1949.12.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 1949

Προεδρία κ. Π. Γ. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗ

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Γραμμ.). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὅπως προσέλθῃ ὁ, εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Φλωρίνης, Ἀναστασίου Νταλίπη, ἐρχόμενος βουλευτὴς κ. Ἀθανάσιος Ἀλεξίδης καὶ δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς κ. Ἀθανάσιος Ἀλεξίδης καὶ δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὁριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω:). Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος, νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».

§4ΦΩΝΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος!

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κ. Ἀλέξανδρος Διομήδης, ἔχει τὸν λόγον.

§6Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὸ καθῆκον ἀρχομένης τῆς τελευταίας συνόδου τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, νὰ προβῇ εἰς σύντομον ἀνασκόπησιν τοῦ συντελεσθέντος παρ’ αὐτῆς ἔργου, ἔργου ἐξ αὐτῆς ταύτης τῆς φύσεως τῶν περιστάσεων δυσχεροῦς καὶ πολυπλόκου. Τὰ ἔτη κατὰ τὰ ὁποῖα ἔζησε καὶ ἔδρασεν ἡ παροῦσα Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ὑπῆρξαν ἔτη κατ’ ἐξοχὴν κρίσιμα διὰ τὴν τύχην, ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλά, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ τῆς φυλῆς μας, ἥτις ἀπὸ χιλιετηρίδων κατοικεῖ εἰς τὴν γωνίαν αὐτὴν τῆς γῆς. Ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξεν ὁ στόχος καὶ πολεμικῆς ἔξωθεν ἐπιθέσεως καὶ ὑπούλου ἐσωτερικῆς ἀποσυνθετικῆς ἐνεργείας, ἔξωθεν καὶ αὐτῆς ὁδηγουμένης. Κατὰ τοῦ διμετώπου αὐτοῦ ἀγῶνος, ἐντείνασα ἡ Ἑλλὰς σύσσωμος τὰς ψυχικὰς αὐτῆς καὶ ὑλικὰς δυνάμεις, ἄνευ γογγυσμοῦ ἢ λιποψυχίας, ἐνίκησε τὸν ἐπιδρομέα, ὃν ἐξεδίωξε μετὰ σειρὰν σκληρῶν μαχῶν ἐκεῖθεν τῶν συνόρων. Ὁ στρατός της ἵσταται φρουρὸς ἀκοίμητος τῆς εἰρήνης. Τὸν ἐσωτερικὸν ἐχθρόν, πλήττοντα αὐτὴν ὑπούλως ἐκ τῶν νώτων, ἐπάταξεν ἀμειλίκτως, ἐπανέφερε δὲ τὴν τάξιν, τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Κράτος καὶ τὴν ἀσφάλειαν, ἐκεῖ ὅπου πρὸ μικροῦ ἀκόμη βαρὺς ἐπεκάθητο ὁ τρόμος, καθιστῶν ἀδύνατον κάθε εἰρηνικὴν ζωὴν καὶ παραγωγικὴν ἐργασίαν εἰς τὴν ὕπαιθρον ἰδίως. Ἡ πολύτιμος βοήθεια τῆς Ἀγγλίας ἀρχικῶς καὶ ἔπειτα σὺν τῇ ἐντάσει τοῦ ἀγῶνος τῆς Ἀμερικῆς, χάρις εἰς τὸ δόγμα Τροῦμαν, ὑπῆρξαν συντελεσταὶ ἀποφασιστικοὶ τῆς νίκης. Αἱ ἔνοπλοι ἡμῶν δυνάμεις συγκροτηθεῖσαι σύμφωνα μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ συγχρόνου πολέμου, ἄριστα ὁδηγηθεῖσαι, ὑπῆρξαν ἄξιαι τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Κλίνωμεν εὐλαβῶς τὸ γόνυ πρὸ τῶν πεσόντων τοῦ Στρατοῦ, τοῦ Ναυτικοῦ, τῆς Ἀεροπορίας καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας. Τηρήσωμεν ἑνὸς λεπτοῦ σιγὴν εἰς μνήμην των. (Ἐγείρονται ἅπαντες οἱ κ.κ. βουλευταὶ καὶ τηροῦν ἑνὸς λεπτοῦ σιγήν). Βαρὺ ὅμως ἐπίσης ὑπῆρξε κατὰ τὴν πλήρη δοκιμασιῶν αὐτὴν περίοδον, τὸ ἔργον καὶ τὸ καθῆκον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἀγαθῇ μοίρᾳ, μετὰ τὸ δημοψήφισμα, ὁλόκληρος ὁ ἐθνικόφρων λαὸς ἀνέκτησε τὴν πλήρη του πολιτειακὴν ὁμοιογένειαν, ζῇ δὲ καὶ πολιτεύεται ἐφεξῆς, μὲ κοινότητα σκέψεων καὶ αἰσθημάτων, χωρὶς νὰ τὸν χωρίζουν θεμελιώδεις διακρίσεις, ἀλλὰ μόνον διαφορισμοὶ καθαρῶς πολιτικοῦ χαρακτῆρος, σύμφωνα πρὸς τὰς φιλελευθέρας ἀρχὰς τῶν δημοκρατικῶν πολιτευμάτων. Ὁ πολιτικὸς κόσμος καὶ ἡ Βουλή, ἥτις ὡς ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἀποτελεῖ τὴν ἑκάστοτε πιστὴν ἔκφρασιν τῶν ἰδεῶν, αἰσθημάτων, ροπῶν καὶ συμφερόντων τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου, ὁ πολιτικὸς κόσμος, λέγω, ἀντελήφθη ὀξύτατα καὶ ἠσθάνθη βαθύτατα τὴν κρισιμότητα τῆς καταστάσεως. Τὸ πολιτικόν του αἰσθητήριον τοῦ ἐφανέρωσε τὴν ἐπίδρασιν ἣν τοιαύτη ἢ τοιαύτη στάσις, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ τῶν πεπρωμένων τοῦ Ἔθνους. Οὐδὲ πρὸς στιγμὴν ὅμως διεφάνη ἀντίθεσίς τις εἰς τὰ αἰσθήματα καὶ τὰς τάσεις του. Ὅλοι μιᾷ πνοῇ, δίδοντος τὸ παράδειγμα τοῦ σεβαστοῦ πρεσβύτου, ὅστις δὲν εἶναι πλέον μεταξὺ ἡμῶν, ἐνέτεινον τὰς ψυχικὰς καὶ πνευματικὰς των δυνάμεις, πρὸς ἕνα κοινὸν σκοπόν, τὴν σωτηρίαν τῆς αἰωνίας Ἑλλάδος. Πιστεύω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλή, ζήσασα καὶ δράσασα κατὰ τὰ ἴσως τραγικώτερα ἔτη τῆς περιπετειώδους Ἑλληνικῆς ἱστορίας, ἐπετέλεσεν ὡς ἀντιπροσωπεία τοῦ ἔθνους τὸ καθῆκον της, μὲ φρόνημα ὑψηλόν, μὲ σκέψιν διαυγῆ καὶ μὲ καρδίαν παλλομένην ἀπὸ συγκίνησιν. Ἡ Ἱστορία —ὅταν λησμονηθοῦν πάθη καὶ συγκρούσεις, ἀναγκαῖον παρακολούθημα κάθε ἐλευθέρου βίου— εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ θὰ δικαιώσῃ τὴν παροῦσαν Βουλὴν καὶ θὰ τὴν κατατάξῃ μεταξὺ τῶν Βουλῶν, αἵτινες ἐν μέσῳ ἐξαιρέτως πολυπλόκων περιστάσεων ἐξεπλήρωσαν νουνεχέστερον τὸ ἔργον των. Ζητῶ τὴν ἄδειαν, μακρὰν ἀπὸ ἐτῶν εὑρισκόμενος τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ ἐκφράσω τὴν ἀντίληψίν μου ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων, ἃς ἀνέδειξεν ἡ παροῦσα Βουλή. Ἀνατρέχων εἰς τὸ παρελθόν, ἀναζητῶ εἰς μάτην περίοδον διπλωματικῶς, πολιτικῶς, στρατιωτικῶς, πλέον περίπλοκον, περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ μεταπολεμικὰ κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ προβλήματα, νὰ ἀνέκυψαν μὲ ὀξυτέραν βιαιότητα, θέτοντα πρὸ ἡμῶν ζητήματα νέα, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἠδύνατο ἀκόμη νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὴ καὶ διοικητικὴ προπαίδεια. Ὄλαι αἱ σχηματισθεῖσαι ἢ ἀνασχηματισθεῖσαι Κυβερνήσεις, ἀπορρεύσασαι ἐκ τῆς Βουλῆς, ἐπάλαισαν μὲ αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀναζητοῦσα λύσεις ἐν μέσῳ, πολλάκις, πυκνῆς ὁμίχλης. Τὸ παρελθὸν συνεκρούετο μὲ τὸ παρόν, ἀνταγωνισμοὶ ποικίλοι ἐνεφανίζοντο, καθ’ ὧν ἡ λογικὴ δύσκολα πολλάκις ἐπεβάλλετο. Τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα, μέτρον καὶ λυδία πέτρα τῶν δυνατοτήτων τοῦ Ο.Η.Ε., ἔκαμεν ἐφέτος ἐκεῖ βήματα εὐοίωνα, ὄχι μόνον δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ δι’ ὁλόκληρον τὴν διεθνῆ κοινωνίαν. Λαμβανομένων ὑπ’ ὄψει τῶν περιωρισμένων μέσων ἐπιβολῆς ποὺ διαθέτει ὁ Ὀργανισμὸς καὶ τῆς ἐπιθυμίας τῶν μεγάλων δημοκρατικῶν δυνάμεων νὰ μὴ φθάσουν εἰς τὰ ἄκρα, δὲν ἦτο δυνατόν, νομίζω, νὰ ἀναμείνωμεν εὐμενεστέραν ἀπόφασιν ἀπὸ τὴν ἐφετεινήν: Βαίνουσα αὕτη πέραν τῆς φραστικῆς καταδίκης τῆς Ἀλβανίας καὶ Βουλγαρίας, ἀπαγορεύει τὴν ἀποστολὴν ὅπλων εἰς αὐτάς, προβλέπει τὴν ἐπείγουσαν σύγκλησιν ἐκτάκτου Συνελεύσεως, ἂν ἐπαναληφθῇ ἡ ἐπιβουλὴ κατὰ τῆς Ἑλλάδος πρὸς λῆψιν περαιτέρω μέτρων καὶ παρατείνει τὸν βίον τῆς Βαλκανικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνισχύουσα τὸ κῦρος της, ὡς ὀργάνου ἐπιτηρήσεως τῶν συνόρων, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13 τῆς ἀποφάσεως. Ὅλα αὐτὰ εἶναι πρόοδος, ὅταν σκεφθῶμεν, ὅτι τὸν Ἰανουάριον 1946, ὄχι ἡμεῖς, ἀλλὰ οἱ ἐπιβουλευθέντες τὴν ὕπαρξίν μας, ἔφεραν, πρῶτοι, τὸ Ἑλληνικὸ εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ μετέβαλαν τὸν Ὀργανισμὸν εἰς διεθνὲς βῆμα διασυρμοῦ μας. Διπλωματικῶς διέπλευσεν οὕτως ἡ Ἑλλὰς διὰ μέσου πολλῶν συμπληγάδων. Βαλλομένη ἀμειλίκτως ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν, κατασυκοφαντουμένη, αὐτὴ ἡ ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς δημοκρατίας μαχομένη, ἐκράτησεν ὑψηλὰ τὴν σημαίαν της καὶ ὅταν ἀκόμη αἱ νίκαι δὲν εἶχαν στέψει τὰ ὅπλα της. Τέλος ἐπέτυχε νὰ διασκεδάσῃ ὑποψίας, νὰ φωτίσῃ ὅλους τοὺς καλῆς πίστεως καὶ νὰ δικαιωθῇ. Αἱ διπλωματικαὶ μάχαι τῶν τελευταίων ἐτῶν δὲν ὑπῆρξαν, οὔτε εὔκολοι, οὔτε συνήθους ἐντάσεως. Ἡ πλειοψηφία τὴν ὁποίαν συνεκέντρωσεν ἡ ἐφετεινὴ ἀπόφασις—50 κατὰ 6 καὶ 2 ἀποχὰς— φανερώνει, ὅτι τὸ δίκαιον τῆς Ἑλλάδος ἔγινε συνείδησις τῶν ἐλευθέρων λαῶν. Ἀπέκτησεν οὕτως ἡ Ἑλλὰς καὶ νέους τίτλους καὶ νέαν ἰσχύν. Προσεπάθησε νὰ πείσῃ τοὺς μεγάλους φίλους μας, περὶ τῆς ἀνάγκης συγκροτήσεως ἐνόπλων δυνάμεων μὲ συγχρονισμένην μαχητικὴν ἱκανότητα. Καὶ ἐπέτυχε τοῦτο. Ἡ ἱκανότης καὶ ἀξία τῶν ἐνόπλων ἑλληνικῶν δυνάμεων, ἐδοκιμάσθη ἐπὶ τοῦ σκληροῦ πεδίου τῶν μαχῶν καὶ ἀνεγνωρίσθη παρ’ ὅλων. Ἡ Ἑλλὰς σήμερον ἔχει τὸ συναίσθημα, ὅτι ἔχει εἰς διάθεσιν, διὰ τὸν καλὸν ὅμως καὶ μόνον ἀγῶνα, ἀξιόλογον μάχιμον δύναμιν, ἀνεφοδιαζομένη συνεχῶς, ὡς ἐπιβάλλουν τοῦτο αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι. Πολιτικῶς τὰ ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα, συμμετέχοντα ἢ μὴ εἰς τὰς διαδοχικὰς Κυβερνήσεις, ἐν τῇ Κυβερνήσει ἢ τῇ Ἀντιπολιτεύσει κινούμενα, λησμονοῦντα παλαιὰς ἱστορικὰς ἀντιθέσεις’ ἢ καὶ νέας ἀκόμη, προϊὸν τοῦ φυσικοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἰς τὸ σύγχρονον δημοκρατικὸν Κράτος, ἐχάραξαν γραμμὴν σύμφωνον πρὸς τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Ἡ φιλαυτία καὶ ὁ ἐγωϊσμὸς μοιραῖα τῆς ἀνθρωπίνης ἀτελείας ἐπακόλουθα, δὲν ἐπρυτάνευσαν κατὰ τοὺς χρόνους τούτους καὶ ὁ ἐχθρὸς δὲν εὗρεν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιχαίρῃ δι’ ἐσωτερικὴν διχόνοιαν. Ἀπεναντίας κοινὸν ἐβασίλευε φρόνημα: ἡ ὑπηρεσία τῆς Πατρίδος, ἡ σωτηρία τῆς Ἑλλάδος. Πιστεύω, εἰς πεῖσμα τῶν ἀπαισιοδόξων καὶ μεμψιμοίρων, ὅτι ἡ Βουλὴ καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς ἀπορρέουσα ἡγετικὴ πολιτικὴ τάξις, ἐπέδειξαν ὡριμότητα πολιτικῆς σκέψεως, σωφροσύνην καὶ ἀνώτερον πατριωτικὸν φρόνημα. Ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς βαίνει πρὸς τὸ τέρμα της, ἐλάχιστος δὲ χρόνος πρὸς ἐργασίαν ὑπολείπεται εἰς αὐτήν. Κατὰ τοῦτον δέον πρωτίστως νὰ περαιωθῇ ἡ συνταγματική της ἀποστολή, νὰ τερματισθῇ δὲ ἡ κατάρτισις τοῦ Συντάγματος, ὅπως ψηφισθῇ τοῦτο κατὰ τὴν διαδικασίαν τῶν Κωδίκων. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προβῇ εἰς προκήρυξιν ἐκλογῶν κατὰ τὸν δυνατὸν συντομώτερον χρόνον. Αἱ ἐκλογαὶ θὰ διεξαχθοῦν πάντως ἐντὸς τοῦ Ἀπριλίου μὲ τὸν ἰσχύοντα ἐκλογικὸν νόμον, τροποποιούμενον μόνον κατὰ τρόπον, περιορίζοντα μειονεκτήματά τινα αὐτοῦ, πρὸς ἐξασφάλισιν ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, μείζονος κυβερνητικῆς εὐσταθείας. Κατὰ συνέπειαν τῶν ἀνωτέρω, ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ἡ βαθμιαία ἄρσις τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου, ὅπως πρὸ τῆς προκηρύξεως τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν ἔχῃ ἐπανέλθει ὁλόκληρος ἡ χώρα εἰς κανονικὸν συνταγματικὸν βίον καὶ ὅλος ὁ λαὸς εἰς τὴν ἀνεμπόδιστον ἄσκησιν τῶν συνταγματικῶν του ἐλευθεριῶν. Ἤδη πραγματοποιεῖται ἡ ἄρσις τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου εἰς τὰς νήσους τοῦ Ἰονίου Πελάγους, τῆς Κρήτης καὶ τὰς πλείονας νήσους τοῦ Αἰγαίου. Ὅπως εἶναι φυσικόν, πᾶσαν μεγάλην πολεμικὴν προσπάθειαν συνδεδεμένην μὲ ὑπερέντασιν τῆς ψυχῆς τοῦ Ἔθνους διαδέχεται περίοδος κοινωνικῶν αἰτημάτων καὶ προσωπικῶν ἀξιώσεων, δικαιολογημένων καὶ μή, περίοδος ἐντόνου συνειδητοποιήσεως τῶν κατ’ ἀνάγκην συμπιεσθεισῶν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ πολέμου κοινωνικῶν ἀναγκῶν. Οὕτω, μεταξὺ τῶν ἄλλων καὶ ἡ μεγάλη τάξις τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία τόσας θυσίας προσέφερε κατὰ τὸν πόλεμον, συμβαλοῦσα ἀμέσως καὶ ἐμμέσως εἰς τὴν νίκην τοῦ Ἔθνους, ἐγείρεται καὶ ἐξεγείρεται σήμερον, ἀξιοῦσα τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων της, τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς της, τὴν κοινωνικὴν καὶ ἠθικὴν δικαίωσιν τῶν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους θυσιῶν καὶ ὑπηρεσιῶν της. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλήρη συνείδησιν τοῦ μεγάλου ἐθνικοῦ χρέους ἔναντι τῆς ἐργατικῆς τάξεως, δὲν ἔχει ὅμως καὶ τὸ δικαίωμα νὰ παρασυρθῇ εἰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐνέπνεε μόνον καὶ μόνον τὸ συναίσθημα καὶ ὁ ἠθικὸς οἶστρος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτει τὰς προτάσεις τῆς Γενικῆς Συνομοσπονδίας τῶν ἐργατῶν, περὶ αὐξήσεως τῶν ἡμερομισθίων, χωρὶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διατήρησιν τοῦ σημερινοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν, τὸ ὁποῖον μὲ τόσους κόπους, μὲ μέτρα δυσαρεστήσαντα τοὺς ὑπερόχους ἀγρότας τῆς Ἑλλάδος καὶ μὲ σοβαρωτάτην ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς ἐπιδότησιν τῶν εἰσαγωγῶν, κατώρθωσε κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας νὰ συγκρατήσῃ, τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦσαν δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἐργατικὴν τάξιν τραγικά. Ἡ ἀνατροπὴ τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν, δὲν θὰ ἐματαίωνε μόνον τὸ ὄφελος τὸ ὁποῖον θὰ προέκυπτεν ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἡμερομισθίων, ἀλλὰ θὰ ἐματαίωνε καὶ αὐτὴν τὴν ἀνασυγκρότησιν τὴν ὁποίαν ἔχει ἤδη ἐπικινδύνως καθυστερήσει ὁ πόλεμος καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ προέλθουν αἱ προϋποθέσεις μιᾶς θετικῆς καὶ μονίμου βελτιώσεως τῶν ὅρων ζωῆς ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ μάλιστα κατ’ ἐξοχὴν τῶν ἐργαζομένων. Ἡ ἄρσις ὅμως τῶν κτυπητῶν ἀδικιῶν καὶ ἀνισοτήτων, αἱ ὁποῖαι ἀναμφισβητήτως διέπουν τὸ καθεστὼς τῶν ἡμερομισθίων, εἰς ὡρισμένους τοὐλάχιστον τομεῖς τῆς ἐργασίας, εἶναι ἆραγε ὀρθὸν καὶ θετικὸν νὰ προκαλέσῃ ὕψωσιν τῶν τιμῶν καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς ὀδυνηρὰ δι’ ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν ἀποτελέσματα; Ἡ Κυβέρνησις, βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα κατέχει, γνωρίζει βεβαίως, ὅτι ὑπάρχουν κλάδοι βιομηχανιῶν ἢ ὡρισμέναι ἐπιχειρήσεις, ὅπου τὸ περιθώριον τῶν κερδῶν εἶναι τοιοῦτον, ὥστε ἡ βελτίωσις τῶν ἡμερομισθίων, ἰδίᾳ τοῦ κατωτάτου ὁρίου τοῦ ἡμερομισθίου τῶν ἀνειδικεύτων ἐργατῶν δὲν θὰ ἐδικαιολόγει ἐπίπτωσιν τοῦ βάρους ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων. Ἡ γνῶσις ὅμως αὐτὴ δὲν εἶναι ἀρκετή. Διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον οἱανδήποτε βελτίωσιν τῶν ἡμερομισθίων, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰ μέσα πρὸς συστηματικὴν παρακολούθησιν τῶν πραγματικῶς καταβαλλομένων ἡμερομισθίων, τοῦ ὅλου κόστους τῆς παραγωγῆς, τῶν παραγομένων ποσοτήτων καὶ τῆς πραγματικῆς τιμῆς τῶν προϊόντων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ τὸ δικαίωμα, ὅπως ἐπιβάλλῃ τὰς ἀναγκαίας κυρώσεις. Βάσει τῶν σκέψεων αὐτῶν, ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως θέσῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Κράτος τὰ μέσα τῆς οὐσιαστικῆς ἱκανοποιήσεως ἐκείνων τῶν αἰτημάτων τῆς ἐργατικῆς τάξεως, τὰ ὁποῖα εἶναι δίκαια καὶ συμβιβάζονται πρὸς τὰς περιστάσεις. Διὰ τοῦ παρασκευαζομένου νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ σύστασις μιᾶς κεντρικῆς τριμεροῦς ἐπιτροπῆς ἐξ ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους, τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ἐργοδοτῶν, κατ’ ἴσας ἀναλογίας, ἡ ὁποία ὡς μόνιμον Κυβερνητικὸν ὄργανον λειτουργοῦσα θὰ παρακολουθῇ καὶ θὰ ἐλέγχῃ ἀπὸ πλευρᾶς ὅρων ζωῆς τῶν ἐργαζομένων τὴν βασικὴν παραγωγὴν τῆς Χώρας, ἐκτὸς τῆς γεωργικῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη θὰ ὁρίζῃ κατὰ κλάδους ἐπιχειρήσεων εἰδικὰς ἐπιτροπὰς ἀναλόγου συνθέσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι τεταγμέναι νὰ συλλέγουν, ἅπαντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, τὰς παραγομένας ποσότητας καὶ τὴν τιμὴν τῶν παραγομένων εἰδῶν, ὑποβάλλουσαι ταῦτα εἰς τὴν κεντρικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ τῶν παραπεμπομένων εἰς τὴν ἄνω Ἐπιτροπὴν ὑπ’ αὐτῆς θεμάτων, θὰ ἀποφασίζῃ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τὰς γνωμοδοτήσεις τῆς κεντρικῆς ἐπιτροπῆς, τὰς αὐξομειώσεις τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῶν μισθῶν, θὰ προβλέπωνται δὲ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ κυρώσεις εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὴν οὕτω πως ἀποφασιζομένην βελτίωσιν τῶν ὅρων ζωῆς τῶν ἐργαζομένων θὰ ἀπέρριπτον τυχὸν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὴν τάξιν τῶν ἐργαζομένων, ὅπως ἀναστέλλουσα πρὸς στιγμὴν τὴν ἀξίωσιν τῆς ἀμέσου ἱκανοποιήσεως τῶν διεκδικήσεων αὐτῆς, θελήσῃ καὶ συνδράμῃ τὸ Κράτος εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ παρασκευαζομένου νομοσχεδίου πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ. Ἡ συνδρομὴ τῆς ἐργατικῆς τάξεως εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ἀποτελεῖ ἄλλως τε, αὐτὴ καθ’ ἑαυτή, τὴν ἱκανοποίησιν τῆς σπουδαιοτέρας διεκδικήσεως, τὴν ὁποίαν δικαιοῦνται οἱ ἐργαζόμενοι νὰ προβάλουν. Διὰ τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μέτρων, οἱ ἐργαζόμενοι θὰ καταστῶσι μετὰ τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐργοδοτῶν, συνυπεύθυνοι διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ὅρων τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν ὅρων τῆς ἰδίας αὐτῶν ζωῆς. Τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον πιστεύει, ὅτι εἶναι προσῆκον νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐργαζομένων ἡ μεγάλη αὐτὴ εὐθύνη, ἡ ὁποία συναιρεῖ τὰ ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ της μόχθου, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐθνικῶν της θυσιῶν προκύπτοντα δικαιώματα μὲ τὰς μεγάλας ἔναντι ἑαυτῆς καὶ τοῦ ἐθνικοῦ συνόλου ὑποχρεώσεις της. Ἀντὶ ἐπιπολαίας ἱκανοποιήσεως στιγμιαίων ἀναγκῶν, ἡ ὁποία πραγματοποιουμένη ἄνευ ἐγγυήσεων διατηρήσεως τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν, θὰ ὡδήγει εἰς καταστροφὴν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἀποτρέψῃ, προτείνομεν ἕνα μέτρον θετικὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ ὅπως δήποτε ὑπέρ τῆς τάξεως τῶν ἐργαζομένων οὐχὶ μόνον ὡς μέτρον παροδικόν, ἀλλ’ ὡς μέτρον μόνιμον. Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ οἱ ἐργοδόται ἀντιλαμβάνονται τὸ καθῆκον των ἔναντι τοῦ Ἔθνους, καὶ θὰ ὑποδεχθοῦν ἄνευ δυστροπίας τὸ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως προτεινόμενον μέτρον, τὸ ὁποῖον χωρὶς οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστα νὰ μειώνῃ τὴν θεμιτὴν καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸν τόπον ἐπιχειρηματικὴν πρωτοβουλίαν, θὰ ἀποκλείσῃ ἁπλῶς τὰ τυχὸν ὑπερβολικὰ καὶ ἠθικῶς καὶ οἰκονομικῶς ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰς περιστάσεις καὶ τὰς συγχρόνους ἀντιλήψεις ἰδιωτικὰ ὠφελήματα. Οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ ὠφελῆται ὑπερμέτρως εἰς ὥρας τοιαύτας, οἷας διέρχεται σήμερον ἡ Ἑλλάς. Οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ ἀρύεται ὑλικὴν εὐτυχίαν ἀπὸ τοὺς μόχθους καὶ τὰς θυσίας τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν ἐνικήσαμεν τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος, τοὺς ἐνικήσαμεν ἐπ’ ὠφελείᾳ ὅλων. Ἐφ’ ὅσον ἡ ὠφέλεια δὲν σημειοῦται ἀκόμη ὑλικῶς ὑπὲρ τῶν πολλῶν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκδηλοῦται ὑπερμέτρως ὑπὲρ τῶν ὀλίγων. (Χειροκροτήματα). Δὲν παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις τὸ καθῆκον της, νὰ ὑψώσῃ, ὅσον ἐπέτρεπον τὰ ὅρια τῆς ἐφετεινῆς δημοσιονομικῆς καταστάσεως, τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Βεβαίως τὰ ὅρια δὲν εἶναι ἐπαρκῆ καὶ ὄχι ἀδικαιολογήτως ἐγείρονται παράπονα. Ἔχει συναίσθησιν τούτων ἡ Κυβέρνησις, ὡς καὶ τῶν πρὸς ὡρισμένας τάξεις συνταξιούχων ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Μέλημά της εἶναι καὶ θὰ εἶναι, νὰ βελτιώσῃ τὴν θέσιν τούτων μόλις ὡς ἄλλαι βαρεῖαι σήμερον ὑποχρεώσεις, ἐπιτρέψουν εἰς αὐτὴν ἄνεσίν τινα κινήσεως. Ἰδιαιτέρως σημαντικὸν σταθμὸν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς διοικητικῆς μηχανῆς ἐν Ἑλλάδι ἀποτελεῖ ὁ ἐσχάτως νομοθετηθεὶς ὑπαλληλικὸς κῶδιξ. Ἡ Κυβέρνησις μὲ συνείδησιν τῆς σημασίας τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, αἰσθάνεται βαθυτάτην ἱκανοποίησιν, διότι ἠδυνήθη νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸ σῶμα τῶν Ἑλλήνων δημοσίων ὑπαλλήλων τὸν καταστατικὸν αὐτῶν χάρτην. Κατὰ τὴν τραγικὴν περίοδον τῶν τελευταίων ἐτῶν τὸ Κράτος ἐστηρίχθη εἰς τὰ ὑπηρεσιακὰ στελέχη καὶ χάρις εἰς αὐτά, ἐπεσοβήθη, κατὰ τὰ ἔτη τῆς κατοχῆς, ἐξάρθρωσις. Ὁ δημοσιοϋπαλληλικὸς κῶδιξ προώρισται νὰ ἀσφαλίσῃ ἁρμονικὸν ρυθμὸν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς διοικητικῆς μηχανῆς, καὶ νὰ ἐγγυηθῇ ὁμαλὴν καὶ σταθερὰν ἐξέλιξιν τῆς ὑπαλληλικῆς σταδιοδρομίας μακρὰν κάθε ξένης πρὸς τὸ σῶμα ἐπιδράσεως. Τρία νομοθετήματα νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ ἐξάρῃ ἰδιαιτέρως: 1) Τὸ καθορίζον τὸν θεσμὸν τῶν Νομαρχῶν, δι’ οὗ ἡ διοίκησις διαθέτουσα ἐφεξῆς ὄργανα δρῶντα μὲ ἀντικειμενικὴν κρίσιν καὶ προασπίζοντα ἀσφαλέστερον καὶ πραγματικώτατα τὰ δίκαια συμφέροντα τῶν πολιτῶν. Ἀποτελεῖ τοῦτο τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἡ βαθμιαία συμπλήρωσις τῆς ὁποίας, θὰ ὁλοκληρώσῃ αὐτήν, ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν κατοίκων τῆς χώρας καὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἰδέας τοῦ δικαίου Κράτους. 2) Ἡ μετὰ περιπετείας καὶ μακρὰς καὶ ἐξονυχιστικὰς συζητήσεις ρύθμισις τοῦ ζητήματος τῶν ἐπὶ κατοχῆς ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων. Ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς καὶ κοινωνικὸς σάλος ὁ προκληθεὶς ὑπὸ τὰς εἰς ἀνωμάλους καὶ πληθωρικὰς περιόδους συντελεσθείσας τοιαύτας συναλλαγάς, θὰ εὕρῃ τὴν μᾶλλον σκόπιμον καὶ πρακτικὴν κατάληξιν. 3) Ὁ νόμος περὶ ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου, ὁ ὁποῖος θέτει τὰς βάσεις μιᾶς συστηματικῆς προσπαθείας ὑπὲρ τῶν τάξεων τούτων, αἵτινες προΐστανται ἠθικῶς ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ἐὰν θείᾳ συνάρσει εἰσέλθωμεν εἰς εἰρηνικὴν περίοδον βίου, τὰ προέχοντα ζητήματα θὰ εἶναι, τὰ κοινωνικὰ οἰκονομικὰ καὶ δημοσιονομικά. Προϋπόθεσις τῆς οἰκονομικῆς μας ἐξυγιάνσεως καὶ ἰσορροπίας, εἶναι ἡ τῇ βοηθείᾳ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, συντελουμένη ἀνασυγκρότησις καὶ ἐκβιομηχάνισις τῆς Χώρας μας. Φυλετικὴ ἐπιβίωσις, ἄνοδος τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου, ἄνεσίς τις δημοσιονομική, εἶναι ἐξάρτημα τῆς ἐπιτυχοῦς τῆς ἀνασυγκροτήσεως λειτουργίας, εἰς ὅλους αὐτῆς τοὺς τομεῖς. Μόνον οὕτω θ’ ἀπορροφηθοῦν πλεονάζουσαι χεῖρες, μόνον οὕτω τὸ ὑψούμενον ἐθνικὸν εἰσόδημα θὰ καταστήσῃ δυνατὴν τὴν αὔξησιν τοῦ κατ’ ἄτομον εἰσοδήματος. Ἡ ἀνασυγκρότησις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δι’ ἐσωτερικὰς ἐργασίας πρὸ πάντων συντελουμένην πλευράν της, συντελεῖται μὲ βαθμὸν ἀπολύτως ἱκανοποιητικόν. Λιμένες, ὁδοί, ἔργα συγκοινωνίας, ὁ Ἰσθμὸς τῆς Κορίνθου ἔχουν παραδοθῆ εἰς κοινὴν χρῆσιν αὐξάνοντα μὲ τὰς διευκολύνσεις των τὴν οἰκονομικὴν ἀπόδοσιν τῆς παραγωγῆς καὶ ἐπιδρῶντα εἰς τὴν μείωσιν τῶν δαπανῶν. Ἐπίσης ἠμπορεῖ νὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι μὲ τὴν εἰς εὐρεῖαν κλίμακα συντελουμένην μηχανοποίησιν τῆς καλλιεργείας. Ἐγγειοβελτιωτικὰ ἔργα πάσης φύσεως ἐκτελοῦνται εὐρέως. Ἐπίσης συνετελέσθη ἀθρόα εἰσαγωγὴ γεωργικῶν μηχανημάτων καὶ ἐργαλείων. Ἱδρύθησαν δὲ καὶ ἀνεπτύχθησαν γεωργικαὶ βιομηχανίαι ὡς καὶ σταθμοὶ καὶ ἱδρύματα πάσης φύσεως. Αἱ ἐντεῦθεν ὠφέλειαι εἶναι ἁπταί. Καθ’ ὅτι ἀφορᾷ τὰ μεγάλα ἔργα κοινῆς ὠφελείας, αἱ ἐπισπευδόμεναι μελέται θὰ φέρουν εἰς ταχεῖαν ἔναρξιν αὐτῶν, ὅπως εἶναι τῶν ὑδροηλεκτρικῶν καὶ ἄλλων ἐνεργειακῶν ἐργασιῶν. Αἱ δημοπρασίαι πρὸς ἐκτέλεσιν ἤρξαντο ἤδη. Τὸ αὐτὸ γίνεται μὲ τὸ προπαρασκευαστικὸν στάδιον διὰ τὰς μεγάλας βιομηχανίας, αἵτινες χρησιμοποιοῦσαι τὰς πολυτίμους πρώτας μας ὕλας, θὰ ἀξιοποιήσουν τὰς ληθαργούσας δυνάμεις τῆς χώρας καὶ θὰ δημιουργήσουν νέα κέντρα ἐργασίας καὶ νέας πηγὰς οἰκονομικῶν διὰ τὸν τόπον ὠφελειῶν. Ἡ συντελεσθεῖσα ἤδη εὐρεῖα ὀργάνωσις τῶν τηλεπικοινωνιῶν ἁπλοποιεῖ τὴν οὐσιώδη μεταβολὴν εἰς ἔργα καὶ ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀποβοῦν εἰς ὄφελος τῆς ὁλότητος. Τὰ μέχρι τοῦδε ἔτη τοῦ πολέμου, ἀπερρόφησαν κατ’ ἀνάγκην διὰ στρατιωτικὰς ἐν γένει ἀνάγκας σημαντικὸν τμῆμα τῶν δι’ ἄλλους ἀποδοτικοὺς σκοποὺς προοριζομένων κεφαλαίων. Ἡ ἐγκατάστασις εἰς τὰς ἀρχικάς των κοιτίδας, τῶν ἀθρόως μετατοπισθέντων πληθυσμῶν, ἀνερχομένων εἰς περίπου 700 χιλ., εἴτε ἐκ φόβου τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἴτε ἐκ λόγων στρατιωτικῆς ἀσφαλείας, ἐπέβαλλε δαπάνας ἐκτάκτους, τὰς ὁποίας κανεὶς τακτικὸς προϋπολογισμὸς στηριζόμενος ἐπὶ ἐσόδων ἐκ φορολογίας προερχομένων δὲν δύναται νὰ φέρῃ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμῶσα τὴν σοβαρότητα τοῦ προβλήματος καὶ τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν συμμοριοπλήκτων ἀφοῦ ἐξησφάλισε τὰς ἀναγκαίας διὰ τὸ ἔργον τοῦτο πιστώσεις κατήρτισε πρόγραμμα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐπέτυχε τὴν ἑνιαίαν καὶ συντονισμένην διαχείρισιν τοῦ θέματος τούτου ἐφ’ ἑνὸς καὶ τὴν διοικητικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀποκέντρωσίν του ἀφ’ ἑτέρου, μὲ λίαν ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν ἀναλύσωμεν ἐγγύτερον τὰς δαπάνας παρατηροῦμεν, ὅτι 2.600 δισεκ. ἀποτελοῦν ἐξαιρετικὰς δαπάνας, 2 χιλ. περίπου δισεκ. ἀπορροφοῦν αἱ στρατιωτικαὶ ἀνάγκαι καὶ 610 δισεκ. διατίθενται διὰ τὴν ἐκ νέου ἐγκατάστασιν εἰς τὰ χωρία των, τῶν ἐκτοπισθέντων πληθυσμῶν. Βεβαίως ἐνισχύει τὴν ἀντιμετώπισιν τούτων ἡ ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς πλευρᾶς ἀντλουμένη βοήθεια ἐκ 1.650 δισεκατ. Παρὰ τὰ βάρη ταῦτα ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὡς ἀπεικονίζεται τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διαθέτει ὑπὲρ τῆς δημοσίας ὑγείας 124 δισεκ. τὸ ἁρμόδιον δὲ Ὑπουργεῖον ἐν στενῇ συμπράξει μὲ τὸ εἰδικὸν Τμῆμα τῆς Ὀργανώσ. Οἰκονομικῆς Συνεργασίας, ἐντατικὰς καταβάλλει προσπαθείας διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ συγκρότησιν ἰατρείων διὰ τὴν πρόληψιν νόσων καὶ τὴν περίθαλψιν νοσούντων. Διαθέτει ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς κοινωνικῆς προνοίας 158 δισεκ., διὰ τὸν ἐπαναπατρισμὸν δὲ καὶ τὴν ἀνοικοδόμησιν, δι’ ὧν ἐπέτυχε τὴν ἐγκατάστασιν 510 χιλιάδων μέχρι τοῦδε συμμοριοπλήκτων 610 δισεκ. δραχμ. Μὲ τὴν ἔγκρισιν τοῦ προγράμματος 1949)50 καὶ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως βαίνει πρὸς τὴν τελικὴν του μορφὴν μὲ ὅσον ἔνεστι μεγαλυτέραν συμμετοχὴν τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας. Ἡ Κυβέρνησις ἐνισχύει τὰς ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς μισθοδοσίας τοῦ κλήρου καὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, δαπάνας κατὰ 32,5 δισεκ. Τέλος πρὸς συγκράτησιν τῶν τιμῶν ἐπιδοτεῖ τὰς ἔξωθεν εἰσαγωγὰς βασικῶν προϊόντων μὲ 684 δισεκ. δραχμ. Ἡ διατήρησις ὅμως χαμηλῶν τιμῶν ἐξαρτᾶται ἐπίσης καὶ ἐκ τῆς γοργῆς καὶ τακτικῆς ἀφίξεως τῶν διὰ τοῦ προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως εἰσακτέων προϊόντων ἵνα ὑπάρξῃ ἐν τῇ ἀγορᾷ ἀφθονία τοιούτων. Εὐτυχῶς ἡ τελευταία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Οἰκονομικῆς Ἀποστολῆς ἐπιτευχθεῖσα συμφωνία καθ’ ἣν τὸ ἥμισυ τῶν ἐκ τῶν ἐνδοευρωπαϊκῶν χωρῶν προερχομένων εἰδῶν, θὰ εἶναι ἐλεύθερον ἀπὸ πάσης ὀχληρᾶς καὶ ἐπιβραδυντικῆς διατυπώσεως, θὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπίτευξιν ταύτην. Δὲν εἶναι ἔργον τῶν ἀνακοινώσεων τούτων ἡ ἀνάλυσις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δίδω μόνον εἰκόνα τῶν ὡς ἄνω δαπανῶν, ἐξ ὧν αἱ στρατιωτικαὶ πρέπει νὰ εὐχώμεθα καὶ νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θὰ κατέλθουν σὺν τῷ χρόνῳ εἰς ἐπίπεδον εἰρήνης, αἱ δὲ τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ θὰ λείψουν ἐντελῶς, διὰ νὰ συμπεράνω, ὅτι ἡ λογικῶς προσδοκωμένη ἄνεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ ἐπιτρέπῃ ἐφεξῆς ἱκανοποίησιν δικαίων ἀξιώσεων. Θὰ δύναται ἐξ ἄλλου ἡ ἀνασυγκρότησις, ἀνακτῶσα σημαντικὸν μέρος ἐκ τῶν ὑπὸ τῶν ἐκτάκτως δημοσ. δαπανῶν ἀπορροφουμένων 1.650 δισεκ. νὰ διαθέτῃ ταῦτα ὑπὲρ ἔργων ἀνυψούντων τὴν οἰκονομικήν μας δυναμικότητα μὲ ταχύτερον ρυθμὸν καὶ ἀθροώτερον μέτρον. Εἰς τὰς βραχείας αὐτὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶναι προσῆκον νὰ ἐξαρθῇ ἡ ἀπὸ τριετίας δημοσιονομικὴ προσπάθεια διὰ τὴν σύνθλιψιν τοῦ ἐλλείμματος καὶ τὴν δημιουργίαν τάξεως, ἥτις συνέβαλεν ὄχι ὀλίγον εἰς τὴν οἰκονομικήν μας σταθερότητα. Ἐπίσης πρέπει νὰ ἐξαρθῇ τὸ γεγονὸς τῆς καταβαλλομένης προσπαθείας ὅπως μεταβληθῇ ἡ ἀναλογία ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων, διὰ νὰ ἐλαφρώνεται ἡ κατανάλωσις, συνεχῶς δὲ μεῖζον ποσοστὸν τοῦ ἐκ πάσης ἐπικερδοῦς αἰτίας προερχομένου εἰσοδήματος, νὰ εἰσφέρῃ πραγματικῶς εἰς τὰ δημόσια βάρη. Τὸ ἐγχείρημα πρακτικῶς δὲν εἶναι εὔκολον, ἐν τούτοις ἐπετεύχθη, διὰ τελειοποιήσεως τῆς βεβαιώσεως ὅπως κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀνέλθῃ τὸ ποσοστὸν τῶν ἀμέσων φόρων ἀπὸ 20% εἰς 30% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν φόρων, πέσουν δὲ οἱ ἔμμεσοι φόροι ἀπὸ 79% εἰς 70%. Ἐμφανίζει τοῦτο σαφῆ πρόοδον καὶ προσαρμογὴν βαθμιαίαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς ἐπιβληθείσας εἰς τὰ πλεῖστα κράτη μεθόδους τῆς συγχρόνου δημοσιονομίας. Ἡ Ἑλλὰς ἐπικουρουμένη ἀπὸ τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, ἐκφράζουσαν ὅλην τὴν πρακτικὴν πλευρὰν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὴν ἀνωτέραν ἠθικὴν ἀντίληψιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ Λαοῦ, εἰσέρχεται μὲ βῆμα στερεόν, εἰς περίοδον οἰκονομικῆς ἀναδημιουργίας. Λέγω ἀναδημιουργίας. Θὰ ἦτο ἐκτὸς τοῦ δυνατοῦ ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Ἑλλὰς μόνη τὴν ἀνασυγκρότησίν της, ἐὰν δὲν εἶχεν εἰς διάθεσίν της ἄνευ ἀντιστοίχου βάρους, ἔκτασιν κεφαλαίων διὰ προμήθειαν ἔξωθεν τῶν ἀπαιτουμένων ἐγκαταστάσεων πρὸς ἀξιοποίησιν τῶν ἑλληνικῶν δυνατοτήτων καὶ ἀντίστοιχον ἔκτασιν κεφαλαίων διὰ τὰς ἐπιτοπίους εἰς δραχμ. δαπάνας, οἵα εἶναι ἡ διὰ τῆς τολμηρᾶς συλλήψεως τοῦ σχεδίου Μάρσαλ ὁρισθεῖσα. Ἡ ὤθησις ἡ συντελουμένη εἰς τὴν οἰκονομίαν μας, εἶναι ἐνθαρρυντική. Ἐὰν εὐδοκήσῃ ἡ Θεία Πρόνοια καὶ ἐὰν καὶ ἡμεῖς θέλωμεν νὰ ἐργασθῶμεν μὲ ἔντασιν καὶ σύστημα, ἡ Ἑλλὰς θὰ ἴδῃ ἀσφαλῶς καλὰς ἡμέρας. Εἰσερχομένη, ὡς πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, εἰς χρόνον εἰρήνης, πρέπει μετὰ τὴν περίοδον τοῦ πολέμου, ἥτις δὲν διακρίνεται ἐπὶ φειδωλίᾳ, νὰ ἔχῃ καὶ οἰκονομίαν εἰρήνης, οἰκονομίαν σταθμίζουσαν ἀκριβέστερον τὴν δαπάνην. Ὅλαι αἱ ἐνδείξεις φανερώνουν ὅτι οἱ ἔσω τῆς Ἑλλάδος καὶ οἱ ἔξω αὐτῆς Ἕλληνες, ἀρχίζουν πάλιν νὰ πιστεύουν εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὴν δύναμίν της, εἰς τὴν ἀποδοτικότητα τῆς ἐδῶ ἐργασίας. Ἀφ’ ἧς μετὰ τὴν Ἀγγλικὴν νομισματικὴν ἀναπροσαρμογὴν, ἠκολουθήσαμεν καὶ ἡμεῖς τὸν ὀρθὸν δρόμον, ὡρίσαμεν δὲ τὴν σχέσιν τῆς δραχμῆς πρὸς τὸ δολλάριον καὶ τὰ ἄλλα νομίσματα εἰς τὰ αὐτομάτως σχηματισθέντα ὅρια, ἀθρόαι γίνονται εἰσαγωγαὶ κεφαλαίων. Διὰ δίμηνον μόνον περίοδον ἀνῆλθον αὗται εἰς ἀξίαν Δολλ. 8.404.000 χωρὶς φυσικὰ εἰς αὐτὰ τὰ ποσὰ νὰ ὑπολογίζωνται τὰ ἐκ τῶν ἐξαγωγῶν τοιαῦτα, ἐνῷ διὰ τὴν ἀντίστοιχον περίοδον τοῦ παρελθόντος ἔτους ἦσαν μόνον εἰς ἀξίαν ἴσα πρὸς Δολλ. 3.600.000, ἀναλυτικῶς δὲ διὰ τὸν Ὀκτώβριον μέχρι 30 Νοεμβρίου 1949 ἔχομεν: Λ. Α. 1.369.000) ἢ ἀξία Δολ. 8.404.000 Δολλ. 4.563.000) Ἐμφαντικώτερον ὅμως ἀπεικονίζεται ἡ μεταβολὴ ἐὰν ἀπομονώσωμεν τὰ καθαρῶς εἰς δολλάρια μεταναστευτικὰ ἐμβάσματα. Ἐνῷ καθ’ ὅλον τὸ 1949 μέχρι τέλους Σ)βρίου εἴχομεν μηνιαῖον μέσον ὅρον δολλάρια 200–250 χιλιάδες τὸν Ὀκτώβριον 1949 ἔχομεν δολλάρια 762 χιλιάδες καὶ τὸν Νοέμβριον (προσωρινὸς ὑπολογισμὸς) ὑπὲρ τὰ δολλάρια 900 χιλιάδες, δηλαδὴ τετραπλασιασμόν. Ἐπὶ πλέον ἀντὶ ὡς ἐφαντάζοντο πολλοί, νὰ βαίνουν οἱ ἀριθμοὶ μειούμενοι, σημειώνουν ἀπεναντίας ἀνιοῦσαν γραμμήν. Τὰ ἐπὶ πλέον ταῦτα σήμερον εἰς διάθεσιν τῆς Ἑλλάδος κεφάλαια ἐτροφοδότουν μέχρις ἐσχάτων τὴν ἐλευθέραν ἀγοράν, πρὸς ἐπανεξαγωγὴν ἀνεξέλεγκτον. Ἴσως ταῦτα ν’ ἀπέβαινον εἰς ὄφελος ὡρισμένων Ἑλλήνων, πάντως δὲν ἀπετέλουν ταῦτα ἐνεργητικὸν τῆς χώρας. Θ’ ἀποβῇ ἀσφαλῶς σὺν τῷ χρόνῳ ἡ πηγὴ αὕτη, ὅπως ὑπῆρξε καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, πολύτιμος διὰ τὴν Ἑλλάδα, πλουτίζουσα συνεχῶς τὴν οἰκονομίαν της καὶ μάλιστα τὴν τῆς ὑπαίθρου καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἀνεξαρτήτως τῶν κεφαλαίων τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ καὶ τῶν ἄλλων ἀλλοδαπῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς εἰσαχθησομένης νομοθεσίας περὶ προστασίας τούτων, θὰ ἔλθουν εἰς τὸν τόπον μας νὰ γονιμοποιήσουν τὴν Ἑλληνικὴν ἐργασίαν, ἡ γοργῶς ἐξελισσομένη καὶ εἰδικευομένη οἰκονομία μας, θὰ ἔχῃ ἀνάγκην διὰ ν’ ἀποβῇ ἀποδοτικὴ καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀποταμιεύσεως. Ταύτην διὰ τῆς πίστεως καὶ τῆς τάξεως πρέπει νὰ τονώσωμεν καὶ ν’ ἀναπτύξωμεν εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερα στρώματα. Ἡ βαθμηδὸν ἐνισχυομένη ἐμπιστοσύνη ἐπὶ τὴν σταθερότητα τῆς δραχμῆς, καθιστᾷ τὴν προοπτικὴν αἰσιόδοξον. Τότε μόνον θ’ ἀρχίσουν ἀφθονοῦντα τὰ ἀνὰ τὴν χώραν κινούμενα πραγματικὰ κεφάλαια, θὰ ἔλθῃ δὲ εἰς φῶς καὶ ἡ ἄγονος ἀποθησαύρισις. Εἰς τοῦτο πρέπει ὅλοι οἱ Ἕλληνες πιστεύοντες εἰς τὸ μέλλον νὰ συνεργασθοῦν καὶ ἀγωνισθοῦν. Μὲ τὴν ἀποταμίευσιν καὶ τὴν ἐμφάνισιν τῶν κρυμμένων κεφαλαίων, θὰ σωθῶμεν ὁριστικῶς ἀπὸ τὴν ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ ἀπειλήν, τὴν πλουτίζουσαν ὀλίγους ἐπιτηδείους καὶ καταστρέφουσαν τὴν ὁλότητα. Ἡ ἐκ τῆς ἀποταμιεύσεως ἀφθονία τῶν ἐσωτερικῶν κεφαλαίων θὰ συντελέσῃ ἐπίσης νὰ καταρρίψῃ τὸ κόστος τοῦ χρήματος καὶ μὲ αὐτὸ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς, δι’ αὐτοῦ δὲ θὰ ὠθήσῃ καὶ θὰ δώσῃ τὰ μέσα εἰς τὴν ἀτομικὴν ἐπιχειρηματικότητα. Ἡ ἀφθονία αὐτὴ προερχομένη ἐκ τῆς περισσείας θὰ καταστήσῃ προσιτὰ τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας καὶ εἰς τὰς ἀσθενεστέρας τάξεις, θὰ καταστήσῃ δὲ δυνατὸν εἰς τὰς Κυβερνήσεις καὶ ἔργα κοινωνικῆς προνοίας, εἰς εὐρυτέραν κλίμακα, νὰ πραγματοποιήσουν καὶ δικαιότερον νὰ ἀμείψουν τοὺς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους τεταγμένους καὶ τέλος ἁπτότερον νὰ δείξουν τὸ ἐνδιαφέρον των δι’ ἔργα ἀσφαλίζοντα τὴν κοινωνικὴν ἁρμονίαν. Ἔμμονος τῆς Κυβερνήσεως πολιτική, εἶναι ἀκριβῶς νὰ συγκρατήσῃ τὰς τιμάς, διότι ἂν ξεφύγουν αὗται ἀπὸ κάθε ἔλεγχον, θὰ πέσῃ ὅλον τὸ οἰκοδόμημα τῆς μὲ κόπους ἀνακυπτούσης ἐκ τοῦ χάους τῶν πληθωρισμῶν οἰκονομίας μας. Κυβέρνησις καὶ Ἀμερικανικὴ Οἰκονομικὴ Ἀποστολὴ, ἐργάζονται παραλλήλως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Εὐτυχῶς ἡ καλὴ ἐσωτερικὴ παραγωγὴ καὶ ἡ πτῶσις τῶν τιμῶν πολλῶν προϊόντων ἔξω, βοηθοῦν τὸν σκοπόν μας. Βαίνομεν δὲ εἰς τὴν πραγματοποίησιν τούτου, χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν τὴν ἀνάγκην προστασίας τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ὀφειλομένης εἰς τὸν μόχθον τῆς ὑγιεστέρας καὶ μᾶλλον δοκιμασθείσης τάξεως τῶν Ἑλλήνων. Ἡ χώρα ἡμῶν ἔχει πάντα λόγον βασίμως νὰ ἐλπίζῃ ὅτι εἰσέρχεται εἰς ἀνοικτὸν δρόμον προόδου καὶ τάξεως. Ἴσως ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἡ Ἑλλὰς μὲ τὴν ἀνεκτίμητον τῶν Ἀμερικανικῶν Ὁμίλων ἀρωγήν, νὰ παρουσιάζῃ ἀλλοίαν ὄψιν. Ἡ πρόοδος ὅταν ἔρχεται, δὲν βραδυπορεῖ. Ἔρχεται ἀπότομα, διότι ἀπὸ αἴτια εἰς τὴν φύσιν αὐτῆς τῆς φυλῆς κείμενα, ὠθεῖται πρὸς τὴν ἀνιοῦσαν. Ἴσως εἰς ὄχι πολλοὺς χρόνους, νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ συντελεσθείσης καὶ συντελουμένης βαθείας μεταμορφώσεως τῆς Ἑλλάδος, (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ καὶ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, κ. Γ. Παπανδρέου.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, συναντόμεθα ἔπειτα ἀπὸ μακροὺς μῆνας, ἀλλὰ ἡ σημερινὴ συνάντησις εἶναι χαρμόσυνος. Διότι συνέβη ἡ νίκη τοῦ Ἔθνους. Ὁ προδοτικὸς συμμοριτισμὸς ἔχει συντριβῆ καὶ τὸ Ἔθνος ἐνίκησεν. Ὑπεκλίθημεν μὲ εὐλάβειαν ἐνώπιον τῆς μνήμης τῶν ἀθανάτων νεκρῶν μας, ἡ θυσία τῶν ὁποίων ἐξησφάλισε πάλιν τὴν αἰωνιότητα τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἀπευθύνομεν ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου βήματος καὶ πάλιν τὸν ὑπερήφανον καὶ τὸν εὐγνώμονα ἔπαινον τῆς Πατρίδος, πρὸς ὅλας τὰς ἐνόπλους δυνάμεις μας. Ὁ ἡρωϊσμὸς καὶ ἡ αὐτοθυσία των ὡδήγησαν εἰς τὴν νίκην. Ἀπαράμιλλος ὑπῆρξεν ὁ Ἐθνικός μας Στρατός. Παρόμοιος ἔπαινος ἀνήκει καὶ εἰς τὸ ἡρωϊκὸν Ναυτικόν μας. Εἴμεθα ἰδιαιτέρως εὐαίσθητοι ἀπέναντι τῆς Ἀεροπορίας μας. Εἰς τὰ πτερά της ὕψωσε πάλιν τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος. Τῆς ἀνήκει ὁλόκληρος ὁ ἔπαινος, τὸν ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ μέγας Βρεταννὸς Ἡγέτης πρὸς τὴν ἰδικήν του Ἀεροπορίαν. «Ποτὲ τόσον πολλοὶ δὲν ὤφειλαν τόσον πολλὰ εἰς τόσον ὀλίγους». (Χειροκροτήματα). Καὶ ἀνήκει ἐπίσης ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους καὶ εἰς τὰ Σώματα Ἀσφαλείας. Ἡ Ἀστυνομία ἐπάλεσε καὶ κατώρθωσε νὰ ἐξοντώσῃ τὸν Κομμουνισμὸν εἰς τὰς πόλεις. Καὶ ἡ Χωροφυλακὴ μὲ τὸ ἀδάμαστον Ἐθνικὸν πάθος της, προσέφερε τὰς σκληροτάτας θυσίας. Ὁ ἔπαινος ἀνήκει ἐπίσης εἰς τὸν Λαόν μας, εἰς τοὺς ἀνωνύμους ἀνθρώπους τῶν ἀγρῶν. Ὁ Κομμουνισμὸς διέπραξε, διὰ λογαριασμόν του, τὸ θανάσιμον λάθος νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἔδαφος τοῦ κοινωνικοῦ ἀγῶνος, ὅπου τὸ προσωπεῖον εἶναι ἀδιόρατον καὶ ἡ δημαγωγία εὔκολος, καὶ νὰ δώσῃ τὴν μάχην ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ πεδίου. Ἠθέλησε νὰ πολεμήσῃ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ τὴν συνήντησεν εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἀνωνύμων ἀνθρώπων. Ἀπὸ τὴν αἰωνιότητα τῆς Ἑλλάδος ἤντλησαν οἱ ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ μας, οἱ ἀνώνυμοι, τὴν δύναμιν διὰ νὰ ἀντιστοῦν εἰς τὴν μεγαλυτέραν κόλασιν ποὺ ἐδοκίμασε τὸ γένος εἰς ὅλην τὴν διαδρομὴν τῆς ἱστορίας του. Διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν ὑπάρχουν σελίδες τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος, οἱ ἀγρόται μας, νὰ ἔχουν δοκιμασθῆ σκληρότερον. Ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοτε δοκιμασίαι, ἀλλὰ αὐτὸς ὁ διαμελισμὸς τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας εἰς νέους οἱ ὁποῖοι στρατεύονται βιαίως ἀπὸ τοὺς συμμορίτας, εἰς θυγατέρας αἱ ὁποῖαι διαρπάζονται, εἰς ἀδελφοὺς οἱ ὁποῖοι στρατεύονται ἀπὸ τὸ Κράτος ἐναντίον τῶν ἄλλων καὶ εἰς γονεῖς, οἱ ὁποῖοι γίνονται συμμοριόπληκτοι καὶ ζητοῦν ἐν μέσῳ τοῦ χειμῶνος προστασίαν ἀπὸ τὰ πίπτοντα φύλλα τῶν δένδρων, εἶναι ἀληθινὴ κόλασις, μοναδικὴ εἰς τὴν πολυστενάκτον ἱστορίαν τοῦ γένους. Καὶ ὅμως ὁ ἀγροτικός μας κόσμος ἀντέστη, διότι εἶχε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ψυχήν του καὶ ἀπὸ τὴν αἰωνιότητα τῆς Ἑλλάδος ἤντλησε τὴν πνοήν, τὴν δύναμιν τῆς ἀντοχῆς καὶ τῆς νίκης. Εὐγνωμοσύνην καὶ ὑπερηφάνειαν ἐμπνέει ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἐὰν εἰς ὅλους ἀνήκει δίκαιος ἔπαινος, ὀφείλομεν μίαν διάκρισιν. Καὶ ἡ διάκρισις ἀνήκει εἰς τοὺς ἀξιωματικούς μας. Πάντοτε οἱ ἀξιωματικοί, τέκνα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, προερχόμενοι ἀπὸ τὰ σπλάχνα του, ὑπῆρξαν ἄξιοι τῆς Πατρίδος, (χειροκροτήματα), ἀλλ’ οὐδέποτε ὑπῆρξαν ἀξιώτεροι. Καὶ τὸ ἀποδεικνύουν αἱ θυσίαι των. Πρῶτοι ἐμάχοντο καὶ ἔπιπτον πρῶτοι. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι τὸ φρόνημα τοῦ στρατιώτου κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα τῆς στρατεύσεως πηγάζει ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν, ἀπὸ τὸ κοινωνικὸν περιβάλλον του, ἔπειτα ὅμως ἀπὸ τὴν πρώτην ἑβδομάδα πηγάζει πλέον ἀπὸ τὴν ψυχὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ του. Καὶ ἐὰν ὑπῆρξεν ἄκαμπτον τὸ φρόνημά των εἶναι, διότι ἐπήγασεν ἀπὸ τὴν ψυχὴν αὐτῶν τῶν ἐξαιρέτων Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι πάσχοντες, στερούμενοι καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των, ὅμως ἔγιναν οἱ ἴδιοι ἐπάλξεις ἀκατάλυτοι διὰ τὴν νίκην τῆς Ἑλλάδος. Κατεβλήθη προσπάθεια νὰ δημιουργηθῇ παρεξήγησις μεταξὺ πολιτικοῦ κόσμου καὶ στρατιωτικῶν. Ἀποδοκιμάζομεν τὴν προσπάθειαν. Ὁ πολιτικὸς κόσμος, γνήσιος φορεὺς τῶν αἰσθημάτων τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦ λαοῦ, ἀποδίδει εἰς τοὺς ἀξιωματικούς μας ὅλην τὴν τιμὴν καὶ τὴν δόξαν, ἡ ὁποία τοὺς ἀνήκει. Κατεβλήθη προσπάθεια νὰ διαβληθῇ ἐπίσης μία διάταξις, ἡ ὁποία περιελήφθη εἰς τὸ Σύνταγμα, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ὑποψηφιότητας τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τοὺς τόπους, ὅπου ὑπηρέτησαν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἀπέβλεπεν εἰς ἀπόδοσιν τιμῆς καὶ ὄχι εἰς ἐλάττωσιν. Ἀλλὰ διότι ἀκριβῶς ἐδημιουργήθη τὸ θέμα, καὶ διότι πιστεύω, ὅτι ὁ σημερινὸς ἀγὼν ὑπῆρξε καθολικὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοί μας δὲν ἡγήθησαν ἁπλῶς στρατιωτικῶν μονάδων εἰς ἀγῶνα μετώπου, ἀλλ’ ἡγήθησαν καθολικοῦ ἀγῶνος τοῦ λαοῦ, θὰ προτείνω, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα νὰ ψηφισθῇ μεταβατικὴ διάταξις, ἡ ὁποία θὰ ὁρίζῃ, ὅτι αἱ ἀπαγορεύσεις, αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὸ Σύνταγμα, δὲν πρόκειται νὰ ἰσχύσουν διὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς. Καὶ ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ ἐκφράσωμεν βαθυτάτην εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς Μεγάλους Συμμάχους μας. Χωρὶς τὴν ἰδικήν των βοήθειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀξιοποιήσει ἡ θυσία τοῦ λαοῦ μας, ἡ ἀνεξαρτησία τῆς Ἑλλάδος θὰ εἶχεν ἀπολεσθῆ. Αἰωνία θὰ εἶναι ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ τώρα τίθεται τὸ ἐρώτημα: Ὁ Στρατός μας ὑπῆρξεν ἄξιος τοῦ λαοῦ; Ὁ λαὸς ὑπῆρξεν ἄξιος τῆς μεγάλης του ἱστορίας; Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία ὅμως, ὑπῆρξε πράγματι ἐπίσης εἰς τὸ ὕψος τῶν εὐθυνῶν της; Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔρανε μὲ ἄνθη τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν; Εὑρισκόμενος ἐκτὸς τοῦ πολιτικοῦ βίου καὶ στρατευθεὶς διὰ τὴν ἡγεσίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀνταπέδωκε τὴν φιλοφρόνησιν; Καὶ ὅπως ἡμεῖς τὸν ἐκαλέσαμεν εἰς τὴν ἡγεσίαν, ἐκεῖνος μᾶς παρέδωκεν εἰς τὴν δόξαν τῆς ἱστορίας διὰ τὰ ἔργα μας; Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀνταλλάξωμεν ἁβρότητας, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τίποτε δὲν θὰ ἦτο εὐτυχέστερον ἀπὸ τὴν εὐγενῆ σας χειρονομίαν. Ἀλλὰ εἶναι ὥρα ἱστορικῶν ἀληθειῶν καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τῶν δημοσίων ἀνδρῶν ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἰδοὺ διατὶ ἡ φιλοφρόνησίς σας δὲν πρόκειται νὰ εὕρῃ εἰς ἡμᾶς ἀνταπόκρισιν. Θὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον τῆς ἀληθοῦς ἱστορικῆς κριτικῆς, εὐχαριστοῦντες διὰ τὴν εὐγένειαν τῆς προσφορᾶς σας. Τίθεται, λοιπόν, τὸ ἐρώτημα: Ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐδικαίωσε πράγματι τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους; Θὰ πρέπει, πρῶτον, νὰ γίνῃ βασικὴ διάκρισις μεταξὺ μιᾶς παροδικῆς πολιτικῆς ἡγεσίας καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Ἠμπορεῖ ἄριστα μία παροδικὴ πολιτικὴ ἡγεσία νὰ μὴ δικαιώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, καὶ ὅμως ἡ δικαίωσις τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν νὰ παραμείνῃ ἀπόλυτος. Οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ ἀποτελοῦν τὴν ἀνωτάτην ἐκδήλωσιν τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ. Διότι, πρῶτον, καθιερώνουν τὴν ἠθικὴν ἀξίαν τῆς ἀνθρωπίνης προσωπικότητος. Ὁ πολίτης δὲν εἶναι ἀντικείμενον, εἶναι ὁ ἴδιος ὑποκείμενον, δημιουργὸς τῆς ζωῆς. Ἐπίσης, οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ ἐγγυῶνται τὴν γενικὴν εὐημερίαν. Διατί; Διότι οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ θεμελιοῦνται ἐπὶ τῆς ψήφου τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ἀνωνύμων ἀνθρώπων. Καὶ οἱ ἀνώνυμοι ἄνθρωποι δὲν ἠμποροῦν νὰ εὕρουν τὴν προσωπικήν των εὐδαιμονίαν, παρὰ μόνον μέσα εἰς τὴν γενικὴν εὐημερίαν Οἱ ἐπώνυμοι ἄνθρωποι δύνανται καὶ ἐνίοτε ἐπιχειροῦν νὰ εὐτυχήσουν μέσα καὶ εἰς μίαν δοκιμασίαν τῆς Πατρίδος. Ἀλλὰ ὁ ἀνώνυμος ἄνθρωπος δὲν ἠμπορεῖ νὰ εὐτυχήσῃ, παρὰ μόνον μέσα εἰς τὴν εὐτυχίαν τοῦ συνόλου. Ἰδοὺ διατὶ ἡ ψῆφος τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ἀνωνύμων ἀνθρώπων ἀποβλέπει πάντοτε εἰς τὴν γενικὴν εὐημερίαν: Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ λειτουργία τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν ὁδηγεῖ σταθερῶς πρὸς τὴν ἄνοδον καὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς εὐημερίας τῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἔχουν ἐπὶ πλέον οἱ ἐλεύθεροι θεσμοί, ἐκτὸς ἀπὸ τὸν ἔλεγχον, καὶ μίαν ἄλλην σημαντικὴν ἀρετήν, τὴν ἀστασίαστον διαδοχὴν τῶν Κυβερνήσεων, τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἡγεσίας. Καὶ αὐτὸ ὑπῆρξε τὸ ἀτύχημα τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ὅτι πανενέπεσεν ὁ συμμοριτισμὸς καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἀνωτέρα βία ἠμπόδισε τὴν ἔγκαιρον ἀνανέωσιν, τὴν λειτουργίαν τῆς διαλύσεως. Δὲν ἐπιτρέπεται, ἑπομένως, νὰ γίνῃ σύγχυσις ἐλευθέρων θεσμῶν καὶ μιᾶς παροδικῆς πολιτικῆς ἡγεσίας. Θὰ ἐπεθύμουν, ἐπίσης, νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Δίκαιον εἶχεν, ὅταν εἶπεν, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐπέδειξε πατριωτισμόν. Εἶναι βέβαιον. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μέγας τίτλος τῶν ἡγετῶν, ὅτι εἶναι πατριῶται. Εἶναι δεδομένος ὁ πατριωτισμός, εἶναι προϋπόθεσις. Θὰ ἦτο τραγικόν, νὰ εἶχε τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν. Ὅταν οἱ ἔσχατοι, οἱ ἀνώνυμοι ἄνθρωποι τοῦ λαοῦ μας προσφέρουν τὴν ζωήν των ὁλόκληρον, μὲ τὸ μειδίαμα εἰς τὰ χείλη, ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, εἶναι αὐτονόητον, ὅτι καὶ οἱ πολιτικοὶ ἡγέται εἶναι πατριῶται. Καὶ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς, οὐδεὶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μονοπωλήσῃ τὸν πατριωτισμὸν καὶ νὰ τὸν διεκδικήσῃ διὰ λογαριασμόν του ἢ διὰ τὸ Κόμμα του. Ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἶναι πατριωτική. Ἡ ἀμφισβήτησις δὲν ἀφορᾷ τὸ ἐθνικὸν φρόνημα, θὰ ἦτο βλασφημία καὶ ὕβρις. Τὸ ἐπίμαχον ζήτημα εἶναι πολιτικόν. Τὸ θέμα εἶναι, ἐὰν ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τῆς 4ετίας, ὡς κυβερνητικὴ ἡγεσία, ἐδικαίωσε τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ θέμα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διαφωνοῦμεν. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι, κατὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν περίοδον ἡ Κυβερνητικὴ ἡγεσία δὲν εὑρέθη εἰς τὸ ὕψος τῆς εὐθύνης της. Ποῖον ὑπῆρξε τὸ μέγα θέμα τῆς 4ετίας; Ὑπῆρξεν ἡ Ἀσφάλεια. Ὑπῆρξεν ἡ ἐπίθεσις τοῦ Κομμουνιστικοῦ Συμμοριτισμοῦ. Ποία ἦτο ἡ ἀπόδοσις τῆς Κυβερνητικῆς ἡγεσίας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς 4ετίας, πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ Κομμουνιστικοῦ Συμμοριτισμοῦ; Δυνάμεθα τώρα, ἔπειτα ἀπὸ τὴν συντριβήν του, μὲ ἠρεμίαν καὶ μὲ ἄνεσιν νὰ διαπιστώσωμεν τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἔγκαιρος κατανόησις τῆς φύσεως τοῦ ἀγῶνος, οὔτε στρατιωτική, οὔτε πολιτική. Ἂς ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸ ἓν ἐκ τῶν κυβερνητικῶν Κομμάτων, τὸ Λαϊκόν. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐξεδηλώθη ἡ κομμουνιστικὴ προπαρασκευὴ —ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ— ἐγίνετο λόγος περὶ «ὀλίγων ληστρικῶν συμμοριῶν», αἱ ὁποῖαι θὰ συνετρίβοντο ἀπὸ τὴν χωροφυλακήν. Καὶ ἐμυκτήριζον τότε οἱ ὑπουργοὶ τὰς ἀνησυχίας τῆς Βουλῆς... Ὀλίγον κατόπιν, ὅταν ἀνεπτύσσετο ὁ συμμοριτισμός, ἐλέχθη, ὅτι ὁ Στρατὸς θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον. Καὶ ἐφησύχαζεν ἡ Κυβέρνησις... Καὶ βραδύτερον ἔγινεν ἡ μεγάλη ἀνακάλυψις: Ὄτι τὸ θέμα εἶναι «ἐξωτερικόν». Τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ σημαίνῃ ὅτι, ἀφοῦ τὰ θέμα εἶναι ἐξωτερικόν, ἐξωτερικὴ θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι καὶ ἡ λύσις του. Θὰ εἴχομεν ἢ παγκόσμιον εἰρήνευσιν, ἢ παγκόσμιον πόλεμον. Καὶ εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, τὸ ζήτημα θὰ εὕρισκε τὴν αὐτόματον λύσιν του. Ἠδυνάμεθα ἑπομένως, νὰ τὴν περιμένομεν. Ἔκτοτε ἡμεῖς διεκηρύττομεν, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε παγκόσμιος εἰρήνευσις, οὔτε παγκόσμιος πόλεμος. Ἐλέγαμεν, ὅτι κατὰ τὰ προσεχῆ ἔτη θὰ παρετείνετο ὁ εἰρηνοπόλεμος. Καὶ αὐτὸς ἦτο ὁ μέγας κίνδυνος, μήπως ἡ Ἑλλὰς ἀπολεσθῇ ὡς τοπικὸν γεγονός, ὅπως συνέβη μὲ τὴν μεγάλην Κίναν. Καὶ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν ἐδικαιώθη, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἡ λύσις δὲν ἐπῆλθεν οὔτε μὲ παγκόσμιον εἰρήνευσιν, οὔτε μὲ παγκόσμιον πόλεμον, ἀλλὰ μόνον μὲ τὴν λόγχην, μὲ τὰς θυσίας τῶν Ἑλλήνων. Ἀλλὰ ὑπάρχει, πέραν αὐτῆς τῆς εὑρέσεως, ὅτι τὸ θέμα ἦτο ἐξωτερικόν, ὑπάρχει καὶ ὁ λόγος τῆς Θεσσαλονίκης, Λέγουν οἱ ἀπολογηταὶ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν: Ἐνθυμηθῆτε τὸν λόγον τῆς Θεσσαλονίκης. Τότε ἐλέχθη, ὅτι «ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ τὸ σύνορον τῶν δύο κόσμων». Ἀλλὰ ποῖα εἶναι ἡ ἔννοια αὐτοῦ τοῦ κομπασμοῦ; Σημαίνει, ὅτι ὁ λόγος εἶναι ἄξιος ἐξάρσεως, διότι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερκῶν ἀνεκάλυψεν εἰς τὸ 1947 τὴν πολιτικὴν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ κόσμος εἶχε συγκροτηθῆ εἰς δύο παγκόσμια μέτωπα καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἦτο τὸ σύνορον ἀπέναντι τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος; Ἀλλά, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐτῆς τῆς ἀνακαλύψεως, τὸν πληροφοροῦμεν, ὅτι ἦτο ὄψιμος. Δὲν ἦτο πρόβλεψις πλέον. Ἦτο «βλέψις», ὄψιμος ὁρατότης, διότι ἦτο πλέον κοινοτοπία, τὸ ἐγνώριζεν ὅλος ὁ κόσμος. Μήπως ὅμως ὁ λόγος ἀπετέλει μίαν ἐπίκαιρον πολιτικὴν ἐνέργειαν ἐκ μέρους τῆς Ἑλλάδος; Ἀσφαλῶς, ὅμως, δὲν ἐπρόκειτο οὔτε περὶ ἐπικαίρου πολιτικῆς δηλώσεως, διότι εἰς τὸν Ἑλλάδα, τὴν πατρίδα τοῦ μέτρου, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ἡμεῖς, τῆς προκλήσεως. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον τῆς ἀμύνης. Εἰς ἄλλους ἀνήκει καὶ ἡ ἐπίθεσις καὶ ἡ πρόκλησις, ἡ εὐθύνη τῆς μοίρας τοῦ κόσμου. Ἰδοὺ διατὶ καὶ ὡς ἀνακάλυψις ἀληθείας καὶ ὡς ἐπίκαιρος δήλωσις, ματαίως ὑμνεῖται ὁ λόγος τῆς Θεσσαλονίκης. Ἀλλὰ ἔχομεν, πέραν τοῦ λόγου τῆς Θεσσαλονίκης, τὸ μέγα θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπίσης ὑπερηφανεύεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερκῶν, τὴν προσφυγὴν εἰς τὸν ΟΗΕ. Προσέφυγεν, ἐπαναλαμβάνει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὸν ΟΗΕ ἐναντίον τῆς γνώμης «πολλῶν ἄλλων». Δὲν γνωρίζω ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ πολλοὶ ἄλλοι... Περὶ ἡμῶν ἀσφαλῶς δὲν πρόκειται. Διότι πάντοτε ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν χρήσιμον τὴν προσφυγήν, ἀλλ’ οὐδέποτε τὴν ὑπερετιμήσαμεν. Καὶ τὸ λάθος τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι «ἡ ὑπερτίμησις» τῆς προσφυγῆς. Βεβαίως ἡ προσφυγὴ ὑπῆρξεν ὠφέλιμος, διότι ἀπετέλεσεν ἠθικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἑλλάδος. Πλάνην, ὅμως, ἀπετέλεσεν ἡ ἐλπίς, ὅτι ὁ ΟΗΕ θὰ ἐλάμβανε θετικὰ μέτρα πρὸς τερματισμὸν τοῦ συμμοριτισμοῦ. Καὶ μέχρι σήμερον ἐπεβεβαιώθη ἡ ὀρθότης αὐτῆς τῆς ἀπόψεως. Ὅταν πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἀνεχώρουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας, οἱ δύο ἡγέται τῶν παλαιῶν Κομμάτων τῆς Κυβερνήσεως, εἶχεν ἀναγγελθῆ μία νέα πολιτική. Ὅτι θὰ ὑπεστηρίζετο τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καταδιωχθοῦν οἱ συμμορίται εἰς τὰ κρυσφύγετά των, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 51. Καὶ ἐγγράφετο καὶ ἐλέγετο, ὅτι ἐπὶ τέλους ἔγινεν ἀποφασιστικὴ ἡ Κυβέρνησις.

§9Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὑπάρχει καμμία τοιαύτη διακήρυξις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τοιαύτης μορφῆς διακοίνωσις δὲν ὑπάρχει κανενός. Δι’ ὅσα εἴπατε διὰ τὸν λόγον μου ἐν Θεσσαλονίκῃ, τὸν ὁποῖον μεταφέρατε ἀπὸ τὸ 1946 εἰς τὸ 1947, δὲν σᾶς διέκοψα. Εἰς τὸ σημεῖον ὅμως αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ σᾶς διακόψω. Διότι τοιαύτη ἐπίσημος διακήρυξις δὲν ὑπάρχει. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐὰν ἔχετε μίαν ἐπίσημον διακήρυξιν νὰ μᾶς τὴν εἴπητε.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ συμβαίνει αὐτό. Καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς ὑπηρεσιακῆς Κυβερνήσεως πρὸ μηνῶν εἶχε συμβῆ τὸ ἴδιον. Μᾶς ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις, ὅτι οἱ κύριοι Ἀντιπρόεδροι τῆς Κυβερνήσεως εἶχον πράγματι ἐκφράσει ὡρισμένην γνώμην, ὄχι ὅμως ὡς μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὡς πολιτικοὶ Ἀρχηγοί. Αὐτὴ ὅμως ἡ χημικὴ διάκρισις τῆς πολιτικῆς ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν ἰδιότητα εἶναι πράγματι ἀκατανόητος. Θὰ σᾶς φέρω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἴδετε ὅλον τὸν Ἀθηναϊκὸν Τύπον, ὅπου ὑπάρχουν δηλώσεις τοῦ κ. Ρέντη καὶ ἄλλων ὑπουργῶν ἐπιβεβαιώνουσαι, ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἔλαβε τοιαύτας ἀποφάσεις. Ὁ κ. Διομήδης ὁ ἴδιος ἔκαμε σχετικὰς δηλώσεις.

§11Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ ὄνομά μου, θὰ σᾶς διακόψω. Οὐδέποτε συνεδέσαμεν τὸ ἄρθρον 51 μὲ τὴν ἀναχώρησιν τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν ΟΗΕ. Τὸ ἄρθρον 51 δίδει ὡρισμένα δικαιώματα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἐπρόκειτο οὔτε νὰ συμπληρωθοῦν, οὔτε νὰ καταχωρηθοῦν αὐτὰ ἀπὸ τὴν συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σεῖς τὶ εἴπατε, κ. Ὑπουργέ;

§13Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἐγὼ εἶπα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ κάμῃ χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, οὐδόλως ὅμως συνεδύασα τὸ ἄρθρον αὐτὸ μὲ τὴν μετάβασιν τῆς ἀποστολῆς μας εἰς τὸν ΟΗΕ.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποίαν ἔννοιαν δίδετε εἰς τὸ ἄρθρον 51;

§15Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Οὐδεμίαν. Ἀνέφερα τὰ δικαιώματα ποὺ ἠμπορεῖ νὰ ἀσκήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνώπιον τοῦ ΟΗΕ.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δηλαδή;

§17Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ὅταν διατυπώνετε κρίσεις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω. Πάντως, οὐδεμία σχέσις ὑπῆρξε μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 51 καὶ τῆς ἀναχωρήσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ.

§18Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποίαν ἔννοιαν ἐδώσατε εἰς τὸ ἄρθρον 51; Διατὶ τὸ ὀνομάσατε «νέαν πολιτικήν»;

§19Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ὅταν ἐκφέρετε κρίσεις, ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§20Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εἶχα καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἐπιφυλάσσεσθε νὰ ἀπαντήσετε. (Χειροκροτήματα),

§21Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἀναμένω τὰς κρίσεις τὰς ἰδικάς σας.

§22Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι πράγματι τότε διεκηρύχθη, ὅτι ὑπῆρξε μία «νέα πολιτικὴ» πρὸς ἐφαρμογὴν καὶ τὰ ὄργανα τὰ φιλελεύθερα μάλιστα ἤλεγχον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἕως τότε δὲν εἶχεν ἀντιληφθῆ τὴν ὕπαρξιν τοῦ δικαιώματος, ἡ ἄσκησις τοῦ ὁποίου θὰ ἤρκει διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς περιπετείας τῆς Ἑλλάδος.

§23Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Αὐτῆς τῆς κρίσεως περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, συμμετέχετε καὶ ὑμεῖς;

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὅταν ἔλθω εἰς τὴν θέσιν σας...

§25Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Καὶ ἄλλοτε μετεχειρίσθητε τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν καὶ σᾶς ἀπήντησα σχετικῶς. Αὐτὸ τὸ ἄρθρον εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητον.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὡμίλησεν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἡ οὐσία εἶναι, ὅτι εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἀναχωρήσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἀνηγγέλλετο ἀπὸ τὸν Τύπον, ὅτι εὑρέθη «νέα πολιτικὴ» καὶ ἔκτοτε ἀπωλέσαμεν τὰ ἴχνη της. Περὶ τούτου πρόκειται. Τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ μὴ μὲ διακόπτουν, διὰ νὰ μὴ ἀναγκασθῶ νὰ μακρηγορήσω. Εἰς τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, εὐχαρίστως ἐπιτρέπω διακοπάς. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀπολογισμὸς τῆς πολιτικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων διαχειριστῶν της. Καὶ τώρα, θὰ ἔλθω εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Βέβαιον εἶναι ἐπίσης, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐβράδυνεν εἰς τὴν ὀρθὴν πολιτικὴν κατανόησιν τῆς φύσεως τοῦ ἀγῶνος. Ἐπὶ μακρὸν διεκήρυττεν, ὅτι ὁ συρφετὸς τῶν προδοτῶν ἀπηρτίζετο κυρίως ἀπὸ διωκομένους δημοκρατικοὺς πολίτας καὶ ὅτι ἤρκει ἡ ἐφαρμογὴ μιᾶς πολιτικῆς κατευνασμοῦ — ἰσοπολιτείας, ἀμνηστίας καὶ ἐκλογῶν — διὰ νὰ διαλυθῇ αὐτομάτως ὁ συμμοριακὸς ἀγών. Καὶ μίαν ἡμέραν, ὁ ἀείμνηστος ἡγέτης του ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐκήρυξεν, ὅτι «ἡ αὔξησις τῶν ἐθνικῶν μας δυνάμεων διὰ τὴν συντριβὴν τῶν συμμοριτῶν ἀποτελεῖ ἐθνικὸν δυστύχημα»! Εὐτυχῶς ἐτερματίσθη ἡ περίοδος τοῦ λάθους, ἔγινεν ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο παλαιῶν Κομμάτων, καὶ τοιουτοτρόπως συναπηρτίσθη ἐντὸς τῆς Βουλῆς ἑνιαῖον ἐθνικὸν μέτωπον ἐναντίον τῶν προδοτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς πολιτικῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ συμμοριτισμοῦ ἀπὸ τὴν κυβερνητικὴν ἡγεσίαν. Ἀλλ’ ἐπίσης καὶ ἡ δυναμικὴ ἀντιμετώπισις ἐπὶ μακρὸν ἔσφαλλεν. Δὲν εἶχε γίνει ἀντιληπτὴ ἡ φύσις τοῦ ἀγῶνος. Δὲν ἀντελήφθησαν, ὅτι εἰς τὰ φαντάσματα τῆς ὑπαίθρου, ἔπρεπε νὰ ἀντιτάξωμεν τὸν ἐξοπλισμὸν τῶν χωρικῶν. Καὶ διὰ τοῦτο, ἐπὶ μακρὸν ταλαιπωροῦμεν τὸ Ἔθνος. Καὶ ἐφθάσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἐφθάσαμεν, ταλαιπωρούμενοι ἀπὸ ὀλίγας χιλιάδας ἀλητῶν, οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ αὐξήσουν τὰς δυνάμεις των ὄχι μὲ εἰσβολὴν ἀλλοφύλων, ἀλλὰ μὲ βιαίαν στρατολογίαν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπήρτιζον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τὰ ⅔ τῶν συμμοριακῶν δυνάμεων, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν Νίκην καὶ εὐγνωμονοῦμεν τοὺς Γενναίους μας. Ἀλλὰ ἐπληρώσαμεν τίμημα πολὺ σκληροτέρων θυσιῶν ἀπὸ τὰς θυσίας εἰς τοὺς ἀγῶνας ἐναντίον τῶν δύο αὐτοκρατοριῶν, τὰς ὁποίας ἐνδόξως ἀντιμετώπισε τὸ ἡρωϊκόν μας Ἔθνος. Ἰδοὺ διατὶ ἡ ἱστορία τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀντιμετωπίσεως δὲν ἀποτελεῖ τίτλον. Ἀποτελεῖ εὐθύνην τῆς κυβερνητικῆς ἡγεσίας. Μία ἀληθὴς κυβερνητικὴ ἡγεσία ὤφειλε νὰ ἔχῃ προλάβει, διότι παρέλαβε τὸν κομμουνισμὸν συντετριμμένον. Ἢ, ἀφοῦ ἐξεδηλώθη ἡ ἐπίθεσις τοῦ συμμοριτισμοῦ, ὤφειλε νὰ συντομεύσῃ τὴν νίκην. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη, τὴν ὁποίαν καταλογίζομεν. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θέματος τῆς Ἀσφαλείας, μήπως εἰς τὰ ἄλλα κεφάλαια τῆς Πολιτείας, ἡ σημερινὴ κυβερνητικὴ ἡγεσία ἀπέδωκε τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἀπονείμῃ ἔπαινον; Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Διοικήσεως. Καὶ ἂς ἐρωτήσῃ ἕκαστος ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, ἂς ἐρωτήσωμεν ὅλοι τοὺς πολίτας τῶν ἐπαρχιῶν: Κατὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ποῖος ἐδέσποζεν, τὸ Κράτος ἢ τὸ Κόμμα; Ἦτο περίοδος ἐξυψώσεως, ἐξυγιάνσεως τῆς διοικήσεως, ἢ ἦτο περίοδος συναλλαγῆς, περίοδος κομματισμοῦ, περίοδος παρακμῆς; Αἱ ἀλήθειαι, βεβαίως, εἶναι σκληραί. Ἀλλὰ ἀποτελεῖ συνείδησιν τοῦ λαοῦ μας, ὅτι κατ’ αὐτὴν τὴν περίοδον τὸ Κόμμα ἦτο παντοδύναμον, ὄχι τὸ Κράτος. Καὶ ἐὰν εἰς συνήθεις καιροὺς εἶναι ἐπίμεμπτος ἡ κομματικὴ συναλλαγή, καταντᾷ ἀσυγχώρητος εἰς τοὺς κρισίμους καιρούς, κατὰ τοὺς ὁποίους τὸ Ἔθνος δοκιμάζεται καὶ εἰς τοὺς ὁποίους πρέπει ἡ διοίκησις νὰ εἶναι ἄσπιλος διὰ νὰ πείθωνται οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι θυσιάζονται διὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ πείθωνται, ὅτι τὰ ἰδεώδη χάριν τῶν ὁποίων θυσιάζονται, εἶναι ἄξια τῆς θυσίας των. Ἀλλά, πέραν ἀκόμη τῆς διοικήσεως, μήπως εἰς τὴν περιοχὴν τῆς κοινωνικῆς καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ηὐδοκίμησεν ἡ Κυβέρνησις; Ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἀπαλλαγῆτε ἀπὸ τὴν ἐξάρτησιν τῶν κομματικῶν δεσμῶν καὶ κάμετε ἕνα δίκαιον ἀπολογισμὸν τῆς 4ετίας, διὰ νὰ ἰδῆτε ἐὰν ὑπῆρξε πρόγραμμα οἰκονομικόν, σχέδιον οἰκονομικὸν εἰς τὸ σύνολον τῶν οἰκονομικῶν ἐκδηλώσεων. Ὅλα ὑπῆρξαν ἐμπειρικά, σπασμωδικά, περιστατικά. Ὅλα ὑπῆρξαν ἀντιφατικά. Ἄς ἀναδράμωμεν εἰς ὅλα τὰ κεφάλαια τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς. Καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τῶν ἐξαγωγῶν καὶ τῆς συναλλαγματικῆς μας πολιτικῆς καὶ τοῦ νομίσματος καὶ τῶν τιμῶν καὶ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων καὶ πρὸ παντὸς τῶν ἀτυχῶν γεωργικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἐσφαγιάσθησαν, ποία συνεπὴς πολιτικὴ ἠκολουθήθη; Καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον ὑπῆρξε σπασμωδικότης, ἀντίφασις, ἀσυνέπεια. Ὑπῆρξεν ἔλλειψις προγράμματος. Αὐτὴ χαρακτηρίζει ὅλην αὐτὴν τὴν περίοδον, καθὼς καὶ ἡ ἔλλειψις στοργῆς πρὸς τοὺς ἐργαζομένους καὶ μοχθοῦντας ἀνθρώπους. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον ἐργατικῶν ἀπεργιῶν. Οἱ ἐργάται ἀποτελοῦν πολύτιμον στοιχεῖον διὰ τὴν χώραν μας, ἀλλὰ πρέπει νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν. Καὶ ἔχει δίκαιον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Πρέπει πράγματι νὰ διατηρήσωμεν τὸ ἐπίπεδον τῶν τιμῶν. Εἰς τὸν σκοπὸν εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀλλὰ ἐρωτᾶται, μὲ ποῖα μέσα, ποῖος θὰ ὑποστῇ τὴν θυσίαν διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν; Καὶ ἡμεῖς ἀπαντῶμεν: Ὄχι οἱ μοχθοῦντες, ὄχι οἱ θυσιαζόμενοι ἄνθρωποι. Οἱ ἔχοντες, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρέπει νὰ ὑποστοῦν τὴν θυσίαν διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν τιμῶν. (Ζωηρὰ Χειροκροτήματα).

§27Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ. (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἄν μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπὴν ἐπὶ τοῦ θέματος. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ δὲν θέλομεν τὰ βάρη νὰ πέσουν ἐπὶ τῶν μοχθούντων, ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πραγματοποιοῦν κέρδη, μὲ τοιαῦτα περιθώρια, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ αὔξησις τῶν ἡμερομισθίων, δι’ αὐτὸ καὶ νομίζοντες, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς ἐπαρκῆ ἐξοπλισμὸν διοικητικὸν διὰ νὰ σχηματίσωμεν γνώμην πραγματικὴν ἐπὶ τοῦ θέματος, κατηρτίσαμεν ἕνα συμβούλιον ἀνώτερον, ὅπως ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου,—δὲν εἶναι ἰδική μας ἐπινόησις— τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς θὰ μελετᾷ μὲ ἀντιπροσώπους καὶ ἀπὸ τὰ 3 μέρη. Δηλαδὴ Κράτος, ἐργάτας καὶ ἐργοδότας οἱ ὁποῖοι ἤθελον πραγματοποιήσει ὡρισμένα κέρδη τὰ ὁποῖα κρίνομεν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαια. Ἑπομένως εἴμεθα σύμφωνοι.

§28Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπήν σας, ἀλλὰ μοῦ δίδει ἀφορμὴν νὰ σᾶς εἴπω. Τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς τὸ τέταρτον ἔτος καὶ δύο μόλις μῆνας πρὸ τοῦ ἀποχαιρετισμοῦ μας σκέπτεσθε νὰ καταρτίσετε μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ μελετήσῃ τὸ ἀληθὲς κόστος τῆς παραγωγῆς, τὸ ἀληθὲς ὕψος τῶν ἡμερομισθίων, τὸ ἀληθὲς κέρδος τῶν βιομηχάνων, τὶ ἀποδεικνύει, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Εἶναι ὁ εὔγλωττος παραστάτης μου. Παρέχει τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ἐπὶ μίαν τετραετίαν πελαγοδρομεῖ ἡ Κυβέρνησις, καὶ μόλις εἰς τὸ τέταρτον ἔτος ἀναζητεῖ στοιχεῖα διὰ νὰ χαράξῃ ἐργατικὴν πολιτικήν! (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατί, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Λαοῦ ἔχει πλέον ὡριμάσει ἡ ἀπόφασις τῆς πολιτικῆς μεταβολῆς, καὶ χαίρω, διότι σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν ἐπὶ τέλους ὁριστικὰς ἀποφάσεις, χαίρω διότι ἀνήγγειλεν ὅτι βαδίζομεν πρὸς τὸν Λαόν. Καὶ διὰ τοῦτο δὲν προτιθέμεθα νὰ θέσωμεν σήμερον πολιτικὸν ζήτημα, διότι ἔπαυσε πλέον νὰ ὑπάρχῃ πολιτικὸν ζήτημα τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὑπάρχει πολιτικὸν ζήτημα τῆς Βουλῆς ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Εἴμεθα σύμφωνοι διὰ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἀνήγγειλεν. Εἶχε νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δύο γνωστῶν ἐκλογικῶν συστημάτων, τοῦ ἀναλογικοῦ καὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ. Ἀπροόπτως ἐνεφανίσθη ἀπὸ τὴν Νέαν Ὑόρκην τὸ μετέωρον τοῦ μικτοῦ. Ἠκούσαμεν, ὅτι εὑρέθη σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει μαγικὰς ἰδιότητας, διότι κατορθώνει νὰ δημιουργήσῃ ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐπιτρέψῃ ἐκπροσώπησιν τῆς μειοψηφίας.

§29Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Πρόεδρε, δὲν νομίζετε, ὅτι τὸ μικτὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρατε, θὰ ἦτο ἐπ’ ὠφελείᾳ ὑμῶν;

§30Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Βλέπετε τὴν αὐτοθυσίαν μου, κ. Πρόεδρε (ζωηρὰ χειροκροτήματα). Φραστικῶς ἡ ἐμφάνισις τοῦ μικτοῦ πράγματι ἔθελγε. Διότι εἶχεν ὅλας τὰς ἀρετὰς καὶ ἦτο ἀπηλλαγμένον ἀπὸ ὅλας τὰς κακίας! Ἀλλὰ μία ἐγγυτέρα ἀνάλυσις ἐπροκάλεσεν ἔκπληξιν, διότι, ὅπως ἀνεκοίνωσα εἰς τὸν τύπον, ἐὰν τὸ ἕνα κόμμα, τὸ σχετικῶς πλειοψηφοῦν, ἐλάμβανεν 90 βουλευτάς, αὐτομάτως οἱ 90 θὰ διεστέλλοντο εἰς 210. Καὶ ἐὰν τὸ δεύτερον ἐλάμβανεν 89, αὐτομάτως θὰ συνεστέλλετο εἰς τὸ 50! Καὶ τὸ ὠνόμασα «μαγικὴ εἰκόνα». Καὶ θὰ ἦτο ἀσφαλῶς δύσκολον εἰς τὸν Λαόν μας νὰ πεισθῇ, ὅτι αὐτὸ ἦτο ἐκλογικὸν σύστημα. Ἀλλὰ πέραν τοῦ μικτοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀπωλέσθη εἰς τὸν ὠκεανόν, εἴχομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τοῦ πλειοψηφικοῦ καὶ τῆς ἀναλογικῆς. Καὶ ἐὰν μὲν ἐπρόκειτο τὰ κριτήρια νὰ εἶναι κομματικά, ἕκαστος εἶναι φυσικὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ σύστημα τῆς ἀρεσκείας του. Ἀλλὰ ἡμεῖς κριτήρια τῶν ἐκλογικῶν συστημάτων χρησιμοποιλοῦμεν ἐθνικά. Καὶ μὲ τὰ ἐθνικὰ κριτήρια θὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀρετὰς καὶ τὰ ἐλαττώματά των. Λέγουν, ὅτι τὸ πλειοψηφικόν, ἔχει μίαν βασικὴν ἀρετήν. Ἐξαφανίζει τὰ μικρὰ κόμματα καὶ δημιουργεῖ ἰσχυρὰς Κυβερνήσεις. Τὸ ἐπιχείρημα ὅμως εἶναι ἐσφαλμένον. Διότι εἰς τὸ πλειοψηφικὸν θὰ γίνουν συνασπισμοὶ κομμάτων, καὶ ὄχι ὁμοιογενεῖς συνδυασμοί. Ἑπομένως τὰ μικρὰ κόμματα ἐπιζοῦν ἐντὸς τῶν συνασπισμῶν. Καὶ μάλιστα ὑπαγορεύουν τοὺς ὅρους των, διότι ἀπὸ τὴν ἰδικήν των συμμετοχὴν ἐξαρτᾶται τὸ σύνολον τοῦ ἀποτελέσματος. Ἰδοὺ διατὶ ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς δὲν πραγματοποιεῖται. Ἀντιθέτως ὅμως τὸ πλειοψηφικὸν ὁδηγεῖ εἰς βαρείας συνεπείας διὰ τὴν χώραν. Διότι ἀναβιώνει τὸν διχασμόν. Καὶ τὸν παλαιὸν πολιτειακὸν διχασμόν, καὶ προσθέτει ἐπίσης ἕνα νέον, ἰδιότυπον. Ἔπειτα ἀπὸ τὴν συγκρότησιν τῶν 2 μεγάλων συνασπισμῶν τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἀναποφεύκτως τὰ συνθήματα τοῦ ἀγῶνος θὰ εἶναι «συνοδοιπόροι» καὶ «μοναρχοφασίσται». Καὶ ἡ δυσφήμησις δὲν θὰ χρειάζεται νὰ προέρχεται ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς. Θὰ μεριμνῶμεν ὅλοι διὰ τὴν δυσφήμησιν τῆς Ἑλλάδος. Ἰδοὺ διατὶ πιστεύω, ὅτι οἱ συνασπισμοὶ τοῦ πλειοψηφικοῦ δὲν ὠφελοῦν. Βλάπτουν τὴν χώραν. Καὶ μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἀναπτύξω τὰς γενικωτέρας γνώμας μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Φρονῶ, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν δύο πολιτικῶν κομμάτων εἶναι πράγματι ἰδεώδης ὡς λειτουργία τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἀλλὰ εἶναι θεσμὸς Ἀγγλοσαξωνικός. Προϋποθέτει ἤμερα πολιτικὰ ἤθη καὶ μακρὰν παράδοσιν ὁμαλότητος. Εἰς Χώραν ὅμως, ἡ ὁποία ἔχει προσφάτους σκληροὺς διχασμοὺς τὰ δύο κόμματα γίνονται ἀμέσως παρατάξεις, μέτωπα καὶ διχασμοί. Ἰδοὺ διατί—καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῶν συναδέλφων ἐπὶ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς— πρέπει βεβαίως νὰ ἀποκλεισθοῦν τὰ πολλὰ κόμματα. Ἀλλὰ πρέπει κατ’ ἴσον λόγον νὰ ἀποφευχθοῦν τὰ δύο εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἰδίως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας. Καὶ εἰς τοῦτο πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ γενικώτερον ἐθνικὸν συμφέρον. Ἰδοὺ διατί, κύριοι συνάδελφοι, φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναλογική, ὀρθῶς ἐπροτιμήθη. Ἀλλὰ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐνισχύσῃ τὰ μεγαλύτερα καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰ μικρότερα κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν πράγματι μίαν δυσχέρειαν εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς κοινοβουλευτικῆς μας ζωῆς. Αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας θὰ προτείνωμεν, εἶναι αἱ ἑξῆς: Εἰς τὴν δευτέραν κατανομὴν τοῦ ἀναλογικοῦ, θὰ πρέπει νὰ ἐπιτρέπεται νὰ μετέχουν μόνον τὰ κόμματα, ὅσα ἐξησφάλισαν τὸ ἕνα δέκατον (⅒) εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν, ὄχι μόνον εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ ἐφετείου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι πράγματι γενικώτερα, πανελλήνια κόμματα. Καὶ φρονοῦμεν ἐπίσης, ὅτι ἡ τρίτη κατανομὴ πρέπει νὰ ἀποβαίνῃ ὑπὲρ τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος κόμματος. Πέραν τούτων, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὡς ἐπιβαλλόμενον διὰ τὴν περισσότερον εὔρυθμον λειτουργίαν τῆς κοινοβουλευτικῆς μας ζωῆς, εἶναι, ὅπως καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ὑπεστηρίξαμεν, ὅτι «κόμματα εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, θὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωνται ὅσα ἔχουν λάβει ἢ τὸ δέκατον τῶν ψήφων, ἢ τὸ δέκατον τῶν βουλευτῶν». Ἐπιμόνως ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, οἱ φίλοι μου ὑπεστήριξαν αὐτὴν τὴν ἄποψιν. Ἐπιθυμῶ σήμερον νὰ καταθέσω τὴν ἀκόλουθον πρότασιν νόμου:... (Ἀναγινώσκει).... Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, νὰ συγκαλέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσουν. Ἡ παράκλησίς μας εἶναι νὰ ληφθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος μία ἀπόφασις. Φρονοῦμεν, ὅτι μὲ τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δημιουργεῖται μεγαλυτέρα εὐρυθμία εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτικοῦ βίου.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὥστε τὸ πλειοψηφικὸν τὸ ἐγκαταλείπετε;

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ ἀναλογικὸν ὑπηρετεῖ τὸ γενικώτερον συμφέρον. Ἄν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνῃ τὰς εὐθύνας τοῦ πλειοψηφικοῦ, ἐδήλωσα ἤδη καὶ ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ τοῦ βήματος, τὸ ἀποδέχομαι. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μίαν ἐρώτησιν. Εἰς τὸ κείμενον τῆς δηλώσεώς του, οὐδαμοῦ ἀνέγνωσα ἢ ἤκουσα «ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν». Τὶ συμβαίνει; (Γέλωτες).

§33Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν νομίζω, ὅτι ἀποτελεῖ ἀντικείμενον προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ἀνακοινώσεως τῆς Κυβερνήσεως, τὸ γεγονός, τὸ ὁποῖον θίγετε, κ. συνάδελφε. Τὰ κόμματα τὰ συναπαρτίζοντα τὴν Κυβέρνησιν, ἕως τώρα ἔχουν ἐκπεφρασμένην ἐπ’ αὐτοῦ γνώμην, ἐπὶ τῆς ἀνάγκης αὐτῆς, παρέλκει δὲ ἐντελῶς ἡ ἀνακοίνωσις ἐν προκειμένῳ, δοθέντος, ὅτι εἶναι ἐκπεφρασμένη ἡ γνώμη των. Δὲν ἔχουν ν’ ἀναθεωρήσουν τὰς σκέψεις των.

§34Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἔχω λόγους νὰ εὐχαριστήσω, οὔτε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν σιωπήν του, οὔτε τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον, διὰ τὴν ἀπάντησίν του. Διότι «ἐκπεφρασμένη» δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ εἶναι ἡ γνώμη. Ἐταλαιπωρήθημεν μίαν ἄλλην ἑσπέραν, ὅταν εἴπωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσιακῆς. Καὶ τότε καὶ οἱ δύο Ἀντιπρόεδροι ἐξηγέρθησαν καὶ μοῦ εἶπον. Ἠμπορεῖ κατ’ ἄτομον νὰ ἔχωμεν ἐκδηλώσει γνώμην ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσιακῆς. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε τὸ ἀπεφάσισε. Καὶ ἀπόψε πληροφορούμεθα, ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ ἀνακοίνωσις. Ἡ γνώμη εἶναι «ἐκπεφρασμένη».

§35Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργ. Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποφασίσῃ τοῦτο καὶ νομίζω, ὅτι δέχεσθε καὶ σεῖς νὰ σεβασθῆτε τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δικαιοῦται νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος.

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι Κυβέρνησις πολιτικὴ καὶ ἔχει πολιτικὴν γνώμην ἐπὶ τῶν πολιτικῶν λύσεων. Δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ διορίσῃ τὴν ὑπηρεσιακήν, εἶναι ὅμως ἁρμοδία καὶ ὀφείλει νὰ ἔχῃ πολιτικὴν γνώμην διὰ τὴν ὑπηρεσιακήν.

§37Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ σᾶς εἶπον τὴν γνώμην μας, τὰ περαιτέρω δὲν εἶναι ἰδικά μας.

§38Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω, διότι τὸ ζήτημα ἔληξε. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ ἐνεργηθοῦν μὲ ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν.

§39Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἶσθε ἐλεύθερος νὰ ἀποτελέσητε, ἐὰν θέλετε, τὸν ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος. Ἡμεῖς, νομίζομεν, ὅτι ἔχομεν ὡρισμένην ὑποχρέωσιν. Ἡ γνώμη μας εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐξεφράσαμεν. Πέραν αὐτοῦ ἀνήκει, εἰς ὅποιον ἀνήκει, τὸ δικαίωμα αὐτό. Σᾶς εἴπομεν τὴν γνώμην μας.

§40Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐζήτησα, ὅ,τι δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ κείμενον καὶ μᾶς ἐδόθη προφορικῶς. Τὸ θέμα ἔληξε.

§41Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Ὄχι ὅπως τὸ θέτετε σεῖς.

§42Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δηλαδή; Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι μάταιον νὰ ἐπιμείνω περισσότερον, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, μᾶς ἔδειξε καὶ πάλιν ἀπόψε, ὅλο τὸ τάλαντον τῆς ἰδικῆς του τέχνης τοῦ κυβερνᾶν! Καὶ τώρα, κ. βουλευταί, εἰσέρχομαι εἰς ἄλλο θέμα: Ποία θὰ εἶναι ἡ τύχη τοῦ Κ.Κ.Ε. κατὰ τὰς προσεχεῖς ἐκλογάς; Δὲν ἀναφέρεται τοῦτο εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις. Ἡ ἰδική μας γνώμη, τὴν ὁποίαν διεκηρύξαμεν, εἶναι, ὅτι διὰ λόγους καὶ ἠθικοὺς καὶ ψυχολογικοὺς καὶ ἐθνικοὺς καὶ πολιτικούς, εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ κόμματος τῆς προδοσίας καὶ τοῦ ἐγκλήματος. (Χειροκροτήματα). Ἡ γνώμη τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ μία γενικὴ διάταξις, ἡ ἀκόλουθος. «Δὲν ἀναγνωρίζονται ὡς πολιτικὰ κόμματα ὅσα ἔχουν ἐξάρτησιν ἀπὸ τὸ Ἐξωτερικόν, λειτουργοῦν συνωμοτικῶς καὶ ἀποβλέπουν εἰς τὴν βιαίαν κατάληψιν καὶ διατήρησιν τῆς Ἀρχῆς».

§43Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Τὸ προτείνετε ὡς διάταξιν;

§44Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Γνωρίζετε ὑποθέτω, ὅτι ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος 509 τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1947, ὁ ὁποῖος σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως ἔθεσεν ἐκτὸς νόμου τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Μεταγενεστέρως Ψήφισμα, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὰ ψηφία, νομίζω, τὸ Ψήφισμα ΜΗʹ ἐπεβεβαίωσε τοῦτο καὶ ἐπεξήγησεν ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἀνάγεται καὶ εἰς τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν παραφυάδας, δηλαδὴ συγκεκαλυμμένην μορφήν, τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος.

§45Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν δήλωσιν, ὅτι αἱ διατάξεις αὐταὶ θὰ παραμείνουν ἐν ἰσχύϊ. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς τὸ συμπέρασμα τῶν λόγων μου. Δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν μεγαλεπήβολα ἔργα.

§46Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Χαίρετε, δηλαδή, διὰ τὴν δήλωσιν αὐτὴν καὶ δὲν ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας; Τὸ θεωρεῖτε αὐτὸ ἐπαρκές;

§47Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πληρέστερον εἶναι τὸ κείμενον τῆς ἰδικῆς μου προτάσεως. Ἀλλὰ, δὲν τὴν θεωρῶ ἐπείγουσαν ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι τὸ κύριον θέμα ἔχει ἤδη ρυθμισθῆ διὰ τῶν κειμένων νόμων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ παραμείνουν ἐν ἰσχύϊ. Ἀσφαλῶς ὅμως, πληρεστέρα εἶναι ἡ διατύπωσις τὴν ὁποίαν ἐπρότεινα, διότι μὲ αὐτὴν, ὅλα τὰ κόμματα τῆς βίας, ὅλαι αἱ πέμπται φάλαγγες καταργοῦνται. Καὶ θὰ ἐλαττωθῇ καὶ ἡ προσπάθεια τῆς κατασυκοφαντήσεως, διότι ἡ διάταξις ἀφορᾷ καὶ τὸν Κομμουνισμὸν καὶ τὸν Φασισμόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρξουν τυχὸν δημοκρατικοὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπικρίνουν, συντόμως θὰ ἐννοήσουν. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι συντόμως θὰ ἀποτελέσῃ παγίαν καταστατικὴν διάταξιν ὅλων τῶν δημοκρατικῶν πολιτευμάτων, διότι εἶναι γνησία δημοκρατικὴ διάταξις. Εἶναι τιμία ὑπεράσπισις τῆς ἐλευθερίας. Καὶ ὅπως πάντοτε διεκήρυξα, ὅσοι πιστεύουν εἰς τὰ ἰδεώδη των, τὰ ὑπερασπίζουν. Διότι πιστεύομεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἐλευθερίας, ὀφείλομεν νὰ τὰς ὑπερασπίσωμεν. Κύριοι βουλευταί, δὲν ζητῶ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ὁ βίος εἶναι πλέον βραχὺς, μεγαλεπήβολα ἔργα. Ἀλλ’ ἔχει ἐνώπιον αὐτῆς κρίσιμα θέματα, κοινωνικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα συμπίπτουν μὲ τὰς τελευταίας ἡμέρας της καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Εἶναι αἱ ἀπεργίαι τῶν ἐργατῶν, εἶναι αἱ ἀπεργίαι τῶν ἐκπαιδευτικῶν, εἶναι οἱ στεναγμοὶ τῶν ἀγροτῶν. Εἶναι οἱ τραγικοὶ συνταξιοῦχοι. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὁδηγηθῇ εἰς κοινωνικὰς λύσεις καὶ νὰ ἐπισπεύσῃ αὐτὴν τὴν λειτουργίαν τῶν νέων Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ἀκολουθήσουν τὴν μακαριότητα τῶν ἄλλων ρυθμῶν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀποδώσουν ἔργον εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον. Ἰδοὺ διατὶ ἀπευθυνόμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ τῆς εἴπωμεν. Τὸ πρῶτον καθῆκόν της εἶναι, ἡ ὀργάνωσις ἐλευθέρων ἀδιαβλήτων ἐκλογῶν. Τὸ ἀμέσως ἑπόμενον καθῆκόν της, εἶναι νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὴν ταχυτέραν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὡς κῶδιξ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ συντόμως. Καὶ ἐπίσης καθῆκόν της εἶναι, νὰ δώσῃ μίαν δικαίαν κοινωνικὴν λύσιν εἰς τὰ μεγάλα προβλήματα τὰ ὁποῖα ἔχουν δημιουργήσει αἱ ἀπεργίαι, τὴν βασιμότητα τῶν αἰτημάτων τῶν ὁποίων καὶ αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀναγνωρίζουν. Ὅσον διὰ τὸ μέγα ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὸ ὁποῖον ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦτο βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ γόνος εἶναι ὀλίγος καὶ ἡ μακρά της παράδοσις, μᾶς ἐμποδίζει νὰ τὸ ἐλπίζωμεν. Θὰ ἔλθῃ ἡ προσεχὴς ἐτυμηγορία τοῦ Λαοῦ καὶ ἀπὸ αὐτὴν θὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀναγέννησιν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὴν νίκην τῆς εἰρήνης (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§48Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημοσ. Τάξεως). Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν ἔκαμε καμμίαν κρίσιν ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἀπορρέουν ἐκ τοῦ ἄρθρου 51, συνεπῶς, δὲν ὀφείλω καμμίαν ἀπάντησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον Ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§49Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἕως τώρα ἀπετέλει παγίαν συνήθειαν τῶν ἡγετῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὑπερήφανος σιωπή. Σήμερον βλέπω, ὅτι προσχωρεῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως. (Χειροκροτήματα).

§50Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργ. Δημοσ. Τάξεως). Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὸ θέμα αὐτό, οὐδεμία ὑπάρχει περίπτωσις ἀπαντήσεως. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Δούμπας).

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§52Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ περατωθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις, νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ προέκρινε ἡ Βουλὴ νὰ διακόψωμεν ἀπόψε τὴν συζήτησιν καὶ νὰ συνεχίσωμεν αὔριον.

§53Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἀπόψε.

§54ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο πολλοὶ βουλευταὶ ἐγείρονται καὶ ἀποχωροῦν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ οἱ κ.κ. Σ. Γονατᾶς καὶ Ν. Ζέρβας).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ζαλοκώστας, ἔχει τὸν λόγον, προκειμένου νὰ ἀναγνώσῃ δήλωσιν τοῦ Νέου Κόμματος.

§56Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. «Αἱ ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅ,τι ἀφοροῦν τὸ παρελθόν, ἀφήνουν τὸ Ν. Κόμμα ἀδιάφορον. Καὶ τοῦτο, καθόσον ὡς ἀπολογισμὸς μὲν ἔργου, δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθοῦν, τοῦ ἀπολογισμοῦ προϋποθέτοντος ἔργον, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ, εἰλικρίνει δὲ δὲν διακρίνει αὐτὴν διὰ νὰ ἀπολογηθῇ, ἔστω δι’ ὅ,τι δὲν ἔπραξεν ἢ ἔπραξε κακῶς. Τὸ δὲ ἀληθῶς περίλαμπρον ἔργον τοῦ Στρατοῦ, ὑπὸ τὴν φωτεινὴν καθοδήγησιν τοῦ Στρατάρχου Παπάγου, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐξ ἀντιθέτου, αἱ ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὅ,τι ἀφοροῦν τὸ μέλλον τυγχάνουν τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς τοῦ Νέου Κόμματος. Ἡ Κυβέρνησις, πάσχουσα ἐκ ψευδαισθήσεως ἢ ὑποκρινομένη, ὅτι θεωρεῖ τὰ πάντα ἐξομαλυνθέντα καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν παραδεισιακήν, ἐξήγγειλεν, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ θὰ προκηρύξῃ ἐκλογάς, ὑποσχομένη τὴν κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα ἀπὸ τοῦδε μέχρι τῆς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν ἐκπλήρωσιν τῶν πάντων, εἰς τρόπον ὥστε αὗται καὶ τυπικῶς, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς νὰ ἀποβοῦν γνήσιαι. Ἡ ταῦτα ἐξαγγέλλουσα Κυβέρνησις, οὐδέποτε ὑπῆρξε πτωχὴ εἰς ὑποσχέσεις. Εὐχόμεθα μόνον, ὅσον καὶ ἂν ἀμφιβάλλωμεν, νὰ μὴ διαψευσθῇ καὶ τὴν φορὰν αὐτήν. Ἄς σημειωθῇ, πρὸς τούτοις, ὅτι κατὰ τὸ ὑπολειπόμενον βραχὺ μέχρι τῶν ἐκλογῶν χρονικὸν διάστημα, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι ἠναγκασμένη νὰ ἀντιμετωπίζῃ τὸ ὀξὺ κοινωνικὸν πρόβλημα, τὴν κατὰ θλιβερὸν τρόπον γινομένην ἀποκατάστασιν τῶν συμμοριοπλήκτων, τὴν ἄρσιν πάντων τῶν μέτρων ἀσφαλείας καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν καὶ τὴν ἀνοικοδόμησιν, ταὐτοχρόνως τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν κόμματα θὰ προετοιμάζουν τὴν ἐκλογικήν των ἐπικράτησιν καὶ λόγῳ τούτου βασικὰ προβλήματα, ὡς ἡ λήθη καὶ ἡ ἀπόφασις ὅλων διὰ μεγάλας θυσίας, θὰ μετατίθενται εἰς τὴν περιοχὴν τῶν συνθημάτων τοῦ ἐκλογικοῦ ἀγῶνος. Τὸ Νέον Κόμμα φρονεῖ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Χώραν εἰς ἐκλογὰς, καὶ ἀφοῦ διαθέτει πλειοψηφίαν εἰς τὸ Σῶμα, θὰ προσέφερε πράγματι ὑπηρεσίαν, ἐάν, ἀντὶ ἄλλων ἀνακοινώσεων, προέτεινε τὴν καθιέρωσιν τοῦ πλειοψηφικοῦ συστήματος, διὰ νὰ προβῇ, εὐθὺς μετὰ ταῦτα, εἰς τὴν διάλυσιν τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ εἰς τὴν προκήρυξιν ἀμέσων ἐκλογῶν. Τοιουτοτρόπως, τουλάχιστον, θὰ παρείχετο ἀμέσως ἡ εὐκαιρία διὰ νὰ ἀποφανθῇ ὁ Λαὸς καὶ προσέτι ἡ δυνατότης διὰ νὰ ἐκλέξῃ οὗτος ἰσχυρὰν καὶ ὁμοιογενῆ Κυβέρνησιν. Τὸ Νέον Κόμμα δὲν ἔχει βεβαίως λόγον νὰ μεταβάλλῃ τὴν πολιτικήν του. Τὸ ἐναντίον: ἐφ’ ᾧ ἂν ἀχθῇ ἡ συζήτησις εἰς ψηφοφορίαν θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν».

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικοφρόνων, κ. Θεόδωρος Τουρκοβασίλης.

§58Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν τονίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τερματισθῇ ταχέως ἡ συζήτησις, διότι καὶ ὁ χρόνος εἶναι ὀλίγος καὶ ἡ ἐργασία μεγάλη. Εἶναι ὅμως δύσκολος ἡ θέσις ἡ ἰδική μου, ἐφ’ ὅσον οἱ ἄλλοι πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ ἀπεχώρησαν.

§59Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἴθισται μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ζητήσουν οἱ ἀρχηγοὶ κομμάτων τὴν ἀναβολήν, νὰ δίδεται αὕτη διὰ τὴν ἑπομένην. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἤρχισεν ἡ συζήτησις, δὲν δύναται νὰ διακοπῇ. Ἐὰν οἱ κ.κ. Ἀρχηγοὶ δὲν εἶναι ἕτοιμοι νὰ ὁμιλήσουν, ἂς τὸ δηλώσουν, ὥστε νὰ τοὺς διαδεχθοῦν ἄλλοι ρήτορες.

§60Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ προβοῦν εἰς τοιαύτην δήλωσιν.

§61Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα μετὰ ποιᾶς τινος πικρίας, διότι μία αἴτησις, ἔστω καὶ ἔμμεσος τῶν ἀξιοτίμων κ. Ἀρχηγῶν τῶν Πολιτικῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή. Ἀναγνωρίζω ὅμως, ὅτι ἡ ἐπιμονὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον μας, ὑπῆρξεν ἀπολύτως δεδικαιολογημένη καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα. Κύριοι βουλευταί, αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, μοῦ ἔκαμον τὴν ἐντύπωσιν ἑνὸς ὡραίου ὑπερασπιστικοῦ ὑπομνήματος. Πλὴν ἡ Κυβέρνησις, ἀτυχῶς, δὲν εἶναι δυνατόν, διὰ τοῦ συντελεσθέντος ἔργου της νὰ ἐνθουσιάζῃ κανένα. Δὲν ἠξεύρω ποίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν προσέφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς, ἀλλὰ ὁμολογῶ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων, προσέφερεν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι μὲ πολλὴν ἀριστοτεχνικὴν ἱκανότητα, κατώρθωσε νὰ παρουσιάσῃ εὐπροσώπως τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν εἶναι πλῆρες ἀποτυχιῶν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς κυβερνητικῆς δράσεως.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ τὸ ἑξῆς ἀληθέστατον. Ὅτι δὲν δικαιοῦται νὰ ὀνομάζεται πολιτικὸς ἀνὴρ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀγορεύει διὰ μακρῶν καὶ δὲν παραμένει εἰς τὴν αἴθουσαν διὰ νὰ ἀκούσῃ πῶς θὰ τοῦ ἀπαντήσουν. (Χειροκροτήματα).

§63Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ, ἀτυχῶς, συμβαίνει κατὰ κανόνα. Οἱ ὁμιλοῦντες ἀπέρχονται καὶ ἀσχολοῦνται περισσότερον μὲ τὴν διόρθωσιν τῶν πρακτικῶν διὰ τὰς ἐφημερίδας. Ἐγὼ δὲν θὰ ἔκανα τοῦτο ποτέ, διότι νομίζω, ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ καθήσω, διὰ νὰ ἀκούσω καὶ τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι θὰ ὁμιλήσουν μετὰ ἀπὸ ἐμέ. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὸ βαρύτερον μέρος, τὸ μέρος τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ πλέον ηὐξημένον βάρος, εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν δρᾶσιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Διότι περὶ τῶν ἄλλων κεφαλαίων, μὲ τὰ ὁποῖα ἠσχολήθησαν αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ παρὰ δι’ ἐλαχίστων. Θὰ ἀσχοληθῶ ὅμως μὲ τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ἡ ἀντιπροσωπεία μας εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἀντιμετώπισεν τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μὲ τὴν ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατέληξεν αὕτη. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγον τὴν Βουλὴν, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ καθ’ ἡμᾶς τὸ κύριον μέρος τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ἀμέσως καὶ ἄνευ περιστροφῶν, ὅτι ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία εἰς τὸν Ο.Η.Ε. δὲν ηὐτύχησεν νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν. Ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐξεδόθη ἐκ μέρους τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς τερματισάσης τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ κανέναν ἀπολύτως Ἕλληνα. Ἱκανοποίησε μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία τόσον διὰ τῶν μελῶν της ἐν Ἀμερικῇ, ὅσον καὶ διὰ τοῦ Προέδρου της ἐνταῦθα, ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ τὴν ἀπόλυτον αὐτῆς ἱκανοποίησιν, ἀντὶ νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν κακὴν αὐτὴν ἀπόφασιν φθάνουσα καὶ μέχρι παραιτήσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποί του, ἀνεμέναμεν μετὰ βεβαιότητος, ὅτι μετὰ τὰς στρατιωτικάς μας νίκας, ἰδίως τὰς τελευταίας τῶν μαχῶν εἰς τὸ Βίτσι, τὸν Γράμμον καὶ τὸ Μπέλες, αἱ ὁποῖαι ἐκίνησαν τὸν θαυμασμὸν ὅλου τοῦ πολιτισμένου κόσμου, νίκας αἱ ὁποῖαι εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα τὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ καὶ τὴν ἀποπομπήν, ἢ τὴν διαφυγὴν τῶν ὑπολειμμάτων αὐτοῦ ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, θὰ ὤφειλεν ὁ Ο.Η.Ε., ὁ ὁποῖος ἔδει νὰ εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, κατόπιν ἀναπτύξεως βεβαίως τῆς ἀντιπροσωπείας μας αὐτὴν τὴν ἐνεστῶσαν, τὴν καίουσαν ἑλληνικὴν πραγματικότητα, νὰ ἐκδώσῃ πολὺ διάφορον ἀπόφασιν ἐκείνης τῆς ἀτόνου καὶ πλατωνικῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν. Ἀνεμένομεν πάντες οἱ Ἕλληνες θετικῶς καὶ βεβαίως, ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. πλέον θὰ ἔκλεινε τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τοῦ ἑλληνικοῦ συμμοριτισμοῦ, ἐκδίδων μίαν θετικὴν ἀπόφασιν κατοχυρώνουσα τὰς νίκας τοῦ Στρατοῦ μας, μετὰ διπλωματικῆς μάλιστα δεσμεύσεως τῶν ὑπευθύνων τοῦ Ἑλληνικοῦ δράματος. Ἀτυχῶς, τοιαύτην ἀπόφασιν δὲν ἐπέτυχεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑπομένως δὲν δικαιοῦται νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον αὐτῆς, κατὰ τὴν τελευταίαν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ Ο.Η.Ε. Εἶναι ζήτημα, ἐὰν ποτὲ ἄλλη ἀντιπροσωπεία εἰς διεθνὲς συνέδριον εἶχεν τόσον ἰσχυρὰ καὶ ἀκλόνητα ἐπιχειρήματα, ὅσα ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία κατὰ τὴν τελευταίαν Γενικὴν Συνέλευσιν τοῦ ΟΗΕ. Πάνοπλος μετέβη ἡ ἀντιπροσωπεία μας διὰ τῶν περιλάμπρων νικῶν τῶν ἐνόπλων ἐθνικῶν μας δυνάμεων εἰς τὸν ΟΠΕ καὶ τὰς ὁποίας νίκας ἀπὸ προσωπικὴν αὐτῆς ἀπειρίαν καὶ ἀνεπάρκειαν δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀξιοποιήσῃ. Ἡ εὐθύνη της εἶναι βαρυτάτη ἔναντι τοῦ στρατοῦ μας καὶ τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου. Εἶναι τῆς μεγαλυτέρας ἀπορίας ἄξιον, τὸ γεγονός, ὅτι δὲν κατώρθωσεν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ ἀνεπάρκειαν ἡ ἀντιπροσωπεία μας νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν κατὰ προσήκοντα τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ ἀφήσῃ τὴν ἀνάλογον ἀπήχησιν εἰς τοὺς κριτὰς, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ ἐκδώσουν ὁριστικὴν ἀπόφασιν, τερματίζουσαν τὸ δρᾶμα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δεσμεύουσαν διπλωματικῶς τοὺς ὑπευθύνους τοῦ τρομεροῦ αὐτοῦ δράματος.

§64Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τὸ κείμενον τῆς ἀποφάσεως σχολιάζετε;

§65Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Βεβαίως. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ποιότητος τῆς ἀποφάσεως, ἡ ὁποία μηδαμινὴν ἔχει τὴν ἀξίαν ἢ ὀρθότερον δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ἀξίαν. Ἡ πλειοψηφία ἀναμφισβητήτως εἶναι μεγάλη, ἀλλὰ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἀπόφασις; Οὐδεμίαν ἀπολύτως. Εἶναι ἀνύπαρκτος κατ’ οὐσίαν. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ πλειοψηφία μὲ τὴν ὁποίαν ἐξεδόθη, κ. Ὑπουργέ. Ὁ ἑλληνικὸς λαός, μὲ τὰς νίκας τὰς ὁποίας ἐπέτυχε διὰ τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ, εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐπιτύχῃ οὐσιαστικὴν ἀπόφασιν, ἔστω καὶ μὲ μικροτέραν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ ἀπόφασιν, τερματίζουσαν ὁριστικῶς τὸ δρᾶμα του. Καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν δὲν τὴν ἐπέτυχεν. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐπέτυχε μίαν τοιαύτην ἀπόφασιν, ἀλλὰ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἡ Ἑλλὰς ἐσύρθη καὶ ἐκάθησεν, ἀπὸ τὴν ἀνικανότητα τῶν ἀντιπροσώπων μας, εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι ἡττημένων κομμουνιστῶν κατώρθωσαν νὰ μετατρέψουν τὴν ἧτταν ἐκείνων τοὺς ὁποίους ἐξεπροσώπουν, εἰς ἐπίθεσιν εἰρηνιστικὴν καὶ νὰ ἀντιστρέψουν τοὺς ρόλους, ὥστε οἱ ἰδικοί μας ἀντιπρόσωποι νὰ λάβουν τὸν ρόλον τοῦ ἡττημένου, τὸν ρόλον τοῦ ἀπολογουμένου, τὸν ρόλον τοῦ ἀμυνομένου! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποτυχία τῆς ἐθνικῆς μας ἀντιπροσωπείας. Ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου τῆς ἀποχαλινώσεως, ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Σοβιετ. Ἑνώσεως, νὰ ὁμιλήσῃ ἀκόμη καὶ περὶ θηριωδιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐναντίον τῶν κομμουνιστῶν! Καὶ δὲν ἐδράξατο ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία τῆς εὐκαιρίας αὐτῆς διὰ νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. ὁλόκληρον τὸ δρᾶμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὄχι μόνον κατὰ τὴν τελευταίαν τριετίαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τριετίαν τῆς Κατοχῆς. Ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ Λέϊκ Σαξές, ὤφειλεν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νὰ εἶναι ἑτοίμη καὶ πάνοπλος μὲ ὅλας τὰς φωτογραφίας τῶν θυμάτων τοῦ κομμουνισμοῦ, καὶ νὰ παρουσιάσῃ ἐνώπιον τῆς Πολιτικῆς του Ἐπιτροπῆς σπαρταριστὰ τὴν εἰκόνα τῶν θηριωδιῶν τῶν κομμουνιστῶν κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ νὰ συγκινήσουν καὶ τοὺς τοίχους ἀκόμη τοῦ μεγάρου τοῦ Ο.Η.Ε. μὲ τὰ ὅσα ὑπέστη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ μέρους τῶν ἀνθρωπομόρφων αὐτῶν τεράτων. Ἔδει νὰ τονισθῇ κατὰ κόρον ἐνώπιον τῶν διεθνῶν κριτῶν, ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς, ὅλαι αἱ χαράδραι τῆς Πελοποννήσου καὶ τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, εἶχον πληρωθῆ ἀπὸ πτώματα ἐθνικοφρόνων. Ὅτι εἰς μίαν περιοχήν, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν ἰδιαιτέραν περιφέρειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατάγεται καὶ ἐκλέγεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπάρχει ἓν βάραθρον ἀπύθμενον, τὸ βάραθρον τοῦ Φενεοῦ, τῆς Στυμφαλίας, τὸ ὁποῖον ἐπληρώθη μὲ 800 πτώματα ἐθνικοφρόνων. Καὶ ἔπρεπε νὰ μάθουν ἐκεῖ κατὰ τίνα τρόπον ἐπληρώθη: Μὲ τὸ γλωσσίδι τῆς καμπάνας τῆς ἐκκλησίας τοὺς ἐκτύπων εἰς τὸ ἰνιακὸν ὀστοῦν καὶ τοὺς ἔρριπτον εἰς τὸ βάραθρον ἡμιθανεῖς. Εἷς ἱερεὺς ἐρρίφθη εἰς τὸ βάραθρον αὐτὸ μὲ πέντε τέκνα του, ἀκόμη καὶ νήπια καὶ γυναῖκες, πάσης ἡλικίας ἐρρίπτοντο εἰς τὸ βάραθρον καὶ τῶν ὁποίων θυμάτων αἱ οἰμωγαὶ ἠκούοντο ἐπὶ ἡμέρας. Αὐταὶ εἶναι θηριωδίαι, κ. Βισίνσκυ, καὶ διεπράχθησαν ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους δὲν ἐντρέπεσθε νὰ ἐκπροσωπῆτε. Φαντάζεσθε ποίαν ἐντύπωσιν θὰ ἔκαμνον τὰ σπαρακτικὰ αὐτὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὅμως διέφυγον τῆς μνήμης, ἴσως καὶ τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἀκούει διὰ πρώτην φοράν, καίτοι διεπράχθησαν εἰς τὴν περιφέρειάν του. Ἐὰν ἀνεπτύσσοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ θηριωδίαι προσηκόντως ἀπὸ τὴν ἀντιπροσωπείαν μας εἰς τὴν Πολιτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ο.Η.Ε. ἡ ἀπόφασις θὰ ἦτο πολὺ διάφορος. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὸ βάραθρον τοῦ Φενεοῦ. Εἶναι καὶ ἡ «Πηγάδα» τοῦ Μελιγαλᾶ, ἡ ὁποία ἐδέχθη 2.000 ἐθνικόφρονας ὑπὸ τὰς αὐτὰς συνθήκας. Αἱ οἰμωγαὶ καὶ τῶν θυμάτων αὐτῶν ἠκούοντο ἀπὸ τὸν τόπον τοῦ μαρτυρίου των ἐπὶ ἡμέρας.

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. 3.000.

§67Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἴσως νὰ ἦσαν τρεῖς χιλιάδ. Ἡμιθανεῖς ἐρρίπτοντο καὶ εἰς τὴν «Πηγάδα» αὐτὴν οἱ ἐθνικόφρονες καὶ αἱ οἰμωγαί των, ὅπως προεῖπον ἠκούοντο ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον αὐτά; Πόσοι ἐθνικόφρονες κατεκρεουργήθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς; Πόσοι ἐγδάρησαν ζῶντες; Ἱερεῖς ἐσταυρώθησαν καὶ τὰ αἱματωμένα ροῦχα των ἀνέμιζον ἐδῶ καὶ ἐκεῖ εἰς τοὺς κλάδους τῶν δένδρων. Γυναῖκες, μικρὰ παιδιά, γέροντες, ἀπέθνησκον μὲ τὰ φρικωδέστερα βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἄγνωστα εἰς τὴν ἠπίαν καὶ ἱπποτικὴν ἐθνικήν μας ἰδιοσυγκρασίαν. Αἱ θηριωδίαι τῶν Γερμανῶν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς κομμουνιστικὰς τοιαύτας, ἦσαν ἁπλαῖ θωπεῖαι. Καὶ ὅμως οἱ ἀντιπρόσωποί μας εἰς τὸν Ο.Η.Ε., ἐνῷ τοὺς ἐδόθη μία τοιαύτη εὐκαιρία, ἀφῆκαν τὴν Πατρίδα μας ἔκθετον καὶ ἀνυπεράσπιστον εἰς τὰς βδελυγμίας τοῦ ὑβρεομανοῦς ἀντιπροσώπου τῆς Σοβ. Ἑνώσεως. Ὁ ἀλλοπρόσαλος αὐτὸς Βισίνσκυ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 4 ἔτη δὲν εὗρε τὸν ἄνθρωπον διὰ νὰ τὸν βάλῃ εἰς τὴν θέσιν του, ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ καθήσῃ τὴν Ἑλλάδα κατηγορουμένην καὶ ἀναπολόγητον, διότι ἡ Ἑλλὰς ἐξετέλει ἀποφάσεις δικαστηρίων, δικαζόντων κατὰ νόμον, κατὰ ἀπανθρώπων τεράτων, σφαγέων ἀμάχου πληθυσμοῦ, βιαστῶν καὶ ἁρπάγων. Ἐπετράπη ἀπὸ τοὺς ἀφώνους ἐκπροσώπους μας νὰ γίνῃ μακροτάτη συζήτησις ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτῶν τῶν ἐκτελέσεων, καὶ νὰ ἐπιβάλουν τὴν θέλησίν των, ὡς ἐὰν ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἦτο ἐλεύθερον Κράτος. Ἔμειναν ἀνυπεράσπιστα καὶ τὰ δικαστήριά μας ἀκόμη, ὡσὰν νὰ μὴ ἐδίκαζον αὐτὰ κατὰ νόμον! Καὶ ὅμως τόσον ἐπηρεάσθησαν ἀπὸ τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὥστε, ἀτυχῶς, ὁ Ἰσημερινὸς καὶ ἄλλα Κράτη τῆς Ν. Ἀμερικῆς μᾶς κατεψήφισαν ἢ ἀπέσχον τῆς ψηφοφορίας, διὰ νὰ μὴ μᾶς καταψηφίσουν, διότι, ἀπὸ ἀνεπάρκειαν τῆς ἀντιπροσωπείας μας, δὲν παρουσιάσθη ἐνώπιόν των ἀνάγλυφον τὸ δρᾶμα τοῦ λαοῦ μας, οὐδὲ ὁ πόνος του, ἐκεῖ ἀπὸ τοὺς ἀναξίους ἐκπροσώπους μας. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ εἶναι ὑπερήφανος διὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐπέτυχεν εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ καλῶς πράττει νὰ κύπτῃ τὴν κεφαλήν της εἰς τὰς ἐπικρίσεις μας. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἀκόμη διεξοδικώτερον: Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ δεύτερος κατὰ σειρὰν— διότι ὁ πρῶτος ἐτήρησε σιγὴν ἰχθύος— εἶπεν, ὅτι ἀρκετὰ ἐπετύχομεν. Ἐπετύχομεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ πεοισσότερον καὶ ἐπετύχομεν, ἐπὶ πλέον, νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐπέμβασις τῶν ξένων εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος! Αὐτό, κύριοι, εἶναι καταπληκτικόν, τὸ νὰ ὑποστηρίζεται ἀπὸ μέλη τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγοὺς Κομμάτων, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέμβουν εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος ξένοι, ὡς ἐὰν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἦτο ἡττημένον Κράτος. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, διὰ τοῦ ἡρωϊκοῦ στρατοῦ της, ἐπέτυχε τὰς ὑπερόχους ἐκείνας νίκας, αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν συγκίνησιν ὁλοκλήρου τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἀφύπνισαν τὸν κόσμον αὐτὸν ἀπὸ ἕνα λήθαργον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατείχετο, ἐν σχέσει πρὸς τὴν σημασίαν τοῦ διεξαγομένου ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ στρατοῦ ἀγῶνος! Πῶς ἦτο δυνατὸν, λοιπόν, νὰ γίνῃ ἐπέμβασις εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος; Ἦτο δυνατὸν οἱ ἡττημένοι νὰ ὑπαγορεύσουν τὰς θελήσεις των εἰς τοὺς νικητάς; Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον. Ἄν καὶ ἡ τοιαύτη ἐπέμβασις δὲν ἔλειψεν, ἀτυχῶς. Τηλεγραφήματα ἦλθον ἐσπευσμένως ἐκεῖθεν, ὅπως ἀνασταλοῦν εἰς τὸ μέλλον ὅλαι αἱ ἐκτελέσεις τῶν ἀποφάσεων τῶν στρατοδικείων. Καὶ πράγματι, ἀνεστάλησαν ἅπασαι καὶ δὲν ἐξετελέσθη οὐδεὶς πλέον ἐκ τῶν τεράτων αὐτῶν, ψηφισθέντος μάλιστα καὶ εἰδικοῦ νόμου ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν εἶναι τοῦτο μία καθαρὰ ἐπέμβασις; Καὶ ἐκφράζω τὴν λύπην μου, διότι ἓν Κράτος ἐλεύθερον, ἓν Κράτος ὑπερήφανον, ἓν Κράτος τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθη καὶ ἐθυσιάσθη, ὑπεχρεώθη νὰ μὴ ἐκτελῇ δικαστικὰς ἀποφάσεις, ἐκδιδομένας ὄχι μὲ δίκας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν δικαστικὰς παρῳδίας, ὅπως συμβαίνει μὲ τὰς δίκας τὰς ἐκεῖθεν τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος, ἀλλὰ μὲ δίκας ἐνώπιον νομίμων δικαστηρίων καὶ μὲ ὅλα τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως τῶν κατηγορουμένων, ἀφειδῶς παρεχόμενα. Φαντάζεσθε, ὑποθέτω, ποίαν σημασίαν ἔχει τὸ γεγονὸς αὐτό, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐκτελοῦνται αἱ θανατικαὶ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων μας ἐναντίον κατηγορουμένων, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν δικαίως καὶ δεκαπεντάκις καὶ πεντηκοντάκις εἰς θάνατον, διότι αὐτὴ ἦτο ἡ εἰσήγησις, ἡ ὁποία ἦλθεν ἀπὸ τὴν ἐκεῖ ἀντιπροσωπείαν μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις σπεύδει ἀμέσως εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναστέλλονται ὅλαι αἱ ἐκτελέσεις καὶ εἰσάγεται ἡ διαδικασία τοῦ Συμβουλίου Χαρίτων, ἄνευ γνώμης τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἐκτελεῖται ἀπόφασις, ὅπως καὶ δὲν ἐξετελέσθη ἔκτοτε οὐδεμία ἀπολύτως πρὸς δόξαν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, οὓς τόσον ὕμνησεν ὁ ἄρτι τὸ βῆμα κατελθὼν καὶ τῆς Δημοκρατίας γενικώτερα. Καὶ ἐκφράζω πάλιν τὴν βαθυτάτην μου λύπην διὰ τὴν ταπείνωσιν, τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ἡ πατρίς μας, διὰ τὴν ταπείνωσιν, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασεν ἕνας λαὸς ὑπερήφανος, ἕνας λαὸς ἀγωνιστὴς καὶ παλαιστής, ἕνας λαός, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τοσαύτας θυσίας, νὰ μὴ εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκτελῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν κατὰ νόμον δικαστηρίων του, ἐναντίον αἱμοσταγῶν τεράτων, σφαγέων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτό, τῆς ἀναστολῆς τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστηρίων, διότι ἡ δικαστικὴ λειτουργία εἶναι ἀνεξάρτητος, ἡ δὲ ἐπέμβασις εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς, ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν τῶν βάσεων τοῦ Δημοκρατικοῦ μας Πολιτεύματος. Αὐτὰ εἶναι τὰ κατορθώματα τῆς ἀντιπροσωπείας μας εἰς τὸν ΟΗΕ. Καὶ ἔρχονται σήμερον νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Βουλὴν δάφνας διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ὑπερησπίσθησαν τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἄφησαν ἀπὸ ἀνεπάρκειαν ἐντελῶς ἀνυπεράσπιστον. Ἐπέτρεψαν διὰ τῆς ἀφώνου στάσεως τῶν ἐμβροντήτων ἀπὸ τὴν μαχητικότητα τοῦ Ρώσου ἀντιπροσώπου νὰ ἐκστομῇ οὗτος φλυάρως καὶ ἀσυδότως φράσεις βαρείας καὶ κατὰ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοῦ προσώπου τῆς Σεπτῆς ἡμῶν Ἀνάσσης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ἴνδαλμα τῆς ἀγάπης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ στρατοῦ. Καὶ δὲν ἔσχον τὴν ὑπερηφάνειαν οἱ ἀντιπρόσωποί μας τοὐλάχιστον νὰ φύγουν ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν κατὰ τρόπον ἐπιδεικτικόν, ἐμφανῶς περιφρονητικὸν εἰς τὸν χυδαῖον ὑβριστὴν τῶν ἱερῶν, τῶν ὁσίων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τοὐλάχιστον νὰ δείξουν μίαν τοιαύτην διαμαρτυρίαν, ἐφ’ ὅσον δὲν ἠδύναντο νὰ κάμουν ὅ,τι τὸ καθῆκον των ἐπέβαλεν. Ὑβρίσθη ἡ Βασίλισσα τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία διὰ τῆς ἀπαραμίλλου δράσεώς της ἐπέτυχε νὰ συγκινῇ τὴν ψυχὴν παντὸς Ἕλληνος καὶ τῶν πλέον φανατισμένων ἄλλοτε δημοκρατικῶν.

§68Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Λυποῦμαι πολύ, διότι, ἐὰν εἴχατε παρακολουθήσει θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ἐπήραμε τὸ καπέλλον μας καὶ ἐφύγαμεν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶναι καὶ ἄλλαι σκέψεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐμπίπτουν εἰς τὸ πνεῦμα τὸ κρατοῦν σήμερον εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ πρέπει νὰ ξεύρετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὑρισκώμεθα μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ συμβιβασμοῦ, διὰ νὰ πάρωμεν τὴν ψῆφον τῶν ἀντιπροσώπων. Διότι καὶ ὅταν ὡμίλησεν ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Πολωνίας, πάλιν ἐσηκώθημεν καὶ ἐφύγαμεν.

§69Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ προετίμων, ἀντὶ τῆς φυγῆς νὰ ἀπαντοῦν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος καὶ εἶχον νὰ ἀπαντήσουν πάρα πολλὰ καὶ ὡραιότατα καὶ συγκινητικώτατα πράγματα, ἐὰν δὲν ἦσαν οἷοι εἶναι. Παρατηρῶ λοιπόν, καὶ ἐλέγχω τοὺς ἀντιπροσώπους μας, ὅτι θὰ ἔπρεπε, ἀντὶ νὰ φεύγουν ὁσάκις ὑβρίζοντο, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαντοῦν καὶ μάλιστα εἰς τὸν αὐτὸν τόνον. Ἡ φυγὴ δὲν ἦτο ὁ καλλίτερος τρόπος, διότι πιθανὸν μετὰ τὴν ἀποχώρησίν των νὰ ἐλέγοντο καὶ πράγματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσουν. Καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἐλέγοντο. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐδικάσθη ἐρήμην. Αὐτὸ τὸ συμπέρασμα ἐξάγω ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐντεῦθεν ἐξηγεῖται τότε καὶ ἡ κακὴ ἀπόφασις. Πόσον εἶχον δίκαιον ποὺ ἔλεγον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔμεινεν ἀνυπεράσπιστος. Τὴν ἀπόδειξιν τῆς ὀρθότητος τοῦ συλλογισμοῦ μου αὐτοῦ μοῦ ἔδωσεν ἡ σιωπὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν διακοπήν του ὡμίλησε καὶ περὶ συμβιβαστικοῦ πνεύματος κρατοῦντος ἐν τῷ ΟΗΕ, ὅτι ὤφειλον νὰ εἶναι ἐντὸς τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, διὰ νὰ πάρουν τὰς ψήφους τῶν ἀντιπροσώπων. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν αὐτήν. Τὰς ψήφους τῶν ἀντιπροσώπων, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ τὰς ἐκερδίζατε, ἐὰν ἦσθε εἰς θέσιν νὰ ἀναπτύξετε ἐνώπιον τοῦ διεθνοῦς δικαστηρίου τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία εἶναι κατακάθαρη καὶ συγκινητικὴ διὰ πάντα ἀκροατήν. Πολλῷ μᾶλλον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἔκδηλον συμπάθειαν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, ὅπως εἶναι ὁ Ἰσημερινὸς καὶ τὰ ἄλλα Νοτιοαμερικανικὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἐὰν μᾶς κατεψήφισαν ἢ ἀπέσχον τῆς ψηφοφορίας εἶναι, διότι ἐζαλίσθησαν ἀπὸ τὴν μαχητικότητα τοῦ Βισίνσκυ. Τὴν ζάλην των αὐτήν, σεῖς οἱ δύο ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶσθε, δυστυχῶς, εἰς θέσιν νὰ τὴν διασκεδάσητε, ἀναπτύσσοντες τὴν ἑλληνικήν, πλουσίαν, πλουσιωτάτην ἐπιχειρηματολογίαν. Εὕρητε πολὺ εὔκολον τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀποχωρήσεως ἐκ τῆς αἰθούσης, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν. Ἀλλὰ τὸ περιεχόμενον τῆς διακοπῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁμιλήσαντος περὶ κρατοῦντος πνεύματος παρὰ τοῖς συμμάχοις μας, μοῦ παρέχει τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμω καὶ ἕνα σύντομον ἀπολογισμὸν τοῦ συμμοριτισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἀπὸ ἀπόψεως εὐθυνῶν, ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦ συμμαχικοῦ παράγοντος. Καὶ τῶν συμμάχων μας αἱ εὐθῦναι, σχετικῶς δὲν εἶναι μικρότεραι, ἀτυχῶς. Εἶναι γνωστὸν πόσον βαθεῖα εἶναι ἡ εὐγνωμοσύνη ὅλων μας πρὸς τοὺς συμμάχους μας, ἀλλὰ ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια πρὸς ὅλας τὰς διευθύνσεις μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ τρίτου γύρου. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ προλάβωμεν ἐνδεχομένως καὶ τέταρτον γῦρον, ὁ ὁποῖος ἤδη ἤρχισε νὰ ἑτοιμάζεται. Μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν αἰσίαν ἔκβασιν τοῦ ὁποίου τόσον σπουδαίως συνέβαλεν ἡ Πατρίς μας, δύο κίνδυνοι ἠπείλησαν τὴν Ἑλλάδα, ὁ κίνδυνος τοῦ Πανσλαυϊστικοῦ Κομμουνισμοῦ καὶ ὁ κίνδυνος τῆς δυστυχίας. Ἀμφότεροι οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ ἦσαν ἀπότοκοι τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου καὶ εἰδικώτερον τῆς συμμετοχῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὸν πόλεμον αὐτόν. Ἡ Ἑλλὰς ἀντιμετώπισε καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς κινδύνους ὄχι μόνη βεβαίως, ἀλλὰ μὲ τὴν βοήθειαν τῶν συμμάχων, μὲ τὴν βοήθειαν ὄχι μόνον τὴν ὑλικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτῶν συμπαράστασιν καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλομεν πρὸς αὐτοὺς βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· θὰ ἔπρεπε οἱ σύμμαχοί μας νὰ μᾶς ἐγκαταλείψουν, ὅταν ἡμεῖς εἰς τὸν δεύτερον αὐτὸν παγκόσμιον πόλεμον μετείχομεν αὐτοῦ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιφυλάξεως, μετείχομεν ἄνευ οὐδενὸς παζαρεύματος: Ὅταν εἰς τὸν πόλεμον αὐτὸν τὰ ἐθυσιάσαμεν ὅλα, πολεμήσαντες μόνοι, ἐλάχιστα ἐπικουρηθέντες ἀπὸ τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠδύνατο καὶ ἐκείνη νὰ βοηθήσῃ καὶ ἡμᾶς περισσότερον, διότι εἰς τοὺς ὤμους της ἐβάσταζε τὸ βάρος ὅλου τοῦ πολέμου, ὅταν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὰ ἐθυσιάσαμεν ὅλα, ὁλοκαυτωθέντες, σᾶς ἐρωτῶ, οἱ σύμμαχοι ἡμῶν δὲν θὰ εἶχον τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς ἐνισχύσουν κατὰ ἕνα οἱονδήποτε τρόπον; Ἡ Ἑλλὰς δὲν ὑπῆρξε ποτὲ οὐδενὸς μισθοφόρον Κράτος. Ἡ Ἑλλὰς ἐπολέμησε διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἰδικῆς της ἐλευθερίας. Ἡ ὑπεράσπισις ὅμως τῆς Ἑλλάδος ἦτο καὶ ὑπεράσπισις τῆς ἐλευθερίας ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον εἰς τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη. Ἡμεῖς εἰς τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον τὰ ἐθυσιάσαμεν ὅλα, ἦτο ἀδύνατον ἑπομένως, ἐξαντληθέντες νὰ ἀνθέξωμεν εἰς μίαν νέαν ἐπιβουλή, ἡ ὁποία ἦλθεν ἔξωθεν καὶ ἡ ὁποία παρουσιάσθη ἐδῶ ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου. Ἄνευ τῆς βοηθείας τῶν συμμάχων μας ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀνθέξωμεν μόνοι, διότι δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἀπολύτως. Κύριοι βουλευταί, ξεύρετε πόσον σέβομαι τοὺς συμμάχους μας καὶ πόσον βαθέως ἐκτιμῶ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας μᾶς προσέφερον. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου εὑρέθη εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης μὲ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερε, μὲ τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστη, ἐνόμισεν, ὅτι θὰ εὕρισκε κἄποιαν ἀνακούφισιν ἐκεῖ, ὅτι θὰ ἀνεγνωρίζοντο αἱ θυσίαι της αὐταὶ καὶ ὅτι αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις αἱ τόσον μεμετρημέναι θὰ ἐτύγχανον κἄποιας ἀναγνωρίσεως, τοὐλάχιστον ἀπὸ ἀπόψεως στρογγυλεύσεως τῶν συνόρων μας, διὰ νὰ μὴ εἶναι ἡ χώρα ἀγρὸς ἀπερίφρακτος προκαλῶν τὴν βουλιμίαν τῶν βορείων ἀπλήστων γειτόνων μας, διότι ἡ χάραξις τῶν συνόρων μας καθ’ ὅλον τὸ μῆκος τῆς μεθορίου γραμμῆς εἶναι τόσον μεροληπτικὴ καὶ ἐλαττωματική, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι κανεὶς στρατιωτικὸς διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῇ. Διότι, ὅστις ἐπεσκέφθη τὴν παραμεθόριον γραμμὴν θὰ εἶδεν, ὅτι αὕτη ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὀχυρωθῇ εἶναι ἀδύνατον νὰ προστατεύσῃ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὅμως, εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης, εἰς τὸ ὁποῖον πάλιν μᾶς ἐξεπροσώπει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, συνηντήσαμεν ὠμὴν καὶ ἀπροκάλυπτον καὶ ἀπροσχημάτιστον τὴν ἔχθραν μιᾶς χώρας φιλικῆς καὶ ὁμοθρήσκου καὶ συμμάχου, τῆς Σοβιετικῆς Ρωσίας, μιᾶς χώρας τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς τόσον πολὺ εἶχε βοηθήσει καὶ πρὶν καὶ ἰδίως κατὰ τὸ πόλεμον, ἀνεγνωρίσθη δὲ τοῦτο ὑπὸ τῶν ἰδίων τῶν Ρώσων, καὶ ὅμως ἡ Ρωσία ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἡνωμένης Σλαυϊκῆς παρατάξεως ὁλοκλήρου, ἠδίκησε τὴν Πατρίδα μας κατὰ τὸν τραγικώτερον τρόπον ἐν τῷ συνεδρίῳ τῆς Εἰρήνης. Ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διεμαρτυρήθημεν τότε καὶ διὰ τοὺς συμμάχους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἠδίκησαν καὶ διὰ τοὺς συμμάχους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνέδωσαν τόσον εὐχερῶς εἰς τὴν καθ’ ἡμῶν διαπραχθεῖσαν σκληρὰν ἀδικίαν. Καὶ δὲν διεγράφησαν μόνον αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις πρὸς ὀδυνηρὰν κατάπληξιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ ἐσβέσθησαν ἐπίσης καὶ αἱ ὀφειλόμεναι εἰς ἡμᾶς οἰκονομικαὶ ἐπανορθώσεις, καὶ ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο διὰ λόγους γενικωτέρων διπλωματικῶν συμβιβασμῶν. Δηλαδὴ ἡ μικρὰ Ἑλλὰς δὲν συνέβαλε μόνον τόσον ἀποτελεσματικῶς διὰ τὴν αἰσίαν ἔκβασιν τοῦ πολέμου, θυσιάσασα τὰ πάντα καὶ ὁλοκαυτωθεῖσα, ἀλλὰ συνέβαλεν ἐπίσης καὶ διὰ τὴν πολύθελκτον εἰρήνην, εἰς τὸν βωμὸν τῆς ὁποίας ἐπίσης ἐθυσίασε τὰ πάντα, ἐθνικὰς διεκδικήσεις καὶ ὀφειλομένας οἰκονομικὰς ἐπανορθώσεις. Ἀπέναντι ὅλων αὐτῶν τῶν θυσιῶν τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐδημιουργεῖτο μία ὑποχρέωσις εἰς τοὺς συμμάχους νὰ μᾶς ἐνισχύσουν, ὥστε νὰ ἀποτινάξωμεν τὸν κίνδυνον τοῦ πανσλαυϊκοῦ κομμουνισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀπότοκος τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὸν πόλεμον; Ὄντως μᾶς ἐβοήθησαν. Ἄνευ τῆς βοηθείας αὐτῶν ἀσφαλῶς θὰ ὑπεκύπτομεν, αὐτὸ δὲν συζητεῖται. Ἀλλὰ μᾶς ἐβοήθησαν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐνίοτε ἀντεστρατεύετο εἰς τὰ καθαρῶς Ἑλληνικὰ συμφέροντα διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν γενικώτερα συμμαχικὰ τοιαῦτα καὶ μᾶς ὑπεστήριξαν ἐπίσης κατὰ ρυθμὸν ὄχι γοργὸν καὶ ὄχι ἀνάλογον τοῦ ἀπειλήσαντος ἡμᾶς φοβεροῦ κινδύνου. Μᾶς παρείχετο ἡ βοήθεια εἰς τὰς ἀρχὰς στάγδην. Ἡμεῖς τότε εὑρέθημεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν, οὔτε ἕνα ὅπλον. Μᾶς παρεσκεύασαν ἕνα ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ μας, μὲ σύνθεσιν πεδινήν, εἰς μίαν χώραν κατ’ ἐξοχὴν ὀρεινήν. Ἡμεῖς εὑρέθημεν ἄνευ πόρων καὶ ἄνευ μέσων. Μᾶς παρείχοντο ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὰ μέσα αὐτά, ἀλλὰ μὲ τὸ σταγονόμετρον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μόνον ὅπλα μᾶς ἐζήτησε, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθημεν νὰ τοῦ τὰ δώσωμεν. Κατόπιν τούτου ὑπέστη ὅλην τὴν θηριωδίαν τῶν κομμουνιστῶν. Ἰδιαιτέρως ἡ ὕπαιθρος, ἐπάνω ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπέρασεν ἡ λύσσα καὶ ἡ μανία τῶν κομμουνιστῶν συμμοριτῶν. Ἐζητήσαμεν τὰ ὅπλα μας, τὰ ὁποῖα εἶχον οἱ Ἰταλοὶ καὶ τὰ ὁποῖα ἀνήρχοντο εἰς 500.000, καὶ δὲν μᾶς ἐδόθησαν. Ἐζητήσαμεν τὸ ὀρειβατικόν μας πυροβολικόν, τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶχον οἱ Ἰταλοί, καὶ αὐτὸ δὲν μᾶς ἐδόθη. Καὶ διαρκῶς ἐπαλεύαμεν καὶ ἠγωνιζόμεθα κατά τινα τρόπον διὰ νὰ ἐξοπλίσωμεν τὸν λαόν μας. Ὁσάκις περιώδευον εἰς τὴν ὕπαιθρον κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τὴν τόσον φοβεράν, ὁ λαὸς δὲν ἔλεγε τίποτε ἄλλο παρὰ δώσατέ μας ὅπλα καὶ ὅπλα δὲν ὑπῆρχον νὰ δοθοῦν. Ἑπομένως ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς ἐνίσχυσαν, νὰ μοῦ συγχωρεθῇ νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἦτο ἀνάλογος πρὸς τὰς θυσίας μας καὶ τὸν ἀπειλήσαντα ἡμᾶς τρομερὸν κίνδυνον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ὀργάνωσις αὕτη, ἡ ὁποία ἀποκαλεῖται, ἀτυχῶς ἀκόμη, ἐθνικὸν ἀπελευθερωτικὸν μέτωπον, ἡ ἐπαίσχυντος αὐτὴ ὀργάνωσις ἐτονώθη, ἐνισχύθη εἰς ὅπλα καὶ εἰς χρῆμα ἀπὸ τοὺς Συμμάχους μας. Καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποδοθῇ καμμία αἰτίασις κατὰ τῶν Βρεταννῶν, τότε μόνων συμμάχων μας, διότι ἐνίσχυσαν τὴν ὀργάνωσιν αὐτήν, τὴν πανάτιμον, καὶ τοῦτο, διότι παρουσιάσθη μὲ τὸ προσωπεῖον τῆς ἐθνικῆς ὀργανώσεως καὶ μὲ ἕνα ὄνομα, τόσον ἀπατηλόν, τόσον ἑλκυστικόν, τόσον παραπλανητικόν, ἐθνικὸν ἀπελευθερωτικὸν μέτωπον, ΕΑΜ. Καὶ βεβαίως ἡ παρασχεθεῖσα τότε βοήθεια καὶ εἰς ὅπλα καὶ εἰς χρῆμα ἦτο δικαιολογημένη ἐκ μέρους τῶν συμμάχων, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ὑπέσχοντο, ὅτι ἤθελον νὰ πλήξουν τοὺς κατακτητάς. Ἀλλὰ δὲν ἐβράδυνε νὰ ἀποκαλυφθῇ ὁ πραγματικὸς σκοπὸς τῆς πανατίμου αὐτῆς ὀργανώσεως, ὅταν ἐπεχείρησεν αὕτη τὴν μονοπώλησιν τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος καὶ ἐκήρυξε τὸν πόλεμον κατὰ πάσης ἐθνικιστικῆς ὀργανώσεως. Κατεκρεούργησε τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἐθνικῶν ὁμάδων εἰς τὴν Πελοπόννησον, τὸν Βρεττάκον, τὸν γενναῖον καὶ ἀτρόμητον αὐτὸν ἀξιωματικὸν καὶ ἴλαρχον. Τὸν Καραχάλιον, τὸν συνταγματάρχην Λασσάνην. Εἰς τὴν Ρούμελην τὸν συνταγματάρχην Ψαρρόν, ἐπίσης ἀτρόμητον. Παρὰ ταῦτα ἐξηκολούθει, δυστυχῶς, ἡ ἐνίσχυσις ἐκ μέρους τῶν συμμάχων καὶ ὅταν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐξεδηλώθησαν οἱ σκοποὶ τοῦ Ε.Α.Μ. Καὶ ἐπηκολούθησε μία ὁμιλία τοῦ στρατηγοῦ Οὐΐλσων, τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Καὶ τὶ εἶπε τότε ὁ στρατηγὸς Οὐΐλσων ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸ Ε.Α.Μ; Σᾶς ἐδώσαμε τὰ ὅπλα διὰ νὰ πολεμήσητε τὸν ἐχθρὸν καὶ ἀντὶ νὰ πολεμήσετε τοὺς κατακτητάς, πολεμᾶτε τοὺς ἐθνικόφρονας Ἕλληνας. Παρὰ ταῦτα ἐξηκολούθει ἡ ἐνίσχυσις ἐκ μέρους τῶν Βρεταννῶν συμμάχων, ὁπότε σφάζονται καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ παρ’ αὐτῶν. Ἐνόμισε κανείς, ὅτι μετὰ τὴν σφαγὴν αὐτὴν θὰ ἀφωπλίζοντο ἐπὶ τέλους. Δυστυχῶς, καὶ πάλιν ἐξακολουθεῖ ἡ προστασία τῆς ἐπαισχύντου αὐτῆς ὀργανώσεως. Αὐτὰ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἔτυχε πάσης ἐνισχύσεως. Οἱ κατώτεροι Βρεταννοὶ ἀξιωματικοὶ εἶχον καὶ ὀλίγον φιλεαμικὰ αἰσθήματα, ἐλαφρῶς κουκουεδίζοντες. Οἱ ἀνώτεροι ἔλεγον, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμε τίποτε, διότι θὰ προσκρούσωμεν εἰς τοὺς Ρώσους συμμάχους μας, προστάτας τοῦ ΕΑΜ. Καὶ δὲν ἔτυχον μόνον ἐνισχύσεως ἐν τῇ Μέσῃ Ἀνατολῇ οἱ κομμουνισταὶ παρὰ τῶν Βρεταννῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν τότε ἐκεῖ, δυστυχῶς, Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν. Οἱ ἡγέται τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὠθούμενοι καὶ ἐκ μίσους πρὸς τὸν ἀείμνηστον Ι. Μεταξᾶν, ηὐνόουν πᾶσαν ἐαμικὴν κίνησιν ὡς ἀντιφασιστικὴν τοιαύτην. Ἀποτέλεσμα τῆς ὅλης αὐτῆς καταστάσεως ἦτο νὰ ἐνισχυθῇ τὸ Ε.Α.Μ. εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ προκαλέσῃ τρεῖς ἐξεγέρσεις καὶ νὰ διαλύσῃ τὰς ἐθνικάς μας δυνάμεις εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Διετάχθησαν νὰ ἐπιβιβασθοῦν αἱ ταξιαρχίαι πλοίων διὰ νὰ ἀποβιβασθοῦν εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ αἱ ταξιαρχίαι ἠρνήθησαν. Διετάχθη ὁ στόλος μας νὰ συνοδεύσῃ νηοπομπὴν, ἡ ὁποία θὰ ἔφερεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τρόφιμα καὶ ὁ στόλος ἠρνήθη. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ θρυλικοῦ θωρηκτοῦ «Ἀβέρωφ», ἀνεβιβάσθη τὸ σῆμα τοῦ Ε.Α.Μ. Καὶ ἐπὶ ἑνὸς ἄλλου πλοίου, εἰς τὸ Πόρτ–Σάϊδ, ἐπὶ τοῦ «Ἡφαίστου», ἀνεβιβάσθη ἕνα πανὼ μὲ τὴν ἐπιγραφὴν «κάτω οἱ φασίσται, ζήτω τὸ ΕΑΜ». Ἐπηκολούθησεν ἐξέγερσις καὶ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ φονευθοῦν καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ εἷς γενναῖος καὶ ἀτρόμητος νεαρὸς ἀξιωματικός, ὁ υἱὸς τοῦ στρατηγοῦ κ. Ρέππα Γεωργίου, ὅπως ἐπίσης ἔπεσεν ἐπὶ τοῦ θωρηκτοῦ καὶ ὁ Ρουσσὲν καὶ ἄλλοι. Αὐτὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, ἦτο τοιαύτη ἡ κρατοῦσα ἀναρχία, ὥστε ὁ κ. Τσῶρτσιλ, ὁ τόσον ὀρθῶς ἀποκληθεὶς πατὴρ τῆς νίκης, Πρωθυπουργὸς τότε τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, διέταξε τὴν καταβύθισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στόλου. Τοῦ στόλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατώρθωσε νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ κόλασιν γερμανικοῦ ἀεροπορικοῦ πυρός, ὡς μαχητικὴ μονὰς πλήρης καὶ ἀκεραία ὑπὸ τὴν πεφωτισμένην διοίκησιν ἑνὸς γενναίου ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ τοῦ ναυτικοῦ, τοῦ ἐνδόξου ναυάρχου Καβαδία, τοῦ παραβιάσαντος τὰ στενὰ τοῦ Ὀτράντο κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν Πόλεμον καὶ εἰσελθόντος εἰς τὴν Ἀδριατικὴν θάλασσαν. Αὐτὰ ὑπῆρξαν τὰ ἀποτελέσματα τῆς δράσεως τοῦ Ε.Α.Μ. εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνθαρρύνσεως ἐκ μέρους τῶν φίλων μας Βρεταννῶν καὶ τῶν Ἑλλήνων κυβερνητῶν, μὴ δυνηθέντων ν’ ἀρθῶσιν ὑπεράνω τῶν προσωπικῶν των παθῶν. Καὶ ἐξακολουθεῖ παρὰ ταῦτα ἡ προστασία τοῦ Ε.Α.Μ. ἐκ μέρους τῶν συμμάχων Βρεταννῶν, ἄγνωστον μέχρι σήμερον τί ἐπιδιωκόντων διὰ τῆς στάσεώς των αὐτῆς, ἔναντι ὀργανώσεως, τῆς ὁποίας οἱ ἐγκληματικοὶ σκοποὶ κατὰ τῆς Ἑλλάδος, τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τῶν συμμάχων του, τόσον καταφώρως ἐξεδηλώθησαν. Ὄταν ἔλαβε χώραν τὸ συνέδριον τοῦ Λιβάνου, ἐκεῖ ἠκούσθησαν, ὄντως, λόγοι πύρινοι ἐναντίον τῆς δράσεως τοῦ ΕΑΜ κατὰ τὴν κατοχήν, οἱ ὁποῖοι λόγοι, ὅλους μας συνεκίνησαν καὶ μᾶς ἔφεραν τὴν χαράν. Παρὰ ταῦτα ἡ κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη τότε, ἐξηναγκάσθη νὰ δεχθῇ ἕξ ὑπουργοὺς κομμουνιστάς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπῆρξεν ἀντίρρησις καὶ μέχρι ποίου βαθμοῦ ἐκ μέρους τοῦ προέδρου τῆς κυβερνήσεως ταύτης, διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν τεράτων αὐτῶν εἰς τὴν Κυβέρνησίν του, τὴν ἀποκληθεῖσαν Κυβέρνησιν Ἀπελευθερώσεως. Πάντως ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐγκλείουσα εἰς τοὺς κόλπους της ἕξ κομμουνιστὰς ὑπουργούς. Φαντάζεσθε, κύριοι βουλευταί, κυβερνήτας τῆς Ἑλλάδος τὰ αἱμοσταγῆ αὐτὰ τέρατα τοῦ Ἐαμοσλαυϊκοῦ ὑποκόσμου; Τοὺς ἀρουραίους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐξεπήδησαν ἀπὸ τὴν ὑποστάθμην τῶν ἑλληνικῶν ὑπονόμων, κυβερνήτας τῆς ἀπελευθερουμένης Ἑλλάδος, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὰς συμφωνίας τοῦ Πετριτσίου διὰ τῶν ὁποίων ἡ Μακεδονία παρεχωρεῖτο εἰς τοὺς Βουλγάρους. Κυβερνῆται τῆς Ἑλλάδος, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν συμφωνίαν μὲ τοὺς κατακτητὰς, ὅπως οἱ μὲν κατακτηταὶ ἀναχωρήσουν ἀνενόχλητοι καὶ ἐλεύθεροι, αὐτοὶ δὲ νὰ τοὺς ὑποκαταστήσουν εἰς τὴν δουλείαν τοῦ Ἔθνους. Ἦλθεν ἡ κυβέρνησις αὐτὴ μὲ ἕξ ὑπουργοὺς κομμουνιστάς, οἱ ὁποῖοι κατηύθυνον ὁλόκληρον τὴν κυβέρνησιν καὶ τὴν διοίκησιν τῆς χώρας, συνελάμβανον ἐθνικόφρονας πολίτας εἰς τὰς κεντρικὰς ὁδοὺς καὶ πλατείας τῆς πόλεως καὶ τοὺς μετέφερον εἰς τὰ συνοικιακὰ φρουραρχεῖα τοῦ ΕΛΑΣ. Ἔγραφον ἐπὶ τῶν οἰκιῶν μας τὰς ἐπιγραφὰς ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, σφυρὶ δρεπάνι ἐζωγραφίζετο εἰς τοὺς δρόμους καὶ ἡ κυβέρνησις τῆς ἀπελευθερώσεως δὲν εἶχε καμμίαν δύναμιν, περιωρίζετο μόνον εἰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου αὐτῆς παθολογικῶς αἰσιοδοξοῦντος διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως. Ἐνηργοῦντο συλλήψεις ὑπὸ τοῦ ΕΑΜ, ὑπεβάλλοντο εἰς ἀνακρίσεις, ἠνοίγοντο αἱ φυλακαὶ καὶ ἀπελευθεροῦντο οἱ ἐν αὐταῖς χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτᾶται ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶχε περιέλθει εἰς πλήρη ἀπόγνωσιν καὶ ἐσκόπει νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Διὰ δὲ τῆς συμμετοχῆς τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν κυβέρνησιν, ἠμνηστεύθη ἕν ἀπέραντον ἐγκληματικὸν παρελθόν, μιᾶς σκληρᾶς τριετίας, κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες ἐστερήθημεν φιλτάτων μας προσώπων, ὑποστάντων μαρτυρικὸν θάνατον ἀπὸ τοὺς αἱμοβόρους καπεταναίους τῆς πανατίμου αὐτῆς ὀργανώσεως τοῦ Ε.Α.Μ. Ἅμα τῇ ἐγκαταστάσει τῆς Ἐαμοεθνικῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀπελευθερώσεως ἐν Ἀθήναις, συνέρευσαν οἱ πωγωνιοφόροι καπεταναῖοι ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος. Κατέλαβον τὰς κεντρικωτέρας οἰκίας τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐγκατέστησαν τὰς μεραρχίας καὶ τὰ Σώματα Στρατοῦ τοῦ Ἐλάς, κατέλαβον τὰ προάστια τῶν Ἀθηνῶν καὶ ὠχύρωσαν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν οἰκίας, τὰς ὁποίας μετέβαλον εἰς σφηκοφωλεὰς πολυβόλων καὶ μυδραλιοβόλων καὶ ὅλμων, κατόπιν παρεσκευάσθησαν κατὰ τὸ δίμηνον διάστημα μὲ πᾶσαν ἄνεσιν καὶ εἰς τὰς 3 Δεκεμβρίου ἐκήρυξαν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀφορμῆς, τὸ ἀπαισίας μνήμης Δεκεμβριανὸν ἐκεῖνο κίνημα, τὸ ὁποῖον ἐκόστισε τὴν ζωὴν δεκάδων χιλιάδων ἐθνικοφρόνων πολιτῶν σφαγιασθέντων εἰς τὸ Περιστέρι καὶ τὰ διϋλιστήρια τῆς Οὖλεν κατὰ τὸν τραγικώτερον τρόπον, ἐταλαιπώρησαν χιλιάδας ὁλοκλήρους συλληφθέντων ἐθνικοφρόνων ὡς ὁμήρων καὶ βαδισάντων πεζῇ ἐν ὥρᾳ δριμυτάτου χειμῶνος μέχρι Κρώρων, Ἀμφίσσης, Τρικάλων καὶ ἄλλων ἀπομεμακρυσμένων περιφερειῶν. Οὕτω παρεσκεύασαν τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, συνεκέντρωσαν εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅλας των τὰς δυνάμεις, ἐπῆραν τὰ ὅπλα ἀπὸ τὰ τάγματα Ἀσφαλείας τῆς Πελοποννήσου, ἅτινα ἐτέλουν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀειμνήστου συνταγματάρχου Δ. Παπαδόγκωνα, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ διελύθησαν σχεδὸν κατόπιν μιᾶς ραδιοφωνικῆς ὁμιλίας τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ραδιοφωνικῆς ὁμιλίας, διὰ τῆς ὁποίας τὰ Τάγματα Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα τοσαύτας ὑπηρεσίας προσέφερον εἰς τὴν Πατρίδα, κατηγορήθησαν, οὔτε λίγοτε οὔτε πολύ, ὅτι εἶναι συνεργάται τῶν Γερμανῶν καὶ προδόται τῆς Πατρίδος καὶ ἐκαλοῦντο ἀπὸ τὸν τότε Πρωθυπουργόν, ὅπως ἐγκαταλείψουν τὰς τάξεις των, διότι ἄλλως θὰ κατηγορηθοῦν ὡς προδόται τῆς Πατρίδος. Καὶ τοιουτοτρόπως ἡ ἰσχυρὰ ἐκείνη δύναμις, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ μᾶς ἔχῃ σήμερον ἐλευθέρους νὰ συνεδριάζωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διελύθη καὶ ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἐθνικὴ ἀντίστασις, ὡς ἐθνικὴ δύναμις. Μετὰ ταῦτα διελύθη καὶ ἡ Χωροφυλακὴ καὶ ὅλα αὐτὰ τῇ ὑπαγορεύσει τῶν κομμουνιστῶν Ὑπουργῶν εἰς τὴν κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἡ Χωροφυλακὴ ἡ προσενεγκοῦσα τόσας ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία εἶχε τόσα θύματα, ἡ Χωροφυλακή, ἡ ὁποία εἰς τοῦ Μακρυγιάννη ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ Χωροφυλακὴ διετάσσετο δι’ ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, τῆς λεγομένης «τῆς ἀπελευθερώσεως» νὰ διαλυθῇ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ διαλυθῇ. Καὶ ἀπεφασίσθη ἀκόμη καὶ ἡ διάλυσις τῆς Ταξιαρχίας τοῦ «Ρίμινι», ἡ ὁποία ἀπετέλει τὴν μόνην στρατιωτικὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος, μετὰ τὴν διάλυσιν τῶν 2 ταξιαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπήκουσαν εἰς διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἠρνήθησαν νὰ ἐπιβιβασθοῦν διὰ νὰ βοηθήσουν τὴν ὑποδουλωμένη Πατρίδα. Καὶ ἐξερράγη, ὅπως ἦτο ἑπόμενον, τὸ κίνημα τὴν 3ην, ὡς προεῖπον, Δεκεμβρίου, ἀφοῦ προητοιμάσθη κατὰ τὸν πλέον ἄνετον τρόπον ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς ὑπουργούς. Ἐσώθημεν δέ, ὡς ἐκ θαύματος ἀπὸ τὸ κίνημα ἐκεῖνο, χάρις κυρίως εἰς τὴν προσωπικὴν ἐπέμβασιν τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὁ ὁποῖος ἦλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀπέστειλεν ἐγκαίρως δυνάμεις εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκείνας τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ εἶχον ἔλθει προτοῦ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἀπελευθερώσεως. Καὶ ἐσώθημεν ἐπίσης χάρις εἰς τὴν προσωπικὴν ἀνδρείαν ἑνὸς Βρεταννοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ στρατηγοῦ Σκόμπυ, ὁ ὁποῖος τόσον ἐπόνεσε τὴν Ἑλλάδα καὶ τόσον ἠγωνίσθη διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ποὺ πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι μίαν ἡμέραν ὁ εὐγνώμων Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ τοῦ ἀνεγείρῃ ἄγαλμα ἐκ Πεντελικοῦ μαρμάρου, ἡ λευκότης τοῦ ὁποίου θὰ συμβολίζῃ τὴν λευκότητα τῆς ψυχῆς τοῦ γενναίου αὐτοῦ Βρεταννοῦ ἀξιωματικοῦ, τοῦ στρατηγοῦ Σκόμπυ. Βεβαίως ἡ προσωπικὴ ἐπίσκεψις εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὴν ἡμέραν τῶν Χριστουγέννων, τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὠφείλετο εἰς παράκλησιν, εἰς ἔκκλησιν μετὰ δακρύων τοῦ ἀειμνήστου Βασιλέως Γεωργίου, εὑρισκομένου εἰς τὴν ξένην καὶ ἐργαζομένου ἐπίσης διὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἡμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνταποδίδοντες τὴν εὐγνωμοσύνην, ὑπεγράφομεν πρωτόκολλα ἐναντίον τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, τοῦ μόνου ἐθνικοῦ ἡγέτου, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν ξένην ἠγωνίσθη καὶ διὰ τὴν τροφοδοσίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ διὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν της.

§70Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως) Μὲ τὰς σημερινὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως θὰ ἠδύναντο νὰ ἐξετασθοῦν πολλὰ πράγματα ἀναδρομικῶς, ἡ ἀναδρομή, ὅμως, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λάβῃ τοιαύτην ἔκτασιν.

§71Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν κάμω καὶ ἡ ἱστορικὴ ἀνασκόπησις, καὶ ἀναδρομὴ ἔχουν σκοπόν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ λυποῦμαι βαθέως, διότι δὲν τὸν ἐμαντεύσατε. Ἐφ’ ὅσον εἴδομεν τὰ μέτρα τῆς ἐπιεικείας, τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ λαμβάνωνται πάλιν ἀσυγγνώστως ὑπὲρ αὐτῶν τῶν τεράτων, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξεδήλωσεν ἀπορίαν ὁ δεύτερος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πῶς δὲν ἤρθη ἀκόμη ὁ στρατιωτικὸς νόμος, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τονίσωμεν ποῖοι κίνδυνοι ἐπικρέμανται ἀκόμη ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος καὶ τοὺς ὁποίους ἡ ἀμβλυωποῦσα Κυβέρνησις δὲν διακρίνει, καίτοι οὗτοι εἶναι ὑπὸ τὰ ὄμματά της. Ἔκαμα αὐτὴν τὴν ἀνασκόπησιν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπίτηδες, διὰ νὰ προλάβω τῆς Κυβερνήσεώς σας ἄλλα ὀλισθήματα, εἰς τὴν ὑπόδειξιν μέτρων ἐπιεικείας ἀγνώστου ἐκτάσεως, λόγῳ ἀνειλημμένων, ὅπως φαίνεται, ὑφ’ ὑμῶν διεθνῶν ὑποχρεώσεων, καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ μὲ ἀναγκάζει νὰ κάμω αὐτὴν τὴν ἱστορικὴν ἀνασκόπησιν διὰ νὰ ὑποδείξω εἰς τοὺς συμμάχους μας, τοὺς ὁποίους τόσον πολὺ ἐκτιμῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνεύθυνοι τοῦ δράματος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ δύνασθε ὑμεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ὁμιλῆτε περὶ ἀτμοσφαίρας, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ Λέϊκ Σαξὲς καὶ συμβιβαστικοῦ πνεύματος εἰς τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ περὶ προσπαθειῶν σας, ὅπως κερδίσετε τὰς ψήφους τῶν ἀντιπροσώπων, ἀλλὰ ἤδη αὐτὴν τὴν ἀτμόσφαιραν καὶ αὐτὰ τὰ συμφιλιωτικὰ πνεύματα τὰ ἐπλήρωσεν ἡ Ἑλλὰς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὴν θυσίαν 30.000 βλαστῶν, ἤτοι τοῦ ἄνθους τῆς Ἑλληνικῆς νεολαίας, μὲ οἰκονομικὰς καταστροφὰς, ἀσυλλήπτου ἐκτάσεως, μὲ τὴν ἀπώλειαν τοῦ ⅛ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας καὶ μὲ ὑποθήκευσιν τῆς ὑγείας μιᾶς ὁλοκλήρου γενεᾶς. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος ἐπότισε σπιθαμὴν πρὸς σπιθαμὴν μὲ τὸ αἷμα του ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, δὲν ἐννοεῖ πλέον νὰ στέρξῃ εἰς νέα μέτρα ἐπιεικείας διὰ νὰ διευκολυνθῇ καὶ τέταρτος γῦρος. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν δὲν μᾶς τὰ εἴπατε σήμερον, θὰ μᾶς τὰ εἴπητε αὔριον, πολὺ προσεχῶς ὑποπτεύομαι, καὶ δι’ αὐτὸ θέλω νὰ σᾶς προλάβω. Διὰ νὰ μὴ τολμήσητε καὶ κάμετε τοιούτου εἴδους εἰσηγήσεις εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν. Μέτρα περαιτέρω ἐπιεικείας ἔναντι τῶν τεράτων αὐτῶν, τῶν ἀνθρωπομόρφων, δὲν εἶναι ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως ἐπιτετραμμένα καὶ τοῦτο πρὸς γνῶσιν καὶ ὑμῶν καὶ τῶν συμμάχων μας. Δὲν ἀντέχομεν καὶ τέταρτον γῦρον καὶ μὴ πρὸς κακοφανισμὸν οὐδενός. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς ὁμιλίας μου, ἡ ὁποία σᾶς ἐξένισεν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας. Θέλω νὰ προλάβω τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ νέα ὀλισθήματα. Δὲν λέγω βεβαίως, ὅτι ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική σας, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι μικροτέρα. Διότι καὶ ἐὰν οἱ Σύμμαχοι ὑπέπεσαν εἰς σφάλματα καὶ ἐὰν οἱ Σύμμαχοι ἔκαμαν συστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔβλαψαν τὸν ἀγῶνα μας καὶ ἐδυσχέρανον αὐτόν, βεβαίως, τὰς εὐθύνας σεῖς τὰς φέρετε, διότι δὲν εἴχατε τὸ σθένος νὰ εἴπητε εἰς τοὺς Συμμάχους τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διέτρεχεν ἡ Πατρὶς μας, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοιούτων μέτρων. Καὶ ἂν δὲν εἰσηκούσθητε νὰ παραιτηθῆτε. Βεβαίως ἡ εὐθύνη αὐτὴ δὲν βαρύνει μόνον τὰς μετεκλογικὰς Κυβερνήσεις, ἀλλὰ καὶ τὰς πρὸ τῶν ἐκλογῶν τοιαύτας. Μετὰ τὴν συντριβὴν καὶ τὴν ἧτταν τῶν κομμουνιστῶν κατὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα, θὰ ἦτο πολὺ εὐχερὲς νὰ συνεχισθῇ ὁ ἀγὼν καὶ νὰ ἐξοντωθοῦν τὰ τέρατα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπετοῦσαν τὰ ὅπλα τους εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα, λέγοντας ἐπροδώσαμεν τὴν Πατρίδα. Καὶ αἴφνης ἠκούσθη μία φωνὴ ἀτυχῶς Βρετανική, ἔχουσα οὕτω: «Πάρετε τὰ ὅπλα σας πάλιν, θὰ κάμωμεν ἀνακωχήν». Θὰ ἐτερματίζετο ὁ ἀγών, θὰ ἀπηλλάσσετο ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν λέπραν τὴν κομμουνιστικὴν καὶ θὰ εἴμεθα ἥσυχοι ἀπὸ τριετίας, νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως, τὸ ὁποῖον ὅπως εἴπατε εἰς τὰς κυβερνητικάς σας δηλώσεις, τόσην μεγάλην καθυστέρησιν ἔχει. Καὶ αὐτὸ ἐγένετο ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ἀνακωχῆς, τὴν ὁποίαν διεδέχθη ἡ περίφημος «συμφωνία τῆς Βάρκιζας».

§72Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Τὴν ἀνακωχήν, κ. Πρόεδρε, τὴν ἔκαμαν ἀπ’ εὐθείας οἱ Ἄγγλοι στρατιωτικοὶ καὶ ὄχι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προσεπάθει νὰ συνεχίσῃ τὸν ἀγῶνα, καίτοι διαθέτουσα μικρὰς μόνον δυνάμεις.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶπον, ὅτι ἠκούσθη Βρεταννικὴ φωνή, δὲν εἶπον Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Βρεταννικὴ φωνή: «σταματήσατε, μὴ πετᾶτε τὰ ὅπλα σας, πάρετέ τα πίσω, θὰ κάμωμεν ἀνακωχήν». Καὶ ἐπηκολούθησε τὸ αἶσχος τῆς συμφωνίας τῆς Βαρκίζης. Ἀντιπρόσωποι τῶν κομμουνιστῶν, ποῖοι παρακαλῶ; Ὁ Σιάντος, ὁ Τσιριμῶκος, ὁ Προσφυρογένης. Ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος, ὁ Ἰωάννης Σοφιανόπουλος, Ἀρχηγὸς τῆς Ἀποστολῆς καὶ 2 ἄλλοι ὑπουργοί, ἔντιμοι βεβαίως καθ’ ὅλα, ἀλλὰ ἀρχηγὸς τῆς ἀποστολῆς ὁ Ἰωάννης Σοφιανόπουλος. Δηλαδὴ ἀρχηγὸς τῆς Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως πάλιν τὸ Ε.Α.Μ. Φαντάζεσθε κατὰ τίνα τρόπον ἐξεπροσωπήθημεν ἡμεῖς εἰς τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔθεσε θεμέλια ἀρραγῆ τοῦ τρίτου γύρου, διότι διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς, ἀφέθησαν ἐλεύθεροι ὅλοι οἱ ὑποκινηταὶ καὶ ἀρχηγοὶ τοῦ κινήματος ἐκείνου, ὅλοι οἱ μεγαλόσχημοι πρωταίτιοι καὶ ἐδικάζοντο δευτέρας καὶ τρίτης σημασίας ἄνθρωποι. Καὶ ἐβλέπαμεν τότε τοὺς διαφόρους Πορφυρογένηδες καὶ Σιάντους, τὴν ἑπομένην τῆς καταστολῆς τοῦ κινήματος, νὰ ἀνεβοκατεβαίνουν τὰς κλίμακας τῆς Ἀντιβασιλείας ἢ τὰς κλίμακας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ προσπαθοῦν πῶς θὰ βγάλουν ἀπὸ τὰς φυλακὰς τὰ τέρατα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεδικάσθησαν. Καὶ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον ἀτυχῶς. Ἐπηκολούθησε καὶ ἕν ἄλλο αἶσχος, ὁ νόμος περὶ ἀποσυμφορήσεως, ὁ ὁποῖος ὡδήγησεν ἔξω τῶν φυλακῶν 17 χιλιάδας. Ὅλα τὰ ἀγωνιστικὰ στελέχη, διὰ τὴν ἐπάνδρωσιν καὶ διατήρησιν τοῦ ἀγῶνος κατὰ τῆς πατρίδος ἐπὶ μίαν τριετίαν προήρχοντο ἀπὸ αὐτούς. Καὶ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς αὐτά. Ἐπηκολούθησαν χάριτες, ἀμνηστίαι καὶ τέλος ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ. Ἐνθυμοῦμαι τότε, ὁ ἀείμνηστος μετέπειτα Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγεν, ὅτι τότε θὰ δεχθῶ νὰ μετάσχω τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἐφαρμόσω τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. 12 χιλιάδες συμμορίται οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὰς νήσους ἀφέθησαν ἐλεύθεροι καὶ ἀμέσως ἔφυγον διὰ τὸ βουνό, 15 χιλιάδες ἀπὸ τὴν ἀποσυμφόρησιν καὶ 12 χιλιάδες ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ δηλαδὴ 27 χιλιάδες ἤτοι πλέον τοῦ ἡμίσεος τῆς συμμοριακῆς δυνάμεως ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν χάρις εἰς τὴν ἐπέμβασιν, ὄχι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ τῶν ξένων φίλων καὶ συμμάχων μας! Δὲν εὑρέθη μία Κυβέρνησις —τὸ λέγω μὲ πόνον ψυχῆς— νὰ ἔχῃ τὸ σθένος νὰ εἴπῃ ὄχι δὲν ἐφαρμόζω αὐτὰ τὰ μέτρα καὶ νὰ παραιτηθῇ. Δὲν ὑπάρχει Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Ἀρχὴν διὰ τὴν μὴ ἀποδοχὴν τοιούτων ἀπόψεων. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, ὥσπερ τὰ ὄστρακα ἐπὶ τοῦ βράχου, δὲν δύνανται νὰ ἀποκολληθοῦν τῆς Ἀρχῆς. Καὶ ἀρχίζει ὁ τρίτος γῦρος. Πόσοι ἦσαν οἱ συμμορῖται τότε; Ἦσαν 300; καὶ εἰς τὸ τέλος ἔφθασαν 50 χιλιάδας. Ἀγωνιζόμεθα ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, βάζομεν τὸ στῆθος μας διὰ τὴν σύλληψιν τῶν ἡγετικῶν στελεχῶν καὶ τὸ κλείσιμον τοῦ κομμουνιστικοῦ τύπου ἀλλὰ εἰς μάτην, διότι ἀκούομεν τὴν ἐπωδόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένη ἡ ἐγκληματικὴ βούλησις τῆς κομμουνιστικῆς ἡγεσίας. Μετὰ πάροδον ὀλίγων μηνῶν εὑρισκόμενος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶδον ἕνα ἄρθρον τοῦ Ζαχαριάδη εἰς τὸ ὁποῖον ἔλεγεν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἡγεσίαν ὄχι μόνον τοῦ πολιτικοῦ ἀγῶνος ἀλλὰ καὶ τοῦ στρατιωτικοῦ. Εἶπον τό τε κατ’ ἐμαυτόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συνελάμβανε τὸν αὐθάδη αὐτόν, τὸ ἀσυνείδητον ὄργανον τῶν Σλαύων. Ἀλλὰ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐδὲν ἔπραξε. Δὲν παρῆλθεν ὀλίγος χρόνος ἀκόμη καὶ ἐνεφανίσθη μία ἀπόφασις κἄποιας ὁλομελείας τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κ.Κ.Ε., ἡ ὁποία ἀπειλοῦσα στρατόν, Κυβέρνησιν, συμμάχους, ἔλεγεν, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ καὶ τὰ ἐνέκρινεν ἐπισήμως. Καὶ ἐγένετο τότε ἡ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Σωτηρίας καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως τὸ ἀνέλαβεν ὁ στρατηγὸς κ. Ζέρβας. Δὲν ἠξεύρετε τὸ πόσον ἐχάρην, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Ζέρβας θὰ ἔθετε χεῖρα ἐπὶ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Αἱ δηλώσεις τότε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὅτι εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ἐνεργήσωσι πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν μὲ ἐνεθουσίασαν, ἐνθυμοῦμαι δέ, ὅτι τότε ἐπίλεκτον μέλος τοῦ κόμματος τοῦ κ. Ζέρβα —ὁ κ. Α. Βαμβέτσος— ἐδήλωσεν, ὅτι ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως δὲν εἶχε τὴν εὐχέρειαν ἐνεργείας, θὰ ἔφευγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅμως μολονότι καὶ οὗτος δὲν εἶχεν ἐλευθερίαν δράσεως σχετικῆς, διότι δὲν συνέλαβε τὴν κομμουνιστικὴν ἡγεσίαν, συνέλαβεν ὅμως, καὶ αὐτὸ πρὸς τιμήν του, πλῆθος ἄλλων κακοποιῶν, δὲν ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ καταλάβω διατὶ ὅσοι γίνονται ὑπουργοί, ποία ἐπίδρασις τοὺς γίνεται, ξεχνοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγον ὅταν δὲν ἦσαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ζέρβα ἐγένοντο χιλιάδες συλλήψεων.

§75Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Ζέρβα ἐξηφανίσθη ὁ Ζαχαριάδης καὶ ἔλεγεν τότε, ὅτι ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι οὗτος ἀπέδρασεν, ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως εἶναι μεγάλη καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθῶ. Καὶ ὅμως οὐδεὶς παρητήθη διὰ τὸν λόγον τοῦτο καὶ ὅσους συνέλαβεν ὁ κ. Ζέρβας ἀπέλυσε μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ ὁ κ. Ρέντης. Ἔλεγον λοιπὸν τότε, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ πολέμου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἢ πολέμου ἐμφυλίου, ἀλλὰ περὶ πολέμου κατευθυνομένου ἔξωθεν, περὶ πραγματικοῦ πολέμου. Ὅταν ἔχωμεν ἕνα πόλεμον τί κάμνομεν; Κλείονται ἀμέσως αἱ ἐφημερίδες, ἐπιβάλλεται λογοκρισία καὶ συλλαμβάνονται ὅλοι οἱ ὕποπτοι. Καὶ ὅμως ἡμεῖς ἐδῶ ἀφήνομεν τὸν «Ριζοσπάστην» καὶ ὅλα τὰ κομμουνιστικὰ ἔντυπα νὰ χύνουν τὸ δηλητήριόν των εἰς τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον καθ’ ἑκάστην καὶ ἦσαν 150 κομμουνιστικὰ ἔντυπα καὶ ἐκυκλοφόρουν ἐλευθέρως, ὅταν ὁ ἀγὼν εὑρίσκετο εἰς ὀξυτάτην φάσιν καὶ ἔπρεπε νὰ δολοφονηθῇ ὁ ἀείμνηστος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἐδολοφονήθη, διὰ νὰ ληφθοῦν μερικὰ περιοριστικὰ μέτρα, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ κομμουνιστικὴ ἡγεσία εἶχε φύγει καὶ ὁ Παρτσαλίδης ποὺ ἐκρατεῖτο εἰς τὰς νήσους, ἐλήφθη πρόνοια νὰ φυγαδευθῇ καὶ ἀποδράσῃ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκ βαρυτάτης ἀμελείας ἀφῆκε τὸν Παρτσαλίδην νὰ ἀποδράσῃ, ὁ ὁποῖος ἤδη καὶ προεδρεύει τῆς κυβερνήσεως τῶν βουνῶν. Αὐτὰ εἶναι τὰ λάθη σας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἡ εὐθύνη ἡ ἰδική σας εἶναι μεγάλη, μεγαλυτέρα τῶν ἄλλων, διότι ἀποτελεῖτε τὴν βάσιν ὅλων τῶν Κυβερνήσεων. Εἶσθε ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος φέρετε τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην, διότι μία ἀνταρσία ποὺ ἔπρεπε νὰ τελειώσῃ σὲ 3 ἢ 5 μῆνας, διήρκεσε 3 ἔτη καὶ προὐκάλεσε καταστροφὰς μεγάλας, τεραστίας καὶ ἐπὶ τέλους ἐνικήσαμεν χάρις εἰς τὴν γενναιότητα τῶν ἐνόπλων ἐθνικῶν μας δυνάμεων καὶ τὴν καρτερικότητα καὶ μαχητικότητα τοῦ λαοῦ μας. Ἠτύχησεν ἡ Κυβέρνησις πάρα πολὺ μὲ τὴν ἐκδοθεῖσαν ἀπόφασιν τῆς Πολιτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ὅμως καμαρώνει διὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, ἐνῷ κἄτι ἄλλο θὰ ἔπρεπε νὰ συμβαίνῃ ἐκ μέρους της. Ποία εἶναι ἡ ἀξία διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τὴν ἀναφέρῃ κανείς. Φοβοῦμαι, ὅτι ἡ ἀξία δὲν ὑπερβαίνει τὴν ἀξίαν τοῦ χάρτου ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγράφη. Πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ὑπόθεσις εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἔμεινεν ἀνυπεράσπιστος ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους μας. Αὐτὸς εἶναι ὁ φόβος μου ἢ μᾶλλον ἡ πεποίθησίς μου. Θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσω μίαν ὑπεράσπισιν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐσύρθη εἰς τὸ ἑδώλιον τοῦ κατηγορουμένου, ἡ ὁποία ὑβρίσθη, ὅτι διαπράττει θηριωδίας ἐναντίον τῶν κομμουνιστῶν, ὅταν τὰ τέρατα αὐτὰ μὲ τόσα ἐγκλήματα ποὺ διέπραξαν καὶ τὰ ὁποῖα ἂν ἀνεπτύσσοντο ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. θὰ συνεκινοῦντο καὶ οἱ τοῖχοι τῆς αἰθούσης τοῦ μεγάρου ἐκείνου καὶ ἂν ἀνεπτύσσοντο ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν δὲν θὰ εὑρίσκοντο φίλα Κράτη ὅπως ὁ Ἰσημερινὸς καὶ ἄλλα νὰ ψηφίσουν ἐναντίον μας ἢ νὰ κάμουν ἀποχήν. Ἡ εὐθύνη αὐτὴ εἶναι, ἐπαναλαμβάνω διὰ τρίτην φοράν, βαρεῖα διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ξεύρω ποίας ἄλλας συνεπείας ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ. Εἶπα, κύριοι βουλευταί, ὅτι μετὰ τὸν τερματισμὸν τοῦ δευτέρου πολέμου, δύο κίνδυνοι ἠπείλησαν τὴν πατρίδα μας. Ὁ ἕνας εἶναι ὁ πανσλαυϊστικὸς κομμουνισμὸς καὶ ὁ δεύτερος εἶναι ἡ δυστυχία μας. Δὲν λέγω, ὅτι προπολεμικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔπλεεν εἰς κύματα εὐτυχίας. Βεβαίως καὶ προπολεμικῶς τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ λαοῦ μας ἦτο κατώτερον ὅλων τῶν ἄλλων εὐρωπαϊκῶν λαῶν. Ἀλλ’ εἰς τὴν ἀπαθλίωσιν ἐκείνην, τὴν προπολεμικήν, προσετέθησαν καταστροφαὶ μιᾶς ὁλοκλήρου δεκαετίας, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν τὴν ἀπαθλίωσιν τοῦ λαοῦ εἰς βαθμὸν ἀπροχώρητον. Βεβαίως οἱ σύμμαχοι ἡμῶν προέβλεψαν κατὰ τοῦ κινδύνου αὐτοῦ τὸ σχετικὸν ἀντιφάρμακον, ἤτοι τὸ Σχέδιον Μάρσαλ, ὅπερ αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν ἔχει, νὰ ἀνασυγκροτηθῶσι δηλαδὴ τὰ Κράτη τὰ πληγέντα ἐκ τοῦ πολέμου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀναχαιτισθῇ ἡ πρόοδος τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλ’ ἀτυχῶς παρ’ ἡμῖν τί συνέβη; Τὸ δόγμα Τροῦμαν διὰ τοῦ ὁποίου ἐβοηθεῖτο ὁ στρατός μας δὲν ἦτο αὔταρκες καὶ ἑπομένως δαπάναι τοῦ στρατοῦ ἐκαλύφθησαν ἀπὸ τὸ Σχέδιον Μάρσαλ, τὸ ὁποῖον ἦτο προωρισμένον διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ἑπομένως ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος ἔμεινε καθυστερημένη. Καὶ εἴδομεν βεβαίως χθὲς ἢ προχθὲς κυκλοφορήσασαν μίαν ἡμιεπίσημον ἔκθεσιν τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀνεγνώσαμεν ἔργα πολλοῦ λόγου ἄξια, τὰ ὁποῖα ἐπετελέσθησαν ἐκ μέρους τῶν Ἀμερικανῶν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἀνασυγκροτήσεως ἀκόμη, ἡ ὁποία ἤρχισε μὲ πλήρη ὁρμὴν μόλις πρὸ τριμήνου. Ἡ κυρία ἀνασυγκρότησις παρ’ ἡμῖν δὲν ἤρξατο ἀκόμη. Ὑπάρχοντος τοῦ κινδύνου τοῦ κομμουνιστικοῦ πᾶσα δαπάνη κατεβάλλετο διὰ τὴν ἀπόκρουσιν τοῦ κινδύνου αὐτοῦ. Τερματισθέντος τοῦ ἀγῶνος τοῦ συμμοριτικοῦ, ἀνέκυψαν ὅλα τὰ προβλήματα ἐκεῖνα τὰ κοινωνικο–οἰκονομικὰ τὰ ὁποῖα βλέπετε ἐκδηλούμενα τὴν στιγμὴν αὐτήν. Καὶ ἐρωτῶ: Ἆρα γε νὰ ἐλπίζωμεν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα αὐτά; Ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὴν τὴν αἰσιοδοξίαν. Τί θὰ πρέπει νὰ γίνῃ; Νὰ κάμωμεν ἐκλογάς; Βεβαίως πρέπει νὰ καταφύγωμεν τὸ ταχύτερον εἰς ἐκλογάς. Ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ γίνουν καὶ αὐταὶ ἀμέσως. Πρέπει νὰ μεσολαβήσῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα. Τὸ διάστημα 3–4 μηνῶν ὅμως εἶναι λίαν χρήσιμον. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διαχείρισιν τῶν προβλημάτων αὐτῶν εἰς μίαν Κυβέρνησιν, φθίνουσαν. Ποία λύσις θὰ ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν ἀντιμετώπισιν ὅλων αὐτῶν τῶν προβλημάτων κατὰ τὸν καλύτερον δυνατὸν τρόπον. Ἀλλὰ ποῦ νὰ τὸ ἀκούσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχεται στερρῶς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀδιαφορεῖ διὰ τὰ περὶ αὐτῆς συμβάντα. Ὁ Βασιλεὺς ὑπέδειξε μίαν φορὰν τὴν λύσιν: Ἔκαμεν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων νὰ συμπήξωσι μίαν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐγένετο τότε, θὰ ἠδύνατο ὅμως νὰ γίνῃ σήμερον, νὰ γίνῃ μία Κυβέρνησις ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, καὶ ἄλλας μεμονωμένας προσωπικότητας ἐκ τῆς Βουλῆς ἡ ὁποία νὰ εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰ μεγάλα αὐτὰ προβλήματα, νὰ μὴ χαθῇ ὁ χρόνος τῶν 3–4 μηνῶν, καὶ ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν εὐθύνην της νὰ δύναται νὰ διενεργήσῃ ἐκλογάς. Αἱ ἐκλογαὶ θὰ διενηργοῦντο μὲ τὸν καλύτερον τρόπον ἀπὸ μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀντιπροσωπεύετο ἡ Βουλὴ μὲ τὰ καλύτερα πρόσωπα, τὰ ἔχοντα τὰς ὑγιεστέρας ἀντιλήψεις καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἡμιλλῶντο κατὰ τίνα τρόπον θὰ ὠφέλουν περισσότερον τὴν Πατρίδα των. Ἄν ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ ἕνας τρόπος. Νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν τὴν ἀντιμετώπισιν, τὴν λύσιν τόσων ζητημάτων, θὰ ἦτο τρομερόν, διότι τὸ παρελθὸν δὲν μᾶς ἐπιτρέπει αἰσιοδοξίαν. Ἄν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὕρισκε τὴν λύσιν αὐτὴν ὀρθήν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ προχωρήσῃ. Μὲ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν θὰ ἦτο εὔκολον νὰ διενεργηθῶσιν ἐκλογαί, καὶ θὰ εἴχομεν οὕτω ἀδιαβλήτους ἐκλογάς. Νὰ προχωρήσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν κοινωνικοοικονομικῶν μας προβλημάτων, τὸ εὑρίσκω ἐντελῶς μάταιον. Δὲν εἶναι ἀτυχῶς ἡ Κυβέρνησις εἰς θέσιν νὰ προσφέρῃ καμμίαν πλέον ὑπηρεσίαν. Ἐπέτυχεν ὥστε νὰ διαλύσῃ τὸ Κράτος. Διότι δὲν φαντάζομαι νὰ πιστεύῃ κανείς, ὅτι ὑπάρχει Κράτος σήμερον. Οἱ καθηγηταὶ τῆς Μ. Παιδείας διαβαυκαληθέντες ἐπὶ πολὺν χρόνον, ὅτι θέλει ὑπερψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ διαβαθμίσεως αὐτῶν —μοναδικόν των αἴτημα, τόσον δίκαιον— ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποβάλουν τὰς παραιτήσεις των, καὶ ἑπομένως νὰ κλείσουν τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Παιδείας. Τὸ Πολυτεχνεῖον ἔκλεισε καὶ αὐτὸ τὰς πύλας του. Τὸ κῦμα τῶν ἀπεργιῶν μαίνεται καὶ ὀργιάζει. Ἀπεργίαι ὅλων τῶν ἐργαζομένων χάρις εἰς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις τώρα εἰς τὸ τέλος ἐσκέφθη νὰ ἱδρύσῃ διὰ νόμου Τριμερῆ Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία θ’ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ ἐργατικὰ ζητήματα. Ἄμε γύρευε, πότε θὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, πότε θὰ καταρτισθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ αἱ ὑποεπιτροπαί, πότε θὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα καὶ πότε θὰ καταλήξῃ εἰς πορίσματα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ καὶ ἂν παραμείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιληφθῇ τῆς λύσεως τῶν ἐργατικῶν προβλημάτων. Ἀπεργία καὶ αὐτῶν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων ἀπροσδιορίστου διαρκείας. Καὶ ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις τὴν σημασίαν μιᾶς τοιαύτης ἀπεργίας. Οἱ ὑπάλληλοι Νομ. Προσώπων Δημ. Δικαίου καὶ ἐκεῖνοι παραιτοῦνται. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ραδιοφωνίας παραιτοῦνται. Καὶ ἔπειτα ὁμιλοῦμεν περὶ ὑπάρξεως Κράτους καὶ Κυβερνήσεως. Μόνον ἡ παραίτησις θὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν, καὶ θὰ ἀκουσθῇ μὲ ἀνακούφισιν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι ἡ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἶναι ξένη ἀπὸ τὸν κρατικὸν ὀργανισμόν. Ὑποστηρίζεται, ὅτι τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν θὰ εἶναι τὸ ἀναλογικόν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐκπεφρασμένην γνώμην ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἂν ἰσχύσῃ τὸ σύστημα τοῦτο, νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται καμμία μεταβολή. Μεταβολὴ ἐκλογικοῦ συστήματος εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν καθ’ ὑπόδειξιν τῶν κυβερνώντων κομμάτων, ἀποτελεῖ τὴν πρώτην διαβλητὴν πρᾶξιν τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν. Ἤκουσα τὸν κύριον συνάδελφον τὸν ὁμιλήσαντα πρῶτον, ὅτι εἰς τὴν δευτέραν καὶ τρίτην κατανομήν, δὲν θὰ μετάσχουν τὰ μικρὰ κόμματα, ἀλλ’ οἱ ψῆφοι θὰ ὑπολογισθοῦν εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀδικήσω κανένα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω εἶναι, ὅτι ἐνῷ ὁμιλοῦμεν περὶ ἐλευθέρων θεσμῶν καὶ ἐχαρακτηρίσαμεν αὐτούς, ὅτι ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ, κατελήξαμεν εἰς τὸ ὅτι αἱ ψῆφοι τῆς δευτέρας καὶ τρίτης κατανομῆς δὲν θὰ προσμετρῶνται εἰς τὸ κόμμα εἰς ὃ ἀνήκουν, ἀλλὰ θὰ προστίθενται εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἀκατανόητον. Δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεμία ἀπολύτως μεταρρύθμισις τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος. Θὰ ἐφαρμοσθῇ ὅπως ἀκριβῶς ὑπάρχει, διότι μεταβολὴ τοῦ ἐκλογικοῦ συστήματος ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, δίδει τὴν πρώτην ἀφορμὴν νὰ κατηγορηθῶμεν καὶ νὰ διαβληθῶσιν αἱ ἐκλογαί μας ὡς μὴ ἔγκυροι ὡς μὴ γνήσιαι.

§76Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἐγίνετο διὰ Διατάγματος, ναί, ἀλλ’ ὄχι καὶ διὰ τῆς Βουλῆς.

§77Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Οὔτε διὰ τῆς Βουλῆς τὴν πλειοψηφίαν τῆς ὁποίας διευθύνει ἡ Κυβέρνησις. Ἐδῶ ἀπεδέχθησαν αἱ Ἐπιτροπαὶ τοῦ Συντάγματος, νὰ τεθῇ διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ἐκλογικὸν σύστημα θὰ καθορίζεται εἰς τὰς ἀρχὰς τῆς ἐκλογῆς μιᾶς Βουλῆς καὶ ὄχι εἰς τὸ τέλος, διότι εἰς τὸ τέλος εἶναι βέβαιον, ὅτι θὰ καθορισθῇ καθ’ ὃν τρόπον ὑπαγορεύουν τὰ κομματικὰ συμφέροντα τοῦ κυβερνῶντος κόμματος ἢ κομμάτων. Κύριοι, ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ σύστημα τῆς ἐκλογῆς τῆς Ἐθνικῆς μας Ἀντιπροσωπείας διότι ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἡ γνησία ἐκδήλωσις τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅταν τὸ ἐκλογικὸν μας Σῶμα, ἡ Βουλή, τὸ παντοδύναμον αὐτὸ Σῶμα ἐκλεγῇ κατὰ τρόπον διαβλητόν, τότε ὅλαι του αἱ ἐνέργειαι θὰ εἶναι διαβληταί. Καὶ ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ δὲν θὰ εἶναι γνησίως ἐκδηλωμένη. Ἑπομένως ἢ θὰ μείνῃ τὸ ἀναλογικὸν ὡς ἔχει ἢ θὰ κάμητε πλειοψηφικόν. Πάντως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν οὐδεμία ἀπολύτως μεταβολὴ τοῦ ὑπάρχοντος συστήματος.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀναλογική. Ἀναλογικὴ ἀποτελεῖ προδοσίαν, καταστροφὴν καὶ ἀκυβερνησίαν. Κατέστρεψε τὴν Γαλλίαν, εἰς τὴν Ἰταλίαν ἔγινεν ὁ Μουσολινισμός, εἰς τὴν Γερμανίαν ὁ Χιτλερισμός, εἰς τὴν Ρουμανίαν ὁ Καρολισμός, εἰς τὴν Γιουγκοσλαυΐαν ὁ Ἀλεξανδρισμὸς καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα σαλάτα μαλάτα καὶ αὐγὰ τηγανισμένα.

§79Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶπον, ὅτι τὰ κοινωνικά μας προβλήματα παρουσιάζουν μίαν ὀξεῖαν μορφήν, ὀξυτέραν δὲ μορφὴν ἡ τάξις τῶν συμμοριοπλήκτων. Ὁ Πὼλ Χόφμαν, ὁ διαχειριστὴς τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, διὰ τῶν δηλώσεών του ἀπέδειξεν, ὅτι κατενόησε καὶ τὸ μέγεθος τοῦ προβλήματος τῶν συμμοριοπλήκτων εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐπείγοντα χαρακτῆρα του. Τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας εἰς ἕνα τεῦχος τὸ ὁποῖον ἐξέδωσεν Ἀγγλιστὶ καὶ Ἑλληνιστὶ ἀνεβίβασε τὰς δαπάνας διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν συμμοριοπλήκτων εἰς 240 ἑκατ. δολλαρίων μὲ συμπίεσιν δὲ ταῦτα ἔφθασαν τὰ 140 ἑκατ. δολλαρίων ἤτοι 1½ τρισεκατ. δραχμῶν, ποσὸν μὴ δυνάμενον νὰ ἐξευρεθῇ οὔτε διὰ φορολογίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅστις εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἐξάντλησιν, οὔτε μὲ ἐρανοσυλλογάς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ βεβαίως, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἑλλάδος ἔκαμε μίαν ὡραίαν χειρονομίαν ἢ μᾶλλον πολλὰς ὡραίας χειρονομίας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ἀφ’ ἧς ὁ διακεκριμένος καὶ πλήρης δραστηριότητος ἱεράρχης ἀνέλαβε τὴν ἀρχηγίαν τῆς Ἐκκλησίας τὴν ἐζωντάνεψε κυριολεκτικῶς, καὶ ὡς πνευματικὸν θεσμὸν καὶ ὡς πατριωτικὸν παράγοντα. Ἡ χειρονομία του συνίστατο εἰς τὸ νὰ δώσῃ μέγα μέρος τῶν κτημάτων τῆς Ἐκκλησίας πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν συμμοριοπλήκτων, ἀκόμη δὲ νὰ παραχωρήσῃ καὶ ὅλα τὰ ἀναθήματα τῶν Ἐκκλησιῶν καὶ τὰ ἱερὰ ἄμφια ἀκόμη εἰς τὴν κάλυψιν τῶν ἀναγκῶν τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἐπηκολούσεν ἡ χειρονομία τοῦ δέματος διὰ τὸν συμμοριόπληκτον καὶ πολλαὶ ἑκατοντάδες χιλιάδων δέματα ἐστάλησαν εἰς ἀνακούφισιν τῆς δυστυχίας τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἡ χειρονομία αὐτὴ ἀποδεικνύει τὴν ἠθικήν του ἀνωτερότητα, τὸ μεγαλεῖον τῆς ψυχῆς του, τὴν ἰδιαιτέραν προσήλωσιν καὶ ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα τοῦ σεμνοῦ καὶ ἀθορύβου αὐτοῦ ἱεράρχου. Λυποῦμαι, διότι τόσον βραδέως ἀνέλαβε τὴν ἀρχηγίαν τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Σπυρίδων, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησίας ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἔχω ἕνα συγκεκριμένον λόγον νὰ ἀναφέρω διατὶ φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα αὐτό. Περιώδευσα τελευταίως εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ ἐὰν ὑπῆρξαν ἔργα μεγάλης πνοῆς τὰ ὁποῖα εἵλκυσαν τὴν προσοχήν μου ταῦτα ἅπαντα ὀφείλονται εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Σπυρίδωνος. Ἀποδεικνύεται οὕτω, ὅτι εἶναι ὁ κατάλληλος ἄνθρωπος εἰς τὴν κατάλληλον θέσιν. Εἶναι ὁ πραγματικὸς ἀρχηγός, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ καὶ συμμετέχει καὶ αὐτός. Καὶ προσπαθεῖ νὰ τοὺς ἀνακουφίσῃ μὲ κάθε τρόπον μὴ φειδόμενος οὐδενὸς προσωπικοῦ κόπου παρὰ τὴν ἡλικίαν καὶ παρὰ τὴν κλονισθεῖσαν ὑγείαν του. Εἶδον μίαν Παιδαγωγικὴν Ἀκαδημίαν εἰς τὰ Ἰωάννινα, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον κτίριον τῆς Ἀνατολῆς. Πῶς κατεσκευάσθη αὕτη; Ὅταν ἔμαθα, ὅτι κατεσκευάσθη μόνον διὰ προσωπικῆς προσπαθείας τοῦ ἐγκρίτου καὶ διακεκριμένου Ἱεράρχου, κατεπλάγην ἀληθῶς, καὶ ἐθαύμασα τὸν ἄνδρα. Εἶναι ἄξιος τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους. Τὸ ζήτημα τῶν συμμοριοπλήκτων, κύριοι βουλευταί, ὅσοι κατάγεσθε ἐξ ἐπαρχιῶν, τὸ γνωρίζετε ἐκ τοῦ πλησίον, Ἀλλὰ ἡ κατάστασις τῶν συμμοριοπλήκτων τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῶν Ἰωαννίνων τὴν ὁποίαν εἶδον μοῦ ἔφερε βαθεῖαν θλῖψιν. Εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἐξ ὅλων τῶν τραγωδιῶν τὰς ὁποίας ἔχω διαβάσει εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ ἀποτελεῖ τὸ δυσχερέστερον τῶν κοινωνικῶν προβλημάτων τῆς ὑφηλίου. Θὰ ἤθελον τὴν Κυβέρνησιν νὰ συγκινηθῇ περισσότερον. Βεβαίως ἔκαμε σχετικὰς ἐνεργείας, ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ παρουσιάσῃ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν ζωντανὴν σπαρταριστὴν ὅπως εἶναι καὶ νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὸν Ο.Η.Ε. νὰ βοηθήσῃ μιμούμενος τὴν Κ.Τ.Ε. ἄλλοτε ὅταν εἴχομεν τὸ ἄλλο φοβερὸν πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Ἡ Κ.Τ.Ε. σπουδαίως τότε συνέβαλεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν 1½ ἑκατομμυρίου προσφύγων καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους πρὸς αὐτὴν ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει σήμερον θὰ εἶναι αἰωνία. Θὰ ἤθελον καὶ ὁ Ο.Η.Ε., ἡ σημερινὴ Κ.Τ.Ε., νὰ ἀπομιμηθῇ τὰς πράξεις τῆς Κ.Τ.Ε., ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἀντιπροσωπεία εἰδικώτερον νὰ ἀναπτύξῃ μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον, νὰ παρουσιάσῃ ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἀποκατάστασις τῶν συμμοριοπλήκτων μὲ βοηθείας παροδικάς, 650 δισεκ., σταγὼν ἐν τῷ ὠκεανῷ. Θὰ πρέπει οἱ συμμοριόπληκτοι νὰ ἀποκατασταθοῦν τὸ ταχύτερον, διότι τὸ ⅐ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας εἶναι ἐκτὸς τῆς παραγωγικῆς λειτουργίας, καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ θέλομεν καὶ δαπάνας διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Μοῦ ἔλεγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀνέγνωσα εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, ὅτι ἀπεκατεστάθησαν 115.000 οἰκογένειαι συμμοριοπλήκτων. Τοῦθ’ ὅπερ σημαίνει περίπου 500.000. Θὰ ἤθελον νὰ τὴν ἔχω βεβαιωμένην αὐτὴν τὴν πληροφορίαν.

§80Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. — Πηγαίνουν μόνον εἰς τὰ χωριά τους, δὲν ἀπεκατεστάθησαν.

§81Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑπουργ. Ἀνοικ.). Κύριε Τουρκοβασίλη, ἐπανέρχομαι ἐκ τῆς Ἠπείρου. Δὲν μένει ἕνας ὑπὸ σκηνήν. Μένουν ὅλοι ὑπὸ στέγην.

§82Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἤθελον βεβαίωσιν νὰ γνωρίζω τοῦτο. Ἐπῆγαν εἰς τὰ χωριά τους ρακένδυτοι καὶ ἐλεεινοὶ μὲ τὸ δέμα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου;

§83Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντ. Κυβ.). — Ἐγράφησαν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας ἀνακοινώσεις μακρόταται τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖτε ἀναφέρονται εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§84Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁσάκις ἀναφέρομεν τὰς ἐφημερίδας λέγει: «Ἐπικαλεῖσθε τὰς ἐφημερίδας». Σήμερον ἐπικαλεῖται αὐτὸς τὰς ἐφημερίδας πρὸς πληροφορίαν. Λοιπὸν δὲν εἶναι μόνον ὁ ἐπαναπατρισμὸς ἀρκετός, ἀπαιτεῖται ἐπανεξοπλισμός, διότι μεταβαίνοντες ἐκεῖ δὲν θὰ εὕρουν, οὔτε οἰκίας, οὔτε ζῶα, οὔτε ὑποτυπώδη οἰκοσκευήν. Θὰ εὕρουν τὴν δυστυχίαν μόνον.

§85Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πληροφορῶ τὸ Σῶμα, ὅτι εἰς τὴν κωμόπολιν τοῦ Μουζακίου Καρδίτσης ἐκ τῆς ὁποίας ἐπανῆλθον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὑπάρχουν συγκεντρωμένοι συμμοριόπληκτοι ἀπὸ τὰ ὀρεινὰ χωριὰ τῆς Δυτικῆς Θεσσαλίας ἄνω τῶν 8.000. Ἐκεῖ ἔχουν συγκεντρωθῇ περὶ τὰς 7.000 φορτία ἀλεύρων καὶ ἄλλων τροφίμων, προοριζόμενα διὰ τὰ 24 χωριὰ τοῦ Δήμου Ἀργιθέας. Ἔ! δὲν ὑπάρχουν εἰς τὸ Μουζάκι τὰ μέσα τῆς μεταφορᾶς. Ὑπάρχουν μόνον 140 φορτηγὰ ζῶα τὰ ὁποῖα διὰ νὰ μεταφέρουν αὐτὰ τὰ 7.000 φορτία, πρέπει νὰ περάσουν 50 ἡμέραι, ἐντὸς δὲ 10 ἡμερῶν ἐπέρχονται αἱ χιόνες, αἱ ὁποῖαι ἀποκλείουν τελείως τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ἤδη δὲ οἱ πρὸς ἐπαναπατρισμὸν ἐπειγόμενοι, πωλοῦν μέρος τῶν τροφίμων των, τὰ ὁποῖα τοὺς ἐχορήγησαν διὰ νὰ περάσουν 5 μῆνας κατὰ τοὺς ὁποίους θὰ τελοῦν ἐν ἀποκλεισμῷ, δι’ ἀγώγια.

§86Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω, ὅτι ἐκ τῶν περιοδειῶν τὰς ὁποίας ἔκαμον εἰς τὴν Θράκην καὶ τὴν Κομοτηνήν, εὗρον τὸν κόσμον τῶν συμμοριοπλήκτων ὀλιγώτερον πάσχοντα, παρὰ εἰς τὰς ἄλλας περιφερείας. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, ὅτι οἱ συμμοριόπληκτοι εὑρίσκονται εἰς σχετικῶς ἀνθρωπίνην κατάστασιν. Ἀλλὰ εἰς ἄλλας περιφερείας ἡ κατάστασις εἶναι ἀπελπιστική. Ἀλλ’ ἐὰν εἶδον εἰς τὴν Κομοτηνήν, αὐτὴν τὴν εὐχάριστον σχετικῶς κατάστασιν, ἔχω νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας ἐκείνης τοῦ Νομοῦ Ἔβρου ὡς καὶ τῆς Ροδόπης ἀπὸ ἀπόψεως κρατικῆς προνοίας. Ἰδιαιτέρως ἡ περιφέρεια τοῦ Ἔβρου εἶναι τελείως ἐγκαταλελειμμένη. Αἱ δύο πόλεις τοῦ Ἔβρου τὸ Σουφλίον καὶ τὸ Διδυμότειχον ἔχουν παραγωγὴν κουκουλίων καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ προηγουμένου ἔτους καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ἔτους αὐτοῦ, δὲν ἔχει πωληθῆ. Εἶναι ἀζήτητα τὰ κουκούλια καὶ τῆς περυσινῆς ἐσοδείας καὶ τῆς ἐφετεινῆς. Τρὰστ βιομηχάνων μετάξης ἀποστέλλουν ἀντιπροσώπους των καὶ ἀγοράζουν ἀπὸ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς παραγωγούς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐπέρασεν ὅλη ἡ μανία τοῦ συμμοριτισμοῦ, ἀγοράζουν τὰ κουκούλια 7.000 δραχμὰς τὸ κιλόν, ὅταν ἡ τιμὴ ἀσφαλείας ὡρίσθη 20.000. Φαντάζεσθε εἰς ποίαν ἀπόγνωσιν εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ἐκεῖ ὑπάρχει μία συγκοινωνία σιδηροδρομική, ὑπάρχει μία Ἑταιρεία Ἑλληνογαλλική. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ἀκρίβεια τῶν κομίστρων. Διὰ νὰ μεταφέρῃς μίαν ὀκᾶν σταφύλια, ἀπὸ τὸ Σουφλὶ εἰς τὴν Ὀρεστιάδα, θέλεις 450 δρχ. Ἕν εἰσιτήριον ἀπὸ τὸ Σουφλὶ εἰς τὴν Ἀλεξανδρούπολιν, 72 χιλιόμετρα, κοστίζει 65.000 δραχμάς. Ἐνῷ ἕν εἰσιτήριον ἀπὸ τὴν Ἀλεξανδρούπολιν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην 450 χιλιόμετρα 60.000, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχεται ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν ληστρικὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκμεταλλεύεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους; Καὶ πέραν αὐτοῦ, ὑπάρχει ὁ ποταμὸς Ἔβρος. Ἀντὶ νὰ εἶναι πηγὴ εὐτυχίας, ἀντὶ νὰ εἶναι ὁ Νεῖλος τῆς Αἰγύπτου εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν, εἶναι πηγὴ δυστυχίας. 250.000 περίπου στρέμματα, κατακλύζονται ἀπὸ τὸν ἀφηνιάζοντα ποταμόν, Ἀποτέλεσμα, ὁ Ἔβρος ἔδωσε συμμορίτας 8.000. Δηλ. τὸ ⅕ περίπου τῆς δυνάμεως τοῦ συμμοριτισμοῦ, ἐδόθη ἀπὸ τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Αἰτία εἶναι ἡ ἐγκατάλειψις τῆς περιφερείας ἐκείνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Δὲν ὑπῆρξεν οὐδεμία κρατικὴ πρόνοια. Ἀπὸ ἕνα χωριό, τὸ ὁποῖον λέγεται Ἀμμόβουνο... ὑπῆρξαν οἱ μεγαλύτεροι καὶ οἱ αἱμοβορώτεροι καπετανέοι, 28 τὸν ἀριθμόν, ὅλοι ἀπόφοιτοι τοῦ Μπούλκες. Αὐτή, λέγω, εἶναι ἡ κατάστασις.

§87Χ. ΚΟΨΙΔΑΣ. Ἐὰν παρετηρήθη τὸ φαινόμενον αὐτὸ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἔβρου, κ. Πρόεδρε, τοῦτο δὲν ὀφείλεται κατὰ κύριον λόγον εἰς τὴν ἐγκατάλειψιν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὡς ἀνεφέρατε, τῆς περιφερείας ἐκείνης, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι οἱ μεταβάντες εἰς τὰς συμμορίας εἶχον, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Κατοχῆς, διαπράξει πολλὰς λεηλασίας καὶ κλοπάς.

§88Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐζήτησα ἐξήγησιν τοῦ φαινομένου αὐτοῦ τοῦ καταπληκτικοῦ, πῶς ἦτο δυνατὸν ἀπὸ μίαν περιφέρειαν καὶ μόνον νὰ ἐξέλθουν 8.000 ἀντάρται, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 4.000 συγκεκροτημένοι καὶ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀστοργίαν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην.

§89ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν, κ. Πρόεδρε.

§90Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θέλετε νὰ διακόψωμεν;

§91Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Εἶναι προτιμότερον νὰ συνεχίσωμεν.

§92Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ὅταν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος ἐζήτησαν διακοπὴν διὰ νὰ ἀπαντήσουν αὔριον, ἡ Κυβέρνησις ἐπέμεινε νὰ ἀπαντήσουν ἀπόψε. Ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις τοιαύτην ἀξίωσιν προέβαλε καὶ ἡ γνώμη της ἐγένετο σεβαστή, ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ μείνῃ ἵνα ἀκούσῃ ἕνα Ἀρχηγὸν Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἐσεβάσθη τὴν ἀξίωσίν της.

§93Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεχώρησε δι’ ὑπηρεσίαν τινά.

§94Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δέχομαι τὴν ἐξήγησιν, ἀλλὰ λέγω τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠξίωσε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον αὐτὴ νὰ μὴ ἀπουσιάζῃ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς.

§95Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπουσιάζει ὁλόκληρος. Νομίζω, ὅτι ἡ συνείδησις παντὸς βουλευτοῦ θὰ πρέπει νὰ ἀξιώσῃ, ὅπως ἡ συνεδρίασις συνεχισθῇ. Δὲν εἶναι νοητὸν αἱ συνεδριάσεις, μετὰ τόσων μηνῶν μάλιστα ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, νὰ διαρκοῦν δύο καὶ μόνον ὥρας. Ἔχομεν ἐνώπιόν μας μόνον δύο μῆνας καὶ κατὰ τοὺς δύο αὐτοὺς μῆνας, ἔχομεν νὰ ἐπιτελέσωμεν δυσχερέστατον ἔργον. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀδειάζουν τὰ καθίσματα καὶ νὰ φεύγουν οἱ βουλευταί. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι περισσότερον δικαιολογημένη, ἐὰν ἐκπροσωπῆται μερικῶς, διότι ἔχει καὶ κατὰ τὰς νυκτερινὰς ἀκόμη ὥρας ἀπασχόλησιν. Εἶχον ἀναγκασθῆ νὰ ἀπουσιάσω, διότι εἶχον σύσκεψιν, ἡ ὁποία ἦτο συνδυασμένη μὲ ἄμεσα καὶ κρίσιμα ὑπηρεσιακὰ ζητήματα, ἅμα δὲ τῇ ἀποχωρήσει τοῦ κ. Τσαλδάρη, ὁ ὁποῖος ἔφυγεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ νὰ διατυπώσῃ ἓν ἐπεῖγον τηλεγράφημα, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ ἐκπροσωπήσω τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι δὲ ἐδῶ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ὀρθόν, εἶναι νὰ φεύγουν μετὰ τόσης σπουδῆς οἱ κύριοι βουλευταί.

§96Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Εἴμεθα ἀπὸ τὰς 6 ἐδῶ. Τοὐλάχιστον νὰ διακόψωμεν διὰ μίαν ὥραν.

§97Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Νὰ καθίσωμεν ὅλην τὴν νύκτα. Νὰ διακόψωμεν ὅμως διὰ μίαν ὥραν καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν.

§98Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω θερμότατα τὸν ἀγορεύοντα κ. Ἀρχηγόν, νὰ συνεχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του, χωρὶς νὰ γίνῃ διακοπή.

§99Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ ἀποδέχομαι αὐτὴν τὴν παράκλησιν καὶ αἰσθάνομαι αὐτὴν τὴν ἀνάγκην καὶ διὰ τοῦτο ἔκαμα καὶ κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀπολύτως ὀρθόν, ἐνῷ ἀπεχώρησαν οἱ ἄλλοι Ἀρχηγοί, ἔμεινα ἀκριβῶς, διότι συναισθάνομαι τὴν ἀνάγκην αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἐτόνισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὴν ὁποίαν εἶχον τονίσει προηγουμένως, δικαιολογῶν, διατὶ ἔμεινα, ἐνῷ οἱ ἄλλοι Ἀρχηγοὶ ἀπεχώρησαν. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως εἶναι ἀπησχολημένη μὲ σοβαρώτατα ζητήματα πάντοτε. Καὶ νομίζω, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι διεκόψαμεν ἐπὶ τετράμηνον καὶ ἑπομένως οἱ βουλευταὶ ὀφείλουν νὰ εἶναι παρόντες, ἰσχύει καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τίποτε δὲν ὑπάρχει σπουδαιότερον ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Ὅταν συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ παρίσταται ἡ Κυβέρνησις, εἰ δυνατὸν ὁλόκληρος. Δὲν ὑπάρχει ἄλλη πλέον ἐπείγουσα ἐργασία καὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλο πλέον σπουδαῖον ἔργον ἀπὸ τὴν παρακολούθησιν τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διευθύνουσα καταλλήλως τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἐξασφαλίζει τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν αὐτῆς. Ἑπομένως, ἐὰν παρατηρῆται ἀταξία εἰς τοὺς βουλευτάς, ἐὰν ἀπουσιάζουν, ἢ ἐὰν ζητοῦν διακοπήν, τὸν τόνον αὐτὸν τῆς χαλαρώσεως τὸν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν τὸν ἔδωσε μόνον τὴν ἑσπέραν ταύτην, τὸν ἔδωσε καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ βίου τῆς Βουλῆς. Διότι ἀτυχῶς, οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη νὰ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει ἐργασία πλέον ἐπείγουσα ἀπὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον συντελεῖται ἐνταῦθα, ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἑπομένως, τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ὀλίγον ἀσθενὲς καὶ δὲν ἀντέχει εἰς μεγαλυτέραν βάσανον. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἐτόνισα τὸν βαθμὸν τῆς εὐθύνης τοῦ συμμαχικοῦ παράγοντος ἔναντι τοῦ ἀπειλήσαντος τὴν Ἑλλάδα κομμουνιστικοῦ κινδύνου, ὑπέπεσα εἰς μίαν ἀσυγχώρητον παράλειψιν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἐπιβεβλημένον νὰ διορθώσω. Εἶπον, ὅτι ὁ συμμαχικὸς παράγων μᾶς ἐνίσχυε κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐνίοτε ἀντεστρατεύετο εἰς τὰ καθαρῶς ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ τοῦτο ἐγένετο διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν γενικωτέρων συμμαχικῶν συμφερόντων. Ἐτόνισα ἐπίσης, ὅτι ὁ ρυθμὸς μὲ τὸν ὁποῖον μᾶς ἐνίσχυσεν ἦτο τοιοῦτος, ὥστε νὰ μὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας μας. Πρέπει νὰ σημειώσω μίαν ἐξαίρεσιν. Ὅταν ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Ἀρχηγὸς τῆς στρατιωτικῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὁ κ. Βὰν Φλήτ, πρέπει νὰ εἴπω, πρὸς τιμήν του, μετεβλήθη ἡ στρατιωτικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἄριστος ἐκεῖνος ἀξιωματικός, ὁ ἀληθὴς αὐτὸς εὐπατρίδης, ὁ ὁποῖος ἐπόνεσε τὴν Ἑλλάδα μας, ὅταν τὴν εἶδε καὶ ἐπόνεσε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅταν τὸν ἐγνώρισε καὶ εἶδε τὸ δρᾶμα του, κατέβαλεν ἀόκνους προσπαθείας διὰ τὸν ἀρτιώτερον ἐξοπλισμὸν τοῦ στρατοῦ μας. Καὶ πράγματι, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἀρχίζει μία βελτίωσις σημαντική, τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας.

§100Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέψατέ μου, κ. Πρόεδρε, νὰ προσυπογράψω ἀπολύτως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τονίζετε.

§101Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὅταν ἐξεπροσωπήθη ἀπὸ τὸν ἔγκριτον καὶ διακεκριμένον πρεσβευτήν, τὸν κ. Γκρέϊντυ, ἐπαρουσίασε μίαν γενικωτέραν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Ὁ διακεκριμένος αὐτὸς διπλωμάτης μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν, κατὰ τίνα τρόπον ὡμίλησε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων κύκλων τῆς Ἀμερικῆς ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς ὑποθέσεως. Φαντάζομαι, ὅτι ὁ πλέον ὑπερπατριώτης Ἕλλην, ὁ πλέον φανατισμένος ἐθνικόφρων, ἦτο ἀδύνατον νὰ ὁμιλήσῃ καλύτερον καὶ πατριωτικώτερον ἀπ’ ὅ,τι ὡμίλησεν ὁ κ. Γκρέϊντυ. Εὑρισκόμην τότε ἐν Θεσσαλονίκῃ, ὅταν ἀνέγνωσα τηλεγραφικὴν εἴδησιν, ἡ ὁποία περιεῖχε τὴν ὁμιλίαν τοῦ διακεκριμένου αὐτοῦ διπλωμάτου καὶ ἠσθάνθην τὴν ὑποχρέωσιν ὡς Ἕλλην νὰ στείλω συγχαρητήριον τηλεγράφημα καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους μας διὰ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησε. Καὶ ἔστειλα καὶ ἄλλο ἕνα τηλεγράφημα πρὸς τὴν κ. Γκρέϊντυ, τὴν πολύτιμον σύντροφον τοῦ βίου του καὶ πολύτιμον φίλην τῆς Ἑλλάδος μας. Διότι καὶ ἡ πάνσεμνος καὶ πάνσεπτος ἐκείνη Δέσποινα ἡ πλήρης ζωῆς καὶ ἐνθουσιασμοῦ καὶ δράσεως, ἡ ὁποία τόσον πολὺ ἠγάπησε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐνεστερνίσθη τὸν πόνον του, τὸν ἐδοκίμασεν ὡς πόνον ἰδικόν της καὶ δὲν ὑπῆρξε καμμία ἀνάγκη καὶ δυσχέρεια τοῦ λαοῦ μας, τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἠσθάνθη βαθύτατα ἡ κ. Γκρέϊντυ, ἡ ὁποία ὁπουδήποτε ἐμφανίζεται γεμίζει ζωὴν ὁλόκληρον τὴν αἴθουσαν, μὲ τὴν γλυκύτητα δὲ τῆς ἐκφράσεως συγκινεῖ πάντα συνομιλητήν της. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀπέστειλα τηλεγράφημα καὶ πρὸς αὐτὴν συγχαρητήριον δι’ ὅσα ὁ κ. Γκρέϊντυ εὐηρεστήθη νὰ εἴπῃ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος, τὸ περιεχόμενον τοῦ ὁποίου κρατῶ ἀκόμη εἰς τὴν μνήμην μου. «Ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀμερικῆς ὡμίλησεν εἰς τὸ Κογκρέσον, τὸ Ἀμερικανικὸν, ὄχι ὡς Ἀμερικανὸς Πρέσβυς ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ ὡς Ἕλλην Πρέσβυς ἐν Ἀμερικῇ». Λοιπὸν τὰ τρία αὐτὰ ἔγκριτα πρόσωπα, ὁ Στρατηγὸς Βὰν Φλήτ καὶ τὸ ζεῦγος Γκρέϊντυ ἔχουν συνδέσει τὰ ὀνόματά των ἀρρήκτως μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἑλλάδος. Τοὺς ἠγαπήσαμεν ὡς Ἕλληνας πραγματικοὺς καὶ τοὺς εὐγνωμονοῦμεν δι’ ὅσα ὑπὲρ τῆς γλυκυτάτης Πατρίδος ἔπραξαν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ.μ. μὲ θέμα Ἡμερησίας Διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 10.30′ μ.μ.)