1950.04.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9η

Πέμπτη 27 Ἀπριλίου 1950

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Δ. Β. ΓΟΝΤΙΚΑ

(Ὥρα 6.15′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Εἰς τὴν σελίδα 8, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν κ. Τουρκοβασίλην διεμαρτυρήθην, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐξεδηλοῦντο αἰσθήματα ὑπὲρ τῆς δικτατορίας, ἡ ὁποία κατέλυσε τὸ Κοινοβουλευτικὸν βῆμα, εὑρίσκεται μία φράσις: «Μπουρδάρα, κάθησε κάτω».

§3Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ διαγραφῇ.

§4Γ. ΜΟΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ἔκαμα μίαν διακοπὴν τοῦ κ. Τουρκοβασίλη, ἡ ὁποία δὲν διετυπώθη καλῶς εἰς τὰ πρακτικά, διὰ νὰ τονίσω ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀγνοεῖται καὶ ἔχει λησμονηθῆ καὶ παραμερισθῆ, νὰ τονίσω ὅτι ἐκτὸς τῶν 28.000 παιδιῶν, τὰ ὁποῖα κατακρατοῦνται εἰς τὰς χώρας τοῦ παραπετάσματος, ὑπάρχουν καὶ ὁλόκληροι πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμμερισθῆ τὴν ἰδίαν τύχην. Πρόπερσυ π. χ. ὅλοι οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τοῦ Γράμμου ἀπήχθησαν εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Πέρυσι κατὰ τὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ Βιτσίου ὁ λεγόμενος δημοκρατικὸς στρατὸς ἔφυγε καὶ ἡρωϊκῶς ἐπρόλαβε νὰ ἀπαγάγῃ μαζί του, ὡς τρόπαιον, τοὺς κατοίκους ὅλων τῶν χωρίων τῆς Πρέσπας, ἀδιακρίτως φύλου καὶ ἡλικίας, ἄνδρας, γυναῖκας, γέρους καὶ τὰ ὀλίγα ἐναπομείναντα παιδιὰ καὶ μετὰ ἕνα μῆνα περίπου ἔφθασεν ἐπιστολὴ ἐκ Πολωνίας, διὰ τῆς ὁποίας διεπιστοῦτο ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μετεφέρθησαν εἰς τὴν Πολωνίαν. Δὲν εἶναι γνωστὸν διὰ ποίους λόγους μετεφέρθησαν ἐκεῖ. Εἶναι τὰ ἀνεξιχνίαστα μυστήρια. Φαίνεται ὅτι μετεφέρθησαν διὰ πλοίων ἀπὸ τὴν παραλίαν τῆς Ἀλβανίας, τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς θαλάσσας, κάτω ἀπὸ τὴν μύτη μας. Πάντως βέβαιον εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡδηγήθησαν βίᾳ εἰς τὴν Πολωνίαν, κατακρατοῦνται ἐκεῖ βίᾳ καὶ βίᾳ ὑποβάλλονται εἰς καταναγκαστικὴν ἐργασίαν ὑπὸ συνθήκας φρικτάς. Τὰ γράμματα ποὺ ἔρχονται εἶναι πλέον ἢ εὔγλωττα διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ἀρκετοὶ δὲ ἐκ τούτων ἀπέθανον.

§5Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ ἀποθάνουν καὶ οἱ ὑπόλοιποι, ἐνῷ ἡμεῖς ἐδῶ δίδομεν ἀμνηστίαν.

§6Γ. ΜΟΔΗΣ. Τὸ ἔδαφος τῆς Πολωνίας, ἡ ὁποία ἔχει δοκιμάσει τόσα ἀπὸ τὴν ξενικὴν δουλείαν καὶ τυραννίαν, κατέστη πάλιν ἄσυλον τῶν νέων αὐτῶν σκλάβων, τοὺς ὁποίους ὁ ἰδικός μας καὶ ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς ἐν ἀγαστῇ συμπνοίᾳ καὶ αἱ χῶραι τῶν Λαϊκῶν Δημοκρατιῶν ἐκ συστήματος καὶ ἀπὸ κοινοῦ συνειργάσθησαν καὶ συνέπραξαν εἰς τὸ ἀκατανόμαστον αὐτὸ ἔγκλημα, ἔγκλημα τὸ ὁποῖον ἀτιμάζει τὴν ἐποχήν μας. Μετεφέρθησαν, ὅπως εἰς τὸν χρόνον τοῦ Ναβουχοδονόσορος, οἱ Ἑβραῖοι εἰς τὴν Βαβυλῶνα καὶ ὅπως πρὸ 100 ἐτῶν οἱ μαῦροι τῆς Ἀφρικῆς μετεφέρθησαν σκλάβοι εἰς τὴν Ἀμερικήν. Ἀλλάζουν τὰ χρόνια αὐτὰ ὄχι πρὸς τιμὴν τοῦ πολιτισμοῦ μας, ἀλλὰ διὰ νὰ μᾶς ὑπενθυμίζουν πῶς οἱ λογαριασμοὶ μένουν ἀκόμη ἐκκρεμεῖς μὲ τὰς χώρας, αἱ ὁποῖαι λέγονται χῶραι τῶν Λαϊκῶν Δημοκρατιῶν (Χειροκροτήματα).

§7Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπάνω εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης, δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ μίαν εὐχὴν νὰ ἐπανέλθουν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ πάλιν; Διατί ἐλέχθη εἰς τὴν Βουλὴν αὐτό, διὰ νὰ τὸ ἀκούσωμεν; Πρέπει νὰ ληφθῇ καὶ μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ θέσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον τόσον συγκινητικῶς ἔθιξε Βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, καὶ ἡμεῖς συμμεριζόμεθα ἀπολύτως.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ λάβῃ θέσιν ἡ Κυβέρνησις, διότι εἶναι αὐτονόητος ἡ θέσις αὐτῆς καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος ἔλαβε θέσιν. Εἶναι πρᾶξις βίας ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία ἀποδοκιμάζεται καὶ ἐπιβάλλεται ἀπὸ τοὺς κανόνας τῆς διεθνοῦς τάξεως καὶ τοῦ διεθνοῦς ἀνθρωπισμοῦ ἡ ἐπάνοδος. Ἡ θέσις ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους εἶναι εἰλημμένη. (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν ὑπὸ τοῦ Γραμματέως)

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν. Κύριοι Βουλευταί, ὁ συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης κ. Γεώργιος Σπυρόπουλος, αἰτεῖται τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ἵνα μεταβῇ εἰς Αἴγυπτον, πρὸς τακτοποίησιν οἰκογενειακῶν του ὑποθέσεων. Ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὴν αἰτουμένην ἄδειαν;

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα τοῦ Βουλευτοῦ Πρεβέζης–Ἄρτης κ. Καζαντζῆ. «Πρόεδρον Βουλῆς Ἑλλήνων Ἀθήνας. Ἀδυνατῶν παρευρεθῶ κατὰ ψηφοφορίαν ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων Κυβερνήσεως, παρακαλῶ εὐαρεστούμενοι ἀνακοινώσητε Βουλὴν, ὅτι ἀνήκων Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος, ἐκφράζω ἐμπιστοσύνην μου ὑπὲρ Κυβερνήσεως. Μετὰ τιμῆς Εὐριπίδης Καζαντζῆς Βουλευτὴς Πρεβέζης–Ἄρτης»

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι Βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις, ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ Βουλευτῶν διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν ἀγορεύσεων εἰς 15′. (Ἀναγνωσθέντων τῶν ὀνομάτων δὲν εὑρέθησαν παρόντες τινὲς τῶν ὑπογραψάντων, δι’ ὃ καὶ ἡ πρότασις δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§12Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐκ μέρους τοῦ Νέου Κόμματος θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: Τὸ Νέον Κόμμα θὰ περιβάλῃ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του τὴν Κυβέρνησιν. Βεβαίως τὸ σημερινὸν σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως δὲν προεβλήθη προεκλογικῶς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Τοὐναντίον μάλιστα, ἐφ’ ὅσον τότε ἐτονίσθη τὸ ἀδύνατον μετεκλογικῆς συμπράξεως, τοὐλάχιστον ἀπὸ μέρους ἐκ τῶν νῦν συνεργαζομένων. Πλήν, πάντα ταῦτα εἰς τὴν Ἑλλάδα τοῦ τελευταίου καιροῦ ἀπέβησαν τόσον συνήθη ὥστε κατήντησε τὸ σήμερον ἀποκλειόμενον νὰ προδικάζεται ὡς ἀσφαλὴς αὐριανὴ πραγματικότης. Εἶναι ἴσως νοοτροπία παλαιοκομματική. Ἀλλὰ περὶ πάντων τούτων εἰς ἡμᾶς δὲν πίπτει λόγος. Εἶναι ὑπόθεσις, πρωτίστως, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπραγματοποίησαν τὸ σχῆμα καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅταν κάποτε θὰ ἔχῃ καὶ πάλιν τὴν ἐξουσίαν νὰ κρίνῃ. Ὁπότε, ἐξακολουθῶν ἐνδεχομένως νὰ ἐπιδοκιμάζῃ, θὰ παρέχῃ ἔνδειξιν ὅτι ἀρέσκεται εἰς τοιαύτην νοοτροπίαν παρακμῆς. Ἂν ὅμως τὸ σημερινὸν κυβερνητικὸν σχῆμα δὲν ὑπῆρξε προεκλογικὴ ὑπόθεσις ἢ ὑπόσχεσις, ὑπῆρξε πάντως ἄμεσος μετεκλογικὴ πραγματικότης. Καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν αἱ πραγματικότητες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμῶνται, ἢ πολὺ περισσότερον, νὰ ἀγνοοῦνται. Ἀφ’ ἧς δηλ., σχεδὸν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, οἱ 4 πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ προέβαλον βιώσιμον συγκεκριμένην λύσιν, προηγήθησαν εἰς δημιουργίαν ἀτμοσφαίρας. Καὶ θέμα δὲν εἶναι νὰ ἀναζητοῦνται οἱ ὑπεύθυνοι εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἀτμοσφαίρας αὐτῆς. Ἐκ ταύτης δὲ ἀπομάκρυνσις ἢ παραγνώρισις θὰ ἠδύνατο νὰ ἔφερεν εἰς διαμόρφωσιν νέων συνθηκῶν ἐπικινδύνων διὰ τὰ στενὰ πλέον περιθώρια τοῦ ἐλευθέρου μας πολιτικοῦ βίου. Ἐπὶ πλέον δὲ ἡ λύσις, νομίζομεν ἔντιμον νὰ ὁμολογηθῇ, διέθετεν ὑπὲρ αὐτῆς καὶ τοῦτο: Ὅτι ἐκ τῶν δυνατῶν, τοὐλάχιστον τοῦ πρώτου καιροῦ, κοινοβουλευτικῶν συνδυασμῶν προσεκόμιζεν, ἐν τῷ πλαισίῳ τῶν παλαιῶν, τὸ περισσότερον, βάσει τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν, προκῦψαν νέον στοιχεῖον. Τοῦτο εὔλογον ἦτο νὰ δοκιμασθῇ, ὅταν τὰ πάντα δοκιμασθέντα, εἰς τὸ παρελθὸν ἀπέτυχον ἀποφασιστικῶς. Ταῦτα διὰ τοὺς μὴ ἔχοντας προκαταλήψεις ἢ μὴ πιεζομένους ἀπὸ ἱστορικὰ κατάλοιπα παθῶν, ὡς πράγματι συμβαίνει εἰς τὸ Νέον Κόμμα, ὡς νέον. Ἐκ τῶν σκέψεων αὐτῶν κατευθυνόμενον τὸ Νέον Κόμμα οὐδέποτε ἀντετάχθη πρὸς τὸ παρὸν κυβερνητικὸν σχῆμα. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἱκανοποιεῖται μὲ αὐτὸ ἢ ὅτι τὸ θεωρεῖ ἰδεῶδες. Ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ φρονῶμεν ὅτι, ἀτυχῶς διὰ τὴν Πατρίδα, δὲν ἠκούσθησαν ἐγκαίρως αἱ ὑπὸ τοῦ Νέου Κόμματος προταθεῖσαι λύσεις προσκαίρου μεταβατικῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐγκαίρου προετοιμασίας δημιουργίας συνθηκῶν πρὸς ἰσχυρὰν ὁμοιογενῆ πανεθνικὴν μετεκλογικὴν Κυβέρνησιν. Ἐπροτιμήθησαν ἄλλαι ὁδοὶ καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημερινὸν σημεῖον. Θὰ ἦτο σφάλμα νὰ ἀγνοηθῇ ἡ νέα πραγματικότης. Νὰ δοκιμασθῇ λοιπὸν τὸ σχῆμα καὶ εὐχόμεθα νὰ ἐπιτύχῃ, τοσοῦτον μᾶλλον, διότι τὰ ἑλληνικὰ περιθώρια ἀντοχῆς στενεύουν συνεχῶς. Ἢ πάλιν, ἂν ἀποτύχῃ, νὰ παύσῃ νὰ ἀποτελῇ ἐμπόδιον ἄλλων ἐξελίξεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐξέθεσεν εἰς πολλὴν γενικότητα τὰς ἀπόψεις της. Ἡμεῖς θὰ ἀναμείνωμεν τὰ κατὰ μέρος συγκεκριμένα μέτρα διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς διὰ νὰ ἐλέγξωμεν. Θὰ ἦτο ἄδικον νὰ τὴν καταδικάσωμεν προκαταβολικῶς. Τονίζομεν ἁπλῶς ἀπὸ τοῦδε: Ὅτι μέτρα διὰ τὴν δημιουργίαν Κράτους Ἑλληνικοῦ καὶ ὄχι κομματικοῦ θὰ μᾶς εὕρουν φανατικοὺς ὑποστηρικτάς, ὡς καὶ πᾶσα προσπάθεια ἀληθοῦς ἀποκαταστάσεως τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀνορθώσεως καὶ ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας, ὅσας καὶ ἂν ἀπῄτει θυσίας. Δικαιούμεθα ὅμως νὰ διερωτώμεθα, ἂν τοιαύτην πολιτικὴν δύναται νὰ ἐφαρμόσῃ Κυβέρνησις ἀδυνατοῦσα ἀκόμη καὶ νὰ ἀποκρύψῃ χάσμα μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων αὐτήν. Ἢ ἂν θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν καὶ τὸ θάρρος νὰ προχωρήσῃ ἕως ἐκεῖ ὅπου, καθ’ ἡμᾶς, θὰ ἔπρεπε νὰ προχωρήσῃ, ἢ θὰ διστάζῃ ἐκ τοῦ φόβου μήπως παρεξηγηθῇ. Τοῦτο ἔχει ἐξέχουσαν σημασίαν, διότι ἐφαρμογὴ ἡμιμέτρων ἀποβαίνει κατὰ κανόνα ἐπιζημία. Ἡ λήθη λ.χ., τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πρῶτοι διεκηρύξαμεν ἢ γίνεται ἂν ἡ Κυβέρνησις κρίνῃ ὥριμον τὸν χρόνον καὶ πιστεύῃ εἰς τὴν δύναμίν της νὰ ἐπιβάλῃ ταύτην εἰς ἀμφοτέρας τὰς πλευρὰς, ἢ δὲν γίνεται. Τμηματικὴ καί, οὕτως εἰπεῖν, μὲ δόσεις ἐφαρμογὴ εἶναι ἡ χειροτέρα πολιτική. Προσκομίζει εἰς ὅλας τὰς πλευρὰς ζημίαν καὶ εἰς οὐδεμίαν ὄφελος. Τὸ Νέον Κόμμα, ἔχον συνείδησιν τῶν δυσχερῶν στιγμῶν τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρὶς καὶ τῶν κινδύνων οἵτινες πανταχόθεν τὴν περιβάλλουν, παρέχον σήμερον ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ τὴν παρακολουθήσῃ εἰς τὸ ἔργον της μετὰ πολλῆς προσοχῆς, ὡς καὶ ἀντικειμενικότητος. Καὶ δὲν θὰ διστάσῃ νὰ καταγγείλῃ πᾶν μέτρον ἢ ἐνέργειαν ἡ ὁποία ἢ θὰ ἔθετεν ἐν κινδύνῳ τὸ ὑπὸ τοῦ στρατοῦ ἐπιτευχθὲν ἔξοχον ἔργον ἢ θὰ ἐδυσχέραινε τὴν ἀξιολόγησιν τῶν θυσιῶν τοῦ Λαοῦ, ἔχον εἰς πᾶσαν περίπτωσιν μόνον κριτήριον τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἔχει τὸν λόγον.

§14Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ὑπὸ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν δὲν ἰσχύει. Ἐν τούτοις θὰ εἶναι ἡ ἀγόρευσίς μου ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῶν ὑπογραψάντων. Θὰ παρακαλέσω μόνον, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν αἱ δηλώσεις αὐταί, τὰς ὁποίας θὰ κάμω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ μὴ διακοπῶ ἀπὸ κανένα καὶ ὅποιος θέλει, ἂς μὲ διαδεχθῇ εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Ἄλλωστε τὰ πράγματα ποὺ θὰ ἀναλύσω εἶναι ἐστερημένα πάσης ἀναξέσεως πληγῶν. «Κύριοι Βουλευταί........ (Ἀναγινώσκει). «...................»

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἀναγνώσητε ἀπὸ χειρογράφου.

§16Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἐπιτρέπεται τοῦτο ἀπὸ τὸν Κανονισμόν.

§17Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατε εἰς τὸν ρήτορα. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ρήτορα νὰ ἀναγνώσῃ τὴν ἀπάντησίν του ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§19Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. συνάδελφον καὶ διὰ τὸν τίτλον ποὺ μοῦ δίδει, τοῦ ρήτορος, ἐνῷ δὲν εἶμαι παρὰ ἕνα πτωχὸς ἀκροατής.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι Βουλευταί, πρὸς διαφώτισιν τῆς Βουλῆς ἀναγινώσκω τὴν σχετικὴν περικοπὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἀπαγορεύονται οἱ γραπτοὶ λόγοι, ἐκτὸς ἐὰν πρόκειται περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἀπαντήσεως εἰς ταύτας».

§21Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. (Ἀναγινώσκει): Κύριοι Βουλευταί. Λυπούμεθα πολύ, διότι καὶ ἡ πρώτη μετὰ τὰς ἐκλογὰς Κυβέρνησις ἔχει κατὰ βάσιν καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν της τὴν αὐτὴν κατεύθυνσιν μὲ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις τῆς διαλυθείσης Βουλῆς, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν Κομμάτων ἐκείνης. Οὐδόλως ἱκανοποιοῦν τὴν κοινὴν γνώμην αἱ Κυβερνητικαὶ δηλώσεις, ὅτι «ἡ φυσικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται εἰς τὸ πλευρὸν τῶν Δυτικῶν Δημοκρατιῶν». Ἡμεῖς ἔχομεν σταθερὰν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ μόνη σωτηρία τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὰ οἰκονομικά μας ζητήματα καὶ διὰ τὴν ἐμπορικὴν ἐπικαταλλαγὴν καὶ διὰ τὴν γενικήν μας πρόοδον εἶναι νὰ κοπῇ ριζικῶς ἡ τάσις τῆς ἀντιρωσικῆς πολιτικῆς. Συμπαγὴς ὁ ὄγκος τοῦ Βορρᾶ «πρὸ τῶν θυρῶν μας», Βορρᾶ ὠργανωμένου καὶ μὲ ἑνιαίαν διεύθυνσιν, εἶναι κίνδυνος, τὸν ὁποῖον καμμία ἀνθρωπίνη δύναμις δὲν δύναται ν’ ἀποτρέψῃ ἀφ’ ἡμῶν, ἂν τελικῶς τὸν καταστήσωμεν ἐχθρόν. Εὐτυχῶς ὅμως ἡ Ρωσία γνωρίζει καλῶς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν μεγάλην του μᾶζαν εὔχεται καὶ θέλει πράγματι καὶ ἀπολύτως τὴν εἰρήνην, ὅπως καὶ δὲν λησμονεῖ τὴν εὐγνωμοσύνην ποὺ ὀφείλει ἀνέκαθεν εἰς τὸν ὁμόδοξον ρωσικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ἠδραίωσε τὴν Ἑλληνικὴν ἐλευθερίαν καὶ μὲ τὸ ἰδικόν του αἷμα τὸ 1830 ἐν Ἀδριανουπόλει καὶ διαρκῶς εὑρέθη προστάτης τοῦ ὑποδούλου Γένους, κατὰ δὲ τὸ 1944, μὲ τὴν προέλασιν τῆς στρατιᾶς Τολμποῦκιν ἠλευθέρωσε τὴν Ἑλλάδα καὶ ὑπεχρέωσε τὴν Βουλγαρίαν νὰ ἀποσύρῃ τὰ βουλγαρικὰ στρατεύματα ἀπὸ τὰς Ἑλληνικὰς χώρας ἀμέσως, δηλωθέντος ὅτι ἄλλως, δὲν θὰ ἐδέχετο ὑποταγὴν τῆς Βουλγαρίας ἡ Ρωσία. Τὰ λέγομεν αὐτὰ δι’ ὅσους τὰ ἀγνοοῦν. Καὶ εἶναι ἡ Ρωσία ἡ χώρα, ὅπου ζοῦν σήμερον 45.000 Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ 244.000 Ἑλλήνων τὸ γένος Ρώσων ὑπηκόων. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὴν ἀδήριτον ἀνάγκην τῆς Ἐθνικῆς ἀκεραιότητος, ἡ πολιτικὴ συνεργασίας καὶ φιλίας μὲ τοὺς βορείους γειτόνους εἶναι πατρῴα Ἑλληνικὴ πολιτική, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς υἱοθεσίας της ὑπὸ τῆς μεγαλοφυΐας τοῦ Τρικούπη καὶ τῆς γονίμου ἐφαρμογῆς της ἀπὸ τὴν ἰδιοφυΐαν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Δι’ αὐτό, ἡ ἀληθινὰ Ἐθνικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ πρόγραμμα προσεγγίσεως μὲ τὰ Βαλκάνια, φιλίας μὲ τοὺς Συμμάχους, ἴσης φιλίας μὲ τὴν μεγάλην φίλην Γαλλίαν, ἀλλὰ ὡσαύτως ἴσης φιλίας πρὸς τὴν κραταιὰν καὶ παλαιὰν φίλην ὁμόδοξον δύναμιν τοῦ Βορρᾶ. Τὸ δόγμα τῆς Ἀνεξαρτησίας, χωρὶς συμβιβασμοὺς καὶ ἀπεμπόλησιν δικαιωμάτων τῆς Χώρας, εἶναι δυνατὸν νὰ περικλεισθῇ εἰς τὰς φράσεις τὰς λεχθείσας πρὸς τοὺς Συμμάχους ἀπὸ τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον τὸ 1918: «Ὅπου εἶσθε ὅλοι σας σύμφωνοι, θεωρῶ ὑποχρέωσιν καὶ θέλησιν τῆς Ἑλλάδος νὰ κάνῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ὅ,τι ἐπιθυμεῖτε. Ὅπου ὅμως δὲν εἶσθε σύμφωνοι, ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς καμμίαν ἐνέργειαν, ἀντίθετον πρὸς τὸν ἄλλον». Σήμερον δὲ ἐνδείκνυται ἡ Ἑλλὰς νὰ ἔχῃ ὡς δόγμα τὴν οὐδετερότητα. Τὸ κόμμα τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ γίνωνται σταθερὰ καὶ διαρκῆ διπλωματικὰ διαβήματα διὰ τὴν Ἕνωσιν τῆς Κύπρου μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα καὶ τῆς Β. Ἠπείρου, ὅπως ἔγινεν, ἐπὶ τέλους, μὲ τὰ Δωδεκάνησα, διὰ τὴν ἕνωσιν τῶν ὁποίων τὸ Κόμμα μας ἔκαμεν ὅ,τι ἠδυνήθη καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὁποίων μὲ τόσην χαρὰν τὸ Πανελλήνιον ἐχαιρέτησε τὴν παρουσίαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, τὴν χαρὰν δὲ ταύτην ὁλοψύχως συμμεριζόμεθα. Δὲν δικαιολογεῖται ἐξ οὐδενὸς λόγου, οὔτε ἐκ τῆς λεγομένης Ἑλληνο–τουρκικῆς φιλίας, ἀποτελούσης μόνον ἐκμετάλλευσιν τῆς γείτονος χώρας εἰς βάρος ἡμῶν, ἡ ἀποξένωσις τῶν δικαιωμάτων μας ἐπὶ τῆς ἀκραιφνῶς Ἑλληνικῆς περιοχῆς τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης, τῆς ὁποίας δι’ ἀτέγκτου βίας ἠλλοιώθη ὁ ἐθνολογικὸς χαρακτήρ. Ἡμεῖς, συνεπεῖς πρὸς ἑαυτοὺς καὶ τὰς ἀρχὰς ἡμῶν, θεωροῦμεν ἀπαραγράπτως ἐγγεγραμμένην ὑποθήκην τοῦ Ἔθνους ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ταύτης περιοχῆς. Τὸ Κόμμα μας προτείνει νὰ ἐγκαινιασθῇ πολιτικὴ πρὸς τὴν Τουρκίαν, τείνουσα πρὸς τὴν ἀμοιβαίαν ἐξάλειψιν διά τε τοὺς Ἕλληνας καὶ τοὺς Τούρκους τῶν ἀπανθρώπων ὅρων τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάνης, ὅπως ἐκεῖνος ποὺ ἀπαγορεύει ἐσαεὶ εἰς τοὺς Μικρασιάτας, Θρᾷκας καὶ Ποντίους Ἕλληνας, ὄχι μόνον τὴν ἐπάνοδον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ἁπλῆν ἐπίσκεψιν εἰς τὰς πατρίδας των. Ἐμμένον τὸ Κόμμα μας πιστῶς εἰς τὸ δόγμα τῆς Ἀκεραιότητος καὶ Ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον πρῶτον διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Σταμ. Χατζήμπεη πρὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε. ἀπέκρουσεν ὡς ἀνύπαρκτον τὴν ὀνομασίαν «Μακεδονία Αἰγαίου», ἐνῷ μόνον Ἑλληνικὴ Μακεδονία ὑπάρχει, τὸ Κόμμα μας κατανοεῖ, ὅτι καὶ ἡ ἐσωτερικὴ γαλήνη καὶ ἀνασυγκρότησις καὶ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις καὶ ἡ ἐξέλιξις καὶ εὐημερία τοῦ τόπου καθόλου, εἶναι συνάρτησις τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅπως τὴν διετυπώσαμεν. Ἡ γαλήνη, ἡ ἀναδημιουργία, ἐξαρτῶνται ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τὴν γενικὴν, τὴν χωρὶς καμμίαν ἐξαίρεσιν ἀμνηστίαν, ἡ ὁποία ἔχει ἄμεσον εὐεργέτημα τὴν ἀποστράτευσιν καὶ ἡ ὁποία ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸν λαὸν ἀνεξαιρέτως καὶ εὐνοεῖ, ἴσως περισσότερον ἀπὸ ὅλους, τοὺς δεξιοὺς δράστας πολιτικῶν καὶ συνθέτων ἐγκλημάτων. Συμφυὴς μὲ αὐτήν, ἐπερχομένη αὐτομάτως, εἶναι καὶ ἡ κατάργησις ὅλων τῶν ἀντισυνταγματικῶν καὶ ἀνελευθέρων ψηφισμάτων καὶ νόμων καὶ τῶν ἐπακολούθων αὐτῶν, τῶν Ἀναμορφωτικῶν δῆθεν σχολείων. Ὅλα ταῦτα, ἀντίθετα πρὸς τὰς μᾶλλον θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ ἤδη ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος, ψηφισθέντα ὑπὸ Βουλῆς καὶ ἐκλεγείσης καὶ θεωρησάσης ἑαυτὴν ὡς Ἀναθεωρητικήν, μηδόλως δυναμένην νὰ θίξῃ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος, εἶναι κατ’ οὐσίαν ἔκθεσμα καὶ ἄκυρα. Δι’ αὐτὸ καὶ ἡ ἁπλῆ ἀκόμη ἀναστολὴ τοῦ Ψηφίσματος «Γ» ἔτυχεν ἀνεπιφυλάκτου καὶ γενικῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς κοινῆς γνώμης. Ὡς ἀμνηστίαν δὲ ἐννοοῦμεν τὴν γενικὴν τῶν πολιτικῶν ἐγκλημάτων καὶ τῶν συνθέτων. Ἀμνηστία μὲ ἐξαιρέσεις, δηλαδὴ ἡ μερική, ἐδοκιμάσθη πολλάκις καὶ ἀπέδωκεν ἀντίθετα ἀποτελέσματα τῶν ἀναμενομένων, ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε οὐδέποτε ὑπῆρξε πλήρης καὶ ἐφηρμόζετο βάσει διοικητικῶν ἢ δικαστικῶν κριτηρίων. Μόνον ἡ γενικὴ ἀμνηστία θὰ ξαναδώσῃ τὰ παιδιὰ καὶ τὰ ἔξω τῆς Ἑλλάδος καὶ τὰ μέσα στὶς φυλακὲς, στὸν κόλπο τῆς Πατρίδος, θὰ καταργήσῃ τὴν Μακρόνησον, τὰ Γιοῦρα, καὶ θὰ θέσῃ ὁριστικὸν τέρμα εἰς τὰ μίση καὶ τὴν κατάχρησιν ἐξουσίας καὶ τὴν διάκρισιν τῶν πολιτῶν εἰς πρώτης καὶ κατωτέρας κατηγορίας. Τὸ Κόμμα μας ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν του πρωτίστην εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς, νὰ τονίσῃ πρὸς αὐτὸν τὸν Ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπευθύνους συμβούλους του Πρωθυπουργοὺς, τὴν ἀνάγκην τῆς γενικῆς ἀμνηστίας, ἡ ὁποία βασικῶς ἰσοδυναμεῖ καὶ πρὸς ὁριστικὴν κατάπαυσιν παντὸς ἐνόπλου ἀγῶνος καὶ τῶν προστριβῶν πρὸς τοὺς γείτονας. Ἡ κατόπιν αὐτῆς συνακόλουθος ἐπάνοδος τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος εἰς τὴν νομιμότητα, ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον τῶν Νόμων, εἶναι ὑπέρτατον συμφέρον τοῦ Κράτους. Τὰ ἴδια ἐπαναλαμβάνομεν τώρα καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἡ γενικὴ ἀμνηστία εἶναι τὸ μοναδικὸν φάρμακον διὰ τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Ἄς τεθῇ πλέον τέρμα εἰς τὸν φοβερὸν διχασμόν. Ἄς τεθῇ πλέον τέρμα εἰς δίκας, ὡς ἡ τοῦ Τσέλιου καὶ καταδίκας εἰς θάνατον ὑπὸ Στρατοδικείων, ἐκτάκτων μέτρων τάξεως καὶ τοῦ Νόμου 509, ἂς τεθῇ τέρμα εἰς «αὐτοκτονίας» εἰς τὰ ἀστυνομικὰ Τμήματα κρατουμένων, ὅπως προσφάτως τοῦ Λάκκα. Εἰδικῶς ὅμως διὰ τὰ γενόμενα εἰς τὴν Μακρόνησον καὶ τὰ Γιοῦρα, κυρίως διὰ τὴν εἰς τὸ μέλλον ἀποφυγὴν καὶ τὸν ἠθικὸν στιγματισμὸν ὁμοίων μεθόδων, θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένην τὴν συγκρότησιν ἐπὶ τούτῳ ἰδιαιτέρας Κοινοβουλευτικῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς, μὲ τὴν ἀπεριόριστον δικαιοδοσίαν, τὴν καὶ ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς προβλεπομένην. Διὰ τὴν ἐπιβεβλημένην οἰκονομικὴν περισυλλογήν, πρέπει νὰ παύσουν ὁριστικῶς αἱ χωρὶς καμμίαν ἀνάγκην ὑπεράφθονοι διωγκωμέναι εἰς πρόσωπα καὶ ἔξοδα ἀποστολαὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὰ ὑπερεξωγκωμένα ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Ἐπιτακτικὸς εἶναι καὶ ὁ περιορισμὸς τῶν δαπανῶν εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα. Ἀλλὰ θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον καθῆκον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς Ἰσοπολιτείας καὶ τοῦ Δικαίου τὴν πρόσληψιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὅλων τῶν παυθέντων διὰ πολιτικοὺς λόγους ὑπαλλήλων. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τοὺς Ὀργανισμοὺς Δημοσίου Δικαίου. Ἐπιτακτικώτερος εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν δαπανῶν εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, τῶν ὁποίων τὸ προσωπικὸν ὑπερεξωγκώθη. Εἰδικῶς δὲ πρέπει ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς συντηρήσεως ἀχρήστων ἢ καὶ ἀμφιβόλου χρησιμότητος σκαφῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ, δωρηθέντων ὑπὸ τῶν Συμμάχων. Διὰ τὴν συγκρότησιν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων θὰ εἴπωμεν ἐν καιρῷ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ Ἀναγκαστικοῦ Νόμου, ἡ ὁποία δέον νὰ γίνῃ τάχιστα εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τοὺς ἐπαναπατριζομένους δὲν βλέπομεν μέχρι τοῦδε σοβαρὰν μέριμναν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ παρελθόντος. Ἐπιβεβλημένην θεωροῦμεν τὴν ὑπεράσπισιν τῶν ἐργαζομένων, τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐργατῶν ξηρᾶς καὶ θαλάσσης καὶ τῶν ἀγροτῶν ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας. Ἐπίσης τὴν μέριμαν ὑπὲρ τῶν θυμάτων πολέμου, τὴν ἐν ἰσοτιμίᾳ μεταχείρισιν καὶ προστασίαν τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν ὅλων τῶν πολέμων, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως ὁλοκλήρου καὶ τῶν πόλεων καὶ εἰς τὰ βουνά, χωρὶς τὴν πρωτάκουστον καὶ ἀδικωτάτην ἐξαίρεσιν τῆς ἀνεγνωρισμένης καὶ ὑπὸ τῶν Συμμάχων κυρίας Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως τῆς Κατοχῆς καὶ τῶν θυμάτων της. Ἔχουν ἰδιαιτέραν ἀνάγκην μερίμνης καὶ ἀποζημιώσεως οἱ εἰς Ἰταλίαν κάκιστα καὶ παρὰ τὰς Συνθήκας μετακομισθέντες καὶ κρατηθέντες δῆθεν αἰχμάλωτοι πολέμου Ἀλβανίας, οἱ ὁποῖοι ὡς πολῖται πλέον κρατηθέντες ἔχουν ἴσα δικαιώματα ἐπὶ τῶν ἰταλικῶν ἀποζημιώσεων μὲ τοὺς ἄλλους κρατηθέντας εἰς Ἰταλίαν. Πρέπει νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ πρὸ τῆς Κατοχῆς μικροκαταθέται τῶν Τραπεζῶν καὶ Ταμιευτηρίων. Ἐπίσης οἱ ἐκ Τουρκίας Ἕλληνες ἀνταλλάξιμοι καὶ Ἕλληνες ὑπήκοοι δικαιοῦχοι, τῶν ὁποίων καθυστερεῖται ἡ ἀποζημίωσις, ἐνῷ τὸ Κράτος ἐρευστοποίησε τὴν μεγάλην περιουσίαν ἐν Ἑλλάδι τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων. Ἡ ἀποκατάστασις τῶν συνδικαλιστικῶν ἐλευθεριῶν εἶναι κυβερνητικὸν καθῆκον καὶ μάλιστα μετὰ τὴν παταγώδη ἀποδοκιμασίαν κατὰ τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς τῶν καταπιεστῶν αὐτῶν. Ἀπαιτεῖται ἰδιάζουσα μέριμνα διὰ τὴν Παιδείαν καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς. Ἡ ἐλάφρυνσις τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀπὸ τοὺς ἀβαστάκτους πλέον φόρους τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Δήμων καὶ μετάθεσις τῶν φόρων εἰς ἀνθεκτικωτέρους ὤμους, τοὺς ὤμους τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας, εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω δὲν ἕπεται, ὅτι ζητοῦμεν τ’ ἀνέφικτα ἔξοδα ἀφ’ ἑνὸς καὶ οἰκονομίας ἐξ ἄλλου. Ταχέως ὁ προϋπολογισμὸς ἐσόδων, ἀναπτυσσόμενος μὲ σύστημα, δύναται νὰ φθάσῃ τὰ προπολεμικὰ ἔσοδα. Ἀπηλλαγμένος δὲ ἀπὸ ἔξοδα πληρωμῆς χρεῶν — τὸ μόνον ἀγαθὸν τῶν πολέμων — μὲ νοικοκυρευμένην διαχείρισιν, δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς ὅλα. Φρονοῦμεν δὲ, ὅτι ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν τακτικὴν τῶν ὑποδουλωτικῶν δανείων, πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ συμφέρουσα. Τὸ μᾶλλον ὅμως προέχον ἐξ ὅλων, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ξενικῆς ἐνισχύσεως. Λόγῳ τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας οἱ ἴδιοι οἱ Σύμμαχοι προὐκάλεσαν εἰς τὴν Χώραν, παρακινοῦντες τὸν λαὸν εἰς τὴν ἀποτελεσματικωτάτην ἀντίστασιν, ἡ ὁποία, ἐκτὸς τῶν ἄλλων — καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν διοικητὴν τῆς Στρατιᾶς Μέσης Ἀνατολῆς — διὰ τῆς ζωηρᾶς της δράσεως ἐξηπάτησε τοὺς ἀξονικούς, ὑποθέσαντας, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ ἐγίνετο ἡ συμμαχικὴ ἀπόβασις καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ἔμμεσον, ἀλλὰ τεραστίαν συμβολὴν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς εἰς Σικελίαν ἀποβάσεως, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῶν ὄχι καὶ σκοπίμων βομβαρδισμῶν τοῦ Πειραιῶς καὶ ἄλλων πόλεων καὶ λόγῳ τῶν ὅλως δυσαναλόγων θυσιῶν εἰς αἷμα ἑλληνικὸν καὶ εἰς Αἴγυπτον καὶ εἰς τὰ βουνὰ καὶ εἰς τὰς πόλεις κατὰ τὴν Κατοχήν, δι’ ὅλα αὐτὰ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ζημιῶν μας ὑπὸ τῶν Συμμάχων μᾶς ὀφείλεται. Αὐτὸ ἄλλως τε καὶ ρητότατα ὑπέσχοντο οἱ Σύμμαχοι. Ἰδιαιτέρως οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις ὀφείλεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι οἱ Σύμμαχοι, παρὰ τὸ δίκαιον καὶ τὰς ὑποσχέσεις αὐτῶν τὰς ρητάς, περιέκοψαν εἰς ἀπίστευτον βαθμὸν τὰς βασιμωτάτας καὶ δικαιοτάτας ἀξιώσεις μας ἐπὶ τῶν δισεκατομμυρίων εἰς δολλάρια ἀποζημιώσεων τῆς Ἰταλίας καὶ Γερμανίας καὶ λοιπὰς ἀξονικὰς δυνάμεις, καὶ ἐπειδὴ αὗται μᾶς ἐπετέθησαν ἀδίκως, καὶ ἐπειδὴ αὗται ἐξεμηδένισαν τὸ ἐθνικὸν νόμισμα ὑπὸ τύπον ἐκδόσεως πληθωρικοῦ χαρτονομίσματος εἰς βάρος τοῦ λιμοκτονοῦντος Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τὴν δι’ Ἑλληνικοῦ χαρτονομίσματος ὀχύρωσιν ὅλης τῆς Ἀδριατικῆς. Δὲν ἦτο ποσῶς δίκαιον ἡ μεροληπτικωτάτη ἄρνησις τοῦ ν’ ἀποζημιωθῶμεν, νὰ ἔχῃ τὸν τύπον: «δὲν προορίζονται τὰ ὡραῖα μας δολλάρια δι’ ἀποζημιώσεις». Οὐδ’ εἶναι ἀντιστάθμισμα τῆς στερήσεως τῶν δικαίων μας ἀποζημιώσεων ἡ παροχὴ καὶ εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν πολεμικῶν σκαφῶν, ἥκιστα ἀπαραιτήτων καὶ ἱκανῶν μόνον νὰ ὠθήσουν πάλιν τὰς δύο χώρας εἰς τὸν ὀλισθηρὸν καὶ ὄχι φρόνιμον ἀνταγωνισμὸν τῶν ναυτικῶν ἐξοπλισμῶν. Εἴμεθα ἐπίσης ὅμως εὐγνώμονες εἰς πάντα λαόν, παρέχοντα εἰς τὸν ἀναξιοπαθοῦντα Ἑλληνικὸν οἱανδήποτε οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ἀλλ’ ἡ ὀφειλομένη αὕτη ἐνίσχυσις δὲν πρέπει ποτὲ καὶ μὲ κανένα τρόπον νὰ ἔχῃ μορφὴν ἐπιβολῆς θελήσεως ἔξω τῶν προθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὐδέποτε — ἀκόμη καὶ ἀληθὴς βροχὴ ἀπὸ ὅλα τὰ ἀγαθὰ τοῦ «κέρατος τῆς Ἀμαλθείας» — οὐδέποτε πρέπει ν’ ἀφήσῃ ἔστω καὶ μακρόθεν τὴν ὑπόνοιαν ἀπεμπολήσεως τῶν δικαιωμάτων μας ἀνεξαρτησίας καὶ ἐλευθέρας διαθέσεως τῆς ἰδικῆς μας ἐργασίας καὶ τῆς ἰδικῆς μας ἐννοίας τῆς τάσεως πρὸς ἀνόρθωσιν. Αἱ συμβουλαὶ τῶν πολυωνύμων ἀποστολῶν, ἀκόμη καὶ ὅταν δὲν ἀπορροφοῦν μέγα μέρος τῆς παρεχομένης ἐνισχύσεως εἰς ὀγκώδεις πληρωμάς των, ἀκόμη καὶ ὅταν παρέχωνται δωρεάν, οὐδέποτε πρέπει νὰ θεωρῶνται ὡς ἐντολαί. Ἄλλως καλύτερον ἀπείρως εἶναι νὰ λείπουν, διότι εἶναι καὶ ἀνεπιθύμητοι καὶ καταστρεπτικαί. Ἀρκεῖ ὡς δεῖγμα τῆς ὠφελιμότητός των ἡ κατόπιν τῆς ξενικῆς εἰσηγήσεως, πιέσεως καὶ ἐνεργείας ἀνεπανόρθωτος ἴσως ἀπώλεια τῆς κυρίας ἀγορᾶς τῶν καπνῶν μας. Οὐδέποτε καὶ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ αἱ συμβουλαὶ τῶν ξένων δέον νὰ θεωρῶνται ὡς ἐντολαὶ μετατροπῆς μας εἰς χώραν γεωργικῆς ἀποκλειστικῶς παραγωγῆς, χώραν αἰωνίου ὑποτελείας εἰς ξένας βιομηχανίας, μὲ σχέδια, ὑπενθυμίζοντα τὰς τόσῳ καταδικασθείσας ὑπὸ τοῦ Ἀμερικανικοῦ λαοῦ χιτλερικὰς ἀποπείρας δημιουργίας Ρουμανίας γεωργικῆς, μὲ ἀπαγόρευσιν ἐκβιομηχανίσεως καὶ μετατροπῆς αὐτῆς εἰς αἰώνιον κολλίγαν τοῦ Ράϊχ. Ἔχει δικαίωμα ζωῆς ν’ ἀνδρωθῇ ἡ Ἐθνικὴ Βιομηχανία εἰς αὐτάρκη τοὐλάχιστον πάροχον βιομηχανικῶν προϊόντων εἰς τὸν τόπον μὲ ἑκατοντάδας χιλιάδων ἐργατῶν, ἀποζώντων ἐκ τῆς ἐργασίας των. Καὶ δὲν θὰ εἶναι — μὰ καθόλου — πρότυπον «ἐξηλεκτρίσεως» καὶ «ἐκβιομηχανίσεως» ἡ διατυμπανιζομένη πομπωδῶς ἀπασχόλησις 2.500 ἐργατῶν, «δυναμένων νὰ φθάσουν καὶ τοὺς 5.000 ἐργατῶν Ἑλλήνων», μὲ ξενικοὺς μάλιστα ἐργοδότας κατὰ τὸ πλεῖστον. Αἱ ὡραῖαι λέξεις καὶ ἐκφράσεις δὲν δύνανται πάντοτε νὰ περιενδύουν ἀντιστρόφους πρὸς τὰ πράγματα ἐννοίας, ὅπως τελευταίως χωρὶς πλέον κανὲν πρόσχημα καὶ μὲ φορτικωτάτην ἐπέμβασιν ἐπιχειρεῖται. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει νὰ ζήσῃ ἀνεξάρτητος καὶ μὲ αὐτοδιάθεσιν. Οἱ δυνατοὶ πρέπει νὰ τὸ ἐννοήσουν, ὅτι θυσιασθεὶς δι’ αὐτοὺς καὶ τὰ συμφέροντά των, ἀξίζει ἄλλην, πολὺ καλυτέραν ἐκ μέρους των μεταχείρισιν, ὄχι ἐπέμβασιν καὶ μάλιστα εἰς ὅλα. Θεωροῦμεν ἐν τέλει ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν καὶ νὰ ἐκδίδωνται ἀναγκαστικοὶ νόμοι καὶ μάλιστα κατὰ τὰς παραμονὰς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀπολύτως ἐξ ὑφαρπαγῆς ἐνέργεια αὕτη, μετατοπίζουσα εὐθύνας καὶ ἀφαιροῦσα τὸν ἔλεγχον ἀπὸ τοὺς ἐγκύρους ἀντιπροσώπους τοῦ κυριάρχου λαοῦ, δὲν εἶναι ἐπιτρεπτή. Ἐπέστη πλέον ὁ καιρὸς νὰ μὴ ὑπονομεύηται τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δι’ ὁμοίων μεθόδων. Εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ὑγιᾶ, τὸν γνήσιον, τὸν ὀρθόδοξον Κοινοβουλευτισμὸν καὶ ὄχι εἰς τὴν ὀλεθρίαν ἀποτελεσμάτων μορφὴν τῆς συγκεκαλυμένης, τῆς μὲ τὸν μανδύαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ Δικτατορίας καὶ διὰ τοῦτο πολὺ περισσότερον ἐπικινδύνου καὶ αὐτῆς τῆς ἀπροκαλύπτου Δικτατορίας. Δι’ ὅλα αὐτά, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν φανῇ γενναιοτέρα, τοὐλάχιστον εἰς τὴν παροχὴν γενικῆς ἀμνηστίας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Στεφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§23Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐχρειάσθησαν 50 ὁλόκληροι ἡμέραι εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ συγκροτηθῇ καὶ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν — εὐτυχῶς ὅτι ἀποτελεῖται ἀπὸ Κόμματα συνδεδεμένα στενῶς ἰδεολογικῶς καὶ δι’ αὐτὸ προφανῶς ἐπετεύχθη αὐτὸ τὸ ρεκὸρ τῆς ταχύτητος — ἐχρειάσθησαν ἀκόμη 60 ἡμέραι λόγῳ τῆς προεκλογικῆς κινήσεως καὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ τοιουτοτρόπως ἐν τῷ συνόλῳ 3½ μῆνες κατέστησαν ἄγονοι διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δεύτερον ἔτος τοῦ σχεδίου Μάρσαλ εὑρίσκεται σχεδὸν εἰς τὸ τέλος. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐβιάσθη διὰ ν’ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, διότι θὰ εὑρίσκετο ἐνώπιον τῶν οἰκονομικῶν ἐρειπίων, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι παρέλαβεν ἀπὸ ἡμᾶς. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὡμιλήσατε περὶ οἰκονομικῶν ἐρειπίων, τὰ ὁποῖα παρελάβατε. Θὰ σᾶς ἀποδείξωμεν μὲ ἀριθμοὺς ποῖα ἐρείπια σᾶς παρεδώσαμεν. Σᾶς παρεδώσαμεν κατὰ πρῶτον λόγον ἐθνικὸν εἰσόδημα τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται σήμερον εἰς 80% τοῦ προπολεμικοῦ, ἐνῷ παρελάβαμεν ἀπὸ ὑμᾶς τὸ 31%. Σᾶς παρεδώσαμεν ἐπενδύσεις, τῶν ὁποίων γνωρίζετε τὴν σημασίαν διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπέρτεραι κατὰ 150% ἐκείνων ποὺ μᾶς παρεδώσατε καὶ ἐπὶ πλέον κατὰ 36% τοῦ 1946. Σᾶς παρεδώσαμεν γεωργικὴν παραγωγήν, ἡ ὁποία εἰς τὰ περισσότερα προϊόντα εἶναι ἀνωτέρα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τοῦ 1938 καὶ βιομηχανικὴν παραγωγήν, ἡ ὁποία τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ 1949 ἐγγίζει τὰ προπολεμικὰ ὅρια, φθάνουσα τὸ 97%. Σᾶς παρεδώσαμεν ἀκόμη ἐπίπεδον τιμῶν τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει μίαν καταπληκτικὴν σταθερότητα, ἰδίως κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1949. Σᾶς παρεδώσαμεν ὅμως πρὸ πάντων, προϋπολογισμόν, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο περιέχει κατὰ 70% κάλυψιν τῶν ἐσόδων ἀπὸ ἐγχωρίους πόρους ἐνῷ ἐνθυμεῖσθε τὸ 1946 ἐκαλύπτοντο μόνον τὰ 27%, προϋπολογισμὸν ὁ ὁποῖος ἐκαλύφθη ὡς πρὸς τοὺς πόρους τοὺς Ἑλληνικοὺς κατὰ 29.8% ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων. Σᾶς παρεδώσαμεν ὅμως ἐπὶ πλέον καὶ μίαν διαχείρισιν τοῦ πρώτου ἑξαμήνου τοῦ τρέχοντος προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἑξάμηνον σύμφωνα μὲ τοὺς πίνακας τῆς ὑπηρεσίας σας ἔχει περίπου 2.055 δισ. δαπάνας ἔναντι 1.645 ἐσόδων καὶ κατὰ συνέπειαν 410 δισεκ. ἔλλειμμα ἔναντι ἐλλείμματος 1.740 δισεκ. τὸ ὁποῖον προϋπελογίσθη διὰ τὸ ἔτος τοῦτο καὶ τὸ ὁποῖον καλύπτεται κατὰ 1.650 δισεκ. ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν. Αὐτὰ εἶναι, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, τὰ οἰκονομικὰ ἐρείπια τὰ ὁποῖα σᾶς παραδίδομεν. Ἀλλά, φαίνεται, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ δὲν θὰ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀναγνώσῃ κἂν τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἡ ὑπηρεσία του ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν Οἰκονομικῆς Εὐρωπαϊκῆς Συνεργασίας διὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον τοῦ 1949 καὶ τὴν ὁποίαν ἔκθεσιν, νομίζω ὅτι ὑπέγραψε. Τί λέγει ἡ ἔκθεσις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀποστέλλετε, ἀσφαλῶς μὲ τ’ ὄνομά σας; Ἰδού: «Ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας ἐνεφάνισε σοβαρὰν βελτίωσιν κατὰ τὸ τέλος 1949. Γενικώτερον κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐσημειώθη ἀφ’ ἑνὸς, αὔξησις τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος μὲ προσέγγισιν πρὸς τὰ προπολεμικὰ ἐπίπεδα καὶ ἀφ’ ἑτέρου, σχετικὴ οἰκονομικὴ σταθερότης. Ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς ἐκδηλοῦται κυρίως εἰς τοὺς δείκτας τῆς γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς παραγωγῆς καὶ εἰς τὴν μεγέθυνσιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος».

§24Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Συντονισμοῦ). Δὲν τὴν ἔχω ὑπογράψει ἐγὼ αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν.

§25Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντως κατηρτίσθη αὐτὴ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν σας ὑποχρεουμένην νὰ ὑποβάλῃ ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως τριμηνιαίας καταστάσεις εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. Αὐτὴ εἶναι ὑπὸ ἐκτύπωσιν καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ ἤδη ἀποσταλῆ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ σχετικὴ οἰκονομικὴ σταθερότης φαίνεται ἀπὸ τὴν συγκράτησιν εἰς σταθερὰ ἐπίπεδα τοῦ τιμαρίθμου κόστους ζωῆς καὶ τῆς τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας, πάντως ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς δὲν ἐπηρέασε τὰς τιμὰς τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν. Ἀξιόλογος εἶναι ἡ κατὰ Δεκέμβριον θεσπισθεῖσα ἀπελευθέρωσις μεγάλου τμήματος εἰσαγωγῶν». Αὐτά, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, γράφει ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἐπ’ ὀνόματί σας θὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. Αὐτὰ γράφονται διὰ τοὺς ξένους Ὀργανισμοὺς ὑπὸ τὴν ἀμείλικτον πίεσιν τῶν ἀριθμῶν καὶ τῶν στατιστικῶν καὶ ἄλλα δίδονται πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἄλλα, τὰ ὁποῖα ὁμιλοῦν περὶ συντριμμάτων καὶ περὶ ἐρειπίων. Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, φαίνεται ὅτι δὲν ἐλάβατε γνῶσιν, οὔτε κἂν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γραφείου Διοικήσεως τῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας τῆς Οὐασιγκτῶνος, δηλαδὴ τῆς Διοικήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν παρακολουθεῖ τὴν ἐξέλιξιν τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων, διότι αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία καθορίζει τελικῶς καὶ τὸ μερίδιον τῆς Ἑλλάδος, ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἡ ἔκθεσις αὐτὴ φέρουσα ἡμερομηνίαν 14 Ἀπριλίου, γράφει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἀμερικανικὴ Βοήθεια ἐπέτρεψεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ κομμουνισμοῦ ὑποκινηθέντος πολέμου, ὅπως θέσῃ τὰς βάσεις τῆς οἰκονομικῆς της ἀνορθώσεως. Ἡ χώρα ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιήσῃ μεγαλυτέραν πρόοδον πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἀνορθώσεώς της ἀπὸ τῆς λήξεως τῶν ἐχθροπραξιῶν τὸ παρελθὸν φθινόπωρον, διότι ἤδη οἱ Ἕλληνες ἠδυνήθησαν νὰ στρέψουν πλήρως τὴν προσοχήν των πρὸς τὴν οἰκονομικήν των ἀνάπτυξιν. Συμμοριόπληκτοι ἀνερχόμενοι κατὰ τὸ ἔτος 1949 εἰς 700 χιλ. περίπου, ἐπανεπατρίσθησαν μὲ ταχὺν ρυθμόν. Μὲ τὴν βαθμιαίαν ἀποκατάστασιν τῶν συνθηκῶν ἀσφαλείας διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐπετεύχθη μεγαλυτέρα πρόοδος εἰς τοὺς τομεῖς τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ ἔφθασεν εἰς τὰ προπολεμικὰ ἐπίπεδα. Ἡ βιομηχανικὴ παραγωγὴ ηὔξησε σημαντικῶς τὸ 1949, ἀλλ’ ὑστερεῖ κάπως τῆς προπολεμικῆς. Ἐσημειώθη πρόοδος πρὸς τὴν κατεύθυνσιν τῆς οἰκονομικῆς σταθερότητος, αἱ δὲ τιμαὶ καὶ τὸ κόστος τοῦ βίου κατὰ τὸ 1949 διετηρήθησαν σταθερὰ καὶ εἰς ἐλαφρῶς χαμηλότερον ἐπίπεδον, παρ’ ὅτι εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους τούτου». Αὐτὰ γράφει, κύριοι, ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Χόφμαν, ἡ ἔκθεσις τῆς Διοικήσεως τῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας τοῦ γραφείου αὐτοῦ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται τὸ ποσὸν τῆς βοηθείας, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν διὰ τὴν οἰκονομικήν μας ἀνασυγκρότησιν. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, δὲν ἀποτελοῦν μόνον παραγνώρισιν τῆς ἀληθείας αἱ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἐκάματε. Ἐπὶ πλέον ἀποτελοῦν καὶ ὑποτίμησιν καὶ παραγνώρισιν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς μέσῳ φλογῶν καὶ ἐρειπίων, κατὰ τὸ διάστημα τῆς τελευταίας τετραετίας. Διότι δὲν ἀγνοεῖτε σεῖς εἰδικῶς, ὅτι μετὰ τὸ τέλος τοῦ 1946 καὶ ἀρχὰς τοῦ 1947 εἰς τὴν Εὐρώπην ἐξεδηλώθη βαθυτάτη κρίσις ἔχουσα τὴν ἀφετηρίαν αὐτῆς, εἰς τὴν κακὴν παραγωγὴν συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐκινδύνευσε νὰ καταρρεύσῃ ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη. Αὐτὴ ἡ Μεγάλη Βρεταννία, ὡς ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Μόρισσον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνη τὰς τραγικὰς αὐτὰς συνθήκας, ὁ δὲ κ. Σουμάν, Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν τῆς Γαλλίας, ἔλεγε καὶ ἐκεῖνος, ὅτι ἡ Γαλλία εἶχε καταναλώσει καὶ ἐξανεμίσει ἅπαντα τὰ διαθέσιμά της καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου καὶ ἡ πτῶσις ἀκόμη ἦτο δυνατή. Καὶ ὅταν, κύριοι, Κράτη τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώρισαν τὸν ἐσωτερικὸν πόλεμον καὶ τὰς καταστροφὰς ἔφθασαν μέχρι τοῦ χείλους τῆς καταστροφῆς, δὲν ἀντιλαμβάνεσθε ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ γεγονός, ὅτι ἡ μικρὰ καὶ πτωχὴ Ἑλλάς, ἐνῷ διεξήγαγε πόλεμον τρομακτικὸν τοῦ ὁποίου αὐτὴ ἔφερε τὰς ζημίας, ὄχι μόνον ὅλων τῶν καταστροφῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας ὑπεχρεοῦτο νὰ καταβάλλῃ ἐκ τοῦ πτωχοῦ της βαλαντίου, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν εἰς δραχμὰς δαπανῶν τοῦ πολέμου, δὲν σᾶς κάμνει ἐντύπωσιν λέγω, ὅτι ἡ μικρὰ Ἑλλὰς κατώρθωσε τοὐλάχιστον νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια της, κατώρθωσε ν’ ἀποφύγῃ τὸν πληθωρισμὸν καὶ τὴν κατάρρευσιν, διὰ νὰ δύναται νὰ σᾶς παρουσιάσῃ, πολὺ ὀλιγώτερα ἐρείπια ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σεῖς νομίζετε; Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπετε, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται, εἰς οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, δὲν ἔχετε ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πραγματικὸν κατόρθωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἄξιον μνείας καὶ ἐξάρσεως. Διότι, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε ὅτι ἐξ αἰτίας τῶν γεγονότων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν ποία εἶναι ἡ ζωτικότης καὶ ἡ ἐργατικότης τοῦ θαυμαστοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐμπνεόμεθα ὅλοι ἀπὸ πίστιν διὰ τὸ οἰκονομικόν του μέλλον καὶ τὴν ἀποστολήν του. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἀκόμη διότι ὁ τόνος τῆς ὀξύτητος θὰ παρέλθῃ ἐντὸς ὀλίγου καὶ δὲν ὀφείλεται οὗτος εἰς ἐμέ, ἀλλὰ εἰς μίαν ἄκαιρον καὶ ἄτοπον δήλωσίν σας εἰς τὴν ὁποίαν δὲν παρέσχε οὐδεμίαν ἀποσαφήνισιν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ἀκόμη, ἆρά γε ἔχει τόσον ἀσθενῆ τὴν μνήμην καὶ δὲν ἐνθυμεῖται τί ἐκεῖνος μᾶς παρέδωσε τὸ 1946; Δύναμαι ἆρά γε νὰ ἐρωτήσω ποῖον τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα, ποῖαι ἦσαν αἱ ἐπενδύσεις, ποία ἡ γεωργικὴ καὶ βιομηχανικὴ παραγωγή, ποῖον ἦτο τὸ σχέδιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι οὔτε προϋπολογισμὸν δὲν κατώρθωσε νὰ καταρτίσῃ; Ποῖα ἦσαν τὰ ποσοστὰ συμμετοχῆς εἰς αὐτόν, τῶν Ἑλληνικῶν πόρων καὶ ποῖα τὰ ποσοστὰ ἀμέσου φορολογίας. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, προέβην εἰς αὐτὴν τὴν πρόχειρον ἀπογραφὴν ἐλπίζων, ὅτι θὰ μᾶς φέρετε καὶ σεῖς λεπτομερεστάτην μαζὶ μὲ τὴν ἀπογραφὴν ὅλων τῶν προηγουμένων ἐτῶν, οὐδὲ τοῦ 1945 καὶ 1946 ἐξαιρουμένων. Λυποῦμαι πολὺ ποὺ προσέδωσα εἰς τὴν συζήτησιν τὸν τόνον τῆς ὀξύτητος τὸν ὁποῖον δὲν εἶχα ὑπ’ ὄψει μου νὰ δώσω, ἐὰν δὲν παρεσυρόμην ἀπὸ τὰς ἀτόπους δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Ἄλλως τε, ὅπως γνωρίζει, ἔχω πρὸς αὐτὸν τοιαύτην ἐκτίμησιν, ὥστε νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικῆς ἐπιθέσεως κατ’ αὐτοῦ.

§26Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Ἐπιθυμῶ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἐκεῖνος καὶ ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει, παρέμειναν εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, ἡμεῖς δὲ παρεμείναμεν τέσσαρας καὶ μόνον μῆνας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκ τῶν πρώτων μηνῶν, ποὺ ἐξηρχόμεθα ἐκ τῆς θυέλλης τοῦ πολέμου. Ἑπομένως ἡ σύγκρισις μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔστεκε. (Χειροκροτήματα).

§27Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖται τὰ οἰκονομικὰ γεγονότα ὁ κ. Ὑπουργός. Διότι ἡμεῖς παρελάβομεν τὴν ἐξουσίαν τὴν 6ην Ἀπριλίου καὶ τὴν 7ην Ἰουνίου εἴχομεν καταθέσει τὸν πρῶτον μεταπολεμικὸν προϋπολογισμόν. Αὐτός, εἰς τέσσαρας μῆνας δὲν τὸ κατώρθωσε. Δὲν εἶναι συνεπῶς μόνον ζήτημα χρόνου. Σᾶς δηλῶ, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅτι προκειμένου περὶ ἀνασυγκροτήσεως ἔχομεν λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ εἴμεθα παράπλευροι τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν λάβει τὴν ἀπόφασιν νὰ σᾶς βοηθήσωμεν. Διότι τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν σας εἶναι πράγματι δυσχερές. Ἔρχεται εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἔχετε πλέον τὴν δικαιολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἡμεῖς, ὅτι διεξήγομεν πόλεμον, ἐνῷ σεῖς ἀντιστρόφως ἔχετε τὸ μειονέκτημα νὰ μὴ ἔχετε τὸ ἐπιχείρημα αὐτό. Δι’ αὐτὸ ἐπειδὴ βλέπομεν ὅτι εἶναι πιθανὸν νὰ χαθοῦν ποσὰ τῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι ἡ δήλωσις εἶναι σαφής, ὅπως θὰ λάβετε γνῶσιν ἀπὸ τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα ὅτι ἀπὸ τοῦ νέου ἔτους ὅ,τι δὲν θὰ χρησιμοποιῆται, θὰ χάνεται ὁριστικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σᾶς βοηθήσωμεν καὶ εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων ἔστω καὶ ἂν ταῦτα εἶναι ἀντιδημοτικὰ ἢ «ἀντιδημοφιλῆ» κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀρκεῖ μόνον καὶ σεῖς νὰ ἀρθῆτε εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ νὰ λησμονήσητε τὰς μικροκομματικὰς ἐκμεταλλεύσεις διὰ νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἑνιαῖον ἐθνικὸν ἑλληνικὸν μέτωπον περὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν. (Χειροκροτήματα). Δὲν ὑπάρχουν, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐρείπια ἐνώπιον ὑμῶν. Ἀντιθέτως νομίζω, ὅτι σήμερον ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν περιπτώσεις σταθερότητος, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιτρέπουν μίαν αἰσιόδοξον ἐκκίνησιν. Ἔχομεν ἐπὶ πλέον τὴν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν συμπαράστασιν τῆς μεγάλης Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας, ἔχομεν τέλος τὴν ζωτικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἡ ὁποία θὰ δρᾷ πλέον, ἐντὸς εἰρηνικοῦ πλαισίου. Εἶμαι αἰσιόδοξος, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος. Εἶμαι αἰσιόδοξος, διότι ἀναλαμβάνετε πραγματικῶς ὑπὸ αἰσίους οἰωνοὺς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Διότι πρῶτον σήμερον τοὐλάχιστον ἔχετε ἕνα πρόγραμμα ἀνασυγκροτήσεως, δυνάμει τοῦ ὁποίου γνωρίζετε ποῖα ἔργα θὰ ἐκτελεσθῶσι, διότι δεύτερον σήμερον ἔχετε τὴν ἐτησίαν βοήθειαν τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν. Καὶ τρίτον, διότι πρὸ παντὸς ἔχετε τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν εἰρήνην. Λέγομεν ὅτι ἔχετε πρόγραμμα. Ὅταν ἡμεῖς παρελάβαμεν τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς ἡμᾶς ὅλους ἀποκεκομμένους τοῦ ἔξω κόσμου λόγῳ τῆς κατοχῆς, ἡ ἔννοια αὐτὴ ἦτο ἐντελῶς ἄγνωστος, ἐν τούτοις ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ 1946 προσεπαθήσαμεν νὰ ὑψωθῶμεν μέχρι τῆς ἐννοίας τοῦ προγραμματισμοῦ ἐν τούτοις ἀπετύχομεν. Τὸ ἔργον ἦτο καινοφανές. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐσκέφθημεν ὅπως ἐπικαλεσθῶμεν τὴν βοήθειαν καὶ τὴν συνεργασίαν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, δηλαδὴ τῆς Ἀποστολῆς ἡ ὁποία κατήγετο ἀπὸ τὴν χώραν, ἡ ὁποία ἔθετε τοὺς κανόνας τοῦ προγραμματισμοῦ ἀπὸ τὴν χώραν ποὺ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ τελικῶς τὰ προγράμματα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν νὰ δώσῃ τὴν βοήθειαν. Καὶ πραγματικῶς αὕτη ἐδέχθη νὰ συνεργασθῇ ἐν ἀπολύτῳ συμπνοίᾳ μαζί μας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ πρόγραμμα ἐξηγγέλθη ὁμοῦ ἀπὸ τὸν Πρεσβευτὴν κ. Γκρέϊντυ καὶ ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενον τὴν 25ην Νοεμβρίου 1948. Δι’ αὐτὸ ὁ κ. Χόφφμαν εἰς τὴν γνωστήν του ἔκθεσιν γράφει ὅτι τὸ πρόγραμμα τῶν Ἑλλήνων κατεστρώθη ἐν στενῇ συνεργασίᾳ μεταξὺ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐπικαλεσθῶ ὅμως ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο ἔγγραφον ἀπόρρητον, τοῦ ὁποίου σεῖς ἔχετε λάβει γνῶσιν, τὴν ἐμπιστευτικὴν ἔκθεσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὑπὸ χρονολογίαν 4.11.48, ἡ ὁποία ἀναγράφει: (Ἀναγινώσκει). «Τὸ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν τριετὲς οἰκονομικὸν πρόγραμμα κατηρτίσθη ἐν στενῇ συνεργασίᾳ μετὰ τῆς Ἀποστολῆς. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, στενῶς συνειργάσθησαν ἐπὶ μῆνας ἐπὶ τῆς ἐνδεικνυομένης ὀργανώσεως καὶ τῶν ἀπαιτουμένων σχεδίων ἐργασίας τῆς τριετοῦς περιόδου. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατήρτισε δύο ὁμάδας. Οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καθημερινῶς συνεδριάζουσι μετ’ ἀμφοτέρων τῶν ἐν λόγῳ ὁμάδων. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀποστολὴ ἔχουν σχεδὸν ἐξ ὁλοκλήρου συμφωνήσει ὡς πρὸς τὰς κατευθύνσεις καὶ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἐκτελεσθησομένου ἔργου». Βεβαίως, κύριοι, τὰς γενικὰς κατευθύνσεις, τοὺς γενικοὺς σκοποὺς τοὺς ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς σύμφωνα μὲ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν εἴχομεν σχηματίσει ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ οἱ κανόνες καὶ ὁ τρόπος καταστρώσεως τοῦ προγράμματος εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ἔργον τῆς συνεργασίας τῆς Ἀποστολῆς μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι εἰς τὸν Τύπον διεσύρθη καὶ κατεσυκοφαντήθη τὸ πρόγραμμα τοῦτο. Ἀσφαλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ θὰ γνωρίζῃ τὴν σημασίαν τοῦ προγράμματος. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀνέγραψεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ Κυβέρνησις εἶναι πεπεισμένη ὅτι θὰ τύχῃ τῆς ἀμερίστου βοηθείας καὶ ὑποστηρίξεως τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος ἐν τῷ συνόλῳ». Ὀρθὴ εἶναι ἡ ἄποψις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ. Θὰ εἴμεθα παρὰ τὸ πλευρόν σας διὰ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος. Θὰ μεταβῆτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέραν βοήθειαν πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκεῖ θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι οὔτε ἐκκλήσεις, οὔτε λυρισμοὶ δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ σᾶς βοηθήσουν. Μόνον τὰ σχέδια καὶ οἱ ἀντικειμενικοὶ ἀριθμοὶ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς ἐνισχύσουν εἰς τὸ βαρὺ ἔργον σας. Ἀλλὰ ἐκεῖ θὰ ἔχετε ἐπίσης τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἔλθητε εἰς ἐπαφὴν καὶ νὰ γνωρίσητε τὰ προγράμματα τῶν ἄλλων χωρῶν. Τότε θὰ ἀντιληφθῆτε ποία εἶναι ἡ ἀξία, ποία ἡ ὑπεροχὴ τοῦ ἑλληνικοῦ προγράμματος καὶ εἶμαι βέβαιος, πὼς θὰ αἰσθανθῆτε πραγματικὴν ὑπερηφάνειαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ψυχήν σας. Ὅλα αὐτὰ τὰ λέγω, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, διότι ὁ διασυρμὸς τοῦ προγράμματος διὰ τοῦ ὁποίου κατεβλήθη προσπάθεια μόνον διὰ λόγους ἐμπαθείας νὰ γίνῃ, ὁ διασυρμὸς αὐτός, λέγω, ἀντανακλᾷ κατ’ εὐθεῖαν ἐπὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος καλύτερος τρόπος ἀρτίας καταρτίσεως τοῦ μακροχρονίου προγράμματος, παρὰ διὰ τῆς βοηθείας καὶ συνεργασίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν τί χρειάζεται ἡ Πατρίς μας διὰ νὰ παραχωρηθῇ ἡ βοήθεια καὶ νὰ κρίνουν εὐνοϊκώτερον τὸ πρόγραμμα. Τὸ πρόγραμμα, ἐξ ἄλλου, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀντιμετωπίζει τὸ ἑλληνικὸν πρόβλημα, εἶναι ἐκεῖνο ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασιζόμενος θὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπεν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν. Καὶ δὲν ἔχετε μόνον τὸ πρόγραμμα, ἀλλὰ ἔχετε καὶ τὴν βοήθειαν τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας, τὴν ὁποίαν βοήθειαν ἡμεῖς δὲν εἴχομεν εἰς τὴν ἀρχήν, καὶ ὅταν τὴν εἴχαμεν τὴν διεθέσαμεν κατὰ μέγα μέρος διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν καὶ ἐπιχειρήσεων. Ὡς γνωρίζετε ἐκ τῶν κειμένων εἰς τὸ προηγούμενον ἔτος 36 ἑκ. ὁλόκληρα δολλαρίων κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ προγράμματος, κατὰ τὸ 2ον 6μηνον ἀφαιρέσαμεν ἀπὸ τὴν ἀνασυγκρότησιν διὰ νὰ τὰ διαθέσωμεν διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν πολεμικῶν δαπανῶν εἴτε ἀμέσων, εἴτε ἐμμέσων. Καὶ ἔχετε ἀκόμη, πρὸ παντός, σήμερον τὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἀσφάλειαν. Ὑπὸ τὸ ἔμβλημα τῆς εἰρήνης γίνεται ἡ ἀνασυγκρότησις, εἶπεν ὁ λόγος τοῦ Θρόνου, ἐννοῶν, διὰ τούτου ὅτι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοὐλάχιστον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ἡ οὐσιαστικὴ συντριβὴ τοῦ συμμοριτισμοῦ, ἐπιτρέπει τὴν ἐλευθέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατείχοντο προηγουμένως ὑπὸ τῶν συμμοριτῶν. Ὅπως ἐπιτρέπῃ καὶ τὴν μείωσιν τῶν δαπανῶν τῶν στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἐξοικονομηθοῦν ἐξ αὐτῶν δραχμαί, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀξιοποιήσουν τὰ δολλάρια τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ σᾶς βοηθήσωμεν εἰς τὸ δυσχερές σας ἔργον, διότι ἔχομεν συνείδησιν τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ ἀνασυγκρότησις καὶ τῆς σημασίας της καὶ τὸ ὀλιγώτερον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ προσφέρωμεν, εἶναι τὸ νὰ παραμερίσωμεν τὰ πάθη καὶ τὰς ἀντιθέσεις διὰ νὰ καταδείξωμεν εἰς τὸν Ἀμερικανικὸν λαόν, ὅτι ἔχομεν συνείδησιν τῆς θυσίας, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται χάριν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας μας, ἀλλὰ ἔχομεν ἀκόμη τὴν συνείδησιν τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως διὰ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον του. Κύριοι, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐσκέφθητε νὰ λάβητε μᾶς τὰ ἐξηγγείλατε διὰ τῶν δηλώσεών σας. Θὰ τὰ παρακολουθήσωμεν ἀντικειμενικῶς καὶ εὐμενῶς καὶ θὰ σᾶς βοηθήσωμεν ἐφ’ ὅσον ταῦτα πρόκειται νὰ βοηθήσουν πραγματικὰ τὴν ἐθνικήν μας ἀνασυγκρότησιν. Ἐν τούτοις θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν ἐμφανίζουν τίποτε τὸ νέον, τίποτε τὸ ριζοσπαστικόν. Κρινόμεναι τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ περιεχομένου αἱ δηλώσεις σας, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχουν νέαν τινὰ ἔμπνευσιν, οὔτε χαράσσουν νέαν τινὰ γραμμήν. Ἀντιθέτως καταδεικνύουν ὅτι ἀκολουθεῖτε τὴν πεπατημένην. Τὸ πνεῦμα τοῦ ὁποίου εἶναι φορεῖς αἱ δηλώσεις σας, ἐπιτρέψατέ μοι, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι πνεῦμα παλαιόν, λίαν γνώριμον, μᾶς ὑπενθυμίζει τὸ πνεῦμα τοῦ παλαιοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν, μᾶς ὑπενθυμίζει ἀκόμη τὸ πνεῦμα τῆς γνωστῆς ἐπιτροπῆς τῆς Οἰκονομικῆς Πολιτικῆς. Βεβαίως ἂν καὶ τὸ πνεῦμα εἶναι τὸ ἴδιον, ἡ διατύπωσις εἶναι διάφορος. Εἶναι ἡ γλαφυρὰ διατύπωσις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἡ φωνὴ εἶναι διάφορος, ἡ ἠχηρὰ φωνὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις, ἐπαναλαμβάνω, δὲν βλέπομεν οὐδεμίαν κυβερνητικὴν ἔξαρσιν, οὐδεμίαν δημοκρατικὴν ἀνάτασιν. Βεβαίως ὑπάρχουν ὡρισμένα μέτρα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐμφανίζετε ὡς μέτρα κοινωνικῆς πολιτικῆς. Θὰ τὰ κρίνωμεν ἐντὸς ὀλίγου. Προηγουμένως ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ὅταν σᾶς ἠκούσαμεν ἀναγινώσκοντα τὰς δηλώσεις τὰς προγραμματικὰς καὶ νὰ μᾶς ὁμιλῆτε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, περὶ κανονικῶν ἢ δικαίων τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων, νὰ μᾶς ὁμιλῆτε περὶ σταθερότητος μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων, καὶ ὅταν λέγωμεν περὶ σταθερότητος, ὅλοι ἐννοοῦμεν τὸ αὐτὸ πρᾶγμα, ἐκτὸς τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν, ὅστις εἶπεν «ἄνοδον καὶ κατόπιν σταθεροποίησιν». Ὅταν κατόπιν σᾶς ἠκούομεν νὰ μὴ ὁμιλῆτε περὶ μέτρων προστασίας τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν, πιστεύσατέ μας, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐνομίσαμεν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ὅτι τίποτε δὲν ἤλλαξε, τίποτε δὲν μετεβλήθη, οὔτε ὡς πρὸς τὴν σύλληψιν, οὔτε ὡς πρὸς πνοὴν οὔτε πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς πολιτικῆς. Θὰ μᾶς εἴπητε βέβαια, ὅτι ἀπὸ κοινωνικῆς πλευρᾶς ἐμφανίζετε ὡρισμένα μέτρα. Ἄς τὰ ἴδωμεν. Ἐμφανίζετε κατὰ πρῶτον λόγον, ὅπως λέγετε, τὴν φορολογικὴν δικαιοσύνην, δηλ. τὴν μετάθεσιν τοῦ κέντρου τοῦ βάρους τῆς φορολογίας ἀπὸ τοὺς ἐμμέσους εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ κοινωνικὴν πρόοδον, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ ἅπαντον μιᾶς κοινωνικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Γνωρίζετε ὅτι ἡμεῖς παρελάβομεν τοὺς ἀμέσους φόρους εἰς 11%, τοὺς ἐφθάσαμεν εἰς 20% καὶ ἐφέτος εἰς 30%. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι βοηθούσης καὶ τῆς βελτιώσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, σεῖς θὰ ὑψώσητε πολὺ περισσότερον τὸ ποσοστόν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει μεγάλην διαφοράν, παρὰ μόνον ποσοτικὴν καὶ ὄχι ποιοτικήν. Ἔχετε ἀκόμη ὡς μέτρον κοινωνικόν, τὴν ἐπέκτασιν τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας. Δὲν εἶναι τοῦτο τίποτε τὸ καινοφανές. Ὀφείλω νὰ ὑπενθυμίσω, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς τὸ πρόγραμμά του τὸ 1945 εἶχε προγραμματίσει τὴν ἐπέκτασιν εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Βεβαίως δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ λόγῳ τοῦ κομμουνιστικοῦ πολέμου. Ἀλλ’ ὅταν εἰς τὰς Ἀθήνας ἦλθον οἱ δύο πρῶτοι ὀργανωταὶ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, ὁ κ. Μάρι καὶ ὁ κ. Μίτσελ, τῇ ἐπιμονῇ τοῦ ὑποφαινομένου, ἐδέχθησαν κατ’ ἀρχὴν νὰ ὁμιλήσουν περὶ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ εἶχαν ἀποστείλει μάλιστα ἐπ’ αὐτοῦ καὶ προσωπικὴν ἐπιστολήν, εἰς τὸν ὑποφαινόμενον, τὴν ὁποίαν θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς συζητήσεως. Βεβαίως εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀρχῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ θέμα. Τὸ θέμα εἶναι ἄλλο. Ἐὰν ἔχετε ἐπαρκῆ οἰκονομικὴν ἱκανότητα ὥστε νὰ προχωρήσητε εἰς τὴν λῆψιν πράγματι τοῦ κοινωνικοῦ αὐτοῦ μέτρου, ἐν τούτοις, σήμερον μετὰ τὸν περιορισμὸν τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, μετὰ τὸ σταμάτημα τῶν δαπανῶν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει περιθώριον εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ὥστε νὰ δυνηθῆτε σεῖς τοὐλάχιστον νὰ πραγματοποιήσητε τὴν μεταρρύθμισιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἠδυνήθημεν. Νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἡμεῖς πρῶτοι θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν. Ἐν τούτοις ὅμως ὀφείλω νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω κάτι ἄλλο. Διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ μεταρρύθμισις αὐτὴ κατὰ τρόπον ὁμαλόν, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι προέχει τὸ σχέδιον ἀναδιοργανώσεως τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων. Διὰ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ προβλέπεται ἡ κατάργησις παντὸς Κοινωνικοῦ ἐσόδου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μένουν ὡς ἔσοδον τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων μόνον αἱ ἀτομικαὶ εἰσφοραὶ τῶν ἠσφαλισμένων, πρᾶγμα ὅπερ ἀντίκειται πρὸς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τῆς κοινωνικότητος, πρὸς αὐτὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ θεσμοῦ τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων, ὁ ὁποῖος ἐκφυλίζεται τοιουτοτρόπως εἰς ἁπλῆν ἰδιωτικὴν ἀσφάλισιν. Ἤθελα νὰ ἐπιστήσω ἐπ’ αὐτοῦ—πρὶν νὰ ἔλθῃ τὸ σχέδιον πρὸς συζήτησιν—τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀντιταχθῇ ἐναντίον ἑνὸς τοιούτου μέτρου, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀπὸ τῆς κοινωνικῆς πλευρᾶς εἶναι ὀπισθοδρομικόν. Νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἔχητε καὶ τὴν ἰδικήν μας ὑποστήριξιν. Προτείνετε ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλο μέτρον κοινωνικῆς σημασίας, τὴν ἀπηνῆ φορολογίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπωφελήθησαν ἐκ τοῦ κατοχικοῦ πληθωρισμοῦ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἱστορίαν ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, διότι τὸ θέμα θὰ συζητηθῇ ἐν καιρῷ, ὅτι, ὅπως γνωρίζουν ὡρισμένοι συνάδελφοί σας, ὁ ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐδῶ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅταν τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπελευθερώσεως ἐγένετο ἡ διαγραφὴ ὅλων αὐτῶν τῶν καταθέσεων καὶ τῶν χρεῶν, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχον μερικαὶ φωναὶ —ἐν οἷς καὶ τοῦ ὑποφαινομένου—αἱ ὁποῖαι ἠγέρθησαν ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ ὀλισθήματος. Ὁ κ. Σβῶλος ὑπέβαλε σήμερον μίαν πρότασιν ἀποκαταστάσεως καὶ χαιρετίζομεν τὸ γεγονὸς αὐτό: «Ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται». Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1946–47 ἀνεγράφη ἕνα ποσὸν 100 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον ἐπανελαμβάνετο τὸ ἑπόμενον ἔτος, διὰ νὰ δοθῇ μία ἀποζημίωσις, γλισχροτάτη βέβαια. Καὶ ἔφθασε τὸ σχετικὸν Νομοσχέδιον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ μὲ τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Βαμβέτσου, τὸν ὁποῖον ἀτυχῶς δὲν ἔχομεν μεταξύ μας, ἀπερρίφθη, διότι ἐκρίθη τὸ ποσὸν σχεδὸν μηδαμινόν. Ἀφ’ ἧς ἀπερρίφθη δὲν ἔπρεπε νὰ συνδεθῇ τὸ ζήτημα μὲ τὸν προϋπολογισμόν, ἀλλὰ νὰ εὑρεθοῦν ἄλλοι εἰδικοὶ πόροι. Καὶ ἕνας τοιοῦτος πόρος εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον σήμερον ἀναφέρουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ Οἰκονομικῶν καὶ Συντονισμοῦ ἀναμφισβητήτως θὰ ἀνεύρουν εἰς τοὺς φακέλλους τῶν μελέτας, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καθὼς καὶ ἔγγραφα σχετικὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Δὲν θέλω νὰ τοὺς προκαταλάβω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς εἶναι, ἐὰν κατὰ τύχην ἡ φορολογία καθυστερήσῃ, θὰ ἦτο τότε δυνατὸν νὰ προχωρήσουν εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καταθετῶν καὶ τῶν κατόχων Δημοσίων χρεωγράφων, ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ὅταν ὁμιλῆτε περὶ κρατικῆς πίστεως, ὑποθέτω, ὅτι περιλαμβάνονται εἰς αὐτὸ οἱ κάτοχοι χρεωγράφων. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον καθυστεροῦσεν ἡ ἐπιβολὴ τῆς φορολογίας, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος σήμερον δὲν ἔχει τελικὴν μορφήν, νὰ προκαταβάλουν τὴν ἀποζημίωσιν αὐτήν; Δὲν ζητῶ ἀπαίτησιν, διότι εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα εἴμεθα σύμφωνοι· δὲν θὰ σᾶς ἐνοχλήσωμεν ποτὲ νὰ ἐπιβαρύνετε τὸν προϋπολογισμόν, ὅταν σεῖς νομίζητε ὅτι δὲν ἀντέχει. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ προσθέσω εἶναι, ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς φορολογίας, ὀρθὸν εἶναι νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν καταθετῶν αὐτῶν ἐξ ὁλοκλήρου. Ἤθελον ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παρατηρήσω ἐπὶ πλέον τοῦτο. Ἐξηγγέλλετε τὴν φορολογίαν αὐτήν. Ἡ φορολογία εἶναι δικαία. Ἐν τούτοις τὸ δίκαιον τῆς φορολογίας δὲν ἀφορᾷ καθόλου τὴν ἀναδρομικότητα αὐτῆς. Ἡ φορολογία εἶναι προφανῶς ἀναδρομική. Τὸ γεγονὸς ὅτι δύο παραγράφους παρὰ πάνω βεβαιώνετε τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ προβῆτε εἰς ἐπιβολὴν φορολογίας ἀναδρομικῶς τῶν πολιτῶν, ὁμολογῶ, ὅτι μὲ ἐμβάλλει εἰς ὑποψίαν σχετικῶς μὲ τὴν συνοχὴν καὶ τὴν ἑνότητα τοῦ προγράμματός σας.

§28Ε. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ (Ὑπουργ. Συντονισμοῦ). Κύριε συνάδελφε, εἶναι μία εἰδικὴ ἐξαίρεσις καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ μὴ ἀναδρομῆς τῶν φόρων ἐννοοῦμεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φορολογῆται ἐκ νέου κάτι, τὸ ὁποῖον ἐφορολογήθη· ἔγινε δηλ. φορολογία εἰς τὸ παρελθὸν ἀναδρομῆς ἐπὶ φορολογουμένων ἀντικειμένων.

§29Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀναδρομὴ ὑπάρχει, ὅταν μία φορολογία δὲν ἔχει ἐπιβληθῆ καὶ ἐπιβάλλεται ἀναδρομικῶς. Ἡ αὔξησις τότε τοῦ ποσοῦ θὰ λέγεται ἀναδρομικὴ φορολογία.

§30Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει εἰδικὴ ὀνοματολογία διὰ τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν θὰ μάθῃ καὶ ὁ νῦν Ὑπουργός, διὰ νὰ φορολογῇ ἀναδρομικῶς ἐνῷ διαβεβαιώνει τὸ ἀντίθετον. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, προφανῶς πτωχή, πτωχοτάτη εἶναι ἡ κοινωνικὴ πλευρὰ τῶν δηλώσεών σας. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀνέμενα περισσότερα διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι τοῦτο ἦτο σύμφωνον πρὸς τὰς ἐπαγγελίας σας. Ἐν τούτοις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πράξητε διαφορετικά. Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἀκριβῶς πρὸς δικαιολογίαν, ὅτι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ πρώτη φάσις τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως ἀποβλέπει κατὰ κύριον λόγον πρὸς οἰκονομικοὺς σκοπούς, δηλαδὴ πρὸς αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν, ἡ ὁποία πιθανῶς νὰ σᾶς βοηθήσῃ, ὅτι κατὰ καθιερωθέντα κανόνα, ἅμα τελικῶς ἡ παραγωγὴ καὶ τὸ εἰσόδημα φθάσουν τὰ προπολεμικὰ ἐπίπεδα, τότε εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν ἀνοίγονται νέαι ὁδοί. Τότε λαμβάνει τὸ προβάδισμα ἡ κοινωνικὴ μεταρρύθμισις. Καὶ ἐπειδή, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὅπως βλέπετε, εὑρισκόμεθα εἰς τὰ πρόθυρα τοῦ νὰ φθάσωμεν εἰς τὰ προπολεμικὰ ὅρια, ὅταν τοῦτο ἐπιτευχθῇ, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν δυνάμει τῶν τεθέντων κανόνων, ὅπως τὸ αἴτημα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης τὸ θέσητε εἰς ἴσην μοῖραν μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν. Τότε πρέπει νὰ εἶσθε πλέον τολμηρός· εἰς τὴν κοινωνικὴν πλευράν, εἰς τὴν κοινωνικὴν μεταρρύθμισιν, εἰς τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Δι’ αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ἡ ὁποία πιθανὸν νὰ εἶναι χρήσιμος, διότι σήμερον ἡ μορφὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι διαφορετική, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ἀνασυγκρότησις ἐπετέλεσε τὸ πρῶτον της στάδιον καὶ δύνασθε πλέον νὰ ἐπιδιώξητε καὶ σκοπούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι κοινωνικοί. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρετε τὰ μέτρα ποὺ σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν προώθησιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ταῦτα θὰ τὰ κρίνωμεν ἀντικειμενικά, ὅταν θὰ ἔλθουν ἐνώπιον ἡμῶν. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦδε διά τινα ἐξ αὐτῶν. Ὅσον εἶσθε ἄτολμος, σχετικῶς μὲ τὴν ἐμφάνισιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα υἱοθετεῖτε, ἄλλο τόσον εἶσθε ἄτολμος σχετικῶς μὲ τὴν ἀποδοχὴν ὡρισμένων μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν λίαν ἐπιτυχεῖς, καὶ κατ’ ἐξοχὴν θὰ σᾶς ἐβοήθουν. Ἐννοῶ τὴν περίφημον αὐτὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Γκρέϊντυ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας ἐπ’ αὐτοῦ λέξεις. Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχουν δύο ὄργανα διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Τὸ ὄργανον παρασκευῆς τοῦ προγράμματος καὶ τὸ ὄργανον ἐκτελέσεως. Ἤδη ἔχει ὡριμάσει ἡ ἀνάγκη τῆς ἑνοποιήσεως αὐτῶν. Ἐν τούτοις αὐτὴ ἡ ἑνοποίησις δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποβῇ ἐξαιρετικῶς ἀποδοτική, ἄνευ γενικωτέρας διοικητικῆς μεταρρυθμίσεως, διότι ἡ ἀνασυγκρότησις, ὅπως ἀντελήφθητε, δὲν εἶναι ἔργον μόνον τῶν δύο αὐτῶν ὀργανισμῶν, εἶναι ἔργον ὁλοκλήρου τῆς διοικήσεως, ὁλοκλήρου τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἔπρεπε μαζὶ μὲ τὴν ἑνοποίησιν αὐτὴν νὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ μία γενικωτέρα διοικητικὴ μεταρρύθμισις, ἡ ὁποία θὰ καθίστα τὴν ἑνοποίησιν πραγματικῶς ἀποδοτικήν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω ἀναμφιβόλως μεγάλας ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὸ σχέδιον τοῦ κ. Πόρτερ, τὸ ὁποῖον ἐστάλη πρὸς ὑμᾶς καὶ τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη καὶ πρὸς ἐμέ, διότι εἶναι ἀποτέλεσμα μακρῶν συζητήσεων καὶ συνομιλιῶν μας. Ἔχω μεγάλας ἐπιφυλάξεις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὰς ἰδικάς της. Ἐν τούτοις ὡς πρὸς τὰς γενικὰς γραμμὰς εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Δηλαδὴ σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, γνωρίζετε ὅτι σήμερον ἡ οἰκονομικὴ ζωὴ ἐμφανίζεται ὑπὸ μίαν διαφορετικὴν μορφὴν ἀπὸ ὅτι ἐνεφανίζετο τὴν παλαιὰν καλὴν ἐποχήν. Τότε λόγῳ τῆς περιωρισμένης ἐκτάσεως τῶν κρατικῶν ἐξόδων ὁ κρατικὸς προϋπολογισμὸς δὲν ἤσκει ἄμεσον ἐπίδρασιν οὔτε καὶ ἀντιστρόφως ὑφίστατο ἄμεσον τὴν ἐπίδρασιν τῆς ἐξελίξεως τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Αἱ δαπάναι αἱ κρατικαὶ ἦσαν ἀπολύτως περιωρισμέναι καὶ ἐντοπισμέναι. Σήμερον ὅμως μὲ τὴν ἐπέκτασιν τῶν κρατικῶν ἐπιδιώξεων καὶ μὲ τὴν ἔκτασιν τῶν κρατικῶν ἐξόδων, ὅλοι ἀντιλαμβάνεσθε ποία εἶναι ἡ ἄμεσος ἐπιρροὴ καὶ ὁ ἄμεσος ἀντίκτυπος, τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ λεγόμενος οἰκονομικὸς κύκλος τῆς χώρας. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὴν ρύθμισιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἔχῃ κατ’ ἐξοχὴν καὶ κατὰ πρῶτον λόγον τὸ βλέμμα του ἐστραμμένον πρὸς τὸν προϋπολογισμόν, ἐν συναφείᾳ μὲ τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Ἀτυχῶς ἡ τοιαύτη μεταρρύθμισις, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε κοινὴν κατεύθυνσιν προγράμματος καὶ τῶν λεγομένων ἐθνικῶν λογαριασμῶν, δὲν κατέστη εἰς τὸ παρελθὸν δυνατή. Ὑπῆρξαν καὶ ἐξεδηλώθησαν ἀντιδράσεις δικαιολογημέναι ἢ ἀδικαιολόγητοι ἐκ μέρους τῶν κρατικῶν ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐνόμιζον ὅτι ἔχουν ἀναφαίρετον δικαίωμα νὰ ἐνεργοῦν ἀνεξαρτήτως καὶ μεμονωμένως. Ὑπῆρξεν ἡ ἀντίστασις τῶν Ὑπουργῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἀποτελεῖ κτῆμα ἰδικόν των καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν εἰς οὐδεμίαν πειθαρχίαν καὶ κοινὴν κατεύθυνσιν. Καὶ ἡμεῖς Ὑπουργὸς μιᾶς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως νὰ προχωρήσωμεν περισσότερον εἰς τὰ ἔργα αὐτά. Δι’ αὐτὸ ἐπιζητοῦμεν τὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ὅλην οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς χώρας τῶν λεγομένων ἐθνικῶν λογαριασμῶν, μαζὶ μὲ τὸ ἐθνικὸν πρόγραμμα, κατόπιν νὰ ἔχῃ τὴν προσοχήν του ἐστραμμένην πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τῆς παρακολουθήσεως καὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δαπανῶν. Καὶ τρίτον καὶ μία ἄλλη ἀκόμη μεταρρύθμισις. Ἐπειδὴ αἱ δαπάναι τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι στενῶς καὶ ἀρρήκτως συνδεδεμέναι μὲ τὴν ὅλην διάρθρωσιν τῶν διοικητικῶν ὑπηρεσιῶν, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡ ὅλη διοικητικὴ μηχανὴ τῆς χώρας νὰ ὑπαχθῇ ὑπὸ τὸ ἀνώτερον αὐτὸ ὄργανον τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀναδιοργάνωσίν της. Γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς δημοσίας λειτουργίας, τῆς fonction Publigue ἔχει σήμερον ἐπιβληθῆ καὶ ἐπιτρέπει ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει προγραμματισμοῦ προβαίνωμεν εἰς τὴν ἀναδιάρθρωσιν τῆς διοικητικῆς μηχανῆς τῆς χώρας. Τοιουτοτρόπως θὰ εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ κατευθύνετε ὁλόκληρον τὸν διοικητικὸν καὶ τὸν οἰκονομικὸν μηχανισμὸν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοὐλάχιστον τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετίθετο μὲ μίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, καταρτιζομένην καὶ κατατιθεμένην ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ ἀπετέλει ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συζητήσεως, ἰδιαιτέρας ἐγκρίσεως καὶ μόνον μετὰ τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς ἀπὸ τὴν Βουλὴν θὰ ἐπηκολούθει ἐντὸς τῶν πλαισίων τῆς ἐγκριθείσης γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς μετὰ ταῦτα ὁ καταρτισμὸς καὶ ἡ κατάθεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ὑπεστήριζεν εἰς εἰδικὴν συνεδρίασιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω, ὅτι θὰ ἐπεχύνετο πλῆρες φῶς ἐπὶ ὅλων τῶν πτυχῶν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς, ὅτι θὰ ἦτο πλήρης ἡ δημοκρατικοποίησις τῶν δημοσίων καὶ τῶν ἰδιωτικῶν οἰκονομικῶν καὶ θὰ καθίστατο ἐπὶ πλέον δυνατὴ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἑνιαία κατεύθυνσις τῆς κυβερνητικῆς μηχανῆς, προκειμένου περὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ μελετηθῇ ἡ μεταρρύθμισις αὐτὴ καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θὰ ἐκφέρωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τὴν γνώμην μας βοηθοῦντες πάντοτε τὴν Κυβέρνησιν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡμιλήσατε καὶ εἰς τὰς προγραμματικάς σας δηλώσεις περὶ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐδοκίμασα ἐλαφρὰν ἀπογοήτευσιν, διότι ἀνέμενον τὴν ἐξαγγελίαν τῆς ὁριστικῆς πλέον ἐνάρξεως τῆς κατασκευῆς τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων. Γνωρίζω, ὅτι συναντᾶτε πολλὰ ἐμπόδια, εἶμαι ὅμως βέβαιος, ὅτι αὐτὰ τελικῶς θὰ ὑπερνικηθοῦν καὶ ὅτι γρήγορα θὰ μᾶς φέρετε τὴν ἀγγελίαν αὐτήν. Σεῖς θὰ ἔχετε τὴν τύχην νὰ ἐφορεύητε ἐπὶ τῆς ἐνάρξεως καὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων αὐτῶν, διὰ τὰ ὁποῖα ἐχρειάσθησαν μακραὶ προσπάθειαι καὶ πολλοὶ κόποι. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ κανὲν εἰδικὸν κώλυμα, νὰ δημοσιεύσῃ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον τῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων, διότι μόνον τοιουτοτρόπως θὰ φωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ λαὸς ἐπὶ τῆς ἐπιμονῆς καὶ ὑπομονῆς ἡ ὁποία ἐχρειάσθη, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ αἴσιον αὐτὸ ἀποτέλεσμα. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐξάρω τὴν σημασίαν τῶν ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων, ἅτινα θὰ ἀναμορφώσουν τὴν ζωὴν τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν πόλεων. Ἐπὶ πλέον ὀφείλω νὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὸ σχέδιον τὸ ἰδικόν μας περιελαμβάνετο καὶ ὁ Ἀχελῷος, ἀλλὰ μετὰ ταῦτα ἀφῃρέθη. Δὲν θέλω νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεχειρίσθησαν τὸ ζήτημα. Ἀντιθέτως ἡ διαχείρισις ὑπῆρξε δεξιωτάτη ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν. Ἡ περικοπή, κύριοι, ἔλαβε χώραν, δυστυχῶς, συνεπείᾳ ἐλλείψεως ἐπαρκῶν κεφαλαίων διὰ τοὺς γνωστοὺς λόγους. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι σήμερον δὲν θὰ ἔχωμεν παρὰ μόνον τὴν πρώτην φάσιν τῶν ἔργων τῶν ὑδροηλεκτρικῶν. Ἡ πρώτη φάσις, κύριοι, ἐκτελεῖται κατὰ βάσιν λόγῳ τῆς ὑπάρξεως τῶν ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Ἐπειδή, λόγῳ τῆς διαθέσεως ἀρκετῶν ποσῶν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου, δὲν θὰ ἀπέμενον ἐπαρκῆ διαθέσιμα διὰ τὰ ἔργα τὰ ἠλεκτρικά, εἰς τὰ ὁποῖα τρέφω βαθεῖαν καὶ ἔμμονον πίστιν, εἰσηγήθην τὴν ἰδέαν αὐτήν, ὅπως ἐκτελεσθοῦν εἰς βάρος τῶν ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων καὶ χάρις εἰς τὴν βοήθειαν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς κατέστη δυνατὸν νὰ περιληφθῇ μέχρι 35.000.000 δολλ. ἡ κατασκευὴ δύο ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ἔργα αὐτὰ δὲν εἶναι ἐπαρκῆ. Θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρξῃ καὶ μία δευτέρα φάσις ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ λείψουν τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ καὶ θὰ στραφῆτε πρὸς τοῦτο καὶ πάλιν πρὸς τὰς ἰταλικὰς ἐπανορθώσεις. Δι’ αὐτὸ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ καλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ ταχύτερον, ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῆς Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀναθεώρησιν τῶν πινάκων τῶν ἰταλικῶν ἐπανορθώσεων. Πρέπει νὰ καταβληθῇ προσπάθεια ὅπως, ὅσον τὸ δυνατόν, μεγαλύτερα κεφάλαια μεταφερθοῦν ἀπὸ τοὺς διαφόρους τομεῖς, ἀπὸ τὰ εἴδη καταναλώσεως καὶ ἄλλα εἴδη δευτερευούσης σημασίας, εἰς τὸν τομέα τὸν ἠλεκτρικόν. Εὐτυχῶς ὑπάρχουν ἀκόμη κεφάλαια καὶ πρέπει ἡ Κυβέρνησις τὸ ταχύτερον νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν μετάθεσιν καὶ μεταφορὰν αὐτήν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν βλέπω ἐπίσης νὰ γίνεται λόγος περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ἐξηλεκτρισμοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν εἰς τὴν ἐπιστολήν του ὁ κ. Γκρέϊντυ. Ὁ Ὀργανισμὸς αὐτὸς εἰς τὰς βασικάς του γραμμὰς ἀπησχόλησε καὶ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις καὶ εἶναι ἤδη ἕτοιμος καὶ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ λυθῇ καὶ αὐτὸ τὸ θέμα, διότι εἶναι ἀπαραίτητος ὁ Ὀργανισμὸς αὐτός, ὄχι μόνον διὰ τὸν συντονισμὸν τῆς ἐνεργειακῆς πολιτικῆς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλέον διὰ τὴν παρακολούθησιν τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἔργων αὐτῶν. Ἔρχομαι τώρα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ σοβαρὸν ζήτημα, τῆς ἐκβιομηχανίσεως. Βεβαίως πιστεύω ὅτι θέλετε τὴν ἐκβιομηχάνισιν, ὅτι θὰ τὴν ἐπιδιώξετε διότι χωρὶς αὐτὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔλλειμμα τῶν ἰσολογισμῶν τῶν λογαριασμῶν μας. Πιστεύω ἀκόμη ὅτι ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν κατασκευὴν ὡρισμένων βασικῶν βιομηχανιῶν, τὰς ὁποίας ἀπηριθμήσατε. Ἐν τούτοις ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω ὡρισμένας ἀμφιβολίας, ὡς πρὸς τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν. Διότι βλέπω εἰς ὅλον αὐτὸ τὸ θέμα καὶ μίαν ἔλλειψιν τόνου, μίαν ἔλλειψιν πίστεως, ἡ ὁποία ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος πιστεύω εἰλικρινῶς εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Χώρας, μὲ ἐμβάλλει εἰς ἀνησυχίας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη λύσις διὰ τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξε πρὸ δύο ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Παρατάξεως. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις, πλὴν ἑνὸς προγράμματος ταχείας ἐκβιομηχανίσεως τῆς Χώρας. Δὲν ἔχουν θέσιν ἀντιρρήσεις καὶ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐλέχθη, ὅτι ἡ ἐκβιομηχάνισις ἀπαιτεῖ μεγάλον χρόνον, τῆς Σουηδίας ἐγένετο εἰς 40 χρόνια, τῶν Η.Π.Α. εἰς 30, τῆς Ρωσίας εἰς πολὺ ὀλιγώτερον χρόνον. Εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ πρέπει κάποτε νὰ ἀρχίσωμεν. Ἡμεῖς πρόκειται ἁπλῶς νὰ θέσωμεν σήμερον τὰς βάσεις τῆς ἐκβιομηχανίσεως καὶ δὲν θὰ εὕρωμεν ἄλλην εὐκαιρίαν πλὴν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Θὰ γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἤδη ὑπάρχουν κατ’ ἔτος ἑκατοντάδες χιλιάδων χειρῶν, αἱ ὁποῖαι ρίπτονται εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς ἐργασίας, χωρὶς προοπτικήν, χωρὶς μέλλον καὶ δυνατότητα ζωῆς. Ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν κατάστασιν ὡς ἔχει, τότε θὰ ἔχῃ μέγα δίκαιον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν. Ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα καὶ νὰ δώσωμεν μίαν λύσιν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ μία λύσις μὲ τὴν ἐκβιομηχάνισιν, τὴν ὁποίαν καὶ εἴχομεν θέσει εἰς τὸ πρόγραμμά μας. Καὶ σεῖς ὀφείλετε νὰ ἔχετε μίαν λύσιν διὰ τὸ πρόβλημα αὐτό, ἐὰν ἀποκρούετε τὴν ἐκβιομηχάνισιν. Δὲν ἠμπορεῖτε ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ παραβλέψετε τὸ βασικὸν Ἑλληνικὸν πρόβλημα. Ἐντὸς ὀλίγου ἡ ἐξαθλίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καθισταμένη μεγάλη, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι θὰ εἰσάγῃ διὰ τῆς θύρας τῆς ἐξαθλιώσεως, τοὺς ἀνατροπεῖς τοὺς ὁποίους ἐξεδιώξαμεν διὰ τῶν ὅπλων. Δι’ αὐτὸ εἰς βιομηχανικὸν πρόγραμμα κατ’ ἐξοχὴν ἀποδίδομεν σημασίαν. Δι’ αὐτοῦ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πρέπῃ νὰ ἐπιζητηθῇ εἶναι ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς οἰκονομίας διάρθρωσις τῆς Χώρας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν βασικῶν βιομηχανιῶν τοῦ προγράμματος. Ἀλλὰ σεῖς ὁμιλεῖτε περὶ κατασκευῶν γενικῶς, δὲν ὁμιλεῖτε περὶ μεταλλουργίας, διϋλιστηρίων πετρελαίου καὶ ὑψικαμίνου. Διότι πράγματι δὲν πιστεύετε εἰς τὴν ἐκβιομηχάνισιν. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ εὕρετε κάποιαν λύσιν διὰ τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα καὶ νὰ μὴ περιορισθῆτε εἰς τὴν μετρίαν, εἰς τὴν χλιαρὰν αὐτὴν θέσιν. Ἐὰν δὲν εὕρετε τὴν λύσιν ταύτην, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ μέλλον τῆς Χώρας δὲν διαγράφεται καθόλου αἴσιον. Ὑπάρχουν ἀναμφισβητήτως ἀντιρρήσεις, ἐναντίον τοῦ βιομηχανικοῦ προγράμματος, ὑφιστάμεθα ἐπιθέσεις διὰ τὸ πρόγραμμα αὐτό. Καὶ αἱ ἐπιθέσεις αὐταὶ προέρχονται ἀπὸ τὰ συνησπισμένα κεφαλαιοκρατικὰ συμφέροντα τῆς Εὐρώπης, τὰ ὁποῖα πλήσσονται ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανοποιήσεως. Ὑπέστημεν ἐπιθέσεις, κύριοι, καὶ τὰς ἀντιμετωπίσαμεν. Ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε, νὰ μᾶς φέρουν νὰ ὑπογράψωμεν τὴν καταδίκην μας, μὲ ἀπόφασιν διὰ τῆς ὁποίας ἀνεγνωρίσαμεν ὅτι, ἡ δυσπραγία τῆς Εὐρώπης ὀφείλεται εἰς τὴν ἀξίωσιν τῶν μικρῶν ἀγροτικῶν χωρῶν νὰ ἐκβιομηχανισθοῦν. Κατωρθώσαμεν νὰ ἀποκρούσωμεν τὰς ἐπιθέσεις αὐτάς. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἐπεβλήθη κατ’ ἀρχὴν ἡ ἄποψις τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανοποιήσεως. Εἴμεθα ἐπὶ πλέον εἰς αὐτὸ σύμφωνοι καὶ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολήν. Ὑπάρχει ἡ ἔκθεσις, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἡ ἐμπιστευτικὴ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ἐπὶ τοῦ 4ετοῦς προγράμματος, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα καὶ τῆς ὁποίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὡρισμένα κεφάλαια. Αὐτὰ ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ κατενόησε πλήρως τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα καὶ ἀπεδέχθη τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς χώρας. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ ἐκ τοῦ προχείρου τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τῆς βιομηχανοποιήσεως, χωρὶς νὰ ἀκολουθηθῇ εἰδικὴ καὶ πολύπλοκος διαδικασία. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή: «Ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀπαραίτητος. Ἡ ἐκβιομηχάνισις τῆς Ἑλλάδος ἀποτελεῖ τὸ βασικὸν βῆμα πρὸς τὴν μεγαλυτέραν ἱκανοποίησιν τοῦ ἀνωτέρου ὁρίου ἀναγκῶν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ ἀποτελεῖ ἱκανοποιητικὸν ἰσοζύγιον εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν. Μολονότι εἶναι χώρα ἀγροτική, ἡ ἐπιτυχία τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος ἐξαρτᾶται πρωτίστως ἐκ τῆς ἐκβιομηχανίσεως καὶ ἡ ἐκβιομηχάνισις ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῶν πόρων τῆς κινητηρίου δυνάμεως τῆς χώρας». Καὶ κάνει ἡ ἔκθεσις αὐτὴ καὶ τὴν περίφημον παραβολὴν μὲ τὴν Καλιφόρνιαν, διὰ νὰ καταλήξῃ ὅμως εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἰς τὴν Καλιφόρνιαν οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἔδαφος 7 φορὰς πλουσιώτερον καὶ εἰσόδημα 7 φορὰς μεγαλύτερον τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι ἐὰν ἡ Καλιφόρνια ἔφθασεν εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασε, δὲν ἔφθασε χάρις μόνον εἰς τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ διότι συνεδύασε τὴν γεωργίαν μὲ ὑδροηλεκτρικὰ ἔργα καὶ βιομηχανίας. «Οἰκονομία βασιζομένη ἐπὶ τοῦ προπολεμικοῦ τύπου προσθέτει ἡ ἔκθεσις, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ ἀνεκτὸν βιοτικὸν ἐπίπεδον μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ προγράμματος τῆς Διοικήσεως Οἰκονομικῆς Συνεργασίας. Τὸ προπολεμικὸν πρότυπον δέον νὰ ἀγνοηθῇ καὶ ἀντὶ αὐτοῦ νὰ χαραχθῇ ἓν πρόγραμμα τὸ ὁποῖον νὰ προνοῇ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ἰσορροποιημένης οἰκονομίας—δηλαδὴ γεωργικῆς καὶ βιομηχανικῆς». Ἀκούσατε τί λέγει τώρα ἡ αὐτὴ ἔκθεσις ἐπὶ τῶν διαφόρων βιομηχανιῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἐκφράζονται παρά τινων ἀμφιβολίαι. Εἶναι οἱ τεχνικοὶ Ἀμερικανοὶ τῆς Ἀποστολῆς, οἱ ὁποῖοι τὰ λέγουν αὐτά. Λέγουν λοιπόν: «Τὰ κυριώτερα τῶν βιομηχανικῶν σχεδίων εἶναι ἡ ἀνέγερσις βιομηχανικῆς παραγωγῆς μαγνησίου, ἀργιλλίου, ἀζώτου καὶ καυστικῆς σόδας. Μετάλλευμα σιδήρου ὑπάρχει εἰς ἐπαρκεῖς ποσότητας καὶ ἡ ἀνάπτυξις ὁλοκλήρου βιομηχανίας σιδήρου καὶ χάλυβος φαίνεται οἰκονομικῶς συμφέρουσα μὲ βάσιν τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ λιγνίτου». Αὐτὰ γράφει ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ καὶ ὅταν ἀκούσετε αὐτὰς τὰς κατηγορηματικὰς δηλώσεις τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ ὅταν ἔχετε κατόπιν τὰς διαφόρους μελέτας τῶν ἁρμοδίων καὶ εἰδικῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν πρέπει νὰ διστάσετε, οὔτε νὰ ὀρρωδήσετε εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ἐκβιομηχανίσεως, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ὑπερνικήσετε τὰ ἐμπόδια καὶ πᾶσαν ἀντίδρασιν τῶν συνησπισμένων κεφαλαιοκρατικῶν συμφερόντων τῆς Δ. Εὐρώπης. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις καὶ ἀντιπολίτευσις. Ὑπάρχει ἀδιάσπαστος Ἐθνικὴ Παράταξις. Κύριοι, ὁμιλεῖτε εἰς τὰς δηλώσεις σας περὶ κατασκευῶν μεγάλων ἔργων, περὶ ἐνάρξεως ὑδροηλεκτρικῶν ἔργων καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀναφέρετε ποῦ καὶ πῶς ἐξευρίσκονται τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὰ ἔργα αὐτά. Θὰ ἐνόμιζε κανείς, ὅτι τὰ χρήματα αὐτὰ μᾶς ἔρχονται ἄνευ προσπαθείας. Μᾶς προσφέρονται βεβαίως δωρεάν, ἀλλὰ ὅμως, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κατόπιν ἀγῶνος καὶ κατόπιν κόπων καὶ μόχθων. Διότι πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν τὴν δυνατότητα τῆς ἀπορροφήσεως καὶ τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν. Θὰ εἴδατε εἰς τοὺς φακέλλους, τοὺς ὁποίους ἔχετε, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, πῶς ἐφθάσαμεν μετὰ μακροὺς ἀγῶνας νὰ ἐπιτύχωμεν κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος ἀπὸ 104 ἑκατ. δολλ. τῆς ἀμέσου βοηθείας, νὰ φθάσωμεν εἰς 225 ἑκατομμύρια δολλαρίων, ἐν συνόλῳ. Ἐφέτος εἰς τὸ 2ον ἔτος ἔχομεν 270 ἑκατομ. δολλ. συμπεριλαμβανομένων τῶν δολλαρίων τοῦ ἀποθεματικοῦ. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τὸ τρίτον καὶ τὸ τέταρτον ἔτος τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Διὰ τὸ τρίτον, ὅπως γνωρίζετε, ἔχει ληφθῆ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος ἡ ἐξαιρετικὴ ἀπόφασις, καθ’ ἣν προκειμένου περὶ τῆς χώρας μας, οὐδεμίαν μείωσιν θὰ ὑποστοῦν διὰ τὸ ἔτος τοῦτο τὰ ποσὰ τὰ προοριζόμενα δι’ αὐτήν, ἐνῷ διὰ τὰς ἄλλας Εὐρωπαϊκὰς χώρας ἀπεφασίσθη μείωσις 25% τῆς ἀμέσου καὶ 40% τῆς ἐμμέσου βοηθείας. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ὑφίσταται καὶ ἐλήφθη ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν Παρισίων καὶ τὴν διεύθυνσιν Οἰκονομικῆς Συνεργασίας Παρισίων. Βεβαίως τώρα ψηφίζεται ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον ἡ ὁριστικὴ πίστωσις τοῦ ἔτους αὐτοῦ. Εἶμαι βέβαιος ὅτι μὲ τὴν συμπαράστασιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ὅτι, θὰ ζητήσετε νὰ ἐκτελεσθῇ ἐξ ὁλοκλήρου ἡ ὑφισταμένη ἀπόφασις καὶ ὅτι δὲν θὰ δεχθῆτε ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καμμίαν μείωσιν τῆς βοηθείας καὶ οὐδεμίαν παράβασιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ τέταρτον καὶ τελευταῖον ἔτος τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Ἐπ’ αὐτοῦ οὐδεμία ἔχει εἰσέτι ληφθῆ ἀπόφασις, ἐκτὸς μιᾶς ὑποδείξεως ὅπως καταρτισθῇ τὸ πρόγραμμα τοῦ ἔτους τούτου, ἐπὶ τῇ βάσει ποσοστοῦ 75%. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἰς σᾶς ἔλαχεν ὁ κλῆρος καὶ ἡ μοῖρα διὰ νὰ ἀγωνισθῆτε ὅπως καὶ διὰ τὸ τέταρτον αὐτὸ ἔτος μὴ ἐπέλθῃ οὐδεμία περικοπὴ εἰς τὸ ἑλληνικὸν μερίδιον. Θὰ σᾶς παρακολουθήσωμεν καὶ θὰ σᾶς βοηθήσωμεν, ἀλλὰ θὰ κρίνωμεν τὸ ἔργον σας ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων του. Κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο ἀκόμη. Τὸ πρόγραμμά μας, ὅπως γνωρίζετε, δὲν καθίσταται δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὴν τετραετίαν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, παρὰ μόνον κατὰ τὸ 63%, διότι τὸ μέγιστον μέρος τῶν κεφαλαίων ἀπεσπάσθη ἀπὸ τὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ διετέθη εἰς τὴν ἱκανοποίησιν πολεμικῶν ἀναγκῶν. Ἡ ὁλοκληρωτικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ προγράμματος εἶναι ἀναγκαία. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐτέθη. Ἐτέθη διότι ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν ὅτι ἐπειδὴ ἐπολεμήσαμεν, ἐπειδὴ ἐχύσαμεν τὸ αἷμα μας, ὅτι θὰ πρέπῃ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νὰ χάσωμεν τὴν ἀνασυγκρότησίν μας. Εἶναι δι’ ἡμᾶς αἴτημα δικαιοσύνης, αἴτημα ἰσότητος, ὅπως ἡ Ἑλλὰς ἴδῃ πραγματοποιούμενον ἐξ ὁλοκλήρου τὸ σχέδιον αὐτό. Εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ζήτημα δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος τῆς Ἑλλάδος ἐν σχέσει πρὸς τὰ λοιπὰ Εὐρωπαϊκὰ Κράτη. Ἀλλά, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἐπληροφορήθητε ἀσφαλῶς, ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὀργανισμοῦ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκονομικῆς Συνεργασίας τοῦ Φεβρουαρίου 1950, ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς ὁλοκληρώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ προγράμματος. Γράφει ἡ ἔκθεσις αὐτῆς: «Ὡρισμέναι χῶραι χρήζουν εἰδικῆς μεταχειρίσεως... Διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐπειδὴ οἱ πόροι της δὲν ἐχρησιμοποιήθησαν (ἀναγιγνώσκει)... εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν λόγῳ τοῦ ἐσωτερικοῦ πολέμου, εἶναι ἀδύνατος ἡ οἰκονομικὴ σταθερότης της διὰ τὸ 1952)53». Διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ Αὐστρίαν ἀναγνωρίζεται ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ὁμαλὴ μετάβασις εἰς τὴν χρῆσιν 1952)53, ὅτε παύει ἡ βοήθεια». Ἐκ τῶν εἰσηγήσεων αὐτῶν προκύπτει ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ λύσις ἵνα μὴ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Αὐστρία περιέλθουν εἰς τὴν χρεωκοπίαν καὶ τὴν ἐξαθλίωσιν μετὰ τὸ 1952. Αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν, κύριε Ὑπουργὲ τοῦ Συντονισμοῦ, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ τὴν ἀξιοποιήσητε. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θὰ ἐπιτύχετε τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς ἀνασυγκροτήσεως, ὅτι θὰ ἐπιτύχετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγεται παράτασις τῆς βοηθείας καὶ πέραν τῆς 4ετίας τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Νομίζω ὅτι εὐτυχῶς διὰ σᾶς καὶ διὰ τὴν Ἑλλάδα τὸ ἔργον σας θὰ διευκολυνθῇ ἐξαιρετικὰ συνεπείᾳ τῆς τελευταίας ἐπιστολῆς τοῦ Γερουσιαστοῦ Βάτεμπεργκ πρὸς τὸν κ. Χόφφμαν, διευθυντὴν τῆς διαχειρίσεως οἰκονομικῆς συνεργασίας περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τῶν οἰκονομικῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ προκύψουν μετὰ τὸν τερματισμὸν τῆς τετραετίας τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, θὰ βοηθηθῆτε ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸν διορισμὸν ἀπὸ τὸν κ. Τροῦμαν τοῦ κ. Γκρέϋ ποὺ ἀνέλαβε νὰ καταρτίσῃ πρόγραμμα περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Εὐρώπη θ’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ εἰς συνάλλαγμα ἐλλείμματά της μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Εἶναι εὐτύχημα, διότι τὰ γεγονότα αὐτὰ συμπίπτουν μὲ τὴν ἰδικήν σας Ὑπουργίαν καὶ χαίρω δι’ αὐτὸ ἰδιαιτέρως, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπωφεληθῆτε τῶν εὐκαιριῶν αὐτῶν καὶ θὰ ἀξιοποιήσητε ὅσον δύνασθε καλύτερον τὴν βοήθειαν τὴν Ἀμερικανικὴν ὑπὲρ τῆς Ἑλληνικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀναδιάρθρωσις τῆς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ πρόγραμμά μας εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἡ μοναδική, ἡ πρώτη δύναμαι νὰ εἴπω, ἀντιμετώπισις ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς τοῦ βασικοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος καὶ εἶναι καὶ ἡ ἀπάντησις εἰς τὰ ἀγωνιώδη ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Παρατάξεως ἔθεσεν ὀρθῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ δύο ἡμερῶν. Ὑπάρχει ἀναμφιβόλως δημογραφικὸν πρόβλημα τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς ἀποτελεῖ ἐφιάλτην πραγματικόν. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν θὰ ἐνθυμῆται ὅτι τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1932 ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ρητῶς καὶ ὠμῶς ἐτέθη τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις. Τὸ πρᾶγμα τότε προεκάλεσεν ἐπίκρισιν, ἐν τούτοις ὅμως ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτέθη τοὐλάχιστον ἐπισήμως κατὰ τοιοῦτον ὠμὸν τρόπον τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ ἐάν, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν, εἴμεθα σύμφωνοι ὡς πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν, ἐν τούτοις ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τοὺς ἀντίποδας, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν φαρμάκων. Ἐν πρώτοις, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω κατὰ ποῖον λογικὸν εἱρμὸν ἀπὸ τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα ἐφθάσατε εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ προσανατολισμοῦ πρὸς τὸν Σλαυϊκὸν ὄγκον, ὡς ἐὰν ὁ προσανατολισμὸς αὐτὸς νὰ ἀπετέλει τὴν μοναδικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐκτὸς ἐὰν νομίζετε ὅτι διοχέτευσις τοῦ δημογραφικοῦ πλεονάσματος τοῦ πρὸς τὰς Σλαυϊκὰς καὶ Ἀσιατικὰς στέππας θὰ ἀπετέλει μίαν λύσιν ἢ ἂν πάλιν νομίζετε ὅτι τὰ πολύτιμα, ὅπως εἴπατε, Ἑλληνικὰ προϊόντα εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρουν προθύμους ἀγοραστὰς εἰς ἕνα λαὸν ποὺ ἔχει κατώτατον βιοτικὸν ἐπίπεδον καὶ συνεπῶς κατωτάτην ἀγοραστικὴν δύναμιν. Κύριε Σοφιανόπουλε, τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἐφέρατε τοῦ καπνοῦ, δὲν μᾶς ἔπεισε καθόλου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ Η.Π.Α. παράγουν τεραστίας ποσότητας καπνοῦ ποὺ συναγωνίζονται τὸν ἑλληνικὸν καπνόν. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ἀκριβεῖς, εἰς τὴν Ρωσίαν γίνεται πρόγραμμα ἐκτεταμένων φυτειῶν καπνοῦ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε, ὅ,τι γίνεται εἰς τὰς Η.Π.Α., θὰ γίνῃ καὶ ἐκεῖ. Οἱαδήποτε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξαγωγὴ θὰ σταματήσῃ, ὅπως ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐσταμάτησεν ἐπὶ τοῦ Τσαρισμοῦ κατὰ τὸν παρελθόντα αἰῶνα μίαν ἡμέραν ἀποτόμως ἡ ἐξαγωγὴ σταφίδος ποὺ ἐχρησιμοποιεῖτο ὡς πρώτη ὕλη διὰ τὴν ἐκβιομηχάνισιν τῆς Ρωσίας. Διατί, λοιπόν, νομίζετε ὅτι θὰ εἶναι εὐχερέστερον νὰ τοποθετήσωμεν καπνὸν πρὸς τὴν Ρωσίαν καὶ δὲν θὰ εἶναι εὐχερέστερον πρὸς τὰς Η.Π.Α., αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τέλους μᾶς δίδουν κατ’ ἔτος καὶ 250–300 ἑκατομ. δολλάρια διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμά μας. Τοιοῦτον ἐνδεχόμενον δὲν ὑπάρχει βέβαια ἀπὸ τὴν Ρωσίαν καὶ ἡ τελευταία οἰκονομικὴ συμφωνία τῆς Ρωσίας μὲ τὸν Μάο–Τσὲ–Τοὺγκ ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔπεισε περὶ τῶν πιστωτικῶν δυνατοτήτων τὰς ὁποίας διαθέτει ἡ Ρωσία. Ἀλλ’ ἐγὼ τουλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀποδεχθῶ τὰ ὅσα κατήγγειλεν ἤδη ἡ Γιουγκοσλαυΐα σχετικῶς μὲ τὰς πρώτας αἰτίας προστριβῶν μὲ τὴν Ρωσίαν, ὅτι δηλ. ἡ ἀξίωσις τῆς Ρωσίας νὰ ἀνταλλάσσῃ καὶ ἀγοράζῃ εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικὰς τὰ Γιουγκοσλαυϊκὰ προϊόντα, αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη ἀφορμὴ καὶ ἡ πρώτη αἰτία τῆς προστριβῆς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ρωσίας. Ὅταν τοιαῦται μέθοδοι καὶ τοιαῦται σκέψεις ἐπικρατοῦν σχετικῶς μὲ τὰς οἰκονομικὰς ἀνταλλαγὰς καὶ σχέσεις, ἀντιλαμβάνεσθε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ παρόντος περὶ στροφῆς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν καὶ τοποθέτησιν προϊόντων πρὸς τὰ ἐκεῖ. Ἀλλὰ ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἡ γεοπολιτική σας θεωρία! Ἐπιτρέψατέ μου, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅταν μία θεωρία ἀπομονώνῃ ἕνα ἢ δύο βασικοὺς παράγοντας μέσα εἰς τὸ πλῆθος τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἐπηρεάζουν τὴν πολύπλευρον κοινωνικὴν ζωήν, τοὺς ὁποίους προσπαθεῖ νὰ ἀναγάγῃ εἰς μοναδικὸν ρυθμιστὴν τῆς πολυπλεύρου αὐτῆς κοινωνικῆς ζωῆς, ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ θεωρία αὐτὴ οὐδαμῶς ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα, ἡ δὲ ἐπιμονή σας νὰ ἑρμηνεύεται διὰ τῶν γεολογικῶν καὶ γεωγραφικῶν στοιχείων, ἀκινήτων καὶ ἀμεταβλήτων, τὴν ρευστότητα καὶ τὴν κίνησιν τῶν κοινωνικῶν ἐξελίξεων, ὁμολογῶ ὅτι δι’ ἐμὲ ἐμφανίζει καὶ ἀνεπάρκειαν καὶ προφανῆ ἐσωτερικὴν ἀντίφασιν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐντασσόμεθα εἰς τὴν Κεντρικὴν Εὐρώπην, ὅπως εἶναι ἐξ ἴσου ἀληθὲς ὅτι προβαλλόμεθα εἰς τὴν Μεσόγειον, ἀλλὰ ταυτοχρόνως, ὡς ἀποδεικνύουν αἱ διάφοροι περὶ ἡμᾶς Νῆσοι, εὑρισκόμεθα εἰς στενὸν σύνδεσμον καὶ μὲ τὴν Ἀσίαν καὶ μὲ τὴν Ἀφρικήν. Ὀφείλομεν, συνεπῶς, νὰ ἔχωμεν μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς Χώρας ὄχι ἁπλῶς φιλίαν, ἀλλὰ δεσμοὺς ἐγκαρδιωτάτους. Καὶ ἡ Ἑλλὰς πάντοτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα εἰλικρινῶς τὸ ἐπεζήτησεν. Ἐὰν δὲν τὸ ἐπέτυχε δι’ ὡρισμένα κράτη, ὅπως θὰ σᾶς ἀποδείξω ἐντὸς ὀλίγου, αὐτὸ δὲν ὀφείλεται εἰς ὑπαιτιότητα τῆς ἰδίας. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν, δὲν ὑποθέτω ὅτι, ὅταν ἔλεγα προηγουμένως ὅτι ἡ τοποθέτησις τῶν προϊόντων μας εἰς τὴν Ρωσίαν θὰ εἶναι δυσχερής, νὰ ἐνομίσατε ὅτι ἀποκρούω τὴν ἐπανασύνδεσιν τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων μὲ τὴν Ρωσίαν —ἀπετέλεσε πόθον μου τοῦτο, ὡς ἀποδεικνύουν οἱ σχετικοὶ φάκελλοι —ἁπλῶς διαπιστώνω τὰ γεγονότα. Καὶ ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ὑπαιτιότητος διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν σχέσεων, τῶν ἐγκαρδίων, μὲ τὴν Ρωσίαν. Ἐπειδὴ θέλω νὰ ὁμιλήσω εἰλικρινῶς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἐξομολογηθῶ κάτι, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ ἐκφρασθῶ μὲ ὠμότητα. Καὶ μοῦ παρέχει αὐτὸ τὸ δικαίωμα, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Ἀριστερῶν Δημοκρατικῶν, τὸ γεγονός, ὅτι καὶ ἐγὼ ἐπίστευσα ὅπως καὶ σεῖς, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀνασύνδεσις καὶ ἡ διατήρησις φιλικῶν σχέσεων μὲ ὅλας τὰς Μεγάλας Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι συνέτριψαν τὸν φασισμὸν καὶ μᾶς ἀπέδωκαν τὴν ἐλευθερίαν. Καὶ δὲν περιωρίσθην, εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, εἰς λόγους καὶ φράσεις, ἀλλ’ ἐπροχώρησα καὶ εἰς πράξεις. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀπεδέχθην νὰ γίνω διοικητικὸν μέλος τοῦ Ἑλληνοσοβιετικοῦ Συνδέσμου. Βεβαίως τοῦτο μοῦ ἐστοίχισεν εἰς τὴν πολιτικήν μου ζωήν, οὐδέποτε ὅμως μετενόησα. Ὅταν τὸ ἀνέφερα αὐτὸ εἰς τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα Γεώργιον, μοῦ εἶπεν: «Ὀρθῶς ἔπραξες, διότι θὰ ἔχῃς τὰς ἀποδείξεις περὶ τοῦ ποῖος εἶναι ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν διάστασιν αὐτήν». Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔχομεν πλέον ἀποδείξεις. Ὀφείλετε νὰ ἔχετε καὶ σεῖς ἀποδείξεις. Τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς τὰς εἶχε καὶ ὁ φίλος σας Μπένες, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν κατώρθωσε νὰ λάβῃ πλήρη γνῶσιν αὐτῶν παρὰ μόνον ὀλίγον χρόνον πρὸ τοῦ θανάτου του. Ἐπίσης γνωρίζετε ὅτι τὰς ἀποδείξεις αὐτὰς ἀσφαλῶς τὰς εἶχε καὶ ἕνας ἄλλος φίλος σας, ὁ Γιὰν Μάζαρυκ, τὸν ὁποῖον, ἐὰν αἱ πληροφορίαι μου εἶναι σωσταί, ὑπεδείξατε μάλιστα, ἐν τῇ προσπαθείᾳ σας ἐπανασυνδέσεως τῶν σχέσεων μὲ τὴν Ρωσίαν, καὶ ὡς διαιτητήν. Εὐτυχῶς ὅτι ἀπέθανε, δηλαδὴ λυποῦμαι ὅτι ἀπέθανεν, ἀλλ’ εἶναι εὐτύχημα ὅτι ἀπέθανε πάντως προτοῦ ἐκπαραθυρώσῃ, δηλαδὴ καὶ τὴν Ἑλλάδα. Διότι ἐὰν ἐπέζη ἀκόμη καὶ ἡ πρότασίς σας ἐγένετο δεκτή, ἀσφαλῶς ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐπανσυνέδεε τὰς σχέσεις της μὲ τὴν Ρωσίαν, ὅπως ἐπανασυνέδεσε καὶ τὰς σχέσεις τῆς ἰδικῆς του πατρίδος μὲ αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§31Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Ἤθελα νὰ πληροφορήσω καὶ σᾶς καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὴν προσπάθειάν μου διὰ τὴν παρεμβολὴν τοῦ μακαρίτου Μάζαρυκ διὰ τὴν διεθνῆ διευθέτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος, ὅτι τὸν εὑρῆκα πλέον ἢ πρόθυμον. Εἶχα δὲ καταλήξει τότε εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Μάζαρυκ διὰ δύο λόγους, πρῶτον, διότι ὁ Μάζαρυκ, τύπος καθ’ αὐτὸ δυτικός, ἐνέπνεεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς Δυτικὰς Δυνάμεις ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου ἦτο διαπιστευμένος ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὡς Πρέσβυς, ἀλλὰ καὶ πλησίον τῶν Ἡνωμ. Πολιτειῶν, μὲ τὰς ὁποίας συνεδέετο διὰ συγγενείας αἵματος, διότι ἡ μήτηρ του ἦτο Ἀμερικανὶς τῆς Νέας Ὑόρκης, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον διότι ὁ αὐτὸς τύπος ἐνέπνεεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν. Καὶ ἐνέπνεεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ἕνωσιν μολονότι ἦτο δυτικὸς ἐξ ἰδιοσυγκρασίας καὶ προδιαθέσεως, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὑπεστήριξεν ἐμμόνως ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ συμβαδίσῃ ἡ πολιτικὴ τῆς Τσεχοσλοβακίας μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, μόνον καὶ μόνον διότι εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ρωσίαν εὕρισκε τοὐλάχιστον τὴν δυνατότητα τοῦ στηρίγματος ἐναντίον οἱασδήποτε μελλοντικῆς Γερμανικῆς ἀξιώσεως. Πρέπει νὰ σᾶς προσθέσω τοῦτο, ὅτι ὁ Μάζαρυκ, τοῦ ὁποίου ἐζήτησα τὴν παρέμβασιν τότε—σχετικῶς δὲ ἐπληροφόρησα καὶ τὸ διεθνὲς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν κοινὸν διὰ συνεντεύξεως ποὺ ἔδωσα εἰς τὰ ξένα Πρακτορεῖα—ὅτι ὁ Μάζαρυκ ἐδέχθη ἀνεπιφύλακτα τὴν παράκλησίν μου, γενομένην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Πράγαν, καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι «θὰ κάμω πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ φέρω εἰς ἐπαφὴν τὰς Μεγάλας Δυνάμεις διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος, διότι πιστεύω ἀκράδαντα, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα εἶναι διεθνὲς καὶ ὅτι ἄνευ τῆς συνεννοήσεως τῶν Μεγάλων δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ ποτὲ λύσις του». Αὐτὴ εἶναι ἡ ρητὴ καὶ ἀπερίφραστος ἀπάντησις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τσεχοσλοβακίας Μάζαρυκ. Πρέπει, ἐπὶ πλέον, νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ὁ μακαρίτης Μάζαρυκ ἤρξατο τῶν συνεννοήσεών του διὰ τὴν τακτοποίησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος ἀπὸ τῆς ἰδίας ἑσπέρας τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν συνωμίλησα μαζί του. Καὶ πρέπει, ἐπὶ πλέον, νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι εἶχαν ἀρχίσει νὰ καρποφοροῦν αἱ διαπραγματεύσεις τοῦ Μάζαρυκ, μέχρις ὅτου συνέβη τὸ θλιβερόν, βέβαια, γεγονὸς τοῦ θανάτου του καὶ ὅτι εἶχον ἔλθει εἰς ἐπαφὴν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, διότι ἐβασίσθησαν εἰς τὴν ἀρχικὴν εἰσήγησιν τοῦ Μάζαρυκ. Πρέπει ἀκόμη νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὀλίγον ἀργότερα, ὅταν εἰσηγήθην ἀπὸ τῆς Γαλλικῆς πρωτευούσης τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπανασυνδέσεως τῶν σχέσεων τῶν Μεγάλων, καὶ ὅταν, ἔναντι τῆς εἰσηγήσεως αὐτῆς, τὸ Φόρεϊν Ὄφφις τὴν ἰδίαν ἡμέραν, τρεῖς ὥρας ἀργότερον, ἀπήντησεν ὅτι «θεωρεῖ ἄκρως ἐνδιαφέρουσαν τὴν πρότασιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὅτι νομίζει ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ προηγηθοῦν μερικὰ πράγματα»—τὰ πράγματα δὲ αὐτὰ θὰ ἦσαν ἡ πρωτοβουλία τῆς Ρωσίας διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐπίσης ὅτι, ὅταν ἀργότερα ὑπέβαλα καὶ πάλιν τὴν πρότασιν αὐτήν, ἡ ὁποία ἔτυχε γενικώτερα εὐμενεστάτης ὑποδοχῆς, τότε μία δημοσιογραφικὴ αὐθεντία τοῦ κύρους τοῦ Οὐῶλτερ Λίπμαν, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑπάρχει κανείς, ὑποθέτω, εἰς τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος νὰ ἠμπορῇ νὰ τοῦ προσάψῃ τὴν ἰδιότητα τοῦ συνοδοιπόρου.

§32Κ. ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ. Ἔκαμε τὰ μεγαλύτερα σφάλματα καὶ εἶναι μέγας ὑβριστὴς τῆς Ἑλλάδος.

§33Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ὁ Οὐῶλτερ Λίπμαν, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὴν ἐπιστολὴν ποὺ μοῦ ἀπέστειλεν εἰς ἕνα σαφέστατον καὶ ἀπερίφραστον ἄρθρον του εἰς τὸν «Κήρυκα– Βῆμα» τῆς Ν. Ὑόρκης ἔγραψε τὰ ἑξῆς: «Νομίζω ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν μεσολάβησιν κάποιου Τσεχοσλοβάκου ἢ Σουηδοῦ, ἐὰν ἡμεῖς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν ἀπὸ τοῦδε νὰ προέλθωμεν εἰς συνεννόησιν διὰ νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν ρύθμισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος». Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον νὰ προσθέσω καὶ κάτι ἄλλο κ. Στεφανόπουλε.

§34Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, τοῦ κ. Λίπμαν, ἦτο περὶ οὐδετεροποιήσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ αὐτὴ ἦτο παλαιὰ εἰσήγησις κομμουνιστική.

§35Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ταὐτοχρόνως, κύριε Στεφανόπουλε, πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι χάρις εἰς τὴν ἔναρξιν τῶν προσπαθειῶν τῶν γενομένων ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Μάζαρυκ, παρενέβη εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν μὲ τὸ κῦρος ποὺ τοῦ ἔδιδεν ἡ προσωπικότης του, ὁ ἀείμνηστος Λέον Μπλούμ. Καὶ γνωρίζω, κύριοι, ὅτι εἶχον ἀρχίσει ἔκτοτε σοβαρώταται διαπραγματεύσεις διὰ τὴν διεθνῆ τακτοποίησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος. Ὅλα αὐτά, ἡ προσπάθειά μου πλησίον τοῦ Μάζαρυκ καὶ αἱ ἐνέργειαί μου πλησίον καὶ τῶν Γάλλων, ἀλλὰ καὶ τὰ διαβήματά μου πλησίον τῶν λοιπῶν ξένων ἐπισήμων, μᾶς ὡδήγησαν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ὀλίγον ἀργότερα εἰς τὰ παρασκήνια τῶν Ἡν. Ἐθνῶν οἱ τρεῖς ἀντιπρόσωποι τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων νὰ ἀποφασίσουν νὰ συζητήσουν ἀπὸ κοινοῦ διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα. Νομίζω δὲ ὅτι ἐὰν ὑπῆρχε καὶ κάποια ὤθησις τῆς ὑποθέσεως ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τὸ ζήτημα θὰ κατέληγεν εἰς τὴν ὁριστικὴν διευθέτησιν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι τὸ ἔδαφος εἶχεν ἀπολύτως καλλιεργηθῆ. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, ἐὰν θέλετε νὰ ἀκριβολογῶμεν, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξετε εἰς αὐτὰ ποὺ εἶπα, διότι αὐτὰ ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀκρίβειαν τῶν γεγονότων καὶ τῶν πραγμάτων καὶ δὲν ἐπιδέχονται κανενὸς εἴδους παραχάραξιν ἢ παραποίησιν.

§36Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δηλαδὴ ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ συνδιαλλάξῃ τὴν Δύσιν μὲ τὴν Ἀνατολὴν καὶ ἐχάθηκε μία εὐκαιρία. (Χειροκροτήματα).

§37Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν διακοπὴν καὶ ὁμολογῶ ὅτι μὲ διαφωτίσατε. Ἐγὼ ἤκουσα ὅτι ἐκάματε τὰς προτάσεις αὐτάς, δὲν ἀνατρέπει ὅμως καθόλου τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μου αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Διότι σεῖς μὲ ὅλην τὴν καλήν σας πίστιν ἐπεζητήσατε νὰ διευκολύνητε τὰς σχέσεις αὐτὰς καὶ ἐχρησιμοποιήσατε ἕνα πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀπελάμβανε κύρους καὶ εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὸ πρόσωπον αὐτὸ θὰ συνέδεε τὰς σχέσεις Ρωσίας καὶ Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἐξακολουθεῖτε ἀκόμη νὰ ἐπιμένητε ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ καλύτερος τρόπος συνεννοήσεως μὲ τὴν Σοβιετ. Ρωσίαν, καὶ αὐτὸ εἶναι ποὺ μὲ ἐκπλήττει. Εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὅτι ἐκ συζητήσεων ποὺ εἴχατε μὲ τὸν κ. Μολότωφ ἐπείσθητε νομίζω ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ μεταβάλῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς κομμουνιστικὴν ἐπαρχίαν. Ἀλλά, κύριε ἀρχηγὲ τῶν ἀριστερῶν δημοκρατικῶν, σεῖς λέγετε ὅτι ἐπείσθητε, καίτοι δὲν ἐλάβατε τὴν διαβεβαίωσιν, ἀλλὰ τὴν ἔλαβε τὴν διαβεβαίωσιν αὐτὴν ὁ κ. Μπένες, ὁ ὁποῖος ὅταν ἐπῆγεν εἰς τὴν Ρωσίαν τὸ 1942–1943, μὲ δημοσιεύσεις καὶ ἄρθρα ἤρχισε νὰ ἐξαγγέλλῃ ὅτι ἡ Ρωσία πράγματι στρέφεται πρὸς τὴν δημοκρατίαν, ὅτι ἡ Ρωσία δὲν ἔχει βλέψεις κατακτητικὰς καὶ ὅτι δὲν ἐπιζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κομμουνιστικὸν σύστημα πουθενά, ὅτι ἡ Τσεχοσλοβακία θὰ ζήσῃ ἐλευθέρα, ἐκλέγουσα αὐτὴ τὸ εἶδος τῆς ζωῆς καὶ τῆς διακυβερνήσεως τὴν ὁποίαν θέλει, βασιζομένη εἰς τὴν Ρωσίαν. Ἐνθυμεῖσθε ἢ ὄχι αὐτὰ τὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅλην αὐτὴν τὴν θολὴν ἀτμόσφαιραν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπέρρευσαν ὅλα τὰ κακὰ μετὰ ταῦτα καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑποφέρει σήμερον ὁ κόσμος;

§38Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ σᾶς προσθέσω τὸ ἑξῆς, ὅτι τοὐλάχιστον ἡ προσωπική μου ἀντίληψις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐὰν δὲν κατωρθώθη ἡ συμβίωσις τῶν κομμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα τότε ἐκυβέρνων τὴν Τσεχοσλοβακίαν, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ διπλωματία τοῦ ψυχροῦ πολέμου ἐνήργησε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὸν ἀνατολικὸν συνασπισμὸν ὑποψίαι σοβαραὶ περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπεκτείνοντο εἰς βάρος του, εἰς τὴν Τσεχοσλοβακίαν. Πρέπει νὰ σᾶς προσθέσω καὶ τοῦτο, ὡς ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα, θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι κανεὶς ἄκρως προσεκτικός, μήπως ὑπερβαίνων τὰ ἐσκαμμένα δημιουργήσῃ τὰ ἀνεπανόρθωτα. Βλέπετε ὅτι καὶ ὁ Τσῶρτσιλ ἀκόμη ἀρχίζει νὰ ἀντιλαμβάνεται βαθύτατα τὴν ἀνάγκην τῆς συνεννοήσεως, ὅπως καὶ οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι παρ’ ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ πενταγώνου, ἀρχίζουν νὰ ἀντιλαμβάνωνται τὴν ἀνάγκην τῆς προσεγγίσεως τῶν δύο κόσμων, διότι ἐὰν δὲν προσεγγίσουν οἱ δύο κόσμοι, ὁ κόσμος ὁδηγεῖται εἰς μίαν σύρραξιν καταστρεπτικοῦ ἀποτελέσματος ἄνευ προηγουμένου. Καὶ θέλω ἀκόμη νὰ προσθέσω τοῦτο, τὸ ὅτι κατὰ τίνα τρόπον θὰ φθάσωμεν εἰς συνεννόησιν εἰς πεῖσμα ὅλων τῶν σωβινιστικῶν κύκλων τῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς. Ἐὰν ὅμως αὐτὴ εἶναι ἡ τάσις τῶν Μεγάλων, φαντάζεσθε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἐξέλθῃ ἀπὸ αὐτὴν τὴν τροχιὰν ἡ Ἑλλάς, δηλαδὴ ἕνα μικρὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον συνεθλίβη ἀπὸ τὸν ψυχρὸν πόλεμον καὶ τοῦ ὁποίου θὰ θρηνήσωμεν ἴσως τὴν πλήρη ἐξάλειψιν ἀπὸ τὴν γῆν εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς μετατροπῆς τοῦ ψυχροῦ εἰς θερμὸν πόλεμον; Καὶ ἐὰν ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ διακηρύξω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι ἄκρως προσεκτικὴ εἰς τὰς σχέσεις της, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ καμμία παρεξήγησις ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μου. Ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, διὰ νὰ τελειώσω. Ἡ πολιτική μου εἶναι σαφής. Ὑπεστήριξα ὅτι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται παρὰ τὸ πλευρὸν τῶν Δυτικῶν συμμάχων καὶ ἀπὸ λόγους ἰδιοσυγκρασίας καὶ ἀπὸ λόγους παραδόσεων καὶ ἀπὸ λόγους οἰκονομικῶν συμφερόντων. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον συνορεύει μὲ μίαν τεραστίαν Δύναμιν, ἡ ὁποία ἀρχίζει ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν μεθόριον καὶ καταλήγει εἰς τὴν Ἰνδοκίναν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ἀγνοήσῃ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο, παρ’ ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρόσκειται μὲν εἰς τὴν Δύσιν, ἀλλὰ ταὐτόχρονα δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀγνοῇ τὴν Ἀνατολήν. Ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ τακτοποιηθῇ εἰς τὰς διεθνεῖς της σχέσεις καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν μόνιμον κατασφάλισιν τῆς ἀκεραιότητός της, εἶναι νὰ τύχῃ τῆς ἐγγυήσεως καὶ τῶν τριῶν ἐνδιαφερομένων Δυνάμεων διὰ τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν της. Καὶ ἐπειδὴ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἔτυχε καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπ’ ἐσχάτων ἀκόμη καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, αὐστηρᾶς κριτικῆς καὶ ἐχαρακτηρίσθη καὶ ἀνεδαφική, πρέπει νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς οὐδετεροποιήσεως μιᾶς ζώνης ἐνδιαμέσου μεταξὺ τῶν δύο ὄγκων, ἡ ὁποία θὰ ἠμπόδιζε τὴν σύγκρουσιν τῶν κόσμων αὐτῶν, ὁδηγοῦνται καθημερινῶς προσωπικότητες διεθνοῦς κύρους.

§39Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡμεῖς, ὑπὸ διάφορον προσπάθειαν ἀντιμετωπίσαμεν τὸν συμμοριτισμόν. Ἐὰν τὰ ἐγνωρίζαμεν αὐτὰ τὰ πράγματα, ποὺ λέγει ὁ κ. Σοφιανόπουλος, δὲν θὰ τὸ ἐκάμναμεν αὐτό.

§40Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ἀρχηγὲ τῶν ἀριστερῶν δημοκρατικῶν, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι σᾶς ἤκουσα μετὰ προσοχῆς εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας καὶ ἦτο περιττὸν νὰ τὴν ἐπαναλάβητε. Ὁμολογῶ ὅτι μὲ θλίβει ἰδιαιτέρως, διότι ἐνῷ βλέπετε πόσοι προσπαθοῦν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν διὰ νὰ ἐπέλθῃ αὐτὴ ἡ ποθητὴ συνεννόησις καὶ ἐνῷ ἀπὸ τῆς ἄλλης πλευρᾶς βλέπετε μία συνεχῆ ὑπαναχώρησιν, ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖτε νὰ ἐπιμένετε εἰς αὐτὰ τὰ σχήματα, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσατε μὲ τὸ μυαλό σας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα. (Χειροκροτήματα). Οὔτε τοῦ Μπένες τὸ τέλος, οὔτε τοῦ Μάζαρυκ δὲν κατώρθωσαν νὰ σᾶς ἀποδείξουν ποῖος εἶναι ὁ κόσμος ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ συνδέσητε μὲ τὴν Δύσιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἐπαφή, ἐὰν ἀπὸ τὴν ἑτέραν πλευρὰν δὲν ὑπάρχῃ διάθεσις. Δὲν εἶναι ὅτι ἡμεῖς δημιουργοῦμεν ὑποψίας, οἱ ἄλλοι ἐφευρίσκουν τὰς ὑποψίας, διὰ νὰ μὴ ἐπιτρέψουν ποτὲ εἰς τὴν χώραν μας νὰ ἡσυχάσῃ. Ἡμεῖς ἀπὸ τὰ δύο παραδείγματα ἔχομεν πεισθῆ, ὅτι ἡ Ρωσία εἴτε Τσαρική, εἴτε κομμουνιστική, ὅπως εἶπεν εἰς μίαν εἰσήγησίν του ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, πάντοτε κατατείνει πρὸς τὰς θερμὰς θαλάσσας. Τοῦτο σημαίνει ἐπέκτασιν, κυριαρχίαν, κατάκτησιν. Τὴν κατάκτησιν αὐτὴν οἱ Τσάροι τὴν ἐπεζήτουν διὰ τοῦ ἀπροκαλύπτου πολέμου, αὐτοὶ τὴν ἐπιδιώκουν σήμερον διὰ τῆς ὑπονομευτικῆς μεθόδου, διὰ τοῦ ψεύδους, διὰ τῆς ἀπάτης. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠνέχθημεν, κ. ἀρχηγὲ τῶν ἀριστερῶν δημοκρατικῶν, καὶ δὲν ἐδέχθημεν νὰ κύψωμεν τὴν κεφαλὴν ἐνώπιον τοῦ Χίτλερ καὶ τοῦ Κάϊζερ, οἱ ὁποῖοι ἤρχοντο διὰ τῆς κατακτήσεως, ἀλλ’ εἶχον τὸν ἀνδρισμὸν νὰ ὁμολογοῦν τὰ σχέδιά των, ἡμεῖς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν τὴν κατάκτησιν, ἡ ὁποία ἔρχεται μὲ τὴν ὑποκρισίαν, μὲ τὸ ψεῦδος, μὲ τὴν ἐξαπάτησιν; Δὲν θέλομεν τοὺς μηχανοκινήτους δικτάτορας, ἀλλὰ βδελυσσόμεθα καὶ τοὺς ὑποκριτὰς δικτάτορας, οἱ ὁποῖοι δὲν τολμοῦν νὰ φέρουν τὰ σχέδιά των εἰς τὸ φῶς τῆς ἡμέρας, βδελυσσόμεθα ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαστρέφουν τὰ πανανθρώπινα ἰδανικὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δημοκρατίας, βδελυσσόμεθα ὅλους τοὺς ἐκμεταλλευτὰς τῶν ἰδεωδῶν αὐτῶν. Ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι δημοκρατικοί, ἀλλὰ δημοκρατία δὲν εἶναι μόνον ἡ διακυβέρνησις ὑπὸ τοῦ κόμματος τοῦ πλειοψηφοῦντος, ἀλλὰ καὶ ἡ διασφάλισις τῶν δικαιωμάτων τῆς μειοψηφίας. Ποία ἡ μειοψηφία καὶ ποῖα τὰ δικαιώματά της εἰς τὴν Ρωσίαν; Ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι φιλελεύθεροι! Εἰπέτε μας ἕνα λόγον, ἕνα ἄρθρον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ κατακρίνεται ἐλευθέρως ὁ δικτάτωρ Στάλιν, ἐνῷ καθημερινῶς ἐδῶ κρίνονται ἀλλὰ καὶ κατακρίνονται καὶ ὁ Βασιλεὺς καὶ ὁ Πρωθυπουργός. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία τῆς περιφήμου αὐτῆς δημοκρατίας. Ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι εἰρηνικοί. Εἰπέτε μου μίαν γωνίαν τοῦ κόσμου, ὅπου νὰ μὴ χύνεται αἷμα καὶ νὰ μὴ σπαράζωνται οἱ λαοὶ καὶ ὄπισθεν αὐτοῦ νὰ μὴν ὑπάρχῃ τὸ χέρι τῆς Κόμινφορμ. Ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ δημοκρατία εἶναι ἰδανικά, εἰς τὰ ὁποῖα πιστεύομεν, καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς οὐδένα νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ διὰ τὴν κατάκτησιν τοῦ κόσμου. Κύριε ἀρχηγὲ τῶν ἀριστερῶν, ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω ὅτι αἱ θεωρίαι σας μὲ καταπλήσσουν, ὅταν καταλήγουν εἰς αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα καὶ πρὸ παντὸς ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ἐπιμονῆς σας, ὑποπτεύομαι ὅτι εἶναι μᾶλλον φιλοτιμία σας προσωπικὴ νὰ ὁμιλῆτε ὡς ὡμιλήσατε καὶ ὄχι σαφὴς ἀντίληψις τῆς πραγματικότητος.

§41Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμὲ καὶ ἐξεχάσατε ὁλόκληρον Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἐλέγχετε.

§42Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἀναπτύσσωνται αὐταὶ αἱ θεωρίαι, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὰς ἀνατρέψωμεν. (Χειροκροτήματα).

§43Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἀπορεῖτε διατί δὲν ἀπήντησεν ἡ Κυβέρνησις. Θὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ὥραν της. Ἤδη δίδει τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀναπτύξῃ τὰς ἀπόψεις της.

§44Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡμεῖς πιστεύωμεν εἰς αὐτὰ τὰ ἰδανικὰ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εἰρήνης, δὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα ποτὲ νὰ γίνουν αὐτὰ ἀντικείμενα ἐκμεταλλεύσεως. Δὲν μᾶς ἐπηρεάζει ὁ ὄγκος τῆς Ρωσίας· θὰ προτιμήσωμεν νὰ πέσωμεν ἐλεύθεροι, παρὰ νὰ ζήσωμεν ὡς δοῦλοι, τρώγοντας εἰρηνικὰ τὸ ψωμὶ τοῦ δούλου. Δὲν τὸ δεχόμεθα αὐτό. Εἶναι ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἡ ἱστορία της, ποὺ κανονίζουν τὴν ἀποστολήν της καὶ ὄχι αἱ γεωπολιτικαί σας θεωρίαι. Θὰ μοῦ εἰπῆτε λοιπόν, καθ’ ὑμᾶς ὁδηγούμεθα εἰς πόλεμον καὶ εἰς σύγκρουσιν. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς καθησυχάσω· δὲν ὁδηγούμεθα εἰς σύγκρουσιν, δὲν πιστεύω εἰς τὴν μοιραίαν σύγκρουσιν εἰς τὸν μοιραῖον πόλεμον. Πόλεμον ἡμεῖς ἐννοοῦμεν τὸν λεγόμενον ἀστικὸν ἢ ἐθνικόν, ὁ ὁποῖος βέβαια θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν καταστροφὴν τῆς ἀνθρωπότητος, ἐν τούτοις ὅμως ἡ Ρωσία ἔχει ἐξαπολύσει τὸν ἰδικόν της πόλεμον, τὸν πόλεμον τῆς ἀνατροπῆς, τὸν κομμουνιστικὸν πόλεμον τοῦ σκότους. Ἡ Ρωσία δὲν ἔχει οὔτε τὸ θάρρος, οὔτε τὴν δύναμιν νὰ εἰσέλθῃ εἰς ἕνα πόλεμον εἰλικρινῆ καὶ ἀπροκάλυπτον, ὡς εἶναι ὁ πόλεμος ὁ ἐθνικός. Δὲν εἶναι μοιραῖος ὁ πόλεμος, ἐπαναλαμβάνω. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω προσωπικῶς καὶ εἶναι βαθεῖα ἡ πίστις μου, ὅτι εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν Χώραν δὲν λαμβάνει χώραν μόνον διαστροφὴ καὶ παραποίησις τῶν πανανθρωπίνων ἰδανικῶν τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς εἰρήνης, ἀλλὰ διαστροφὴ καὶ αὐτοῦ τοῦ Μαρξισμοῦ. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη κάτι. Ἐμὲ δὲν μὲ ταράσσει ὁ Μαρξισμός. Διότι ὁ Μὰρξ ἦτο Εὐρωπαῖος τὴν νοοτροπίαν. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, κύριοι, νὰ ἀναστηθῇ ὁ Μὰρξ καὶ ἔβλεπε τὸν σημερινὸν Μαρξισμόν, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔλεγε μὲ ἀγανάκτησιν: «ὄχι, ἐγὼ δὲν εἶμαι τοιοῦτος Μαρξιστής». Δὲν ἠμποροῦσεν ἄλλωστε νὰ ἦτο τοιοῦτος Μαρξιστὴς ὁ Μάρξ, ὁ ὁποῖος ἐγαλουχήθη εἰς τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐζήτει τὴν ἰσότητα τῶν λαῶν, τοὐλάχιστον τῶν σοσιαλιστικῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε ἀρχηγὲ τῶν ἀριστερῶν δημοκρατικῶν, ὁ Μάρξ, ὁ ὁποῖος εἶχε μίαν ἀπέραντον ἀγάπην πρὸς τὰ μικρὰ παιδιά, νὰ ἔβλεπεν ἀπαθὴς τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀπὸ τοὺς ἐξάλλους σημερινοὺς Μαρξιστὰς εἰς βάρος τῶν παιδιῶν τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ φωνάξῃ: «ὄχι, κύριοι, ἐγὼ δὲν εἶμαι τέτοιος Μαρξιστής». (Χειροκροτήματα). Ὑπάρχει Μαρξισμὸς Εὐρωπαϊκὸς καὶ Μαρξισμὸς Ἀσιατικός. Τὰ παραδείγματα τοῦ Τίτο, τοῦ Γκιμολκό, τοῦ Κωστὼφ καὶ τοῦ Ράϊκ δὲν εἶναι συμπτωματικά, ἀλλὰ εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἀντίδρασις τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Κομμουνισμοῦ ἔναντι τοῦ Ἀσιατικοῦ Κομμουνισμοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ ἀντιμετώπισαν τὸν Ἀσιατικὸν κομμουνισμόν, ἔφθασαν εἰς τὸ ἰκρίωμα, θὰ χρησιμεύσουν ὅμως, μὲ τὴν κομμουνιστικὴν θεωρίαν, ὡς ἥρωες καὶ μάρτυρες καὶ παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Ἀκούομεν ἐκ τῶν ἔνδον τοὺς τριγμοὺς τοῦ καθεστῶτος. Ἄς ἐλπίσωμεν ὅτι ὁ χρόνος θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον αὐτό. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα κυρίως νὰ πιστοποιήσωμεν ἄν ὄχι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν τέκνων ἡμῶν, ὅτι καὶ ὁ Ρωσικὸς λαὸς θὰ ἀπολαύσῃ τὴν δημοκρατικὴν ἐλευθερίαν καὶ τὰ ἀνθρώπινα ἰδεώδη. Τότε μόνον ἡ Ἑλλὰς θὰ δυνηθῇ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς σύνδεσμος. Ἐν τῷ μεταξὺ οὔτε κρίκος, οὔτε γέφυρα μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως ὑπάρχουν. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἶναι σύνεσις, φρόνησις καὶ συνεχὴς ἐπαγρύπνησις. Ἡμεῖς, κύριοι, δὲν ἀνησυχοῦμεν πάντως διὰ τὸν Μαρξισμόν, διότι ὁ Μὰρξ ἦτο Εὐρωπαῖος καὶ ἰδιαιτέρως ὡς Εὐρωπαῖος ἐθαύμαζε τὰ ἰδεώδη τοῦ ἀρχαίου Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Ὅπως ὑπάρχῃ Μαρξισμὸς Εὐρωπαϊκός, ὑπάρχει Μαρξισμὸς Ἀσιατικός, ὁ ὁποῖος εἶναι παραποίησις καὶ διαστροφὴ τοῦ πρώτου, καὶ αὐτὸ ἐξηγεῖ τὴν σημερινὴν κρίσιν τοῦ κομμουνιστικοῦ καθεστῶτος. Αὐτὴ ἡ διαφορά, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ δώσῃ τὴν λύσιν τοῦ παγκοσμίου αὐτοῦ δράματος. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὰ ἄλλα θέματα. Εἰς τὸ θέμα τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος ἔχυσε πλῆρες φῶς ἐπὶ τῶν σκοτεινῶν παρασκηνίων τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, δὲν κρίνω λοιπὸν ἐγὼ σκόπιμον νὰ ἐξετάσω τὸ θέμα τοῦτο καὶ δι’ αὐτὸ ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀμνηστίας. Ἀσφαλῶς ἡ γενικὴ ἀμνηστία θὰ εἶναι τὸ τέρμα τῆς μακρᾶς αὐτῆς περιόδου, ἀλλὰ ἐπειδὴ εἶναι τὸ τελευταῖον ὅπλον τῆς Κυβερνήσεως, θὰ παρεκάλουν αὐτὴν ὅπως μὴ ἀποσπάσῃ τῶν χειρῶν της τὸ ὅπλον, πρὶν ἢ βεβαιωθῇ ὅτι ὑπάρχει πραγματικὴ εἰρήνη. Τότε καὶ μόνον, τότε πρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ ὅπλου αὐτοῦ. Ἐπαναλαμβάνω, θὰ πρέπῃ νὰ σκεφθῇ πολὺ ἡ Κυβέρνησις προτοῦ χρησιμοποιήσῃ τὸ ἀποτελεσματικὸν αὐτὸ ὅπλον ποὺ ἔχει εἰς χεῖρας του τὸ Κράτος. Θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα ποὺ θὰ παρασχεθῇ ἡ γενικὴ ἀμνηστία. Θὰ εἶναι εὐτυχὴς ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ αὐτήν, ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ θὰ πρέπῃ νὰ ἔχῃ διασφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ Δημοκρατία. Τότε καὶ μόνον πρέπει νὰ δοθῇ ἡ γενικὴ ἀμνηστία. Ἔχομεν καὶ μερικὰς ἄλλας ἐπιφυλάξεις ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, προερχομένας ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι δὲν βλέπομεν οὔτε σύλληψιν, οὔτε ἀντιμετώπισιν τῶν βασικῶν προβλημάτων τοῦ τόπου. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν προέβητε εἰς δηλώσεις, αἵτινες εἶναι ἀπαράδεκτοι. Δὲν λέγω διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ διὰ τὴν γνώμην σας περὶ ἀποκλεισμοῦ ἑνὸς κόμματος ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. Οὔτε τὴν δύναμιν, οὔτε τὸ δικαίωμα ἔχετε νὰ πράξητε τοῦτο. Τὴν δύναμιν αὐτὴν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Δὲν ἦτο σωστὸ διὰ τῶν δηλώσεών σας ἐκείνων νὰ θελήσητε νὰ ἐπαναφέρητε τὰ μίση, τὸν διχασμόν. Ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐζήσαμεν μόνον εἰς τὰ τελευταῖα του ἔτη τὸν διχασμόν, ὅτι καταβάλλομεν πᾶσαν προσπάθειαν περὶ τερματισμοῦ αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω ὅτι αἱ δηλώσεις αὐταὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν προσφέρουν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τί ἐννοεῖτε ἀκριβῶς;

§46Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι προεκλογικῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε μίαν ἔκκλησιν πρὸς συνένωσιν τῶν Κομμάτων τοῦ Κέντρου καὶ τὸν ἀποκλεισμὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐκ τῆς πολιτικῆς ζωῆς. (Φωναὶ–Θόρυβος). Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ στιγμὴ αὐτὴ τῆς γαληνεύσεως τῶν παθῶν εἶναι στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀκούωνται τοιαῦτα κηρύγματα.

§47Ε. ΑΒΕΡΩΦ......

§48Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐντροπή! Ἐντροπή!

§49Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δὲν εἶπε τέτοιο πρᾶγμα ὁ Πλαστήρας, εἶπεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συνεργασθῇ μὲ ἀντεθνικὰ κόμματα.

§50Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ γνώμη διὰ τὴν συνεργασίαν ἢ τὴν μὴ συνεργασίαν ὡρισμένων κομμάτων εἶναι γνώμη πολιτική, δὲν εἶναι διχασμός. Διχασμὸς εἶναι ἡ ἄρνησις τοῦ δικαιώματος ὡρισμένου κόμματος πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὸν πολιτικὸν βίον. Ὅταν τὰ κόμματα εἶναι μέτωπα, ὅταν ἡ ἀντίθεσις εἶναι ἀγεφύρωτος, τότε ὑπάρχει διχασμός. Εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἡ θέλησις ἢ ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνητικῆς συνεργασίας μὲ ὡρισμένον κόμμα. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν εἶχε διατυπώσει ὁ κ. Πρωθυπουργός. Διὰ τοῦτο ἡ γενομένη ἐπερώτησις εἶναι ἄτοπος.

§51Ε. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅμως ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τοὐλάχιστον, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν, διότι ἐπὶ τέλους καὶ καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ἔχει πρὸς τοῦτο.

§52Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὡμίλησα προεκλογικῶς περὶ ἐξημερώσεως τῶν ἠθῶν τῶν πολιτικῶν καὶ εἶπον ὅτι θὰ ἀποκλείσωμεν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀλλ’ ὅτι θέλομεν τὰ ἤθη τὰ πολιτικά μας νὰ ἐξημερωθοῦν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ εἶναι καλόπιστος καὶ νὰ συντελῇ καὶ νὰ βοηθῇ τὴν Συμπολίτευσιν. Νὰ ὑπάρχῃ Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις. Δὲν εἶναι καθόλου σωστὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἴπατε. (Χειροκροτήματα).

§53Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολὺ ποὺ θὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά. Δὲν ἔχω πλέον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Τὸν σχηματισμόν, κύριοι, τοῦ Κέντρου τὸν θεωρῶ λογικόν. Ὄχι βέβαια διότι ἐπίστευσα εἰς τὸν μῦθον τοῦ Κέντρου, ἀλλὰ διότι καλῶς ἢ κακῶς, πλὴν ὀλίγων ἐξαιρέσεων, ὅλοι οἱ μετέχοντες αὐτοῦ ἔχουν μίαν κοινὴν προέλευσιν. Ὅτι δηλ. ὀφείλουν κατὰ μέγα μέρος τὴν ἐπιτυχίαν εἰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωσαν προεκλογικῶς. Ἀναμφισβητήτως, λόγῳ τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ τῆς Κατοχῆς, πλεῖσται ὅσαι κοινωνικαὶ τάξεις ὑπέστησαν βαρύτατα πλήγματα καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὰ αἰτήματα αὐτῶν ἦσαν δίκαια. Πρὸς τὰς τάξεις αὐτάς, τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν Συνασπισμὸν τοῦ Κέντρου, παρέσχον ὑποσχέσεις ἱκανοποιήσεως τῶν αἰτημάτων αὐτῶν. Δι’ αὐτό, ἀξιότιμε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ λαὸς αὐτὸς ἔχει μερικὰς ἀξιώσεις. Ἔρχονται οἱ σταφιδοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν ὅπως τοὺς συμπληρώσητε τὸ τίμημα τῶν 813 δραχ. Ἔρχονται οἱ σιτοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν αὔξησιν τῆς τιμῆς καὶ προέκτασιν τῆς συγκεντρώσεως. Ἔρχονται οἱ μισθωτοί, οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ συνταξιοῦχοι καὶ ζητοῦν αὐξήσεις τῶν ἀποδοχῶν των. Τὴν μάχην τοῦ σίτου καὶ τῆς σταφίδος δὲν τὴν κερδίσατε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὴν ἐκερδίσατε πλησίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσε τὰ μέσα πρὸς τοῦτο καὶ ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ ζητήσῃ τοὺς καρποὺς τῆς νίκης. Βεβαίως σεῖς ἀπεφύγατε ἐπιμελῶς νὰ κάνετε οἱανδήποτε νύξιν περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν θὰ ἀφήσετε ἀνικανοποίητα τὰ αἰτήματα τῶν τάξεων αὐτῶν. Πρῶτοι ἡμεῖς θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἱκανοποιήσετε τὸ αἰτήματα αὐτά. Ἀλλὰ ἂν ἐκ τῆς ἐπαφῆς μὲ τὴν σκληρὰν πραγματικότητα πεισθῆτε ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἱκανοποίησις τῶν αἰτημάτων αὐτῶν καὶ ἔλθετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ εἴπητε εὐθέως καὶ εἰλικρινῶς ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἱκανοποιήσητε τὰς ἀξιώσεις αὐτάς, καὶ πάλιν θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀνεχθῶμεν, εἶναι νὰ παρέλθῃ ἐν σιωπῇ ὅλος αὐτὸς ὁ ὁρμαθὸς τῶν ὑποσχέσεων τῆς προεκλογικῆς περιόδου. Τοῦτο θὰ ἰσοδυνάμει μὲ βαρὺ ἔγκλημα κατὰ τῆς Δημοκρατίας, διότι θὰ ἐδημιούργει εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Λαοῦ δυσπιστίαν πρὸς τὰς προεκλογικὰς ὑποσχέσεις, πρὸς τὰς ἐκλογάς, πρὸς τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Διὰ μίαν τοιαύτην περίπτωσιν, δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐκ μέρους μας νὰ ἀφήσωμεν τὰς ὑποσχέσεις ταύτας ἄνευ ἀπαντήσεως.

§54Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἂν εἴχατε μπροστὰ σας τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τοῦ 1946, δὲν θὰ τὰ ἐλέγατε αὐτά.

§55Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐδῶ καὶ σεῖς ἐκεῖ. Διατί ἐξανίστασθε; Τὰ πολιτικὰ καὶ κοινοβουλευτικὰ πράγματα εἶναι μεταβλητὰ καὶ πρόσκαιρα. Δὲν νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς παράσχωμεν ἐμπιστοσύνην, διότι δὲν νομίζομεν ὅτι θὰ ἐκτελέσητε τὰς ὑποσχέσεις σας. Οὔτε ἔχετε θάρρος νὰ τὸ ὁμολογήσητε τοῦτο. Βεβαίως θὰ ἀσκήσωμεν ἀντιπολίτευσιν ὄχι ἀρνητικήν, ἀλλὰ θετικὴν καὶ δημιουργικήν, καὶ θὰ σᾶς παρακολουθήσωμεν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εἴμεθα εἰς αὐτὸ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ πραγματικοὶ συμπαραστάται τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις νομίμως ὑπογεγραμμένη παρὰ τοῦ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὁριζομένου ἀριθμοῦ κ. κ. Βουλευτῶν, ὅπως αἱ ἀγορεύσεις τῶν λοιπῶν ρητόρων περιορισθοῦν χρονικῶς εἰς 15′ τῆς ὥρας, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 9 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, διότι τὸ θέμα ἐξηντλήθη καὶ ἡ Βουλὴ ἐφωτίσθη.

§57ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Γ. Κασιμάτης.

§59Γ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τρία εἶναι τὰ κεφαλαιώδη θέματα, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσει τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, ἡ πολιτικὴ τῆς ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ὡς πρὸς τὰ δύο τελευταῖα, ὀλίγα μόνον περιθώρια συζητήσεως ὑπάρχουν, ἰδίως δι’ ἡμᾶς τοὺς κυβερνητικοὺς Βουλευτάς. Ἡ κριτικὴ καὶ ἡ δημιουργικὴ συζήτησις δὲν θὰ εἶναι δυνατή, παρὰ μόνον ὅταν ἔλθουν πρὸς συζήτησιν τὰ εἰδικὰ νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσουν, ἐλπίζω, οὐσιαστικὰς τὰς κυβερνητικὰς ἐπαγγελίας. Μία μόνον ἄς ἐπιτραπῇ ἀπὸ τοῦδε παρατήρησις. Ἀπὸ τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα δὲν πηγάζει ἡ ἔκτασις τῶν μέτρων λήθης καὶ ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως ποὺ πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἐμφανιζόμενον σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν Ὑπουργεῖον. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἐκείνους ποὺ κατέκριναν τὴν Κυβέρνησιν, διότι νομίζουν ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ εἶναι πολὺ ἐκτεταμένα, ἐγὼ φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκῆ καὶ συνιστῶ μὲ ὅλην μου τὴν δύναμιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ εἰς οὐσιαστικὰ μέτρα ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρας λήθης. Ἡ ἐξωτερικὴ ὅμως πολιτική, ἡ ὁποία ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον εὐρείας συζητήσεως, χάρις ἰδίως εἰς τὴν παρέμβασιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτική, λέγω, μᾶς ἐπιβάλλει ὡρισμένας σκέψεις. Διότι διὰ πρώτην φοράν, ὕστερα ἀπὸ πολλὰ χρόνια, γίνεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν συζήτησις περὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας. Ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ἐπὶ μακρὰ ἔτη καὶ ἀφ’ ἧς ἐξέλιπεν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ὁ ὁποῖος ἐτόλμα νὰ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ νὰ συζητῇ μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους τὰ μεγάλα Ἐθνικά μας προβλήματα, ἐθεωρεῖτο μέγα κρατικὸν μυστικόν, τὸ ὁποῖον δὲν ἔπρεπε νὰ συζητῆται εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἔτσι θὰ ἐκινδύνευαν δῆθεν τὰ ὕψιστα συμφέροντα τῆς Χώρας!! Εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ὅτι διέσπασε τὴν κακὴν αὐτὴν παράδοσιν. Εἶναι δὲ ἡ διάσπασις δεῖγμα τῆς ζωτικότητος ποὺ παρουσιάζει ἡ νέα σύνθεσις τοῦ Σώματος καὶ τῶν ἀγαθῶν ἐλπίδων ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ στηρίξωμεν εἰς αὐτό. Ὅσον σύντομοι καὶ ἄν εἶναι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ μας προσανατολισμοῦ—καὶ εἶναι ἴσως σύντομοι, διότι εἶχαν ξεκινήσει καὶ αὐταὶ ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν θὰ γίνῃ καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ θέματος καμμία σοβαρὰ συζήτησις—ὅσον σύντομοι λοιπὸν καὶ ἄν εἶναι, λέγουν ἐν τούτοις μὲ τὰς δύο των φράσεις τὰς μεγάλας ἀληθείας, χωρὶς τὴν διαπίστωσιν τῶν ὁποίων δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ γόνιμον ἔργον. Πρῶτον, ὅτι ἡ φυσικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος εὑρίσκεται εἰς τὸ πλευρὸν τῶν Δυτικῶν Δημοκρατιῶν. Καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποβλέπει εἰς τὴν εἰρήνην καὶ ἐπιθυμεῖ τὴν διατήρησιν ἀγαθῶν σχέσεων πρὸς ὅλους καὶ ἰδίως πρὸς τοὺς γείτονας. Εἰς τὰς δύο αὐτὰς φράσεις περιλαμβάνεται ὅλη μας ἡ πολιτική. Ἴσως μόνον θὰ ἠμποροῦσε νὰ θεωρηθῇ, ὅτι αἱ δύο βασικαὶ αὐταὶ ἀρχαὶ διατυπώνονται κατὰ τρόπον πρωθύστερον, κατὰ τρόπον παρέχοντα τὸ ἐνδόσιμον ὅτι ἡ δευτέρα εἶναι ἁπλοῦν ἐξάρτημα τῆς πρώτης καὶ ὅτι ἡ οὐσιώδης γραμμή μας, ἐκείνη χάριν τῆς ὁποίας θὰ θυσιάσωμεν καὶ τὴν εἰρήνην καὶ τὰς ἀγαθὰς σχέσεις μὲ τοὺς ἄλλους λαούς, εἶναι ἡ συνεργασία μας μὲ τὰς Δυτικὰς Δυνάμεις, εἰς τὸ πλευρὸν τῶν ὁποίων ἔχομεν τὴν φυσικήν μας θέσιν. Νομίζω, ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, παρὰ τὴν παρεξήγησιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ ἡ λεπτολόγος ἐξέτασις τῆς σειρᾶς τῶν φράσεων τοῦ κειμένου, πράγματι παρεξήγησις δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρξῃ. Εἴμεθα ὅλοι πεπεισμένοι, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ ἡ μεγίστη πλειοψηφία τοῦ Λαοῦ μας, πρώτην καὶ θεμελιώδη βάσιν τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς θεωρεῖ τὴν κατοχύρωσιν τῆς εἰρήνης καὶ τὴν διατήρησιν ἀγαθῶν σχέσεων μὲ ὅλους καὶ ἰδίως μὲ τοὺς γείτονας. Ὡς συνέπειαν δὲ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς θεωρεῖ τὴν προσκόλλησίν μας εἰς τὰς Δυτικὰς Δημοκρατίας, ἡ πρὸς τὰς ὁποίας φιλία μας καὶ διὰ πολλοὺς μὲν ἄλλους λόγους, ἰδεολογικοὺς καὶ πολιτικούς, εἶναι ἀδιατάρακτος, καθίσταται ὅμως ἀπαραίτητος ἡ ἔντονός της ἐκδήλωσις ἀκριβῶς λόγῳ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ Λαοῦ μας νὰ ζήσῃ ἐν εἰρήνῃ, διατηρῶν τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὰς ἐλευθερίας του. Ἀρκεῖ πράγματι μία σύντομος ἔρευνα τῶν διδαγμάτων ποὺ μᾶς παρέχουν τὰ γεγονότα τῆς τελευταίας δεκαετίας, διὰ νὰ γίνῃ ἀντιληπτὴ καὶ ἡ πίστις τοῦ Λαοῦ μας πρὸς τὰ βασικὰ ἰδανικὰ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ ἡ συνεχής του προσπάθεια νὰ διατηρήσῃ ἀγαθὰς σχέσεις, κάτι περισσότερον, σχέσεις συνεργασίας πρὸς ὅλους, καὶ ἰδίως πρὸς ὅλους τοὺς μεγάλους συμμάχους, οἱ ὁποῖοι μαζὶ ἔκαμαν τὸν πόλεμον καὶ μαζὶ ἐκέρδισαν τὸν πόλεμον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν κατώρθωσαν οὔτε μαζί, οὔτε μόνοι νὰ κερδίσουν τὴν εἰρήνην. Εἰς αὐτὰ τὰ διδάγματα πρέπει νὰ ἀναφέρεται καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν νὰ ἔχῃ προφανῶς ἡ ἀρχικὴ φράσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ποὺ τονίζει ὅτι τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικὴν τὴν προσδιορίζουν καὶ ἡ ἱστορία τοῦ μακροῦ παρελθόντος, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀγῶνες τῆς προσφάτου δεκαετίας. Διότι πράγματι τοῦ μὲν παρελθόντος ἡ ἱστορία μᾶς τοποθετεῖ εἰς ἴσην θέσιν φιλίας καὶ μὲ τὰς δυνάμεις ποὺ ἀπετέλεσαν σήμερον τὴν ὁμάδα τῶν Δυτικῶν Δημοκρατιῶν καὶ μὲ τὴν μεγάλην Αὐτοκρατορίαν τοῦ Βορρᾶ, τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶχε συνηθίσει, καὶ λόγῳ τῆς ὀρθοδοξίας της, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς ἀντιθέσεώς της πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων Μεγάλων Δυνάμεων, νὰ θεωρῇ ὡς τὸ ἔσχατον καταφύγιον, ὅταν ἡ πολιτικὴ τῆς Δύσεως, νομίζουσα ὅτι ἐξυπηρετεῖ περισσότερον τὰ συμφέροντά της, ἐθυσίαζε τὰς ἐπιδιώξεις μας καὶ ἐπροτιμοῦσε τὰς ἀπαιτήσεις τῶν ἐχθρῶν μας. Εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἰσορροπίας, ἡ διαίσθησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἶχε δημιουργήσει ἕνα ζυγὸν ἐθνικῆς ἰσορροπίας εἰς τὴν ἀναζήτησιν τῶν ἐρεισμάτων ποὺ ἀνεζήτει κατὰ τὰς κρισίμους στιγμάς. Ἂν δὲ ὑπῆρξε μέγα τὸ ἔργον τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, δὲν ὑπῆρξεν ὀλιγώτερον, διότι ἀνήγαγε τὴν λαϊκὴν αὐτὴν διαίσθησιν εἰς περίτεχνον πολιτικὴν πρωτοβουλίαν. Μὲ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον καὶ ἰδίως μετὰ τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Ρωσσίας, οἱ λαοί, καὶ περισσότερον ἀπὸ ὅλους ὁ Ἑλληνικός, ἤλπισαν ὅτι τὴν περίοδον τῆς ἰσορροπίας ποὺ ἀπῄτει τὴν ἀνάλωσίν των εἰς μίαν διαρκῆ ἐπιφυλακήν, θὰ τὴν διεδέχετο μία χρυσῆ περίοδος συνθέσεως. Τὰ δύο θεμελιώδη ἰδανικὰ ποὺ εἶχαν ἐπικρατήσει εἰς τὸν κόσμον, ἡ πολιτικὴ ἐλευθερία καὶ ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη, ποὺ ἀπετέλουν τὸ ἔμβλημα, τὸ πρῶτον τῶν Κρατῶν ποὺ ἐπήγασαν ἀπὸ τὴν Γαλλικὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1789, καὶ τὸ δεύτερον τοῦ Κράτους ποὺ ἐπήγασεν ἀπὸ τὴν Ρωσικὴν Ἐπανάστασιν τοῦ 1917, θὰ εὕρισκαν τὴν σύνθεσιν ποὺ θὰ ἐθεμελίωνεν ἕνα καλύτερον καὶ δικαιότερον κόσμον. Ἀλλ’ οἱ μεγάλοι μᾶς ἀπεγοήτευσαν. Ἀντὶ τῆς συνθέσεως, ὑπῆρξε καὶ πάλιν ὁ χωρισμός. Καὶ ὁ χωρισμὸς αὐτὸς ἔγινε κατὰ τρόπον ποὺ καὶ ἰδεολογικῶς καὶ ἐθνικῶς δὲν ἄφινε διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καμμίαν δυνατότητα ἀμφιβολίας. Διότι ἐνῷ ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν συνεκροτεῖτο μία κοινωνία Κρατῶν ποὺ ἐπλησίαζεν ἢ πάντως προσεπάθει νὰ πλησιάσῃ τὴν σύνθεσιν ποὺ ἐζητούσαμεν, τῶν δύο μεγάλων ἰδανικῶν μας, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης, ἀπὸ τὴν ἄλλην, ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη μετεβάλλετο εἰς ἐπεκτατικὸν μῦθον, ὁ ὁποῖος ἔτεινε νὰ πλησιάσῃ ὄχι πλέον εἰς ἕνα ἰδανικόν, τὸ ὁποῖον ἐλάχιστα πλέον ἐνδιέφερε τοὺς φορεῖς του, ἀλλ’ εἰς μίαν Ἐθνικὴν Αὐτοκρατορίαν, κυριαρχοῦσαν ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου. Ἐφύγαμεν ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς ἰσορροπίας, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σύνθεσιν. Καὶ ἀντὶ τῆς συνθέσεως, μᾶς προετάθη ἡ ὑποταγή. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι τὸ δόγμα ποὺ ὑπεστηρίχθη εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν περὶ τῆς διπλῆς γεωπολιτικῆς ὑποστάσεως τῆς Χώρας μας, δὲν ἀπετέλει πρότασιν προσχωρήσεως εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ὑποταγῆς. Ἦτο μᾶλλον, ὅπως τὸ ἀντελήφθην, πρότασις ἐπανόδου εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς ἰσορροπίας. Εἶναι ὅμως σήμερον πλέον δυνατὴ ἡ ἐπάνοδος εἰς αὐτήν; Φοβοῦμαι ὅτι ὄχι. Ὄχι διότι δὲν τὴν ἠθέλαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ διότι δὲν τὴν θέλουν οἱ μεγάλοι κυρίαρχοι τοῦ Βορρᾶ. Δὲν τὴν θέλουν, ὄχι δι’ αὐτοὺς μόνον, ἀλλὰ διὰ τὸν κόσμον ὅλον, κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς ψυχρᾶς ἐντάσεως, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Δυτικοῦ κόσμου. Δὲν γνωρίζομεν ἡμεῖς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους γίνεται αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις. Εἶναι ὁ φόβος τῆς Μόσχας διὰ τὴν κυκλωτικὴν τάχα πολιτικὴν τῆς Δύσεως; Εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς ἐπεκτάσεως τῆς Ρωσικῆς δυνάμεως; Ὅ,τι καὶ νὰ εἶναι, δὲν ἀπόκειται εἰς ἡμᾶς νὰ τὸ κρίνωμεν. Αἱ μεγάλαι Αὐτοκρατορίαι εἶναι κατ’ ἀνάγκην ἰμπεριαλιστικαί. Ἅμα παύσουν νὰ τείνουν πρὸς τὴν ἐπέκτασιν, ἐδαφικὴν ἢ οἰκονομικήν, καταρρέουν. Τὰ ἱστορικὰ διδάγματα εἶναι ἄπειρα. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρουν ὅμως σήμερον καθ’ ἑαυτά. Ἡμᾶς μᾶς ἐνδιαφέρει νὰ σώσωμεν τὴν κεφαλήν μας. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι πλανῶνται ὅσοι νομίζουν, ὅτι τὴν σώζομεν μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς ἴσης φιλίας, ποὺ εἶναι κατ’ οὐσίαν πολιτικὴ τῆς οὐδετεροποιήσεως. Διότι διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ μία Χώρα ὡς οὐδετέρα, δὲν ἀρκεῖ νὰ τὸ διακηρύξῃ ἡ ἰδία, πρέπει νὰ τὸ δεχθοῦν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ τὴν ἀπειλήσουν. Καὶ ὄχι μόνον νὰ τὸ δεχθοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ τηρήσουν. Τί ὠφέλησε τὸν Βασιλέα Ἀλβέρτον τοῦ Βελγίου ἡ οὐδετερότης του τὸ 1914 καὶ τί τὸν Βασιλέα Λεοπόλδον ἡ πολιτικὴ τῆς ἴσης φιλίας ποὺ ἐφήρμοσε τὸ Βέλγιον ἀπὸ τοῦ 1936 ἕως τὸ 1940; Ὄχι, κύριοι, οὔτε ἀπὸ πολιτικὸν ἢ ἰδεολογικὸν τυχοδιωκτισμόν, οὔτε ἀπὸ ἐλευθέραν κἂν ἐπιλογήν μας ἐτάχθημεν μὲ τὰς Δυτικὰς Δημοκρατίας, μολονότι καὶ ἡ παράδοσις τοῦ πολιτισμοῦ μας καὶ ἡ ἰδεολογικὴ ἀνάγκη τῆς συνθέσεως τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς δικαιοσύνης πρὸς αὐτὰς μᾶς ὠθεῖ. Ὑπεχρεώθημεν νὰ γίνωμεν συστρατιῶται μὲ αὐτὰς ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμύνης κατὰ τῆς ἔξωθεν ἐπιθέσεως. Οἱ μικροὶ δὲν πρέπει νὰ κρατοῦν κακίαν εἰς τοὺς μεγάλους. Καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ λησμονήσωμεν. Ἀλλὰ πῶς; Πάλιν δὲν ἀνοίγονται ἐμπρός μας δύο δρόμοι. Ὁ ἕνας δρόμος εἶναι φραγμένος μὲ τὸν ὄγκον μιᾶς δυσμενείας, ποὺ δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ μετατοπίσωμεν. Εἰς τοὺς μεγάλους πάντοτε ἀπόκειται νὰ δείχνουν πρῶτοι τὴν διάθεσίν των πρὸς βοήθειαν τῶν μικρῶν. Τὸ ἐσωτερικὸν καθεστὼς δὲν παίζει κανένα ρόλον. Εἴμεθα δημοκρατικοί. Καὶ διότι εἴμεθα δημοκρατικοί, θέλομεν τὴν ἐπιβολὴν τῆς πλήρους δημοκρατίας, ὄχι δὲ διότι νομίζομεν ὅτι ἔτσι θὰ ἀλλάξωμεν τὴν πολιτικὴν τῆς Ρωσίας. Ἀλλὰ πῶς ἕνας ρεαλιστής, ὅπως ὁ κ. Σοφιανόπουλος, στηριζόμενος εἰς τὴν γεωπολιτικήν, φρονεῖ, ὅτι αἱ μεγάλαι καὶ ἰσχυραὶ στρατιωτικαὶ δυνάμεις λογαριάζουν τὰ ἐσωτερικὰ καθεστῶτα; Δὲν φοβεῖται ὅτι εἶναι προσχήματα; Εἶναι φυσικόν, ὅτι μὲ τοὺς συλλογισμοὺς αὐτοὺς καὶ μὲ αὐτὴν τὴν πίστιν διὰ τὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, εἴμεθα θερμοὶ θιασῶται τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἑνώσεως. Οἱ ὀλιγόπιστοι δὲν δημιουργοῦν ἱστορίαν. Ἡ Εὐρώπη θὰ ἑνωθῇ ἢ θὰ σβύσῃ. Θὰ ἑνωθῇ, ἔστω καὶ ἂν ἀναγκασθῇ νὰ κάμῃ καὶ αὐτὴ τὴν ἐπιλογήν της, ὅπως τὴν ἔκαμεν ἤδη ἡ Ἑλλάς, ὅπως τὴν ἔκαμεν ἤδη ἡ Εὐρώπη. Ὁ λόγος τοῦ κ. Μπιντώ, ἀκολουθοῦντος τοῦ ἀειμνήστου Λέον Μπλοὺμ τὰ βήματα ὡς πρὸς αὐτό, ἀποδεικνύει τὴν στροφήν. Ἡ Εὐρώπη δὲν εἶναι ἴσως ὅπως θὰ ηὐχόμεθα ὅλοι, τρίτη Δύναμις. Εἶναι ὅμως μία Δύναμις, ποὺ ἐν συνεργασίᾳ μὲ τὴν Ἀτλαντικὴν κοινότητα, θὰ ζήσῃ καὶ θὰ δημιουργήσῃ τὸ μέλλον. Διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ μέλλοντος αὐτοῦ, ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὴν δύναμιν νὰ προσφέρῃ πολλά. Πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν θέλησιν. Ὁ ρόλος τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔσβυσεν εἰς τὸν κόσμον. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χριστᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§61Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Λυποῦμαι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, καὶ μάλιστα ὡς πρόσωπον διὰ πρώτην φορὰν εἰσερχόμενον εἰς τὴν Βουλήν, διὰ πρώτην φορὰν ἀπολαύων τῆς τιμητικῆς αὐτῆς διακρίσεως, λυποῦμαι διότι ἀναγκάζομαι νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἰδιόρρυθμον, διὰ νὰ μὴ εἴπω χειροτέραν λέξιν, ἀπόφασιν, δι’ ἧς ἡμεῖς οἱ μετὰ τὸν κ. Στεφανόπουλον ὁμιληταὶ ἐλάβομεν θέσιν δευτέρας, τρίτης, τετάρτης, φαίνεται, ποιότητος Βουλευτῶν, περιοριζόμενοι εἰς ἀγόρευσιν ¼ τῆς ὥρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐφ’ ὅσον εἶναι εἰλημμένη ἀπόφασις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν σεβασθῶ. Καὶ ἐρχόμενος εἰς τὸ θέμα τοῦ λόγου θέλω νὰ τονίσω τοῦτο κατ’ ἀρχήν, ὅτι ἰδιαιτέρως μοῦ ἐπροξένησε χαρὰν καὶ εὐχαρίστησιν, διότι εἰς ὅλους τοὺς λόγους τῶν ὁμιλητῶν, ὡς καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται λόγος κατ’ ἐπανάληψιν, χωρὶς καμμίαν διαφωνίαν, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς δημοκρατικῆς διαβιώσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, περὶ δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν κλπ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἐξέπληξε καὶ μὲ κατέπληξεν ἦτο ἡ τόσον πολυποίκιλος ἀντίληψις τῶν περιφήμων αὐτῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν. Καὶ λέγω πολυποίκιλος ἀντίληψις, διότι αὐτὴ κατατείνει πρὸς τὴν μίαν κατεύθυνσιν κατὰ τοὺς μέν, κατὰ τοὺς δὲ πρὸς τὴν ἑτέραν, κατὰ τοὺς ἄλλους πρὸς τρίτην. Ἐνῷ μία εἶναι ἡ ἀντίληψις καὶ ἑνιαία. Δημοκρατία θὰ πῇ ἐκεῖνο ποὺ λέγει ἡ λέξις καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐννοοῦσαν οἱ πρόγονοί μας, δηλαδή, κράτος μὲ κυριαρχίαν τοῦ δήμου, τοῦ λαοῦ. Καὶ ἐν τῇ ἐννοίᾳ αὐτῇ τῆς δημοκρατίας, στενῶς συνυφασμένοι, οἱονεὶ ὡς Σιαμαῖαι ἀδελφαί, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Χώρας. Καὶ ἐρωτῶ, καὶ μὴ ἐκπλαγῆτε, ἔχομεν τὴν ἀνεξαρτησίαν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς δημοκρατίας, ὥστε νὰ λέγωμεν τόσα πράγματα ποὺ ἐλέχθησαν ἐδῶ, δηλαδὴ νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ φυσικὴ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι πρὸς ὡρισμένην κατεύθυνσιν, ὅτι ἐπίκειται ἢ δὲν ἐπίκειται πόλεμος, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι προωρισμένος διαρκῶς νὰ χύνῃ τὸ αἷμα του καὶ δὲν ξέρω τί ἄλλο. Τὸ βασικὸν ζήτημα, κύριοι, εἶναι νὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἐξησφαλίσαμεν ἤδη καὶ ἔχομεν ἑδραίαν τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Χώρας, ποὺ εἶναι τὸ πρώτιστον στοιχεῖον τῆς ἐννοίας τῆς Δημοκρατίας.

§62Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐξησφαλίσαμεν ἕως τώρα τὴν μὴ ὑποδούλωσιν.

§63Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ Χώρα δὲν εἶναι ἀνεξάρτητος καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Γνωρίζετε, ὅτι μέχρι πρὸ τριετίας ἐν Αἰγύπτῳ ὑπῆρχον διομολογήσεις καὶ ἐν Τουρκίᾳ μέχρι τοῦ 1923. Ἐν Αἰγύπτῳ κατηργήθησαν διὰ τῆς συνθήκης τοῦ Μοντραὶ καὶ ἐν Τουρκίᾳ διὰ τῆς συνθήκης τῆς Λωζάννης. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν ὄχι διομολογήσεις ἁπλῶς, ἀλλὰ κάτι πλέον: Ἔχομεν περιαγάγει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς θέσιν πλήρους προτεκτοράτου. Διότι μὲ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Τουρκίᾳ διομολογήσεις οἱ ξένοι ἀπήλαυον ἑτεροδικίας διὰ τὰς μεταξύ των σχέσεις καὶ διενέξεις. Προκειμένου περὶ διαφορῶν, εἴτε πολιτικῆς, εἴτε ποινικῆς φύσεως, πρὸς τοὺς ἰθαγενεῖς, ἁρμόδια ἦσαν τὰ ἰθαγενῆ δικαστήρια. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκτραπῶ εἰς θεωρίας θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐπίσημα κείμενα. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα ὑπ’ ἀριθ. 694 τῆς 7)5)48, καθ’ ὃ καὶ ἀπὸ ἀστικῆς καὶ ἀπὸ ποινικῆς ἀπόψεως τὰ μέλη τῆς ἐν Ἑλλάδι Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἑτεροδικοῦν πλήρως. Ἰδοὺ τὰ κείμενα: (Ἀναγινώσκει). Συντομεύω, κύριοι, διότι ὁ χρόνος δὲν μοῦ ἐπιτρέπει. Καὶ λέγω: Τοῦτο σημαίνει, κύριοι, ὅτι ἕνας τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὁ τελευταῖος ὑπαλληλίσκος δύναται νὰ φονεύσῃ ἕναν ἀπὸ σᾶς καὶ μόνον εἰς τὴν Οὐάσιγκτων ἢ εἰς τὴν Νέαν Ὑόρκην δύναται νὰ λογοδοτήσῃ. Αὐτὸ λέγει τὸ νομοθέτημα καὶ ἐὰν κανεὶς ἔχῃ τὴν δύναμιν ἂς μὲ διαψεύσῃ.

§64Λ. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Προτιμᾶτε μήπως, κ. συνάδελφε, τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Βουλγαρίας, τῆς Ἀλβανίας καὶ τῶν ἄλλων δορυφόρων;

§65Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Νὰ διατὶ ἀποκρούομεν τὰς εἰδικὰς ἐντάξεις. Θέλομεν ἀποχὴν ἀπὸ πάσης ἐντάξεως, κατάστασιν τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ κάμῃ τὴν Ἑλλάδα σεβαστὴν ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶχε τὴν βαθεῖαν ἀντίληψιν, ὄχι ἐν λόγοις, ἀλλ’ ἐν ἔργοις, τῆς διεθνοῦς της θέσεως, τῆς δημιουργηθείσης μετὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, θὰ ἦτο ἀλλοία ἡ θέσις μας. Ἡ Ἑλλὰς τοῦ «Ὄχι» καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως δὲν θὰ ἐπήγαινε μὲ τὰ χέρια σταυρωμένα εἰς τὸ στῆθος, ἀλλὰ θὰ ἐπήγαινε μὲ τὸ μέτωπον ὑπερήφανον ἐνώπιον τῶν ἰσχυρῶν, εἴτε Ἄγγλοι λέγονται, εἴτε Ἀμερικανοί, εἴτε Ρῶσοι, καὶ θὰ τοὺς ἔλεγεν ὅτι ἐγὼ ἡ Ἑλλάς, ἀγωνισθεῖσα καὶ δι’ ἐμὲ καὶ διὰ σᾶς, ἀξιῶ τὸν σεβασμὸν τῆς ἀνεξαρτησίας μου καὶ τῆς ἀκεραιότητός μου καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων μου. Καὶ δὲν τὸ λέγει. Ἐδῶ ἠκούσθησαν φωναὶ χαρᾶς, τὰς ὁποίας ἐπικυροῦμεν καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, διὰ τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἀποδόσεως τῆς Δωδεκανήσου καὶ ἐξεφράσθησαν εὐχαὶ διὰ τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τῆς Κύπρου. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν θέλω εὐχάς. Ἐγὼ τὸ ἀξιῶ αὐτό. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ ἀξιώσῃ καὶ διότι, ἂν τὸ ἠξίου, θὰ ἦτο καὶ ἡ Κύπρος μέσα εἰς τοὺς κόλπους τῆς Ἑλλάδος, ἂν τὸ ἠξίου ἀπευθυνόμενος ὑπερηφάνως πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ πρὸς τὴν παγκόσμιον συνείδησιν.

§66ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ. Νὰ μᾶς εἴπητε καὶ διὰ τὴν Βόρειον Ἤπειρον.

§67Δ. ΧΡΙΣΤΑΚΟΣ. Ἐὰν θέλετε Ἑλλάδα ἰσχυρὰν καὶ χωρὶς πόνους καὶ αἵματα, πρέπει νὰ ἔχετε λαὸν ἑνιαῖον. Καὶ λαὸν ἑνιαῖον δὲν πρόκειται νὰ ἀποκτήσετε μὲ φασιστικὰ μέτρα, ὅπως εἶναι ἡ σωρεία τῶν ψηφισμάτων, τῶν ὁποίων ἔχω ἐδῶ ἕνα μακρότατον κατάλογον, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἔχετε Ἑλλάδα ἑνιαίαν μὲ ἕνα ποσοστὸν τοῦ λαοῦ εἰς τὰς φυλακάς, μὲ τὴν Μακρόνησον, εἰς τὴν ὁποίαν ἀσφυκτιοῦν, βασανίζονται, φονεύονται, στρεβλώνονται καὶ καταπιέζονται χιλιάδες ἀνθρώπων, ὅπως διεπιστώθη πανηγυρικώτατα. (Φωναί, διαμαρτυρίαι). Ἐγὼ προσωπικῶς διεπίστωσα 16 περιπτώσεις ἀνθρώπων, ποὺ κοίτονται ἀπὸ τὰ βάσανα τῆς Μακρονήσου εἰς τὰ κρεββάτια τῶν νοσοκομείων. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἡμεῖς ἡ Βουλή, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, ἡ μεγάλη μᾶζα τοῦ λαοῦ, θέλομεν ἑνότητα, καὶ ὄχι ἑνότητα μὲ λόγους καὶ θεωρίας, ἀλλὰ ἑνότητα πραγματικήν. Καὶ ἡ ἑνότης αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πραγματοποιηθῇ παρὰ μόνον μὲ γενικὴν ἀμνηστίαν. Ἐδώσαμεν ἀμνηστίαν εἰς ἀνθρώπους, εἰς κακοποιούς, οἱ ὁποῖοι ἐφόνευσαν ἀνθρώπους μὲ τὸ πρόσχημα ὅτι ἀνήκουν εἰς ὀργανώσεις τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος, καὶ δὲν θὰ δώσωμεν ἀμνηστίαν εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, ποὺ ἔστω καὶ ἀπὸ κακότητα, ἂν θέλετε, ὑπέπεσαν εἰς ἀδικήματα πολιτικῆς φύσεως; Ἡ ἀμνηστία εἶναι πρᾶξις πολιτική, κύριοι Βουλευταί, τὴν ὁποίαν λόγοι σκοπιμότητος καὶ πολιτικῆς φρονήσεως ἐπιβάλλουν. Ἡμεῖς τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς Πολιτείας ζητοῦμεν, διεκδικοῦντες ὅσα διεκδικοῦμεν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ, πρέπει τὸν πόνον τοῦ λαοῦ νὰ ἀκούσῃ, καὶ ὄχι τὸν ἀλλοπροσαλλισμόν, ὁ ὁποῖος διέπει ὡρισμένους ἀνθρώπους καὶ ὁ ὁποῖος ὁδηγεῖ τὴν Χώραν μας εἰς τὴν καταβαράθρωσιν, διὰ τὴν ὁποίαν κρούω καὶ θὰ κρούω ἀδιστάκτως τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαθανάσης ἔχει τὸν λόγον.

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι συνάδελφοι, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν, νὰ μὴ μὲ διακόψητε. Λαμβάνω τὸν λόγον, μόνον διὰ νὰ ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας, διότι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 25ετίαν παρακολουθῶν τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς, πρώτην φορὰν διαπιστώνω σήμερον, μίαν προσπάθειαν ἐκφυλισμοῦ τῆς συζητήσεως, ἐπὶ σπουδαιοτάτου μάλιστα θέματος, οἷον εἶναι τὸ θέμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, μέχρι τοῦ σημείου μάλιστα, ὥστε ἐνῷ δὲν ἔχει ὁμιλήσει οὔτε εἷς βουλευτὴς ἐξ ἑκάστης μερίδος, ἡ συζήτησις περιορίζεται εἰς ἓν τέταρτον τῆς ὥρας. Ὁ τρόπος αὐτὸς διεξαγωγῆς τῆς συζητήσεως, κύριοι, μαρτυρεῖ μίαν προσπάθειαν, ἡ ὁποία καταβάλλεται πρὸς περιορισμὸν τῆς συζητήσεως, ἐπὶ ζητήματος διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε αὕτη οὐ μόνον νὰ μὴ περιορισθῇ, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ κατὰ τὸ δυνατόν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τίνος παραπονεῖσθε;

§71Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κατὰ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσατε.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατί;

§73Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ Βουλή, διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος περιορισμοῦ τοῦ χρόνου ἀγορεύσεως ἔπρεπε πρῶτον νὰ ὑπάρξῃ προφανὴς ἐξάντλησις τοῦ θέματος καὶ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως νὰ ἐκφωνηθοῦν τὰ ὀνόματα ἐκείνων ποὺ ἐζήτησαν τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου, νὰ κληθοῦν νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ ὁμιλήσουν κατόπιν τούτων οἱ ἀντιλέγοντες. Ἤδη περιορίζομαι νὰ τονίσω δύο μόνον θέματα, ὄχι ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον δι’ ἐμέ, νὰ περιορισθῶ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ 15 λεπτὰ τῆς ὥρας, δι’ ἓν τόσον σπουδαῖον θέμα. Κύριοι Βουλευταί, εἶχον εἴπει ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι «νόθον τέκνον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ», διότι—εἰς τοῦτο δὲ μόνον θὰ περιορισθῶ —ὅταν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἡ συζήτησις δὲν ἀποσκοπεῖ μόνον εἰς τὸ ἐὰν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἔχουν καλῶς καὶ ἐὰν ἀνταποκρίνωνται ἢ ὄχι εἰς τὰς ὑφισταμένας τοῦ τόπου ἀνάγκας, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις εἰσηγεῖται τὰς προγραμματικὰς αὐτὰς ἀρχάς, ἔχει τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δηλαδὴ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι νομίμως ἐξουσιοδοτημένη ἵνα ἐκτελέσῃ κατόπιν τοιοῦτον πρόγραμμα. Ἠμπορεῖ, κύριοι, τὸ πρόγραμμα νὰ εἶναι καλὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ εἶναι καλῶς κατὰ τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ συνταγματικὰ θέσμια συγκεκροτημένη ἢ καὶ ἀντιστρόφως. Προκειμένης, κύριοι Βουλευταί, συζητήσεως ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, πρώτιστον καὶ κύριον καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν αἱ προγραμματικαὶ αὐταὶ δηλώσεις ἐναρμονίζωνται καὶ εὑρίσκωνται εἰς συμφωνίαν πρὸς τὰς προηγηθείσας τῶν ἐκλογῶν προγραμματικὰς ἐπαγγελίας. Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατικῆς, τῆς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν θὰ πρέπῃ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ ποία εἶναι ἡ θέσις της ὡς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι Κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις; Ἔχει βεβαίως τὸν τύπον τὸν Συνταγματικόν, τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας. Δὲν ἔχει ὅμως τὴν λαϊκὴν ἔγκρισιν τοῦ προγράμματός της, δηλαδὴ τὴν οὐσίαν. Διότι ἡ πλειοψηφία αὐτὴ δὲν πληροῖ τὴν ἔννοιαν τῆς λαϊκῆς ἐγκρίσεως, διότι εἶναι ἀπότοκος, εἶναι δημιούργημα ὄχι ὁμοίων προγραμμάτων καὶ ἰδεολογιῶν, ἀλλὰ διαφόρων ἰδεολογιῶν καὶ ἀντιθέτων ἀρχῶν καὶ κατευθύνσεων. Καὶ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτὴν δὲν δύναται νὰ τὴν καλύψῃ ὁ Συνταγματικὸς τύπος τῆς τεχνητῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος—Συνταγματικὸς τύπος—πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν ἀνωτέραν ἔννοιαν, μίαν ἔννοιαν, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ πνοήν. Καὶ ἡ ἔννοια αὐτή, ἡ ὁποία δίδει τὸ περιεχόμενον εἰς τὸν Συνταγματικὸν τύπον, ὑπάρχει ὅταν ὑπάρχῃ συμφωνία, ὅταν Κυβέρνησις καὶ Κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία ἀποτελοῦν τὴν ἔκφρασιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως. Τότε ὑπάρχουν κοιναὶ ἀρχαί. Καὶ αἱ κοιναὶ αὐταὶ ἀρχαί, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ βασικὸν στοιχεῖον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχουν, αὐτὸ δὲν τὸ ἔχει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διότι οὐδέποτε κατῆλθεν εἰς ἐκλογὰς μὲ κοινὸν πρόγραμμα, οἷον τὸ ἐμφανιζόμενον σήμερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Οὐδέποτε ἐζήτησε τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὑπὸ τὴν σημερινήν της μορφήν. Ἔπρεπε νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς ὡς κοινὴ παράταξις, νὰ ἐκθέσῃ τὸ πρόγραμμά της, ὡς πρόγραμμα ἐκλογικὸν καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ κυβερνήσῃ συμφώνως πρὸς αὐτό. Τότε ἡ Κυβέρνησις εἶναι κοινοβουλευτική. Πᾶσα ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ συνδυασμῶν ἀποτελεῖ νόθευσιν τοῦ πολιτεύματος. Τοιαύτη εἶναι λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις αὐτή, διότι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Κυβέρνησιν ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ μὲ ἀντιθέσεις προγραμματικὰς τοιαύτας, ὥστε καὶ νὰ διακηρύσσουν δημοσίᾳ ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει θὰ συνειργάζοντο. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀποτελεῖ συνδυασμὸν ἑτερογενῶν κομμάτων καὶ ἀνωμάλως ἀξιοῖ νὰ κυβερνήσῃ τὸν τόπον. Εἰς αὐτά, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὀλίγα περιορίζομαι ἵνα δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν ποὺ ἔδωσα εἰς τὸ κατασκεύασμα ὡς νόθον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ὡς τοιαύτη, διότι ἐφοβεῖτο τὴν ἀποδοκιμασίαν. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμεθα, ὅτι ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως αὐτῆς δὲν εἶναι σύμφωνος οὔτε πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, οὔτε πρὸς τὴν ἐλευθερίαν, ἥτις ἐγεννήθη σ’ αὐτὸν τὸν τόπον.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐκπλήσσομαι διὰ τὸν τρόπον τῆς διαμαρτυρίας τοῦ κυρίου συναδέλφου. Εἶναι παλαιὸς βουλευτὴς καὶ νομίζω, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἀπετέλεσε μέλος τῆς Κυβερνήσεως, τῆς προηγουμένης, σχεδὸν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον τετραετίαν, γνωρίζει πολὺ καλῶς, ὅτι ὁ τρόπος περιορισμοῦ τοῦ λόγου ἐντὸς χρονικῶν ὁρίων, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη καὶ ἀπόψε, ἐγένετο τακτικώτατα ἐπὶ Κυβερνήσεως Λαϊκοῦ Κόμματος.

§75Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οὐδέποτε ἐγένετο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον περιορισμὸς τοῦ λόγου κατὰ παράβασιν τοῦ κανονισμοῦ.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα τῆς Βουλῆς ὁμιλοῦν περὶ τοιούτων θεμάτων. Πάντοτε περιωρίζετο ὁ λόγος, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσουν πολλοὶ ρήτορες. Δὲν πρόκειται περὶ καινοτομίας. Πρόκειται περὶ συνήθους τακτικῆς ἡ ὁποία ἐτηρήθη εἰς τὴν τελευταίαν Βουλήν.

§77Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς ἐθίμου διεξαγωγῆς τῶν συζητήσεων. Τὸν τρόπον αὐτῶν, τὸν καθορίζει ὁ κανονισμὸς καὶ ὄχι ἡ συνήθεια. Ὁ δὲ κανονισμὸς λέγει ρητῶς, ὅτι ἐπὶ ἑκάστου τῶν ζητημάτων πρέπει νὰ ὑπάρχῃ προφανῶς ἐξάντλησις τῆς συζητήσεως, ἄλλως πρέπει νὰ ἐξαντλῆται ὁ κατάλογος. Ἐδῶ δὲν ἐπετράπη νὰ ὁμιλήσουν πλὴν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, παρὰ δύο–τρεῖς βουλευταί.

§78ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ συνήθους μέτρου.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δημάκης ἔχει τὸν λόγον.

§80Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐκφράζω κι’ ἐγὼ τὴν διαμαρτυρίαν μου διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου, διότι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀσύνηθες —ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω —ὅταν πρόκειται περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἀληθές, ὅτι καὶ ἄλλοτε περιωρίσθη ὁ λόγος καὶ μάλιστα εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἀλλὰ προκειμένου περὶ συζητήσεως ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, νομίζω ὅτι διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται τὸ φαινόμενον αὐτὸ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ λόγου. Καὶ ἔλαβον τὸν λόγον καὶ μόνον ἐκ τῆς προκλήσεως τῶν ἀρχηγῶν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Διότι δι’ ἐμὲ οἱ προλαλήσαντες Ἀρχηγοὶ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἢ μὴ πραγματικοὶ ἀρχηγοὶ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος. Ὡμίλησαν μὲ προκλητικότητα ἀντὶ νὰ προσέλθουν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας συντετριμμένοι, ἀντὶ νὰ μετανοήσουν, ἦλθον ἐδῶ μέσα ἀμετανόητοι, προκλητικώτατοι καὶ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Αἰσχροὶ καὶ βρωμεροὶ κατέστρεψαν τὰ πάντα, τρομερὰ ὄντα καὶ σκουλήκια, τὰ ὁποῖα μετέβαλον τὴν Ἑλλάδα εἰς ἐρείπια, ἐκπροσωποῦνται σήμερον ἐκ μέρους ὑμῶν κεκαλυμμένοι. Καὶ ἀντὶ λέγω συντετριμμένοι νὰ προσέλθητε ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀντὶ νὰ ὁμολογήσητε τὸ ἔγκλημά σας καὶ νὰ ζητήσητε συγγνώμην, ἀντιθέτως εἶστε προκλητικώτατοι. Ἔρχομαι, κύριοι, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Μὲ τὰς ἀγορεύσεις των οἱ κ. κ. Σοφιανόπουλος, Σβῶλος καὶ ἄλλοι δὲν ἐζήτησαν τίποτε ἄλλο, δὲν ἐζήτησαν οὔτε λίγο οὔτε πολὺ νὰ δώσωμεν, κύριοι, εἰς τοὺς σφαγεῖς τῆς Πηγάδας τοῦ Μελιγαλᾶ, εἰς τοὺς σφαγεῖς τοῦ Φενεοῦ, εἰς τοὺς δολοφόνους τῆς Λακωνίας, εἰς τὰ 5.000 θύματα, τὰ ὁποῖα ἔρριξαν εἰς τὰ βάραθρα τοῦ Ταϋγέτου καὶ τοῦ Πάρνωνος νὰ τοὺς δώσωμεν καὶ σταυρούς. Καὶ δὲν ἦλθον τίποτε ἄλλο νὰ ζητήσουν, κύριοι, ἀλλὰ ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ τοὺς δώσῃ γενικὴν ἀμνηστίαν, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ καταργήσῃ τὴν Μακρόνησον, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς 5.000 διδασκάλους, οἵτινες ἀντὶ νὰ διαμορφώσουν καὶ διαπλάσσουν τὰς ψυχὰς τῶν παιδιῶν, τὰς διέφθειραν κυριολεκτικῶς. Αὐτὴ ἦτο ἀξίωσις τοῦ καθηγητοῦ κ. Σβώλου. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. καθηγητὴς ὅταν ἐδίδασκεν τὸ Συνταγματικὸν Δίκαιον ὅτι τὰ ἔκτακτα στρατοδικεῖα συνιστῶνται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ὅταν τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν ἀνάγκης. Ὅταν ἀκόμη ἔχωμεν συρράξεις εἰς τὰ σύνορα καὶ χύνεται ἀκόμη αἷμα εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας δὲν ὑπάρχει κατάστασις ἀνάγκης, ἔπαυσεν ὁ κίνδυνος εἰς τὴν Ἑλλάδα; Ὁ κ. καθηγητὴς ὅμως ἤθελε νὰ μὴ ὑπάρχουν τὰ ἔκτακτα αὐτὰ μέτρα, νὰ μὴ ὑπάρχουν τὰ ἔκτακτα στρατοδικεῖα, οὕτως ὥστε νὰ μὴ δίδουν λόγον τῶν πράξεων, τὰς ὁποίας ἀπανθρώπως καὶ προδοτικῶς ἐκτελοῦν ὄργανα αὐτῶν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, Κύριοι, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος μὲ παρακολουθεῖ περισσότερον. Βλέπω ἕνα πρᾶγμα καὶ τὸ ὁποῖον μὲ θλίβει καὶ θλίβει ὁλόκληρον τὸν Ἐθνικόφρονα κόσμον ὅτι ἀρχίζει ἡ ἐκτέλεσις πράξεων ἀντεθνικῶν, διὰ τὰς ὁποίας πράξεις τῆς Κυβερνήσεως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνησυχεῖ. Καὶ εὐτυχῶς ὅτι εὑρέθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκείνη τῆς Μακρονήσου νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὴν ἀπόφασιν νὰ μεταφέρωνται καὶ νὰ ἀπαλλάσσωνται ὅλοι. Ὄχι, Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ Μακρόνησος κέντρον καταπιεστικόν, ὅπως θέλουν νὰ εἴπουν οἱ Κομμουνισταί, εἶναι κέντρον ἀναμορφωτικόν, εἶναι κέντρον διαπλάσεως τῶν ψυχῶν τῶν παραπλανημένων. Καὶ δὲν πρέπει νὰ προχωρήσετε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι θὰ δημιουργήσετε νέαν κατάστασιν, ὁμοίαν ἐκείνης ἥτις ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ τρίτου γύρου. Διότι ὅλοι ὅσοι ἀπελύθησαν δὲν προσῆλθον νὰ ἐπαναλάβουν τὰ ἔργα των τὰ εἰρηνικά, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἐτράπησαν εἰς τὰ βουνὰ καὶ ἀπετέλεσαν τὰς προδοτικὰς ἐπαναστατικὰς ὁμάδας ἀπὸ τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὑποφέρει τόσα καὶ τόσα. Προσέξατε, λοιπόν, διὰ νὰ μὴ δημιουργήσητε μίαν κατάστασιν χειροτέραν, ἐκείνης ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐχύθη τόσο καὶ τόσο αἷμα. Οἱ ἀριστεροὶ ἐζήτησαν τὴν ἐπαναφορὰν τῶν διδασκάλων. Πρέπει νὰ προσέξητε πολὺ τὴν παιδείαν, εἶναι ἡ βάσις, τὰ θεμέλια τῆς Πατρίδος, ἀλλὰ προκειμένου ἡ παιδεία νὰ ἔχῃ τοιούτους λειτουργούς, προτιμότερον νὰ μὴ ἔχῃ. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τὸ πολυθρύλητον τῆς ἀμνηστίας. Ζητοῦν ἀμνηστίαν γενικήν, ζητοῦν οἱ σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ζητοῦν τὴν ἀμνηστίαν διὰ νὰ ἔλθουν καὶ νὰ πάρουν πάλιν τὰ βουνὰ διὰ νὰ κατασφάξουν πάλιν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναληφθοῦν τὰ σφάλματα τοῦ παρελθόντος. Ὁ νόμος 755 τοῦ 1945 τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη, ὁ νόμος τῆς ἀποσυμφορήσεως ὑπῆρξαν αἱ ἐγκληματικώτεραι πράξεις αἵτινες ἔλαβον ποτὲ χώραν. (Θόρυβος).

§81Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς φέρει τὴν ὑπογραφήν μου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτὰ τὰ πράγματα. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§82Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Αἱ πράξεις, λέγω, τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου ἀνδρὸς ἐδημιούργησαν μεγαλύτερα κακά. Τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἦσαν ὄργανα ξένης θελήσεως, κύμβαλα ἀλλαλάζοντα τῆς θελήσεως τῶν ἠθικῶν αὐτουργῶν, καὶ βλέπετε, κύριοι, τὸν ἀρχιεγκληματίαν Νάτσην, τὸν ἐγκληματίαν ὅστις κατεδίκασε 5.000 εἰς τὴν Λακωνίαν, νὰ εἶναι ἐλεύθερος καθὼς καὶ ὁ Κονταλώνης, ὁ ἀρχιλήσταρχος, καὶ νὰ τιμωρηθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν, διότι ἦσαν τὰ ἐκτελεστικὰ αὐτῶν ὄργανα. Ἀλλὰ ἔτι περαιτέρω ἐπροχώρησεν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἰς τὸ ΚΘʹ Ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἠξεύρει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐκεῖνο ὑπῆρξεν ἕνας σταθμὸς πάλιν, ὅστις ἔστειλε καὶ ἄλλους τόσους καὶ περισσοτέρους εἰς τὰ βουνά. Μήπως εἶχεν ἀποτέλεσμα ὁ Νόμος 854 περὶ ἀναστολῆς ποινῶν εἰς τὴν Κρήτην; Ἔγινεν ἕνας νόμος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του περιφέρειαν, διὰ τὴν Κρήτην, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἔσχε τ’ ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Διὰ νὰ προσελκύσῃ καὶ νὰ ἐπανέλθουν οἱ κομμουνισταὶ τοὺς ἔδωσε τὸ δικαίωμα.

§83ΕΜΜ. ΚΟΘΡΗΣ. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔφερε τὰ ἐπιδιωκόμενα ἀποτελέσματα.

§84Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ὁ νόμος αὐτός, κύριοι, ἔδωσε τοῦτο, ὅτι ἐδημιουργήθη καὶ εἰς τὴν Κρήτην, παρὰ τὴν ἐπιείκειαν ἡ ὁποία ἐδόθη διὰ τοῦ νόμου, οἱ προσερχόμενοι μετὰ τοῦ ὁπλισμοῦ των καὶ παραδιδόμενοι ν’ ἀναστέλλεται ἡ ποινή των, ἕνα προδοτικὸν καὶ ἐγκληματικὸν κίνημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐχύθη τόσον αἷμα καὶ ἐτρόμαξεν ἡ Κρήτη νὰ ἐλευθερωθῇ.

§85Π. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗΣ. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς Διοικητοῦ Κρήτης, θέλω νὰ σᾶς πληροφορήσω, κύριε συνάδελφε, ὅτι αἱ πληροφορίαι σας δὲν εἶναι ἀκριβεῖς.

§86Α. ΔΗΜΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο Κομμάτων προέτεινε διὰ τὴν κατάστασιν ἀνάγκης τὸν νόμον 809 καὶ διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀντάρτας ἢ τὰς ὁμάδας αἱ ὁποῖαι κατέδιδον ἀρχηγοὺς ἢ ἀποθήκας —«ἤμην εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἔγινε μακρὰ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸν νόμον αὐτὸν»—καὶ ἐν τούτοις σᾶς λέγω ὅτι τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν ἐπωφελήθη κανεὶς ἐξ αὐτῶν. Παρετείναμε τὸν νόμον, τὸν παρετείναμε κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ ὅμως δὲν προσῆλθε κανεὶς νὰ ἐπωφεληθῇ τοῦ νόμου 809 καὶ τοῦ νόμου 815 τοῦ συμπληρωματικοῦ τούτου. Νὰ μὴ προχωρήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ὀλίσθημα αὐτό, νὰ δώσῃ καὶ νέας ἀμνηστίας. Πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ προλαλήσας κ. Στεφανόπουλος μήπως ἡ ἐσχάτη πλάνη εἶναι χείρων τῆς πρώτης. Μήπως προχωροῦσα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἀμνηστίας εὑρεθῶμεν, κύριοι, πρὸ τοῦ τετάρτου γύρου, ὁπότε δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἡ δυναμικότης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ εἶναι τοιαύτη οὕτως ὥστε πλέον νὰ ὑπομένῃ τὰ ὅσα ὑπέμεινε καὶ νὰ ξεσπιτωθῇ, νὰ τοῦ καταστραφοῦν τὰ πάντα καὶ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὴν νέαν αὐτὴν κατάστασιν. Κύριοι, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἀρχηγός μου ἀπήντησε καὶ ἀπήντησε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Στεφανόπουλος καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι τὸ σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς τοῦ Κέντρου δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ, κύριοι, διότι πράγματι ἡ φράσις τοῦ κυρίου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ὅτι ἀποτελεῖ ἠλαττωμένην ἀντίστασιν ἔναντι τῆς ἀριστερᾶς, ὅτι ἀποτελεῖ ἕνα συμβιβασμὸν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος μὲ τὴν Δημοκρατίαν, ἢ τῆς βαρβαρότητος πρὸς τὸν ἀνθρωπισμόν, μᾶς ἐξαναγκάζει ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ νὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἰωσήφ.

§88ΑΝ. ΙΩΣΗΦ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατε καὶ εἰς ἐμὲ ἀπὸ τῆς ἕδρας μου νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν αἰτίαν διὰ τὴν ὁποίαν παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. Εἰλικρινῶς πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὰ 15 λεπτὰ εἰς τὰ ὁποῖα ἐδεσμεύθη ὁ λόγος δὲν ἐπαρκοῦν ὄχι μόνον εἰς παλαιοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν νέον βουλευτὴν τὸν εἰσερχόμενον διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, δὲν τοῦ ἐπιτρέπουν νὰ ἐκφράσῃ τὰς ἀπόψεις του εἰς τὰς δύο προγραμματικὰς δηλώσεις ἐνώπιον τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα, διότι ἔχομεν, κύριε Πρόεδρε, τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλο σοβαρώτατον ἐπίσης γεγονός, ὅτι ἡ ἄκρα ἀριστερὰ πτέρυξ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπέβαλε προγραμματικὰς δηλώσεις εἰς τὴν νέαν αὐτὴν Βουλήν. Ἐὰν εἶχον τὴν δύναμιν, κύριε Πρόεδρε, θὰ ὥριζον ὅτι ὁ ἐναρκτήριος λόγος ἑνὸς βουλευτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πλήσσεται ἀπὸ χρονικὰ ὅρια. Δὲν τὴν ἔχω. Ἐπειδή, λοιπόν, πιστεύω ὅτι ἐντὸς τῶν παρεχομένων 15 λεπτῶν μοιραῖον εἶναι ὁ ὁμιλητὴς νὰ χρωματισθῇ ὅτι ἀσχολεῖται μόνον μὲ μίαν πλευρὰν ἢ μόνον μὲ ἕνα ζήτημα ἀπὸ τὰ τόσον σοβαρώτατα, σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τοῦ λόγου.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοτζιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§90Κ. ΚΟΤΖΙΑΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα. Ὁ χρόνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ ἐκφράσωμεν τὰς ἀπόψεις μας ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Κατόπιν τοῦ τεθέντος περιορισμοῦ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ παραίτησίς μου ἀπὸ τοῦ λόγου.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Στ. Κωτιάδης.

§92ΣΤ. ΚΩΤΙΑΔΗΣ. Κατόπιν τῆς ἀναγνώσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ τῶν ἀπαντήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν, κρίνω ἀπαραίτητον ν’ ἀνέλθω διὰ δευτέραν φορὰν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας τῶν Δωδεκανησίων Βουλευτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς κ.κ. Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων διὰ τὸν θερμὸν καὶ ἐγκάρδιον χαιρετισμὸν τὸν ὁποῖον μᾶς ἀπηύθυναν. Ἡ μεγάλη χαρά, ἡ ὁποία κατέχει τὸ Πανελλήνιον ἐπὶ τῇ εἰσόδῳ μας εἰς τὸ Κοινοβούλιον —καὶ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη μὲ τόσην θέρμην καὶ καλοὺς λόγους καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἀπὸ τὰ ὄργανα τῆς κοινῆς γνώμης —συγκινεῖ ἰδιαιτέρως καὶ ἡμᾶς καὶ τὸν Δωδεκανησιακὸν λαόν. Εἴμεθα ἐξαιρετικὰ εὐτυχεῖς διότι ἡ Θεία Πρόνοια ἀπὸ τὰ βάθη τῶν αἰώνων ἐπεφύλαξεν εἰς ἡμᾶς τὴν ὑψίστην τιμὴν τοῦ νὰ εἴμεθα οἱ πρῶτοι ἐκπρόσωποι τῆς ἐλευθέρας καὶ μαρτυρικῆς Δωδεκανήσου. Συναισθανόμεθα βαθύτατα αὐτὴν τὴν μεγάλην τιμήν, ἡ ὁποία μᾶς ἐγένετο, καὶ τὸ βαρύτατον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπωμιζόμεθα ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἰδιαιτέρας μας πατρίδος, ἀλλ’ ἀντλοῦμεν ἠθικὴν δύναμιν ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς ἐνδόξου καὶ πολυκυμάντου ἱστορίας μας καὶ ἀπὸ τὰς δοκιμασίας καὶ τὴν καρτερικότητα τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ, σᾶς διαβεβαιοῦμεν ὅτι θὰ ἐνασκήσωμεν τὰ καθήκοντά μας ἐμπνεόμενοι μόνον ἀπὸ τὴν πατριωτικήν μας ἔξαρσιν. Καὶ πιστεύομεν ὅτι ὁ καλύτερος χαιρετισμός, τὸν ὁποῖον ἠμποροῦμεν καὶ πάλιν νὰ ἀπευθύνωμεν πρὸς τὸ Πανελλήνιον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς φορεῖς τῆς πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς ὑγείας καὶ ψυχικῆς εὐρωστίας τοῦ Δωδεκανησιακοῦ λαοῦ, εἶναι ἡ πίστις μας πρὸς τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν πατρίδα, πίστις, τὴν ὁποίαν διετηρήσαμεν ἀκλόνητον καὶ ἀδιάσειστον ἐπὶ αἰῶνας δουλείας, ὑπὸ ποικιλωνύμους κατακτητάς. Κύριοι Βουλευταί, ἡ μαρτυρικὴ Δωδεκάνησος, ἡ ὁποία ἐνεσωματώθη πρὸ τριετίας σχεδὸν εἰς τὸν κορμὸν τοῦ Ἔθνους καὶ μόλις τώρα εἰσέρχεται εἰς τὸν πολιτικὸν βίον τῆς Χώρας, ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ λησμονήσῃ τὰς πικρίας ποὺ ἐδοκίμασε κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὴν χαρὰν τῆς ἐλευθερίας της. Ἐρείπια, σκορπισμένα σὲ κάθε γωνιὰ τῆς Ἑλληνικῆς αὐτῆς γῆς, ἀπὸ τὸ ἡρωϊκὸ Καστελλόρριζο ἕως τὴν Λέρο, περιμένουν τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ τὴν ἀναστήλωσίν των. Πληγαὶ καὶ τραύματα μακροχρονίου δουλείας περιμένουν τὴν ἐπούλωσίν των. Ἀλλά, πρὸ παντός, ἐλπίδες καὶ προσδοκίαι αἰώνων καὶ γενεῶν περιμένουν τὴν δικαίωσίν των. Δι’ αὐτό, ἀγαπητοὶ κ. συνάδελφοι, ἡ θέσις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀπέναντι τῆς Δωδεκανήσου εἶναι ἐξαιρετικὰ λεπτή. Ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Διοίκησις δίδει ἐξετάσεις εἰς τὰ Δωδεκάνησα. Καλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ μὴ παρίδῃ, ἀλλὰ νὰ προσέξῃ ἰδιαιτέρως τὸ εὐπαθὲς τοῦτο σημεῖον, διότι εἰς τὴν ἀκριτικὴν περιοχήν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν, αἱ συγκρίσεις εἶναι μοιραῖαι καὶ φυσικαὶ ὄχι μόνον μὲ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ μέλλον ἄλλων ἑλληνικῶν τμημάτων, τὰ ὁποῖα περιμένουν —καὶ εὐχόμεθα νὰ ἔλθῃ σύντομα τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου καὶ δι’ αὐτά. Αἰσθανόμεθα βαθεῖαν ἱκανοποίησιν διὰ τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις σχετικῶς μὲ τὴν Δωδεκάνησον. Ἀπευθύνομεν πρὸς αὐτὴν τὰς εὐχαριστίας μας καὶ ἀναμένομεν μὲ ἰδιαιτέραν χαρὰν νὰ δείξῃ ἐμπράκτως ἀμέριστον τὸ ἐνδιαφέρον της ἐπὶ τῶν ζωτικῶν ζητημάτων τῆς ἡρωϊκῆς καὶ μαρτυρικῆς μας πατρίδος. Δικαιούμεθα νὰ πιστεύωμεν ὅτι θὰ τηρήσῃ τὰς ὑποσχέσεις της, ἀλλὰ πιστεύομεν ἐπίσης ἀκραδάντως ὅτι καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ δείξῃ τὴν προσήκουσαν στοργὴν καὶ κατανόησιν διὰ τὰ Δωδεκανησιακὰ ζητήματα, ὅταν τεθοῦν πρὸ αὐτῆς. Ὡς πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἃς ἐπιτραπῇ εἰς ἡμᾶς, διὰ πρώτην φορὰν εἰσερχομένους εἰς τὸν δημόσιον βίον τῆς μητρὸς Πατρίδος, νὰ μὴ ἀσχοληθῶμεν περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ καλέσωμεν τὴν Βουλὴν νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν κρισίμων περιστάσεων καὶ τῶν εὐθυνῶν της καὶ νὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της ἀπέναντι τοῦ ἡρωϊκοῦ ἡμῶν Ἔθνους, ὁραματιζομένη μίαν Ἑλλάδα εὐτυχῆ, ἡνωμένην καὶ εἰρηνικήν, οἵαν ἡμεῖς οἱ Δωδεκανήσιοι τὴν ὁραματιζόμεθα ἐπὶ σειρὰν αἰώνων καὶ γενεῶν. (Χειροκροτήματα).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χλουβεράκης ἔχει τὸν λόγον.

§94Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Ἤθελα νὰ εἴπω μερικὰ πράγματα παρευρισκομένων καὶ τῶν κ. κ. Ἀρχηγῶν ἀφ’ ἑνὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλοπούλου, ἀφ’ ἑτέρου τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὰ διαβάσουν εἰς τὰ πρακτικά.

§96Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, διὰ πρώτην φορὰν ἐκλεγόμενος καὶ ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τῆς Βουλῆς αἰσθάνομαι, ὁμολογῶ, ἀπογοήτευσιν, πικρίαν καὶ θλῖψιν διὰ τὰς μέχρι σήμερον ἀγορεύσεις τῶν κ. κ. Ἀρχηγῶν τῶν διαφόρων πολιτικῶν Κομμάτων. Ἡ πικρία αὐτὴ εἶναι προϊὸν μιᾶς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν διαπιστοῦμεν ὅλοι, ὅτι ὑπὸ τὸ κράτος ἴσως ὑπερτροφικοῦ πολιτικοῦ ἐγωϊσμοῦ, ὑπὸ τὸ κράτος σφαλερῶν πολιτικῶν καὶ κομματικῶν ἀντιλήψεων, ὑπὸ τὸ κράτος καὶ ταξικῶν ἀκόμη ἰδεολογιῶν, οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ ἀντὶ νὰ ὁμιλήσουν καὶ νὰ ἀσκήσουν τὴν κριτικήν των ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τοὐναντίον ἐπροχώρησαν ἐπὶ διαφόρων ἄλλων ζητημάτων, ξένων πρὸς τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Καὶ εἴδομεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εὑρίσκετο ἐν συγχύσει κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου καὶ δι’ αὐτὸ ἐψήφισε τὰ διάφορα Κόμματα τοῦ Κέντρου, ἰδιαιτέρως δὲ ἀσφαλῶς ὑπηνίσσετο ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἀνήκομεν εἰς τὴν Ε.Π.Ε.Κ. Ἑπομένως ὡμίλησεν ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, πρᾶγμα ἀπαράδεκτον, καὶ διότι ὑπὸ τὸ κράτος συγχύσεως εὑρίσκεται ἐκεῖνος ποὺ δὲν ξεύρει τί κάμνει. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διατί ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὁ ὁποῖος ἐψήφισεν ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον μας ἐπιτελέσαμεν καὶ ἐπιτελοῦμεν καὶ θὰ ἐπιτελοῦμεν, πῶς οἱ ψηφοφόροι, ποὺ μᾶς ἔδωσαν τὴν ἐντολὴν —καὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦνται ἀπὸ πτωχοὺς γεωργούς, ἀπὸ ἐπαγγελματίας, ἀπὸ ἐργάτας τῶν πόλεων, οἱ ὁποῖοι πραγματικῶς μᾶς ἐψήφισαν καὶ ἐκ προσωπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ καὶ ὡς φορεῖς κάποιας ἀλλαγῆς, κάποιας νέας ἐποχῆς, πῶς λέγω, ὁ λαὸς αὐτός, διότι ἐψήφισεν ἡμᾶς, εὑρίσκεται ἐν συγχύσει; Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σωστὸν νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διότι ἐν πλήρει διανοητικῇ ἠρεμίᾳ ἔπραξε τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τὴν κοινωνίαν καθῆκον του, δίδοντας τὴν ψῆφον του εἰς τὰ Κόμματα τοῦ Κέντρου. Τὸ μεγαλύτερον θέμα, καὶ τὸ ὁποῖον μὲ ἐνδιαφέρει, εἶναι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔθιξεν, ὅτι εἴμεθα ἐθνικῶς ἀπαράδεκτοι.

§97ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐτόλμησε νὰ τὸ ἐπαναλάβῃ.

§98Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Τὸ εἶπεν εἰς τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὅταν ἐκλήθη εἰς τὸν Βασιλέα. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἀποτελεῖ διὰ τὸν κ. Κανελλόπουλον, τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι καὶ ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ μίαν πολιτικὴν ὀντότητα, ἕναν ἠθικὸν ἄνθρωπον, νομίζω ὅτι ἀπὸ παραφορὰν πολιτικὴν τὸ εἶπεν, ἀπετέλεσε δὲ σφάλμα ἐθνικόν, καὶ ἀποτελεῖ ἐντροπὴν καὶ στίγμα ἐθνικὸν ἡ τοιαύτη παρανόησις.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀνεκάλεσεν ὁ κ. Κανελλόπουλος.

§100Μ. ΧΛΟΥΒΕΡΑΚΗΣ. Διότι ὁμολογῶ τὸ ἑξῆς, ὅτι θὰ θεωρήσωμεν καὶ ἀποδεχόμεθα ὅτι εἴμεθα ἐθνικῶς ἀπαράδεκτοι μόνον τότε ὅταν ὡς κριτήρια λαμβάνωνται, ἀφ’ ἑνὸς τὰ διάφορα οἰκόσημα καὶ ἀφ’ ἑτέρου οἱ διάφοροι τίτλοι εὐγενείας, ὅταν ὅμως ὡς κριτήριον θεωρεῖται τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἐπιτελέσαμεν, ἐπιτελοῦμεν καὶ θὰ ἐπιτελοῦμεν πάντοτε καὶ ἡμεῖς, τότε ἀποκρούομεν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μας τὰς ὕβρεις αὐτάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σχῆμα τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐκ μέρους ὅλων τῶν Ἀρχηγῶν, ὅτι τὰ συνεργαζόμενα κόμματα δὲν ἀποτελοῦν σχῆμα τὸ ὁποῖον ἔχει θέσιν, νομίζω ὅτι αὐτὸ ἴσως ἀποτελεῖ καὶ μίαν φιλολογίαν. Πράγματι ὑπάρχει ἕνα σχῆμα τοῦ Κέντρου ποὺ ἀποτελεῖ φύσει καὶ θέσει τὸ Κέντρον, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν βάλλεται ὑπὸ τῆς δεξιᾶς καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲ βάλλεται καὶ ὑπὸ τῆς ἀριστερᾶς. Ἑπομένως πρέπει, ἀνεξαρτήτως τοῦ σχήματος, οἱ κ. κ. Ἀρχηγοὶ νὰ μὴ καταναλίσκουν τὴν φαιὰν οὐσίαν τοῦ ἐγκεφάλου των εἰς τὸ νὰ διαπιστώνουν ἐὰν εἶναι τὸ σχῆμα καλὸν ἢ ὄχι, ἀλλὰ νὰ κρίνουν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος βάλλει ὄχι μόνον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον αὐτῆς ταύτης τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶπεν ὅτι ὁλόκληρος ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότης εἶναι δύο σημεῖα, πρῶτον ὅτι ὁ συμμοριτικὸς πόλεμος ἦτο ἐμφύλιος πόλεμος, δεύτερον ὅτι θλίβεται ἡ ἑλληνική του ψυχή, διότι ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα μετὰ δεκαπενταετῆ ἀπουσίαν καὶ ἀνεῦρε νεκροταφεῖον ζώντων καὶ νεκρῶν καὶ ἐρείπια, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐπειδὴ ἔθιξεν ἀνευλαβῶς καὶ τὴν μνήμην τοῦ ἀειμνήστου Θ. Σοφούλη, ὁ ὁποῖος παρὰ τὴν ἡλικίαν του, ἐν τούτοις καὶ δι’ ἀεροπλάνου καὶ δι’ αὐτοκινήτου ὅταν ἡ Ἑλλὰς ἐμάχετο, προμαχοῦσα διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς εὑρίσκετο εἰς τὴν γραμμὴν τῶν πρόσω καὶ ἐνεψύχωνε τοὺς ἀκρίτας καὶ τὸν ἑλληνικὸν στρατόν, εἶμαι, λέγω, ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὴν ἰδίαν στιγμὴν αὐτὸς εὑρίσκετο εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς πρωτευούσας καὶ εὑρισκόμενος εἰς πολυτελῆ ξενοδοχεῖα ἀσφαλῶς θὰ ἐκάπνιζε σιγαρέττα τῆς Ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία τότε ἐσφάζετο ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους καὶ ἔπινεν οἶνον ἐρυθρὸν εἰς τὰ πολυτελῆ κύπελλα τῶν Πρεσβειῶν τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Ὡμίλησε καὶ εἶπεν, ὅτι ὁ πόλεμος ἦτο ἐσωτερικὸς καὶ ἐμφύλιος. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναφέρω τὴν Κρήτην καὶ εἰδικῶς τὸν Νομὸν Λασηθίου, διότι ἔχομεν Νομὸν ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἕνα παράδειγμα τάξεως καὶ ἡσυχίας καὶ λέγω τοῦτο πρὸς ἱκανοποίησιν καὶ ὑπερηφάνειαν, διότι ὁ Νομὸς Λασηθίου ἀπεκλήθη Ἑλβετικὸς Νομός, ὅπου ὑπάρχει ἐργασία καὶ μόνον ἐργασία. Εἰς τὸν Νομὸν Λασηθίου δὲν ὑπῆρξαν παρὰ ἐλάχιστοι κομμουνισταὶ καὶ εἴμεθα ἀδελφωμένοι μαζί. Ὑπῆρχε τὸ Ε.Α.Μ. καὶ κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, οὐδὲν ἔγινε καὶ ἀπεστάλη ἕνας καπετὰν Γιώργης ἐκ τῆς Ἠπειρωτικῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἐξῆλθε μὲ 60 στρατιώτας εἰς τὰ βουνὰ καὶ ἐὰν δὲν εὑρίσκετο τότε μία δρὰξ τῆς τότε Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ καπετὰν Μπαντουβᾶς, ἀσφαλῶς θὰ ἐγίνετο τὸ ἴδιον, τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ εἰς τὴν ἄλλην Ἑλλάδα. Ἑπομένως ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων ποῦ βλέπει τὸν ἐμφύλιον πόλεμον; (Χειροκροτήματα). Ὡμίλησε καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ ἕνα προγεφύρωμα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀντικρούσω τοῦτο καὶ νὰ τοῦ εἴπω, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ προγεφύρωμα ἀλλ’ ὄχι προγεφύρωμα ξένων διὰ κατακτήσεις, ἀλλὰ ἀποτελεῖ τὸ προγεφύρωμα τῆς ἐλευθερίας, ἡ ὁποία ἀγοράζεται μὲ αἷμα πάντοτε. Δὲν εἴμεθα χώρα μισθοφόρων, ἀλλὰ ἀγοράζομεν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν δημοκρατίαν μὲ τὸ αἷμα μας. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Ἀριστερῶν Φιλελευθέρων εἶχε τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν λέγει ὅτι ἔχει, θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ρωσίαν καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς σχέσεις αὐτὰς μὲ τοὺς γείτονας καὶ μὲ τὴν Ρωσίαν, ποὺ ἐπιθυμοῦμεν ὅλοι, ἀλλ’ ἐὰν κάποτε τὸ ἀποφασίσῃ ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐπανέλθῃ σῶος διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ τὸ ἀποτέλεσμα καὶ θὰ συνεννοηθῶμεν ἀσφαλῶς μόνον εἰς τὰς αἰωνίους μονάς. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἴπω δύο τινά. Διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ, διότι ἔχει πρὸς τοῦτο ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν, πρέπει πρῶτον ἡ κρατικὴ μηχανὴ νὰ ἐξυγιανθῇ, δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξυγιανθῇ κομματικῶς, δηλαδὴ νὰ βγοῦν οἱ μὲν καὶ νὰ μποῦν οἱ δέ, ἀλλὰ νὰ ἐκβληθοῦν οἱ ἄχρηστοι καὶ ἀντιδραστικοί. Δεύτερον πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ κανονίσῃ τὰς σχέσεις της μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, διότι ὑπάρχει τὸ ἑξῆς φαινόμενον: Οἱ Ἕλληνες ὁμιλοῦν καὶ λέγουν ὅτι πταίουν οἱ Ἀμερικανοί, οἱ Ἀμερικανοὶ λέγουν ὅτι πταίουν αἱ ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι ὅταν καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποτυγχάνουν ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς Χώρας. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἀποτύχῃ, θὰ ἀποτύχῃ συνεπείᾳ τῆς ἀδυναμίας της. Δὲν πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπέτυχεν ἐξ αἰτίας τῆς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Τὸ τρίτον θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐναρμονισμοῦ τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ τῶν βιομηχανικῶν τοιούτων. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ βάσις ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὴν ἀποτελεσματικὴν ὤθησιν πρὸς τὴν ἐξυγίανσιν ὅλων τῶν ζητημάτων μας καὶ ἰδίως μεταξὺ τοῦ γεωργικοῦ καὶ τοῦ βιομηχανικοῦ κόσμου. Διότι ἐφ’ ὅσον τὰ γεωργικὰ προϊόντα θὰ πωλοῦνται εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς μοιραίως θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐξαθλιώσεως, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐνδιαφέρεται ὁ κομμουνισμός. Διότι ὁ κομμουνισμὸς ἔχει τὴν πλευρὰν τοῦ ἐγκλήματος, ἡ ὁποία εἶναι μονοπώλιον τῶν ἀρχηγῶν καὶ τὴν πλευρὰν τῆς ἐξαθλιώσεως, ἡ ὁποία εἶναι διὰ τὸν λαόν. Καὶ διὰ μὲν τὸ ἔγκλημα πρέπει νὰ ὑπάρξῃ βαρὺς ὁ πέλεκυς τῆς δικαιοσύνης, διὰ δὲ τὴν ἐξαθλίωσιν πρέπει νὰ λειτουργήσῃ ὁ θεῖος πέλεκυς τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ βγάλῃ τὴν ἐξαθλίωσιν ἀπὸ τὸν λαόν. Θὰ χρειασθοῦν βεβαίως κόποι, διότι αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν δύνανται νὰ γίνουν ἐν μιᾷ νυκτί. Θὰ χρειασθῇ πίστωσις χρόνου, θὰ χρειασθῇ ἑνότης κυβερνητική, ἐργασία κοπιώδης. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλοι ὑποχρέωσιν ἀνεξαρτήτως κομμάτων, νὰ δώσωμεν τὴν ἀνάλογον πίστωσιν χρόνου εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατὰ δεύτερον λόγον νὰ μὴ παρεμβάλωμεν προσκόμματα, διότι ὅλοι ἀγαπῶμεν τὴν Ἑλλάδα καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπιτυγχανούσης τῆς Κυβερνήσεως θὰ χαρῇ ἡ παράταξις ἡ ἑλληνική, ἡ ὁποία θὰ δῇ τὴν προκοπὴν τῆς Ἑλλάδος, θὰ δώσωμεν ὅμως καὶ τὴν ἀνάλογον κύρωσιν ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποτύχῃ. (Χειροκροτήματα).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζορμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§102Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ Χιακὸς Λαὸς αἰσθάνεται ἰδιαιτέραν χαρὰν διὰ τὴν παρουσίαν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Δωδεκανησίων Βουλευτῶν. Ἡ πατρίς μου Χίος ὑπέστη ἐπὶ ἔτη τὸν ξενικὸν ζυγὸν καὶ ξεύρει τὸν πόνον αὐτόν, ἡνώθη δὲ τὸ 1912 μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ἤκουεν ἐκεῖ πλησίον τὸν ἀντίλαλον τοῦ πόνου τῶν Δωδεκανησίων. Ἤδη ἀπὸ δύο ἐτῶν ἀπὸ τὰ Δωδεκάνησα ἔρχεται πρὸς ἡμᾶς ὁ ἀντίλαλος τῆς χαρᾶς διὰ τὴν ἐλευθερίαν των. Ζῶμεν, κ. Βουλευταί, ὑπὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα. Κατ’ αὐτὸ ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Εἰς τὰς δημοκρατίας συνήθως δύο κόμματα συναγωνίζονται, τὸ κόμμα τῶν συντηρητικῶν καὶ τὸ κόμμα τῶν προοδευτικῶν ἀνθρώπων, ὑπὸ διάφορα ὀνόματα. Εἰς τὰς δημοκρατίας αὐτὰς ὅπου ἐφαρμόζεται τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα, εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς εἶναι γνωστὸν ποῖον κόμμα θὰ εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ποῖον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Εἰς ἡμᾶς δυστυχῶς ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἶναι κατατμημένη καὶ τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα δὲν ἐπιτρέπει εὐθὺς μετὰ τὴν ἔκβασιν τῶν ἀποτελεσμάτων νὰ φανῇ ποῖον κόμμα θὰ κυβερνήσῃ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σχηματισθῇ συνδυασμὸς συνασπισμοῦ κομμάτων διὰ νὰ κυβερνήσῃ, διότι δὲν ἐπιτρέπει μεγάλην πλειοψηφίαν τὸ σύστημα αὐτό. Ἐλέχθη κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ προλαλήσαντας, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Νομίζομεν ὅτι ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν κυβέρνησιν ἤθελεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀναδείξῃ διὰ τῆς ψήφου του. Ἂν ρίψωμεν μιὰ ματιὰ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31)3)1946 κατὰ τὰς ὁποίας ἐκυριάρχησε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε τὴν σπονδυλικὴν στήλην γύρω ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξειλίχθη ἡ μετέπειτα πολιτικὴ ζωὴ τοῦ τόπου μας. Κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου 1950 ἡ δύναμις αὐτὴ ἔφυγε ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξελέγησαν μόνον 63 Βουλευταί, μετετοπίσθη δὲ ἡ σπονδυλικὴ στήλη τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ τόπου πρὸς ἄλλην πλευράν, πρὸς τὰ κόμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἀπὸ τὸν Ἐλευθ. Βενιζέλον καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι συγγενῆ.

§103Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Πρέπει νὰ ὑπολογίσητε, ὅτι ἡ δύναμις τῆς σημερινῆς Βουλῆς ἐμειώθη κατὰ 35%, ἑπομένως τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν ἐξῆλθε τόσον μειωμένον.

§104Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, κ. συνάδελφε, εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31)3)1946 ἐκέρδισεν 142 βουλευτάς. Μὲ τὴν μείωσιν τοῦ 35% θὰ ἔδει τὴν 5)3)1950 νὰ κερδίσῃ 100 βουλευτὰς ἐνῷ ἐκέρδισε μόνον 63. Συνεπῶς ὑπέστη φθοράν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ὑποστηρίξω ἐγὼ εἶναι ὅτι τὸ σχῆμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ αὐτὸ δὲν ἀνευρέθη ἐδῶ, ἀλλὰ ἐξεπήδησε μέσα ἀπὸ τὰς κάλπας τῆς 5)3)1950. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἤθελε καὶ θέλει νὰ διοικηθῇ ἀπὸ μίαν μετριοπαθῆ Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία νὰ κρατῇ ἀπὸ τὴν μίαν χεῖρα τὸ ξίφος καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην τὴν ἐλαίαν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκουράσθη νὰ πολεμᾷ ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, θέλει, ἐπὶ τέλους, νὰ ξεκουρασθῇ καὶ νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν μεγάλην βοήθειαν, τὴν ὁποίαν μᾶς προσφέρει ἡ Ἀμερική, ἡ μεγάλη σύμμαχός μας. Νομίζω ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διὰ τῆς σωφροσύνης καὶ τῆς μετριοπαθείας της θὰ ἠμπορέσῃ πλήρως νὰ ἀξιοποιήσῃ τὸ πρόγραμμα τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἰπῶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὄσον ἀφορᾷ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν εἶναι νὰ μὴ λησμονηθοῦν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος ἐκβιομηχανοποιήσεως τῆς Χώρας αἱ μικραὶ ἐπαρχίαι. Ἐκεῖ πρέπει νὰ ἐγκατασταθοῦν ἐργοστάσια μικρῶν βιομηχανιῶν διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὰς ἐπαρχίας, ὅπως εἶναι καὶ ἡ Χίος. Ἐπίσης ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ δὲν ἀνεγράφη τίποτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας καὶ νὰ θεωρήσῃ τοὺς ἐφοπλιστὰς ὡς ἐργάτας τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ ὄχι ὡς τυχοδιώκτας ἐπαγγελματίας, νὰ προσπαθήσῃ δὲ διὰ νεωτέρων νόμων νὰ τοὺς φέρῃ πλησίον τοῦ Κράτους καὶ νὰ τοὺς ἀναγκάσῃ καὶ τὰ πλοῖα των νὰ ἔχουν ὄχι μόνον τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ προτιμοῦν τὰ Ἑλληνικὰ πληρώματα. Τὸ θέμα συγκινεῖ χιλιάδας ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἀπὸ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἀπὸ ναυτικὰς περιοχὰς σᾶς συνιστῶμεν ὅπως προσέξετε πολὺ τὴν Ἐμπορικὴν Ναυτιλίαν καὶ νὰ συμπληρώσητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἐπίσης ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω ἀντιληφθῆ εἶναι ὅτι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος τῆς Χώρας εὑρίσκεται ἀπομεμονωμένος. Δὲν ἔνοιωσε μέχρι τώρα τὸ χάδι τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος τὸ εἶδεν εἴτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ φορατζῆ, εἴτε τοῦ χωροφύλακος. Δὲν ἦλθε τὸ Κράτος σὲ κάποια ἐπαφὴ μαζί του. Θὰ πρέπῃ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ πιὸ κοντὰ εἰς τὸν ἀγρότην, θὰ πρέπῃ τὸ Κράτος νὰ δείξῃ κάποιαν στοργὴν πρὸς τοὺς ἀγρότας. Διότι ἔτσι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀξιοποιήσῃ καὶ τὰ γεωργικά μας προϊόντα. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ξεχάσῃ καὶ τὸ προϊόν τῆς Χίου, τὴν μαστίχαν. Αὐτὴν τὴν ὥραν 350.000 ὀκάδες παραμένουν ἀδιάθετοι. Ἡ Τράπεζα πιέζει τοὺς ἀγρότας διὰ νὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη τους καὶ αὐτοὶ ἀδυνατοῦν. Θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρίψῃ καὶ ἕνα βλέμμα πρὸς τὰ ἐκεῖ. Ἄς προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν ἀκραίων χωρίων καὶ μὲ στοργὴν καὶ ἀγάπην ἂς ἀγκαλιάσῃ τοὺς ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ 70% τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, διὰ τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Ἄν δὲν μπορέσωμεν ὅμως νὰ συγκρατήσωμεν τοὺς ἀγρότας μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ πρέπῃ νὰ λάβωμεν, νὰ ξέρετε ὅτι ἡ ὕπαιθρος θὰ χαθῇ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Ἐπίσης ἐγὼ παρουσιάζοντας καὶ τὸ δημογραφικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, τὸ ὁποῖον χρήζει θαρραλέας ἀντιμετωπίσεως, ἔκαμα μίαν σύστασιν μὲ τὸ μικρὸν δημοσιογραφικὸν μου ὄργανον ποὺ διαθέτω πρὸς τοὺς πατριώτας μου νὰ μὴ ἐγκαταλείψουν τὸ νησί. Καὶ τί μοῦ ἀπήντησαν; «Ἔλα σὺ νὰ καθήσῃς ἐδῶ, ἡμεῖς δὲν μποροῦμεν νὰ μείνωμεν πλέον, διότι μᾶς ἐγκατέλειψε τὸ Κράτος». Καὶ εἶναι ἀληθές. Ἄς στρέψῃ, λοιπόν, καὶ πρὸς τὰ ἐκεῖ τὸ βλέμμα τῆς ἡ Κυβέρνησις, ἂς προσέξῃ καὶ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς. Καὶ ἐὰν ἱκανοποιήσῃ τὰ αἰτήματα τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, νὰ εἶναι βεβαία ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της. Αὐτά, κύριοι, εἶχα νὰ πῶ. Καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν εἰδικῶς διὰ τοὺς ἀγρότας νὰ λάβῃ εἰδικὰ μέτρα καὶ νὰ προσέξῃ τὰς συστάσεις μου.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θεοχαρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§106Δ. ΘΕΟΧΑΡΙΔΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἱκανοποιημένη ἀπὸ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγονται αἱ συζητήσεις. Εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ νέοι Βουλευταὶ νὰ μείνουν ἐπὶ ὥρας καθήμενοι καὶ νὰ κατατυραννοῦνται ἀπὸ τοὺς προνομιούχους τῆς προηγουμένης Βουλῆς. Εἶναι ἀπαράδεκτον ἡμεῖς οἱ νέοι νὰ ὑποχρεούμεθα νὰ ὁμιλῶμεν μόνον ἐνώπιον ἑαυτῶν, ἐνῷ ταὐτοχρόνως νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ κατατυραννούμεθα ἀπὸ ἀγορεύσεις ἀστόχους. Θὰ ἀσχοληθῶ μὲ ὡρισμένα σημεῖα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ Κυβέρνησις λέγει: ......................... (Ἀναγινώσκει)............... ................................» Ἀρχίζει μὲ τὴν ἔκτισιν φόρου τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν Στρατὸν καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ὁ ἐπὶ τῆς Ἀμύνης Ὑπουργὸς, διὰ τῶν δηλώσεών του γνωρίζει ὅτι ἀνεστάλησαν αἱ προσλήψεις τῶν πολεμιστῶν βάσει τοῦ νόμου 751. Ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν μίαν ἡμέραν νὰ ἐκφράζῃ εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς μαχομένους καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ τοὺς κλείνῃ τὴν πόρταν τῆς οὐσιαστικῆς προστασίας. Ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν γενικότητα τῶν δηλώσεών της δὲν παρέχει στάδιον συζητήσεως. Παρὰ ταῦτα, ὅμως, εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐξετάζων τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν τοὺς ἐργάτας, νὰ εἴπω ὅτι τὰ Κόμματα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν Κυβέρνησιν ἐλησμόνησαν πολὺ γρήγορα τὰς προεκλογικάς των δηλώσεις. Ὅλα τὰ Κόμματα ἐπηγγέλθησαν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τῶν ἐργαζομένων. Οὐδαμοῦ, ἐκτὸς τῆς γενικότητος ὅτι ἐν τῇ προσπαθείᾳ τῆς βελτιώσεως τῆς παραγωγῆς θὰ βελτιώσουν καὶ τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τῶν ἐργαζομένων, δὲν βρίσκω τίποτε ἄλλο. Θὰ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐπὶ παλαιᾶς Βουλῆς εἶχε συγκροτηθῆ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ΕΛΔ–ΣΚΕ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ σταθῶμεν εἰς τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, διότι δὲν ἤλλαξαν αἱ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι τότε ἐκράτουν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ καθεστὼς τῆς διατιμήσεως τῶν ἡμερομισθίων ἢ τῶν ἐλευθέρων συλλογικῶν συμβάσεων. Ἐὰν σταθῶμεν εἰς τὸ καθεστὼς τῆς διατιμήσεως τῆς ἐργασίας θὰ πρέπῃ νὰ προχωρήσωμεν ἁλματωδῶς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τοῦ ἐλέγχου τῶν ταμείων. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ ἀφοροῦν τοὺς ἐργάτας, εἶναι ἀνάγκη νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐλησμόνησεν εἰς τὴν τύχην της τὴν κοινωνικὴν ἀσφάλισιν. Ἀπὸ ἑξαμήνου καὶ πλέον ὁ ἐργαζόμενος λαὸς τῆς Ἑλλάδος τυραννεῖται μὲ τὰ διάφορα σχέδια διαφόρων ξένων, οἱ ὁποῖοι μετεκλήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μᾶς δώσουν τὰ φῶτα των. «Θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἑνοποίησιν τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν», «θὰ μείνῃ ὡς ἔχει τὸ καθεστὼς τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως». Πρὶν δὲ καθορισθῇ ἡ μορφὴ αὐτὴ τῆς κοινωνικῆς ἀσφαλίσεως, κατ’ οὐδένα λόγον εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀσφάλισιν τῶν γεωργῶν. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εἶμαι εἰς τὸ κεφάλαιον ποὺ ἀφορᾷ τοὺς ἐργάτας, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν ἱκανοποίησίν μου διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ συνδικαλιστικοῦ προβλήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καλῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἔθιξε. Πράγματι δὲν εἶναι ἔργον τῶν Κυβερνήσεων νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὴν τύχην τῶν Συνδικάτων καὶ κάκιστα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλισμοῦ ἐν Ἑλλάδι χθὲς τὸ βράδυ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὴν μορφὴν τῆς συνδικαλιστικῆς ἡγεσίας. Δὲν εἶναι θέμα τῶν Κυβερνήσεων τοῦτο. Θέμα τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἡ παρακολούθησις τῆς ὁμαλῆς ἢ ὄχι διεξαγωγῆς τοῦ χειρισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν τῶν συνδικάτων. Ἡ Κυβέρνησις καλῶς δὲν παρεσύρθη εἰς ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξέθετον ἀνεπανόρθωτως τὴν Πατρίδα μας ἐνώπιον τοῦ Διεθνοῦς Συνδικαλιστικοῦ Κινήματος. Πρὶν ὅμως ἐγκαταλείψω τὸ βῆμα, θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ περὶ τῆς φορολογίας τῶν πλουτισάντων βάσει τοῦ νόμου 18, νὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν φθάσῃ εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μὴ λησμονήσῃ καὶ τὰς καταθέσεις τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι ὑμεῖς, ὑπὸ ποίας συνθήκας τὰ χρήματα τῶν ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν ἐξητμίσθησαν. Ἐφ’ ὅσον πᾶμε νὰ φτιάσωμεν τὴν Ἑλλάδα, εἶναι ἀνάγκη νὰ ξαναδώσωμεν τὰ χρήματα εἰς τοὺς ἀσφαλιστικοὺς ὀργανισμούς, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἐλπίδα τῆς Χώρας καὶ τοῦ ἀποκλήρου. Ἐλέχθησαν πολλὰ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου γύρω ἀπὸ τὰ μεγάλα θέματα. Τὸ θέμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς καὶ τὸ θέμα τῆς εἰρηνεύσεως. Δὲν εἶμαι εἰδικὸς νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Εὔχομαι ἡ Κυβέρνησις νὰ σταθῇ εὐτυχής, ὥστε ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της νὰ δικαιωθοῦν οἱ πόθοι τῆς Πατρίδος μας. Εὔχομαι εἰλικρινῶς ἀκόμη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ γαληνεύσῃ ὁ τόπος. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γαληνεύσῃ ὁ τόπος μὲ τὸν τρόπον ποὺ σκέπτονται ἐκεῖνοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐξαρτᾶται ἡ γαλήνευσις τοῦ τόπου. Μὴ πλανώμεθα. Ἡ γαλήνευσις τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι ὑπόθεσις ἰδική μας. Εἶναι ὑπόθεσις τῶν ἰσχυρῶν τῆς Γῆς. Ἐφ’ ὅσον ἡ Σοβιετία ἐπιθυμεῖ νὰ συνεχίσῃ τὸν ψυχρὸν πόλεμον, ἡμεῖς θὰ αἰσθανώμεθα τὸν ἀντίκτυπον τοῦτον. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς ὅτι ὁ πατὴρ τῆς νίκης, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας, ὁμιλοῦντες ἀμφότεροι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς Ἑλλάδος, εἶχον εἴπει: «Καὶ μόνον ἐὰν ἐκίνουν τὸν μικρόν των δάκτυλον οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ διεθνοῦς κομμουνισμοῦ, θὰ ἠδύνατο νὰ εἰρηνεύσῃ ὁ τόπος». Αὐτὸ πιστεύω καὶ ἐγώ. Πάντως εὔχομαι ἀπὸ βάθους ψυχῆς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως νὰ γαληνεύσῃ ὁ τόπος. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι ἐὰν δὲν ἐπέμβῃ ὁ διεθνὴς κομμουνισμὸς, τοῦ ὁποίου τὰς γνώμας ἴσως–ἴσως ἐμφανίζουν τώρα μὲ περισσοτέρας ἐλευθερίας οἱ ἐν Ἑλλάδι πράκτορές του, πολὺ γρήγορα θὰ ἔχωμεν, ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Δημοκρατικῶν Ἀριστερῶν, ἐπανάληψιν τῆς καταστάσεως, οἵα ἐπεκράτει τὰ τελευταῖα ἔτη. Δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ μέτρα τῆς λήθης καὶ συγγνώμης ἢ καὶ τῆς ἀμνηστεύσεως, ἂς ἀναμετρήσῃ τὰς εὐθύνας της. Ἐνθυμοῦνται ἐπίσης οἱ Συνάδελφοι τῆς παλαιᾶς Βουλῆς, ὅτι εἰς τὴν τελευταίαν μου ὁμιλίαν εἶπον ὅτι δὲν εἴμεθα προετοιμασμένοι νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν κομμουνισμὸν εἰς τὸν εἰρηνικὸν βίον. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι μέχρι σήμερον ἀντιμετωπίσαμεν τὸν κομμουνισμὸν εἰς τὸ γόνατον, εἴτε μὲ ἀστυνομικὰ μέτρα, εἴτε μὲ ἄλλα μέτρα. Ἂς ὀργανώσωμεν τὸ Ἐθνικὸν καθεστὼς ἀπὸ τοῦ σχολείου μέχρι τῆς ζωῆς τῶν ἐργατῶν, ἂς φτιάξωμεν σχολεῖα πραγματικά, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ μορφώνωνται τὰ παιδιὰ μας ἑλληνοπρεπῶς, ἂς παρακολουθήσωμεν τὸν βίον τῶν ἐργατῶν, ἂς φροντίσωμεν ἡ ζωή των νὰ εἶναι καλή. Τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις, τὴν χειροκροτοῦμεν, ἀλλὰ φοβούμεθα, ὅτι δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ, ὄχι διότι δὲν τὴν θέλει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ διότι μέχρι τώρα δὲν ἐγένετο οὐδὲν ἀποφασιστικὸν βῆμα εἰς τὴν διαμόρφωσιν συνθηκῶν, ποὺ θὰ ἐπιτρέπουν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν πραγματικῶν ἀρχῶν τῆς κοινωνικῆς Δικαιοσύνης. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, διότι ἔχω αὐτὸν τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν, νὰ ἐνισχύσω τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Μπαλτατζῆ καὶ νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, ὀφείλω μίαν ἀπάντησιν, διὰ λογαριασμόν μου, ἀλλὰ καὶ διὰ λογαριασμὸν ὅλων τῶν συνδικαλιστικῶν στελεχῶν, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν χθὲς τὸ βράδυ ὑπὸ μίαν βαρυτάτην κατηγορίαν. Ἐάν, κύριε ἀρχηγέ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὑπάρχῃ ποιά τις ἀνωμαλία εἰς τὸ Συνδικαλιστικὸν Κίνημα, αὐτὴν τὴν ἐδημιούργησαν οἱ ἄνθρωποί σας. Σήμερον αὐτοὶ ποὺ διευθύνουν τὸν Συνδικαλισμόν, κατώρθωσαν νὰ διαμορφώσουν μίαν ζωὴν δημοκρατικῆς λειτουργίας τῶν Συνδικάτων. Μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι τελεία ἡ Δημοκρατία μέσα εἰς αὐτά, ἀλλὰ τοῦτο ὀφείλεται εἴτε εἰς τὴν ἄρνησιν τῶν ἰδικῶν σας ἀνθρώπων νὰ συντρέξουν εἰλικρινῶς εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοκρατικῆς λειτουργίας τῶν Συνδικάτων, εἴτε εἰς τὰ μέσα τῆς διαβολῆς καὶ τῆς συκοφαντίας, τὰ ὁποῖα μετέρχονται οἱ πράκτορες τοῦ παγκοσμίου κομμουνισμοῦ ἔξω καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἡμεῖς φιλοδοξοῦμεν τὸ συντομώτερον νὰ ὑπάρξῃ ἡ δυνατότης νὰ συνέλθουν οἱ ἐλευθέρως ἐκλεγέντες ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατῶν καὶ νὰ δώσουν τὴν ἡγεσίαν, τὴν ὁποίαν αἱ στιγμαὶ ζητοῦν. Ἀλλὰ ἡ ἡγεσία αὐτὴ δὲν θὰ προέλθῃ οὔτε ἀπὸ τοὺς ὁπλοφόρους τῆς ΟΠΛΑ, οὔτε ἀπὸ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἀνήγαγον τὸ ἔγκλημα εἰς ἐπιστήμην. Πᾶσα Κυβέρνησις τῆς τελευταίας τετραετίας ἐσεβάσθη τὰς συνδικαλιστικὰς ἐλευθερίας καὶ αὐτὸ ὀφείλει καὶ ἔχει καθῆκον νὰ πράξῃ καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διότι ἔξω ὑβρίζεται καὶ κατασυκοφαντεῖται ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν ξένην. (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Δεσύλλας ἔχει τὸν λόγον.

§108Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου, κύριοι Βουλευταί, θὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ χρόνου ἀγορεύσεως καὶ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν δύο μέτρων καὶ δύο σταθμῶν, οὕτως ὥστε νὰ δημιουργοῦνται προνομιοῦχοι καὶ μή. Τὸ θέμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἔχει ἀνάγκην μακρᾶς ἀναπτύξεως, λόγῳ ὅμως τοῦ περιορισμοῦ τῆς ὥρας, θὰ εἴπω ὀλίγα τινά. Θ’ ἀσχοληθῶ μόνον μὲ τὸ μέρος τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων τὸ ἀφορῶν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἡ δὲ ἀγόρευσίς μου δὲν θὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν ἐπικρίσεως. Ἐπιθυμῶ μᾶλλον ν’ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου καὶ ἂν μοῦ ἐπιτραπῇ, νὰ προβῶ εἰς ὑποδείξεις. Ἴσως εἰς ἄλλην περίπτωσιν, δηλ. προηγουμένως, νὰ μὴ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθοῦν ὡρισμένα πράγματα, διότι ἐτηροῦντο τὰ προσχήματα. Ἀλλὰ σήμερον εἶναι πλέον γνωστὸν, ὅτι διοικούμεθα, ὅτι οἱ Ὑπουργοί μας διοικοῦνται. Δὲν τὸ ἀπεκάλυψεν ἡ ἑλληνικὴ πλευρά. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἀνέφερεν ὅτι θέλει νὰ ἐλπίσῃ ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἰσέρχεται ἐπὶ τέλους εἰς τὴν περίοδον τῆς εἰρήνης. Εἶναι ἡ ἀναγκαία προϋπόθεσις διὰ τὴν ἐξυγίανσιν, τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν. Τὸ τονίζω, διότι πολλάκις εἶχον ἐπιρριφθῆ εὐθῦναι εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, ἐλέχθη μάλιστα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀντιδρᾷ εἰς τὴν ἀνασυγκρότησίν της. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ἦτο Πρωθυπουργὸς ὁ ἀείμνηστος Σοφούλης, εἰς μίαν σύσκεψιν ὅπου παρευρισκόμην καὶ ἐγώ, ὁ τότε Ὑπουργὸς Γεωργίας κ. Παπαθανάσης παρεκάλεσε τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς νὰ θελήσουν νὰ εἰσηγηθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησίν των καὶ τὸν Πρόεδρον κ. Τροῦμαν, ὅπως τὰ κονδύλια τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, τὰ ὁποῖα δὲν καθίστατο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐγκαίρως τότε, λόγῳ τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως, ἀχθοῦν εἰς πίστωσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ χρησιμοποιηθοῦν βραδύτερον, ὅταν θὰ ἔχῃ λήξει ἡ ἀνταρσία. Ἡ παρατηρηθεῖσα καθυστέρησις ὀφείλεται εἰς τὴν προηγηθεῖσαν ταύτην κατάστασιν καὶ ἔδει νὰ εἶχε καταβληθῆ μέριμνα ὥστε οἱ ξένοι φίλοι μας νὰ μὴ σχηματίσουν ἐσφαλμένας ἐντυπώσεις, παρασυρόμενοι ἀπὸ κακοβούλους εἰσηγητάς. Ἀνάλογον συνέβη καὶ διὰ τὰ 50 πυροβόλα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐλέχθη τότε, ὅτι δῆθεν εὑρίσκοντο ἐντὸς τῶν κιβωτίων, ἐνῷ εἶχεν ἐξαιρετικὴν ἀνάγκην χρησιμοποιήσεως τούτων ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Θὰ πρέπῃ νὰ ληφθῇ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι συνεχὴς αἴτησις πληροφοριῶν καὶ διαρκὴς κατάθεσις σχεδίων κατηνάλισκον τὸν χρόνον. Εἶναι συκοφαντία, ὅτι δῆθεν ἡ Ἑλλὰς ἔφερε προσκόμματα εἰς τὴν ἀνασυγκρότησίν της. Ἀνεύθυνα πρόσωπα χειρίζονται τὸ ζήτημα, κατασυκοφαντοῦντα. Ἐλπίζω ὅτι μίαν ἡμέραν τὸ θέμα θὰ ἔλθῃ ἐν ὅλῃ του τῇ εὐρύτητι ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Θέμα τοιαύτης σοβαρότητος ὡς τὸ τῆς ἀνασυγκροτήσεως, νομίζω ὅτι κακῶς δὲν ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν σχεδίῳ, ὅπου ὑπάρχουν πλεῖστα εἰδικευμένα πρόσωπα, ἅτινα, διὰ τῆς ἐγκύρου γνώμης των, θὰ συνέβαλον εἰς τὴν ἀρτίαν διαμόρφωσιν τοῦ Σχεδίου ἀνασυγκροτήσεως. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ μελετήσει τοῦτο ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, νὰ τὸ φέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπου τελικῶς θὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα λύσις. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται θέματα τόσης σοβαρότητος καὶ σημασίας νὰ ρυθμίζωνται δι’ ἀναγκαστικῶν νόμων, ὡς ἐγένετο πλειστάκις εἰς τὸ παρελθόν. Διὰ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, θέλω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς σημεῖον ἰδιαιτέρως καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ μόνον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα τὴν προκεχωρημένην αὐτὴν ὥραν. Ἡ Κυβέρνησις, βεβαίως, θ’ ἀναγκασθῇ καὶ πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ φόρους. Ἀλλὰ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξῃ εἰς μεγάλα βάρη, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τρεχουσῶν ἀναγκῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ συγχρόνως διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν διὰ τῆς εἰς δραχμὰς ἐξυπηρετήσεως τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἀκολούθων: Τὸ πρῶτον βῆμα δέον νὰ εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῆς πρὸ τοῦ 1939 οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Καὶ δέον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰς ἑπτακοσίας χιλιάδας συμμοριοπλήκτων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποκατασταθοῦν, ὄχι μόνον διὰ λόγους ὑγείας κλπ., ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους παραγωγικῆς αὐξήσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιμένω. Πιστεύω δὲ ὅτι καὶ οἱ ξένοι φίλοι μας εὐχερῶς θὰ πεισθοῦν ὅτι τοῦτο κατ’ ἀνάγκην ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον βῆμα τῆς ἀνασυγκροτήσεώς μας. Κατόπιν δὲ ἐν συνεχείᾳ θὰ προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν μεγαλυτέρων ἔργων. Ἀλλ’ ἡ αὔξησις τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη μὲ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, ἥτις δέον νὰ προηγηθῇ. Ὅταν εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὑπῆρξαν δύο ἑκατομμύρια ἄνεργοι πρὸ καιροῦ, ἐδημιουργήθη τεράστιον οἰκονομικὸν πρόβλημα, τοῦ ὁποίου αἱ συνέπειαι δὲν ἠδύναντο ν’ ἀντιμετωπισθοῦν, καίτοι οἱ ἄνεργοι οὗτοι διέθετον τοὐλάχιστον στέγην. Ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν Ἑλλάδι προσφύγων ἐν σχέσει μὲ τὸν ὅλον πληθυσμὸν ἀποτελεῖ τὴν ἰδίαν ἀναλογίαν, τὴν ὁποίαν θ’ ἀπετέλουν 15 ἑκατομμύρια ἄνεργοι Ἀμερικανοί, ὡς πρὸς τὸ σύνολον τοῦ πληθυσμοῦ τῶν Ἡνωμ. Πολιτειῶν, προσέτι δὲ οἱ ἐν Ἑλλάδι πρόσφυγες στεροῦνται καὶ στέγης. Συνεπῶς τὸ ἐξ αὐτῶν δημιουργούμενον πρόβλημα εἶναι τεράστιον καὶ πρῶτον αὐτὸ δέον ν’ ἀντιμετωπισθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν βιομηχανίαν, εἶναι ζήτημα ἂν εἰργάσθη αὕτη μὲ τὸ 50% τῆς προπολεμικῆς ἀποδόσεώς της. Ἐὰν κατὰ τὸν τελευταῖον μῆνα ἀνῆλθεν ἡ ἀπόδοσις ἴσως τοῦ ἠλεκτρισμοῦ, δὲν γνωρίζω ἂν τοῦτο συμβαδίζῃ μὲ ἀντίστοιχον ἄνοδον τῆς βιομηχανικῆς ἀποδόσεως. Διότι ὁ δείκτης ταύτης δὲν εἶναι ὁ αὐτὸς μὲ τὸν δείκτην τῆς ἠλεκτροπαραγωγῆς, ἥτις καταναλίσκεται εἰς φωτισμὸν καὶ διαφημίσεις καὶ ὄχι εἰς τὴν βιομηχανίαν. Ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τὸ «περὶ περισυλλογῆς» τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διαφωνῶ ριζικῶς. Δὲν εἶναι δυνατὸς ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τὸ δὲ λεγόμενον ὅτι εἰς τὴν Ἀμερικὴν ὑπάρχουν κατ’ ἀναλογίαν πολὺ ὀλιγώτεροι ὑπάλληλοι, δὲν εἶναι γεγονός, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πλάνης, διότι ἐκεῖ οἱ ὑπάλληλοι τῶν διαφόρων ὀργανισμῶν θεωροῦνται ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι. Εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀντιθέτως, ἔχομεν ἀνάγκην συμπληρώσεως τῶν κενῶν, τὰ ὁποῖα γίνονται ἀφορμὴ εἰς πολλὰς περιπτώσεις νὰ ἔχωμεν διαφυγὴν ἐσόδων. Ἐξ ἄλλου δὲν εἶναι δυνατή, κατὰ τὴν γνώμην μου, οὔτε δικαία ἡ περικοπὴ τῶν ἀπονεμομένων συντάξεων. Μόνον διὰ τὰς συντάξεις, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπονέμωνται εἰς τὸ μέλλον δύνανται νὰ ληφθοῦν μέτρα, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ μὲ μεγάλην προσοχήν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ ἡμερομίσθια καὶ τοὺς μισθούς, ἀνέκαθεν ὑπεστήριξα, ὅτι ἐπιβάλλεται ν’ αὐξηθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι Βουλευταί, ἡ παροῦσα γενεὰ νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρον τὸ βάρος ὅλης αὐτῆς τῆς καταστροφῆς, ὅλων αὐτῶν τῶν ἐρειπίων. Περαίνων τὸν λόγον μου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν της τὰ ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐν συντομίᾳ σήμερον.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπουρδάρας ἔχει τὸν λόγον.

§110Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐγκρίνων τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ των, λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ παρακαλέσω ὅπως κατὰ τὴν ἀπάντησιν ποὺ θὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις, συμπληρώσῃ ταύτας εἰς δύο σημεῖα, ἅτινα θὰ ἐκθέσω. Ὡς γνωστόν, κ. Βουλευταί, ἀπὸ τοῦ 1947 αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ τῆς Χώρας, ἐφαρμόζουσαι τακτικὴν ἣν ἔκριναν ὀρθήν, διέταξαν τὴν ἐκκένωσιν τῶν χωρίων τῶν ὀρεινῶν περιοχῶν καὶ ἐξεκενώθη ὁλόκληρος ἡ Εὐρυτανία, ἧς τυγχάνω ἀντιπρόσωπος καὶ αἱ 87 Κοινότητες ταύτης ἐρημώθησαν παντελῶς. Δὲν ἀπέμεινεν εἰμὴ μόνον ἡ πόλις τοῦ Καρπενησίου, σωρὸς ἐρειπίων ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς τῶν Γερμανῶν τοῦ 1944, εἰς τὴν ὁποίαν παρέμενον 1.500 κάτοικοι τῆς πόλεως καὶ 4.000 τῶν πέριξ χωρίων. Ἅπαντες οἱ ἄλλοι κάτοικοι διετάχθησαν ὅπως ἐντὸς μιᾶς καὶ μόνον ὥρας ἐγκαταλείψωσι τὰ χωρία των καὶ τοὺς συνεκέντρωσαν εἰς τὰ πεδινὰ κέντρα ἀσφαλείας Καρδίτσης, Λαμίας, Ἀμφιλοχίας, Ἀγρινίου καὶ Μεσολογγίου. Οἱ κάτοικοι τῆς Εὐρυτανίας, ἀπομακρυνθέντες, δὲν κατώρθωσαν νὰ παραλάβουν εἰμὴ ἐλάχιστον ρουχισμὸν καὶ τίποτε ἐκ τῶν ὑπαρχόντων των καὶ ἐλάχιστα ζῶα, τὰ ὁποῖα καθ’ ὁδὸν διηρπάγησαν ὑπὸ τῶν διαφόρων παρακρατικῶν ὀργανώσεων ἢ ἠγοράσθησαν ἀντὶ εὐτελεστάτης τιμῆς ἀπὸ τοὺς σαδιστὰς ζωεμπόρους. Καὶ μετὰ τὴν ἐγκατάστασίν των εἰς τὰ κέντρα συμμοριοπλήκτων, οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, ἔχασαν ὅ,τι εἶχεν ἀπομείνει εἰς τὰς ἑστίας των χάρις εἰς τὴν στάσιν τῶν δύο ἄκρων. Τὸ δρᾶμα τῆς ὑπαίθρου, ἰδιαιτέρως τῆς Εὐρυτανίας, κ. Βουλευταί, εἶναι ἀσύλληπτον. Οἱ διοικοῦντες τὴν Χώραν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἀλλὰ καὶ οἱ παραμένοντες καὶ κατοικοῦντες ἐν Ἀθήναις, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ συλλάβωσι τὴν τοιαύτην καταστροφήν. Πληθυσμοὶ 60 χιλ. ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι διὰ σκληρᾶς καὶ ἐπιμόχθου ἐργασίας κατώρθωσαν καὶ ἐδημιούργησαν Κοινότητας, τὰς ὁποίας ἦτο δυνατὸν νὰ ζηλεύουν καὶ αἱ καλύτεραι πόλεις τῆς Ἑλλάδος, τὰς βλέπουν τώρα νὰ κεῖνται εἰς ἐρείπια. Οἱ συμμοριόπληκτοι αὐτοί, κ. Βουλευταί, διατάσσονται ἤδη, ἕξ μῆνας ἀπὸ τῆς καταπαύσεως τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ καὶ τῆς ἐκδιώξεως τῶν ἀνταρτῶν, νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των, ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς προγράμματος, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, πρόγραμμα τὸ ὁποῖον καὶ ἀμελέτητον εἶναι καὶ ἀνεφάρμοστον, ἀλλὰ καὶ ἀπροσάρμοστον. Ἡμεῖς παλαιότερον ὑπεδείξαμεν τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ θεραπευθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς καταστραφείσας Κοινότητάς των οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Ἀλλὰ ὁ τότε συντονιστής, ὅταν τοῦ εἴπαμε κατὰ τίνα τρόπον θέλομεν νὰ ὀργανωθῇ ὁ ἐπαναπατρισμὸς, μᾶς εἶπεν ὅτι ἀντιδικοῦμεν πρὸς αὐτόν, ὡσὰν ἡμεῖς νὰ μὴ ἀποτελοῦμεν μέρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῆς Χώρας, νὰ μὴ μετείχομεν τοῦ δημοσίου βίου αὐτῆς. Ἠναγκάσθημεν, κ. Βουλευταί, νὰ ὑποδείξωμεν διὰ τοῦ Τύπου τὸν τρόπον τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ. Ἀπευθυνόμεθα καὶ πάλιν πρὸς τοὺς ἁρμοδίους κ. κ. Ὑπουργοὺς καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν συντονιστὴν τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ ἁρμόδιον Ὑπουργὸν καὶ παρακαλοῦμεν ὅπως ἀπὸ τώρα ἀρχίσῃ ἡ μελέτη καὶ ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ καὶ ἰδιαιτέρως τῶν Εὐρυτάνων, διότι αὐτοὶ περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων περιοχῶν ἔχουν ὑποστῆ παντελῆ καταστροφήν. Δὲν ἔχουν σπίτια, γιατὶ ἐκάησαν, ἢ κατεδαφίσθησαν γενικῶς εἰς ὅλα τὰ χωριά. Δὲν ἔχουν ἀροτριῶντα ζῶα, οὔτε φορτηγά. Δὲν ἔχουν οἰκόσιτα. Δὲν ἔχουν κόττες. Δὲν ἔχουν ἐργαλεῖα γεωργικά. Δὲν ἔχουν μαγειρικὰ σκεύη. Δὲν ἔχουν ρουχισμό. Στεροῦνται τῶν πάντων. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὶ ὑπεδείξαμεν τότε εἰς τὸν κ. συντονιστήν. (Ἀναγινώσκει): «Πρέπει νὰ ὀργανωθοῦν κατὰ Κοινότητας, καταρτιζομένων τῶν Κοινοτικῶν Συμβουλίων ἀπὸ τοὺς ἀρίστους τῶν κατοίκων, χωρὶς κομματικὰ κριτήρια, γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἀνταποκριθοῦν στὰς δυσκόλους αὐτὰς περιστάσεις. Πρέπει αἱ Κοινότητες νὰ λάβουν ποιάν τινα μορφὴν συνεταιρισμοῦ. Τὸ Κράτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφοδιάσῃ κάθε οἰκογένειαν χωριστὰ μὲ τὰ ἀναγκαιοῦντα ζῶα καὶ διάφορα εἴδη. Δὲν ἐπαρκεῖ. Πρέπει ὅμως ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων ἑκάστης Κοινότητος νὰ χορηγήσῃ ὡρισμένα ἀροτριῶντα καὶ φορτηγὰ ζῶα γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ καλλιεργήσουν ὅλοι, ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει καὶ νὰ μεταφέρουν τὰ χορηγηθησόμενα τρόφιμα, ὡς ἐπίσης καὶ ἀνάλογα οἰκόσιτα (γίδες, κόττες) γιὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐφοδιασθοῦν ὅλοι σὺν τῷ χρόνῳ διὰ τῆς ἀναπαραγωγῆς. Ἄνευ τῆς χορηγήσεως πρὸ τῆς ἐκκινήσεως τῶν ἀνωτέρω, ἡ δυστυχία κατὰ τὸ 1951 θὰ εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα τῆς τῶν προηγουμένων ἐτῶν. Ὡς πρὸς τὴν στέγασιν, τὸ ἐτονίσαμεν καὶ εἰς προηγουμένην δημοσίευσίν μας τῆς 27.10.49, τὸ ἐπαναλαμβάνομεν ἐντονώτερον τώρα, διότι διερμηνεύομεν καὶ τὴν ὁμόφωνον γνώμην τῶν συμμοριοπλήκτων, ὅτι αὕτη πρέπει νὰ γίνῃ διὰ τῆς μεθόδου τῆς αὐτοστεγάσεως, ἀποκλειομένης ἀπολύτως τῆς δι’ ἐργολάβων τοιαύτης. Πλέον τοῦ ἡμίσεος τῆς δαπάνης θὰ περιέλθῃ εἰς τὰ θυλάκια τῶν ἐργολάβων καὶ διαφόρων ἄλλων καὶ ἡ στέγασις θὰ γίνῃ ἄχρηστος, ἥτις ταχύτατα θὰ καταρρεύσῃ, ὡς συμβαίνει εἰς πολλὰς περιπτώσεις μέχρι τοῦδε. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατεθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς συνεργεῖα, ἐκ χωρικῶν μὲ τὴν συνδρομὴν καὶ ἀνδρῶν τοῦ Μηχανικοῦ τοῦ Στρατοῦ, νὰ μεταβοῦν στὰ ὀρεινὰ χωριὰ καὶ νὰ ἐπιδιορθώσουν κἄπως τὰς ὑπαρχούσας στέγας γιὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ κατάρρευσις τῶν τοίχων, οἵτινες, ὡς λασπότοιχοι, δὲν μποροῦν νὰ ἀνθέξουν εἰς τὸ τριετὲς διαρκὲς βρέξιμο. Πρέπει ἐπίσης νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ ἐκ τιμίων κατοίκων καὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ Μηχανικοῦ, ἥτις νὰ καθορίσῃ τὶ χρηματικὸν ποσὸν πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ἕκαστον διὰ τὴν σχετικὴν στέγασίν του καὶ πόσης ξυλείας ἔχει ἀνάγκην καὶ νὰ τοῦ χορηγηθοῦν τὰ χρήματα καὶ ἡ ἀτελὴς ἄδεια ξυλεύσεως καὶ νὰ κανονίσῃ μόνος του τὰ περαιτέρω. Ἡ αὐτοστέγασις παρέχει ἀσφαλῆ ἐλπίδα στεγάσεως. Ἡ δι’ ἐργολαβίας στέγασις θὰ ἀποτύχῃ καὶ τὸ μόνον ποὺ θὰ ἐπιτύχῃ θὰ εἶναι νὰ θησαυρίσουν μερικοὶ ἐπιτήδειοι». Κύριοι Βουλευταί, αὐτὰ ἐγράφοντο τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου τοῦ 1949. Παρῆλθον ἔκτοτε μῆνες ἕξ καὶ ἐὰν ὁ τότε κ. συντονιστὴς ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις μου αὐτάς, θὰ εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις μὲ πλῆρες πρόγραμμα ἐκτελέσεως καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ παράσχῃ τὰ μέσα τῆς στεγάσεως, ἄνευ τῆς ὁποίας ἐὰν φθάσῃ ὁ Ὀκτώβριος, εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη οἱ ἐπαναπατριζόμενοι θὰ ὁδηγηθοῦν εἰς τὰ νεκροταφεῖα. Ἐπιθυμῶ, λοιπόν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου προβῇ εἰς σαφεῖς καὶ κατηγορηματικὰς δηλώσεις, ὅτι τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ θὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ στέγασις ὄχι δι’ ἐργολάβων, ἀλλὰ δι’ αὐτοστεγάσεως, διότι οἱ ἐργολάβοι, οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον, κ. Βουλευταί, τὴν στέγασιν ὡρισμένων χωρίων τῶν πεδινῶν περιοχῶν, ἀπεθησαύρισαν καὶ ἀπεκόμισαν τὰ 50% τοὐλάχιστον τῶν διατεθέντων χρημάτων. Ἀπόδειξις τρανὴ ὅτι εἰς ἐργολάβους διὰ τὴν κατασκευὴν οἰκιῶν τῆς πόλεως Καρπενησίου εἶχον δοθῆ 17.000.000 δι’ ἑκάστην οἰκίαν, ἐνῷ προχθές, γενομένου διαγωνισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλαβον μέρος ὅσαι ἑταιρεῖαι ἤθελον, κατεκυρώθη ἡ κατασκευὴ ὁμοίου τύπου οἰκιῶν ἀντὶ 8.000.000 περίπου. Φαντασθῆτε ποία ἡ διαφορὰ καὶ ποῖος σφετερισμὸς τοῦ δημοσίου χρήματος ἐγένετο ὑπὸ τῶν ἐργολάβων τῇ ἐγκρίσει τοῦ Ὑπουργείου. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Συντονισμοῦ, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι διότι ἀπουσιάζει, διὰ νὰ συσταθῇ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀνοικοδομήσεως εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν ἀνωτέρω καὶ τὴν ἄσκησιν καθαρμοῦ ἀπαραιτήτου ἐν προκειμένῳ.

§111Γ. ΜΟΔΗΣ. Οἱ χωρικοὶ μόνοι δὲν ἠμποροῦν νὰ φτιάξουν τὰ σπίτια των;

§112Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Πρόκειται περὶ τῆς πόλεως τοῦ Καρπενησίου. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῆς αὐτοστεγάσεως. Οἱ Εὐρυτᾶνες ἅπαντες, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν ἐκπροσώπων των καὶ ἐμοῦ καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ἀξιοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν αὐτοστέγασιν, τὴν μόνιμον αὐτοστέγασιν. Οἱ ὅροι τῆς διαβιώσεως τῶν Εὐρυτάνων εἶναι σκληροί, ἡ γῆ ἄγονος καὶ ἐστερημένη συγκοινωνίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν στέγασιν εἰς τὴν βραδυπορίαν τῆς ἀνοικοδομήσεως. Θὰ χορηγήσητε εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν τὰ ἀπαιτούμενα ὑλικά, τὰ καρφιά, τὰ τζάμια, τὴν ξυλείαν καὶ λοιπὰ καὶ θὰ τῆς παράσχητε καὶ τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα, ὄχι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐχορήγησαν τὰ Συμβούλια τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως τῶν δύο ἡμερομισθίων ἢ τοῦ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐλέγχου τῆς χρησιμοποιηθησομένης ξυλείας, διὰ νὰ πληρωθῇ ἡ ξυλεία εἰς ἀντιστάθμισμα τῆς βοηθείας τοῦ Κράτους. Ἀνώτατος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἀνοικοδομήσεως, καταγόμενος, δυστυχῶς, ἐξ Αἰτωλοακαρνανίας καὶ γνωρίζων τὴν κατάστασιν, εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν χρήματα εἰς τοὺς ἐπαναπατριζομένους, διότι θὰ τὰ φᾶνε, διότι θὰ τὰ διαθέσουν ὁπουδήποτε ἀλλοῦ καὶ ὄχι διὰ τὴν στέγασιν. Διεμαρτυρήθην καὶ διαμαρτύρομαι, ὅτι ἐπεδόθη μομφὴ τοιαύτη εἰς τοὺς Εὐρυτᾶνας, οἱ ὁποῖοι διακρίνονται διὰ τὴν ἀφοσίωσίν των εἰς τὴν οἰκογένειαν, διὰ τὴν πίστιν των εἰς τὸ σπίτι, διότι φεύγοντες εἰς τὴν ξένην ἀπὸ εἰκοσαετίας, εἰς τὴν Τουρκίαν πρῶτον, εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἔπειτα, προσεπάθουν νὰ κάμουν ὀλίγα χρήματα, διὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν τόπον των, νὰ κάμουν σπίτια, νὰ τὰ ἐπιπλώσουν καὶ νὰ παρουσιάσουν χωριά, τὰ ὁποῖα, ὅσοι εἶχαν τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὰ ἴδουν, ἀποτελοῦν ἓν κόσμημα τῆς Ἑλλάδος.

§113Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἀπετέλεσε προεκλογικὴν ἐπαγγελίαν μας καὶ ἀποτελεῖ σήμερον πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως κατὰ βάσιν ἡ αὐτοστέγασις.

§114Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον, δὲν τὸ ἔκαμα ἀπὸ λόγους ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἔλαβον τὸν λόγον, διότι αἱ προγραμματικαί σας δηλώσεις δὲν ἀναφέρουν τίποτε σχετικῶς καὶ σᾶς παρακαλῶ τὴν δήλωσίν σας αὐτὴν νὰ τὴν περιλάβητε καὶ εἰς τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε πρὸς τὴν Βουλήν, διότι τώρα ὁμιλεῖτε ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Ὁ τρόπος τῆς ἀνοικοδομήσεως, κ. Βουλευταί, εἰς τὰ χωριά, δὲν εἶναι ὅμοιος μὲ τὸν τρόπον τῆς ἀνοικοδομήσεως εἰς τὰς πόλεις. Οἱ χωρικοὶ ἀλληλοβοηθοῦνται, ὁ ἕνας κόβει τὰ ξύλα, ὁ ἄλλος τὰ πριονίζει, ὁ ἄλλος τὰ καρφώνει. Χρειάζονται κτίσται καὶ μαραγκοί, οἱ ὁποῖοι θέλουν πληρωμήν. Δὲν θέλουν αὐτό, τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπεν ὁ κ. ἀνώτερος ἐπιθεωρητὴς τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, ὅτι ὅταν ἡ ξυλεία κοπῇ ἀπὸ τὸν ἴδιον καὶ τοποθετηθῇ εἰς τὴν στέγην, τότε ὁ ἁρμόδιος τοῦ Ὑπουργείου θὰ μεταβῇ νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ τὴν πληρώσῃ, ἵνα ἡ πληρωμὴ χρησιμεύσῃ ὡς ἀποζημίωσις, τὴν ὁποίαν θὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἀνοικοδόμησιν τῆς στέγης αὐτοῦ. Εἶναι δυνατὸν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι, οἱ ρακένδυτοι, οἱ ἐστερημένοι παντός, νὰ ἔχουν λεπτὰ νὰ πληρώσουν τοὺς ἐργάτας; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δέον μαζὶ μὲ τὰ ὑλικά, νὰ χορηγηθῇ εἰς ἕνα ἕκαστον τῶν στεγαζομένων καὶ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν, ἔστω καὶ εἰς 3 τριμηνιαίας δόσεις, εἰς τρόπον ὥστε μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, νὰ ἔχῃ κατασκευασθῆ μία στέγη, διὰ νὰ βάλῃ κάθε οἰκογένεια τὰ παιδιά της μέσα, διότι ἄλλως τὰ παιδιά της θὰ πεθάνουν τὸν χειμῶνα ἐκ τοῦ ψύχους.

§115Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ἂν υἱοθετήθη τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τῆς αὐτοστεγάσεως ἀπὸ ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, διότι ὑπῆρξε μεγάλη ἀντίδρασις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σχέδιον τῆς αὐτοστεγάσεως. Ἰσχυρίσθησαν τότε ὅτι ὅταν ἠθέλησαν νὰ τὸ ἐφαρμόσουν, ὑψώθησαν αἱ τιμαὶ τῶν ὑλικῶν, μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ ἀνατραπῇ ὁ προϋπολογισμός. Τὸ ἔφεραν αὐτὸ ὡς ἀφορμὴν, διὰ νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον τῆς αὐτοστεγάσεως. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ καλέσῃ τοὺς ἁρμοδίους καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ νὰ τὸ δεχθοῦν, διότι θὰ εὕρῃ μεγάλην ἀντίδρασιν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σχεδίου. Χρειάζεται πραγματικὴ διάθεσις, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχέδιον τῆς αὐτοστεγάσεως, διότι πράγματι εἶναι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν στέγασιν μὲ ὀλιγωτέρας ζημίας καὶ ὀλιγώτερον χρηματικὸν ποσόν.

§116Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ αὐτοστέγασις ἐφηρμόσθη εἰς τὰ 1924 εἰς τὴν Θράκην ἀπὸ τὸν τότε νομίζω, διοικητὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης κ. Δεμέστιχαν καὶ ἐμὲ ὡς γενικὸν διοικητήν. Ἡ αὐτοστέγασις αὐτὴ ἐπέφερε θαυμάσια ἀποτελέσματα καὶ οἰκονομικὰ καὶ καλλωπιστικά.

§117Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐπίσης ἐφηρμόσθη ἡ μέθοδος αὐτὴ κατὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν χωρίων τῆς Χαλκιδικῆς.

§118Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Χαίρω πολύ...

§119Α. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Τὴν αὐτοστέγασιν τὴν πολεμοῦν οἱ μηχανικοὶ καὶ οἱ ἐργολάβοι. Ὁ κόσμος τῶν συμμοριοπλήκτων ὑποφέρει καὶ γίνεται διασπάθισις τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἀντίδρασιν θὰ συναντήσωμεν, ἀλλὰ ἡ θέλησις καὶ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ παρακάμψῃ κάθε ἀντίδρασιν, ἡ ὁποία δημιουργεῖ δυσχερείας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ κόσμου. Εἶναι λογικὸν τὸ αἴτημα καὶ δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ εὕρῃ τὴν ἁρμόζουσαν λύσιν τῆς αὐτοστεγάσεως.

§120Σ. ΑΛΛΑΜΑΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ἀντιδράσεως τῶν ὑπηρεσιακῶν παραγόντων καὶ ἐπειδὴ προέρχομαι ἀπὸ διαμέρισμα εἰς τὸ ὁποῖον χιλιάδες θύματα τῆς περιόδου αὐτῆς περιφέρονται ἄστεγα, εἶχον πρόσφατον ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἁρμοδίους τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως καὶ ἀπεκόμισα ἁδρῶς τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίδρασις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ἐξετέθη ἐκ μέρους τῶν προλαλησάντων συναδέλφων, ἀλλὰ μόνον προβάλλεται ὁ φόβος νὰ διασπαθισθοῦν τὰ χρήματα αὐτὰ ἀπὸ ὡρισμένους ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ εἰσπράξουν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, προβάλλεται δηλ. ἡ ἀξίωσις νὰ ἐλέγχηται ἡ διάθεσις τῶν χρημάτων.

§121Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Οἱ ἁρμόδιοι τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως προβάλλουν τὸν λόγον αὐτὸν διὰ νὰ ἐπιβάλλουν τὴν ἐργολαβίαν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοὺς ἐργολάβους Καρπενησίου, οἱ ὁποῖοι συμπήξαντες ἕνωσιν μετὰ τοῦ τότε βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας μου, ἦλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, τὸ ὁποῖον τοὺς παρέδωσε τὴν διάθεσιν τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ Ὑπουργείου καὶ μετεβλήθησαν τὰ περισσότερα τῶν χρημάτων αὐτῶν εἰς πολυκατοικίαν εἰς τὴν Νέαν Σμύρνην τῶν Ἀθηνῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ κύριοι ἁρμόδιοι νὰ ἰσχυρίζωνται τοιοῦτον τι. Ἐκεῖνο ποὺ ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς εἶναι νὰ εἰσηγηθοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεως τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ νὰ εἰσηγηθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν χορήγησιν χρημάτων εἰς τὰ ἀτυχῆ αὐτὰ θύματα, τὰ ὁποῖα περιῆλθον εἰς ἀθλίαν κατάστασιν, διότι γνωρίζετε, ὅτι αἱ δι’ ἐργολαβίας ἀνοικοδομηθεῖσαι οἰκίαι ἤρχισαν ἐντὸς ὀλίγου νὰ καταρρέουν καὶ μάλιστα ἐν Καρδίτσῃ. Ἑπομένως παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ δώσῃ πίστιν καὶ νὰ μὴ τείνῃ οὖς εὐήκοον εἰς τοὺς κυρίους εἰσηγητὰς τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Ἐὰν δὲν πείθεται εἰς τοὺς λόγους τοὺς ἰδικοῦς μου καὶ τῶν ἐκπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, νὰ καλέσῃ τοὺς κατοίκους διὰ νὰ τῆς εἴπουν αὐτοί, κατὰ ποῖον τρόπον θέλουν νὰ κτίσουν τὴν καλύβην των.

§122Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐπαναλάβω εἰς τόνον ὁριστικὸν ὅτι πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ βάσιν εἶναι ἡ αὐτοστέγασις καὶ θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἀσφαλῶς καὶ οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι τὴν συνιστοῦν, θὰ εἶναι σύμφωνοι, ὅτι ἐπιβάλλεται, ὅταν χορηγοῦνται τὰ χρήματα, ἡ παρακολούθησις καὶ ὁ ἔλεγχος τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα).

§123Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἕτερον ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ ἐντονώτερον εἰς τὴν διακήρυξιν τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων, εἶναι ἡ λῆψις μέτρων κατὰ μιᾶς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἤσκουν τὰ ὄργανα τοῦ Κράτους, καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν τετραετίαν. Τὰ ὄργανα τῆς ἀσφαλείας, πάντα πολίτην μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν δεξιὰν παράταξιν τὸν ἐχαρακτήριζον ὡς συνοδοιπόρον καὶ ἐγέμισαν αἱ φυλακαὶ καὶ ἐγέμισαν τὰ στρατόπεδα συγκεντρώσεως ἀπὸ δημοκρατικοὺς πολίτας καὶ φιλελευθέρους. Καὶ δὲν πιστεύω νὰ λησμονήσατε, κ. Βουλευταί, τί ἔπαθεν ὁ διευθυντὴς τῆς «Ἐλευθερίας» Λαρίσης, ἐνῷ τὸ κόμμα του, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, συνεκυβέρνα μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ. Δέον νὰ ἐξαλειφθοῦν, κ. Ἀντιπρόεδρε, οἱ φάκελλοι, νὰ καταστραφοῦν οἱ φάκελλοι, οἱ ὁποῖοι ἐχαρακτήριζον πολίτας φιλελευθέρους καὶ δημοκρατικούς, τοὺς ἐχαρακτήριζον ὡς κομμουνιστὰς καὶ δὲν δύνανται νὰ προμηθευθοῦν πιστοποιητικὸν κοινωνικῶν φρονημάτων, διότι οἱ κύριοι χωροφύλακες τοῦ τόπου δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ θεωροῦν πάντα μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν παράταξιν ἐκείνην ὑπόπτων φρονημάτων. Ὅσοι ἀπέσχον τῶν ἐκλογῶν, ἀδιακρίτως, δὲν ἐτύγχανον πιστοποιητικοῦ κοινωνικῶν φρονημάτων, μολονότι ἐπολέμησαν ἀρκετοὶ ἐξ αὐτῶν γενναιότατα. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν εἰς τὸ Βίτσι καὶ τὸν Γράμμον καὶ ὅμως δὲν ἔτυχον τῶν ἀπαιτουμένων πιστοποιητικῶν ἀπὸ τὴν Χωροφυλακήν. Πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ τὸ κακὸν αὐτὸ καὶ νὰ διδαχθοῦν τὰ ὄργανα αὐτὰ ὅτι δὲν πρέπει νὰ τηροῦν στάσιν τοιαύτην ἔναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συντομεύσατε, παρακαλῶ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐφαρμόσω τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§125Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ζητῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω ἀκόμη ἐπ’ ὀλίγα λεπτά, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος ἐχαρακτήρισε τοὺς ἀποσχόντας τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου βαρέως καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν γνωρίζει τὰς σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τὴν ἀποχὴν ἐκείνην. Καὶ ὅμως ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι σκέψεις μας ἦσαν αἱ δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Καφαντάρης, ὁ ὁποῖος διέθεσε τὴν ζωήν του εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, μὴ διστάσας καὶ αὐτὴν νὰ χάσῃ χάριν τῆς Πατρίδος. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς δηλώσεις αὐτὰς διότι εἶναι σπουδαίας σημασίας: (Ἀναγινώσκει). «Ἐδημοσιεύθησαν αἱ τελευταῖαι μιᾶς σειρᾶς δηλώσεών μου εἰς ἐφημερίδας τῆς πρωτευούσης σχετικὰ μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν καὶ τὴν ἐξ αὐτῶν ἀποχὴν τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος. Ἐξήγησα δι’ αὐτῶν διατί αἱ ἐν λόγῳ ἐκλογαί, θεμελιώδους διὰ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους σημασίας, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθοῦν κατὰ τρόπον ὑποδειγματικὸν καὶ ἀνεπίληπτον, καὶ διατί ἄλλως ἐνεργούμενα θὰ ὡδήγουν εἰς καταστροφάς. Δυστυχῶς τυφλαὶ παρορμήσεις καὶ ταπειναὶ ἐγωϊστικαὶ βλέψεις ὑπερίσχυσαν καὶ πάλιν καὶ ὁ λαὸς καλεῖται νὰ προσέλθῃ εἰς τὰς κάλπας κάτω ἀπὸ τὸν πέλεκυν μιᾶς φρικώδους τρομοκρατίας καὶ μέσα εἰς ἕνα ἀναβρασμὸν ἀχαλίνωτων παθῶν ποὺ θολώνουν τὰς συνειδήσεις καὶ σκιάζουν κάθε ἀναλαμπὴν ἠρέμου πατριωτικῆς σκέψεως καὶ ἐθνικῆς ἐξάρσεως. Εἰς τοιαύτας ἐκλογὰς ποὺ ἀποτελοῦν ὄχι κύρωσιν καὶ ἑδραίωσιν, ἀλλὰ διασυρμὸν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ὄχι κραταίωσιν ἀλλ’ ὑπονόμευσιν τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ὄχι σεβασμόν, ἀλλὰ χλεύην καὶ διαστρέβλωσιν τοῦ ἱερωτέρου δικαιώματος τοῦ λαοῦ, τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου, δὲν θὰ συμμετάσχωμεν ἡμεῖς. Δὲν θὰ συμμετάσχωμεν διότι γνωρίζομεν ὅτι τοιαῦται ἐκλογαί, δὲν πρόκειται νὰ θέσουν τέρμα εἰς τὴν μακροχρόνιον ἐσωτερικὴν διαμάχην καὶ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν γαλήνην εἰς τὸν τόπον, ἀλλ’ εἶναι ἀντιθέτως προωρισμέναι νὰ ἐντείνουν τὸν ἐμφύλιον σπαραγμὸν καὶ νὰ ὁδηγήσουν εἰς καταστροφάς. Δὲν θὰ συμμετάσχωμεν διότι δὲν θέλομεν νὰ εἴμεθα συνυπεύθυνοι εἰς τὴν νοθείαν καὶ τὴν παραχάραξιν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, ποὺ εἶναι πάντοτε τὸ προοίμιον τῆς ἐγκαθιδρύσεως ἀπροκαλύπτων τυραννικῶν καθεστώτων καὶ τῶν συμφορῶν ποὺ συνοδεύουν τὴν ἀνεξέλεγκτον διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων. Δὲν θὰ συμμετάσχωμεν διότι δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ παρασύρωμεν καὶ ἡμεῖς διὰ τοῦ παραδείγματός μας τοὺς πολίτας νὰ ἀπεμπολήσουν τὸ ὕψιστον ἀγαθὸν ποὺ διαθέτουν, τὴν ψῆφον των, παραδίδοντες αὐτὴν εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐχθρῶν τοῦ λαοῦ. Ἡ ἀποχή μας εἶναι ἀπαύγασμα μόνον τῆς ἰδίας ἡμῶν ἀντικειμενικῆς σκέψεως καὶ ὄχι προϊόν συνεννοήσεως μὲ οἱανδήποτε ἄλλην ἀπόχρωσιν. Ἀκολουθοῦμεν ἀπαρεγκλήτως τὸν ἰδικόν μας δρόμον καὶ προτιμῶμεν νὰ πέσωμεν μὲ ἀνέπαφα τὰ ἰδεώδη μας, παρὰ νὰ ἀρυσθῶμεν ὠφελήματα ἀπὸ τὴν συνεργασίαν μὲ τὰ κόμματα τῶν ἄκρων, εἴτε τῆς δεξιᾶς, εἴτε τῆς ἀριστερᾶς, μὲ τὰ ὁποῖα οὔτε εἴχαμεν ποτὲ οὔτε καὶ εἰς τὸ μέλλον πρόκειται νὰ ἔχωμεν τίποτε τὸ κοινόν». Αὐτοὶ ὑπῆρξαν, κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τὸν Ἀρχηγὸν ἐκεῖνον καὶ τοὺς ὀπαδούς του εἰς τὴν ἀποχήν. Δὲν μοῦ ἐπέτρεψεν ὁ κ. Πρόεδρος νὰ ἀναγνώσω ὁλοκλήρους τὰς δηλώσεις αὐτάς, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν λεγομένων μας.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφαρμόζω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§127Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Λυποῦμαι διότι, καίτοι προέρχεσθε ἀπὸ τὸν δημοσιογραφικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν κόσμον, ἠθελήσατε νὰ μὲ στερήσητε τῶν μέσων διὰ νὰ ὑπεραμυνθῶ τῆς μνήμης ἑνὸς ἀρχηγοῦ ποὺ ἐθυσίασε τὴν ζωήν του εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κοινῶν.

§128Ν. ΖΟΡΜΠΑΣ. Ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε περὶ αὐτοστεγάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω...

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχετε τὸν λόγον. (Κωδωνοκρουσίαι).

§130Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀνελεύθεροι καὶ πρέπει νὰ εἶσθε ἐπιεικής...

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§132Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Εἶναι περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τοῦ λόγου μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἀγορητῶν.

§134Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Ἐφ’ ὅσον ἐξηντλήθη ὁ κατάλογος τῶν ἀγορητῶν, θὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον τὸ ἀπόγευμα, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ κατόπιν θὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§135Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἂν ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὸν λόγον αὔριον θὰ γίνῃ ἀνταπάντησις;

§136Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Εἶχε συμφωνηθῆ ἀπὸ χθές.

§137Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατί δὲν γίνεται τώρα ἡ συζήτησις;

§138Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἦτο ἐκ τῶν προτέρων γνωστόν, θὰ ἦσαν καὶ οἱ συνάδελφοί μου ἐδῶ καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος. Διότι, ὅμως, εἶχεν ἀπὸ χθὲς ἀποφασισθῆ νὰ γίνῃ αὔριον, ἀπουσιάζουν καὶ οἱ συνάδελφοί μου.

§139Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἄν αὔριον ἐγγραφοῦν ἀκόμη 10, τί θὰ γίνῃ;

§140Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Ἄλλως τε, ἂν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω καὶ ἀπουσιάζουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαντήσω, ποίαν ἔννοιαν ἔχουν οἱ λόγοι μου;

§141Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἀναγνώσουν τὰ πρακτικά. Συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ περατωθῇ ἡ συζήτησις.

§142Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀντ. Κυβερνήσεως). Συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἀκουσθῇ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ Ἔθνος. Ἀπουσιάζουν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαντήσωμεν. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Τσαλδάρης, ὁ κ. Σβῶλος, ὁ κ. Σοφιανόπουλος καὶ εἶναι οἱ ὁμιληταὶ εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαντήσωμεν. Διὰ τοῦτο, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ληφθεῖσα ἀπόφασις ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην ἀπογευματινὴν μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ ψηφοφορίαν. (Ὥρα 1.15′ πρωϊνή)