1948.07.06~83

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83η

Τρίτη 6 Ἰουλίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 11.05′ π.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ αὐτὰς τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ἡ χώρα, νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐπὶ τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων. Ἄλλως τε, οὔτε ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν ὑπάρχει, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ ἑνὸς τόσον σοβαροῦ θέματος.

§3Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἶναι ἐπαρκής, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπὸ τοῦ κ. Κουλουμβάκη καὶ ἄλλων 30 βουλευτῶν ὑπεβλήθη ἡ ἀκόλουθος πρότασις ψηφίσματος.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

Περὶ τῶν ψηφοφοριῶν τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως κατὰ τὰς συζητήσεις ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἐνεργῆται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῇ αἰτήσει ἑνὸς βουλευτοῦ, ὡς ἐγένετο καὶ κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βʹ Διπλῆς Βουλῆς τῶν ἐτῶν 1910–1911. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Ἰουλίου 1948 Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ προτείνοντες καὶ διὰ τὴν παροῦσαν πρότασίν μας ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως πρὸς ἀπόφασιν. Ε. Κουλουμβάκης, Θ. Τσάτσος, Γ. Γραφᾶκος, Κ. Μπακάλλας, Γ. Τζωρτζόπουλος, Χ. Βαλῖνος, Π. Τσιμπιδᾶρος, Α. Μιχαλακόπουλος, Γ. Μπακόπουλος, Δ. Μαντούβαλος, Ν. Ἀθανασίου, Γ. Φραγκιαδάκης, Γ. Δροσόπουλος, Ε. Κουσαῆς, Π. Οἰκονομίδης, Ι. Κίνιας, Δ. Σφαέλλος, Κ. Θεοφανόπουλος, Δ. Μπέης–Ἀντωνόπουλος, Π. Δαπέργολας, Ν. Βαρβιτσιώτης, Μ. Καράμπελλας, Β. Μητσόπουλος κλπ. Ἡ πρότασις αὕτη θέλει διαβιβασθῇ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐπίσης ὑπεβλήθη καὶ ἑτέρα πρότασις ὑπὸ 17 βουλευτῶν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἀντιτίθεται πρὸς τὸ ΝΖʹ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν 6ην Ἰουλίου, ὡς ἡμέραν ἐνάρξεως τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἄλλως τε, τοιαύτη πρότασις ἀναβολῆς ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ΝΖʹ ψηφίσματος, ἐγένετο συζήτησις ἐπ’ αὐτῆς καὶ ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Συνεπῶς ἡ νέα πρότασις εἶναι ἀντικανονική.

§5Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις ἀναβολῆς δὲν εἶναι ἀντικανονική. Διότι, καὶ ἂν ἔλαβεν ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ ἐπὶ μιᾶς τοιαύτης προτάσεως, τίποτε δὲν τὴν ἐμποδίζει ἀπὸ τοῦ νὰ ὑπαναχωρήσῃ ἀπὸ προτέραν της ἀπόφασιν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ εἷς κατ’ αὐτῆς καὶ θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ὑπὲρ τῆς προτάσεως.

§7Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ βάσιμον τῆς προτάσεως εἶναι ἤδη ἀποδεδειγμένον. Διότι ἐνῷ ἐκλήθημεν ὅπως ἀρχίσῃ ἡ συνεδρίασις εἰς τὰς 10.30′ π.μ., ἐν τούτοις, εἶναι ἤδη 11.15′ καὶ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς βουλευτῶν δὲν ἔχει προσέλθει. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις συνταγματικῶν διατάξεων εἶναι ἀναμφιβολώτατα ἡ σπουδαιοτέρα ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ μία Βουλή. Διότι βεβαίως ἡ λειτουργία τοῦ Κράτους εἶναι σπουδαιοτάτη ἐμφάνισις ἑνὸς πεπολιτισμένου λαοῦ, ἀλλὰ ἡ ρύθμισις τοῦ Κράτους εἶναι προδήλως ἡ σπουδαιοτέρα, ἡ δὲ κυρία ρύθμισις τοῦ Κράτους γίνεται διὰ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων. Πρέπει νὰ μὴ πλανώμεθα, κύριοι, διότι ἐὰν πλανώμεθα καὶ μάλιστα ἐὰν ὑποκρινώμεθα λέγοντες ὅτι ἐπλανήθημεν, θὰ εἶναι μεγάλη παράλειψις τοῦ καθήκοντός μας πρὸς τὴν πατρίδα. Ἡ ψυχολογία μας δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος διὰ νὰ διεξαγάγωμεν τοιαύτην συζήτησιν. Τὰ συμβαίνοντα ἀπὸ Ἀλεξανδρουπόλεως μέχρι Κεφαλληνίας καὶ ἀπὸ τοῦ Γράμμου μέχρι τοῦ Ταϋγέτου καὶ μέχρι τῶν Λευκῶν Ὀρέων ἀκόμη τῆς Κρήτης εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν μᾶς ἀφήνουν ἀνεπηρέαστον τὸν νοῦν, δὲν μᾶς ἀφήνουν ἀκμαίαν τὴν ψυχικήν μας κατάστασιν διὰ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς σπουδαιοτέρας λειτουργίας ἀντιπροσώπων λαοῦ, τῆς συζητήσεως συνταγματικῶν διατάξεων. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ νὰ διεξάγωμεν συζητήσεις καὶ μάλιστα πρὸ μεσημβρίας καὶ μετὰ μεσημβρίαν; Διότι καὶ ἐκτὸς αὐτῶν τῶν ἀπολύτως καταθλιπτικῶν ἐπιχειρημάτων καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ὑποχρεούμεθα ἐκ τοῦ ἔργου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς πῶς νὰ συζητήσωμεν, ἀντίκειται καὶ αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν εἰς τὰ δύο ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθην. Διότι ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν 145 ἄρθρα! Δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ αὐτὴν τὴν ψυχολογίαν ἐκ τῶν περιστάσεων, μὲ αὐτὴν τὴν κόπωσιν ἐκ τοῦ θέρους νὰ διεξαχθῇ σοβαρὰ τοιαύτη συζήτησις. Πρέπει, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, νὰ μὴ πλανώμεθα καὶ δὴ νὰ μὴ ὑποκρινώμεθα πλάνην. Ἀσκεῖται εἰς τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ διεξάγηται ἀνεπηρέαστα, ἀσκεῖται μία τις πίεσις, ἀπαράδεκτος πίεσις, πίεσις οὐχὶ ἐποικοδομητικὴ διὰ τοὺς ἀσκοῦντας αὐτήν, ἡ ὁποία πίεσις δύναται νὰ ὀνομασθῇ μὲ μίαν δημώδη λέξιν, νὰ «ξεφορτωθοῦν!». Τί νὰ ξεφορτωθῆτε, κύριοι, οἱ ἀσκοῦντες τὴν πίεσιν; Νὰ ξεφορτωθῆτε τὴν σπουδαιοτέραν λειτουργίαν τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους; Τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ συζητηθῇ μὲ ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς, μὲ πλήρη τὰ ἀκροατήρια, μὲ ἐντεταμένην τὴν προσοχὴν τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ ἐντεταμένον καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκ τῶν περιστάσεων ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν καθηκόντων μας δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν ψυχραιμίαν, δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν ψυχικὴν ἄνεσιν, ἐὰν ἐπιτρέπεται καὶ ἡ λέξις. Ὅταν ἔρχωνται αἱ εἰδήσεις ἀπὸ τὸν Γράμμον καὶ ἀπὸ τὸν Ἄραχθον καὶ ἀπὸ τὰς Πάτρας, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει πλέον ἐκεῖνο τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, αὐτὴ ἡ προσήλωσις, ἡ ἀφοσίωσις ἡ ὁλόψυχος; Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, ἐὰν θέλωμεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Λοιπόν, ἐγὼ προσωπικῶς εἶχον ὑποστηρίξει τὴν πρότασιν, νὰ ψηφίσωμεν, ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύῃ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ συνταγματικὴ συζήτησις. Ἀλλὰ ἐὰν αὐτὴ ἡ γνώμη δὲν συγκεντρώνῃ πλειονοψηφίαν τοῦ Σώματος πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ πλειονοψηφίαν τῆς γνώμης τοῦ Σώματος ἡ πρότασις ὅπως ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος, ἐγὼ θὰ ἔλεγον τὸν Ὀκτώβριον, ἀλλὰ συγκατετέθην νὰ γραφῇ εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τὸν Σεπτέμβριον. Ἐὰν δὲν πράξωμεν τοῦτο, δὲν θὰ ἀρχίσῃ συζήτησις τοῦ Συντάγματος, κύριοι. Θὰ ἀρχίσωμεν τάχα, δῆθεν συζήτησιν, κατὰ μίαν ἀσκουμένην πίεσιν, ἄστοχον συζήτησιν. Ἀλλὰ ἀλλοίμονον καὶ τρὶς ἀλλοίμονον διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διὰ τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐὰν δὲν ἀποφασισθοῦν ταῦτα κατὰ τὴν γνώμην μας τὴν ἀνυπόκριτον τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐκφράζομεν εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν ὁμιλίας, ἐκτὸς ἔστω ἐλαχίστων τινῶν ἐξαιρέσεων. Καὶ ἐὰν ἀρχίσωμεν κατὰ ποιάν τινα κακῶς ἐννοουμένην κομματικὴν πειθαρχίαν. Διότι εἴμεθα σύμφωνοι ἀπὸ 10ετηρίδων, ὅτι αἱ συνταγματικαὶ συζητήσεις διεξάγονται ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε κομματικῆς πειθαρχίας, κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀνεπηρέαστον ἑκάστου τῶν βουλευτῶν. Τότε δὲ θὰ εἶναι πολίτευμα τῆς Ἑλλάδος καὶ οὐχὶ πολίτευμα ἀσκηθείσης πιέσεως, κατὰ κακῶς ἐννοουμένην κομματικὴν πειθαρχίαν, πολίτευμα φατρίας! Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθόν. Ἄλλως θὰ ἀκούεται, κύριοι βουλευταί, κατὰ πάσας τὰς ἡμέρας εἰς ὅλα τὰ κέντρα ὅταν θὰ γίνωνται παρεκτροπαὶ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους: Ἔ, μὰ βέβαια, μὲ ἓν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ὑπὸ ἐκείνας τὰς γνωστὰς περιστάσεις τί περιμένετε; Μὲ αὐτήν, λέγω, τὴν ψυχολογίαν θὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, κακῶς συνταχθέν, κακῶς ψηφισθέν; Ἐνῷ, ἐὰν περιμένωμεν νὰ κοπάσῃ κἄπως πως ὁ σπαρακτικὸς διὰ τὴν Πατρίδα μας ἀγών, νὰ ἀποκατασταθῇ ἐν ἱκανῷ μέτρῳ ἤρεμος ἡ ψυχολογία ἡμῶν, νὰ εἶναι καλύτερος καὶ ὁ καιρὸς ἀκόμη, δηλαδὴ νὰ παρέλθῃ τὸ θέρος, ἐπιληφθῶμεν δὲ τότε ἀποφασιστικῶς τῆς συζητήσεως, ἡ συζήτησις θὰ εἶναι σοβαρὰ καὶ θὰ εἶναι σεβαστὴ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἡ ἱστορία θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἀποκαλέσασα ἑαυτὴν 4η Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἀνῆλθεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ τῶν μεγάλων της καθηκόντων. (Χειροκροτήματα).

§8Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τὸ ζήτημα λαμβάνον φαιδρὰν μορφήν. Ἡ ἐπιψήφισις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸν κυριώτερον σκοπὸν τῆς παρούσης Συνελεύσεως καὶ ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἤδη συντελεσθῆ ἐντὸς τῶν πρώτων 6 μηνῶν τοὐλάχιστον τοῦ πρώτου ἔτους, παρατείνεται ἐπὶ μίαν διετίαν καὶ βλέπω νὰ ἐμφανίζεται τώρα γνώμη περαιτέρω παρατάσεως. Διὰ τίνα λόγον; Διότι, λέγει, ἀγωνιζόμεθα ἤδη κατὰ τῆς ἀνταρσίας, διεξάγομεν μάχην εἰς τὸν Γράμμον καὶ ὡς ἐκ τούτου εὑρισκόμεθα ἐν ψυχικῇ διαταραχῇ. Δὲν εἶναι ἐπιχείρημα αὐτό. Πρέπει νὰ σταματήσῃ κάθε λειτουργία τοῦ Κράτους τῆς πολιτείας διότι ὁ στρατὸς ἀγωνίζεται ἐναντίον τῶν τεράτων ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ συντριβὴ εἶναι βεβαία ἐκ τῶν προτέρων καὶ πρέπει νὰ λέγωμεν ἐδῶ ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει ἀναταραχῇ ἡμεῖς καὶ ἐκ τῆς ἀναταραχῆς ἡμῶν καὶ τῆς ψυχραιμίας παραδειγματίζεται καὶ ὁ λαός;

§9Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶπε κανεὶς τέτοιο πρᾶγμα. Οὔτε νὰ σταματήσῃ τὸ ἄλλο μας ἔργον.

§10Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σταματήσῃ κάθε κίνησις τῆς Βουλῆς μας διότι ἀγωνιζόμεθα ἐναντίον τῶν ἀνταρτῶν; Ἀρεσκόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ θαυμάζωμεν μερικὰ ἱστορικὰ παραδείγματα, ὅπως θαυμάζωμεν τὴν ἱστορικὴν ἐκείνην στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ρωμαϊκὴ Σύγκλητος συνήρχετο ἀταράχως ἐνῷ ὁ ἐχθρὸς εἰσέβαλεν εἰς τὴν Ρώμην διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν συγκινεῖται εὔκολα πρὸ οἱωνδήποτε κινδύνων. Καὶ ἡμεῖς θὰ σταματήσωμεν τώρα τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ ὁποίου ἡ ψήφισις ἔπρεπε νὰ εἶχε τερματισθῆ, διότι ἀκούομεν ἀραιωμένους πυροβολισμούς; Δὲν βλέπω λογικὴν βάσιν εἰς τὰς σκέψεις αὐτάς. Εἶναι ὀρθὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐπικαλούμεθα τὸν ἀγῶνα τοῦ ἡρωϊκοῦ στρατοῦ μας διεξαγόμενον ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡμεῖς νὰ λέγωμεν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ; Θὰ ἔπρεπεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μὴ ἐπικαλούμεθα ὡς ἐμπόδιον τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον νυχθημερὸν μὲ τόσον ψυχικὸν σθένος καὶ τόσην ἀποτελεσματικότητα διεξάγει ὁ Ἕλλην στρατιώτης ὑπὸ δυσμενεστάτας ὄντως συνθήκας καὶ νὰ ὑποστηρίζωμεν τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς.

§11Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπεστήριξα τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς.

§12Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπεστηρίχθη τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ὑπεστηρίχθη τὸ σταμάτημα τῆς σπουδαιοτέρας ἐργασίας διὰ τὴν ὁποίαν εἴμεθα ἐδῶ. Καὶ πῶς ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ εἴμεθα περισσότερον ἀνεκτοὶ ἡμεῖς εἰς τὸν λαὸν καὶ εἰς τὸν ἀγωνιζόμενον στρατὸν ἀσχολούμενοι περὶ ἕνα ἐπουσιῶδες νομοσχέδιον καὶ θὰ εἴμεθα ἀξιοκατάκριτοι διότι ἀσχολούμεθα μὲ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῆς χώρας, ἡ συμπλήρωσις τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἤδη τελειώσει. Διότι πρόκειται περὶ συμπληρώσεως καὶ οὐχὶ περὶ συστάσεως νέου Συντάγματος, περὶ ἐλαχίστων τροπολογιῶν αἵτινες θέλουν ἐπενεχθῆ εἰς τὸ ἤδη ὑπάρχον καθ’ ὅλα ἀρτιώτατον Σύνταγμα καὶ δὴ ἐπὶ μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συντάξεως νέου Συντάγματος, θὰ ἔλεγα βέβαια ὅτι χρειάζεται περισσότερα φαιὰ οὐσία, χρειάζεται περισσότερος κόπος. Ἀλλὰ διὰ μίαν μικρὰν προσθήκην ἢ μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ ὑπάρχον Σύνταγμα θὰ πτοηθῶμεν νὰ ἀναλάβωμεν ἐργασίαν διότι εἶναι μὴν Ἰούλιος; Ἐὰν αὐτὰ εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ ματαιώσουν τὰς ἐργασίας τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν τὰ εὑρίσκω σοβαρά. Μάλιστα ἡ γνώμη μου εἶναι νὰ λάβωμεν ὡς βάσιν, ἐὰν θέσωμεν κάτω τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἴδωμεν ποῖαι διατάξεις χρήζουν ἀναθεωρήσεως τινός, νὰ εἴπωμεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὀλίγας λέξεις, νὰ προσθέσωμεν τὰς διατάξεις αὐτάς, νὰ ἐγκρίνωμεν τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ τελειώσωμεν ἐντὸς μηνὸς τὸ πολύ. Αὐτό, κύριοι, ἐπιβάλλεται εἰς ἄνδρας βουληφόρους, ἔχοντας ἐπίγνωσιν τῶν καθηκόντων των καὶ τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς, ἣν τοῖς ἐνεπιστεύθη τὸ Ἔθνος. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι κακὸς οἰωνὸς τὸ ὅτι ἀρχίζομεν Τρίτην. Ἀσχολούμεθα τώρα μὲ τὸ ἐὰν θὰ ἀνακαλέσωμεν εἰλημμένην ἀπόφασιν. Δὲν ἁρμόζει καὶ εἰς τὴν σοβαρότητα τοῦ Σώματος δι’ ἄλλου ψηφίσματος νὰ ἀνακαλέσωμεν ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἐθέσαμεν ἐν ἰσχύϊ πρὸ τινων ἡμερῶν.

§13Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ποίαν;

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντ. Κυβ.). Ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ κατὰ τὴν προγενεστέραν συζήτησιν ἀφῆκε τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν νὰ ἀποφασίσῃ. Ὅπως καὶ εἰς πολλὰ ἄλλα ζητήματα, δὲν πρόκειται περὶ Κυβερνητικῆς ἀντιλήψεως. Ἀλλὰ δὲν στερεῖται τοῦ δικαιώματος ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὰς ἀντιλήψεις της. Σᾶς λέγω δὲ σαφῶς ὅτι ἡ ἀντίληψίς μας εἶναι ὅτι πρέπει ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος νὰ περαιωθῇ τὸ ταχύτερον, ἐννοεῖται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τὸ ὁποῖον ἄφησεν ἡ Βουλὴ ἐλευθέρως κρίνουσα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ψηφίσασα τὰ ψήφισμα ὡς τὸ ἐψήφισεν.

§15Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Θὰ ἤθελον πρὸ τοῦ κ. Ἀλεξανδρῆ νὰ εἴπω 2 λέξεις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§17Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσχέτως περὶ τοῦ ἐὰν εἶναι σοβαρὸν νὰ συζητήσωμεν εὐθὺς ἀμέσως τὴν κατάργησιν τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον μόλις προχθὲς ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀπεφασίσαμεν, καλὸν θὰ ἦτο νὰ καθορισθῇ ἡ θέσις τῆς προτάσεως. Ὑποβάλλεται μία πρότασις, ἡ ὁποία βεβαίως καλῶς εἰσάγεται ἐκ μέρους ἡμῶν πρὸς συζήτησιν κατὰ τὸν Κανονισμόν, διότι κάθε πρότασις μὴ νομοθετικοῦ περιεχομένου ἀναγινώσκεται καὶ συζητεῖται ἅμα τῇ ὑποβολῇ της. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι τοῦτο, ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς προτάσεως. Ἡ πρότασις λέγει νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὸ ψήφισμα. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἡ ἄποψις αὐτὴ γίνῃ ἀποδεκτή, περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ ψηφίσματος, θὰ παραστῇ ἀνάγκη εἰσαγωγῆς νέου ψηφίσματος, ἄλλου, διὰ νὰ ἀνατραπῇ τὸ ἤδη ἰσχῦον ψήφισμα.

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως.

§19Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διότι διὰ μιᾶς προτάσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὸν λόγον οἱ κ. κ. Κουλουμβάκης καὶ Μπακόπουλος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραπῇ μία ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ὅλοι καὶ διὰ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν τὸν λόγον ὅλοι. Καὶ συνεπῶς νομίζω ὅτι καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουλουμβάκη περὶ ἀναβολῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὴ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§20Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὄχι, ἡ Βουλὴ ψηφίζουσα τὴν πρότασιν αὐτήν, ἀνακαλεῖ τὸ προηγούμενον ψήφισμα.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι. Εἶναι παράνομον.

§22Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομιμώτατον, κανονικώτατον.

§23Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.) Κύριοι συνάδελφοι, οἱ λόγοι οἱ προβαλλόμενοι εἶναι σοβαροὶ ἴσως εἰς πολλὰ σημεῖα, διότι ὄντως διανύομεν ἕνα κρίσιμον στάδιον τῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους. Ἀλλὰ ἀσχέτως τούτου, εὑρίσκεται τὸ Σῶμα πρὸ εἰλημμένης ἀποφάσεως, διὰ τοῦ ἐπηυξημένου κύρους τοῦ ψηφίσματος καὶ νομίζω κατὰ συνέπειαν ὅτι οἱαδήποτε περὶ διαφόρου ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος συζήτησις, δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, παρὰ δι’ ἀναλόγου πράξεως, ψηφίσματος. Τὸ ζήτημα εἶναι σαφές.

§24Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ πρότασις ἀναφέρει νὰ ἐνεργηθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀναφέρει, μάλιστα, ἀλλὰ εἶναι ἁπλῶς μία ὀνομαστικὴ ψηφοφορία.

§26Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Κουλουμβάκη ἔθεσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν ἔχῃ ληφθῆ ἀπόφασις διὰ ψηφίσματος, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ ἀνατρέψῃ οἱονδήποτε θέλει ψήφισμα. Ἡμεῖς ἀποφασίζομεν κατὰ μίαν ἀντίληψιν, ἡμεῖς ἀποφασίζομεν κατ’ ἄλλην. Πράγματι ὑπάρχουν λόγοι, οἱ ὁποῖοι πείθουν ὅτι ἡ πρώτη αὐτὴ ἀπόφασις ἦτο ἐσφαλμένη. Περὶ τούτου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ συζήτησις. Προκειμένου περὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, προκειμένου περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, προκειμένου περὶ τοῦ ἰδίου ψηφίσματος, τὸ ἀναιρεῖ ἡ Βουλὴ ὅποτε θέλει. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς διάφορον, κύριοι βουλευταί. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξεν ὁ κ. Κουλουμβάκης, λόγοι κατὰ τὴν γνώμην μου σοβαροί, δὲν πείθουν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως καὶ αὐτὴ συμβάλλῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Συντάγματος. Βεβαίως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοιούτου σπουδαίου νομοθετήματος ὑπὸ κάματον, εἶναι λόγος σοβαρός, διότι ἐπὶ πολλοὺς μῆνας συνεδριάζουσα, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι κατὰ τὸ θέρος δὲν δύναται νὰ ἐργασθῇ ἀποτελεσματικῶς καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται περὶ τοιούτου νομοθετήματος γίνεται ἕν ἔργον ἐπικίνδυνον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἡμῶν. Εἶπεν ἐπίσης ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὅτι ἡ κατάστασις ὡς διαμορφοῦται ἤδη, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν στρατιωτικήν, ἔχει ἀπορροφήσει ὅλην τὴν προσοχὴν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ δὲν πρέπει τὴν ὥραν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν παλαίομεν ἕνα ἀγῶνα ζωῆς ἢ θανάτου, νὰ παρεμβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία συζήτησις δὲν εἶναι ἐπιτρεπτὴ εἰς τοιαύτας ὥρας. Ἀλλὰ οἱ λόγοι αὐτοὶ τοῦ κ. Κουλουμβάκη, οἱ ὁποῖοι εἶναι πειστικοὶ δὲν εἶναι οἱ μόνοι, ὑπάρχουν ἴσως καὶ ἄλλοι οὐσιωδέστεροι, δι’ αὐτὸ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἴδω ποῖοι λόγοι πείθουν αὐτήν, ὥστε σήμερον νὰ σπεύδωμεν διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Συντάγματος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἀγνοῇ, πῶς τὰ Συντάγματα εἰς ὅλα τὰ πολιτεύματα ψηφίζονται. Εἰς ποίας ὥρας καὶ κατὰ ποῖον ρυθμόν; Μεταρρυθμίσεις Συνταγματικαὶ δὲν γίνονται δι’ ἄλλους λόγους, παρὰ μόνον τὴν ἑπομένην μιᾶς ἐπαναστάσεως, τὴν ἑπομένην ἑνὸς πολέμου. Αὐτοὶ εἶναι οἱ οὐσιωδέστατοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι πείθουν τὰ Κράτη διὰ τὴν μεταβολὴν τοῦ πολιτεύματος καὶ διὰ τὴν τροποποίησιν αὐτῶν. Εἶναι σπάνιον νὰ ὑπάρξῃ ἄλλος λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε παρ’ ἡμῖν καὶ διὰ τὴν Βουλὴν ταύτην, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, διὰ ποῖον λόγον ἡ Βουλὴ αὐτὴ συνετέθη. Συνετέθη ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς κοινῆς γνώμης, διὰ νὰ καταγίνῃ εἰς τοῦτο, ὅπως συζητηθῇ καὶ ἀποφασισθῇ ἡ παραμονὴ ἢ ὄχι τοῦ Συνταγματικοῦ Βασιλικοῦ παράγοντος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον συνήλθομεν ἐνταῦθα, ὁ πρώτιστος ὅλων. Ἀλλὰ ὁ λόγος οὗτος ἐξέλιπε πρὸ πολλοῦ. Ἡ Βουλὴ αὐτὴ ὡς Σῶμα ἀναθεωρητικόν, ὡς Σῶμα Συνταγματικόν, ἀπεφάνθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ καταγίνῃ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον ἐὰν ὤφειλε νὰ ἐπιστρέψῃ ὁ Βασιλεὺς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Καὶ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ αὐτή, ὅτι τοῦτο μόνον διὰ δημοψηφίσματος ὤφειλε νὰ λυθῇ. Καὶ ἐγένετο δημοψήφισμα καὶ ἀπεφάνθη ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἐκ τῶν ἀντικειμένων λοιπόν, τὰ ὁποῖα ὑπῆρχον διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τὸ κύριον ἀντικείμενον δὲν ὑπάρχει σήμερον, ὁ μόνος ἐπίσημος λόγος, ὁ πρώτιστος λόγος δὲν ὑπάρχει, διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὅταν δὲν ὑπάρχει αὐτός, δὲν ὑπάρχει οὔτε καὶ ἡ ἑπομένη μιᾶς ἐπαναστάσεως, δὲν ὑπάρχει ἡ ἑπομένη ἑνὸς πολέμου, ἡ ὁποία θὰ ἠνάγκαζε τὸ Κράτος νὰ κάμῃ μίαν συζήτησιν συνταγματικήν. Δὲν ὑπάρχει ἡ ἑπομένη ἑνὸς πολέμου, διότι εὑρισκόμεθα ἀκόμη ἐν πολέμῳ. Τοῦτο ὤφειλε νὰ εἶναι ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀντίληψις τῆς Βουλῆς, ὤφειλε νὰ τὴν ἐπιβάλῃ διὰ τῆς γνώμης της ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ εἴπῃ, δὲν δυνάμεθα ἐν ὥρᾳ ταύτῃ πολεμῶντες ἀκόμη, νὰ σκεφθῶμεν διὰ πολίτευμα, τὸ ὁποῖον θὰ καθορίζῃ μετὰ τὸν πόλεμον, ποῖος ὀφείλει νὰ εἶναι ὁ τύπος τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ. Ἐὰν τοῦτο δὲν ὑπάρξῃ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ συζητήσῃ, καθ’ ἣν ὥραν πολεμῶμεν, καθ’ ἣν ὥραν δὲν ἔχει ἀκόμη ἀποφασισθῆ ποῖαι θὰ εἶναι αἱ συνέπειαι τοῦ πολέμου τούτου, ἡ Βουλὴ διαπράττει τὸ ἀδίκημα, ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς ἑαυτήν, νὰ συζητήσῃ τὸ πολίτευμα ψυχραίμως καὶ θὰ συζητήσῃ ψυχραίμως ἡ Βουλὴ μόνον ὅταν λήξῃ ἡ μεγάλη αὐτὴ ἐθνικὴ ὑπόθεσις, ἡ ὁποία ὀνομάζεται ἐθνικὸς πόλεμος κατὰ τῶν ἀνταρτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συλληφθῇ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν... (δὲν ἠκούσθη).... ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ καθορίσῃ... (δὲν ἠκούσθη).... κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζομεν ποῖοι θὰ εἶναι οἱ νικηταὶ τοῦ πολέμου αὐτοῦ καὶ πῶς θὰ καθορισθῇ.... (Ὁ ρήτωρ στρεφόμενος κατὰ τὸ πλεῖστον πρὸς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια δὲν ἀκούεται). Αὐτὸ θὰ γίνῃ μόνον ὅταν θὰ ἔχωμεν τὴν ψυχὴν ἤρεμον, ὅταν θὰ ἔχωμεν τὴν ψυχὴν ἀπηλλαγμένην ἀπὸ τὴν μεγάλην αὐτὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία... (δὲν ἠκούσθη).... διὰ τὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τολμᾶτε τὴν ὥραν αὐτὴν νὰ λέγετε ἐδῶ, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πῶς εἶναι ὁ ἐχθρὸς τῆς πατρίδος, ποὺ μᾶς ἀναγκάζει νὰ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν αὐτήν. Ἢ μήπως ὑπάρχει κανένας λόγος νὰ εἴπωμεν.... (δὲν ἠκούσθη).... διότι ὅταν ὑπάρχῃ μεγάλος κίνδυνος ὁ κάματος τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν.... (δὲν ἠκούσθη).... Ἐρωτῶ, τολμᾶτε νὰ εἴπητε τοιοῦτόν τι; Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπετε, κύριοι βουλευταί, εὑρισκόμεθα πρὸς ἑνὸς μεγάλου κινδύνου καὶ ὀφείλομεν νὰ ἐργασθῶμεν νύκτα καὶ ἡμέραν διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ πολίτευμα. Τὸ πολίτευμα ὑπάρχει καὶ ἡ Ἑλλὰς... (δὲν ἠκούσθη)..... Ἔχετε μίαν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσητε εἰς αὐτὴν.... (δὲν ἠκούσθη)...... Ἕνας μόνον λόγος φέρεται ὡς ὑποκρυπτόμενος καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὸν συζητήσω κἄν. Διότι, ἐὰν πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἔφθασεν εἰς μίαν τοιαύτην κατωτερότητα, νὰ θέλῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τὰ καύματα αὐτὰ τοῦ καλοκαιριοῦ, διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμη νὰ κάμῃ ἐκλογὰς κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν τὸ πιστεύω, ὅτι δι’ αὐτὸ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ μεγάλη σπουδή, διὰ νὰ ἔχετε τὰ χεῖρας ἐλευθέρας νὰ κάμετε ἐκλογὰς κατὰ τὸν Ὀκτώβριον. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐάν, ὅπως πιστεύωμεν ὅλοι μας ἡ ἀνταρσία περαιωθῇ τὸ θέρος τοῦτο, ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ σπεύσωμεν τὴν ἑπομένην καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἕνα μῆνα καὶ νὰ ἔλθωμεν ἤρεμοι ψυχικῶς, χωρὶς νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ κεφάλι μας τὸ μόνον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει σήμερον, τὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς ἀνταρσίας, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τελειώσει καὶ τότε ἡ Βουλὴ αὐτὴ θὰ εἶναι ἤρεμος νὰ συζητήσῃ ἐπὶ θέματος τόσον σπουδαίου ὡς εἶναι τὸ Σύνταγμα. Δὲν εἶναι, κύριε Μπακόπουλε, αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε ὅτι δὲν πρέπει νὰ κλείσῃ ἡ Βουλὴ ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη κατάστασις στρατιωτική. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἐπίσης νομοθετήματα διὰ τὸ μέλλον; Λέγομεν νὰ κλείσῃ ἀμέσως ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, διότι τὸ πολίτευμα δὲν μετατρέπεται καθ’ ἑκάστην. Θὰ παρέλθουν ἔτη καὶ ἔτη διὰ νὰ εὕρωμεν μίαν τοιαύτην εὐκαιρίαν, διὰ νὰ συζητήσωμεν πάλιν τὸ πολίτευμα.

§27Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὑποστηρίζετε ὅτι πρέπει νὰ ἀναμένωμεν τὸ τέλος τῆς ἀνταρσίας διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος; Ἐὰν σκεφθῶμεν ὅτι πιθανὸν ἡ ἀνταρσία αὐτὴ νὰ κρατήσῃ ἕνα χρόνον ἀκόμη, θὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ ἐκκρεμότης;

§28Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Φαντάζεσθε, κύριοι βουλευταί, τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος λέγει, ἐὰν ἔχωμεν τὸ δυστύχημα νὰ ἔχωμεν τὴν ἀνταρσίαν ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος, τί θὰ γίνῃ; Ὡσὰν νὰ μὴ ἔχωμεν Σύνταγμα, ὡσὰν νὰ μὴ ἔχωμεν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον πρέπει, ὅταν ἐξακολουθῇ ἡ ἀνταρσία νὰ σπεύσωμεν νὰ ψηφίσωμεν, διότι ὑπάρχει κίνδυνος. Οὐδεὶς τοιοῦτος κίνδυνος ὑπάρχει, διότι τὸ Σύνταγμα ὑπάρχει καὶ τὸ πολίτευμα ὑφίσταται. Τὸ νὰ ψηφίσωμεν τὸ πολίτευμα ὑπὸ τὴν πίεσιν ... (δὲν ἠκούσθη) ..... εἶναι ἀντεθνικόν, διότι εἰς τὴν ὥραν αὐτὴν δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐθνικὴ νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ πολιτεύματος τῆς Ἑλλάδος.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἔχει οὕτω: «Προτείνεται ἡ ἀναβολὴ ............................... .................... (ἀναγινώσκει)..........................».

§30Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. Κυβ.). Ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως διὰ τὴν 6ην Ἰουλίου;

§31Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις ἐμφανιζομένη ὡς πρότασις τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπαράδεκτος. Μόνον ὡς πρότασις ψηφίσματος εἶναι δεκτή, ἡ ὁποία καὶ θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως.

§33Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου δὲν ἔχει ὑποστηριχθῆ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ θέσετε ὑπὸ ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ὑποστηριχθῆ. Πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία δέχεται ὅτι εἶναι κατὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ κατὰ τὸ ψήφισμα ἀπαράδεκτος ἡ πρότασις τοῦ κ. Κουλουμβάκη ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸ ψήφισμα.

§34Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνον ψήφισμα ἠμποροῦν νὰ φέρουν.

§35Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμεθα εἰς μίαν παρεξήγησιν. Ἐδῶ ἔχετε ἕνα ψήφισμα νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν 6ην Ἰουλίου. Ἤρχισεν ἡ συζήτησις. Τί ζητοῦμεν ἡμεῖς; Νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀρξαμένη συνεδρίασις διὰ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ........................ ... (δὲν ἀκούεται) ............ (θόρυβος).

§37Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπεδέχθη ἡ Βουλὴ καὶ νομίζω ὅτι μένει μόνον ἡ ἐντύπωσις ὅτι αὐτὴ ἡ πρότασις δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑφισταμένου ψηφίσματος καὶ τώρα βλέπω ὅτι γίνεται μία μεταβολὴ ἐὰν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἡ πρότασις ἀπαράδεκτος.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς ἀντικειμένη εἰς τὸ ψήφισμα.

§39Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ὑπεστηρίξαμεν ἄλλοτε τὴν ἀναβολὴν μὲ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον ἠκούσαμεν ἐκ νέου ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐδέχθη τὸν καθορισμὸν αὐτόν. Νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῶμεν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον .... .................... (δὲν ἀκούεται).

§41Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὑπάρχει προηγούμενον; Σεῖς δημιουργεῖτε τὸ προηγούμενον. Δὲν ὑπάρχει ψήφισμα κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος δὲν διακόπτονται ἐὰν δὲν ψηφισθοῦν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια;

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο θέμα.

§43Ε. ΓΟΝΗΣ. Τὸ ἴδιο εἶναι. Πρόκειται περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἰσχύει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἢ ὄχι; Λέγει τὸ ψήφισμα ὅτι ἰσχύει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰ ἄλλα καὶ ἑπομένως ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως γίνεται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Σώματος.

§44Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐτέθη τὸ ζήτημα τοῦ καταλλήλου ἢ μὴ τῆς ἐποχῆς αὐτῆς διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Συντάγματος, τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ νὰ εὑρίσκεται εἰς ψυχικὴν ἁρμονίαν μὲ τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, ἀσχολουμένη ὑπὸ τὰς παρούσας κρισίμους συνθήκας κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἀγωνιζόμεθα εἰς τὰ σύνορα, ἀλλὰ μὲ ἕναν ὕπουλον ἐσωτερικὸν ἐχθρὸν πλήττοντα χωρία καὶ πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχολούμεθα μὲ Συνταγματικὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των εἶναι κατ’ ἀνάγκην θεωρητικαί. Τὰ σημερινὰ ἐπιχειρήματα ἀποτελοῦν ἁπλούστατα ἐπανάληψιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα τότε ἡμεῖς εἴπομεν. Ἀτυχῶς ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς παρεσύρθη εἰς τὸ νὰ ψηφίσῃ τὸ ΝΖʹ ψήφισμα. Εἶναι διάχυτος ἡ γνώμη πάντων καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν τὸ ΝΖʹ ψήφισμα, εἰς ἰδιωτικάς των συνομιλίας ὅτι σήμερον δὲν ἔχομεν τὴν ψυχικὴν ἠρεμίαν διὰ νὰ συζητήσωμεν τὸ Σύνταγμα. Καὶ ἑπομένως ἐρωτᾶται κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἐκφύγωμεν ἀπὸ τὸ ΝΖʹ ψήφισμα. Ἡ πρότασις αὐτὴ σήμερον, ἀπὸ τυπικῆς ἀπόψεως, εὑρίσκεται εἰς σύγκρουσιν μὲ τὸ ψήφισμα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προσέχῃ δὲν εἶναι ἡ δικονομία καὶ ὁ τύπος, ὅταν πρόκειται περὶ οὐσίας καὶ ἡ οὐσία εἶναι μία, ὅτι κανεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν δὲν αἰσθάνεται σήμερον τὴν ψυχήν του ἤρεμον διὰ νὰ συζητήσῃ Σύνταγμα. Καὶ ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη τὴν βλέπετε διὰ τῆς ἀπουσίας της ἐκ τῶν θεωρείων δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὸ Σύνταγμα. Συζητοῦντες σήμερον περὶ Συντάγματος, κύριε Πρόεδρε, ἀποδεικνύομεν ὅτι ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν πλήρῃ ψυχικῇ δυσαρμονίᾳ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἑπομένως καταδικάζομεν ἡμεῖς αὐτοὺς ἡμᾶς. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἡμεῖς παραβλέποντες τὸ ζήτημα τὸ τυπικὸν θὰ ψηφίσωμεν, κατ’ οὐσίαν, ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§45Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα ρητῶς εἰς αὐτὴν τὴν ἄποψιν καὶ πρέπει νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη μας διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται ὅτι ὅταν ἀγωνίζεται τὸ Ἔθνος τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον ἀγωνίζεται, ὅτι τὸ νὰ ἐπιτελοῦμεν τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς πολιτείας αὐτῆς ἀντιτίθεται εἰς τὸ καθῆκόν μας.

§46Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου τῆς προτάσεως, εἴπατε σεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν Βουλὴν, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, θὰ ὁμιλήσῃ εἷς ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς καὶ εἷς κατὰ τῆς ἀναβολῆς. Οὕτω καὶ ἐγένετο. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ὡμίλησεν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος κατά. Ἀνέπτυξεν ὅμως ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὁ ὁποῖος ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος. Διότι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς, δὲν ἔχει καμμίαν ἀπολύτως ἄλλην ἔννοιαν συνταγματικήν, παρὰ πρότασιν τροποποιήσεως καὶ ἀνακλήσεως τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον πρὸ 20 ἡμερῶν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν παροῦσαν Βουλήν. Διότι, κύριε Πρόεδρε, τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον κατόπιν συζητήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχον ὄχι εἷς κατά, καὶ εἷς ὑπέρ, ἀλλὰ μετέσχον πλεῖστοι ρήτορες, καὶ ἀνέπτυξαν τοὺς γενικωτέρους λόγους, ρήτορες, οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἢ τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς, ἡ Βουλὴ ἐνέκρινε τὸ ψήφισμα περὶ τοῦ τρόπου συζητήσεως καὶ ψηφίσεως τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ καθώρισεν ἔναρξιν συζητήσεως ρητῶς τὴν 6ην Ἰουλίου ἐ. ἔ. Καθώρισεν ἐπίσης προθεσμίαν ὑποβολῆς τῶν τροπολογιῶν μέχρι τῆς 1ης Ἰουλίου 1948, αἱ ὁποῖαι θὰ παρεπέμποντο εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν. Τὸ ψήφισμα τοῦτο δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ καθορίζει τὸν τρόπον τῆς διαδικασίας τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν πρόκειται σήμερον νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασις περὶ μὴ ἐφαρμογῆς τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, ἢ περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ, ἀσφαλῶς ἀναμφισβητήτως τὸ Σῶμα τὸ ἀναθεωρητικόν, τὸ Σῶμα τὸ Συνταγματικὸν θὰ ἐκδώσῃ νέον ψήφισμα. Δὲν δύναται δι’ ἁπλῆς προτάσεως ἀναβολῆς νὰ λάβῃ ἀπόφασιν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Σώματος δὲν καταργεῖ τὸ ψήφισμα, διότι εἶναι γνωστὸν πρᾶγμα ἐπὶ τέλους αὐτό, ὅτι ἄλλο εἶναι μία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ψήφισμα μιᾶς Συνελεύσεως, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸν τρόπον συζητήσεως κλπ.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου θὰ σᾶς εἴπουν, ὅτι πλανᾶσθε.

§48Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὑποστηρίξατε πρὸ ὀλίγου ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ δι’ ἀποφάσεώς της νὰ ἀνακαλέσῃ.....

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὰ ἔχουν θέσιν ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου. Ἡ Βουλὴ ψηφίζει καὶ ἀνακαλεῖ κατὰ δικαίωμα ἐκ τοῦ πολιτεύματος.

§50Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Κοιλουμβάκη, ἐσεβάσθην τὰς γνώμας σας.....

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς σέβομαι, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιχειρήματα αὐτά.

§52Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε πρὸς ἐμέ, Κύριε Κουλουμβάκη, ὅτι αὐτὰ ἔχουν θέσιν ἐνώπιον Εἰρηνοδικείου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). (Ὁ κ. Ἀβραὰμ συνεχίζει ὁμιλῶν μὴ ἀκουόμενος ὅμως λόγῳ τοῦ θορύβου). Κύριοι βουλευταί, σᾶς παρακαλῶ νὰ παρακολουθήσητε καὶ τὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς διεξαγομένας συνταγματολογικὰς συζητήσεις παρὰ συνωμοτῶν πολιτευομένων, παρὰ τυχοδιωκτῶν πολιτευομένων, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ σημερινὴ Βουλή, ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὴν ψῆφον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δὲν ἔχει τὸ κῦρος καὶ τὴν ἁρμοδιότητα νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ Σύνταγμα.

§53Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἔλλειψις ἀνδρισμοῦ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ λιποψυχία νὰ μὴ θέλωμεν τά ψηφίσωμεν τὸ Σύνταγμα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§55Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι ὁμολογουμένως ἀποκαρδιωτικὴ ἡ ἀρξαμένη σήμερον συζήτησις. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία θὰ προκληθῇ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ διαβάσουν τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεώς μας αὐτῆς, τῆς πρώτης, θὰ εἶναι ἀλγεινή. Φρονοῦμεν καὶ ἡμεῖς κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ γενομένη πρότασις πρέπει νὰ κηρυχθῇ ἀπαράδεκτος, διότι ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν συνεδριάζωμεν, συνεδριάζομεν βάσει ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἐκάμομεν πρὸ 15 ἡμερῶν. Ἐὰν ἐρωτηθῶμεν, πῶς συνήλθομεν τὴν πρωΐαν διὰ νὰ κάμωμεν συζήτησιν, ἡ ἀπάντησις θὰ εἶναι: Ὅτι συνήλθομεν βάσει ἑνὸς ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἀπεδέχθημεν πρὸ 15 ἡμερῶν. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, καὶ ὅσοι ὑπεστήριξαν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἰσχύοντος ἤδη ψηφίσματος. Διότι καὶ ἡμεῖς, ὁμολογουμένως εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι μὲ τὰς περιστάσεις αὐτὰς ἴσως θὰ ἐπεβάλετο μία μικρὰ ἀναβολὴ ἀκόμη τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου της, ἀλλὰ τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἠκούσαμεν εὐχαρίστως ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὰ ζητήματα τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος εὑρίσκονται εἰς μίαν καλὴν θέσιν, καὶ ὅτι ἡ νίκη πλέον ὁριστικὰ στέφει τὸν ἀγῶνα μας, νομίζω πῶς ὑποχρέωσις ἦτο τῆς Βουλῆς νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ἀναθεωρητικόν της ἔργον. Ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν τὴν 31ην Μαρτίου 1946 ὡς πρὸς τὸ ἀναθεωρητικόν μας ἔργον, ἦτο ἀπειροελάχιστος καὶ ὅτι ἡ κυρία ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἦτο ἡ ἀποκατάστασις τῆς τάξεως διὰ τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας κ.λ.π. Ἀλλὰ μέσα εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, ἡ ὁποία ἀπετέλει τὸ κύριον στοιχεῖον τῆς ἐντολῆς μας, εἶναι καὶ ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος. Δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφιβολία. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ἠμποροῦσεν ἕνα Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον μαλλιοτραβιέται τώρα τόσον χρόνον, ὅτι θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὸ ψηφίσῃ. Οὔτε εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραδέχονται ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ δὲν ἔχει τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῆς Πολιτείας. Νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐγκλείει ὅ,τι ἔχει ἡ Ἑλλὰς καλλίτερον ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικοῦ καὶ ἐπιστημονικοῦ κόσμου καὶ εἶναι μὲ τὴν καλλιτέραν καὶ ἀρτιωτέραν σύνθεσιν διὰ νὰ καταρτίσῃ τὸν καταστατικὸν χάρτην. Διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν λοιπόν. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὴν πρότασιν αὐτήν, θὰ ἔλθωμεν εἰς ὀξεῖαν ἀντίθεσιν μὲ ἕνα ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἐκάμομεν πρὸ ἡμερῶν. Ἅπαξ ἐδέχθημεν τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο, καὶ βάσει αὐτοῦ συνεδριάζομεν σήμερον τὴν πρωΐαν, νομίζω, ὅτι συζήτησις πάλιν περὶ ἀναβολῆς εἶναι ἀπαράδεκτος καὶ οὐσιαστικῶς καὶ τυπικῶς. Διότι τὸ ψήφισμα ἰσχύει, ὡς τὸ ἐδέχθη ἡ Βουλή. Ἄλλο ζήτημα ἐὰν θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν διὰ 1, 2 ἢ ὀλίγας, ἔστω, ἡμέρας. Ἀλλά, τὸ νὰ ματαιώσωμεν τὸ ἔργον αὐτό, εἶναι ἐντελῶς ἐκτὸς τοῦ πνεύματος, τοῦ ἐγκριθέντος ψηφίσματος. Ἐφόσον τὸ ψήφισμα αὐτὸ ὑφίσταται, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἀναθεωρητικόν μας ἔργον.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§57Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις δὲν δημιουργεῖ ἀνατροπὰς ἢ ἐπαναστάσεις ἢ μεταβολὰς καταπληκτικάς. Ἁπλῶς ζητεῖται μία ἀναβολὴ 50 ἡμερῶν. Δὲν εἶναι καταπληκτικὸν γεγονός. Διὰ τὴν ἀναβολὴν αὐτὴν τῶν 50 ἡμερῶν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων λόγων πού τὴν δικαιολογοῦν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνεπτύχθησαν, ὑπάρχει ἐπιπροσθέτως καὶ σωρεία ἄλλων αἰτιῶν. Ὅταν ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἐκλεκτὰ μέλη τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ἐργάζεται δύο ἔτη ὁλόκληρα διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, εἶναι σπουδαῖον πρᾶγμα, ἐὰν οἱ βουλευταί, ζητοῦν μίαν προθεσμίαν 50 ἡμερῶν διὰ νὰ κατατοπισθοῦν ἔστω ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς; Πρῶτον αὐτό. Δεύτερον, ὅπως ἐτόνισα καὶ προηγουμένως, δύναμαι νὰ συμφωνῶ εἰς αὐτὸ μὲ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ συζήτησις ἐγένετο πρὸ 17 ἡμερῶν, ἀλλὰ τὸ ὅτι ἐγένετο ἢ γίνεται καὶ σήμερον κανεὶς δὲν ἐμποδίζει νὰ γίνῃ καὶ αὔριον μεταβάλοντες γνώμην τῆς χθές. Ἤδη καὶ κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον καταπληκτικῶς ἀποκαρδιωτικοῦ θεάματος, ὄχι μόνον ἐκ τῆς ἐλλείψεως βουλευτῶν, ἀρκετοὶ τῶν ὁποίων ἀπουσιάζουν...

§58ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀπουσιάζουν.

§59Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Συνέρχονται τώρα λόγῳ ἐνδεχομένης ψηφοφορίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ θορύβου ὁ ὁποῖος γίνεται καὶ τῆς ὅλης ἐν γένει ἀτμοσφαίρας, τώρα ὑπολείπεται τὸ ἑξῆς, κύριοι. Τρωγόμεθα βυζαντινολογοῦντες. Διϋλίζομεν τὸν κώνωπα καὶ καταπίνωμεν τὴν κάμηλον. Δύο ἔτη καθυστεροῦμεν καὶ ἀποφασίζομεν τελικῶς, μέσα εἰς τὸν καύσωνα τοῦ θέρους καὶ τὴν πλέον ἀκατάλληλον ψυχολογίαν νὰ τερματίσωμεν τὰ πάντα. Δέν εἶναι θέμα ἐποικοδομητικὸν αὐτό, Βουλῆς καί μάλιστα Ἀναθεωρητικῆς. Πεντήκοντα ἡμερῶν ἀπώλεια, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι καταστροφή. Ἔπειτα, ἐγὼ ποὺ σᾶς ὁμιλῶ, αὐτὴν τὴν στιγμήν, δὲν δύναμαι νὰ κατηγορηθῶ ὁπωσδήποτε, ὅτι ἔχω τὴν Α ἢ Β ὑστεροβουλίαν εἴτε ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος, εἴτε ἐναντίον ἄλλου τινὸς. Ἀλλ’ ἐπιμένω ἐν τούτοις καὶ τονίζω ὅτι ἐὰν θέλωμεν ἀληθῶς, νὰ ἔχωμεν Σύνταγμα ἐπουλώνοντες πληγὰς μιᾶς 40ετίας, θὰ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν μετὰ προσοχῆς καὶ συνέσεως καὶ ὄχι μετὰ νευρικότητος καὶ σπουδῆς. Κατὰ συνέπειαν 50 ἡμερῶν ἀπώλεια, ἐὰν πρόκειται αὐτὴ νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ γίνῃ καλύτερον τὸ Σύνταγμα, ἀξίζει τὸν κόπον κύριοι. Διότι ὑπάρχει καὶ μέγας φόβος, ὄχι μόνον νὰ ὑποβληθοῦν ἀνάλογοι προτάσεις διακοπῆς τῶν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος συζητήσεων μετὰ μίαν ἑβδομάδα ἢ 15 ἡμέρας, διότι δὲν θὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ φόβος ἂν παρὰ ταῦτα ἔτσι ἐπιτροχάδην ψηφισθῇ τὸ Σύνταγμα, σεῖς οἱ ἴδιοι νὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην μετὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας νὰ ἀνατρέψητε τὸ ἔργον σας, ψηφίζοντες νέαν τινὰ συντακτικὴν πρᾶξιν. Διότι ἡ πραγματικότης, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἰσχυροτέρα πάντοτε ἀπὸ τοὺς τύπους. Ὡς πρὸς τὸ τυπικὸν μέρος παραδέχομαι ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κάποια ἀνωμαλία εἰς τὴν πρότασιν, ἀλλὰ ἐὰν ἀντὶ νὰ εἶχε τὸν τύπον ἀναβολῆς εἶχε τὸν τῆς διακοπῆς τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν σήμερον θὰ μετεβάλετο ἡ πραγματικὴ κατάστασις;

§60ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δέν ἤρχισαν.

§61Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν ὁ τύπος. Ἡ οὐσία ἔχει σημασίαν.

§62Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ὁ τύπος. Ἡ οὐσία μὲ ἐνδιαφέρει. Δι’ αὐτὸ ἔπρεπεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ὅπως πολὺ ὀρθῶς ἐν ἀρχῇ τὸ ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ἀφοῦ ὁμιλήσῃ εἷς ὑπὲρ καὶ εἷς κατὰ τῆς προτάσεως, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, κ. βουλευταί. Σεῖς κρίνατε ψυχραίμως καὶ ἀποφασίσατε. (Χειροκροτήματα).

§63Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι διότι ἐνῷ ἤμην ἐγὼ νὰ ὁμιλήσω ἐδώσατε τὸν λόγον εἰς ἄλλους δύο πρὸ ἐμοῦ.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§65Γ. ΜΕΛΑΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει κάποια παρεξήγησις εἰς τὴν ὅλην ὑπόθεσιν. Καὶ ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ διασαφηνίσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤχθη ἀπὸ τίποτε σκοτίους σκοποὺς φέρουσα ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὸ Σύνταγμα, πρὸς συζήτησιν. Ἦτο φυσιολογικὴ ἡ ἐνέργεια αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπὶ δύο ἔτη καὶ πλέον κατηνάλωσε τόσας συνεδριάσεις εἰς τὴν παρασκευὴν τῶν ἀναθεωρητέων, κατὰ τὴν ἀντίληψίν της, διατάξεων, καὶ συγκρότησιν ἑνὸς ἑνιαίου συνόλου σχεδίου Συντάγματος, ἀδιάφορον, ἐὰν αὐτό, θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν τῶν συζητήσεων ἢ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον ὀρθότερον, λέγω ὅτι, ἀρκετὰ εὐλόγως καὶ φυσικῶς ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ φέρῃ φυσιολογικῶς, ἐπαναλαμβάνω, τὸ θέμα ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἡ μία ἐκ τῶν κυρίων ἀποστολῶν τῆς Βουλῆς αὐτῆς, τῆς ἐκλεγείσης τὴν 31 Μαρτίου 1946, ἦτο νὰ προβῇ εἰς ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Δὲν ἕπεται ὅτι, ἦτο ὑποχρεωτικὸν νὰ προβῇ εἰς ριζικὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἀναθεώρησιν, πάντως ὅμως εἶχε μίαν ἀναθεωρητικὴν ἐντολήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μοναδικὴ δικαιολογία τῆς Κυβερνητικῆς πράξεως ἡ ὁποία ἔφερε τὸ Σύνταγμα, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις καθήκοντος ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνήργει κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν. Ἐλέχθη ὅμως καὶ ἄλλοτε καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβάλῃ τὸ δεῖνα μέτρον ἢ τρόπον ἐνεργείας ἐπὶ τοῦ Συνταγματικοῦ ἔργου τοῦ Σώματος. Τοῦτο ὑπῆρξε πάντοτε καὶ εἶναι ἀναφαίρετον κυριαρχικὸν δικαίωμα τοῦ Σώματος καὶ μόνον. Καὶ κατὰ ταῦτα, ὅταν πρὸ ἡμερῶν, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος, ὑπῆρξε πρότασις στενεύουσα τὰ ὅρια τῆς συζητήσεως καὶ ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου, τόσον ὥστε, νὰ φαίνεται, ὅτι γίνεται μία βεβιασμένη ἀναθεωρητικὴ ἐργασία ἐπὶ τοῦ Συντάγματος καὶ ὅτι ἴσως τὰ πορίσματα, τῆς τοιαύτης συζητήσεως, νὰ ἦσαν ὀλιγώτερον ἀποδοτικά, ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένῃ τὸ Ἔθνος, διεπιστώθη ὅτι, ἡ Κυβέρνησις διηύρυνε τὰ ὅρια ἐκεῖνα καὶ ἔφερεν ἰδικήν της πρότασιν διαδικασίας τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Συντάγματος. Ἡ σημερινὴ πρότασις τείνει εἰς τὴν μετατροπὴν τῶν διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου ἀποφασισθέντων καὶ πρὸς ὑποστήριξίν της προεβλήθησαν οὐσιαστικοὶ λόγοι καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν ἔχουν βαρύτητα, ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ ὅτι σήμερον τὸ Ἔθνος ἀντιμετωπίζει μίαν σοβαρὰν κατάστασιν καὶ διεξαγάγει ἕνα ὀξύτατον καὶ κρίσιμον ἀγῶνα. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι μία συζήτησις, ἐὰν ἀρχίσῃ μάλιστα, ἀπὸ τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ὀλιγώτερον ἐπίμαχα καὶ ὑπάρχουν ἄρθρα, τοιαῦτα διὰ τὰ ὁποῖα εἰς τὴν περὶ αὐτῶν διαδικασίαν καὶ ἐν τῷ ψηφίσματι, προβλέπεται εἰδικὴ περὶ αὐτῶν διάρκεια συζητήσεως.

§66Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐννοεῖτε ὅτι θὰ γίνῃ ἡ συζήτησις ὄχι κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων;

§67Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Δὲν εἶπον ὅτι τοῦτο θὰ γίνῃ διότι δὲν ἔχω καὶ τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπω. Λέγω ἁπλῶς μίαν σκέψιν μου, ὅτι θὰ ἦτο νοητὸν ἐὰν τὸ Σῶμα ἀπεδέχετο, νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον μας, δὲν θὰ ἦτο τί τὸ ἐπιλήψιμον, ἐὰν προβῶμεν ἐν ἀρχῇ εἰς τὴν κύρωσιν θεσμῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ σύμπτωσις τῶν γνωμῶν θὰ ἦτο εὐχερεστέρα καὶ νὰ ἐφθάναμεν κατόπιν εἰς τὸ ἐπίμαχον μέρος τοῦ θέματος, ὁπότε ἴσως ἡ συζήτησις, θὰ μᾶς ἔφερεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἔχουν κέντρον τῆς προτάσεώς των.

§68Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Ἔχετε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῶν ἄρθρων οὐχὶ κατὰ σειρὰν τῶν ἄρθρων, ἀλλὰ κατὰ...

§69Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ὀρθολογιστικώτερον θὰ ἦτο νὰ γίνῃ κατὰ τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων.

§70Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διότι ἄλλως σᾶς λέγω ὅτι ἀπὸ τὰ πρῶτα δύο ἄρθρα θὰ ἀρχίσῃ μία μάχη ἐπὶ τοῦ παλαιοημερολογητικοῦ ζητήματος.

§71Γ. ΜΕΛΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ἐλπίζω νὰ μὴ παρουσιάσῃ ρυθμὸν ὀξυτήτων. Πάντως εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ θέμα ποὺ πρέπει νὰ λυθῇ τελειωτικῶς ἅπαξ διὰ παντός. Λέγω, λοιπόν, ὅτι ἡ πρόοδος τοῦ ἔργου μας, ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν μας δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστος μὲ τοὺς λόγους τοὺς οὐσιώδεις ποὺ ὑπέβαλον οἱ συνάδελφοι, διότι ἡ Βουλὴ ἠργοσχόλει, ἀπασχολουμένη μὲ πρῶτον ἀπὸ τὰ δύο κύρια ἔργα τὰ ὁποῖα τῆς ἀνετέθησαν διὰ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου, ἐὰν δὲ μετρήσητε τὰς ὥρας ποὺ παρέχουν τὸ δικαίωμα συζητήσεως καὶ τὸ σύνολον τῶν μελλόντων νὰ συζητηθοῦν ἄρθρων, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ σύγκρισις τούτων λῆξιν τοῦ ἔργου ἐντὸς αὐτῆς τῆς περιόδου. Νομίζω συνεπῶς, ὅτι αἱ δύο ἀντιμαχόμεναι ἀπόψεις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συγκερασθοῦν. Ἐὰν ἀρχίσῃ τὸ ἔργον χωρὶς ἀδημονίαν ὅτι πρέπει νὰ τελειώσῃ ἐντὸς αὐτοῦ τοῦ περιωρισμένου χρόνου, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω δὲν ὑπόκειται εἰς οὐδένα περιορισμόν, διότι ἀφῃρέθησαν ὅλα τὰ τοιαῦτα, θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου μας εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡ νίκη θὰ ἔχῃ στέψει τοὺς ἀγῶνας μας καὶ ἡ εἰρήνη θὰ ἔχῃ παγιωθῆ καὶ ὅλοι θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ κάμωμεν τὸ ἔργον αὐτὸ κατὰ τρόπον ἁρμόζοντα εἰς τὴν σοβαρότητα τῆς ἀποστολῆς μας ὡς μελῶν Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Κατὰ ταῦτα νομίζω ὅτι καὶ ἡ ἔναρξις τοῦ ἔργου μας ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ καὶ προϊόντος τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς νὰ ἀντιμετωπίζεται ἡ πραγματικὴ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν αἱ συζητήσεις θὰ ἀπέληγον. (Χειροκροτήματα).

§72Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἴμεθα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουν νὰ ἐργασθοῦν, ἢ νὰ συντελέσουν καὶ αὐτοὶ κατά τι εἰς τὸ χάρισμα ἑνὸς Συντάγματος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν οὔτε εἴμεθα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλομεν νὰ φέρωμεν προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν δύνανται ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας νὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, διὰ νὰ γίνῃ μία πνευματικὴ ἐργασία, προϋποτίθεται ὅτι ὑπάρχει μία ψυχικὴ ἠρεμία καὶ κἄποια ἀσφάλεια. Κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ σημερινὸν καὶ τὸ χθεσινὸν ἀνακοινωθὲν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ δὲν γράφουν ἄλλο τίποτε, παρὰ ὅτι ἡ Ξάνθη, τὸ Διδυμότειχον, τὸ Τύχιον, αἱ Φέρραι βάλλονται καθημερινῶς μὲ βλήματα πυροβολικοῦ. Πῶς εἶναι δυνατόν, κ. βουλευταί, ἐγὼ ὁ βουλευτὴς τοῦ Νομοῦ Ἕβρου, ὁ ὁποῖος ἔχω καὶ κἄποιαν νομικὴν πεῖραν, διότι ἔχω 23 χρόνια δικηγορικὴν ἄσκησιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐγώ, ὁ ὁποῖος λαμβάνω καθημερινῶς σωρείαν ἐπιστολῶν ἀπὸ τὰ ἀδέλφια μου, ἀπὸ τὸν λαὸν τοῦ Νομοῦ Ἕβρου, ὁ ὁποῖος ἐρωτᾶ τί θὰ γίνῃ ἡ κατάστασίς μας, διότι ἐπανειλημμένως ὅλοι οἱ βουλευταὶ τοῦ Νομοῦ Ἕβρου ἀπετάθημεν καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐζητήσαμεν διὰ τὸ Διδυμότειχον 2 πυροβόλα καὶ 100 ὅπλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν, ἐνῷ ἀντιθέτως τὰ πυροβόλα τῶν ἀνταρτῶν ἐγκαθίστανται ἔξω τῆς πόλεως καὶ βάλλουν 300 καὶ 400 βλήματα, πῶς εἶναι δυνατόν, λέγω, νὰ σκεφθῶ ἐγὼ ψύχραιμα καὶ ἤρεμα καὶ νὰ συντελέσω εἰς τὴν ψήφισιν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, ὅταν δὲν ἔχω ψυχικὴν ἠρεμίαν; Ἔνιοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἔχουν τὴν ἡσυχίαν των, δύνανται νὰ ἀσχοληθοῦν εἰς ἐπιστημονικὰς ἐργασίας, ἀλλὰ οἱ βουλευταὶ τῆς βορείου Ἑλλάδος, τῆς Ἠπείρου, τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθοῦν εὐσυνειδήτως καὶ ψυχραίμως. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπανερχόμεθα ἐπὶ τῆς προτάσεως. Ἡ πρότασις κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου, ἀντίκειται πρὸς τὸ ψήφισμα. Συνεπῶς θεωροῦμεν ὅτι τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Ἐὰν οἱ κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν ἐπιμένουν νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, νά τὸ εἴπουν, ἄλλως ἐὰν παραιτοῦνται νὰ γίνῃ δι’ ἀναστάσεως.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία, διὰ νὰ ἴδω πῶς θὰ ψηφίσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ ὀλίγων στιγμῶν μοῦ εἶπον, ἐὰν τὸ φέρετε αὔριον τὸ πρωΐ θὰ τὸ ἐψήφιζα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἀναγνώσω τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν. Θὰ ἐκφωνηθοῦν τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ πρότασις συγκεντρώνῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ὑπογραφῶν.

ΠΡΟΤΑΣΙΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ

Τῶν συζητήσεων πρὸς ἀναθεώρησιν διατάξεων τοῦ Συν)τος. Λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν: 1) Ὅτι ἐὰν ἀποβλέπωμεν πράγματι νὰ τερματίσωμεν τὴν ἀπὸ μακροῦ σοβοῦσαν συνταγματικὴν ἀνωμαλίαν, ἡ περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων συζήτησις εἶναι σπουδαιοτάτη. 2) Ὅτι ὁ διεξαγόμενος ὑπὸ τοῦ Ἔθνους σκληρὸς ἀγὼν εὑρισκόμενος τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὸ κορύφωμά του, δὲν δημιουργεῖ τὴν κατάλληλον ἀτμόσφαιραν καὶ ἠρεμίαν πρὸς διεξαγωγὴν τοιούτων συζητήσεων, καὶ 3) Ὅτι μικρὰ καθυστέρησις τοῦ ἔργου, μετὰ τὴν ἐπὶ διετίαν πλήρη ἐπὶ τοῦ θέματος ἀπραξίαν, οὐδαμῶς θὰ παρέβλαπτεν, ἀλλὰ τουναντίον θ’ ἀπέβαινεν ἐπωφελής, καθότι θὰ ἔδιδε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον εἰς τοὺς κ. κ. βουλευτὰς διὰ τὴν προσήκουσαν προπαρασκευήν των μετὰ τὴν συντελεσθεῖσαν ὑπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐργασίαν καὶ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας. Προτείνομεν, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἔναρξις τῶν συζητήσεων περὶ τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων τοῦ Συντάγματος διὰ τὴν 1ην Σεπτεμβρίου 1948. Διὰ τὴν παροῦσαν πρότασιν προτείνομεν νὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐν Ἀθήναις τῇ 5ῃ Ἰουλίου 1948. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Εὐστρ. Γ. Κουλουμβάκης, Ι. Μπρενίτσας, Π. Οἰκονομίδης, Κρίτων Δηλαβέρης, Δ. Κ. Σφαέλλος, Α. Μιχαλακόπουλος, Κ. Παπαγιάννης, Π. Λυκουρέζος, Ν. Γρηγοριάδης, Κ. Μπακόλλας, Ἡρ. Ζουμπουλάκης, Ν. Πετρίδης, Ι. Λάμπρου, Χ. Ἀλετρᾶς, Ε. Γονῆς, Π. Κάντζιας, Τ. Τριανταφυλλᾶκος. Ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν εἶναι ἀπόντες 3. Συνεπῶς θεωρεῖται αὕτη ὡς μὴ ὑποβληθεῖσα, διότι δὲν φέρει τὰς ὑπογραφὰς 15 βουλευτῶν κατὰ τὰ κεκανονισμένα, παρὰ ταῦτα ἐρωτᾶται ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ ταύτης. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως, ὡς ἀντικειμένης εἰς τὸ ψήφισμα, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὸ ἀπόγευμα καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ.;

§77ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 6.30′ μ.μ., τῆς σήμερον, μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς κατατεθείσης ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ εἰσηγητοῦ τῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς καὶ ἀνάπτυξις αὐτῆς. (Ὥρα 0.30′ μ.μ.)