1950.06.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 40η

Τρίτη 20 Ἰουνίου 1950

Προεδρία κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 7.25′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραματεὺς κ. Ι. Μποῦτος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ι. ΜΠΟΥΤΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ Πρόεδρος κ. Κανελλόπουλος, ζητεῖ ἄδειαν ἀπουσίας, προκειμένου νὰ μεταβῇ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ συνέδριον διὰ τὴν «Πνευματικὴν Ἐλευθερίαν», ὅπερ συνέρχεται ἐν Βερολίνῳ τὴν 26ην τρέχοντος.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ἐγκρίνεται.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρέσχε τὴν ἔγκρισίν της εἰς τὴν αἰτηθεῖσαν ἄδειαν ἀπουσίας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἰς τὸν Πρόεδρον κ. Π. Κανελλόπουλον. Παρακαλῶ τὸν Γραμματέα κ. Κ. Μαρῆν ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κ.λ.π.

§6Κ. ΜΑΡΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ Βουλευτὴς Λέσβου κ. Θ. Τρύφων καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν καὶ Κτηνοτροφικῶν Συνεταιρισμῶν Λήμνου ζητούσης ἄμεσον λῆψιν μέτρων προστασίας τῶν βαμβακοπαραγωγῶν Λήμνου κ.λ.π. Ὁ Βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας κ. Κ. Ρέντης καταθέτει ἀναφορὰν Μεσοδασικῶν ὑπαλλήλων ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν τεχνικοῦ ἐπιδόματος. Ὁ Βουλευτὴς Ἀργ)κορινθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν Μεσοδασικῶν ὑπαλλήλων Ἀθηνῶν ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν τεχνικοῦ ἐπιδόματος. Ὁ Βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Χ. Καραπιπέρης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Χρύσου Εὐρυτανίας, ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν δωρεὰν βασικῶν εἰδῶν διατροφῆς, ἐπέκτασιν τοῦ ἤδη πρὸς Κερασοχώριον διανοιγομένου αὐτοκινητοδρόμου ἐκεῖθεν πρὸς Χρύσον, Μάραθον καὶ Ἄγραφα, χορήγησιν γεωργικῶν ἐργαλείων καὶ ἀροτριώντων κτηνῶν, ἵδρυσιν σταθμοῦ Χωρ)κῆς κλπ. Ὁ Βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Ἀγγελούσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Νιγρίτης ζητούντων ἄμεσον καταβολὴν δευτέρας δόσεως καλλιεργητικῶν δανείων κλπ. Ὁ Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν ὑπερτρισχιλίων ἀγροτῶν κατοίκων ἐπαρχίας Λαγκαδᾶ ζητούντων ἄμεσον ἀποξήρανσιν τῶν βρωμολιμνῶν. Ὁ Βουλευτὴς Θεσ)νίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν Ἀγελαδοτροφικῶν Συνεταιρισμῶν Θεσσαλονίκης καὶ περιχώρων ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν ἀδείας εἰσαγωγῆς ἐκλεκτῶν ἀγελάδων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ Βουλευτὴς Ἀργολ)νθίας κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συνδέσμου ὀργάνων Ἀγροφυλακῆς Ξάνθης ζητούντων ἄμεσον λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων ὑπὲρ τῆς τάξεώς των. Ὁ Βουλευτὴς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης κ. Χ. Ρῖζος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συλλόγου βομβοπλήκτων πυροπαθῶν Ἄρτης αἰτοῦντος ἄμεσον ἐπισκευὴν τῶν ἡμικατεστραμμένων οἰκιῶν των, κατασκευὴν λαϊκῶν κατοικιῶν διὰ τὴν στέγασιν βομβοπλήκτων, ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς ἐκ βομβαρδισμῶν ἀπολέσαντας τὴν κινητὴν των περιουσίαν κ.λ.π. Ὁ Βουλευτὴς Ἡρακλείου κ. Γ. Ἀνδρουλακάκης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐπαγγελματικῶν καὶ Βιοτεχνικῶν Σωματείων Μεσσαρᾶς Ἀρκαλοχωρίου ζητούντων ἄμεσον χορήγησιν δανείου 5.000.000.000 δι’ ἀνασυγκρότησιν τῶν ἐρειπωμένων καταστημάτων των κ.λ.π. Ὁ Βουλευτὴς Ἀττ)τίας κ. Ν. Μπουραντᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Καρδαμᾶ Ἠλείας ζητούντων ἄμεσον ἐπέκτασιν τῆς ἰατροφαρμακευτικῆς καὶ συνταξιοδοτικῆς ἀσφαλίσεως λόγῳ γήρατος, ἀναπηρίας καὶ θανάτου τῶν ἀγροτῶν Ἑλλάδος ἡ τάξις τῶν ὁποίων εἶναι ἡ μόνη ἥτις παραμένει εἰσέτι ἀπροστάτευτος. Ὁ Βουλευτὴς Ἠλείας κ. Ν. Σπεντζάρης καταθέτει ἀναφορὰν δι’ ἧς διαμαρτύρεται δι’ ἐγκατάλειψιν τῶν μεγίστης σημασίας Ἑλληνικῆς τε καὶ διεθνοῦς ἰαματικῶν πηγῶν Κυλλήνης καὶ αἰτεῖται ἄμεσον μέριμναν Κράτους. Ἡ ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της 1) ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων, αʹ) «περὶ τοῦ ἀνωτέρου διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου» καὶ βʹ) περὶ κανονισμοῦ δοκιμασίας τῶν ὑποψηφίων διὰ τὸν Ἐπιστημονικὸν τίτλον τοῦ διδάκτορος εἰς τὰς Ἀνωτάτας Σχολὰς τοῦ Ἐθνικοῦ Μετσοβίου Πολυτεχνείου» καὶ 2) ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ρυθμίσεως πτυχιακῶν ἐξετάσεων φοιτητῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τοῦ δικαιοστασίου ἐπὶ τῶν σημάτων καὶ διπλωμάτων εὑρεσιτεχνίας καὶ περὶ παρατάσεως τῶν προθεσμιῶν τῆς ἀπὸ 8.2.1947 διεθνοῦς συμφωνίας NEUCHATEL». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ζορμπᾶς, Τ. Πάρρης, Π. Πολυχρονίδης, Μ. Στεφανίδης, Λ. Μπουρνιᾶς κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ νόμου 751)48 καὶ τοῦ Ν. Δ. 1196)49.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἠ. Λαγάκος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§8Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Πρὸ δέκα περίπου ἡμερῶν εὑρίσκεται ἐν ἀπεργίᾳ τὸ προσωπικὸν δύο Τραπεζικῶν ἱδρυμάτων ἐν Ἀθήναις τῆς Ἰονικῆς καὶ τῆς Λαϊκῆς Τραπέζης. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐζήτησαν στοιχειώδη πράγματα. Νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἵδρυσις ἑνὸς Ταμείου Προνοίας καὶ νὰ ἐξομοιωθοῦν αἱ ἀποδοχαί των μὲ τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων Τραπεζῶν. Τὸ δίκαιόν των ἀνεγνωρίσθη ἀλλὰ καίτοι ἀνεγνωρίσθη δὲν ἔχει ἱκανοποιηθῆ. Θὰ παρεκάλουν τὴν κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον καὶ νὰ παρέμβῃ διότι δὲν ζημιοῦνται μόνον οἱ ὑπάλληλοι, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία.

§9Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς πολλὰ αἰτήματα τῶν ὁποίων εἶναι δικαιώματα.

§10Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἤθελον νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τῆς Κυβερνήσεως ζήτημα ἐκτάκτου σπουδαιότητος διὰ τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Φλωρίνης. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἀποσταλείσης μοι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀνοικοδομήσεως ἐπιστολῆς, τῆς ὁποίας τὸ περιεχόμενον ἐπαινῶ καὶ τὸ ὁποῖον τιμᾷ ἰδιαιτέρως τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως Ὑπουργὸν διὰ τὴν καταβαλλομένην ὑπ’ αὐτοῦ προσπάθειαν, πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῶν καταστραφέντων χωρίων, σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς τὸν νομὸν Φλωρίνης καὶ εἰς ἀπόστασιν 800 περίπου μέτρων ἀπὸ τῶν Γιουγκοσλαυϊκῶν συνόρων ὑπάρχει τὸ ἡρωϊκὸν χωρίον Κρατερόν, τό ὁποῖον κατὰ τὴν τελευταίαν 40ετίαν ἐπυρπολήθη τρίς. Κατ’ ἀρχὰς ὑπὸ τῶν Τούρκων, μεταγενεστέρως ὑπὸ τῶν Βουλγάρων Κομιτατζήδων καὶ ἐν τέλει τὴν 3ην Ἰουνίου τοῦ 1947 ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Οἱ κάτοικοι διαταχθέντες ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πειθαρχικοὶ πρὸς τὰ κελεύσματά της περὶ ἐπαναπατρισμοῦ, μετέβησαν πρῶτοι ἀνερχόμενοι εἰς 600 περίπου εἰς τελείως ἐρειπωμένον χωρίον εἰς τὸ ὁποῖον μόνον ἡ Ἐκκλησία ὑπάρχει καὶ εἰς τὸ ὁποῖον μόνον 12 οἰκιῶν διετάχθη ἡ ἐπισκευὴ διὰ προσωρινὴν στέγασιν μὲ τρεῖς τεχνίτας μόνον. Τοῦτο διεπίστωσα κατὰ τὴν μετάβασίν μου εἰς τὸ ἄνω χωρίον τὴν 5ην Ἰουλίου ἐ. ἔ. μετὰ τοῦ Ἐξοχωτάτου Πρεσβευτοῦ Καναδᾶ κ. Μάνγκαν πρὸς διανομὴν ρουχισμοῦ καὶ ὑποδημάτων πρὸς τοὺς ἀξίους τούτους Ἕλληνας. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον λαμβάνονται μέτρα ἐπιεικείας δι’ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεσώρευσαν τὰ ἐρείπια αὐτὰ κατὰ τῆς Πατρίδος νὰ λάβῃ ἄμεσα μέτρα περὶ πλήρους ἀνοικοδομήσεως τοῦ ἡρωϊκοῦ αὐτοῦ χωρίου ἰδίᾳ διὰ λόγους ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας, δεδομένου ὅτι τὸ χωρίον αὐτὸ εὑρίσκεται ἐπὶ τῶν συνόρων καὶ δεσπόζουν τούτου περὶ τὰ τρία Γιουγκοσλαυϊκὰ Φυλάκια. Εἶναι δὲ ἐνδεχόμενον ὡς διεπίστωσα, οἱ κάτοικοι αὐτοὶ παρὰ τὴν πικρίαν, τὴν ὁποίαν δοκιμάζουν διὰ τὴν ἐπιδεινουμένην ἀστοργίαν τοῦ Κράτους νὰ πεθάνουν ὡς Ἕλληνες ἔστω καὶ ἐπὶ τῶν Ἑλληνο–Γιουγκοσλαυϊκῶν ὁροσήμων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ παρεκάλουν ἐπίσης τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ τὴν κατάστασιν τῶν βομβοπλήκτων Φλωρίνης διὰ τοὺς ὁποίους καταθέτω καὶ σχετικὴν ἀναφοράν.

§11Κ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος δὲν διηρμήνευσε τὴν πραγματικὴν γνώμην τῶν χωρικῶν τῆς Μακεδονίας, διότι οὐδεὶς εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀποθάνῃ ἐκτὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους.

§12Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἐθνικήν μου δρᾶσιν κατὰ τὴν περίοδον τῆς δοκιμασίας κατὰ τῆς Πατρίδος μας, διότι πάντοτε ἔζησα πλησίον τοῦ μαχομένου Ἐθνικοῦ Στρατοῦ εἰς κορυφογραμμὰς τοῦ Γράμμου καὶ τοῦ Βίτσι καὶ ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἐπρόσεξε τὴν ἀγόρευσίν μου καὶ παρενόησε τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω κ. Πρόεδρε νὰ ἀποσταλοῦν τὰ πρακτικὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς.

§13Γ. ΜΟΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ κύριε Πρόεδρε ἔχω καταθέσει σχετικὴν ἀναφορὰν διὰ τὸ χωρίον αὐτό. Πρόκειται περὶ ἱστορικοῦ χωρίου, τὸ ὁποῖον ἐκάη τρεῖς φορὰς κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια. Οἱ κάτοικοί του εἶναι Σλαυόφωνοι ἀλλὰ ὑπῆρξαν ἐκ τῶν καλυτέρων Ἑλλήνων.

§14Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ σᾶς ἀκούει κύριε συνάδελφε, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀπουσιάζει.

§15Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ χωρίον αὐτὸ κατὰ τὰ τρία χρόνια τοῦ πολέμου ἔδωσεν ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος δώδεκα ἕως δεκατέσσαρα θύματα.

§16Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐὰν ἠμπορούσατε νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν ὥραν ποὺ ὁμιλεῖ συνάδελφος ἀπὸ τοῦ Βήματος νὰ μὴ εἶναι ἀπησχολημένη ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐκάνατε ἔργον θεάρεστον.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ προσπαθῶ διαρκῶς.

§18Γ. ΜΟΔΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων ἔγινεν ὁ ἐπαναπατρισμὸς τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου τούτου. Οἱ κάτοικοί του ἄνδρες, γυναῖκες καὶ παιδιὰ ἔμειναν εἰς τὸ ὕπαιθρον ἐπὶ ἑβδομάδας. Οὔτε ὁδοὶ ὑπάρχουν, οὔτε οἰκίαι. Τὸ χωρίον αὐτὸ ἀπέχει μόλις 800 μέτρα ἀπὸ τὰ σύνορα τὰ Γιουγκοσλαυϊκὰ καὶ οἱ Σέρβοι γελοῦν μὲ τὸ κατάντημα αὐτό. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας διὰ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα ὑπὲρ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν πρόμαχοι τῆς ἐθνικῆς ἰδέας καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Πατρίδος.

§19Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ ἡ σχετικὴ μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Φλωρίνης, παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς ἐμέ.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκονομικὰ ἔτη 45–46, 46–47, 47–48 καὶ 48–49 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τῆς παρὰ τῷ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως Γενικῆς Γραμματείας Τουρισμοῦ καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων Γενικῆς Γραμματείας Τουρισμοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1949–1950».

§21ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§22Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω ὅτι τὰ καταφέρουμε πάντοτε ἔτσι ὥστε νὰ δημιουργοῦμεν τουριστικὰς πόλεις καὶ τουριστικοὺς χώρους δὲν ξέρω πόσες δεκάδες καὶ δωδεκάδες εἰς τὴν Νότιον Ἑλλάδα καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν μίαν ἢ δύο πόλεις. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἤθελα νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνεται ἐπ’ ἄπειρον ἡ ἀνισότης αὐτή, ἄλλα δηλαδὴ μέρη νὰ ἀπολαμβάνουν ὅλων τῶν ἀγαθῶν τῶν λεγομένων τουριστικῶν χώρων καὶ ἄλλαι περιφέρειαι νὰ ἀγνοοῦνται παντελῶς.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον;

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑπομένως ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «Περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ οἰκ. ἔτη 1945 –1946, 1946–47, 1947–48 καὶ 1948–49 πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος τῆς παρὰ τῷ Προέδρῳ τῆς Κυβερνήσεως Γεν. Γραμματείας Τουρισμοῦ καὶ ἐγγραφῆς τῶν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων Γεν. Γραμματείας Τουρισμοῦ οἰκον. ἔτους 1949–1950». Συνέχεια τῆς αʹ συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ ἐκλογῆς Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν», ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις εἶχεν διακοπῆ προχθές.

§26Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐν συνεχείᾳ τῆς προχθεσινῆς ὁμιλίας μου, νὰ δώσω μερικὰς διευκρινήσεις εἰς τὴν Βουλὴν πρὶν ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ἄλλος ρήτωρ. Κύριοι Βουλευταί, ἠρωτήθην προχθές: Ἐὰν συμβῇ νὰ ὑποβληθῇ μεμονωμένη ὑποψηφιότης ὑπάρχει ἡ δυνατότης τῆς ἐκλογῆς; Τὸ ζήτημα ἔχει ἀκριβῶς ὡς ἑξῆς: Ἐὰν ὑποτεθῇ, ἐπὶ τῇ βάσει Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ὅτι συμβιβάζεται με τὴν ἔννοιαν τῆς λέξεως συνδυασμὸς καὶ μεμονωμένη ὑποψηφιότης ἢ ἄλλως ἐὰν γίνῃ ρητῶς ἀπὸ τὴν Βουλὴν παραδεκτὸν ὅτι μπορεῖ νὰ ὑποβληθῇ καὶ μεμονωμένη ὑποψηφιότης, τότε διὰ τὴν ἐπιτυχίαν της ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης χρειάζεται νὰ πάρῃ τὸ ἐκλογικὸν μέτρον ἠλαττωμένον μάλιστα κατὰ ποσοστὸν προσδιοριζόμενον ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν. Δηλαδὴ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ ἐκλογεῖς εἶναι 5.000 αἱ δὲ ἕδραι τῶν συμβούλων εἶναι δέκα, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης χρειάζεται νὰ πάρῃ τὸ ⅒ τῶν ψήφων ἠλαττωμένον κατὰ τὸ ποσοστὸν τῶν ἑδρῶν δηλαδὴ κατὰ τὸ ⅒ ἤτοι κατὰ 50 ψήφους.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ ποῖον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου βγαίνει αὐτὸ ποὺ λέτε;

§28Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου.

§29Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 δὲν φαίνεται νὰ ἀφίνῃ νὰ νοηθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης.

§30Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «Συνδυασμὸς» δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν μεμονωμένην ὑποψηφιότητα. Ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιτρέψῃ μεμονωμένην ὑποψηφιότητα διὰ ρητῆς διατάξεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς λεκτικῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπιτρέπεται, διότι συνδυασμὸς σημαίνει πλείονας τοῦ ἑνός. Ἐὰν ὅμως ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ ἀπαλειφθῇ αὐτὸ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τότε θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐπιτραπῇ ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης. Ἀλλὰ τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τῶν ὑποψηφίων ἐπιβάλλει τὴν συγκρότησιν συνδυασμοῦ.

§31Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναφέρεται τὸ ἑξῆς: «...... ...... (ἀναγινώσκει) .......». Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἐὰν εἰς ἕναν συνδυασμὸν καταλήγῃ εἷς ὑποψήφιος, ὡς τὸ παράδειγμα ποὺ ἀναφέρετε, τῶν 5.000 ψήφων, πάρῃ 1.100 ψήφους καὶ ἐκείνας ποὺ ἐπῆρεν ἀπὸ τὴν ἐγγραφήν του εἰς ἄλλους συνδυασμοὺς καὶ ὁ ἄλλος ὑποψήφιος τοῦ αὐτοῦ συνδυασμοῦ 1.000 ψήφους, ἐὰν λάβωμεν δὲ τὸ ἄθροισμα ὅλων αὐτῶν, τότε ὁ μέσος ὅρος τῶν ψήφων τοῦ συνδυασμοῦ θὰ εἶναι κάτω τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ νὰ ἐκλεγῇ ὁ μεμονωμένος ὑποψήφιος. Δὲν ἔχει λοιπὸν τὸ ἀπαιτούμενον ἐκλογικὸν μέτρον.

§32Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμεῖτε νὰ σᾶς διευκρινήσω τὸ σημεῖον αὐτό;

§33Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα!

§34Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἰσχύσει τὸ νομοσχέδιον τὸ Κυβερνητικόν, ὡς ἔχει, τότε ὁ ἀριθμὸς τῶν ψήφων, τὰς ὁποίας ἐπῆρεν ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης ἐπὶ 5.000 ψηφοδελτίων ἐγγραφεῖσα εἰς 3.000 ψηφοδέλτια θὰ διαιρεθῇ διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 10 καὶ θὰ ἔχωμεν πηλίκον 300. Τὸ 300 αὐτὸ δὲν ἀντιστοιχεῖ εἰς τὸ ἐκλογικὸν μέτρον καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιτυγχάνει. Ἐὰν συμβῇ νὰ ἐγγραφῇ εἰς 4.000 ψηφοδέλτια, πάρῃ δηλαδὴ ἀτομικὰς ψήφους 4.000, τότε εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀντιστοιχῇ τὸ πηλίκον αὐτὸ εἰς τὸ ἐκλογικὸν μέτρον καὶ τότε νὰ ἐπιτύχῃ.

§35Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Δηλαδὴ ὁ μεμονωμένος ὑποψήφιος τίθεται εἰς μειονεκτικὴν θέσιν.

§36Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα ὅτι τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον τοῦ ἐπιβάλλει νὰ κατέλθῃ μὲ συνδυασμόν. Αὐτὸ συμβαίνει μὲ τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον. Μὲ τὴν τροπολογίαν ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς δὲν συμβαίνει αὐτό, διότι ἐὰν ἡ μεμονωμένη ὑποψηφιότης πάρῃ ψηφοδέλτια 400 καὶ ἐγγραφῇ καὶ εἰς 1.000 ἀκόμη ἄλλα ψηφοδέλτια θὰ συγκεντρώσῃ τὸν ἀριθμὸν 400 καὶ ἐγγραφῇ καὶ εἰς 1.000 ἀκόμη ἄλλα ψηφοδέλτια θὰ συγκεντρώσῃ τὸν ἀριθμὸν 450, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν ἐκλογικὴν βάσιν. Ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τοῦτο: ὅτι εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν τοῦ ὑπολογισμοῦ τὰ διακεκριμένα ψηφοδέλτια ποὺ ἐπῆρε θὰ ὑπολογισθοῦν.

§37Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀφορᾷ μᾶλλον τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐπιφυλάσσομαι τότε νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ παρατηρήσω ὅτι ὁ χειρότερος ἐχθρὸς παντὸς ἀναλογικοῦ συστήματος εἶναι ἡ ὑπερβολὴ τῆς ἀναλογικότητός του.

§38Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον ἐπίσης νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς μίαν ἀντίρρησιν διατυπωθεῖσαν ἀπὸ τὸν κ. Μερκούρην, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιτυγχάνεται τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι διευκολύνεται ἡ ἐπιτυχία κομμουνιστῶν εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει γίνεται μεγαλύτερον κακὸν ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ κακὸν ποὺ ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀποφύγῃ. Ἡ φιλοδοξία, κ. βουλευταί, τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν τῶν κομμουνιστῶν ἀπὸ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια. Ἀποβλέπει κυρίως εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς δημαρχιακῆς ἐξουσίας εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν καλυτέρας χεῖρας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιδίωξίς του. Δὲν ἔχει ὡς σκοπὸν νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἐκπροσώπησιν μιᾶς ἰδεολογίας, ἡ ὁποία ἐπιθυμεῖ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Τοιοῦτον ἀποκλεισμὸν δὲν ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον. Μία ἰδεολογία, ἡ ὁποία νομίζει ὅτι τῆς παρέχεται ἔδαφος συναγωνισμοῦ δύναται νὰ λάβῃ μέρος καὶ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὴν ἀναλογικὴν ἐκπροσώπησιν, ἐφ’ ὅσον οἱ ὀπαδοί της εἶναι τόσον φανατικοί, ὥστε νὰ ἐννοοῦν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὰς ἐντολάς της καὶ εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ συγχρόνως ἐπιτυγχάνεται νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ παραδοθῇ ἡ δημαρχιακὴ ἐξουσία εἰς τὴν μειοψηφίαν ὅπως θὰ ἠδύνατο νὰ συμβῇ μὲ τὸ πλειοψηφικόν. Τὸ ὅτι διὰ τοῦ ἐν λόγῳ συστήματος θὰ μετέχουν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου κόμματα διαφόρων ἰδεολογιῶν δὲν εἶναι μεγάλον κακόν. Τὸ κακὸν ποὺ θέλομεν νὰ ἀποφύγωμεν εἶναι νὰ μὴ παραδοθῇ εἰς τὴν μειονότητα ἡ δημαρχιακὴ ἐξουσία.

§39Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Νομίζετε ὅτι μὲ αὐτὸ ποὺ λέτε, κ. συνάδελφε, ἐξασφαλίζεσθε ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτόν;

§40Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα! Διότι μία μειοψηφία δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκλογὴν δημάρχου.

§41Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐννοεῖτε;

§42Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι ἡ μειοψηφοῦσα παράταξις δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκλογὴν δημάρχου.

§43Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐὰν εἶναι 3 αἱ παρατάξεις;

§44Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσαι καὶ ἐὰν εἶναι. Ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται κυρίως περὶ 2 παρατάξεων. Μία εἶναι ἡ ἀστικὴ παράταξις καὶ ἡ ἄλλη ἡ ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀστικὴν παράταξιν.

§45Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εὑρίσκεσθε ἀπληροφόρητος καὶ ἀπορῶ, πῶς ὡς εἰσηγητὴς δὲν ἐπληροφορήθητε ἀκριβῶς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς κατευθύνσεις τοῦ ἀρχηγοῦ σας. Ὁ ἀρχηγός σας, ἀξιότιμος κ. Παπανδρέου, εἰς ἐρώτησιν τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπέβαλα ἐγὼ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ποία εἶναι ἡ αἰτία νὰ ἀνατραπῇ μία παράδοσις καὶ μία ἱστορία Ἑλληνικὴ μὲ τὸν νέον νόμον περὶ Δημάρχων μοῦ εἶπεν ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας εἶναι νὰ μὴν ἐκλεγοῦν Κομμουνισταί. Σεῖς λέγετε ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ αἰτία. Συμφωνήσατε πρῶτον μὲ τὸν ἀρχηγόν σας ποῖαι εἶναι αἱ κατευθύνσεις σας καὶ μετὰ νὰ εἰσηγηθῆτε τὸ νομοσχέδιον.

§46Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἀντιλαμβάνεσθε τὸν προφορικὸν λόγον καλλίτερον ἀπὸ ἐμέ;

§47Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἀντιλαμβάνομαι τὸν προφορικὸν λόγον ὄχι καλλίτερον ἀπὸ ὑμᾶς ἀλλὰ ὅσον καὶ ὑμεῖς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤκουσα ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ διαψεύσῃ εἶναι, ὅτι μία ἀπὸ τὰς αἰτίας αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι, νὰ μὴν εἰσέλθουν οἱ κομμουνισταὶ καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δι’ ἐμὲ εἶναι ἀντιδημοκρατικόν.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως– Ὑπουργ. Ἐσωτερικῶν). Κύριοι Βουλευταί, ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. βουλευτὴν Ἀθηνῶν. Ὡμίλησα ὄχι ἰδιαιτέρως ἀλλ’ ἐνώπιον ὁλοκλήρου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἶπον ὅτι εἰς τὰς Δημοκρατίας πρέπει νὰ κυβερνοῦν αἱ πλειοψηφίαι. Αὐτὴ εἶναι ἡ φύσις των. Ὅταν ὅμως εἶναι ἄμεσος ἡ ἐκλογή, τί ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ; Ἡ ὑπέρμετρος κατανομὴ εἰς μικρὰς ὁμάδας καὶ ἡ κατάκτησις τῆς ἀρχῆς ἀπὸ μίαν μειοψηφίαν. Αὐτὸ εἶναι ἀντιδημοκρατικὸν καὶ διὰ τοῦτο ἐπιδιώκω νὰ εὕρω τρόπους, ὥστε ἡ πλειοψηφία τῶν συμβούλων νὰ ἐκλέξῃ τὸν Δήμαρχον. Ἐὰν ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τοῦ προερχομένου ἀπὸ ἀναλογικήν, ἐκλέξῃ τὸν Δήμαρχον, εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, τὴν ὁποίαν ἐκφράζει ἡ πλειοψηφία τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐκλέγει τὸν Δήμαρχον. Καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Εἶπον ὅτι, ὅσοι ἔχουν πλειοψηφίαν. Δημοκρατία ὑπάρχει, ἂς κυβερνήσουν. Ἀλλὰ ἡ μειοψηφία εἶναι ἀπαράδεκτον ὅπως, ἀπὸ τὴν ἀτέλειαν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος, γίνουν Δήμαρχοι. Θὰ ἦτο βαρυτάτη εὐθύνη, τὴν ὁποίαν δὲν δέχομαι νὰ φέρω. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐξήγησίς μου.

§49Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐρωτήσω καὶ πάλιν......

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἔδωσε τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§51Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλω καὶ πάλιν τὴν ἐρώτησιν, διότι ὑπεβλήθη σαφῶς τὸ ἐρώτημα καὶ ἀπηντήσατε ἐπὶ λέξει ὅτι, σκοπός σας εἶναι νὰ μὴν εἰσέλθουν οἱ κομμουνισταί. Ἐὰν οἱ κομμουνισταὶ ἔχουν πλειοψηφίαν, ὅτι δήποτε καὶ ἐὰν κάμητε θὰ πάρουν τὴν ἐκλογήν.

§52Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως– Ὑπουργ. Ἐσωτ.). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω καὶ πάλιν. Συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους ὁ Κομμουνισμὸς δὲν ἀναγνωρίζεται ὡς πολιτικὸν κόμμα καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ μετάσχῃ εἰς ἐκλογάς. Ἑπομένως ὁ ἰσχυρισμὸς αὐτός, μὲ τὸν κυριολεκτικὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐμφανίζεται, δὲν ἔχει ἔννοιαν. Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, ὁ κομμουνισμὸς δὲν εἶναι νόμιμον πολιτικὸν κόμμα καὶ ὑποστηρίζω ἀνέκαθεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι, διότι εἶναι κόμμα ἐθνικῆς προδοσίας καὶ ἐγκλήματος. (Χειροκροτήματα).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐμμ. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§54Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ὁμιλήσας κ. συνάδελφος καὶ πρῶτος εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, ἐξήτασε τὸ θέμα τόσον λεπτομερειακῶς, ὥστε τὸ ἰδικόν μου ἔργον ὡς δευτέρου εἰσηγητοῦ νὰ διευκολύνεται, διὰ τοῦτο δὲ θὰ ἀσχοληθῶ μόνον μὲ τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου τὴν ὁποίαν θὰ δώσω ὑπὲρ αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἐνδιατρίψω εἰς λεπτομερείας.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως– Ὑπουργ. Ἐσωτ.). Κύριοι συνάδελφοι, μοῦ ἐπιτρέπετε; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς φιλικὴν σύστασιν εἰς τοὺς ρήτορας. Τὸ θέμα διακρίνεται εἰς τὸ θέμα ἀρχῆς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ ὅταν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐρχόμεθα εἰς τὸ δεύτερον θέμα: Ποῖον εἶναι τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τὴν καλυτέραν ἐκτέλεσιν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Διὰ τοῦτο θὰ συνίστων, ἐλεύθεροι βεβαίως εἶναι οἱ κ.κ. συνάδελφοι νὰ διαχειρισθοῦν τὸ θέμα καθ’ ὅν τρόπον κρίνουν, νὰ ἐντοπιζώμεθα πρῶτον εἰς τὸ θέμα ἀρχῆς ἄμεσον ἢ ἔμμεσον ἐκλογήν, καὶ ἀφοῦ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς.

§56Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις συνεπὴς πρὸς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, κατέθεσεν ἐνώπιον ἡμῶν σειρὰν εἰδικῶν νομοσχεδίων, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρῶτον ἔρχεται σήμερον τὸ ὑπὸ κρίσιν περὶ ἐκλογῆς Δημαρχιακῶν καὶ Κοινοτικῶν Ἀρχῶν, ὀρθῶς δὲ ἀπέβλεψεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι ἐὰν δὲν κατωρθώσωμεν νὰ ἐξυγιάνωμεν τὸν θεσμὸν τῶν Κοινοτικῶν καὶ Δημοτικῶν Ἀρχῶν ὅστις ἀπὸ 15ετίας ἔχει ἐκτραπῆ τῆς ὁμαλῆς ὁδοῦ διότι γνωρίζομεν, ὅτι οἱ δημοτικοὶ καὶ κοινοτικοὶ ἄρχοντες διωρίζοντο ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ τὰ ἑκάστοτε καθεστῶτα, ἀναλόγως τῶν κομματικῶν καὶ πολιτικῶν ἐπιθυμιῶν. Ἐὰν ἡ παροῦσα καὶ οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις λοιπόν, δὲν ἀποβλέψῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀναμφιβόλως εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τῆς ἐξυγιάνσεως τοῦ θεσμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν σήμερον εἶναι ἐὰν πράγματι πραγματοποιεῖται ὁ σκοπὸς αὐτός. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε βεβαίως ὑποχρέωσιν νὰ προκηρύξῃ ἐκλογὰς διὰ νὰ ἀποφανθῇ ὁ λαὸς διὰ τοὺς δημοτικοὺς καὶ κοινοτικούς του ἄρχοντας καὶ νομίζω ὅτι οὐδεμία πολιτικὴ παράταξις δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καὶ μόνον θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν ὁμαλότητα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις περιωρίζετο εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ δὲν ἐφιλοδόξει διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς ἀντιλήψεις της ἐπὶ τοῦ θεσμοῦ, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην περαιτέρω ἀναπτύξεως, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀνατρέπει τὸ ἰσχῦον σύστημα διὰ τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς νὰ ἔχῃ θέση τοῦτο ὡς ὅρον εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὅπου ἐμφανίζεται ὡς μὴ ἔχουσα ἀκόμη ὁριστικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος καὶ ὑπόσχεται νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον θὰ ἐπεβάλλετο νὰ παραμείνῃ τὸ ἄμεσον ἢ τὸ ἔμμεσον σύστημα. Ὁμολογῶ, κ.κ. συνάδελφοι, ὅτι αὐτὸ καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου κρίσιν εἶχε μίαν ἐπίδρασιν διότι εἶχεν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἶχε σταθεροποιήσῃ τὰς ἀντιλήψεις της ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἀρχικῶς ἀντετάχθην κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἤτοι τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Πολλοὶ λόγοι κ.κ. συνάδελφοι ἐμφανίζουν τὴν ἀνάγκην τῆς παραμονῆς τοῦ ἀρχικοῦ συστήματος τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς. Δὲν εἶναι μόνον οἱ λόγοι οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δηλαδὴ ὁ κομμουνιστικὸς χαρακτὴρ οὔτε ἡ προσωπικότης τοῦ ὑποψηφίου, ἀλλὰ ἡ μακρὰ παράδοσις τοῦ θεσμοῦ ἥτις συνδέει ἀπολύτως τὸν δημαρχιακὸν θεσμὸν μὲ τὸ πρόσωπον τοῦ δημάρχου. Ὅπως εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα τὰ ὁποῖα καίτοι ἐμφανίζονται μὲ ἰδεολογικὰ συστήματα ἐν τούτοις τὴν μεγαλειτέραν ἐπίδρασιν ἔχει τὸ πρόσωπον τοῦ Ἀρχηγοῦ ἢ τοῦ ὑποψηφίου καὶ ὄχι τὰ προγράμματα. Λέγω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀσκεῖ μεγάλην ἐπίδρασιν εἶναι τὸ πρόσωπον καὶ ὄχι τὸ ἀξίωμα ἢ τὸ πρόγραμμα. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐγὼ ἔχων δισταγμοὺς μεγάλους διὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐνόμισα, κ. συνάδελφοι, ὅτι ἀντιθέτως πρὸς ὅσα λέγει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ του, νομίζω ὅτι αἱ ἐκλογαὶ τῶν κοινοτικῶν καὶ δημοτικῶν ἀρχῶν θὰ ἀποτελέσουν διὰ τὸν τόπον μας μίαν μοναδικὴν εὐκαιρίαν νὰ δημιουργήσωμεν ἐκείνην τὴν τάξιν τῶν ἀρχόντων, ἡ ὁποία λείπει σήμερον λόγῳ τῆς κατοχῆς. Γνωρίζομεν, ὅτι, σήμερον ἂν ὁ τόπος μας διψᾷ, διψᾷ ἀπὸ ἡγετικὰ στοιχεῖα. Ἐὰν σήμερον ὁ πολιτικὸς κόσμος κατορθώσῃ νὰ ἑνώσῃ τὴν δύναμίν του εἰς τὰς ἐκλογὰς αὐτάς, τὰς πρώτας ἐκλογὰς μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, κατορθώσῃ, νὰ ἐμφανίσῃ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ καταλάβουν τὰ Κοινοτικὰ καὶ Δημοτικὰ ἀξιώματα, ἄριστα, ἀνεξαρτήτως τῆς κομματικῆς προελεύσεως, αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ πρώτη μάχη τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ πραγματικὰ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν σταθεροποίησιν τοῦ σημερινοῦ καθεστῶτος. Τοῦτο θὰ ἐπιτυγχάνετο διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς. Ἀλλά, ἐφ’ ὅσον, κ. συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὁμολογεῖ τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου καὶ πάρομεν αὐτὸ ὡς δεδομένον, τότε προκύπτει ἡ σειρὰ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μᾶς ἀνέπτυξε καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ὁμολογουμένως σοβαρά. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ τολμήσω νὰ κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ κατάστασις αὐτή, δηλαδή, αἱ δύο ἀπόψεις τῆς ἀμέσου καὶ ἐμμέσου ἐκλογῆς νὰ συνδυασθοῦν εἰς μίαν μέσην λύσιν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν του, ἡ λύσις αὕτη θὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ διὰ τοὺς δημάρχους καθιερουμένου τοῦ ποσοστοῦ 40%. Ἐὰν δὲ δὲν συγκεντρωθῇ τὸ 40% τότε νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου μὲ ὑποψηφίους τοὺς δύο πρώτους ἐπιτυχόντας. Αὐτὴ εἶναι ἡ μέση λύσις, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλισθῇ μὲ τὸ ἄμεσον καὶ τὸ ἔμμεσον, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἐπιτυγχάνεται αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δηλαδή, νὰ μὴ ἐπιβληθῇ ἡ μειοψηφία ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀπομακρύνεται ἐπίσης ὁ κομματικὸς ἀνταγωνισμός, διότι θὰ ἔλθῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸ ὁποῖον θὰ κρίνῃ τὸν καλλίτερον. Ἐὰν θὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν πρότασιν αὐτὴν τότε τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐμφανίζει, ὁμολογουμένως εἶναι σοβαρὰ καὶ ὀφείλομεν νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς πραγματοποιεῖται ἡ καλλιτέρα ἀνάδειξις τῶν καλλιτέρων στελεχῶν καὶ μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ἀναλογικὸν θὰ ἐξασφαλίσωμεν διὰ τὴν περίοδον αὐτὴν μίαν ἐκλογὴν τῶν καλλιτέρων ἀρχόντων. Γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον ἰσχύει ἡ ἄμεσος ἐκλογή, πλὴν μικρᾶς διακοπῆς μόνον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν δεχθῇ τὴν πρότασιν αὐτήν, τότε ἂς εὐχηθῶμεν ὅπως τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἐπιτύχῃ πρὸς τὸ καλὸν τῆς χώρας. Ἂν καὶ δὲν πιστεύωμεν τοῦτο, ἐν τούτοις ἀκολουθοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὕτη ἔχει τὴν εὐθύνην καὶ περισσότερα στοιχεῖα, ὥστε νὰ γνωρίζῃ τί χρειάζεται διὰ τὴν καλυτέραν ὀργάνωσιν τῆς διοικήσεως. Κατὰ τὰ ἄλλα συμφωνῶ μὲ ὅσα ἐξέθεσεν ὁ εἰσηγητὴς κ. Γιαννόπουλος. (Χειροκροτήματα).

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Ντάγγας ἔχει τὸν λόγον.

§58Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, μὲ φέρει εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἡ ἰδιότης μου ὡς εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἰσήγησιν τῆς μειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης. Βεβαίως ἔργον τοῦ εἰσηγητοῦ εἶναι νὰ προβαίνῃ εἰς ἀντικειμενικὰς διαπιστώσεις, εἰς οὐσιαστικὰς παρατηρήσεις καὶ εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν ἀνεπηρέαστον κρίσιν περὶ τῆς σκοπιμότητος τῶν εἰσαγομένων ἑκάστοτε νομοθετικῶν μεταρρυθμίσεων, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ ἀνάπτυξις τῶν ἀπόψεών του νὰ εἶναι ἀντικειμενική, καὶ ἡ διαφώτισις τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι πλήρης διὰ νὰ μορφώσῃ ἀνάλογον γνώμην ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ νὰ φωτίσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔργον τῆς Βουλῆς ὡς ἐτόνισεν ὁ Ρέπουλης κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου τοῦ Νόμου Δ.Ν.Ζ. εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 Νοεμβρίου 1911, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ αὐτὸ θέμα. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει μόνον ἔργον νὰ ψηφίζῃ νόμους, ἀλλὰ ἔχει καὶ καθῆκον νὰ φωτίζῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ ρόλος δὲ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐκθέσῃ καὶ εὐρύτερον ἀναπτύξῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὰς ἀπόψεις καὶ ἀντιλήψεις τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε συζητουμένων Νομοσχεδίων ὥστε νὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Βουλὴν ὅπως οὐσιαστικώτερον ἀσχοληθῇ μὲ τὰ ὑπὸ συζήτησιν Νομοσχέδια καὶ ἀντικειμενικώτερον ἐπ’ αὐτῶν νὰ κρίνῃ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ εἶναι πάρα πολὺ σοβαρόν, διότι ἀποβλέπει εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως, ποὺ ἀποτελοῦν διὰ τὴν Διοίκησιν ὅ,τι ἀποτελεῖ διὰ τὴν παιδείαν ἡ στοιχειώδης ἐκπαίδευσις. Κατ’ ἀκολουθίαν νομίζω ὅτι, ὡς εἰσηγητής, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρουσιάσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν κατάστασιν ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον εἰς τοὺς Δήμους καὶ τὰς Κοινότητας τὸν τρόπον τῆς βελτιώσεως τῶν ἀναγκῶν ποὺ ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον καὶ τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἔχομεν καταλήξει ὡς πρὸς τὴν ὠφελιμότητα τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου. Βεβαίως ἀσχολούμενοι μὲ οἱονδήποτε νομοσχέδιον θ’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει, τὰ μέσα τὰ ὁποῖα προβάλλει διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ καὶ τ’ ἀποτελέσματα εἰς τὰ ὁποῖα θὰ καταλήξῃ. Ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι προκειμένου περὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ ζητήματος ὡς εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν καὶ Κοινοτικῶν ἀρχῶν, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ καὶ ἡμᾶς καὶ τὴν κοινὴν γνώμην, νὰ κάμωμεν μίαν μακρὰν ἀναδρομὴν εἰς τὸ παρελθὸν διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς ἱστορικῶς ἔχει ἐξελιχθῆ ὁ θεσμὸς τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, διότι τὸ παρελθὸν εἶναι γεγονὸς ὅτι μᾶς παραδειγματίζει ἐνῷ τὸ παρὸν μᾶς συγκινεῖ, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ τὸ μέλλον, τὸ ὁποῖον καὶ πρέπει ὅλους νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, ἀφοῦ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος ἀποβλέπομεν. Ἐὰν κατορθώσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς πείσουν ὅτι ἠσχολήθην ἐπαρκῶς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν ζήτημα θὰ εἶμαι πολὺ ἱκανοποιημένος, διότι πράγματι τὸ ζήτημα αὐτὸ πολὺ μὲ ἀπησχόλησε. Τὸ πρῶτον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ Καποδίστρια ἐτέθη βασικὴ ἀρχὴ τῆς Διοικήσεως τῶν Δήμων κατὰ ἕνα σύστημα ποὺ ὁ Νόμος τῆς 18 Ἀπριλίου 1828 προέβλεπε. Ἐπηκολούθησαν τὰ γνωστὰ γεγονότα καὶ πλέον ἐπὶ Ἀντιβασιλείας, διὰ τοῦ θέσιν Νόμου ἐπέχοντος Διατάγματος τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1833, ἐλήφθη ὁριστική, ὡς εἴπομεν μέριμνα Διοικήσεως τῶν Δήμων. Ἡ ὅλη ἐπικράτεια διῃρέθη τότε εἰς Δήμους τριῶν κατηγοριῶν: ἤτοι πρώτης κατηγορίας, δευτέρας κατηγορίας, καὶ τρίτης κατηγορίας Δήμους. Τὸ Διάταγμα τοῦτο προέβλεπε τὴν συγκρότησιν Δημμαιρεσιακῆς Συνελεύσεως ἀπαρτιζομένης ἐκ τῶν δημοτικῶν συμβούλων καὶ ἑνὸς ἀριθμοῦ ἐκ τῶν μᾶλλον φορολογουμένων πολιτῶν. Ἡ Δημαιρεσιακὴ αὐτὴ Συνέλευσις ἐξέλεγε τρεῖς ὑποψηφίους Δημάρχους κατήρτιζε δηλαδὴ τὸ λεγόμενον τριπρόσωπον ψηφοδέλτιον. Καὶ εἰς τοὺς Δήμους πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας τὴν πρόκρισιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον τοῦ διοριστέου Δημάρχου ἔκαμνε ὁ Μονάρχης, ὡς πρὸς δὲ τοὺς Δήμους τῆς τρίτης κατηγορίας ἔκαμνε ὁ Νομάρχης. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐξηκολούθησε ἰσχῦον μέχρι τοῦ 1864. Μὲ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 καθιερώθη ἡ ἄμεσος καθολικὴ καὶ μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων. Ὑπῆρχε μία καταφορὰ κατὰ τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον οἱ μέχρι τότε διοριζόμενοι Δήμαρχοι διεχειρίζοντο τὰ κοινά, καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα ἐπηυξημένον καὶ κυρίαρχον, ἐπέβαλε ἀλλαγὴν τοῦ ἰσχύοντος συστήματος ἐκλογῆς Δημάρχων. Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς Συνταγματικῆς αὐτῆς Διατάξεως ἐξεδόθη ὁ Νόμος Δ τοῦ 1864, ὁ ὁποῖος καθώριζε τὸν τρόπον αὐτῆς τῆς ἐκλογῆς καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἴσχυσε μέχρι καὶ τοῦ 1912, ὁπότε τὸ πρῶτον διὰ τοῦ Νόμου Δ. Ν.Ζ. ἐτροποποιήθη ἡ μέχρι τότε ἰσχύουσα νομοθεσία. Μετὰ τὸν Νόμον Δ.Ν.Ζ. ἐπηκολούθησαν πολλαὶ νεώτεραι διατάξεις Νόμων, αἱ ὁποῖαι ἐνῷ ἠσχολήθησαν μὲ ὅλα τὰ θέματα, δὲν ἠσχολήθησαν οὐσιαστικῶς καὶ εὐθέως μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐκλογῆς Δημάρχων. Ἐπὶ Δικτατορίας Παγκάλου βλέπομεν τὸ πρῶτον τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τῆς 13 Νοεμβρίου 1925 τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ἄρθρου 1 καθώριζε τὰ ἑξῆς: εἰς πρωτευούσας Νομῶν ἄνω τῶν πέντε χιλιάδων ἡ ἐκλογὴ Δημάρχων γίνεται ἄμεσος. Ἄρα κατ’ ἀντιδιαστολὴν εἰς πόλεις κάτω τῶν δέκα χιλιάδων καὶ εἰς πρωτευούσας Νομῶν κάτω τῶν πέντε χιλιάδων κατοίκων δὲν θὰ ἦτο ἄμεσος ἡ ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων ἀλλὰ ἔμμεσος. Ὑπῆρξε ὡς δικαιολογία τοῦ Νομοθετήματος τούτου τὸ ὁποῖον ἅπαξ ἴσχυσεν διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 25 Ὀκτωβρίου 1925, τὸ γεγονὸς ὅτι εἶχον ἐν τῷ μεταξὺ προαχθῆ εἰς Δήμους μικραὶ ἐπαρχιακαὶ πόλεις ποὺ ἦσαν ἄλλοτε Κοινότητες καὶ προεβλέφθη ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων ἦτο ὁ μόνος προσιδιάζων. Ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον, διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εὐθέως καὶ ἀμέσως ζήτημα μεταβολῆς τῆς ἰσχυούσης Νομοθεσίας ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς Δημάρχων καὶ θέτει ζήτημα ἐμμέσου ἐκλογῆς τούτων διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου. Τώρα θὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰς καινοτομίας ποὺ εἰσάγει τὸ νέον Νομοσχέδιον. Εἰς τὴν ὑπάρχουσαν Νομοθεσίαν τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον εἰσάγει τὰς ἑξῆς καινοτομίας: 1) Πρώτην καινοτομίαν θεσπίζει τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογὴν Δημοτικῶν Συμβούλων ἥτις προεβλέπετο ὑπὸ τῶν ἄρθρων 147 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 84 τοῦ ἰσχύοντος Κώδικος περὶ Δημοτικῆς Νομοθεσίας. 2) Δευτέραν καινοτομίαν καθορίζει τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν Δημάρχων τὴν ὁποίαν προέβλεπε μέχρι τοῦδε τὸ ἄρθρον 143 τοῦ Κώδικος τῆς Νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. 3) Τρίτην καινοτομίαν καθιερώνει τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῶν Παρέδρων τὴν ὁποίαν ἐπίσης προέβλεπε τὸ ἄρθρον 84 τοῦ ἰσχύοντος μέχρι τοῦδε Κώδικος τῆς Νομοθεσίας «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἀσχολούμενοι μὲ τὴν μελέτην τῶν καινοτομιῶν τὰς ὁποίας εἰσάγει τὸ Νομοσχέδιον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐρευνήσωμεν τὸν σκοπὸν τούτων διότι αἱ μεταρρυθμίσεις αὐταὶ δὲν πρέπει νὰ εἶναι παρὰ τὰ μέσα πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ ποὺ ἐπιδιώκει. Ὁ σκοπὸς τοῦ Νομοσχεδίου, ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ἰδίᾳ ἀπὸ τὴν ἀκόλουθον περικοπὴν ταύτης τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω. «Καὶ ἱκανοποιεῖ μὲν ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τὴν προσωπικὴν ἐκλογὴν τοῦ ἐκλεγομένου Δημάρχου, γεγονὸς ὅμως ἐπίσης εἶναι ὅτι προσλαμβάνει συνήθως καὶ γενικώτερον πολιτικὸν καθὼς καὶ προσωπικὸν κομματικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἀγώνας ἀρκοῦν αἱ γενικαὶ βουλευτικαὶ ἐκλογαί. Ὁ δὲ κομματικὸς χαρακτὴρ δὲν εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὴν Διοίκησιν τῶν Δήμων». Ἀποβλέπει πρῶτον νὰ ἀποπολιτικοποιήσῃ τοὺς δημοτικοὺς ἀγώνας δηλαδὴ νὰ ἀποξενώσῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων ἀπὸ τὴν ὀξύτητα τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων, καὶ δεύτερον νὰ ἀποκομματίσῃ τὴν προσωπικότητα τοῦ Διμάρχου διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς προβολῆς της, ἔναντι τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ τοῦ ἐκλογικοῦ Σώματος. Ἤδη ἐρωτᾶται: α) ἐπιτυγχάνεται καὶ β) ἐπιδιώκεται ἡ ἐπίτευξις τῶν δύο τούτων βασικῶν σημείων τοῦ Νομοσχεδίου, δηλαδὴ ἡ ἀποπολιτικοποίησις τῶν δημοτικῶν ἀγώνων καὶ ὁ ἀποκομματισμὸς τῆς προσωπικότητος τοῦ Δημάρχου; Ὁ ἀσχολούμενος μὲ τὴν μελέτην τοῦ Νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον προβλέπει μεταβολήν, κατάργησιν ἢ τροποποίησιν ἰσχύοντος Νόμου, προφανῶς θὰ πρέπει νὰ ἐγκύψῃ εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἐκτιθεμένων στοιχείων διὰ νὰ διαπιστώσῃ ἐὰν πράγματι παρίσταται καὶ ποία κοινωνικὴ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλουσα ἢ συνιστῶσα τὴν τοιαύτην μεταβολὴν διότι πάσης νομοθετικῆς μεταβολῆς πρέπει νὰ προϋπάρχῃ ἡ ἀνάγκη τοῦ λαοῦ διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ ὁ Νόμος καὶ δώσῃ τὴν μορφὴν τῆς ρυθμίσεώς της. Αὐτὸ εἶναι δεδομένον καὶ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν αὐτὴν θὰ ξεκινήσωμεν διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ θετικὸν συμπέρασμα ἐὰν τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ ἱκανοποιήσῃ ὑπάρχουσαν ἀνάγκην τοῦ λαοῦ καὶ ποίαν. Καὶ διὰ νὰ ἀντιληφθῶμεν τοῦτο δὲν θὰ πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ ζητήματος μέσα εἰς τὰ πλαίσια τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ θὰ πρέπει καὶ πέραν ταύτης νὰ ἐπεκταθῶμεν, καὶ νὰ διαβλέψωμεν ἐὰν ἡ κοινὴ γνώμη, ἕνα νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται πρὸς ψήφισιν διὰ νὰ μεταβάλῃ σύστημα ἐφαρμοζόμενον ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ παράδοσιν τὸ ἀντιλαμβάνεται καὶ τὸ ἀφομοιώνει, διότι ὅταν ἡ κοινὴ γνώμη, ὁλόκληρος, δὲν κατορθώνει νὰ ἀφομοιώσῃ τὴν ἀναγκαιότητα τοῦ Νομοσχεδίου καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἀπὸ ἔλλειψιν στοιχείων νὰ ἐκτιμήσῃ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν αὐτό, τότε τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο παραμένει ξένον πρὸς τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ καὶ ἀδιάφορον πρὸς τὰς γενικωτέρας ἐπιδιώξεις του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον εἶναι ξένον ποὺς τὴν παράδοσιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἐπικαλούμεθα ὡς κάτι τὸ ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον, ἀλλὰ ταυτίζομεν μὲ τὴν ἀναγκαιότητα καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀναγκαιότης, δὲν νομίζομεν ὅτι ὑπάρχει δικαιολογία πρὸς μεταβολὴν τοῦ ἰσχύοντος συστήματος ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν ἀρχῶν. Κάθε Νομοθέτημα πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Ἐὰν δὲ τοιαύτη πρόθεσις δὲν προκύπτῃ καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐξ ἀντικειμένου δυνατότης ἐπιτυχίας τοῦ σκοποῦ ποὺ ἐπιδιώκει τότε τὸ νομοθέτημα δὲν πρόκειται ν’ ἀποδώσῃ τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Ὁ σκοπὸς τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου ὁ ὁποῖος ἀποβλέπει εἰς τὴν ἀποπολιτικοποίησιν τῶν Δημοτικῶν ἀγώνων καὶ εἰς τὸν ἀποκομματισμὸν τοῦ Δημάρχου διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς προσωπικῆς τούτου προβολῆς, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς τοῦ δημιουργεῖ ἡ ἄμεσος ἐκλογή, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῶν προτεινομένων μέσων καὶ καινοτομιῶν, καὶ πρὸς αἰτιολογίαν τῶν ἀπόψεών μου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐρευνήσω ἐὰν αἱ τροποποιήσεις καὶ τὰ μέσα ποὺ προτείνονται εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, διότι ἐὰν τὰ μέσα αὐτὰ εἶναι ἀλυσιτελῆ νομίζω ὅτι εἶναι προτιμώτερον νὰ μὴ τὰ μεταχειρισθῶμεν. Κάθε νόμος πρέπει νὰ διέπεται ἀπὸ πνεῦμα πρακτικῆς ὠφελείας καὶ πρακτικῆς ἐφαρμογῆς. Συντρέχουν ἐν προκειμένῳ αἱ δύο αὐταὶ βασικαὶ προϋποθέσεις αἱ ὁποῖαι νὰ μᾶς φέρουν εἰς τὰ τελικὰ συμπεράσματα τῆς ἀποδοχῆς τῶν μέσων αὐτῶν ὡς μέσων λυσιτελῶν; Ἐγὼ φρονῶ ὄχι, ὅταν ἔρχεται τὸ Νομοσχέδιον νὰ εἰσαγάγῃ τὴν καινοτομίαν τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς διὰ τὴν ἀποπολιτικοποίησιν τῶν Δημοτικῶν ἀγώνων μὲ τὸν τρόπον ποὺ τὴν εἰσάγει, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ἐνώπιον ὑμῶν κ. Συνάδελφοι, ὅτι πόρρω ἀπέχει τῶν ἐπιδιώξεών του. Ὑφίσταται εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἀντινομία βασική, ἀντινομία, ἡ ὁποία διαπιστοῦται ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ κειμένου τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου. Διότι τί εἰσάγει; Εἰσάγει τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογὴν διὰ συνδυασμῶν καὶ ἐρωτᾶται: ὑπάρχει σήμερον Ἕλλην πολίτης, ὁ ὁποῖος νὰ μὴν ἀνήκῃ εἰς ἕνα κόμμα; Φρονῶ ὅτι ἡ ἀπάντησις θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι ἀρνητικὴ κατὰ τρόπον ποὺ νὰ μὴν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτησιν. Πάντες ἀνήκομεν εἰς ἕνα Κόμμα. Ὅταν αὐτὸ ἔχωμεν δεδομένον ἐρωτᾶται, πῶς θὰ φθάσωμεν εἰς ἀκομμάτιστον ἐκλογὴν Δημάρχου ἔστω καὶ ἐμμέσως, ὅταν πρόκειται νὰ χρησιμοποιηθοῦν πρόσωπα τὰ ὁποῖα πάντως, θὰ ἀνήκουν εἰς ἕνα Κόμμα, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε κοινωνίαν ἀγγέλων νὰ δημιουργήσωμεν, οὔτε ἀνθρώπους ἀπὸ τὸν οὐρανὸν νὰ κατεβάσωμεν ποὺ νὰ μὴν ἔχουν δεσμοὺς εἰς τὴν γῆν καὶ μὲ ἄλλους ἀνθρώπους. Ὅταν, λοιπόν, θέτῃ ὡς ἀρχὴν τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου τὴν ἀναλογικὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων καὶ ἡ ἀναλογικὴ ἐκλογὴ τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων, προϋποθέτει συνδυασμὸν καὶ ὅπως λίαν προσφυῶς ἐξετέθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁμιλοῦντος περὶ συνδυασμοῦ —ἐννοοῦμεν σὺν «2» δηλαδή, πέραν τῶν δύο, τότε, τί κάμνομεν; ἐπισημοποιοῦμεν διὰ τοῦ Νόμου τὴν δημιουργίαν κομματικῶν ἀντιθέσεων, ἐπαυξάνομεν καὶ ἐπιβάλλομεν διὰ νόμου τὴν δημιουργίαν τῶν κομματικῶν καὶ προσωπικῶν ἀνταγωνισμῶν, διότι ἢ θὰ ἔχωμεν κόμμα πολιτικὸν ὑποστηρίζον ἐμφανῶς τὸν συνδυασμὸν ἢ ὑποψήφιον Δήμαρχον δυναμικὴν προσωπικότητα, ὁ ὁποῖος θὰ καταρτίσῃ συνδυασμὸν ὑπαγόμενον εἴτε ἐμμέσως εἰς κόμμα πολιτικὸν ἢ ἀμέσως εἰς κόμμα προσωπικὸν ὁπότε καὶ πάλιν κομματικὴν θὰ ἔχωμεν ἐκλογήν. Ὅταν λοιπόν, βλέπωμεν ὅτι γίνεται ἐπισημοποίησις τῶν ἀντιθέσεων εἴτε πολιτικῶν εἴτε προσωπικῶν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου, ἐρωτᾶται; εἶναι ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη τὸ Νομοσχέδιον, ἡ ἀποπολιτικοποίησις; δηλαδὴ τὸ βγάλσιμο ἀπὸ τὴ μέση τῶν πολιτικῶν ἀντιθέσεων καὶ ἀγώνων εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογὰς ἢ ἡ ἐπαύξησις τούτων; Ἀσφαλῶς τὸ δεύτερον. Ἑπομένως ὁ πρῶτος σκοπὸς τοῦ Νόμου ἐξουδετερώνεται ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ὅλοι μας νὰ διακρίνωμεν μὲ ὀλίγην σκέψιν. Συνεπῶς τὸ πρῶτον σκέλος εἰς τὸ ὁποῖον βασίζεται τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον καταπίπτει ἀφ’ ἑαυτοῦ, διότι ἀντὶ νὰ καταργῇ τὰς προσωπικὰς ἢ πολιτικὰς κομματικὰς ἀντιθέσεις εἰς τὴν ἐκλογὴν Δημάρχων τοὐναντίον τὰς ἐπαυξάνει, καὶ κρατύνει εἰς βαθμὸν ἀφάνταστον καὶ οὕτω καθίσταται πλέον ἄνευ ἀποτελέσματος ἡ ἐπιδίωξις τοῦ Νομοσχεδίου. Ἀλλὰ ἔρχεται καὶ τὸ δεύτερον ἐρώτημα. Ὑπάρχει πρακτικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ δηλαδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἔστω καὶ ἐμμέσως τὴν ἐκλογὴν Δημάρχου ἀκομματίστου; Ἡ ἀπάντησις πρέπει νὰ εἶναι ἀρνητικὴ διότι καὶ ὁ Δήμαρχος ὁ ἐκλεγόμενος ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ Κόμμα ἢ εἰς τὴν ὁμάδα ἐκείνην ἡ ὁποία τὸν ἐξέλεξε καὶ οὕτω θὰ εἶναι ὑποχείριος εἴτε τοῦ κόμματος εἴτε τῆς ὁμάδος ποὺ τὸν ἐξέλεξε καὶ ποτὲ ἀκομμάτιστος καὶ κατ’ ἀκολουθίαν δὲν θὰ εἶναι καὶ ὁ ἄριστος ἀφοῦ κατόπιν διαπραγματεύσεων θὰ ὑποδεικνύεται ὑπὸ τῶν συμβούλων. Ἑπομένως οὔτε ἡ ἄποψις τῆς πρακτικῆς ὠφελείας οὔτε ἡ ἄποψις τῆς πρακτικῆς ἐφαρμογῆς διὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀρίστου ἱκανοποιοῦνται διότι νομίζω ὅτι διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ὄχι μόνον οἱ ἄριστοι δὲν θὰ ἐκλεγοῦν ἀλλὰ καὶ πολλοὶ χειρότεροι θὰ ὑπάρξουν. Πολιτεύεσθε πολλοὶ περισσότερα χρόνια ἀπὸ ἐμὲ καὶ εἰς τὰς Ἐπαρχίας ἰδίως ποὺ οἱ ἀνταγωνισμοὶ εἶναι περισσότερον ἀνεπτυγμένοι καὶ θὰ γνωρίζετε καλῶς ὅτι, διὰ νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος ὁ ἐπιτυχὼν Δημοτικὸς Σύμβουλος θὰ κάμῃ μέσα εἰς τὸν κύκλον τῶν εἴκοσι συμβούλων οἱασδήποτε παραχωρήσεις διὰ νὰ στηριχθῇ εἰς τοὺς ἕνδεκα, διὰ νὰ πάρῃ τὴν ἐκλογήν, θὰ παρακαλέσῃ τὸ κόμμα, τὸ α ἢ τὸ β, καὶ θὰ συναλλαγῇ— ὀφείλω νὰ τὸ τονίσω ἀπεριφράστως— διότι διετέλεσα Δημοτικὸς σύμβουλος καὶ ἔχω πεῖραν καὶ ἡ ἐπιμονὴ καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μου δὲν προέρχεται ἀπὸ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ ἀπὸ πόνον διὰ τοὺς Δημοτικοὺς ὀργανισμοὺς διότι πρέπει νὰ τοὺς προσέξωμεν, διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ ὁπωσδήποτε καὶ ἐκλεγῇ ὁ καλύτερος Δήμαρχος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς; Ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων ἢ τῶν χειρίστων; Ἐγὼ δὲν ἀποκλείω καὶ μίαν ἄλλην ἐκδοχὴν ἡ ὁποία θὰ ἀνακύψῃ καὶ τὴν ὁποίαν θὰ μελετήσητε. Προκειμένου νὰ ἐκλεγῇ Δήμαρχος ἰσχυρὰ προσωπικότης ἡ ἀντίπαλος μερὶς διὰ νὰ τὸν ἐξουδετερώσῃ θὰ κάμῃ τὸ πᾶν νὰ ἐνισχύσῃ ἕνα πιὸ ἀδύνατον ἀπὸ τὸν ἐπιφανῆ ἄνδρα τοῦ ἰδίου συνδυασμοῦ ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, ὥστε νὰ ἐκλεγῇ οὗτος ἀντὶ τοῦ ἰσχυροῦ ἀντιπάλου των ἔστω καὶ ἐὰν διὰ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς βλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ Δήμου. Καὶ ἔχω παράδειγμα ἐπ’ αὐτοῦ. Εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1934, εἰς τὴν Κοινότητα Νέων Σφαγείων ἐξελέγησαν 7, ὑποθέτω σύμβουλοι —3,3 καὶ 1. Ὁ ἕβδομος ποὺ ἔδιδε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου ἐξεβίασε τοὺς τρεῖς καὶ τοὺς εἶπε: «Κύριοι, μὲ κάμνετε Πρόεδρον τῆς Κοινότητος; ἔρχομαι μαζύ σας. Δὲν μὲ κάμνετε σεῖς; πηγαίνω μὲ τοὺς ἄλλους».

§59Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ δὲν ἐξελέγησαν μὲ τὴν ἀναλογικήν, αὐτὴν εἶναι ἡ διαφορά.

§60Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ προσέξητε τοῦτο, ὅτι ὅταν λέγω ὅτι ἐξελέγησαν τρεῖς κατηγορίαι ἢ τριῶν πολιτικῶν ἀντιλήψεων σύμβουλοι, 3, 3 καὶ 1 νομίζω ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἴδιον.

§61Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δότι ὑπάρχει ἀναλογικὴ ἐκ τῶν πραγμάτων.

§62Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἀντικειμενικῶς, κ. συνάδελφο’, τοποθετῶ τὰ πράγματα καὶ σᾶς ἔφερα τὸ παράδειγμα αὐτό, διότι ἔζησα τὴν ζωὴν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων εἰς τὴν περιοχὴν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Μεταφέρω, λοιπόν, τὴν σχετικὴν πεῖραν εἰς ὑμᾶς, διὰ νὰ σᾶς εἴπω μὲ τὸ προαναφερθὲν παράδειγμα, ὅτι ὁ ἕβδομος κατώρθωσε ἀντίθετα πρὸς τὴν ψῆφον τοῦ λαοῦ ἡ ὁποία τὸν ἔθεσεν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἄλλου ψηφοδελτίου νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ σκοποῦ του διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Τί σημαίνει τοῦτο; Ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς κατατμήσεως τῶν δυνάμεων, διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς, νὰ ἐπιτύχῃ ὁ καλύτερος. Ἀπὸ τῆς σκοπιᾶς αὐτῆς καὶ μόνον κάμνω χρῆσιν τοῦ ἐπιχειρήματος, τὸ ὁποῖον βγαίνει ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Καὶ διὰ νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι ἐπικαλοῦμαι ἀνύπαρκτα γεγονότα καθορίζω ὅτι πρόκειται περὶ τῆς Κοινότητος Νέων Σφαγείων ὠνομάζετο δὲ Κόκκινος ὁ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιβληθεὶς καὶ γενόμενος Πρόεδρος τῆς Κοινότητος.

§63ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἀνατρέπει αὐτὸν τὸν κανόνα.

§64Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Τὸ λέγω διὰ νὰ σᾶς ἐξηγήσω ὅτι καὶ εἰς τὰς Κοινότητας ὅπου ἐκλέγονται ἀμέσως κοινοτικοὶ Σύμβουλοι καὶ ἐμμέσως ὁ Πρόεδρος, ἐπιβάλλονται τὰ πρόσωπα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ νὰ γίνουν Πρόεδροι.

§65Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν ἐὰν ἐξελέγη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Σημασίαν ἔχει ἐὰν ἦτο καλύτερος.

§66Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Δὲν ἦτο ὁ καλλίτερος.

§67Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶχε ἱκανότητα ἑλιγμῶν.

§68Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Δὲν σημαίνει ὅμως ὅτι ἡ ἱκανότης αὐτὴ ἀπολήγει πρὸς τὸ συμφέρον τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. Κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ δευτέρα ἐπιδίωξις τὴν ὁποίαν ἐπικαλεῖται τὸ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχέδιον, καθίσταται ἐκ τῶν πραγμάτων ἀλυσιτελής. Καὶ εἰς τὴν Συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τῆς 24.11.1911 ὁμολογουμένως ἀνεκινήθη ζήτημα ἀμέσου ἢ ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ διὰ τοὺς ἀστικοὺς δήμους. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε μίαν μικρὰν καὶ πάλιν ἀναδρομὴν εἰς τὰ τότε λαβόντα χώραν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπὴ μὲ τὸν Διομήδην, εἰσηγεῖτο τὴν ἔμμεσον ἐκλογὴν τῶν Δημάρχων καὶ διὰ τοὺς ἀστικοὺς δήμους. Κάμνω μίαν διευκρίνησιν ἐν προκειμένῳ, ὅτι ὁ Ρέπουλης μὲ τὸ σχέδιον Νόμου τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἀργότερον τὸν ἀριθμὸν ΔΝΖʹ, διέκρινε τοὺς Δήμους εἰς ἀγροτικοὺς (Κοινότητας) καὶ εἰς ἀστικούς, τοὺς σημερινούς, Δήμους. Καὶ διὰ μὲν τὰς Κοινότητας προέβλεπεν ὡς ἐκτελεστικὴν ἀρχὴν τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον, ἐκ τῶν μελῶν τοῦ ὁποίου ἐξελέγετο ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος (ἄρθρ. 20 τοῦ Κώδικος), διὰ δὲ τοὺς ἀστικοὺς Δήμους προέβλεπε τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν Δημάρχου. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν καὶ μὲ μέλη ἐξέχοντας τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πολιτικούς, ὡς ὁ Διομήδης, Δεμερτζῆς κ.τλ., ὑπεστήριξεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὁλοκληρωθῇ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς καὶ διὰ τοὺς ἀστικοὺς Δήμους. Ὁ Ρέπουλης εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἡ ὁποία ὑπῆρξε σημαντική, ἀνέπτυξε διὰ μακρὸν τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν διατήρησιν τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ ἐστηρίχθη εἰς τοῦτο εἰς τὸ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς ὡς ἀνελεύθερον σύστημα. Ἐν συνεχείᾳ ὑπεστήριξε μετὰ θέρμης ὅτι, ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ Δημάρχων δημιουργεῖ Δημάρχους ἀνευθύνους ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐν συνεχείᾳ εἶπεν «Ἕξεις, συνήθειαι, δεσμοὶ συμφερόντων, πολλαπλῶν δὲν δύνανται εὐχερῶς νὰ διαλυθῶσι καὶ ἐξαφανισθῶσι—θέλω τὸν Δήμαρχον ὑπεύθυνον ἔναντι τοῦ λαοῦ».

§69Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἔχετε ὅλη τὴν ἀγόρευσιν;

§70Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἔχω περικοπάς, διότι εἶναι πολὺ ἐκτεταμένη καὶ δὲν εἶχον τὴν εὐχέρειαν νὰ τὴν ἀντιγράψω. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα γενικώτερον νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ ζήτημα. Τί εἶναι ἡ ἄμεσος ἐκλογή; Τί εἶναι ἡ ἔμμεσος; Διατί δεχόμεθα τὴν ἄμεσον καὶ δὲν δεχόμεθα τὴν ἔμμεσον; Διὰ νὰ εἴμεθα ὡλοκληρωμένοι εἰς τὰ συμπεράσματά μας προκειμένου νὰ εἰσηγηθῶμεν τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν ἢ ἀπόρριψιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ὅπως καὶ πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέφερα, ὁ νόμος ΔΝΖʹ, εἰς τὸ ἄρθρον 20, προβλέπει τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν Κοινοτικῶν Συμβούλων τοὺς ὁποίους καθορίζει ὡς ὄργανα διοικήσεως. Καὶ λέγει τοῦτο: «Ἡ ἐκπροσώπησις καὶ διοίκησις τῆς Κοινότητος ἀνήκει εἰς Συμβούλιον ἐκλεγόμενον δι’ ἀμέσου διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορίας ὑπὸ τῶν ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 143 ὁριζόμενα προσόντα δημοτῶν». Διὰ τοῦ ἄρθρου 22 τοῦ ΔΝΖʹ προεβλέφθη ἡ ἐκλογὴ τῶν Προέδρων Κοινοτήτων. Αὕτη ἦτο ἡ ἄποψις Ρέπουλη ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγροτικοὺς Δήμους τὰς Κοινότητας, δηλαδή, διὰ τοῦ ἄρθρου 143 καθιέρωσε τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων τοῦ ἄρθρου ἔχοντος οὕτω: «Ὁ Δήμαρχος, οἱ Πάρεδροι καὶ οἱ Δημοτικοὶ ἢ Κοινοτικοὶ Σύμβουλοι ἐκλέγονται κατὰ τετραετίαν δι’ ἀμέσου διὰ ψηφοδελτίων ἐκλογῆς συνερχομένων ἐπὶ τούτῳ τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος δημοτῶν τῶν ἐχόντων τὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Νόμου περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν προσόντα. Αὐτὸ ἦτο τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἴσχυε διὰ τὴν ἐκλογὴν Δημοτικῶν ἀρχῶν. Εἰδικώτερον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων εἰς τὰς μεγάλας πόλεις λαμβάνων πρόνοιαν περὶ ἐκπροσωπήσεως καὶ τῆς μειοψηφίας διὰ τοῦ ἄρθρου 147 προέβλεψεν ὡς ἑξῆς τὴν ἐκλογὴν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν: «.... (ἀναγινώσκει)....». Ἐπὶ ἐκλεγομένων 30 συμβούλων οἱ λαβόντες σειρὰν ἀπὸ 1–20 ὁρίζονται οἱ τακτικοὶ Σύμβουλοι τῆς πλειοψηφίας ἀπὸ 21–30 ὁρίζονται οἱ ἀναπληρωματικοὶ Σύμβουλοι τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀπὸ 31–40 ὁρίζονται 10 τακτικοὶ τῆς μειοψηφίας, ἀπὸ 41–50 ἀναπληρωματικοὶ τῆς μειοψηφίας. Ἄρα τὸ ὑπάρχον σύστημα ἀφήνει ἐλευθέραν τὴν ἐκλογὴν χωρὶς δέσμευσιν τοῦ ψηφοφόρου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς Συμβούλους του, ἀρκεῖ νὰ γράψῃ 30 πρόσωπα τῆς ἀρεσκείας του. Καὶ ἐρωτῶ: Ὑπάρχει καλύτερον σύστημα ἀπ’ αὐτό; Ἐνῷ μὲ τὸ παρὸν Νομοσχέδιον ὑποβάλλεται εἰς τὴν διὰ συνδυασμῶν κομματικὴν δέσμευσιν καὶ τὴν ἐκλογὴν τὴν κάνει κομματικὴν καὶ θὰ στηριχθῇ ὁπωσδήποτε εἰς κόμμα, ἐνῷ τοὐναντίον ἔχομεν τώρα σύστημα, χωρὶς συνδυασμούς, χωρὶς συνθήματα. Μὲ ἄλλα λόγια μὲ τὸ τωρινὸν σύστημα ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Εἶναι τὸ σύστημα ποὺ ἐφηρμόσθη τόσα χρόνια καὶ ἐπέτυχε. Προκειμένου περὶ ἐκλογῆς Δημάρχων ἴσχυε τὸ σύστημα τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας καὶ τὸ πρῶτον τὸ 1925 καθιερώθη, ὥστε διὰ νὰ θεωρηθῇ ἐπιτυχὼν Δήμαρχος ἔδει νὰ συγκεντρώσῃ τοὐλάχιστον τὰ 30% τῶν ψηφισάντων, πλὴν ὅμως καὶ τὸ ποσοστὸν τοῦτο ηὐξήθη μετέπειτα εἰς 40% διὰ τοὺς Δήμους Αʹ κατηγορίας (ἄνω τῶν 100.000 κατοίκων) καὶ παρέμεινε 30% διὰ τοὺς κάτω τῶν 100.000 μὲ σκοπὸν νὰ ἀποκλείσῃ τὴν ἐκλογὴν ὡρισμένων Δημάρχων χωρὶς ὅμως ἀποτελέσματα διότι τὸ 1925 ὅταν ἔγιναν δημοτικαὶ ἐκλογαὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑποψήφιος Δήμαρχος ἦτο τότε ὁ κ. Πατρίκιος καὶ ἦλθε πρῶτος πλειοψηφῶν. Ἡ τότε ὅμως δικτατορικὴ Κυβέρνησις ἐστέρησε τοῦ Δημαρχιακοῦ ἀξιώματος τὸν κ. Πατρίκιον, καθιέρωσε δὲ τὸ ποσοστὸν ἐκλογῆς τὸ ὁποῖον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἀνεβίβασεν ἀπὸ 30% εἰς 40%. Παρ’ ὅλα αὐτὰ πάλιν ὁ κ. Πατρίκιος ἐξελέγη Δήμαρχος καὶ οὕτω ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος διεπιστώθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ δὲν πρέπει νὰ ἀποκλείσωμεν ἐκ τῆς Δημαρχίας τὴν αʹ ἢ βʹ μερίδα δημιουργοῦντες φράγματα νομικὰ διὰ νὰ περιστείλωμεν τὰ κοινωνικὰ ἢ πολιτικὰ ρεύματα, καὶ κάθε ἐπανάληψις τοῦ πειράματος ἐκείνου εἶναι ἄσκοπος καὶ ματαία.

§71Σ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ ἕνα ἄλλο παράδειγμα· εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1925 ὁ πατήρ μου ἦτο ὑποψήφιος Δήμαρχος εἰς τὰς 12 τὸ μεσημέρι ἐδέχθημεν δύο ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ζοῦν ἀκόμη ἐκ μέρους τοῦ Δικτάτορος καὶ τοῦ ἐζήτησαν τοῦ πατρός μου, νὰ δηλώσῃ ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν δημοκρατίαν. Ὁ πατήρ μου ἠρνήθη. Ἡ ἐκλογὴ ἐξηκολούθησεν. Εἰς τὰς 6 τὸ βράδυ ὅμως ἀνέτρεψαν ἢ μᾶλλον ἤλλαξαν τὰς κάλπας τῶν συνοικισμῶν καὶ βεβαίως ἐπέτυχεν ὁ ἀντίπαλος τοῦ πατρός μου. Θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτὸ ὅτι ὅταν ὑπάρχῃ προσωπικότης ἢ τὸ ρεῦμα, δὲν εἶναι τίποτε δυνατὸν νὰ τὰ ἐμποδίσῃ.

§72Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Αἱ προϋποθέσεις τοῦ 1925 δὲν εἶναι ἀνάλογοι μὲ τὰς σημερινάς. Ἐκεῖ ἐπάλαιον δύο ὑποψήφιοι μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ εἶναι ἢ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ ἕνας Δήμαρχος μὲ ποσοστὸν 20 ἕως 30%;

§73Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ὄχι, διότι ἔχει διάταξιν τὸ ἄρθρον 127 συμφώνως πρὸς τὴν ὁποίαν προβλέπεται ὡς βάσις ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου 40% διὰ τοὺς μεγάλους Δήμους καὶ 30% διὰ τοὺς μικροτέρους Δήμους ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ψηφοφορησάντων. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ ἐὰν ὑπάρχουν 3–4 μερίδες τὸ 40% δὲν ἔχει περισσότερα δικαιώματα νὰ κυβερνήσῃ τοὺς ἄλλους διασπασμένους;

§74Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 40% τῶν ψήφων μὲ τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς θὰ φέρῃ ἀποτελέσματα ἄνω τοῦ 50% καὶ συνεπῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλουν νὰ ἀποφύγουν δὲν θὰ τὸ ἀποφύγουν.

§75Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ κρίνετε μὲ τὸ σύστημα τῶν Βουλευτικῶν ἐκλογῶν· ἐδῶ τοιοῦτος κίνδυνος δὲν ὑπάρχει.

§76Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, θὰ ἤθελα εἰς τὴν διακοπήν σας αὐτὴν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν ἡ ὁποία βγαίνει ἀπὸ τὸ κείμενον τοῦ ἰδίου σχεδίου Νόμου τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπει οὔτε καθιερώνει τὴν ὁπωσδήποτε ἐκλογὴν προσώπου ὡς δημάρχου προερχομένου ἐκ τῆς πλειοψηφίας. Διότι προβλέπει τὴν ἐκλογὴν διὰ σχετικῆς πλειοψηφίας τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου εἰς δευτέραν ψηφοφορίαν. Βλέπω ὅτι λέγει, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐπιτύχῃ εἰς τὴν πρώτην, γίνεται δευτέρα καὶ τρίτη καὶ ἐρωτᾶται: εἴμεθα 30 Σύμβουλοι κατανεμηθέντες εἰς 5 κόμματα ἀπὸ 6. Μὲ 7 Συμβούλους, ναὶ ἢ ὄχι; βγαίνει ὁ Δήμαρχος κ. Στεφανόπουλε; Ἀφοῦ αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀντικρούσω κάθε σκέψιν στηρίξεως τοιούτου Νομοσχεδίου, διότι βγαίνει Δήμαρχος μὲ 7 ψήφους εἰς τοὺς 30 ἐνῷ ὑποστηρίζεται ὅτι τὸ 40% δὲν ἀποτελεῖ σαφῆ ἐκδήλωσιν ἑνὸς συμπαγοῦς ὄγκου πολιτῶν, ποὺ ἐπὶ τέλους ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκλέξουν τὸν καλύτερον Δήμαρχον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ σύστημα τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς εἶναι τὸ ἄριστον, ἀλλὰ τονίζω ὅτι εἶναι καλύτερον ἀπὸ ἐκεῖνο τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸ ὁποῖον ἡ μειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐγὼ ἀντιτιθέμεθα καὶ τὸ ὅτι δὲν συμφωνῶ πρὸς τὸ Νομοσχέδιον δὲν ὀφείλεται εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οὔτε εἰς ἄλλον τινὰ σκοπὸν ἀλλὰ ἡ ἀντίθεσίς μου προέρχεται ἀπὸ πόνον πρὸς τὰ δημοτικὰ πράγματα. Ἐπόνεσα κύριοι συνάδελφοι, διότι τὰ ἔζησα καὶ νοιώθω ὅτι ὁ Δήμαρχος ὁ ἀμέσως ἐκλεγόμενος εἶναι ὁ προστάτης τοῦ Δήμου, εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ θὰ συνεγείρῃ τὸ σύμπαν, ἐνῷ ὁ δήμαρχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, θὰ εἶναι ὁ ἀφ’ ὑψηλοῦ Δήμαρχος, θὰ εἶναι ὁ παράκλητος, τὸν ὁποῖον οἱ ἄλλοι θὰ παρακαλοῦν νὰ φέρουν εἰς τὸ προσκήνιον. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅταν ἕνας ἄνθρωπος ποὺ βαρύνεται μὲ ἀξιώματα νομίζῃ ὅτι δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐξυπηρετῇ τὸν διπλανόν του. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει δικαιολογία νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς νὰ ἀνυψώσωμεν εἰς τὸ νὰ κυβερνήσῃ τὸν Δῆμον πρόσωπον ὅταν τοῦτο δὲν αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν του ὑποχρεωμένον νὰ πῇ καλημέρα εἰς τὸν διπλανόν του. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι μεγαλοποιοῦμεν τὰς προσωπικότητας ὡρισμένων ἀδιαφόρων διὰ τὰ κοινά. Διότι ἐὰν εἶναι δύσκολος ἡ ἐκλογικὴ ἐπιτυχία προσώπων κύρους διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Δημάρχου, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ψυχοσύνθεσιν τοῦ λαοῦ μας καὶ ὄχι εἰς τὸ ἰσχῦον σύστημα ἐκλογῆς τῶν δημάρχων. Ἐὰν ὁ λαός μας δὲν ἔχῃ ὡριμότητα καὶ πολιτισμὸν τοιοῦτον ὥστε νὰ ἐκλέγῃ τὸν ἄριστον Δήμαρχον δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ σύστημα νὰ τοῦ δώσῃ αὐτὴν τὴν εὐκαιρίαν μάλιστα μὲ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ξένα πρὸς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ διότι ὁ λαὸς ἐπίστευσεν εἰς τὸν θεσμὸν τοῦ ἀμέσως ἐκλεγομένου Δημάρχου ὡς θεσμὸν ἐξυπηρετοῦντα τὰς ἀνάγκας του.

§77Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἀποτελεῖ προσωπικήν σας γνώμην ἢ καὶ κομματικήν σας κατεύθυνσιν αὐτὴ ἡ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἐκφράζετε; Ἐκπροσωπεῖται καὶ τὸ κόμμα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν;

§78Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἀποτελεῖ ὡλοκληρωμένην ἀντίληψιν καὶ τοῦ κόμματός μου καὶ τῶν κυρίων συναδέλφων τῆς μειοψηφίας ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ.

§79Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐρωτῶ ἐὰν ἀποτελῇ καὶ γνώμην τοῦ κόμματός σας.

§80Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Τὴν γνώμην τοῦ κόμματος θὰ τὴν ἀναπτύξῃ ὁ Πρόεδρος τοῦ Κόμματός μου. Κύριε Γιαννόπουλε, εἶσθε παλαιὸς κοινοβουλευτικός, θητεύετε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ ὀφείλετε τοὐλάχιστον νὰ προσέξετε τὸ ἀρχικὸν σημεῖον τῆς εἰσηγήσεώς μου. Εἶπον ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ εἰσήγησίς μου δὲν ἀποτελεῖ μόνον προσωπικήν μου ἀντίληψιν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τὸ ἀπαύγασμα συγκεκριμένων ἀντιλήψεων συναδέλφων εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν.

§81Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦ κόμματός σας.

§82Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἔστω κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ὅμως δὲν ἐμφανίζομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος.

§83Α. ΣΒΩΛΟΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε κ. Συνάδελφε ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας, καὶ ἐκπροσωπεῖτε τὴν ἄποψιν τῆς μειοψηφίας. Ἐὰν συμπίπτῃ νὰ ἐκπροσωπῆτε καὶ τὰς γνώμας τοῦ κόμματος ἢ τῆς ὁμάδος εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκετε αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐνδιαφέρῃ τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας. Εἶναι θέμα ποὺ θὰ τὸ ἀκούσῃ ἀπὸ τὰ ἄλλα μέλη τῆς ὁμάδος. Ἀλλὰ διερωτῶμαι διατὶ αὐτὴ ἡ ἐρώτησις ἡ πιεστικὴ πρὸς τὸν ρήτορα;

§84Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἐγὼ προσέθεσα ὡρισμένα στοιχεῖα ἀπὸ τὴν πεῖραν ποὺ ἔχω.

§85Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τοῦτο: Μειώνει τὴν σημασίαν τῶν ἀπόψεων τοῦ συναδέλφου ἐὰν ἐκφράζῃ τὰς ἀπόψεις τοῦ ΣΚ–ΕΛΔ ἢ τὰς τονώνει;

§86Γ. ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Γιαννόπουλε σεῖς ἀνεπτύξατε τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε ἢ τὰς ἀπόψεις τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει συμφωνῶ ἀπόλυτα μὲ τὸν ρήτορα ὁ ὁποῖος ἔχει πεῖραν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως καὶ γνωρίζει ὅτι Δήμαρχος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος καὶ ὁ ἄρχων τῆς πόλεως, εἶναι ὁ ἀσκῶν ἐξουσίαν.

§87Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ὁ κ. Γιαννόπουλος ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ Βήματος ἀπηχεῖ τὰς γνώμας τοῦ κόμματος ὅσον ἀφορᾷ τὸ κείμενον τοῦ Νομοσχεδίου, ἢ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσει περὶ ἐμμονῆς εἰς τὴν παράδοσιν κλπ.

§88Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν παράδοσιν τοῦ Δημάρχου.

§89Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ εἶναι τὸ ἄμεσον ἢ ἔμμεσον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου καὶ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημοτικῶν Συμβούλων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ παρὰ μόνον ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀσχέτως ἐὰν αἱ ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἀναπτύσσω, συμπίπτουν μὲ τὰς ἀπόψεις Α, Β, ἢ Γ. κόμματος ἢ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω ἢ τῆς ἀριστερᾶς γενικῶς. Ἐζήσαμεν οἱ περισσότεροι εἰς τὰς Ἀθήνας, γνωριζόμεθα οἱ περισσότεροι ὡς δικηγόροι καὶ ἀντιλαμβανόμεθα πῶς ἀντιμετωπίζομεν τὰ ζητήματα, ἀλλὰ προέχει ἐν προκειμένῳ ἡ ἀνάπτυξις ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι ἐξυπηρετοῦν τοὺς Δημοτικοὺς ὀργανισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τῆς δημιουργίας τῆς διοικήσεως τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἑπομένως προτείνω τὸ ἄμεσον τῆς ἐκλογῆς τῶν Δημάρχων, τὸ προτείνω διότι νομίζω καὶ αὐτὴ ἦτο ἡ γνώμη τῶν μελῶν τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τῶν Δημάρχων ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῶν Δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Τὸν Δήμαρχον τὸν ἐπίστευσεν ὁ λαὸς τὸν ἐπόνεσε διότι ἐξελέγη ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν, ἐνῷ ὁ παράκλητος Δήμαρχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐκλεγῇ ἀπὸ τοὺς ἑπτὰ Συμβούλους, θὰ γίνῃ τύραννος καὶ θὰ εἶναι ὑποχείριος τῶν ἐκλεκτόρων του, ὅταν κύριοι συνάδελφοι μεταξὺ λαοῦ καὶ Δημάρχων παρεμβάλλεται παράγων τρίτος, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον δημιουργεῖται τὸ ἀνεύθυνον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπέμεινε καὶ ὁ Ρέπουλης νὰ μὴ καθιερωθῇ διὰ τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς τὸ ἀνεύθυνον τοῦ Δημάρχου διότι τὸ ἀνεύθυνον σημαίνει σμπαράλιασμα τῶν Δήμων, σημαίνει καταστροφήν. Εἰς τὸ Κεφάλαιον αὐτὸ ἡ μειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιμείνῃ ὄχι διὰ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ διότι πρόκειται περὶ μέτρου ἀφορῶντος ὄχι τὸ παρὸν ἀλλὰ μόνον τὸ μέλλον καὶ θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἥσυχον τὴν συνείδησίν της ὅτι ἔκαμε τὸ καθῆκον της εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν καὶ δὲν συνετέλεσεν εἰς τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν Δημοτικῶν ὀργανισμῶν διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῶν ὑπό κρίσιν καινοτομιῶν, διότι ἄλλως θὰ ἦτο ἱστορικὴ ἡ εὐθύνη μας, καὶ ἑπομένως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιμένω εἰς τὸ ἄμεσον τῆς ἐκλογῆς τοῦ Δημάρχου διότι ἐκλεγομένου τοῦ Δημάρχου ἀπὸ τὸ Συμβούλιον οὗτος θὰ εἶναι ὄργανον, ποὺ θὰ ἐξυπηρετῇ τὰ μικρορουσφέτια τῶν ὀλίγων Συμβούλων οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν στηρίζουν. Πῶς δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι θὰ ἐκλεγῇ ὡς Δήμαρχος ὁ ἄριστος, ἀφοῦ διὰ τοῦ συστήματος τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς θὰ γίνῃ Δήμαρχος ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἐθεώρησεν τὸν ἑαυτόν του ἱκανὸν νὰ βγῇ εἰς τό πεζοδρόμιον νὰ κάμῃ ἀγῶνα;

§90Α. ΑΓΓΕΛΟΥΣΗΣ. Θὰ κατέβῃ ὁμοῦ μετὰ τῶν ἄλλων Συμβούλων εἰς τὰς ἐκλογάς.

§91Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἐὰν ὁ ὑποψήφιος π. χ. Δήμαρχος Ἀθηνῶν νομίζῃ ὅτι ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ γίνῃ Δήμαρχος στάδιον δόξης τοῦ ἀνοίγεται μπροστά του. Τὰ 40% τῶν ψήφων τὸν περιμένουν. Δὲν ἐμπιστεύεται ὅμως εἰς τὸν ἑαυτόν του καὶ δι’ αὐτὸ θέλει ἔμμεσον ἐκλογήν. Ὄποιος ὑποστηρίζει ὅτι θὰ ὑπάρξῃ ἀκομμάτιστος ἐκλογὴ εἶναι ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου, διότι, δὲν ὑπάρχει ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνήκῃ σὲ κόμμα. Ὄπως ἐπίσης ἐκεῖνος ποὺ ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὰ ἄψυχα κείμενα τῶν Νόμων νὰ περιστείλῃ τὰ πολιτικὰ ἢ κοινωνικὰ ρεύματα πλανᾶται καταφόρως. Προκειμένου νὰ καθίσταται ὁ Δήμαρχος ὑποχείριος τοῦ Κόμματος καὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Συμβουλίου προτιμῶ τὸν Δήμαρχον τὸν ἐκλεγόμενον ἀπὸ τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν ποὺ θὰ στηρίζεται εἰς τὸ μέγα ἐκλογικὸν Σῶμα. Νομίζω ὅτι ὁ οὕτω ἐκλεγόμενος Δήμαρχος θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα νὰ ὑψώσῃ τὸ ἀνάστημά του καὶ ἀπέναντι τοῦ κόμματος ὅταν τοῦ ζητοῦνται παράνομα πράγματα.

§92Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ μέχρι τοῦδε τακτικὴ σᾶς ἔχει ἐνθουσιάσει;

§93Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Διατί ἐξανίστασθε;

§94Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Νὰ ἀφήσωμεν τὸν εἰσηγητὴν τῆς μειοψηφίας νὰ ὁμιλήσῃ ἐλεύθερα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις του. Ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ συζήτησις δὲν εἶναι διακριτικός. Ἐπιφέρει τὴν σύγχυσιν ἡ ὁποία βλάπτει. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ τελειώνῃ ὁ κ. εἰσηγητὴς καὶ μετὰ νὰ λάβουν τὸν λόγον οἱ ἄλλοι.

§96Η. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ ἀναφέρω τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἡ ἄμεσος ἐκλογὴ τοῦ Δημάρχου δύναται νὰ εἶναι κάπως ὑπεράνω τῶν κομμάτων. Εἰς τὸν τόπον μου τὴν Λαμίαν ἐγένετο ἐκλογὴ Δημάρχου καὶ ἐξελέγη Δήμαρχος ὁ Γ. Πλατῆς νῦν Βουλευτὴς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, παρὰ τὴν θέλησιν ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων διότι παρὰ τὴν συμφωνίαν δύο ἀντιπάλων πολιτικῶν κομμάτων διὰ τὴν ἐκλογὴν ἑνὸς προσώπου τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ἀντιπαθὲς εἰς τὸν λαὸν τῆς Λαμίας ἔκανεν ὥστε ὁλόκληρος ὁ λαὸς νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ὑποψηφιότητα τοῦ Πλατῆ καὶ ὁ ὁποῖος ἐξελέγη παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ πατρός μου καὶ τοῦ Μακροπούλου. Δημιουργοῦνται συνεπῶς κύριοι εἰς τὴν ἄμεσον ἐκλογὴν ρεύματα τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπεράνω τῶν θελήσεων τῶν κομμάτων. Διὰ τοῦτο τὰ κόμματα εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ συνεννοηθοῦν περὶ τῆς ὑποψηφιότητος ἑνὸς προσώπου τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὴν ἀνοχὴν τοῦ λαοῦ διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ.

§97Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ὀφείλω χάριτας εἰς τὸν κ. Συνάδελφον διότι μοῦ ὑπενθύμισεν μίαν ἀνάλογον περίπτωσιν ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἐπὶ Βενιζέλου ἐπροτάθη ὑποψήφιος Δήμαρχος Πειραιῶς ὁ Βιομήχανος Μεταξᾶς. Καὶ μολονότι ὁ Βενιζέλος ἦτο πανίσχυρος δὲν κατώρθωσεν νὰ ἐπιβάλῃ τὸν Μεταξᾶ. Ἐγένετο ἐπαναληπτικὴ ἐκλογὴ καὶ τῆς κινήσεως ἡγεῖτο ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργός. Ὑπεδείχθη Δήμαρχος ὁ Μιαούλης ὁ ὁποῖος καὶ ἐξελέγη διότι ἦτο Μιαούλης. Θέλετε καλύτερον παράδειγμα τούτου; Παρὰ τὸν βενιζελισμὸν τοῦ Πειραιῶς ὁ Μεταξᾶς δὲν ἐξελέγη διότι ἦτο ξένος πρὸς τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ. Ἦτο κλεισμένος εἰς τὴν ἐπιχείρησίν του καὶ δὲν εἶχε βγῆ πουθενὰ νὰ τὸν δῇ κανένας. Μολονότι λοιπὸν εἶχε ἀπόλυτον δύναμιν ὁ βενιζελισμὸς δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ τὸν Μεταξᾶ. Ἑπομένως δὲν εἶναι ὁ Νόμος ποὺ θὰ δώσῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ βγῇ ὁ α ἢ ὁ β ὑποψήφιος, ἀλλὰ τὸ λαϊκὸν ρεῦμα πρὸς τὸ α ἢ τὸ β πρόσωπον. Ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ ἔχει καὶ ἄλλο σοβαρὸν μειονέκτημα ὅτι ἐγκαθιστᾷ Δήμαρχον πρόσωπον μὴ ἀπολαμβάνον τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς μεγάλης λαϊκῆς μάζης. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφέρω ἓν παράδειγμα ἀπὸ τὴν ἱστορίαν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ὁ Πατριάρχης Ἰωακεὶμ ὁ Γʹ ἦτο μία μεγάλη φυσιογνωμία ἡ ὁποία ἐδέσποζεν εἰς τὴν ἐποχήν του καὶ μετέπειτα. Τὸ ἐκλογικὸν σῶμα τότε ἐπέμενε νὰ ἐκλέξῃ τὸν Ἰωακείμ. Ἀντίπαλοί του ἦσαν δύο ἄλλοι ὄχι ἴσης περιωπῆς. Ἐγένετο ἡ ἔμμεσος ἐκλογὴ ὑπὸ τῶν συνοδικῶν καὶ ἐξελέγη ἀντὶ τοῦ Ἰωακεὶμ ὁ ἀπὸ Λέρου καὶ Καλύμνου Ἄνθιμος Τσᾶτσος, δηλαδὴ ὄχι ὁ καλύτερος. Αὐτὸ εἶναι χαρακτηριστικὸν τῆς νοθεύσεως τοῦ Λαϊκοῦ φρονήματος παράδειγμα.

§98Δ. ΧΡΗΣΤΑΚΟΣ. Ὁ Σουλτὰν Χαμὶτ δὲν ἤθελε τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ἰωακείμ, ἀλλὰ μετὰ τὴν τρίτην ἐκλογὴν ὁ Σουλτάνος ὑπέκυψεν καὶ ἐξελέγη ὁ Ἰωακείμ.

§99Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Μετὰ ἓν ἔτος παρῃτήθη ὁ Ἄνθιμος Τσᾶτσος καὶ τότε ἐξελέγη ὁ Ἰωακεὶμ διότι συνεκέντρωσε τὴν πλειοψηφίαν τῶν συνοδικῶν, ἄλλως ἡ ἐκλογή του καὶ πάλιν θὰ ἐματαιώνετο, μολονότι ἡ ἐκλογικὴ Συνέλευσις πρὸς αὐτὸν ἀπέβλεπεν ἐν τῷ συνόλῳ. Τώρα ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα καὶ λέγω ὅ,τι ἐξέθεσα καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὅτι δηλαδή, εἰς τὸν τόπον μας ἴσως δὲν ὑπάρχει Ἕλλην ὁ ὁποῖος νὰ μὴ νομίζῃ τὸν ἑαυτόν του κατάλληλον δι’ Ὑπουργὸν τοὐλάχιστον καὶ πολλοὶ μάλιστα καὶ διὰ Πρωθυπουργόν. Ὅταν τοιαῦται ἀντιλήψεις ὑπάρχουν ἀναλογίζεσθε τί θὰ γίνεται εἰς ἕνα Συμβούλιον τριάντα ἀνθρώπων ποὺ ὅλοι θὰ νομίζουν τὸν ἑαυτόν τους ἱκανὸν διὰ Δήμαρχον.

§100Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Νομίζετε ὅτι οἱ φιλοδοξοῦντες νὰ διοικήσουν τοὺς Δήμους καὶ ἔχοντες ἱκανότητα, ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐμμέσου ἐκλογῆς νὰ κατέλθουν εἰς ἐκλογάς; Κατ’ ἐμὲ δὲν θὰ κατέλθουν εἰς ἐκλογὰς διότι καὶ νὰ ἐκλεγοῦν Σύμβουλοι δὲν θὰ ἐκλεγοῦν Δήμαρχοι.

§101Χ. ΡΙΖΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ μία ἐξαιρετικὴ προσωπικότης δὲν νομίζετε ὅτι θὰ παρασύρῃ τοὺς ψηφοφόρους εἰς τὸ νὰ ψηφίσουν ὁλόκληρον τὸ ψηφοδέλτιον;

§102Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἡ ψυχολογία ἑκάστου Δημάρχου εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Ὁ καθεὶς θέτει ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ τὴν ὑποψηφιότητα ὅταν ξέρῃ ὅτι συγκεντρώνων τὸ νόμιμον ποσοστὸν τῶν ψήφων θὰ βγῇ Δήμαρχος. Ὅταν ὅμως ξέρῃ ὅτι ἡ ἐκλογή του θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ Συμβούλους ποὺ ὅλοι τους θὰ χρησιμοποιήσουν διάφορα μέσα γιὰ νὰ γίνουν Δήμαρχοι τότε δὲν θέλει νὰ εἶναι οὔτε ὑποψήφιος Σύμβουλος καὶ ἔτσι οἱ καλοὶ θὰ παραμερίσουν.

§103Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἔχῃ ἀκριβῶς ἠσφαλισμένην τὴν ἐκλογήν του ὁ ὑποψήφιος θὰ βάλῃ εἰς τὸ Συμβούλιον ὑποψηφίους κατωτέρους του.

§104Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ὁ ἐξ Ἀχαΐας κ. Συνάδελφος μὲ ἐβοήθησε πάρα πολύ.

§105Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ὅπως μᾶς ἐνεφανίσθη τὸ ἔμψυχον αὐτὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀποτελέσῃ τὰ σώματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ποὺ νὰ εἶναι ἄνθρωποι νὰ πληρώνωνται καὶ νὰ ἐξαγοράζωνται, τότε ἂς λείπῃ ἡ αὐτοδιοίκησις αὐτή. Ἄν ὅλοι αὐτοὶ εἶναι πωρωμένοι ἄνθρωποι καὶ ἱκανοὶ νὰ ἐξαγορασθοῦν, αὐτὸ μοῦ κάμνει κατάπληξιν.

§106Δ. ΝΤΑΓΓΑΣ. Ἐδέχθην διακοπὰς διὰ νὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἀντιλήψεις εὐρύτερον καὶ αὐτὸ δὲν τὸ ἔκαμα δι’ ἄλλον λόγον παρὰ μόνον διὰ νὰ δώσω τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς κ. κ. Συναδέλφους νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἄν πρόκειται ὅμως μὲ τὴν ζυγαριὰν τοῦ Φαρμακείου νὰ ζυγίζωνται τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ κάθε ἐκλογικοῦ συστήματος πρέπει νὰ ἔχετε μεγάλην ὑπομονὴν διὰ νὰ εὑρεθῇ τὸ τέλειον. Κατ’ ἐμὲ ὀλιγώτερον τέλειον, εἶναι τὸ προτεινόμενον ἀπὸ τὸ ὑπάρχον, διότι εἶναι ἕνα σύστημα ποὺ ἐπεκράτησε καὶ ἀπέδωσε καὶ τὸ ὁποῖον ἐστερεώθη μέσα εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ καὶ πρέπει νὰ τὸ διατηρήσωμεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρίτην καινοτομίαν τοῦ Νομοσχεδίου τὴν ἀναγομένην εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ θεσμοῦ τῶν Παρέδρων, νομίζω ὅτι ἡ κατάργησις τούτου δὲν θὰ ὠφελήσῃ τοὺς Δήμους, ὡς δὲν ἔβλαψε τούτους καὶ ἡ διατήρησίς του μολονότι οὗτος ἀπ’ ἀρχῆς εἶχεν περιπέσει εἰς ἀχρηστίαν. Κύριοι συνάδελ☐ ☐τάχρησιν τῆς ἀνοχῆς της, ἐνόμισα ὅμως ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν ἐν πλάτει νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις αὐτὰς αἱ ὁποῖαι μὲ ὑποχρεώνουν νὰ εἰσηγηθῶ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀπόρριψιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν Νομοσχεδίου, διότι εἶμαι πεπεισμένος, καὶ μεταφέρω ἐν προκειμένῳ καὶ τὰς ἀπόψεις τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι καθιστάμενον τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο Νόμος, θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διάσπασιν, τὴν διάλυσιν καὶ τὴν ἀποσύνθεσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους οἱ ἀποτελοῦντες τὴν μειοψηφίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπὸ καθῆκον ἐπιτακτικὸν καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καὶ ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοσχεδίου διὰ τὸ καλὸν τοῦ λαοῦ καὶ διὰ τὸ καλὸν τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως. (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Σβῶλος ἔχει τὸν λόγον.

§108ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, παρῆλθεν ἡ ὥρα, νὰ διακόψωμεν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ ὅπως λυθῇ ἡ συνεδρίασις;

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ. μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως ἀναφοράς, ἐρωτήσεις καὶ νομοθετικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 9.40′ μ. μ.)