1948.07.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 89η

Σάββατον 10 Ἰουλίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ (Βʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Λ. Λεονάρδος). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσκῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Π. Οἰκονομίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῶν τυρεμπόρων Πατρῶν καὶ περιχώρων διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπὸ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου προβλεπομένην ὑγρασίαν τυρῶν παρασκευαζομένων ἐν μέσῳ πολλαπλῶν δυσχερειῶν λόγῳ τῆς συμμοριακῆς δράσεως εἰς τὴν ὕπαιθρον. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Π. Οἰκονομίδης ἀναφέρει ὅτι πολυμελὴς Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν χωρίων Ἀραχώβης, Βερύνου, Κούμαρη, Κουνινά, Σαλμενίκου, Ἀραγόζαινα, Μάγαιρα, Ζήρια τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλίας τὸν ἐπεσκέφθη καὶ τοῦ ἐξέθεσε ὅτι οἱ συμμορίται θερίζουν τὰ σιτηρὰ τῶν χωρικῶν καὶ ἁρπάζουν τὰ προϊόντα των, καταδικάζοντες τοὺς χωρικοὺς εἰς τὸν ἐκ πείνης θάνατον. Παρακαλοῦν ἀποσπάσματα στρατοῦ ἀναλάβουν ἀμέσως τὸ ἔργον διώξεως τῶν ληστοσυμμοριτῶν. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου καταθέτει ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Ἀρδέας ἐπαρχίας Ἀλμωπίας ζητούντων τὴν ὑπαγωγὴν τῶν κατοίκων Ἀρδέας εἰς τὰς γενικὰς διανομὰς τῶν τροφίμων καὶ ἱματισμοῦ. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Σ. Σγουρόγλου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Εἰσαγωγικοῦ Ἐμπορίου Πατρῶν, Ἐπιμελητηρίου Κομοτινῆς ζητοῦντος τὴν ἄμεσον ἵδρυσιν Ὑπ)τος Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν πόλιν Κομοτινήν. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Σ. Σγουρόγλου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ροδόπης ζητοῦντος ἀναστολὴν Νόμου τηρήσεως Λογιστικῶν βιβλίων. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπου κ. Σ. Σγουρόγλου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ροδόπης διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 85566 ἐγκύκλιον διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ ὑποχρεώσεων εἰς Ἑνώσεις Εἰσαγωγέων καφὲ κλπ. καθ’ ὅσον πλήττει συμφέροντα Β. Ἐπαρχιῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Φ. Μακρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Πατρῶν, διαμαρτυρομένου διὰ θλιβερὰ αἱματηρὰ γεγονότα Χαλανδρίτσης καὶ Γλαύκου, διὰ τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκῶν Ἐθνικῶν δυνάμεων πρὸς ἐξολόθρευσιν τοῦ συμμοριτισμοῦ εἰς Πελοπόννησον καὶ ζητοῦντος τὴν ἄμεσον λῆψιν μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Φ. Μακρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Ἐργατικῶν Κέντρων Θεσ)νίκης καὶ Καβάλας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐπιβολὴν μεγαλυτέρας ἀποδόσεως καὶ εἰς τοὺς ἀρτεργάτας, ἄνευ ἀντιστοίχου αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν των. Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Φ. Μακρῆς καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἐργατικοῦ Κέντρου Βόλου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν καθυστέρησιν ὀφειλομένων μισθῶν, τῶν σιδηροδρομικῶν καθ’ ἣν στιγμὴν οὗτοι καθημερινῶς διακινδυνεύουν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, ἀπέναντι τῆς ἀγωνιζομένης Πατρίδος. Ὁ βουλευτὴς Κερκύρας κ. Σ. Τρίαντος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κερκυραϊκοῦ λαοῦ, ζητοῦντος ὅπως ἀποκλεισθῇ ὁπωσδήποτε ἡ ἐπάνοδος τοῦ συνόλου ἢ μέρους τῶν Ἰταλῶν ὑπηκόων τῆς Κερκύρας. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικοβοιωτίας κ. Λ. Κουτσοπέταλος καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Κτηνοτροφικῶν Συν)σμῶν Κερατέας Ἀττικῆς, τοῦ Συν)σμοῦ Μεγάλη Αὐλή, Νόκα Πλάκα, Κακὴ θάλασσα, Ἀνάβυσσος κλπ. ζητούντων τὴν ψήφισιν Νόμου, τροποποιοῦντος τὸ Ν. Δ. τῆς 23)27–17–46 περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν. Ὁ βουλευτὴς Ἀχαΐας κ. Π. Σωτηρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰ τοῦ Συλλόγου Εἰσαγωγικοῦ Ἐμπορίου Πατρῶν, ζητοῦντος ἀναστολὴν Νόμου τηρήσεως Λογιστικῶν βιβλίων. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος κ. Χ. Στεργιόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου Πυροπαθῶν Ὑπάτης Φθιώτιδος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν ἀνοικοδομήσεως τῆς Ὑπάτης παρὰ τὴν ἀπὸ πολλοῦ γενομένην δημοπρασίαν. Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει ἀντίγραφον τῆς ὑπ’ ἀριθ. 437) 48 πράξεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δι’ ἧς τοῦτο ἐντέλλεται ὅπως θεωρήσῃ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1117 ἐκ δραχμῶν 66.855.000 χρ. 1947–1948 χρηματικὸν ἔνταλμα ἐπ’ ὀνόματι Δ. Κ. Ζάνου ἐργολάβου Δημοσίων Ἔργων, δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς Σμύριδος. Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει ἀντίγραφον 437)48 πράξεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δι’ ἧς τοῦτο ἐντέλλεται ὅπως θεωρήσῃ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1215 ἐκ δραχμῶν 31.230.000 χρ. 1947 –48 ἔνταλμα ἐπ’ ὀνόματι Δ. Κ. Ζάνου ἐργολάβου Δημοσίων Ἔργων δι’ ἔξοδα μεταφορᾶς Σμύριδος. Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Λεονάρδος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐργατῶν λιμένος Μεσολογγίου, διαμαρτυρομένων διότι δὲν λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν διάνοιξιν τοῦ αὔλακος τοῦ λιμένος. Ὁμοίως ὁ βουλευτὴς Αἰτωλοακαρνανίας κ. Δ. Λεονάρδος καταθέτει τηλεγραφικὰς ἀναφορὰς ἐμπορικῶν Συλλόγων Μεσολογγίου, Αἰτωλικοῦ καὶ Ἀστακοῦ, ζητούντων ἀναστολὴν τῶν νόμων τηρήσεως λογιστικῶν βιβλίων. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Καλατζᾶκος καταθέτει ἀναφορὰς τῶν Δικηγορικοῦ Συλλόγου, Ἰατρικοῦ Συλλόγου, Ἐμπορικοῦ Συλλόγου κ.λ.π. Κυπαρισσίας, ζητούντων ἄμεσον ἐνίσχυσιν φρουρῶν Κυπαρισσίας, Κοπανακίου ἐπικειμένης ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἐπιθέσεως συμμοριτῶν. Ὁ Κ. Γιαννᾶτος Ἰατρὸς Ἀθηνῶν, ζητεῖ ὅπως ἡ μὲν ἐν Ἀμερικῇ Ἑλληνικὴ Ἐκκλησία ὑπαχθῇ εἰς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἑλλάδος, ἡ δὲ ἐκπαίδευσις ἀποδοθῇ εἰς ὀργάνωσιν «Λύκειον Σωκράτης» πρὸς ἀποφυγὴν διαπραττομένων ἀνωμαλιῶν κ.λ.π. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὴν περὶ τοῦ Ταμείου Προνοίας Δικηγόρων Νομοθεσίαν». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Νικολαΐδης, ὡς πρόεδρος τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς διὰ τὸ ζήτημα τοῦ σίτου καταθέτει τὰς ἐκθέσεις καὶ τὸ πόρισμα τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀπαντήσεις Ὑπουργείων ἐπὶ διαφόρων ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν. Ι. Τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 187 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Ἠλιάδη. Ἀπάντησις. Εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 187 ἐρώτησιν, ἀπὸ 26–6– 48 τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Ἠλιάδη. 1. Ὁ Ἔφεδρος Ὑπολοχαγὸς Πυροβολικοῦ Νατσιούλης Θωμᾶς ἐκρίθη τὴν 29ην Αὐγούστου τοῦ 1947 ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου Ἐπιλογῆς βάσει τῶν περὶ αὐτοῦ, τότε, ὑποβληθέντων μετὰ τῆς σχετικῆς δι’ αὐτὸν προτάσεως, στοιχείων, μὴ προακτέος παμψηφεὶ δι’ ἔλλειψιν ζήλου καὶ διοικητικῆς ἱκανότητος. 2. Εἰς τοὺς τῆς κατηγορίας του παρεσχέθη δικαίωμα προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Συμβουλίου κατὰ τῆς δυσμενοῦς ἀποφάσεως, τιθεμένης τῆς νέας κρίσεως ὑπὸ τὴν τελικὴν ἔγκρισιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. 3. Οὗτος ἤσκησε τοιαύτην, ἥτις ἤδη εὑρίσκεται πρὸς συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἐπιλογῆς ὑπ’ ἀριθ. 2 ὁπόθεν θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ὡς ἄνω. 4. Τῆς νέας ἀποφάσεως οὗτος θὰ λάβῃ γνῶσιν εὐθὺς ὡς καταστῇ ὁριστική. Ἐν Ἀθήναις τῇ 1 Ἰουλίου 1948

Ὁ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς

Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ

ΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας: Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 178 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ.κ. Θ. Τουρκοβασίλη, Ν. Σπέντζα, Κ. Σταμούλη, Π. Σταθοπούλου καὶ Δ. Δημητρακοπούλου. Ἐπὶ τῆς ἀπὸ 24 λήγοντος καὶ ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. βιβλ. ἐρωτ. 178)567 ἐρωτήσεως τῶν βουλευτῶν κ. κ. Θ. Τουρκοβασίλη, Ν. Σπέντζα, Κ. Σταμούλη, Π. Σταθοπούλου καὶ Κ. Δημητρακοπούλου, ἀπευθυνομένης καὶ πρὸς ἡμᾶς, σχετικῶς μὲ τὴν ἐνδεικνυομένην, ἰδίᾳ λόγῳ τῶν ἐκ τοῦ πολέμου ἀπωλειῶν, προστασίαν τῶν πολυτέκνων, καθ’ ὃ δημιουργῶν τῶν Ἑλληνικῶν οἰκογενειῶν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ καθ’ ἡμᾶς Ὑπουργείου Γεωργίας, ἡ πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων ἀγροτῶν κειμένη ἀγροτικὴ νομοθεσία (Ἀγροτικὸς Κῶδιξ 2880)41) θεσπίζει τὸ μέν, ἐν ἄρθρῳ 24 τὴν πρόταξιν εἰς ἑκάστην καθοριζομένην περίπτωσιν τῶν δικαιουμένων ἀποκαταστάσεως, τῶν ἐκ τούτων τυγχανόντων πολυτέκνων καὶ συνεπῶς τὴν κατὰ προτίμησιν ἀπὸ τοὺς λοιποὺς ἔχοντας τὰ αὐτὰ προσόντα, ἀποκατάστασίν των τὸ δέ, ἐν ἄρθροις 26 καὶ 158, καὶ τὴν χορήγησιν αὐτοῖς προσαυξημάτων, πέραν τοῦ ὁρισθέντος κλήρου, ποικιλλόντων κατὰ τὰς ἐν τῷ Κώδικι τούτῳ διακρίσεις, διὰ τὰ πέραν ὡρισμένου ἀριθμοῦ τέκνα ἢ μέλη τῆς οἰκογενείας των ἐν γένει, καὶ ἐξικνουμένων μέχρι ἑνὸς ἀκόμη Γεωργικοῦ κλήρου. Αἱ ἐν λόγῳ διατάξεις τῆς Ἀγροτικῆς Νομοθεσίας ἐφαρμόζονται πάντοτε καὶ ἀνελλιπῶς ὑπὸ τῶν ἐντεταλμένων τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐν λόγῳ Νομοθεσίας ὀργάνων. Οὐδὲν δὲ μέχρι τοῦδε παράπονον ὑπεβλήθη ἡμῖν σχετικῶς πρὸς παράβασιν τῶν διατάξεων τούτων.

Ὁ Ὑπουργὸς

ΑΘ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ

καὶ ΙΙΙ. Τοῦ Ὑπουργείου Ἐθν. Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Μουράτογλου. Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Μουράτογλου κατατεθείσης ἐρωτήσεως σχετικῶς πρὸς τὴν μονιμοποίησιν τῶν προσωρινῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 670)1948 Ν. Δ. μονιμοποιοῦνται ἤδη οἱ προσωρινοὶ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ καὶ δὲν ὑπολείπεται εἰ μὴ ἡ σχετικὴ πρότασις τοῦ Κεντρικοῦ Γνωμοδοτικοῦ καὶ Διοικητικοῦ Συμβουλίου πρὸς ἔκδοσιν τῆς σχετικῆς Διοικητικῆς Πράξεως διὰ τὴν πραγματοποίησιν τῆς μονιμοποιήσεώς των.

Ὁ Ὑπουργὸς

Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης, ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐπαγγελματικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου Μυτιλήνης καὶ ἄλλων διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ Νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς τηρήσεως βιβλίων.

§6Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔλεγον προηγουμένως καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐμπορικὰ βιβλία, κρατούμενα ὑπὸ ἐπαγγελματιῶν, ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων εἶναι κἄτι τὸ ἀκατανόητον διότι ὁ ἰατρὸς καὶ ὁ δικηγόρος ἀσκεῖ πολλάκις ἐπάγγελμα φιλανθρωπικόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ τηρήσουν βιβλία ἐμπορικά; Δὲν τὸ νομίζω τοῦτο διὰ τὸν Ἕλληνα, ἐὰν κρατοῦνται ἀλλαχοῦ, δὲν τὸ ἠξεύρω. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν ἕνα ἀνώτερον ἀνθρωπισμὸν καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός μας. Ἐπίσης θεωρῶ ἀδικαιολόγητα τὰ βιβλία, διὰ τοὺς μικρομαγαζάτορας. Βεβαίως οἱ ἀσκοῦντες ἀνωτέρου βαθμοῦ ἐμπόριον, ἔχουν καὶ συμφέρον, διότι πρέπει νὰ ἔχουν ἀκριβεῖς λογαριασμούς. Νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς συνετάχθη ὄχι μὲ πολλὴν προσοχήν. Ἔχω ἐγὼ φίλον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι πολὺ ἀπρόσεκτον.

§7Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καθημερινῶς καταφθάνουν τηλεγραφήματα καὶ διαμαρτυρίαι ἀπὸ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ μὴ τηρηθῶσιν τὰ βιβλία, καὶ ἰδίως ἐκ τῶν ἀσθενεστέρων τάξεων τῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ βιοτεχνῶν. Ὁ νόμος εἶχεν ὡρισμένας, προϋποθέσεις διὰ τὴν τήρησιν τῶν βιβλίων, αἱ προϋποθέσεις ὅμως αὐταὶ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἤρχισαν. Ἦσαν δηλαδὴ προϋποθέσεις ἀγορανομικαί, φορολογικαὶ καὶ προϋποθέσεις καλῆς πίστεως ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι παρατείνει τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἰσχύουν αἱ δηλώσεις αἱ γενόμεναι ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Τύπου. Ἐὰν ἡ δήλωσις αὕτη ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἡ ἐρώτησις θὰ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ δι’ ἀργότερον.

§8Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Αἱ προϋποθέσεις ἐτηρήθησαν ἅπασαι. Διότι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν κεφαλαίων τῶν ταμείων τὸ διάταγμα ἐδημοσιεύθη σήμερον, διὰ δὲ τὴν ἀγορανομικὴν ρύθμισιν ἐλήφθησαν ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου αἱ ὁποῖαι δημοσιεύονται αὔριον. Ἑπομένως αἱ ἀντιρρήσεις διότι δὲν ἐτηρήθησαν αἱ προϋποθέσεις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν βιβλίων δὲν εἶναι οὐσιαστικαί. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράτασιν τῆς θεωρήσεως τῶν βιβλίων, εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσε τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι, ὅτι μέχρι τῆς 30ῆς Σεπτεμβρίου δὲν θὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ μέτρα δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπέβαλον τὰ βιβλία των πρὸς θεώρησιν.

§9Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Παρὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, σᾶς λέγω ὅτι τίποτε δὲν ἔχει τακτοποιηθῆ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Μὲ τὰς συνταγὰς τὰς ὁποίας δίδει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθοῦν ποτὲ βιβλία, διότι λέγει εἰς ἐγκύκλιόν του ὅτι θὰ φορολογηθοῦν βάσει κέρδους 30% ἐνῷ τὸ λάδι σήμερον ἔχει 9.600, ἀγοράζει ὁ ἔμπορος 9.500. δηλαδὴ διαφορὰ 100 δρχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν ἐπώλησεν 100 ὀκάδας λάδι θὰ πρέπει νὰ γράψῃ ὅτι εἰσέπραξεν 960.000 καὶ βάσει τῆς ἐγκυκλίου θὰ ζητηθοῦν 300.000 κέρδη, ἐνῷ τὰ κέρδη εἶναι 10.000. Πρέπει νὰ προσαρμοσθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς πρὸς τὴν πραγματικότητα, διότι ὁ κόσμος αὐτὸς εἶναι ἕτοιμος νὰ προβῇ εἰς τὸ κλείσιμον τῶν καταστημάτων του. Ἔτσι βρισκόμαστε εἰς τὰ σύννεφα ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ Βαρβαρέσσου.

§10Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολ)νθίας). Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὑποχρέωσις τῆς τηρήσεως βιβλίων ἔχει προκαλέσει ὁμολογουμένως σάλον. Ὡς ἐτόνισεν ὁ κ. Κουλουμβάκης εἶναι ἀπαράδεκτον εἰς τὴν συνήθειαν τῶν Ἑλλήνων νὰ τηροῦνται βιβλία ἀπὸ τοὺς δικηγόρους καὶ τοὺς ἰατρούς. Ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηροῦνται βιβλία ἀπὸ τοὺς μικρομαγαζάτορας. Νομίζω ὅτι δὲν διαλάθει τῆς προσοχῆς ὑμῶν ὅτι εἰς τοὺς ἐμπόρους δὲν δίδουν τιμολόγια. Κατὰ ποίαν λοιπὸν ἔννοιαν καὶ κατὰ ποίαν λογικὴν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῆτε λέγοντες εἰς τὸν κόσμον αὐτὸν ὅτι πρέπει νὰ τηροῦν βιβλία. Πρέπει τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ λυθῇ καὶ νὰ παύσωμεν τὰς συζητήσεις.

§11Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὸ ζήτημα τῆς τηρήσεως βιβλίων ἐγεννήθη ἀπὸ τοὺς Ἄγγλους καὶ ἐγένετο ὁ νόμος αὐτὸς βάσει τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κρατούντων. Ἀλλ’ ἡ οἰκονομία ἡ ἰδική μας δὲν παρουσιάζει καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν οἰκονομίαν τῶν μεγάλων χωρῶν. Βεβαίως ἔχομεν καὶ ἐδῶ ὡρισμένας μεγάλας ἐπιχειρήσεις. Ἀλλ’ αὐταὶ τηροῦν βιβλία καὶ δὲν εἶναι τίποτε νέον δι’ αὐτάς. Τουναντίον, μάλιστα, θέλουν τὰ βιβλία των νὰ ἀναγνωρισθοῦν κατὰ τρόπον ἐπισημότερον ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἔφθασεν ὅμως ἡ ἔκτασις τοῦ νόμου νὰ συμπεριλάβῃ ὅλον τὸν ὁπωσδήποτε ἐργαζόμενον κόσμον ἐν Ἑλλάδι, ἔφθασεν δηλαδὴ εἰς τὴν ὑπερβολήν, ὅπως συνήθως τὰ Ἑλληνικὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ὅλα ξεκινοῦν ἀπὸ μίαν καλὴν ὁδὸν καὶ παίρνουν τοιαύτην ἔκτασιν, ὥστε νὰ καθιστῶνται ἀνεφάρμοστα τὰ λαμβανόμενα μέτρα. Ἡ τοιαύτη ἔκτασις ἐδημιούργησε πραγματικῶς ἐξέγερσιν μεταξὺ τοῦ ἐργαζομένου κόσμου, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι δὲν πρόκειται νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος, διότι εἶναι ἀνεφάρμοστος. Ἀνεφέρθησαν διάφορα παραδείγματα. Δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια. Εἶχον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω μίαν ἄλλην περίπτωσιν. Ἦλθεν ὁ Σύλλογος τῶν ἰχθυοπωλῶν καὶ μοῦ εἶπεν, κύριε Πρόεδρε, —εἶμαι Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Πειραιῶς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τηρήσωμεν βιβλία ἡμεῖς καὶ νὰ καταθέσωμεν σχετικὰς ἀποδείξεις ὅταν τὸ ἐμπόρευμα τὸ ἀγοράζομεν εἰς τὴν παραλίαν ἀπὸ τοὺς ψαράδες, οἱ ὁποῖοι μᾶς ζυγίζουν πολλὲς φορὲς τὰ ψάρια μέσα στὴ θάλασσα καὶ τὰ φορτώνομεν ἔπειτα εἰς τὰ καρροτσάκια καὶ θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πάρωμεν ἀποδείξεις ἀπὸ τὸν ψαρᾶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον πωλοῦντα τὸ ἐμπόρευμά του καὶ νὰ κρατήσωμεν καὶ τὸ ὄνομα ἑνὸς ἑκάστου ἐκ τῶν ἀγοραστῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τοῦτο τὸ καταφέρω, δὲν θὰ μᾶς ἀναγνωρίσουν ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει καὶ τὴν μεγάλην φύραν τὴν ὁποίαν τὸ εὐπαθὲς τοῦτο εἶδος ἔχει. Διότι ἕνα 15–20% καὶ μάλιστα εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν τοῦ θέρους ἀπορρίπτεται ὡς καταστραφέν, ἀλλοιωθέν —. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὑπὸ αὐτὰς τὰ συνθήκας νὰ κρατήσουν βιβλία; Ὅμοιαι περιπτώσεις πρὸς αὐτὴν εἶναι καὶ μύριαι ἄλλαι. Πλὴν τούτου εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡ τήρησις τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατος, διότι δὲν ὑπάρχουν ὠργανωμέναι ἐπιχειρήσεις λόγῳ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν καὶ λόγῳ τῶν ἀνωμαλιῶν αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀνταρσίαν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς πόλεις μόλις τώρα ὁ ἐμπορικὸς καὶ ἐπαγγελματικὸς κόσμος ἀρχίζει νὰ κάμνῃ τὰ πρῶτα βήματα τῆς ἀνασυγκροτήσεώς του. Οἱ παλαιοὶ ἐμπορικοὶ οἶκοι εὑρίσκονται ἐν μαρασμῷ, ἄλλοι εὑρίσκονται κατεστραμμένοι καὶ μόλις τώρα γίνεται προσπάθεια νὰ ἀνανεωθοῦν. Οὔτε τὰ μέσα ἔχουν νὰ τηρήσουν τὰ βιβλία ἀλλὰ καὶ ἀνάλογον ἐργασίαν ἡ ὁποία νὰ τοὺς ἐπιτρέπῃ μίαν τοιαύτην πολυτέλειαν, διότι εἰς ἕνα περιωρισμένον πραγματικῶς κύκλον ἐργασιῶν εἶναι πραγματικὴ πολυτέλεια ἡ τήρησις ἡ αὐστηρὰ τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων ὡς τὴν θέλει ὁ κ. ὑπουργός. Θὰ παρακαλέσω συνεπῶς νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ καὶ διὰ τὰς κατηγορίας τοὐλάχιστον τῶν μικρῶν ἐπαγγελματιῶν νὰ μὴ τηρηθῇ κἂν τοιαύτη ὑποχρέωσις. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν βλέπω νὰ ἐπιμένῃ, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ προειδοποιήσω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα δὲν θὰ εἶναι τόσον εὐχάριστα ὅσον τὰ ἀναμένει. Ἁπλῶς σύγκρουσις θὰ παρατηρηθῇ μεταξὺ Κράτους καὶ μιᾶς μεγάλης μάζης τοῦ ἐργαζομένου Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§12Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὡς πρὸς τὰς ἐπαρχίας ὁ νόμος αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ· εἶναι καταπέλτης, βαρὺ πλῆγμα ἐναντίον τῶν μικρῶν ἐπαγγελματιῶν. Σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὴν πόλιν τοῦ Γυθείου ἡ ὁποία ἔχει 9 χιλ. κατοίκους. Ὑπάρχουν ὅλο μικροεπαγγελματίαι, μικρομπακάληδες, παντοπῶλαι καὶ διάφοροι οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν τρύπαν ἀνοικτὴν μὲ ψιλικά. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔρχονται στὴν Ἀθήνα ἀγοράζουν λίγα ἀπὸ δῶ καὶ λίγα ἀπὸ κεῖ καὶ δὲν παίρνουν ποτὲ τιμολόγια. Λόγῳ δὲ τῆς καταστάσεως αἱ τιμαὶ κυμαίνονται διαρκῶς. Αἱ ἐργασίαι εἶναι ἐπίσης πολὺ περιωρισμέναι καὶ συνεπῶς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὁ νόμος. Εἶναι πράγματι καταπέλτης, τυραννικὸς ὁ νόμος αὐτὸς καὶ θὰ ἀναγκάσῃ πολλοὺς ἀπὸ τοὺς ἀσκοῦντας ἕνα μικρὸν βιοποριστικὸν ἐπάγγελμα νὰ τὸ ἐγκαταλείψουν. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς δὲ συνθήκας, ὅταν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πληρώνουν εὐχαρίστως ἀπὸ τὸ ὑστέρημά των, διότι ἀναγνωρίζουν ὅτι ἡ πατρὶς μάχεται καὶ ὁ λαὸς χύνει τὸ αἷμα του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῶμεν νὰ τοὺς πάρωμεν καὶ τὴν τελευταίαν σταγόνα τοῦ αἵματός των. Εἶναι ἀδύνατον νὰ προσφέρουν καὶ θὰ δημιουργήσωμεν ἕνα ζήτημα κοινωνικὸν σοβαρώτατον ὑπὸ τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ συνεισφέρῃ ἀναλόγως.

§13Χ. ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ. Σᾶς διερμηνεύω τὰ αἰσθήματα τῶν ἐπαγγελματιῶν τῆς ἐπαρχίας μου οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ τηρήσουν τὸν νόμον αὐτόν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον εὑρίσκονται ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου καὶ λόγῳ τῶν καταστροφῶν. Θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ διαμαρτυρία των καὶ νὰ ἀνασταλῇ τοὐλάχιστον ἐπὶ ἕνα μακρὸν χρονικὸν διάστημα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου καὶ νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι καταπιεστικὸς διὰ τοὺς ἐπαγγελματίας.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα εἶναι πράγματι οὐσιῶδες. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ βεβαιωθῇ ὅτι ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὸν βοηθήσωμεν εἰς τὸ ἔργον του, διότι τὸ ἔργον του εἶναι πράγματι θεμελιῶδες καὶ ἀχάριστον. Θὰ τὸν παρακαλέσω ὅμως ἐπίσης νὰ ἀναγνωρίσῃ καὶ τοῦτο, ἰδίως ὅτι αἱ ἑκάστοτε ἐμπνεύσεις του δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἶναι πάντοτε εὐτυχεῖς ὥστε νὰ ἐπιμένῃ κατὰ τρόπον ἀνένδοτον. Ὅσον ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ τὸν βοηθήσωμεν τόσον καὶ ὁ ἴδιος ὀφείλει νὰ εἶναι πρόθυμος εἰς ἐπανεξέτασιν τῶν ἀρχικῶν του ἐξορμήσεων. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν ἡ κοινὴ συνείδησις ἔχει πλέον καταλήξει εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν συναλλαγῶν τὸ ὁποῖον ἐτέθη διὰ τὴν τήρησιν τῶν βιβλίων εἶναι πράγματι πολὺ μικρὸν καὶ θὰ ἔπρεπε σοβαρῶς νὰ αὐξηθῇ. Εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι ὡρισμέναι κατηγορίαι θὰ ἔπρεπε νὰ φορολογηθοῦν κατ’ ἄλλον τρόπον καὶ θὰ ἔπρεπε τὸ θέμα καὶ τῶν δικηγόρων καὶ τῶν ἰατρῶν νὰ ἐξετασθῇ μὲ διάφορον τρόπον. Πέραν ὅμως καὶ τῶν δύο αὐτῶν βασικῶν παρατηρήσεων, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκτιμηθῇ ὅτι αἱ σημεριναὶ οἰκονομικαὶ περιστάσεις εἶναι πράγματι ἀνώμαλοι καὶ ὅτι, ἐὰν ἀκόμη κατ’ ἀρχὴν ἐγένετο δεκτὸν ὅτι ὑπὸ τὰς ἰδικάς μας συνθήκας εἶναι δυνατὴ ἡ τήρησις τῶν βιβλίων εἰς τόσην ἔκτασιν τῆς οἰκονομικῆς μας ζωῆς, καὶ πάλιν ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἀποφασίζεται ἐξελέγη ἀτυχῶς. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς ἀντικειμενικὰς καταστάσεις καὶ ὄχι πρὸς ὑποκειμενικὰς προθέσεις διαφυγῆς πραγματικῶν ὑποχρεώσεων ἀπέναντι τοῦ ἀγωνιζομένου καὶ πάσχοντος Κράτους καὶ λαοῦ τὸ αἴτημα μιᾶς προσωρινῆς ἀναστολῆς καὶ ἐπανεξετάσεως τοῦ θέματος.

§15Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν γνωρίζω πῶς κατορθώνει ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ μειώνῃ τὰς δυσχερείας τοῦ λαοῦ, νὰ εὑρίσκῃ νέας ἀφορμὰς καὶ νὰ ἐπιτείνῃ τὴν δυσφορίαν. Ἔχουν κατακλυσθῆ τὰ γραφεῖα μας ἀπὸ ὑπομνήματα ἐξ ὅλης τῆς Ἑλλάδος ἐπαγγελματιῶν, διαμαρτυρομένων διὰ τὸ ζήτημα τῆς τηρήσεως τῶν βιβλίων. Ἐὰν ἐπρόκειτο πράγματι ἡ τήρησις τῶν βιβλίων νὰ ἀνακουφίσῃ τὸν Κρατικὸν προϋπολογισμὸν κατὰ ἕνα τρόπον, ἔστω καὶ μικρόν, θὰ ἔλεγε κανείς, νὰ ὑποβάλῃ αὐτοὺς ὅλους τοὺς ἐπαγγελματίας εἰς τὴν πρόσθετον δαπάνην, διότι οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι κἂν ἐγγράμματοι καὶ θὰ χρειασθῇ νὰ προσλάβουν ἕνα ὑπάλληλον ἐπὶ πλέον. Δηλαδὴ τὰ μικρὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ περιορισθοῦν ἀκόμη περισσότερον ἀπὸ τὴν μισθοδοσίαν ἑνὸς νέου ὑπαλλήλου. Δὲν ἦτο πρόσφορος ἡ στιγμὴ καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰ ἰδικά μας ἤθη καὶ ἔθιμα, τόσον τῶν ἐλευθέρων ἐπαγγελμάτων, ὅσον καὶ τῶν μικροεπαγγελματιῶν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, θὰ ἤθελον νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας κάμνουν τὰ διάφορα μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος. Ὁ μὲν κύριος Ἀντιπρόεδρος λέγει, θὰ σᾶς δώσω παράτασιν ἕως τότε, ὁ δὲ κύριος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὄχι, μέχρι 15ης Ἰουλίου, ὅσοι δὲν παρουσιάσουν τὰ βιβλία των, θὰ ὑποστοῦν ἐκείνας καὶ ἐκείνας τὰς ποινάς. Ἐπὶ πλέον ἐγὼ βλέπω καὶ μίαν ὑπέρβασιν τῶν δικαιωμάτων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔχει προορισμὸν νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους καὶ ἐν τούτοις διὰ δηλώσεων ἑκάστοτε ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς μὴ τηρήσεως τῶν νόμων. Τόσον εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν προβαίνει εἰς δηλώσεις ἀντιθέτους πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἐκ τοῦ νόμου, ὅσον καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, ὅπως εἶναι ἡ τοῦ ἐπαναπατρισμοῦ τῶν κεφαλαίων. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε δηλώσεις καὶ λέγει ὅτι ὁ νόμος λήγει 5 Ἰουλίου, ἐγὼ σᾶς δίδω προθεσμίαν μέχρι τέλους τοῦ μηνός, ἐνῷ ἔχει τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις, νὰ ὑποβάλῃ ἐπείγοντα νομοσχέδια. Διατὶ δίδετε τὸ παράδειγμα τῆς παραβάσεως τῶν νόμων ἐσεῖς ἡ Κυβέρνησις;

§16Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Νὰ συσχετισθῇ τὸ θέμα καὶ μὲ τὰ ἄλλα, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ὁμιλήσωμεν ὅλοι.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε συνάδελφε.

§18Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Πολὺ περίεργον τὸ βλέπω αὐτό.

§19Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν ὁμιλοῦν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἔχουν δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦν καὶ οἱ βουλευταί. Ὅταν γενικεύεται ἡ συζήτησις καὶ αὐτὸ τὸ κάμνουν οἱ ἀρχηγοί, πρέπει νὰ γενικεύεται δι’ ὅλους.

§20Κ. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, τοιαύτη ἄλλως τε ἦτο ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτε τὸ μέτρον αὐτὸ ἐγένετο κατ’ ἀρχὴν δεκτόν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχεν ἀντιληφθῆ ὅτι ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις ἡ ἐφαρμογὴ ἑνὸς μέτρου τοιούτου, δὲν εἶναι δυνατή καὶ ὅτι πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ θεσμὸς τῶν τιμολογίων, καὶ θεσμὸς τιμολογίων καὶ ἀποδείξεων δὲν ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμήν. Πῶς θὰ τηρηθοῦν βιβλία, ὅταν τιμολόγια δὲν ἐκδίδωνται, ἀποδείξεις δὲν ἐκδίδωνται; Τὰ μεγαλύτερα πιστωτικὰ ἱδρύματα τῆς χώρας ἀρνοῦνται νὰ ἐκδώσουν ἀποδείξεις διὰ τὴν καταβολὴν προμηθειῶν καὶ ἄλλων πολλῶν δαπανῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τηρηθοῦν στοιχειώδη βιβλία, ὅταν δὲν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα δι’ αὐτά. Ἐπίσης εἰς ὅλον τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον, ὅπως ἠξεύρετε δίδονται λόγῳ τῶν ἀναγκῶν, ἄδειαι εἰσαγωγῶν. Αἱ ἄδειαι αὐταὶ ἐξαγωγῶν πωλοῦνται πρὸς ἄλλους εἰσαγωγεῖς εἰς τιμὰς λίαν ὑψηλάς. Δὲν ὑπάρχουν λοιπὸν τὰ στοιχειώδη ἐκεῖνα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν τήρησιν βιβλίων. Ὁ θεσμὸς εἶναι ὀρθός. Φυσικὰ ἐπιχειρήματα ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου αὐτοῦ ὑπάρχουν. Ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν μικροεπαγγελματιῶν εἶναι τελείως ἄστοχον καὶ ἄσκοπον τὸ μέτρον. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε, ἓν μέτρον τοιοῦτον τοιαύτης σοβαρότητος, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνασταλῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μέτρου αὐτοῦ καὶ ὅταν καταστῇ δυνατὸν νὰ ἐκδίδωνται πλήρη τιμολόγια καὶ ἀποδείξεις κανονικαὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ, λαμβανομένου ὅμως ὑπ’ ὄψιν τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ μικροεπαγγελματίαι πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν, χωρὶς νὰ πάθῃ ἡ καθολικότης τοῦ μέτρου τούτου.

§21Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Κύριοι βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι εὑρίσκομαι πρὸ ἐκπλήξεως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούεται ἐκ μέρους τῶν ἐπερωτώντων, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι λόγῳ τῆς καταστάσεως δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθοῦν τὰ ἐμπορικὰ βιβλία. Ἡ ἔκπληξις εἶναι δικαιολογημένη κατ’ ἐμέ διότι βασίζεται εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐντὸς αὐτῆς τῆς περιόδου, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπεκρίθη δριμέως πάρα πολὺ διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἠθέλησε τὴν φορολογίαν νὰ τὴν βασίσῃ ἐπὶ τεκμηρίων. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ἰδικόν μου ἦτο, ὅτι δυστυχῶς εἶναι τοιαύτη ἡ μεταπολεμικὴ κατάστασις, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βασίσωμεν τὴν φορολογίαν μας.

§22Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἡ κατάστασις μεταπολεμικὴ τώρα;

§23Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἐννοῶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀπελευθερώσεως, διότι δι’ αὐτὴν τὴν περίοδον κατηγορήθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§24Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σᾶς ἤλεγξαν διὰ τὰ τεκμήρια, δὲν σᾶς ἤλεγξαν σήμερον.

§25Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καὶ οἱ ἐλέγχοντες ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως δὲν ἐφήρμοσε τὸ ὀρθόδοξον φορολογικὸν σύστημα τῆς καθαρᾶς προσόδου, διότι εἴπατε καὶ ἐλέχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ βασισθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν τεκμηρίων, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ βασισθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου. Καὶ ἐγὼ εἶπον τότε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βασισθῶ ἐπὶ τοῦ φόρου αὐτοῦ, διότι δὲν ὑπάρχουν τὰ βιβλία καὶ ἐλλείπουν αἱ προϋποθέσεις τῆς ἐφαρμογῆς του καὶ κάθε τὶ τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ νόμος, διὰ νὰ ἔχῃ ἐπιτυχίαν καὶ νὰ ἀποδώσῃ. Καὶ μοῦ ἀντετάχθη ὅτι λάθος κάμνετε, αἱ προϋποθέσεις μποροῦν νὰ ὑπάρξουν καὶ ἐπ’ αὐτῶν νὰ βασίσετε τὴν φορολογικήν σας πολιτικὴν καὶ ὄχι ἐπὶ τῶν τεκμηρίων. Εἶπον ἀπολογούμενος ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ προσκρούει δυστυχῶς εἰς τὴν ἄμεσον ἀνάγκην συλλογῆς χρημάτων διὰ τῆς μεθόδου ταύτης καὶ ἔπρεπε νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὰ τεκμήρια καὶ κατόπιν νὰ πᾶμε σιγὰ–σιγὰ εἰς τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου. Καὶ ἐνῷ ἡ τήρησις τῶν ἐμπορικῶν βιβλίων ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία μποροῦσε νὰ ἀποδώσῃ, στηριζομένη ἐπάνω εἰς τὰς πραγματικὰς προϋποθέσεις τῆς φορολογίας αὐτῶν τώρα ποὺ ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις σιγὰ–σιγὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ σύστημα τῶν προϋποθέσεων αὐτῶν τώρα λέγετε ἀντίθετον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πᾶμε εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, δὲν πρέπει νὰ τὰς τοποθετήσωμεν καὶ νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐφαρμογήν των, μὲ ὅλας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἐδέχθημεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐμπορικῶν βιβλίων. Διότι ἐκεῖ, ὅπως ἐνθυμῆσθε, διαιρέσαμεν τοὺς φορολογουμένους εἰς τέσσαρας κατηγορίας καὶ διὰ τὰς δύο τελευταίας τῶν 200 ἑκατ. καὶ 400 ἑκατ. ἐτησίας προσόδου, ἐζητήσαμεν ἁπλούστατα ὄχι λογιστικὰ βιβλία— λέξεις ἐπαναλαμβανόμεναι πομπωδῶς, διὰ νὰ ἐμφανισθοῦν τὰ ἐμπορικὰ βιβλία δύσκολα κλπ.—αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὸν μικροεπαγγελματίαν, εἶναι ἕνα ἁπλοῦν βιβλίον ταμείου, ἕνα τευτέρι, τὸ ὁποῖον ἔχει κάθε ἔμπορος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ἔμπορος, ἀγοράζων καὶ πωλῶν, πληρώνων καὶ εἰσπράττων χρήματα, χωρὶς νὰ μὴ ἔχῃ ἕνα βιβλίον ταμείου, ἕνα τευτέρι, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ὁ τελευταῖος μικροπωλητὴς καὶ ὁ τελευταῖος χαμάλης καὶ γράφει τὰς εἰσπράξεις του καὶ τὰς πληρωμάς του τῆς ἡμέρας. Ὡς πρὸς τὴν τήρησιν τῶν τιμολογίων, δὲν ἐζητήσαμεν τιμολόγια, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν τιμολογίων, ἀλλ’ ἀποδείξεις. Τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱοσδήποτε ἔμπορος πληρώνει χρήματα, διὰ νὰ ἀγοράσῃ, ὁ λιανοπωλητής, ἀπὸ τὸν χονδρέμπορον, ὁ χονδρέμπορος ἀπὸ τὸν παραγωγὸν καὶ μάλιστα χρήματα μαζεμένα καὶ κατὰ ποσόν, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἰσχυρισθῇ κανεὶς ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ μίαν ἀπόδειξιν. Ἐὰν ὁ λαμβάνων τὰ χρήματα ἀρνῆται νὰ δώσῃ ἀπόδειξιν, ὑπάρχουν κυρώσεις.

§26Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αἱ Τράπεζαι;

§27Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Καὶ αἱ Τράπεζαι, ἄλλως ὑπόκεινται εἰς κυρώσεις.

§28Ι. ΜΠΕΡΝΙΤΣΑΣ. Κανεὶς δὲν δίδει ἀπόδειξιν καὶ ἔχουν γίνει μηνύσεις χωρὶς ἀποτέλεσμα.

§29Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκον.). Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει ζήτημα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ τηρήσεως ἐμπορικῶν βιβλίων καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν ἀκόμη, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος κ. Κάντζιας, τοῦ μικρεμπόρου ὁ ὁποῖος ἀγοράζει ἀπὸ τὸν παραγωγόν, διότι τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν πληρώνει χρήματα καὶ μάλιστα μαζεμένα, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ τοῦ ζητήσῃ μίαν ἀπόδειξιν. Καὶ μάλιστα διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ ἐπιχείρημά του ἀνέφερε τὸν ψαρᾶν, ὁ ὁποῖος πηγαίνει νύκτα νὰ πάρῃ τὰ ψάρια ἀπὸ τὴν τράτα καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ ἀπόδειξιν. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ μὴ ἐφαρμοσθοῦν τὰ ἐμπορικὰ βιβλία. Ἄλλως τε διὰ τοῦ νομοθετήματος δὲν ἐζητήσαμεν σπουδαῖα πράγματα. Ἐζητήσαμεν ἁπλούστατα τὴν τήρησιν ἑνὸς ἁπλοῦ βιβλίου ταμείου μὲ μίαν ἀπόδειξιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἐπισυνάπτῃ διὰ κάθε ἀγορὰν τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιχειρῇ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδέχθημεν ὅτι ἦτο λογικόν, ἦτο τοῦτο. Αὐτὰ τὰ βιβλία, ἔστω καὶ τὸ βιβλίον ταμείου, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐφορίαν. Ἐπειδὴ λόγῳ τῆς ἀντιδράσεως, ἡ ὁποία παρετηρήθη δὲν κατώρθωσαν νὰ θεωρήσουν τὰ βιβλία ἐδώσαμεν μίαν παράτασιν διὰ τὴν θεώρησίν των, παρὰ τὸν νόμον καὶ ὑπ’ εὐθύνην μας, μέχρι τῆς 30ῆς Σεπτεμβρίου 1948. Πρέπει δὲ νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, καὶ διὰ τούτου ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὸ βάρος τῆς ἀποδείξεως μετατίθεται ἀπὸ τὸν φορολογούμενον εἰς τὸν Ἔφορον. Ὅ,τι ἀναγράφει ὁ φορολογούμενος εἰς τὸ βιβλίον του ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν καὶ ὁ Ἔφορος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀνταποδείξῃ ὅτι παρελείφθησαν ἐγγραφαὶ ἢ κακῶς ἐγένοντο ἐγγραφαί. Αὐτὸ εἶναι μία κατοχύρωσις εἰς τὰς σχέσεις τοῦ φορολογουμένου μετὰ τῆς Ἐφορίας. Αὐτὸ εἶναι μία βελτίωσις, ἡ ὁποία ἐπῆλθε καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑπολογίζομεν τὴν ἀποκατάστασιν ὁμαλῶν σχέσεων μεταξὺ Κράτους καὶ φορολογουμένων, τὴν τακτοποίησιν ὅλης αὐτῆς τῆς φορολογικῆς ἀνωμαλίας καὶ τὴν τοποθέτησιν τῆς φορολογίας ἐπὶ ὀρθῶν βάσεων.

§30Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι αἱ ἀπόψεις του ἀσφαλῶς θὰ εἶχον δικαιολογημένην βάσιν ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον, οἱ οἰκονομικοὶ ὅροι ἐλειτούργουν κανονικῶς. Ὅταν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, γνωρίζει, ὅτι οὐδὲν τιμολόγιον ἀντιπροσωπεύει τὸ πραγματικὸν γεγονός, ὁ ἐφοριακὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνεργήσῃ τὸν ἔλεγχον, διὰ νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐγγραφῶν εἰς τὰ βιβλία τοῦ φορολογουμένου, θὰ ζητήσῃ ταὐτοχρόνως νὰ ἐλέγξῃ καὶ τὸν κατάλογον τῶν τιμολογίων καὶ ὁσονδήποτε καλόπιστος καὶ ἂν εἶναι, ὁ ἐφοριακὸς ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ κατάστημα καὶ ὁσονδήποτε καλόπιστος καὶ ἂν εἶναι ὁ φορολογούμενος, ὁ ὑπάλληλος θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐγγραφῶν. Ἰδοὺ ὁ κύριος λόγος, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζομεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ δικαιοσύνην, παρὰ θὰ δημιουργήσῃ ἀδικίας ἀφαντάστους εἰς βάρος ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ δουλεύουν 18 ὥρας τὸ 24ωρον. Ἕν ἄλλο θέμα, εἶναι οἱ ἐπαγγελματίαι καὶ οἱ βιοτέχναι τῆς ὑπαίθρου, οἱ ὁποῖοι τὴν ἡμέραν κάθονται εἰς τὸ μαγαζί τους διὰ νὰ βγάλουν τὸ καρβέλι τους καὶ τὴν νύκτα φυλᾶνε σκοποὶ εἰς τὰ διάφορα σημεῖα. Ζητεῖτε τώρα, εἰς τὴν περίοδον αὐτήν, νὰ ἐπιβάλετε τὴν τάξιν ἡ ὁποία προϋποθέτει... (δὲν ἠκούσθη)...

§31Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν παράκλησιν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπειδὴ τὸ θέμα ἔλαβε μεγάλην ἔκτασιν θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω ἐν πληθούσει Βουλῇ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ μὲ ἀκούσῃ ἀπόψε δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ὁμιλήσω. Προχθὲς ὁ κ. Βαμβέτσος εἶπεν ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ὁμιλήσω ἐν πληθούσει Βουλῇ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀπαρτία, ἡ Κυβέρνησις εἶναι παροῦσα κεὶ ἐσεῖς εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσετε.

§33Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θέτω πρὸ τῆς Βουλῆς τὸ ἑξῆς ζήτημα. Προχθὲς ὅταν ἐγένετο ἡ συζήτησις, ἐξεφράσθη ἡ ἄποψις ὅτι, ὀρθὸν εἶναι καὶ δίκαιον καὶ ἐπιβεβλημμένον νὰ ἀκουσθῶ ἐν πληθούσει Βουλῇ, ὅπως ἠκούσθησαν ὅλοι οἱ προλαλήσαντες ἐπερωτῶντες. Ἀπόψε εἶναι Σάββατον, δὲν βλέπω ἐπαρκῆ ἀριθμὸν βουλευτῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε βεβαίως θὰ ὁμιλήσω καὶ δὲν θὰ ἀρνηθῶ νὰ τὸ κάμω.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς εἶναι δικαίωμα τοῦ Προέδρου, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωσε τὸν λόγον.

§35Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Μία ὑπόθεσις, κ. βουλευταί, τὴν ὁποίαν ἐπεχείρησα μὲ ὅλην τὴν ἁγνότητα τῆς προσπαθείας μου καὶ τὸν ζῆλον διὰ νὰ ἐξασφαλίσω οὐσιώδη ἀγαθὰ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους προεβάλετο ἔντονος ἀξίωσις τούτου, καὶ τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα καὶ ἡ Κυβέρνησις κατεβάλομεν συνεχεῖς προσπαθείας νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐσκανδαλοποιήθη ἀπὸ μίαν ἀπογευματινὴν ἡμερησίαν ἐφημερίδα συμπραττόντων καὶ ὡρισμένων κερδοσκόπων, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα θὰ ἐθίγοντο διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς ὀρύζης. Παρεσύρθη δὲ δυστυχῶς ὄχι εἰς ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον πολὺ εὐχαρίστως θὰ ἤκουον καὶ εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἀπήντων, ἀλλ’ εἰς προσωπικὴν κατ’ ἐμοῦ ἐπίθεσιν, καὶ μία μερὶς τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ πλεκτάνη ποὺ ἐξυφάνθη, προεκάλεσε κατ’ ἀρχήν, τὴν ἀγανάκτησίν μου. Ἡ ἀγανάκτησις βραδύτερον μετεβλήθη εἰς συναίσθημα ἀηδίας διὰ τὴν συνεχῆ προσωπικὴν ἐπίθεσιν ἰδίως μιᾶς ἀπογευματινῆς ἐφημερίδος· αὕτη δὲν ἔπαυσεν οὔτε ἐπὶ μίαν ἡμέραν, ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας, γράφουσα ἀνακριβείας καὶ διαστρέφουσα ἔγγραφα διὰ νὰ συσκοτίσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἰς τὰς Ἀθήνας τουλάχιστον, τόσον ἁπλῆ καὶ τόσον καθαρὰ ἦτο καὶ εἶναι. Συγκρατῶ καὶ τὴν ἀγανάκτησίν μου καὶ τὴν ἀηδίαν μου ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὸ Σῶμα, διὰ νὰ σᾶς ἐκθέσω ἀντικειμενικῶς, πῶς ἔχει καὶ πῶς ἐξειλίχθη ἡ ὑπόθεσις αὐτή, τῆς ὁποίας σκοπὸς καὶ οὐσία ἦτο ἡ ἐξασφάλισις δύο προϊόντων τόσον χρησίμων διὰ τὴν διατροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τόσον σπανίων εἰς τιμὰς κατὰ 400 χιλιάδας δολλάρια κατωτέρας τῶν διεθνῶν. Διὰ νὰ κατατοπισθῆτε εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς δώσω μίαν εἰκόνα τῆς ἐπισιτιστικῆς καταστάσεως τῆς χώρας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἤτοι κατὰ τὸ δεύτερον 150θήμερον τοῦ Μαρτίου. Πρῶτον, ὡς πρὸς τὰ σιτηρά. Καταθέτω ἔγγραφον τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς καὶ τονίζω, ὅτι ὡς γνωρίζουν ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι οἰκονομικοὶ ὑπουργοὶ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1948 τὸ Στέϊτ Ντιπάρτμεν εἶχεν εἰδοποιήσει τὴν Ἀμερικανικὴν ἀποστολὴν κατὰ κυριολεξίαν δέ, ὄχι ἁπλῶς εἶχεν εἰδοποιήσει, ἀλλὰ εἶχεν ἐπισημάνει τὸν κίνδυνον, ὅτι αἱ φορτώσεις τοῦ σίτου, αἱ ὁποῖαι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀνήρχοντο μηνιαίως εἰς 45 χιλιάδας τόννους, πλέον ἄλευρα 6–7 χιλ. τόννους, ὑπῆρχε φόβος, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν εἰς τὸν ἴδιον ρυθμὸν κατὰ τὸ τρίμηνον Ἀπριλίου–Ἰουνίου. Ἔγκριτον μέλος τῆς Ἀμερικανικῆς ἀποστολῆς, ὁ κ. Μαγκουάϊρ, εἶχεν ὑποβάλει ὑπόμνημα, τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἔλαβον γνῶσιν καὶ προφανῶς καὶ οἱ ἄλλοι ἁρμόδιοι ὑπουργοί. Ἐτόνιζεν ἐπὶ λέξει, ὅτι ἡ πλέον κρίσιμος περίοδος ἐπισιτιστικῶς διὰ τὴν Ἑλλάδα, θὰ ἦτο τὸ τρίμηνον Ἀπριλίου–Ἰουνίου, ὁπότε θὰ ἐγίνοντο πλήρως αἰσθητὰ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἠλαττωμένων φορτώσεων ἀρτοποιήσιμων σιτηρῶν καὶ προσέθετεν ὅτι, κατὰ τὴν περίοδον ταύτην ἡ Ἑλλὰς ἦτο πιθανὸν νὰ λάβῃ ὀλιγώτερον τοῦ 60% τοῦ ποσοῦ σίτου ποὺ εἶχεν ἀνάγκην διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μερίδα τοῦ ἄρτου καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδιδον μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως, συνεστήθη ἐπιμόνως καὶ ἐντόνως, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ προσπάθεια προμηθείας σκληρῶν σιτηρῶν ἤτοι ἀραβοσίτου καὶ κριθῆς, ἤρχισε δὲ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου ἡ προσπάθεια αὕτη ὅπως θὰ σᾶς ἀναφέρω κατόπιν. Κατὰ τὴν 17ην Μαρτίου ἐλήφθη ἄλλο τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ ὑποδεικνῦον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐλάμβανε κατὰ τὸ τρίμηνον Ἀπριλίου–Ἰουνίου ἀντὶ τῶν 150 χιλιάδων τόννων σίτου τοὺς ὁποίους κατ’ ἐλάχιστον ὅριον ἐχρειάζετο διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς μερίδος ἄρτου πιθανώτατα 110 χιλιάδας τόννους μόνον. Τὸ κατατεθὲν ἔγγραφον εἶχεν ἐν μεταφράσει τὰ ἑξῆς:

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ

22 Ἰουνίου 1948

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Πρὸς τὴν Διοίκησιν Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου κ. Ντούζον. Ἀπὸ τὸν Ἀρχηγόν. Θέμα: Κατάστασις ἀρτοποιήσιμων δημητριακῶν κατὰ Μάρτιον. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν παράκλησίν σας τῆς 21ης Ἰουνίου διὰ μίαν ἀνασκόπησιν τῶν ἀπόψεων τῆς ἀποστολῆς ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἀρτοποιήσιμων σιτηρῶν κατὰ Μάρτιον, αἱ ἐν συνεχείᾳ παράγραφοι ἐκθέτουν τὰς τότε κρατούσας ἀπόψεις μας. Κατ’ Ἰανουάριον ἡ ἀποστολὴ εἰδοποιήθη ὑπὸ τοῦ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ ὅτι ἐνεδέχετο νὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ διατήρησις φορτώσεων ἀρτοποιήσιμων σιτηρῶν μὲ τὸν προηγούμενον ρυθμὸν. Προηγουμένως ἐστέλλοντο 45.000 τόννοι μηνιαίως εἰς ἀντιστοιχίαν σίτου. Συγκεκριμένως, πληροφορία δὲν ἐδόθη διὰ τὸν χρόνον καθ’ ὃν θὰ ἔδει νὰ ἀνεμένετο ἡ περικοπή, ἀλλ’ ἐκρίνετο ὅτι αὕτη θὰ ἐλάμβανε χώραν κατ’ Ἀπρίλιον καὶ τοὺς ἑπομένους μῆνας. Τὴν 4ην Φεβρουαρίου ὁ κ. Μαγκουάϊρ, ὑπέβαλε πρὸς ἐμὲ ὑπόμνημα, ἐκθέτον τὴν κατάστασιν καὶ προειδοποιοῦν ὅτι οἱαδήποτε μείωσις εἰς τὸν ρυθμὸν τῶν φορτώσεων κατ’ ἀνάγκην θὰ ἀπῄτει μείωσιν τῆς διανεμομένης διὰ δελτίου μερίδος, ἐφ’ ὅσον τὰ ἀποθέματα δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ τὴν διατήρησιν τῆς τακτικῆς διανομῆς εἰς τὸ κανονικὸν ἐπίπεδον. Ἐπὶ τῇ βάσει ὅτι ἡ μείωσις θὰ ἐγίνετο κατὰ τὸν Ἀπρίλιον καὶ θὰ ἐσυνεχίζετο μέχρι καὶ τοῦ Ἰουνίου, ὁ κ. Μαγκουάϊρ, ἀνέφερεν εἰς τὸ ὑπόμνημά του: Εἶναι φανερὸν ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὅτι, ἡ πλέον σοβαρὰ περίοδος διὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ εἶναι ἀπὸ τῶν μέσων Ἀπριλίου μέχρι τῶν μέσων τοῦ Ἰουνίου, ὁπότε τὰ ἀποτελέσματα τῶν μειωμένων φορτίων ἀρτοποιήσιμων σιτηρῶν θὰ γίνουν αἰσθητά. Κατὰ Μάϊον καὶ Ἰούνιον ἡ Ἑλλὰς πιθανὸν νὰ λάβῃ ὀλιγώτερον τῶν 60% τῆς ἀπαιτουμένης ποσότητος πρὸς διατήρησιν τῆς σημερινῆς μερίδος. Πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ἐπιτυχῶς, παρίσταται ἀνάγκη ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρας χρησιμοποιήσεως δευτερευόντων δημητριακῶν διὰ τὴν κατασκευὴν ἀλεύρου καὶ ἄρτου. Ἡ Ἑλλὰς ἐχρησιμοποίησε τακτικὰ σογιάλευρον, ἀραβοσιτάλευρον καὶ κριθάλευρον πρὸς ἀνάμιξιν εἰς τὸ διανεμόμενον διὰ δελτίου ἄλευρον. Πιστεύεται ὡς δυνατὴ ἡ αὔξησις τῆς χρησιμοποιουμένης ἀναλογίας. Διάφοροι τύποι ἀναμίξεως δοκιμάζονται ὑπὸ τῶν κυβερνητικῶν ὑπηρεσιῶν ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ διαιτολόγου τοῦ ΦΑΟ, ὅστις εἰργάσθη συνεχῶς μεθ’ ἡμῶν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ προβλήματος. Ἡ ΑΜΑΓΚ θὰ ἀγοράσῃ ἀπ’ εὐθείας 6.000 τόννους σογιάλευρον κατὰ τὸ τρίμηνον μέχρι 31 Μαρτίου καὶ ἀνάλογον ποσὸν διὰ τὸ ἑπόμενον. Ἀπὸ τὸ Ἀμερικανικὸν Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἐζητήθη νὰ ἐξεύρῃ δύο φορτία δευτερευόντων δημητριακῶν ἀραβοσίτου ἢ κριθῆς, ἐξ Αὐστραλίας διὰ δύο πρόσθετα φορτία ἐκ Ρουμανίας καὶ Ἀργεντινῆς. Παράδοσις τῶν ἀνωτέρω ἀγορῶν ἐλπίζεται μεταξὺ 10 Μαρτίου καὶ 10 Ἀπριλίου. Ἡ Κυβέρνησις εἰδοποιήθη νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν προμήθειαν προσθέτων φορτίων μέχρι 25.000 τ. διὰ παραδόσεις Ἀπριλίου, Μαΐου καὶ Ἰουλίου. Τὴν 4ην Μαρτίου ἡ ἀποστολὴ ἔλαβε τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ ἀναφέρον ὅτι, ἡ Ἑλλὰς ἔλαβε τὴν ἀναθεωρημένην ἀλλοκασιὸν διὰ τὸ ἔτος ὅπερ ἔληγε τὴν 30ην Ἰουνίου καὶ ὅτι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγίνοντο φορτώσεις κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον εἰς βαθμὸν ὀλιγώτερον ἠλαττωμένον ἀπὸ ὅτι προέβλεπε τὸ μνημονευθὲν ὑπόμνημα τοῦ κ. Μαγκουάϊρ, ἐν τούτοις ἐδηλοῦτο ὅτι, ἐνῷ τὸ προσωρινὸν πρόγραμμα φορτώσεων διὰ τὸν Ἀπρίλιον ἦτο 42.000 τ. ἦτο ἀμφίβολον, ἐὰν ὁ ρυθμὸς αὐτὸς θὰ διετηρεῖτο διὰ τοὺς προσεχεῖς δύο μῆνας ἐν ὄψει τῆς συνολικῆς διαθεσίμου ποσότητος εἰς τὰς Η.Π.Α. Τὸ τηλεγράφημα ἐπίσης προσέθετε ὅτι ἡ Ἰρλανδικὴ Κυβέρνησις εἶχε καθ’ ὁδὸν τέσσαρα πλοῖα Ἀργεντινοῦ ἀραβοσίτου καὶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἐξήταζεν ἐὰν οὗτος ἦτο κατάλληλος δι’ ἀνθρωπίνην κατανάλωσιν. Μεταγενεστέρως, ἐξηκριβώθη, ὅτι ὁ ἀραβόσιτος αὐτὸς δὲν ἦτο κατάλληλος δι’ ἀνθρωπίνην κατανάλωσιν καὶ δὲν ἐζητήθη ἡ παρέκκλισις. Εἰς τὰς 17 Μαρτίου ἡ ἀποστολὴ ἔλαβεν ἕτερον τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, ἀναφέρον ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐλάμβανε φορτώσεις 110.000 ἀντιστοιχίας σίτου κατὰ τοὺς τρεῖς μῆνας ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου μέχρι Ἰουνίου. Τὸ τηλεγράφημα ἐπίσης ἔλεγεν ὅτι ἐγένετο μία ἔρευνα εἰς τὰς Η.Π.Α. πρὸς ἐξακρίβωσιν ἐὰν ἡ χώρα ἦτο ἱκανὴ νὰ ηὔξανε τὰς ἐξαγωγάς της κατὰ τὸ τρέχον γεωργικὸν τρίμηνον μέχρι ἑνὸς προσθέτου ποσοῦ 425.000 τόννων δι’ ὅλας τὰς χώρας. Τὸ Στέϊτ Ντιπάρτμεντ προσέθετεν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἦτο τοῦτο δυνατὸν ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ τελευταῖον τρίμηνον θὰ ἠδύνατο νὰ αὐξηθῇ ἀπὸ 110.000 τ. εἰς 150.000 τ. Δὲν ὑπῆρχεν ὅμως ἔνδειξις κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὅτι μία τοιαύτη ἀλλοκασιὸν θὰ ἐδίδετο ὁριστικῶς ἢ ὅτι ἡ ἐξέτασις τῶν ἀποθεμάτων θὰ κατέληγεν εἰς τοιαύτην μεγάλην αὔξησιν. Τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἡ ἀποστολὴ ἐλάμβανε ἕτερον τηλεγράφημα ἀναφέρον, ὅτι ὁ Ἕλλην ἀντιπρόσωπος εἰς τὸ ΙΕΦΣ ἐπλησίασεν τὴν Ἐπιτροπὴν σχετικῶς μὲ ὄρυζαν καὶ ἀραβόσιτον ἐκ Πορτογαλίας. Τὴν 25ην Μαρτίου ἡ ἀποστολὴ ἐλάμβανε τηλεγράφημα ἀναφέρον ὅτι, τὸ ΙΕΦΣ ἐνέκρινε τὴν ἀγορὰν τῆς ὀρύζης καὶ δημητριακῶν ἐκ Πορτογαλίας καὶ ὅτι συμφώνως πρὸς τηλεφωνικὴν παράκλησιν τῆς ἀποστολῆς ἠκύρωσε αὕτη ἀποστολὰς δύο φορτίων δευτερευόντων δημητριακῶν, ἅτινα μνημονεύονται εἰς τὸ ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κ. Μαγκουάϊρ. Μόνον κατὰ τὸν Ἀπρίλιον ὑπῆρξε λογικὴ βεβαιότης ὅτι, ἐπαρκὴς ποσότης σίτου θὰ ἦτο διαθέσιμος εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τοὺς τρεῖς τελευταίους μῆνας τοῦ γεωργικοῦ ἔτους. Ἡ Ἀποστολὴ ἀναμφισβητήτως ἦτο ὑπὲρ τῆς πλήρους χρησιμοποιήσεως δευτερευόντων δημητριακῶν πρὸς ὑποκατάστασιν σίτου εἰς ἣν περίπτωσιν θὰ ἦτο τοῦτο ἀναγκαῖον πρὸς σκοπὸν διατηρήσεως τῆς μερίδος δελτίου. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχήν σας ἰδιαιτέρως εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Ἀποστολὴ ἐζήτησε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, ν’ ἀγοράσῃ δύο φορτία δευτερευόντων δημητριακῶν ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ ὅτι ἐπανέλαβε τὴν παράκλησιν αὐτὴν εἰς πλείστας ὅσας εὐκαιρίας. Παρ’ ὅτι τὸ Στέϊτ ἐπιμόνως παρώτρυνε τὴν μεγίστην δυνατὴν χρησιμοποίησιν τῶν δευτερευόντων δημητριακῶν ἐν Ἑλλάδι, ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσε νὰ κλείσῃ σχετικὰς παραγγελίας μέχρι τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ Πορτογαλικὴ προσφορά. Τὸ αἴτημα ἀγορᾶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Η.Π.Α. δὲν ἠκυρώθη, παρὰ μόνον ὅταν κατεφάνη ὅτι φορτία εἰς ἀντικατάστασιν αὐτῶν θὰ ἠδύναντο νὰ ληφθοῦν ἐξ ἄλλων πηγῶν, περιλαμβανομένης τῆς Πορτογαλίας. Πιστεύω, ὅτι αἱ ἀνωτέρω πληροφορίαι ἀνταποκρίνονται εἰς ἐκείνας ἅτινας ἐζητήσατε. Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν κοινοποιήσεως τοῦ περιεχομένου τοῦ παρόντος ὑπομνήματος εἰς πάντα ἐνδιαφερόμενον.

... Ν. ΓΚΡΙΣΓΟΥΟΛΝΤ»

Ἀπεδύθημεν ὡς ἐκ τούτου, εἰς ἀγῶνα καὶ εἰς προσπάθειαν συνεχῆ, τόσον ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, ὅσον καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν σκληρὰ σιτηρά, δηλαδὴ κριθὴν καὶ ἀραβόσιτον, διὰ τῆς ἀλευροποιήσεως καὶ ἀναμίξεως τῶν ὁποίων θὰ κατορθώνετο νὰ μὴ μειωθῇ ἡ μερὶς τοῦ ἄρτου. Ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἤρχισεν ἀπὸ τὸν Ἰανουάριον, Ἔγινε μία δημοπρασία διὰ κριθὴν ἀπὸ τὴν Ἀργεντινήν, ἐν συνεργασίᾳ καὶ συμπράξει τῶν Ὑπουργείων Ἐφοδιασμοῦ καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ παρηγγέλθησαν ἐννέα χιλιάδες τόννοι κριθῆς. Ἔγινεν ἄλλη δημοπρασία διὰ ἐννέα χιλιάδας τόννους ἀραβοσίτου, κατὰ τὴν ὁποίαν τελευταῖος μειοδότης ἀνεδείχθη κάποιος ὀνόματι Γκουλιτζιᾶνο, ἐνεργῶν ὡς ἐκπρόσωπος ἑταιρείας του Whitegul, ὁ ὁποῖος ἀνεμίχθη καὶ εἰς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, μὲ τιμὴν 116 δολλαρίων τὸν τόννον. Ὁ προμηθευτὴς οὗτος ὑπεχρεοῦτο νὰ φορτώσῃ τοὺς 9.000 τόννους ἀραβοσίτου ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ ἀνοίγματος τῆς πιστώσεως ἤτοι τὸ βραδύτερον μέχρι τοῦ πρώτου δεκαημέρου τοῦ Μαρτίου. Κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον παρουσιάσθη ἡ δυνατότης τῆς προκειμένης προμηθείας, ἤτοι κατὰ τὸ δεύτερον 15θήμερον τοῦ Μαρτίου, δὲν ὑπῆρχε καμμία πιθανότης ὅτι ὁ Γκουλιτζιᾶνο ἦτο εἰς θέσιν νὰ παραδώσῃ τοὺς 9.000 τόννους ἀραβόσιτον, ποὺ εἶχεν ἀναλάβει, οὔτε καὶ μέχρι σήμερον τοὺς παρέδωσε. Καὶ τοῦτο διότι, εἶχε προσφέρει ἐμπόρευμα ποὺ δὲν εἶχεν εἰς χεῖρας του. Περαιτέρω καὶ διότι διεπιστώσαμεν, ὅτι ὁ Γκουλιτζιᾶνο δὲν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ παραδώσῃ, ἐπίσης δὲ ὅτι ἀπὸ ὅσας ἀδείας ἰδιωτικῶν εἰσαγωγῶν εἴχομεν δώσει δι’ ἀραβόσιτον, κανεὶς ἰδιώτης δὲν εἶχε κατορθώσει νὰ φέρῃ ἀραβόσιτον ἐν συνεννοήσει μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ, ἀνέλαβεν ἕκαστον τῶν δύο Ὑπουργείων νὰ πράξῃ πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ εὕρωμεν, ὅπου εἶναι δυνατόν, ἀραβόσιτον. Καὶ κατόπιν τῆς συνεννοήσεως καὶ ἀποφάσεως ταύτης, ἥτις ἐλήφθη συμπραττούσης καὶ βοηθούσης τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ τὴν 13ην Μαρτίου ἀνέθεσε τῇ συγκαταθέσει τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἄνευ δημοπρασίας, τὴν προμήθειαν 2.000 τόννων ἀραβοσίτου εἰς τὸν οἶκον Πανούτσου, οἶκον σοβαρώτατον, πρὸς 211 δολλάρια τὸν τόννον. Ὁ Πανοῦτσος ἔδωκε πράγματι τὴν διεθνῆ τιμὴν ἀραβοσίτου καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ μικροτέραν ἢ μεγαλυτέραν τιμήν. Ἐπίσης 2 ἢ 3 ἡμέρας προτήτερα, ἤτοι τὴν 12ην Μαρτίου, εἶχε δώσει τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ ὁριστικὴν παραγγελίαν φέρμ ἄνευ δημοπρασίας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Οἶκον Σταθάκη, διὰ τὴν προμήθειαν ἀραβοσίτου ἐκ Ρουμανίας καὶ δὴ 9.000 τόννων μὲ τιμὴν δολλαρίων 120 cost and freight δηλαδὴ δολλαρίων 121 περίπου κατὰ τόννον ΤΣΙΦ. Καταθέτω ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ ἐξ οὗ βεβαιοῦται ἡ παραγγελία αὕτη ἔχον ὡς ἑξῆς: «30 ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. Υ-

ΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ–ΔΙΑΝΟΜΩΝ–Υ-

ΠΗΡΕΣΙΑ ΑΓΟΡΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ. Ἀθῆναι τῇ 22 Μαΐου 1948, Ἀριθ. Ἐμπ. Πρωτ. 651. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ Ε-

ΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. ΓΕΝΙΚΗΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΙΝ

ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ. ΕΝΤΑΥΘΑ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 72296)8.5.48 ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κάτωθι: 1) Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐρωτήματός σας γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι κατόπιν συνεννοήσεως ἀφ’ ἑνὸς μὲν μετὰ τῆς Διευθύνσεως Ἐφοδίων καὶ Ἐμπορίου τῆς ΑΜΑΓΚ ἀφ’ ἑτέρου δὲ μετὰ τῆς Διοικήσεως Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας τοῦ μηνὸς Μαρτίου ἐ. ἔ. ἐκαλέσαμεν περὶ τοὺς 10 οἴκους, παρ’ ὧν ἐζητήσαμεν ὅπως ἐπικοινωνήσουν μετὰ τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ ἀντιπροσωπευομένων παρ’ αὐτῶν οἴκων καὶ ζητήσουν παρ’ αὐτῶν προσφορὰς διὰ ποσότητα μέχρι 9.000 τόννων ἀραβοσίτου Ρουμανίας, ἥτις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φορτωθῇ καὶ νὰ ἀφιχθῇ ἐν Ἑλλάδι τὸ βραδύτερον ἐντὸς τοῦ αʹ 150θημέρου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου. Οἱ κληθέντες νὰ ὑποβάλουν προσφορὰς συγκατελέγοντο εἴτε μεταξὺ ἐκείνων, οἵτινες κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον ἐμφανισθῆ ἤδη μὲ προσφορὰς διὰ προμήθειαν ἀραβοσίτου Ρουμανίας ἢ ἦσαν οἶκοι οἵτινες προπολεμικῶς εἰργάζοντο εἰς τὸ εἶδος τοῦτο μὲ τὴν Ρουμανίαν, ὁ δὲ πρόχειρος οὗτος συναγωνισμὸς ἀπεσκόπει εἰς τὸ νὰ βεβαιωθῇ τὸ Ὑπουργεῖον ἡμῶν ἀφ’ ἑνὸς ἐὰν πράγματι ἦτο δυνατὴ μία τοιαύτη προμήθεια ὡς τινὲς ἰσχυρίζοντο, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ μίαν τοιαύτην προμήθειαν, ἧς εἶχεν ἀπόλυτον ἀνάγκην χωρὶς τὸν θόρυβον ἑνὸς δημοσίου διαγωνισμοῦ προμηθείας ἀραβοσίτου Ρουμανίας. Εἰς ἀπάντησιν τῆς προσκλήσεώς μας ταύτης μᾶς ὑπεβλήθησαν μέχρι τῆς 8.3.48, 4 μόνον προσφοραὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων συμφερωτέρα ἐκρίθη ἡ τοιαύτη τῶν κ. κ. Ἐπαμειν. Γ. Σταθάκη Υἱοῦ, διὰ λογ)σμὸν τοῦ ἐν Ζυρίχῃ Οἴκου Mobilier Varkehrs A. g. εἰς τὴν τιμὴν τῶν δολλαρίων 120 cost and freight, Πειραιᾶ δι’ ἀραβόσιτον ἐσοδείας 1947, ὑγιοῦς καὶ ὑγρασίας 14% Μάξιμουμ, διὰ φόρτωσιν Μαρτίου, μὲ ἄφιξιν εἰς Πειραιᾶ μέχρι 10.4.48. Ἡ προσφορὰ αὕτη εἶχε τὸν ὅρον ὅτι ἔδει νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἄδεια ἐξαγωγῆς τῆς Ρουμανικῆς Κυβερνήσεως, δι’ ἣν ὁ προσφέρων οἶκος ἐζήτει ὅπως ἔχῃ ἐντολὴν Φέρμ. Πράγματι κατόπιν συμφώνου γνώμης καὶ τῆς Διοικήσεως Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, ἐδώσαμεν διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Ε. Π. 3.399)9.3.48 ἐγγράφου μας πρὸς τοὺς ρηθέντας ἀντιπροσώπους ἐντολὴν θὲρμ ἀγορᾶς, ἰσχύουσαν δι’ ἀπάντησιν θετικὴν μέχρι τῆς 12.3.48. Ἡ τελικὴ ἀπάντησις τοῦ οἴκου ἦτο ἀρνητικὴ μὴ ἐπιτευχθείσης τῆς σχετικῆς ἀδείας. 2) Ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐρωτήματος ὑμῶν, γνωρίζομεν ὑμῖν ὅτι ὁ Οἶκος Whitegul Exporter Import τῆς Νέας Ὀρλεάνης ἐκπροσωπούμενος ἐν Ἑλλάδι παρὰ τοῦ κ. Σαλβ. Γκουλιτζιάνο, συμμετέσχε εἰς τοὺς ἀκολούθους μειοδοτικοὺς διαγωνισμοὺς τῆς ἡμετέρας ὑπηρεσίας. α) Εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 19)12)47 διὰ 9.000 τόννους ζακχάρεως. β) Εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 16)1)48 ὁμοίως διὰ ζάκχαριν. γ) Εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 29)1)48 διὰ κριθὴν καὶ ἀραβόσιτον ὁπότε καὶ ἀνεδείχθη μειοδότης διὰ τὴν ποσότητα τῶν 9.000 τόννων ἀραβοσίτου. δ) Εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῆς 24)2)48 διὰ 9.000 τόννους ζακχάρεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σοβαρὸν ἢ μὴ τῶν προσφορῶν αὐτοῦ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν. Ὁ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ. ΑΛ.

ΡΗΜΑΚΗΣ».

Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀπάντησις ἀπὸ ἀπόψεως ἀραβοσίτου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς τιμὰς καὶ τὰς παραγγελίας, ποὺ εἶχον γίνει. Αἱ δυνατότητες πραγματοποιήσεως τῶν ἀνωτέρω παραγγελιῶν, ἦσαν ἀνύπαρκτοι, οὐδεμία δὲ ὑπῆρχεν, ὄχι βεβαιότης, ἀλλ’ οὐδὲ βάσιμος πιθανότης, ὅτι ἡ χώρα θὰ εἶχε τὸ προϊὸν αὐτὸ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀνάγκην ἀπόλυτον. Ὁ Γκουλιτζιᾶνο δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παραδώσῃ καὶ δὲν παρέδωκε μέχρι σήμερον. Ὁ Πανοῦτσος ὡς ἐπίσης καὶ εἷς ἄλλος, τοῦ ὁποίου δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸ ὄνομα καὶ εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε δοθῆ παραγγελία διὰ 3.000 τόννους μὲ 121 δολλ. δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ παραδώσουν καὶ δὲν παρέδωκαν μέχρι σήμερον. Ἐπίσης ἡ παραγγελία, ἡ ὁποία ἐδόθη ἄνευ δημοπρασίας εἰς τὸν Σταθάκην, ὄχι δὲ εἰς τὴν μικροτέραν τιμήν, διότι καὶ κάποιος Ζησιμόπουλος εἶχε προσφέρει μὲ 115 δολλάρια καὶ δὲν εἶχε κριθῆ σοβαρός, δὲν ἐξετελέσθη διότι ὁ Σταθάκης μετὰ τρεῖς ἡμέρας κατέθεσε τὴν ἐντολὴν καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ φορτώσῃ. Δὲν εἴχαμε, λοιπόν, καμμίαν προοπτικήν, ὅτι ἡ χώρα θὰ εἶχεν ἀραβόσιτον. Καὶ ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ δὲν εἶχεν ἐπέλθει καλὴ ἐσοδεία καὶ δὲν εἶχεν αὐξηθῆ ἡ ἀλλοκασιὸν ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅπως ηὐξήθη τὸν Μάϊον, ἀσφαλῶς ἄνευ τῆς προκειμένης προμηθείας, ἤτοι διὰ τῆς ματαιώσεως τῆς εἰσαγωγῆς ἀραβοσίτου ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν μερίδα τοῦ ἄρτου εἰς τὸν πληθυσμόν. Εἰς τὸ πρόγραμμα τῶν εἰσαγωγῶν τοῦ τριμήνου Ἀπριλίου–Ἰουλίου, τὸ ὁποῖον καταρτίζει τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐγκρίνει τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, προεβλέφθησαν διὰ τοὺς λόγους ποὺ σᾶς ἐξέθεσα 130.000 τόννοι σίτου ἀντὶ τῶν 150 τοῦ προηγουμένου τριμήνου. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως τιμῶν καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δυνατότητος προμηθείας ἀραβοσίτου. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν ἐπισιτιστικὴν κατάστασιν ἀπὸ ἀπὸ ἀπόψεως ὀρύζης. Ἐλέχθησαν πολλά, κύριοι βουλευταί, καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ εἰς ἄλλην αἴθουσαν, διὰ τὴν ὄρυζαν. Ἐλέχθη ὅτι, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν χώραν μὲ ὄρυζαν καὶ μόνον τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὅταν ἐνεφανίσθη ἡ προκειμένη ὑπόθεσις, ἐσπεύσαμεν νὰ πάρωμεν 4.500 τόννους ὀρύζης. Τὸ ζήτημα τῆς ὀρύζης ἔχει ὡς ἑξῆς. Ὅπως γνωρίζετε τὰ κύρια τρόφιμα διατελοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Διεθνοῦς Συμβουλίου τροφίμων, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ὑπὸ τὸ ὄνομα IEFC International Wargeney food Coumcil. Τὸ συμβούλιον αὐτὸ καθορίζει ἑκάστοτε τὰς ποσότητας, τὰς ὁποίας ἑκάστη χώρα δικαιοῦται νὰ εἰσαγάγῃ. Καθορίζει ἐπίσης καὶ τὰς χώρας ἀπὸ τὰς ὁποίας καὶ μόνον δικαιοῦται νὰ τὰς προμηθευθῇ. Ἐὰν μία χώρα παραβῇ τὰς ἀποφάσεις του εἴτε εἰσάγουσα περισσότερα τοῦ καθορισθέντος μεριδίου της, εἴτε εἰσάγουσα ἀπὸ χώρας ἄλλας, ἢ αἱ καθορισθεῖσαι, ἐπιβάλλει κυρώσεις αὐστηροτάτας. Κατὰ τὸ 1947, τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ἡ Ἑλλὰς εἰσήγαγεν ὄρυζαν κατὰ παράβασιν, ὡς δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ εἶναι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσῃ, ἐγένοντο τότε αὐστηραὶ ἐπιτιμήσεις δι’ αὐτὸ καὶ ἠπειλήθη ἡ διακοπὴ τοῦ ἐπισιτισμοῦ μας. Κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ 1947 δὲν ὑπῆρχε δικαίωμα εἰσαγωγῆς ὀρύζης, οὔτε διὰ τὴν Ἑλλάδα οὔτε διὰ καμμίαν ἄλλην Εὐρωπαϊκὴν χώραν. Ἡ συνομιλία τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Παπαγιάννης, ἐμοῦ μὲ τὸν Πρόεδρον τῶν εἰσαγωγέων, παρεστάθη ἀνακριβῶς. Αἱ ἀπόψεις, τὰς ὁποίας εἶπον εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως τῶν εἰσαγωγέων, ὅτι δηλαδὴ τὸ ρύζι προορίζεται διὰ τὰς ρυζοδιαίτους χώρας καὶ ὄχι διὰ τὴν Εὐρώπην καὶ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ ἀντὶ νὰ φέρῃ 1.000 τόννους ὀρύζης νὰ φέρῃ 2.000 τόννους σιτηρά, ἦσαν ἀπόψεις καὶ ὑποδείξεις τοῦ IEFC καὶ ὄχι ὑποδείξεις ἰδικαί μου. Ἔδωσα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἑνώσεως Εἰσαγωγέων τὴν εἰκόνα τῆς διεθνοῦς καταστάσεως ὡς πρὸς τὴν ὄρυζαν ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν Εὐρώπην. Ἡ ἄποψις τοῦ διεθνοῦς συμβουλίου τῶν τροφίμων ἦτο ἡ ἑξῆς: Σεῖς οἱ Εὐρωπαϊκοὶ λαοὶ δύνασθε νὰ φᾶτε σιτηρὰ ἢ μακαρόνια, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὶς ἴδιες θερμίδες καὶ εἶναι εὐθηνότερα. Οἱ ρυζοδίαιτοι ὅμως λαοὶ τῆς Ἄπω Ἀνατολῆς ἔχουν συνηθίσει νὰ τρῶνε ρύζι. Διὰ νὰ μὴ λιμοκτονήσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τρέφονται μόνον μὲ ὄρυζαν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φᾶνε σιτηρὰ δὲν ἐπιτρέπομεν τὴν εἰσαγωγὴν ὀρύζης εἰς Εὐρώπην ἕως ὅτου ἡ παραγωγὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ προπολεμικὸν ἐπίπεδον. Κατόπιν προσπαθειῶν ἰδικῶν μας καὶ τῶν ἄλλων Εὐρωπαϊκῶν χωρῶν τὸ IEFC κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1947 δι’ ἀποφάσεώς του ἐπέτρεψεν ἐξαιρετικῶς διὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1948 τὴν εἰσαγωγὴν ὀρύζης εἰς ὡρισμένας Εὐρωπαϊκὰς χώρας. Τοῦτο δὲ ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς ἀνηλίκους, τοὺς γέροντας καὶ τοὺς ἀσθενεῖς καὶ ὄχι διὰ διατροφὴν ὅλου τοῦ λαοῦ. Τὸ σύνολον τὸ ὁποῖον εἶχε καθορισθῆ δι’ ὅλας τὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας ἦτο 60.000 τόννοι. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀνεγνώρισαν ποσὸν 4.000 τόννων ἐκ τῶν ὁποίων σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέπτυξα προηγουμένως, καθ’ ἃς καθορίζεται ὄχι μόνον ἡ εἰσάγουσα χώρα, ἀλλὰ καὶ ἡ χώρα ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ γίνῃ ἡ ἐξαγωγή, 2.000 τόννους θὰ ἐπαίρναμεν ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τούτους ἔφερεν ἡ ΑΜΑΓΚ, τοὺς δὲ ἄλλους 2.000 τόννους θὰ ἔπρεπε νὰ τοὺς πάρωμεν ἀπὸ τὸ Ἐκουαντόρ. Ἔναντι τοῦ ἰδικοῦ μας μεριδίου ἐκ 4.000 τόννων εἰς τὴν Γαλλίαν εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ποσότης 10 χιλιάδων τόννων· ἡ Ἑλλὰς ηὐνοήθη σχετικῶς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἀπὸ τοῦ 1947 διὰ νὰ δημιουργηθῇ δυνατότης εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ ἔχῃ κἄποιαν ποσότητα ρυζιοῦ χωρὶς νὰ παραβῇ τοὺς κανονισμοὺς τοῦ IEFC, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, ἐπετρέψαμεν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν λεγομένων δεμάτων μέχρι 20 κιλῶν ὀρύζης κατ’ ἄτομον καὶ ἐπὶ πλέον διὰ φιλανθρωπικὰς ὀργανώσεις ὑπὸ μορφὴν δώρου ἢ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπήν. Τὸ ρύζι ποὺ ἔχομεν ἔρχεται διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς ὡς καὶ δι’ ἀδειῶν τὰς ὁποίας ἐδίδομεν διὰ μικρὰς ποσότητας ἄνευ συναλλαγματικῶν διατυπώσεων εἰς συνεταιρισμούς, βάσει τοῦ κατὰ τὰ ἄνω ἀτομικοῦ δικαιώματος τῶν μελῶν των. Παραλλήλως ἡ προσπάθεια τόσον ἐμοῦ, ὅσον καὶ τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν Ὑπουργείων ἐστράφη εἰς τὴν κατεύθυνσιν νὰ κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν ὄρυζαν δι’ ἀνταλλαγῶν. Εἴχομεν ἐλπίσει ὅτι, ἐὰν ἐπροτείναμεν τὴν εἰσαγωγὴν δι’ ἀνταλλαγῆς πιθανὸν νὰ μᾶς ἔδιδε τὸ IEFC ἄδειαν. Εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν εἴχομεν καταφύγει ἀπὸ ἀπελπισίαν, μολονότι ἐγνωρίζαμεν, ὅτι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ IEFC δὲν μᾶς ἔδιδεν ὄρυζαν δὲν ἦτο διότι δὲν ἤθελε νὰ μειωθοῦν τὰ ἀποθέματα τῆς ὀρύζης τὰ ὁποῖα προωρίζοντο διὰ τὰς ρυζοδιαίτους χώρας. Σᾶς ἐκθέτω τὰ ἀνωτέρω διότι διὰ νὰ πλαισιωθῇ τὸ περίφημον σκάνδαλον ἔγινε μεγάλος θόρυβος ὅτι, δῆθεν δὲν ἐφροντίσαμεν νὰ εἰσαγάγωμεν ὄρυζαν δι’ ἀνταλλαγῶν, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν δῆθεν τὴν περὶ ἧς πρόκειται προμήθειαν. Εἶναι καὶ ἡ μομφὴ αὕτη ἀσύστατος, διότι τόσον ἡμεῖς ὅσον καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, κατεβάλομεν συντόνους πρὸς τοῦτο προσπαθείας. Ἐλαμβάνομεν ὅμως συνεχῶς ἀρνητικὰς ἀπαντήσεις ἀπὸ τὸ IEFC. Ὑπάρχει σειρὰ τηλεγραφημάτων καὶ ἐνεργειῶν τὰ ὁποῖα θὰ καταθέσω. Ὅπως θὰ σᾶς ἐκθέσῃ καὶ ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ κ. Καρανίκας, τοῦ εἶχεν ἀναφέρει, ὅτι ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἐνέκρινον ἀνταλλαγάς, ἀλλὰ καὶ ἐδυσφόρουν εἰς τὸ IEFC, ὅταν ἡμεῖς ἐζητούσαμεν εἰσαγωγὴν ὀρύζης καὶ μᾶς ἐλέγετο ὅτι, ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες εἴμεθα ἀδιόρθωτοι. Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις, ἀπὸ ἀπόψεως δυνατοτήτων εἰσαγωγῆς ὀρύζης. Εἰδικῶς ἀπὸ τοὺς 4.000 τόννους, εἶχε φέρει ἡ ΑΜΑΓΚ 2.000 τόννους, οἱ ὁποῖοι εἶχον στοιχίσει 250 δολλάρια τὸν τόννον. Μᾶς ἔμεναν 2.000 τόννοι, τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ πάρωμεν μόνον ἀπὸ τὸ Ἐκουαντόρ. Αἱ τιμαί, ὅμως εἰς τὰς ὁποίας μᾶς προσεφέρετο τὸ ρύζι τοῦ Ἐκουαντὸρ ἦσαν 340 δολλάρια ἡ μία προσφορὰ καὶ 305 ἡ ἄλλη κατὰ τόννον. Ἐν συνεννοήσει τότε μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ ἔγινε διαμαρτυρία διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἐκουαντόρ, διὰ νὰ δώσῃ περισσοτέρας ἀδείας ἐξαγωγῆς, ὥστε νὰ δημιουργηθῇ κάποιος συναγωνισμός. Τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἀρνητικόν. Ἐζητήσαμεν κατόπιν ἀλλαγήν, ἀντὶ τοῦ Ἐκουαντὸρ νὰ φέρωμεν ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον τοὺς 2.000 τόννους. Καὶ αὐτὸ δὲν ἐνεκρίθη. Ἐζητήσαμεν νὰ φέρωμεν ρύζι ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον καὶ ἀπὸ τὴν Βραζιλίαν μὲ ἀνταλλαγὴν ἐλαίου. Καὶ αἱ αἰτήσεις μας ὅμως αὐταὶ ἀπερρίφθησαν. Ταῦτα ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀνταλλαγῶν — ὅσοι ἐχρημάτισαν ὑπουργοὶ τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας τὸ γνωρίζουν — πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ δι’ ἀνταλλαγῶν δὲν πραγματοποιεῖται πρὸ τῆς παρόδου τοὐλάχιστον 6–9 μηνῶν. Καὶ μὲ τὴν Ἰταλίαν ἀκόμη, μὲ τὴν ὁποίαν ἔχομεν εἰδικὴν σύμβασιν ἀνταλλαγῶν, ἡ εἰσαγωγὴ γίνεται μετὰ 6–9 μῆνας. Συνεπῶς καὶ ἐὰν ἀκόμη μᾶς ἔδιδον ἄδειαν εἰσαγωγῆς ρυζιοῦ μὲ ἀνταλλαγήν, αὐτὸ θὰ εἰσήγετο πολὺ ἀργότερο, ἐνῶ μεγίστη ἦτο ἡ ἀνάγκη ρυζιοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ θὰ ἐπετείνετο αὕτη κατὰ τὸ θέρος. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐπισιτιστικὴ κατάστασις τῆς χώρας ἀπὸ ἀπόψεως ρυζιοῦ. Ἄς ἴδωμεν τώρα ποῖαι ἦσαν αἱ πραγματοποιήσιμοι τιμαί. Αἱ εἰσαγωγαὶ ρυζιοῦ ποὺ ἔγιναν κατὰ τὸ 1947, ἔγιναν μὲ τὰς ἑξῆς τιμάς, κατὰ ἐπίσημον ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ εἶχον κοστολογηθῆ ὡς ἀκολούθως:

«ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ.

70222)7272. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ

ΔΙΑΝΟΜΩΝ. ΓΕΝΙΚΗ Δ)ΣΙΣ ΑΓΟΡΑΝΟΜΙΑΣ,

Δ)ΣΙΣ ΚΟΣΤΟΛΟΓΗΣΕΩΣ. ΤΜΗΜΑ Βον. ΓΡΑ-ΦΕΙΟΝ I. ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ. Ἐν Ἀθήναις τῇ Μαΐου 1948. «Περὶ τιμῶν ὀρύζης αʹ ἑξαμήνου 1947». Πρὸς τὸ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Γεν. Δ)σιν Ἐμπορίου καὶ Βιομηχανίας, Δ)σιν Ἐμπορίου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 76965 ἀπὸ 15.5.48 ὑμετέρου ἐγγράφου ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζωμεν ὑμῖν ὅτι εἰσαγωγαὶ ὀρύζης ἐπραγματοποιήθησαν μόνον κατὰ τὸ αʹ ἑξάμηνον τοῦ 1947. Κατὰ τὸ ἑξάμηνον τοῦτο εἰσήχθη διαφόρου προελεύσεως ὄρυζα ἤτοι Χιλῆς, Περσίας, Ἰσημερινοῦ, καὶ Αἰγύπτου καὶ εἰς τιμὰς ὡς ἀκολούθως: 1) Ὄρυζα Χιλῆς ἀπὸ 311–400 δολλάρια κατὰ τόννον, πλὴν μιᾶς ποσότητος ἐκ 54,5 τόννων τοῦ εἰσαγωγέως Δ. Μπερτζελέτου πρὸς δολλ. 420 κατὰ τόννον. Ἡ προελεύσεως Χιλῆς ὄρυζα ἐκοστολογήθη ἀπὸ δραχμὰς 2.898–3.750 κατ’ ὀκᾶν, ἡ δὲ τοιαύτη Μπερτζελέτου πρὸς 4.050 δραχμ. κατ’ ὀκᾶν, ἀφ’ ἑνὸς λόγῳ τῆς ὑψηλῆς τιμῆς κτήσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου λόγῳ τοῦ παρουσιασθέντος εἰς Γεν. Ἀποθήκας ἐλλείμματος. Ἡ τελευταία αὕτη ποσότης διετέθη διὰ διατακτικῶν. 2) Ὄρυζα Περσίας ἀπὸ 90–112 λίρας κατὰ τόννον κοστολογηθεῖσα πρὸς δραχ. 3.035–3.935 κατ’ ὀκᾶν ἄνευ ἐπεξεργασίας καὶ μετ’ ἐπεξεργασίας 3.670–4.665 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. 3) Ὄρυζα Αἰγύπτου ἀπὸ 110–115 λίρας κατὰ τόννον κοστολογηθεῖσα πρὸς 4.651–4.900 κατ’ ὀκᾶν μετ’ ἐπεξεργασίας. 4) Ὄρυζα Ἰσημερινοῦ ἀπὸ 290–347 δολλάρια κατὰ τόννον κοστολογηθεῖσα πρὸς δραχ. 2.833–3.300 κατ’ ὀκᾶν. Κατὰ τὴν κοστολόγησιν τῶν ὡς ἄνω εἰσαγωγῶν ὑπελογίσθη τὸ μὲν δολλάριον πρὸς δραχ. 5.000, ἡ δὲ λίρα πρὸς δραχ. 20.000. Προμήθεια ἀντιπροσώπου 3% ἐπὶ τῆς τιμολογιακῆς ἀξίας, ἐπὶ δὲ τοῦ συνόλου τοῦ κόστους μετὰ δασμῶν καὶ λοιπῶν ἐξόδων μέχρι ἀποθήκης τοῦ εἰσαγωγέως ὑπελογίσθη κέρδος εἰσαγωγέως 12%. Ὁ ΥΠΟΥΡΓΟΣ. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ. Δ)σιν Κοστολογήσεων. Ὅπως προκύπτει ἀπὸ τὸ ἔγγραφον αὐτὸ αἱ τιμαὶ τσίφ τοῦ εἰσαχθέντος ρυζιοῦ ἦσαν ἀπὸ 310–400 δολλάρια καὶ ἀπὸ 95–115 λίρας τὸν τόννον· ἡ ἐπίσημος κοστολόγησις ἐγένετο μέ τιμὴν δολλαρίου 5.000 δραχμὰς καὶ ἀποδίδει τιμὴν 450–700 δολλάρια κατὰ τόννον. Ἐπίσης ἡ ὄρυζα, ἡ ὁποία εἰσήχθη κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον τοῦ 1948 ἀπὸ διαφόρους Συνεταιρισμοὺς κυρίως ἄνευ συναλλαγματικῶν διατυπώσεων —διότι ὡς σᾶς εἶπον ἐκάμαμεν κάποιαν πολιτικὴν ἀνοχῆς διὰ μικρὰς ποσότητας— ἐκοστολογεῖτο ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ ἀπὸ 8–9.000 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Αὐταὶ ἦσαν αἱ ἐπίσημοι τιμαὶ τῆς ὀρύζης. Τὰς τιμὰς τῆς ἐλευθέρας ἀγορᾶς τὰς γνωρίζετε. Εἰς τὰς Ἀθήνας ἦσαν περὶ τὰς 25.000 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν καὶ 30–35.000 εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Αὐταὶ ἦσαν αἱ συνθῆκαι τῆς ἐπισιτιστικῆς καταστάσεως τῆς χώρας ἀπὸ ἀπόψεως ὀρύζης καὶ ἀραβοσίτου ὅταν μᾶς ἐνεφανίσθη ἡ δυνατότης τῆς προκειμένης προμηθείας. Σημειῶ ἐπὶ πλέον, ὅτι προσεφέρετο ὄρυζα ἀπὸ διάφορα μέρη, ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἐλλείψει ἀλλοκασιὸν δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ πραγματοποίησίς των αἱ προσφοραὶ δὲν εἶχον τίποτε τὸ συγκεκριμένον καὶ αἱ τιμαὶ ἦσαν πολὺ μεγάλαι, ἄνω τῶν 300 δολλαρίων. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς μᾶς προσήχθη τὸ τηλεγράφημα τοῦ Πανταζοπούλου ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν, τὸ ὁποῖον ἔλεγε συγκεκριμένα πράγματα —σᾶς τὸ ἀνέγνωσαν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι— καὶ ἔχει ὡς ἑξῆς: «Τηλεγράφημα Πανταζοπούλου πρὸς Ρουμπίνην. Ἡμέρα ἀφίξεως 14.3.48. LI Wulio 3 New York 100 1)4 13 Net NLT–Niroub Athens Gouvernment Portugais conclu contrat avec personne qui me ceda droits pour offre Grece 4500 tonnes riz embarquement immediatLisbonne aussi 16500 tonnes Kalamboki avec licence exportation Grece embarquement certain mai port lobito Afrique Portuguaise stop ce contrat a ete confirme par document officiel Ambassade Portugaise Washington a Ambassade Grece stop suite demarches communes deux Ambassades attestation iefc sera accorde confirmant que riz sera ektos allocation sans etre debité nonplus quoto blu Grece stop aussitot recevrons votre reponce notre autre cable d’ aujoudhui soummettrons offre officielle Ambassade Grece Washington et vous enverrons copie pour vos propres demarches Athenes Pantazopoulos. 4500:6500 Ἐπεδείχθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν 15)3)48. Ἐκάλεσα ἀμέσως τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα. Μᾶς ἐφάνη ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον τὸ γεγονός, καὶ ἐξεδηλώσαμεν τὸ ἐνδιαφέρον μας ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ ρύζι ὄχι ἀπολύτως πιστευτόν, διότι εἴχαμε ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι τόσες φορὲς εἴχαμε ζητήσει ἀπὸ τὸ IEFC τόσον ἡμεῖς, ὅσον καὶ ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολὴ, νὰ μᾶς δώσῃ λίγο ρύζι ἐκτὸς ἀλλοκασιὸν καὶ δι’ ἀνταλλαγῶν ἀκόμη καὶ ἐπαίρναμε πάντοτε ἀπάντησιν ἀρνητικήν. Δι’ αὐτὸ δὲν ἐδώσαμεν σημασίαν καὶ εἴμεθα διστακτικοί. Τὴν ἑπομένην ἢ μεθεπομένην ἔρχεται ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Πανταζοπούλου καὶ μᾶς φέρνει ἓν ἄλλο τηλεγράφημα, μαζὶ μὲ δύο προσφορὰς τηλεγραφικὰς. (Διότι εἰς τὸ πρῶτον τηλεγράφημα ὁ Πανταζόπουλος ἀνέφερεν, ὅτι μόλις θὰ εἶχεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπόν του θὰ κατέθετε προσφορὰν εἰς τὴν Πρεσβείαν τῆς Οὐάσιγκτων καὶ θὰ ἔστελλε τοιαύτην καὶ ἐδῶ). Τὰ τηλεγραφήματα αὐτὰ ἔχουν ὡς ἑξῆς: L 312 Wul 4!0 Washington de 137 1)64 NLT Niroboub—Athens Offrons ferme avec option jusqu’ au 18 courant soir New York 16.500 tonnes mais en vrac panifiable avec droit livrer 19.000 tonnes qualité mixture Benguela No 2 rond moitié blanc moitié jaune sterilisée humité inferieure 13 demi pour cent stop embarquement plus moitié jusqu’ quinze mai restant jusque 5 juin, proportion necessaire marchandise sacs notre charge port embarquement Lobito Angelas prix 116 Dollars USA cif Pirée tonnes 1000 kilos y compris frais compagnie surveillance stop Mode payement ou verture Banque New-York crédit confirmé irrevocable transferable Portugal divisible transferable deux fois et permettant chargements partielles necessaire stop contre connaissement certificat origine certificat surveillance quantitatif qualititif police assurance stop livrairon quoique guarantie officiellemeni gouvernem lnt Portuguais acceptans besoins deposer quarantie maximum deux ourcent après ouvertare crédit stop existence marchandise permis exportation ont etedejà confirmes par écrit Ambassnda Portuguaise a Ambassade Grèce. Washington — Pantazopoulos Ἀντίγραφον τηλεγραφήματος Πανταζοπούλου πρὸς Ρουμπίνην. Τὸ πρωτότυπον ὑπεβλήθη εἰς Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ 16)3)48. Ὥρα ἀποστολῆς 19,20. Ἀριθ. 1542 L 327 WUL 425 Washington DC 158 15 1x86 NLT Niroub — Athens X Grèce X Offrons ferme 4500 tonnes riz qualité aiguille sacs 60 kilos brisure inferieure 25 pourcent grain teinte inferieure trois pourcent libre matiers etrangeres embarquement immediat port Lisbonne pris 225 Dollars USA tonne mille kilos cif Pirée y comprie frais eompagnie suryeillance brut pouryet paiement ouverture Banque New York crédit confirmé irrevocable transferable Portugal divisible trans ferable deux fois er permettant changements partiels sine necessaire stop contre connaissement certificat surveillance quantitatif qualitatif police assurance stop livraison quoique quarantie officiellement Gouvernement Portuguais aceepterions besoin deposer quarantie maximum deux pourcent après ouverture credit stop existance marchandis permis exportation ont été dejà confirmes par écrit ambassade Portuguaise a Ambassade Grèce Washington stop. Après demarches officielles certificat IFFT at testant hors quota Grece midebit quota ble sera delivré cession comité 22 courant stop ainsi cas interêt Ministère cette quantité devrons avoir dans 48 heures confirmatiou officielle Grèce serait acheteur sous reserve obtension cerrificat ce delai passe cette Occasion risquerait etre enlever acheteurs Anglais— Pantazopoulos DATE 17)3 48 WRA DC T5 SCAM RG 177)FAQ 403 New York 50 16 18 1 NLT Niroub Athens Ambassade Grèce Cabla Deja Ministere Economie expliquant importance notre offre et demandant accord minlstre pour Appuyer officiellement obtention riz hors quota lors cession 22 courant quil considere certaine stop enattendant absolument urgent qui Ministre confirmé son interet acheter riz Calamboki stop premier offer Brunner egalement recue. Pantazopoulos Μετὰ δύο ὥρας ἔφθασε τὸ ἀναγγελθὲν ὑπὸ τοῦ Πανταζοπούλου τηλεγράφημα τοῦ κ. Δενδραμῆ, ἐπὶ τοῦ ὁποίου τόσος ἐγένετο θόρυβος. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ κ. Δενδραμῆ ὁμιλεῖ περὶ ἐπιβεβαιώσεως: «Ἐνταῦθα Πορτογαλικὴ Πρεσβεία ἐπεβεβαίωσεν... ἔχει δὲ ὡς ἑξῆς: DATE 17)3)48 WRA 16 CO T5 SCAM RG 171 WU 242 Waehington DC 91)90 Greekgovt 16 1859 RCE 1)50 Ypourgeion Ethn. Oikonomias Athens 2745 Entauha Portogaliki Presveia epebebaio sen umin diapragmateusin genomenin Lisabona o pias Portogalliki Kyvernesis dechetai polisi Ellinikin Kyvernisin 4.800 tonnous orizis Brazilias evriskomenos idi Portogallian kai 16.500 tonnous aravositou angolas stop Exoson antelifthimen dia aravositon tha chreothi elliniki allocation loipon dimitriakon loipon choron Stop dia orizan deon zitithi eidiki adia epitropis orizis eifc itis synercnetai ptosechi Defteran 22 Mariiau Stop echomen elpidas epitychias tiaftis adeias ean lavomen amesos imeteras odigias Kai ean paraitithomen allocation 2000 tonnon orizis ecuador itis enpasei periptosei den fainetai dynaton tropopi ithi eteran Proeleusin. DENDRAMIS Ὅταν εἰς ἓν ἔγγραφον ἀναφέρεται ἡ λέξις «ἐπιβεβαίωσις», σημαίνει ὅτι ἐπιβεβαιώνεται κἄποιο γεγονός, τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἡ Πρεσβεία. Ἐκ τῆς συσχετίσεως αὐτοῦ τοῦ τηλεγραφήματος πρὸς τὰ δύο τηλεγραφήματα τοῦ Πανταζοπούλου, συνεπεράνομεν ἀναμφισβητήτως, ὅτι ὑπῆρχεν ἐπαφὴ μεταξὺ Πανταζοπούλου καὶ Πρεσβείας ὡς καὶ μεταξὺ τούτων καὶ τῆς Πορτογαλικῆς Πρεσβείας καὶ ὅτι πρόκειται περὶ ἐπιβεβαιώσεως τῶν διαπραγματεύσεων ἢ τῆς συμβατικῆς σχέσεως, τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζετο ὁ Πανταζόπουλος ὅτι εἶχε συνομολογήσει διὰ τρίτου προσώπου, μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν. Αὐτὸ ἦτο τὸ λογικὸν συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ συναγάγωμεν. Ἐλέχθη διατὶ δὲν ἀπηυθύνθημεν εἰς Λισσαβῶνα διὰ νὰ ζητήσωμεν πληροφορίας. Ἡ ἀπορία εἶναι ἀδικαιολόγητος, διότι ἡμεῖς εἴχομεν ἐξ Οὐάσιγκτων προσφορὰν ἰδιώτου εἰς χεῖράς μας καὶ δὴ εἰς τιμὰς ἐξαιρετικῶς συμφερούσας διὰ τὸ Δημόσιον κατὰ πολὺ μικροτέρας τῶν διεθνῶν καὶ τῶν μέχρι τότε πραγματοποιηθεισῶν καὶ προσφερομένων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐξ ἄλλου τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τοῦ κ. Δενδραμῆ ἦλθεν εἰς τὰς 17 ἢ 18. Τὸ Συμβούλιον τοῦ IEFC θὰ συνήρχετο τὴν Δευτέραν, 22 Μαρτίου. Ἔπρεπε, συνεπῶς, νὰ προλάβωμεν τὴν συνεδρίασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς 22ας Μαρτίου. Καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπεφασίσαμεν νὰ στείλωμεν τὴν 19ην Μαρτίου, ἀφ’ οὗ ἠλέγξαμεν τὰς τιμάς, τηλεγράφημα ἀποδεχόμενοι τὸ ρύζι, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι τὸ IEFC θὰ ἐδέχετο νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν διὰ τὴν Ἑλλάδα ἐκτὸς ἀλλοκασιόν. Ἐκάμαμεν ἐπὶ πλέον τὴν ἑξῆς σκέψιν: Προσέξατε τοῦτο, κ. βουλευταί: Ἑρμηνεύοντες σχετικὴν φράσιν τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ Πανταζοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐζήτει ὄχι ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν προσφοράν του, ἀλλὰ νὰ ἐπιβεβαιώσωμεν ἁπλῶς τὸ ἐνδιαφέρον μας διὰ νὰ ἀγοράσωμεν τὸ ρύζι, ἐσκέφθημεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ συμφέρον διὰ τὸ Δημόσιον νὰ βεβαιώσωμεν τὸ ἐνδιαφέρον μας ἀορίστως, χωρὶς νὰ καθορίσωμεν καὶ τὴν εὐνοϊκὴν διὰ τὸ Δημόσιον τιμὴν τῶν 225 δολλαρίων, διότι, ἄλλως, θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ πάθωμεν ὅ,τι ἐπάθαμεν μὲ τὸ Ἐκουαντόρ. Νὰ δοθῇ δηλαδὴ ἡ ἄδεια βάσει τῆς ἐκδηλώσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ἀγορὰν καὶ ἔπειτα νὰ μᾶς ζητοῦν 300 δολλάρια τὸν τόννον. Δι’ αὐτὸ ἔστειλα τὸ τηλεγράφημα τῆς 19ης Μαρτίου τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνεγνώσθη· τὸ ὁποῖον ἐφ’ ὅσον ἀπηυθύνετο εἰς τὴν Πρεσβείαν μας δὲν ἀπετέλει δέσμευσιν δι’ ἡμᾶς ἢ ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἀπετέλει δέσμευσιν εὐμενῆ διὰ τὸ Δημόσιον μὲ καλὰς τιμάς. Ἐνηργήσαμεν ὡς θὰ ἐνήργει ἕνας συνετὸς ἔμπορος, διότι ὅταν, κύριοι, τὸ Κράτος κάμνει παρεμβατικὴν πολιτικήν, πρέπει νὰ ἐνεργῇ ταχέως καὶ ἀποτελεσματικῶς, ὅταν τοῦ προσφέρωνται εὐνοϊκαὶ τιμαί. Ἄλλως τε τὸ τηλεγράφημα δὲν τὸ ἐστείλαμεν εἰς κανένα ἰδιώτην, ἀλλ’ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν τῆς Οὐάσιγκτων. Ὑπεστηρίχθη ὅτι διεξηγάγομεν διαπραγματεύσεις καὶ δὴ μυστικάς. Εἰς τὴν πραγματικότητα δὲν ὑπάρχει παρὰ ἐπικοινωνία τηλεγραφικὴ μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν τῆς Οὐάσιγκτων. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας ἀγορῶν ἐξωτερικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ κ. Ρημάκης γνωρίζει ὅτι ἐπανειλημμένως κατὰ τὸ περὶ οὗ πρόκειται διάστημα ἐκλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τοῦ ἐζητήθη ἡ γνώμη ἐπὶ τῶν τιμῶν. Ὅταν δὲ τὴν 22αν Μαρτίου μᾶς ἀνηγγέλθη τὸ πρῶτον ἀπὸ τὸν ἰδιώτην Πανταζόπουλον ὅτι τὸ IEFC ἐνέκρινε νὰ ἐξαγάγῃ ἡ Πορτογαλία τὸ ρύζι αὐτὸ τότε πλέον ἐτέθη ζήτημα ὁριστικῆς ἀποδοχῆς τῆς προσφορᾶς, ἐκαλέσαμεν δὲ καὶ πάλιν τὸν κ. Ρημάκην καὶ ἐθέσαμεν ὑπ’ ὄψει του τὴν προσφορὰν καὶ τῆς ὀρύζης καὶ τοῦ ἀραβοσίτου καὶ ὅλα τὰ τηλεγραφήματα. Ἄλλως τε ἐπὶ ὅλων τῶν προμηθειῶν ἡ οὐσιαστικὴ ἀπόφασις ἐλαμβάνετο ἀπὸ τὴν Διοικ. Ἐξ. Ἐμπορίου καὶ ἀπὸ ἐμέ, συνειργαζόμεθα δὲ πάντοτε καὶ ἐρχόμεθα εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν κ. Ρημάκην καὶ ὄχι μὲ τὸν κ. Ζαΐμην. Ἐπὶ πλέον ἐλάβομεν προτοῦ καθορίσωμεν τὰς τιμὰς καὶ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ γνώμην τοῦ τοποθετημένου παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ Ἀμερικανοῦ ἐμπειρογνώμονος, ὁ ὁποῖος ἔκρινε ταύτας ἐξαιρετικῶς εὐνοϊκὰς διὰ τὸ Δημόσιον ὡς προκύπτει ἀπὸ τὴν κατωτέρω βεβαίωσίν του ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: COPY MR. MINISTER: SUBJECT: Rice and Maize Offered from Portuguese West Africa. 1. Prior to the decision ro purchase the Portuguese maize and rice I investigated the current world prices ant found the offer on behalf of the Portuguese Government of 16.500 tons of maize at dol. 112 CIF and 450 tons of rice at dol. 225 CIF favorable to the Greek Government. 2. The price of rice, which has been chiefly discussed, I found especially advantageous. The specifications of the rice (brisure 20)25%) teinte 20% correspond to tho se of U.S. Grede No 5 (medium), for which themaximum limit of redrice (teinte)is 2,0% and the limite of broken kermels (brisure) are 21% 35%. The New York Journal of Commerce of March lith reported that on the preceding day, the Commodity Credit Corporation of the United States Government purchased 3,34o tons of rice of U.S. Grade No 5 of several varieties at prices ranging from dol 202.40 to dol. 242.00 per metric ton, FOB, United States southem ports.These purchases were made to fill UnitedStates export Allocation. The bulk of the Commodity Credit Corporation rice was purchased at dol. 228.8o and dol. 242 oo FOB. The Commodity Credit Corporation occupies and dvantagaous position as a buyer of agricujtaral commodities and commands expeptionally complete price information to guide its purchares. It is apparent from a comparison of the prices paid by them on an FOB basis, that the offer of 4.500 tons at dol. 225.00 SIF advantageous to the Greek Government. W. Cornell Dechert Ὁ κ. Ρημάκης, εἰς τὸν ὁποῖον εἴπομεν ὅτι ἡμεῖς θὰ τηλεγραφήσωμεν ἀποδεχόμενοι τὰς τιμὰς, ἔκρινεν αὐτὰς πολὺ καλὰς καὶ μικροτέρας ἀπὸ τὰς τιμὰς, εἰς τὰς ὁποίας ἐπροσπαθούσαμεν ἐπὶ μῆνας τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ πάρωμεν ρύζι καὶ καλαμπόκι, χωρὶς νὰ τὸ κατορθώνωμεν. Τὴν ἑπομένην 23ην Μαρτίου ἐπῆρα τὸ πρωΐ εἰς τὸ τηλέφωνο τὸν κ. Ζαΐμην καὶ τοῦ ἀνεκοίνωσα τὴν ὁριστικήν μου ἀπόφασιν· τὸ ὡμολόγησεν ὁ ἴδιος εἰπὼν ὅτι ηὐχαριστήθη καὶ ἀπήντησε καταφατικῶς· ἰσχυρίσθη μόνον ὅτι δὲν τοῦ εἶχον ἀνακοινώσει τὰς τιμάς. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι ἂν δὲν τὰς εἶχον ἀνακοινώσει θὰ μ’ ἐρωτοῦσε: Εἰς ποίας τιμάς; Ἄλλως τε, ὅπως εἶπον, ὁ κ. Ρημάκης ἦτο ἐν γνώσει τῶν τιμῶν ὁ ἴδιος δὲ ὁ κ. Ζαΐμης εἶπεν ὅτι τὴν προηγουμένην, Δευτέραν τὸ βράδυ, ὁ κ. Ρημάκης κληθείς, συνέπραξεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς προσφορᾶς. Μόνον μετὰ τὴν τηλεφωνικὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ζαΐμη ἔστειλα τὸ τηλεγράφημα τῆς 23ης Μαρτίου εἰς τὸν Πρεσβευτήν μας εἰς Οὐασιγκτῶνα ἔχον οὕτω: «ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ. Ἐν Ἀθήναις τῇ 23)3)1948. No 46003. ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ. Ἄκρως ἐπεῖγον. Greek Empassy Washington Apodechometha prosforas Pantazopoulou orizis dollaria 225 cif symperilamvanomenis surveillance me amesson fortossin ke kalambokiou timin dollaria 112 cif symperilamvanomenis surveillance fortossin protin ke dekatin pemtin Maiou stop Agora dyo proionton allilendetos stop Anamenomen stichia anixomen amesos pistosin stop anotero anakinossate aftothi presveftin Portogallias Ipourgos Ethnikonomias VARVOUTIS Οἱ ἐπερωτῶντες διερωτῶνται διατὶ ἔστειλα τὸ τηλεγράφημα εἰς τὸν Πρεσβευτήν μας τῆς Οὐάσιγκτων καὶ ἰδίᾳ διατὶ ἔδωσα εἰς αὐτὸν ἐντολὴν νὰ τὸ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν ἐκεῖ Πορτογάλον Πρεσβευτήν. Ἡ ἀπάντησις εἶναι αὐτονόητος. Τὸν Πανταζόπουλον τὸν εἶχον δεσμευμένον μὲ τὴν προσφοράν του, ἤθελον δὲ νὰ δεσμεύσω, ἠθικῶς τοὐλάχιστον, καὶ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν, διότι οὗτος προσέφερε τὴν ἐγγύησιν αὐτῆς διὰ τὴν παράδοσιν τῶν εἰδῶν καὶ διότι ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων του δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω σαφῆ ἀντίληψιν περὶ τοῦ ποία ἦτο ἀκριβῶς ἡ συμβατικὴ σχέσις μεταξὺ Πορτογαλ. Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Πανταζοπούλου. Ἤθελον καὶ ὤφειλον συγχρόνως νὰ ἐλέγξω τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὅσων ἐτηλεγράφει ὁ Πανταζόπουλος καὶ ἐκ Πορτογαλικῆς πλευρᾶς, νὰ μὴ χάνω δὲ καὶ χρόνον, διότι ἡ προσφορὰ ἦτο ἐξαιρετικῶς συμφέρουσα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Εἶναι εὐνόητον ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχε συμβατικὴ σχέσις μεταξὺ Πανταζοπούλου καὶ Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ Πορτογαλικὴ Πρεσβεία θὰ ἔλεγεν εἰς τὸν Πρεσβευτήν μας «περὶ ποίου Πανταζοπούλου μοῦ ὁμιλεῖτε; Καὶ περὶ ποίας προσφορᾶς; Δὲν γνωρίζω τίποτα». Ἡ Πορτογαλικὴ Πρεσβεία ὅμως ὄχι μόνον δὲν ἀπήντησε τοιοῦτον τί, ἀλλά, ὅπως ἐπανειλημμένως μᾶς ἐτηλεγράφησεν ὁ κ. Δενδραμῆς, ἐπεβεβαίωσε καὶ τὴν ὕπαρξιν συμβατικῆς σχέσεως καὶ τὴν πώλησιν. Ἄν δὲν ἐνήργουν οὕτω οὐδὲν θὰ ἐκώλυε τὸν Πανταζόπουλον ἢ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν νὰ πωλήσουν τὰ εἴδη εἰς ἄλλους. Δι’ ὅσους γνωρίζουν πῶς ἔχουν τὰ τῆς ἀλλοκασιὸν τοῦ ρυζιοῦ, ἦτο βέβαιον ὅτι συμφώνως μὲ τὴν ἄδειαν τοῦ IEFC ἡ Πορτογαλία θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ρύζι εἰς οἱανδήποτε εὐρωπαϊκὴν χώραν. Τὴν Τρίτην, 23ην Μαρτίου, τὰ πράγματα εὑρίσκοντο εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ὁ κ. Ζαΐμης, ὁ ὁποῖος ἐκ τῶν ὑστέρων μὲ κατηγόρησεν εἶχε συμφωνήσει διὰ τὴν προμήθειαν. Δὲν ἀπηυθύνθη εἰς τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἔκαμε δημοπρασίαν. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ εἰς προηγουμένην ποὺ θὰ σᾶς ἀναφέρω δὲν ἐσκέφθη ὁ κ. Ζαΐμης νὰ ἔλθῃ εἰς ἀπ’ εὐθείας ἐπαφὴν μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν ἢ νὰ ὑποδείξῃ δημοπρασίαν. Τοὐναντίον ἀπηυθύνθη εἰς τὸν ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρεσβευτήν μας, χωρὶς κἄν νὰ τοῦ δώσῃ ὁδηγίας ὅπως ἔκαμα ἐγώ, νὰ λάβῃ ἐπαφὴν μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Πρεσβείαν. Ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ τηλεγράφημά του τῆς 23ης Μαρτίου: «ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ Ἀθῆναι τῇ 23ῃ Μαρτίου 1948.

ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑΝ ΟΥΑΣΙΓΚΤΩΝ.

2338)28. Παρὰ Ρουβίνι ἀντιπροσώπου οἴκου Ἀναστασίου Πανταζοπούλου Νέας Ὑόρκης, ὑπεβλήθη σήμερον προσφορὰ διὰ 16.500 τόννους ἀραβοσίτου προελεύσεως Πορτογαλικῆς Ἀνγκόλας καὶ 4.500 τόννους ὀρύζης ἰδίας προελεύσεως. Στόπ. Ἐπειδὴ εἰς παραδοθέντα ἡμῖν τηλεγραφήματα Πανταζοπούλου ἀνεφέρετο ὅτι αὐτόθι Πορτογαλικὴ Πρεσβεία ἐπεκοινώνησε μεθ’ ὑμῶν βεβαιοῦσα διὰ λογαριασμὸν Κυβερνήσεως τὴν ὕπαρξιν ἀδείας καθὼς καὶ ὅτι κατόπιν ἐπισήμων διαβημάτων IEFC ἐνέκρινε συνεδρίασιν 22ας τρέχοντος εἰσαγωγῆς ἄνω ποσότητος ὀρύζης εἰς Ἑλλάδα ἐκτὸς ἀλλοκασιὸν, παρακαλοῦμεν ἅμα λήψει παρόντος τηλεγραφήσατε ἀπ’ εὐθείας ἡμῖν ἂν πράγματι εἶσθε ἐνήμερος ὑποθέσεως καὶ ἂν ὑφίσταται ἀναφερομένη ἔγκρισις IEFC. Στόπ. Ἐπίσης τηλεγραφήσατε δυνατὴν πληροφορίαν σας διὰ σοβαρότητα προσφέροντος Ἀναστασίου Πανταζοπούλου 112 Οὐέστ 42 Στρὲετ 18 Νεοῦ Ὑόρκ καὶ σοβαρότητα προσφορᾶς ὡς καὶ ἐὰν κατόπιν ἄνω ἐγκρίσεως IEFC ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη ἀλλοκασιὸν 2.000 τόννοι ὀρύζης Ἰσημερινοῦ ΥΠΑΕΞ. Ὑπουργὸς Ἐφοδιασμοῦ Ζαΐμης. Ὄτι ἀκριβὲς ἀντίγραφον. Ἐν Οὐασιγκτῶνι τῇ 4ῃ Μαΐου 1948. Ὁ Αʹ Γραμματεὺς τῆς Β. Πρεσβείας». Δὲν ἐζήτησε συνεπῶς οὔτε ἀπ’ εὐθείας συνεννόησιν μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν, οὔτε δημοπρασίαν, οὔτε τίποτε ἄλλο ὁ κ. Ζαΐμης. Ἐζήτησε πληροφορίας νὰ ἴδῃ ἐὰν ὁ Πανταζόπουλος εἶναι σοβαρὸς καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἄδεια τοῦ IEFC, καὶ ἄδεια ἐξαγωγῆς. Ἐφαίνετο προφανῶς καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ ἀπίστευτον τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπῆρχεν ἄδεια ἐκτὸς ἀλλοκασιὸν καὶ ὄρυζα καὶ ἀραβόσιτος εἰς τόσον εὐθηνὰς τιμάς. Διατὶ ἡ αὐτὴ ἐνέργεια ὑπῆρξε σφάλμα δι’ ἐμὲ ὁ ὁποῖος ἔλαβον ἐπὶ πλέον τὴν πρόνοιαν ἐπαφῆς μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Πρεσβείαν καὶ πλεονέκτημα διὰ τὸν κ. Ζαΐμην; Δὲν ἀπηυθύνθη εἰς ἐμὲ διὰ νὰ λάβῃ πληροφορίας, μολονότι σᾶς εἶπεν ὁ ἴδιος ὅτι ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως καὶ τῆς συνεργασίας μου δὲν ἐγίνετο καμμία προμήθεια· ἀπηυθύνθη εἰς τὴν Πρεσβείαν, μολονότι εἶχεν ὅλα τὰ τηλεγραφήματα καὶ ἐγνώριζεν ὅτι καὶ διὰ τὰς δημοπρασίας ἀκόμη ποὺ ἐγίνοντο, δὲν ἐλαμβάνοντο ἀποφάσεις ἐὰν δὲν ἐνεκρίνοντο ἀπὸ ἐμὲ καὶ τὴν Διοίκησιν Ἐξ. Ἐμπορίου. Παρεμπιπτόντως ἀναφέρω, ὅτι ἐγνώριζεν ἀκόμη ὁ κ. Ζαΐμης ὅτι καὶ εἰς τὰς δημοπρασίας δὲν ἐδίδετο πάντοτε ἡ κατακύρωσις εἰς τὸν ἔχοντα τὴν μικροτέραν τιμήν· εἴδατε τί συνέβη τὰς ἡμέρας αὐτὰς μὲ τὴν ζάχαριν; Διότι εὑρίσκονται διάφοροι ἀεριτζῆδες, οἱ ὁποῖοι δίδουν μικροτέρας τιμὰς διὰ νὰ ἐκβιάσουν καὶ χωρὶς νὰ ἔχουν τὴν δυνατότητα νὰ παραδώσουν. Ἀλλὰ τὸ Κράτος, δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ κερδοσκοπήσῃ, ἀλλὰ νὰ ἐπιτύχῃ μὲν μικρὰς τιμὰς νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅμως καὶ τὸ ἐμπόρευμα. Ἐν προκειμένῳ ὅμως οὔτε εἰς τὰς δημοπρασίας ποὺ εἶχον γίνει προσφάτως εἶχον ἐπιτευχθῆ τόσον μικραὶ τιμαὶ ὅσον ἦσαν αἱ τιμαὶ τῆς προσφορᾶς Πανταζοπούλου. Προχωρῶ ἤδη περαιτέρω. Πῶς ἐγεννήθη ἡ διαφωνία καὶ πότε ἤρχισεν ἡ ὄψιμος δυσπιστία, τοῦ κ. τέως ὑπουργοῦ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, ἡ ἀδικαιολόγητος, ἀφοῦ ὁ διευθυντὴς τῆς ὑπηρεσίας ἀγορῶν Ἐξωτερικοῦ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ εἶχε κληθῆ καὶ ἐρωτηθῆ 3–4 φορὰς διὰ τὰς τιμάς, τὴν δὲ Δευτέραν, 22αν Μαρτίου, τὸν ἐκαλέσαμεν καὶ τοῦ εἴπομεν τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασίν μας; Ὁ λόγος τῆς ὀψίμου διαφωνίας ἦτο τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μὲ τοὺς 2–3 εἰσηγητὰς τοῦ Ὑπουργείου, οἱ ὁποῖοι συνέπραξαν, ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς ἐξασφαλίσεως εὐθηνῶν καὶ ἀπαραιτήτων εἰδῶν ὅπως ἦσαν καὶ ὁ κ. Ρημάκης, καὶ ὁ Ζαΐμης, τὴν Τρίτην τὸ βράδυ ἀνεκοίνωσαν διὰ τοῦ Τύπου ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπεδέχθη σχετικὰς προσφορὰς καὶ ἐξησφάλισε 4.500 τόννους ὀρύζης καὶ 16.500 τόννους ἀραβοσίτου εἰς χαμηλὰς τιμάς. Αὐτὸ ἦτο ἕνα εὐχάριστον γεγονὸς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἀνηγγέλθη εἰς τὸν Τύπον. Ἡ ἀνακοίνωσις αὕτη, φαίνεται ὅτι προὐκάλεσε τὴν μῆνιν τοῦ κ. Ζαΐμη ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου συνετέλεσε νὰ ἐξαφανισθοῦν διάφοροι ἀεριτζῆδες οἱ ὁποῖοι δὲν λείπουν οὔτε εἰς τὰς δημοπρασίας. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κ. Μπερνάρην ὅτι ἤθελον νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὸν Τύπον ὡς Κυβερνητικὴ ἐπιτυχία καὶ κατὰ τρόπον κάπως καλύτερον, διότι πράγματι ἐξησφαλίζαμεν ἀγαθὰ περιζήτητα καὶ εἰς μικρὰς τιμάς. Μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν εἰς τὸν τύπον ἐνεφανίσθη τὴν 24ην καὶ τὴν 26ην Μαρτίου ὁ Γκουλιτζιᾶνο (Whitoqul ex port a import), ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπόρεσε νὰ φορτώσῃ προηγουμένην προμήθειαν ἀραβοσίτου καὶ ἐζήτει παράτασιν καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι τὰ ἴδια ἐμπορεύματα τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως ἠμποροῦσε νὰ τὰ δώσῃ εὐθηνότερα, ἤτοι 223 ἢ 215 δολλάρια τὴν ὄρυζα καὶ 110,50 τὸν ἀραβόσιτον.

§36Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγούμεναι αἰτήσεις δὲν ὑπῆρχον;

§37Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ὑπῆρχον. Μόνον τὸν Φεβρουάριον, εἶχε γίνει προσφορὰ διὰ τὸ ἴδιο ρύζι ἀπὸ κάποιον κ. Ἀμυρᾶ μὲ 260 δολλάρια. Θὰ φθάσω ὅμως ἐκεῖ. Σᾶς ἀναφέρω τὰ πράγματα κατὰ χρονολογικὴν σειράν. Ἡ αἴτησις τοῦ Γκουλιτζιάνο ἦτο κατ’ ἀρχὰς προφορική· εἰς τὰς 26 ἔδωκε ἔγγραφον. Δὲν ἰσχυρίζετο ὅτι εἶχεν οἱανδήποτε συμβατικὴν σχέσιν μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν, ὡς ἰσχυρίζεται ὁ Πανταζόπουλος. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον. Whitegul Import & Export Corp. of New York 80 Wall Street New York 5 N. Y. Λεωφόρος Βενιζέλου 39, τηλ. 27567. Ἐν Ἀθήναις τῇ 24 Μαρτίου 1948 Πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ἐνταῦθα Ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἐπληροφορήθημεν σήμερον ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν ἀγορὰν 4.500 τόννων ὀρύζης καὶ 16.500 τόννων ἀραβοσίτου ἐκ τῆς περιοχῆς τῆς Ἀγκόλας, τῆς μὲν ὀρύζης πρὸς 225 δολλάρια τοῦ δὲ ἀραβοσίτου πρὸς 112 δολλάρια κατὰ τόννον τσίφ. Ἀπὸ δεκαημέρου εἴχομεν εἰς χεῖράς μας τὰς προσφορὰς ταύτας ὡς τὰ ἐπισυναπτόμενα ἐπίσημα τηλεγραφήματα ἐν τῇ ἐπιθυμίᾳ μας δὲ ὅπως προσπαθήσωμεν νὰ προμηθεύσωμεν εἰς τὸ Δημόσιον τὸν ἀραβόσιτον ὃν εἶχεν ἀνάγκην συνεσχετίσαμεν τὴν προσφοράν μας Ἀγκόλας μὲ τὴν προμήθειαν τῶν 9.000 τόννων τῆς Βραζιλίας. Ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι αἵτινες μᾶς ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ ἦσαν τοιαῦται ὥστε νὰ μὴ δώσουν προσοχὴν εἰς τὰς προτάσεις μας ταύτας, διότι, ὡς εἶπον, δὲν εἶχε προκηρυχθῆ διαγωνισμὸς διὰ τὴν ποσότητα τῶν 4.500 τόννων ὀρύζης καὶ 16.500 τόννων ἀραβοσίτου, δὲν προέβλεπε δὲ ἡ ἀλλοκασιὸν προμήθειαν εἰδῶν διατροφῆς ἐξ Ἀγκόλας. Τούτου ἕνεκεν ἡ προσφορά μας αὐτὴ παρέμεινεν ἄνευ συνεχείας. Ἤδη ἡ ἀναγγελία αὕτη διὰ τῶν ἐφημερίδων τῆς παρὰ τοῦ Δημοσίου προμηθείας 4.500 τόννων ὀρύζης καὶ 16.500 τόννων ἀραβοσίτου μᾶς ὑποχρεώνει νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπὶ τῆς προσφορᾶς μας ταύτης, δηλοῦμεν δὲ διὰ τῆς παρούσης ὅτι, διὰ μὲν τὴν ποσότητα τῶν 4.500 τόννων ὀρύζης προσφέρομεν τιμὴν 223 (διακοσίων εἴκοσι τριῶν δολλαρίων) κατὰ τόννον τσίφ Πειραιᾶ διὰ δὲ τοὺς 16500 τόννους ἀραβοσίτου τὴν τιμὴν τῶν 110 καὶ 50 ἑκατοστῶν ἑκατὸν δέκα καὶ 50 ἑκατοστῶν δολλαρίων κατὰ τόννον τσίφ Πειραιᾶ προελεύσεως Ἀγκόλας. Εἶμαι ἕτοιμος ὅπως ἀναχωρήσω ἀμέσως διὰ Λισσαβῶνα παρὰ τὴν νέαν ἐπικύρωσιν, τῆς προσφορᾶς ταύτης ἥν ἔχω εἰς χεῖρας μου κατὰ τὴν ἐπίσημον τραπεζιτικὴν ἐπιβεβαίωσιν τῆς προσφορᾶς ἥν καὶ ἐπισυνάπτω διὰ νὰ εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος καὶ ἀπὸ μέρους τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ὅσον γίνῃ δεκτὴ ἡ προσφορά μας τὴν βεβαίωσιν δὲ ταύτην θὰ τὴν μεταδώσω πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἢ διὰ τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως ἢ διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας Λισσαβῶνος. μετὰ πλείστης τιμῆς Whitegul Import & Export Corp. S. F. Gulisano Vice President «Κοινοποίησις: Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ. Ὑπηρεσίαν Ἀγορῶν Ἐξωτερικοῦ. Ἀκριβὲς Ἀντίγραφον Ὁ Προϊστάμενος τῆς Διεκπεραιώσεως. Τ.Σ. Ὑπ. Δυσανάγνωστος Τὰ ἴδια ἐπανέλαβε καὶ εἰς αἴτησίν του τῆς 1ης Ἀπριλίου ἔχουσαν οὕτω». whitegul Import & Export Corporation of New York So wall Street New York 5 N. Y. Διεύθυνσις Ἀθηνῶν: Βενιζέλου 39, Δωμ. 47, Τηλ. 27–567. Ἀθῆναι, 1 Ἀπριλίου 1948 Πρὸς τὸ Σὸν Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ Ὑπηρεσίαν Ἀγορῶν Ἐξωτερικοῦ Ἐνταῦθα Κύριοι, ΑΦΟΡΑ: Προσφοράν μας 16.500 τόννων ἀραβοσίτου καὶ 4.000 τόννων ὀρύζης προελεύσεως ΑΓΚΟΛΑ. Ὁ ἐν Λισσαβῶνι ἀνταποκριτής μας οἶκος Agencia Com maercial Portuguesa μᾶς ἀνακοινοῖ τὸ κείμενον δύο τηλεγραφημάτων ἅτινα ἀπεστάλησαν πρὸς τὸ ὑμέτερον Ὑπουργεῖον παρ’ αὐτοῦ καὶ παρὰ τῆς Τραπέζης Almeida Piombino & Basto Λισσαβῶνος, τῶν ὁποίων ἐπισυνάπτομεν καὶ ἐπίσημον ἀντίγραφον. Ὡς θὰ ἀντελήφθητε ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων τούτων, τόσον ὁ ἀνταποκριτής μας ὅσον καὶ ἡ Τράπεζα ἐπιμένουν ὅτι παρὰ τὴν ἐπιτευχθεῖσαν ἐπιβεβαίωσιν νὰ σᾶς ἐπικυρώσουν τὰς τιμὰς ἅτινας ἡμεῖς σᾶς προσφέραμεν διὰ τῆς ἀπὸ 24.3.48 προσφορᾶς μας ἤτοι: Δολ. 110.50 διὰ τὸν ἀραβόσιτον καὶ 215 διὰ τὴν ὄρυζαν, καταθέτοντες ἅμα πάραυτα καὶ τὴν σχετικὴν ἐγγύησιν διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν ἐφ’ ὅσον θὰ ἀπεδέχεσθο τὴν προσφοράν μας καὶ θὰ μᾶς ἐδίδετε τὴν σχετικὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς τοῦτο. Δοθέντος ὅτι ἡ προκύπτουσα διαφορὰ τιμῆς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἄλλων προμηθειῶν εἶναι σημαντικὴ ἀνερχομένη εἰς τὸ σεβαστὸν ποσὸν τῶν δολ. 65.000 ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ γεγονότος ὅτι ἐκ τοῦ δημιουργηθέντος ἤδη ἀνταγωνισμοῦ μεταξὺ τῶν δύο συγκροτημάτων εἶναι δυνατὴ ἡ περαιτέρω μείωσις τῆς τιμῆς ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τρέφομεν τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ θελήσητε νὰ λάβητε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας καὶ τῆς Τραπέζης, Almeida Basto & Piombino ἐφ’ ὅσον βεβαίως θὰ ἐπιμείνητε νὰ ἀγοράσητε τὴν μερίδα ταύτην. Παρακαλοῦντες θερμῶς ὅπως τύχωμεν σχετικῆς ἀπαντήσεώς σας διατελοῦμεν. Μετὰ πλείστης τιμῆς Whitegul Import & Export Corpy of New York S. G. Gulisano Ἀντιπρόεδρος Συνημ. 1 ἀντίγραφον τηλεγραφήματος. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΙΣ: Ὑπουργ. Ἐθν. Οἰκονομίας. Γραφεῖον κ. ὑπουργοῦ. Γραφεῖον κ. Γεν. Γραμματέως. Ἀκριβὲς Ἀντίγραφον. Ὁ Προϊστάμενος τῆς διεκπεραιώσεως Τ. Σ. Ὑπ. Δυσανάγνωστος Ὁ Γκουλιτζιᾶνο δηλαδὴ δὲν μᾶς εἶπεν ὅτι εἶχε τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὰς χεῖρας του ἢ ἐντολὴν τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἔλεγεν «ὅτι ἂν μοῦ δώσετε ἐξουσιοδότησιν νὰ μεταβῶ εἰς τὴν Λισσαβῶνα θὰ τὰ πάρω». Ἐρωτῶ. Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν πίστιν εἰς μίαν τοιαύτην δήλωσιν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἴχομεν τὰ γνωστὰ τηλεγραφήματα ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων; Τοῦτο ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι αἱ τιμαὶ ποὺ προσέφερεν ἦσαν συνολικῶς μεγαλύτεραι τῶν τιμῶν εἰς ἃς ἐκλείσθη τελικῶς ἡ προμήθεια μὲ τὸν Πανταζόπουλον, καὶ ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ὁ Γκουλιτζιᾶνο οὐδέποτε ἐπέβαλε κανονικὴν προσφοράν. Ὁ Γκουλιτζιᾶνο ἔλεγε. Δώσατέ μου ἐντολὴν νὰ πάω εἰς τὴν Λισσαβῶνα διὰ νὰ διαπραγματευθῶ τὸ ἐμπόρευμα καὶ τότε ἅμα κλεισθῇ ἡ παραγγελία θὰ σᾶς δώσω ἐγγύησιν διὰ τὴν καλὴν ἐκτέλεσιν. Ἦτο ὅμως δυνατὸν ἀφοῦ εἴχομεν ἐξασφαλίσει τὰ ἐμπορεύματα νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἀσφαλὲς καὶ νὰ τρέχωμεν μὲ τὸ ἄγνωστον, νὰ δώσωμεν δηλαδὴ ἐντολὴν νὰ πάῃ εἰς τὴν Πορτογαλίαν ὁ Γκολιτζιᾶνο διὰ νὰ διαπραγματευθῇ μὲ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν; Ἐὰν εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ τὸ ἐξασφαλίσῃ δὲν εἶχε παρὰ νὰ τηλεγραφήσῃ καὶ νὰ λάβῃ ἐπιβεβαίωσιν. Τὴν 26ην Μαρτίου ἔφθασε καὶ ὁ περίφημος κ. Σκουληκίδης καὶ ἔκαμε μίαν προσφορὰν διὰ τὰ ἴδια ἐμπορεύματα μὲ τὰς ἰδίας τιμὰς τοῦ Πανταζοπούλου δηλαδὴ τῶν 225 καὶ τῶν 112 δολλαρίων χωρὶς σουρβεγιάνς, ἤτοι κατά τι ἀκριβότερα. Ἐγὼ ἤμην ἀπολύτως βέβαιος ὅπως καὶ αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι οὔτε ὁ Σκουληκίδης οὔτε ὁ Γκουλιτζιᾶνο εἶχον εἰς χεῖράς των τὸ ἐμπόρευμα τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως οὔτε ἐντολήν τινα ἐκ μέρους αὐτῆς. Ἂν εἶχον τοιαύτην πρῶτον θὰ τὴν ἐνεφάνιζον καὶ δεύτερον θὰ ἔκαμνον κανονικὴν προσφοράν. Δὲν ἔκαμον ὅμως οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο· οὔτε ἔφεραν ἐντολήν τινα μέχρι σήμερον οὔτε καὶ ἔκαμον κανονικὴν προσφορὰν μὲ περιγραφὴν τοῦ ἐμπορεύματος. Καὶ ἤμην ἐπίσης βέβαιος διὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκεν ἕκαστος ἐξ αὐτῶν. Ὁ Γκουλιτζιᾶνο εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ 9.000 τόννους βραζιλιανοῦ ἀραβοσίτου μὲ 116 δολλάρια καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ τὴν ἐκπληρώσῃ, ἐζήτει διαρκῶς παράτασιν τῆς προθεσμίας φορτώσεως καὶ διὰ νὰ τὴν ἐπιτύχῃ ἐπεδίωκε νὰ ματαιώσῃ τὴν προμήθειαν τοῦ πορτογαλ. ἀραβοσίτου. Αὐτὸς ἦτο ὁ σκοπὸς ποὺ ἐπεδίωκεν ἤτοι νὰ πάρῃ παράτασιν χωρὶς νὰ ἀναγκασθῇ νὰ μειώσῃ τὴν τιμήν, ὅπως ἐγένετο ἀργότερον, διότι τὴν ἐπῆρεν ἀφοῦ ἠναγκάσθη νὰ μειώσῃ τὴν τιμὴν ἀπὸ 116 εἰς 112 δολλάρια, ἡ δὲ μείωσις ἐπετεύχθη χάρις εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν μὲ τὸν Πανταζόπουλον. Καὶ αὐτὸ εἶναι μία ἄλλη ὠφέλεια ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὴν σκανδαλώδη σύμβασιν. Παρ’ ὅλα ταῦτα ἐτηλεγράφησα διὰ τὴν προσφορὰν τοῦ Γκουλιτζιᾶνο εἰς τὴν Πρεσβείαν μας Οὐασιγκτῶνος νὰ ἐξετάσῃ τὰ πράγματα καὶ νὰ μοῦ τηλεγραφήσῃ σχετικῶς. Τὸ τηλεγράφημά μου, ἔφυγε πρὶν δοθῇ ἡ προσφορὰ τοῦ Σκουληκίδη καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠρώτησα καὶ διὰ τὸν Σκουληκίδην, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε εἶχε τιμὰς κατά τι μεγαλυτέρας τοῦ Πανταζοπούλου. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ τηλεγραφήματός μου ἦλθαν δύο τηλεγραφήματα τὸ πρῶτον εἰς τὰς 29 Μαρτίου καὶ τὸ δεύτερον τὴν πρώτην Ἀπριλίου. Τὰ τηλεγραφήματα ἔχουν οὕτω:

«ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Ἐν Ἀθήναις 26 Μαρτίου 1948 No. 47301. ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ Ἄκρως ἐπεῖγον. Greek Embassu Washington Katopin dimosieuseos dia ton ephimeridon oti apedechthimen prosforan dia 4.500 tonnous orizis ke 16.500 tonnous kalambokiou parousiathi Galizano antiprosopos oikou whitegal Company New York ischirizomenos dynatai promithieusi tas afthas posotitas Kyvernitikis Portohuallikis proelefseos is timas dollariou 223 cif dia orizan ke 110 50 cif dia kalamboki stop fronoumen prosfora tou den inai sovara alla aposkopi mateossin anotero promithias stop Pantos parakaloumen exacrivosate schetikos ke gnorissate ymtn tilegraphikos. Ypourgos Ethnikonomias

VARVOUTIS

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Ἐν Ἀθήναις τῇ 29 Μαρτίου 1948 No 49154. ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ Greek Embassy Washington Parakaloumen epiveveossate an katetethi ymin ypo Pantazopoulou epissimon egrafon oti Portogalliki Kyvernisis katekyrossen eppnomati tou posotitas orizis ke kalambokiou ton opion agoran apedechtimen. Ypourgos Ethikonomias VARVOYTIS Date 30 3 48 0120 Wra 17 ww t’ 5 GSG RGS26)wy 27 Washington 30 29 GRG 1312 Ypourgeion Ethnoikonomias Athens 3086 ymeteron 47301 ex anakinoseon entautha Portogallikis Presveias ke prototipou tilegraphimatos ek Lisavonos epikyrountos polisinek merous Portogallikis Kyverniseos symperainomen moni vasimos prosfora einai ypoblithisa ypo Pantazopoulou DENDRAMIS 26)wy 27 3086 47301 Date 1)4)48 Wra 16 G t9 SPS RG 300) wy 332 Washington 63 31 1817 Gk Etat. Yppurgeion Ethnoikonomias Athe8s 3253 Ymeteron 49154 epibebaioamen katechomen dyo anakoinosis entauthp Portogalikis Presveias ke tilegrafima protypon ek Llsabonos ex opoion apodeiknyetai promithia oruzis aravositou katekyro thi Dr Achille Frangista stop katechomen ex allou bekaiosin Fragista oti quote monos antolodohos emou katehontos katakyrosin symbaseos portogalikis Kyyeruiseos einai Pantazopoulos oudenos al'ou echontos anamixin unquote exanotero syneperanamen os umeteron 3085 oti moni basimos prosfora einai ypovlithisa ypo Pantazopoulou. DENDRAMIS Ἐρωτῶ κατόπιν ὅλων αὐτῶν τῶν τηλεγραφημάτων ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι ὁ Γκουλιτζιάνο καὶ ὁ Σκουληκίδης, δὲν εἶχον εἰς τὰ χέρια των τίποτα, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν προσήγαγον, κανὲν στοιχεῖον ἔγγραφον ἢ ἄλλο; Ἀπὸ τὸ τηλεγράφημα ποὺ ἔλαβα τὴν πρώτην Ἀπριλίου ἐπληροφορήθην τὸ πρῶτον ὅτι τὸ πρόσωπον ποὺ εἶχε συμβληθῆ μὲ τὴν Πορτογαλ. Κυβέρνησιν ἦτο ὁ Ἀχιλ. Φραγκίστας· τὸν εἶχα ἰδῆ κάποτε εἰς τὴν Αἴγυπτον, ἀλλὰ δὲν τὸν ἐγνώριζα. Ἤξερα ὅτι εἶναι γιατρός, ἀλλὰ δὲν ἤξερα μὲ τί ἀσχολεῖται. Ἐσκέφθην τότε νὰ λάβω καὶ ἄλλας διαβεβαιώσεις καὶ ἔστειλα εἰς τὰς 3 Ἀπριλίου — ὁπότε ἔμαθα ὅτι ὑπάρχει διπλωματικὴ ἀντιπροσωπεία τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἀθήναις — τὸ ἑξῆς ἔγγραφον ἐρώτημα εἰς τὸν ἐνταῦθα διπλωματικὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ ἔγγραφόν μου αὐτὸ δὲν ἀναφέρεται οὔτε ὄνομά τι, οὔτε ὅτι ἔστειλα τηλεγράφημα πουθενὰ ἀλλοῦ, οὔτε ὅτι ἠγοράσαμεν ἀπὸ τὸν Πανταζόπουλον ἢ ἄλλον τὰ περὶ ὧν πρόκειται εἴδη. Σᾶς διαβάζω τὸ ἔγγραφον ὅπως ἔχει.

«ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Δ)σις Ἐμπορίου Ἀριθ. Πρωτ. 53222

Ἐν Ἀθήναις 3)4)48

ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ

Πρὸς τὸν Διπλωματικὸν Ἀντιπρόσωπον τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως. Πρόξενον κ. Π. Καλογερᾶν». Ὁδ, Ἡρακλείου 1 ΕΝΤΑΥΘΑ «Λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἐκ πληροφορίας μεταβιβασθείσης ἡμῖν ὑπὸ τῆς ἐν Βασιγκτῶνι Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, περὶ γενομένης αὐτῇ ἀνακοινώσεως τῆς ἐν Οὐασιγκτῶνι Πορτογαλικῆς Πρεσβείας, ἀναφερομένης εἰς τὴν προμήθειαν τῶν προσφερθέντων ἡμῖν ὑπὸ ἰδιωτῶν 16.500 τόννων καλαμποκιοῦ καὶ 4.500 ὀρύζης τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως εὐαρεστηθῆτε καὶ μᾶς γνωρίσητε ἐὰν ἔχετε λάβει σχετικὴν περὶ τῆς ἀνωτέρω ὑποθέσεως ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργείου Ἀποικιῶν τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως, γνωστοποιοῦσαν ὑμῖν τὸν προκριθέντα ὑπ’ αὐτῆς τρόπον πωλήσεως τῶν ἀνωτέρω ἐμπορευμάτων. Εἰδικῶς παρακαλοῦμεν ὅπως μᾶς γνωρίσητε ἐὰν αὕτη παρεχώρησε τὸ δικαίωμα διαθέσεως τῶν ὡς ἄνω εἰδῶν εἰς τρίτον πρόσωπον ἢ ἐμπορικὸν οἶκον καὶ ποῖον εἶναι τὸ πρόσωπον τοῦτο.

Ὁ Ὑπουργὸς

Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ»

Σαφέστερα καὶ μᾶλλον ἀντικειμενικὰ ἐρωτήματα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν. Ὁ διπλωματικὸς ἀντιπρόσωπος τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως μοῦ ἀπήντησεν εἰς τὰς 4 Ἀπριλίου τὰ ἑξῆς: SECCAO CONSULAR DA Athènes, le 4 Avril 1948 LEGACAO DE PORTUGAL ATHENAS Pr 9 Con Excellénce le No 25 MINISTRE DE L’ ECONOMIE NATIONALE EN VILLE Excellence, En réponce à l'office de Votre Excellence No 53222 du 3 cr., j’ honneur de porter à votre connaissance que sus instructions de S.E. le Ministre des Colonies Portugaises, j'ai communiqué au Ministère Hellènique de Ravitaillement, Service des Achats de l’ étranger, par office de la Légation Pr. 9,11 du 7, 11 1948, que ia maison portugaise «Comergeral, Lda. Disbon» possèdait une option ferme pour la vente à l’ étranger de 5.000 tonnes de riz ef 16.500 tonnes de mais, juspu’ à mardi soire le 10.11 1948 2 Or, le 30 Mars 1948, cette Légation fut avisée par le Minitère des Colonies, Lisbonne, qud ee dernier a communiqué à l’ Ambassade de Royale de Grèce à Washington par le canal de l'Ambassade de Portugal, que les marchandise en question sont vendues par l’ entremise de Dr. Acuilles Frangislas de sorte qu'elles ne peuvent pour le popent, faire objet d'une autre transection. 3. J’ aúrai l'honneur el te plaisir d'informer Votre Excelleace de toute nutre disposition qui me parvienpra éventuellement à ce sujet des autorités compétentes à Lisbonne. Je saisis cette occasion, pour exprimer à Votre Excellence, Monsieur le Ministre, l'assurance de ma plus gaute consideration. Le Vice-Consul Gerant de la Section Coesulaire de la Legation.

§38ΑΛ. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν Λισσαβῶνος δὲν ἤλθατε ποτὲ εἰς σχέσιν;

§39Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶχα τόσον κατηγορηματικὰς διαβεβαιώσεις ἀπὸ τὴν ἐνταῦθα διπλωμ. Πορτογαλ. ἀντιπροσωπείαν, ἀπὸ τὴν ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρεσβείαν μας καὶ δι’ αὐτῆς ἀπὸ τὴν ἐκεῖ Πορτογαλικὴν Πρεσβείαν, δὲν συνέτρεχε κανεὶς λόγος νὰ ἔλθω εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν Λισσαβῶνος, παρὰ ταῦτα ἔστειλα καὶ ἐκεῖ τηλεγράφημα, ἀφ’ οὗ ἔλαβα τὴν ἀνωτέρω ἀπάντησιν τοῦ διπλωμ. ἀντιπροσώπου διὰ νὰ πάρω ἐπιβεβαίωσιν ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸν Πορτογάλον ὑπουργὸν τῶν Ἀποικιῶν καὶ διὰ νὰ ἔχω τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν ὑπέσχετο ὅτι εἶχεν ὁ Πανταζόπουλος. Θὰ σᾶς εἴπω περὶ αὐτοῦ κατωτέρω· ἐπιτρέψατέ μου νὰ συνεχίσω τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἐγγράφου (συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν μεταφράζων ἐκ τῆς γαλλικῆς). Παρὰ κάτω λέγει ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Πορτογαλίας... ........... (ἀναγινώσκει)............ «Θὰ ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν καὶ τὴν τιμὴν νὰ διαβιβάσω εἰς τὴν Υ. Ἐξοχότητα πᾶσαν ἄλλην ὁδηγίαν ἡ ὁποία τυχὸν θὰ μοὶ ἀπεστέλετο ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας Πορτογαλικὰς ἀρχάς. Δὲν μᾶς ἐπληροφόρησε μέχρι σήμερον τίποτε τὸ ἀντίθετον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Τοὐναντίον ὡς θὰ ἴδετε ὅλαι αἱ πληροφορίαι ποὺ ἦλθον ἔκτοτε ἐπίσημοι, εἶναι ἐπιβεβαιωτικαὶ τοῦ ἀνωτέρω ἐγγράφου καὶ ἐπιστοποιοῦν ὅτι μόνον ὁ Φραγκίστας εἶχε τὸ ἐμπόρευμα εἰς χεῖρας του καὶ οὗτος εἶχεν ἐξουσιοδοτήσει τὸν Πανταζόπουλον. Ἀπὸ ὅλα τὰ ἀνωτέρω ὑπῆρχον σαφῆ ἐπίσημα στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων προέκυπτεν ἀπόλυτος ἡ πεποίθησις ὅτι ὁ μόνος ποὺ ἔχει τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὰ χέρια του ἦτο ὁ Πανταζόπουλος. Καλῶς ἢ κακῶς αὐτὸς τὰ εἶχε. Προσέφερε δὲ ὁ Πανταζόπουλος τιμὰς κατωτέρας τῶν ὁποίων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς διὰ σοβαρὰν προσφοράν. Μετὰ τὴν ἀνωτέρω ἀπάντησιν τοῦ ἐνταῦθα διπλωματικοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Πορτογαλίας, ἐζήτησα νὰ λάβω καὶ ἐγγυήσεις προσθέτους δηλαδὴ τὴν ἐπιβεβαίωσιν ἀπ’ εὐθείας τοῦ Πορτογάλου ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν ὅτι θὰ παραδοθοῦν τὰ ἐμπορεύματα. Ἐλέχθη ὅτι ἡ σύμβασις δὲν εἶχε καμμίαν ἐγγύησιν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι καμμία σύμβασις δὲν εἶχε τοιαύτας ἐγγυήσεις τόσον διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ποιότητος ὅσον καὶ τῆς παραδόσεως τῶν ἐμπορευμάτων. Ἔστειλα λοιπὸν τὴν 4 Ἀπριλίου τηλεγράφημα εἰς τὴν ἐν Λισσαβῶνι Πρεσβείαν, εἰς ὃ ἐξέθετα τὸ ἱστορικὸν τοῦ ζητήματος, ὅτι κατόπιν τῶν βεβαιώσεων τῆς Πρεσβείας μας εἰς Οὐασιγκτῶνα ἀπεδέχθημεν τὴν προσφορὰν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ νὰ ζητηθῇ ἐπιβεβαίωσις καὶ ἐγγυητικὴ δήλωσις τοῦ Πορτογάλου ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν ὅτι θέλουν παραδοθῆ τὰ ἐμπορεύματα. Εἰς τοῦτο ἀπήντησεν ὁ Πρεσβευτὴς τῆς Λισσαβῶνος ὡς ἑξῆς:

«6)4)1948 ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ. 54680)

7.4.48 Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ. 587 312 Lisbonna 68 6 Etat 267 Ministre Economie Natiouale Athenes Ymeteron 53223 Portogalos Upourgos Apoikion di enypografou timatikis diakoinoseos apevsvaiose telikos genomenin Hellinikin Kyvernisin polisin meso Achi eos Frangista 4800 ke onéhi 4500 tonnoe orizis ke 16500 t»nnon aravositou kai edilosen oti emporevmata thelousi paradothi upo orous anaferomenous tilegrafimati tou pros Portogallikin Presveian Quasingtonos enanti amesou anoigmatos pistoseos siop parakalo tilegrafisate epeigontos anoigma shetikis pistoseos oper Upourgos idiaiteros parekalese pragmatopoiithi os tahista. Argurapoulos 312 267 58223 4800 4500 16500

§40Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κε συνάδελφε, μοῦ ἐδημιουργήθη μία ἀπορία. Εἰς τὸ πρῶτον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐστείλατε εἰς τὴν Πρεσβείαν εἰς Ἀμερικὴν διὰ νὰ σᾶς κατατοπίσῃ στὸ νὰ σᾶς ἐκφράσῃ τὴν ἀντίληψίν της ἐπὶ μιᾶς προσφορᾶς, ἡ ὁποία σᾶς ἐγένετο λέγετε ὅτι αὕτη δὲν εἶναι σοβαρά. Τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδιαβάσατε καὶ ἐκ τῶν ὁποίων μπορεῖ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἦτο σοβαρὰ δὲν τὸ εἴχατε ὑπ’ ὄψει σας. Διατὶ ἐκφράζετε τὴν γνώμην ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ προσφορά.

§41Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Διότι ἐγνώριζα ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα σᾶς ἐξέθεσα, εἶχον δὲ ἤδη λάβει τὰ πρῶτα τηλεγραφήματα τοῦ Πρεσβευτοῦ κ. Δενδραμῆ τῆς 17ης καὶ 23ης Μαρτίου.

§42Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν θέτατε τὰ γεγονότα ὑπ’ ὄψει τῆς Πρεσβείας, ἀλλὰ ἐκφράζετε συμπερασματικῶς τὴν γνώμην σας.

§43Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔθεσαν ὑπ’ ὄψιν της τοὺς ἰσχυρισμοὺς τοῦ Γκουλιτζιᾶνο καὶ ὡς ὤφειλον τοῦ εἶπα τὴν ἰδικήν μου γνώμην καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ τὴν ἐλέγξῃ. Ἡ συνήθεια ἡ ἰδική μου εἶναι νὰ ἐκφράζω πάντοτε τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω. Ἤμην πεπεισμένος, καὶ τὰ γεγονότα δὲν μὲ διέψευσαν, ὅτι ὁ Γκουλιτζιᾶνο ἐπεδίωκε νὰ πάρῃ παράτασιν. Μοῦ ἔφερε μίαν προσφορὰν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔλεγεν ὅτι εἶχεν ἐντολήν τινα ἀπὸ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν ἢ συμβατικὴν σχέσιν μὲ αὐτήν, ἀλλὰ ἐζήτει ἐντολὴν νὰ μεταβῇ εἰς Λισσαβῶνα νὰ λάβῃ τοιαύτην. Δὲν μοῦ ἔλεγε περιμένετέ με 2 ἢ 3 ἡμέρας. Ἀνεξαρτήτως ὅμως αὐτοῦ ἐπερίμενα εἰς μάτην 15 ἡμέρας χωρὶς νὰ φέρῃ ἐπιβεβαίωσιν. Ἦτο βέβαιον ὅτι αὐτὸς ἤθελε νὰ ματαιώσῃ τὴν προμήθειαν διὰ νὰ πάρῃ παράτασιν τῆς ἰδικῆς του παλαιᾶς προμηθείας ποὺ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἐκτελέσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὸ τηλεγράφημά μου πρὸς τὴν Πρεσβείαν μετὰ τὴν διατύπωσιν τῆς γνώμης μου προσέθετα «πάντως ἐξακριβώσατε τί συμβαίνει καὶ τηλεγραφήσατε» δηλαδὴ ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης μου ἐξετάσατε δηλαδὴ μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην μου ἀλλὰ ἐξετάσατε.

§44Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ τυχὸν παρεγνώρισε τὴν πρόθεσίν σας νὰ ἐνεργήσῃ καταλλήλως, ἐπειδὴ τρόπον τινὰ προκαταβολικῶς ἐξεφράσατε τὴν γνώμην σας, ἐνῷ ἡ πρόθεσίς σας ἦτο νὰ ἐρωτήσητε τὴν Πρεσβείαν. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν ἀφήσητε χωρὶς νὰ ἐκφράσητε τὴν γνώμην σας, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἐπιτυχῶς.

§45Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὁ πρεσβευτὴς δὲν εἶναι ὑποτακτικός μου. Πάντως, ἀσχέτως πρὸς τὴν γνώμην μου, τοῦ ἔλεγα νὰ ἐξακριβώσῃ τί συμβαίνει, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τί φρονῶ ἐγώ. Ἀπόδειξις ὅτι εἶχα δίκαιον εἶναι καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦ διπλωματικοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Πορτογαλίας καὶ τὰ τηλ)τα μὲ τὰ ὁποῖα μοῦ ἀπήντησαν. Ἄλλως τε ὁ κ. Δενδραμῆς ἀναφέρει συγκεκριμένα γεγονότα..... ...... (ἀναγιγνώσκει τὰ ἀνωτέρω τηλεγραφήματα) ... Αὐτὰ λοιπὸν ἦσαν τὰ στοιχεῖα μέχρι τῆς 6ης Ἀπριλίου, ὁπότε διὰ δευτέραν φορὰν τὸ Συμβούλιον Ἐξ. Ἐμπορίου ἐνέκρινε τὴν προμήθειαν.

§46Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πότε ἤρχισεν ἡ ὑπόθεσις τῆς ὀρύζης;

§47Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἀπὸ τῆς 13 ἢ 14 Μαρτίου δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς. Τὸ πρῶτον τηλεγράφημα τὸ ἔστειλα στὶς 19 Μαρτίου.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ πότε ἔλαβε γνῶσιν διὰ πρώτην φορὰν τῆς ὑποθέσεως;

§49Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Γνῶσιν ἐλάμβανεν ὁ κ. Ρημάκης τακτικὰ ὡς Διευθυντὴς τῆς Ὑπηρεσίας Ἀγορῶν Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου Ἐφοδιασμοῦ. Ἐκλήθη ἀμέσως καὶ ἐπανειλημμένως· μὲ αὐτὸν ὑπῆρχε πάντοτε ἡ ἐπαφὴ δι’ ὅλας τὰς προμηθείας.

§50Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὑποθέσατε ὅτι ὁ κ. Ρημάκης καθιστᾷ ἐνήμερον τὸν κ. ὑπουργόν. Τί ἐχρησίμευε τότε τὸ τηλεφώνημα τὸ δικό σας εἰς τὰς 23 Μαρτίου;

§51Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἠθέλησα νὰ τὸν καταστήσω καὶ ἀπ’ εὐθείας ἐνήμερον τῆς τελικῆς ἀποφάσεώς μου, διότι ἡ ὑπόθεσις ἀφεώρα σοβαρώτατον ἐπισιτιστικὸν ζήτημα καὶ ἤθελα νὰ ἔχω τὴν προσωπικὴν γνώμην του καὶ τὴν συγκατάθεσίν του ταύτην, ὡς ὁ ἴδιος εἶπε κατὰ τὴν ὁμιλίαν του μοῦ ἔδωκε τηλεφωνικῶς εἰπὼν μετ’ ἐνθουσιασμοῦ «καὶ ρωτᾶς ἂν τὰ θέλω;» Μόνον δὲ κατόπιν τῆς ἀπαντήσεώς του ταύτης ἔστειλε εἰς τὸν ἐν Οὐασιγκτῶνι Πρεσβευτήν μας τὸ τηλ)μα τῆς 23 Μαρτίου δι’ οὗ ἐνέκρινα καὶ ἀπεδεχόμην τὴν προσφοράν.

§52Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πολὺ καλὰ τὸν κατεστήσατε ἐνήμερον. Μετὰ ταῦτα τὸν καθιστούσατε ἐνήμερον δι’ ἑκάστην ἐνέργειάν σας;

§53Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Πῶς νὰ τὸν καταστήσω; Εἶχε διαβιβασθῆ ἡ ὑπόθεσις εἰς αὐτὸν καὶ αὐτὸς ὤφειλε νὰ μὲ καταστήσῃ ἐνήμερον τῶν ἐνεργειῶν του δὲν τὸ ἔκαμεν· ἐγὼ ὅμως τοῦ διεβίβασα ὅλας τὰς ἐνεργείας μου.

§54Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι ἦτο ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός.

§55Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θὰ φθάσω καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος. Ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα μαρτυροῦν καὶ ἀποδεικνύουν ἀπολύτως ὅτι αἱ προσφοραί, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ δὲν ἦσαν προσφοραὶ βάσιμοι, διότι ὑπῆρχον στοιχεῖα ὅτι ἕνας μόνον εἶχε τὸ ἐμπόρευμα εἰς τὰ χέρια μου, ἕνα δὲ ἦτο τὸ ἐμπόρευμα. Ὡρισμένον.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴχατε ἀνθρώπους εἰς τὴν Λισσαβῶνα. Τί δουλειὰ εἶχε ἡ Πρεσβεία τῆς Οὐασιγκτῶνος εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν;

§57Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις καὶ ἡ προσφορὰ προῆλθον ἀπὸ τὴν Οὐασιγκτῶνα... Νομίζετε, κ. Κουλουμβάκη, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσφέρουν ἐμπορεύματα πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ταῦτα;

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ νομίζω.

§59Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἔχετε πεῖραν ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡ γνώμη σας καὶ ἡ κρίσις σας εἶναι αὐθαίρετος. Σᾶς ὑπενθυμίζω, κ. Κουλουμβάκη, ὅτι ὅταν ἤλθατε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον μὲ τὸν κ. Χρονόπουλον νὰ μοῦ συστήσητε νὰ ἐπιτρέψω τὴν εἰσαγωγὴν χάρτου Ρωσικοῦ, δὲν ἐζήτησα οὔτε μοὶ ὑποδείξατε νὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὴν Ρωσίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο τὸ χαρτί, καὶ δὲν ἐτηλεγράφησα οὔτε εἰς τὸν Στάλιν, οὔτε εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Μόσχας, ἀλλὰ ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ σᾶς καὶ τὸν κ. Χρονόπουλον. (Γέλωτες).

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι μὲ συγχωρεῖτε, ἐκδίδω μίαν ἐφημερίδα ἑβδομαδιαία καὶ πράγματι μοῦ χρειάζεται ὁ χάρτης.

§61Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Τὸ χαρτὶ δὲν ἦτο δι’ ἰδίαν σας χρῆσιν ἦταν 4.500 τόννοι. Πάντως δὲν σᾶς μέμφομαι διότι τὸ χαρτὶ ἦτο Ρωσικό· δὲν ἔδωκα τὴν ἄδεια διότι ἦτο ἀκριβὸ καὶ κακῆς ποιότητος.

§62Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἐγνωρίζατε ὅτι ὁ Φραγκίστας εὑρίσκετο εἰς Λισσαβῶνα;

§63Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν εἶχα καμμίαν πληροφορίαν ποῦ ἦτο ὁ Φραγκίστας, οὔτε ἐγνώριζον ὅτι ἦτο ὁ Φραγκίστας ἀναμεμιγμένος εἰς τὴν ὑπόθεσιν ὅταν κατὰ Μάρτιον ἔστειλα τὰ γνωστὰ τηλεγραφήματα εἰς τὴν Οὐάσιγκτων, οὔτε καὶ εἶχα κανένα λόγον νὰ ἐξετάσω ποῦ εὑρίσκετο. Αὐτὸ τὸ γνωρίζετε σεῖς καὶ οἱ ἄλλοι ποὺ ἀνεκαλύψατε τοὺς 5 οἴκους τῆς Πορτογαλίας, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν τὰς ψευδεῖς προσφοράς. Ταύτας ἐξεμαιεύσατε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ κατὰ τὸν χαρακτηρισμὸν ποὺ ἔκαμε δημοσίᾳ ὁ κ. Κωστόπουλος. (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι — ἀντεγκλήσεις μεταξὺ τῶν κ. κ. Γαρουφαλιᾶ καὶ Βαρβούτη, ὁμιλούντων καὶ μὴ ἀκουομένων).

§64Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐχρησιμοποίησε μίαν φράσιν περιεχομένην εἰς ἀνακοινώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμα, θεωρῶ χρέος μου νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι λέγων ὅτι ὁ κ. Γαζουφαλιᾶς ἐξεμαίευσε τὴν προσφοράν, δὲν εἶχον οὐδὲ πόρρωθεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς ἦτο ἐμπορικὸς ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἀλλὰ ὅτι τὸ ἔκαμε ἁπλῶς ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν.

§65Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐγὼ ἀνέφερα ὅ,τι ὑμεῖς ἐδηλώσατε δημοσίᾳ εἰς τὸν τύπον. Ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο τὸ ὁποῖον παρέλειψα. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη δευτέρα προσφορὰ τοῦ κ. Σκουληκίδη καὶ ἐπ’ αὐτῆς σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Ὁ κ. Σκουλικίδης εἰς τὴν προσφοράν του αὐτὴν μὲ ἡμερομηνίαν τῆς 29ης Μαρτίου κατεβίβασε τὰς τιμὰς εἰς 210 δολλάρια γιὰ τὸ ρύζι καὶ 108 γιὰ τὸ καλαμπόκι. Εἰς τὴν προσφορὰν ἐπισυνάπτει καὶ ἕνα τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ἀναγνώσω.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Λισσαβῶνα δὲν ὑπάρχει ἐμπορικὸς ἀκόλουθος.

§67Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὄχι. Θέσεις νομοθετημέναι ἐμπορικῶν ἀκολούθων δὲν ὑπάρχουν, διότι κατηργήθησαν. Ἀλλ’ ἀφήσατέ με νὰ συνεχίσω. Ὁ κ. Σκουλικίδης λοιπόν, πλὴν τῆς προσφορᾶς τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει εἰς τὰς 26 Μαρτίου.... ἔκαμε καὶ μίαν ἄλλην προσφορὰν εἰς τὰς 29 Μαρτίου ἡ ὁποία εἶναι περιπετειώδης καὶ ὕποπτος καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρωτοκόλλησίν της καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενόν της ἔχει ὡς ἑξῆς: ΠΡΟΣΦΟΡΑ: Α.Ε.Ν. ΣΚΟΥΛΙΚΙΔΗΣ καὶ ΣΙΑ Μητροπόλεως 1. Τηλ. 33433.

Ἐν Ἀθήναις τῇ 29)3)1948. ΣΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ

ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

«ΕΝΤΑΥΘΑ. Σεβαστέ μου κ. ὑπουργέ, Ἀναφερόμενοι εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑμῖν προσφοράν μας τῆς 26 τρέχ. ὡς ἐκπροσώπων τοῦ Πορτογαλικοῦ Ὀργανισμοῦ Comercial Ltd Zargo Margns διὰ ἀραβόσιτον καὶ ὄρυζαν καὶ εἰς τὴν ὑμετέραν ἀπάντησιν ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη ἐκλείσθη τελειωτικῶς ἐκ μέρους ὑμῶν, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τ’ ἀκόλουθα: «Ὡς εἴχομεν καθῆκον διεβιβάσαμεν τὴν ἀπάντησίν σας ταύτην εἰς τὸν Οἶκον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀποικιῶν ὅπερ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην καὶ εἰς ἀπάντησιν τοῦ τηλεγραφήματός μας τούτου, ἐλάβομεν τηλεγράφημα, ὅπερ σᾶς ἐπισυνάπτομεν ἐν πρωτοτύπῳ. Ὡς ἀποδεικνύεται ἡ ἐντολὴ πρὸς κλείσιμον τῆς ἐργασίας ταύτης ἔχει ἐκχωρηθῇ ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸν Οἶκον «COMERCERAL» ἐπὶ πλέον δὲ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τηλεγραφήματος ἐμφαίνεται ὅτι ὁ ἐν λόγῳ Οἶκος ὑποβιβάζει τὴν τιμὴν εἰς δολλ. 210. (διακόσια δέκα) διὰ τὴν ὄρυζαν καὶ δολλ. 108 (ἑκατὸν ὀκτὼ) διὰ τὸν ἀραβόσιτον, πάντοτε διὰ παράδοσιν ΤΣΙΦ, ἤτοι παρουσιάζεται διαφορὰ μεταξὺ τῶν πρώτων τιμῶν καὶ τῶν σήμερον τοιούτων ἐκ δολλ. 133.500 (ἑκατὸν τριάκοντα τρεῖς χιλιάδες καὶ πεντακόσια δολ.) ὑπὲρ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἐλπίζομεν ὅτι μέχρι τῆς αὔριον Τρίτης, θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀντίστοιχον τηλεγράφημα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν τῆς Πορτογαλίας, καθότι ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ ὡς ἄνω τηλεγραφήματος, ὁ ὑπουργὸς δὲν εὑρίσκετο κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἀφίξεως τοῦ τηλεγραφήματος μας ἐν τῇ πόλει ταύτῃ. Διατελοῦμεν μετὰ τοῦ προσήκοντος σεβασμοῦ. ΝΙΚΟΣ ΣΚΟΥ-ΛΙΚΙΔΗΣ καὶ Σία Α. Ε.». Τὸ τηλεγράφημα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν, τὸ ὁποῖον ὑπόσχεται ρητῶς δὲν ἔφθασεν οὔτε μέχρι τῆς στιγμῆς ποὺ σᾶς ὁμιλῶ. Τουναντίον ἦλθον τὰ τηλεγραφήματα ποὺ σᾶς ἐδιάβασα ἀποδεικνύοντα ὅτι ὁ Πορτογαλικὸς Οἶκος τοῦ ὁποίου ὁ Σκουλικίδης ἐνεφανίσθη ὡς ἀντιπρόσωπος, οὐδέποτε εἶχεν ἐντολὴν ἢ ἐξουσιοδότησιν. Τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἐπεκαλεῖτο ὡς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἡ ἐντολὴ ἀπὸ τὸ Πορτογαλικὸν Ὑπουργεῖον ἔχει ἐκχωρηθῆ εἰς τὸν ἰδικόν του οἶκον, γράφει τὰ ἑξῆς:

ΤΗΛΕΓΡΑΦΕΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ

ΑΡΙΘ. 6385

L1398 1162 Kisbonna 50 27 0930 ELT Niscou Athenas Effectivemen existe grande concurrence mais affaire sur nos mains si donfirmation achat arrive jusque Mardi soir stop fin vous faciliter autorisons si necessaire reduisissez prix riz jusque 2io cif aussi mais 108 compris votre benefice mais faites necessaire confirmation arrive Mardi stop Ministre absent rentrera Lundi. Universal 210 108 Ὁ Γκουλιτζιᾶνο τοὐλάχιστον δὲν ἔλεγεν ὅτι ἔχει ἐξουσιοδότησιν ἀπὸ τὸ Πορτογαλικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἀποικιῶν καὶ λέγει, ἐπὶ πλέον ὅτι τὴν ἑπομένην θὰ φέρῃ σχετικὸν τηλ)μα τοῦ Πορτογάλου ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν, διότι σήμερα λείπει ὁ ὑπουργός. Ἡ αὔριον ἐπέρασε, ἐπέρασαν 70 αὔριον καὶ δὲν μοῦ τὴν ἔφερε καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ τὴν ἑπομένην ἀντὶ νὰ φέρῃ τὸ τηλ)μα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν ποὺ ὑπέσχετο, ἀπέσυρε τὴν προσφοράν του, ὡς ρητῶς ἀναφέρει εἰς τὴν περίφημον ἐπιστολήν του τῆς 3 Ἀπριλίου ὁ κ. Ζαΐμης. Εἶναι προσφορὰ αὐτή, γιὰ ὄνομα τοῦ Θεοῦ ἢ πλεκτάνη; Ἢ κάποιος ἐτρελλάθηκε ἢ ὑπάρχει ἀκράτητος ἀντιπολιτευτικὴ διάθεσις εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ προσφορὰ τοῦ Σκουλικίδη ἦτο προσφορά, ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν! Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ κάτι ἄλλο χαρακτηριστικὸν τῆς πλεκτάνης, κύριοι συνάδελφοι. Ἡ αἴτησις αὕτη ἡ ὁποία εἶχεν ὑποβληθῆ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ καὶ εἰς ἐμέ, ἔφθασε δὲ εἰς χεῖρας μου τὴν 14ην ἢ 15ην Ἀπριλίου, εἶχε περιπετειώδη ἱστορίαν καὶ θὰ σᾶς τὴν ἀναφέρω. Ἐπρόσεξα τὸν φάκελλον τὴν Κυριακὴν τῶν Βαΐων, 26ην Ἀπριλίου μετὰ τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον ἔκαμεν ἡ «Ἑστία», διότι ἤμην ἀπησχολημένος μὲ ἄλλας ὑποθέσεις τοῦ Ὑπουργείου τὰς ἄλλας ἡμέρας καὶ εἶδον ὅτι ἡ αἴτησις αὐτὴ ἔφερεν ἡμερομηνίαν πρωτοκολλήσεως 27 Μαρτίου. Εἶπα τότε καθ’ ἑαυτὸν πῶς συμβαίνει νὰ μὴ μοῦ ἔχῃ δοθῆ καὶ νὰ μὴ ἀναφέρω εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου τῆς 27ης Μαρτίου; Ἐπρόσεξα ὅμως καλύτερα καὶ εἶδα ὅτι ἡ αἴτησις ἔφερεν ἡμερομηνίαν 29ην Μαρτίου. Πάλιν δὲν ἔμεινα ἥσυχος. Πρωτοκόλλησις εἰς τὰς 27 Μαρτίου, ἡμερομηνία αἰτήσεως 29, ἀνώμαλος βέβαια, ἀλλὰ θὰ ἠμποροῦσαν νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ὑπάρχει λάθος εἰς τὴν ἡμερομηνίαν τῆς αἰτήσεως. Ἐξετάζω τὸ κείμενον τῆς αἰτήσεως. Εὐτυχῶς ὁ Θεὸς ἀγαπᾷ καὶ τὸ νοικοκύρη, διότι φαντάζεσθε τί θὰ ἐγένετο ἐὰν ἡ αἴτησις αὐτὴ πράγματι θὰ εἶχε δοθῆ τὴν 27ην καὶ ἐγὼ δὲν τὴν ἀνέφερα εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου. Εἰς τὸ κείμενον τῆς αἰτήσεως ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Ἐλπίζομεν μέχρι τῆς αὔριον Τρίτης.........» Δηλ. ἡ αἴτησις εἶχε γραφῆ τὴν Δευτέραν, ἀλλὰ Δευτέρα ἦτο ἡ 29η τοῦ μηνός. Ἦτο φανερὸν ὅτι δὲν ἠμποροῦσε νὰ εἶχεν ἐγχειρισθῆ τὴν 27ην. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἀνέφερεν ἡ αἴτησις ὡς ἐπισυνημμένον ἕν τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον εἶχε χρόνον ἀφίξεως τὴν 6ην ἀπογευματινὴν τῆς 27ης Μαρτίου καὶ σᾶς ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου. Κατόπιν τούτου, διέταξα διοικητικὰς ἀνακρίσεις διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ πῶς ἔγινε προχρονολογημένη πρωτοκόλλησις. Ἡ αἴτησις πλὴν τῶν ἀνωτέρω εἶχε καὶ τὰ ἑξῆς περίεργα σημεῖα: Ἀνεγράφετο εἰς τὸ ἀριστερὸν αὐτῆς ἐπάνω ἄκρον, ἡ φράσις «ΕΝΤΟΛΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ» μὲ γράμματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν τοῦ γραφικοῦ χαρακτῆρος κανενὸς ἀπὸ τοὺς ἰδιαιτέρους μου. Εἶχε καὶ ἕνα σημάδι μὲ μπλὲ μονογράφησιν, τὴν ὁποίαν ὡς μοῦ εἶπεν ὁ Διευθυντὴς τοῦ Πρωτοκόλλου τὸν ὁποῖον ἠρώτησα θέτει ὅταν θέλῃ νὰ πρωτοκολληθῇ ἐπειγόντως ἕνα ἔγγραφον. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Πρωτοκόλλου ὅμως ἐρωτηθεὶς εἶπεν ὅτι ἡ μονογραφὴ ὁμοιάζει μὲ τὴν ἰδικήν του, ἀλλὰ δὲν εἶναι γνησία. Ὅλα αὐτὰ μοῦ ἔκαναν ἐντύπωσιν καὶ διέταξα νὰ γίνουν ἀνακρίσεις, ἐξ ὧν ἐξηκριβώθη ὅτι ἡ αἴτησις δὲν ἐδόθη εἰς τὰς 27 Μαρτίου. Ἐκάλεσα πρὸ τῶν ἀνακρίσεων τὸν ὑπάλληλον τοῦ πρωτοκόλλου, ἐνώπιον τοῦ διευθυντοῦ κ. Πρωτοπαπᾶ καὶ τὸν ἠρώτησα ἐὰν εἶναι πρωτοκολλημένη ἡ αἴτησις εἰς τὰς 27. Μοῦ λέγει «Ναί εἰς τὰς 27». Μὰ φέρει ἡμερομηνίαν 29 τοῦ ἀπαντῶ. Ἄ δὲν ἔχει σχέσιν λέγει θὰ εἶναι λάθος ἡ ἡμερομηνία. Εἰς τὰς 27 θὰ τὴν ἔφεραν. Ξέρετε τί συμβαίνει μοῦ λέγει; Καμμιὰ φορὰ τὰ ἔγγραφα ποὺ μᾶς φέρουν τὸ Σάββατον, δεδομένου ὅτι ἡμεῖς ἐργαζόμεθα ὡς τὴ μία μετὰ μεσημβρίαν καὶ ὄχι τὸ ἀπόγευμα δὲν προκάνουμε νὰ τὰ πρωτοκολλήσωμε τὸ Σάββατον καὶ τὰ πρωτοκολλοῦμε τὴν Δευτέρα μὲ ἡμερομηνίαν παλαιὰν τοῦ Σαββάτου. Ναί, τοῦ λέγω, ἀλλὰ ἡ αἴτησις αὐτὴ δὲν ἐγράφη τὸ Σάββατον διότι ἀναγράφεται εἰς τὸ κείμενόν της μέχρι τῆς αὔριον Τρίτης, ἄρα ἐγράφη τὴν Δευτέραν 29ην Μαρτίου καὶ αὐτὴν τὴν ἡμερομηνίαν φέρει. Εἰς τὴν ἀνάκρισιν ποὺ ἔγινεν ὡμολόγησεν ὁ Σκουλικίδης, ὅτι τὴν ἔδωκε τὴν Δευτέραν εἰς ἕνα κλητῆρα νὰ τὴν πρωτοκολλήσῃ. Δὲν τὴν ἔφερεν ὅμως εἰς ἐμέ, ὡς ἰσχυρίζεται. Φαίνεται ὅτι ἀντίγραφον ἔδωκεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ ἀφοῦ τὴν ἐπρωτοκόλλησε καὶ ὡς γράφει ὁ κ. Ζαΐμης εἰς τὸ γράμμα του τῆς 3 Ἀπριλίου τὴν ἀνεκάλεσε τὴν ἑπομένην ἤτοι τὴν 30ην Μαρτίου. Σᾶς ἀφήνω νὰ χαρακτηρίσετε τὸ γεγονὸς καὶ νὰ κρίνετε ποία πλεκτάνη ἐπεχειρήθη διὰ τῆς ψευδοῦς πρωτοκολλήσεως. Καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς κακομεταχειρίσεως τῆς ἀληθείας ποὺ περιέχει ἡ αἴτησις αὐτή, ὅταν εἰς αὐτὴν ὁ Σκουλικίδης λέγῃ ὅτι «ἐντὸς τῆς αὔριον Τρίτης θὰ ἔχῃ καὶ θὰ φέρῃ βεβαιωτικὸν τηλεγράφημα ἀπὸ τὸν Πορτογάλον ὑπουργὸν κατ’ ἐντολὴν τοῦ ὁποίου ἰσχυρίζεται ψευδῶς ὅτι ἐνεργεῖ καὶ περνᾶ ἡ αὔριον καὶ δὲν τὸ φέρνει καὶ δὲν τὸ φέρνει ποτέ. Ἀντ’ αὐτοῦ ἀποσύρει τὴν προσφοράν του τὴν ἑπομένην. Αὐτὴ λοιπὸν, ἦτο ἡ προσφορά, ἡ ὁποία ὑπῆρχε καὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν!!! Ὅταν συνῆλθε τὸ δεύτερον Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, ἀλλὰ ἄς ἔλθω πρότερον εἰς τὸ πρῶτον Συμβούλιον τῆς 27ης Μαρίου. Τὸ Συμβούλιον αὐτὸ προεκλήθη λόγῳ τῆς σιωπῆς τοῦ κ. Ζαΐμη. Οὗτος, ἐνῷ ὅταν τῷ ἐτηλεφώνησα τὴν πρωΐαν τῆς 23ης μοῦ εἶπε «καὶ ρωτᾶς» ἂν θέλω αὐτὸ τὸ πρᾶμα; ἐνῷ καὶ ὁ κ. Ρημάκης ἦτο ἐνημερωμένος καὶ μοῦ ἀπήντησε καὶ αὐτὸς τὸ ἴδιον. Ὅμως μετὰ τὴν δημοσίευσιν ποὺ ἔγινε εἰς τὰς Ἐφημερίδας τῆς 24ης Μαρτίου ἐθεώρησεν καλὸν νὰ ἀγνοήσῃ τὸ δρόμον πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τὸ καθῆκον του. Τὸν ἐζήτησα τὴν Τετάρτην, 24ην Μαρτίου εἰς τὸ τηλέφωνον, δὲν ἐνεφανίσθη. Σημειώνω ὅτι δὲν μοῦ ἐφάνη παράδοξον αὐτό, διότι ὅλαι αἱ συνεννοήσεις διὰ τὰς προμηθείας καὶ εἰσαγωγὰς ἐγένοντο μὲ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ὑπηρεσίας Ἀγορῶν Ἐξωτερικοῦ κ. Ρημάκην. Οὗτος ὑπέγραφε τὰς συμβάσεις, οὗτος σχεδὸν εὑρίσκετο κάθε μέρα τὴν ἑβδομάδα ἐκείνην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐπειδὴ δὲν ἐνεφανίσθη ὁ κ. Ζαΐμης εἰς τὸ τηλέφωνον —ἐγὼ ἐπιστρέψας ἀπὸ τὸν πανηγυρικὸν τῆς 25ης Μαρτίου ἀργὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ εἶχα τηλεφωνήσει εἰς τὴν μίαν μεταμεσημβρινὴν τῆς 24ης Μαρτίου— ὁ κ. Ρημάκης εἶπεν εἰς τὸν κ. Μπερνάρην, ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης εἶναι διστακτικὸς καὶ θὰ ἤθελε νὰ καλυφθῇ μὲ ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου. Οὐδεμίαν διαφωνίαν ἢ γνώμην κἂν ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Ζαΐμης, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸν προκαλῶ νὰ δηλώσῃ ἐὰν μέχρι τοῦ Συμβουλίου τῆς 6ης Ἀπριλίου μὲ συνήντησεν, ἂν μοῦ εἶπε τίποτε εἰς τὸ τηλέφωνον, ἂν μοῦ ἔγραψε ἔστω καὶ ἕνα ἁπλὸ σημείωμα ἢ ἂν μοῦ παρήγγειλεν ἁπλῶς μὲ τὸν κ. Ρημάκην, ὅτι διαφωνεῖ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ προκηρυχθῇ δημοπρασία. Τὸν προκαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. πρώην Ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ, νὰ δηλώσῃ ἐὰν ἔκαμε καὶ τὴν ἐλαχίστην ἔστω ἐκδήλωσιν ἢ ἐνέργειαν μέχρι τῆς ἡμέρας ποὺ ἔγραψε τὴν ἐπιστολήν του τῆς 3ης Ἀπριλίου καὶ ἀκόμη μέχρι τῆς ἡμέρας τοῦ δευτέρου συμβουλίου. Ποτέ, τίποτε. Εἰς τὸν κ. Ρημάκην εἶπον, ὅτι τὸ Συμβούλιον θὰ τὸ ἐκάλουν ὁπωσδήποτε τὴν 27ην Μαρτίου διὰ νὰ ἐγκρίνῃ τὸ πρόγραμμα τοῦ προσεχοῦς τριμήνου, διότι ἦτο ἡ 24η Μαρτίου καὶ εἶχεν ἤδη καταρτισθῆ τὸ πρόγραμμα Ἀπριλίου– Ἰουλίου, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε πρόβλεψις εἰσαγωγῆς ρυζιοῦ καὶ ἀραβοσίτου. Θὰ εἰσαγάγω δὲ εἰς αὐτὸ καὶ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν, ἐκάλεσα καὶ τὸν κ. Ζαΐμην καὶ τὸν κ. Ρημάκην νὰ παραστοῦν. Καθ’ ὑπόδειξιν λοιπὸν τοῦ κ. Ρημάκη, συνῆλθε τὸ Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, εἰς τὰς 27 Μαρτίου, ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν του ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ὁμοφώνως τὸ Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου ἀπεφάνθη, ὅτι καὶ ἀνάγκη ὑπῆρχε τῶν εἰδῶν αὐτῶν καὶ αἱ τιμαὶ εἶναι ἀπολύτως συμφέρουσαι καὶ ἔδει νὰ γίνῃ ἡ προμήθεια αὐτὴ τὸ ταχύτερον ἀπὸ τὸν Πανταζόπουλον. Εἰς τὸ Συμβούλιον παρέστησαν οἱ ὑπουργοὶ Συντονισμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, ὁ Διευθυντὴς τῆς Διοικ. Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου κ. Δαπίδης, ἐγώ, ὁ κ. Ρημάκης, γεν. γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κ. Μπερνάρης ὁ κ. Κλέϋ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς. Ὁ κ. Ζαΐμης δὲν προσῆλθεν εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἐπὶ πλέον ἐκλήθη δὶς ἢ τρὶς διαρκοῦντος τοῦ συμβουλίου ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ εἰς τὸ τηλέφωνον καὶ δὲν ἐνεφανίσθη οὔτε εἰς αὐτό. Ἐπειδή, δὲν εἶχον λάβει ἀκόμη τὴν ἀπάντησιν καὶ τὸ τηλεγράφημα, ποὺ εἶχον στείλει εἰς τὴν Πρεσβείαν τῆς Οὐασιγκτῶνος σχετικῶς μὲ τὸν Γκουλιτζιᾶνο, ἐδήλωσα εἰς τὸ Συμβούλιον, ὅτι θὰ κοινοποιήσω τὸ πρακτικὸν εἰς τὸν ὑπουργὸν τοῦ Ἐφοδιασμοῦ μόνον ἀφοῦ ἔλθῃ ἡ ἀπάντησις. Εἰς τὰς 30)3 ἐλήφθη τηλεγραφικὴ ἀπάντησις τοῦ κ. Δενδραμῆ καὶ ἐκοινοποιήθη τότε τὸ πρακτικόν. Καὶ μετὰ τὴν κοινοποίησιν τούτου ὁ κ. Ζαΐμης δὲν προέβαλε καὶ πάλιν οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην διαφωνίαν. Μετὰ σιωπὴν 13 ὅλων ἡμερῶν ἀπέστειλε τὴν γνωστὴν ἀπὸ 3ης Ἀπριλίου ἐπιστολὴν του πρὸς τὸν ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ τὴν ὁποίαν εἰσήγαγα πρὸς συζήτησιν εἰς τὸ 2ον Συμβούλιον Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου τῆς 6ης Ἀπριλίου. Ἦτο ὀλίγον τι ζωηρὰ εἰς καμπήν τινα ἡ συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τοῦ Ἐξωτερικοῦ Ἐμπορίου, τὴν ἡμέραν αὐτήν, ἦτο δὲ εὔλογον νὰ εἶναι ζωηρὰ, λόγῳ τοῦ περιεχομένου τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. Ζαΐμη, ἀλλὰ δὲν ἦτο ὅπως τὴν παρέστησεν ὁ κ. Ζαΐμης. Ἐγὼ συνηθίζω νὰ τὰ λέγω καθαρὰ καὶ ἄνευ περιστροφῶν. Πρὸς στιγμήν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὸν κ. Ζαΐμην ἦτο, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἶναι ζηλόφθονος διὰ τὴν πρωτοβουλίαν μου εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ὅλα τὰ προβληθέντα ἐπιχειρήματα θὰ τὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ἐπιχείρημα τῆς δημοπρασίας καὶ τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀπ’ εὐθείας συμβάσεως. Εἴμεθα ἑπτὰ ἄνθρωποι, ἐξ ὧν οἱ δύο ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς καὶ κανεὶς δὲν εἶχε κανένα λόγον νὰ ἐνδιαφερθῇ οὔτε διὰ τὸν Φραγκίσταν, οὔτε διὰ τὸν Πανταζόπουλον, οὔτε διὰ τὸν Ρουμπίνην· ἐνδιαφερόμεθα μόνον, πῶς θὰ μποῦν συντόμως εὐθηνὰ πράγματα εἰς τὸν τόπον, τῶν ὁποίων οὗτος εἶχεν ἀνάγκην. Ἡ Ἀμερικανικὴ Ἀποστολή, εἶχεν ἀκυρώσει τὴν παραγγελίαν τοῦ καλαμποκιοῦ τῶν 18 χιλ. τόννων, διότι ἔκρινε πολὺ εὐθηνὰς τὰς τιμὰς ποὺ ἐπετύχομεν διὰ τὸν Πορτογαλικὸν ἀραβόσιτον· τοιαύτας τιμὰς δὲν εἶχον εὕρει εἰς Ἀμερικήν. Ὅλα τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, τὰ ὁποῖα οὔτε τὸν Φραγκίστα ἐγνωρίζομεν, οὔτε τὸν Πανταζόπουλον ἐκρίναμεν ὡς μόνην σοβαρὰν καὶ συμφέρουσαν τὴν προσφορὰν τούτου. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος ὁ κ. Ζαΐμης, τί σᾶς εἶπεν εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου του; Ἠρωτήθη διατὶ δὲν ἔφερεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν διαφωνίαν του καὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην νὰ στερήσῃ τὴν χώραν ἀπαραιτήτων προϊόντων. Ὁ κ. Ζαΐμης προέτεινε τρόπον ἐνεργείας, τὴν ὁποῖον τὰ ἄλλα μέλη ἐκρίναμεν ἐπικίνδυνον, διότι ὑπῆρχε φόβος ἢ νὰ χάσωμεν τὰ ἐμπορεύματα ἢ νὰ τὰ πάρωμεν εἰς ἀκριβοτέρας τιμάς. Ἐφ’ ὅσον εἷς εἶχε τὰ ἐμπορεύματα πῶς θὰ ἐγίνετο δημοπρασία; Καὶ ἐὰν ἐγίνετο, αὕτη θὰ ἦτο πλειοδοτικὴ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ Πορτογαλικοῦ Δημοσίου. Θὰ ἔσπευδον ὅλοι εἰς τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν νὰ προσφέρουν περισσότερα καὶ θὰ ἀνέβαζαν τὰ εἴδη ἀπὸ τὰς εὐθηνὰς τιμὰς ποὺ ἐδέχθην, εἰς τὰ ἐπίπεδα τῶν διεθνῶν τιμῶν τουλάχιστον, ἂν ὄχι καὶ εἰς ὑψηλότερα. Ἐξ ἄλλου δὲν ἐδέχετο οὔτε ὁ ἴδιος ὁ ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ μᾶς ὑπεδείκνυε· οὔτε καὶ ἐνήργησε. Τοῦ ἐπροτάθη ρητῶς νὰ τὸ κάμῃ καὶ ἠρνήθη κατηγορηματικῶς. Ἐθεώρησε πρέπον νὰ λέγῃ ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ὁ Σκουλικίδης εἶχεν ἀνακαλέσει τὴν ἀνάκλησιν τῆς προσφορᾶς του λησμονῶν ὅτι, ἄλλα γράφει εἰς τὴν ἐπιστολήν του τῆς 3ης Ἀπριλίου καὶ λησμονῶν ἐπίσης ὅτι αὐταὶ αἱ ἀνακλήσεις αἱ προφορικαί, μίαν φορὰν ἀνακαλεῖται ἡ αἴτησις καὶ μίαν ἄλλην ἀνακαλεῖται ἡ ἀνάκλησις εἶναι ὕποπτοι καὶ μάλιστα ὅταν γίνωνται ἀπὸ ἄνθρωπον ὡς ὁ Σκουλικίδης, ὁ ὁποῖος ἐνῷ ἔλεγεν ὅτι, θὰ φέρῃ τὴν ἑπομένην βεβαίωσιν τῆς Πορτογαλικῆς Κυβερνήσεως δὲν τὴν ἔφερε ποτέ. Διαρκοῦντος τοῦ Συμβουλίου ὁ Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὁ κ. Μαντζαβῖνος, ἠρώτησε τὸν κ. Ζαΐμην ἂν ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην, ὅτι, ὁ Γκουλιτζιᾶνο ἢ οἱ ἄλλοι πλὴν τοῦ Πανταζοπούλου ἠμποροῦν νὰ ἐξασφαλίσουν τὰ αὐτὰ εἴδη ἀπὸ τὴν Πορτογαλικὴν Κυβέρνησιν. Ὁ κ. Ζαΐμης ἀπήντησε κατηγορηματικῶς ὄχι. Σᾶς εἶπεν ἄλλως τε ὁ ἴδιος, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ματαιώσῃ τὴν σύμβασιν, διότι «ψιχία ἐπιχειρημάτων εἶχε» καὶ διότι ὁ τόπος εἶχεν ἀνάγκην τῶν εἰδῶν. Δηλαδὴ ἐνῷ δὲν ἀνελάμβανεν ὁ ἴδιος νὰ ἐνεργήσῃ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ προέτεινε, τὰς μὲν εὐθύνας ἀφῆκεν εἰς ἐμέ, ἐκράτει δὲ τὰς ἐπιφυλάξεις διὰ τὸν ἑαυτόν του, διὰ νὰ βάλῃ κατόπιν ἐναντίον μου. Παράδοξος τῷ ὄντι συμπεριφορὰ ὑπουργοῦ, ἡ ὁποία δὲν ἔχει παρατηρηθῆ ποτὲ εἰς τὰ πολιτικὰ χρονικά. Καὶ ἐὰν ὁ κ. Ζαΐμης, ἐνόμιζεν, ὅτι διέπραξα σφάλμα, ἡ συμπεριφορά του εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀκατανόητος. Δὲν ἀπεκλείετο νὰ εἶχα κάμει σφάλμα, διότι ἠργαζόμην 18 ὥρες τὸ 24ωρον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσω ἐπαρκεῖς εἰσαγωγάς. Δὲν τὸ ἔκαμα εὐτυχῶς διότι ἠγόρασα εὐθηνότερον καὶ εἶχον πεπειραμένους Ἀμερικανοὺς συνεργάτας. Ἀλλά, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι, εἶχον κάμει σφάλμα, δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν ὁ κ. Ζαΐμης, νὰ ἔλθῃ ἀμέσως καὶ νὰ μοῦ εἴπῃ «Κύριε συνάδελφε, σφάλλεσθε, ἐλᾶτε νὰ βάλωμεν τὰ πράγματα κάτω, καὶ νὰ τὰ ἐξετάσωμεν, ἀντὶ νὰ ἐνεδρεύῃ ἐν σιωπῇ ἐπὶ 13 ἡμέρας μὲ τὸ ἐγχειρίδιον εἰς τὸ χέρι μέχρι τῆς 3ης Ἀπριλίου διὰ νὰ μὲ καταγγείλῃ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τοῦ Συντονισμοῦ καὶ νὰ κάμῃ τὸ ἀπαράδεκτον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἔκαμε; Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἐφ’ ὅσον ἐνόμιζεν ὅτι, ἐγὼ ὑπέπεσα εἰς παραλείψεις διατὶ δὲν προέβη αὐτὸς εἰς τὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἐθεώρει ὅτι ἐγὼ παρέλειψα ἀφοῦ μάλιστα πιστεύει ὅτι ἦτο ὁ μόνος ἁρμόδιος; Διατὶ δὲν ἀπηυθύνθη εἰς τὴν Προτογαλικὴν Κυβέρνησιν διατὶ δὲν ἐπροκήρυξε δημοπρασίαν ἀφοῦ μάλιστα ἰσχυρίζεται, ὅτι ἦτο ὁ μόνος ἁρμόδιος ὑπουργός; Ἀντὶ αὐτοῦ, ἐσιώπησεν ὁ κ. Ζαΐμης. Τὸν προκαλῶ νὰ δηλώσῃ, ἐὰν καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα μὲ ἐπῆρεν εἰς τὸ τηλέφωνον, ἐὰν ἐνεφανίσθη ὅταν ἐγὼ τὸν ἐζήτουν, ἐὰν ἔστειλεν ἕνα ἔγγραφον σημείωμα τῶν ἀπόψεών του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπου ἐπὶ τέλους ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ἁρμόδιοι πλὴν ἐμοῦ. Ἄς ἀπαντήσῃ. Διατί κλείνει τὸ στόμα του; Καί, ἐὰν ἐμένα δὲν μὲ συμπαθοῦσε πολύ, ὤφειλε νὰ ἀπευθυνθῇ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματός του, ὅστις εἶναι καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι, κύριοι, ὠμός, διότι ἐκ τῆς πλεκτάνης ποὺ συνυφάνθη κατ’ ἐμοῦ ταλαιπωροῦμαι ἐπὶ τρίμηνον καὶ ὑφίσταμαι πόλεμον νεύρων, τὰ ὁποῖα κατετυράννησα ὅταν ἠργαζόμην 18 ὧρες τὸ 24ωρον, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσω τὸν τόπον αὐτόν. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε διὰ τὴν ἐξέγερσίν μου, ἀλλὰ κατέχομαι ἀπὸ δικαίαν ἀγανάκτησιν. Ἐνθυμῆσθε κύριοι βουλευταί, ὅτι, ἐγὼ δὲν ἐδίστασα ποτὲ νὰ ἀναλάβω εὐθύνας, ὅτι δυσηρέστησα φιλτάτους συναδέλφους, ἐκ τοῦ ἰδίου μου κόμματος καὶ ἐκ τῶν ἄλλων κομμάτων. Διότι, τὸ γνωρίζετε ὅλοι σας, ὅτι δὲν ἔκαμον οὐδὲ ἐπ’ ἐλάχιστον κομματικὴν πολιτικήν, δυσαρεστήσας ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός μου πολλάκις φίλους βουλευτὰς τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἐνθυμῆσθε, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἐλαίου, ὅτι ἀνέλαβον πλήρως τὰς εὐθύνας ὅλης τῆς Κυβερνήσεως. Δέν ἦτο ἀποκλειστικῶς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος ζήτημα, ἀλλ’ ἐσυνήθισα νὰ ἀναλαμβάνω εὐθύνας καὶ τὰς ἀνέλαβον, διότι ἐπίστευον εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἐλαίου, ἡ ὁποία καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ἡ ὀρθὴ καὶ δὲν ἠμποδίσθην ποτὲ ἀπὸ τοὺς τύπους τῶν ἁρμοδιοτήτων προκειμένου νὰ ἐξυπηρετήσω τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὰς ἐνεργείας μου διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐλαίου εἰς Αὐστρίαν διὰ τὴν ἐξαγωγήν, τοῦ ὁποίου μὲ κατηγόρησαν ὅτι δὲν κατέβαλα προσπαθείας. Ὅταν ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ IEFC εἶχεν ἀναγνωρίσει δικαίωμα εἰσαγωγῆς ἐλαίου καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν, ἀπὸ τὰς διασυμμαχικὰς Κυβερνήσεις ποὺ ὑπῆρχον ἐκεῖ, ἀπέστειλα ἀμέσως τηλεγράφημα καὶ ἔκαμα ἔκκλησιν εἰς τὰς διασυμμαχικὰς ταύτας Κυβερνήσεις, τονίζων ὅτι ὀφείλουν τὸ λάδι αὐτὸ (5 χιλ. τόννους διὰ τὴν Γερμανίαν καὶ 2½ χιλ. τόννους διὰ τὴν Αὐστρίαν) νὰ τὸ ἀγοράσουν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Συνεννοήθην μὲ τὴν Ἀμερικανικὴν Ἀποστολὴν καὶ παρεκάλεσα δύο ἐξαιρετικὰ μέλη αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἐταξίδευσαν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ εἰς τὴν Αὐστρίαν διὰ νὰ ἐνεργήσουν πλησίον τῶν ἐκεῖ συμμαχικῶν ἀρχῶν διὰ τὴν ἔγκρισιν τῆς ἀγορᾶς Ἑλληνικοῦ λαδιοῦ. Αἱ προσπάθειαί μου αὐταὶ ἔφερον ἀποτελέσματα. Αἱ συμμαχικαὶ ἀρχαὶ τῆς Δυτικῆς Γερμανίας ἐδέχθησαν νὰ ἀγοράσουν, ἀλλὰ δὲν εἶχον πιστώσεις καὶ ἐζήτησαν τοιαύτας ἀπὸ τὴν Οὐάσιγκτων. Εἰς τὴν Αὐστρίαν εἶχον εὐτυχῶς πίστωσιν καὶ ἐδέχθησαν νὰ προβοῦν εἰς ἄμεσον ἀγοράν· ὁ κ. Μαγκουάϊρ, τῆς Ἀμερικανικῆς Ἀποστολῆς, ὑπέγραψε σύμβασιν ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπώλησε 1.900 τόννους ἐλαιολάδου, ἐνήργησε καὶ αὐτὸς χωρὶς ἁρμοδιότητα καὶ ἐγὼ ὁμοίως, ὅταν μοῦ ἔφερε τὴν σύμβασιν καὶ τὴν ἐπεκύρωσα διὰ τηλεγραφήματός μου. Καὶ χωρὶς νὰ ἐμποδισθῶ ἀπὸ εὐθυνοφοβίαν ἢ ἀναρμοδιότητα ἐκάλεσα ἐλαιεμπόρους καὶ ἐζήτησα νὰ ἀναλάβουν τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐλαιολάδου εἰς Αὐστρίαν καὶ τοὺς ἔβαλα καὶ ὑπέγραψαν συμβόλαια, διότι μὲ ἐνδιέφερεν ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ ἐλαίου καὶ ὄχι ἡ ἁρμοδιότης. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι εἶχα καλέσει τέσσαρας μόνον ἐμπόρους διὰ τοὺς ὁποίους εἶχον πληροφορίας, ὅτι εἶχον συγκεντρωμένο λάδι καὶ τοὺς εἶχα προτείνει νὰ ἀναλάβουν τὴν ὅλην ἐξαγωγὴν τῶν 1.900 τόννων, τοῦτο δὲ διότι δὲν ἤθελον νὰ δημιουργηθῇ ζήτησις διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς ἐξαγωγῆς εἰς περισσοτέρους ἐμπόρους καὶ ὑψωθοῦν αἱ τιμαὶ τοῦ λαδιοῦ ἐσωτερικῶς. Οὗτοι ὅμως ἠρνήθησαν νὰ ἀναλάβουν τὴν εὐθύνην, φοβούμενοι τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἄλλων καὶ μοῦ εἶπον, ὅτι, ἂν δώσω μόνον εἰς αὐτοὺς τὴν ἐξαγωγὴν, δὲν αἰσθάνονται τοὺς ὤμους των ἰσχυροὺς νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς διαμαρτυρίας τῶν ἄλλων. Εἰς τὰς ὑποδείξεις μου ὅτι ἂν ἀνελάμβανον περισσότεροι τὴν ἐξαγωγὴν θὰ ἐπήρχετο ὕψωσις τῶν ἐσωτερικῶν τιμῶν ἐνῷ ἐγὼ ἐπιμένω νὰ δώσω εἰς τοὺς 4 μόνον τὴν ἐξαγωγήν, διότι ξεύρω ὅτι ἔχουν συγκεντρωμένο λάδι, οὗτοι μοῦ ἐπανέλαβον, ὅτι δὲν ἀναλαμβάνουν καὶ οὕτω ἠναγκάσθην νὰ δώσω εἰς περισσοτέρους τὴν ἐξαγωγήν. Δὲν ἐδίστασα καὶ τότε νὰ ἀναλάβω εὐθύνας καὶ δὴ ἀναρμοδίως τότε οὕτω ὅμως πράξας ἐξησφάλισα τὴν εἰσαγωγὴν 1½ ἑκατομμυρίου δολλαρίων συναλλάγματος.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ διακόψωμεν;

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κἄποτε νὰ τελειώσωμεν ἐπὶ τέλους κ. Πρόεδρε. Μετὰ μίαν ὥραν νὰ ἐπανέλθωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαιωνισθῇ ἐπ’ ἄπειρον τὸ ζήτημα αὐτό.

§70Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν μετὰ τὴν διακοπήν.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν, τότε βλέπομεν.

§72Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ μὴ ἔλθωμεν.

§73Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἔχω ἀπόλυτον πεποίθησιν ὅτι δὲν θὰ συγκεντρωθῇ μετὰ τὴν διακοπὴν ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μετὰ τὴν διακοπήν.

§74Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶναι τὸ ψήφισμα, δὲν δυνάμεθα τὴν Δευτέραν νὰ συζητήσωμεν.

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τοῦ ψηφίσματος ἡ Δευτέρα εἶναι ὑποχρεωτικῶς ἡμέρα νομοθετικῆς ἐργασίας, τί θὰ γίνῃ λοιπόν, θὰ διαιωνισθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις;

§76Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Σεῖς τὸ ἐπροτείνατε.

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐγὼ ἐπρότεινα συνέχισιν.

§78Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθοῦν τὰ πράγματα εἰς τρόπον ὥστε καὶ ταχέως νὰ περατώσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ τὸ ψήφισμα νὰ ἐφαρμοσθῇ. Τὴν ἐρχομένην Δευτέραν εἶναι ἐγγεγραμμένα νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσυρθοῦν τὰ ἄλλα νομοσχέδια τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ κατὰ συγκατάβασιν μετὰ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν νὰ συνεχισθῇ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§81Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Διαμαρτύρομαι διὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ κοινοβουλευτικὴν ἔλεγχον. (Ὥρα 9.40′ μ.μ.)