὁρίου ποὺ θὰ συμπληρωθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας των εἰς τὸν στρατόν.

§185Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Πρέπει νὰ διασαφηνίσητε τὸ ἑξῆς σημεῖον: Ἡ πρότασις νόμου υἱοθετεῖται ἐκ μέρους σας καὶ γίνεται δεκτὴ ἀπὸ τὴν Βουλήν;

§186Κ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ. Ὁ Ν. 1074 ἔδωσε τὸ δικαίωμα τοῦ συμψηφισμοῦ μὲ 5 εἰς ὁσαδήποτε μαθήματα καὶ ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ δέχεται μόνον ἕνα μάθημα. Αὐτὸ ἴσχυσε ὡς παγία διάταξις.

§187Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Τὸ θεωρῶ αὐτὸ ἀνώδυνον. Δὲν ἀμφιβάλλω διὰ τὸ βαθύτερον ἐνδιαφέρον σας πρὸς βελτίωσιν τῶν ὅρων καὶ τῶν συνθηκῶν τῆς Ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν ὡς ἀπαρχὴν μιᾶς καλλιτέρας πολιτικῆς, νὰ ὀρύξωμεν ἀπὸ κοινοῦ βαθεῖαν τάφρον ἡ ὁποία νὰ κλείσῃ τὸ ἀνώμαλον παρελθόν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τοὺς σπουδαστὰς τὸ καθῆκον τοῦ σεβασμοῦ καὶ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῆς Πολιτείας καὶ πρὸς τὰς Πανεπιστημιακὰς ἀρχάς. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τοὺς ἐμπνεύσωμεν τὸ αἴσθημα τῆς εὐγενοῦς ἁμίλλης καὶ ἀριστεύσεως. Ἀρκετὰ μᾶς ἀπησχόλησαν οἱ καθυστεροῦντες. Πρέπει τοῦ λοιποῦ νὰ μᾶς ἀπασχολοῦν οἱ ἀριστεύοντες. Ὡς ὑστάτην παραχώρησιν πρὸ τῆς ἐπιμονῆς τῆς Βουλῆς, δέχομαι τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἐγγραφοῦν ὄχι ἀναδρομικῶς ἀλλὰ εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος.

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 5, 6 καὶ 7 τὰ δέχεσθε;

§189Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος. Ἄλλως δὲν τὰ δέχομαι.

§190Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Τὸ 5 δὲν εἶναι διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος.

§191Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Αὐτὸ τὸ δέχομαι ὅπως τὸ ἐτροποποίησεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι χαίρω ἰδιαιτέρως διότι τὸ μέτρον αὐτὸ προέρχεται ἀπὸ νεαρὸν στέλεχος τῆς Βουλῆς. Τὸ κάμνω εὐχαρίστως ἀποδεκτόν.

§192Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ καὶ νὰ γίνεται τοιαύτη διάκρισις.

§193Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Συνωμίλησα εἰς Θεσσαλονίκην μὲ τοὺς γονεῖς καὶ τοὺς κηδεμόνας τῶν φοιτητῶν καὶ μὲ πολλοὺς συναδέλφους. Ἐμείναμεν σύμφωνοι. Διὰ τὸ προσεχὲς ἔτος.

§194Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι παραχώρησις αὐτή.

§195Γ. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ–ΝΟΒΑΣ (Ὑπ. Παιδ.). Πῶς δὲν εἶναι παραχώρησις;

§196Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Δὲν κάμνετε καμμίαν εὐκολίαν.

§197Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ συζητήσωμεν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ δέχεται τὰς συζητουμένας τρεῖς προτάσεις νόμων;

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένοντο δεκταὶ εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων αἱ προτάσεις νόμου 1) «περὶ ρυθμίσεως πτυχιακῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν». 2) «περὶ ἐγγραφῆς τῶν ἐπιτυχόντων καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ καθορισθέντος ἀριθμοῦ φοιτητῶν τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, κατὰ τὸ Ἀκαδημαϊκὸν ἔτος 1949–50» καὶ 3) «περὶ ἐγγραφῆς φοιτητῶν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης». Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§201ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχειαν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος διὰ τὸν λιγνίτην, ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 0.55′ πρωϊνή).