1949.07.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70ή

Τρίτη 5 Ἰουλίου 1949

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7.20′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν, κατόπιν παρατηρήσεων τοῦ κ. Ν. Ζέρβα. Παρακαλῶ, ὅπως προσέλθῃ ὁ κ. Βασίλειος Χατζηδάκης καὶ δώσῃ τὸν νενομισμένον ὅρκον. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Βασίλειος Χατζηδάκης, ἐρχόμενος εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀποβιώσαντος βουλευτοῦ Ἀθηνῶν Θεμιστοκλῆ Σοφούλη, ὅστις θεὶς τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος καθοριζόμενον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ἀδιαιρέτου καὶ Ὁμοουσίου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»).

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἄξιος, ἄξιος.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§6Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιθυμῶ πρῶτον, νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου διὰ τὴν πιστὴν τήρησιν τῆς συνταγματικῆς τάξεως κατὰ τὴν πρόσφατον κυβερνητικὴν κρίσιν, μὲ τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐντολῆς εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ σχετικῶς πλειοψηφήσαντος κόμματος. Τοιουτοτρόπως, ὅπως ἄλλωστε ἦτο βέβαιον, διεψεύσθησαν αἱ προσδοκίαι ἀνωμάλων λύσεων καὶ οἱ μνηστῆρες των μᾶς ἀπηύθυναν, ἀπηύθυναν εἰς ὅλους τοὺς ὑπερασπιστὰς τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, πικρὰς ἐπικρίσεις καὶ μᾶς ἐθεώρησαν περίπου συνυπευθύνους διὰ τὴν πιστὴν αὐτὴν τήρησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς τάξεως. Ἀποδεχόμεθα τὰς ἐπικρίσεις των μὲ μεγάλην ἱκανοποίησιν. Ἀλλὰ ὅπως ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις ἐπέβαλε τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐντολῆς πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος κόμματος, ἐπέβαλεν ἐπίσης, κατὰ τὴν γνώμην μας, καὶ προσδιορισμὸν μιᾶς λογικῆς προθεσμίας διὰ τὴν χρῆσιν τῆς ἐντολῆς. Ὁ ἀπεριόριστος χρόνος ὁδηγεῖ ὄχι εἰς χρῆσιν, ἀλλὰ εἰς ἰδιοποίησιν καὶ κατάχρησιν τῆς ἐντολῆς. Καὶ τοῦτο συνέβη κατὰ τὴν πρόσφατον κυβερνητικὴν κρίσιν. Ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον ἑβδομάδα ἐγένετο ἐνθυλάκωσις τῆς ἐντολῆς. Θέλομεν νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι ἡ ἄτοπος αὐτὴ ἐνθυλάκωσις θὰ ἀποτελέσῃ παράδειγμα πρὸς ἀποφυγὴν διὰ τὸ μέλλον. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, λαβὼν τὴν ἐντολήν, ἤρχισε μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν ὑπὸ τὴν προεδρίαν του. Ἡ προσπάθεια ἦτο θεμιτή. Σφάλμα ἀπετέλεσεν ἡ ἀτέρμων ἐμμονὴ εἰς τὴν ἄγονον προσπάθειαν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ἔχει καὶ τὰ ἐλαφρυντικά του. Καὶ ἐλαφρυντικά του ἀποτελοῦν τὰ σημειώματα τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. (Γέλωτες ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὸ ἔγγραφον σημείωμά του ἐδήλωσεν ὅτι, ἐὰν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν δυνηθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ σχηματίσῃ πλειοψηφίαν, τότε ἐνώπιον τοῦ κινδύνου τῆς ἀκυβερνησίας στέργει νὰ δώσῃ ψῆφον εἰς ἀμιγῆ Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἐγγράφου του σημειώματος.

§7Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Καὶ τὶ ἐμεσολάβησεν, ὅμως, νὰ προσθέσετε.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ Ἀρχηγός σας, καπετάνιε μου. (Γέλωτες).

§9ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ γνωρίζετε καὶ σεῖς.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἔπαυσα νὰ γνωρίζω, ὅσα συμβαίνουν ἐκεῖ... Τὸ ἔγγραφον σημείωμα τοῦ κ. Σοφ. Βενιζέλου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐφ’ ὅσον ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐπιμένει εἰς τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως αὐτοπροσώπως καὶ εὑρίσκεται ἐν ἀδυναμίᾳ λειτουργίας ἄλλης κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας, πρὸς ἀποφυγὴν ἀκυβερνησίας ὑπὸ τὰς παρούσας κρισίμους στιγμάς, δηλοῖ ὅτι εἶναι διατεθειμένος νὰ παράσχῃ ψῆφον εἰς ἀμιγῆ Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος». Τὸ ὁποῖον σημαίνει, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶχεν ἐξουσιοδότησιν διὰ πᾶσαν περίπτωσιν, νὰ γίνῃ αὐτοπροσώπως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἢ θὰ ἐσχημάτιζε κατ’ ἄλλον τρόπον πλειοψηφίαν καὶ θὰ ἐγένετο Πρωθυπουργός, ἢ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον πλειοψηφίαν καὶ τότε εἰς τὴν ἀμιγῆ Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ παρεῖχε τὴν ψῆφον του. Εὔλογον ἑπομένως ἦτο ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐνθαρρυνθείς, ἐπέμεινεν εἰς τὰς ἐλπίδας του.

§11Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Βʹ Ἀντιπρόεδρος Κυβ)σεως). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Νομίζω, ὅτι δὲν ἐξηντλήθησαν ὅλοι οἱ συνδυασμοὶ οἱ κοινοβουλευτικοί, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία ἄλλωστε πλειοψηφία, ἐὰν δὲν ἐπετεύχθη ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἠδύνατο νὰ ἐπιτευχθῇ εἰς τὸ πρόσωπον ἑνὸς ἄλλου ἐκ τῶν ἀρχηγῶν. Ἐφ’ ὅσον, λοιπόν, δὲν ἐξηντλήθησαν ὅλοι οἱ συνδυασμοί, δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ δώσωμεν ψῆφον.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μοῦ εἶναι δύσκολον νὰ ἐλπίσω, ὅτι καὶ οἱ συνάδελφοι καὶ ἐγὼ ἐπείσθημεν!... (Γέλωτες). Τὸ θέμα παραμένει ἀμετακίνητον. Ἡ ἐξουσιοδότησις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ἐσήμαινεν ὅτι ἢ κατορθώνει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ ἐξασφαλίσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον, δηλ. μὲ τὴν συνεργασίαν ἄλλων κομμάτων τῆς Βουλῆς πλειοψηφίαν, καὶ τότε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἀλλὰ εἶναι Πρωθυπουργὸς ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἢ δὲν τὸ κατορθώνει, καὶ τότε εἰς τὴν ἀμιγῆ Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος παρέχεται ψῆφος ἐμπιστοσύνης. Τὸ κείμενον εἶναι σαφές. Δὲν ἐπιδέχεται παρανόησιν. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διαπιστώσας ὅτι ἡ παρασχεθεῖσα ὑπόσχεσις ἀπεσύρθη, προέβη καὶ εἰς ἄλλας φιλόφρονας προτάσεις, διὰ νὰ καταλήξῃ τελικῶς εἰς τὸ παλαιὸν σχῆμα. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ λησμονήσωμεν, ὅτι προτοῦ ἐπανέλθουν εἰς τὸ παλαιὸν σχῆμα, ἐπέρασαν ἀπὸ τὸ μεγαλοφυὲς εὕρημα τῶν τριμήνων Πρωθυπουργῶν!... Κατεβλήθη ἐκ τῶν ὑστέρων προσπάθεια γενικῆς ἀπαρνήσεως τῆς προτάσεως. Καὶ ὅμως, ἡ πρότασις, ὅπως διαπιστοῦται ἀπὸ τὰς ἐπισήμους ἀνακοινώσεις, εἶχε συζητηθῆ σοβαρῶς. Οὐδέποτε εὗρε σκληροτέραν ἐπαλήθευσιν ἡ λαϊκὴ παροιμία, ὅτι «γελᾷ ἡ ἡμέρα μὲ τὰ καμώματα τῆς νύκτας». Ὅταν εἰς τὸν πρωϊνὸν τύπον τῆς Τετάρτης ἀνεκοινώθη ἡ εἴδησις μὲ τοὺς πανηγυρικοὺς τίτλους «πρὸς λύσιν τῆς κρίσεως», ἐπῆλθε κατ’ ἀρχὴν συμφωνία Λαϊκῶν καὶ Φιλελευθέρων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τοῦ «ἐναλλασσομένου Πρωθυπουργοῦ», ὁ καγχασμὸς τοῦ πλήθους ἐσάρωσε τὴν κωμικὴν πρότασιν καὶ πανικόβλητοι ἀπηρνήθησαν ὅλοι τὴν πατρότητα καὶ τὴν παρέδωκαν ἔκθετον εἰς τὴν φορὰν τῶν ἀνέμων. Εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Τετάρτης, ὑπάρχει ἡ ἀκόλουθος ἀνακοίνωσις: «Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος κ. Τσαλδάρης ἐδήλωσεν ὅτι εἰς τὸ κυβερνητικὸν ζήτημα δίδεται ἡ καλυτέρα διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα λύσις». Ὁ κ. Βενιζέλος ἀνεκοίνωσεν ὅτι ὁ κ. Τσαλδάρης ἔκαμε πρὸς αὐτὸν νέαν πρότασιν, ἡ ὁποία βάσιν ἔχει τὴν «ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ συνέχισιν τῆς συνεργασίας τῶν δύο κομμάτων». Καὶ ὁ φίλος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος μὲ τὴν καλήν του θέλησιν νὰ διευκολύνῃ ἐπὶ τέλους μίαν λύσιν, φαίνεται συμμεριζόμενος τὸν γενικὸν ἐνθουσιασμὸν διὰ τὸ μεγαλοφυὲς εὕρημα. Γράφουν αἱ ἐφημερίδες: «Καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλόπουλος ἐδήλωσεν ὅτι ἐτέθη νέα βάσις πρὸς συνεργασίαν τῶν δύο μεγάλων κομμάτων, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὴν πλήρη αὐτῶν ἰσοτιμίαν. Παρέχονται δὲ ὅλαι αἱ δυναταὶ ἐγγυήσεις διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἰσοτιμίας αὐτῆς». Φαίνεται ὅτι θὰ ὑπεγράφετο καὶ συμβολαιογραφικὴ πρᾶξις!... Τοιουτοτρόπως, κύριοι βουλευταί, ἔπειτα ἀπὸ τὴν δραματικὴν πράγματι αὐτὴν περιπέτειαν, ἡ ὁποία ἔπληξε βαρύτατα τὸ κῦρος τῶν κυβερνητικῶν ἡγετῶν, ἐπανήλθομεν εἰς τὴν κυβερνητικὴν λύσιν, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἀνέκαθεν καὶ ἡ ὁποία ἀπετέλει πράγματι τὴν φυσικὴν συνέχειαν, ἔπειτα ἀπὸ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Πρωθυπουργοῦ. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Διατί; Δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ τηρηθῇ ἡ συνήθης κοινοβουλευτικὴ τάξις; Νὰ τεθῇ καὶ πάλιν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος κόμματος; Οἱ λόγοι τῆς ματαιώσεως δὲν εἶναι προσωπικοί. Οἱ λόγοι εἶναι μόνον πολιτικοί. Καὶ εἶναι οἱ ἴδιοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1947 τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς, τὴν ἀνάγκην νὰ γίνῃ Πρόεδρος Κυβερνήσεως, ἄλλος ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος κόμματος. Καὶ οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι τότε ὑπηγόρευσαν τὴν μεταβολήν, ὄχι μόνον ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμενοι, ἀλλὰ ἔκτοτε ἐπηυξήθησαν, διότι συνέβη ἐν τῷ μεταξὺ ἐλάττωσις καὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης. Καὶ οἱ λόγοι συνίστανται εἰς τὸ γεγονὸς τῆς ἀποτυχίας τῆς πολιτικῆς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ ἡμέρα γενικοῦ ἀπολογισμοῦ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ. Ἀρκούμεθα σήμερον εἰς ὀλίγας λέξεις. Διαφαίνεται ἡ προσπάθεια νὰ συσχετισθῇ ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος μὲ τὴν ἐπικειμένην εὐόδωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ μας ἀγῶνος. Ματαία προσπάθεια! Διότι ἐὰν ὁ Ἐθνικός μας Ἀγὼν βαίνῃ εὐτυχῶς πρὸς εὐόδωσιν, ἔπειτα ἀπὸ τὴν τραγῳδίαν τῶν τριῶν ἐτῶν καὶ ἔπειτα ἀπὸ τὰς ἀπωλείας, αἱ ὁποῖαι ὑπερέβησαν τὰς θυσίας τῶν ἐπικῶν ἀγώνων ἐναντίον τῶν δύο αὐτοκρατοριῶν, τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ δικαίωσιν τῆς πολιτικῆς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Τοῦτο ἀποδεικνύει μόνον, ἀκόμη μίαν φοράν, τὴν αἰωνιότητα τῆς Ἑλλάδος. Ἀποδεικνύει, ὅτι εἰς τὸ πεῖσμα καὶ τῆς προδοσίας τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν νικητῶν τῆς 31ης Μαρτίου, ἡ Ἑλλὰς κατορθώνει μ’ ὅλα ταῦτα νὰ ἐπιζήσῃ, ἐπειδή, ὅπως τὸ λέγει καὶ τὸ στρατιωτικὸν θούριον, «ἡ Ἑλλάδα ποτὲ δὲν πεθαίνει!». (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ σημεριναὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἦσαν τόσον λιταί, ὥστε νὰ ἐγγίζουν τὰ ὅρια τῆς ἀνυπαρξίας. Ἀλλ’ ἐμερίμνησεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὰς συσχετίσῃ μὲ τὰς προγενεστέρας. Θὰ τὰς συζητήσωμεν ἐν τῷ συνόλῳ των. Ἐχαιρέτησε τὰς ἐνόπλους δυνάμεις ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξέφρασε τὴν αἰσιόδοξον πρόβλεψιν, ὅτι βαίνομεν εἰς αἰσίαν ἔκβασιν τοῦ ἀγῶνος. Χαίρομεν διὰ τὴν ἐπίσημον ἐπιβεβαίωσιν τῆς κοινῆς αὐτῆς πεποιθήσεως καὶ ἐπιλαμβανόμεθα τῆς εὐκαιρίας διὰ νὰ ἀπευθύνωμεν καὶ ἡμεῖς, ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸν εὐγνώμονα χαιρετισμὸν πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, καθὼς καὶ πρὸς τὴν Ἡγεσίαν των, ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ἀξία καὶ τῶν προσδοκιῶν καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἔθνους. Πρὶν ἀπὸ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος, τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1948, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἴχομεν διακηρύξει τὰς ἀπόψεις μας διὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ πολέμου. Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ ὅτι ὑπεστηρίξαμεν τότε, ὅτι ὁ ἀγὼν πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὴν Πελοπόννησον, ὅτι ἡ Ἐθνοφρουρὰ πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ νεωτέρας κλάσεις, ὅτι τὰ χωριὰ πρέπει νὰ ἐξοπλισθοῦν καὶ ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ἡ ἀέναος κίνησις καταδιωκτικῶν ἀποσπασμάτων κατὰ τὴν νύκτα, ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν. Καὶ χαίρομεν σήμερον, διαπιστοῦντες ὅτι αἱ ἀρχαὶ αὐταί, τεθεῖσαι εἰς ἐφαρμογήν, ἀπέδωσαν τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα. Εἴμεθα εὐτυχεῖς διότι διαγράφεται ἡ νίκη τῶν Ἐθνικῶν μας δυνάμεων κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ ἀποφασιστικῶς τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. Θὰ ἐπαναλάβωμεν καὶ σήμερον ὅ,τι εἴπομεν καὶ εἰς ἄλλην περίπτωσιν. Θὰ ἐπαναλαμβάνωμεν πάντοτε, ὅτι εἴμεθα εὐγνώμονες πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. διὰ τὴν ἠθικήν του συμπαράστασιν, ἀλλὰ κραυγάζομεν ὅτι ἡ ἠθικὴ συμπαράστασις δὲν ἀρκεῖ, διότι ἡ Ἑλλὰς πληρώνει τὴν ἐπιβουλὴν τῶν γειτόνων μὲ τὸ ἱερὸν αἷμα τῶν τέκνων της. (Χειροκροτήματα). Ζητοῦμεν θετικὰ μέτρα πρὸς τερματισμὸν τῆς ἐπιβουλῆς. Λέγεται, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον τὸ φθινόπωρον νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ εἰρήνευσις. Συμμεριζόμεθα τὴν γραμμὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐδήλωσεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Τεσσάρων, ὅτι δὲν δέχεται συζήτησιν, παρὰ μόνον ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ παρουσίᾳ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις αὐτὴ ἀφορᾷ μόνον τὴν δικονομίαν. Ὑπολείπεται ἡ οὐσία. Καὶ ἐπιθυμῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Καμμία λέξις περισσότερον ἀπὸ τὴν εἰρήνευσιν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἠχήσῃ μᾶλλον εὐαρέστως εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον σφαδάζει κάτω ἀπὸ τὴν τραγῳδίαν μιᾶς δεκαετίας. Θέλομεν τὴν εἰρήνευσιν, ἀλλὰ μὲ τὴν πικρὰν καὶ τὴν ὥριμον πεῖραν του ὁ Λαός μας γνωρίζει νὰ διακρίνῃ πότε ὑπάρχει εἰρήνευσις καὶ πότε ὑπάρχει ἀνακωχὴ καὶ Δούρειος ἵππος καὶ προετοιμασία ἐπιθετικῆς ἐπιστροφῆς. Θέλομεν τὴν πραγματικὴν εἰρήνευσιν. Καὶ εἶναι εὔκολος καὶ αὐτόματος. Ὁ τετράγωνος Μπέβιν τὴν προσδιώρισεν. «Ἀρκεῖ, εἶπε, μία κίνησις τοῦ δακτύλου τοῦ ἡγέτου τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος, διὰ νὰ σταματήσῃ ἡ ἐπίθεσις καὶ τότε αὐτομάτως ἔρχεται ἡ εἰρήνη». Διότι αὐτομάτως λήγει ἡ ἄμυνα, ἐπειδὴ ἄμυναν διεξάγομεν ἐναντίον τῆς ἐπιθέσεως τῶν γειτόνων, οἱ ὁποῖοι χρησιμοποιοῦν τὴν ἐσωτερικὴν πέμπτην φάλαγγα τοῦ προδοτικοῦ κομμουνισμοῦ. Τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα ἐντοπίζεται εἰς τὸ ἐρώτημα: Τί εἶναι ὁ ἀγὼν ὁ ὁποῖος διεξάγεται; Προσπαθοῦν οἱ συνοδοιπόροι νὰ τὸν ὀνομάσουν ἐμφύλιον καὶ ταξικόν. Εἶναι εὐτύχημα ὅτι αἱ Κυβερνήσεις καὶ οἱ Λαοὶ τῶν Δημοκρατιῶν ἔχουν πλέον διαφωτισθῆ, καὶ γνωρίζουν, ὅτι ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγομεν εἶναι Ἐθνικός. Εἶναι ἐπιδρομὴ ἐναντίον τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Ἔθνους. Ὅταν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ γίνῃ δεκτή, αὐτόματος εἶναι ἡ συνεννόησις. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπαναλάβωμεν ὅ,τι καὶ προχθὲς ἐδηλώσαμεν κατὰ τὴν φιλικήν μας συνομιλίαν μὲ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ θέματος εἰς ὁποῖον διεξάγομεν εἶναι Ἐθνικός. Ὅταν ἡ ἀρχὴ αὐτὴ γίνῃ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει διχογνωμία. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ Κυβερνήσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως. Ὅλοι ἀποτελοῦμεν Ἑνιαῖον Ἐθνικὸν Μέτωπον ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀναφέρονται εἰς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Ἀλλὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς ὁλοκληρώσωμεν μὲ τὰς προγενεστέρας. Ἔλεγεν ἡ Κυβέρνησις τὴν 1ην Φεβρουαρίου: «Εἶναι ἐντελῶς μάταιον νὰ φανταζώμεθα, ὅτι μὲ μὴ ὀργανικὰ μέτρα, θὰ ἐπιτύχωμεν ποτὲ σταθερὰν συγκράτησιν τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῆς δραχμῆς. Δι’ αὐτὸ φροντὶς ἡμῶν θὰ εἶναι ἀμελητὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος». Ἔχουν ἔκτοτε παρέλθει πέντε μῆνες καὶ ὁ τιμάριθμος δὲν ἔχει συγκρατηθῆ. Ἡ ἄνοδος ἐξακολουθεῖ. Οἱ ἀριθμοὶ δίδουν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν πρώτην ἐπαγγελίαν. Ἔλεγεν ἐπίσης τότε ἡ Κυβέρνησις: «Παραλλήλως πρὸς μόνιμον θεμελίωσιν τῆς δραχμῆς, ἐπιβάλλεται μὲ τὴν βίαν ἀμειλίκτου ἀνάγκης, ὁ ρυθμὸς τῶν εἰσαγωγῶν καὶ ἐξαγωγῶν νὰ ἀποβῇ γοργότερος. Ἀπολύτως ὅμως ἐπιβάλλεται—καὶ τὸ μέτρον μελετᾶται ἄνευ χρονοτριβῆς—νὰ ὀργανωθῇ περισσότερον καὶ δικαιότερον ἡ κατανομὴ τῶν εἰδῶν, μὲ ἄγρυπνον συγχρόνως παρακολούθησιν τῶν τιμῶν». Ποία εἶναι ἕως σήμερον ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸ θέμα τῶν ἐξαγωγῶν; Ἔχομεν ὅλοι τὴν πικρὰν ἀνάμνησιν τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς ὁλοκλήρου τῆς τριετίας, ἡ ὁποία ἐταλαιπώρησε τὰ ἐξαγόμενα εἴδη μας, καὶ εὗρε τὴν ἀποθέωσίν της εἰς τὴν περιπέτειαν τοῦ ἐλαίου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσαγωγάς, ἀπὸ τὸ κείμενον τῶν δηλώσεων διαπιστοῦται ὅτι, κατὰ τὴν διάρκειαν καὶ τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν, οὐδὲν μέτρον εἶχε ληφθῆ, καὶ μόνον ἐνώπιον τοῦ κινδύνου τῆς ἀπωλείας τῶ σχετικῶν κονδυλίων, ἀνεγνωρίσθη ἐπὶ τέλους ἡ ἀνάγκη μιᾶς ἐλευθερίας εἰσαγωγῶν, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε πράγματι τὴν διαπίστωσιν τῆς ἀπορροφητικῆς ἱκανότητος τῆς οἰκονομίας μας. Ἡ διαπίστωσις αὐτὴ τῶν δύο τελευταίων μηνῶν ἀποτελεῖ τὴν ὁριστικὴν καὶ τελεσίδικον καταδίκην τῆς πολιτικῆς τῶν τριῶν ἐτῶν τῶν οἰκονομολόγων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἔχομεν ἐπίσης καὶ τὸ θέμα τῶν Δημοσ. Ὑπαλλήλων, διὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔκρινεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ κάμῃ λόγον. Καὶ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἔχει δώσει ὑποσχέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνταυτισμέναι μὲ τὴν τιμὴν καὶ μὲ τὸ κῦρος της. Ὀφείλει νὰ τηρήσῃ τὸν λόγον της. Ἀπέναντι τῆς ἀπεργίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνέκαθεν ἐλάβομεν θέσιν. Ἀρνούμεθα τὴν ἀπεργίαν. Ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ σχέσις τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου πρὸς τὸ Κράτος δὲν ὁμοιάζει μὲ τὴν σχέσιν τοῦ ἐργάτου πρὸς τὸν ἐργοδότην, δὲν εἶναι σχέσις ἰδιωτικοῦ ἀλλὰ δημοσίου δικαίου. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος εἶναι φορεὺς τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους καὶ ὅπως προχθὲς εἶπον εἰς τὸ συνέδριόν των... «ἐὰν τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἔν τινι ἁλισθήσεται;». Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος δὲν ἔχει δικαίωμα ἀπεργίας. Καὶ μοῦ ἀπήντησαν: «Ἀναγνωρίζομεν ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἀπεργίας. Ἀλλὰ ὅταν ἐγκαταλειπώμεθα, ὅταν κινδυνεύωμεν ἀπὸ τὴν πεῖναν καὶ τὸν θάνατον, ὑποκύπτομεν εἰς τὴν ἀνάγκην, καὶ ἡ ἀνάγκη δὲν συζητεῖται. Διαπιστώνεται...». Ὑπεστηρίξαμεν ἀνέκαθεν, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ πρέπῃ νὰ εἶναι τὰ ⅔ τῆς ἀγοραστικῆς δυνάμεως τῶν προπολεμικῶν των ἀποδοχῶν. Πλήρης ἐπάνοδος εἰς τὰς παλαιὰς ἀμοιβάς των εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τὴν πτωχείαν τῆς χώρας καὶ τὴν ἐξασθένησιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἀλλὰ ἐλάττωσις κάτω τῶν ⅔ παύει νὰ εἶναι μισθός, ὅταν μάλιστα ὅλοι γνωρίζωμεν, ὅτι καὶ οἱ προπολεμικοὶ μισθοὶ ἦσαν ἀνεπαρκεῖς διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς. Κάτω τῶν ⅔ παύομεν νὰ ἔχωμεν δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὀφείλομεν νὰ πείσωμεν τοὺς πολυτίμους Ἀμερικανοὺς συμβούλους μας περὶ αὐτοῦ. Κάτω ἀπὸ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ⅔ παύομεν νὰ ἔχωμεν ὄργανα τοῦ Κράτους, παύομεν νὰ ἔχωμεν Κράτος, τὸ ὁποῖον μ’ ὅλα ταῦτα εἶναι ἀπαραίτητον ὄργανον δι’ ὅλους τοὺς σκοπούς. Οἰκοδομοῦμεν ἐπὶ τῆς ἄμμου... (Χειροκροτήματα). Καὶ θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης, ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος, νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν σύστασιν, νὰ ἐπαγρυπνήσῃ μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις εἰς τὸ κρίσιμον θέμα τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν συμμοριοπλήκτων. Ἔχει διαλυθῆ ἡ χωρικὴ οἰκονομία, ἡ χωρικὴ κοινωνία καὶ πρέπει νὰ ἀνασυγκροτηθῇ. Χρειάζονται καὶ οἰκονομικὰ καὶ διοικητικὰ μέτρα. Αἱ εὐθῦναι αἱ ὁποῖαι βαρύνουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, εἶναι βαρύταται. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς Διοικήσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε χθές: «Ἡ Κυβέρνησις προβαίνει ἄνευ χρονοτριβῆς εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ δόγματος Τρούμαν καὶ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ καταρτισθέντων ὀργανωτικῶν διὰ συγχρονισμένην λειτουργίαν τῆς Διοικήσεως μέτρων». Χαίρομεν διὰ τὴν ἐπαγγελίαν. Πρόκειται διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν διοικητικῶν μου νομοσχεδίων, ὅταν διηύθυνα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τὴν ψήφισιν τῶν ὁποίων συνήντησα τότε ἀνυπέρβλητον ἀντίστασιν. Καὶ ἐπανέρχονται σήμερον ὡς κοινὴ ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως. Εἴμεθα ἀνεπιφυλάκτως σύμφωνοι μὲ τὸν νόμον τῶν νομαρχῶν καὶ θὰ τὸν ὑποστηρίξωμεν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐμπνεόμεθα ἄλλωστε ἀπὸ τὴν στοργὴν τῆς πατρότητος... Ἀλλὰ πέραν τοῦ νόμου περὶ νομαρχῶν, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ εὕρῃ σύντομον λύσιν εἶναι τὸ ζήτημα ἐπιλογῆς τῶν προσώπων, διότι παρατείνεται ἡ ἐκκρεμότης. Συνέβησαν, βεβαίως, κατὰ τὴν ἐπιλογήν, ὡρισμέναι ἀβλεψίαι, τὰς ὁποίας ὅμως εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συγχωρήσωμεν, διότι εἰς σύντομον χρόνον ἡ κρίσις 400 προσώπων ἦτο πράγματι δύσκολος. Θεωρῶ εὐτύχημα ὅτι, συνάδελφοι ὑπέδειξαν ὡρισμένας ἀτυχεῖς προτιμήσεις καὶ θὰ δοθῇ τοιουτοτρόπως ἡ εὐκαιρία μὲ τὰς παρατηρήσεις καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ τύπου νὰ γίνῃ ἀναθεώρησις τῆς κρίσεως τῶν προσώπων, εἰς τρόπον ὥστε, ὅσοι θὰ ἐκλεγοῦν τελικῶς, πράγματι νὰ περιβάλλωνται μὲ τὴν κοινὴν ἐμπιστοσύνην. Εἰς τὸ μέλλον ἡ ἐκλογὴ θὰ εἶναι ἀσφαλῶς εὐχερεστέρα, διότι ὁ χρόνος θὰ εἶναι περισσότερος καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων ὀλιγώτερος. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θέματος τῶν νομαρχῶν, ἔχομεν τὸ θέμα τῶν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων. Ἤκουσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὴν ἐνέργειαν δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν. Ἡ διαφωνία μου εἶναι ἀπόλυτος. Θὰ ἀπετέλει βαρύτατον πολιτικὸν λάθος ἡ ἐνέργεια Κοινοτικῶν καὶ Δημοτικῶν ἐκλογῶν, πρὶν ἀπὸ τὰς γενικὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς. Θὰ συνέβαινε τὸ ἴδιον λάθος τὸ ὁποῖον ἔγινε μὲ τὴν πρόταξιν τῶν ἐκλογῶν ἀπὸ τὸ δημοψήφισμα. Ὅπως τότε τὸ πολιτειακὸν ἐπηρέασεν ἀναδρομικῶς τὰς ἐκλογάς, καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ τώρα ὁ ἐπικείμενος πολιτικὸς ἀγὼν θὰ ἐπηρέασῃ ἀναδρομικῶς τὰς δημοτικὰς καὶ κοινοτικὰς ἐκλογάς. Μόνον ἔπειτα ἀπὸ τὰς γενικὰς πολιτικὰς ἐκλογὰς θὰ εἶναι δυνατὸν τὰ κόμματα νὰ ἀδιαφορήσουν καὶ νὰ ἐπιτρέψουν τὴν τοπικὴν φυσιογνωμίαν τῶν ἐκλογῶν. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ ἀκολουθήσωμεν αὐτὴν τὴν γραμμήν, τότε ἡ εὐθύνη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι μεγάλη, διότι ἕως τότε ὁ χρόνος εἶναι πολύς. Ἀποτελεῖ ζήτημα τιμῆς καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ προσωπικῶς διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τηρήσουν τὸν λόγον των καὶ νὰ καταργήσουν τὸν κομματισμὸν καὶ νὰ προσδώσουν ἀκομμάτιστον χαρακτῆρα εἰς τὰ Κοινοτικὰ καὶ Δημοτικὰ Συμβούλια. Θὰ πρέπῃ νὰ ὑπάρξουν δύο μόνον κριτήρια: Ἐθνικὰ καὶ τοπικά. Ἐθνικὰ διὰ τὸ φρόνημα, τοπικὰ διὰ τὸ κῦρος. Καὶ νὰ ἀγνοηθοῦν τὰ πολιτικὰ καὶ κομματικὰ φρονήματα. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπόλυτος ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Ζητοῦμεν ὅμως τὴν καλὴν θέλησιν εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῆς ἐφαρμογῆς. Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ὑποπτεύονται τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ οἱ ὁποῖοι διαπιστώνουν καλόπιστον ἐπιφάνειαν καὶ μυστικὰς κομματικὰς βλέψεις... Δὲν συμμεριζόμεθα τὴν καχυποψίαν, ἀλλὰ τοῦ συνιστῶμεν, ἐφ’ ὅσον ἡ καχυποψία εἶναι διαδεδομένη, νὰ παράσχῃ τοῦ λοιποῦ μὲ τὰς πράξεις του ἀψευδεῖς μαρτυρίας κομματικῆς ἀνιδιοτελείας... Κύριοι βουλευταί, αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀφοροῦν μόνον τὰ κεφάλαια τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου. Ἀφοροῦν ἐπίσης καὶ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Φοβοῦμαι ὅτι μέχρι τοῦδε εἶχε γίνει τὸ λάθος νὰ θεωροῦνται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς αὐτόνομοι εὐθῦναι τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ εἶναι λάθος. Ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ κόμματα, ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς κόμματα. Ἡ Κυβέρνησις ἡγεῖται τῆς πλειοψηφίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν εὐθύνην τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐάν, ἑπομένως, θὰ πρόκειται νὰ καταλογισθοῦν εὐθῦναι εἴτε βραδύτητος, εἴτε ἀδρανείας δὲν δύνανται νὰ καταλογισθοῦν εἰς τὸ ἀπρόσωπον Σῶμα. Θὰ καταλογισθοῦν εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἡγοῦνται τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ἀπευθυνόμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ συστήσωμεν ἀνάληψιν τῆς ὑπευθύνου ἡγεσίας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰ ἔργα μας. Διότι ἔχομεν ἐκκρεμῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ εὐοδώσωμεν. Πρῶτον, τὸ Σύνταγμα. Εἶναι ἐντροπή, εἰς τὸ τέταρτον ἔτος μας, μία στοιχειώδης ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος νὰ μὴ ἔχῃ συντελεσθῆ. Καὶ ἡ εὐθύνη ὁλόκληρος βαρύνει τὴν ἡγεσίαν τῆς πλειοψηφίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑπάρχουν θεμελιώδεις διαφοραὶ ἀντιλήψεων, τὸ πρᾶγμα θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἐξήγησιν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν. Ἡμεῖς, βεβαίως, ἔχομεν θεμελιώδεις διαφορὰς μὲ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, ἀλλὰ δὲν τὰς ὑπεστηρίξαμεν, διότι διαθέτομεν σήμερον μικρὰν κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, ἡ ὁποία δὲν ἀρκεῖ διὰ τὴν εὐόδωσίν των. Ἐπιφυλασσόμεθα, ἐὰν ὁ λαὸς θελήσῃ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν δύναμίν μας, νὰ ἐπιδείξωμεν συμφώνως πρὸς τοὺς ὅρους τῆς Ἀναθεωρήσεως, τοὺς ὁποίους θὰ ὁρίσῃ τὸ νέον Σύνταγμα, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ Συνταγματικοῦ μας προγράμματος. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ἐκλογῆς τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ λαοπροβλήτου Κυβερνήτου. Καὶ φρονοῦμεν ὅτι χρειάζεται ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, χρειάζεται δι’ ὅλους τοὺς κοινοβουλευτισμοὺς τῶν ἐλευθέρων λαῶν τῆς Εὐρώπης, σύνθεσις τῆς κοινοβουλευτικῆς καὶ τῆς προεδρικῆς δημοκρατίας, ὅπως ἰσχύει εἰς τὴν Ἀμερικήν. Καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα κληρονομικὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, δὲν ἀποτελεῖ δυσχέρειαν ἀλλὰ διευκόλυνσιν, διότι ὑπάρχει ἀνώτατος ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος. Μόνον μὲ τὴν ἐκλογὴν λαοπροβλήτου Κυβερνήτου, λύεται, πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς προσωπικότητος εἰς τὴν Ἡγεσίαν, διότι δὲν ἐκλέγει τὸ Κόμμα, ἀλλὰ ὁ Λαός. Καὶ λύεται ἐπίσης τὸ ζήτημα τῆς σταθερότητος τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Λύεται τὸ μέγα, τὸ καίριον πρόβλημα τοῦ Κυβερνήτου. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος... Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν διαπίστωσιν ὅτι σήμερον δὲν συζητοῦνται θεμελιώδεις διαφοραὶ ἀντιλήψεων εἰς τὸ Σύνταγμα. Εἶναι, λοιπόν, ἐπιτετραμμένον, ἐπὶ τῶν μικρῶν αὐτῶν διαφορῶν, νὰ ταλανιζώμεθα ἐπὶ τέσσαρα ἔτη περίπου, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Εἶναι ἀνάξιον ἐπὶ τέλους καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα). Ἀπευθυνόμεθα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δηλώσωμεν, ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὴν βοηθήσωμεν εἰς πᾶσαν πρωτοβουλίαν της, διὰ τὴν εὕρεσιν, συνοπτικοῦ τρόπου ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ πέραν τοῦ Συντάγματος, ἔχομεν καὶ ἄλλα ἐκκρεμῆ ἔργα ἐνώπιον ἡμῶν. Ὑπάρχει τὸ θέμα τῆς ἐγκρίσεως τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων. Τὸ θέμα τῆς ἐγκρίσεως τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων κατανέμεται εἰς δύο κεφάλαια: Τὸ πρῶτον εἶναι ὁ πολιτικὸς ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ δεύτερον εἶναι ἡ εὕρεσις πρακτικοῦ τρόπου πρὸς διευθέτησιν τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ ὁ πολιτικὸς ἔλεγχος παύει πλέον νὰ ἔχῃ ἔννοιαν, ἐφ’ ὅσον σήμερον εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. Ὅσοι ἀπὸ τοὺς κ.κ. συναδέλφους εὑρίσκουν ὅτι εἶναι ἀσυγχώρητος ἡ πολιτικὴ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἂς καταψηφίσουν. Ἀλλ’ ὅσοι εὑρίσκουν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται μ’ ὅλα ταῦτα νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν της, ἂς ἐγκαταλείψουν τὸν μάταιον καταλογισμὸν πολιτικῶν εὐθυνῶν καὶ ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν εὕρεσιν τοῦ πρακτικοῦ τρόπου τῆς διευθετήσεως. Καὶ ἡ συζήτησις ἔχει πλέον διευκρινίσει τὸ θέμα. Θὰ πρόκειται ἡ ἐπικύρωσις νὰ συμβῇ ἢ μὲ μίαν ἢ μὲ δύο ἢ μὲ πολλὰς ἐπιτροπάς. Ἂς τεθῇ ἐπὶ τέλους μετὰ τὸ πέρας τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἂς τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ πόσος ἀριθμὸς ἐπιτροπῶν θὰ χρησιμοποιηθῇ, διὰ νὰ τελειώνωμεν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρατείνεται ἐπ’ ἄπειρον τὸ χάος τῆς νομοθετικῆς ἀποσυνθέσεως. Ἀλλὰ πέραν τοῦ θέματος τῶν ἀναγκαστικῶν νόμων ἔχομεν καὶ τὸ μέγα κοινωνικὸν θέμα τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῆς κατοχῆς. Καὶ πέραν καὶ τοῦ θέματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῆς κατοχῆς, ἀνακύπτει καὶ τὸ θέμα τῶν θυμάτων τοῦ πληθωρισμοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ πρέπῃ νὰ ἀποζημιωθοῦν, ὄχι βεβαίως ἀπὸ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ὠφεληθέντας ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ. Καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε, ἐσίγησε. Καὶ διὰ τοῦτο ἀναμένομεν μίαν ὑπεύθυνον ἀπάντησίν της. Τὰ δύο μεγάλα κοινωνικὰ θέματα, ἐρωτᾶται, ὑπάρχει ὁ χρόνος καὶ ἡ δυνατότης νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἀπὸ τὴν Βουλήν; Ἀπαντῶμεν: Ὑπάρχει. Ἀλλ’ ὑπὸ μίαν προϋπόθεσιν: Μόνον αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ καὶ τῶν δύο θεμάτων ἠμποροῦν νὰ ψηφισθοῦν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὅλα τὰ ἄλλα θὰ πρέπῃ νὰ ἀποτελέσουν νομοθετικὰ διατάγματα τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζει ἡ Βουλή, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, διατυπώνονται δύο ἀντίθετοι ἀπόψεις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος. Ἄλλοι ὑποστηρίζουν ἐκεῖ ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ γίνουν νομοθετικὰ τμήματα τῆς Βουλῆς καὶ ἄλλοι ὑποστηρίζουν τὴν ἀρχὴν τῶν πλαισίων νόμων, τῶν γενικῶν ἀρχῶν, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ ἐπακολουθῇ ἡ νομοθεσία ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὴν ἀνάγκην διαρρυθμίσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Ἡ Βουλὴ ὅσον εἶναι Σῶμα ἀπολύτως κατάλληλον διὰ τὸν πολιτικὸν ἔλεγχον, τόσον εἶναι Σῶμα ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας τῆς γενικῆς παρεμβάσεως τοῦ Κράτους, ἀκατάλληλον διὰ τὴν σύνταξιν τῶν συγκεκριμένων διατάξεων τῶν νόμων. Καὶ ἀδικεῖ τὸν ἑαυτόν της καὶ ἐμποδίζει τὴν ἀποστολήν της ἐμμένουσα εἰς τὴν νομοθετικὴν λεπτομέρειαν. Ἰδοὺ διατὶ ὑποστηρίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τῶν πλαισίων τῶν νόμων: Ἡ γενικὴ ἀρχὴ τῶν νομοθετημάτων εἶναι ἀρχὴ πολιτική. Καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει ἀρίστην ἁρμοδιότητα πολιτικῶς νὰ κρίνῃ. Πέραν ὅμως τῆς ἐγκρίσεως τῶν γενικῶν πολιτικῶν ἀρχῶν, ἔρχεται ἡ συγκεκριμένη διατύπωσις. Καὶ οὐδεὶς εἶναι ἁρμοδιώτερος ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν μὲ τοὺς τεχνικούς της συμβούλους διὰ τὴν διατύπωσιν τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων. Τὴν ἀρχὴν αὐτὴν τῶν πλαισίων τῶν νόμων δυνάμεθα νὰ ἐγκαινιάσωμεν μὲ τὴν ψήφισιν τῶν δύο μεγάλων κοινωνικῶν νομοθετημάτων. Προτείνω καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν θεμάτων νὰ διατυπωθοῦν εἰς ἐλάχιστα ἄρθρα αἱ γενικαὶ ἀρχαί. Ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ καὶ κατόπιν ἐντὸς αὐτῆς τῆς γενικῆς ἐντολῆς τῆς Βουλῆς, ἡ Κυβέρνησις ὑπευθύνως νὰ ἐκδώσῃ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα. Τοιουτοτρόπως δυνάμεθα νὰ εὐοδώσωμεν τὸ ἔργον μας. Ἐπιδιώκοντες τὴν ὁλοσχερῆ ψήφισιν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὸ Σῶμα ταλαιπωροῦμεν καὶ τὸ ἔργον καθιστῶμεν ἀβέβαιον.

§13Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Μήπως ὑπάρχει φόβος καταχρήσεων;

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω διὰ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου. Ἐὰν συμβῇ κατάχρησις ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὑπάρχει ἡ πολιτικὴ ἐξουσία τῆς Βουλῆς. Θὰ ἔλθῃ ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ καταψηφισθῇ, καὶ θὰ πληρώσῃ διὰ τὴν κατάχρησιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς προηγουμένης, μὲ μίαν μόνον διαφοράν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ πεντάμηνον διάστημα ἤσκει οὐσιαστικῶς τὴν προεδρίαν, ἀπὸ προχθὲς ἀνέλαβε καὶ τὴν τυπικὴν ἄσκησιν τῆς Πρωθυπουργίας. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ πρόσωπα εἶναι τὰ ἴδια, ἐὰν τὰ ἀξιώματα εἶναι τὰ ἴδια, ὅμως τὸ κῦρος εἶναι ἠλαττωμένον. Εἶναι ἠλαττωμένον ἀπὸ τὴν θλιβερὰν περιπέτειαν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία ὡδήγησεν καὶ εἰς φθορὰν τοῦ κύρους, καὶ εἰς διάσπασιν τῆς ἐσωτερικῆς ἑνότητος, τῆς δυνατότητος δημιουργικῆς κυβερνητικῆς ἀποδόσεως. Ἡμεῖς, καὶ κατὰ τὴν πρόσφατον θέσιν πολιτικοῦ ζητήματος, ἐδηλώσαμεν, ὅτι ἀρνούμεθα ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐξήντλησε τὰς ἀποδόσεις της. Ἐπὶ 5 μῆνας ἔδωκεν ἐξετάσεις καὶ ἀπέτυχε. Καὶ ὅσα συνέβησαν τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα, δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς ἐνεθάρρυναν εἰς ἀναθεώρησιν τῆς γνώμης μας. Θὰ ἀρνηθῶμεν, ἑπομένως, ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ γνωρίζομεν ταυτοχρόνως ὅτι, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἢ μία παρομοία Κυβέρνησις, εἶναι ἡ μόνη Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἠμποροῦν νὰ ἐπιτρέψουν οἱ ἀριθμοὶ τῆς σημερινῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο, ὅσον δυνάμεθα, θὰ τὴν βοηθήσωμεν εἰς τὸ ἔργον της, ἀσκοῦντες, ὅπως ἄλλωστε ἐπράξαμεν πάντοτε εἰς τὸ παρελθόν, ἐθνικὸν καὶ δημιουργικὸν καὶ καλόπιστον ἔλεγχον. Καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐὰν δυνηθῇ νὰ σύρῃ τὰ κλονιζόμενα βήματά της, μέχρι τοῦ χρόνου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ παραδώσῃ εἰς τὴν Ὑπηρεσιακὴν Κυβέρνησιν πρὸς διενέργειαν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως προϋποθέτουν, ὅτι θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἀσφάλεια, θὰ ἐπανέλθουν οἱ συμμοριόπληκτοι, θὰ καταργηθῇ πᾶσα καὶ ὑλικὴ καὶ ψυχολογικὴ βία, θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐλευθερία εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τοῦ φρονήματος τῶν πολιτῶν. (Χειροκροτήματα). Ὄχι ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τῆς σημερινῆς Βουλῆς, ἀπὸ τὸν Λαὸν ἀναμένομεν ἡμεῖς τὴν ἄλλην Κυβέρνησιν. Καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα. Ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικός, διαφωτιζόμενος ἀπὸ τὰ τραγικὰ παθήματα τῆς τετραετίας, θὰ ἐκλέξῃ τὴν ἀληθινὴν Κυβέρνησίν του, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν νίκην τῆς εἰρήνης, ἐπίσης ἀπαραίτητον καὶ περισσότερον δύσκολον, ἔπειτα ἀπὸ τὴν νίκην τοῦ πολέμου, τὴν ὁποίαν μᾶς προσέφερεν ὁ ἡρωϊσμὸς καὶ ἡ αὐτοθυσία τῶν μαχομένων τέκνων τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ἀξιοποιήσῃ εἰς ἀκέραιον τὴν γενναίαν ἀμερικανικὴν βοήθειαν, θὰ ἐμπνεύσῃ τὴν δημιουργικὴν ἐργασίαν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, θὰ ἐπιβάλῃ τὴν δικαίαν διανομήν του, θὰ περιστείλῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας... (χειροκροτήματα) θὰ προτάξῃ τὰ συμφέροντα τοῦ ἐργαζομένου καὶ μοχθοῦντος λαοῦ εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ εἰς τὰς πόλεις, καὶ θὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν καὶ τὴν ἀναγέννησιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἡ νικηφόρος πορεία τοῦ ἡρωϊκοῦ μας στρατοῦ, ὅπως ἐβεβαίωσε χθὲς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρέχει τὴν βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι ἡ ἡμέρα αὑτή, δὲν εὑρίσκεται πολὺ μακράν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§15Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ κήρυγμα αὐτὸ τῆς καταλύσεως τοῦ πολιτεύματος;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§17Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐκηρύχθη ἡ κατάλυσις τοῦ πολιτεύματος.

§18Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Αἱ διακυμάνσεις, τὰς ὁποίας παρουσίασεν ἡ τελευταία κυβερνητικὴ κρίσις, ἡ προελθοῦσα ἐκ τοῦ θανάτου τοῦ ἀειμνήστου Θεμ. Σοφούλη, ὑπῆρξαν τοιαῦται, ὥστε νὰ κλονίσουν τὸ κῦρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ καὶ ἐκφράζομεν ὅλην τὴν λύπην μας, διὰ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ὁ εἰς ὃν ἀνετέθη ἡ ἐντολὴ πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Καὶ τελικῶς ἡ κρίσις κατέληξεν εἰς τὸ νὰ παραμείνῃ ἡ ἰδία Κυβέρνησις ὡς εἶχε καὶ προηγουμένως, μὲ μόνην τὴν προαγωγὴν τοῦ Ἀντιπροέδρου εἰς Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ συντελεσθῇ ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ Προέδρου τῆς παλαιᾶς Κυβερνήσεως, ὁπότε ἡ λύσις θὰ παρουσίαζε σοβαρότητα καὶ θὰ ἦτο ἀπηλλαγμένη τῶν σχολίων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς βάρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ μάλιστα εἰς μίαν περίοδον τόσον δύσκολον διὰ τὴν χώραν μας. Αἱ σύντομοι προγραμματικαὶ δηλώσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἀνέγνωσεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦσαν πολὺ πενιχραὶ καὶ περιωρίσθησαν σχεδὸν εἰς μίαν αἰσιοδοξίαν ὅτι αἱ συνθῆκαι τῆς χώρας μας εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἀπορροφήσῃ τὰς πιστώσεις τὰς προερχομένας ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, κατὰ δὲ τὰ λοιπὰ μᾶς παρέπεμψεν εἰς τὰς προηγουμένας της δηλώσεις, τὰς γενομένας ὅταν τὸ πρῶτον ἐσχηματίσθη. Ἐπ’ αὐτῶν ἔχομεν ἐκθέσει τὰς ἀπόψεις μας καὶ τὰς ἀντιθέσεις μας καὶ θὰ ἦτο περιττολογία νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνομεν ἀπὸ τότε ἕως τώρα, εἶναι πῶς ἐγένετο ἡ ἐφαρμογὴ τῶν προγραμματικῶν ἐκείνων δηλώσεων, ἡ ὁποία ὅμως δὲν μᾶς παρέσχε τίποτε τὸ ἐνθαρρυντικὸν διὰ τὸ μέλλον. Ἀντιθέτως μάλιστα, ὄχι μόνον δὲν ἐθεράπευσε καμμίαν ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, ἀλλ’ ἐπεδείνωσε τὴν κατάστασιν οὕτως ὥστε νὰ ἀκούωνται ἐξ ὅλων τῶν τάξεων γογγυσμοὶ καὶ δυσφορίαι. Συνεπῶς ἡμεῖς οὐδὲν βλέπομεν καμμίαν περίπτωσιν, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ μεταβολὴν τῆς γνώμης μας, καὶ θὰ παραμείνωμεν οὕτω εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἐνασκοῦντες καλοπίστως τὰ ὑπὸ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματός μας προβλεπόμενα δι’ αὐτὴν καθήκοντα. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τερματίσω ἐδῶ τὸν λόγον μου ὑπὸ τὴν στενὴν ἔννοιαν τῆς ἀπαντήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θεωρῶ καθῆκον μου νὰ ἐκθέσω μερικὰς ἀντιλήψεις μου ὡς ὑποδείξεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι φοβοῦμαι ὅτι δὲν πρόκειται νά ἐπακολουθήσῃ γενικὴ συζήτησις, κατὰ τὰς ὑπολειπομένας μέχρι τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος συνεδριάσεις, ἐνῷ ἀκριβῶς κατὰ τὴν περίοδον τῶν διακοπῶν διαισθάνομαι, ὅτι πρόκειται νὰ ληφθοῦν διεθνεῖς ἀποφάσεις ἀφορῶσαι τὴν Ἑλλάδα. Τὰ οὐσιώδη ζητήματα, τὰ ζωτικὰ ζητήματα διὰ τὴν χώραν μας κατὰ τὰς δυσχερεῖς στιγμὰς τὰς ὁποίας διερχόμεθα, εἶναι τρία: Ἡ ταχυτέρα καταστολὴ τῆς ἀνταρσίας, ἡ καλυτέρα διαρρύθμισις τῶν οἰκονομικῶν προβλημάτων, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν παρεχομένην βοήθειαν ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, πρὸς τὰς ὁποίας τὸ Ἔθνος θὰ εἶναι πάντοτε εὐγνῶμον δι’ αὐτήν, καὶ ἡ προπαρασκευή μας πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον διὰ νέων ἐκλογῶν, μόλις ἡ ἀνταρσία κατασταλῇ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ὅπλων, ὅπως εἶναι τὸ περισσότερον εὐκτέον ἢ διὰ τῆς ἐπιβολῆς διεθνοῦς ἀποφάσεως. Ἀπὸ τὴν καταβαλλομένην ἔντονον, ἀδιάκοπον καὶ ἀδάμαστον προσπάθειαν τοῦ ἡρωϊκοῦ μας στρατοῦ, τὴν μετὰ φρονήσεως καὶ συστήματος κατευθυνομένην, καθ’ ὅλην τὴν ἱεραρχικὴν κλίμακα, ἀπὸ τῆς κορυφῆς μέχρι τοῦ τελευταίου βαθμοφόρου, προσπάθειαν συνεχῆ καὶ ἀθόρυβον, διεπομένην ἀπὸ βαθεῖαν πίστιν καὶ ἄκρατον πατριωτισμόν, πρέπει νὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἱκανοποιημένοι. Καὶ ἐπιβάλλεται ὅπως ἀπὸ τὸ Σῶμα αὐτὸ διαδηλοῦται ἑκάστοτε ἡ πλήρης ἀναγνώρισις τοῦ σκληροῦ ἔργου τοῦ Στρατοῦ, καὶ ἡ ἀναγνώρισις τῶν μόχθων καὶ κακουχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται στελέχη καὶ ὁπλῖται, ἐν εὐγενῇ ἁμίλλῃ, πρὸς προάσπισιν τῶν ἐλευθεριῶν, τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς αὐθυπαρξίας τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦτο πρὸς ἠθικὴν ἱκανοποίησιν τῶν μαχομένων καὶ ψυχικὴν τόνωσιν αὐτῶν. Ἐπιβάλλεται ὅμως, πλὴν τῆς ἐνισχύσεως τῆς δυνάμεως τοῦ πυρὸς τοῦ Στρατοῦ, ἡ ὁποία κατὰ τὰς ὑπαρχούσας ἔστω καὶ ἀνεπισήμους πληροφορίας, εὑρίσκεται εἰς σημεῖον συντόμου πραγματοποιήσεώς της, ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ἀριθμητικὴ αὔξησις τοῦ Στρατοῦ καὶ διὰ τὸν ταχύτερον τερματισμὸν τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς τοὺς μαχομένους παροχήν, ἔστω καὶ βραχείας, ἀναπαύσεως καὶ ἀνασυντάξεως, διότι εἶναι βαρὺς ὁ κλῆρος, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν εἰς τοὺς σήμερον ὑπηρετοῦντας, ἀπὸ 24 μέχρι 36 μηνῶν, νὰ παραμένουν ἐν συνεχεῖ κινήσει καὶ συνεχεῖ ἐκνευριστικῇ ἐγρηγόρσει. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει συνείδησιν τοῦ πράγματος καὶ καταβάλλει πρὸς τοῦτο προσπαθείας. Θὰ ἠθέλαμεν νὰ τὴν τονώσωμεν πρὸς ἔντασιν τῶν προσπαθειῶν της μέχρις ἐπιτεύξεως τῆς τόσον ἀναγκαίας αὐτῆς ἀριθμητικῆς αὐξήσεως. Ἀναγνωρίζομεν ἐπίσης τὴν καταβαλλομένην προσπάθειαν παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς καλυτέραν διαρρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν μας γενικῶς προβλημάτων καὶ ἀναγνωρίζομεν πρὸς αὐτὸν εἰδικότητα πρὸς τοῦτο, ὅπως ἐδηλώσαμεν ὅταν κατὰ τὸ πρῶτον μετέσχε τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀντιπρόεδρος. Ἀποδεχόμεθα ὡς ὀρθὰς τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἐκδηλώσει καὶ δημοσιογραφικῶς καὶ διὰ δημοσιευμάτων του, περὶ τοῦ τρόπου διαρρυθμίσεως ἰδίᾳ τοῦ νομισματικοῦ μας ζητήματος, ὁμολογοῦμεν ὅμως ἐν ταὐτῷ, ὅτι μέχρις ὥρας οὐδὲν ἐξ αὐτῶν ἐπετεύχθη καὶ οὐδεμία βελτίωσις ἐσημειώθη εἰς τὰ οἰκονομικά μας προβλήματα, ἀφ’ ἧς μετέχει τῆς Κυβερνήσεως καὶ εὐχόμεθα ὅπως ἡ νέα του θέσις ἐν τῇ Κυβερνήσει τοῦ παράσχῃ περισσότερον τὰ μέσα πρὸς ἐπιβολὴν τῶν ἀπόψεών του αὐτῶν. Ἐπιβάλλεται ἡ ταχυτέρα διαρρύθμισις τῶν οἰκονομικῶν μας ζητημάτων, ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ ἐννοίᾳ αὐτῶν, ἐν ᾗ περιλαμβάνομεν καὶ τὰς προχειρολόγους καὶ ἀμελετήτους φορολογίας, αἱ ὁποῖαι καταδυναστεύουν τὰς ἐργαζομένας τάξεις καὶ ἀπονεκρώνουν τὴν οἰκονομικὴν δραστηριότητα τῆς Χώρας, χωρὶς νὰ ἀποδίδουν εἰς τὸ δημόσιον Ταμεῖον ὅσα θὰ ἀπέδιδε μία μελετημένη καὶ δικαιοτέρα κατανομὴ αὐτῶν. Δὲν εἴδομεν οὐδὲ ἀπαρχὴν ἐκτελέσεως ἀπὸ τὰς πομπώδεις ἐπαγγελίας τῶν δηλώσεων περὶ μετατοπίσεως τῶν φορολογικῶν βαρῶν ἀπὸ τοὺς ἀσθενεστέρους εἰς τοὺς ἰσχυροτέρους ὤμους. Ἡ διαρρύθμισις αὐτὴ μαζὺ μὲ τὴν σκοπιμωτέραν διάθεσιν τῶν ἐκ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ πιστώσεων, θὰ διώρθωνε πολλὰ ἐκ τῶν κακῶς κειμένων καὶ θὰ ἔδιδον ζωὴν καὶ κίνησιν εἰς ζωτικοὺς κλάδους τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας, ὅπως ἡ βιομηχανία πάσης φύσεως, τὸ ἐμπόριον, ἡ ἐμπορική μας ναυτιλία, ἡ γεωργία, ἡ ἁλιεία καὶ ἄλλοι κλάδοι. Καὶ θὰ ἀναφέρω ἰδιαιτέρως τὴν σιδηροβιομηχανίαν Πειραιῶς, τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθην πρό τινων ἡμερῶν, ἡ ὁποία ἔχει ἀπονεκρωθῆ τελείως καὶ τοῦτο διότι ἀπεστερήθη τῆς συνήθους ἀπασχολήσεως, τὴν ὁποίαν παρεῖχον εἰς αὐτὴν αἱ ἐπισκευαὶ τῶν ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν πλοίων, αἱ ὁποῖαι γίνονται σήμερον εἰς Ἰταλίαν καὶ Ἱσπανίαν καὶ τελευταίως καὶ εἰς Γαλλίαν, λόγῳ τῶν διευκολύνσεων, τὰς ὁποίας παρέχουν αἱ Χῶραι αὗται εἰς τοὺς πλοιοκτήτας. Βάσιμοι πληροφορίαι φέρουν ὅτι 2½ ἑκατομμύρια λιρῶν ἐδαπανήθησαν, κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, παρ’ ἑλληνικῶν πλοίων δι’ ἐπισκευάς εἰς τὸ ἐξωτερικόν, αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ γίνουν εἰς τὸν (Πειραιᾶ, ἐὰν παρείχωμεν εἰς τοὺς πλοιοκτήτας τὰς αὐτὰς διευκολύνσεις, τὰς ὁποίας παρέχουν εἰς αὐτοὺς αἱ ξέναι Χῶραι ἢ ἔστω καὶ κατά τι μικροτέρας, διότι ὁ πατριωτισμὸς τῶν ἐφοπλιστῶν μας εἶναι τοιοῦτος, ὥστε θὰ ἐδέχοντο χάριν αὐτοῦ, καὶ μικρὰν ἀκόμη ζημίαν.

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν μοναδικὸς λόγος εἶναι ἡ ἔλλειψις παροχῆς εὐκολιῶν. Φοβοῦμαι μήπως τὰ προϊόντα τῆς ἰδικῆς μας σιδηροβιομηχανίας δὲν ἔχουν τὴν στερεότητα τῶν εἰσαγομένων ὁμοειδῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Σήμερον ἀκριβῶς μοῦ κατήγγειλαν ὅτι τὰ πτύα ἅτινα παρασκευάζονται ἐδῶ ἀπὸ λαμαρίναν καταστρέφονται ἐντὸς 15 ἡμερῶν, θραύονται εἰς τὸ μέσον, καὶ δὲν φθείρονται εἰς τὸ ἄκρον μόνον. Ὁμοίως τὰ καρφιὰ τὰ προωρισμένα διὰ τὰ πέταλα τῶν ζώων τῆς ἑλληνικῆς βιομηχανίας φθείρονται ἐνωρίτατα, ἐνῷ τὰ εἰσαγόμενα ἐκ Σουηδίας εἶναι μακροτάτης διαρκείας. Βεβαίως νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν, ἀλλὰ καὶ ἡ βιομηχανία μας ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ τὰς πρώτας ὕλας εἰσάγει ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, νὰ βελτιώσῃ τὴν ποιότητα τῆς παραγωγῆς.

§20Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κατηγοροῦμεν τὴν ἑλληνικὴν βιομηχανίαν.

§21Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, οὐδεὶς καὶ πρὸ παντὸς ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τοιαύτην πρόθεσιν, ἀλλὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ διαπιστώνωμεν τὰ γεγονότα καὶ νὰ συνιστῶμεν βελτίωσιν τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς, ἄνευ τῆς βελτιώσεως αὐτῆς πλήσσονται λαϊκαὶ τάξεις διὰ τὰς ὁποίας ἐπίσης ἐνδιαφερόμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐνδιαφερώμεθα.

§22Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἡ 1η Ἰουλίου παρῆλθε καὶ παρὰ τὰς θετικὰς κρατικὰς ὑποσχέσεις, τὸ ζήτημα τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων δὲν ἐρρυθμίσθη ἀκόμη. Ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ κλονίσῃ ἔτι περισσότερον τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ Κράτους εἰς τὰς ὑποσχέσεις του, διότι αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι γενικῶς ὀδυνηραί, ὄχι μόνον διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἀλλὰ καὶ γενικώτερον. Δυστυχῶς πολλαὶ ἀσυνέπειαι, ἀκυρώσεις ἢ μεταβολαὶ εἰς δοθείσας παρὰ τοῦ Κράτους ὑποσχέσεις πρὸς διαφόρους τάξεις, ἔχουν ἤδη προκαλέσει τὴν δυσπιστίαν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς λειτουργίας τῆς ἐξαρθρωθείσης κρατικῆς μηχανῆς, ἡ ὁποία προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἔρχεται εἰς ἐπαφὴν μὲ αὐτήν. Πᾶν ἄτομον ἔχον συναλλαγὴν μὲ τὸ Κράτος, ὅσον δήποτε νόμιμος καὶ ἂν εἶναι αὕτη, εὑρίσκεται πρὸ συνεχῶν ἀπροόπτων ἐμποδίων καὶ ἀφαντάστων χρονοτριβῶν, διὰ νὰ διεκπεραιώσῃ καὶ τὴν ἁπλουστέραν ὑπόθεσίν του. Ἔχει γεννηθῆ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὡρισμένοι ὑπάλληλοι, σκοπίμως προκαλοῦν τὴν δυσφορίαν τοῦ κόσμου, τὸν ὁποῖον μεταχειρίζονται ὡς παρίαν. Ἐντεῦθεν ἡ συνεχὴς ἐνόχλησις τῶν κυρίων βουλευτῶν τῶν ὁποίων οἱ πολῖται ἐπικαλοῦνται τὴν βοήθειαν. Τὸ ζήτημα τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν ἀνταρτοπλήκτων εἶναι ἀπὸ τὰ σοβαρώτερα καὶ τὰ πλέον ἐπείγοντα ἐξ ὅσων ἔχει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ καταστῇ ὁ κόσμος αὐτὸς τὸ ταχύτερον ἀπὸ παθητικός, ἐνεργητικός. Ἐν τῷ μεταξὺ πρὸς τοὺς μὴ ἐπαναπατριζομένους ἀνταρτοπλήκτους, ἂς μὴ εἶναι τὸ Κράτος τόσον στενόκαρδον. Γνωρίζω ὅτι δὲν ὑπάρχουν τὰ μέσα πρὸς μεγαλυτέρας παροχάς. Ἀναφέρω μίαν μικρὰν λεπτομέρειαν, ἡ ὁποία ἔχει προκαλέσει δυσφορίαν μεταξὺ αὐτῶν. Ὅταν ἕνας οἰκογενειάρχης ἐργάζεται εἰς τὰ ἔργα προνοίας, ὅπου τὸ ἡμερομίσθιον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 9.000 δραχμὰς περικόπτεται τὸ βοήθημα τὸ χορηγούμενον εἰς τὰ λοιπὰ μέλη τῆς οἰκογενείας του καὶ οὕτω ἡ ἐργασία του ἀπομένει ἄνευ οὐσιαστικῆς ἀμοιβῆς καὶ προτιμᾷ νὰ μένῃ ἄνεργος. Καὶ ἀπομένει τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ ἀνέφερεν «ἡ προπαρασκευὴ πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον, διὰ νέων ἐκλογῶν, μόλις ἡ ἀνταρσία κατασταλῇ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ὅπλων ἢ διὰ τῆς ἐπιβολῆς διεθνοῦς ἀποφάσεως». Εἶναι κεφάλαιον εὐρύτατον περιλαμβάνον τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, μερικοὺς νόμους ἀποκεντρώσεως περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλοῦν παρεμπιπτόντως καὶ κυβερνητικαὶ δηλώσεις λύσιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς, τὸ ἐκλογικὸν σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθοῦν αἱ μέλλουσαι ἐκλογαί, περὶ τῶν ὁποίων οὐδὲν μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις κλπ. καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤδη δὲν προτίθεμαι καὶ ἐγὼ νὰ ἀσχοληθῶ. Καὶ θὰ ἀρκεσθῶ μόνον νὰ ἐκθέσω τὰς ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τῆς περιπτώσεως τῆς λήξεως τῆς ἀνταρσίας διὰ τῆς ἐπιβολῆς διεθνοῦς ἀποφάσεως. Ἡ Συνέλευσις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας της κατὰ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν της πρέπει νὰ θεωρηθῇ βέβαιον ὅτι θὰ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὸ λεγόμενον Ἑλληνικὸν ζήτημα, λεγόμενον οὕτω, ὄχι διότι ἡ Ἑλλὰς ἔχει κανένα ἰδικόν της ζήτημα νὰ ἐπιλύσῃ, ἀλλὰ διότι ἡ ἀπόπειρα τῆς διὰ τῆς βίας ἐπιβολῆς τῶν σχεδίων τοῦ σλαυϊσμοῦ διαδραματίζεται ἐν Ἑλλάδι. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διὰ νὰ φθάσῃ ἕνα ζήτημα εἰς δημοσίαν συζήτησιν εἰς οἱονδήποτε ἐπίσημον συνέδριον, γίνονται μακραὶ καὶ ἐπίπονοι διαπραγματεύσεις προηγουμένως μεταξὺ τῶν ἀμέσων ἢ ἐμμέσων ἐνδιαφερομένων. Δύο, ὄχι πλήρεις μῆνες μᾶς χωρίζουν ἕως τότε, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν ἐντατικῶς πρὸς προπαρασκευὴν τῆς καταλλήλου ἀτμοσφαίρας διὰ τῆς διαφωτίσεως, πρὸς συζήτησιν καὶ λῆψιν ἀποφάσεων ἐν τῇ Συνελεύσει. Αὐτὴν τὴν φοράν, φρονῶ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις δὲν πρόκειται νὰ περιορισθοῦν εἰς συμβουλὰς καὶ ἀοριστίας, ὅπως προηγουμένως, ἀλλὰ θὰ εἶναι θετικαὶ καὶ δραστικαί. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι ἐὰν δὲν προηγηθῇ πλήρης ἐνημέρωσις τῶν μελῶν τοῦ Ο.Η.Ε. ἐπὶ τῶν πραγματικῶν συνθηκῶν ὑφ’ ἃς διεξάγεται ἡ ἐναντίον μας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπίθεσις καὶ θεωρηθῇ τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ὑφιστάμεθα, ὡς ἀποτέλεσμα ἐμφυλίου πολέμου, τότε πολὺ διαφορετικὴ θὰ εἶναι ἡ ληφθησομένη ἀπόφασις καὶ φοβοῦμαι, λέγω, μήπως ἡ δοθησομένη διὰ τῆς ἀποφάσεως λύσις, ἀντὶ νὰ ἀποτελέσῃ πραγματικὴν καὶ ὁριστικὴν λύσιν, μήπως ἀποτελέσῃ ἁπλῶς ἀνακωχὴν τοῦ ὑπούλου ἀγῶνος τὸν ὁποῖον ὑφιστάμεθα, ἐκ τῆς ὁποίας οἱ ἐχθροί μας καὶ μόνον πρόκειται νὰ ἐπωφεληθοῦν πρὸς ἔναρξιν βραδύτερον νέων καὶ σκληροτέρων ταλαιπωριῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς προάσπισιν τῶν ἐθνικῶν μας συμφερόντων, ἀσχέτως πρὸς τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὰ ἐσωτερικά μας ζητήματα, πρέπει νὰ λογιζώμεθα καὶ ἡμεῖς παράπλευροι καὶ ἐνισχυταὶ τῆς Κυβερνήσεως, οὕτως ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐμφανίζεται μὲ τὸ ἐπιβαλλόμενον κῦρος, τῆς ἐκπροσωπεύσεως τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον εὐτυχῶς ἔχει ὁμόφωνον γνώμην περὶ τῆς ἐπιβαλλομένης λύσεως πρὸς ὁριστικὸν τερματισμὸν τοῦ ἑλληνικοῦ δράματος. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§23Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις περὶ ἀναπροσαρμογῆς τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὑπόσχεσις αὕτη παραμένει ἀκεραία, ἂν δὲ δὲν ἔχῃ πραγματοποιηθῆ, τοῦτο ὀφείλεται μόνον εἰς τεχνικοὺς λόγους, πάντως δὲ θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ 2ας Ἰουλίου.

§24Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ διὰ τοὺς συνταξιούχους, τί μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις;

§25Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ συνταξιούχων καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀλληλένδετα.

§26Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχολήσω ὑμᾶς μὲ τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐχειρίσθη ὁ λαβὼν τὴν ἐντολὴν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Θεμιστοκλῆ Σοφούλη, ἀρχηγὸς τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος Κόμματος ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ, διότι ἐγράφησαν καὶ ἐλέχθησαν πολλά, ἠκούσθη δὲ καὶ ἀπόψε ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ πῶς ἐχειρίσθη τὸ ὅλον θέμα ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Καὶ θὰ ἐπερίττευεν, ἴσως, νὰ ἀσχοληθῶ μὲ ἀπάντησιν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἂν δὲν ἦτο ἐπιτακτικὸν χρέος, εὑρόντες τὴν εὐκαιρίαν, νὰ ἐπαναλάβωμεν ὅσα εἴπομεν εἰς ἀπάντησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας διὰ τοῦ στόματος τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ὡς ἀντιπροέδρου τότε, ἠκούσαμεν κατὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Καὶ λέγω «εὑρόντες τὴν εὐκαιρίαν», διότι πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀπόφασιν, ὅπως τοὐλάχιστον μετ’ ἐπιτάσεως λέγεται, νὰ ἀποστείλῃ τὴν Βουλὴν οἴκαδε διότι τοῦτο εὑρίσκει ὅτι εἶναι ὠφέλιμον διὰ τὴν καλυτέραν ἄσκησιν τῶν κυβερνητικῶν της καθηκόντων. Διαφωνοῦμεν ριζικῶς πρὸς τὴν κρατοῦσαν ταύτην γνώμην παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ θέλομεν ἐν καιρῷ ἐλέγξῃ αὐστηρῶς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ πρώτη, ἀλλ’ ἔχει γίνει σχεδὸν ἕξις εἰς ὅλον τὸ κυβερνητικὸν συγκρότημα. Τὴν εἴσοδον, κύριοι βουλευταί, τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς Ἀντιπροέδρου τῆς προηγουμένης, κατὰ Φεβρουάριον τρ. ἔ., ἐχαιρετίσαμεν ὡς ἓν εὐοίωνον γεγονός, διότι ἐπιστεύομεν ὅτι οὗτος, ὡς ἔχων ἓν εἰδικὸν οἰκονομικὸν καὶ δημοσιονομικὸν πρόγραμμα καὶ ὡς πιστεύων εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, θὰ ἐπεδίωκε καὶ τελικῶς θὰ ἐπετύγχανε τὴν πλήρη αὐτοῦ ἐφαρμογήν. Καὶ ἐγεννήθη μία βάσιμος ἐλπὶς ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ τοῦ προγράμματος, τοῦ τε οἰκονομικοῦ καὶ δημοσιονομικοῦ θὰ ἐπήρχετο ποιά τις βελτίωσις εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν ἐξαθλίωσιν τῆς Χώρας μας. Βεβαίως, ὅπως τονίσαμε καὶ εἰς τὰς δηλώσεις μας, εἰς ἀπάντησιν τῶν τοιούτων τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἡ εἴσοδος τοῦ νῦν Προέδρου αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἐθεωρήθη καὶ ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὡς μία ἀναγνώρισις ἀπὸ μέρους τῆς μέχρι τότε κυβερνώσης πλειοψηφίας τῆς ἀποτυχίας τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ δημοσιονομικοῦ της ἔργου. Ἐκλήθη τότε ὁ ἀξιότιμος νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς ὁ εἰδικὸς θεραπευτής, ὡς ὁ ἱκανὸς ἰατρός, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν βοτάνων, τὰ ὁποῖα αὐτὸς κατεῖχε, τῶν ἐπιστημονικῶν καὶ τῶν τοιούτων τῆς πείρας του, θὰ ἐπετύγχανεν, ὥστε εἰς τὸ ἄμεσον μέλλον ἀπὸ τῆς εἰσόδου του νὰ δώσῃ νέαν μορφὴν εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐσήμαινεν ὅμως τοῦτο, ὅτι ἡ μέχρι τότε ἀσκηθεῖσα οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ πολιτικὴ εἶχε κλασικῶς ἀποτύχει. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὸ διαρρεῦσαν πεντάμηνον ἐπισημοποιήθη διὰ τῆς εἰσόδου αὐτοῦ ἡ ἀποτυχία τῆς μέχρι τότε οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἄλλου, δυστυχῶς, ἀπέβη φροῦδος ἡ ἐλπίς, ἡ ὁποία ἐγεννήθη καὶ εἰς τὸ Σῶμα καὶ εἰς τὸν λαόν, περὶ βελτιώσεως τῆς καταστάσεως. Ὁ κ. νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὄχι μόνον δὲν ἐβελτίωσε κατά τι ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς τὴν θέσιν τῆς Χώρας, ἀλλ’ ἐχειροτέρευσεν αὑτήν. Ὁ τιμάριθμος, ἀφ’ ἧς εἰσῆλθεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ εἰδικὸς αὐτὸς θεραπευτής, ἀνέρχεται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ, Ἡ οἰκονομικὴ καὶ δημοσιονομικὴ κατάστασις τῆς μαρτυρικῆς αὐτῆς Χώρας γίνεται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τραγικωτέρα. Δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς (πιστεύω τὸ πρῶτον. Ἐν τούτοις ὅμως, ὡς ἔχων τὸν κοινὸν νοῦν, δύναμαι νὰ γνωρίζω ὅτι ἡ οἰκονομικὴ ἀπαθλίωσις τοῦ τόπου εἶναι ὁ χειρότερος ἐχθρὸς διὰ τὸ Κράτος καὶ ὁ καλύτερος σύμμαχος διὰ τὴν ἀναρχίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κερδίσωμεν τὴν μάχην τῆς Ἑλλάδος, ἐξανεμίζοντες πάντα κίνδυνον προερχόμενον ἀπὸ τὴν προδοτικὴν ἀναρχίαν, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν κερδίσωμεν τὴν τοιαύτην τῆς πείνης τοῦ λαοῦ μας. Ὁ λαὸς πεινᾶ. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πεινοῦν. Οἱ ἐργαζόμενοι εὑρίσκονται εἰς μίαν κατάστασιν τραγικήν. Οἱ ἀγρόται μας, καίτοι χύνουν ποταμοὺς ἱδρῶτος καὶ αἵματος, διέρχονται φοβερὰν περίοδον πείνης καὶ στερήσεων. Καὶ ἡ πεῖνα, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶναι κάκιστος ὁδηγὸς διὰ πάντα ἄνθρωπον, ὁσονδήποτε ἰσχυρὰν καὶ δυνατὴν θέλησιν καὶ ἂν ἔχῃ. Καίτοι κινδυνεύομεν ὁμιλοῦντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁμιλοῦντες καὶ λέγοντες τὴν ἀλήθειαν, νὰ χαρακτηρισθῶμεν, ὅπως καθ’ ἕξιν συνηθίζετο ἀπὸ τὴν κυβερνῶσαν πλειοψηφίαν ὡς δημοκοποῦντες, ἐν τούτοις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν διότι διεπιστώσαμεν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ σημερινὴ ὅπως καὶ ἡ προκάτοχος, δὲν ἔχει οὔτε πρόγραμμα, οὔτε καμμίαν ἄλλην πρόβλεψιν ἔστω καὶ στοιχειώδη. Ἡ Κυβέρνησις κυρίως μᾶς ἐπανέλαβε κατὰ τὰς χθεσινὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὅσα μᾶς εἶπε κατὰ τὰς ἄλλας τοιαύτας τὸν Φεβρουάριον. Καὶ ἐτόνισεν ἕν μοναδικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον καὶ ἐθεώρησεν ὡς ἄγαν εὐοίωνον τοιοῦτον. Εἶπε τοιαύτη καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπορροφητικὴ δύναμις τοῦ λαοῦ μας, ὥστε κατώρθωσε ἐντὸς δύο μηνῶν, τονίσασα δὲ ἐντὸς τῶν δύο τελευταίων μηνῶν, νὰ ἀπορροφήσῃ 104 ἑκατομμύρια δολλαρίων ἀπὸ τὴν βοήθειαν τοῦ σχεδίου Μάρσαλ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς αὐτὸ τὸ σημεῖον καὶ μόνον ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ τονίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν εὑρισκόμην εἰς τὴν θέσιν της καὶ μοῦ συνέβαινε νὰ ἔχω αὐτὴν τὴν ἀτυχίαν θὰ ᾐσθανόμην ἐντροπὴν νὰ εἴπω εἰς τὸ Σῶμα, τὸ ὅτι ἀφῆκα νὰ παρέλθουν τρεῖς ἄλλοι τοὐλάχιστον μῆνες ἀφ’ ἧς ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἡγεῖται τῶν τυχῶν τῆς χώρας, ἀφῆκε λέγω νὰ παρέλθουν τρεῖς μῆνες χωρὶς νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ 104 ἑκατομμύρια δολλάρια καὶ ἔσπευσε κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον κατὰ ἕνα τρόπον, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν πῶς ἐπέτυχε τοῦτο, κατὰ ἕνα τρόπον, καθ’ ἡμᾶς ἀδικαιολόγητον, ἔσπευσε νὰ προμηθευθῇ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀγαθά, τὰ ὁποῖα, ὅπως λέγει καὶ διακηρύσσει, αἰσθάνεται τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ἱκανὸν νὰ ἀπορροφήσῃ. Ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἕνα γεγονός, τὸ ὁποῖον καταλογίζεται εἰς τὸ παθητικόν της, τὸ παρουσίασεν ὡς ἐνεργητικόν της τοιοῦτον. Ἡμεῖς εἴχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἠσχολεῖτο κἂν μὲ προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ὡς συνέχεια τῆς προηγουμένης, θὰ ἤρχετο ἐνώπιον τοῦ Σώματος νὰ δώσῃ ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου της. Ἀντὶ νὰ δώσῃ ὅμως ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου της, ὁπότε θὰ εὑρίσκετο ἐν δυσκολίᾳ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πλήρη αὐτῆς ἀποτυχίαν, διότι ὁ ἀπολογισμὸς θὰ ἐξηκριβοῦτο ὅτι εἶναι παθητικός, ἦλθε νὰ ἐξαγγείλῃ διὰ λόγων, τὸ τὶ σκέπτεται νὰ κάμῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ εἰς τὸ ποῦ στηρίζει τὰς εὐοιώνους αὐτὰς ἀντιλήψεις. Καὶ στηρίζει τὰς εὐοιώνους αὐτὰς ἀντιλήψεις ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ἐσωτερικῶν πραγμάτων τῆς χώρας ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συντριβῆς τοῦ συμμοριτισμοῦ. Καὶ ἐπικαλεῖται τὸ γεγονὸς τοῦτο ὡς ὀφειλόμενον εἰς αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ τὴν διαμαρτυρίαν της, διότι τοιοῦτον τι ἐπιχειρεῖται ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ βελτίωσις τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων τῆς χώρας ὀφείλεται ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸν ἡρωϊκῶς καὶ μέχρι πνεύματος ὑπερτάτης θυσίας ἀγωνιζόμενον Ἑλληνικὸν Στρατόν, ὀφείλεται εἰς τὸν μέχρι θαυμασμοῦ συμπαραστάτην πρὸς τὸν ἡρωϊκὸν μας στρατὸν τοῦ μαρτυρικοῦ μας λαοῦ. Δὲν εἶναι οὔτε πόρρωθεν κἂν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἡ βελτίωσις τῶν στρατιωτικῶν μας πραγμάτων, θὰ ἦτο τοῦτο καὶ ἱστορικῶς μία κακὴ τοποθέτησις εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἥν ἠρνεῖτο ἀπὸ τὴν κυβερνῶσαν σήμερον πλειοψηφίαν, ὅτι μοναδικὸς παράγων, ὁ ὁποῖος συνετέλεσε, συντελεῖ καὶ ὅπως πιστεύομεν θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς γαλήνης ἐν τῇ μαρτυρικῇ μας χώρᾳ εἶναι καὶ θὰ εἶναι ὁ ἡρωϊκὸς καὶ γενναῖος στρατός μας καὶ ὁ μαρτυρικός μας λαός. Ἡμεῖς ἐὰν εὑρισκώμεθα εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως δὲν διστάζομεν νὰ τὸ εἴπωμεν, οὐδέποτε θὰ ἐπεχειρούσαμε νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὸ ἔργον τοῦ μαχομένου Ἔθνους ὑπὲρ ἡμῶν. Θὰ ἀφήναμεν ὅλην τὴν αἴγλην καὶ ὅλην τὴν δόξαν εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ὑπερασπίζουν μὲ τὸ αἷμα των καὶ τὰς θυσίας των τὰ δίκαια τοῦ Ἔθνους.

§27Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νομίζετε ὅτι ἔγινε ποτὲ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καμμία ἐκμετάλλευσις διὰ τὰς νίκας τοῦ Στρατοῦ; Νομίζω ὅτι αἱ προγραμματικαί δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἀπεναντίας μὲ πολλὴν μετριοπάθειαν ἀνέφερον, ὅτι σημειοῦται μία σταθερὰ βελτίωσις, ὀφειλομένη εἰς τὴν νέαν διαρρύθμισιν ὡς πρὸς τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος.

§28Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐφ’ ὅσον μὲ διεκόψατε, καίτοι δὲν θέλω νὰ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐὰν εἴχατε τὴν καλωσύνην καὶ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως προσεκτικῶς νὰ ἀναγνώσετε καὶ τὰ κείμενα τοῦ τύπου νὰ ἀναγνώσετε, θὰ ἐβλέπατε, ἀξιότιμε κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ κανόνα καὶ σύστημα τοιοῦτον τι λέγεται καὶ τοιοῦτον τι ἐπιχειρεῖται.

§29Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὄχι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις.

§30Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως λέγετε καὶ τονίζετε τὸ αὐτὸ πρᾶγμα καὶ ἐν συνεχείᾳ ἔκτοτε δὲν παραλείπετε καμμίαν εὐκαιρίαν εἰς τὸ νὰ μὴ ἐπιχειρῆτε νὰ συνδέσετε τὰς ἐπιτυχίας τοῦ Στρατοῦ μας μὲ ἐπιτυχίαν τῆς ὑμετέρας Κυβερνήσεως.

§31Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Μίαν ἀπορίαν νὰ διατυπώσω, κύριε Πρόεδρε. Ὅταν ὑπῆρξαν μερικὰ γεγονότα πρό τινος χρόνου κατ’ ἐπανάληψιν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις βαρύτατα διὰ τὰς ἐκδηλώσεις αὐτὰς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀγογγύστως ὑπέμεινε ἐκτελοῦσα πάντοτε ὅσο ἠμποροῦσε ἑλληνοπρεπῶς τὸ καθῆκον της. Ὅταν εἶναι εὐτυχέστερα τὰ γεγονότα δὲν δύναται νὰ τὰ ἀναφέρῃ ἡ Κυβέρνησις;

§32Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν εἴπομεν ἔνοχον εἶναι, κ. Ὑπουργέ, εἴπομεν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἰδιοποιῆται τὸ ἔργον τοῦ μαχομένου Ἔθνους, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν κάμετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀδικῆτε ὑμᾶς αὐτοὺς καὶ τοὺς μαχομένους Ἕλληνας. Οἱ Ἕλληνες μάχονται ὑπὲρ ἡμῶν, προπαντὸς δηλαδὴ ὑμῶν, οἵτινες κυβερνᾶτε καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπιβιώσεως τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν οἱ μαχηταὶ ἀκούσουν τοὺς λόγους σας καὶ θεωρήσουν αὐτοὺς σοβαροὺς νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τὸ ὑπέροχον ἠθικὸν των θὰ ἀκονισθῇ διότι θὰ ἐθεώρουν τοῦτο ὡς ἰδιοποίησιν τοῦ αἵματος καὶ τῶν θυσιῶν των, τὰς ὁποίας προσφέρουν ὑπὲρ τῆς ζωῆς τῆς χώρας.

§33Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων κατέχει τὸ ἀφορῶν τὸν Στρατόν.

§34Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσύνης). Ἄλλο διαπίστωσις καὶ ἄλλο ἐκμετάλλευσις.

§35Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Εἶπα ταῦτα, κύριοι βουλευταί, διότι νομίζω ὅτι εἶμαι εἷς ἐξ ὑμῶν, ὅστις εἶχα δικαίωμα νὰ εἴπω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω. Θὰ ἐνθυμῆται ἡ Βουλὴ ὅτι ἀπὸ τριετίας δὲν ἔπαυσα ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸ σύνολον τοῦ λαοῦ μας. Ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1946 κατ’ ἐπανάληψιν ἐτόνισα ὅτι ἡ συντριβὴ τοῦ συμμοριτισμοῦ εἶναι καὶ εὐχερὴς καὶ δυνατὴ καὶ δὲν περιωρίσθην εἰς αὐτὸ μόνον, ἀλλὰ ἐδικαιολόγησα τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐπίστευα εἰς τὴν δυνατότητα καὶ εἰς τὴν εὐχέρειαν νὰ συντριβῇ ἡ ἀνταρσία ταχέως. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουτζουρίδης). Εἶπα ἐγὼ τότε μὲ ποίας μεθόδους καὶ ποῖον σύστημα θὰ ἠδυνάμεθα τελεσφόρως νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν συμμοριτισμὸν καὶ ταχέως νὰ ἀπαλλάξωμεν τὴν χώραν μας ἀπὸ τὸν κίνδυνον αὐτὸν τῆς ἀναρχικῆς προδοσίας, καὶ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ τότε πόσον ὑπετιμήθην. Εἶπαν ὅτι ψέγω τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν καὶ ὅτι θὰ διδάσκω θέματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν. Ὅταν ἔλεγα ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς γίνεται μόνον τὸν χειμῶνα, διότι ὁ χειμὼν εἶναι ὁ μεγαλύτερος σύμμαχος τοῦ Κράτους καὶ ὁ μεγαλύτερος ἐχθρὸς τοῦ συμμοριτισμοῦ, τότε ὅλοι μὲ κατέκριναν ὅτι αὐτὸ ἦτο θέμα ἀντιτάξεώς μου πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Ὅταν ἐτόνιζα ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς γίνεται μόνον τὴν νύκτα καὶ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ τὴν ἡμέρα ὅλοι μὲ κατηγοροῦσαν ὅτι ἐνόμιζα ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὴν παλαιὰν ἐποχὴν τῆς ἀνταρσίας καὶ ὅταν ἔλεγαν ὅτι ὁ πόλεμος αὐτὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνεται ἀπὸ τὰς πόλεις πρὸς τὰ ὄρη, ἀλλὰ πρέπει νὰ γίνεται ἐκ τῶν ὀρέων ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν οἱ ὁποῖοι κατεῖχον τὴν ὀρεινὴν Ἑλλάδα ὅλοι ἐνόμιζον ὅτι ἐδίδασκα διδασκαλίαν τείνουσαν εἰς τὴν καταστροφὴν τοῦ ἔργου τοῦ Στρατοῦ μας. Ποῖος ἀπὸ σᾶς ἐλησμόνησε τὴν περυσυνὴν ἐαρινὴν κρίσιν; Ἀφήναμε τὸν θαυμάσιον αὐτὸν σύμμαχον δι’ ἡμᾶς διὰ τὸ Κράτος, τὸν χειμῶνα, καὶ ἀφήναμεν τὸν συμμοριτισμὸν νὰ μᾶς πολεμήσῃ ὅπως μᾶς ἐπολέμησε. Θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κληθῶμεν νὰ δώσωμεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν λόγον διὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, τότε κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τῆς κρίσεως, ἐλπίζομεν ὅτι τοὐλάχιστον δὲν θὰ εἴμεθα οἱ κρινόμενοι. (Χειροκροτήματα). Καὶ ὅταν ἀκόμη ἔλεγον ὅτι ὁ πόλεμος ὁ ἀνταρτικὸς εἶναι κάτί τι τὸ ἰδιότυπον μοῦ ἔλεγον καὶ πάλιν ὅτι δὲν ἠξεύρω τὶ λέγω καὶ ὅτι σκοπός μου ἦτο νὰ ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν συμμαχικὴν καὶ Ἑλληνικὴν ἡγεσίαν. Καὶ ἦλθεν εὐτυχῶς ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σημερινὴ ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ ἐδέχθη ὡς ἀπολύτως ὀρθὰς τὰς ἀντιλήψεις μας, τὰς ὁποίας ἐγγράφως ἐδώσαμεν καὶ εἰς τοὺς συμμάχους καὶ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1946. (Χειροκροτήματα). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον νὰ ἀναγνωρίσω ὅτι ἡ σημερινὴ ἡγεσία ὑπὸ τὴν ἀνωτάτην αὐτῆς μορφήν, πράττει ὅ,τι ἔπρεπε νὰ πράξῃ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ τελευταῖον 5μηνον τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας, εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἀνάγκης νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν ὑφὴν σοβαρῶν προβλημάτων, ἅτινα ἀπασχολοῦν τὸν λαόν μας. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέκυψαν μόνον ἀπὸ τὸν σχηματισμὸν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ τῆς νῦν τοιαύτης. Τὰ προβλήματα αὐτά, ὑπῆρχον ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἡ Χώρα ἀπηλευθερώθη. Δὲν ἐνετοπίσθησαν ὅμως οὔτε ἀπὸ τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις καὶ ἰδίᾳ τὴν πρώτην μετὰ τὸ Δεκέμβριον τοιαύτην, οὔτε ἀπὸ τὰς προελθούσας ἐκ τῶν ἐλευθέρων ἐκλογῶν τοιαύτας. Ἀφοῦ δὲ τὸ κακὸν μεγάλωσεν καὶ ἐγιγαντώθη παρουσιάσθη ὅλως ἐξαφνικὰ ἐν ὅλῃ του τῇ τραγικῇ ὄψει κατὰ τὸ τελευταῖον αὐτὸ πεντάμηνον. Καὶ τὰ προβλήματα αὐτὰ οὐδόλως ἀπησχόλησαν τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἡ δὲ σημερινὴ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν χθὲς ὁ νῦν Πρόεδρος αὐτῆς, ἔκρινεν πάρεργον νὰ ἀσχοληθῇ ἔστω καὶ κατ’ ἐπίφασιν μὲ αὐτά. Δὲν συνεκινήθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ζεῖ ὁλόκληρος ὁ λαός, εἰδικώτερον ἀπὸ τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ζοῦν αἱ λιτοδίαιτοι τάξεις τῆς Χώρας. Τὸ θέμα τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον ἤγαγεν αὐτοὺς ἐν ἀπειλῇ εὑρισκομένους νὰ καταφύγουν εἰς ἀπεργίαν. Μόλις ἀπόψε μᾶς ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος Κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παραλείψας νὰ πράξῃ τοῦτο χθές, διὰ τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων, μόλις ἀπόψε μᾶς ἀνεκοίνωσεν, ὅτι θὰ ἐπιλυθῇ τὸ ζήτημα, τηρούσης τῆς Κυβερνήσεως τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Ἄς εὐχηθῶμεν ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ νὰ τηρηθῇ. Τὸ θέμα τῶν ἐργατῶν μας δὲν ἀπησχόλησεν ποσῶς τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ θέμα τῶν Ὑπαλλήλων τῶν Ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου δὲν τὴν συγκινεῖ πλέον. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει διαιρέσει τὴν χώραν εἰς 2 παρατάξεις, τὸ τῶν ἀγοραπωλησιῶν, τὸ ἔχει σχεδὸν παραπέμψει εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας. Καὶ ὑπάρχει ὁ ἔκδηλος φόβος καὶ ἡ ἀνησυχία μας, ὅτι δὲν πρόκειται ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ ἐπιλύσῃ τὸ τεραστίας κοινωνικῆς σημασίας θέμα τοῦτο. Ἀλλά, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οὐδόλως ἔθιξεν μέχρις ὥρας ἡ Κυβέρνησις, εἶναι τὸ ἑξῆς τεραστίας σημασίας θέμα, τῆς οἰκονομικῆς πίστεως. Ὄχι μόνον δὲν ἀφιέρωσεν δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὁ εἰδικὸς κυρίως νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τοιαῦτα θέματα νῦν Ὑπουργὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ σχεδὸν θὰ ἔλεγε κανεὶς ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ τοῦτο μὴ ὑπάρχον. Ἄνευ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς πίστεως, πιστεύομεν ἡμεῖς, οἱ ἀνίδεοι οἰκονομολόγοι, οἱ μὴ ἔχοντες οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ὡραίαν αὐτὴν οἰκονομικὴν ἐπιστήμην, ἀφήνοντες νὰ χαίρουν τὴν ὡραιότητά της οἱ εἰδήμονες, ἄνευ λέγω τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς πίστεως, μὴν πλανᾶσθε κυβερνῶντες, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτελέσετε οὔτε κατ’ ἐλάχιστον, τὸ βαρὺ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐπωμισθῆ. Καὶ συνίσταται τοῦτο εἰς τὴν ἄμεσον καὶ ταχυτάτην ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς τοὺς μικροκαταθέτας εἰς τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς τοὺς κατόχους Ἐθνικῶν χρεωγράφων, εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοιαύτης εἰς τοὺς κατόχους τραπεζογραμματίων ἠγγυημένων ὑπὸ τοῦ Κράτους, εἰς τὴν ἀπόδοσιν δικαιοσύνης εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν εἰς τὴν πίστιν τοῦ Κράτους καὶ ἔδωκαν τὸν ἱδρῶτα αὐτῶν, εἰς ἐνυπόθηκα δάνεια. Καὶ εἶναι καθ’ ἡμᾶς ὄχι ἁπλῶς δικαία, ὄχι ἁπλῶς ἐπιβεβλημένη, ἀλλὰ εἶναι ἡ μοναδικὴ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὁδὸς τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ οἱαδήποτε ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐὰν θέλῃ νὰ λέγεται τοιαύτη καὶ ἐὰν θέλῃ νὰ πιστεύῃ ὅτι ἐκπληροῖ στοιχειωδῶς τὸ πρὸς τὴν ἀλήθειαν καθῆκον της. Καὶ ἔρχεται, κύριοι βουλευταί, ἕνα θέμα σοβαρόν, ἴσως τὸ σοβαρώτερον ὅλων. Λέγω ἴσως, διότι καὶ κατ’ ἄλλην ἀγόρευσίν μου ἀπαντῶν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐτόνισα τοῦτο ὅλως ἰδιαιτέρως. Ἔρχεται τὸ θέμα τῶν μαρτυρικῶν κατοίκων τῆς ὑπαίθρου μας, ἔρχεται τὸ θέμα τῶν συμμοριοπλήκτων. Περίπου ἕνα ἑκατομμύριον Ἑλλήνων, οἱ ἁγνότεροι ἐξ ὅσων ἔζησαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γῆν, ἕνα ἑκατομμύριον ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ αἰῶνας αἰώνων τροφοδοτοῦν διὰ τοῦ αἵματός των καὶ τοῦ ἱδρῶτος των τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα, εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην ἀπαθλίωσιν, ἡ ὁποία εἰς ἡμᾶς ἐμπνέει δικαίας ἀνησυχίας. Δὲν εἶναι θέμα ἁπλῶς φιλανθρωπίας, ὅπως ἠθέλησαν νὰ θεωρήσουν τοῦτο. Τὸ θέμα τῶν συμμοριοπλήκτων εἶναι θέμα πρωτίστης μεγίστης κοινωνικῆς σημασίας. Μὴ νομίσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι κερδίζοντες τὴν νίκην ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ θὰ εὑρεθῶμεν τὴν ἐπαύριον τοῦ ἑορτασμοῦ αὐτῆς πρὸ μιᾶς ὁμαλῆς καταστάσεως.

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κάθε ἄλλο.

§37Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ δρᾶμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνακύψῃ ἀκριβῶς τὴν ἄλλην ἡμέραν ἀπὸ τοὺς διθυράμβους, τοὺς ὁποίους θὰ παιανίσωμεν καὶ θὰ ψάλωμεν διὰ τὴν νίκην τῶν Ἑλληνικῶν ὅπλων θὰ εἶναι τοιοῦτον ὥστε ἡμεῖς ποὺ ζήσαμεν μὲ τὸν λαὸν, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι θὰ ζήσωμεν μὲ αὐτὸν καὶ θὰ ἀποθάνωμεν μὲ αὐτόν, ἡμᾶς μᾶς ἀνησυχεῖ βασίμως καὶ δικαίως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμείνωμεν ἀπὸ τὴν καρτερίαν, ἀπὸ τὴν θείαν, ἀπὸ τὴν ἀποστολικὴν ὑπομονὴν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ θαύματα. Ἔχομεν ἱερὸν καθῆκον νὰ προσέξωμεν μὴ τυχὸν τὴν ἑπομένην τῆς νίκης μας ἑορτάσωμεν ὄχι τὴν νίκην τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ πενθῶμεν τὴν ἧτταν τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωμεν ὑποστῇ μὲ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ λαοῦ, τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου ἀναρχουμένου καὶ δὲν βλέπω ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ οὐδεμίαν μέριμναν καὶ οὐδεμίαν φροντίδαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Προσέξατε τὸ θέμα τὸ κοινωνικὸν, Κυβερνῶντες σήμερον τὴν Ἑλλάδα, προσέξατε διότι ἡ εὐθύνη σας θὰ εἶναι τεραστία ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐθεωρούσαμεν παράλειψιν ἐὰν δὲν ἐλέγομεν εἶναι τὸ θέμα τῆς λεγομένης Διοικητικῆς μας ἀποκεντρώσεως. Ἐξ ὅσων ἐγένοντο μέχρι σήμερον εἴδομεν δυστυχῶς ὅτι ἡ θρυλουμένη καὶ τόσον ποθουμένη Διοικητικὴ ἀποκέντρωσις ἀπέτυχε εἰς τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα, ἀπέτυχε εἰς τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα ἐν ὄψει τοῦ θέματος περὶ Νομαρχῶν. Τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐθεωρούσαμεν ὡς ἕνα βάθρον σταθερὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἐστηρίζετο ἡ καλυτέρα αὔριον ἀπέβη, ὅπως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα σπουδαῖα ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ ὤφειλον νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἀπέβη καὶ τοῦτο ὅπως καὶ ἐκεῖνα θέμα κομματικῆς συναλλαγῆς. Ἐπρυτάνευσε καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὸ πνεῦμα τῶν κομματικῶν καὶ μόνον συμφερόντων. Κατενεμήθη ἡ χώρα εἰς σατραπείας καὶ εἰς τσιφλίκια καὶ ἐδόθησαν τὰ ὀφίκια κατὰ ἕνα τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡμεῖς τοὐλάχιστον διὰ λογαριασμὸν τῶν κυβερνώντων ἐκφράζομεν τὴν βαθυτάτην μας λύπην. Ὁμολογοῦμεν ὅτι εἴχομεν στηρίξει πολλὰς ἐλπίδας, βασίμους ἐλπίδας διότι γνωρίζομεν τὸ λάθος τοῦ χειρισθέντος τοῦ θέματος τούτου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μὲ θλῖψιν ἀφάνταστον. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναθεωρήσω τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν εἶχον διὰ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργὸν. Δὲν γνωρίζω ποῦ ὀφείλεται ἡ ἀδυναμία αὐτοῦ νὰ ἀντισταθῇ εἰς τὴν ἐπίδρασιν τῶν Ἀρχηγῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει ..... (Δὲν ἠκούσθη)... Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐστάθηκε ἀνίκανος καὶ ἀδύναμος ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀντιστῇ εἰς τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν ἐπ’ αὐτοῦ οἱ ἀρχηγεύοντες τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον βλέπω μετὰ θλίψεως εἶναι τοῦτο, ὅτι καὶ ἡ ἐλπὶς αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐστηρίξαμεν ἐπὶ τοῦ ἀκεραίου τοῦ χαρακτῆρος τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργοῦ ἀπέβη φρούδη.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν κατάλογον τὸν ἔκαμεν ἕνας καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κουκουές, ὁ κ. Τριανταφυλλόπουλος. (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Πρόεδρος κ. Ι. Θεοτόκης).

§39Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ πάλιν θὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι εἶπον περίπου εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου. Ἡ Κυβέρνησις καθ’ ἕξιν θὰ θεωρήσῃ ὅσα ἐμεῖς λέγομεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὡς ὀφειλόμενα εἰς λόγους δημοκοπικοὺς καὶ ἴσως μᾶς χαρακτηρίσῃ ὡς ἔχοντας τὴν καλὴν προνομίαν εὑρισκόμενοι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ὡς ἱκανοὺς νὰ λέγωμεν λόγους κενούς. Θὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι κάποτε ἤκουσα λεγόμενα ἀπὸ τὰ χείλη ἑνὸς τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ μὲν ἔργον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι εὔκολον, εἶναι εὐχερές, ἐνῷ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δυσχερὲς καὶ εὑρίσκεται δυστυχῶς ἐν ἀδυναμίᾳ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀντεπεξέρχεται εἰς τὰς ἐπιθέσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ χρέος της νὰ αἴρεται ὑπεράνω τῶν δημοκοπιῶν, ὑπὲρ τοῦ δικαίως ἀγανακτοῦντος λαοῦ. Πιστεύομεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἀνήκομεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, θὰ ἠδυνάμεθα ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἀντιστρέψωμεν τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι εἰς ἡμᾶς ἀνήκει ὁ εὔκολος τρόπος ἀντιμετωπίσεως τῶν δικαίων διαμαρτυριῶν ἡμῶν ὡς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν λέγομεν ὅμως τοῦτο καὶ νομίζομεν ὅτι τὸ ἔργον ἡμῶν ὡς Ἀντιπολίτευσις τὸ χρησιμοποιοῦμεν ὡς ἱερὸν λειτούργημα. Ἐκλεγόμεθα ἀπὸ τὸν λαὸν ὄχι διὰ νὰ λέγωμεν λόγους, ἀλλὰ διὰ νὰ συμβάλλωμεν εἰς τὸ ἔργον τῶν κυβερνώντων, οὕτω δὲ πράττοντες ἐπιτελοῦμεν τὸ καθῆκον μας. Θὰ ηὐχόμην εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι διάφορος τῆς προκατόχου της, ἐκτὸς ἐλαχίστων προαγωγῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς τάξεις της. Προήχθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος εἰς Πρόεδρον καὶ δύο Ὑπουργοὶ εἰς Ἀντιπροέδρους. Μᾶς ἐπροξένησε μάλιστα κατάπληξιν διατὶ δὲν προήχθη καὶ τρίτος Ἀρχηγὸς εἰς Ἀντιπρόεδρον, διότι τί θὰ ἔβλαπτεν τοῦτο εἰς τὸ σχῆμα τῆς Κυβερνήσεως.

§40Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ἐμεῖς ἐμείναμεν στάσιμοι.

§41Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Αὐτὴν τὴν λέξιν ἐχρησιμοποίησα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης μου. Κύριοι βουλευταί, ἀσκοῦμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν ὡς χρέος μας καὶ θεωροῦμεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ὡς συνέχειαν τῆς προηγουμένης, δὲν ἔχομεν δὲ κανένα λόγον δυστυχῶς παρὰ τὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ἐκφράζομεν, νὰ πιστεύωμεν εἰς μίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, πληροῦντες τὸ καθῆκον μας πρὸς τὸν λαόν, ἡμεῖς θὰ ἀρνηθῶμεν καὶ πάλιν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος, ἔχει τὸν λόγον.

§43Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ μέρους τοῦ Νέου Κόμματος, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἑξῆς δήλωσιν: (Ἀναγινώσκει τὴν δήλωσιν, ἔχουσαν οὕτω): «Τὸ Νέον Κόμμα ἠρνήθη τὴν ἐμπιστοσύνην του εἰς τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς της ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐδικαιολόγησε τότε τὴν στάσιν του. Ἡ νέα Κυβέρνησις διαφέρει τῆς προηγουμένης μόνον εἰς τὸ ὅτι ἐστερήθη τῆς ἡγεσίας τοῦ ἀειμνήστου Θεμιστοκλῆ Σοφούλη, ὅπερ ἀσφαλῶς ἀποβαίνει εἰς βάρος της. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο κατὰ πᾶσαν λογικήν, νὰ ἔχῃ συγκροτηθῇ ἐντὸς τοῦ πρώτου 24ώρου, ἀφ’ ἧς προέκυψεν ἡ κρίσις. Τὸ ὅτι ἐπὶ ἓξ ὁλοκλήρους ἡμέρας ἐταλαιπωρήθη ἡ Χώρα, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ κυβερνητικὸν σχῆμα, τὸ ὁποῖον ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐνεδείκνυετο, ἀσφαλῶς δὲν δύναται νὰ καταλογισθῇ εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν πολιτικῶν ἡγετῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχουν οἱ ὑπεύθυνοι διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον παράτασιν τῆς κρίσεως. Τὸ γεγονὸς ἐξ ἄλλου ὅτι δεχόμεθα ὥς τι μοιραῖον τὸν τύπον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀκόμη ἕνα δεῖγμα, ὅτι ἡ σημερινὴ Βουλὴ δὲν εἶναι πλέον εἰς θέσιν νὰ δώσῃ λύσιν ἀνάλογον καὶ ἀνταξίαν τῶν κρισίμων περιστάσεων, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος. Οὐδένα συνεπῶς ἔχει λόγον τὸ Νέον Κόμμα νὰ μεταβάλῃ τὴν στάσιν του ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς, ἐάν, παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν, ἡ Κυβέρνησις διαψεύδουσα τὴν μέχρι σήμερον πολιτείαν της, ἐμφανισθῇ αἰφνιδίως σπουδαία καὶ ἱκανὴ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ριζικῶς τὰ μεγάλα προβλήματα τῆς Χώρας. Τότε θὰ τὴν χειροκροτήσωμεν, ἕως τότε ὅμως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν καταψηφίσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης, ἔχει τὸν λόγον.

§45Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἡ τελευταία κυβερνητικὴ κρίσις, ὀφείλεται εἰς αἴτια φυσικὰ καὶ ὄχι πολιτικά, ἕνεκα τῶν ὁποίων συνήθως δημιουργοῦνται αἱ κρίσεις. Δηλαδὴ ὁ θάνατος τοῦ Πρωθυπουργοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη, τοῦ ὁποίου τὸ πολιτικὸν μνημόσυνον ἔκαμε χθὲς ἡ Βουλή, προεκάλεσε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἐμφάνισιν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ κρίσιν ἡ ὁποία προέκυψεν. Ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν παρουσιάζει τίποτε τὸ νέον, εἶναι ἡ αὐτὴ μὲ τὴν παραιτηθεῖσαν. Θὰ ἐπερίμενε κανείς, εὐλόγως, ἀπὸ μίαν νέαν Κυβέρνησιν, νὰ παρουσιάσῃ κάποιαν βελτίωσιν, κάποιαν μεταβολὴν ἐπὶ τὰ βελτίω βεβαίως. Ἀτυχῶς, δὲν παρουσίασε τίποτε. Τοὐναντίον παρουσιάζεται ἡ αὐτὴ ἔκδοσις, ὄχι βελτιωμένη, ἀλλὰ μειωμένη. Τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς, δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν Ἐθνικήν μας Ἀντιπροσωπείαν. Ἐκτὸς τούτου, ὅπερ καθ’ ἡμᾶς ἔχει μεγάλην σημασίαν, ὑπάρχουν πρόσωπα εἰς τὴν Κυβέρνησιν χρεωκοπημένα ἀνεπανορθώτως, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται καὶ πάλιν ὡς Ὑπουργοί. Δὲν εἶδε κανείς, οὔτε προσπάθειαν κἂν βελτιώσεως τῆς νέας Κυβερνήσεως. Εἰς τὰς συντόμους προγραμματικὰς δηλώσεις, ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐτόνισεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται μὲ τὰ αὐτὰ πρόσωπα καὶ τὴν αὐτὴν εὐρεῖαν κοινοβουλευτικὴν βάσιν. Ἡμεῖς, ὡς γνωστόν, εἰς τὴν παραιτηθεῖσαν Κυβέρνησιν δὲν παρέσχομεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης καὶ ἐξηγήσαμεν τοὺς λόγους κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν γενομένων τότε προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν μᾶς βοηθεῖ, δυστυχῶς, νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὴν ἀπόφασίν μας καὶ νὰ παράσχωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς αὐτήν. Καὶ διὰ τοῦτο δηλοῦμεν ὅτι θὰ καταψηφίσωμεν αὐτήν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ θὰ συστήσωμεν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ προσέξῃ περισσότερον, ἂν ἡ Κυβέρνησις αὐτή, δοκιμασθεῖσα ἐπὶ ἑξάμηνον, δύναται νὰ ἀποδώσῃ πλέον τίποτε διὰ νὰ τῆς παράσχῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Εὑρίσκεται, ὡς γνωστόν, ἀπὸ ἕξη μηνῶν εἰς τὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ παρουσιάσῃ οὐδὲν ἔργον τὸ ἄξιον προσοχῆς. Τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τῆς παραιτηθείσης καὶ τῆς παρούσης εἶναι ἴσον πρὸς τὸ μηδέν. Ἀνέφερε μόνον — ὄχι βεβαίως ὡς ἔργον αὐτῆς — τὰς ἐπιτυχίας τοῦ ἡρωϊκοῦ Στρατοῦ μας, δι’ ὧν καλύπτει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Ἐκεῖνο ὅπερ χαρακτηρίζει αὐτάς, δὲν εἶναι μόνον ἡ συντομία, ἀλλὰ καὶ ἡ γενικότης καὶ ἡ ἀκάρεια καὶ ἡ ὑπερβολικὴ αἰσιοδοξία, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς θὰ ἠθέλαμεν νὰ συμμερισθῶμεν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ποῦ νὰ στηριχθῶμεν, διὰ νὰ τὴν ἀποδεχθῶμεν. Γεγονότα ὅμως τινὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τόσον παραταθείσης κυβερνητικῆς κρίσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν, ἀλλὰ περὶ αὐτῶν θὰ γίνῃ λόγος βραδύτερον. Ἐπὶ τοῦ παρόντος θὰ ἀρκεσθῶ εἰς μερικὰς συστάσεις καὶ ὑποδείξεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἂν τύχῃ, ὅπως φοβοῦμαι, τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς — καὶ ἀσφαλῶς θὰ τύχῃ — θὰ ἔπρεπε νὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της. Ἐνώπιον τῆς νέας Κυβερνήσεως, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν πολλὰ προβλήματα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, μεγάλα καὶ ἐπείγοντα. Τὰ προβλήματα αὐτὰ τὰ κατατάσσω κατὰ σειρὰν ἀναγκαιότητος καὶ προτεραιότητος, ὡς ἑξῆς: Τὸ πρῶτον πρόβλημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ σήμερον, εἶναι ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς στρατιωτικῆς νίκης. Ἡ νίκη βεβαίως ἤρξατο ἀπὸ ἱκανοῦ χρόνου νὰ στέφῃ τὸν ἀγῶνα μας καὶ ἡ νίκη θὰ ὁλοκληρωθῇ ἀναμφιβόλως. Ἔχει ὅμως σημασίαν πότε θὰ συμπληρωθῇ, διότι ἡ συμπλήρωσις τῆς νίκης αὐτῆς ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ μίαν ἄλλην μάχην, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δοθῇ προσεχῶς ἐνώπιον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε., συνερχομένης ὡς γνωστὸν εἰς τὴν 4ην αὐτῆς περίοδον, τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον. Ἑπομένως ἡ ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν μάχην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ἐνώπιον τῆς Ὁλομελείας τοῦ Ο.Η.Ε., πρέπει νὰ εἶναι πάνοπλος. Καὶ θὰ εἶναι πάνοπλος ἡ ἀντιπροσωπεία μας, ὅταν ὁ συμμοριτισμὸς ἔχῃ συντριβῆ παντοῦ. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, διαπιστώνομεν ὅτι ὁ συμμοριτισμὸς συνετρίβη εἰς τὴν Ρούμελην, Θεσσαλίαν καὶ Πελοπόννησον. Ἐλπίζομεν ὅτι χάρις εἰς τὴν συνεχῆ καταδίωξιν τοῦ στρατοῦ μας, θὰ συντριβῇ λίαν προσεχῶς καὶ εἰς τὰς ἄλλας περιοχάς.

§46Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Συνετρίβη καὶ εἰς τὸ μεγαλύτερον μέρος τοῦ Γʹ Σώματος Στρατοῦ, τῆς περιλαμβανούσης Κεντρικὴν καὶ Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην.

§47Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἔκανε ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ προσθέτω, ἐὰν μάλιστα εἴχαμεν καὶ βομβαρδιστικὰ ἀεροπλάνα, τῶν ὁποίων στερούμεθα δυστυχῶς ὡς μὴ ὤφειλε, ὁ ἀγὼν θὰ εἶχε τελειώσει πρὸ πολλοῦ καὶ δὲν θὰ εἶχε χυθῆ τόσον πολὺ ἑλληνικὸν αἷμα καὶ τὸ ὁποῖον χύνεται ἀκόμη, δυστυχῶς, ἐξ αἰτίας τῆς σημαντικῆς αὐτῆς ἐλλείψεως διὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ν’ ἀπορῇ κανεὶς διατί τόσον ἠδιαφόρησεν ἡ Κυβέρνησις.

§48Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ὄχι διότι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι βλαβερά, ἀλλὰ διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει προβῆ εἰς ὅλας τὰς ἀναγκαίας ἐνεργείας καὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως ἐστέφθησαν ὑπὸ ἐπιτυχίας εἰς τὸν τομέα περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε.

§49Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Χαίρω ἰδιαζόντως διότι ὁ κ. Ὑπουργός, διὰ τῆς γενομένης διακοπῆς πληροφορεῖ τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως ἐστέφθησαν ὑπὸ ἐπιτυχίας, ἔστω καὶ τόσον ἀργά, διότι διὰ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ στρατοῦ μας διὰ τῶν ἀεροπλάνων αὐτῶν, θὰ ἴδωμεν τὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ ἐντὸς βραχυτάτου χρονικοῦ διαστήματος συντελουμένην. Ὥστε πρῶτον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς στρατιωτικῆς νίκης. Δὲν ἀρκεῖ ὅμως ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς στρατιωτικῆς νίκης. Ἀπαιτεῖται καὶ κάτι τι ἄλλο. Ἡ συμπλήρωσις τῆς στρατιωτικῆς νίκης ἀπαιτεῖ καὶ ἐπιστέγασιν αὐτῆς, διπλωματικὴν κατοχύρωσιν τῆς νίκης ἀπὸ τὸν Ο.Η.Ε., ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τὸ Ἑλληνικὸν, ἐκκρεμὲς ἀπὸ 2½ ἐτῶν. Καὶ ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐτόνισεν εἷς τῶν προλαλησάντων, ὁ Ο.Η.Ε. πρὸς τὸν ὁποῖον στρέφονται αἱ ἐλπίδες ὅλου τοῦ Κόσμου, τοῦ πιστεύοντος εἰς τὰ δημοκρατικὰ ἰδεώδη, μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ συμπαράστασίς του διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὑπῆρξε μόνον ἠθικὸς συμπαραστάτης. Αὐτὴν τὴν φορὰν ἐλπίζω ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ζήτημα θὰ πρέπει νὰ λυθῇ οὐσιαστικῶς καὶ ὁριστικῶς. Φρονῶ ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ ὁμιλήσουν μετὰ πολλῆς βεβαίως προσοχῆς, συνέσεως καὶ πολιτικότητος, ἀλλὰ καὶ μετὰ πολλοῦ σθένους, ἀναλόγου πρὸς τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὰς θυσίας ἃς ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη, ὄχι μόνον διὰ λογαριασμόν της, ἀλλὰ διὰ τὸ σύνολον τῆς ἀνθρωπότητος. (Χειροκροτήματα).

§50Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ μέγας νικητὴς τοῦ παγκοσμίου πολέμου, ὁ ὁποῖος εἶχε σπουδάσει νὰ γίνῃ Πρωθυπουργός, λέγει πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα, ὅτι ὅλα τὰ κακὰ θὰ τὰ ὑποστῇ, ἀπὸ τίποτα δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ σωθῇ, ἐὰν ἐξακολουθήσουν νὰ ὑπάρχουν ἀριστερισμοί, σοσιαλισμοὶ καὶ τὰ παρόμοια.

§51Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. συναδέλφου δὲν εἶχε θέσιν, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς ἐμέ.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ ἔχει πρὸς ἄλλους.

§53Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διότι καὶ ἄλλοτε εἶπον ὅτι πρέπει νὰ ἀποκαθάρωμεν ὅλα τὰ λήγοντα εἰς —ισμός, (κομμουνισμός, σοσιαλισμός, συνδικαλισμὸς κλπ.). Εὑρέθην εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ εἰποῦμε εἰς ὅλους σκασμός, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία καὶ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν τόπον μας εἰς τὴν προτέραν του ἡσυχίαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τὸν ἀπεμάκρυναν ὅλα τὰ λήγοντα εἰς —σμός. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἀνέμενον ὅτι θὰ ὑπῆρχε μία μικρὰ περικοπή, ἡ ὁποία θὰ ὡμίλει περὶ τῆς ὑποσχέσεως τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις, αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι ἔδωσε ρητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ γίνῃ μία ριζικὴ ρύθμισις τοῦ μισθολογικοῦ προβλήματος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ Κυβέρνησις περὶ αὐτοῦ δὲν εἶπε τίποτε. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔκαμε μίαν δήλωσιν, ὅτι θὰ τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν της πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους.

§54Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Μάλιστα.

§55Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κρατοῦμεν ὑπὸ σημείωσιν καὶ νέαν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσε μονολεκτικῶς καὶ διὰ κινήσεως τῆς κεφαλῆς πρὸς τὰ κάτω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὑποδεικνύομεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι μαζὺ μὲ τὰς αὐξήσεις τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, πρέπει νὰ περιλαμβάνεται, ἀναγκαία πλέον καὶ ἡ αὔξησις τῶν συντάξεων, ὄχι μόνον τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἐπ’ αὐτοῦ δὲν προέβη εἰς καμμίαν δήλωσιν καὶ θὰ ἤμουν εὐτυχὴς ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν ὅτι ἔχει ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις, μαζὺ μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων νὰ κάνῃ καὶ τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων τῶν τε στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν, διότι καὶ αἱ δύο αὗται κατηγορίαι τῶν συνταξιούχων, καὶ οἱ στρατιωτικοὶ καὶ οἱ πολιτικοί, συνέχονται ἀπὸ ἕνα φόβον, ὅτι δὲν πρόκειται μαζὺ μὲ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἀνάλογος αὔξησις τῶν συντάξεων αὐτῶν.

§56Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ὁ φόβος εἶναι ἀδικαιολόγητος. Θὰ συμβαδίσουν οἱ μισθοὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀξιωματικῶν, ὁπωσδήποτε. Καὶ ἡ αὔξησις κατὰ ποσοστὸν τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ γίνῃ καθ’ ὑπέρβασιν, τοῦ χορηγηθέντος εἰς αὐτοὺς πολεμικοῦ ἐπιδόματος. Καὶ οἱ συνταξιοῦχοι ἐπίσης θὰ συμβαδίσουν.

§57Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πάρα πολὺ χαίρω, διότι ἀκούω τὴν δήλωσιν αὐτήν, ὅτι θὰ συμβαδίσῃ καὶ ἡ αὔξησις τῶν συνταξιούχων, τόσον τῶν πολιτικῶν ὅσον καὶ τῶν στρατιωτικῶν. Διότι οἱ στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι — ἐπαναλαμβάνω — συνέχονται ἀπὸ ἕνα φόβον ὁ ὁποῖος προεκλήθη ἀπὸ μίαν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι πρόκειται νὰ καταργήσῃ τὰ πλασματικὰ αὐτῶν ἔτη. Φαντάζεσθε δηλαδὴ εἰς ποίαν ἀνησυχίαν τελοῦν οἱ στρατιωτικοὶ συνταξιοῦχοι, ὅταν μανθάνουν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ αὐξήσεως καὶ τῶν γλίσχρων αὐτῶν οἰκονομικῶν ἀπολήψεων, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ μειώσεως αὐτῶν, διότι ἐφ’ ὅσον καταργηθοῦν τὰ πλασματικὰ ἔτη, θὰ ἐπακολουθήσῃ κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡ μείωσις τῆς συντάξεως. Λυποῦμαι διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι παρὼν διὰ νὰ ἀκούσῃ τοὺς λόγους μου καὶ νὰ βεβαιώσῃ τὰ πράγματα καὶ ἐδήλωσεν ὅτι σκέπτεται περὶ καταργήσεως τῶν πλασματικῶν ἐτῶν. Αὐτὸ θὰ ἦτο φοβερόν.

§58Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἂν μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς βοηθήσω. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσετε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Σᾶς βεβαιῶ ἐγώ, εἶναι ὑπὸ κατασκευὴν ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος καταργεῖ κεκτημένα δικαιώματα, δικαιώματα τὰ ὁποῖα, κατ’ ἐμέ, περιφρουρεῖ αὐτὸ τὸ Σύνταγμα τῆς Χώρας. Ἀλλὰ ἐδῶ ὅλα γίνονται. Ἑπομένως κάμετε πολὺ καλά, πράττετε ἄριστα καὶ νομίζω εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ καθῆκον σας, τονίζοντες αὐτὸ τὸ ὁποῖον τονίζετε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον τονίζοντες αὐτὸ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ὁποῖον θὰ παρεκάλουν νὰ προσέξῃ πολύ.

§59Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα, δὲν εἶναι ζήτημα ἁρμοδιότητος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ρυθμίζεται ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ προτείνῃ τὸ α ἢ β νομοσχέδιον, δὲν ἔχει οὐσιώδη σημασίαν, ἔχει οὐσιώδη σημασίαν τί θὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐπρόκειτο νὰ ληφθῇ, θὰ πρόκειται περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἐλαμβάνετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ ἐλαμβάνετο ὑφ’ ὑμῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προέβη εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις εἰς διατύπωσιν, ἔναντι τῆς Βουλῆς, τοιαύτης ἀξιώσεως, ὅπως καταργήσῃ τὰ πλασματικὰ ἔτη. Ἐὰν προέβαινεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοιαύτης ἀξιώσεως θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ζέρβα καὶ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Τουρκοβασίλη. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα δὲν εἶναι τῆς Κυβερνήσεως.

§60Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ τὰς εὐθύνας εἰς τὴν Βουλήν. Κακῶς. Ἡ Βουλὴ θὰ κάμῃ βεβαίως τὸ καθῆκον της καὶ θ’ ἀπορρίψῃ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον, καταργοῦν κεκτημένα δικαιώματα ἀξιωματικῶν ὑπηρετησάντων πάντοτε τὴν Πατρίδα των. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ δηλώσεων γενομένων πρὸς τὸν Τύπον, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατ’ ἐξοχὴν ἁρμοδίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ φερομένου ὡς δηλώσαντος ὅτι μελετᾶ τὴν κατάργησιν τῶν πλασματικῶν ἐτῶν. Αὐτὸ τὸ κακίζω καὶ ὡς σκέψιν ἁπλῆν καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ βεβαιώσῃ ἐὰν πράγματι ἐλέχθη αὐτό. Διότι ἐὰν ἐλέχθη ἀποτελεῖ φοβερὰν ἀπειλὴν καὶ ἐπιβουλὴν κατὰ τῶν συνταξιούχων ἀξιωματικῶν μας, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῶμεν, ἐπαναλαμβάνω, οὔτε ὡς ἁπλῆν σκέψιν.

§61Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Μελετᾶται τὸ ὅλον ζήτημα τῶν συντάξεων καὶ μελετᾶται μὲ ποίαν προοπτικήν; Μὲ τὴν προοπτικὴν τῆς βελτιώσεως καὶ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ ἐπιπέδου τῶν συντάξεων. Ἀπὸ ἀπόψεως τεχνικῆς ἠμπορεῖ νὰ ἀντιμετωπισθῇ καὶ τὸ ζήτημα περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε. Πάντως ὅμως τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἤχθη ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, δὲν ἔχει μελετηθῆ ἀκόμη ὑφ’ ἡμῶν. Εἶναι ἐνδεχόμενον, ὡρισμένοι τεχνικοὶ σύμβουλοι εἰς τὸ Α ἢ Β Ὑπουργεῖον νὰ ἔχουν ἀντιμετωπίσει τὸ θέμα, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει λάβει θέσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τεχνικῶς τὸ ἀντιμετώπισαν, τὸ ἀντιμετώπισαν μὲ τὴν πρόθεσιν καὶ τὴν προοπτικὴν τῆς βελτιώσεως τοῦ ἐπιπέδου τῶν συντάξεων ἐν γένει.

§62Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι πάρα πολὺ παρήγορος ἡ δήλωσις εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Λυποῦμαι μόνον διότι δὲν εἶναι ἁρμόδιος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐβεβαίωσεν ὅτι μελετᾶται τὸ ὅλον ζήτημα τῶν συντάξεων καὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ μελετᾶται μὲ τὴν πρόθεσιν βελτιώσεως. Τὸ ἀντίθετον θὰ ἦτο ἐξωφρενικόν. Ἑπομένως θὰ εἶναι μία ἀνακούφισις διὰ τὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος συνταξιοδοτεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ καὶ ἂς ἐλπίσωμεν σοβαρῶς, τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως γενικῶς τῶν συντάξεων. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχομεν αὐτὴν τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἀπευθύνωμεν μίαν θερμοτάτην σύστασιν, ὅπως σπεύσῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν ὑπαλλήλων, διότι ἡ κατάστασις αὐτῶν εἶναι κατάστασις πλήρους ἀπογνώσεως οἰκονομικῆς. Τρίτον πρόβλημα τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται πρὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπίσης ἐπεῖγον, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ρυθμίσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος εἶπε μερικὰ πράγματα σχετικῶς, τὰ ὁποῖα, νὰ μοῦ συγχωρήσῃ νὰ τὰ θεωρῶ ἀπροσάρμοστα διὰ τὴν ἑλληνικὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν κοινοβουλευτικήν μας νοοτροπίαν, ὅτι δηλαδὴ θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὰ πλαίσια τῶν σχεδίων νόμων καὶ τὰ ὁποῖα ἐγκρινόμενα θὰ συμπληροῦνται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων. Ἀλλοίμονον ἐὰν παρασχεθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα, θ’ ἀγνοοῦμεν τελείως τί θὰ μᾶς ξεφουρνίζῃ ἡ Κυβέρνησις ὡς νόμους. Βεβαίως, ἀντιλαμβάνομαι τὰς δυσκολίας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ τρόπος μειώσεως τῶν δυσχερειῶν, ἀλλὰ καὶ ἐγγυώμενος τὴν πληρότητα τῶν νόμων καὶ τὴν ἀποφυγὴν τῶν Προσωπικῶν Διατάξεων, μὲ τὰς ὁποίας κυρίως θὰ συμπληροῖ ἡ Κυβέρνησις τὰ πλαίσια. Ἠμποροῦμε νὰ δεχθῶμεν Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως ἐπαναφέροντες τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 ὅπερ καταλλήλως ἐφαρμοζόμενον δύναται νὰ ἄρῃ κατὰ μέγα μέρος τὰς δυσχερείας τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς. Ὅπως ἐπίσης δὲν εἶναι ὀρθὸν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος εἰς μίαν τριακονταμελῆ Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, κατὰ ἕνα τρόπον ἐπείγοντα καὶ ὅπως–ὅπως ἐκ τοῦ προχείρου, θὰ ἐπιλύσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Αὐτὴν τὴν λύσιν ἴσως τὴν ἐδεχόμην, ἐὰν δὲν εἶχον ἕνα φόβον, κύριοι βουλευταί, ὀφειλόμενον εἰς τὴν ἀκόλουθον παρατήρησιν. Ἐνθυμοῦμαι εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐγένετο δεκτὸν ὅπως καταργηθῇ ὁ Βασιλεὺς ὡς Νομοθετικὸς Παράγων. Καὶ ὅταν ἤκουσα τὸν εἰσηγητὴν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου νὰ εἰσηγῆται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὰ σχετικὰ σχέδια ψηφίσματος κατὰ τὰ ὁποῖα ὁ Βασιλεὺς ὑποχρεοῦται νὰ ἐκδίδῃ τοὺς ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ψηφισθέντας νόμους, ἀντελήφθην ὅτι ἐπρόκειτο περὶ καταργήσεως τοῦ δευτέρου Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ ἐξανέστην. Μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ λέξις «ἔκδοσις» καὶ ἠρώτησα ἀμέσως: Κε εἰσηγητά, καταργεῖται ὁ Βασιλεὺς ἀπὸ νομοθετικὸς παράγων; Διότι κατὰ τὸ Σύνταγμά μας, οἱ νομοθετικοὶ παράγοντες εἶναι δύο, ἡ Βουλὴ καὶ ὁ Βασιλεύς. Ὅταν, λοιπόν, σεῖς λέγετε ὅτι ὁ Βασιλεὺς θὰ ἐκδίδῃ τοὺς ἀναγκαστικοὺς νόμους ὑποχρεωτικῶς, ἄρα ὁ Βασιλεὺς παύει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι νομοθετικὸς παράγων.

§63Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ποῖος τὸ εἶπε;

§64Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Τότε ὁ κ. εἰσηγητής, εἰς τὴν ἐπίθεσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε κατὰ τρόπον ὀλίγον ὀξύν, τονίσας: ἀλλοίμονον ἐὰν ἡ παροῦσα Βουλή, ἡ ὁποία ἐξελέγη ἐν ὀνόματι τοῦ Βασιλέως — διότι, ὅσοι δὲν ἦσαν βασιλόφρονες ὑποψήφιοι βουλευταὶ κατὰ τὸ στάδιον τὸ προεκλογικὸν πρὸ τοῦ μαινομένου ὑπὲρ τοῦ Βασιλέως πλήθους, ἄφηναν νὰ ἐννοηθῇ — ἐὰν δὲν τὸ ἔλεγαν ρητῶς — ὅτι εἶναι καὶ αὐτοὶ ὑπὲρ τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, ἀλλοίμονον καταλήγω ἐὰν μία τοιαύτη Βουλή, ἀπεφάσιζε νὰ καταργηθῇ τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ Βασιλέως. Τότε ὁ κ. εἰσηγητὴς εἶπεν ὡς δικαιολογίαν τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ὅτι οὐδέποτε ὁ Βασιλεὺς ἤσκησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας. Καί, ἐὰν ὁ Βασιλεύς, εἶπον ἐγώ, ἀπὸ δημοκρατικὴν ἁβρότητα πρὸς τὴν Βουλὴν δὲν ἤσκησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας, θὰ ἔλθῃ ἡ Βουλὴ νὰ καταργήσῃ τὸν Βασιλέα ἀπὸ δεύτερον νομοθετικὸν παράγοντα; Καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις, κύριοι βουλευταί, ἐπαναλέγω, εἶχε περάσει ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, χωρὶς νὰ τὸ ἔχῃ πάρει εἴδησιν δυστυχῶς καὶ τὸ ἀντελήφθην ἐδῶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν καὶ προέλαβον τὴν ἀσχημίαν αὐτὴν ἀπαλειφθείσης τῆς σχετικῆς διατάξεως ἐκ τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχεδίου ψηφίσματος. Εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. Βαμβέτσος. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἤδη πρέπει νὰ τερματισθῇ τὸ συνταγματικόν μας ἔργον. Δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ κατηγορήσωμεν τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἔσπευσε νὰ κάμῃ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος εἶπεν ὅτι εἶναι ἐντροπὴ ὅτι ἀκόμη δὲν συνετελέσθη τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, ἀλλοίμονον κατὰ τὴν τριετίαν αὐτήν, ἡ ὁποία διέρρευσε καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς ἐφλέγετο ὁλόκληρος, ἦτο ἐπάνω εἰς ἓν ἡφαίστειον, ἐὰν ἡ Βουλὴ μας ἠσχολεῖτο μὲ τὴν συζήτησιν τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Νὰ καίεται ἡ Πελοπόννησος, ἡ Ρούμελη, ἡ Θεσσαλία, ἡ Β. Ἑλλὰς καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα νὰ συζητῶμεν ποῖαι διατάξεις τοῦ Συντάγματος δέον ν’ ἀναθεωρηθῶσι. Θὰ ἦτο τελείως ἀψυχολόγητον τοῦτο. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι οὔτε τὴν ψυχικὴν δύναμιν εἴχομεν ὅταν ἐκαίοντο τὰ χωρία μας καὶ αἱ πόλεις, ἡμεῖς νὰ καταγινώμεθα εἰς τοιούτου εἴδους ἀσχολίας. Ἄλλως τε ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ ἔχομεν καὶ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος. Ἐνθυμοῦμαι εἰς μίαν ἄλλην συνέλευσιν τοῦ 1920 εἰς ἣν μετεῖχον τινὲς τῶν ἤδη βουλευτῶν ὅπως φερ’ εἰπεῖν ὁ συνάδελφος κ. Ἐμμανουηλίδης. Ἡ συνέλευσις ἐκείνη ἠσχολεῖτο μὲ τὴν ἀνασύνταξιν τοῦ Πολιτεύματος ἐνῷ ὁ στρατός μας ἐμάχετο εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐπειδὴ διετέθησαν μία ἢ δύο συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς διὰ νὰ συζητηθῇ ἂν πρέπει νὰ δοθῇ ψῆφος εἰς τὰς γυναῖκας, τοῦτο, κ. βουλευταί, ἔκαμε τότε τὴν χειρίστην ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Ἐθεωρήθη ὡς ἀδιαφορία τῆς Βουλῆς πρὸς τὸν μαχόμενον ἐν Μ. Ἀσίᾳ Ἑλληνικὸν Στρατόν. Μὰ τὸ τὶ ἐπικρίσεις ὑπέστη ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν ἡ Βουλὴ ἐκείνη, δὲν φαντάζεσθε. Καὶ δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ ἁπλῆς ἐπικρίσεως. Ἡ ἐπίκρισις αὐτὴ ἀπετέλεσε καὶ ἰδιαίτερον κεφάλαιον κατηγορίας κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τότε τῆς πλειοψηφίας τοῦ ἀειμνήστου καὶ ὑπερόχου πολιτικοῦ ἀνδρὸς Δ. Γούναρη, τοῦ θεμελιωτοῦ καὶ ἱδρυτοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Μεταξὺ τῶν ἄλλων κεφαλαίων τῆς κατηγορίας ἐναντίον του, ὑπῆρχε καὶ αὐτό. Ὅτι, ἐνῷ ὁ στρατὸς ἐμάχετο εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας συνεζήτει μὲ τὴν Βουλὴν ἐὰν πρέπει νὰ δοθῇ ψῆφος ἢ ὄχι εἰς τὰς γυναῖκας. Φαντάζεσθε δὲ αἱ περιστάσεις αἱ σημεριναὶ δὲν συγκρίνονται μὲ τὰς τότε. Εἶναι ἀπείρως ὀξύτεραι. Ἐπαναλαμβάνω, ἡ Πελοπόννησος νὰ ἐφλέγετο, ἡ Ρούμελη ἐπίσης, τὸ Καρπενῆσι, ἡ Καρδίτσα, καὶ ἡμεῖς νὰ συζητῶμεν περὶ Συντάγματος; Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἡ αἰτίασις, ἡ ὁποία ἐξεπέμφθη ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης ἐναντίον τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχει καμμίαν βάσιν. Ἡ Βουλὴ ἐγκαίρως καὶ ἐπικαίρως ἐπελήφθη τοῦ ἀναθεωρητικοῦ της ἔργου. Ἤδη εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Βουλὴ νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας, μὴ διακόπτουσα τὰς ἐργασίας της ἐν ἀνάγκῃ. Ἀλλὰ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον συνίσταται ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος, ὡς εἶπον ὅλοι, δὲν εἶναι ὁ προσήκων καὶ δὲν μᾶς εὑρίσκει συμφώνους. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν διατάξεις, ὡς αὐτὴ τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα προηγουμένως, ἡ ὁποία περιελήφθη εἰς ἓν Ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐπέρασεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, μποροῦσαν νὰ παρεισφρύσουν καὶ εἰς τὸ Σύνταγμα. Προβλήματα ἄπειρα ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρὸ αὐτῆς. Αἴφνης, ἡ ἀποκατάστασις τῆς δημοσίας πίστεως. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὄχι μόνον μελετηθῆ ἀπὸ ὑμᾶς, διότι ἔχει μελετηθῆ ἀλλὰ καὶ λυθῆ, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἰς ἓν βιβλίον τὸ ὁποῖον ἐξεδώσατε καὶ εἰς δύο ἄρθρα, τὰ ὁποῖα ἐγράψατε εἰς κἄποιαν ἐφημερίδα, ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ἐπειγούσης αὐτῆς ἀνάγκης τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς δημοσίας πίστεως. Ἐάν, κύριε Διομήδη, δὲν φροντίσετε νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία πίστις διὰ τῆς ἀποδόσεως τῶν χρημάτων εἰς τοὺς καταθέτας, μὴ περιμένετε ποτὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀναπτυχθῇ πνεῦμα ἀποταμιεύσεως. Καὶ ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τοῦ 1946 θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε προβλέψει ὅπως εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ περὶ δημοσίου χρέους, τὸ ὁποῖον εἶναι διαρκῶς κενόν, θὰ ἔπρεπε νὰ περιλαμβάνῃ εἰς ἕνα Προϋπολογισμὸν ἐκ 5.000.000.000 ἓν κεφάλαιον, ἔστω καὶ μικρόν, διὰ τὴν ἐξόφλησιν αὐτῆς τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους πρὸς τοὺς καταθέτας καὶ τοὺς δανειστὰς τοῦ Δημοσίου, εἶναι ὑποχρέωσις τιμῆς διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ εἶναι καὶ ἀνάγκη ὑψίστη, διότι μετὰ τὴν πάροδον τῶν τεσσάρων ἐτῶν, ὅπου θὰ ἐξαντληθοῦν αἱ παροχαὶ τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, διὰ νὰ συνεχίσητε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως, πρέπει νὰ προσφύγητε εἰς τὴν ἀποταμίευσιν τοῦ τε ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ προσφύγητε, ἐὰν δὲν λάβετε πρόνοιαν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία πίστις. Ἐπίσης, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὢν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε καὶ ἄλλην σκέψιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομισματικὴν πολιτικὴν τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, πρὶν εἰσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐπίστευεν ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸ συνάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ ἀγοράζεται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν τιμὴν τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ θὰ ἦτο ὀρθή. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον ὅταν τὸ δολλάριον ἀγοράζεται εἰς τὴν ἐλευθέραν ἀγορὰν πρὸς 14.000 δραχμὲς καὶ εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος 10.000, νὰ σκεφθῇ τις νὰ δώσῃ τὸ συνάλλαγμα εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος μὲ μειωμένην κατὰ τὸ ⅓ τὴν ἀξίαν του; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἔπρεπε, μεταξὺ τῶν πρώτων μελημάτων του, νὰ ἐπιλύσῃ καὶ τὸ ζήτημα αὐτό. Διότι τὸ ζήτημα τῆς νομισματικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, συνίστατο εἰς τὴν δίωξιν τῶν ἐμβασμάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ ὁποῖα ἐμβάσματα ἢ ἄδηλοι πόροι εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκράτησαν ὁπωσδήποτε τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον ἐπὶ μίαν πεντηκονταετίαν. Ἄλλο νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ μεγάλης σημασίας, εἶναι ἡ ρύθμισις τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς. Ὁ Θεὸς νὰ μᾶς φυλάξῃ, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὸ νομοθέτημα αὐτό. Ὅλων πρόθεσις εἶναι πῶς θὰ ἄρωμεν μερικὰς ἀδικίας. Φοβοῦμαι, οἱανδήποτε ρύθμισιν καὶ ἂν κάμωμεν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, θὰ αὐξήσωμεν τὰς ὑπαρχούσας ἀδικίας. Τὸ ἔχω μελετήσει τὸ ζήτημα. Θέλω νὰ φανῶ εὐχάριστος καὶ εἰς τοὺς πωλητάς, τῶν ὁποίων τοὺς ἐσήκωσαν τὰ μυαλά, εἰς μίαν περίοδον, διὰ λόγους προεκλογικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ πάρουν πίσω τὰ σπίτια τους καὶ ἐδημιουργήθη μία κατάστασις, ὥστε ἡ ἀκίνητος περιουσία τῆς Ἑλλάδος νὰ εἶναι ὑπόδικος. Ἐδημιουργήθη ἕνα τεράστιον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε καὶ ἔμβλημα πολιτικοῦ ἀγῶνος καί, ἐνῷ εἶναι τόσα τὰ ζητήματα ποὺ μᾶς χωρίζουν, παρουσιάσθη καὶ αὐτό. Θὰ ὑπάρξῃ τρόπος νὰ τὸ λύσωμεν; Θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἀκούσω εἰσήγησιν σχεδίου νόμου ἡ ὁποία νὰ ἱκανοποιῇ ὁπωσδήποτε τὰ δύο ἀντιμαχόμενα μέρη, ἀλλὰ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ προσπάθεια αὕτη θὰ ἔχῃ ὡς τελικὴν συνέπειαν τὴν αὔξησιν τῶν γενομένων ἀδικιῶν. Ἐπίσης θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τόσα Ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔφερεν ἐδῶ, δὲν τὰ ἐφήρμοσε κἄν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, ὑπέστη μεγάλην ταλαιπωρίαν, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἐξυγιανθῇ σχεδὸν καμμία ὑπηρεσία καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐξυγιάνθησαν τινὲς ἀπὸ τὴν Πρωτοβάθμιον Ἐπιτροπήν, ἦλθεν ἡ Δευτεροβάθμιος, ἡ ὁποία τοὺς ἐπανέφερεν ὅλους καὶ τοὺς ἔδωσε πιστοποιητικὰ νομιμοφροσύνης. Αὐτὸ εἶναι πάρα πολὺ λυπηρόν, διότι ἐνῷ κάμνομεν ἕνα τεράστιον ἀγῶνα καὶ ἂν δὲν ἐλαμβάνοντο αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ τὰ ἐψήφισε, καὶ διὰ τοῦτο ἡ κατηγορία κατὰ τῆς Βουλῆς ὅτι δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκον της, δὲν εἶναι ἀβάσιμος, ἂν δὲν ἐλαμβάνοντο ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα δὲν θὰ ἐκάμνομεν τίποτε. Ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε Ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ τὴν ἰθαγένειαν ἀπὸ ὡρισμένα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα περιφέρονται ἀσυδότως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ βλάπτουν τὴν Ἑλλάδα. Ἂς μοῦ εἴπῃ τὶς ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσεν αὐτὸ τὸ Ψήφισμα εἰς μίαν, ἔστω, περίπτωσιν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ κάτι τι ἄλλο. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσῆλθε μάρτυς εἰς μίαν ποινικὴν δίκην, ἡ ὁποία ἐκδικάζεται εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καὶ ἡ ὁποία, τὸν πληροφορῶ, συγκινεῖ βαθύτατα τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προσῆλθεν ὡς μάρτυς καὶ εἶπε μερικὰ πράγματα τὰ ὁποῖα, ἂν εἶναι ἀληθῆ, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, μοῦ προξενοῦν κατάπληξιν. Τὰ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ καμμιὰ φορὰ αἱ ἐφημερίδες μεταφέρουν ἐσφαλμένως τὰς διατυπουμένας γνώμας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φέρεται εἰπών, εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἡ Διοίκησις τῆς Τραπέζης ἐνίσχυσε τὰς οἰκογενείας τῶν ὑπαλλήλων κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐν ἐξορίᾳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν ὅτι αὐτὸ εἶναι μία φιλάνθρωπος ἀντίληψις, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως καλῶς ὁ Διοικητὴς τῆς Ε.Τ.Ε. ἔδιδεν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν κομμουνιστῶν ὑπαλλήλων τὰς ὀφειλομένας αὐταῖς ἀποδοχάς. Καὶ λέγω, ἀγνοοῦσε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ἐνεκρίναμεν ἕνα Ψήφισμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνισχύουν τὰς οἰκογενείας τῶν κομμουνιστῶν παραπέμπονται εἰς τὰ Στρατοδικεῖα; Καὶ ὁ συνήγορος τῶν κατηγορουμένων ὑπέβαλεν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν μίαν ἐρώτησιν καὶ τοῦ λέγει: Κύριε Πρόεδρε, ξέρετε ὅτι τὰ Στρατοδικεῖα ἔχουν καταδικάσει εἰς θάνατον πολίτας, διότι ἐνίσχυον τὰς οἰκογενείας τῶν κομμουνιστῶν; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν, μὲ ἕνα κάποιο ὕφος, ὅτι τὰ Στρατοδικεῖα δὲν πρέπει νὰ τὰ λαμβάνῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του —περίπου αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λεγομένων του. Πόσον εἶναι λυπηρόν, ἀπὸ τὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς κυβερνητικῆς πυραμίδος, νὰ δίδεται ὁ τόνος αὐτὸς τῆς χαλαρώσεως κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων, εἰς τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἐμπιστευθῆ εἰς αὐτὴν τὴν κρίσιμον περίοδον, αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Εἶπεν αὐτὰ τὰ πράγματα, εἶπεν ὅτι τὰ Στρατοδικεῖα εἶναι κἄπως αὐστηρὰ κ.λ.π.; Περιμένω τὴν ἀπάντησιν καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον, διότι πιθανὸν τὰ πρακτικὰ τῆς δίκης νὰ μετεφέρθησαν πεπλανημένως εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ξεύρετε πόσον σᾶς ἐκτιμῶ ὡς ἄνθρωπον καὶ γνωρίζετε πόσον θὰ ἤθελα νὰ μοῦ δίδατε μίαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, διότι ἡ δίκη αὐτὴ συγκινεῖ βαθύτατα, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην.

§65Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔχω νὰ σᾶς δηλώσω...

§66Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ θεμελιῶδες κακόν.

§67Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδ. Κυβερν.). Ὁ κ. Κουλουμβάκης δὲν θέλει νὰ μὲ ἀκούσῃ καὶ μοῦ στερεῖ τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂν εἴχατε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσετε εἰς μίαν κοινὴν Βουλήν, ἀλλὰ εἰς μίαν ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, ὁ μὴ βουλευτὴς δὲν ἔχει θέσιν.

§69Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Προκειμένου περὶ ζητημάτων συνταγματικῶν, ἀναμφισβητήτως ὄχι.

§70Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπηρεάζῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ὅτι ἐπηρεάζει, ἔστω.

§71Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν νὰ ἀφήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἴσως καὶ νὰ ἤθελε νὰ ἀποφύγῃ.

§72Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡ ἀπάντησίς μου εἶναι ἡ ἀκόλουθος: Εἶπον ὅτι οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι δὲν στεροῦν τοὺς ἐκτοπιζομένους ἢ ἀπολυομένους ὑπαλλήλους τῶν περιουσιακῶν των δικαίων. Αὐτὴ εἶναι ἡ νομοθεσία, ἡ ὁποία διέπει ὅλας αὐτὰς τὰς περιπτώσεις.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κατάσχεται καὶ ἡ περιουσία των ἀκόμη.

§74Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ ζήτημα ἔχει μελετηθῆ νομικῶς. Βεβαιωθῆτε δὲν θὰ ἤθελα διόλου νὰ ὑπεισέλθω εἰς ζητήματα ἐπὶ τῶν ὁποίων, νομικῶς, νὰ μὴ μὴ ὑπάρχῃ μία σταθερὰ γνώμη. Εἶπον, λοιπόν, ὅτι οἱ νόμοι δὲν στεροῦν τῶν περιουσιακῶν των δικαιωμάτων τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§75Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον. Ὑπάρχει Ψήφισμα.

§76Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ὑπάρχει ὁ νόμος τῆς 31.12.47, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ ἐκτοπιζόμενοι λαμβάνουν τόσον μόνον, ὅσον λαμβάνουν οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατούμενοι καὶ ὄχι τὸν μισθόν των. Ὑπάρχει αὐτὸς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τὸν παρεβίασε.

§77Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Στεροῦνται τῶν συντάξεών των, ἐφ’ ὅσον μία ὡρισμένη Ἐπιτροπὴ ἀποφανθῇ περὶ τούτου. Εἶπον δὲ ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν στεροῦνται τῶν περιουσιακῶν των δικαιωμάτων οἱ ἀπολυόμενοι ὑπάλληλοι, εἰς τὰς οἰκογενείας των χορηγεῖται ἔναντι τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν, δηλαδὴ δικαιώματος συντάξεως, δικαιώματος ἀσφαλίσεως κ.λ.π., ἔναντι τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν.

§78Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ, διότι ὁ νόμος δὲν δίδει δικαίωμα εἰς τὰς Διοικήσεις τῶν Τραπεζῶν νὰ δίδουν μισθοὺς περισσότερον ἀπ’ ὅ,τι λαμβάνουν οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς εὑρισκόμενοι.

§79Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ἐγένοντο ὅλα ἐν κρυφῷ καὶ παραβύστῳ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἔχομεν τὰ ὀνόματα καὶ τὰ στοιχεῖα καὶ θὰ ἔλθῃ σχετικὴ ἐπερώτησις εἰς τὴν Βουλήν.

§80Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Τίποτε δὲν ἐγένετο ἐν κρυφῷ, ἀλλὰ δι’ ἀποφάσεως ἐπισήμου. Δὲν ἐχορηγήθη τίποτε τὸ ὁποῖον θὰ ὑπερέβαινε τὸ ὅ,τι ἐχορηγήθη εἴτε ἀπὸ τὰς ἄλλας Τραπέζας, εἴτε ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ὀργανισμούς. Ἠμπορῶ, μάλιστα, νὰ εἴπω τοῦτο ὅτι αἱ χορηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθν. Τραπέζης, ὑπῆρξαν πολὺ πλέον στενόχωροι ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐχορήγησαν αἱ ἄλλαι Τράπεζαι ἢ οἱ ἄλλοι Ὀργανισμοί.

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅταν ἐξητάσθητε ὡς μάρτυς, εἶσθε Πρωθυπουργός;

§82Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Ὄχι.

§83Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Τὸ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔδωσεν ὀλιγώτερα ἀπ’ ὅ,τι αἱ ἄλλαι Τράπεζαι, δὲν ἀποτελεῖ δικαιολογίαν.

§84Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ὁ Γιαννόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔδρασε κατὰ τὴν κατοχὴν εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, ἐτοποθετήθη εἰς τὸ ὑποκατάστημα Πειραιῶς. Συνελήφθη παρὰ τῆς Ἀσφαλείας ὡς στρατολόγος τῶν συμμοριτῶν, παρεπέμφθη εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, εἰς τὴν Τρίπολιν, καὶ κατεδικάσθη δὶς εἰς θάνατον. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς δίκης συνέπεσε νὰ ἔλθῃ ὁ Ἐπιθεωρητὴς Καρυωτάκης ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως! Αὐτὰ τὰ περίεργα μόνον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν συνέβησαν.

§85Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. .... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§86Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους νὰ παραμείνωσιν ἥσυχοι, διότι ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δικάζεται εἰς τὸ Ἐφετεῖον καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἀφοῦ τώρα ἀσχολεῖται μὲ τὴν ὑπόθεσιν ἡ Δικαιοσύνη, ἡ Βουλὴ θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ θὰ κάμῃ τότε τὰ σχόλια καὶ τὰς κρίσεις της. Ἐγώ, ἁπλῶς, ἠθέλησα νὰ ὑποβάλω μερικὰ ἐρωτήματα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐάν, πράγματι, ἔδωσεν αὐτὸν τὸν τόνον τῆς χαλαρώσεως διὰ τὸ κῦρος τῶν ἀποφάσεων τῶν Στρατοδικείων...

§87Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶναι ἀνακριβές.

§88Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἄλλο ζήτημα, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως, ἄμεσον καὶ ἐπεῖγον, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν μικροϊδιοκτητῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐνθυμῆται ὅτι κατηναλώσαμεν μίαν ὁλόκληρον συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἐμοῦ λαβόντος τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, τῆς προστασίας τῶν μικροϊδιοκτητῶν, ἡ ὁποία ἔγκειται εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Καὶ ὅταν μοῦ ἐπροτάθη ἡ ἔνστασις «πῶς εἶναι δυνατὸν ἄποροι νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὰ σπίτια των διὰ νὰ τὰ πάρουν οἱ μικροϊδιοκτῆται», τότε ἀπήντησα: Τὴν ἀπορίαν τῆς Ἑλλάδος δὲν θὰ τὴν βαστάσῃ μόνον ἡ τάξις τῶν μικροϊδιοκτητῶν, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ ἐπιπέσῃ ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου καὶ συνέστησα ὅτι θὰ ἔπρεπε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδοτήσῃ τοὺς ἀπόρους, ἀλλὰ νὰ πληρώνουν καὶ αὐτοὶ ἐνοίκιον προσηρμοσμένον πρὸς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἔλαβον, κύριοι βουλευταί, μίαν ἐπιστολὴν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀνακινήσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ, ἀπὸ ἕνα δημόσιον ὑπάλληλον —οὔτε κἂν τὸν γνωρίζω— λέγεται Γ. Λάζαρης, ὑπάλληλος τῆς Νομαρχίας Πατρῶν. Μοῦ γράφει (ἀναγινώσκει τὴν ἐπιστολήν): «Ἐν Πάτραις τῇ 11.6.1949. Ἀξιότιμε κ. Τουρκοβασίλη, Αὐτὴ τὴ στιγμὴ βλέπω στὴν «Καθημερινὴ» τῆς 11.6.49 ὅτι κατεθέσατε ἐπερώτησιν, διότι διὰ τοῦ Ἐνοικιοστασίου προστατεύονται εὔποροι κ.λ.π. Ὁ ὑποφαινόμενος εἶμαι δημόσιος ὑπάλληλος. Ἔχω, ὅμως, ὑπὸ τὴν κατοχήν μου καὶ ἕνα σπίτι. Σὲ αὐτὸ τὸ σπίτι κάθεται ἐπὶ ἐνοικίῳ ἕνας βιομήχανος. Ὁ κύριος αὐτός, ὅπως βλέπετε προστατεύεται ἀπὸ τὸ Ἐνοικιοστάσιον. Οὕτω, ὁ δημόσιος ὑπάλληλος προστατεύει τὸν βιομήχανον!! Τὸ θέλει ὁ Θεός; Ὑψώσατε φωνήν. Εἶναι δικαία ἡ διαμαρτυρία σας, ἔχετε τὴν λογικὴν μὲ τὸ μέρος σας. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν προστασίαν

Μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ

Γ. ΛΑΖΑΡΗΣ

Ὑπάλληλος Νομαρχίας Πατρῶν». Εἶναι, κύριοι καταπληκτικὰ αὐτά. Θὰ δώσω τὸ γράμμα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διὰ νὰ τὸ ἔχῃ μεταξὺ τῶν στοιχείων του, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μᾶς φέρῃ σχέδιον Ἐνοικιοστασίου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἀπαλλάσσεται ἡ μικροϊδιοκτησία. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, εὔποροι νὰ πληρώνουν ἐνοίκιον τόσον μικρόν, ἐνῷ δύνανται νὰ πληρώνουν προσηρμοσμένον ἐνοίκιον. Καὶ ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν πρότασιν: Ἀπὸ στατιστικὰς ἔχω ἐξηκριβωμένους τοὺς ἑξῆς ἀριθμούς: Τὰ ἐνοίκια τὸ 1939 ἀνήρχοντο εἰς 4.200.000.000 δρχ. Ἐὰν τὸ ποσὸν αὐτὸ πολλαπλασιασθῇ μὲ τὸν συντελεστὴν 100 διὰ τὰς οἰκίας καὶ 150 διὰ τὰ καταστήματα, φθάνομεν εἰς τὰ 546 δισεκατ. Ἀπ’ αὐτά, τὸ Δημόσιον θὰ ἠμποροῦσε νὰ φορολογήσῃ τὸ 30% καὶ θὰ εἶχεν ἔτσι 150 περίπου δισεκατομμύρια. Ἐὰν βάλωμεν καὶ τὸ χαρτόσημον 6%, ἔχομεν ἄλλα 24 δισεκ., τὸν συνθετικὸν φόρον 10% ἄλλα 40 δισεκ. Ὑπερβαίνομεν, οὕτω, τὰ 200 δισεκατομμύρια. Δηλαδὴ ἐὰν ἐπλήρωνον προσηρμοσμένα ἐνοίκια ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὰ πληρώσουν, θὰ εἶχε τὸ Δημόσιον νὰ εἰσπράξῃ 200 περίπου δισεκατομμύρια δραχμῶν. Μὲ τὸ ποσὸν αὐτό, κύριοι, θὰ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. 70.000 εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, κάμετε μίαν ἀναλογίαν μὲ τὰ 200 δισεκ., θὰ ἠδύνατο νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθός των κατὰ 40% σὺν ἕνα 20% ἀκόμη, ποὺ θὰ ἠμποροῦσε νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἄλλην αἰτίαν. Ἔτσι θὰ εἴχομεν λύσει δύο τεράστια οἰκονομικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὀξύνονται καθ’ ἑκάστην καὶ ἐξελίσσονται εἰς κοινωνικά, δηλαδὴ αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καί, ταὐτοχρόνως, ἀπαλλαγὴν τῶν μικροϊδιοκτητῶν. Θὰ ἤθελα, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ μελετήσῃ αὐτὴν τὴν πρότασίν μου καὶ θὰ ἴδῃ ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ νὰ ἄρῃ τὸ Ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, καὶ φυσικὰ ἀπὸ ὅλους τοὺς εὐπόρους, νὰ ἔχῃ ἕνα ἔσοδον 200 δισεκατομμυρίων διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§89Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπ. Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ ὅτι αὐτὸ τὸ σχέδιον ἤδη ἔχει μελετηθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ μελετᾶται. Προεβλήθη ὁ κίνδυνος τῆς ἀνόδου τοῦ τιμαρίθμου ἐκ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν προωθήθη τὸ ζήτημα αὐτό. Πάντως, ὅμως, μελετᾶται τὸ ζήτημα.

§90Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Χαίρω πάρα πολὺ διὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Πάντως τὸ ζήτημα τῶν μικροϊδιοκτητῶν εἶναι ἐκ τῶν πλέον ἐπειγόντων καὶ ἐκ τῶν πλέον οὐσιαστικῶν. Θὰ σᾶς διαβάσω καὶ ἕνα ἄλλο γράμμα ἀπὸ τὰ Ἰωάννινα, τοῦ κ. Σπ. Δάκαρου, ὁ ὁποῖος γράφει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) ...... Αὐτὸν τὸν πόνον τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐνόμισα ὅτι εἶχα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν φέρω ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας.

§91Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπουργ. Δικαιοσ.). Ἔχετε δίκαιον νὰ θίγετε ἕνα τόσον σοβαρὸν κοινωνικὸν πρόβλημα, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν μικροϊδιοκτητῶν εἶναι συνυφασμένον μὲ τὴν μεγαλυτέραν δυσχέρειαν ἀντιμετωπίσεως τοῦ προβλήματος, διότι ἀφορᾷ ἀκριβῶς τοὺς μικροὺς κατὰ τεκμήριον μισθωτὰς καὶ ἐκείνους ἀκριβῶς μὲ τὰς μικροτέρας οἰκονομικὰς δυνατότητας καὶ ἰδιὰ τοῦτο ἀκριβῶς τὸ ζήτημα περιπλέκεται.

§92Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Λέγετε ὅτι θὰ πλήξωμεν τοὺς μισθωτούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς κατοικίας τῶν μικροϊδιοκτητῶν. Ἐγὼ δὲν εἶπον νὰ πληγῶσιν οἱ ἄποροι, ἐγὼ εἶπον τὴν ἀπορίαν δὲν θὰ τὴν βαστάσῃ μόνον ἡ τάξις τῶν μικροϊδιοκτητῶν, ἡ ὁποία ἐπίσης εἶναι ἀξία συμπαθείας καὶ προστασίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἐγὼ ὑπέδειξα τὸν τρόπον. Ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιδοτήσῃ τὴν ἀπορίαν ἐκ τοῦ δημοσίου Προϋπολογισμοῦ καὶ ὑπέδειξα τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως τῶν χρημάτων διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν στερηθῆ τῶν κτημάτων των ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν. Δὲν εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ συγκινηθῇ καὶ δὲν πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ τοῦ τόσον φλέγοντος καὶ τόσον σοβαροῦ. Κύριοι βουλευταί, ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελα ἤδη νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν λαβόντων χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, διότι ὁμολογουμένως ἔλαβον χώραν καταπληκτικὰ πράγματα. Μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τοῦ θανάτου τοῦ ἀειμνήστου Σοφούλη, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους καὶ ὑπεύθυνος ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, ἔδωσε τὴν ἐντολὴν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας ἐστράφη εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὸ πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν τῶν δύο Κομμάτων. Ἀποτελεῖ, κύριοι βουλευταί, πίστιν μου, ἐὰν θέλετε παραδεχθῆτε τοῦτο, ὅτι πιστεύω ὅτι ἡ συνεργασία τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων ἀπέβη ὀλεθρία διὰ τὴν χώραν. Θὰ ἐπροτίμων νὰ ἔχωμεν μίαν Κυβέρνησιν μὲ βάσιν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔπιπτε νὰ ἤρχετο τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευρὰν μὲ μικρότερα Κόμματα συγγενεύοντα, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχωμεν διαδοχὴν Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἴχομεν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ ξεύρετε ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν θὰ ἔκαμνε τίποτε τὸ ὁποῖον νὰ ἦτο μεμπτόν, διότι θὰ εἶχε τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ τὸν κίνδυνον ὅτι θὰ τὸν διεδέχετο Κυβέρνησις τοῦ ἄλλου Κόμματος. Τώρα, μὲ τὰ δύο μεγάλα Κόμματα, τὰ λεγόμενα ἱστορικά, εἶναι τὸ πιὸ ἀναπαυτικὸν διὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος σύστημα διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀπολύτως εὐθύνη, διότι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι γίνει μία πρᾶξις κακή, λέγει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος: Δὲν βαρυέσαι, τὴν μισὴ θὰ τὴν πάρω ἐγὼ καὶ τὴν ἄλλη μισὴ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τόσα προβλήματα, ποὺ ἐπεράσαμε, δὲν διεκρίναμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καμμίαν ἀνησυχίαν οὔτε καμμίαν σύσπασιν εἰς τὰ μέτωπα αὐτῆς. Εὑρῆκαν τὸν τρόπον, τὸ ἕνα ἀπὸ ἐδῶ καὶ τὸ ἄλλο ἀπ’ ἐκεῖ, κάθονται ἐκεῖ καὶ κυβερνοῦν κατὰ τὸν πλέον ἀναπαυτικὸν τρόπον. Ἀλλὰ ὁ τρόπος αὐτὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὠφελεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Καὶ θὰ ἤθελα ἀκόμη καί κάτι ἄλλο νὰ εἴπω. Ὁ συμμαχικὸς παράγων, ὁ ὁποῖος ἐμμένει ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν Κυβέρνησιν συνεργασίας τῶν δύο Κομμάτων, δὲν ξεύρω ἐὰν εὑρίσκεται ἐν τῇ ὀρθῇ ὁδῷ. Δὲν ἀμφισβητῶ καθόλου τὴν ἁγνότητα τῶν προθέσεων τῶν συμμάχων μας, πρὸς τοὺς ὁποίους ἡ εὐγνωμοσύνη μας θὰ εἶναι αἰωνία, ἀλλὰ δὲν ξεύρουν τὴν ἰδιοσυγκρασίαν μας καὶ τὴν φυλετικήν μας ἰδιοσυστασίαν καὶ ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ πλανῶνται, ἀκόμη καὶ ἐξ ἐσφαλμένων καὶ κακοβούλων εἰσηγήσεων. Πάντως αὐτὸ τὸ σχῆμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἀπόψε ἢ αὔριον νὰ ἐγκρίνετε ὡς Κυβέρνησιν τῆς χώρας, δὲν πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἐμπνέῃ οὐδεμίαν ἀπολύτως ἐμπιστοσύνην. Λυποῦμαι πάρα πολὺ ποὺ λέγω τοῦτο. Δὲν τὸ λέγω ἀπὸ καμμίαν διάθεσιν ἀντιπολιτεύσεως. Ἐνομίζαμεν ὅτι ὁ κ. Διομήδης, πεπειραμένος οἰκονομολόγος καὶ τραπεζίτης, θὰ ἤρχετο μὲ τίποτε φρέσκιες ἰδέες κάτι νὰ συνεισφέρῃ εἰς αὐτὸν τὸν ἀπέραντον οἰκονομικὸν τομέα, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν συναντᾷ κανεὶς παρὰ μόνον σφάλματα. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Διομήδης, δυστυχῶς, δὲν ἠδυνήθη νὰ συνεισφέρῃ τίποτε ἀπολύτως. Παρῆλθον 6 μῆνες. Δὲν εἶναι μικρὸν τὸ διάστημα αὐτό. Ὁ κόσμος, ἡ ἀθλιότης, νὰ ποῦμε, ἡ οἰκονομικὴ τοῦ Λαοῦ, ἔχει φθάσει εἰς τὰ μὴ περαιτέρω. Πῶς, λοιπόν, νὰ ἐμπιστευθῶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν; Τὸ θέλω, προσπαθῶ νὰ εὕρω λύσεις νὰ δώσω ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποδώσῃ. Καὶ λέγω, κύριοι βουλευταί, μήπως εἴχατε καμμίαν ὡραίαν ἔμπνευσιν, νὰ σκεφθῆτε κάπως ἀνώτερα καὶ ὅταν τεθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐμπιστοσύνης, νὰ εἴπητε νὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις, καλυτέρα ἀπὸ τὴν παλαιάν. Μὴ νομίσετε ὅτι ἀποδίδω μικρὰν σημασίαν εἰς τὸ ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι μέλος τῆς Βουλῆς. Διότι εἴμεθα τόσος πολιτικὸς κόσμος ἐδῶ καὶ νὰ φέρωμεν ἕναν ἀπὸ ἔξω νὰ προεδρεύσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔχω καὶ παράπονον μὲ τὸν κ. Βενιζέλον. Δὲν δέχομαι τὸν κ. Τσαλδάρη. Ἐσεῖς εἶσθε δημοκρατικὸς περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς, ὅπως διατείνεσθε, κ. Βενιζέλο, καὶ ἡ ψῆφος τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἔταξε τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας. Διατὶ δέχεσθε τὸν κ. Διομήδην, μὴ βουλευτήν, καὶ δὲν δέχεσθε τὸν κ. Τσαλδάρην καὶ διατὶ ὁ κ. Τσαλδάρης δὲν δέχεται ὡς Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸν ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων; Διατὶ εἰς ἄλλα Κράτη, περισσότερον προηγμένα ἀπὸ ἡμᾶς, εἰς τὴν Γαλλίαν π.χ. —καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Διομήδην νὰ μὲ διαψεύσῃ— ὁ Μπριάν, ὁ ὁποῖος εἶχε γίνει 11 φορὰς Πρωθυπουργός, ἐπῆγε ὑπὸ τὸν Ταρντιὲ καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης διατὶ —καὶ μὴ νομίσετε ὅτι τὰ λέγω ἀπὸ συμπάθειαν πρὸς τὸν κ. Τσαλδάρην— διατὶ νὰ μὴ εἶναι Πρωθυπουργὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται καὶ παλαίει —τὶ τραβάει μόνον ἀπὸ αὐτοὺς ποὺ τοῦ γυρεύουν νὰ γίνουν Ὑπουργοί— διατί;

§93Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὶ πταίει ὁ κ. Διομήδης; Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀνάγκην του. Διατὶ δὲν λέγομεν τὴν ἀλήθειαν;

§94Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διατὶ νὰ ἔχωμεν τὴν ἀνάγκην του καὶ νὰ μὴ λύωμεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην μόνοι μας; Ἐδῶ παρουσιάζεται ἕνα περίεργον φαινόμενον. Ὅταν παρουσιάζεται ἀνάγκη προσφεύγωμεν εἰς τὰς Τραπέζας (Τσουδερός, Κορυζῆς, Διομήδης)... Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι προετοιμαζόμεθα δι’ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, διατὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ κάμωμεν αὐτό; Διατὶ δὲν ἤθελε Πρωθυπουργὸν ὁ κ. Βενιζέλος τὸν κ. Τσαλδάρην; Διατὶ ὁ κ. Τσαλδάρης δὲν ἤθελε τὸν κ. Βενιζέλον καὶ ἀπεφασίσθησαν ἐκεῖνα τὰ τρίμηνα καὶ τετράμηνα; Τὸ πρᾶγμα, δηλαδή, εἶναι καταπληκτικόν. Ἡμεῖς πολιτευόμεθα, τὴν ζωήν μας τὴν ἀνηλώσαμεν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἐγὼ ἔχω 30 χρόνια μέσα εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν καὶ ἄλλοι περισσότερα. Διατὶ ὅταν θέλωμεν ἕνα Πρωθυπουργὸν πρέπει νὰ καταφεύγωμεν εἰς τὰ πιστωτικὰ Ἱδρύματα; Ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦμεν ὅτι δὲν εἴμεθα ἄξιοι νὰ εἴμεθα κυβερνῆται. Κύριοι βουλευταί, ἐτελείωσα. Δὲν ἔχω ἄλλο τίποτε νὰ σᾶς εἴπω. Ἐπὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ μας ζητήματος, σᾶς ἀνέπτυξα τὴν γνώμην μου. Εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅμως, ζήτημα, πρέπει νὰ δηλώσω ὅτι ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐκπροσωπεῖ ἀπολύτως, ὅλοι εἴμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἀντιπροσωπεία μας, ἡ ὁποία θὰ ὑπάγῃ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. κατὰ τὴν τετάρτην περίοδον τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως, ἐκπροσωπεῖ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ πρέπει ἡ Ἀντιπροσωπεία μας νὰ ἔχῃ ψυχὴν μεγαλυτέραν, διότι ἔχει τόσον δίκαιον ἡ ὑπόθεσίς μας. Νὰ ἀφήσῃ μίαν φωνὴν ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ σφάζεται ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς 2½ χρόνια τώρα. Κύριε ΟΗΕ, μᾶς ἀποστέλλεις Ἐπιτροπάς, λαμβάνεις ἀποφάσεις, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτό. Νὰ τεθῇ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἰς αὐτὸ τὸ σύστημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χύνῃ ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς τὸ αἷμα του ἐπ’ ἄπειρον. Ὅλα ἔχουν ὅρια. Μόνον ὁ Θεὸς εἶναι ἄπειρος. Κάμνω μίαν ἔκκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι πρέπει νὰ ὑψώσῃ τὴν φωνήν, διότι ἔχει ὅλον τὸ δίκαιον μαζί του καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σφάζεται ὁ ἑλληνικὸς Λαός. Αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἀνώτεραι πάσης ἄλλης ἐποχῆς καὶ ὑπηρεσίας αὐτῆς πρὸς τὴν ἀνθρωπότητα. Ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται εἰς ἀνωτέραν μοῖραν σήμερον πάσης ἄλλης Ἑλλάδος καὶ τῆς ἀρχαιότητος, καὶ τοῦ Μεσαιῶνος καὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους. Ἡ Ἑλλὰς προσέφερε κολοσσιαίας ὑπηρεσίας καὶ ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν της τὴν πολιτικὴν ἀναμένει τὴν ἀξιοποίησιν αὐτῶν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§95Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ κάμω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δήλωσιν ὅτι θέλω ἀρνηθῇ ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ πολιτικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐτέθη ἐνώπιον ἡμῶν, διότι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εὑρισκομένη εἰς τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ διετίαν περίπου, διεχειρίσθη μεγάλα ἐθνικὰ ἡμῶν ζητήματα, χωρὶς νὰ προσκομίσῃ οὐδὲν ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ἐπ’ αὐτῶν. Οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἀνέφεραν διάφορα ζητήματα μεγάλης ἀξίας, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπέκριναν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἔπραξε τὸ καθῆκον της καὶ δὲν ἔδωσε ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐπετύγχανε καὶ εἰς αὐτά, ἡ Βουλὴ θὰ ὤφειλε νὰ τῆς ἀρνηθῇ τὴν ἐμπιστοσύνην της. Μεταξὺ τῶν μεγάλων τούτων ζητημάτων τῆς Ἑλλάδος, θέσιν ἐξαιρετικὴν ὑπέχει ἡ βαθεῖα πληγή, ἡ ὁποία σοβεῖ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀπὸ τριετίας ὁ ἀνταρτοπόλεμος καὶ διὰ τὴν καταστολὴν τοῦ πολέμου τούτου ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ εὕρῃ τὴν ὀρθὴν ὁδὸν πρὸς καταστολήν του. Ἡ μόνη ὀρθὴ ὁδός, ἡ ὁποία ὑπῆρχε, ἐφ’ ὅσον ἄλλαι λύσεις στρατιωτικαὶ σπουδαῖαι δὲν ἐξηρτῶντο ἀπὸ ἡμᾶς, ἦτο ἡ σύνταξις τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιτύχουν τὴν μὴ διαφυγὴν τοῦ ἀντιπάλου καὶ τὸν τερματισμὸν τοῦ ἀγῶνος. Ἡ αὔξησις τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Ἑλλάς. Διὰ τὴν οἰκονομικὴν αὐτὴν βοήθειαν ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν εἰς τοὺς Συμμάχους ὑπομνήματα καὶ προτάσεις καὶ ἔδειξε καὶ μίαν κοινὴν ἐπιμονήν. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν γνωρίζει ὅτι αἱ τοιαῦται αἰτήσεις ἐὰν δὲν συνοδεύωνται ἀπὸ τὴν πρὸς αὐτοὺς δήλωσιν καὶ ἀπόφασιν ὅτι ἀπ’ αὐτῆς τῆς αἰτήσεως ἡ Κυβέρνησις ἐξαρτᾷ τὴν περαιτέρω αὑτῆς ζωήν, ἡ τοιαύτη ἀπάντησις εἶναι καταδικασμένη εἰς ἀποτυχίαν. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε εἶχε τὴν θέλησιν νὰ συνδέσῃ τὰς τοιαύτας τάσεις καὶ νὰ μὴ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται ἡ αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων, ὥστε νὰ δυνηθῶσιν αὐταὶ μόνον νὰ ἐπιτύχωσι τὸ ἀποτέλεσμα. Οἱ Σύμμαχοι, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κάμνῃ τοιαύτην πολιτικὴν ἡ Κυβέρνησις, δὲν δύνανται νὰ πιστεύσουν εἰς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς τοιαύτης δηλώσεως καὶ δὲν δύνανται νὰ πιστεύουν διότι ἡ Κυβέρνησις καθ’ ὅλον αὑτῆς τὸν βίον ἔδειξεν ὅτι ὁ μόνος πόθος αὐτῆς ἦτο νὰ κρατηθῇ εἰς τὴν ἐξουσίαν δι’ ὅλων τῶν ἀντικοινοβουλευτικῶν μεθόδων. Ἡ Βουλὴ ἐνθυμεῖται τὴν καταψήφισιν ταύτης κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ χειμῶνος, διότι ἡ κατακράτησις τῆς ἐξουσίας διὰ μιᾶς ἰσοψηφίας ἢ διὰ μιᾶς ψήφου τοῦτο ὑποδηλοῖ καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ ἐλεύθεροι κανόνες οἱ κοινοβουλευτικοὶ δὲν ἐτηρήθησαν, ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης ἡ Κυβέρνησις εἰς ὅλας τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας εἶχεν, εὑρίσκετο εἰς μειονεκτικὴν θέσιν. Ὅταν ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος καὶ θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν διπλωματικὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖ ὅλη ἡ διαχείρισίς του οὐδὲν ἀπολύτως ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα ἀπέφερε. Ὑπῆρξεν ἀνεπιτυχής, ὑπῆρξε καὶ ἄκαρπος. Εἰσήλθομεν, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ τέταρτον ἔτος τῆς ἀνταρσίας καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ τελευταῖος πολίτης τοῦ διεθνοῦς κόσμου θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐὰν ἡ ἀνταρσία αὕτη ἵσταται ἀκόμη εἰς τοὺς πόδας της, εἶναι διότι ὅμορα Κράτη ἔδωσαν εἰς αὐτὴν ὅλην τὴν ποικιλότροπον βοήθειαν ἐκ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ἠδυνήθη νὰ μὴ καταβληθῇ μέχρι τοῦδε. Καὶ ἐντοσούτῳ δὲν κατωρθώθη ποτὲ εἰς τὸ τριετὲς αὐτὸ διάστημα νὰ ὑπάρξῃ μία κύρωσις κατ’ αὐτῶν τῶν Κρατῶν. Ὅσοι ἐξ ὑμῶν παρακολουθεῖτε ὀλίγον τὴν ἱστορίαν τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι εἰς τὸ 1937, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἱσπανικοῦ Κράτους, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν μετὰ τὴν κατατρόπωσιν τοῦ κομμουνισμοῦ, εἶπε: Βεβαίως ὀφείλεται κατὰ πολὺ ἡ νίκη αὕτη εἰς τὰ ἱσπανικὰ ὅπλα, ἀλλὰ περισσότερον εἰς τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία ἔκλεισε τὰς θύρας της εἰς τὸν κομμουνισμὸν καὶ ὅταν οὗτοι δὲν ἠδύναντο νὰ διέλθουν τὰ σύνορα, ἠναγκάσθησαν νὰ παραδοθοῦν. Δυστυχῶς εἰς ἡμᾶς δὲν κατωρθώθη ἡ λύσις αὕτη, οὔτε κἂν ἡ λύσις τῆς σφραγίσεως τῶν συνόρων διὰ διεθνοῦς στρατοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν κατωρθώθη μέχρι τοῦδε οὐδεμία λύσις, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσον ἔβλεπεν ὅτι τρεῖς λύσεις ὑπῆρχον διὰ τὴν καταστολὴν τοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος καὶ ἐφ’ ὅσον οὐδεμία ἐξ αὐτῶν δὲν ἐπετεύχθη, διατὶ δὲν ἐζήτησε τοὐλάχιστον τὴν αὔξησιν τῶν δυνάμεων τοῦ Στρατοῦ μας, διὰ νὰ κατορθώσῃ αὐτὸς μόνος νὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα; Καὶ θὰ ἐπετύγχανε μόνος ὁ Ἑλληνικὸς Στρατός, ὁ ὁποῖος μέχρι τοῦδε ἀπέδειξεν ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκον του ἡρωϊκῶς διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα εἶχεν εἰς χεῖρας αὐτοῦ. Εἰς Παρισίους ὑπῆρχεν ἡ ἐπιθυμία ἀπὸ ὅλους τοὺς οὐδετέρους νὰ συζητηθῇ τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα, διότι ἐπίστευον ὅτι ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἦτο ἐκκρεμὲς ἦτο δυνατὸν νὰ διαταραχθῇ ἡ εἰρήνη καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελε νὰ συζητηθῇ αὐτὸ καὶ νὰ δοθῇ μία λύσις τοῦ ζητήματος, νὰ τερματισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἔχουσα, λοιπόν, τοιοῦτον ἀτοῦ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς χεῖρας της, ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ: Δὲν μοῦ δίδετε λύσιν, δώσατε τοὐλάχιστον στρατὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα περισσότερον. Ἐὰν δὲν τὸ εἴπατε αὐτό, αὐτὸ εἶναι καθ’ ὑμῶν. Αὐτὸ εἶναι ἡ ὅλη ἐθνικὴ ὑπόθεσις. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλὰς κατωρθώθη νὰ ἔχῃ μίαν ἀποτυχίαν ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι οὐδὲν ἧττον σπουδαῖα. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας τὸ μεγάλο θάρρος, διὰ νὰ μὴ εἴπω τίποτε ἄλλο πρὸς τὸν μεγάλον ἀντιπρόσωπον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὁ Βυσίνσκυ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐνώπιον τοῦ Ο.Η.Ε. ὅτι καταδυναστεύει ἐθνότητας ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ καὶ ἐζήτησε τὴν καταδίκην ἡμῶν. Εὐτυχῶς ὁ Ο.Η.Ε. δὲν ἔφθασε νὰ καταδικάσῃ τὴν Ἑλλάδα, διότι τοῦτο θὰ ἦτο τερατῶδες. Ἀλλὰ τὶ ἔκαμε διὰ τῆς ψήφου του ἐναντίον ἡμῶν καὶ τῶν ἀποχῶν; Ἐδημιούργησε τὴν δυσπιστίαν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Διὰ νὰ ἀποδείξῃ τὴν δυσπιστίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει πρὸς ἡμᾶς ὅτι φερόμεθα κακῶς πρὸς τὰς ἐθνότητας ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ. Δὲν ὑπάρχουν ἐθνότητες ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ, διότι δὲν ὑπάρχουν ξέναι ἐθνότητες ἐν Ἑλλάδι. Ἔφθασεν ὁ Ο.Η.Ε., διὰ τοιοῦτον ζήτημα, νὰ καταδικάσῃ τὴν Ἑλλάδα.

§96Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι δὲν ἀπήντησαν οἱ κυβερνητικοὶ ἐκπρόσωποι εἰς τὰς ἐπιθέσεις αὐτάς. Διότι ἡ μόνη ἐθνότης εἶναι τῆς Τσαμουριᾶς. Πρόκειται περὶ κοινῶν ἐγκληματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγκληματήσαντες καὶ μὲ τοὺς Ἰταλοὺς καὶ μὲ τοὺς Γερμανοὺς καὶ μὲ τοὺς κομμουνιστάς, ἔφυγαν μαζὶ μὲ τοὺς Γερμανοὺς τότε, διότι ἐφοβοῦντο τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Καὶ ἀπάντησις δὲν ἐδόθη.

§97Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ἀνὰ τὸν κόσμον, ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἐθνότητες ἐν Ἑλλάδι, διότι ἐκάμαμε τότε τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν διαφόρων αὐτῶν ξένων φυλῶν διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν ξένοι εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§98Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δυστυχῶς, παρεδέχθημεν ὅτι ὑπάρχουν Σλαυομακεδόνες. Ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τοῦτο.

§99Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τοιοῦτον τι.

§100Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα.

§101Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν ὑπάρχουν ξέναι φυλαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὔτε εἰς τὴν Μακεδονίαν, οὔτε εἰς τὴν Θράκην. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§102Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. .... (Ὁμιλεῖ, μὴ ἀκουόμενος, λόγω τοῦ θορύβου)......

§103Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν διακοπὴν διὰ νὰ ἀποκαταστήσω τὴν τάξιν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§105Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Οὔτε ἡ Κυβέρνησις ὁμολόγησε ποτὲ τοιοῦτον πρᾶγμα.

§106Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ πάθημα τῆς Ἑλλάδος σχετικῶς μὲ τὰ διεθνῆ προβλήματα. Πρό τινων μόλις ἡμερῶν ἐδημοσιεύθη τὸ μανιφέστον τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τῆς Γαλλίας. Μανιφέστον ὄχι εὐχάριστον διὰ τὰ ἑλληνικὰ ζητήματα, μανιφέστον τὸ ὁποῖον ἡ ἑλληνικὴ ψυχὴ ἀπεδέχθη μὲ πολλὴν πικρίαν. Τὸ μανιφέστον τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἐγένετο ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν μεγαλυτέρων Κομμάτων τῆς Γαλλίας, τὸ μανιφέστον τοῦτο ἐγένετο ἀπὸ Κόμμα ὄχι ἀντιπολιτευόμενον τὴν Κυβέρνησιν, ἐγένετο ἀπὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὀκτὼ Ὑπουργούς, ἀπὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἕνα πρώην Πρωθυπουργόν, τὸν κ. Ραμαντιέ, φίλον τῆς Ἑλλάδος. Τὸ Κόμμα ἐκεῖνο δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκθέσῃ τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία ἦτο ὑπὲρ τῆς συζητήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ζητήματος ἀπὸ τοὺς τέσσαρας Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἦτο ἐναντίον τῆς συζητήσεως ταύτης. Δὲν θέλω νὰ ἐπικρίνω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν γνώμην αὐτῆς, οὐδὲ κἂν γνωρίζω καλῶς τὸ τὶ ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις, διότι δὲν κατωρθώθη νὰ μάθωμεν τὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ πραγματικῶς ὑποστηρίζει. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τραγικόν, εἶναι ὅτι ἐχάσαμεν εἰς τὴν Γαλλίαν τὴν κοινὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσώπευεν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ μανιφέστον τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν τῇ Κυβερνήσει 8 Ὑπουργοὺς ἐπὶ 20. Διατὶ συνέβησαν ὅλα ταῦτα; Διότι, δυστυχῶς, οὐδέποτε ὑπῆρξε διαφώτισις τῆς Ἑλλάδος σχετικῶς μὲ τὰ ζητήματα αὐτά. Δὲν κατωρθώθη ἡ Ἑλλὰς οὔτε εἰς τὰ μικρὰ Κράτη οὔτε εἰς τὰ μεγάλα νὰ δώσῃ πραγματικὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, πῶς ἔχει τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας ὅτι πρὸ δύο μηνῶν ἦλθον ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα δημοσιογράφοι πρώτης τάξεως, οἱ ὁποῖοι, ἐν συνεντεύξει, ἐδήλωσαν εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι «ἐρχόμεθα διὰ νὰ μάθωμεν τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα». Διότι εἰς τὴν Ἀμερικὴν δὲν κατωρθώθη νὰ τὸ μάθουν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφώτισις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα. Καὶ περιμένομεν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τῶν Κρατῶν αὐτῶν, ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην τῶν Κρατῶν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὰ Κράτη τὰ δημοκρατικὰ ἡ κοινὴ γνώμη εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατευθύνει τὰς Κυβερνήσεις, νὰ μὴ ἔχωμεν τὴν κοινὴν γνώμην οὐδενὸς Κράτους ὑπὲρ ἡμῶν. Ἐν Παρισίοις ἐδημιουργήθη μία κοινὴ γνώμη, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἡ ἑλληνικὴ τίποτε δὲν ἔκαμε νὰ δημιουργήσῃ ἀντίθετον γνώμην τῆς κοινῆς ταύτης γνώμης. Θὰ μοῦ εἴπητε, τὶ θὰ ἠθέλατε; Ἠθέλατε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ μεταβῇ εἰς Παρισίους πρὸς τοῦτο; Ἤθελον, ὁ μόνιμος Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ὁποίου τὰ φῶτα εἶναι πολλαπλᾶ καὶ γνωστά, νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ νὰ ἰδῇ ὅλους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν τὴν κοινὴν γνώμην. Ποῖοι ἦσαν αὐτοί; Ἦσαν οἱ πρεσβευταὶ τῶν ξένων Κρατῶν, διότι ἐλάμβανον ὁδηγίας ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις των νὰ ἐργασθοῦν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης καὶ νομίζουν ὅτι ἐργάζονται ὑπὲρ τῆς εἰρήνης ἐὰν ἐργάζωνται ὑπὲρ τῆς συζητήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ζητήματος καὶ ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τίποτε ν’ ἀντιτάξωμεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Καὶ ἐδημιουργήθη μία τοιαύτη γνώμη, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς ἕνα μανιφέστον τοῦ μεγαλυτέρου Κόμματος τῆς Γαλλίας. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαχείρισις τῶν ζητημάτων τῆς Ἑλλάδος. Εἰς ὅλα τὰ μεγάλα ζητήματα ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἐπιτυχίαν. Καὶ ἐξερχόμεθα τοῦ ἐξωτερικοῦ, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐσωτερικῶν ζητημάτων. Ὅταν ἤρχισα νὰ ἐξετάζω τοῦτο, μετὰ φόβου ἀντιμετώπισα τὴν ἀπαθλίωσιν τὴν οἰκονομικήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασεν ὁ ἑλληνικὸς Λαός. Ἀπαθλίωσις ἀκόμη λέγεται ὅταν ὁ Λαὸς δὲν ἔχει πλέον τὰ μέσα διὰ νὰ ζήσῃ. Διότι ἐφθάσαμεν εἰς μίαν ἐξάτμισιν τοῦ ἑλληνικοῦ νομίσματος. Τοῦτο ἔπαιξε τὸν μεγαλύτερον ρόλον διὰ νὰ φθάσωμεν ἐκεῖ ὅπου ἐφθάσαμεν. Ἀκριβῶς δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως θὰ καταβληθῇ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Ἡ Κυβέρνησις παρέλαβε τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1947 τὴν λίραν εἰς τὰς 135 χιλ. καὶ τὴν ἔφθασεν ὕστερα ἀπὸ ὀλίγους μῆνας εἰς 230 χιλ. Τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ χρυσοῦ, ἠκολούθησεν ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τοῦ τιμαρίθμου καὶ ἡ ἐξέγερσις τοῦ Λαοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι εὗρε τὴν λύσιν. Ἡ αἰτία τοῦ κακοῦ εἶναι ὁ μαυραγοριτισμός. Θὰ φέρω χρυσὸν ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ θὰ τὸν καταπολεμήσω. Καὶ ὅταν ἦλθεν ὁ χρυσός, εἴδομεν καμμίαν καλυτέρευσιν τοῦ νομίσματός μας; Εἴδομεν καλυτέρευσιν εἰς τὴν ἀκρίβειαν τῆς ζωῆς; Καθ’ ἑκάστην, ὁ τιμάριθμος καὶ τὰ τρόφιμα ἀνέρχονται διαρκῶς. Ἡ Κυβέρνησις ἔφερεν ὁρμαθὸν μέτρων, ἀλλὰ ἀποτέλεσμα, ὅμως, κανένα. Κατ’ αὐτάς, κύριοι, γίνεται προσπάθεια ἀνορθώσεως διαφόρων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Δὲν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, παρὰ νὰ ἀντιγράψῃ τὰ μέτρα τὰ ληφθέντα ἐν Ἀγγλίᾳ, Βελγίῳ, Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, πλὴν ὅμως δὲν ἔκαμε τίποτε. Δὲν εἶναι, βεβαίως, δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσωμεν πλήρως τὴν πολιτικὴν τῶν μεγάλων αὐτῶν Κρατῶν καὶ ἐν Ἑλλάδι, διότι αὑτὰ ἔχουν ἤρεμον ζωήν, ἐνῷ ἡμεῖς ἔχομεν πόλεμον. Ἀλλὰ ἐνῷ δὲν δυνάμεθα νὰ συγκρίνωμεν τὰ μεγάλα Κράτη μὲ τὴν Ἑλλάδα, δυνάμεθα νὰ τὴν συγκρίνωμεν μὲ τὸ Βέλγιον, τὸ ὁποῖον ἤδη ἀνθεῖ. Διατὶ ἡ Ἑλλὰς δὲν λαμβάνει τὰ ἴδια μέτρα ποὺ ἔλαβε τὸ Βέλγιον; Ἔχομεν παράδειγμα καὶ ἄλλο ὅμορον Κράτος, τὴν Τουρκίαν, ἥτις παρ’ ὅλον ὅτι ἔχει ὑπὸ τὰ ὅπλα 1 ἑκατ. στρατοῦ....

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ἔχει ἓν ἑκατομμύριον ἡ Τουρκία, ἔχει μόνον 300 χιλιάδας στρατοῦ.

§108Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Καὶ ἐν τούτοις ἡ Τουρκία εὑρίσκεται εἰς θέσιν, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ συγκριθῇ μὲ τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι τὰ ἔσοδα τῆς Ἑλλάδος δὲν δύνανται νὰ συγκριθοῦν μὲ τὰ τοῦ Βελγίου καὶ τῆς Ὁλλανδίας. Καὶ ἐξηγγέλθη, κύριοι, ὅτι τὴν ἀρχηγίαν τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἔλαβεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἵνα διὰ τῶν οἰκονομικῶν του φώτων—τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβήτητα—ἐπιφέρῃ μίαν διόρθωσιν τῆς καταστάσεως. Λυπούμεθα διότι, καὶ διὰ τῆς λύσεως αὐτῆς, δὲν ἐλπίζομεν καλυτέρευσιν. Καλυτέρευσιν θὰ ἐβλέπαμεν διὰ τῆς στερεώσεως τοῦ νομίσματος. Ἔχομεν πολλὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διορθώσωμεν. Ἔχομεν τώρα 4 μῆνες καὶ οὐδεμία ὑπάρχει μεταβολὴ καὶ οὐδεμία καλυτέρευσις, οὔτε διὰ τὸ νόμισμα, οὔτε καὶ διὰ τὰς εἰσαγωγὰς καὶ ἐξαγωγὰς καὶ τὴν ἐν γένει οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Αὐτὰ εἶναι τὰ τρία μεγάλα ζητήματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε μεγάλη. Ἕνα ἀκόμη ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγει τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας, εἶναι ἡ ἀδιαφορία τὴν ὁποίαν δείχνει ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὸ κῦρος καὶ τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν γνώμην τοῦ Σώματος αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις περιεφρόνησε τὰς κοινοβουλευτικὰς προνομίας. Εἰδικώτερον δὲ ἐζητήσαμεν διὰ τὰς ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις νὰ συσταθῇ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἴπωμεν ἐκεῖ ἕκαστος τὴν γνώμην του καὶ νὰ δώσωμεν μίαν συμβουλὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις διὰ νὰ εἴπωμεν οὕτω ἀφόβως τὴν γνώμην μας, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀπέρριψε τὴν πρότασιν αὐτήν. Οὕτω, δὲν κατώρθωσεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐκθέσῃ ἐλευθέρως τὰς γνώμας της ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ τῶν γεγονότων. Καὶ ποῖον ἦτο τὸ ἐπακόλουθον; Νὰ διχασθῇ .... (δὲν ἠκούσθη) .... καὶ νὰ ἐπωφεληθῶσιν οὕτω οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν. Ἢ πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τοῦ Κοινοβουλίου, ἢ πρέπει νὰ παύσωμεν νὰ ὑπάρχωμεν. Ἢ πρέπει νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων ὁ τόπος, ἢ πρέπει νὰ φύγωμεν. Πρὸς τί νὰ ὑφιστάμεθα καὶ νὰ ζῶμεν καὶ πρὸς τί νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν τὸν ἑλληνικὸν Λαόν; Πρέπει ἡ θέλησις τοῦ Κοινοβουλίου νὰ θέσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν θέσιν της καὶ νὰ τὴν ἀναγκάσῃ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐνισχύσουν τὸν τόπον. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τίποτε ἐπὶ πλέον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ λέγαμεν εἶναι νὰ σωθῇ ὁ τόπος. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συντρέξωμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ δείξωμεν ὅτι εἰλικρινῶς θέλομεν τὸ καλὸν τοῦ τόπου. Τί ζητοῦμεν περισσότερον ἡμεῖς ὅταν εὑρισκώμεθα εἰς μίαν τοιαύτην κατάστασιν, παρὰ τὸ πῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ συντρέξωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου; Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατεσπίλωσε, κυρίως, τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι τὸ Ψήφισμα πρὸς ἔγκρισιν 286 νομοθετημάτων. Δὲν εἶναι ὁ ὄγκος τῆς ὁμαδικῆς παρουσιάσεως ὁ ὁποῖος μᾶς τρομάζει. Ἡ Κυβέρνησις κἄπως ἠθέλησε νὰ δικαιολογηθῇ λέγουσα ὅτι αἱ μακραὶ τοῦ Κοινοβουλίου διακοπαὶ ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδώσῃ πολλὰ Διατάγματα, διότι ὑπῆρξεν ἀνάγκη. Καὶ ἡμεῖς συνομολογοῦμεν τοῦτο μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῆς συγκλήσεως τοῦ Κοινοβουλίου ἐξεδίδετο σωρεία Α.Ν., ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον τοῦτο; Ἡ Κυβέρνησις, μεταξὺ 50 νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν μίαν νομιμότητα καὶ ἀξίαν, ἐνόμισεν ὅτι δύναται νὰ παρεισφρύσῃ ἄλλα 200 νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἐμαγειρεύθησαν εἰς τὴν ...... (δὲν ἠκούσθη) .... καὶ λέγει σήμερον εἰς τὸ Σῶμα, ἔλα νὰ τὰ ψηφίσῃς, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν της τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλίου. Οὕτω πως παρουσιάζεται τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, μὲ τὰς ὕβρεις αὐτὰς κατὰ τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τοῦτο. Δὲν δυνάμεθα νὰ σταματήσωμεν ἐνώπιον τῆς κοινῆς γνώμης συμπράττοντες οὕτω πως δικτατορικῶς μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὅταν τοιαύτη, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαχείρισιν τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων καὶ ὅταν τίποτε τὸ νεώτερον καὶ θετικὸν δὲν δεικνύει ὅτι μετεβλήθη ἡ ἐπιζήμιος αὕτη διὰ τὴν χώραν κυβερνητικὴ τακτική, δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀπαλλάσσοντες οὕτω τὸν τόπον, εἰλικρινῶς.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§110Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἴμεθα μόνον 20 βουλευταί ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ δὲν δύναται νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλετε ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§112Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον τὸ Προεδρεῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαπιστώσουν τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας καὶ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§113Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως ἠσθάνθημεν βαθυτάτην θλῖψιν διὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Πρωθυπουργοῦ Θ. Σοφούλη, οὕτω ἠσθάνθημεν καὶ εἰλικρινῆ θλῖψιν διὰ τὰ ἐπακόλουθα τοῦ θανάτου τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Δυστυχῶς, θὰ ἔλεγε κανείς, ὅτι συνεπείᾳ τῆς γνωστῆς κυβερνητικῆς κρίσεως, ἡ ὁποία μετὰ τὸν θάνατον τοῦ Πρωθυπουργοῦ προέκυψεν, ὀφείλομεν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ ἐκκλησιαστοῦ ὅτι δηλαδὴ πάντα ματαιότης τὰ ἀνθρώπινα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιζητήθη ἡ δημιουργία μιᾶς πράγματι ἐξαιρετικῶς ματαίας μακρᾶς κυβερνητικῆς κρίσεως, τῆς ὁποίας, ἐν τούτοις, ἡ λύσις ἦτο ἁπλουστάτη. Ἡ ματαία αὐτὴ κυβερνητικὴ κρίσις, ἡ ὁποία τόσον ἐταλάνισε τὸν τόπον, ἄνευ οὐδενὸς ἀπολύτως λόγου, ὀφείλεται προφανῶς εἰς τὸ ὅτι μὲν ἀνέλαβεν, ὀρθότατα δέ, τὴν ἐντολὴν τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὡς τοῦ σχετικῶς πλειοψηφοῦντος ἐν τῇ Βουλῇ Κόμματος, ἐλησμόνησεν ὅμως τὸν νόμον τῆς σχετικότητος, ὅστις ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐξεδηλώθη διὰ τῆς σχετικῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν καὶ μόνον εἶχεν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ διὰ τῆς χρονικῶς σχετικῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία τοῦ εἶχε δοθῆ. Ὑπάρχει, δηλαδή, καὶ χρονικὴ σχετικότης ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ πρυτανεύσῃ εἰς τὰς σκέψεις του, καὶ ἀριθμητικὴ σχετικότης συγχρόνως. Καὶ ἐπειδὴ ἡ διπλῆ αὐτὴ σχετικότης ἐλησμονήθη, δι’ αὐτὸ ἐπεζήτησε νὰ ἐξεύρῃ λύσεις ἄλλας, λύσεις μονοπλεύρους, λύσεις νέας, αἱ ὁποῖαι μάλιστα, κατὰ τὴν διάρκειαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκόμη συνεζητοῦντο, διηνθίσθησαν καὶ ἀπὸ ὡρισμένας καινοτομίας, ὅπως ἡ πρότασις ἐκείνη περὶ τῆς ἐκ περιτροπῆς ἀσκήσεως τοῦ πρωθυπουργικοῦ ἀξιώματος! Βεβαίως, τὸ νόθον αὐτὸ τέκνον, τοῦ ὁποίου οὐδεὶς παραδέχεται πλέον τὴν πατρότητα, τὸ νόθον αὐτὸ τέκνον, φυσικὰ ἐξέπνευσεν ἐν μέσῳ τοῦ προώρου τοκετοῦ. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ καινοτομία αὐτὴ ἐξένισεν ἐξαιρετικὰ τὴν δημοσίαν γνώμην, διότι, μὰ τὸν Θεόν, νομίζω ὅτι μόνον ὁ Ὕψιστος κατένειμεν τὸ ἔτος εἰς 4 ὥρας, ἀλλὰ προφανῶς δὲν διεμήνυσεν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὅτι θὰ ἔπρεπε κατὰ τὰ κυνικὰ μὲν καύματα αὐτὸς νὰ κυβερνᾷ τὴν Ἑλλάδα, εἰς δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων νὰ ἀφήσῃ τὴν μελαγχολίαν τοῦ φθινοπώρου! Εὐτυχῶς δὲ τὸ τέκνον, ὡς εἶπον, ἀπέθανε προτοῦ ἴδῃ τὸ φῶς τοῦ ἡλίου. Ἐπανήλθομεν δὲ τότε εἰς τὴν πραγματικότητα, εἰς τὴν μόνην λύσιν τὴν ὁποίαν ἐκπροσωπεῖ ἡ παρουσία ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Διομήδη. Ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δικαιολογῶν ἴσως τὴν ὁμωνυμίαν του μὲ τὸν παλαιὸν ἥρωα τοῦ Τρωϊκοῦ Πολέμου, ἁπλῶς καὶ ὅπως ἐκεῖνος, εἰς τὸ σκότος μιᾶς μάχης ἐτραυμάτισε κατὰ λάθος τὴν Ἀφροδίτην, οὕτω καὶ αὐτός, ὁ ὁμώνυμος νῦν Πρωθυπουργός, κατὰ λάθος προφανῶς, ἐτραυμάτισε τὸν κ. Χέλμην. Ἀλλὰ ὅλα αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὴν Μυθολογίαν! Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικῶς ἐνδιαφέρον καὶ βαρυσήμαντον, εἶναι ὅτι ἡ ἑβδομὰς αὐτὴ ἐπεσήμανε τὸν λήθαργον τῆς οἱασδήποτε κυβερνητικῆς προσπαθείας, εἰς μίαν μάλιστα ὥραν καθ’ ἣν δὲν θὰ ἔπρεπεν οὐδὲ μίαν στιγμὴν νὰ ἀφήνεται χωρὶς τὴν ἄγρυπνον ἐπόπτευσιν τῆς ὅλης ζωῆς τοῦ Ἔθνους, ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ἀκαταπαύστως ἀγωνιζομένην ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων. Καὶ ἐφθάσαμεν, οὕτω, εἰς τὴν σημερινὴν κυβερνητικὴν δήλωσιν, τῆς ὁποίας θαυμάζομεν τὴν λακωνικότητα, τόσον, ὥστε νὰ διερωτώμεθα μὴ τυχὸν κανεὶς ἐκ τῶν προγόνων τοῦ κ. Διομήδη ἕλκει καὶ τὸ γένος ἐκ Λακωνίας. Ἡ λακωνικότης αὕτη εἶναι ἀληθὲς ὅτι διορθώνεται κἄπως ἀπὸ τὴν γινομένην σήμερον ὑπόμνησιν τῶν προηγουμένων κυβερνητικῶν δηλώσεων. Μολαταῦτα, ὅμως, δύο καὶ μόνον ζητήματα ἐπισημαίνονται σήμερον ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, τὸ ζήτημα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τῆς ὁλοκληρώσεως καὶ τῆς ταχείας, ὡς ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡς εὐχόμεθα ὅλοι, εὐοδώσεως τοῦ ἀντισυμμοριακοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς μίαν κατάστασιν τάξεως καὶ εἰρήνης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ θέμα τῆς ὑπὸ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ καὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι ἐφαρμογῆς του, βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Τὰ δύο ταῦτα σημεῖα θὰ ἤθελον δι’ ὀλίγων, κύριοι βουλευταί, νὰ θίξω, ἐπιφυλασσόμενος κατόπιν νὰ τονίσω καὶ ὡρισμένα ἄλλα βαρυσήμαντα σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐθίγησαν ποσῶς ἀπὸ τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις. Ἐν μὲν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ ἡ μεγάλη ἀπορροφητικότης, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις τονίζει ὅτι ἔδειξεν καὶ δεικνύει κατ’ αὐτὰς ἡ ἑλληνικὴ ἀγορά, διὰ τῆς ἀπορροφήσεως τόσων ἑκατοντάδων καὶ πλέον ἑκατομμυρίων δολλαρίων, δηλαδὴ ἄνω τοῦ τρισεκατομμυρίου δραχμῶν ἐμπορευμάτων καὶ ἐφοδίων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἔρχονται ἐξ Ἀμερικῆς, αὐτὴ βεβαίως ἡ ἀπορροφητικότης ἀποδεικνύει τὴν ἔναρξιν μιᾶς νέας φάσεως, τῆς ὁποίας θὰ ηὐχόμεθα νὰ συνεχίζετο ἡ λειτουργία, ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, στενώτατα συνδεδεμένη μὲ τὸ τετραετὲς οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξετασθῇ κατὰ ἕνα τρόπον παρεμπίπτοντα, κατὰ μίαν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δὲ τετραετὲς οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως, διετυπώθη εἰς ἕνα τόμον πολυσέλιδο, τοῦ ὁποίου ἡ μελέτη, καὶ μόνη ἡ ἀνάγνωσις ἀκόμη, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ νύκτας τὸν μελετητήν. Θὰ ἐπεθύμουν, λοιπόν, καὶ θὰ ἐπρότεινον, ἐπειδὴ νομίζω ἀκραδάντως ὅτι τὸ θέμα τῆς Ἀνασυγκροτήσεως τῆς Ἑλλάδος πρόκειται συντομώτατα νὰ ἔλθῃ πρῶτον ἐξ ὅλων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐθνικῶν φροντίδων καὶ τῆς μερίμνης ὅλων μας, θὰ ἔπρεπε, πιστεύω καὶ θὰ ηὐχόμην, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐδέχετο ὅπως μία εἰδικὴ ἡμέρα διὰ συζήτησιν αὐτοῦ νὰ καθορισθῇ, διὰ νὰ ἀνταλλάξῃ τὰς σκέψεις της ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἀκούσῃ τὰς ὑπευθύνους δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σχεδίου τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου, ὡς γνωστόν, διετυπώθησαν πολλαὶ ἐπικρίσεις καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Διότι ἡ ἀνάγνωσις τοῦ πολυσέλιδου αὐτοῦ τόμου, δίδει τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κατεβλήθη μία ἀξιόλογος προσπάθεια διὰ τὰς μελλοντικὰς ἐπιδιώξεις τεχνικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας, δὲν χαράσσεται ὅμως καμμία καινοτόμος οἰκονομικὴ γραμμὴ ὥστε νὰ ἀντιληφθῶμεν πῶς αὐτὸ τὸ παμμέγιστον οἰκονομικὸν πρόγραμμα θὰ δυνηθῇ νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὴν σημερινὴν ἢ αὐριανὴν οἰκονομικὴν τῆς Ἑλλάδος πραγματικότητα. Ἐν συνεχείᾳ, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι ἀκριβῶς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κυβερνητικῆς κρίσεως συνέβη εἰς Παρισίους, εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν τοῦ Σχεδίου Μάρσαλ, νὰ ἐξετασθῇ θέμα μεγάλης διὰ τὴν Ἑλλάδα σπουδαιότητος, τῶν χρεωπιστώσεων καὶ τῶν πληρωμῶν τῶν ἐνδοευρωπαϊκῶν Κρατῶν. Δυστυχῶς, κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην, ἀφέθη ἡ ἐκπροσώπησις τῆς Ἑλλάδος ἐν Παρισίοις εἰς τεχνικοὺς ὑπαλλήλους καὶ δὲν εὑρέθη οὐδὲ εἷς Ἕλλην Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ ἐκπροσωπήσῃ τὴν χώραν κατὰ τὴν κρίσιμον συζήτησιν ἐκείνην, ἀπὸ τὴν ὁποίαν τόσα μεγάλα ἐξηρτῶντο συμφέροντα τῆς χώρας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον θίγουν αἱ κυβερνητικαὶ προγραμματικαὶ δηλώσεις, δηλαδὴ τὴν ἐθνικὴν ἐκείνην εὐθεῖαν, τὴν ὁποίαν τόσον ὅλοι εὐχόμεθα καὶ τὴν ὁποίαν διὰ πρώτην φορὰν ἡ Κυβέρνησις διαβλέπει καὶ αἰσθάνεται ὡς πιθανήν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐτυχῆ ταύτην προοπτικήν, χαίρω διότι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι ὁμόθυμοι εἰς τὸ νὰ ἀποδώσουν τὴν ἐκ τῆς ἐξελίξεως ταύτης τιμὴν εἰς τὸν ἑλληνικὸν Στρατόν, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ληθαργεῖ καὶ πάντοτε ἀγωνίζεται εἰς τὰς ἐπάλξεις τῆς Ἑλλάδος καὶ νικᾷ, διότι γνωρίζει μόνον νὰ νικᾷ. Ἀλλὰ ἐὰν τὸ ἐθνικὸν θέμα, διὰ τῆς νίκης τοῦ Στρατοῦ μας, διὰ τῆς ἀφαντάστου ζωτικότητος τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁδηγεῖται ἤδη ἀσφαλῶς πρὸς τὸ ἐπιστέγασμα τῶν ἐθνικῶν προσπαθειῶν, μὴ λησμονῆτε, ὅμως, κύριοι βουλευταί —τὸ σημεῖον δὲ τοῦτο πλειστάκις ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐτονίσθη— ὅτι θὰ χρειασθῇ καὶ μεγάλη διπλωματικὴ ἀξιοποίησις τῆς ἑλληνικῆς ταύτης νίκης. Γνωρίζετε, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί, ποία εἶναι ἡ ἄποψις τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ θέματος. Τὸ κατ’ ἐμὲ θὰ εἶχα πλείστας ἐπιφυλάξεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπὸ τριετίας καὶ πλέον διαχείρισιν τοῦ ἐθνικοῦ μας ζητήματος. Τὰς ἐπιφυλάξεις, ὅμως, ταύτας δὲν εἶναι οὔτε δυνατὸν οὔτε σκόπιμον νὰ τὰς ἐκδηλώσωμεν σήμερον δημοσίᾳ, διότι θὰ ἐκινδυνεύαμε νὰ δώσωμεν λαβὴν εἰς μίαν παρεξήγησιν καὶ διότι ἐπιθυμοῦμε τὸ ἐθνικὸν μέτωπον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ νὰ παραμείνῃ ἀρραγὲς καὶ ἀκλόνητον εἰς τὰ ὄμματα, ὄχι τόσον τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος συναισθάνεται τὸ ἀκλόνητον τοῦ ἐθνικοῦ μετώπου, ἀλλὰ ἀπέναντι ὅλων τῶν ξένων, καὶ φίλων καὶ ἐχθρῶν. Μολαταῦτα, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ μέτωπον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου αἰσθανόμεθα τὴν βαθυτέραν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἀλληλεγγύην, τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ μέτωπον θὰ ἠθέλαμεν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ βλέπῃ καθ’ ὅμοιον περίπου τρόπον, ζητοῦσα, ἢ τοὐλάχιστον προσφερομένην, ἀποδεχομένη τὴν συνεργασίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δέν νομίζω ὅτι εἰς οἱανδήποτε περίστασιν τῆς ἐθνικῆς μας ἱστορίας, ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος θὰ ἐθεωρήθη δυνατὸν ὅτι δύναται νὰ ἀποτελέσῃ φέουδον καὶ τιμάριον οὐδενός, κατὰ μείζονα δὲ λόγον εἰς τὰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἔχει τὴν ἐξαιρετικὴν καὶ προνομιοῦχον τύχην ἡ Κυβέρνησις νὰ συναντᾷ ἀπέναντί της Ἀντιπολίτευσιν αἰρομένην εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ προσφέρουσαν τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἦτο ὁπωσδήποτε σφάλμα βαρυσήμαντον, ἐὰν τὴν συνδρομὴν ταύτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν τὴν ἐδέχετο. Θὰ ἔπρεπε, καὶ μὴ προσφερομένην, νὰ τὴν προεκάλει, ἀλλὰ προσφερομένην, μὲ ἐνθουσιασμὸν καὶ μὲ προθυμίαν ἐξαιρετικὴν πάντως νὰ τὴν δεχθῇ. Θὰ σᾶς ἔλεγα, μάλιστα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁσάκις, κατὰ σύμπτωσιν βέβαια, ἡ συνδρομὴ αὕτη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε παρὰ λόγους νὰ χαίρῃ διὰ τὴν τοιαύτην συνεργασίαν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐνθυμηθῶ ὅτι πρὸ δύο ἀκριβῶς μηνῶν, τὴν 5ην Μαΐου, εὑρισκόμενος ἐν Λονδίνῳ, μετὰ δύο ἐκ τῶν κυβερνητικῶν συναδέλφων, ἑνὸς ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἑνὸς ἀξιοτίμου ἐκπροσώπου τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ηὐτυχήσαμεν ἐν ἁρμονικωτάτῃ καὶ ἐγκαρδίᾳ μεταξύ μας συνεργασίᾳ, νὰ φέρωμεν εἰς πέρας ἕνα ἐπίμαχον ζήτημα, τὸ τῆς εἰσόδου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἑνώσεως, ἐπιτυγχάνοντες οὕτω ἕνα οὐσιαστικὸν ἤδη τετελεσμένον εὐτυχὲς ἀποτέλεσμα, τοῦ ὁποίου δὲν μένει πλέον σήμερον παρὰ ἡ τυπικὴ καὶ μόνον ἐπικύρωσις. Αὐτὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς συνεργασίας. Ἐὰν δὲ ὑπέμνησα αὐτὸ τὸ περιστατικόν, τὸ ὁποῖον πρὸ δύο ἀκριβῶς μηνῶν συνέβη ἐν Λονδίνῳ, τὸ ὑπέμνησα ὄχι, ἴσως, ἰδιὰ νὰ ἐκφράσω τὴν πικρίαν ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ κατὰ ἐντελῶς διάφορον τρόπον τὸ ὑπεδέχθη ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ μόνον ἰδιὰ νὰ ἐπισημάνω ἕνα παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Διότι ὁσάκις εἴτε εἰς τὰ μικρὰ εἴτε εἰς τὰ μεγάλα ζητήματα, εἴτε εἰς τὰς παρελθούσας δέλτους τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας, εἴτε εἰς τὰς συγχρόνους σελίδας της, ὁσάκις τὰ Κόμματα καὶ αἱ διενέξεις τῶν Ἑλλήνων ἐσταμάτησαν πρὸ τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως τῶν προσπαθειῶν διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν θυσιῶν τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς πάντοτε ἐκαρποῦτο τοὺς καρποὺς τῆς νίκης του. Ὡς σύστασιν, λοιπόν, διὰ τὸ μέλλον ἐπικαλοῦμαι τὸ παράδειγμα αὐτὸ καὶ τοῦ προσφάτου καὶ τοῦ ἀπωτέρου παρελθόντος καὶ θὰ ηὐχόμην εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, προσφοραὶ ἀνάλογοι γενόμεναι, νὰ εὕρισκον ἀνταπόκρισιν εἰς τὰς σκέψεις καὶ τὴν προθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως, οὕτως ὥστε, ἀναθεωρουμένων τῶν κυβερνητικῶν ἀντιλήψεων, νὰ κατορθώσῃ ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν καὶ τῆς τιμῆς δίδει τὸ πολυτιμώτερον, τὸ αἷμα της, νὰ ἐπιτύχῃ τοῦ αἵματος αὐτοῦ τὴν πλήρη ἀξιοποίησιν εἰς τὰ πεδία τῶν διπλωματικῶν μαχῶν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιέχουν μόνον θετικὰ σημεῖα. Ὑπάρχουν καὶ παραλείψεις, παραλείψεις ὑπογραμμισθεῖσαι ἀπὸ πολλοὺς ἐκ τῶν ρητόρων ἀπόψε, παραλείψεις αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰ τεράστια οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει κατ’ αὐτὰς ὁ ἑλληνικὸς Λαός, παραλείψεις ὀφειλομένας ἀκόμη καὶ εἰς τὸν ρυθμὸν μὲ τὸν ὁποῖον πρόκειται τὸ Κοινοβούλιον νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας του. Οὕτω, ἐλέχθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καρδίτσης βουλευτήν, τὸν ἄρτι κατελθόντα τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δεικνύει τὴν ἀπαραίτητον πρὸς τὸ Σῶμα μας εὐλάβειαν. Δὲν πρόκειται νομίζω, κύριοι βουλευταί, περὶ ἀνευλαβείας, πρόκειται περὶ τῆς συνήθους ἀπροσεξίας. Οὐδέποτε τὸ Σῶμα μας, ἀπὸ τριετίας καὶ πλέον ἀφ’ ὅτου μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἀνασυνεκροτήθη, οὐδέποτε ἐκίνησε τῆς πολιτικῆς μας ἡγεσίας τὴν προσοχήν, ἀλλ’ ἀφέθη ἕρμαιον, ὡς πλειοψηφία ἰδίως, νὰ κινῆται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀναλόγως τῶν ἀτομικῶν προτιμήσεων καὶ ἐλατηρίων καὶ σκέψεων καὶ φροντίδων ἑκάστου βουλευτοῦ. Θὰ ἦτο ἴσως μεγάλη ἡ φιλοδοξία μας νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον ἑξάμηνον αὐτῆς τῆς Βουλῆς, θὰ ἐγένετο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινε κατὰ τόσα ἄλλα ἑξάμηνα. Ἀμφιβάλλω, πάντως, ἐὰν ἡ καθοδήγησις αὐτὴ θὰ γίνῃ. Ἐκεῖνο, ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ εἶχα σχετικῶς νὰ ἐλπίσω, διαφωνῶν πρὸς τοῦτο, ἂς μοῦ τὸ συγχωρήσῃ, μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τῶν Ἐθνικοφρόνων, εἶναι ὅτι πραγματικῶς, καὶ διὰ τώρα καὶ διὰ τὸ μέλλον ἀκόμη, ἡ γνώμη τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἶναι ἡ μόνη λογική, τῆς διατυπώσεως τῶν πλαισίων νόμων, ἐντὸς τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ νὰ νομοθετοῦνται ἀπὸ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα, ἀφιεμένης εἰς τὰ ἐκτελεστικὰ διατάγματα τῆς φροντίδος, διὰ κυβερνητικῆς, πλέον, πρωτοβουλίας, νὰ συμπληροῦνται καὶ νὰ πλουτίζωνται καὶ νὰ μετουσιώνωνται εἰς λεπτομερειακὰς διατάξεις, τὰ πλαίσια αὐτὰ τῶν νόμων. Εἰδ’ ἄλλως φοβοῦμαι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν θὰ θελήσωμεν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν ὀρθόδοξον κοινοβουλευτικὴν καὶ νομοθετικὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλεῖτο πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. Τουρκοβασίλης, φοβοῦμαι ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν πραγματικὴν ἐργασίαν Πηνελόπης, μὲ τὸν ἱστόν της τὸν περίφημον, προσπαθοῦντες τὴν ἡμέραν νὰ δημιουργήσωμεν καθ’ ἑκάστην ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐχαλάσαμε τὴν νύκτα, ἢ τὴν νύκτα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατεστρέψαμε τὴν παραμονήν. Φοβοῦμαι, δηλαδή, ὅτι θὰ εἶναι ἀτέρμονες αἱ συζητήσεις ὑπὸ τὸ βάρος τῶν ὁποίων θὰ κινδυνεύῃ τότε ὁλόκληρον τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ προσαρμόσωμεν εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Μὴ λησμονῶμεν, πράγματι, ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμός, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικοφρόνων, ἴσχυσε καὶ ἴσχυσε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς μίαν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ παρεμβατισμὸς τοῦ Κράτους ἦτο ἐλάχιστος κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ Ὑπουργεῖα ἦσαν ἑπτά, αὐξηθέντα μόνον, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐπὶ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἦτο φυσικόν, λοιπόν, ἡ νομοθετικὴ ἐργασία νὰ εἶναι, τότε, τὸ 1)50 ἴσως τῆς σημερινῆς. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ τὸ αὐτὸ σύστημα καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐργαζόμενον, νὰ ἀνταποκριθῇ τὸ Νομοθετικὸν Σῶμα εἰς μίαν πεντηκονταπλασίαν ἐργασίαν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχεν ὅταν τὸ σύστημα αὐτὸ καθιερώθη; Ἀλλὰ ἐρωτῶμεν καὶ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπίκειται ἡ συζήτησις τόσων σπουδαίων κοινωνικῶν ζητημάτων, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληροι κοινωνικαὶ τάξεις πάσχουν εἰς βαθμὸν ἀποτρόπαιον, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐκ τῆς ἀβελτηρίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐκ τῆς συγκυρίας ἀντικειμενικῶν καὶ ὑποκειμενικῶν παραγόντων καὶ συντελεστῶν, πῶς ἀφήνει ἀκαθοδήγητον καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν τόπον ὡς πρὸς τὸν τρόπον καὶ τὰς μεθόδους μὲ τὰς ὁποίας τὰ ζητήματα αὐτὰ σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, συγκεκριμένως, κύριοι βουλευταί, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι Ὑπουργοί: Ὑπάρχει τὸ τεράστιον ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς. Ὑπάρχει αὐτὸ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δικαίως ἢ ἀδίκως, κατ’ ἐμὲ δικαιότατα, συγκινεῖ μίαν εὐρυτάτην μᾶζαν τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τῆς ὁποίας ἡ ἀκίνητος περιουσία εὑρίσκεται μετέωρος, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ καλὰ–καλὰ εἰς ποῖον αὔριον θὰ ἀνήκῃ. Καὶ ἐπεφοίτησεν, φαίνεται, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰς τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐσκέφθη νὰ παραδώσῃ τὸ ζήτημα αὐτὸ εἰς μίαν μικρὰν Ἐπιτροπήν, οὕτως ὥστε ὡς Κῶδιξ πλέον νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν νὰ ψηφισθῇ. Προσέξατε ὅμως, κύριοι Ὑπουργοί. Προσέξατε, κύριοι Ὑπουργοί, διότι ἓν τόσον ἡφαιστειῶδες ζήτημα κρινόμενον καὶ συζητούμενον ἐν κλειστῷ χώρῳ ἢ θὰ ἀνατινάξῃ τὸ πλαίσιον τοῦ χώρου ἐντὸς τοῦ ὁποίου καὶ ἐνετοπίσθη ἢ θὰ πάθῃ ἀσφυξίαν τὸ ζήτημα καὶ μετ’ αὐτοῦ μία μεγάλη μερὶς τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ποῖα ἄλλα ζητήματα, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἀναφέρω; Μήπως τὸ ζήτημα τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω πολλάκις ἐζήτησεν παρακλητικῶς καὶ προκλητικῶς, μάλιστα, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναλάβῃ μίαν πρωτοβουλίαν ἐπιλύσεώς του, μήπως καὶ τοῦτο ἀκόμη δὲν τὸ ἀποσιωπᾷ ἐπιμελῶς ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις; Ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμπράκτως ἤρχισε νὰ τίθεται, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἐπανόδου τῶν συμμοριοπλήκτων. Διότι μετὰ τὴν νικηφόρον προέλασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, εὐτυχῶς ἀπελευθεροῦνται καὶ ἀποδίδονται εἰς τὴν ἀσφάλειαν εὐρεῖαι περιοχαὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐδάφους, εἰς τὰς ὁποίας ἂν ὄχι ἀπὸ χθές, ἀλλ’ ἀσφαλῶς ἀπὸ σήμερον, θὰ πρέπει νὰ ἀρχίσουν ἐπανερχόμεναι αἱ πληγεῖσαι καὶ ἀπομακρυνθεῖσαι οἰκογένειαι. Ποῖα μέτρα, λοιπόν, λαμβάνει σχετικῶς ἡ Κυβέρνησις;

§114Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἤρχισεν ἡ παλινόστησις, ἔχει δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρόβλεψιν ὅτι ἐντὸς τοῦ Σεπτεμβρίου 300.000 τοὐλάχιστον θὰ ἔχουν ἐπαναπατρισθῆ.

§115Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀνέμενον οὐσιαστικωτέραν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἡ ἀπορία καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μας δὲν εἶναι διὰ τὸ ποσὸν τῶν παλιννοστούντων. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν ἐκπατρισθέντων ἀπὸ τὰς ἑστίας καὶ τοὺς ἀγρούς των Ἑλλήνων θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἑστίας των καὶ τοὺς ἀγρούς των. Ἀλλὰ τὶ εὑρίσκουν ἐκεῖ, ὅπου ἐπανέρχονται; Μέσα εἰς τὰ ἐρείπια αὐτά, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπανέρχονται, ποία εἶναι ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ ἔρχεται κάπως νὰ τοὺς ἀνακουφίσῃ μέσα εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται;

§116Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἀντιμετωπίζει τὸ ζήτημα αὐτὸ μεθ’ ὅλης τῆς σοβαρότητος ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται διὰ τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ τὴν στοργὴν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἔχῃ πρὸς τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς. Ἠμπορεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ εἶναι εἰς θέσιν ἀκόμη νὰ δώσῃ στοιχεῖα ἐπαρκῆ, ὥστε νὰ ἱκανοποιηθῇ ἡ εὔλογος ἀνησυχία τῆς Βουλῆς. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, εἶναι ὅτι ἀντιμετωπίζει τὸ θέμα αὐτὸ μετ’ ἀπολύτου σοβαρότητος καὶ μὲ ὅλην τὴν συνείδησιν τῆς ὑποχρεώσεως τὴν ὁποίαν ἔχει ἀπέναντι ὅλων τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν, ἰδίως τῆς Βορείου Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§117Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον ἔχουν νὰ φθάσουν ἄλλοι εἰς τὴν Ἔδεσσαν.

§118Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς Γεν. Διοικητὴς Βορείου Ἑλλάδος..... (κωδωνοκρουσίαι. Δὲν ἀκούεται)......

§119Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀπαντῶν εἰς τὴν τελευταίαν διακοπήν, ἡ ὁποία μοῦ ἐγένετο, αὐτὴν τὴν φορὰν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, λέγω ὅτι λαμβάνω ὑπὸ σοβαρὰν σημείωσιν τὴν δήλωσιν αὐτήν. Ἂν εἴπω ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως πεπεισμένοι ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι ἐξ ἴσου σοβαρόν, ὅσον εἰλικρινὴς εἶναι καὶ ἡ ἐπαγγελία, τοῦτο δὲν θὰ ἦτο ἀκριβές. Φοβοῦμαι ὅτι ὁπωσδήποτε τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι, καθὼς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς, πολὺ ὀλιγώτερα καὶ ἀπὸ τὴν καλήν της θέλησιν καὶ ἀπὸ τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τῶν πληθυσμῶν. Πάντως, ἐπειδὴ δὲν μοῦ ἀρέσει ἐπὶ προβλέψεων νὰ ἀσκῶ ἔλεγχον, ἐπιφυλλάσσομαι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐξαγγείλῃ τὰ μέτρα αὐτά, νὰ ἀπαντήσω καὶ ἐνδεχομένως ἢ νὰ συγχαρῶ ἢ νὰ μεμφθῶ τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἤθελα, ὅμως, ἐν τέλει, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς τονίσω καὶ τὸ ἑξῆς οὐσιῶδες. Ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ λόγοι, προστιθέμενοι εἰς τοὺς προγενεστέρους καὶ ἰδίως μὲ τὴν σύνθεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ἐν τῇ προηγουμένῃ του ἀγορεύσει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἐξηγοῦν τὸ διατὶ τὸ Κόμμα καὶ ἡ πτέρυξ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§120Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἂς τὴν καταψηφίσῃ.

§121Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πρὸς τὸ παρόν, ἂς σᾶς ἀφήσῃ ἀσυγκινήτους...

§122Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Καὶ εἰς τὸ μέλλον.

§123Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἂν θὰ εἴμεθα ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν τότε, θὰ ἴδωμεν ποῖος θὰ χαρῇ.

§124Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἶμαι.

§125Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ ἤθελον, ὅμως, εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγός μου εἶπε, νὰ προσέθετε τοῦτο καὶ μόνον, τὸ ὁποῖον, νομίζω, ἀπολύτως δικαιολογεῖ τὴν καταψήφισιν τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν τὴν καταψηφίζομεν διότι ἔχομεν τὴν αὐταπάτην ὅτι θὰ τὴν ἀνατρέψωμεν. Γνωρίζομεν ὅτι διαθέτει, χάρις εἰς τὴν συμμαχίαν τῶν δύο δῆθεν μεγάλων καὶ δῆθεν ἱστορικῶν Κομμάτων τῆς χώρας, μίαν συμπαγῆ πλειοψηφίαν, ἡ ὁποία μεμψιμοιρεῖ, ἡ ὁποία διαμαρτύρεται καὶ ἀγανακτεῖ, ἡ ὁποία ἐνίοτε ρηγνύει τὰ ἱμάτιά της καὶ τίλλει τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς της, ἡ ὁποία ὅμως τελικῶς, πειθηνία, ὅπως πιστεύει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι, ψηφίζει τὴν Κυβέρνησιν, ἴσως κατὰ τὴν ἔξοδόν της ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου μετανοοῦσα ἤδη διὰ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν ἔδωσε. Ἑπομένως, διὰ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς αὐριανῆς ψήφου τῆς Βουλῆς δὲν ἔχω ἀπολύτως καμμίαν ἀμφιβολίαν, διότι οἱ ἀριθμοὶ αὐτῆς τῆς Βουλῆς εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε πραγματικῶς μία βιώσιμος Κυβέρνησις μέχρι τέρματος τοῦ βίου αὐτῆς τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπάρχῃ ὑπὸ τὸ σχῆμα τὸ κυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπόψε ἀποθαυμάζομεν ἀλλὰ καὶ ἔτσι ἀκόμη ἂν στενάζῃ ὁ τόπος, ἀλλὰ τοὐλάχιστον στενάζει ἐλευθέρως. Διότι ὑπάρχει καὶ ὁ πολὺ χειρότερος κίνδυνος, ἂν δὲν ὑφίσταται τὸ σχῆμα αὐτό, νὰ ὑφίσταται ἡ ἀσχημία κανενὸς ὑποδούλου στεναγμοῦ τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, διαπιστοῦντες πόνον, κατὰ τὴν γνώμην μας τοὐλάχιστον ἀποξενοῦται ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην μεγάλων μαζῶν τοῦ Λαοῦ, εὐρυτάτων λαϊκῶν τάξεων καὶ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου καὶ τοῦ κόσμου τῶν πόλεων, διαπιστοῦντες τοῦτο, πιστεύομεν ὅτι εἶναι εὐτύχημα ὅτι μεταξὺ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς σημερινῆς πλειοψηφίας τοῦ Λαοῦ ἀφ’ ἑτέρου, ὑπάρχει ἡ παρεμβολὴ τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι φαντασθῆτε ἂν ὁλόκληροι αὐταὶ αἱ λαϊκαὶ τάξεις, αἱ ὁποῖαι δικαίως ἢ ἀδίκως νομίζουν ὅτι ἐγκατελείφθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, φαντασθῆτε ἂν δὲν εἶχον τὴν στέγην τῆς σημερινῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις τὰς ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτραποῦν εἰς ἀκρότητας διὰ τὰς ὁποίας πρῶται αὐταὶ τὴν ἐπαύριον θὰ μετενόουν. Ἐνῷ σήμερον φορεὺς τοῦ κοινωνικοῦ αὐτοῦ αἰτήματος τῶν τάξεων τούτων, φορεὺς τῶν αἰτημάτων τῆς λαϊκῆς δικαιοσύνης, παρουσιάζεται ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ —ἂς μοῦ ἐπιτρέψουν τὰ ἄλλα Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ τὸ τονίσω— ἰδίως τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον.... (θόρυβος).... ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω.... καὶ ἔναντι τοῦ ὁποίου ζητῶ τὴν εὐλαβῆ προσοχὴν τῶν ἄλλων Κομμάτων.

§126Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ποίων Κομμάτων;

§127Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐκείνων τῶν ὁποίων εἰρωνεύονται καὶ σκώπτουν. Εἶναι, λοιπόν, εὐτύχημα ὅτι φορεὺς αὐτοῦ τοῦ αἰτήματος εἶναι ἓν Κόμμα, ὡς ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, τὸ ὁποῖον προσφέρει πλήρεις καὶ ἀκλονήτους ἐγγυήσεις καὶ ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ πολιτειακοῦ καὶ ἐπὶ τοῦ δημοκρατικοῦ καθεστῶτος, ἐγγυήσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ εἶναι βέβαιον ὅτι ἐὰν τὴν ἐπαύριον περιέλθῃ ὑπὸ τὴν διακυβέρνησιν αὐτοῦ ἡ Ἑλλάς, νὰ εἶναι ἀσφαλὴς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτειακῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοκρατικῆς. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀκριβὲς ὅτι μέχρις ἐμφανίσεως τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου ἐν Ἑλλάδι, ἡ λεγομένη τρίτη κατάστασις μεταξὺ τῶν δύο ἑκάστοτε μεγάλων Κομμάτων ἦτο κάτι τὶ τὸ ἄχρηστον, τὸ περιττόν, τὸ ἀνεδαφικόν. Δὲν ἀνταπεκρίνετο εἰς καμμίαν, οὔτε ἐθνικήν, οὔτε κοινωνικὴν ἀνάγκην. Τώρα, ὅμως, κατὰ τὴν γνώμην μας τοὐλάχιστον, κύριοι βουλευταί, ἐπιβάλλεται καὶ ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ τόνωσις, ἐλπίζω δὲ καὶ ἡ ἐπικράτησις μιᾶς τρίτης δυνάμεως. Διότι καθ’ ἣν ὥραν τὰ ἱστορικὰ Κόμματα τῆς Ἑλλάδος, τὰ λεγόμενα ἱστορικά, πλέον πλησίστια πρὸς τὴν Ἱστορίαν πλέον καὶ μόνον καὶ καθ’ ἣν στιγμήν, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ὁ κομμουνισμὸς τὴν Ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος τὴν καταλύει —καὶ τὴν ὕπαρξιν ἀκόμη τῆς Ἑλλάδος θὰ ἤθελε νὰ καταλύσῃ— τὴν στιγμὴν αὐτήν, κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ θεωρῆται εὐτύχημα ὅτι ὑπάρχει αὐτὴ ἡ Ἀντιπολίτευσις, αὐτὸ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον καταψηφίζον τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἕτοιμον νὰ συνεχίσῃ τὴν Ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος ἐν ὀνόματι τῆς ἑλληνικῆς αἰωνιότητος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ἀλιβιζᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§129Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ τὰ πρῶτα μου λόγια νὰ ἀποτελέσουν ἀπότισιν φόρου τιμῆς πρὸς τὸν ἐκλιπόντα Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔκφρασιν τῆς εἰλικρινοῦς μου λύπης διὰ τὴν ἀπώλειαν, ἀπώλειαν τὴν ὁποίαν, φρονοῦμεν, ὅτι ὁ σχηματισμὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν κατώρθωσε νὰ ἀναπληρώσῃ. Μολονότι πολλοὶ ὑπῆρξαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐλπίσει ὅτι τὸ τυχαῖον αὐτὸ καὶ θλιβερὸν γεγονὸς θὰ ἔδιδεν, ἴσως τὴν ἀφορμὴν διὰ μίαν καθολικωτέραν κυβερνητικὴν ἀναδημιουργίαν, ἡ λύσις διὰ τοῦ ἀνασχηματισμοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐτερμάτισε, τυπικῶς, τὴν κυβερνητικὴν κρίσιν, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς παραμένει ἀκεραία ἡ κρίσις ἡ πολιτική, ἡ ὁποία σοβεῖ ἀπὸ μακροῦ χρόνου, κρίσις τὴν ὁποίαν δὲν κατώρθωσαν τὰ συνεργαζόμενα εἰς τὴν Κυβέρνησιν Κόμματα νὰ λύσουν ἱκανοποιητικῶς καὶ κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς προσδοκίας τοῦ Σώματος καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀνάγκην μιᾶς ἐντονωτέρας, ὡς πιστεύω, διεξαγωγῆς τοῦ ὅλου ἀγῶνος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως πολέμου ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐσωτερικῆς διοικητικῆς ἀνασυγκροτήσεως. Ἐδόθη λύσις τυπική. Ἡ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται, ἡ σημερινή, ὡς συνέχεια τῆς Κυβερνήσεως τῆς χθές. Τὰ ἴδια πρόσωπα εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια. Τὰ ἴδια Κόμματα καὶ ἡ αὐτὴ πλειοψηφία στηρίζει τὴν Κυβέρνησιν. Αὔριον, μὲ τὴν ψῆφον τοῦ Σώματος, ἡ αὐτὴ σοβαρωτάτη διαφορὰ ψήφων, θὰ τῆς δώσῃ τὸν νόμιμον βίον. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς τὸ πολιτικὸν ἀδιέξοδον παραμένει. Καί, μάλιστα, φρονοῦμεν ὅτι τὸ ἀδιέξοδον αὐτὸ κατέστη ἀκόμη χειρότερον. Καὶ κατέστη χειρότερον λόγῳ τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐπραγματοποιήθη τελικῶς ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀρνηθῶ καὶ ἀρετὴν καὶ προσόντα καὶ ἱκανότητας εἰς τὸν νῦν Πρόεδρον καὶ χθεσινὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἡ λύσις ἡ ὁποία ἐδόθη, ἀποτελεῖ μᾶλλον μείωσιν τῆς Κυβερνήσεως, —μείωσιν, ἐννοῶ, οὐσιαστικήν, πολιτικὴν— καὶ ὄχι προαγωγὴν τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος. Καὶ ἀποτελεῖ μείωσιν, διὰ δύο βασικοὺς λόγους. Ὁ πρῶτος ἐθίγη ἤδη παρεμπιπτόντως ἀπὸ ἄλλον ρήτορα, εἶναι ἡ ἀπουσία ἀπὸ τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς ὑπευθύνου πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ. Χωρὶς νὰ παραγνωρίζω τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερε μέχρι τοῦδε ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ἀγνοῶ τὴν δρᾶσιν του, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑποτιμήσω τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ προσφέρῃ, πιστεύω ἀκραδάντως καὶ θὰ ὁμολογήσητε, πιστεύω, καὶ σεῖς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρώσῃ τὸ τυπικόν, τοὐλάχιστον, κῦρος, τὸ ὁποῖον μὲ ἀγῶνας εἶχεν ἤδη ἀποκτήσει ὁ τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐκεῖνος, τοὐλάχιστον, καὶ ἂν δὲν κατώρθωνε νὰ ἐπιφέρῃ τὸν συντονισμὸν καὶ τὴν ἑνότητα τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, πρᾶγμα ποὺ ἦτο τὸ βασικὸν μειονέκτημα τῶν Κυβερνήσεων ποὺ διεδέχθησαν ἐπὶ διετίαν τὴν πρώτην μετεκλογικὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂν ὑπῆρχον μεμψιμοιρίαι, τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἀποδεχόμην, ὅτι λείπει ἡ πραγματικὴ πολιτικὴ ἡγεσία ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, λόγῳ τῶν ἀντικειμενικῶν καὶ ὑποκειμενικῶν συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐτέλει ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἀπόψεως προεδρικῆς, μειονέκτημα, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, δὲν ἐπληρώθη διὰ τῆς λύσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν κυβερνητικὴν κρίσιν, ποὺ ἀπροόπτως πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐξερράγη διὰ τοῦ θανάτου τοῦ Θεμ. Σοφούλη ὅμως ἐκεῖνος, κύριοι συνάδελφοι, εἶχε τὸ κῦρος καὶ τὴν εὐθύνην πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ, δυναμένου νὰ ὁμιλῇ ἐξ ἰδίου ὀνόματος. Εἶχε, ἀκόμη, τὸ κῦρος τὸ διεθνὲς ποὺ τοῦ προσεπόρησαν παλαιοὶ καὶ πρόσφατοι πολιτικοὶ του ἀγῶνες, καθ’ ἡμᾶς ἴσως ἐσφαλμένοι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι, πάντες, τοῦ προσεπόρησαν ἕνα κῦρος εἰς μεγάλην μερίδα τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης καὶ τοῦ ἔδιδον τὴν δύναμιν νὰ εἶναι ἓν σύμβολον ἑνότητος τῆς μαχομένης Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὰ ἠμπορεῖ νὰ ἀναπληρώσῃ ἡ κατὰ συγκατάβασιν, κατὰ συνθήκην, παραδοχὴ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σημερινοῦ ἀρχηγοῦ της.

§130Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κατὰ συγκατάβασιν, οὔτε κατὰ συνθήκην. Διατί ἐπιτιθέμεθα κατὰ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον; Διατὶ ἐπιτιθέμεθα κατὰ προσώπου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἀκούῃ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§131Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐπιτίθεμαι κατὰ τοῦ κ. Διομήδη. Ἐὰν δὲν μὲ διεκόπτατε θὰ ἠκούατε τὴν συνέχειαν. Καθ’ ὃν τρόπον ἠρνήθην τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφ’ ὅτου ἡ ἐκδηλωθεῖσα κατὰ Νοέμβριον ἀσθένεια τοῦ Προέδρου αὐτῆς κατέστησεν ἐξόφθαλμον πλέον ὅτι ἦτο ἀδύνατος ὑπὸ τὴν ἀρχικήν της μορφὴν ἡ ἱκανοποιητικὴ λειτουργία τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς τοῦτο νὰ ἀποτελέσῃ ποτὲ ἔλλειψιν σεβασμοῦ ἢ προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἐναντίον τοῦ ἀειμνήστου Θ. Σοφούλη, καθ’ ὅμοιον τρόπον τὴν στιγμὴν αὐτὴν διαπιστώνω μίαν κατάστασιν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀρνεῖται κῦρος ἢ ἱκανότητας εἰς τὸν νῦν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Τὰς ἀρνοῦνται καὶ τὰς ἠρνήθησαν, πρὶν κἂν λάβῃ τὸ χρῖσμα τοῦ Πρωθυπουργοῦ, οἱ νῦν συνεργάται του, ἐκεῖνοι, ἐπὶ τῆς πολιτικῆς δυνάμεως τῶν ὁποίων θὰ στηριχθῇ αὔριον διὰ νὰ λάβῃ τὴν ψῆφον σας. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ δεύτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον παρουσιάζεται μειονεκτικὴ ἡ δοθεῖσα λύσις. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς Ἀντιπρόεδρος αὐτῆς ὁ ἀξιότιμος κ. Διομήδης, ὅταν ἀνεκλήθη ἀπὸ τὰς εἰρηνικὰς ἀπασχολήσεις του, ἐνεφανίσθη ὡς ἀναπληρωτὴς τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ πλήρη δικαιοδοσίαν ἀναπληρώσεώς του καὶ ὡς συντονιστὴς τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος. Ὅταν ἐτέθη ζήτημα ἀναθέσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς αὐτόν, ἀμέσως ἐφρόντισε νὰ τεθοῦν φραγμοί, ὅροι, προϋποθέσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας θὰ ἤσκει τὸ νέον ὑψηλόν του λειτούργημα. Καὶ ἐλέχθη ὅτι ἐὰν χρειάζεται ἕνας Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξωκοινοβουλευτικός, εἶναι διότι ὑπάρχει ἀνάγκη διαιτησίας. Ἠθέλησαν εἰς τὸ πρόσωπόν του διαιτητήν, ὄχι Πρωθυπουργὸν καὶ δὲν ἐσταμάτησαν ἕως ἐκεῖ, διότι, δυστυχῶς, ὁ τρόπος καὶ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα προηγήθησαν τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐμείωσαν τὴν ἀξίαν τῆς λύσεως, ἡ ὁποία ἐδόθη. Ὅταν ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἡ ἐντολὴ πρὸς τὸν κ. Διομήδην, ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἄγνωστον πόθεν προελθοῦσα, πάντως οὐχὶ τυχαίως, ἡ εἴδησις περὶ διαφωνίας τοῦ Προέδρου τοῦ λαβόντος τὴν ἐντολὴν πρὸς σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως κ. Διομήδη εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡρισμένου Ὑπουργοῦ. Καὶ ἡ εἴδησις ἀνεγράφη εἰς ὅλον τὸν Τύπον, εἶναι γνωστὴ καὶ ἐγένετο πιστευτὴ ἀπὸ ὡρισμένας μάζας, διότι ἦτο γνωστὴ κἄποια διαφωνία ἐπὶ ἐπιστημονικῶν ἀντιλήψεων, ἐπὶ οἰκονομικῶν ζητημάτων. Καὶ ἦλθεν ἡ διάψευσις, ἡ ὁποία ἔλεγε, ἐὰν θέλετε τὸ κείμενον ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὸ προσαγάγω. Δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ κ. Διομήδης, ὁ λαβὼν τὴν ἐντολὴν πρὸς σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἔχῃ ἀντιρρήσεις καὶ γνώμας ἐπὶ τῶν συνεργατῶν του, διότι δὲν ἐκλήθη νὰ σχηματίσῃ οὐσιαστικῶς Κυβέρνησιν, ἀλλὰ νὰ προεδρεύσῃ Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας τὴν σύνθεσιν ὀφείλει νὰ δεχθῇ ὅπως εἶναι.

§132Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι συζήτησις προγραμματικῶν δηλώσεων;

§133Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Μάλιστα, ἐπὶ τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§134Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Τὰ παρασκήνια τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐνδιαφέρουν αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§135Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Καὶ προσετέθη ἀκόμη, κατόπιν, ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐξωκοινοβουλευτικοῦ μὴ πολιτικοῦ ἀρχηγοῦ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τοῦ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσῃ εὐρύτερα προεδρικὰ δικαιώματα. Καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξαν σύντομοι. Ἔθιξαν ἐλάχιστα ζητήματα καὶ ἠρκέσθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι ἔχει τὸ αὐτὸ πρόγραμμα μὲ τὴν προγενεστέραν. Θὰ ἤθελα νὰ ὑποβάλω μίαν ἐρώτησιν. Εἶναι σύμφωνα ὅλα τὰ μετέχοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν Κόμματα καὶ τὰ μέλη αὐτῶν ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος αὐτοῦ; Ἐπὶ ποίων σημείων συμφωνοῦν; Διότι ἡ Ἱστορία μέχρι σήμερον μᾶς παρουσίασε τὸ φαινόμενον νὰ ἐμφανίζωνται προγραμματικαὶ δηλώσεις ὡς δηλώσεις ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁσάκις ἔρχονται τὰ ἐπὶ μέρους μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις, νὰ ἐκδηλοῦνται διαφωνίαι καὶ τὰ μέτρα νὰ ματαιοῦνται. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ προστρέξω εἰς παλαιότερα παραδείγματα, ὑπάρχει ἕνα πρόχειρον. Ὑπεσχέθη κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ ἐντεῦθεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀγοραπωλησιῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κατέθεσεν ἕνα σχέδιον νόμου καὶ ἐδήλωσεν ὅτι τὸ καταθέτει ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ Ψηφίσματος, ὡς προϊὸν παρανόμου συμβιώσεως, ἀπεστάλη εἰς τὴν βρεφοδόχον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὡς ἔκθετον, ὅπου ἄλλοι ἀνάδοχοι ἀνέλαβον νὰ τὸ παραλάβουν καὶ νὰ τὸ ἐμφανίσουν ἀγνώριστον καὶ ἀντίθετον πρὸς τὰς προγραμματικὰς ὑποσχέσεις καὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δηλοῦται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ αὐτὸ πρόγραμμα μὲ τὴν προγενεστέραν, θὰ ἦτο προτιμότερον ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ μᾶς ἔδιδεν ἕνα σύντομον ἀπολογισμὸν τῶν πραγματοποιήσεών της, ὥστε νὰ δυνάμεθα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀπολογισμοῦ αὐτοῦ νὰ κρίνωμεν ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ σημασία τῶν κυβερνητικῶν αὐτῶν ὑποσχέσεων. Σταματῶ εἰς τὸν στρατιωτικὸν τομέα, ὅπου πραγματικὰ εἶναι καθολικὴ ἡ ἀναγνώρισις τῆς εὐοδώσεως τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀποτίσω φόρον τιμῆς εἰς ὅλους ἐκείνους, ἀπὸ τὸν ἀρχιστράτηγον μέχρι τοῦ τελευταίου στρατιώτου, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀγωνιζόμενοι μὲ κάθε θυσίαν ἐξασφαλίζουν καὶ πάλιν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἄλλων τομέων, τὶ ἔχει νὰ μᾶς παρουσιάσῃ ὡς πραγματοποίησιν ἡ Κυβέρνησις; Ὁ κ. Διομήδης ἐκλήθη ὡς οἰκονομικὸς συντονιστής, ἔχει πρόγραμμα ἰδιαίτερον καὶ αἱ διαφωνίαι του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὑπῆρξαν τόσαι, ὥστε παρῃτήθη τῆς προεδρίας τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἀνασυγκροτήσεως καί, πιστὸς εἰς τὰς ἀρχάς του, δὲν ἠρκέσθη ἁπλῶς νὰ παραιτηθῇ, ἐδημοσίευσε τὰς ἀπόψεις του καὶ ἀπεκάλεσε τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως περιπέτειαν. Περιπέτεια, μὲ κεφαλαῖα γράμματα, εἶναι ὁ τίτλος ἑκάστου κεφαλαίου τοῦ φυλλαδίου αὐτοῦ τοῦ κ. Διομήδη. Ποία μεταβολὴ ἐπῆλθε εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τῆς εἰσόδου εἰς αὐτὴν τοῦ νῦν Προέδρου καὶ τέως Ἀντιπροέδρου αὐτῆς; Τὸ ζήτημα διαφωνίας πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Χέλμην, ἔφερε εἰς τὴν δημοσιότητα ἕνα γεγονὸς καταπληκτικόν, τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει ποία ὑπῆρξεν ἡ κυβερνητικὴ ἑνότης ἐπὶ τῶν σοβαρωτέρων ζητημάτων μέχρι τοῦδε καὶ ἀφήνει ὡρισμένα ἐρωτηματικὰ ὡς πρὸς τὴν ἀποτελεσματικότητα τῆς συνεχίσεως τῆς τοιαύτης ἐργασίας εἰς τὸ μέλλον. Ἀπεκαλύφθη, δηλαδή, ὅτι μετὰ ἕξη μηνῶν διαχείρισιν, ὁ κληθεὶς οἰκονομικὸς συντονιστὴς τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶχε κἂν ἐκθέσει τὰς οἰκονομικάς του ἀπόψεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν εἶχε κἂν συζητήσει. Εἰς δύο μόνον συνεδριάσεις ἐγένετο συζήτησις τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὑποτιθεμένης, ὡς προεῖπον, διαφωνίας διὰ τὸ πρόσωπον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσθέτως ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰ δημοσιεύματα δύο ἐφημερίδων, αἱ ὁποῖαι εἶναι καλῶς πληροφορημέναι, τῆς «Βραδυνῆς» καὶ τῆς «Ἑστίας», τῶν ὁποίων ἔχω ἐδῶ τὰ ἀποκόμματα, τὰ ὁποῖα ἐὰν θέλετε θὰ σᾶς ἀναγνώσω. «Δηλώσεις τοῦ κ. Κ. Τσαλδάρη. Δὲν ὑπάρχει καιρὸς .... .... (ἀναγινώσκει)....».

§136Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀνεύθυνα.

§137Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅλα αὐτά, κύριε Πρόεδρε, προέρχονται ἐξ ὑπευθύνου πηγῆς καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι πανομοιοτύπως ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς πρωϊνὰς καὶ ἀπογευματινὰς ἐφημερίδας, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἦτο ἀνεύθυνος ἡ πηγὴ ἡ ὁποία τὰ ἔδωσε. Ἀλλ’ εἰς τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχουν δύο σημεῖα ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Ἐν πρώτοις ἠκούσατε ὅτι ἐξετελέσθησαν ἐντὸς τῶν δύο τελευταίων μηνῶν παραγγελίαι 104.000.000 δολλαρίων καθυστερημέναι. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἀκριβές, ἀλλά, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ 6 μῆνες δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκτελέσῃ τὰς παραγγελίας αὐτὰς καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὰς ἐκτελέσωμεν ἐπὶ τροχάδην κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον.

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Δὲν ἐξετελέσθησαν...

§139Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὄχι. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὰς δηλώσεις εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ Ψηφίσματος περὶ ἐπιβολῆς τῆς θανατικῆς καταδίκης εἰς τοὺς μεσάζοντας. Ἐδηλώθη, δηλαδή, καὶ ὅσοι συνάδελφοι παρίσταντο εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἐνθυμοῦνται, ὅτι ἠναγκάσθη τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ προφθάσῃ νὰ ἐκδίδῃ 2.000 καὶ πλέον ἀδείας ἡμερησίως, ὅτι δὲν ἐπρόφθανε νὰ γίνεται ἡ σφράγισις τῶν ἀδειῶν, ὅτι ἦτο ἀδύνατος οἱοσδήποτε ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ἀδειῶν καὶ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτὸν διὰ νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος φόβος κατασταλτικός, ἐζήτει τὴν θέσπισιν τῆς ποινῆς τοῦ θανάτου. Καὶ ἐρωτῶ, ποῖα μέτρα σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ὑπάρξῃ κἄποια τάξις εἰς τὸ ζήτημα τῶν εἰσαγωγῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν εἰς ποῖον λαβύρινθον ἔχει περιπλακῆ; Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ᾐσθάνθη τὴν ἀνάγκην οὐδεμίαν ἐξήγησιν νὰ δώσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀναγκάζομαι νὰ ἀναμνησθῶ μίαν παρατήρησιν ἡ ὁποία προεκλήθη πέρυσι ἀπὸ τοὺς οἰκονομικοὺς ἀντιπροσώπους, ἀπὸ τὸ Κογκρέσσον, ὅταν ἐζητοῦμεν αὔξησιν τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τοὺς ἔλεγον, ζητεῖτε αὔξησιν ἀφοῦ δὲν ἠδυνήθητε νὰ ἀπορροφήσετε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς δίδουν· καὶ ἐφέτος δίδουν τὴν ἀπάντησιν ὅτι ἔχει ἀπορροφητικὴν ἱκανότητα.

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Δηλαδὴ δὲν συμφωνεῖτε πρὸς τὴν διαπίστωσιν αὐτήν;

§141Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Εἶναι ἀλήθεια τοῦ Ντελαπαλίς. Δὲν ὑπάρχουν κεφάλαια, ἐχάθη ὁ βιομηχανικὸς ἐξοπλισμός, ἐχάθη ὁ ἔλεγχος τῶν συγκοινωνιῶν καὶ χώρα ἡ ὁποία διεξάγει πόλεμον ἀπὸ 10ετίας, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ ἀπορροφητικὴν ἱκανότητα.

§142Κ. ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος.

§143Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἐὰν ὑπῆρχε, βεβαίως, ὁ κίνδυνος θὰ εἶναι πολὺ μέγας.

§144Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Διατὶ σᾶς πειράζει, τὸ ὅτι γίνεται μία διαπίστωσις.

§145Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Τὸ θέμα ἔχει οὕτως, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς δυστυχεῖ, ἔχων ἀπορροφητικὴν ἱκανότητα.

§146Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δηλαδή, τὸ πταῖσμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοῦτο, ὅτι ἐνῷ ἔχομεν ὡρισμένας πιστώσεις πρὸς εἰσαγωγὴν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶχον ὡς συνέπειαν τὴν πτῶσιν τοῦ τιμαρίθμου, αἱ εἰσαγωγαὶ αὐταὶ δὲν γίνονται. Ἀποτέλεσμα, ὁ τιμάριθμος ἁλωνίζει. Ἀποτέλεσμα δεύτερον, τὸ Τελωνεῖον δὲν εἰσπράττει τοὺς φόρους τοὺς ἐκ τῶν εἰσαγωγῶν καί, τὸ σπουδαιότερον, ὑψοῦται ὁ τιμάριθμος διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει σπάνις καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁ τιμάριθμος νὰ αὐξάνεται.

§147Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἀκριβῶς σᾶς δηλοῦμεν ὅτι αὐξάνουν ἐντόνως αἱ εἰσαγωγαί μας.

§148Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἔχουν ἐγκριθῆ πιστώσεις δι’ εἰσαγωγὰς 74 ἑκατομμ. δολλαρίων. Ἐξ αὐτῶν εἰσήχθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀκριβῶς μόνον τὰ 30 ἑκατομ. δολλάρια. Καὶ μένουν 40 ἑκατομ. ἀδιάθετα. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ διαμαρτυρώμεθα δι’ αὐτό; Καὶ λέγομεν ὅτι ἐκεῖ ὀφείλεται ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν καὶ ἡ ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς. Ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς προσπαθείας εἰσαγωγῶν, ἀπεδείχθη ἐντὸς ἡμερῶν ἡ ἀπορροφητικὴ ἱκανότης τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ ἐλπίζεται ὅτι θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ μέλλον μίαν αὔξησιν τῆς εἰσαγωγῆς τῶν καταναλωτικῶν ἀγαθῶν ὥστε νὰ ἔχωμεν πτῶσιν τοῦ τιμαρίθμου.

§149Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἤδη ἠλπίζαμεν ὅτι δὲν θὰ ἠσκεῖτο τοιαύτη κριτική, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βελτιοῦται ἡ κατάστασις, διότι πραγματοποιεῖται ἤδη κατὰ τρόπον σπουδαῖον ἡ αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν καὶ εἶναι προδικασμένη καὶ βεβαία ἡ ἔντονος αὔξησις τῶν εἰσαγωγῶν κατὰ τὸ τρίμηνον τὸ ὁποῖον ἔρχεται.

§150Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω κάτι τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ἀποφύγω. Χθὲς εἶχον συνάντησιν μὲ εἰδικωτέρους, χειριζομένους τὸ ζήτημα, καὶ μοῦ ἐδήλωσαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, ὅτι εἶναι ἀμφίβολον ἐὰν ἓν μέρος τῶν οὕτω ἐκδοθεισῶν παρακαίρως ἀδειῶν, θὰ ἐκτελεσθῇ τελικῶς, διότι εἰς ὅ,τι μὲν ἀφορᾷ τὴν ἀπ’ εὐθείας βοήθειαν τῶν Ἀμερικανῶν, τὸ πρᾶγμα ἔχει καλῶς. Εἰς ὅ,τι ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἔμμεσον βοήθειαν τὴν διδομένην διὰ τραβηκτικῶν ἀπὸ τὰς χώρας τὰς εὐρωπαϊκάς, πρέπει νὰ ἀποδεχθοῦν καὶ αὐταὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐκπροθέσμων, ἐν πολλοῖς, ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων. Ὑπάρχει, ὅμως, καὶ ἄλλος λόγος. Αἱ δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, δηλώσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων ἤδη ἐγένετο λόγος καὶ παρ’ ἄλλων μελῶν τῆς παρούσης Βουλῆς, ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐνεφάνισαν μίαν εἰκόνα, ἡ ὁποία ἦτο αὐτόχρημα τρομακτική, εἰκὼν πλήρους διαλύσεως. Ἡ αἴτησις τοῦ Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ νὰ περιλάβωμεν διάταξιν εἰς τὸ σχετικὸν σχέδιον Ψηφίσματος, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ὑπέχει τὸ ἑλληνικὸν Δημόσιον εὐθύνην διὰ τὰς ἀκυρουμένας ἀδείας καὶ τοῦτο διότι ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ εἶναι ποτὲ εἰς θέσιν, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, νὰ γνωρίζῃ τὸ ὕψος τῶν δοθησομένων ἀδειῶν, ἀποκαλύπτει μίαν τρομερὰν κατάστασιν. Ὅταν, λοιπόν, ἀντιμετωπίζωμεν μίαν τοιαύτην κατάστασιν καὶ ὅταν ἀκούωμεν ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς παρήγγειλεν εἰς τὴν Ἀμερικὴν εἰδικὰ μηχανήματα σφραγίσεως τῶν αἰτήσεων διὰ νὰ φέρουν τροπολογίαν ἀσφαλῆ καὶ νὰ ἀποφεύγωνται αἱ διάφοροι ἀνωμαλίαι, ὅταν, λέγῃ ὁ ἴδιος ὅτι εἶναι ἀνίκανος, λόγῳ τοῦ ἐπικρατοῦντος συστήματος διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει εὐθύνας ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐπεστήθη ἡ προσοχή της ὅταν ὑπεγράφετο ἡ σύμβασις περὶ συστάσεως Διευθύνσεως Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, ἔχομεν φόβους, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν σας. Ἐὰν δὲν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὰς γνώμας μας, εἶναι δικαίωμά της.

§151Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Τὰς λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ διατὶ σᾶς πειράζουν αἱ αἰσιόδοξοι δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§152Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἔτσι εἶναι, ὅλα τὰ ἔχει ἡ Μαριορή, ὁ φερετζὲς τῆς λείπει. Ἐτονίσθη ἀκόμη, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὸ ζήτημα τῶν διοικητικῶν μεταρρυθμίσεων. Μέχρι τῆς στιγμῆς περιορίζεται ἡ διοικητικὴ μεταρρύθμισις εἰς ἕνα ἀνεφάρμοστον νόμον περὶ Νομαρχῶν. Τὴν γνώμην μου παρεμπιπτόντως τὴν ἐξέθεσα εἰς ἄλλην συζήτησιν. Ἔχω δὲ νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς ἀναδιοργανώσεως αὐτῆς εἶναι περίπου 4–5 μῆνες, κατὰ τοὺς ὁποίους παραμένει ἄνευ οὐδεμιᾶς Διοικήσεως ἡ περιφερειακὴ Ἑλλάς. Νομίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταλήξῃ, ἐπὶ τέλους, εἰς ἕν συμπέρασμα, ὡς πρὸς τὰς τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθουν εἰς τὸν ἀνεφάρμοστον αὐτὸν νόμον, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἔστω καὶ ἀργὰ ἡ χώρα Νομάρχας, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι φορεῖς κάποιας τάξεως καὶ κάποιας ἐξουσίας. Θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω ὡρισμένας ἐρωτήσεις, διὰ νὰ τελειώνω, διότι ἡ Κυβέρνησις, σιωπηλὴ πρὸς τὴν Βουλήν, ὑπῆρξε λαλιστάτη εἰς τὴν συζήτησιν πρὸς τὸν Τύπον. Εἰς τὰς δηλώσεις του πρὸς τὸν Τύπον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν τὸν ἀπησχόλησαν κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἀνεκαλύφθη ὅτι τὸ Συντονιστικὸν Συμβούλιον δὲν προχωρεῖ καὶ τόσον καλά, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐνισχυθῇ δι’ ἑνὸς τράστ ἐγκεφάλων. Αἱ σχετικαὶ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀρκετὰ κατηγορηματικαὶ καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω ἐὰν κατέληξεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ἡ Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ τράστ αὐτὸ τῶν ἐγκεφάλων. Ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τόσων Ἐπιτροπῶν κυρίως ὕστερα ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τούτου τοῦ τράστ τῶν κυβερνητικῶν ἐγκεφάλων, θὰ ἦτο περιττὴ κάθε νέα δημιουργία τράστ ἐγκεφάλων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὰς δηλώσεις του, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρουσιάζει τὴν δημιουργίαν τοῦ τράστ αὐτοῦ τῶν ἐγκεφάλων, τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐγκεφάλων, ὡς ἕνα ὄργανον ὑπερκυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον θὰ παρασκευάζῃ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγωνται κατόπιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§153Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Διατὶ εἶναι ὑπερκυβερνητικόν, ὅταν ἁπλούστατα παρασκευάζῃ τὰ θέματα;

§154Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὅπως τὸ παρουσιάζουν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ καθιστοῦν ὑπερκυβερνητικόν, διότι ἀπὸ ἐκεῖνο θὰ παρασκευάζωνται τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσάγωνται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ὁποῖα αὐτὴ θὰ κρίνῃ.

§155Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἐκεῖνα μόνον ποὺ θὰ ἐπιτρέπουν οἱ ἐγκέφαλοι. Διατὶ χάνετε τὴν ὥραν σας; Ὁμιλεῖτε ἐπὶ ἀνυπάρκτου θέματος.

§156Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ἀνύπαρκτον θέμα λέγετε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη εἰς ὡρισμένας δηλώσεις καὶ μεταξὺ ἄλλων δηλοῖ καὶ τοῦτο. Ἐρωτῶ, πρόκειται νὰ ἔχωμεν ἐφαρμογὴν τῶν δηλώσεων τούτων τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Κύριοι, ἐδημοσιεύθη καὶ μία ἄλλη πληροφορία. Ὑπάρχει σκέψις συστάσεως Ἐπιτροπῆς πρὸς ψήφισιν τοῦ Συντάγματος κατ’ ἐξουσιοδότησιν. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν σεῖς, κ. Πρόεδρε ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος νὰ μᾶς δώσητε μίαν ἀπάντησιν;

§157Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Διατὶ θέλετε νὰ συζητῆτε ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔθεσε. Ἐὰν ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις τοιοῦτον τι, θὰ τὸ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν σας, θὰ λάβετε τὸν λόγον καὶ θὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Διατὶ θέλετε νὰ ὁμιλήσετε καὶ ἀπόψε;

§158Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐρώτησιν ὑποβάλλω καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν. Διότι ὅταν προβαίνῃ εἰς δηλώσεις εἰς τὸν Τύπον, ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει κάποιο θέμα.

§159Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἡ Κυβέρνησις, πρὶν ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀκολουθοῦσα τὴν παράδοσιν τὴν κοινοβουλευτικήν, σεβομένη δηλαδὴ τὰς παραδόσεις τὰς κοινοβουλευτικάς, ἔρχεται εἰς ἐπικοινωνίαν μὲ τοὺς διαφόρους ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων καὶ δι’ αὐτὸ εἶχον πρὸς στιγμὴν τὴν διάθεσιν νὰ διακόψω τὸν κ. Τουρκοβασίλην διὰ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι τόσον αὐτός, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων θὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐπαφὴν αὐτήν, θὰ τὸ συζητήσῃ μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐὰν ὑπάρξῃ συμφωνία ἢ πλήρης ἢ μερική, θὰ τὸ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Τότε θὰ ἔχετε καὶ σεῖς τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§160Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Θέτω ἕνα ἐρώτημα, χωρὶς νὰ ἐκθέσω ἀπόψεις. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος αὐτοῦ ὑμεῖς καὶ ἕτεροι μοῦ ἀπήντησαν καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ἀπάντησιν. Πάντως εἶναι φυσικὸν νὰ γεννηθῇ μία ἀπορία καὶ κάποια ἀνησυχία ὅταν ζητῆται ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. Ὄχι διότι πλέον εἶναι ἀδύνατος ἡ ψήφισις τῶν μεταρρυθμίσεων εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ διότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιδιωχθῇ ὁ τερματισμὸς αὐτοῦ ἀπ’ εὐθείας διὰ μιᾶς λύσεως περισσότερον πρακτικῆς διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 108 περὶ ἀναθεωρήσεως, ὥστε νὰ δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις εὐχερέστερον βραδύτερον. Εὔχομαι ἡ ἰδική μου, ὄχι εὐοίωνος, πρόβλεψις νὰ διαψευσθῇ καὶ νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν. Τὸ εὔχομαι εἰλικρινῶς. Φοβοῦμαι μόνον ὅτι ἐὰν συνεχισθῇ ἡ παλαιὰ τακτική, ὅτι ἴσως τὰ ζητήματα τὰ περισσότερα, τὰ ὁποῖα ἐμφανίζονται ὡς μέλλοντα νὰ λυθοῦν διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ποὺ ἀνέπτυξεν ἡ Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ παραμείνουν ἄλυτα καὶ θὰ ἀντιμετωπίσωμεν ταχέως μίαν κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν θὰ εἶναι οὔτε ἐθνικῶς, οὔτε κοινωνικῶς εὐχάριστος. Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀρνηθῶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἕως ὅτου ἴδω πραγματοποιουμένας τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον. (Διαγράφεται). Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον. (Διαγράφεται). Κύριοι βουλευταί, ὁ βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης κ. Α. Δημητρᾶτος, καταθέτει τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν.

«ΔΗΛΩΣΙΣ

Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως φανερώνουν πλήρη ἀδυναμίαν, ἂν ὄχι ἀδιαφορίαν, ἀντιμετωπίσεως τῶν διοικητικῶν, οἰκονομικῶν καὶ κοινωνικῶν προβλημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπὸ μακροῦ χρόνου ζωηρῶς ἀπασχολοῦν, μαζὶ μὲ τὴν καταπολέμησιν τῆς ἀνταρσίας καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς σταθερᾶς εἰρήνης, τὸν Λαὸν καὶ τὸ Ἔθνος. Δι’ αὐτὸ καὶ ἐπειδή, ἐπὶ πλέον, θεωρῶ τὰς κατευθύνσεις τῆς οἰκονομικῆς καὶ δημοσιονομικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία φαίνεται ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀλλάξῃ, ἐπιζημίας διὰ τὴν πρόοδον τῆς λαϊκῆς οἰκονομίας καὶ τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς τῶν πτωχῶν καὶ μεσαίων τάξεων τοῦ Λαοῦ, δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν.

Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ

Βουλευτὴς Κεφαλληνίας καὶ Ἰθάκης» Ὁ κ. Ν. Βλιάμος ἔχει τὸν λόγον.

§162Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί. Εἰς ἀδήριτον ὑπείκων ἀνάγκην τοῦ ἐντολέως τοῦ Λαοῦ προτίθεμαι ὅπως ἀπασχολήσω ἐλάχιστα τὴν Βουλὴν ἐξ ἀφορμῆς τῶν προγραμματικῶν τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεων. Δὲν σκοπῶ νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν θιγέντων ἐν αὐταῖς θεμάτων, ἀποτελούντων ἀκρογωνιαῖα προβλήματα τοῦ Κράτους. Ἡ λύσις τούτων πέπρωται νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν νῦν καὶ ἴσως καὶ ἄλλην αὐτοῦ Κυβέρνησιν καὶ ἄλλην πιθανῶς Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Εἰς τὸν σωρείτην, ὅμως, τῶν μεγάλων αὐτῶν ζητημάτων, προέχει τὸ ὑπέρτατον ἁπάντων τοῦ χειμαζομένου Ἔθνους πρόβλημα, ἡ διαλυμαινομένη θανασίμως μέρη ἰδιαίτατα τῆς χώρας ληστανταρσία. Εἰς τοιαύτην τινὰ ἔχει παραδοθῆ ἕρμαιον ὁ ἄοπλος Σαμιακὸς Λαός. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἀλλαχόθεν διεξετραγῳδήσαμεν πολλάκις τὴν Σαμιακὴν κόλασιν, παρὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις παραδόξως οὐδέποτε συνεκινήθη δεόντως, καίτοι ἔβλεπε συνεχιζομένην ἐν τῇ νήσῳ τὴν καταστροφήν, καίτοι ἤκουε τοὺς ἐχθροὺς διασαλπίζοντας URBI ET ORBI τὸν νησιώτην τοῦτον συμμοριτισμὸν ὡς ἐπιχείρημα ὑπὲρ δῆθεν γνησίου αὐτόχθονος τοιούτου. Ὁ πρὸ ἡμερῶν 12κις καταδικασθεὶς εἰς θάνατον Νικολαρούδης, ἀπολογούμενος, ὡμολόγησεν ὅτι τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα διέταξε τὸν ἐπίτροπόν του ἐν Σάμῳ Ἰκάριον Σαλᾶν πάσῃ θυσίᾳ νὰ διατηρήσῃ τὸν συμμοριτικὸν πρότυπον τῆς Σάμου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐπισκέπτας τῆς νήσου Ἀμερικανοὺς ἐνεποίησεν ἐντύπωσιν τὸ θλιβερὸν φαινόμενον τοῦτο. Ἐν τούτοις, ἡ Κυβέρνησις ἐπέδειξεν μέχρι τοῦδε ἀνερμήνευτον ὀλιγωρίαν πρὸς τὸν σφαδάζοντα ὑπὸ τὸ πέλμα ὀλιγαρίθμου συμμοριτισμοῦ Σαμιακὸν Λαόν, ἀποφυγοῦσα ἐξετάσῃ τὰ αἴτια τῆς ἀενάου ἀλλαγῆς στρατιωτικῶν ἡγητόρων, τὰ αἴτια τῆς κάμψεως πολυαρίθμων κρατικῶν δυνάμεων κατέναντι εὐαρίθμων ληστανταρτικῶν ὁμάδων. Κοιλάς κλαυθμῶνος κατέστη ἡ ἄλλοτε ἐπίζηλος Σαμιακὴ Ἡγεμονία, λιμώττων καὶ ρακένδυτος ὁ ἄλλοτε περιούσιος Σαμιακὸς Λαός, ὁ δὶς μόνον κατὰ τὴν προαιώνιον ἔνδοξον ἱστορίαν του δυστυχήσας, ἐκ τῶν ἀπανθρώπων ὠμοτήτων τοῦ Περικλέους, ἐξ οὗ καὶ ἡ παροιμία «τὰ Σαμίων ἐποπτεύεις» ἐκ τῆς ἐρημώσεως τῆς νήσου κατὰ τὸν μέσον αἰῶνα καὶ σήμερον τὸ τρίτον ἐκ τῶν γνωστῶν θηριωδιῶν τῆς ληστανταρσίας. Ἀπελπίσας ὁ Σαμιακὸς Λαὸς διὰ τὰ μέχρι τοῦδε ἀβληχρὰ προστατευτικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ζητεῖ σήμερον ἄλλο τι παρ’ αὐτῆς ἢ ὅπλα ὅπως ἀμυνθῇ ἐπὶ τέλους διὰ τῶν ἰδίων χειρῶν του. Οἱ τὰ ταῦτα ἐπαΐοντες ὑποδεικνύουσι τὸν τοιοῦτον ἐξοπλισμὸν ὡς μέτρον τελεσφόρον καὶ σωτήριον, δι’ ὃ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ἀνυπερθέτως νὰ προβῇ πρὸ τοῖς ἄλλοις καὶ εἰς τὸ ἀνώσιμον τοῦτο μέτρον. Ἡ λύτρωσις τῆς Σάμου ἐκ τῆς ληστανταρτικῆς στυγὸς ἀνάγκη νὰ ἐπέλθῃ ὡς τάχιστα, διότι ἡ οἰκονομικὴ ἐξαθλίωσις τοῦ Σαμιακοῦ Λαοῦ θὰ ὑπάρξῃ ὁλοσχερής, ἐὰν καὶ ὁ τρυγητὸς τοῦ ἔτους τούτου ματαιωθῇ ἐκ τῆς ληστανταρσίας. Τοιαύτη δέ τις οἰκονομικὴ ἐξόντωσις ἑνὸς Λαοῦ, εὐδαίμονος καθ’ ὅλην σχεδὸν τὴν μακραίωνα ἱστορίαν του, θὰ ἀπετέλει αὐτόχρημα ἐθνικὸν ἔμβλημα, διότι ὁ σαμιακὸς λαὸς διὰ τῆς τοιαύτης ἐγκαταλείψεώς του ὑφίσταται μίαν CAPITIS DEMINUTI-ΟΝΕΝ ἀντεθνικωτάτην καὶ ἐναντίαν πρὸς πᾶσαν ἰδέαν ἐθνικῆς δικαιοσύνης, ἰσοπολιτείας καὶ ἰσονομίας. Τοιοῦτον ἱστορικὸν ἔγκλημα θὰ ἀπετέλει τρίπτυχον εἰδεχθὲς μετὰ τοῦ ἐθνικοῦ ἀνοσιουργήματος τοῦ Περικλέους κατὰ τῶν ὁμοφύλων του Σαμίων καὶ τῆς ἐκ πειρατῶν μεσαιωνικῆς ἐρημώσεως τῆς νήσου. Παρὰ τὰς διαμαρτυρίας μου καὶ τὰς αἰτιάσεις μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἀνηκούστους συμφορὰς τοῦ ἐντολέως μου Σαμιακοῦ Λαοῦ, δὲν θὰ ἀρνηθῶ ψῆφον ὑπὲρ αὐτῆς, ἀποδεχόμενος ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ παύσῃ κωφεύουσα εἰς τὰς ἐπικλήσεις ἑνὸς Λαοῦ τραγικῶς ἀναξιοπαθοῦντος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἰλικρινῶς σέβῃ τὴν μνήμην τοῦ ἐκδημήσαντος εἰς Κύριον τέως Προέδρου της, τὸ ἰδεωδέστερον καὶ ψυχωφελέστερον μνημόσυνον ὑπὲρ αὐτοῦ θὰ ἀπετέλει ἡ ταχίστη λύτρωσις τῆς δυσμοίρου γενετείρας του τῆς παρούσης συμφορᾶς της καὶ τῆς σοβούσης παντελοῦς καταστροφῆς της. (Χειροκροτήματα).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ε. Κουλουμβάκης ὑπέβαλεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἑξῆς δήλωσιν: «Πρὸς τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Φρονῶν ὅτι, διὰ τὴν αὐστηρὰν τήρησιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος κατὰ τὰ ρητὰ κείμενα τοῦ Συντάγματός μας καὶ τὰς ἁπανταχοῦ δεσποζούσας εὐρυτέρας αὐτοῦ ἐννοίας, ἐπιβάλλεται ἰδιαίτατα ὁ Πρωθυπουργὸς μιᾶς Κυβερνήσεως νὰ εἶναι μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι δὲ καὶ ἐξαιρέτως τοῦτο ἐπιβάλλεται λειτουργούσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἀφοῦ πᾶσα συνταγματικὴ διατύπωσις εἶναι, κατὰ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν δημοκρατικήν, μονομερὴς πρᾶξις τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καθ’ ὅσον καὶ πάντως θὰ ἐπηρεάσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς Πρωθυπουργὸς διωρισμένος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ὅστις μήτε εἰς παρεξήγησιν πρέπει νὰ ἐκτεθῇ, διὰ νὰ εἶναι σταθερώτερος ὁ Βασιλικὸς Θρόνος καὶ διὰ νὰ λειτουργῇ ἀσφαλέστερον καὶ σκοπιμώτερον τὸ Πολίτευμα ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Δηλῶ, ὅτι ἀρνοῦμαι ψῆφον εἰς Κυβέρνησιν ὑπὸ Πρωθυπουργὸν ἐξωκοινοβουλευτικόν, ὡς συμβαίνει τοῦτο τώρα ὑπὸ τὸν κ. Ἀλέξ. Διομήδην. Καὶ πρέπει, ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω, νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ παράνομος δρᾶσις «Κυβερνητικοῦ Συντονιστικοῦ Συμβουλίου», ἡ παράνομος ἐξουσιοδότησις εἰς ὁμάδας βουλευτῶν πρὸς νομοθέτησιν, ἑπομένως ἐν γένει ἡ ἔκδοσις τῶν ἀνηκούστως καλουμένων «ἀναγκαστικῶν νόμων». Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἰουλίου 1949.

ΕΥΣΤΡ. Γ. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ

Βουλευτὴς Ἀθηνῶν». Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον.

§164Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὴν πολιτικὴν τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τὴν καθώρισεν ὁ ἀρχηγὸς αὐτοῦ. Ἐγὼ λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ εἴπω, μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτήν, ὀλίγα σημαντικὰ διὰ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως. Ὁ Στρατός μας, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, βαίνει ἀπὸ ἐπιτυχίας εἰς ἐπιτυχίαν. Ἡ Πελοπόννησος, χάρις εἰς τὴν δρᾶσιν τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ στρατηγοῦ Πετζοπούλου, σχεδὸν ἐκκαθαρίσθη. Δὲν παραλείπω, βέβαια, καὶ τὴν δρᾶσιν τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν παραγόντων.

§165Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Τοῦ στρατηγοῦ Πετζοπούλου καὶ τοῦ διοικητοῦ τῆς 9ης Μεραρχίας.

§166Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐξεκαθαρίσθη ἡ Πελοπόννησος καὶ εἶναι γνωστὴ ἡ χρονολογία ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ ἐκκαθάρισίς της. Ἐπίσης, μὲ γοργὸν ρυθμόν, προχωρεῖ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς Στερεᾶς Ἑλλάδος. Πιστεύομεν καὶ ἐλπίζομεν ὅτι μὲ τὸν ρυθμὸν αὐτὸν θὰ κατωρθώσωμεν ὥστε ὁ συμμοριτισμὸς νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπ’ ὅλην σχεδὸν τὴν χώραν μας, ἀλλὰ δὲν δύναται κανεὶς ἀπὸ τώρα νὰ πιστοποιήσῃ ὅτι, δι’ ἐφέτος τοὐλάχιστον, ἡ κατάστασις θὰ τακτοποιηθῇ ὁριστικῶς. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγός μου προέβλεψε τὴν στρατιωτικὴν κατάστασιν καὶ συνέστησε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τοῦτο, ὅτι χρειάζεται αὔξησις τοῦ στρατεύματος μαζὶ μὲ τὴν αὔξησιν τοῦ πυρός, διότι ἡ αὔξησις τοῦ πυρὸς σημαίνει ὅτι θὰ τὴν χειρίζωνται οἱ ἴδιοι ἄνθρωποι. Βεβαίως, τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν δὲν ἀπολείπεται ἡ ὄρεξις δι’ ἡρωϊκὰ πολεμικὰ κατορθώματα, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι ἀνάγκη καὶ προβλέπομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τερματισθῇ ὁ ἀγὼν ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μποροῦν νὰ τὸν ἐνισχύσουν ὥστε νὰ τελειώσῃ ἐφέτος. Πρέπει, συνεπῶς, νὰ τὸ σκεφθῶμεν, νὰ τὸ μελετήσωμεν καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν. Ἡ αὔξησις τοῦ Στρατοῦ εἶναι ζήτημα σωστικὸν διὰ τὴν χώραν μας καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος θὰ πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιμείνῃ.

§167Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Συμμερίζομαι ἀπολύτως τὰς ἀπόψεις σας.

§168Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, κύριοι βουλευταί, ὅστις χωρὶς νὰ θέλω βραβεῖα εὑρεσιτεχνίας ἢ χωρὶς νὰ ἐπιζητῶ νὰ θεωρηθῶ ὅτι προμαντεύω, ὅπως ἔκανα τὸ 1947, ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο μεγάλων Κομμάτων Λαϊκῶν–Φιλελευθέρων, ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἀγορεύσας διὰ μακρῶν, εἶχα ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς κινήσεις τοῦ Γράμμου, ἐλέχθησαν μάλιστα βαρεῖαι κατηγορίαι κατ’ ἐμοῦ καὶ εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τεθῶ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοῦ ἀπαγγείλῃ καὶ κατηγορίαν δι’ ὅσα εἶπον. Τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἐπέμεινα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀρχιστρατηγίας. Ὑπῆρξα ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος τὸ ἐτόνισα.

§169Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ (Ὑπουργ. Ναυτικῶν). Ὄχι ὁ πρῶτος.

§170Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Φρονῶ ὅτι ὑπῆρξα ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἐτόνισε τοῦτο πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κ. Στράτον. Ὅτι ἂν δὲν προχωρῇ γοργῶς ὁ Στρατὸς πρὸς τὰ ἐμπρός, δὲν εἶναι ὅτι τοῦ ὑπολείπεται ἡ ἀνδρεία, ἀλλὰ ἡ ἑνιαία διοίκησις. Ἐνθυμοῦμαι τότε, ὅταν ἐγένετο ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῆς Ἀραχώβης, ὅτι εὑρισκόμην ἐκεῖ καὶ ἐπληροφορούμην ὅτι ἡ Ἀράχωβα εἶχε πέσει. Ἔσπευσα τροχάδην, ἔφθασα ἐδῶ καὶ ἐκάλεσα εἰς ἰδιαιτέραν συζήτησιν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κ. Στράτον καί τινας τῶν βουλευτῶν, καθὼς ἐπίσης καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἐπιτελείου. Διεξήχθη δὲ ἐνώπιόν μου ἡ ἑξῆς συζήτησις. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ σταλῇ ἐνίσχυσις ἑνὸς τάγματος, τὸ Ἐπιτελεῖον συνεφώνησε καὶ ἐζητήθη ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὶ θέσιν εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν καθαρὰν διοίκησιν τοῦ Στρατεύματος;

§171Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Καὶ ποίαν θέσιν εἴχατε σεῖς εἰς στρατιωτικὴν σύσκεψιν; Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν λάθη.

§172Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀρχηγὲ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Ἐγὼ δὲν εἶχα θέσιν. Ἐγὼ ἤμην διαβάτης. Μετέφερον πληροφορίας καὶ ἔδιδον μίαν συμβουλήν. Νομίζετε ὅτι παρὰ τύποις εὑρισκόμενος ἔκανα κακό;

§173Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Εἴπατε ὅτι σεῖς, συνάδελφοι βουλευταὶ καὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἐπιτελείου συνήρχεσθε καὶ συνεσκέπτεσθε.

§174Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἴσως κακῶς τὸ διετύπωσα, ὥστε νὰ σᾶς δώσω τὴν εὐχέρειαν νὰ μοῦ ἀπαντήσετε. Εἶπον τοῦτο ὅτι ὅταν ἠρχόμην ἀπὸ τὴν Ναύπακτον καὶ εἶδον τὴν κατάστασιν, ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω τὸ Ἐπιτελεῖον, τὸ ὁποῖον μοῦ εἶπεν ὅτι ἔχει γνῶσιν τῆς καταστάσεως. Ἔσπευσα κατόπιν νὰ συναντήσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὅταν τὸν εἶδον, εἶδον προσερχομένους ἐκεῖ καὶ ἄλλους συναδέλφους, καθὼς καὶ ἀξιωματικούς τινας τοῦ Ἐπιτελείου. Ἕως ἐδῶ βλέπετε λάθος;

§175Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Βλέπω λάθος.

§176Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σεῖς εἶσθε στρατιωτικός. Γνωρίζετε ἀπὸ τὴν παγκόσμιον ἱστορίαν νὰ ὑπάρχῃ Στρατὸς διεξάγων πόλεμον ἄνευ ἀρχηγοῦ; Τὴν ἔλλειψιν αὐτὴν τὴν εἶχε διαπιστώσει καὶ ὁ μακαρίτης Σοφούλης.

§177Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἔστω, πρῶτος ὁ κ. Λεονάρδος καὶ ἔπειτα ὁ Σοφούλης.

§178Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω, κύριε Ὑπουργέ, καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἔκανα καλά; Ἐγὼ ἐπληροφορήθην ὅτι τμῆμα στρατιωτικῶν ἐκινδύνευε, ἔσπευσα νὰ τὸ ἀναφέρω εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ ἐκεῖ βρῆκα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔγινε ἡ ἑξῆς συζήτησις. Νὰ ἀποσταλῇ ἕνα τάγμα. Ἡ συζήτησις αὐτὴ ἐγένετο μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, Ἐπιτελαρχῶν καὶ τῶν βουλευτῶν. Περίμενε ὁ ἀτυχὴς συνταγματάρχης ἕνα τάγμα καὶ ἔπρεπε νὰ φθάσῃ ἀστραπιαίως, ἂν εἴχαμε ἀεροπλάνα θὰ εἶχε τελειώσει ἀμέσως ἡ μάχη. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγένετο ἡ συζήτησις, πρέπει νὰ πάῃ, δὲν πρέπει, καὶ ἐν τέλει κατωρθώθη νὰ φύγῃ ἕνα τάγμα καὶ ἐσώθη ὁ συνταγματάρχης. Ὁ Στρατός, κύριοι, θέλει ἕνα, ἕνας νὰ διατάσσῃ, τότε μόνον σώζεται ἡ κατάστασις, ἀλλοίμονον ὅταν διατάσσουν πολλοί. Μ’ αὐτὰ θέλω νὰ εἴπω, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αἱ σημεριναὶ ἐπιτυχίαι τοῦ Στρατεύματος ὀφείλονται εἰς τὴν ἑνιαίαν Διοίκησιν, εἰς τὸ ὅτι εἷς διεξάγει τὰς ἐπιχειρήσεις καὶ οἱ ἄλλοι ὑπακούουν. Εἶναι εὐτυχὲς σύμπτωμα ὅτι ὁ διατάσσων ἔχει τὴν πεῖραν τοῦ πολέμου 1940–41 καὶ ἐπιβάλλει τὴν πειθαρχίαν εἰς τοὺς στρατιώτας. Καὶ ἄλλοτε παρετήρησα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον ὀφείλεται ἀπεριόριστος ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους, δι’ ὅσα μέχρι σήμερον ἐπιτελοῦνται καὶ ὅτι πρέπει νὰ παρέχεται εἰς αὐτὸν ἀπεριόριστος δικαιοδοσία, νὰ ἐκλέγῃ τοὺς συνεργάτας του καὶ ἀκόμη νὰ ἀπομακρύνῃ τῆς ὑπηρεσίας των ὅσους νομίζει καλόν. Ἔχω, ὅμως, μίαν ἀντίρρησιν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀπομάκρυνσιν ὡρισμένων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν ἐσχάτως καὶ οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν καὶ αὐτοὶ κατὰ πολύ, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἤδη διοικούντων τὸ Στράτευμα, εἰς τὴν δόξαν τῆς Ἑλλάδος. Εἷς ἕνα ἀξιωματικόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπενεμήθη ὁ Πολεμικὸς Σταυρὸς Πρώτης Τάξεως, διότι διέσπασε τὸν Γράμμον διὰ τῆς ἀνδρείας του, διότι κατὰ τὴν κρίσιν ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Α.Σ.Σ. ἐφήρμοσε σχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀρχιστρατήγου συνέταξαν μετὰ μεθοδικότητος, καὶ κατὰ τὴν κρίσιν ἄλλων ἐπολέμησεν γενναιότατα, καὶ κατὰ τὴν κρίσιν ἑτέρων διέσπασε τὴν γραμμὴν τοῦ Γράμμου, ἐν τούτοις ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπεμακρύνθη καὶ τοῦ ἐδόθη προχθὲς ἡ ἐντολὴ νὰ πάῃ σπίτι του. Ὑπῆρξεν καὶ ἄλλος ταξίαρχος, ὁ ὁποῖος ἐξυμνήθη ἰδιαιτέρως διὰ τὴν ἀντίστασίν που εἰς τὰς ...... (δὲν ἠκούσθη) .... καὶ ἔφυγε καὶ αὐτός. Ὑπῆρξε καὶ τρίτος, ὁ ὁποῖος ἠγωνίσθη εἰς τὴν Κόνιτσαν καὶ ἀπεμακρύνθη καὶ αὐτός. Ὁ εἷς ἦτο ὁ ὑποστράτηγος Ἀντωνόπουλος, ὁ ἄλλος δὲ ὁ ταξίαρχος Εὐαγγελίου, ὁ τρίτος δὲ λέγεται Παπανικολάου, ἀξιωματικοὶ ἔντιμοι, γεμᾶτοι παράσημα.

§179Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Νομίζω ὅτι βλάπτετε αὐτοὺς τούτους τοὺς ἀξιωματικοὺς μνημονεύων τὰ ὀνόματά των αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ ἀξιωματικοὶ κρίνονται ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ οὐχὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Δεύτερον, θὰ ἐπεθύμουν νὰ σᾶς παρατηρήσω ὅτι τοὺς βλάπτετε καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Ἡ ἀπόφασις δὲν εἶναι τελεσίδικος, διότι, σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, ἔχουν δικαίωμα νὰ ζητήσουν ὅπως ἡ περίπτωσίς των ἀναπεμφθῇ εἰς τὸ Α.Σ.Σ., ὡς ἔχει ἤδη ἀνακοπῆ ἡ περίπτωσις τινῶν ἐξ αὐτῶν, οἵτινες ἐζήτησαν τοῦτο. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ προβαίνετε εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν κρίσεων εἰς ἃς προέβητε, οὔτε ἁρμοδιότητα ἔχομεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνωμεν ποῖος ἀξιωματικὸς εἶναι κατάλληλος νὰ προαχθῇ ἢ νὰ ἀποστρατευθῇ, οὔτε νομίζω ὅτι ὠφελεῖτε οὕτω τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ ὠφελήσετε. Τοὺς ἐξυμνεῖτε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοὺς κάμνετε κακόν.

§180Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εἶμαι ἀπόστρατος ἀξιωματικός, κατὰ συνέπειαν πιστεύσατέ με ὅτι δὲν ἔχω ἐγὼ ἀνάγκην, ἀλλ’ ὅ,τι πράττω τὸ πράττω πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Στρατοῦ, διότι κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅταν ἀξιωματικοὶ μὲ τοιαύτην δρᾶσιν ἀπομακρύνωνται, δὲν νομίζετε ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι σήμερον μάχονται καὶ οἱ ὁποῖοι ἴσως θὰ ἤθελον νὰ παραπονεθοῦν, θὰ φοβηθοῦν νὰ προβοῦν εἰς τοῦτο, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἔχουν τὴν ἰδίαν τύχην; Λοιπόν, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὡμίλησα διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς. Δὲν ἔκαμα καὶ μεγάλον κακὸν νὰ τοὺς ὀνομάσω διότι εἶναι γνωστοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ καὶ δὲν ἔκαμα καμμίαν παρατυπίαν νὰ τοὺς ἀναφέρω. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι προεκάλεσα τὴν ἰδικήν σας διαμαρτυρίαν, ἀλλὰ..... (δὲν ἠκούσθη)....

§181Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν εὐθυκρισίαν τῶν ἀπαρτιζόντων τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἐὰν βάσει νέων στοιχείων, πεισθῇ ὅτι πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ προηγουμένην ἀπόφασιν, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, διότι πιστεύω εἰς τὴν ἐντιμότητά των, ὅτι θὰ τὸ πράξῃ· ἐὰν δὲν τὸ πράξῃ, αὐτὸ θὰ σημαίνῃ ὅτι δὲν ἐπείσθη.

§182Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ Α.Σ.Σ. ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ ἴδια πρόσωπα;

§183Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Βεβαίως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ματαίως ἀγωνίζεται.

§184Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, δυνατότης ἀνωτέρου τινὸς δικαστοῦ. Ὅταν ἀνήκῃ εἷς εἰς τὸν ἀνώτατον βαθμόν, θὰ κριθῇ ἁπλῶς ἀπὸ τοὺς ἀρχαιοτέρους του τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ. Οἱ ὑποστράτηγοι κρίνονται ἀπὸ τοὺς ἀντιστρατήγους. Οἱ ἀνθυπολοχαγοὶ δύνανται νὰ προσφεύγουν εἰς τὸ Δευτεροβάθμιον Συμβούλιον, οἱ στρατηγοὶ δὲν εἶναι νοητὸν νὰ προσφεύγουν οὔτε κἂν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας. Ἅπαντες οἱ ὁποῖοι καταλαμβάνουν τὸ ἀξίωμα τοῦ ἀνωτέρου, κρίνονται ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ἐλαχίστους πλέον, οἱ ὁποῖοι ἀπαρτίζουν τὸν κύκλον τῶν ἔτι ἀνωτέρων των ἅπαξ, κρίνονται δὲ ἐν συνεχείᾳ τῆς πρώτης βάσει νέων στοιχείων.

§185Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐδοκιμάσατε μίαν ἱερὰν ἀγανάκτησιν ὅταν ὁ κ. συνάδελφος, ἀρχόμενος ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπεν ὅτι ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὸ Στράτευμα ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι προσήνεγκον ὑπηρεσίας καὶ ὅτι αὐτὸ θὰ ἀπετέλει ἓν πλῆγμα δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μάχονται αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι βλέπουν συναδέλφους των τυγχάνοντας αὐτῆς τῆς κακῆς μεταχειρίσεως. Τοῦ ἀπαντήσατε τότε ὅτι ὑπάρχει τὸ Α.Σ.Σ. Σᾶς ἠρώτησα ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται τοῦτο καὶ μοῦ εἴπατε ἀπὸ τοὺς ἰδίους καὶ προσεθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν. Ὅταν πρόκειται, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ κρίνουν τὰ ἴδια πρόσωπα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν διάφορον γνώμην; Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτήν, εἶναι ἔργον ἐντελῶς ἄσκοπον.

§186Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Ἐθνικοφρόνων, ἀλλὰ αὐτὸ ἠμποροῦσα νὰ τὸ εἴπω καὶ ἐγώ. Ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς. Ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος μαζί σας, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ πολεμισταὶ καὶ δὴ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς πατρίδος, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν μᾶς ἔδωσαν τὴν νίκην, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε τὴν λύσιν τοῦ ὅτι ἂν ἀδικοῦνται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο δικαστήριον νὰ τοὺς κρίνῃ καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι ὁ ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ.....

§187Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Νὰ κρίνῃ διὰ τῆς γνώμης του, ὄχι διὰ τῆς ἀποφάσεώς του.

§188Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καθ’ ὃν χρόνον ὑπάρχει ἕνα Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον κρίνει τοὺς πάντας, νομίζω ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος νὰ κριθοῦν ἀξιωματικοί, νομίζοντες ὅτι ἀδικοῦνται. Μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον τρέφομεν πρὸς τὸν ἀρχιστράτηγον, δὲν ἠμποροῦμε παρὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπεράνω παντὸς εἶναι ὁ ἑλληνικὸς Λαός, ὁ ὁποῖος δὲν ταπεινώνει τοὺς νικητάς.

§189Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Νομίζω ὅτι ἐξεγείρεσθε χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀντικείμενον περὶ τούτου. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ καὶ σᾶς τὸ δηλώνω ἀπολύτως προθύμως, ὅτι καὶ ὁ ἀρχιστράτηγος καὶ οἱ ἡγέται τοῦ Στρατοῦ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἀμφισβητοῦν τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὅπως κρίνῃ τοὺς πάντας, ἀπὸ τοῦ ἀρχιστρατήγου μέχρι τοῦ τελευταίου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλὰ ἕτερον ἑκάτερον. Νὰ κρίνωμεν δυνάμεθα, δὲν δυνάμεθα ὅμως νὰ ὑποκατασταθῶμεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἄν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νομίζῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πράττει ὀρθῶς τὸ καθῆκον της, ἔναντι τῆς ἀνωτάτης ἡγεσίας τοῦ Στρατοῦ, θὰ καταψηφίσῃ τὴν Κυβέρνησιν. Ἄν ἡ Κυβέρνησις, ἐπίσης, νομίσῃ ὅτι ἡ ἀνωτάτη ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ δὲν πράττει καλῶς τὸ καθῆκον της, ἁπλούστατα θὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τῆς ἡγεσίας τοῦ Στρατοῦ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι ὀρθῶς πράττει τὸ καθῆκον της ἡ ἀνωτάτη ἡγεσία. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι θὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὰ δικαιώματά της καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν ἀποφάσεων διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι φύσει καὶ θέσει προωρισμένη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ κρίνουν, δηλαδὴ τοὺς ἀτομικοὺς φακέλλους τῶν στρατιωτικῶν. Θὰ ἦτο δυνατόν, μετὰ τὴν κρίσιν τοῦ Α.Σ.Σ., νὰ παραπέμψωμεν τὰς ὑποθέσεις τὰς κρινομένας ὑπὸ τοῦ Α. Σ.Σ., εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν;

§190Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διατὶ δὲν τοὺς ἐπιτρέψατε νὰ καταφύγουν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας;

§191Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ οὔτε εἰς τοὺς τύπους, οὔτε εἰς τὴν οὐσίαν. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ ποῖος εἶναι ὁ καλύτερος στρατιωτικός. Λέγει, ὁ κ. συνάδελφος, διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς τρεῖς, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως εἶναι ἀξιωματικοὶ προσενεγκόντες ὑψίστας εἰς τὸ Ἔθνος ὑπηρεσίας, τὸ παραδέχομαι ἀνεπιφυλάκτως καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ μήπως τὸ Α.Σ.Σ., λαβὸν τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβε, δὲν ἀνεγνώρισε τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας ἔχουν προσφέρει; Τὸ Α. Σ.Σ. ἐτάχθη νὰ συγκρίνῃ καὶ ὄχι ἁπλῶς νὰ κρίνῃ. Ἔπρεπε νὰ ἐπιλέξῃ μεταξὺ 10 στρατηγῶν τοὺς 3.

§192Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ.....

§193Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐφ’ ὅσον ἀνακινῆτε ἕνα θέμα τόσον σοβαρόν, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ δώσω ἀπάντησιν ὁπωσδήποτε παρατεταμένην. Τὸ Α.Σ.Σ., λοιπόν, δὲν τάσσεται, προκειμένου περὶ στρατιωτικῶν, ἁπλῶς νὰ κρίνῃ, ἀλλὰ τάσσεται προκειμένου περὶ ἀνωτάτων βαθμῶν νὰ συγκρίνῃ, πρέπει νὰ ἐπιλέξῃ μεταξὺ ἀξίων. Οἱ παραμεριζόμενοι εἶναι ἐπίσης ἄξιοι. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐπιλογή, διότι, ὅπως γνωρίζετε, πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Σ. ποῖος θὰ ἔχῃ σειρὰν νὰ προαχθῇ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐκ μέρους τοῦ Α.Σ.Σ., ὅλους τοὺς κατ’ ἀρχὴν προσενεγκόντας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἔθνος ὑποστρατήγους νὰ τοὺς ἐντάξῃ εἰς τὸν πίνακα τῶν προακτέων εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου; Ἄλλη εἶναι ἡ κρίσις ἑνὸς ἀξιωματικοῦ κατέχοντος τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου καὶ ἄλλη εἶναι ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀξιωματικοῦ πρέπει νὰ κάνῃ τὸ Α.Σ. Σ., ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ἔχων σειρὰν προσεχοῦς προαγωγῆς εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου, κρίνεται ἐκ νέου. Λοιπόν, οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκρίθησαν παραβληθέντες πρὸς ἄλλους καὶ τὸ Α.Σ.Σ. ἐνόμισε, βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα εἶχεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προκριθοῦν ἄλλοι ἀντ’ αὐτῶν. Αὐτὸ δὲν ἐσήμαινε μείωσιν τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Δὲν θέλω νὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν οὐσίαν.

§194Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡ οὐσία ἐνδιαφέρει, κύριε Ὑπουργέ.

§195Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω ὅτι οὔτε σεῖς, οὔτε ἐγὼ κἂν δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κρίνωμεν τὴν οὐσίαν. Μὴ κινῆτε τὴν κεφαλὴν μὲ τόσην αὐτονόητον ἄνεσιν, διότι δὲν γνωρίζετε τὰ προβλήματα, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ γνωρίζετε οὔτε σεῖς, οὔτε ἐγώ, ποῖος εἶναι ἱκανὸς νὰ διοικήσῃ μίαν μεραρχίαν. Μόνον ἐκεῖνοι, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῶν ὁποίων ἔχουν ὑπηρετήσει οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί, εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνουν εἰς ὅλας αὐτῶν τὰς λεπτομερείας καὶ πλευρὰς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς καὶ ἐγώ, οἱ ὁποῖοι δὲν διοικοῦμε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς κρίνωμεν.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄλλως ἐτέθη τὸ θέμα ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον.

§197Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρ.). Ἐπεξηγῶ λοιπὸν καὶ πάλιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον. Τὸ Α.Σ.Σ., προκειμένου περὶ ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, δὲν κρίνει μὲ ἀπόλυτον κριτήριον ἀξίας, διότι τὸ ἀπόλυτον κριτήριον ἀξίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ ὑπὲρ ὅλων αὐτῶν τοὺς ὁποίους ἐμνημονεύσατε, ἀλλὰ κρίνει ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς σχετικοῦ κριτηρίου ἀξίας. Συνέκρινε καὶ ἀπεφάνθη καθ’ ὃν τρόπον ἀπεφάνθη. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡμεῖς τὴν δυνατότητα ἢ τὸ δικαίωμα, διότι τὸ νομικὸν δικαίωμα τὸ ἔχομεν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὸ ἠθικὸν δικαίωμα, νὰ κρίνωμεν ἂν ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ὑπῆρξεν ὀρθὴ ἢ ὄχι. Ὁπωσδήποτε ἡ ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἐλήφθη, θὰ ἐξετασθῇ καὶ πάλιν ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Σ. εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ παρακαλῶ νὰ πιστεύσετε ὅτι ἀξίζει ἡ ἐμπιστοσύνη αὐτὴ πρὸς τὸ Α.Σ.Σ. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἂν τὸ Α.Σ.Σ., ἐπὶ τῇ βάσει νέων στοιχείων, τὰ ὁποῖα θὰ προσαχθοῦν, πεισθῇ ὅτι πρέπει νὰ ἀνακαλέσῃ ἢ νὰ μεταβάλῃ ἀπόφασιν, ἀναφερομένην εἰς οἱονδήποτε ἐκ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος ἀξιωματικῶν, θὰ τὴν μεταβάλῃ μὲ ἀπόλυτον συνείδησιν ὅτι πράττει τὸ καθῆκον του, διότι δὲν ὑπάρχει οὔτε πεῖσμα εἰς τὴν περίπτωσιν, οὔτε προκατάληψις, ὑπάρχει ἀντικειμενικὴ κρίσις, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ ὑποπέσῃ εἰς πλάνην, ἀλλὰ δὲν ἐπηρεάζεται ποτὲ ἀπὸ κακὰς διαθέσεις καὶ προκαταλήψεις.

§198Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναγνωρίζω τὸ δύσκολον τῆς θέσεώς σας καὶ ἐπειδὴ ἠξεύρω τὸν χαρακτῆρα, τὸν τίμιον καὶ εἰλικρινῆ καὶ πατριωτικὸν χαρακτῆρα σας, ἔχω πεποίθησιν ὅτι ἂν σεῖς ἐνεργῶς θελήσετε νὰ λάβετε μέρος κατὰ τὴν συζήτησιν εἰς τὸν Συμβούλιον, ὅταν ὑποβληθῇ τὸ ἐρώτημα τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς συζητήσεως αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θίξετε ἀξιωματικοὺς ἀδικουμένους καὶ προσενεγκόντας μεγάλας ὑπηρεσίας.

§199Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Στρατιωτ.). Δὲν ἔχω τὴν δικαιοδοσίαν αὐτήν, βάσει τῶν νόμων.

§200Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύγκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐκάνατε καὶ τὴν ὁποίαν ἀναφέρατε εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τόσον χονδρὰ τὰ πράγματα, τόσον χονδροκομμένα δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι συνέπεσε νὰ ὑπηρετήσωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν Στρατὸν καὶ νὰ γνωρίζωμεν πρόσωπα καὶ πράγματα, ὥστε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ σᾶς ἀποδείξωμεν ὅτι ἐνῷ ὁ ἀξιωματικὸς ὁ φέρων τὸν Πολεμικὸν Σταυρὸν Πρώτης Τάξεως, διέσπασε τὴν γραμμὴν τοῦ Γράμμου, δώσας τὴν νίκην μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔκαμε ὅ,τι ἠμποροῦσε νὰ πράξῃ διὰ τὴν τύχην τοῦ τόπου αὐτοῦ, ὑπηρετοῦν εἰς τὸν Στρατὸν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν συνέπεσε, λόγῳ τῆς ἡλικίας των, νὰ πολεμήσουν. Νομίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προασπίσῃ τοιούτους ἀξιωματικοὺς ὅταν ἀδικοῦνται. Δὲν ξεύρω ἐὰν εἶναι παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, διότι ἤθελα νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ διὰ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Χωροφυλακῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπαντᾷ, δι’ αὐτὸ κρίνω καλύτερον νὰ τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ καταψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα συναινέσῃ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὴν 7ην μ.μ. τῆς σήμερον, ὁπότε θὰ ἐνεργηθῇ ψηφοφορία ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§202ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 7ην μ.μ. τῆς σήμερον μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως ψηφοφορίαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 2.05′ π.μ.)