1948.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21η

Τετάρτη 3 Νοεμβρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγου-

μένης συνεδριάσεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ὁ κ. Δ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§4Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνομαι τὸν σκεπτικισμὸν μὲ τὸν ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ παρακολουθεῖτε εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Σκεπτικισμὸν διὰ τὴν χρησιμότητα τῆς συζητήσεως καὶ διὰ τὴν σκοπιμότητα τῆς ἀγορεύσεως. Ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη παρὰ τὴν ὕπαρξιν δύο προτάσεων περὶ τερματισμοῦ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐθνικὴ ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ παρὰ τὰς δυσχερείας του παρὰ τὰς ἀντιδράσεις, τὰς συστηματικὰς ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουν χώραν εἶναι ἀνάγκη νὰ συντελεσθῇ καὶ ἀρτιωθῇ. Διότι αἱ ἀντιδράσεις, αἱ ὁποῖαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον παρεμβάλλονται, δὲν παρεμβάλλονται μόνον λόγῳ τῆς κρισιμότητος τῶν περιστάσεων, δὲν παρεμβάλλονται διότι πολλοὶ συνάδελφοι εὑρίσκονται εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ μαχομένου λαοῦ καὶ τοῦ μαχομένου στρατοῦ, ἀλλὰ ἀντιδράσεις γίνονται καὶ δι’ ἄλλην πολιτικὴν αἰτίαν. Καὶ ἂς σταματήσω εἰς αὐτὴν μόνον τὴν σκοπιμότητα διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω καὶ ἄλλας, τὰς ὁποίας δὲν θέλω, ἵνα μὴ διαρρήξω μόνος μου τοὺς ἀσκοὺς τοῦ Αἰόλου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος λοιπόν, καὶ ἐγὼ νὰ συμβάλω εἰς τὸ νὰ ὑπάρξῃ δυνατότης αὔριον μεθαύριον, ἐξ ἐνδεχομένης ἀναστολῆς ἢ ἀναβολῆς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ συμβάλω εἰς τὸ νὰ ὑπάρξῃ διαιώνισις εἰς τὴν χώραν ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν καὶ πολιτειακῶν θεμάτων, διαιώνισις ἡ ὁποία ἴσως νὰ ἐξυπηρετῇ συμφέροντα μερικῶν κακῶν Ἑλλήνων, ἐνῷ ἐξ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει συμφέρον οὔτε διὰ τὸν λαὸν οὔτε διὰ τὸν τόπον. Πρέπει ἐπὶ τέλους ὁ τόπος νὰ παύσῃ νὰ ἀσχολῆται μὲ τὰ συνταγματικὰ καὶ τὰ πολιτειακὰ θέματα καὶ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ ἐθνικὰ καὶ κοινωνικὰ θέματα, τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἔτι πλέον ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐπιβίωσίν μας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἄμυνάν μας. Καὶ ὅταν ἡ χώρα μας εὑρεθῇ ἐν μέσῳ μιᾶς νέας ἡνωμένης εὐρωπαϊκῆς οἰκογενείας, θὰ ἔχῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ πολλὰ ἄλλα, ἀλλὰ καὶ ἀναπροσαρμογὴν τῶν ἐθνικῶν της διεκδικήσεων τῶν ὁποίων δὲν δύναται μετὰ τόσας θυσίας νὰ ἀποστῇ. Κύριοι βουλευταί, εὑρίσκομαι ἀκριβῶς εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ φέρω καὶ ἐγὼ μίαν ἔργῳ ἀντίδρασιν εἰς τὸ πνεῦμα τῆς κοπώσεως καὶ τῆς ἀποσυνθέσεως, τὸ πνεῦμα τῆς ἀντιδράσεως καὶ τῆς ἀνατροπῆς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου καὶ ἀκόμη εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος διὰ τὸ ὁποῖον καὶ εὑρισκόμεθα ἐδῶ εἰδικώτερον. Διότι, βεβαίως, εἴμεθα νομοθέται, διότι βεβαίως, εἴμεθα μία Βουλή, ἀλλὰ εἴμεθα κυρίως —ἂν μὴ μόνον— Ἀναθεωρητικὴ Βουλή. Ὅστις ἐξ ἡμῶν τὸ λησμονεῖ αὐτὸ θὰ κάμῃ πολὺ καλὰ νὰ ἐρωτήσῃ τὴν συνείδησίν του, καὶ νὰ συμβουλευθῇ τὴν ἐντολὴν τῶν ψηφοφόρων του ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας εὑρίσκεται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἤδη, δι’ ὀλίγων θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς διετυπώθη ὡς ἄρθρον 10 εἰς τὸ Σχέδιον τῆς Συντακτικῆς Ἐπιτροπῆς, καλύπτει ὅλας ἐκείνας τὰς περιπτώσεις τῶν ἀναγκῶν τῶν συγχρόνων τοῦ θέματος ποὺ ἀφορᾷ. Καὶ δὲν εἶμαι βεβαίως ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θ’ ἀσχοληθῶ εἰς μίαν ἀτέρμονα καὶ λεπτολόγων θεωρητικὴν συζήτησιν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὰ περὶ ἐλευθερίας τοῦ τύπου ἀπὸ τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως καὶ ἀπὸ τοῦ 11ου ἄρθρου τῆς «Διακηρύξεως» αὐτῆς «Περὶ τῶν Δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου» ἔχουν σταθερὰν τὴν θέσιν των εἰς ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ Συντάγματα τοῦ 1844, τοῦ 1864, τοῦ 1911 καὶ τοῦ 1922 τὴν ἀναθεωρητικὴν προσπάθειαν καὶ τέλος εἰς τὰ Συντάγματα τοῦ 1925 καὶ 1927. Εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ συντάγματα αἱ περὶ ἐλευθεροτυπίας ἀρχαὶ τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως εὗρον τὴν ἀπήχησίν των καὶ ἐπὶ πλέον ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἐλευθερίας τῶν ὁποίων ἔχει ἀπόλυτον συνείδησιν καὶ ἀπόλυτον ἀντίληψιν καὶ πρὸς τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἀπόλυτον συμπάθειαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, Συνεπῶς δὲν πρόκειται, ἰδίᾳ αὐτὴν τὴν ἐποχήν, νὰ ἀσχοληθῶ τόσον μὲ τὴν ἀρχὴν τῆς χρησιμότητος καὶ ἀναγκαιότητος τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, ὅσον μὲ τὴν διατήρησιν τῶν ἄλλων ἐλευθεριῶν μας διὰ μέσου τῆς ὑγιοῦς ἀσκήσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, διότι ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνας κίνδυνος ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει κίνδυνος διὰ τὸν τύπον καὶ τὰς ἐλευθερίας του, ἀλλὰ διὰ τὰς ἄλλας ἐλευθερίας ἐκ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω δὲν θὰ μακρηγορήσω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου. Θὰ ἐπιμείνω μόνον ἐπὶ τεσσάρων σημείων, συντασσόμενος κατὰ τὰ λοιπὰ μὲ τὴν διατύπωσιν τὴν ὁποίαν εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως ἡ ἐπιτροπὴ μᾶς ἔδωσεν. Πρῶτον σημεῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐξαίρεσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις. Λέγει τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς: «ἐπιτρέπεται κατ’ ἐξαίρεσιν ἡ κατάσχεσις μετὰ τὴν δημοσίευσιν α) κατὰ τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας περιπτώσεις ἕνεκα προσβολῆς κατὰ τῆς Χριστιανικῆς θρησκείας ἢ ἕνεκεν ἀσέμνων δημοσιευμάτων προσβαλλόντων καταφανῶς τὴν δημ. αἰδὼ κλπ. κλπ. Ὑπάρχει κατατεθειμένη ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ μία τροπολογία τῶν κ.κ. Χατζηπάνου, Θεοφανοπούλου, Λουλακάκη, Θ. Τσάτσου, οἱ ὁποῖοι μετατρέπουν κάπως τὴν περίπτωσιν αὐτὴν τῆς ἐξαιρέσεως. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ εἴμεθα κατηγορηματικώτεροι. Θὰ ἤθελον ρητῶς καὶ σαφῶς νὰ ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις, κατ’ ἐξαίρεσιν βέβαια, ἀλλ’ εἰς πάσας τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένας περιπτώσεις καὶ ἰδιαιτέρως ἕνεκα τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται εἰς τὸ κείμενον τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἔκδοσιν τὴν μελλοντικὴν νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ ἔκδοσις οὔτε βέβαιος εἶμαι ὅτι θὰ γίνῃ ἰδίως ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, οὔτε δύναμαι νὰ προεικάσω αὐτὴν τόσον αὐστηρὰ ὅσον θὰ ἤθελον..... (δὲν ἠκούσθη).

§5Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος;

§6Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ναί! Θὰ ἤθελον νὰ δύναται νὰ περιλαμβάνῃ ὁ νόμος δηλαδὴ ὁ ἑκάστοτε συντεταγμένος νομοθέτης καὶ ἄλλας περιπτώσεις ὅσας ἑκάστοτε νομίζει. Νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας διανύομεν καὶ ἡ πρόβλεψις τῆς ἐξελίξεώς των, μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ θεσπίσωμεν τὴν ἀρχὴν αὐτήν.

§7Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τότε καταλήγετε εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου.

§8Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὄχι! Ἀλλὰ θέλω τὸν συντεταγμένον νομοθέτην ἐλεύθερον ὁσάκις ἀπειλεῖται ἡ ἐλευθερία τοῦ Λαοῦ δυνάμει καταχρήσεων τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, νὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐνεργῇ ὡς ἐπιβάλλεται καὶ νὰ μὴ κωλύεται ἀπὸ δυσκάμπτους συνταγματικὰς διατάξεις νὰ λαμβάνῃ θέσιν καὶ νὰ ἐπιβάλῃ κυρώσεις.

§9Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἰς τὰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἔχετε τὸ δικαίωμα τῆς ἀναστολῆς τῆς διατάξεως.

§10Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὄχι! Δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτὴν ἡ ὁποία διὰ γενικωτέρους λόγους διὰ κάθε Κυβέρνησιν, εἶναι ἄκρα λύσις, ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν ἁπλῶς τὸ δικαίωμα λήψεως νομοθετικῶν μέτρων. Ἕνα ἄλλο δεύτερον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω ἐπιφυλάξεις ὡς πρὸς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως, ἀφορᾷ τὸν χρόνον τῆς ἐνεργείας τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Λέγει δηλαδὴ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως «...... εἰς τὰς περιπτώσεις ταύτας ἐντὸς εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν ἀπὸ τῆς κατασχέσεως ὀφείλει ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον καὶ τοῦτο ἐντὸς ἑτέρων εἴκοσι τεσσάρων ὡρῶν ν’ ἀποφανθῇ..... κλπ.». Τὸ παλαιότερον κείμενον τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 νομίζω ὅτι εἶναι προσφυέστερον καὶ δίδει καλυτέραν λύσιν. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν ἐκείνην τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911.

§11Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θέλετε δηλαδὴ νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς 24 ὡρῶν, θὰ διαβάσῃ ὁ Εἰσαγγελεύς, θὰ κάμῃ τὴν πρότασιν, θὰ τὴν στείλῃ εἰς τὸ Συμβούλιον, θὰ τὴν διαβάσῃ ὁ Εἰσηγητής, θὰ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον καὶ θὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς κατασχέσεως. Τὸ νομίζετε τοῦτο δυνατόν;

§12Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ζητοῦμεν κινηματογραφικὴν ταχύτητα εἰς τὴν κίνησιν τῆς δικαιοσύνης, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα τόσον εὔθικτοι εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐλευθερίας, θὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι προθεσμία 48ωρος εἶναι πολὺ μεγάλη. Ὁ τύπος καὶ ἡ ἀξία του συνδέεται μὲ τὴν ταχύτητα τῶν ἐναλλασσομένων εἰδήσεων. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀξία τοῦ ὀνόματος ἐλευθερία τύπου, ὅπου ἐλλείπει ἡ ταχύτης τῆς ἐνημερώσεως τοῦ κοινοῦ. Ἄλλως τε ἔχομεν μακρὰν ἐφαρμογὴν χωρὶς νὰ ἀπολήγῃ ποτὲ αὕτη εἰς βάρος τῆς ἐλευθεροτυπίας. Τὸ τρίτον σημεῖον ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς κύρωσιν διὰ τὴν καθ’ ὑποτροπὴν κατάσχεσιν τοῦ ἐντύπου παρουσιάζει τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, τὴν δυνατότητα τῆς παύσεως. Δὲν εἶναι νέα κυρωτικὴ διάταξις αὕτη διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς καθ’ ὑποτροπὴν παραβάσεως. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ εἰς τὴν συνέλευσιν τοῦ 1922 ἡ Ἐπιτροπὴ βουλευτῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶχε προβῆ εἰς παρομοίαν πρότασιν, ἀλλ’ ἀπερρίφθη. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε τὸν λόγον καὶ τὴν αἰτίαν διὰ τὴν ὁποίαν δικαίως τότε ἀπερρίφθη. Διότι τὴν ὡραίαν καὶ ἁγνὴν ἐκείνην ἐποχὴν ἠγωνίζοντο οἱ πολῖται διὰ τοῦ τύπου διὰ νὰ ἐπηρεάσουν ἀληθινὰ ἰδεολογικοὺς σκοποὺς καὶ πάντοτε ἴσως ἐθνικοὺς σκοπούς. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι καὶ σήμερον πιστεύομεν πλέον ὅτι ζῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν καὶ οὔτε ὅλοι οἱ διὰ τοῦ τύπου ἀγωνιζόμενοι σήμερον ἀνήκουν εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Ἀντιθέτως, εἶμαι πεπεισμένος, διότι ἡ πεῖρα μᾶς διδάσκει, ὅτι διὰ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου καὶ ὅλων τῶν ἄλλων δημοκρατικῶν προϋποθέσεων τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς, εἴδομεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδίδονται εἰς τὴν ἀνατροπὴν παντὸς ἱεροῦ καὶ ὁσίου, δίκην χαμαιλέοντος, μεταβάλλοντες ὀνόματα καὶ μορφὰς καὶ τίτλους καὶ ἀναμιγνύοντας ὀνόματα ἐκδοτῶν καὶ διευθύνσεων τελείως ξένα πρὸς τὴν δημοσιογραφίαν καὶ τὸν τύπον, νὰ παρουσιάζωνται αὐτὰ ὡς ἐκδόται ἐφημερίδων ἐν πλήρει δολιεύσει τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι εὐχῆς ἔργον νὰ ἴδωμεν μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἐπανεκδιδομένας ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν ἐθνικὴν συνείδησιν ἔχουν τὴν θέσιν ἐντύπου προδοσίας καὶ διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται ἡ παῦσις θὰ ἤθελον νὰ εἴμεθα γενναιότεροι εἰς ἀποφασιστικότητα καὶ αὐστηρότεροι ὄχι διὰ μίαν δεκαετίαν ἡ ὁποία μὲ ἀμνηστία, ἀναστολὰς κλπ. δὲν γνωρίζω ἂν θὰ τηρηθῇ, ἀλλὰ ἐσαεὶ νὰ ἀπαγορεύεται ἡ ἐπανέκδοσις τοιούτων ἐφημερίδων. Τέλος ὑπάρχει καὶ τέταρτον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Εἶναι τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁρίζει ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται, νὰ ἐκδίδουν ἐφημερίδας εἰς τὴν χώραν μας. Τὸ παλαιὸν Σύνταγμα ἀνεγνώριζε τὸ δικαίωμα εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἀνεξαιρέτως. Τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀναθεωρήσεως μᾶς λέγει ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο θὰ τὸ ἔχουν οἱ πολῖται οἱ «μὴ ἐστερημένοι πολιτικῶν δικαιωμάτων». Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει θέσει ἕνα φραγμὸν ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς προστατεύῃ ἀπὸ τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἐνεφανίζοντο ὡς ἐκδόται ἐφημερίδων πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐστερήθησαν τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων συνεπεία δικαστικῆς βέβαια ἀποφάσεως, διότι δὲν φαντάζομαι ποτὲ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ εἶχε πρόθεσιν νὰ μὴ παρέχεται δικαίωμα ἐκδόσεως ἐφημερίδος εἰς τὰς γυναῖκας, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἐπὶ τοῦ παρόντος στεροῦνται τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἀλλὰ ὄχι βεβαίως κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως.

§13Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αὐτὸ εἶναι αὐτονόητον.

§14Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὄχι. Ἐδῶ ἔχομεν μίαν διφορουμένην κατάστασιν πραγμάτων, ἡ ὁποία ὡς ἐκ τοῦ ὅτι αἱ γυναῖκες τώρα στεροῦνται πολιτικῶν δικαιωμάτων ἦτο καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ ἀπαγορευτικῶς. Ἔχομεν βέβαια πρὸς συζήτησιν μίαν πρότασιν περὶ ἀναγνωρίσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων εἰς τὰς γυναῖκας. Ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ προδικάσῃ τὴν τύχην της. Συνεπῶς ὀρθότερον θὰ ἦτο ἐὰν διηυκρινίζετο ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις ἀφορᾷ τοὺς «μὴ ἐστερημένους κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων». Ὀφείλω δὲ νὰ προσθέσω ὅτι ἡ πρότασις αὐτή, ὑφ’ ἣν μορφὴν παρουσιάζεται εἰς τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν εἶναι νέα, διότι ἀπὸ τὸ 1911 ἤρχισε νὰ γίνεται ἐντονωτέρα συζήτησις καὶ σήμερον εἶναι πολὺ ὡριμωτέρα ἡ πρότασις αὐτὴ καὶ συζητήσιμος. Νὰ ἀναγνωρίζεται, λοιπόν, τὸ δικαίωμα τῆς ἐκδόσεως ἐφημερίδος εἰς τοὺς πολίτας τοὺς μὴ ἐστερημένους τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἀλλὰ ἐξ ἄλλου δὲν γνωρίζω ἐὰν εἰς τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπεται κατὰ κρατοῦσαν γνώμην ἢ ὄχι νὰ περιλαμβάνωνται εὐχαὶ ὑπὸ μορφὴν συνταγματικῶν διατάξεων καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν αἱ εὐχαὶ αὐταὶ πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται. Ἀλλὰ θὰ ἤθελα καὶ τοῦτο προσέτι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὸν τύπον, τὴν Δημοσιογραφίαν καὶ τὴν διατύπωσιν τῶν ἀπόψεων τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ πρέπει νὰ ἔχουν καὶ τὸ προσὸν ὅτι ἔχουν ἐκτελέσει τὰς στρατιωτικάς των ὑποχρεώσεις εἰς πᾶσαν βέβαια περίπτωσιν, ἰδίᾳ ὅμως κατὰ τὰς κρισίμους σημερινὰς περιόδους τοῦ Ἔθνους. Ἴσως ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται ὀλίγον ὑπερβολικὴ αὐτὴ ἡ ἀπαίτησις, ἀλλὰ εἶναι, κύριοι, κἄποιο ἐπὶ τέλους τεκμήριον ὅτι ὁ πολίτης ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε τὴν Πατρίδα του ἐνόπλως, εἶναι εἰς θέσιν καὶ εἶναι ὥριμος νὰ τὴν ὑπηρετήσῃ καὶ εἰς ἄλλους τομεῖς, γενόμενος ἑρμηνευτὴς καὶ ποδηγέτης τῶν λοιπῶν. Διότι πρῶτος δικαιοῦται νὰ ὁμιλῇ διὰ τὰ θέματα τῆς κοινωνίας καὶ τοῦ Ἔθνους κεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν ὡς στρατιώτης καὶ ἔχυσεν ἢ προεκινδύνευσεν ἐπὶ τέλους τὸ αἷμά του καὶ ἔδωσεν πρῶτον ἐξετάσεις εἰς τὸ σχολεῖον ποὺ λέγεται «θυσία» καὶ «στρατός», καὶ ὄχι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἐξεπλήρωσεν ἢ κατά τινα τρόπον παράνομον ἐξέφυγε τῆς ἐκπληρώσεως αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ καθήκοντος καὶ ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ πρῶτα αὐτὰ πρὸς τὴν Πατρίδα καθήκοντα ἀπευθύνεται πρὸς τοὺς ἄλλους νὰ τὰ ἐκτελέσουν, λησμονῶν θρασέως χάρις εἰς τὴν δύναμιν τοῦ τύπου ποὺ διαθέτει, τὴν παροιμίαν δάσκαλε ποὺ δίδασκες καὶ νόμον δὲν ἐκράτεις!... Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας εἶχα νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§16Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ πλήρως πρὸς τὴν διατύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπὶ τοῦ Συν)τος Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ἄρθρ. τούτου, διὰ τοῦ ἄρθρ. 10 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ λαμβάνω τὸν λόγον μόνον διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἐπὶ τῆς παραγρ. 5 τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐκδότου τῆς ἐφημερίδος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ ἔκδοσις μιᾶς ἐφημερίδος ἢ περιοδικοῦ εἶναι ἡ τετάρτη ἐξουσία ἐν τῷ Κράτει. Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, προβλέπει εἰς τὴν πρώτην παράγραφον, ὅτι δύναται ἕκαστος νὰ δημοσιεύῃ προφορικῶς καὶ ἐγγράφως καὶ διὰ τοῦ τύπου τοὺς στοχασμούς του τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν προβλέπει κανένα περιορισμὸν, διὰ τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος ἢ τοῦ περιοδικοῦ. Ἡ ἐξουσία, τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος ἢ τοῦ περιοδικοῦ πρέπει νὰ ἀσκῆται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐγγυᾶται τὴν καλὴν διαχείρισιν καὶ τὴν ἐθνικόφρονα διαχείρισιν τῆς ἐφημερίδος ἢ τοῦ περιοδικοῦ. Διὰ τοῦτο εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπως εἰς τὸ Ρουμανικὸν Σύνταγμα εἶχε προστεθῆ, τὸ προσὸν διὰ τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Φρονῶ, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἔκδοσις τῆς ἐφημερίδος ἢ τοῦ περιοδικοῦ........ .......... (ἀναγινώσκει).........». Μόνον διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἀνῆλθον, διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν νομίζω δικαιοτάτην καὶ ἐπιβεβλημένην.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§18Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 10, κύριοι, τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ ἐν ἰσχύϊ Συντάγματος τοῦ 1911. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι βέβαια δὲν ἀπητεῖτο οὔτε ἦτο πρόσφορον νὰ ἀναθεωρηθοῦν σχεδὸν ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ὑπάρχουν ὅμως περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἀναθεώρησις ὡρισμένων ἄρθρων. Ἓν ἐκ τῶν ἄρθρων εἶναι, ἀσφαλῶς, καὶ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς νέας συνθήκας καὶ τὰς νέας περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Εἶναι τὸ ἄρθρον βαρυσήμαντον, ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου καὶ συνεπῶς χρειάζεται μία ἐμπεριστατωμένη μελέτη. Τοιαύτη μελέτη ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως, ἔκαμεν ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐπὶ πολὺ χρονικὸν διάστημα κατέγινε μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου τούτου καὶ οἱ εἰσηγηταὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκείνης συνδιελέγησαν διὰ μακρῶν καὶ συζήτησις ἐμπεριστατωμένη ἔγινε καὶ διεξοδικὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημερινῶν συζητήσεων. Λέγω, λοιπόν, ὅτι κατέληξα εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὀρθὰ καὶ θὰ προτείνω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἵνα γίνῃ δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπόρροια μελέτης ἐπιστημονικῆς καὶ ἐνδελεχοῦς. Βεβαίως ἐν πολλοῖς, ἔχει καλῶς τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν προβλέπονται ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ὅπως π.χ.: «Ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις................ .......... (ἀναγινώσκει).........». «Δεύτερον.......................... .......... (ἀναγινώσκει).........». Ἕνεκα προσβολῆς τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προστεθῇ τοῦ: «.............. .......... (ἀναγινώσκει).........». Τρίτον: «......... (ἀναγινώσκει).........». Εἶπον, ὅτι αἱ περιπτώσεις, αὐταί, ἀποτελοῦν ἀπαύγασμα μιᾶς μελέτης τῶν συνθηκῶν, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Τώρα ἐρωτᾶται: Εἶναι δυνατὸν, ὡς διατυποῦται εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ Συντάγματος, εἰς ἓν 24ωρον νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα προϋποθέτει ὁ νόμος; Ἀσφαλῶς, νομίζω, ὄχι. Κατὰ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, πρέπει ἐντὸς 24 ὡρῶν ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ ἐπιληφθῇ, νὰ διαβιβάσῃ πρότασιν εἰς τὸ Συμβούλιον, νὰ συνέλθῃ τὸ Συμβούλιον, νὰ ὁρισθοῦν εἰσηγηταὶ καὶ νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ ἀστραπιαίας ταχύτητος. Διὰ μιᾶς τοιαύτης ταχύτητος δὲν θὰ ἔχωμεν ὡς ἀπόρροιαν μίαν ὡρίμου σκέψεως ἀπόφασιν. Δι’ αὐτὸ, νομίζω, ὅτι ἕνα 24ωρον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ἓν ἕτερον νὰ ἀπαιτῆται διὰ τὴν ἄρσιν τῆς κατασχέσεως. Δὲν ἔχει δὲ καμμίαν σημασίαν, τὸ ὅτι εἶναι μικρὸς ὁ χρόνος καὶ θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὴν ἐφημερίδα, διότι ἐὰν ἡ ἐφημερὶς δὲν κυκλοφορήσῃ τὴν ἰδίαν ἡμέραν, δὲν ἔχει σημασίαν, ἐὰν θὰ κυκλοφορήσῃ μετὰ 48 ὥρας. Βεβαίως θὰ θελήσῃ τις νὰ ἴδῃ τὶ τὸ ἐπιλήψιμον, ἀλλὰ αὐτὸ θὰ τὸ ἴδῃ ἐντὸς 48 ὡρῶν.

§19Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Περὶ ἑνὸς φύλλου πρόκειται.

§20Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Συνεπῶς εἶναι ἀπαραίτητον νὰ δοθῇ μία προθεσμία εἰς τὸ δικαστήριον, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς ἔκδοσιν ἑνὸς ἀπροσβλήτου πορίσματος. Εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, εἶχον προτείνει νὰ ἐπιτρέπεται καὶ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε, ποία ἡ διαφορά; Εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐὰν εἰσέλθῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν καὶ ἐκδώσῃ τοῦτο ἀπόφασιν, ὅτι κακῶς δὲν ἐθεωρήθη ἐπιλήψιμον θὰ ἔχῃ βαρυτάτην σημασίαν διὰ τὴν ἐφημερίδα, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ βούλευμα τοῦ Ἐφετείου, τὸ ὁποῖον θὰ λέγῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ κατασχεθῇ ἡ ἐφημερίς, διότι ὑπέπεσεν εἰς παράβασιν καὶ ἐὰν ὑποπέσῃ καὶ εἰς δευτέραν, θὰ κλεισθῇ. Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὴν πρότασιν αὐτήν. «............................ ....... (ἀναγινώσκει)...............». Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ μία πλήρης ἀσυδοσία καὶ οἱοσδήποτε καλῆς φύσεως δημοσιογράφος δὲν δύναται, παρὰ νὰ ἐπικροτήσῃ τὰς διατάξεις αὐτάς. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος, ὁ οἱοσδήποτε νὰ ἐκδίδῃ, νὰ ὑβρίζῃ, νὰ ὑφίσταται καταδίωξιν καὶ νὰ ἐξακολουθῇ διαρκῶς τὸ ἔργον του. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ τεθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ Ἐπιτροπή. «.......... ......... (ἀναγινώσκει)..............». Εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένον, διότι ὡς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐξακολουθεῖ ἡ ἔκδοσις τῆς ἐφημερίδος, παρὰ ταῦτα μὲ ἁπλῆν ἀλλαγὴν τοῦ προσώπου, νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἀπαγορεύεται ἡ χρῆσις τοῦ ἰδίου τίτλου. Κατὰ συνέπειαν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τεθῇ, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ χρῆσις τοῦ αὐτοῦ τίτλου τῆς ἐφημερίδος, ἐπὶ μίαν 10ετίαν. Ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἐπρότεινε νὰ εἶναι διαρκής. Νομίζω, ὅμως, ὅτι ἀρκεῖ ἡ 10ετία.

§21Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι γνωστόν, ὅτι συντεταγμένος νομοθέτης περιώρισε πολλάκις τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου, ἀρχίζων μὲ τὸ θέμα τῆς προσβολῆς τοῦ Βασιλέως, τὰ στρατιωτικὰ μυστικὰ κλπ. Δὲν φοβεῖσθε ὅτι σύντομα θὰ εἶναι ἀνεπαρκῆ καὶ αὐτά, τὰ ὁποῖα σήμερον θεωροῦμεν ἐπαρκῆ, καὶ ἑπομένως χρειάζεται κάποιο μέτρον, ὥστε νὰ προλάβωμεν τὴν ἐξέλιξιν τῶν ροπῶν τῆς κοινωνίας μας;

§22Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως εἶναι ὀρθὸν αὐτό, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἐπιβάλλῃ καὶ νέα μέτρα, δὲν θὰ ἐδεχόμην νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸν νομοθέτην, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ ὑπάρχῃ Συνταγματικὴ προστασία τοῦ τύπου, διότι τότε ὁ κοινὸς νομοθέτης θὰ δύναται νὰ καταλύῃ τὴν στηριζομένην ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐλευθερίαν τοῦ δημοσιογράφου καὶ συνεπῶς θὰ εἶναι κάτι τι τὸ χεῖρον. Προκειμένου νὰ ἀφήσω ἀσύδοτον τὸν νομοθέτην ἵνα καταλύῃ πᾶσαν προστασίαν τῶν δημοσιογράφων, θὰ ἐπροτίμων νὰ ὑπάρξουν αὐταὶ αἱ περιπτώσεις, μὲ τὰς ὁποίας θὰ εἶναι μικρότερον τὸ κακόν, ἀπὸ τοῦ νὰ ἀφήσωμεν ἔκθετον τὸν τύπον καὶ ἀσύδοτον τὸν κοινὸν νομοθέτην. Κατὰ συνέπειαν, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ἡ περίπτωσις αὐτὴ, ἡ ὁποία θὰ εἶναι καὶ μικροτέρας σημασίας. Τώρα πρέπει τὰ ἀδικήματα τοῦ τύπου, νὰ εἶναι αὐτόφωρα, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἔχωμεν τὰ ἄμεσα ἀποτελέσματα. Ἐὰν ἀφήσωμεν νὰ παρέλθῃ ἕνα χρονικὸν διάστημα καὶ ἔλθῃ νὰ καταδικασθῇ μετὰ μακρότερον χρονικὸν διάστημα, θὰ λησμονηθῇ καὶ περὶ τίνος πρόκειται καὶ δὲν θὰ ἔχῃ οὐδεμίαν ἐπίδρασιν. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ τὸ αὐτόφωρον, ὡς προτείνει τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐγὼ θὰ ἤθελον ἀκόμη, περαιτέρω εἰς πάντα καταδικασθέντα, ἀνεξαρτήτως ἀποκαταστάσεως... (δὲν ἠκούσθη).... διότι ὁ λαὸς δὲν κρίνει ἐὰν ἀπηγορεύθη εἰς αὐτὴν ἡ ἔκδοσις. «......... ......... (ἀναγινώσκει)............». Ὅλαι αὐταὶ, αἱ τελευταῖαι περιπτώσεις τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀπαραίτητοι καὶ ὑποβάλλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὴν πρότασιν νὰ γίνῃ ἐξ ὁλοκλήρου ἀποδεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὅπως καθορίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 10 τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς. Ταῦτα εἶχον νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, καὶ νομίζω, ὅτι θὰ περιβάλετε διὰ τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης σας.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§24Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δημοσιογραφῶ, κύριοι, μόλις ἀπὸ τῆς 17ης Σεπτεμβρίου 1890 καὶ ὅπως εἶπον πρὸ ἡμερῶν θὰ μοῦ ἦτο εὔκολον, εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ τὸ ἐπετρέπατε, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, προκειμένου περὶ τύπου. Ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ πράξω, διότι, καθὼς σᾶς εἶναι γνωστόν, ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἡ σζήτησις αὐτὴ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Πρὸ μηνῶν, ἀπαντῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον, φίλον κ. Σφαέλλον, ἀνήγγειλα καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι κατήγγειλα πρὸς τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ἐπιδιώκεται νὰ ἐξακολουθήσῃ μὲν ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἀλλὰ νὰ μὴ τερματισθῇ, καθὼς εἶναι βέβαιον καὶ ἀσφαλὲς, ὅτι δὲν θὰ τερματισθῇ.

§25Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸν κίνδυνον αὐτόν, θὰ ἀπευθυνθῇ μία ἔκκλησις πρὸς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα, νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν χειρονομίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ἔκαμεν ὁ Γεώργιος Αʹ.

§26Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Δὲν ἀντελήφθην τὶ θέλετε νὰ εἴπητε ἀναμιμνήσκοντες τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα.

§27Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Νὰ ἐνθυμηθῇ τὸν Γεώργιον Αʹ.

§28Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ὅτι, δηλαδή, ὑπέκυψεν εἰς μίαν ἐπανάστασιν;

§29Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὸ γνωρίζετε.

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Γνωρίζω, ὅτι ὑπέκυψεν εἰς μίαν ἐπανάστασιν, ἡ ὁποία ἐξερράγη τὴν ἑσπέραν καὶ τὴν ἑπομένην ἐζήτησεν ἀμνηστίαν. Αὐτὸ εἶναι βέβαια ἱστορικὸν καὶ πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανα τὰ τότε παλαιὰ κόμματα. Διότι τώρα καὶ ἐγὼ, δὲν εἶμαι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν ἐπανάστασιν, διότι πᾶσα ἐπανάστασις εἶναι ὀλεθρία, ἐκτὸς βεβαίως ἀπὸ τὴν ἐθνικήν. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀναμιμνησκώμεθα, οὔτε τὸν ἀνώτερον, οὔτε τὸν ἀνώτατον, οὔτε τὸν κατώτερον, οὔτε τὸν κατώτατον ἄρχοντα, ἁπλῶς νὰ εὐχώμεθα νὰ μὴ πραγματοποιηθῇ οὐδεμία ἀνταρσία καὶ ἐπανάστασις καὶ νὰ μὴ εἴμεθα παράνομοι. Εἶναι ξένος ἐντελῶς πρὸς τὰς περιστάσεις ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι θὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὐτή. Ἡ συζήτησις αὕτη θὰ τερματισθῇ μόνον δι’ ἑνὸς ψηφίσματος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ θεωρηθῇ περατωθεῖσα ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος διὰ τῆς πλήρους καὶ ἐν τῷ συνόλῳ του ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Διότι καὶ ἐκτὸς τῶν συνηθειῶν καὶ θεσμῶν τῶν Κοινοβουλευτικῶν εὑρισκόμεθα. Ἡ Βουλή, κύριοι, καθορίζει ἐκ τῶν προτέρων ποῖαι εἶναι αἱ ἀναθεωρητέαι διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Καὶ μία ἔπειτα, διοριζομένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ, εἰσηγεῖται κατὰ τὶ νὰ ἀναθεωρηθοῦν ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς αἱ προσδιορισθεῖσαι ὑπ’ αὐτῆς ἀναθεωρητέαι διατάξεις. Δὲν ἦτο κοινοβουλευτικῶς ὁμαλὸν ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ ὁρίσῃ καὶ αὐτὰ, τὰ ἀναθεωρητέα ἄρθρα καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀναθεωρήσεώς των. Καὶ διὰ τοῦτον ἀκόμη τὸν λόγον, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα ἰδίως τῶν ἱστορικῶν περιστάσεων, τῶν τόσον ἐπικινδύνων, τὰς ὁποίας διατρέχομεν, ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ἡ Συνταγματικὴ συζήτησις. Καὶ μάλιστα, ἰσχυρίζομαι, ὅτι κακῶς παρεπέμφθη ἡ σχετικὴ πρότασις εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Διότι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἔχει δικαιοδοσίαν νὰ εἰσηγηθῇ περὶ τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἀναθεωρήσεως τῶν καθωρισμένων πρὸς ἀναθεώρησιν ἄρθρων, οὐχὶ δὲ νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἢ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ περὶ τοῦ Συντάγματος συζήτησις. Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως τῆς δικαιοδοσίας καὶ τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Ἐάν, κύριοι, ἡ γνώμη μου αὐτή, δὲν γίνῃ δεκτὴ διὰ ψηφίσματος τῆς συνελεύσεώς μας, σᾶς βεβαιῶ, χωρὶς νὰ αἰσθάνωμαι οὐδὲ ἐλάχιστον δισταγμόν, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρήσεως δὲν θὰ τερματισθῇ καὶ τὸ καρκίνωμα, τὸ καλούμενον πολιτειακὸν ζήτημα, θὰ μείνῃ ἐκκρεμές. Ὀλίγας δὲ λέξεις μόνον θὰ εἴπω, ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις αὕτη.

§31Η. ΔΙΑΜΕΣΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Εἴπατε, ὅτι ὑπεμνήσατε εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῶν Λαϊκῶν, ὅτι ὑπάρχουν οἱ θέλοντες νὰ μὴ τερματισθῇ ἡ συζήτησις. Ποῖος δὲν θέλει νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις αὐτή;

§32Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ὑπάρχουν οἱ μὴ θέλοντες νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις.

§33Η. ΔΙΑΜΕΣΗΣ. Ὑπάρχουν ἄρα οἱ μὴ θέλοντες. Τίνες εἶναι αὐτοί;

§34Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον προσέτι πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅτι ἐδέχθην ἐπίσκεψιν εἰς τὴν οἰκίαν μου ἀξιοτίμων προσώπων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐγὼ θεωρῶ ὑποχρέωσιν νὰ πιστεύω, ἀλλὰ οἱ ὁποῖοι μὲ ὥρκισαν ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, νὰ δηλώσω πρὸς αὐτούς, ὅτι δὲν θὰ τοὺς μαρτυρήσω καὶ νὰ πράξω ὅ,τι ἂν βούλωμαι. Ἔπραξα ὅ,τι ἠβουλήθην καὶ κατήγγειλα πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τὸ καταγγέλλω καὶ πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ὑπάρχουν καὶ μεταξὺ ὑμῶν ἀκόμη βουλευταί, οἱ ὁποῖοι καὶ σήμερον ἀκόμη εἶπον: «Μὰ πιστεύετε, ὅτι θὰ τερματισθῇ ἡ Συνταγματικὴ συζήτησις;». Ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε καὶ φίλτατέ μου στρατηγέ, γνωρίζετε πόσο σᾶς τιμῶ ἀνέκαθεν καὶ διὰ τὴν στάσιν σας τὴν ὑπέροχον κατὰ τὰ ἔτη τῆς Κατοχῆς. Ἀλλὰ μὴ κρίνετε ὅλους τοὺς ἄλλους μὲ τὴν καλὴ πίστιν τὴν ἰδικήν σας. Ἐπειδὴ, λέγω ἡ συζήτησις ἐγένετο, θὰ εἴπω ὀλίγας, ἐλαχίστας, τινὰς λέξεις, ἰδίως ἐπ’ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Μιχαλακόπουλος, ὡς πρὸς τὸ συζητούμενον ἄρθρον περὶ Τύπου τοῦ Συντάγματος.

§35Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ἤκουσα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὰς παρατηρήσεις σας καὶ τὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν διατυπώνετε ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τοῦ τερματισμοῦ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, καὶ ὅτι ἐνδεχομένως θὰ ἔμενε τὸ Πολιτειακόν, ἢ οἱονδήποτε ἄλλο σοβαρὸν θέμα, ἐκκρεμές. Ἀλλά, δὲν ἀμφιβάλλω, ἢ τουλάχιστον θὰ ἤθελα νὰ διαπιστώσω, ὅτι δὲν ἔχετε προφανῶς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐκ τῆς αἰθούσης αὐτῆς ἢ ἐκ τοῦ Σώματος αὐτοῦ ἢ οἱουδήποτε τμήματος, θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ μὴ συμβάλῃ εἰς τὴν περάτωσιν τοῦ συνταγματικοῦ ἔργου, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ὁ ρυθμὸς τῶν ἐργασιῶν μας ὑπῆρξεν ἀναμφισβητήτως βραδὺς καὶ ὄχι ἐκεῖνος ὁ ζωηρὸς, ὁ ὁποῖος θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγγυᾶται τὴν ταχεῖαν περάτωσιν. Αὐτὴν τὴν διαπίστωσιν ἤθελα νὰ ἀκούσω ἀπὸ ὑμᾶς, κ. συνάδελφε, διότι ἐγὼ τουλάχιστον ἔχω τὴν ἐκπεφρασμένην ἀντίληψιν καὶ πιστεύω, ὅτι ἐκ τῆς αἰθούσης αὐτῆς οὐδεὶς ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος νὰ προβάλῃ προσκόμματα εἰς τὸ ἀναθεωρητικόν μας ἔργον.

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δίδω πρὸς ὑμᾶς μίαν ἐξήγησιν: Πρὶν διορισθῆτε ὑπουργός, ὑπῆρξαν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας διεφώνησα πρὸς ὑμᾶς ζωηρῶς. Θεωρῶ, ὅμως, καθῆκόν μου νὰ δηλώσω καὶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀφ’ ὅτου διωρίσθητε ὑπουργός, μοῦ ἐμπνέετε μία ἐξαιρετικὴν ὑπόληψιν. Δὲν σᾶς καταλέγω μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς τὸ Πολιτειακὸν καρκίνωμα.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλάχιστοι εἶναι αὐτοί.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί μὲ ἐνδιαφέρει ἐὰν εἶναι ἐλάχιστοι; Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ ἀριθμός. Διότι ἡ ἀναθεώρησις ὁλοκλήρου τοῦ Συντάγματος εἶναι ἀδύνατος, ἀπολύτως ἀδύνατος. Στερεῖται ἐντελῶς ἀντιλήψεως κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ἀρνηθῇ τοῦτο.

§39Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ ἀφήσωμε νὰ ἔλθουν οἱ Κουκουέδες!

§40Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι! Θὰ ἀποφανθῇ ἡ Συνέλευσις, ὅτι μένει ἐν ἰσχύϊ τὸ Σύνταγμα 1911 καὶ θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως γενικώτερον. Διότι εἶναι θέματα συμβαίνοντα καὶ ἐν Ἀθήναις καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς τοὺς Παρισίους, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ συζητοῦνται κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας. Δὲν ἔπρεπε νὰ μὴ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μας ἐναντίον τῶν καθαρμάτων τῶν προδοτικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπῆρξαν προδοτικὰ καταφανῶς, καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὀργιάζουν εἰς Παρισίους κατὰ τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν διαβεβαιώσει τὴν Ἀνθρωπότητα, ὅτι τὸ ἀνθρωπάριον, τὸ καλούμενον Σοφιανόπουλος, εἶναι τοῦ χειροτέρου εἴδους τυχοδιώκτης, ἄλλοτε ὑπάλληλος τῆς Ἑταιρείας Οἴνων καὶ Οἰνοπνευμάτων, ἀποσταλεὶς ὑπ’ αὐτῆς καὶ εἰς τὴν Ρωσίαν, ὅπου καθωδηγήθη εἰς τὸν κομμουνισμόν. Ἦτο δικηγόρος ἐν Ἀθήναις καὶ ἐδικηγόρει τάχα καὶ ἐν Σέρραις. Ἐκεῖ ἐξέθεσε καὶ μίαν κάλπην ὑποψηφιότητος βουλευτοῦ ὑπὸ Ἀναλογικὸν σύστημα καὶ δὲν ἐξελέγη. Ἐξηγόρασεν ὅμως διὰ χρημάτων τὴν θέσιν ἄλλου βουλευτοῦ τὸ κάθαρμα αὐτὸ καὶ ὑπῆρξε βουλευτὴς ἐπί τινας ἡμέρας. Καὶ διότι ὑπῆρξε βουλευτὴς ἐπί τινας ἡμέρας κάμνει τὸν πολιτευόμενον! Καὶ αὐτὴ τὴν στιγμὴν ὀργιάζει εἰς Παρισίους κατὰ τῆς Πατρίδος, ἐνῷ πρὸ διετίας καὶ πλέον ἐνηργεῖτο ἐναντίον του ἀνάκρισις ἐπὶ προδοσίᾳ εἰς τὸ πρῶτον ἀνακριτικὸν τμῆμα τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἐν τούτοις ἀκόμη δὲν ἠκυρώθη τὸ διπλωματικόν του διαβατήριον, δὲν ἐστερήθη τῆς ἰθαγενείας!

§41Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐξ ἀφορμῆς αὐτῆς τῆς νύξεως, τὴν ὁποίαν κάμνετε, νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους νὰ παρακαλέσωμε τὸ κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλήν, τί ἐγένετο ἡ ἀνάκρισις, ἡ ὁποία διεξάγεται ἀπὸ τὸν Αʹ ἀνακριτὴν τῶν Ἀθηνῶν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχουν ἐξετασθῆ μάρτυρες πρωθυπουργοί, πολιτικοὶ ἄνδρες, δημοσιογράφοι κορυφαῖοι, ἀρχηγοὶ κομμάτων καὶ ἔχουν βεβαιώσει ὑπευθύνως εἰς τὰς καταθέσεις των ὅτι ὑπῆρχε δόλος εἰς τὴν ἐνέργειάν του αὐτήν; Θὰ παρεκάλουν λοιπόν, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν, νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τί ἐγένετο ἐπ’ αὐτοῦ —διότι ἐγὼ γνωρίζω καὶ ἔχω ἐξετασθῆ ὡς μάρτυς, ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ὅτι ἡ ἀνάκρισις ἔχει περαιωθῆ ἀπὸ πολλοῦ— ἐὰν ἐθεωρήθη περαιωμένη καὶ ἂν ἐξεδόθη βούλευμα, ἐὰν ἔχῃ ἐκδοθῆ ἔνταλμα, διότι ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν συγκεντρώσει αἱ ἀνακριτικαὶ καὶ δικαστικαὶ ἀρχαί, μολονότι εὑρέθησαν μερικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι πρόκειται περὶ πολιτικῶν ἰδικῶν του πεποιθήσεων. Ὑπάρχουν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἀπὸ δηλώσεις καὶ τοῦ ὑπευθύνου τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δημοσίᾳ, ὁ ὁποῖος ἐστιγμάτισε τὴν συμπεριφοράν του, τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς θέσεώς του, ὡς καθαρὰν προδοσίαν. Θὰ παρεκάλουν, ἐπίσης, τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὥραν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Τύπος ὁ Ἑλληνικὸς ἀναγράφει τὴν εἴδησιν, ὅτι δῆθεν ἀντιπροσωπεύει τὴν Ἑλλάδα ὁ Σοφιανόπουλος...

§42ΦΩΝΑΙ. Αἶσχος, αἶσχος!

§43Ν. ΑΒΡΑΑΜ. ... διατὶ δὲν τοῦ ἀφαιρεῖται ἡ ἰθαγένειά του καὶ κυκλοφορεῖ ἀκόμη μὲ διπλωματικὸν διαβατήριον;

§44Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ τὸν στιγματίσῃ.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ προδότης, ὁ ὁποῖος μένει ἀτιμώρητος. Ὁ Σβῶλος περιπατεῖ εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν ἐλεύθερος. Ἡ σύζυγός του, ἡ ὁποία εἶναι ἡ γενικὴ ἀρχηγὸς τῆς προδοσίας, ἔχει συλληφθῆ πρὸ πολλῶν μηνῶν. Τίποτε ὅμως περαιτέρω! Πρὸ ἔτους καὶ πλέον ἔχει συλληφθῆ ἄλλο κάθαρμα, ὁ Κῦρκος. Τίποτε καὶ κατ’ αὐτοῦ! Ὁ Ραδιοφωνικὸς Σταθμὸς Ἀθηνῶν κατὰ πᾶσαν ἡμέραν, χρησιμοποιεῖ διὰ τὰς ἐκπομπὰς τοιούτου εἴδους προδότας καὶ προδοτρίας!

§46Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Δὲν τὰ καταγγέλετε συγκεκριμένως.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ ἔχω καταγγείλει συγκεκριμένως. Χθὲς τὸ βράδυ ἐτηλεφώνησα εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ραδιοφωνικοῦ Σταθμοῦ Ἀθηνῶν. Καὶ τὰ ἔχω γράψει ἐπίσης κατ’ ἐπανάληψιν.

§48Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ποῖον ὑπουργεῖον ὑπάγεται;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κουλουμβάκη, ἐντὸς τοῦ θέματος παρακαλῶ.

§50Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ θέμα εἶναι σοβαρώτατον. Εἶναι ἓν θέμα βαρυσήμαντον καὶ εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς. Πρόκειται περὶ ἀρνησιπάτριδος.

§51Χ. ΦΟΥΣΙΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον αὔριον πρόκειται ἡ Πολιτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ο.Η.Ε. νὰ λάβῃ μίαν σοβαρωτάτην ἀπόφασιν, διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὸ Ἔθνος δὲν ἠμπορεῖ, καὶ ἡ Βουλὴ πρὸ παντός, νὰ μείνῃ ἀδιάφορος. ..... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)......

§52Ν. ΑΒΡΑΑΜ. ... ἑνὸς προδότου ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς Δικαιοσύνης. Αἱ Δικαστικαὶ ἀρχαὶ ἔχουν στοιχεῖα, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτουν, ὅτι εἶναι προδότης. Πῶς γίνεται δεκτὸς ὡς Ἕλλην;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὀρθὸν εἶναι, ἐὰν θέλετε νὰ γίνῃ κάτι τι σπουδαῖον, νὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ μίαν ἡμέραν νὰ συζητήσῃ.

§54ΦΩΝΑΙ. Ὄχι. Σήμερον. Ἀπόψε, ἀπόψε.

§55Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Νὰ διακόψετε 2 λεπτὰ, παρακαλῶ, τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, κ. Πρόεδρε, καὶ νὰ κάνετε μίαν ἐπανάληψιν τῆς Συνεδριάσεως μετ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐδῶ διεξάγομεν πάντοτε συζητήσεις πολιτικάς. Ἀλλὰ πολιτικαὶ εἶναι αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐπικαιρότητα. Ὅ,τι δὲν εἶναι ἐπίκαιρον δὲν εἶναι πολιτικόν, ἀλλὰ ὅ,τι εἶναι ἐπίκαιρον εἶναι πάντοτε πολιτικόν. Καί, ἑπομένως, πραγματικῶς ἐθνικόν. Ἔπρεπεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος ἡ ὁποία ἐθυσιάσθη εἰς αὐτὸν τὸν πόλεμον, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ ἀκόμη, ἔπρεπεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τῆς Ἑλλάδος νὰ φωνάξῃ πρὸς ὅλην τὴν Ἀνθρωπότητα, ὅτι εἶναι ἄδικον, ὅτι εἶναι ἀναξιοπρεπές, ὅτι προκαλεῖ ἐντροπὴν, διὰ τὸν σύγχρονον Πολιτισμόν, νὰ ἐξαρτᾶται ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὰς μηχανορραφίας μερικῶν καθαρμάτων, ἀνθρωπαρίων, ἐγκληματικῶν καὶ ἀνηθίκων.

§57Δ. ΖΗΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ Παρίσι;

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει ἀντιπροσωπεία εἰς τοὺς Παρισίους τῆς ἐνταῦθα Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μας. Ἀντιπροσωπεία τῆς Ἀντιπροσωπείας μας. Ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομε τὴν πρωτοβουλίαν. Ὄχι νὰ περιμένωμε. Νὰ περιμένουν νὰ λάβουν τὰς διαταγάς μας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Πρέπει νὰ φωνάξουν ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, ὅτι εἶναι ἀνάξιον αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ συγχρόνου Πολιτισμοῦ, προδοτικὰ καθάρματα, τελοῦντα ὑπὸ ἀνάκρισιν εἰς τὴν Πατρίδα των, νὰ γίνωνται ἀκουστά. Ὅπως ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι —ἐγὼ καὶ τὸ ἔγραψα δημοσίᾳ— ἀφοῦ μὲ προκαλεῖτε τὸ λέγω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου— παραπονοῦμαι καὶ διαμαρτύρομαι καὶ ἐγκαλῶ, διότι ἀπὸ τοὺς εὑρεθέντας εἰς Παρισίους Ἕλληνας πατριώτας, δὲν εὑρέθη εἷς νὰ τὸ σπάσῃ εἰς τὸ ξύλον τὸ κάθαρμα αὐτό.

§59Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Νὰ διεξαχθῇ ἀπόψε ἡ συζήτησις καὶ τὰ πορίσματα τῆς συζητήσεως νὰ διαβιβασθοῦν τηλεγραφικῶς εἰς τὴν ἐκεῖ Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν.

§60Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Ἀποτελεῖ αἶσχος, νὰ γράφεται εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι κινεῖται, διὰ νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα ὁ μέγας προδότης Σοφιανόπουλος!

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα τὸ Συνταγματικὸν θέμα, ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν νὰ καθορισθοῦν προσόντα διὰ τοὺς Ἐθνικοὺς Διδασκάλους, ὡς εἶναι οἱ δημοσιογράφοι. Πιστεύω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα πρόοδος τῶν τελευταίων αἰώνων τῆς Ἀνθρωπότητος, εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ τύπου. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω πῶς δύνανται νὰ εἶναι δημοσιογράφοι, δηλαδὴ Ἐθνικοὶ Διδάσκαλοι, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀποδεδειγμένην τὴν ἐπιστημονικήν των ἱκανότητα. Νομίζω, μάλιστα, ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ καὶ δι’ ἄλλους μεγάλους παράγοντας τοῦ Ἔθνους, τοὺς καλουμένους καὶ Νομοθέτας καὶ Ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους καὶ βουλευτάς. Νομίζω καὶ αὐτὸ ἀκόμη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔρχωνται ἐδῶ καὶ νὰ νομοθετοῦν ἄνθρωποι ἔχοντες ἀποδεδειγμένην ἐπιστημονικὴν καὶ αὐτοὶ ἱκανότητα. Δὲν ἀποδέχομαι ὅμως τὰς λεπτομερείας τῶν ἄλλων φράσεων τοῦ ἄρθρου. Διότι, ὅταν λέγῃ τὸ ἄρθρον, «οἱ Ἕλληνες εἶναι ἐλεύθεροι νὰ δημοσιογραφοῦν τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους», νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν. Ὁ νόμος ἑκάστοτε νὰ καθορίζῃ τί ἐπιτρέπεται καὶ τί ἀπαγορεύεται. Ὡμίλησα, ὅμως, περὶ ἐπικαιρότητος καὶ ἐπαναλαμβάνω: Ἀπόψε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπάρχωμεν δεόντως, ἐὰν ἀφήσωμεν, χωρὶς νὰ καταγγείλωμεν πρὸς τὴν Ἀνθρωπότητα, τοὺς προδότας τῆς Πατρίδος μας. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε νὰ ὑποβάλλητε καμμίαν συγκεκριμένην πρότασιν;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διακόψατε δι’ ὀλίγα λεπτά.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γίνῃ ἀπόψε ἢ αὔριον ἡ συζήτησις;

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπόψε, ἀπόψε.

§66Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις, διὰ νὰ διαγνωσθοῦν, ὅσα λέγωνται κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ καθεστῶτος, ὡς δῆθεν φασιστικοῦ, τὸ ὁποῖον δῆθεν πρέπει νὰ παταχθῇ διὰ πολέμου, καὶ διὰ τῆς βίας, διότι αὐτὰ ἐξεστομίσθησαν!!

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′ λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπήν).

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐπειδὴ διαπιστῶ ἔλλειψιν ἀπαρτίας, λύω τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον 6 μ.μ., μὲ ἀντικείμενον Ἡμερησίας Διατάξεως συνταγματικὴν ἐργασίαν. (Ὥρα 8.45′ μ.μ.).