1949.07.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 69η

Δευτέρα 4 Ἰουλίου 1949

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γαλενιανὸς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Προεδρεῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὗ ἀνακοινοῖ εἰς τὸ Σῶμα τὴν ἐπελθοῦσαν κυβερνητικὴν μεταβολήν.

§2Ε. ΓΑΛΕΝΙΑΝΟΣ (Γραμματεὺς). (Ἀναγινώσκει). «Ἐν Ἀθήναις τῇ 2 Ἰουλίου 1949 Πρὸς Τὸν Κύριον Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων. Κύριε Πρόεδρε, Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω Ὑμᾶς, ὅπως εὐαρεστούμενος ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ Διατάγματος ὑπὸ χρονολογίαν 30 Ἰουνίου 1949 εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Ἀντιπροέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ Ἄνευ Χαρτοφυλακίου κ. Ἀλεξάνδρου Διομήδους. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος, τῆς αὐτῆς χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὰς παραιτήσεις τῶν Ὑπουργῶν κ.κ. Κωνστ. Τσαλδάρη ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Σοφοκλ. Βενιζέλου ἄνευ Χαρτοφυλακίου καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐργασίας, Παναγ. Κανελλοπούλου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, Γεωργίου Μελᾶ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, Φωκίωνος Ζαΐμη ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, Κωνσταντίνου Ρέντη ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, Κωνσταντίνου Τσάτσου ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας, Στεφάνου Στεφανοπούλου ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, Δημητρίου Χέλμη ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, Γεωργίου Μαύρου ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Σταύρου Νικολαΐδη ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, Πάνου Χατζηπάνου ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν, Ἐμμανουὴλ Παπαδογιάννη ἐπὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, Δημητρίου Βουρδουμπᾶ ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ., Χρήστου Γουλοπούλου ἐπὶ τῆς Γεωργίας, Κωνσταντίνου Ροδοπούλου ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς, Κωνσταντίνου Καραμανλῆ ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, Εὐαγγέλου Ἀβέρωφ ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν, Ἐμμανουὴλ Μαρινάκη ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, Γερασίμου Βασιλειάδη ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, Ἀριστείδου Πρωτοπαπαδάκη ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, Κωνσταντίνου Κορόζου Ὑπουργοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος, Ἐμμανουὴλ Λουλακάκη Ὑπουργοῦ ἄνευ Χαρτοφυλακίου ἀσκοῦντος καθήκοντα Ὑφυπουργοῦ παρὰ Πρωθυπουργῷ, Βασιλείου Στεφανοπούλου Ὑπουργοῦ Ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ἀσκοῦντος καθήκοντα Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Μιχαὴλ Αἰλιανοῦ Ὑπουργοῦ Ἄνευ Χαρτοφυλακίου, ἀσκοῦντος καθήκοντα Ὑφυπουργοῦ Τύπου καὶ Πληροφοριῶν. Ὁμοίως δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς ἰδίας χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὰς παραιτήσεις τῶν Ὑφυπουργῶν Γενικῶν Διοικητῶν κ. Νικ. Παναγιωτοπούλου Θρᾴκης καὶ κ. Χριστοδούλου Ρίζου Ἠπείρου. Ὡσαύτως δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὸν κ. Ἀλέξανδρον Διομήδην, πρῶτον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Κωνσταντῖνον Τσαλδάρην καὶ δεύτερον Ἀντιπρόεδρον αὐτῆς καὶ Ὑπουργὸν Ἄνευ Χαρτοφυλακίου τὸν κ. Σοφοκλῆ Βενιζέλον. Ὁμοίως δι’ ἑτέρου Διατάγματος τῆς αὐτῆς χρονολογίας εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ὑπουργούς, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν κ. Παναγιώτην Κανελλόπουλον, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν κ. Γεώργ. Μελᾶν, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Φωκ. Ζαΐμην, ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως τὸν κ. Κωνστ. Ρέντην, ἐπὶ τῶν Θρησκευμάτων καὶ Ἐθνικῆς Παιδείας τὸν κ. Κωνστ. Τσάτσον, ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ τὸν κ. Στέφ. Στεφανόπουλον, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Δημήτρ. Χέλμην, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸν κ. Γεώργιον Μαῦρον, εἰς ὃν ἀνετέθη προσωρινῶς ἡ ἄσκησις τῶν καθηκόντων Ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ, ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων τὸν κ. Σταῦρον Νικολαΐδην, ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν τὸν κ. Πᾶνον Χατζηπᾶνον, ἐπὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως τὸν κ. Ἐμμαν. Παπαδογιάννην, ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ. τὸν κ. Δημήτρ. Βουρδουμπᾶν, ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὸν κ. Χρῖστον Γουλόπουλον, ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς τὸν κ. Κωνστ. Ροδόπουλον, ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας τὸν κ. Κωνστ. Καραμανλῆν, ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ Διανομῶν τὸν κ. Εὐάγγ. Ἀβέρωφ, ἐπὶ τῆς Ἐργασίας τὸν κ. Ἐμμαν. Λουλακάκην, ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὸν κ. Γεράσ. Βασιλειάδην, ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸν κ. Ἐμμαν. Μαρινάκην, ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας τὸν κ. Ἀριστ. Πρωτοπαπαδάκην, Ὑπουργὸν ἄνευ Χαρτοφυλακίου εἰς ὃν ἀνετέθη ἡ ἄσκησις τῶν καθηκόντων Ὑφυπουργοῦ Τύπου καὶ Πληροφοριῶν τὸν κ. Μιχ. Αἰλιανὸν, Ὑπουργὸν ἄνευ Χαρτοφυλακίου εἰς ὃν ἀνετέθη ἡ ἄσκησις καθηκόντων Ὑφυπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Βασίλ. Στεφανόπουλον καὶ Ὑπουργὸν Γεν. Διοικητὴν Βορείου Ἑλλάδος τὸν κ. Κωνσταντῖνον Κορόζον. Δεχθῆτε, Ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου.

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τῇ σημερινῇ μεγάλῃ ἑορτῇ τῆς Ἀνεξαρτησίας τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν μετέβημεν μετὰ τοῦ Προεδρείου εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Πρεσβείαν ἵνα ἐκφράσωμεν τὰ συγχαρητήρια τοῦ Σώματος. Ὁ κ. Πρεσβευτὴς εὐχαριστεῖ θερμότατα τὸ Σῶμα διὰ τὰς εὐχὰς αὐτοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Παρακαλῶ ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσητε νὰ ἀποστείλω ἐκ μέρους τοῦ Σώματος πρὸς τὸν Πρόεδρον κ. Τροῦμαν καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον τὸ ἀκόλουθον συγχαρητήριον τηλεγράφημα. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Ἐν Ἀθήναις τῇ 4 Ἰουλίου 1949 Πρὸς Τὴν Α. Ε. Τὸν Πρόεδρον ΤΡΟΥΜΑΝ καὶ τὸ ΚΟΓΚΡΕΣΣΟΝ Οὐάσιγκτων Ἡ Δʹ τῶν Ἑλλήνων Ἐθνοσυνέλευσις δι’ ἐμοῦ ὑποβάλλει Ὑμῖν τὰς πλέον θερμὰς καὶ εἰλικρινεῖς εὐχὰς της ἐπὶ τῇ Ἐθνικῇ Ὑμῶν Ἀνεξαρτησίᾳ. Εὔχεται ἡ Ἑλλὰς τὸ Ὑπέροχον Ἀμερικανικὸν Ἔθνος νὰ εὐημερῇ ἐσαεὶ διὰ τὴν πρόοδον καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς Ἀνθρωπότητος ἵνα καὶ ἡ ἐπὶ ἐννέα τώρα ἔτη μαχομένη παρὰ τὸ πλευρόν Σας τόσον γενναίως Πατρὶς μας, ἴδῃ τὴν ποθητὴν εἰρήνην καὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν δικαίων πόθων της.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ

Πρόεδρος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων.

§4ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα! Μάλιστα! (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§6ΑΛΕΞ. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρόεδρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, οἱ πρῶτοι πρὸς ὑμᾶς ἀπευθυνόμενοι λόγοι τοῦ νέου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προσήκει ν’ ἀναφέρωνται εἰς τὸν ἐκλιπόντα Πρωθυπουργὸν Θεμιστοκλῆ Σοφούλην. Θαυμαστὸς ὡς φυσιογνωμία ἠθικὴ καὶ πνευματική, ὑπῆρξεν ἐπίσης θαυμαστὸς ὡς φυσιογνωμία πολιτικὴ τῆς τελευταίας τεσσαρακονταετίας, θαυμαστὸς διὰ τὸ ἦθος του, τὴν ἀκλόνητον προσήλωσιν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἰδέαν, τὴν πίστιν του εἰς τὴν ἐλευθερίαν, ἡ ἀναγνώρισις καὶ ὁ σεβασμὸς τῆς ὁποίας ἐπιτρέπει τόν, ἐκτὸς δογματικῆς ἀκαμψίας, ἀνταγωνισμὸν τῶν ἰδεῶν καὶ τὴν ἑκάστοτε ἐξέλιξιν ἀναλόγως τῶν κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν ἀναγκῶν. Πῶς ἠδύνατο ἄλλωστε νὰ ἦτο διάφορος ἡ σκέψις ἀνδρός, τροφίμου τῶν κλασσικῶν γραμμάτων, εἰς ἃ ἐνετρύφα μέχρι τῶν τελευταίων του ἡμερῶν ἀφιερώσαντος δὲ τὸν μακρόν του βίον εἰς ὑπηρεσίαν τῆς Ἑλληνικῆς πατρίδος, συνυφασμένης μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας; Γενναῖος τὴν ψυχὴν ὅσον καὶ ἄφοβος, ἐδέχετο τοὺς ἀγῶνας ὡς τὶ αὐτονόητον. Οἱ παλαιότεροι δὲν λησμονοῦν τὴν ἐντύπωσιν ποὺ ἄφιναν οἱ ἀγορεύσεις του. Ἡ ἐντέλεια τῆς μορφῆς, δὲν ἀφήνει τίποτε ἀπὸ τὴν δύναμιν τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ τὴν δριμύτητα τῆς ἐπιθέσεως. Αἱ ὑπηρεσίαι του πρὸς τὴν πατρίδα, ἰδίως κατὰ τοὺς ἐσχάτους χρόνους, ὑπῆρξαν σημαντικαί. Μὲ ὅλον τὸ βάρος τοῦ κύρους του, ἐτόνωσε τὸ φρόνημα, ἐνίσχυσε τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους, ἐνεψύχωσε τοὺς μαχομένους καὶ ἐνέπνευσε νέαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ μέλλον τῆς φυλῆς. Ἡ ἱστορία θὰ τιμήσῃ τὸν Θεμιστοκλῆ Σοφούλην. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κ. Τσαλδάρης, ἔχει τὸν λόγον.

§8Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτερικῶν). Εἰς ἐμὲ ὡς Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συνεργασθέντα μὲ τὸν ἀείμνηστον Θεμ. Σοφούλην, ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ ἐνώπιον Ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι. Ἡ χρονικὴ περίοδος, τὴν ὁποίαν συνεργαζόμενοι διηνύσαμεν, περίοδος πλήρης ἱστορικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ παραμείνουν ἀνεξίτηλα εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν τελευταίων ἐτῶν τῆς Πατρίδος, ὅπως εἶχον τὴν ἀφορμήν, ἀποχαιρετῶν τὸν ἀείμνηστον Θεμ. Σοφούλην, ἐπὶ τοῦ τάφου του, νὰ εἴπω, θὰ ἀποτελέσῃ περίοδον ἱστορικῆς σημασίας, περίοδον ἡ ὁποία ἀποδεικνύει πῶς Ἀρχηγοὶ δύο Κομμάτων, θεωρουμένων ἀντιπάλων, ἑνοῦνται κατὰ τὴν κοινὴν μάχην ἐναντίον κοινοῦ ἐχθροῦ. Ἡ διετία αὐτὴ ἀπέδειξε περιτράνως ποῖα ἦσαν τὰ συναισθήματα καὶ αἱ σκέψεις αἱ ὁποῖαι καθωδήγουν ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς του τὸν Θεμ. Σοφούλην εἰς τὸν πολιτικόν του βίον. Ὡς νεαρὸς ἀκόμη ἐπιστήμων ἐγκατέλειψε τὰ πάντα καὶ σπουδὰς καὶ μελέτας, διὰ νὰ τρέξῃ πρὸς τὴν γενέτειράν του ἵνα ἐκεῖθεν ἐκκινήσῃ πρὸς τὸν δρόμον του μὲ ἐλεύθερα πλέον τὰ πτερὰ τῆς ἀγαπητῆς αὐτοῦ Πατρίδος. Ἐνθυμοῦμαι μὲ ὅλως ἰδιαιτέραν συγκίνησιν ὅτι ἡ μοῖρα ἐπεφύλαξεν εἰς ἐμὲ ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ προνόμιον νὰ συνεργασθῶ μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ διετίαν, διὰ τὸν κοινὸν ἡμῶν σκοπόν, ἀλλὰ καὶ 2–3 ὥρας πρὸ τοῦ θανάτου του νὰ ἔχω τὴν τελευταίαν συνεργασίαν μετὰ τοῦ ἀειμνήστου Πρωθυπουργοῦ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν ὅτι μέχρι τῆς τελευταίας αὐτοῦ στιγμῆς ἀντιμετώπισεν ὁ Θ. Σοφούλης, Πρόεδρος τότε τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς κατὰ τρόπον εὐθύν, κατὰ τρόπον εἰλικρινῆ, κατὰ τρόπον δυνάμενον πραγματικῶς νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν θέσιν ἡ ὁποία τῆς ἀνήκει. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξιστορήσωμεν ἐντεῦθεν, ἐὰν πλάναι ἐχώρισαν ἡμᾶς κατὰ τὸ παρελθὸν στάδιον τῆς πολιτικῆς ζωῆς. Αἱ πλάναι αὐταὶ ὑπῆρξαν πάντοτε ἀνθρώπιναι, ἐπεζητήσαμεν δὲ νὰ τὰς συγκαλύψωμεν ὁσάκις εὑρέθημεν πρὸ τοῦ κινδύνου τῆς Πατρίδος. Θὰ ἤθελον μόνον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐξάρω τὴν μνήμην τοῦ ἀοιδήμου πολιτικοῦ ἀνδρὸς καὶ νὰ τὸν ἀποχαιρετήσω μὲ τὸν σεβασμὸν ἐκεῖνον, μὲ τὸν ὁποῖον οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἐδίδασκον τὴν πολιτικὴν ἀγωγὴν εἰς τοὺς νεωτέρους των καὶ ὑπεχρέουν τούτους νὰ ἀποκαλύπτωνται πρὸ τῶν γεροντοτέρων. Ἀπετέλει ἡ πρᾶξις αὕτη τότε διὰ τοὺς νεωτέρους τῶν Ἑλλήνων πρὸς τοὺς ἔχοντας τὸ προβάδισμα τῆς ἡλικίας οὐχὶ τυπικὸν σεβασμόν, ἀλλὰ σεβασμόν, ὁ ὁποῖος ὠφείλετο εἰς τὴν πεῖραν καὶ εἰς τὴν γνῶσιν τὴν ὁποίαν οὗτοι ἐξεπροσώπουν, ἀνωτέραν καὶ ἀσυγκρίτως πολυτιμοτέραν τῆς γνώσεως τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπουν οἱ νεώτεροι. Μὲ τὸ συναίσθημα αὐτὸ συνειργάσθην καὶ μὲ τὸ συναίσθημα αὐτὸ ἀποχαιρετῶ καὶ σήμερον τὸν ἀείμνηστον πολιτικὸν ἄνδρα (χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἀπένειμεν ἤδη τὰς κεκανονισμένας τιμὰς εἰς τὸν ἐκλιπόντα Ἐθνικὸν ἡγέτην, ὁ ὁποῖος ἔπεσεν ἀγωνιζόμενος εἰς τὰς ἐπάλξεις τῆς Πατρίδος. Καλεῖται σήμερον παραλλήλως ἡ Βουλὴ νὰ ἀποτίσῃ τὸν φόρον τιμῆς πρὸς τὸν σεβάσμιον πολιτικὸν ἄνδρα. Διότι ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης ἀπὸ τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐξεκίνησεν καὶ διεμορφώθη εἰς πολιτικὴν προσωπικότητα, ἡ ὁποία ἐπανειλημμένως ἐκλήθη νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας της εἰς τὴν κινδυνεύουσαν Πατρίδα. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἔδειξεν ὅλα τὰ χαρίσματα, μὲ τὰ ὁποῖα ἦτο προικισμένος καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ λησμονήσῃ τὴν διάβασίν του ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ πέραν τούτου δικαίωμα καὶ καθῆκον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἶναι νὰ ἐκφράσῃ τὴν βαθεῖαν του θλῖψιν διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ Ἀρχηγοῦ του. Διότι ἀπετέλει τίτλον τιμῆς διὰ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, ἀφοῦ μέσα εἰς ὡραίους καὶ ἡρωϊκοὺς ἀγῶνας, χάρις εἰς τοὺς ὁποίους κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος του, ἦλθεν ἐκεῖθεν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅπου ἐφοίτησε διὰ ἀναδειχθῇ προσωπικότης διεθνοῦς κύρους. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἐκλιπὼν Ἀρχηγός μας εἶχε τὴν εὔνοιαν τῆς μοίρας νὰ κληθῇ εἰς δύο κρισίμους στιγμὰς τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας νὰ ἀναλάβῃ τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι θὰ εἶσθε σύμφωνοι ὅτι τὸ καθῆκον αὐτὸ τὸ ἐξεπλήρωσεν καὶ δικαίως ἔτυχεν τῆς ἐπιδοκιμασίας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἔθνους. Δὲν θὰ λησμονήσῃ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὴν μεγάλην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν προσέφερεν ὅταν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1945, διότι χάρις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἔγιναν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 31 Μαρτίου καὶ οὕτω ἐτέθη τέρμα καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν πολιτειακὴν ἐκκρεμότητα τῆς χώρας. Οὐδεὶς Ἕλλην ἐπίσης θὰ λησμονήσῃ ὅταν ἐσωτερικαὶ καὶ ἐξωτερικαὶ ἀνάγκαι ἐπέβαλον τὴν ἀνάληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων, παρ’ ὅλον τὸ βάρος τῶν ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἐπὶ τῶν ὤμων του, μὲ ὅλην τὴν ὁρμὴν καὶ τὴν ζωὴν τὴν ὁποίαν οὔτε ἕνας νέος δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐπιδείξῃ, ὅτι ὡς νέος Ρήγας Φερραῖος ἔδωσε τὸ σύνθημα τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, χάρις εἰς τὸν ὁποῖον σήμερον ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ὁδὸν τῆς νίκης καὶ τοῦ θριάμβου. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναμφισβήτητον τὸ προνόμιον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων νὰ ὑπερηφανεύεται διὰ τὴν προσωπικότητα τοῦ ἐκλιπόντος Ἀρχηγοῦ του. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης μετέφρασεν εἰς τὴν πρᾶξιν τὸν προορισμὸν τοῦ πολιτικοῦ ἡγέτου, ὁ ὁποῖος, ὅταν καλῆται εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας παραμερίζει κάθε κομματικὸν συμφέρον καὶ ἀφοσιώνεται εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος καὶ ἐν ἀνάγκῃ θυσιάζεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ καθήκοντος. Καὶ νομίζω ὅτι ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης τὸ διπλοῦν αὐτὸ χρέος τὸ ἐξεπλήρωσεν εἰς τὸ ἀκέραιον. Ἐγώ, ὁ ὁποῖος καλοῦμαι νὰ τὸν διαδεχθῶ εἰς τὴν Ἀρχηγίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔχω πλήρη συνείδησιν καὶ τοῦ κενοῦ τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφήνει καὶ τῆς μεγάλης εὐθύνης, τὴν ὁποίαν ἐπωμίζομαι. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καὶ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§12Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Τῶν ἐπιφανῶν καὶ ἀξίων ἀνδρῶν ὁ ἔπαινος τιμᾶ, κύριοι συνάδελφοι, τοὺς ἐπαινοῦντας. Ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἐπαινοῦσα σήμερον τὸν ἀείμνηστον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ Πρόεδρον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως Θεμιστοκλῆ Σοφούλην, αἴρεται εἰς τὸ ὕψος τῆς μνήμης του. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ μεγάλη ἀποστολή, ποία εἶναι καὶ ἡ μετὰ θάνατον μεγάλη ἀποστολὴ καὶ χρησιμότης τῶν ἀξίων καὶ ἐπιφανῶν ἀνδρῶν. Βοηθεῖ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐπιζώντων. Καὶ τὸ πᾶν εἰς τὴν ζωήν, κύριοι συνάδελφοι, ἢ σχεδὸν τὸ πᾶν, εἶναι τὸ ἐπίπεδον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἱστάμεθα. Οἱ αὐτοὶ ἄνθρωποι γίνονται καλλίτεροι ἢ χειρότεροι ἀναλόγως τοῦ ἐπιπέδου εἰς τὸ ὁποῖον ζοῦν καὶ κινοῦνται. Σήμερον ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐξυψοῦται καὶ τὴν ἐξύψωσιν αὐτὴν ὀφείλομεν εἰς τὸν Θεμιστοκλῆ Σοφούλην. Σκεπτόμενοι αὐτόν, ὁμιλοῦντες περὶ αὐτοῦ, ἀτενίζοντες τὴν βιολογικῶς βεβαίως ἐκλιποῦσαν ἀλλ’ ἠθικῶς ζῶσαν μορφὴν τοῦ Θεμιστοκλέους Σοφούλη, ἀνυψούμεθα. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε μία ἐξέχουσα φυσιογνωμία, ὑπῆρξε μορφὴ συνδυάζουσα κατὰ τρόπον ἀρχαιοπρεπῶς κλασσικὸν τὸν αἰσθητικῶς καλλιεργημένον νοῦν, τὸν εὐγενῆ καὶ γενναῖον ἀγωνιστήν, τὸν σώφρονα καὶ μάλιστα σοφὸν πολιτικὸν ἄνδρα, τὸν ἄμεμπτον, ἔντιμον καὶ ἀπέριττον πολίτην τοῦ ἄστεως, τὸν ἀριστοκράτην τῆς σκέψεως, τοῦ ἤθους καὶ τοῦ λόγου καὶ τὸν ἁπλοῦν καλὸν ἄνθρωπον. Ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κλίνω ἐνώπιόν του τὸ γόνυ μὲ εὐλάβειαν. Καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ μαχομένου ἕλληνος στρατιώτου πρὸς τὸν ἐκλιπόντα μεγάλον συμπαραστάτην του. Ἡ σκιὰ τοῦ Θεμιστοκλέους Σοφούλη, εὐεργετικὴ καὶ δι’ ἡμᾶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ δροσίζῃ τὰ ἡλιοκαμένα μέτωπα τῶν ἡρώων μας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οἱ πολιτικοὶ ἀγῶνες ἐμπνέονται ἀπὸ τὰ ἐπίκαιρα θέματα. Ὁ θάνατος, δημιουργεῖ τὴν ἀπόστασιν, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἱστορικὴν ἐκτίμησιν τῆς προσωπικότητος. Ἡ ἐγγύτης ὁδηγεῖ εἰς τὴν θέαν τῶν δένδρων. Ἡ ἀπόστασις ἐπιτρέπει τὴν θέαν τοῦ δάσους. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης ὑπῆρξεν ἐθνικὴ μορφή. Ἀνήκει εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, τῆς μεγαλουργίας τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε κορυφαῖος συνεργάτης καὶ ἀπόστολος. Ἡ αὐτόνομος δρᾶσις του συμπίπτει μὲ τὴν ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος τοῦ δημοσίου βίου του. Μὲ τὴν ἀρχήν, ὅταν ἡγήθη τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἀγῶνος τῆς ἡρωϊκῆς νήσου του. Μὲ τὸ τέλος, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἡγεσίαν τῶν Φιλελευθέρων. Εἶναι φυσικὸν νὰ ὑφίστανται, διὰ τὰς ἡμέρας μας, ἐπίμαχα κεφάλαια τῆς πολιτείας του. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία μεγάλη πρᾶξις, ἡ ὁποία ἔχει συγκεντρώσει τὴν πάνδημον ἀναγνώρισιν καὶ ἡ ὁποία θὰ ἀποτελέσῃ, διὰ τὴν ἱστορίαν, τὸν μέγιστον τίτλον του. Εἶναι ἡ ἐμπνευσμένη ἡγεσία τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῆς προδοσίας τοῦ κομμουνισμοῦ. Καὶ ὑπῆρξεν εὔνοια τῶν θεῶν ἡ εὐθανασία του. Ἡ εὐθεῖα μετάβασις ἀπὸ τὴν ἔπαλξιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Αἰωνιότητα. Ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα, τὸ ὁποῖον ἐλάμπρυναν οἱ ἐξαίρετοι λόγοι του, οἱ ὁποῖοι θὰ παραμείνουν ὑπόδειγμα εὐγενοῦς ὕφους, τοῦ ἀπευθύνομεν τὸν χαιρετισμὸν τῶν ἀντιπάλων του. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§16Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὁ θάνατος τοῦ Θεμιστοκλέους Σοφούλη ἐπλήρωσε πένθους καὶ τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Βουλήν. Ἀπέθανεν ὡς στρατιώτης ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τοῦ καθήκοντος, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ καθῆκον ἐπέβαλλεν πολλὰς ὑποχρεώσεις καὶ πολλὰς εὐθύνας. Ἐὰν τὰ ἔτη ἐβάρυναν τὸ σῶμα του, ἡ ψυχή του ἔμενεν ἀκμαία καὶ ἄκαμπτος ἔναντι τῶν κινδύνων, οἵα ὑπῆρξεν ἀπὸ τῆς νεότητός του καὶ ἀτάραχος καὶ ψύχραιμος ἔναντι τῶν ἀντιξόων περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἑκάστοτε ἀντιμετώπισεν, ἰδιότητες χρήσιμοι δι’ ἕνα ἡγέτην ὑπὸ ἀνωμάλους συνθήκας οἷαι αἱ σημεριναί. Ἡ Διεθνὴς Κοινὴ Γνώμη τὸν περιέβαλε μὲ ἐμπιστοσύνην ὡς Κυβερνήτην τῆς Ἑλλάδος, πρᾶγμα ἐπίσης ὠφέλιμον διὰ τὴν Χώραν μας, ἥτις ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν εἶχε συκοφαντηθῆ. Ὡς πολιτικὸς ἡγέτης καὶ ὡς κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ ὑπῆρξεν ὑποδειγματικὸς καὶ ὡς Κυβερνήτης ἐπιδέξιος. Ἡ Βουλὴ καὶ τὸ Ἔθνος θὰ διατηρήσουν αἰωνίαν τὴν μνήμην του. Ἐκφράζομεν τὰ συλλυπητήριά μας πρὸς τὴν Οἰκογένειάν του, πρὸς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διὰ τὴν ἀπώλειαν τοῦ Ἀρχηγοῦ του καὶ πρὸς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα Σάμον, τὴν ὁποίαν τόσον ἐτίμησε καὶ παρὰ τῆς ὁποίας τόσον ἐτιμήθη.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος κ. Ν. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§18Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἔζησεν ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης λευκὸς καὶ ἀπέθανεν λευκός. Δὲν ἀπέθανεν ὅπως ἀποθνήσκουν ὅλοι οἱ κοινοὶ ἄνθρωποι. Ηὐνοήθη ἀπὸ τὴν τύχην, ηὐνοήθη ἀπὸ τοὺς θεοὺς καὶ ἔσβυσε κυριολεκτικῶς καθ’ ἣν ὥραν ἐμάχετο τὴν μάχην τῆς Ἑλλάδος. Ἔζησεν ἱστάμενος ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἐπάλξεων μέχρι καὶ τῆς ὑστάτης του πνοῆς. Οἱ ἀγῶνες τοῦ Θεμιστοκλέους Σοφούλη, οἱ ὁποῖοι ἀρχίζουν ἀφ’ ἧς οὗτος αὐτοβούλως καὶ μόνος του ἀνεπέτασσε τὴν σημαίαν τῆς ἐθνικῆς ἐπαναστάσεως εἰς τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα, τὴν Σάμον, οἱ ἀγῶνες ἐκεῖνοι συνεχίζονται ἀπὸ τὸν ἐκλιπόντα μέχρι καὶ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγκαταλείπει τὸν πρόσκαιρον αὐτὸν κόσμον διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὸν κόσμον τῆς ἀθανασίας. Ἡμεῖς ἔχομεν μίαν ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν, ὡς ἐκπρόσωποι τοῦ ἀγωνισθέντος κατὰ τὴν σκληρὰν κατοχὴν Ἔθνους, νὰ ἐξάρωμεν τὴν ἐκλίπουσαν πολιτικὴν φυσιογνωμίαν του διὰ τὴν συνδρομήν, τὴν ὁποίαν μᾶς παρέσχε. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ ἐὰν εἴπω, ὅτι ὁ ἐκλιπὼν Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀπετέλεσε δι’ ἡμᾶς μίαν ὄασιν κατὰ τὰς χαλεπὰς ἡμέρας τοῦ ἀγῶνος μας. Ἐτάχθη ἀνεπιφύλακτα παρὰ τὸ ἀγωνιζόμενον τότε τμῆμα τοῦ Ἔθνους καὶ ἔδωσεν εἰς ἡμᾶς τὴν δυνατότητα νὰ παλαίσωμεν τελεσφόρως κατὰ τοῦ ἐπιβουλευομένου τὴν ἐθνικήν μας ἀνεξαρτησίαν. Ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, προερχομένου ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν Ἀντίστασιν, ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἐκλιπόντος καὶ τὴν ἰδιαιτέραν αὐτοῦ πατρίδα τὰς πλέον ἐγκαρδίους ἡμῶν εὐχὰς ὅπως ἡ ψυχὴ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ μαχητοῦ Θεμιστοκλῆ Σοφούλη ἀναπαύεται ἐν Κυρίοις, ὅπως ἁρμόζει εἰς τοὺς καλῶς ἀθλήσαντας ἐν τῷ προσκαίρῳ τούτῳ κόσμῳ (χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§20Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου Πρωθυπουργοῦ καὶ ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ, διερμηνεύουν ἀπολύτως τὰ αἰσθήματα τῆς Βουλῆς, ἀναφορικῶς πρὸς τὸν ἐκλιπόντα ἀείμνηστον πολιτικὸν ἄνδρα, Θεμιστοκλῆ Σοφούλην. Συμμετέχομεν ὁλοψύχως τοῦ πένθους τῶν φίλων του καὶ συμμεριζόμεθα τὴν ἀντίληψιν περὶ τῶν πολλαπλῶν προσόντων καὶ ἀρετῶν, τοῦ ὄντως ὑπερόχου αὐτοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, διεκρίνετο ἰδιαιτέρως διὰ τὴν εὐρυμάθειάν του, ἡ ὁποία τοῦ ἐπέτρεπε νὰ ἀφομοιώνῃ ἀμέσως, πᾶν ὅ,τι ὑπέπιπτεν εἰς τὴν ἀντίληψίν του. Διεκρίνετο διὰ τὸ πολιτικόν του ἦθος, διὰ τὴν σταθερότητα εἰς τὰ πολιτικὰ καὶ πολιτειακά του φρονήματα, διὰ τὴν πολιτικήν του εὐπρέπειαν καὶ διὰ τὴν ἁβρότητα πρὸς τοὺς πολιτικούς του ἀντιπάλους, ὡς μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ διαπιστώσωμεν πολλάκις. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, διεκρίνετο διὰ τὴν ὡραιολογίαν του. Πράγματι οἱ λόγοι του ἐνῷ ἦσαν πεπυκνωμένοι εἰς ἐννοίας, εἶχον πλήρη σαφήνειαν. Ἐχειρίζετο ἄριστα τὸν λόγον, καὶ μὲ σχετικὴν πάντοτε δηκτικότητα ἐκεῖ ποὺ ἤθελε νὰ δείξῃ ἀλλὰ καὶ μὲ ἀνάλογον χιοῦμορ. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, εἶχε καὶ αὐτὸς τὰς ἀσθενεῖς του πλευρὰς καὶ τὰς ἀδυναμίας του, ὅπως εἶναι φυσικὸν καὶ ὑπῆρξε μία περίοδος τοῦ πολιτικοῦ μας βίου, μεταπελευθερωτικῶς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης, ἐπίστευσεν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ καὶ τῆς ἰδέας τῆς συνεννοήσεως πρὸς τὸν Κομμουνισμόν, ὡς λύσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δράματος. Ἡ πίστις του ὑπῆρξε τοιαύτη, ὥστε ἐκατηγορήθη ὡς συνοδοιπόρος παρέχων πολύτιμα ἐπιχειρήματα, διὰ τῶν δηλώσεών του εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἀνέλαβεν τὴν Πρωθυπουργίαν, ὁ σεμνὸς οὗτος πολιτικὸς ἀνήρ, μετεβλήθη εἰς ἕνα φλογερὸν ἀγωνιστὴν καὶ μαχητὴν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Ἐνίσχυσε πολλαπλῶς καὶ δι’ ὅλων του τῶν δυνάμεων τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγει τὸ Ἔθνος ἐναντίον τῶν κομμουνιστῶν. Μετέβαινεν συχνὰ εἰς τὸ μέτωπον καὶ ἠρέσκετο, παραμένων ἐκεῖ, νὰ ἀπολαμβάνῃ τὸν ἀέρα τοῦ ἀληθοῦς ἡρωϊσμοῦ τῶν στρατιωτῶν μας. Ὁ Θεμιστοκλῆς Σοφούλης διεκρίνετο διὰ τὴν ἀπέραντον ψυχραιμίαν του. Ἴσως ἐκεῖ, ὀφείλει τὸ μυστικὸν τῆς μακροζωίας του, ἀλλὰ καὶ τῆς πνευματικῆς του ἀλκῆς μέχρι τέλους. Ἡ συμμετοχὴ τοῦ Θεμιστοκλῆ Σοφούλη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἔδωσε καθολικὸν χαρακτῆρα εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους, καὶ κατέστησε τὴν Πατρίδα μας ἀδιάβλητον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀπὸ τὰς γνωστὰς κακοήθεις αἰτιάσεις περὶ μοναρχοφασισμοῦ καὶ τυραννίας. Ὡς Κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ καὶ Πρωθυπουργὸς ὑπηρέτησεν τὴν Πατρίδα του χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ μνήμη του θὰ παραμείνῃ ἀγήρως. (Χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸ αὐτὸ σχῆμα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν εὐρεῖαν βάσιν, συνεχίζει τὸ ἔργον της, τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ ὁποίου ἐχάραξαν αἱ προγενέστεραι προγραμματικαί της δηλώσεις. Τονίζει ἰδίᾳ ὅτι: Προβαίνει ἄνευ χρονοτριβῆς εἰς τὴν ἐφαρμογήν, τῶν ἐν τῷ πλαισίῳ τοῦ δόγματος TRUMAN καὶ τοῦ Σχεδίου MARSALL καταρτισθέντων ὀργανωτικῶν διὰ συγχρονισμένην λειτουργίαν τῆς διοικήσεως μέτρων. Παρακολουθεῖ μὲ ἔντονον προσοχὴν τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἐτησίου προγράμματος τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας. Ἡ κατὰ τοὺς δύο τελευταίους μῆνας ταχυτέρα ἐκτέλεσις καθυστερουμένων παραγγελιῶν τοῦ προγράμματος 48 –49, διὰ καταναλωτικὰ ἀγαθὰ ἀξίας δολ. 104 ἑκ., εἴτε ἀπ’ εὐθείας ἐκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἴτε ἐκ τῶν ἐπὶ τῶν Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν τραβηκτικῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑλλάδος, φανερώνει τὴν ὑψηλὴν ἀπορροφητικὴν ἱκανότητα τῆς Χώρας μας. Διὰ τῶν ἀφικνουμένων ἐντὸς βραχυτάτου χρόνου καταναλωτικῶν ἀγαθῶν, ἀσφαλίζεται καὶ ἄφθονος προσφορὰ εἰς τὴν κατανάλωσιν, μὲ τοὺς ἐντεῦθεν λογικῶς ἀναμενομένους ἀντικτύπους ἐπὶ τῶν τιμῶν, καὶ ἀποκτᾶται ἰσχυρὰ ποσότης ἀντιστοίχου δυνάμεως εἰς δραχμάς, ὑπερβαινούσης τὸ 1½ τρισεκ. Διὰ τούτων, καὶ ὑπὲρ τοῦ προϋπολογισμοῦ δημιουργεῖται μείζων ἄνεσις καὶ ἡ ἐκτέλεσις ἔργων, δι’ ὧν ἀναπτύσσεται ἐντελέστερον ἡ ἄρθρωσις τῆς οἰκονομίας μας, χωρεῖ ἀπροσκόπτως, ἰδίως εἰς τὰς ἀπαλλαγείσας τῆς ἀνταρσίας περιοχάς. Ἡ λειτουργία τοῦ προγράμματος 1949–50, ἀσφαλῶς θὰ εἶναι κανονικωτέρα, ἡ ἐνέργειά του δὲ ἐπὶ τῆς οἰκονομίας μας, θ’ ἀποβῇ ἐντεῦθεν ἀποτελεσματικωτέρα ἢ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἡ προοπτικὴ οὕτω καθίσταται λογικῶς εὐοίωνος διὰ τὸ μέλλον. Συνειδυία ἡ Κυβέρνησις τῆς ἱστορικῆς στιγμῆς ἣν διέρχεται ἡ Ἑλλάς, ἑνώνει, μαζὶ μὲ ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν κόσμον τὰς δυνάμεις της, εἰς κοινὸν μέτωπον κατὰ τοῦ ὑπούλου ἐχθροῦ. Ἡ καταπολέμησις τῆς ἀνταρσίας, ἐνεργουμένη μὲ συνεχῶς γοργότερον ρυθμόν, χάρις εἰς τὴν ὁλονὲν συντελουμένην πληρεστέραν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν, καὶ συνεχῶς ἀποτελεσματικωτέραν χρησιμοποίησιν αὐτῆς, καὶ ἰδίᾳ χάρις εἰς τὴν θαυμαστὴν εὐψυχίαν καὶ μαχητικότητα τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, αἵτινες ἀνανεώνουν τὰς λαμπροτέρας πολεμικὰς σελίδας τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, ἐπιτρέπουν τὴν βάσιμον ἐλπίδα, ὅτι βαίνομεν πρὸς ἐπιτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ἀγῶνος. Θ’ ἀνοίξῃ αὕτη εὐρεῖς ὁρίζοντας εἰρήνης καὶ τάξεως. Κράτος καὶ χώρα ὁλόκληρος, θὰ ἔχουν τὰ ψυχολογικὰ καὶ ὑλικὰ μέσα, ὅπως χωρήσουν μὲ πίστιν πρὸς τὴν ἠθικὴν καὶ πραγματικὴν ἀνασυγκρότησιν. Ἐγγυᾶται τοῦτο ὄχι μόνον ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ, ζητοῦντος νὰ ζήσῃ καὶ προοδεύσῃ, ἀλλὰ καὶ ἡ σύντονος ἐφαρμογὴ τοῦ σχεδίου Μάρσαλ, παρέχοντος τὴν γενναίαν ὑλικὴν βοήθειαν τοῦ Ἀμερικανικοῦ Λαοῦ. Χωρὶς ἐμπόδια θὰ κινῆται ἡ ἐφαρμογή του, ἐντὸς περιβάλλοντος τάξεως ὁλονὲν σταθεροποιουμένης καὶ οἰκονομίας, ἐργαζομένης καὶ παραγούσης ὑπὸ συνθήκας ἀσφαλείας καὶ ἀναγεννωμένης ἐμπιστοσύνης. Ἐπὶ τῶν δηλώσεων τούτων ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. (Ζωηρὰ Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου.

§24Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις καὶ ν’ ἀπαντήσωμεν αὔριον εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως.

§25Α. ΔΙΟΜΗΔΗΣ (Πρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀρχίσωμεν ἀπὸ σήμερον καὶ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν μέχρι τῆς 9ης ὁπότε λόγοι ἀνεξάρτητοι τῆς θελήσεώς μας ἐπιβάλλουν νὰ διακόψωμεν. Μέχρι τῆς ὥρας ὅμως ἐκείνης κρίνω σκόπιμον νὰ συνεχίσωμεν τὸ ἔργον μας.

§26Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς). Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν πεῖραν τῆς κοινοβουλευτικῆς μας τάξεως. Ἡ πρότασις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως γίνεται πάντοτε δεκτή.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν αἰτήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Δέχεται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα! Μάλιστα!

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 7.30′ μ.μ.)