1948.02.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66η

Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουτζουρίδης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατετέθη κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὑπόμνημα τῶν φορτοεκφορτωτῶν Πειραιῶς καὶ δὲν ἐδημοσιεύθη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ.

§4Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἔδωσα σχετικὸν σημείωμα διὰ μίαν διόρθωσιν ὡς πρὸς τὰ πρακτικά.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ μὲ τὰς παρατηρήσεις τῶν κ.κ. συναδέλφων. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεύς, κ. Ε. Λουλακάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§6Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Δ. Μαντούβαλος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀντωνίου Μαντουβάλου Ὑποπλοιάρχου Μηχανικοῦ, κατοίκου Πειραιῶς, ζητοῦντος τὴν ἀνάκλησίν του εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν κλπ. Οἱ Ι. Μπούμπουρας καὶ Κ. Φιτσιώτης κάτοικοι Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπόλυσίν των ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἀποθήκης φαρμάκων τοῦ Ὑγειονομικοῦ Κέντρου Θεσσαλονίκης, καὶ ζητοῦν τὸν ἐπαναδιορισμόν των ὡς προσωρινῶν ἐκτάκτων ἡμερομισθίων Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων τέως Δήμου Ἀβίας καὶ Καρδαμύλλης, διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ Νομάρχου Καλαμῶν διὰ τὴν ἀνάρμοστον συμπεριφοράν του πρὸς τὴν ἐπισκεφθεῖσαν αὐτὸν Ἐπιτροπὴν καὶ ζητοῦν τὴν ταχεῖαν ἀντικατάστασίν του. Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν Ζακύνθου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγορευτικὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ, δι’ ἧς οἱ ἐλαιοπυρῆνες διατίθενται ὡς καύσιμος ὕλη καὶ ζητεῖ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς διαταγῆς ταύτης. Οἱ Πρόεδροι τοῦ Γ. Π. Συν)σμῶν Κυργίων, Μελίσσης κλπ. διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἐπίλυσιν τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος καὶ ζητοῦν πριμοδότησιν καπνοπαραγωγῶν, καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας καπνοῦ εἰς τὸ 200πλάσιον κλπ. Ὁ Σύνδεσμος ὑπαλλήλων παραλαβῆς καὶ παραδόσεως ἐμπορευμάτων λιμένος Πειραιῶς, διαμαρτύρεται διότι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 1221 τῆς 9ης τρέχοντος ἀποφάσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ Λιμένος Πειραιῶς, ἀπαγορεύεται ἡ ἄσκησις τοῦ ἐπαγγέλματος ἐν τῷ λιμένι Πειραιῶς ἀπὸ 21ης τρέχοντος παντὸς προσώπου μὴ ἐφοδιασμένου δι’ ἀδείας ἀσκήσεως ἐπαγγέλματος βάσει τοῦ νόμου 4748 καὶ 6748. Ἡ Ἕνωσις πωλησάντων ἀκίνητα κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς Ἀγρινίου, Καλαμῶν καὶ Βόλου ζητοῦν ἀκύρωσιν τῶν ἐπὶ κατοχῆς γενομένων ἀγοραπωλησιῶν. Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Σιταγρῶν, Νικισιάνης, Προσωτσάνης κλπ. ζητοῦν ἄμεσον χορήγησιν συμπληρωματικοῦ τιμήματος καπνῶν ἐσοδείας 1946, καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας διὰ τὰ καπνὰ ἐσοδείας 1947 καὶ ταχεῖαν χορήγησιν συμπληρωματικῶν πλασματικῶν δανείων εἰς τὸ 150πλάσιον τῆς προπολεμικῆς τιμῆς. Οἱ κάτοικοι Μεθάνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἀντικατάστασιν τοῦ Δημάρχου Ε. Μαλτέζου καὶ ζητοῦν ἄμεσον ἀνάκλησιν τῆς ἀποφάσεως. Ἡ Κερκυραϊκὴ Ἕνωσις ὁ Ἅγιος Σπυρίδων διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐνθρόνισιν Καθολικοῦ Ἐπισκόπου ἐν Κερκύρᾳ καὶ ζητεῖ τὴν ἀπομάκρυνσιν ἐκ Κερκύρας τοῦ Ἐπισκόπου τῶν Καθολικῶν Ἀντωνίου Γρηγορίου Βουτσίνου. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος καὶ οἱ Πρόεδροι Ἐμπορικοῦ Συλλόγου τῶν Ἐπαγγελματιῶν καὶ Φορτοεκφορτωτῶν Ἀλιβερίου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀνταρτῶν καὶ ζητοῦν ταχεῖαν λῆψιν δραστικῶν μέτρων πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως. Ὁ Π. Ποδιάδης Βιοτέχνης πιλοποιΐας κάτοικος Ἀθηνῶν ζητεῖ ὅπως ἐπιτραποῦν αἱ εἰσαγωγαὶ τῶν εἰδῶν πιλοποιΐας καθ’ ὑπέρβασιν πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Δημοσίου Ταμείου μὲ αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ κατὰ 10% τοῦ σημερινοῦ ἐπὶ ὠφελείᾳ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Σγουρόγλου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ τυπογράφου Κομοτινῆς Ἀποστ. Ἀντωνιάδου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μὴ πληρωμήν του διὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων Νομοῦ Ροδόπης καὶ τονίζοντος ὅτι ἐνῷ οἱ Ἀθηναῖοι τυπογράφοι δι’ ἀλλεπαλλήλων ἀναπροσαρμογῶν ἐπληρώθησαν ἀπὸ δραχμὰς 86 μέχρι δραχμῶν 550 κατὰ στῖχον, τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιμένει νὰ τὸν πληρώσῃ σήμερον πρὸς δραχ. 38 κατὰ στῖχον μὴ προβαῖνον εἰς οὐδεμίαν ἀναπροσαρμογὴν παρὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἡμερομισθίων καὶ τῆς τιμῆς τοῦ χάρτου, καὶ παρὰ τὴν παρὰ τὴν πρότασιν τοῦ Προέδρου Πρωτοδικῶν Ροδόπης προτείνοντος τὴν πληρωμὴν 300 δραχμῶν κατὰ στῖχον. Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ ἀπὸ 7 Δεκεμβρίου 1947 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων φορολογικῶν τινων νόμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς Δωδεκάνησον τῆς ἰσχυούσης ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι Νομοθεσίας καὶ ἀφορώσης τὸν Στρατὸν Ξηρᾶς, Θαλάσσης, Ἀέρος καὶ Ἀεροπορικὰς Ὑπηρεσίας» καὶ 2) «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγράφου 3 τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Ν. Δ. 217)1947 ὅσον ἀφορᾷ ὀργανικὰς θέσεις εἰδικῆς μονιμότητος Ἀξ)κῶν Β. Ν.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Σκουλᾶς, Ν. Κρασαδάκης, Ι. Τιρρῆς, Σ. Σαββίδης, Κ. Πολυχρονάκης κ. ἄ., καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ παρατάσεως ἰσχύος διατάξεων τοῦ ὑπ’ ἀριθ..... τῆς 30)31 Ἰουλίου 1946 νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Α. Ν. 2307 τοῦ 1940 «περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν ἐν τῇ Χωροφυλακῇ».

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κλπ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος.

§8Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει πρότασις περὶ ἐφαρμογῆς τοῦ τετάρτου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Μαντούβαλου.

§10Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συνεχίζων τὴν χθεσινήν μου ἀγόρευσιν, λέγω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως τροφίμων εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 1941, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως γεγονότων εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ 1940–41. Ἡ πατρίς μας εὑρίσκεται εἰς πολὺ μεγαλύτερον κίνδυνον ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ διερωτώμεθα καὶ διερωτᾶται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν ὁ μεγαλύτερος κίνδυνος ποὺ ἀπείλησε ποτὲ τὴν Ἑλληνικὴν φυλήν. Δύνανται οἱ ἐκλεκτοὶ καὶ οἱ κυβερνῶντες νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν σημερινὸν κίνδυνον, καὶ νὰ ὁδηγήσουν στρατὸν καὶ λαὸν εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ ἔνδοξον νίκην, ἢ θὰ συνεχισθῇ τὸ δρᾶμα τῆς φυλῆς μας ὡς τοῦτο σήμερον συνεχίζεται; Καὶ ἐρωτήματα τοιαῦτα μοῦ ἔρχονται ἀπὸ παντοῦ καθημερινῶς, μοῦ ἔρχονται ἀπὸ παντοῦ, καὶ ἀσφαλῶς τοιαῦτα ἐρωτήματα, κ. συνάδελφοι, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἡμᾶς. Πολλοὶ τῶν προλαλησάντων συναδέλφων ἀνέπτυξαν ἀπὸ τὴν ἰδικήν τῶν σκοπιὰν τὰς ἀπόψεις των. Ἐγὼ χθὲς εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπω περὶ τὰς πρωϊνὰς ὥρας εἰς τοὺς κ. συναδέλφους ὡρισμένα πράγματα, καὶ συνεχίζων σήμερον τὰς ἀπόψεις μου προτρέπομεν —λόγῳ τῶν ἐπερχομένων κινδύνων— τὴν Βουλὴν νὰ ἀσχολῆται εἰς τὰ κύρια αὑτῆς ἔργα, ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, παρὰ εἰς ἀλλότρια, καὶ διαμαρτυρόμεθα, δι’ ὅσα ἐναντίον τοῦ Σώματος ἐξετοξεύθησαν, ὅτι δῆθεν ἐχρεωκόπησεν ἡ σημερινὴ Βουλή, καὶ δὲν ἀποδίδει ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ. Εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ἀπέδωσεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπερίμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀποδώσῃ ἀλλὰ πρέπει εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς καὶ νὰ θέτωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν πραγματικήν των θέσιν καὶ νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις ἀπὸ ὡρισμένων, ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τὰ κυβερνητικὰ ἑδώλια δὲν κατηγοροῦν τοὺς συναδέλφους των καὶ ὅταν δὲν εὑρίσκονται, κατηγοροῦν τοὺς συναδέλφους των. Τοῦτο δύναμαι καὶ ἐγώ, καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, νὰ ἰσχυρισθῶμεν, διότι δὲν μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ δοκιμασθῶμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. (Χειροκροτήματα). Ὅσοι ἐδοκίμασαν τοῦτο ἐκφεύγουν, καὶ πρέπει νὰ κρίνουν τὰ πράγματα ὅπως τὰ κρίνει καὶ ὁ λαός μας, ἐκτὸς ἐὰν ἔχουν παύσῃ τὴν ἐπαφὴν μαζί του. Ὁ λαὸς σήμερον ζητεῖ, καὶ ἠξεύρετε, ὅσοι εὑρίσκεσθε εἰς διαρκῆ ἐπαφὴν μαζί του, νὰ ἀλλάξωμεν τακτικὴν καὶ νὰ ἀλλάξωμεν καὶ σύστημα, διότι ὅπως μοῦ γράφουν εἰς ἐπιστολάς, τηλεγραφήματα καὶ ὑπομνήματα, τὰ πράγματα δὲν πᾶνε καλὰ καὶ διὰ νὰ μὴ πᾶνε καλά, κάτι χρειάζεται κάτι ἐλλείπει καὶ τὸ κάτι αὐτό —ἀσφαλῶς— ἐὰν θελήσωμεν θὰ τὸ βροῦμε καλύτερον μὲ τὸ σύνολον τῶν συναδέλφων, παρὰ μὲ ὡρισμένους μόνον συναδέλφους, διότι δὲν φαντάζομαι, ὅτι οἱ ὀλίγοι νὰ ἠμποροῦν νὰ συμπληρώσουν τὰς σκέψεις καὶ τὰς γνώμας τῶν πολλῶν, καὶ ἐκείνους ὅπου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξέλεξεν νὰ τὸν ἐκπροσωπήσουν μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ νὰ τοῦ λύσουν τὰ ζωτικά του ζητήματα. Γνωρίζομεν ὅλοι μας, ὅτι ὑπάρχουν ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν διχάσει καὶ πρόκειται νὰ διχάσουν περισσότερον τὸν λαόν μας. Καὶ τὰ ζητήματα αὐτὰ σήμερον, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅταν ἀσχοληθῇ, εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ λύσῃ. Διότι ὅταν λέγω αὐτά, δὲν φαντάζομαι νὰ νομίζετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶμαι συνήγορος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ προτιμῶ νὰ εἶμαι συνήγορος τῶν ζητημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἀντιτίθεμαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν ζητημάτων, τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα καὶ ὄχι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶναι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Καὶ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο ἐὰν ἀπὸ τὸν παρελθόντα Μάϊον υἱοθετοῦσεν ἡ Κυβέρνησις τὰς σκέψεις μου, ὅπως τὰ υἱοθέτησεν ἡ Βουλή, περὶ ὑποχρεωτικῆς ἐργασίας ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ὅλων τῶν Ἑλλήνων καὶ τὴν ἀποτίμησιν τῆς ἐργασίας αὐτῆς ὑπὲρ τοῦ Κράτους, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπέδιδε ἕνα κολοσσιαῖον ποσόν. Φαντάζομαι μὲ τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων νὰ μοῦ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἄλλο ζήτημα ἐξ ἴσου σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον δύναται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τῶν δύο ἱστορικῶν Κομμάτων νὰ λύσῃ σύμφωνα μὲ τὰς ἀξιώσεις τῆς ὁλότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἀκινήτων ἐπὶ κατοχῆς. Καὶ ἄλλοτε τὸ τοιοῦτον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἶχον θίξει καὶ περιμένω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τοῦ ὁποίου τὰς ἱκανότητας ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει, νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Ἄλλο ζήτημα, ἐπίσης σπουδαῖον καὶ σοβαρὸν εἶναι νὰ ἐπαναφέρῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Κράτους δι’ ἑνὸς νομοθετήματος διὰ τοῦ ὁποίου νὰ τακτοποιοῦνται ὅλαι αἱ ἀδικίαι αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας, ἀπὸ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ–Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ἀπὸ τὸν ὑπουργόν του ἐκεῖνον, τὸν κ. Σβῶλον. Νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ κλονισθεῖσα ἐμπιστοσύνη πρὸς τὸ νόμισμα, εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς ὁποίας, ἐμπιστοσύνης, ὀφείλεται ἕνα μέρος τῆς σημερινῆς μας οἰκονομικῆς δυσπραγίας. Ἦτο δυνατὸν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν της, νὰ εἶχε βελτιώσει τὴν θέσιν τῶν παραγωγῶν μας, διὰ τῆς διαθέσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡρισμένων εὐγενῶν Ἑλληνικῶν προϊόντων καὶ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὴν πατρίδα μας συναλλάγματος. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων, ὅταν τὸ Σῶμα λειτουργῇ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀνταρσίας, διότι αὐτὸ καὶ μόνον ἂν κατώρθωνε νὰ τακτοποιήσῃ Βουλὴ καὶ Κυβέρνησις, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἦτο εὐχαριστημένος. Τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, δὲν τὸ ἔχομεν ἀντιμετωπίσει καθ’ ὃν τρόπον ἔπρεπε. Σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην τὴν ἐποχὴν τοῦ 1946, ὅταν ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐτόνιζα ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθοῦν ἐθελοντικὰ σώματα καὶ τάγματα ἀσφαλείας ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τῶν ταγμάτων καὶ ἀπὸ τοὺς παθόντας διὰ νὰ ἔχουν πίστιν καὶ πάθος ὅπως ἔχουν οἱ συμμορῖται. Καὶ ὁ πόλεμος θὰ ἔπρεπε νὰ μεταφερθῇ καὶ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰ αὐθαίρετα ἐκεῖνα καθεστῶτα, διὰ νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰς καταστροφάς. Καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ–Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὑπεστήριξε τὴν ἄποψιν αὐτήν. Ἔστω καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων.

§11Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐκ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων, οὔτε ἐθελοντάς, οὔτε παθόντας.

§12Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν θὰ κάμετε τίποτε, ἡ συνταγή σας θὰ ἀποτύχῃ καὶ θὰ ἔλθετε εἰς τὴν ἰδικήν μου συνταγήν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι, εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, ἐγένοντο παραλείψεις καὶ ἐφηρμόσθησαν συστήματα τὰ ὁποῖα ἀπέτυχον. Προβλέπω γεγονότα, εἰς τὴν πατρίδα μας, πολὺ λυπηρά, τὰ ὁποῖα καλοῦνται καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἀντιμετωπίσουν μὲ μεγαλειτέραν ψυχραιμίαν, δύναμιν καὶ κῦρος, διότι τὰ ὅσα μέχρι τοῦδε ἐγένοντο, δὲν εἶναι συντελεστικὰ τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος. Τὰ ζητήματα λοιπόν, αὐτά, κύριοι, δὲν ἔχουν ἀντιμετωπισθῆ, οὔτε πρόκειται νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἐὰν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐφαρμόσωμεν τὴν ἰδίαν τακτικὴν καὶ τὰ ἴδια μέτρα καὶ συστήματα. Θὰ ἔλθουν τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὅλοι τὰ προβλέπομεν καὶ τὰ προαισθανόμεθα· δὲν θὰ εἶναι μόνον τοπικά, θὰ εἶναι διεθνῆ καὶ παγκόσμια καὶ ἴσως νὰ δημιουργήσουν καὶ ἕνα τρίτον παγκόσμιον πόλεμον, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς θὰ προσφέρῃ καὶ πάλιν τὰς μεγαλυτέρας θυσίας. Ἀλλ’ ἡμεῖς πρέπει νὰ ἔχωμεν τελειώσει τὸ συντομώτερον, μὲ τοὺς ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικοὺς ληστοσυμμορίτας καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν ἀσφάλειαν ποὺ τοῦ χρειάζονται. Κηρύσσομαι ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος τοῦ κλεισίματος τῆς Βουλῆς, διότι τὸ Σῶμα ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ὅταν λειτουργῇ, ἐθνικὰ καθήκοντα καὶ θὰ ἐγκληματίσωμεν, ὅταν μεταβιβάσωμεν τὰ δικαιώματά του εἰς μίαν 20μελῆ ἢ 30μελῆ, ὅπως θέλετε, Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, δι’ ἕνα τρίμηνον. Αἱ εὐθῦναι μας καὶ αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως εἶναι βαρεῖαι. Ἠμπορεῖ καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξαν οἱ πρὸ ἐμοῦ συνάδελφοι, καὶ τὸ μέτωπον νὰ τὸ παρακολουθήσωμεν ὅλοι καὶ οἱ συνάδελφοι τῶν βορείων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι μας, ὅταν παραστῇ ἀνάγκη ἠθικῆς νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν καὶ ἐδῶ νὰ κάνωμεν τὴν δουλειά μας. Καὶ ἡ Κυβέρνησις περισσότερον πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ, διότι τὴν σημερινὴν σύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅλοι μας τὴν ἐπιδιώξαμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπεκροτήσαμεν. Ἐὰν βέβαια δὲν ἀνταπεκρίθη μέχρι σήμερον εἰς τὰς προσδοκίας ὅλων μας, εἶναι ἀκόμη ἀδικαιολόγητος, ὅ,τιδήποτε νὰ εἴπῃ εἰς τὸ Σῶμα, καὶ ἀκόμη ἀδικαιολόγητοι εἶναι καὶ οἱ ὑπουργοί ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν φροντίζουν νὰ κάνουν τὴν δουλειά τους ὅπως πρέπει διὰ νὰ μὴ εὑρίσκεται καὶ τὸ Σῶμα εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ δυσφορῇ ἐναντίον των. Ἐνδέχεται βέβαια νὰ μεσολαβοῦν, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοι παράγοντες, τοὺς ὁποίους βέβαια τὸ Σῶμα καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ μὴ γνωρίζουν· νὰ μὴ γνωρίζουν τὶ γίνεται εἰς τὰ παρασκήνια. Ἀλλὰ σήμερον, ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι πλέον ὑπόθεσις παρασκηνίων. Σήμερον ὁ κόσμος ἔχει διαιρεθῆ καὶ ἔχει διχασθῆ εἰς δύο ἀντιμαχόμενα στρατόπεδα. Καὶ τὸ μὲν ἕνα πηγαίνει μὲ τὴν διπλωματία καὶ μὲ τὴν πέννα νὰ κάνῃ τὴν δουλειά του· ἀλλὰ δὲν εἶναι τῆς ἐποχῆς τῆς σημερινῆς ἡ δουλειὰ αὐτή. Τὸ δὲ ἄλλο πηγαίνῃ μὲ τὴν ληστοσυμμορία καὶ μὲ τὴν ἀνταρσία καὶ ἐπιτυγχάνει περισσότερα. Τὸ ἀποτέλεσμα; Φαντάζομαι ὅ,τι ἔπαθε ὁ Χίτλερ θὰ τὸ πάθῃ καὶ ὁ Στάλιν. Αὐτὸ τὸ πιστεύω, τὸ εὔχομαι καὶ πρέπει νὰ τὸ πιστεύητε καὶ ὅλοι σας. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ δώσῃ καὶ εἰς τὸ τρίτον δικτατορικὸν αὐτὸ καθεστὼς τὴν χαριστικὴν βολὴν διὰ νὰ καταπέσῃ. (Χειροκροτήματα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ–Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§14Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν ζωηράν μου ἱκανοποίησιν διὰ τὸν ἐξαίρετον τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀνεπτύχθησαν αἱ ἀπόψεις ἐναντίον τῆς προτάσεως τοῦ ψηφίσματος, τόσον ἀπὸ τοὺς ἀγαπητούς μου φίλους τοῦ Δημοκρατικοῦ–Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, καθὼς καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον σχετικῶς τὸν λόγον. Τὸ θέμα, πράγματι ἐξηντλήθη καὶ συνταγματικῶς καὶ πολιτικῶς. Ἐὰν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀπευθύνω παρόμοιον ἔπαινον εἰς τοὺς ἀντιλέγοντας, τοὺς παρακαλῶ νὰ πιστεύσουν, ὅτι δὲν ὑπῆρξαν ὑπεύθυνοι. Ὑπεύθυνον ὑπῆρξε τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ὑπερήσπισαν. Κύριοι βουλευταί, ἐτέθη πρῶτον πρὸς συζήτησιν, καὶ νομίζω, ὅτι ἐπῆλθεν ὁμοφωνία ἐπὶ τοῦ θέματος χρήσιμος καὶ διὰ τὰς συζητήσεις τοῦ μέλλοντος, ἐὰν ἠμπορῇ κατ’ ἀρχὴν νὰ ἀμφισβητηθῇ ἡ παροχὴ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, καὶ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι ἐπῆλθεν ὁμοφωνία ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἡ διακοπὴ εἶναι αὐτονόητος. Διότι τὸ Σῶμα δὲν δύναται νὰ λειτουργῇ συνεχῶς καὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν εὔλογον εἶναι νὰ ὑπάρχῃ Ἐπιτροπὴ Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία νὰ βοηθῇ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νομοθετικόν της ἔργον. Ἑπομένως, δὲν ὑφίσταται ζήτημα ἀρχῆς. Ὑφίσταται ζήτημα ἑκάστοτε ἐπικαιρότητος. Ἀπὸ παλαιότερον κείμενον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἶχεν ὑπολειφθῆ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ἀπὸ ἐκείνης τῆς πλευρᾶς, ἠμφισβητεῖτο ἡ ἀρχὴ τῶν διακοπῶν καὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ τὸ κείμενον ἐπέτρεπε αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπέμεινε εἰς τὴν ἑρμηνείαν ὅτι, διάφορος ἦτο ἡ πρόθεσις, ὅταν τὸ κείμενον διετυπώθη καὶ ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἔχομεν λόγον νὰ ἐπιμείνωμεν ἐπὶ τῆς ἀκριβοῦς του ἐννοίας. Ἀποδεχόμεθα τὴν ἑρμηνείαν, ἡ ὁποία ἐδόθη. Τὸ ζήτημα ἑπομένως τὸ ὁποῖον ἔρχεται ἐνώπιον ἡμῶν πρὸς συζήτησιν, εἶναι ἐὰν αἱ σημεριναὶ περιστάσεις δικαιολογοῦν πράγματι μίαν 3μηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὅλοι συνωμολογήσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχουν πολιτικαὶ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι πράγματι ὑπαγορεύουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ αἱ πολιτικαὶ περιστάσεις εἶναι ὅταν σχηματίζεται τὸ πρῶτον Κυβέρνησις. Τότε πράγματι παρίσταται ἀνάγκη τοιαύτη, διὰ νὰ τεθοῦν αἱ βάσεις νομοθετικαὶ καὶ διοικητικαί, τοῦ ἔργου τῆς νέας Κυβερνήσεως. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ Βουλὴ παρέσχε ἐξουσιοδότησιν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τὴν περίπτωσιν ἑπομένως τοῦ σχηματισμοῦ νέας Κυβερνήσεως, ἡ παροχὴ ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, εἶναι αὐτονόητος. Δὲν ἀποτελεῖ ἐπίμαχον θέμα. Πέραν ὅμως, τῆς ἀρχικῆς αὐτῆς περιπτώσεως, τίθεται τὸ ἐρώτημα ἑκάστοτε: Ποῖαι περιστάσεις ὑπαγορεύουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ τῆς παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως; Εἰς τὸ ἐρώτημα εἶναι φυσικὸν, ὅτι ἑκάστοτε θὰ παρέχωνται ἀπαντήσεις ἐπὶ τῇ βάσει ἐκτιμήσεως τῶν εἰδικῶν συνθηκῶν. Καὶ ἐρωτᾶται: Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ὑπαγορεύουν πράγματι τὴν ἀνάγκην μιᾶς τριμήνου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας; Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν τοῦ ψηφίσματος τῆς τριμήνου διακοπῆς, δὲν ἠθέλησαν νὰ μᾶς διαφωτίσουν, διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ὡδήγησαν εἰς τὴν πρότασιν. Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία αἰτιολογικὴ ἔκθεσις. Καὶ ἡ ἐξήγησις ἐδόθη εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προφανῶς, ὡμίλησεν σιωπηρῶς πρὸς τοὺς φίλους του, διὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὸν χθεσινόν του συλλογισμόν. Καὶ ἐνῷ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐγνώριζε τοὺς λόγους δὲν ὑπέγραψεν, ὅσοι ὑπέγραψαν δὲν ἠθέλησαν νὰ τοὺς μάθουν καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μένει χωρὶς ἐπαρκῆ διαφώτισιν, διότι ὁ μὲν κ. Ἀντιπρόεδρος νομίζει, ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ σιωπηρῶς καὶ οἱ ἄλλοι νὰ ἐννοοῦν, οἱ δὲ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν δὲν ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσουν ἐξηγήσεις διὰ τὴν πρότασίν των. Κατὰ τὴν συζήτησιν ὅμως, ἐδόθησαν εὐκαιρίαι νὰ ἀκουσθοῦν ἐπιχειρήματα. Ὡμίλησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὡμίλησε διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσῃ καὶ πάλιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε διετύπωσα τὸ τάλαντον τῆς ἀσαφείας της. Θὰ ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπήν, ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. «Τὸ ψήφισμα ὑποβάλλεται.................. ........... (Ἀναγινώσκει)................ ........... δὲν γνωρίζω καλῶς». Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐνώπιον μιᾶς προτάσεως ψηφίσματος καὶ δὲν γνωρίζει καλῶς ἐὰν εἶναι 2 μῆνες ἢ 3 μῆνες ἐνῷ μὲ ὀλίγον κόπον ἀναγνώσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ καλῶς ἢ μὲ ὀλίγον κόπον μνήμης, δι’ ὅσα ὡμίλησε σιωπηρῶς. «Ὡς ὑποβάλλεται τὸ ψήφισμα................ ........... (Ἀναγινώσκει)................ ....... ἡ Βουλή». Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἀνέγνωσα αὐτὴν τὴν περικοπὴν τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων, ἐὰν ἐπεσήμανα τὸ γεγονὸς τοῦ τρόπου τῆς ἐμφανίσεως τῆς προτάσεως τοῦ ψηφίσματος, εἶναι διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω καὶ μὲ ἕνα νέον παράδειγμα τὴν μέθοδον τῆς Κυβερνήσεως τῆς χώρας. Εἶναι διὰ νὰ ἐπιβεβαιώσω τὴν ἔλλειψιν πολιτικοῦ θάρρους εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν τυχῶν τῆς χώρας. Πάντοτε βεβαίως ἀλλὰ κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις, αἱ Κυβερνήσεις ἀναλαμβάνουν ὅλην τὴν εὐθύνην τῶν ἀποφάσεων. Καὶ ἐν τούτοις εἰς ἓν κρίσιμον θέμα, εἰς μίαν προσπάθειαν τριμήνου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἡ Κυβέρνησις μεταχειρίζεται τὸ προσωπεῖον τῆς προτάσεως τῶν βουλευτῶν, καὶ δὲν ἔχει τὸ θάρρος τῆς ἀπροκαλύπτου ἐμφανίσεως, ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔνθους. Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀκολουθεῖ αὐτὴν τὴν μέθοδον, πῶς ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ἐμπνεύσῃ ἐμπιστοσύνην, ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἡγηθῇ τοῦ γενικωτέρου ἀγῶνος καὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν νίκην τοῦ Ἔθνους; (Χειροκροτήματα ζωηρά). Θὰ εἰσέλθωμεν ὅμως εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσαν οἱ συνάδελφοι, κατὰ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως, ὅσοι εἰσηγήθησαν τὸ ψήφισμα. Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα ὑπῆρξεν, ὅτι ἡ θέσις τῶν βουλευτῶν εἶναι εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ καὶ εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ πάσχοντος λαοῦ μας. Θὰ παρακαλέσω τοὺς συναδέλφους, νὰ ἀποσύρουν τὸ ἐπιχείρημα, διότι ἀποτελεῖ βλασφημίαν, ἐναντίον τοῦ Σώματος. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, νὰ παρέχεται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι οἱ ἐπιτελοῦντες τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐστάλημεν ἀπὸ τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, ἐγκαταλείπομεν καθῆκον συμπαραστάσεως τοῦ ἀγωνιζομένου στρατοῦ καὶ τοῦ πάσχοντος λαοῦ μας. Συμπαραστάται καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ λαοῦ, εἴμεθα ὅταν εὑρισκώμεθα ἐδῶ καὶ ἐπιτελοῦμεν τὸ ἔργον μας ὡς Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἕκαστος εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα ἐπιτελεῖ τὸ ἴδιον ἔργον. Ὁ στρατιώτης μαχόμενος, ἡ Κυβέρνησις κυβερνῶσα καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία σχηματίζουσα Κυβερνήσεις, ἐλέγχουσα Κυβερνήσεις, ἀνατρέπουσα Κυβερνήσεις, συννομοθετοῦσα μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγκατάλειψις αὐτοῦ τοῦ ἔργου, ἀποτελεῖ ἐγκατάλειψιν καθήκοντος, ὄχι ἐπιτέλεσιν ἄλλου ἀνωτέρου καθήκοντος. Καὶ θὰ πρέπει νὰ δημιουργηθῇ αὐτὴ ἡ συνείδησις καὶ ἐντεῦθεν νὰ ἐκπορευθῇ τὸ κήρυγμα διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἓν ἠθικὸν κῦρος τῆς Βουλῆς μας καὶ νὰ νομιμοποιηθῇ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους, ἡ παρουσία καὶ οἱ ἀγῶνες μας. Ζητῶ ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους νὰ ἐπιβεβαιώσουν τὴν ἀλήθειαν αὐτῆς τῆς ἀποστολῆς μας καὶ νὰ ἀποσύρουν μίαν ἑρμηνείαν διὰ τὴν ἀποστολήν μας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ βλασφημίαν, ἐκθέτει εἰς παρεξήγησιν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐδῶ εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιτελοῦμεν. Ἐπιτελοῦντες κατὰ τὸν ἄριστον τρόπον τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, συμβάλλομεν κατὰ τὸν ἐπιτυχέστερον τρόπον εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἀγῶνος. Ἐγκαταλείποντες τὸ καθῆκον διὰ τὸ ὁποῖον ἐστάλημεν, δὲν ὑπηρετοῦμεν, βλάπτομεν τὸν ἀγῶνα. Ἐὰν ὁ στρατηγὸς ἐγκατέλειπε τὴν διεύθυνσιν καὶ ἐγίνετο στρατιώτης, θὰ εἶχε ἐγκαταλείψει τὴν θέσιν του, θὰ ἦτο ἔνοχος. Ἡ εὐθύνη τοῦ στρατηγοῦ εἶναι νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν νίκην, ὄχι νὰ μεταβληθῇ εἰς στρατιώτην τοῦ ἀγῶνος. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ ἡγῆται, δι’ αὐτὸ ὑπάρχει ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ νὰ ἡγῆται. Ὑπάρχει εὐθύνη μαχητοῦ καὶ εὐθύνη ἡγέτου. Καὶ ἕκαστος καθίσταται ἄξιος τῆς πατρίδος, ὅταν ἐπιτελῇ τὴν ἰδίαν ἀποστολήν. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν νὰ δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν, εἰς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι τὸ εἶπον. Ἐὰν τὸ ἐπιχείρημα ἦτο βάσιμον, τότε ἔπταιεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μέχρι τοῦδε διὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον εἰργάσθη εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, παρέλειψε τὸ καθῆκον τῆς συμπαραστάσεως εἰς τὸν ἀγῶνα. Ἐὰν ἐπίσης, τὸ ἐπιχείρημα εἶναι βάσιμον, δὲν δικαιοίμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν, παρὰ μόνον μετὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ἀγῶνος. Δέχονται, οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεκαλέσθησαν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῶμεν μὲ λογικὴν συνέπειαν εἰς αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Ἰδοὺ διατὶ τὸ ἐπιχείρημα ἦτο βλασφημία ἀπέναντι τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἀπαράδεκτον καὶ νομίζω, ὅτι θὰ ἀποσυρθῇ διότι ἀπὸ πατριωτισμὸν ἐξεπορεύθη ἡ σκέψις, ἀλλὰ ἀπετέλεσε λάθος. Ἄλλωστε ἐμποδίζεται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐπικοινωνήσῃ καὶ μὲ τὸν λαὸν καὶ μὲ τὸν στρατόν; Δὲν ὑπάρχουν αἱ συνήθεις διακοπαὶ τοῦ Σώματος; Δὲν ὑπάρχει ἐπίσης ἡ δυνατότης κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν μας νὰ ἀπουσιάζουν ὡρισμένα μέλη τοῦ Σώματος καὶ δὲν δυνάμεθα ἔτι πλέον νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἀπὸ τοὺς ἰδίους συναδέλφους, ἐπίσημοι ἀποστολαὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ἀποσταλοῦν εἰς ὅλα τὰ μέτωπα νὰ φέρουν τὸν χαιρετισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας πρὸς τὸ μαχόμενον Ἔθνος καὶ ἐπιστρέφουσαι νὰ ἀνακοινώσουν ὅ,τι εἶναι δημοσίᾳ νὰ ἀνακοινώσουν καὶ τὰ ἄλλα νὰ τὰ ἀνακοινώσουν ἐμπιστευτικῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Τί ἐμποδίζει νὰ ἐγκρίνωμεν αὐτὴν τὴν ἐπιτυχῆ πρότασιν χωρὶς νὰ συσχετίσωμεν αὐτὴν τὴν ἀποστολὴν μὲ τὴν συνέχειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας; Ἰδοὺ διατί, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρισκώμεθα εἰς ἐπικοινωνίαν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐργαζώμεθα. Τὸ ἓν δὲν ἀποκλείει, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀποκλείῃ τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ διετυπώθη ἐπίσης καὶ τὸ περίεργον ἐπιχείρημα, ὅτι οἱ βουλευταί, μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ὅλαι ἀποτελοῦν πλέον ἐσωτερικὸν μέτωπον, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβουν τὸ δίκτυον τῶν πληροφοριῶν. Ἐὰν μόνον διὰ τῆς μεταβάσεως τῶν βουλευτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ δίκτυον τῶν πληροφοριῶν, ἔχομεν χρέος νὰ ἀνησυχοῦμεν διὰ τὴν πορείαν τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλοίμονον ἂν ἡ εὐόδωσις τοῦ ἔργου τῶν πληροφοριῶν, θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν ἔνταξιν τῶν βουλευτῶν εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἐνεπλάκη εἰς τὴν ἀχάριστον ὑπόθεσιν τῆς ὑπερασπίσεως ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἐὰν κατὰ βάθος τὸ ἐγκρίνει, ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἔχῃ μεταμεληθῇ διὰ τὴν ἐπιστράτευσιν αὐτοῦ τοῦ ἀτυχοῦς ἐπιχειρήματος. Κύριοι βουλευταί, τὰ δύο ἑπομένως ἐπιχειρήματα, τῶν ὁποίων ἔγινε χρῆσις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἡ παρουσία εἰς τὸ μέτωπον, καὶ τὸ δίκτυον πληροφοριῶν, εἶναι ἐπιχειρήματα ἕωλα, δὲν ἠμποροῦν νὰ στηρίξουν τὴν πρότασιν τοῦ ψηφίσματος. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα ἐπιχειρήματα, τῶν ὁποίων ἐπίσης ἔγινε χρῆσις ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ τῶν ὁποίων γίνεται συνήθως χρῆσις ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου. Καὶ τὰ ἐπιχειρήματα ταῦτα θὰ συζητηθοῦν μὲ τὴν σειράν των. Ὑπάρχει πρῶτον τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀπεραντολογίας τῆς Βουλῆς. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον αὐτῆς τῆς μομφῆς. Βεβαίως ὑπάρχει ἐνίοτε καὶ ἀπεραντολογία, ὅπως ὑπάρχει εἰς πᾶσαν Βουλήν. Ἀλλὰ τὰ κύρια θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἠσχολήθη, ποῖα ἦσαν; Ἦσαν τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως, τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, καὶ τὸ θέμα τῆς διοικήσεως. Καὶ θέτω τὸ ἐρώτημα, καὶ ἐνώπιον τῆς συνειδήσεως ὑμῶν καὶ ἐνώπιον τῆς συνειδήσεως τῶν ἐπικριτῶν μας: Ὅταν ἡ χώρα σπαράσσεται εἰς τὸν βαθμόν, εἰς τὸν ὁποῖον σπαράσσεται ἡ Ἑλληνική μας Πατρίς, τὸ γεγονός, ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ διαβιβάζουν, ἐκφράζουν τὸν πόνον τοῦ Ἔθνους, τὸν πόνον τοῦ λαοῦ μας, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀπεραντολογίαν, ἢ ἀποτελεῖ ἐπιτέλεσιν στοιχειώδους καθήκοντος καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπέναντι τοῦ λαοῦ;

§15ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ μαχομένου στρατοῦ καὶ λαοῦ.

§16Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἤκουσα τὸν χαρακτηρισμόν, ὅτι ἡ διαμαρτυρία ἀπὸ τοῦ βήματος διὰ τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως ἀποτελεῖ δημοκοπίαν. Ἐγώ, διαμαρτύρομαι. Δημοκοπία σημαίνει παροχὴ ψευδῶν ὑποσχέσεων πρὸς παραπλάνησιν. Ἀλλὰ ἡ κραυγὴ τοῦ πόνου καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους, δὲν ἀποτελεῖ δημοκοπίαν, ἀποτελεῖ ἐπιτέλεσιν ἱεροῦ καθήκοντος. Καὶ ἀπὸ τὴν κραυγὴν αὐτὴν μεταδίδεται παραμυθία εἰς τὸν λαόν μας, ὁ ὁποῖος αἰσθάνεται, ὅτι ἡ δοκιμασία του δὲν χάνεται εἰς τὸ κενόν, ἀλλὰ εὑρίσκει ἀπήχησιν. Ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ βήματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρίνωμεν συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι μετουσιώνονται εἰς παραμυθίαν, καὶ εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ δοκιμαζομένου λαοῦ μας; τί θὰ ἐπροτίμα περισσότερον μία ἐπαρχία, ἡ ὁποία ἐδοκιμάσθη —ἂς εἴπωμεν χθὲς τὸ Αἴγιον— θὰ ἐπροτίμα νὰ εἶχε σιγήσει τὸ βῆμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ νὰ αἰσθανθῇ ὅτι οὐδεὶς συνεκινήθη διὰ τὴν δοκιμασίαν του, ἢ ἐπροτίμησε διότι ἀνέγνωσε σήμερον ὅτι εἰς τὸ βῆμα ἐκπρόσωπος τῆς περιφερείας, ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους ἐξέφρασαν τὸν πόνον τῆς περιφερείας, ἐπεκαλέσθησαν τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤκουσαν διαβεβαιώσεις, ὅτι θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὴν περαιτέρω προστασίαν τῆς περιφερείας; Ποῖον εἶναι τὸ προτιμότερον; Μὲ ποῖον λοιπὸν δικαίωμα ἐπικρίνονται οἱ συνάδελφοι, ὅσοι ἐκπληρώνουν τὸ Ἐθνικόν των καθῆκον καὶ κραυγάζουν τὸν πόνον τοῦ Ἔθνους, διακηρύσσουν τὴν δοκιμασίαν τοῦ λαοῦ μας, προσφέρουν παραμυθίαν καὶ ἐπικαλοῦνται τὴν ἄγρυπνον μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως; Ἰδοὺ διατὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος θεωρῶ καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον αὐτῆς τῆς συνηθείας νὰ ἐπικρινώμεθα, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὑπερασπίζομεν τὸν λαόν μας καὶ ἐπικαλούμεθα τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως. Ποῖα ἄλλα ὑπῆρξαν τὰ θέματα; Εἰς ὀλίγας δυστυχῶς περιπτώσεις ὑπῆρξεν ἡ κραυγὴ τῶν ἀναγκῶν τοῦ λαοῦ μας, ὁ ὁποῖος στερεῖται καὶ πάσχει, καὶ ὑπῆρξεν ἡ κραυγὴ ἐναντίον τῆς οἰκονομικῆς ὀλιγαρχίας τοῦ τόπου. Ἔπταισε λοιπόν, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, διότι ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα τὸν στεναγμὸν ἑνὸς πεινασμένου λαοῦ, ὁ ὁποῖος συνεχίζει, ὄχι μόνον εἰς τὸ θέμα τῆς ἀσφαλείας, ἀλλὰ εἰς τὸ θέμα τῆς καθημερινῆς του ζωῆς, τὰς σκληράς του δοκιμασίας. Καὶ ὅταν ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς διοικήσεως καὶ καταγγέλλομεν συγκεκριμένας ὑπερβασίας, ἔρχονται οἱ ἐπικριταί μας διὰ νὰ εἴπουν: Μακρολογεῖ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Καὶ ὅταν ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως, ἔρχονται οἱ ἐπικριταί μας διὰ νὰ εἴπουν: Δημοκοπεῖ ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις. Ἀλλὰ τότε τὶ ἔπρεπε νὰ πράξωμεν ἐπὶ τέλους; Δὲν μένει παρὰ νὰ αὐτοκτονήσωμεν. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, ἀσφαλῶς εἶναι ἀσύνηθες ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἀναλαμβάνῃ πρωτοβουλίαν διὰ τὴν εὔρρυθμον λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀνήκει τὸ χρέος τοῦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνήθως ἡ Ἀντιπολίτευσις τὸ ἐμποδίζει. Καὶ εἶναι περίεργον ὅτι εἰς τὴν ἰδικήν μας Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπίμονος εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ ἐπίμονος ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως. Προχθὲς ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, προχθές, ἀνήγαγεν εἰς θεωρίαν τὸ δικαίωμα τῆς Συμπολιτεύσεως νὰ ἐλέγχῃ. Ἔγινεν ὁ θεωρητικὸς ἀπολογητὴς τῆς ἀποσυνθέσεως. Εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Οἱ βουλευταὶ κάμουν ἔλεγχον ....... ............... (ἀναγινώσκει) ..............». Θὰ ἴδητε ὅτι προσδιορίζονται εἰς μίαν καινοφανῆ θεωρίαν δύο ἔλεγχοι. Ἔλεγχος πρὸς ἀνοικοδόμησιν καὶ ἔλεγχος πρὸς ἀντιπολίτευσιν. Καὶ ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀμφισβητοῦν ὅτι ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ Ἑλλὰς νὰ εἶναι πηγὴ νέων ἰδεῶν διὰ τὸν κόσμον. (Γέλωτες). Εἶπεν, λοιπόν, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Οἱ βουλευταὶ κάμουν ἔλεγχον πρὸς βοήθειαν τῆς Κυβερνήσεως.................................. ........................ πρὸς ἀνοικοδόμησιν». Ἔχομεν λοιπόν, ἕναν ἔλεγχον τῆς Συμπολιτεύσεως πρὸς ἀνοικοδόμησιν καὶ ἕναν ἔλεγχον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς ἀντιπολίτευσιν. Ἔχομεν ἕναν ἔλεγχον τῆς Συμπολιτεύσεως ὁ ὁποῖος συμαίνει ὅτι τὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας θὰ ἀντιπολιτεύωνται κατὰ τὸν ἔλεγχον καὶ ψηφίζουν εἰς τὰς ψηφοφορίας, θὰ εἶναι συμπολιτευόμενοι εἰς τὴν ψῆφον καὶ ἀντιπολιτευόμενοι εἰς τὸν ἔλεγχον. Αὐτὴ εἶναι ἡ καινοφανὴς θεωρία. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν εἶναι περίεργον ὅταν ἐκπορεύεται ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τῆς πλειοψηφίας τοιοῦτον κήρυγμα, ὅτι ἐμποδίζονται αἱ κανονικαὶ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Πάντοτε εἰς τὰς μεγάλας ἡμέρας τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ ἡ τάξις δὲν προῆλθεν ἀπὸ τὸ ἀσύντακτον Σῶμα, προῆλθεν ἀπὸ τὴν προσωπικότητα τῆς ἡγεσίας τῶν Σωμάτων. Μόνον ἐκεῖθεν ἐκπορεύεται καὶ ἡ ἔμπνευσις καὶ ἡ πειθαρχία τῆς ἰδίας εὐθύνης, νὰ ὁδηγοῦν τὰ Σώματα. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα δυστυχῶς νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῆς ἐσωτερικῆς πειθαρχίας τῶν κομμάτων ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας βελτίωσις. Ἀλλὰ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ βελτίωσις δι’ ἄλλης μεθόδου. Τὰ μέλη τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὅσα ἐξεπροσώπουν τὸ Σῶμα εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, εἰς τὰς σχετικὰς συζητήσεις ὑπεστήριξαν πάντοτε ὅτι ἐπιβάλλονται τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Τὴν 18ην Ὀκτωβρίου, ὁμιλῶν εἰς αὐτὴν τὴν αἴθουσαν διεκήρυξα ἐπίσης ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ γίνῃ περισσότερον εὔρρυθμος ἡ λειτουργία τοῦ Σώματος καὶ ἐδοκίμασα βαθεῖαν ἱκανοποίησιν ὅταν ἡ γνώμη αὐτὴ ἔγινεν ἐπίσης δεκτὴ καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους καὶ ἡγέτας κομμάτων καὶ μελῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν εὐκαιρίαν θὰ μείνῃ σύμφωνος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία εἰς τὴν παλαιάν μου πρότασιν, τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ καταρτίσῃ μίαν Ἐπιτροπὴν ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν κομμάτων καί τινα ἀκόμη μέλη τῆς ἰδίας του ἐκλογῆς, τὰ ὁποῖα συνεργαζόμενα μὲ τὴν ὑπάρχουσαν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ ἐν τῷ συντόμῳ χρόνῳ νὰ φέρουν τροποποίησιν τοῦ Κανονισμοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν διὰ τὸ μέλλον περισσότερον εὔρυθμον τὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος. Καὶ εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ποῖαι τροποποιήσεις πρέπει νὰ ἐπέλθουν: Πρέπει νὰ ὁμιλοῦμεν ὀλιγώτερον, πρέπει νὰ ὁμιλοῦμεν εἰς ὀλιγώτερον χρόνον καὶ πρέπει ἐπίσης νὰ ὁρίσωμεν περισσοτέρας ὥρας ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, διότι εἶναι ἀδικαιολόγητον νὰ ἀρχίζωμεν εἰς τὰς 7 καὶ ἔπειτα ἀπὸ 2 ὥρας νὰ ἀνακύπτῃ τὸ θέμα τῆς διακοπῆς, λόγῳ τοῦ δείπνου. Αἱ τρεῖς αὐταὶ μεταρρυθμίσεις, συμπληρούμεναι καὶ μὲ μίαν ἄλλην μεταρρύθμισιν ἀφορῶσαν τὴν Κυβέρνησιν, μὲ μίαν μεταρρύθμισιν ἡ ὁποία θὰ ὁρίζῃ ὅτι αἱ ἀναφοραί, ἐρωτήσεις καὶ ἐπερωτήσεις τῶν ὑπουργῶν θὰ ὁρίζωνται εἰς εἰδικὰς ἡμέρας, ὥστε νὰ μὴ ὑποχρεοῦνται οἱ ὑπουργοὶ νὰ παρίστανται συνεχῶς, ἀλλὰ νὰ δύνανται νὰ ἀπασχολοῦνται εἰς τὴν Βουλὴν μόνον μὲ 1 ἢ 2 ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος. Μὲ τὰς μεταρρυθμίσεις αὐτὰς εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἐξυψώσωμεν τὴν λειτουργίαν τοῦ Σώματος, διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελεῖ ἀποτέλεσμα ἀποτελεσματικῆς πολιτικῆς μου πείρας ὅτι, ἐνῷ ἄλλαι διατάξεις εἴτε τοῦ Συντάγματος εἴτε τῶν νόμων, θεωροῦνται θεμελιώδεις, κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, δύο νόμοι εἶναι βαρυσήμαντοι διὰ τὴν μοῖραν τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν: Ὁ νόμος ὁ ἐκλογικὸς καὶ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Αὐτοὶ οἱ δύο νόμοι δὲν προσέχονται καὶ δὲν θεωροῦνται βαρυσήμαντοι, ἐνῷ εἶναι ὅμως κρίσιμοι διὰ τὴν μοῖραν καὶ τῶν δημοκρατικῶν καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Καὶ ἀνήκει εἰς τὴν ἰδικήν μας πρωτοβουλίαν καὶ ἠμποροῦμεν, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, νὰ τὸ ἀποφασίσωμεν. Δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ υἱοθετηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὁπότε θὰ εἴχωμεν ἡμεῖς τὴν εὔλογον ἀνησυχίαν ὅτι θὰ ἔπιπτε καὶ αὐτὸ εἰς τὸ τέλμα τῆς ἀβύσσου, ὅπου χάνονται ὅλα τὰ θέματα, ὅσα περιέρχονται εἰς τὴν ἰδικήν της ἁρμοδιότητα. Ἰδού, κύριοι συνάδελφοι, ποία εἶναι ἡ ἀπάντησις ἡμῶν εἰς τὴν πρότασιν τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον τὴν διακοπήν. Ὄχι κατάργησις τοῦ Σώματος, ἀλλὰ βελτίωσις καὶ ἐξυγίανσις τοῦ Σώματος. Θεραπεία τοῦ Σώματος. Καὶ ὅταν εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν μας μὲ τόσον εὔκολα καὶ τόσον σύντομα μέσα, ἐπιτρέπεται νὰ μὴ ἀποφασίσωμεν τὴν ἔγκρισίν των. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς ὁμιλήσωμεν, πράγματι, ὄχι ὡς Ἀντιπολίτευσις καὶ Συμπολίτευσις, ἀλλ’ ὡς συνάδελφοι. Ἄλλωστε, ὅπως καὶ ἄλλοτε τὸ διεκήρυξα, ἀποτελοῦμεν Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ ὁ μέγας χωρισμὸς τοῦ Ἔθνους, τὸ μέγα θέμα τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶναι ἡ ἰδική μας διαίρεσις, εἶναι ἡ ἕνωσις ἡ ἰδική μας ἔναντι τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὴν ὑπόστασιν τῆς Πατρίδος. Καὶ διὰ τοῦτο δυνάμεθα, ἐπὶ τέλους, νὰ ὁμιλήσωμεν ὡς συνάδελφοι. Τί θὰ ἔπρεπε σήμερον, μὲ καλὴν πίστιν, νὰ ἀποφασισθῇ; Εἶναι, πράγματι, ἡ ὥρα διακοπῶν; Διατί; Δὲν ἔχετε ὅλοι τὴν αἴσθησιν ὅτι ἡ πρότασις τῶν διακοπῶν ὑπῆρξεν ἀερόλιθος ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Σώματος; Προχθὲς μόλις ἤλθομεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Εἰς τὰς 2 Μαΐου ὑπάρχει τὸ Πάσχα. Μετὰ ἕνα μῆνα, ἑπομένως, ἢ μετὰ 40 ἡμέρας, ἀσφαλῶς θὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας. Ἰδού, ὅτι αἱ διακοπαὶ εὑρίσκονται ἐνώπιον ἡμῶν. Οὐδέποτε, χρόνος ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ ἀκαιρότερος ἀπὸ τὸν σημερινόν, διὰ διακοπήν. Ἂν σήμερον ἀπεφασίζετο ἡ διακοπὴ καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἐλαττώσῃ τὸ 3μηνον εἰς 2μηνον, πίπτομεν εἰς τὰς ἡμέρας τοῦ Πάσχα. Ποίαν ἔννοιαν, λοιπόν, θὰ εἶχεν; Μόνον ἡ πρόθεσις τῆς ὁριστικῆς καταργήσεως τοῦ Σώματος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξηγήσῃ τὴν πρότασιν. Ποία θὰ ἦτο ἡ ὀρθὴ πορεία τῶν ἀποφάσεων; Ἐνώπιον τοῦ Σώματος εὑρίσκονται ἐκκρεμῆ θέματα, καὶ νομοθεσίας καὶ ἐλέγχου. Ὑπάρχει ὁ ἔλεγχος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἐπὶ μακρόν, δὲν ἔχει δοθῆ εὐκαιρία εἰς τὸ Σῶμα νὰ ἐλέγξῃ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποφύγῃ τὸν σχηματισμὸν τῆς ἐντυπώσεως ὅτι, φοβουμένη αὐτὸν τὸν ἔλεγχον, διακόπτει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; Ἐνώπιον ἡμῶν ὑπάρχουν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ ψηφισθοῦν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἐνώπιον ἡμῶν ὑπάρχουν μεγάλα θέματα πρὸς ρύθμισιν, ὅπως εἶναι τὸ ἐκκρεμὲς θέμα τῶν πωλήσεων ἐπὶ κατοχῆς τὸ ὁποῖον, χάριν τῶν συναλλαγῶν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εὕρῃ μίαν δυνατὴν λύσιν. Ἐντὸς τῶν ὑπολειπομένων 30 ἢ 40 ἡμερῶν, μὲ μίαν σύντομον ἐργασίαν τοῦ Σώματος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς νέου Κανονισμοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὐοδώσωμεν ὅλο τὸ ἐκκρεμὲς ἔργον καὶ νὰ ἐγκαταλείψωμεν αὐτὴν τὴν αἴθουσαν εἰς τὰ μέσα Ἀπριλίου, ὑπερήφανοι διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπετελέσαμεν, καὶ ὄχι ἀποπεμπόμενοι δι’ ἀναξιότητα εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου μας. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κ. συνάδελφοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς βουλευτάς, τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν τοῦ ψηφίσματος, διὰ νὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ ἀποσύρουν τὰς ὑπογραφάς των, νὰ ἀποσύρουν τὴν πρότασιν. Ἤκουσαν ὁμιλοῦντα σιωπηρῶς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἤκουσαν καὶ τὴν δημοσίαν φωνὴν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἡ ὁποία, ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὑπῆρξε περισσότερον πειστική. Εἶμαι βέβαιος ὅτι διευκολύνουν οὕτω καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία περιῆλθεν εἰς δύσκολον θέσιν, νὰ εἶναι δὲ καὶ οἱ ἴδιοι βέβαιοι, ὅτι προσφέρουν μίαν ἀληθῆ ὑπηρεσίαν καὶ πρὸς τοὺς ἑαυτούς των καὶ πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικούς μας θεσμούς. Τοὺς ζητῶ νὰ ἀποσύρουν τὴν πρότασίν των, νὰ ψηφίσωμεν τὰς τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐργασίας μας μέχρι τῶν μέσων τοῦ Ἀπριλίου, καὶ τότε νὰ διακόψωμεν διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ ἔκκλησίς μου θὰ εὕρῃ ἀπήχησιν. Ἐὰν ἐπιμείνουν, δικαιώνουν τὸν χαρακτηρισμόν, τὸν ὁποῖον ἔδωκεν ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγαπητὸς φίλος μου, ὅτι ἐπιχειροῦν πραξικόπημα ἐναντίον τῆς δημοκρατίας. Καὶ ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ πραξικοπήματος ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠδύνατο νὰ ἀπαντήσῃ μὲ ἀντίθετον πραξικόπημα, τὴν ἀποχὴν ἀπὸ τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν προβαίνομεν ἡμεῖς, διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, εἰς αὐτὴν τὴν ἀπειλήν. Δὲν ἐπιθυθυμοῦμεν μεταξὺ ὑμῶν, τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ διεξαχθῇ ὁ ἀγὼν εἰς ἅμιλλαν πραξικοπημάτων, εἰς ἅμιλλαν κακοποιῶν. Δὲν ἐπιθυμοῦμεν εἰς τὸ κακὸν τῆς ἰδικῆς σας προκλήσεως νὰ ἀπαντήσωμεν μὲ τὸ χειρότερον τῆς ἰδικῆς μας ἀποχῆς. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐμπνευσθῶμεν ἀπὸ τὴν συνείδησιν τῆς προασπίσεως τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀνταποδίδομεν τὴν πρόκλησιν. Ἀνταποδώσατε τὴν φιλοφροσύνην, ἀποσύρατε καὶ σεῖς τὴν πρότασιν, διὰ νὰ συναντηθῶμεν εἰς τὴν κοινὴν προσπάθειαν τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι εἰς τὴν πατριωτικὴν καὶ τὴν δημοκρατικήν μας συνείδησιν ἡ ἔκκλησίς μου θὰ εὕρῃ ἀπήχησιν. Δυνάμεθα νὰ ματαιώσωμεν τὴν πρόκλησίν σας, ἀλλά, ματαιώνοντες τὴν ἰδικήν σας πρόκλησιν, θὰ ἐβλάπτομεν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Δημοκρατίαν καὶ τὸ Ἔθνος. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὸ ἐπιχειροῦμεν. Ἀλλὰ τότε σεῖς διατὶ θὰ ἐπιμείνετε νὰ τὸ κάμετε; Ἀλλ’ ἐάν, κ. βουλευταί, ἐπιμείνητε μ’ ὅλα ταῦτα, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἄλλη ἐξήγησις, εἰ μὴ μόνον ὅτι ὄπισθεν ὑμῶν ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει. Καὶ τότε τὸ θέμα μετατοπίζεται εἰς θέμα μεταξὺ τοῦ Σώματος καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Γνωρίζομεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ἐργασίας μας. Τὴν γνωρίζομεν καὶ ἀπὸ δηλώσεις τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ ἐπισήμους δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔγραψεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἡμεῖς «δὲν εἴχομεν νὰ εἴπωμεν τίποτε τὸ θετικόν, τὸ σαφές, τὸ συγκεκριμένον καὶ νὰ παρουσιάσωμεν καμμίαν πραγματοποιήσιμον λύσιν». Ἔχει κανεὶς τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος συνέταξεν αὐτὸ τὸ ἄρθρον, δὲν παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διότι ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορήθημεν, ὑπῆρξεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον, ὅτι ὑπεδείξαμεν πρόγραμμα καὶ διὰ τὸ θέμα τὸ οἰκονομικόν, ὑπεδείξαμεν πρόγραμμα καὶ διὰ τὸ θέμα τὸ στρατιωτικόν, ἔχομεν ὑποδείξει πρόγραμμα καὶ διὰ τὸ θέμα τὸ διοικητικόν, μὲ τὰ διοικητικά μας νομοσχέδια. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαφωνῇ πρὸς τὰς ἀπόψεις μας, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι δὲν ὑπεδείξαμεν συγκεκριμένας λύσεις. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἀπευθύνει αὐτὴν τὴν αἰτίασιν ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εἶναι, κατ’ ἐξοχήν, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, μὲ τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν διέφυγον ἁπλῶς ἀπὸ τὸ ἕρκος τῶν ὀδόντων του, ἀλλ’ ὑπῆρξαν ἀποτέλεσμα προμελέτης εἰς ἔγγραφον κείμενον, ἀπηύθυνεν ὄχι μόνον ἐναντίον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος, βαρυτάτην ὕβριν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας ἠκούετο «ἡ φωνὴ τῆς ἡττοπαθείας»! Καὶ ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὡμίλει ὄχι μόνον τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα, ὄχι μόνον ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὡμίλουν καὶ ἐκπρόσωποι τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα ἐχειροκρότει τοὺς ρήτορας. Ἡ μομφή, λοιπόν, ἀπευθύνεται ἐναντίον ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος, ἡ διατύπωσις εἶναι σαφής: «Ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας ἐντὸς τῆς αἰθούσης....................................... ......... (ἀναγινώσκει).....................». Ἐπὶ τέσσαρας, λοιπόν, ἡμέρας ὅλοι οἱ ρήτορες —καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία τοὺς ἐπεκρότει— ἐκήρυττον τὴν φωνὴν τῆς ἡττοπαθείας! Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διαμαρτυρόμεθα. Γνωρίζει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ τὸ Ἔθνος, ποία εἶναι ἡ πραγματικὴ φωνὴ τῆς ἡττοπαθείας. Ἡττοπάθεια ὀνομάζεται ὅταν λέγωμεν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων ἀποτελεῖ ἐθνικὸν δυστύχημα! Ἡττοπάθεια ὀνομάζεται ὅταν λέγωμεν — ἡμεῖς δὲν τὸ εἴπομεν—ὅτι καὶ ἡ νίκη θὰ εἶναι δυστύχημα! Ὅταν πλήττωμεν ἐκ τῶν νώτων τὸ ἀγωνιζόμενον Ἔθνος, αὐτὸ ὀνομάζεται ἡττοπάθεια. Ἀλλ’ ὅταν ἐρχώμεθα εἰς τὸ βῆμα καὶ διακηρύττομεν τὴν πίστιν μας εἰς τὴν τελικὴν νίκην καὶ ἀγωνιζόμεθα διὰ νὰ εἶναι ἡ νίκη σύντομος, τότε τὸ ἰδικόν μας κήρυγμα δὲν λέγεται ἡττοπάθεια, λέγεται πατριωτισμός, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Τώρα, ἑπομένως, γνωρίζομεν διατὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας μας. Θέλει νὰ τιμωρήσῃ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, θέλει νὰ τερματίσῃ τὸ ἔργον μας μὲ τὸ στῖγμα τοῦ κηρύγματος τῆς ἡττοπαθείας. Ζητεῖ ἀπὸ τὸ Σῶμα μίαν ὁμολογίαν χρεωκοπίας καὶ μίαν ὁμολογίαν εὐθύνης. Ὑπάρχουν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐδέχοντο νὰ ἐγκρίνουν τὴν πρότασιν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι κατάφωρος ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Καλοῦνται νὰ ὁμολογήσουν τὴν χρεωκοπίαν των καὶ νὰ ψηφίσουν τὴν ἰδίαν των καταδίκην! Ἡμεῖς, ἐν ὀνόματι τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τῆς Πατρίδος, ἐν ὀνόματι τῶν δημοκρατικῶν μας θεσμῶν, διαμαρτυρόμεθα. Καί, ἐν ὀνόματι τῆς πατριωτικῆς φιλοτιμίας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀρνούμεθα! (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων εἰς ¼ τῆς ὥρας.

§18Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προτιμότερον εἶναι νὰ διεξαχθῇ ψηφοφορία ἀπὸ τοῦδε.

§19Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κ. Πρόεδρε. (Πολλοὶ βουλευταὶ ἐγειρόμενοι δηλοῦν ὅτι παραιτοῦνται τοῦ λόγου).

§20Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Πρέπει νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ τῆς Θράκης διότι ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1946 μέχρι σήμερον ὁ Νομὸς τοῦ Ἕβρου καταστρέφεται, διώκεται, σφάζεται, μολαταῦτα ἐπιμένει εἰς τὰ πάτρια καὶ λέγει μὲ στεντωρείαν τὴν φωνὴν ὅτι: «Εἴμεθα Ἕλληνες καὶ θὰ νικήσωμεν» καίτοι ὁ Νομὸς Ἕβρου καὶ τὰ χωρία του σήμερον σφαγιάζονται χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδαμόθεν κανένα ἐνδιαφέρον.

§21Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι δὰ οὐδαμόθεν;

§22Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Καίτοι ἐπὶ 40 ἡμέρας ὁ Νομὸς τοῦ Ἕβρου ἦτο ἀποκεκλεισμένος καὶ ἐστερούμεθα, ἀκόμη καὶ οἱ ἀσθενεῖς, καὶ ἑνὸς λεμονίου, καίτοι τὰ χωρία μας αὐτὴν τὴν στιγμὴν στενάζουν, ἐν τούτοις καὶ μὲ ὅλα ταῦτα παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, τοῦ λόγου. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐρωτᾶται ἐπὶ τῆς προτάσεως συντομεύσεως.

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀφοῦ παρητήθημεν;

§25Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως οἱ ὑπογράψαντες δέχονται νὰ ἀποσύρουν τὴν πρότασιν ψηφίσματος;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§27Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Εἶμαι εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν. Ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ μάλιστα τελευταῖος ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἐξεστόμισεν ἰδέας τὰς ὁποίας δὲν εἴχομεν καὶ ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων δῆθεν ὑπεγράψαμεν τὸ ψήφισμα αὐτὸ περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσωμεν διότι τὰ συμπεράσματα ἔχουν ἐξαχθῆ. Παρακαλῶ ὅμως νὰ μὴ νομισθῇ ὅτι ὁ ὑποφαινόμενος θέλει νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς στιγμῆς καθ’ ἣν ἡ αἴθουσα εἶναι πλήρης καὶ τὰ θεωρεῖα εἶναι πλήρη, διὰ νὰ δώσῃ μίαν μικρὰν ἐξήγησιν τῆς ὑπογραφῆς του εἰς τὸ ψήφισμα. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν πέραν τῶν 10 λεπτῶν..... (φωναί, διαμαρτυρίαι)

§28Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὰ τί πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας.

§30Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Δεκτὴ ἡ πρότασις.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτή, δεκτή.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ τέταρτον.

§33Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Νὰ ὁμιλῇ ἕνας ὑπὲρ καὶ ἕνας κατά.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γονῆς ἔχει τὸν λόγον.

§35Ε. ΓΟΝΗΣ. Πιστεύω καὶ ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τὸ θέμα πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐξαντληθέν. Ἐὰν ὅλοι οἱ ἐκπρόσωποι τῶν διαφόρων κομμάτων κατέληξαν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ὄντως κρίσιμος, δέχομαι τὴν ὁμολογίαν αὐτὴν καὶ περιττὸν νὰ καταβάλω οἱανδήποτε ἄλλην προσπάθειαν πρὸς ἀπόδειξιν τούτου. Ἀλλ’ ὡς ἀποτέλεσμα ἡ κρισιμότης αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἔχει ἀναμφισβητήτως αἴτια βαθύτερα, αἴτια πολλοῦ χρόνου. Ἡμεῖς τὸ Νέον Κόμμα ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσθη, νομίζομεν ὅτι ἐν σχέσει μὲ τὸ προκείμενον θέμα, πού ἀπασχόλησε τὸ Σῶμα, ὑπήρξαμεν οἱ μόνοι συνεπεῖς. Δὲν ἐπηρεάσθημεν ἀπὸ τὴν θέσιν μας ὡς οἱ λοιποὶ ρήτορες. Διὰ τοῦτο εἰς μίαν χθεσινοβραδυνὴν διακοπὴν εἶπον ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατανεμηθοῦν εἰς τοὺς κυβερνῶντας καὶ εἰς τοὺς κυβερνωμένους. Εἶναι ὄντως περίεργον πῶς καὶ εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἱστάμεθα ἔναντι ὅλων τῶν κομμάτων ἀπὸ μίαν διάφορον θέσιν, εἰς ἡμᾶς ἀπόκειται περισσότερον νὰ τοποθετήσωμεν ἀμερολήπτως τὸ θέμα. Εἶπον ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐσχηματίσθημεν καὶ ἐνεφανίσθημεν ὡς κόμμα, εἴμεθα οἱ μόνοι, οἱ ὁποῖοι πολλάκις καὶ εἰς τὰς συγκεκριμένας περιστάσεις καὶ ἐπὶ τῶν συγκεκριμένων θεμάτων ἐπεστήσαμεν τὴν προσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπὶ τῶν διαφόρων καταχρήσεων, αἱ ὁποῖαι μεθοδικῶς καὶ ἀσφαλῶς ἦγον εἰς τὴν φθορὰν τοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν. Δὲν ἐδιστάσαμεν ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε καὶ δὲν ἀπεφύγομεν δοθείσας εὐκαιρίας διὰ νὰ ἐπιστήσωμεν ὅλων τῶν συναδέλφων τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῶν ἀμέσων ἢ ἀπωτέρων συνεπειῶν. Ἰδοὺ διατὶ ἡμεῖς μόνον ἐν συνεχείᾳ καὶ πλήρει συνεπείᾳ ἐτάχθημεν κατὰ τῆς διακοπῆς τοῦ Σώματος καὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀφ’ ἧς ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔθεσαν ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς. Μᾶς εἶναι τελείως ἀδιάφοροι οἱ λόγοι, οἱ ὀψίμως ἐφευρεθέντες, περὶ ἐγκαίρου καὶ μή, περὶ κρισίμου καὶ μή. Γνωρίζομεν ὅτι, ὅταν εἶναι εἰς τὴν ἐξουσίαν, ζητοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ ὅταν ἀπέρχωνται ἀπὸ τὴν ἐξουσίαν σφοδρῶς ἀντιτάσσονται ἐναντίον αὐτῆς μετὰ περισσῆς ὁρμῆς. Δι’ ἡμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὸ ὁμοιάζει μὲ τοῦτο, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ κἄπως ἔτσι τολμηρὰ παραβολή. Τὸ θέμα εἶναι ἕν, ἢ τὸ Κοινοβούλιον θὰ λειτουργῇ ὡς τοῦτο παρεδόθη εἰς ἡμᾶς μὲ τὰς ἀπαραιτήτους βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐμπράκτως ὑπεδείξαμεν, δηλαδή, Κοινοβούλιον, εἴπομεν, χωρὶς πειθαρχίαν τῶν κομμάτων δὲν νοεῖται καὶ τὸ Νέον Κόμμα ἔδειξε καὶ ἀπέδειξε διὰ τῆς πειθαρχίας πρὸς τὸν ἀρχηγόν του καὶ τὸν σεβασμὸν πρὸς τοὺς λόγους του, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύει καὶ ἐκεῖνο κάμνει. Καὶ ὅταν προσφάτως εἰς σύσκεψιν τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐτέθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ περίφημα φορολογικὰ νομοσχέδια, ἡμεῖς καὶ πάλιν ἀντιταχθέντες κατὰ τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ὑπεστηρίξαμεν τὴν ταχεῖαν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ψήφισιν διὰ περιορισμοῦ τῶν ἀγορεύσεων δι’ ὑποδείξεως ἑνὸς ἢ δύο ρητόρων ἐξ ἑκάστου κόμματος. Ἀλλ’ ὅταν ἡμεῖς κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐν συνεχείᾳ καὶ σήμερον ὑπεδείξαμεν τοὺς κινδύνους, ἄλλοι ἄλλα ἔλεγον καὶ περὶ ἄλλων ἐσκέπτοντο, διὰ νὰ φωτισθοῦν μόλις σήμερον, ὅταν εὑρισκώμεθα πρὸ ἑνὸς τετελεσμένου γεγονότος. Ποῖον εἶναι τοῦτο; Ὅτι τὸ Σῶμα ἔπαθε μίαν ἀναμφισβητήτως φθοράν. Ὄχι τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος, ἀναμφισβητήτως ὅμως εἰς τὴν κοινὴν γνώμην δὲν θεωρεῖται ἡ Βουλὴ πλέον ὡς ἓν ἀναγκαῖον κακὸν ἢ τὸ ἀντίστροφον, κἄτι τι ἄλλο χειρότερον καὶ ἦλθεν ἡ ἐποχή, κύριοι, διὰ νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν γυμνήν, ὠμὴν ἀφοῦ τὰ πάντα συνδέονται μὲ τὸ θάρρος. Εἰς τὸ κοράνιον ὑπῆρξε μία διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ὀθωμανίδες ἐπετρέπετο νὰ κυκλοφοροῦν ἀκάλυπτοι ὅταν ὁ Νεῖλος ἐπλημμύριζε καὶ ὁ κροκόδειλος ἐνεφανίζετο καὶ ἤδη καὶ ὁ Νεῖλος ἐπλημμύρισε καὶ ὁ κροκόδειλος ἐνεφανίσθη. Μένει πλέον ἡ ἀλήθεια, ἀλλ’ ἀλήθεια ἡ ὁποία θὰ συνοδεύεται ἀπὸ τὰ ἔργα, διότι τὰ λόγια εἶναι ἄχρηστα, τὰ παίρνει ὁ ἀέρας. Διότι ἐὰν ἐπρόκειτο ὁ ἀσθενὴς νὰ σωθῇ ἀπὸ ἕνα τενόρον, ἀναμφισβητήτως εἰς αὐτὸν θὰ προστρέξωμεν, ἀλλ’ ἡ πεῖρα ἡ μέχρι σήμερον δὲν λέγει τοῦτο. Ἢ θὰ κάμωμεν τὴν διάγνωσιν καὶ θὰ χωρήσωμεν θαρραλέως πρὸς τὴν θεραπείαν, ἢ ὁ ἀσθενὴς θὰ χειροτερεύῃ ἕως ὅτου ἐπέλθῃ τὸ μοιραῖον. Καὶ τὸ Νέον Κόμμα διεκήρυξεν ὅτι μεταξὺ τοῦ λαοῦ, τῶν νέων γενεῶν, τοῦ νέου παλμοῦ καὶ τῆς σημερινῆς του ἡγεσίας ὑπάρχει πλήρης ἀντίφασις. Καὶ διεκήρυξεν ἐν συνεχείᾳ ὅτι ὁ λαὸς ἐχόρτασεν ἀπὸ λόγια. Ἐὰν λοιπόν, δὲν θελήσωμεν θαρραλέως νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν διάγνωσιν τῆς ἀσθενείας, τότε πολλὰ θὰ λέγωνται, οὐδὲν θὰ γίνεται καὶ τὸ μοιραῖον ἀναμφισβητήτως θὰ ἐπέλθῃ. Δι’ ἡμᾶς ἡ ἀντίφασις αὐτὴ εὑρίσκει τὴν ἐκπροσώπησιν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀδύνατον γηρασμένοι ἄνθρωποι, ἀνίκανοι νὰ συλλάβουν τὸν σύγχρονον παλμόν, νὰ σκύψουν καὶ νὰ ἀκούσουν τὸν ψίθυρον, ποὺ πάλλει εἰς τὴν καρδίαν τῶν νέων καὶ ἀδύνατον ἡ γενεὰ αὐτὴ νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους, ποὺ εἶδαν τὴν ἐκθρόνισιν τοῦ Ὄθωνος. Εἶναι κατὰ συνέπειαν μία ὀργανικὴ πάθησις, ποὺ συνοδεύει τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Θὰ ὑπάρχῃ ἐδῶ ἡ ἀγανάκτησις, θὰ ἀκούωνται φωναὶ διαμαρτυρίας, τὸ Σῶμα θὰ καλῆται, ἐὰν καλῆται καὶ ἐὰν κληθῇ, διότι ποῖος ἠξεύρει τί τύχην ἐπιφυλάσσει καὶ εἰς αὐτὸ καὶ εἰς τὴν χώραν μας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν προχωρήσωμεν εἰς τὴν θαρραλέαν λύσιν δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ δὲν ἔγινεν ἡ διάγνωσις, νὰ θεραπευθῇ ὁ ἀσθενής. Ἡγεσία δὲν ὑπάρχει, οὔτε ἐντός, οὔτε ἐκτός, καὶ Κοινοβούλιον δὲν νοεῖται εὐνόμως λειτουργοῦν ἄνευ ὑπάρξεως τῆς ἡγεσίας. Ἀλλὰ καὶ οἱ πλεῖστοι τομεῖς, ὅλοι οἱ τομεῖς χρειάζονται τὴν πνοὴν καὶ τὴν πνοὴν θὰ τὴν δώσῃ ἡ ἰσχυρά, ἡ ρωμαλέα, ἡ σύγχρονος νέα ἡγεσία. Τώρα ἐρχόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ζήτημα ἐὰν πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διακοπή. Καὶ ἡμεῖς εἴπομεν ὄχι καὶ ἐπιμένομεν εἰς τὴν ὀρθότητα δι’ ὅσους λόγους πάντοτε τοὺς αὐτοὺς εἴπομεν, διότι δι’ ἡμᾶς αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσία καὶ ὄχι οἱ διάφοροι λόγοι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τὸ Σῶμα ὑπέστη πράγματι μίαν μείωσιν καὶ συνεχίζει αὐτὴν διαρκῶς. Ὅταν τὸ Σῶμα τοῦτο λαμβάνῃ ἀντιλαϊκὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προκαλοῦν μείζονας κατηγορίας ἐναντίον του, ὅταν ἐκ παραλλήλου δὲν λαμβάνῃ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα σηκώνουν τὸ γόητρό του, ποῖος εἶναι τάχα ὁ ὑπαίτιος τῆς ὅλης αὐτῆς καταστάσεως; Γνωρίζετε σεῖς, κύριοι συνάδελφοι, κανὲν ἀποτέλεσμα χωρὶς αἰτίαν; Ἀλλ’ ὅταν αὐταὶ αἱ κατὰ τρόπον καὶ κατὰ μέρος καὶ κατὰ χρόνον κατηγορίαι ἢ καὶ αἰτίαι συσσωρεύωνται, ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἐπέλθῃ καὶ δυστυχῶς δὲν θὰ ἐπέλθῃ δι’ ἡμᾶς, ἀλλὰ δι’ ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἄς μὴ θεωροῦμεν τὴν στιγμὴν αὐτήν, οὔτε ἄλλωστε εἶναι ἴδιον ἐμοῦ νὰ κλαίω μπροστὰ σὲ χυμένα γάλατα, διότι εἶναι θλιβερὸν ὅτι συνεχίζεται ἡ κατάστασις καὶ συνεχίζεται κατὰ τὸν αὐτὸν κρίσιμον ρυθμόν. Ἡμεῖς θὰ ἀντιταχθῶμεν καὶ διὰ τῆς ψήφου μας ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ ἔχομεν νὰ εἴπωμεν πρὸς ὑμᾶς, κ. βουλευταί, ὅτι, ἀφοῦ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἐδέχθη τὸ μεῖζον, τὸ νὰ παράσχῃ δηλαδὴ ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς ἐλαχίστας ἐλπίδας διατηροῦμεν ὅτι πρόκειται νὰ καταψηφίσῃ τὸ ψήφισμα, θεωροῦμεν ἀπαραίτητον τοὐλάχιστον, ἐν ὄψει τῆς πραγματικότητος, ὅτι ὄντως τὸ Σῶμα θὰ ἀποφασίσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, νὰ ὑπομνήσωμεν πρὸς ὑμᾶς, κάτι τὸ θλιβερὰν τὸ ὁποῖον ἐγένετο καὶ τὸ ὁποῖον προεῖπον, χωρὶς βεβαίως κανεὶς νὰ θελήσῃ νὰ προσέξῃ τὰ λόγια μου. Ἀποδίδομεν ὄντως μεγάλην σημασίαν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ὅπως καὶ τότε ἔτσι καὶ τώρα ἐπικαλοῦμαι ὅλων τὴν ἀμέριστον προσοχὴν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ὅταν ἐψηφίσατε τὸ ψήφισμα περὶ ἀπεργιῶν, σᾶς ἐτόνισα ὅτι ἐκεῖνο θὰ εἶχε νὰ δημιουργήσῃ καὶ διεθνῆ δυσφήμησιν, καὶ ἐσωτερικὴν ἀναστάτωσιν εἰς τὸν τομέα τοῦτον, καὶ ὄντως διὰ νὰ πεισθῇ πᾶς ἀντιλέγων, προσέφυγον πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. δυνάμει, καὶ βάσει τοῦ καταστατικοῦ τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, καὶ λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁ κ. Βαμβέτσος, ὁ ὁποῖος τότε ἔσπευδε τόσον προθύμως καὶ ἀπροετοιμάστως νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν φοβεῖται διεθνεῖς περιπλοκάς. Εἶναι δὲ καὶ ἐπίσημα ἔγγραφα καὶ προσφυγαὶ καὶ τῆς Παγκοσμίου Συνδικαλιστικῆς Ὁμοσπονδίας πρὸς τὸν Ο.Η.Ε. πρὸς τὸν ὁποῖον κατέφυγε δυνάμει τῶν σχετικῶν ἄρθρων διὰ νὰ διακηρύξῃ ὅτι ἡ μόνη χώρα ἡ ὁποία ἀντετάχθη εἰς τὰ κηρύγματα τοῦ Ο.Η.Ε. ἦτο ἡ φασιστικὴ χώρα ποὺ λέγεται Ἑλλάς, καὶ ὁ Ο.Η.Ε. εἶναι ὑποχρεωμένος, σεβόμενος ἑαυτόν, νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τοῦ πράγματος τούτου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μεῖζον κακὸν ὅτι αἱ Ἀμερικανικαὶ Συνομοσπονδίαι αἱ ὁποῖαι ἀδελφικῶς μᾶς παραστέκονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν καὶ διὰ τὰς ἐνεργείας τῶν ὁποίων θλίβομαι, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία παρέμεινεν ἀπροσάρμοστος, ἀλλ’ εἰς τὰς ὁποίας ὅμως ὀφείλομεν καὶ τεραστίαν εὐγνωμοσύνην, καὶ αὐταὶ γράφουν καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ Συμπολίτευσιν, τὴν ταχυτέραν κατάργησιν τοῦ ψηφίσματος διὰ νὰ μὴ παρέχωνται ἐπιχειρήματα εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς χώρας μας. Καὶ ἐπειδὴ τὸ Νέον Κόμμα θεωρεῖ ὅτι ἡ δυσφήμησις αὐτή, δὲν δύναται καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συνεχίζεται, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπαραιτήτως μεταξὺ τῶν θεμάτων τῆς ἐξουσιοδοτήσεως νὰ περιληφθῇ ἀπαραιτήτως καὶ τὸ ψήφισμα ἢ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ κατέθεσα προχθὲς ἢ ἄλλο τι, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§36Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ποῖος παρακαλεῖ;

§37Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐγώ.

§38Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι, ἐκ διατάξεως τοῦ ψηφίσματος, ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ δικαιοῦται νὰ ἐπιλαμβάνεται οἱουδήποτε νέου ψηφίσματος.

§39Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἀναμφισβητήτως.

§40Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Μὲ αὐτὰ μπορεῖ νὰ καταργηθῇ οἱοδήποτε παλαιόν.

§41Ε. ΓΟΝΗΣ. Ναί. Ἀλλ’ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐγγράψῃ τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ τηρήσῃ ὅσα ἔχει ἐξαγγείλει καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ θέμα ἔχει ἀποσαφηνισθῆ καὶ θεωρεῖται λελυμένον.

§43Ε. ΓΟΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ δήλωσις αὐτὴ, ἡ ὁποία εἶναι κατά τι ἱκανοποιητικὴ, δὲν λύει τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ἡμᾶς προσωπικῶς καὶ τὴν χώραν ὁλόκληρον. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὅσον τὸ ταχύτερον...

§44Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπῆλθεν λύσις. Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, Μάρσαλ πρὸς τὰ ἀμερικανικὰ συνδικάτα, καλύπτει τὰς γενομένας δηλώσεις.

§45Ε. ΓΟΝΗΣ. Χθὲς ἀκόμη ἔλαβον τηλεγράφημα τῆς γενικῆς συνομοσπονδίας, ἡ ὁποία διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι κατάργησιν τοῦ ψηφίσματος. Ἀλλὰ πέστε μου —διότι εἶμαι καλῆς πίστεως συζητητής— πέστε μίαν προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας νομίζετε, ὅτι θὰ ἔχῃ καταργηθῆ τὸ ψήφισμα. Εἶναι μία δήλωσις ἀναγκαία καὶ ἀπαραίτητος, διὰ νὰ μὴ ἐξευτελίζεται καὶ ὁ λαός. Ἔχετε ἕνα ψήφισμα, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον ὅμως προχθὲς καὶ ἀντιπροχθὲς δὲν τὸ ἐφηρμόσατε, πρὸς κατοχύρωσιν τοῦ κύρους τοῦ Κράτους, καὶ πρὸς κατοχύρωσιν τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, Ἐν τούτοις κ. Πρόεδρε, δὲν εἶναι κατὰ τίποτε συντελεστικὸν τοῦ κύρους τοῦ Σώματος, περὶ τοῦ ὁποίου, τόσον ἐνδιαφέρον ἐπιδεικνύομεν, καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς δηλώσετε...

§46Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον. Τὸ ψήφισμα θὰ ἀνακληθῇ ἐφόσον θὰ τὸ ζητήσῃ ἡ νέα διοίκησις τῆς ἐργατικῆς συνομοσπονδίας, ἡ ἐκλεγησομένη δημοκρατικῶς.

§47Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἐξαρτᾶται, δηλαδή, τοῦτο ἀπὸ ἀπόφασιν τοῦ Συνεδρίου;

§48Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν εἶπον τέτοια πράγματα.

§49Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἀποτείνομαι πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ λέγω, ἀφοῦ μέχρι τῆς καταργήσεώς του, τὸ ψήφισμα τοῦτο δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ διατὶ νὰ ἀποτελῇ τοῦτο ἀντικείμενον...

§50Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Τὸ ψήφισμα αὐτὸ δὲν χαρακτηρίζεται ὀρθῶς, χαρακτηριζόμενον ὡς ἀπαγορεῦον τὴν ἀπεργίαν. Πλήττει ἐπίσης ἐξ ἴσου καὶ τὸν ἐργοδότην, διότι κυρίως ἀποβλέπει εἰς τὴν προστασίαν τῆς ἐργασίας καὶ τῆς παραγωγῆς.

§51Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ ἄνευ λόγου. Ἀπὸ διάφορα συνδικάτα καθημερινῶς στέλλουν τηλεγραφήματα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐν πάσῃ περιπτώσει...

§52Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐξαρτᾶται ἀπὸ ποίους στέλλονται τὰ τηλεγραφήματα καὶ ποῖοι τὰ λαμβάνουν. Ἐγὼ γνωρίζω τὴν ἐπίσημον μορφὴν τοῦ θέματος καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διὰ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι λελυμένον.

§53Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατῶν εἶχον συμφωνήσει εἰς τὸ ψήφισμα αὐτὸ τῆς Βουλῆς;

§54Ε. ΓΟΝΗΣ. Δι’ ἡμᾶς τὸ ψήφισμα τοῦτο εἶναι ἐθνικῆς σημασίας καὶ θὰ ἤθελον νὰ ὑπάρχῃ ἐπ’ αὐτοῦ κάτι τὸ θετικόν, παρὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τώρα, κύριοι, νομίζω ὅτι τὸ συζητούμενον ψήφισμα περιέχει καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία, ἀπορῶ πῶς ἐτέθη. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, θὰ ἤθελα νὰ τύχω τῆς προσοχῆς τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἶναι κἄτι τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ κἄπως εὐρύτερον, κἄπως ἀξιοπρεπῶς, κἄπως ἀποτελεσματικῶς, εἶναι ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως. Λοιπόν, ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι καλόν —καὶ τὸ ὁποῖον ἡ πεῖρα τὸ ἀπέδειξε — διατὶ ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ καταστρέφει; Διατὶ περιορίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς 20; Ἐάν, ἡ Κυβέρνησις, καὶ θὰ ἤθελον ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης...

§55Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τί νὰ εἴπω ἐγώ; Ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι; Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω αὐτό.

§56Ε. ΓΟΝΗΣ. Δὲν μὲ παρηκολουθήσατε, κ. ὑπουργέ. Ἐγὼ εἶπον.

§57Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν τὸ ἀφήνετε αὐτό, κ. συνάδελφε;

§58Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω πάλιν, καὶ δὲν ὁμιλῶ συχνὰ ὅπως σεῖς. Ἄλλως τε μὲ ποῖον δικαίωμα μὲ διακόπτετε; Ἐγὼ δὲν ἐπέτρεψα διακοπάς.

§59Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ βουλευτοῦ.

§60Ε. ΓΟΝΗΣ. Ποῖος σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα; Ἐγὼ δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς. Κύριε Ἀντιπρόεδρε καὶ κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς μόλις ἐλάχιστα ἀπέδωσε.

§61Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ ψηφίσματος, θὰ ἔλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ὁποῖον εἶχον αἱ προηγούμεναι Ἐπιτροπαί.

§62Ε. ΓΟΝΗΣ. Ἐπειδὴ δι’ ἡμᾶς αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα οὐσιῶδες σημεῖον, ἀφορῶν αὐτὸ τοῦτο τὸ κῦρος τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, δὲν εἶναι δυνατὸν ἕνας βουλευτὴς νὰ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν ἀνέτοιμος καὶ νὰ ἀντιμετωπίζῃ 5 ὑπουργούς, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβῇ εἰς βάρος τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Καὶ τοῦτο διὰ τὸν κ. Χέλμην, καὶ ὄχι δι’ ὑμᾶς, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης. Ἡμεῖς ἀνερχόμενοι εἰς τὸ βῆμα, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν πρὸς ὑμᾶς, βασικὰς καὶ συγκεκριμένας προτάσεις. Αὐταί, κύριοι, εἶναι αἱ παρατηρήσεις μου, αἱ ὁποῖαι νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν ἀποδεκταὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Θέλομεν νὰ συμβάλλωμεν κατὰ τρόπον θετικὸν καὶ γόνιμον εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ γενικῶς τὴν εὐόδωσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θεοφανόπουλος.

§64Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μετὰ βαθυτάτης προσοχῆς τοὺς ἀγορεύσαντας· τόσον τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς, ὅσον καὶ ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτάς, ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν καὶ συζήτησιν ψηφίσματος, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἀφορμήν, εἰς τὴν ἀπὸ χθὲς καὶ σήμερον, συνεχιζομένην ἔντονον συζήτησιν, ἔδωσε κυρίως καὶ κατὰ περισσότερον λόγον, ὁ τρόπος τῆς ὑποβολῆς τοῦ ψηφίσματος καὶ ἡ ἔλλειψις πάσης δικαιολογίας ἐκ τῆς ὁποίας δὲν φαίνεται διὰ τίνα λόγον ὑπεβλήθη τὸ νομοθέτημα περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐνῷ ἦτο δυνατόν, ἢ ἦτο ἴσως πρέπον, ἢ ἦτο ἴσως περισσότερον πολιτικῶς πρόσφορον νὰ κατετίθετο ἡ δικαιολογία, εἴτε ἐν τῇ ἐκθέσει, εἴτε καὶ προφορικῶς ἀκόμη, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀναμφισβητήτως, πιστεύομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε αὐτὴ καὶ μόνον νὰ ὑποβάλλῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ εἰσηγηθῇ τοῦτο διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Τοῦτο θὰ ἦτο πρακτικώτερον, δὲν θὰ παρουσιάζετο μία ἀταξία ὑποβολῆς ἑνὸς ψηφίσματος, ὁμολογουμένως τοιαύτης σημασίας, ὑπὸ μιᾶς εἰκοσάδος βουλευτῶν. Εἶναι βεβαίως ἀληθές, ὅτι ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ ψηφίσματος, τὴν οὕτω πως ὑποβληθεῖσαν, καὶ ἐὰν βεβαίως κύριοι, τόσον οἱ κ. βουλευταί, οἱ ὑποβαλόντες τὴν πρότασιν, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶχον σοβαροὺς λόγους, δὲν εἶχον σοβαρὰς αἰτίας, νὰ ἀπευθυνθοῦν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ ἤμην ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτιθέμην πρὸς τὸ πλευρὸν καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιδράσεως νὰ ὑπερψηφίσω τὸ παρὸν ψήφισμα. Θέλω νὰ πιστεύετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἄφησεν, ἀρκετὰ σημεῖα καὶ ἀρκετὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ δίδῃ καὶ διεῖδεν ἡ Ἀντιπολίτευσις· σημεῖα ἴσως ὄχι ἀμέσως ἀλλὰ ἐμμέσως ἐκδηλοῦντα τὸν σκοπόν, τὴν θέλησιν καὶ τοὺς λόγους δι’ οὓς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν βουλευτῶν ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐάν, βεβαίως, ὅπως ὑπεστήριξαν οἱ ἀρχηγοί καὶ οἱ κ. βουλευταί, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος σοβαρός, ἀφορμὴ σπουδαία δικαιολογοῦσα τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀναμφισβητήτως τότε ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ υἱοθετοῦσα τὴν πρότασιν τῶν κ. βουλευτῶν, ἀποτελεῖ κατ’ ἐμέ, μίαν αὐθαιρεσίαν, τὴν ὁποίαν οὐδεμία πλειοψηφία υἱοθετεῖ καὶ ἐὰν ἀκόμη ἠδύνατο νὰ καλυφθῇ καὶ νὰ δικαιολογηθῇ. Ἐγὼ ὅμως πιστεύω καὶ διαβλέπω, ὅτι ὑπάρχουν στοιχεῖα δικαιολογοῦντα τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προσῆλθον ἐκ τοῦ μόλις συζητηθέντος ἐν τῇ Βουλῇ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως. Ἐξ ἐκδηλώσεων ἡμιεπισήμων καὶ ἐπισήμων, ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον ἡμῶν, προκύπτει ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ψηφίσματος. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐκπροσωπήσω ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι: Ἐγώ, κύριοι, εὑρίσκομαι ἐνώπιον ἑνὸς πολέμου δυσχεροῦς, τὸν ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν διεξάγομεν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀπειλεῖται ἡ ζωὴ καὶ τὸ πολίτευμα τῆς χώρας, καὶ ζητῶ περὶ ὑμῶν νὰ δώσητε χρόνον, ἀρκετόν, νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ἐκτεθῶ ἐλευθέρως, χωρὶς νὰ ἀπασχολοῦμαι μὲ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μὲ δεσμεύουν. Οὕτω πως φαντάζομαι, ὅτι θὰ εἶναι ἡ ὀρθοτέρα σκέψις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δυνάμεθα, κύριοι, νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς ὅλα τὰ μεγάλα αὐτὰ ζητήματα. Εἶναι σπουδαῖα βεβαίως τὰ διάφορα ζητήματα, ἀλλ’ ὑπεράνω ὅλων εἶναι ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβληθῇ καὶ θὰ σωθῇ δι’ ἑνὸς ἀγῶνος ἀποφασιστικοῦ καὶ ταχέως μὲ ἔκβασιν αἰσίαν. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ πιστεύῃ, ὅτι μεταξὺ τῶν διαφόρων θεμάτων, ἐξέλεξεν ἕνα εἰς τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἀφιερώσῃ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ὅλας τὰς σκέψεις της, ὅλας τὰς δυνάμεις της. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν τοῦτο εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως θέλω ἐγὼ νὰ πιστεύω, ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τοὺς ἀξιοτίμους ἀρχηγοὺς καὶ ἀξιολόγους κ. συναδέλφους νὰ εἴπουν: Ποίαν ἀπάντησιν, πρέπει νὰ δώσω ἐγὼ ποῦ ἀπευθύνονται πρὸς ἐμέ, πρὸς ἕνα ἕκαστον τῶν βουλευτῶν, ποὺ τοὺς καλοῦν νὰ καταψηφίσουν τὸ ψήφισμα διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν μομφήν. Ἤθελον νὰ εἴπω πρὸς τοὺς κ. Ἀρχηγοὺς νὰ μοῦ εἴπουν: Τί θὰ ἔκανον ὅταν οὕτω πως τίθεται τὸ ζήτημα, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μόλις χθὲς ἐβαπτίσθη μὲ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου ψῆφον; Ὅταν λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κατέχει τὰ στοιχεῖα αὐτὰ τοῦ δυσκόλου καὶ πολυμετώπου ἀγῶνος, σᾶς λέγει, κύριοι, ὅτι εἶναι βεβαίως σοβαραὶ αἱ ἐπερωτήσεις, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ ἀναγνωρίζει αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ τῶν ἐπερωτήσεων τοῦ κ. Βαμβέτσου, περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ ἐρίου, τοῦ ζητήματος τοῦ ἐλαίου, τῆς σταφίδος, νὰ λέγῃ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι σπουδαῖα, ἔχετε δίκαιον, ἀλλὰ ἐγώ, ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν δώσατε μίαν καταπληκτικὴν ἐμπιστοσύνην, δὲν δύναμαι νὰ ἐπαρκέσω δι’ ὅλα αὐτά καὶ μεταξὺ τῶν πολλῶν αὐτῶν ζητημάτων, ἐξέλεξα τὸ πρῶτο, καὶ εἶναι εἰς χεῖρας σας, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νὰ εἴπητε, ὅτι δὲν ἐμπιστευόμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπαρκεῖ, ὅτι θέλωμεν ἱκανωτέραν Κυβέρνησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως, διὰ μιᾶς καταπληκτικῆς πλειοψηφίας περιβάλλετε τὴν Κυβέρνησιν, ὡς εἶπον μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην σας, καὶ ἐγὼ κατὰ τὸν τρόπον τὸν ἰδικόν μου, δὲν δυνάμεθα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ψῆφόν μας διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ἐὰν αὔριον ἐγένετο καὶ τοῦτο καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλθῃ καὶ σᾶς εἴπῃ: Κύριοι, δὲν μοῦ ἐπετρέψατε δὲν μοῦ ἐδώσατε τὸν χρόνον, δὲν μὲ ἀφήσατε, ποῖος θὰ ἔχῃ τὸ βάρος; Καὶ δὲν θὰ εἶναι τοῦτο παράβασις καθήκοντος, ὅταν ἀρνηθῆτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν μίαν τριαύτην εὐκαιρίαν;

§65Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἄφησεν ἐλεύθερον τὸ Σῶμα, κ. συνάδελφε;

§66Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν οὐδεμία δικαιολογία ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, τότε θὰ εἶναι μία αὐθαιρεσία, τὴν ὁποίαν οὐδεμία πλειοψηφία θὰ δυνηθῇ νὰ καλύψῃ. Ἀλλὰ ἕνα θέλω νὰ πιστεύω. Ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων, καὶ τῶν ἀπαντήσεων τῶν δοθεισῶν, καὶ τῶν ἐξενεχθέντων πραγμάτων ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι......

§67ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§68Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βεβαίως σωστὸν ὅτι, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις εἰς μίαν ἐποχὴν καθαρῶς κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας, εἰς μίαν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν νομοθετικὴ ἐργασία ὅλη μεγάλη καὶ ἀξία, παραμένει καὶ ἀναμένει τὴν Βουλήν, διὰ νὰ συνεργήσῃ, σωστὸν εἶναι, βεβαίως, ἀλλὰ ὅλα αὐτά μαζὺ δὲν κάνουν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὑμᾶς, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρον σας ἐδείξατε εἰς τὴν Βουλήν, ἐπὶ δίμηνον, συζητοῦντες διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν, μεταφέροντες τὸν πόνον καὶ τὴν δυστυχίαν τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, τοὺς κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως διατηροῦν τὴν ἐλευθερίαν των, καὶ δὲν ἀποτελοῦν, ἰδίᾳ οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, ἀγέλην, ὅπως ἠθέλησεν νὰ εἴπῃ τις τῶν συναδέλφων, πολλῷ μάλιστα, διὰ τοὺς βουλευτὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τοὺς ὁποίους ὁ ἀρχηγός τους, τοὺς ἀφήνει ἀπολύτως ἐλευθέρους, ὄχι μόνον νὰ ἐκφέρουν ἐλευθέρως τὰς γνώμας των, ἀλλὰ νὰ παράσχουν ὅπως αὐτοὶ νομίζουν τὴν βοήθειάν των, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας, ἐὰν ἐκ λόγων πολιτικῆς σκοπιμότητος, δὲν δεσμεύονται ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, δεσμεύονται ὅμως ἀπέναντι τῶν Ἀρχηγῶν των. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑτοιμαζομένη διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἐχθροῦ, θὰ ἑτοιμάσῃ τὸν πολιτικόν της ἐξοπλισμόν, θὰ καταρτίσῃ τὸ πολιτικὸν της ἐπιτελεῖον, συμφώνως μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀγῶνος, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω τὰς πολιτικὰς παραδόσεις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο θὰ προβῇ καὶ εἰς μεταρρύθμισιν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, προβαίνουσα ἴσως, καὶ εἰς διεύρυνσιν αὐτῆς. Ἴσως τοῦτο νὰ εἶναι ὄχι τόσον δικαιολογημένον, ἀλλὰ ἀποτελεῖ δι’ ἐμέ, ἀδυναμίαν νὰ τὸ συνιστῶ καὶ νὰ θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου βαθύτατα εὐτυχῆ, ὅταν τὸ ἴδω πραγματοποιούμενον. Ἔχω τὴν ἀδυναμίαν αὐτήν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀδυναμίαν, δηλαδὴ τὴν συνεργασίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἠργάσθην καὶ ἔκανον πᾶν, ὅ,τι ἠδυνάμην, καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς, καὶ παλαιότερον ὅταν, μετ’ ἄλλων πατριωτῶν, καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τότε, τοῦ Προέδρου τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου, τῆς μεγαλυτέρας ἐπιστημονικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας, συγκαλέσαμεν συναγερμὸν 100 χιλιάδων λαοῦ καὶ πλέον Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εἰς τὸν «Παναθηναϊκὸν» καὶ παρεκαλέσαμεν τοὺς παραιτηθέντας ἀρχηγοὺς ὅλων τῶν κομμάτων νὰ ὁμιλήσουν. Ἐκεῖ δὲ τὸ πρῶτον ἐπῆλθεν ἡ ἀρχὴ τῆς συνεργασίας τῶν δύο μεγαλυτέρων κομμάτων, τοῦ κόμματος τοῦ ἀειμνήστου Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἤναψεν τὸ φῶς, τὸ ὁποῖον διέλυσε τὸ σκότος, τὸ ὁποῖον ἐπὶ μίαν 20ετίαν ἐκάλυπτε τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη, ἡ ἐπιθυμία αὐτὴ τοῦ λαοῦ, ἡ ἐκδηλωθεῖσα ἔκτοτε καὶ ὑφισταμένη εἰσέτι, νὰ μὴ λησμονῆται ποτέ, καὶ νὰ συνεχισθῇ καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὴ λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν πολιτικῶν ἐπιρροῶν. Ἡ ἱστορία, κύριοι εἶναι βεβαίως καλὴ καὶ διδακτική. Ἀλλὰ εἶναι διδακτικωτέρα, ὅταν τὴν ἐνθυμούμεθα. Βεβαίως ὑπερασπίζομεν τὴν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὑπὸ μίαν βασικὴν προϋπόθεσιν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ πολιτικὴ ἐκεχειρία, ὅλων τῶν κομμάτων μέχρι τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Κύριοι συνάδελφοι, βλέπω ἀνησυχοῦντας τινὰς τῶν κ. συναδέλφων, μὲ τὸ τί θὰ γίνῃ ἡ σπουδαία νομοθετικὴ ὕλη καὶ τόσα ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι τὸ ψήφισμα ὁρίζει καὶ καθορίζει τὰ τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὁ θεσμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι θεσμὸς ὑφιστάμενος, καὶ λειτουργεῖ ἀπὸ τὸ 1927, ἐτέθη δὲ τρεῖς φορὰς εἰς ἐφαρμογήν, εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, καὶ τώρα τίθεται διὰ τετάρτην. Πάντως, οἱ συνάδελφοι, οἱ μετασχόντες τῶν ἑκάστοτε Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὀφείλουν νὰ ὁμολογήσουν, ὅτι ἡ σύνθεσις τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἦτο μία σύνθεσις ἐπιτυχής, ἀποτελουμένη ἐξ ὅλων τῶν ἐκλεκτῶν στοιχείων, καὶ ἐκπροσωπεῖ ὅλας τὰς ἀπόψεις, τὰς ἐχούσας θέσιν ἐν τῇ χώρᾳ. Καὶ ὡμολογήθη παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βαμβέτσου, ἰδιαιτέρως, ὅτι ἦτο παραδειγματική, ἡ ἐργασία τῆς πρώτης Ἐπιτροπῆς. Διατί δὲν θὰ εἶναι καὶ τῆς δευτέρας; Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη, ὅτι εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως ἢ ἄλλος τις τρόπος τμηματικῆς κατανομῆς τῆς Βουλῆς, θὰ εἶναι εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον καθεστὼς συνταγματικῶς καθιερωμένον, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς ἕνα Σῶμα ἀπαρτιζόμενον, ἐὰν μὲν εἶναι Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀπὸ 350 μέλη, ἐὰν δὲ εἶναι Βουλὴ 250 μέλη, ὄχι νὰ συσκεφθῇ ἀλλὰ καὶ νὰ ἀνταλλάξῃ γνώμην, εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον. Εἶναι βέβαια ἀληθές, ὅτι ὑπάρχη καὶ ἓν πλέγμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν ἐκφράσεων, καὶ αὐτὸ θὰ ἐμείωνε τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς, θὰ παρέμενεν ὅμως αὕτη διὰ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην μιᾶς γενικῆς συζητήσεως. Πάντως ἐγώ, λέγω τοῦτο, ὅτι προσεχῶς θὰ ἴδωμεν κατανεμομένην τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς, ἔτι περισσότερον, διότι ἔχομεν καὶ ὡς προπατορικὸν ἁμάρτημα τὴν ἀδυναμίαν νὰ λέγωμεν πολλά. Ἐγώ, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ τὸ θεωρῶ κακόν. Οἱ πρόγονοί μας ἔλεγον «οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ» ἀλλ’ ἐν τῷ πολλῷ εἶναι καὶ τὸ εὖ, τότε διὰ τὴν πολυλογίαν θὰ εἶναι κακόν; Ἐγὼ θὰ ἔλεγον, ὅτι οἱ πρόγονοί μας ἐφεῦρον τὴν κλεψύδραν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι καὶ τὴν κατήργησαν. Θὰ ἔλεγον λοιπόν, μὴ ἀφαιρέσετε αὐτὴν τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ Ἕλληνος, περιορίσατέ την δι’ ἄλλου τρόπου καὶ ἕνας εἶναι ἡ κατὰ τμήματα κατανομὴ τῆς ἐργασίας. Θὰ ἤθελον κυρίως, νὰ ἀπαντήσω εἰς τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ εἰς ὅσους βουλευτὰς ἐπέστησαν εἰς τὴν πλειοψηφίαν τὸν φόβον, ὅτι κλείοντες τὴν Βουλὴν σείομεν τὰ θεμέλια τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ μειώνομεν τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι αὐταὶ εἶναι σκέψεις περίεργοι δι’ ἐμέ. Ἐργαζόμενοι, ὅπως ἐργαζόμεθα μειώνομεν τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Κλείοντες μειώνομεν τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε, κύριοι, τί λέγετε; Δὲν γνωρίζω ἐὰν θὰ προφθάσω νὰ τελειώσω αὐτὴν τὴν Βουλήν, διότι μοῦ φαίνεται κἄπως μακρά, ἕνα ὅμως γνωρίζω, ὅτι δὲν ἀπουσίασα, παρὰ ἐλαχίστας ἡμέρας, μετρουμένας εἰς τὰ δάκτυλα καὶ τοῦτο διότι, μὲ ἕλκει ἡ Βουλὴ καὶ ἐκ τῶν ἀγορεύσεων διδάσκομαι. Ὥστε ἐγὼ, κύριοι, τὴν Βουλὴν τὴν περιβάλλω μὲ θαυμασμὸν καὶ σεβασμόν. Ἕν ὅμως εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ κῦρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἔχει μειωθῆ, παρὰ τῷ λαῷ. Περὶ αὐτοῦ ἂς μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω διότι καὶ ἄλλοτε ἔχω ἀσχοληθῆ περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὅταν λέγωμεν, Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, Σῶμα, Δικαστήριον, αὐταὶ εἶναι ἰδέαι πλασματικαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι μακρὰν τῆς πραγματικότητος. Ὅταν λέγῃς, ὅτι μὲ ἐδίκασε τὸ δικαστήριον δὲν ἐννοεῖς τίποτε· μέ ἐδίκασεν ὁ θεός. Ὅταν λέγῃς Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐννοεῖς ἡμᾶς, ὅλους μας. Μήπως προῆλθεν ἐκ τῶν σχέσεών μας καὶ ἐνεργειῶν μας, κρίσις τῆς Βουλῆς; Μὴ τυχὸν αἱ καθημεριναί μας ἐπισκέψεις εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ αἱ σχετικαὶ ὑποδείξεις μας μήπως ἐμείωσαν τὸ κῦρος ἡμῶν; Τὸ φοβοῦμαι. Ἤκουσα νὰ λέγεται ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει 700 διδασκάλους...

§69Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ. (Ὑπ. Παιδείας). (Δὲν ἀκούεται).

§70Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παράδειγμα ἔδωσα. Μήπως ἦσαν ἀδέλφια του; Μήπως δὲν ἀπεδώσαμεν τὴν δέουσαν προσοχὴν ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων μας καὶ ὑπέστημεν μείωσιν; Ὑπέστημεν καὶ ἄλλην μείωσιν ἐκ τῆς μὴ πραγματοποιήσεως πρὸς τοὺς νόμους καὶ πρὸς τὰ συντάγματα. Τί τὰ θέλετε τὰ νέα συντάγματα, ἂν δὲν τηρῆτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχετε; Καὶ δὲν τὰ τηροῦμεν. Δὲν συνεκινήθη ποτὲ ἡ Βουλή, καὶ εἶπεν ὁ κ. Τουρκοβασίλης καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὅτι ὑπῆρξαν ἕνδεκα διατάξεις θεμελιώδεις. Ἐπὶ διετίαν παραβιάζονται αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος καθ’ ὅλας τὰς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, πλὴν τῶν Κυριακῶν, ὑπὸ ἐπισήμων ἀρχῶν, καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, συνεδριάζουσα ἐδῶ, δὲν ἐκαυτηρίασε τὰς τοιαύτας ἀντισυνταγματικότητας. Καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, διευθυντὴς κοινωνικοῦ περιοδικοῦ νὰ ἀποκαλέσῃ τὸν σεβασμὸν τῆς Βουλῆς πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους, φαρισαϊσμόν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐὰν καὶ διὰ δευτέραν φορὰν εἰσήγετο τὸ παρὸν ψήφισμα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος, ἐγὼ καὶ διὰ δευτέραν φορὰν θὰ διετύπωνα τὴν ἰδίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσα καὶ κατὰ τὴν πρώτην φοράν. Ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ ψηφίσματος. Ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας, τοὺς δώσαντας ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἔγκρισίν τους εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς ἐκείνους, ὅπως ἐγὼ, ὁ ὁποῖος τὴν ἔδωσα ὑπὸ αἵρεσιν καὶ ὑπὸ ὡρισμένας συστάσεις, τὰς ὁποίας ἐλπίζω, ὅτι θὰ ἴδω συντόμως πραγματοποιουμένας, τοὺς συνιστῶ νὰ ψηφίσουν τὸ νομοσχέδιον, νὰ δώσουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐλευθερίαν νὰ κτυπήσῃ τὸν ἐχθρὸν μὲ τὴν πανοπλίαν της, νὰ τὸν κτυπήσῃ μὲ θάρρος, μὲ μαχητικότητα, μὲ σκληρότητα, ὅπως ἐκείνην, μὲ τὴν ὁποίαν χτυπᾶ ὁ ἐχθρός μας. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει μία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ πρὸ τοῦ τριμήνου, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ καλέσῃ τὴν Βουλήν. Εὔχομαι κατὰ τὸ διάστημα τοῦ τριμήνου εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ καλέσῃ τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀναγγείλῃ, ἀγγέλματα χαρᾶς καὶ νικητήρια εὐφρόσυνα.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Πιπιλιάγκας ἔχει τὸν λόγον.

§72Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Καίτοι παρέστην, κ. βουλευταί, ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπω τὰς ἀπόψεις μου ἐν γενικαῖς γραμμαῖς σχετικῶς μὲ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται πρὸς συζήτησιν κατόπιν δύο σοβαρῶν γεγονότων διαδραματισθέντων ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἀμφότερα τὰ γεγονότα ταῦτα εἶναι ἀλληλένδετα μὲ τὸ ζήτημα τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, διότι ὑπῆρξαν τοιαῦτα, ὥστε ἐξ αὐτῶν νὰ ἐξαρτᾶται ἡ παραμονὴ ἢ μὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐξουσίαν. Τὸ πρῶτον γεγονός, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἡ μυστικὴ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετίθετο ἐν πλάτει ἡ πραγματικὴ κατάστασις ἡ ὑφισταμένη εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μορφώσῃ ἡ Βουλή, σαφῆ γνώμην τῆς ὑφισταμένης κρισίμου καταστάσεως, ὥστε νὰ δυνηθῶσιν οἱ βουλευταί, νὰ κρίνωσιν ἐκ τῶν πραγματικῶν γεγονότων, καὶ νὰ ρυθμίσωσιν οὕτω τὴν ψῆφόν των. Δυστυχῶς, ἡ πρότασίς μας αὐτὴ κατεψηφίσθη. Ὁμολογοῦμεν ὅτι μᾶς ἐξένισε μία δήλωσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κατὰ τὴν πρὸ ἡμερῶν ἀγόρευσίν του, ὅτι ἐνῷ ἐκ τῆς μυστικῆς συνεδριάσεως προσεδόκα πολλὰ τὰ ὀφέλη ἡ Βουλή, ἐν τούτοις κατεψήφισε τὴν πρότασιν, διότι ἐφοβεῖτο μήπως ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλέγοντο ἐνταῦθα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπετέλουν πραγματικὰς ἀληθείας ἱκανὰς νὰ ὠφελήσωσι παντοιοτρόπως καὶ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ παρέμενον μυστικά. Ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως ἐστηρίχθη καὶ ἕτερον κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον κατεψήφισε τὴν πρότασιν. Κρίσεις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῆς αἰτίας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἐξηνάγκασε τὰ δύο κόμματα νὰ καταψηφίσουν τὴν πρότασίν μας, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴ σᾶς κάμω. Σᾶς ἀφήνω ἐλευθέρους νὰ σχηματίσητε γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ δεύτερον γεγονός, κύριοι βουλευταί, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, ἦτο τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἐπηκολούθησε τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεώς μας περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως, δηλαδή, τὸ πολιτικὸν θέμα, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου, ἐξεδηλώθη ποιά τις δυσφορία ἐναντίον τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, δυσφορία καθ’ ἡμᾶς ἀπολύτως ἀδικαιολόγητος, διότι τὸ πολιτικὸν ζήτημα, δὲν τὸ ἔθεσεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ τὸ ἔθεσεν ὁ ἴδιος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπὸ τριμήνου. Καὶ τὸ ἔθεσεν ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐξεδηλώθη ἡ ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ τὸ ἔθεσε, κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ ἴδῃ τί θὰ πράξουν οἱ ἐντολοδόχοι του κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, διὰ νὰ διαπιστώσῃ ἐὰν εἶναι πιστοὶ ἐκτελεσταὶ τῆς ἐντολῆς του. Καὶ διεπίστωσεν, ὅτι δὲν εἶναι. Διεπιστώθη δηλονότι, κ. συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἐνεργηθεῖσαν ψηφοφορίαν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν βουλευτῶν τῶν δύο κομμάτων, ἐνῷ ὑπέβαλον πληθώραν ἐπερωτήσεων στρεφομένων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, στρεφομένων ἐναντίον ὡρισμένων ὑπουργῶν, ἔρχονται ἔπειτα καὶ δίδουν συγχωροχάρτι. Καταφέρονται ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐναντίον ὡρισμένων ὑπουργῶν, τοὺς ὁποίους κατηγοροῦν ἐπὶ ἀνικανότητι καὶ διὰ χιλίας δύο παραβάσεις. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι; Ἔρχονται οἱ ἴδιοι οἱ κατήγοροι καὶ διὰ τῆς ψήφου των κηρύσσουν ἀθώους τοὺς κατηγορουμένους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Ἐὰν οἱ κατήγοροι κηρύσσουν ἀθώους τοὺς κατηγορουμένους, οἱ ἐντολεῖς κηρύσσουν ἆραγε τούτους; ἢ ἐπικρίνουσιν, ὡς εἶναι γνωστόν, τὴν στάσιν τῶν ἐντολοδόχων των; Κατὰ τὴν συζήτησιν, κύριοι βουλευταί, τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, ἐγένετο ἕνα ἀδίκημα εἰς βάρος τοῦ Κοινοβουλίου. Προτοῦ δὲ λησμονηθῇ τὸ ἀδίκημα τοῦτο ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ διαπράττει δεύτερον πλῆγμα εἰς βάρος τοῦ Κοινοβουλίου. Τὸ πρῶτον εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας τῆς συνεδριάσεως τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς ἡ Κυβέρνησις εἰς διάστημα ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας διέγραψε ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων 40 ἀγορητάς, οἱ πλεῖστοι, τῶν ὁποίων κατεῖχον στοιχεῖα ἱκανὰ νὰ ἀνατρέψουν τὴν Κυβέρνησιν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Παρεβίασεν, οὕτως, ἡ Κυβέρνησις ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἀξιοῖ τὴν παρουσίαν τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν, ἐνῷ ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ἡμέρας ἐκείνης καταφαίνεται ὅτι ἦσαν παρόντες μόνον 40 βουλευταί. Δὲν ἀνέμενον ὅμως, κύριοι βουλευταί, μετὰ τὸ ἀδίκημα τοῦτο, ὅτι θὰ ἐπεδιώκετο νὰ καταφερθῇ νέον πλῆγμα κατὰ τῆς Βουλῆς, ὅσον ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. Ὁ σκοπὸς τῆς ἐπὶ τρίμηνον διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶναι πρόδηλος. Δὲν ἔχει οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, εἰμὴ πῶς ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν σκόπελον τοῦ ἐλέγχου τῶν βουλευτῶν διὰ τὰ διάφορα ζητήματα καὶ εἰδικώτερον διὰ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν νομοθετημάτων, τῶν ὁποίων ἔχει ἀμεσωτάτην ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ὁποῖα καὶ αὐτοὶ οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταί, δὲν θὰ ἄφηνον νὰ διέλθωσιν ὅπως θὰ διέλθωσιν ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἀδιόρθωτα. Εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι εὔκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀνεύρῃ τοὺς 20 βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι τῆς χρειάζονται διὰ νὰ νομοθετήσῃ. Εἶναι εὔκολον, κύριοι συνάδελφοι, διότι ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι τινὲς ἐκ τῶν ἐλαχίστων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελοῦν τὴν ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, δὲν συμφωνοῦν μὲ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει τὴν εὐχέρειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ δι’ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι θὰ συμφωνοῦν μὲ τὰς ἀπόψεις της καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ψηφισθοῦν τὰ νομοσχέδια. Τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιδιώκει νὰ μᾶς ρίξῃ καὶ στάχτη εἰς τὰ μάτια. Δηλαδή, θέλει διὰ τοῦ ψηφίσματος νὰ μᾶς εἰπῇ ὅτι, ἡμεῖς φροντίζομεν, ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι μὲν μικρά, ἀλλὰ θὰ ἐργασθῇ παρόντων καὶ τῶν πολυτίμων ἀρχηγῶν. Ἀλλὰ ὅπως καταρτίζεται ἡ Ἐπιτροπή, οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἄλλοι μὲν θὰ συμμετάσχουν προσωπικῶς, ἄλλοι, δέ, δι’ ὀπαδοῦ των, δηλαδή, δὲν θὰ ἔχουν οὔτε κἂν 2 ἢ 3 ὀπαδούς των διὰ νὰ ὑποστηρίζουν τὰς ἀπόψεις των εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι ἀντίθετοι μὲ τὰς ἀπόψεις τῶν κυβερνητικῶν βουλευτῶν εἰς οἱονδήποτε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ἔτους σχεδὸν ἔχουν κατατεθῆ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς προτάσεις νόμων καὶ ψηφισμάτων ὑψίστης σημασίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν ἔδειξε σπουδὴν εἰς τὸ νὰ ἔλθουν τὰ ψηφίσματα ταῦτα πρὸς συζήτησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον παρενέβαλεν προσκόμματα πρὸς τοῦτο. Κύριοι βουλευταί, σεῖς ἐν ἀπολύτῳ ὁμοφωνίᾳ δὲν ἐξεδώσατε τὸ Ζ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον προέβλεπε τὴν σύστασιν Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἐπεξεργασθῇ τὰ νομοθετήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἀφεώρουν τὰς ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς ἀμοιβὰς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔδρασαν εἰς τὰς Ἐθνικὰς ἀνταρτικὰς ὁμάδας; Ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἡ Διακομματική, τῆς ὁποίας ἤμην μέλος, εἰργάσθη ἀόκνως ἐπὶ 2 μῆνας καὶ ἡτοίμασε τὰ δύο νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα παρέδωσεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν κ. Σακελλαρίου, Ὁ κ. Σακελλαρίου μετὰ ταῦτα, ὡς μᾶς ἐδήλωσεν καὶ ὡς ἀπεδείχθη οὕτω καὶ ἐγένετο, παρέδωκε τὰ νομοθετήματα αὐθημερὸν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀφοῦ ἐκράτησεν αὐτὰ ἐπὶ 3 μῆνας, κατόπιν ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν κατεθέσαμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἠναγκάσθη νὰ ἐπεξεργασθῇ ταῦτα καὶ νὰ τὰ ἀποστείλῃ τὴν 12ην Μαΐου 1947 εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Καὶ τί νομίζετε, ὅτι ἔπραξε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον; Ἀρνεῖται νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῖ τὸ Σύνταγμι. Καὶ τοιουτοτρόπως τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ δύο, τὰ ὁποῖα κατηρτίσθησαν, ἐτάφησαν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ἐπὶ χρόνια ὁλόκληρα καὶ ἔχουν θύματα καὶ ὀρφανὰ παραμένουν ἀπροστάτευτοι. Ἐρχόμεθα εἰς ἄλλο ψήφισμα τώρα. Κατετέθη, κύριοι βουλευταί, προσωπικῶς ὑφ’ ἡμῶν ψήφισμα περὶ κηρύξεως τοῦ κομμουνισμοῦ ἐκτὸς νόμου. Τὸ ψήφισμα τοῦτο εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς ὅτι ἦλθε κἄποτε πρὸς συζήτησιν καὶ συνεπείᾳ ἐπεμβάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεβλήθη ἡ συζήτησις. Κατόπιν ἐντόνων διαμαρτυριῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον 30 βουλευτῶν, τὸ ψήφισμα τοῦτο ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν. Καὶ ἐνῷ ἀπὸ 3μήνου τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐκκρεμεῖ, ἐν τούτοις δὲν προσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§73Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κηρύσσεται ὁ κομμουνισμὸς ἐκτὸς νόμου, λέγει τὸ ψήφισμα ἐκεῖνο. Ἀλλ’ ἤδη ὁ κομμουνισμὸς ἐκηρύχθη ἐκτὸς νόμου διὰ 5 ψηφισμάτων. Δηλαδή, τὸ ὄνειρον αὐτὸ ἔγινε πραγματικότης.

§74Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Τὸ ψήφισμα τὸ ἰδικόν μας προβλέπει καὶ κἄτι τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπει τὸ ἰδικόν σας. Τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὅμως ἡμῶν ψήφισμα ἐντὸς 24 ὡρῶν κατατίθεται, ἐπεξεργάζεται ἐν Ἐπιτροπῇ καὶ ἀπορριπτόμενον ὑπὸ ταύτης, αὐθωρεὶ καὶ παραχρῆμα φέρεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μεγάλη, τῷ ὄντι ταχύτης, ἐπὶ τῶν νομοθετημάτων ἐκείνων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ κόμματα, καὶ μεγάλη ἀδράνεια καὶ νωχέλεια παρατηρεῖται εἰς τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρεται ἡ Ἑλλὰς καὶ οἱ γενναῖοι πολεμισταὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως. Κύριοι βουλευταί, 2 ἔτη συμπληροῦμεν ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος καὶ κατὰ τὰ 2 αὐτὰ ἔτη, ἐὰν κάνετε ἕναν ὑπολογισμόν, τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου αὐτοῦ κατηναλώθη μὲ κλειστὴν τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο μειώνει αὐτὴν ταύτην τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κοινοβουλίου, διότι οὐδεμία δικαιολογία ὑπάρχει, ὥστε νὰ ἑδραιωθῇ τοιαύτη πρότασις. Ἐὰν ἡ ὕπαρξις τῆς ἀνταρσίας, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μᾶς στείλῃ παράπλευρα τοῦ μαχομένου στρατοῦ, τότε τῆς λέγομεν ὅτι πλανᾶται πλάνην οἰκτράν, διότι ὅταν κατὰ τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον ἡ Ἀγγλία ἐβομβαρδίζετο νυχθημερὸν ἀπὸ τοὺς Γερμανούς, ὅταν, λέγω, τὴν νύκτα ἔπιπτον βόμβαι κατὰ χιλιάδας εἰς τὸ Λονδῖνον, ἡ Βουλὴ συνεδρίαζεν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι συνάδελφοι, ἐπιθυμῇ ὅπως οἱ βουλευταὶ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ τεθῶσιν παράπλευρα στρατοῦ καὶ λαοῦ, τότε ἄς ἔχῃ καὶ τὸ θάρρος νὰ ζητήσῃ αὐτὴ ἐξουσιοδότησιν, ἂν ἔχῃ τὸ θάρρος, αὐτή, νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι δώσατέ μου ἐξουσιοδότησιν 2–3 μηνῶν, διὰ νὰ ψηφίσω ταχέως τὰ ἐπιβαλλόμενα οἰκονομικὰ νομοσχέδια καὶ διὰ νὰ λάβω ταχύτερον τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν, ἐν καιρῷ δέ, θὰ τὰ φέρω ἐνώπιόν σας, διὰ νὰ τὰ κυρώσητε διὰ τῆς ψήφου σας. Ἐὰν τοῦτο μᾶς ἔλεγε, θὰ εἴχωμεν ἄλλην γνώμην, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν μᾶς εἶπε τίποτε τέτοιο, μᾶς λέγει ἕνα ἄλλο πρᾶγμα. Μᾶς λέγει, οἱ 354 βουλευταὶ νὰ ἐκχωρήσωμεν τὰ δικαιώματα εἰς 30 μόνον τοιούτους, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 22 σχεδὸν νὰ εἶναι οἱ ἐκλεκτοί της. Καὶ ἐκ τῶν 22 αὐτῶν, κύριοι συνάδελφοι, οἱ 12 θὰ δύνανται νὰ νομοθετῶσιν. Τοῦτο, κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἀποτελεῖ περίγελον τοῦ Κοινοβουλίου.

§75Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δηλαδὴ 7.

§76Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἐκτὸς ἐάν, κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς ἀποπομπῆς ἡμῶν ἔξω τῆς αἰθούσης αὐτῆς, θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ κάνῃ εὐχερέστερα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιθυμεῖ νὰ κάνῃ, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι θέλει διὰ τῆς ἀποπομπῆς μας, αὐτὴ νὰ κατανείμῃ εὐχερέστερον τὰς 4 θέσεις τῶν στρατηγῶν τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ λέγομεν τοῦτο, διότι εἴδομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας, νὰ ἀναγράφεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὁμοφώνως ἀπεφάσισε, κατόπιν συμφωνίας δηλαδὴ τῶν 2 ἐν τῇ Κυβερνήσει κομμάτων, νὰ κατανείμῃ τὰς 4 θέσεις τῶν συνταγματαρχῶν τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ προαχθοῦν εἰς στρατηγούς, εἰς δύο καὶ δύο, ἀνὰ ἕκαστον κόμμα. Δηλαδή, κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῶν 26, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ κριθοῦν, διὰ νὰ προαχθοῦν 4 συνταγματάρχαι εἰς ὑποστρατήγους, οἱ δύο θὰ εἶναι ἀπὸ τὸ ἕνα κόμμα καὶ οἱ ἄλλοι δύο, ἀπὸ τὸ ἄλλο κόμμα, δηλαδὴ ἐὰν ὑπάρξῃ περίπτωσις συνταγματαρχῶν τῆς χωροφιλακῆς ἱκανωτέρων τῶν 4 αὐτῶν, ἀνηκόντων μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ οὐχὶ εἰς τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα, αὐτοὶ δὲν θὰ προαχθοῦν. Ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ, κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς ἀποπομπῆς μας ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς στερήσῃ τοῦ δικαιώματος νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως δι’ ὡρισμένα ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα συμβαίνουν εἰς βάρος γενναίων πολεμιστῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν νύκτα τῆς 14ης Νοεμβρίου κατὰ τὴν ὁποίαν κατόπιν τῶν διαμαρτυριῶν μου, ἠξίωσε νὰ σταλοῦν τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας, διὰ νὰ μεριμνήσῃ δι’ ὡρισμένα ἀδικήματα. Ἔ!, λοιπόν, σᾶς γνωρίζω ὅτι τὰ ἀδικήματα αὐτὰ ἐπεδεινώθησαν. Καὶ ἐνῷ, λέγω, θὰ ἐπερωτήσωμεν, διὰ τὰ ἀδικήματα αὐτά, ταὐτοχρόνως θὰ ἐπερωτήσωμεν καὶ διὰ τὴν προστασίαν ὡρισμένων ὀργάνων λιποτακτούντων ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ καὶ προστατευομένων κατὰ τρόπον σκανδαλώδη. Ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ, λέγω, διὰ τῆς ἀποπομπῆς ἡμῶν, ἡ Κυβέρνησις, νὰ μᾶς στερήσῃ τοῦ δικαιώματος, νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, διότι δὲν ἀπαντᾷ, ἐπὶ τόσας ἡμέρας εἰς δριμὺ κατηγορητήριον τοῦ ἐκ Λακωνίας συναδέλφου κ. Γραφάκου, διὰ τὰ συμβαίνοντα ἐντὸς τῆς Ἀεροπορίας. Ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ νὰ στερηθῶμεν τοῦ δικαιώματος νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ ποῖον λόγον δὲν προσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν φάκελλον, τὸν ὁποῖον ἐζητήσαμεν πρὸ 20 ἡμερῶν, ἀφορῶντα τὰ εἰσαχθέντα ἐμπορεύματα καὶ εὑρισκόμενα εἰς τὸ Τελωνεῖον Πειραιῶς.

§77Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἐγώ, ἔχω δύο χρόνια ποὺ τὰ ἐζήτησα.

§78Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἐκτὸς ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀποπομπῆς μας, νὰ μᾶς στερήσῃ τοῦ δικαιώματος νὰ ἐπερωτήσωμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὰς ποταπὰς πράξεις τοῦ Συμβουλίου Βʹ ἐπιλογῆς καὶ νὰ τὸν ἐρωτήσωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν τὸ Συμβούλιον τοῦτο νὰ ἀνακαλῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν ἀπὸ τοῦ πίνακος Βʹ εἰς τὸν Αʹ τὸν λοχαγὸν Τσελιώτην, ὑπηρετοῦντα εἰς τὰς ὀρδὰς τοῦ Μάρκου.

§79Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. .... (δὲν ἠκούσθη).

§80Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακαλῇ εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν τὸν λοχαγὸν Λιαγάραν, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸ κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου, ὠργίασεν εἰς τὴν περιφέρειάν μου, τὸν ὁποῖον ἀνακαλεῖ, προάγει καὶ ἀποστέλλει εἰς τὴν περιφέρειάν μου. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸν λοχαγὸν Μαγανᾶ καταδικασθέντα εἰς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου, διότι εὑρέθη κατέχων 500 δελτία ἄρτου ψευδῆ, ὅταν ἐν ἀντιθέσει πρὸς αὐτά, ἀξιωματικοὺς ἀρίστους, ὡς τὸν ταγματάρχην Παπαχατζῆ, ἐκ τοῦ πίνακος Βʹ, καίτοι δικαιωθέντα ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, μεταφέρει εἰς τὸν πίνακα Γʹ ὡς κομμουνιστήν, διότι ὑπηρέτει εἰς τὸ ΕΔΕΣ καὶ ὑπηρέτησε μετὰ πατριωτισμοῦ ἀπαραμίλλου καὶ ἀφοσιώσεως τὴν Πατρίδα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτοί. Εἶναι καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ πίνακος Βʹ, μετετέθησαν εἰς τὸν πίνακα Γʹ. Κύριοι βουλευταί, ἐκτός, τέλος λέγω, ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ μᾶς ἀφήσῃ νὰ ἐλέγξωμεν ταύτην δι’ ἕνα μεγάλο παράπτωμα ποὺ διέπραξεν ἔναντι τοῦ στρατοῦ διὰ τῆς περικοπῆς τοῦ τρισχιλιοδράχμου ἐπιδόματος, τὸ ὁποῖον ἐλάμβανον οἱ στρατιῶται μας οἱ ἀγωνιζόμενοι εἰς τὰ βουνά. Καὶ περιέκοψε τὸ ἐπίδομα τοῦτο ἄνευ οὐδενὸς λόγου καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει εἰς τὸ ἐπιβεβλημένον τῆς ἀνάγκης τῆς χορηγήσεως τοῦ τρισχιλιοδράχμου τούτου ἐπιδόματος. Μὴ νομίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ περικοπὴ αὐτὴ εἶναι μικρὸν πρᾶγμα, εἶναι ἕνα τραῦμα, εἶναι ἕνα τραῦμα διαμπερὲς εἰς τὸν μαχόμενον στρατόν, ὁ ὁποῖος ἀγωνιζόμενος ὑπὸ χιόνα δύο μέτρων αἰσθάνεται μίαν ἀνακούφισιν ὅταν βλέπει ὅτι ἡ Πατρὶς τοῦ δίδει κάτι πάρα πάνω ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μένουν εἰς τὰς πόλεις. Δὲν εἶναι λοιπὸν τοῦτο ἔργον κυβερνητικὸν δυνάμενον νὰ ἐξυψώσῃ τὸ γόητρον τοῦ στρατοῦ μας, ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὁμιλοῦν περὶ τοῦ γοήτρου τοῦ μαχομένου στρατοῦ, ὀφείλουν πρῶτοι οὗτοι νὰ δίδουν τὸ καλὸν παράδειγμα. Καὶ συνεστήσαμεν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συστήσῃ εἰς τοὺς ἁρμοδίους οἰκονομικοὺς κύκλους, ὅπως εἰσακούσουν τὸ παράπονον καὶ τὴν ἔκκλησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς χορηγήσεως τοῦ ἐπιδόματος τούτου.

§81Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Διατὶ δὲν ἀναφέρατε ὅτι, εἰς ἀντικατάστασιν αὐτοῦ τοῦ ἐπιδόματος, ἐδόθη γενικὴ αὔξησις; (Χειροκροτήματα).

§82Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Πῶς ἐδόθη ὅμως; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§83Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι ἡ ἐπιχορήγησις, ἡ ὁποία ἐδόθη ὡς γενικὴ αὔξησις εἰς τὸν στρατόν, δὲν ἐδόθη μόνον εἰς αὐτούς, ἐδόθη ὡς γενικὴ αὔξησις. Ἱκανοποίησε δὲ ὁλόκληρον τὸν στρατόν, διότι τὸ ἐπίδομα αὐτό, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ὁ κύριος βουλευτής, τὸ ἐλάμβανε μόνον ἕνα ἐλάχιστον τμῆμα τοῦ στρατοῦ, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον, ὑπετίθετο ὅτι ἐμάχετο εἰς κἄποιαν γραμμήν, τὰ ἔπαιρναν δὲ καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρέμενον εἰς δῆθεν ζώνην τῶν πρόσω, ἐνῷ διὰ τῆς νέας διαρρυθμίσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ συμφώνου μὲ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ, τὸ ἐπῆρεν ὅλος ὁ στρατός.

§84Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δηλαδὴ χίλιες δραχμές;

§85Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Τὰς τρεῖς χιλιάδας δὲν τὰς ἔπαιρναν ὅλοι.

§86Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Τὸν Δεκέμβριον εὑρισκόμενος εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἐδέχθην παράπονα ἀπὸ διαφόρους μονάδας, τὰς ὁποίας ἐπεσκέφθην, διὰ τὴν περικοπὴν τοῦ ἐπιδόματος. Διεμαρτυρήθην πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Βουλὴ μοῦ ἀπήντησαν «τοῦτο θὰ καταργηθῇ», καὶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ τὸ ἐπαναφέρῃ. Οὐδεμίαν νεωτέραν πληροφορίαν εἶχον, κ. ὑπουργέ, δι’ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε.

§87Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑπ. Οἰκ.). Ἐπειδὴ ἐπιμένετε, σᾶς δίδω τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν, καὶ ἐὰν δὲν εἴχατε καμμίαν πληροφορίαν ἕως τώρα, τὴν λαμβάνετε αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§88Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, διατὶ ὁμιλεῖτε δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, ἐνῷ ἀνήλθατε εἰς τὸ βῆμα νὰ ὁμιλήσητε περὶ τῆς διακοπῆς, ἐδῶ κάμετε ἐπερώτησιν διατὶ δὲν ἐπροβιβάσθη ὁ ἕνας, καὶ διατὶ δὲν ἐπροβιβάσθη ὁ ἄλλος. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις.

(ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ)

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§91Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ προτείνω τοῦτο: Ἀντὶ νὰ διακόψωμεν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τρίμηνον, ὀρθότερον θὰ εἶναι, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα πλησίον τοῦ ἀγωνιζομένου λαοῦ, νὰ μεταφέρωμεν τὴν ἕδραν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἵνα ὅλοι μαζὶ εὑρισκόμεθα παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ μαχομένου στρατοῦ καὶ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Διὰ νὰ εἴμεθα παραπλεύρως τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος τόσα καὶ τόσα προσφέρει εἰς τὴν Πατρίδα, χωρὶς νὰ τύχῃ οὐδεμιᾶς μερίμνης ὑπὸ τοῦ Κράτους. Κύριοι βουλευταί, κατερχόμενος τοῦ βήματος θέλω νὰ σᾶς κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Ἀποτεινόμενος πρὸς τοὺς κ. συναδέλφους, λέγω τοῦτο, θέσατε τὴν χεῖρά σας εἰς τὴν καρδίαν σας καὶ ἀποφασίσατε κατὰ συνείδησιν, λησμονοῦντες πρὸς στιγμὴν τὴν κομματικήν σας ἰδιότητα, ἵνα μὴ συντελέσητε διὰ τῆς ψήφου σας, ὥστε νὰ συντελεσθῇ ἕνα ἔγκλημα, ὡς τὸ μελετώμενον. Κύριοι βουλευταί, αἱ στιγμαὶ εἶναι κρίσιμοι καὶ ἡ ἱστορία θὰ κρίνῃ τὰς πράξεις ὅλων μας. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Γιαννόπουλος.

§93Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ ὅτι παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἀφοῦ προηγουμένως δηλώσω ὅτι καὶ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐκηρύχθην ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος, καὶ εἰς τὴν μέλλουσαν κρίσιν θὰ κηρυχθῶ διὰ τῆς ψήφου μου ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ ἐκφράσω μίαν πικρίαν. Διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ καθιεροῦται μία τακτική, διὰ τῆς ὁποίας σχεδὸν ἀποκλείονται οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταί, οἱ μὴ ἀνήκοντες εἰς κανὲν κόμμα, τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνεξάρτητοι βουλευταί, δὲν ἐδώσαμεν ἀφορμὴν νὰ πιστευθῇ ὅτι συντελοῦμεν εἰς τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ Σώματος ἢ εἰς τὴν ἀρρυθμίαν τῶν συζητήσεων. Καὶ ἡμεῖς οἱ ἐλάχιστοι ἀνεξάρτητοι βουλευταί, ἐκπροσωποῦμεν τὴν ἀνεξάρτητον Ἑλληνικὴν γνώμην ἡ ὁποία, δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ὁσημέραι ὀγκοῦται καὶ ἡ ὁποία ἀξιοῖ νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Ροζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§95Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸ Σῶμα, ἔχει ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ἐξαντληθῆ καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει συναγάγει τὰ συμπεράσματα ἐκ τῆς τετραημέρου αὐτῆς συζητήσεως. Δὲν θὰ κάμωμεν χρῆσιν τῆς εὐγενοῦς προσφορᾶς τοῦ φιλτάτου μας καὶ σεβαστοῦ συναδέλφου κ. Κουλουμβάκη, διότι νομίζω ὅτι τὸ τέταρτον τὸ ὁποῖον καθιερώθη εἶναι ἀρκετὸν διὰ πάντα ρήτορα ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ ὁμιλήσῃ οὐσιαστικὰ πράγματα. Εἶμαι, κύριοι συνάδελφοι, εἷς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὸ σχέδιον ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἀλλὰ καὶ εἷς ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν μὲ φανατικὴν προσήλωσιν εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια. Πιστεύω εἰς τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν ἡ ὁποία στεγάζεται μέσα εἰς τὸ ἱερὸν αὐτὸ τέμενος. Νομίζω, συνεπῶς, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται δι’ ἀσήμαντα ζητήματα νὰ διακόπτωνται αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ ἐρωτῶ τὸ Σῶμα καὶ τοὺς Ἀξιοτίμους ἀγορητὰς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως: Πότε ἄλλοτε ζήτημα σοβαρώτατον προεβλήθη ἀπὸ τὸ σήμερον προβαλλόμενον, τῆς σωτηρίας τῆς Πατρίδος, τῆς καταστολῆς τῆς ἐπαράτου ἀνταρσίας, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος τοῦ Κυβερνητικοῦ; Ὅταν τὸ πρῶτον ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἡ παροχὴ διμήνου προθεσμίας διὰ τὴν προπαρασκευὴν αὐτοῦ τοῦ ἀγῶνος, ἡ Ἀντιπολίτευσις προθύμως παρέσχε τὴν ψῆφον της καὶ τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ παρασκευάσῃ τὸν ἀγῶνα τοῦτον. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ὕστερα ἀπὸ πεντάμηνον ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας ἔρχεται παρασκευασμένη, ἔρχεται μὲ ὁπλισμὸν καὶ ηὐξημένας τὰς δυνάμεις τοῦ στρατοῦ, τὰς μονάδας κρούσεως καὶ τὰ στατικὰ τάγματα τῆς Ἐθνοφρουρᾶς τῶν 50.000. Ἰδοὺ τί ἐπιτελέσατε, κύριοι βουλευταί, διὰ τῆς ψήφου ἐκείνης. Ἀφήσατε ἐλευθέραν τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὅλοι, δικαίως, ἐπιθυμοῦμεν, νὰ προπαρασκευάσῃ τὸ ἔδαφος διὰ τὴν τελικὴν καὶ ἀποφασιστικὴν τοῦ ἐξόρμησιν. Κατὰ τίνα, λοιπόν, λογικήν, κύριοι συνάδελφοι, ἐνῷ παρέχετε τόσον πρόθυμα τὴν συνδρομήν σας διὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἀγῶνος, κατὰ τίνα, λέγω, λογικὴν ἀρνεῖσθε νῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν δίμηνον ἢ τὴν τρίμηνον διακοπήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ, διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πρόγραμμα ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον μὲ τόσην περίσκεψιν, τόσην ἐπιμονὴν καὶ τόσον μόχθον, προπαρεσκεύασε; Καὶ οἱ ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐβασίσθησαν ἐπάνω μόνον εἰς ἐπιχειρήματα θεωρητικά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικαλοῦνται καὶ νὰ σέβωνται ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ὄχι διὰ νὰ ἀπολακτίζουν ὅταν στρέφωνται ἐναντίον των καὶ νὰ τὰ ἐπικαλοῦνται ὅταν θέλουν νὰ ἑδραιώσουν τὴν θέσιν των ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀρκούντως ἰσχυρά. Τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ ἦσαν ἰσχνὰ καὶ ἕωλα καὶ ἐδέησε νὰ ἐκτοξευθῇ καὶ μία ἀπειλὴ ἐκ μιᾶς πτέρυγος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ἀπειλὴ τῆς ἀποχῆς, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἰσχυροποιήσῃ ἐπιχειρήματα ἀνύπαρκτα. Καὶ ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπικαλοῦνται τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς; Ποῖος εἶναι ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ προσήλωσίς των πρὸς τοὺς θεσμοὺς ὅταν ἀνήκουν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐκ τῆς ἀριθμητικῆς των μειοψηφίας, καὶ ἐπικαλοῦνται μίαν ἀπειλήν, ἡ ὁποία ἔφερε τὸν σάλον ὄχι μόνον εἰς τὴν ὕπαιθρον, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ Σώματος καὶ ἐντὸς τῆς Πρωτευούσης τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἐξαίρεσις, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θὰ ἐζητεῖτο ἀπὸ τὸν ὑποφαινόμενον καὶ δὲν θὰ ἔθετον ποτὲ τὴν ὑπογραφήν μου εἰς πρότασιν, εἰς ψήφισμα διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐὰν ἡ Δημοσία Τάξις τῆς χώρας, δὲν εἶχε περιαχθῆ εἰς τὸ σημεῖον τὸ ἐπικίνδυνον, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε. Τί θὰ ἦτο προτιμότερον: Νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς λογομαχίας ἢ νὰ συντελέσωμεν καὶ ἡμεῖς, ἕκαστος κατὰ τὴν δύναμίν του, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ πολεμήσουν, ὅπως οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῆς πτέρυγος αὐτῆς, πολεμοῦν καὶ ἐπολέμησαν, ὅσοι διὰ τῆς γραφίδος των καὶ διὰ τῶν λόγων των δύνανται νὰ ἐμψυχώσουν εἰς τὸ τρίμηνον αὐτὸ διάστημα τὸν μαχόμενον Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ τονώσουν τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου καὶ νὰ γαλβανίσουν τὰ μαχόμενα τμήματα τοῦ ἡρωϊκοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Οὐδεμία θεωρία, κύριοι, καὶ οὐδὲν (δὲν ἠκούσθη) .... καὶ οὐδεμία φροντὶς εἶναι ἐπικρατεστέρα ἀπὸ τὴν φροντίδα καὶ τὸ καθῆκον τῆς διασώσεως τῆς κινδυνευούσης Πατρίδος μας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν στερεῖται πατριωτισμοῦ. Ἠρνήθη τοῦτο ἄλλοτε εἰς τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν ἐγὼ νὰ ἀνήκω, διότι ἐνόμιζεν ὅτι ὅσοι δὲν εἰσέρχονται μέσα εἰς τὴν γραμμὴν ἐκείνην, δὲν ἔχουν ἀρκετὸν πατριωτισμόν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι οὐδέποτε ἡ πτέρυξ ἡ ἰδική μας, ὡς ἀντιπολιτευομένη, ἀντιπολιτεύθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἔδιδεν, ἔστω καὶ μακρόθεν τὴν ἐντύπωσιν ἀπειλῆς, ὡς ἐκείνη ἡ ὁποία ἐσχάτως ἐξετοξεύθη. Συχνὰ ἡ ἰδική μας Ἀντιπολίτευσις ὑπεστήριξε τὰς ἀρχάς της, τὰς ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι εἶχον παρεξηγηθῆ, τὰς ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι τὴν συνέτριψαν εἰς τὰς ἐκλογὰς ἐκ παρεξηγήσεως, τὴν πίστιν ὅμως ἡ ὁποία τὴν ἤγαγε, μὲ ἀριθμητικὴν δύναμιν μειωμένην εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ συμπράξῃ μὲ τὸ κόμμα τὸ μεῖζον, μὲ τὸ ὁποῖον ἐχωρίζετο ἄλλοτε εἰς τὸ παρελθόν, καὶ νὰ ὑπάρξῃ μία τέτοια συνεργασία, ἡ ὁποία ἀκριβῶς νὰ εἶναι ζηλευτὴ καὶ ἀπὸ τὰ πλέον συγγενῆ κόμματα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Διότι ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καί τινες ἡγέται αὐτῆς περὶ κομματικῆς κραιπάλης καὶ συναλλαγῆς. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ποῦ εἴδατε τὴν κομματικὴν κραιπάλην καὶ τὴν συναλλαγὴν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν; Μήπως διότι δὲν διενεμήθησαν τὰ δύο μεγάλα κόμματα τὰς Νομαρχίας ὡς φέουδα; Μήπως διότι δὲν μετέβαλον τὰ κοινοτικὰ συμβούλια, ὅπως ἔκαμεν ἄλλοτε ἓν κόμμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀντιπολιτεύεται τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἐξετοξεύθησαν κατηγορίαι καὶ κατετέθησαν ἐπερωτήσεις; Ἀλλὰ διατὶ ἡ σπουδὴ τάχα τοῦ τορπιλλισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν ὁλοκλήρωσε τὸ ἔργον της, ὅταν μόνον ἕνα τμῆμα τοῦ ἔργου της ἐπετέλεσεν, ὅταν ἐπετέλεσε τὴν προπαρασκευήν; Μήπως ἡ πτέρυξ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία διεξήγαγε κατὰ τὸν ὀξύτερον τρόπον τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, πρὸ πέντε μηνῶν δὲν ἦτο Κυβέρνησις; Διατὶ ἐτορπίλλισε τὴν συνεργασίαν διὰ νὰ μεταστῇ εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἐξορμᾷ διὰ τὴν ἄκαιρον ἅλωσιν τῆς ἐξουσίας; Ἀλλά, κ. συνάδελφοι, δὲν θὰ ἀναφέρω ἄλλας ἀνακολουθίας, θὰ ἀπαντήσω μόνον εἰς τὴν αἰχμὴν τῆς ἀνακολουθίας δῆθεν τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος. Κύριοι, γνωρίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ποῖοι εἶναι ἀνακόλουθοι καὶ ποῖοι πιστεύουν εἰς τὰς ἀρχάς των. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀπευθύνωνται τοιαῦται αἰχμαὶ εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν, διότι ἔχομεν ἐξασφαλίσει τὰ χειροκροτήματα τοὐλάχιστον τῶν ὀπαδῶν μας. Αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ διαλαληθοῦν μὲ θάρρος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ λάβουν ἐξ αὐτοῦ τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Πιστεύομεν ἀδιάσειστα, ἢ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐζητήσαμεν παρὰ τὴν θεμελιώδη ἀρχὴν τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπεκαλέσθησαν, παρὰ τὴν θεμελιώδη ἀρχήν, ἡ ὁποία ἔχει μόνον θεωρητικὴν σημασίαν, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν ἐξακολουθοῦμεν νὰ πιστεύωμεν ἢ ἡ παρασχεθησομένη ἐξουσιοδότησις, ἡ τρίμηνος ἐξουσιοδότησις, θὰ εἶναι ἐθνωφελής, διότι θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁλοκλήρωσιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον θὰ πανηγυρίσῃ ἡ παροῦσα Βουλή. Καί, ἂν ἔχῃ τὴν τύχην μέσα εἰς τὸ τρίμηνον αὐτὸ νὰ κατασταλῇ ἡ ἀνταρσία, θὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ εἶναι ἡ πλέον τιμημένη καὶ ἡ περισσότερον δοξασμένη ἀπὸ τὰς Βουλάς. Διότι τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος οὐδέποτε διῆλθε τοιαύτην κρίσιν, ὡς ἡ σημερινή. Ἄς ἀναμένῃ, λοιπόν, ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ὁ δρόμος δὲν εἶναι στρωμένος μὲ ρόδα, ὁ δρόμος πρὸς τὴν ἐξουσίαν. Ἄς ἀναμένῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν δρόμον αὐτὸν ἀπὸ τὰς ἀκάνθους ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τῆς συντριπτικῆς πλειοψηφίας καὶ τότε, νομίζω, ὅτι καὶ ἡμεῖς — διότι δὲν ἀρνούμεθα οὔτε ἱκανότητας, οὔτε πατριωτισμὸν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως — τότε θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸν ἐνισχύσωμεν εἰς τὸ ἔργον αὐτοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ βασίμως νὰ ἐλπίζῃ, καὶ δικαιοῦται νὰ ἐλπίζῃ. Ὅταν ἡ ἐξουσία, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχῃ θέλγητρα παρὰ μόνον ὀδύνας, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οὔτε οἱ συνάδελφοι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι στέργομεν νὰ διατηρήσωμεν, ποίαν ἐξουσία; Ἐξουσίαν, ἡ ὁποία δίδει μόνον λαβὴν εἰς ἀδίκους ἐπικρίσεις, εἰς ἀδίκους ἐπιθέσεις, εἰς ἀδικωτέρας αἰτιάσεις. Νομίζω ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει ἄλλοτε εὐχαρίστησιν καὶ τιμήν, ἀποτελεῖ σήμερον σταυρὸν μαρτυρίου. Καὶ εἶναι τιμὴ καὶ εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐνδεχομένως, θὰ τὴν διαδεχθῇ, νὰ ἐργασθῇ ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐργάζεται ἡ παροῦσα Κυβέρνησις.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§97Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὸ θέμα εἶναι ἐξηντλημένον. Αἱ εὐθῦναι καὶ διὰ τοὺς προτείναντας καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν—ὄχι μὲ ὅσα μέσα εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν των —διηυκρινίσθησαν καὶ ἐπεμερίσθησαν. Συνεπὴς πρὸς τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς εἰσόδου μου εἰς τὸ Κοινοβούλιον ἔχω, νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι ἐξυπηρετικαὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων αἱ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ πρὸς τὴν πίστιν μου εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ εὑρεθῶ σύμφωνος μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προέτεινον τὸ συζητούμενον ψήφισμα. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀναμφισβήτητον συγκινητικότητα τοῦ προτασσομένου λόγου τῆς διακοπῆς. Τὸν ἠσθάνθην αὐτὸν τὸν λόγον ὄχι αἰσθηματικῶς, ἀλλ’ ἔργῳ. Εὑρέθην εἰς τὰς ἐκκαθαριστικὰς ἐπιχειρήσεις τοῦ στρατοῦ μας εἰς τὴν Μακεδονίαν. Εὑρέθην εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα τετράκις. Εἰς τὴν Ἔδεσσαν, εἰς τὴν Σκόδραν, εἰς τὴν Χαλκιδικήν, εἰς τὴν Κατερίνην, εἰς τὴν περιοχὴν τοῦ Ὀλύμπου, εὑρέθην μὲ τὸν στρατόν μας, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν μοῦ ἠξίωσε ποτὲ νὰ παύσωμεν νὰ ἐκτελῶμεν τὰ ἔργα μας. Διὰ τοῦτο καὶ ὡς μὴ ἔχων ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς μου νὰ μεταθέσω τὴν ἐντολὴν τῆς ἐκπροσωπήσεώς των εἰς ἄλλους συναδέλφους, τοὺς ὁποίους πάντως ἐκτιμῶ, δηλῶ, ὅτι εὑρίσκομαι ἀντίθετος πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν γενομένην ὑπὸ τῶν κ.κ. συναδέλφων, καί, μὴ θέλων νὰ καταπονήσω περισσότερον τὴν καταπεπονημένην ἤδη Βουλήν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. (Χειροκροτήματα).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Πολίτης, ἔχει τὸν λόγον.

§99Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν ὑπὸ κρίσιν πρότασιν ψηφίσματος. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι μέχρις ὥρας διῆλθον ἀπὸ τὸ βῆμα καὶ ἤκουσα μὲ ἰδιαιτέραν προσοχὴν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλλομεν. Ὁμολογῶ, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶπον, δὲν ἴσχυσαν νὰ κλονίσουν τὴν ἀρχικήν μου γνώμην ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ ἐναντίωσις προῆλθε κυρίως ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἀλλὰ συμβαίνει, κ. βουλευταί, ὅτι ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν μέχρι σήμερον ὅλα τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διῆλθον ἀπὸ τοὺς κυβερνητικοὺς θώκους καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτήν, ἐζήτησαν ἐξουσιοδότησιν. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι μέχρι σήμερον ἔχουν δοθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἓξ κατὰ σειρὰν ἐξουσιοδοτήσεις. Καὶ αἱ ἓξ αὐταὶ ἐξουσιοδοτήσεις ἐκρίθησαν καλαὶ καὶ ἅγιαι, σήμερον δὲ μόνον ρίπτεται τὸ ἀνάθεμα κατὰ τῆς προτάσεως, τῆς ἰδικῆς μας, καὶ χαρακτηρίζεται αὕτη μὲ τὸν βαρὺν χαρακτηρισμὸν τοῦ «πλήγματος κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ καὶ τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν». Μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῶ ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν διαφόρων αὐτῶν ἀμφισβητήσεων. Ἀνεπτύχθησαν βεβαίως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μερικὰ ἐπιχειρήματα, ἀλλὰ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, δὲν ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ των. Φρονῶ ἐν πεποιθήσει ὅτι, ἐὰν εἴπητε νὰ γίνῃ μία διάκρισις μεταξὺ τῶν ἐξουσιοδοτήσεων τῶν προηγουμένων ὅλων, πλὴν ἴσως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐδόθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Συνδιασκέψεως τῆς Εἰρήνης καὶ τῆς προτάσεως τῆς σημερινῆς, ἀναμφισβητήτως αἱ προηγούμεναι ἐξουσιοδοτήσεις ἦσαν ἀναμφιβόλου ἀναγκαιότητος ἐνῷ οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον συνηγοροῦν ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ὑπεβάλομεν, εἶναι τοὐλάχιστον ἰσχυρότεροι ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθησαν αἱ προηγούμεναι. Πράγματι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν εἰς στιγμὰς ἥσσονος κρισιμότητος ἀπὸ τὰς σημερινὰς, ἐκρίθη ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅλη ἡ ἄνεσις τῆς ἐργασίας, ὅλη ἡ εὐχέρεια νὰ συγκεντρώσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν προσπάθειάν της εἰς τὸ ἔργον τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἀνταρσίας καὶ νὰ ἀφοσιωθῇ ἀπερίσπαστος εἰς τὰ κυβερνητικά της ἔργα, πῶς εἶναι δυνατὸν, νὰ ἀμφισβητηθῇ τοῦτο, σήμερον ὅτε διερχόμεθα, ἀπὸ ὅλας τὰς περιόδους, τὰς ὁποίας μέχρι σήμερον διήλθομεν τὴν κρισιμωτέραν φάσιν τοῦ ἀγῶνος κατὰ τῆς ἐπαράτου ἀνταρσίας; Καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι γνωστὸν ὅτι προπαρασκευάζεται καὶ πρόκειται νὰ ἐξαπολυθῇ μία ἀποφασιστικὴ ἐξόρμησις, ἀπὸ τὴν ἔκβασιν τῆς ὁποίας, δὲν θὰ ἦτο ὑπερβολὴ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐξαρτᾶται ἡ θεραπεία τῶν καιρίων τραυμάτων ποὺ ἔχουν καταφερθῆ κατὰ τῆς Πατρίδος... Ἐλέχθη, κύριοι, ὡς ἐπιχείρημα, μεταξὺ ἄλλων, ὅτι τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον, συνεδρίαζεν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐκκενώσεως τῆς Δουνκέρκης. Νομίζω, κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἱστορικῶς ἀκριβές, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφέρωνται παραδείγματα καὶ ἐπιχειρήματα ἀπὸ τῆς μιᾶς ζώνης τῆς Ὑδρογείου εἰς τὴν ἄλλην, χωρὶς νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ διαφορὰ τοῦ κλίματος. Παρακολουθῶ καὶ ἐγὼ τὰς ἐργασίας τοῦ Ἀγγλικοῦ Κοινοβουλίου, καὶ γνωρίζω τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξάγονται αὗται. Θὰ συνομολογήσητε δὲ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι ὁ τρόπος ἐκεῖνος δὲν ταὐτίζεται μὲ τὸν ἰδικόν μας. Δὲν ἐκφέρω κρίσιν τὴν στιγμὴν αὐτὴν, καμμίαν, οὔτε ἐπικρίνω τι, ἀλλὰ διαπιστώνω διαφοράς, διαφορὰς κρίσεων, διαφορὰς ἀντιλήψεων, διαφορὰς ἀκόμη, ἀναγομένας εἰς ἱστορικοὺς λόγους, καὶ διαφορὰς ἰδιοσυγκρασίας. Ζητοῦντες νὰ συγκρίνωμεν τὰ ἀνόμοια, κινδυνεύομεν νὰ ὑποπέσωμεν εἰς τὸ σφάλμα ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς μεμφόμεθα ξένους ἐπικριτὰς τῆς πατρίδος μας, δηλαδή, ὑπὸ τὸ πρῖσμα συνθηκῶν καὶ ὅρων, αἱ ὁποῖαι δὲν κρατοῦν εἰς τὰς ἰδικάς των χώρας ζητοῦν νὰ κρίνουν καὶ νὰ θίξουν τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ποῖα εἶναι ἐν τελευταίᾳ ἀναλύσει τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Περὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος, διότι ἐκ τῶν πραγμάτων εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι αἱ Ἐπιτροπαὶ Ἐξουσιοδοτήσεως, πᾶν ἄλλο ἢ ὑστεροῦσιν εἰς νομοθετικὸν ἔργον, ὑπῆρξαν τοὐναντίον ἀποδοτικώτεραι τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος. Εὐγλωττότερον ἐμοῦ ἠμποροῦν νὰ ὁμιλήσουν περὶ τούτου οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους πᾶς τις, δύναται νὰ συμβουλευθῇ. Εἶπεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι νομικὸν κώλυμα δὲν ὑπάρχει, οὔτε καὶ πολιτικόν, ἀλλὰ τότε τί ἀπομένει.

§100Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πολιτικὸν ὑπάρχει, νομικόν, συνταγματικὸν δὲν ὑπάρχει, αὐτὸ εἶπον ἐγώ.

§101Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Ἀναγινώσκω ἐγκεκριμένα πρακτικά, δὲν πταίω ἐγώ, ἐὰν ἔχουν λάθος, καὶ δὲν ἐσπεύσατε νὰ τὰ διορθώσητε. Διότι λέγουν: «...... οὔτε συνταγματικὸν... ......... πολιτικὸν κώλυμα».

§102Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Λάθος, νομικόν.

§103Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Τί ἀπομένει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀπομένει τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου, καὶ τὸ γνωστὸν, τῶν ἐκκρεμῶν ἐπερωτήσεων περὶ σπουδαιοτάτων ὄντως θεμάτων. Καὶ ἐδῶ εὑρέθη ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου. Ζητεῖ, λέγουν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, τὴν ἐξουσιοδότησιν, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, διατυπούμενον τὴν ἐπιοῦσαν τῆς περατώσεως μιᾶς συζητήσεως, διεξαχθείσης ἐπὶ πολιτικοῦ θέματος, τεθέντος ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν συζήτησιν κατηναλώθη, μία ὁλόκληρος ἑβδομάς, καὶ μετὰ τὴν ὁποίαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ διετυπώθησαν, ὅλαι αἱ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπικρίσεις, καὶ ἐν τέλει τῆς ὁποίας ἐχορηγήθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνη δι’ ὀγκώδους πλειοψηφίας; Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγηται, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀποφεύγει τὸν ἔλεγχον, καὶ ὅτι ἡμεῖς κατ’ ἐπιταγὴν δῆθεν ἐκείνης, ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν, διὰ νὰ καλύψωμεν τὴν φυγὴν τῆς Κυβερνήσεως; Μετὰ τὸν ἔλεγχον, θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις διὰ τὰς ἐπερωτήσεις: Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπροτείνομεν, δὲν πρόκειται νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς συζητήσεως τῆς ἀρξαμένης ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰ οὐσιώδη καὶ ἄκρως ἐνδιαφέροντα αὐτὰ θέματα. Ἡ συζήτησις θὰ συνεχισθῇ βεβαίως, ἅμα τῇ ἐπανόδῳ τῆς Βουλῆς εἰς τὰ ἔργα, ὡς ἐξ ἄλλου αἱ ἐπερωτήσεις αὗται ἀποσκοποῦν εἰς ἔλεγχον τῆς πολιτικῆς, ἐπὶ οἰκονομικῶν θεμάτων, ὅλων τῶν διαδοχικῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν μέχρι σήμερον, διεχειρίσθησαν τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Ἐνῷ λοιπόν, ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἀναμένει δύο ἔτη διὰ νὰ διεξαχθῇ καὶ δὲν εἶναι σήμερον ἐκπρόθεσμος, διατὶ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι μία ἐπὶ πλέον ἀναβολὴ ἐπὶ δύο μῆνας, διὰ τὸν σπουδαιότατον ἐκεῖνον λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερα καὶ τὸν ὁποῖον εὐγλωττότερον ἡμῶν ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν κ. Θεοφανόπουλος, εἶναι δυνατὸν μία τοιαύτη ἀναβολὴ μικρὰ σχετικῶς, ἐν σχέσει μὲ τὴν βραδύτητα, πρὸς τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ὁ ἔλεγχος αὐτὸς, εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ κίνδυνον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ προδοσίαν τῆς Δημοκρατίας; Ἐκτὸς τούτου, κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε ὅλοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατηγορεῖται ὅτι, δὲν ἐπραγματοποίησε τὸν Ἐθνικὸν ἐκεῖνον συναγερμόν, τὸν ὁποῖον ἐπηγγέλθη. Βεβαίως εἰς ἕνα συναγερμόν, τὸ σύνθημα θὰ δοθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν θὰ γίνῃ ἡ ἐκκίνησις ἐντὸς τοῦ κύκλου ὅλων αὐτῆς τῶν ἁρμοδιοτήτων, ἀλλ’ ὁ συναγερμὸς δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ συναγερμὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ συντελέσουν εἰς αὐτὸν καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι παράγοντες, ὅλοι οἱ ὀργανισμοί, ὅλον τὸ Ἔθνος, καὶ πρὸ παντὸς οἱ ἐκλεκτοὶ τοῦ λαοῦ, ὡς ἡγέται αὐτοῦ. Ἐὰν τὰ ἡγετικὰ στοιχεῖα τῆς χώρας, δὲν συμβάλουν, δὲν πρωτοστατήσουν, εἰς τὸν συναγερμὸν, εἶναι βεβαίως ἀδύνατον ὁ συναγερμὸς νὰ πραγματοποιηθῇ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρεσβεύουν, ὅτι ἐχρεωκόπησε τὸ Κοινοβούλιον, κάθε ἄλλο καὶ θεωρῶ, καὶ ἐν τούτῳ συμφωνῶ μὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὅτι ἀποτελεῖ τοῦτο βλασφημίαν. Ἀλλά, κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξ ἄλλου νὰ μὴ διαπιστώσωμεν μερικὰ πράγματα ἐκ τῶν προσφάτων ἀκόμη συζητήσεων τῆς Συνελεύσεως. Τρὶς κατ’ ἐπανάληψιν καὶ ἐπὶ πολλὰς ἑκάστην φορὰν ὥρας, συνεζητήθησαν ἐνταῦθα θέματα, ὡς τὸ ἐὰν, π. χ., εἰς μίαν ἐγκύκλιον περιέχουσαν μίαν ἀτυχῆ ἔστω φράσιν ἡ ὁποία διωρθώθη ἐγκαίρως καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν προέκυψεν οὐδεμία βλάβη διὰ τὰ Ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐάν, λέγω, μία τοιαύτη ἐγκύκλιος ὑπεγράφη ἢ συνετάχθη ἀπὸ τὸν Α ἢ ἀπὸ τὸν Β ὑπάλληλον, ἢ ἐὰν ἐγένετο σύμφωνα μὲ τοὺς κανόνας περὶ τῆς εὐθύνης τῶν ὑπηρεσιῶν. Συνεζητήσαμεν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον μὲ πολλὴν ζωηρότητα ἐὰν ἄδεια εἰσόδου εἰς Ὑπουργεῖον εὑρεθεῖσα ἐπὶ φονευθέντος συμμορίτου ἄνευ ἡμερομηνίας καὶ ἀμφιβόλου γνησιότητος, ἐὰν αὔτη ἐξεδόθη ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ Α ἢ τοῦ Β ὑπουργοῦ. Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ κατανάλωσις χρόνου εἰς τὴν συζήτησιν τοιούτων θεμάτων, ἀποτελεῖ τὴν πραγματικὴν συμβολὴν εἰς τὸν συναγερμόν, τὸν ὁποῖον ὅλοι ποθοῦμεν καὶ μεμφόμεθα τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν τὸν ἐπραγματοποίησεν ἀκόμη. Ὄχι, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπεγράψαμεν ἡμεῖς, ὡς κακοβούλως ἐλέχθη, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν οὔτε κατ’ ἐπιταγὴν τῆς ἡγεσίας διὰ νὰ καλύψωμεν δῆθεν οἱανδήποτε φυγομαχίαν αὐτῆς, οὔτε ἀποτελεῖ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν, προδοσίαν κατὰ τῆς δημοκρατίας. Τὰς δημοκρατικὰς ἡμῶν πεποιθήσεις δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε ἐπιτρέπω εἰς κανένα νὰ θέσῃ ἐν ἀμφιβόλῳ. (Χειροκροτήματα). Ὑπεβάλαμεν, κύριοι, τὴν πρότασιν, αὐτήν, ἐν τῇ ἀπολύτῳ καὶ ἀκραδάντῳ πεποιθήσει, ὅτι δι’ αὐτῆς ἐξυπηρετοῦμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸ καλύτερον ἐθνικὸν συμφέρον καὶ ἐπιμένομεν ἐπ’ αὐτῆς, εἶμαι δὲ πεπεισμένος ὅτι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἶσθε φορεῖς, δέκται τῶν ἀντιδράσεων τῆς κοινῆς γνώμης, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ συνομολογήσετε, ὅτι ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν προτείνομεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι καὶ σκόπιμος καὶ ἀναγκαία. (Χειροκροτήματα).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου (Ἀργολιδοκορινθίας), ἔχει τὸν λόγον.

§105Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ μίαν διασάφησιν. Δὲν ἐπερίμενα τὴν διακοπὴν ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον. Λέγω τοῦτο, ὅτι ὅπως προκύπτει καὶ ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὑπεστήριξα ὅτι, κώλυμα συνταγματικὸν δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν Δʹ Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της καὶ νὰ πάῃ εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι Σῶμα δικαστικὸν ἀλλὰ πολιτικόν, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει κώλυμα πολιτικόν. Ἑπομένως πρόκειται περὶ προφανοῦς λάθους εἰς τὰ πρακτικά.

§106Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολιδοκ.). Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα, περισσῶς ἀνεπτύχθη καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐπὶ μακρὸν νὰ ἀσχοληθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ. Θεωρῶ ὅμως καθῆκόν μου, νὰ ἀνεύρω τὴν ἀφορμὴν τοῦ ψηφίσματος. Ἐὰν εἶμαι ἐντὸς τῶν πραγμάτων ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι ἀφορμὴ τοῦ ψηφίσματος εἶναι ἡ βραδύτης τῆς κινήσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς κατὰ τὰς δυσκόλους στιγμὰς τοῦ Ἔθνους καθ’ ἃς πολλὰ ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας τὸν πατριωτισμὸν ἀνομολογοῦμεν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, διότι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὴν δύναμιν νὰ ὁδηγήσῃ τὸ Ἔθνος εἰς τὴν νίκην, τὴν ὁποίαν τοσοῦτον ἐπαξίως ἀλλὰ καὶ δικαίως ζητεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ἡ βραδύτης ὅμως τῆς κινήσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς, ἐὰν τοῦτο καὶ μόνον ἀποτελεῖ ἀφορμὴν καὶ ἐὰν λέγοντες ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο τὴν ἀλήθειαν καὶ μόνον κατανέμομεν, νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ διὰ τῶν ὅσων εἶπον ἄλλοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι παρήλασαν ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, ὁριζομένων τῶν ὁμιλητῶν ἑκάστοτε ἐπὶ τῶν θεμάτων, ἢ τέλος πάντων σμικρυνομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνεδριάσεων καθ’ ἑβδομάδα. Διότι, ἐρωτῶ τοὺς κ. ὑπουργούς, ἐὰν ἔρχωνται ἀπὸ τὰς 7–9 καὶ λογοδοτοῦν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ὑφίστανται τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, κατὰ τίνα λόγον δὲν θὰ ἔχουν τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ συνεγείρῃ τὸ Ἔθνος; Ἀλλ’ ἡμεῖς πιστεύομεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀγών, ὁ ὁποῖος δὲν ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Τὰ πάντα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, τὰ πάντα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι συγκεκροτημένη, ὡς εἴπομεν ἑσπέραν τινά καὶ μόλις κατὰ πρόσφατον παρελθόν, δὲν εἶναι συντεταγμένη μὲ βάσιν τὴν ἀρχήν, ὅτι οἱ ἀριστεῖς πρέπει νὰ μετέχουν εἰς αὐτήν. Καὶ εἴπομεν πρὸς τοὺς φίλους καὶ συμπαθεῖς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι τοὺς συμπαθοῦμεν ἀναντιρρήτως, ὅτι διασπορὰ παρατηρεῖται εἰς τὴν πλειοψηφίαν, διὰ τὸν λόγον, ὅτι στελέχη ἱκανά, τῶν ὁποίων τὴν δύναμιν ἀξιοῖ ἡ σπουδαιοτάτη στιγμὴ τοῦ Ἔθνους, εὑρίσκονται ἔξω τῆς Κυβερνήσεως. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἑπομένως νὰ ὁδηγηθῇ τὸ Ἔθνος εἰς τὴν νίκην, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ὡς Ἕλληνες ποθοῦμεν, ἀδιαφόρως ἐὰν δικαίως τὸ Ἔθνος θὰ στεφανώσῃ ἐκείνας μὲ νίκην εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λέγωμεν ὅτι μᾶς ἐνδιαφέρει μόνον καὶ μόνον ἡ Ἑλλὰς καὶ ὄχι ἡ αἴθουσα αὐτή. Ἀλλά, κύριοι, τί λέγουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οἱ ξένοι, τί λέγουν οἱ ἐχθροὶ τῆς δημοκρατίας, τί λέγουν οἱ ὀπαδοὶ τῆς ἐρυθρᾶς τυραννίδος; Ὅτι ἡ Βουλή, ἡ ἀπορρεύσασα ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου μὲ συνθήκας γνωστάς, ὡς ἐκεῖνοι ἰσχυρίζονται, εἶναι Βουλὴ μοναρχοφασιστικὴ, ἡ δὲ ἐκ ταύτης ἀπορρέουσα Κυβέρνησις ὁμοίως. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ὅταν ἔβλεπα εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι, τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἔθνους, τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἐτίμα τὴν πατρίδα μας εὑρισκόμενος εἰς Νέαν Ὑόρκην, Ἕλληνες κακοὶ καὶ πεπλανημένοι εἰς τὴν Ν. Ὑόρκην μὲ διάφορα συνθήματα πανάτιμα καὶ ξένα πρὸς τὰς παραδόσεις τῆς πατρίδος μας καὶ ξένα πρὸς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, ὅταν λέγω, ἔβλεπα, ἐκεῖνα, τόσον πολὺ μὲ ἐτάρασσον, ἀλλὰ καὶ μὲ ἔκαμον νὰ ἀνεύρω τοὺς λόγους, ὡς ἄλλοτε ποτὲ καὶ πάντοτε ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ κόσμος ἐκεῖνος ἔπρεπε νὰ εἶχε μάθει καὶ πρέπει καὶ τώρα νὰ μάθῃ καὶ ἀσφαλῶς θὰ μάθῃ, ἐὰν καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀνανήψωμεν, ὅτι εἰς τὴν πατρίδα μας, ὑπάρχει δημοκρατία, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ὁμιλοῦν διὰ δημοκρατίαν, ποὺ φονεύουν τὸν λαόν, ποὺ συκοφαντοῦν ἐκείνους, ποὺ μὲ δημοκρατικὸν τρόπον ἐξελέγησαν εἰς τὰς 31 Μαρτίου, ἐκεῖνοι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν δημοκρατίαν, διότι ἡμεῖς ἔχομεν σχέσιν μὲ τὴν δημοκρατίαν. Ἐὰν λέγω, ὡς ἔλεγον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀγορεύσεώς μου βλέπουν κάθε χρόνον, δύο καὶ τρεῖς φορὲς τὸν χρόνον, νὰ διακόπτωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, μὲ τὴν δικαιολογίαν τοῦ ὅτι βραδέως κινεῖται ἡ Κρατικὴ μηχανή, διότι τὸ ἀπεραντολόγον τῶν συζητήσεων, διότι τέλος πάντων ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ ἔργον της καὶ διότι τέλος ὁ εὐφυέστατος —καὶ εἶναι ἡ μόνη περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ εὐφυΐα εἶναι ἐλάττωμα— ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν δὲν εἶχεν τὴν ὑπερτάτην αὐτὴν εὐφυΐαν δὲν θὰ εὕρισκε ἐκεῖνο τὸ περίφημον... (δὲν ἠκούσθη)... ποὺ εἶπε χθὲς βράδυ, ὅτι οἱ βουλευταὶ θὰ γίνουν συλλέκται πληροφοριῶν, λέγω τοῦτο ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πρόσωπα καὶ πράγματα δίδει τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐνατενίζει τὴν ἔνοπλον ἰσχὺν τοῦ Ἔθνους, εἰς τὸν στρατόν, καθ’ ὅτι ὁ στρατὸς πολεμᾷ, ὁ στρατὸς ἐπιβάλλει τὸν νόμον· ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία κατατάσσει τὸν πολιτικὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐκτελοῦν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις, οἱ ἡγήτορες τοῦ Στρατοῦ τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν λέγω, κύριοι βουλευταί, κάνετε ἕνα πόλεμον ὡς ὁ σημερινὸς καὶ ἡ Βουλή, εἶναι μακρὰν, ἡ Βουλὴ ἐξ ἧς ἀπορρέει ἡ Κυβέρνησις, ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία ρίπτει τὰς Κυβερνήσεις, ἡ Βουλή, ἡ ὁποία θὰ λογοδοτήσῃ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων τοῦ μέλλοντος, διότι ἀναντιρρήτως θὰ ὁδηγηθῶμεν καὶ μετὰ τὴν νίκην τὴν βεβαίαν, διότι θὰ ἀποκλείσωμεν ἀντικείμενον λαϊκοῦ ἐγκλητηρίου, διὰ τὸ ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, ὅπως ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε, μὲ ὀλιγώτερα θύματα νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν νίκην. Τί σημαίνει, κύριοι, νὰ ἔχωμεν τὴν νίκην τὸν Ὀκτώβριον ὅταν οἱ χῆρες καὶ τὰ ὀρφανὰ πολλαπλασιάζωνται καὶ σπίτια καὶ χωρία ἀνασκάπτονται; Ἄς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν πόνον τῶν χηρῶν, τὸν πόνον ἐκείνων ποὺ τοὺς ἐσκοτώθηκαν ἀδελφοί. Δὲν σᾶς ὑβρίζω, κύριοι. Σᾶς τιμῶ ὅλους σας ὡς γνωρίζετε, ἀλλὰ περισσότερον παντὸς τιμῶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν Πατρίδα μου τὴν Ἑλλάδα. Τὸν πόνον ὅλων αὐτῶν τὸν αἰσθάνομαι. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ἀδελφοὶ καὶ οἱ ἄνδρες, ζοῦν μέσα εἰς ἕνα μαῦρο σάβανο καὶ ἐκεῖνο ποὺ τοὺς γιγαντώνει εἶναι ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ πᾶνε, πεθαίνουν γιὰ τὴν Πατρίδα εἶναι μάρτυρες. Καὶ αὐτὸ συμβαίνει διότι δὲν εἴχομεν τὴν πίστιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ νόημα τῆς ἐκλογῆς τῆς 31ης Μαρτίου, νὰ ἀντιληφθῶμεν τί μᾶς εἶπεν ὁ λαός. Λέγω λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνεπτύχθησαν προηγουμένως, περὶ τοῦ γεγονότος ὅτι πρέπει νὰ ἀνασταλῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ὄχι δι’ ἓν τρίμηνον, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἓν ἑξάμηνον. Μπορεῖ, πᾶς τις ποὺ ἀριθμεῖ μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ 6, νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἀλλὰ μάθετε ὅτι τίποτε δὲν θὰ συγκρατήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅταν τὰ γεγονότα σὰν ὀγκόλιθοι καὶ παγετῶνες — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀπευχόμεθα — θὰ συναντήσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐμένα δὲν μὲ ἐνδιαφέρουν τὰ πρόσωπα, ὡς καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα, οὔτε ἡ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω συμμετοχή. Πολλοῦ γε καὶ δή. Ἕν ὅμως τὸ ὁποῖον πιστεύω εἶναι τοῦτο καὶ τὸ ἐχαιρέτησα ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι ἡ ἕνωσις τῶν κομμάτων μὲ εὗρεν ἀπολύτως σύμφωνον. Εἶπον δὲ καὶ τότε ὅτι ἀντλοῦμεν ἀπὸ ἐδῶ καὶ ὄχι ἀπ’ ἔξω, ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι μπορεῖ νὰ ὁδηγηθῶμεν εἰς τὴν νίκην ἐὰν δὲν πάρωμεν τοὺς ἱκανοὺς, ὡς ἐν προλόγῳ ἔλεγον. Καὶ θὰ πρέπει, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴμεθα ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος. Καὶ τὰ ἐπιχειρήματα περὶ ἀπεραντολογίας εἶναι ἐπιχειρήματα ποὺ βαρύνουν τοὺς ἡγέτας, διότι εἰς τὰς ἐφημερίδας ἔβλεπα ὅτι εἰς τὸ Κογκρέσσον, προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν βοήθειαν τῆς Πατρίδος μας, καθωρίζοντο ὧραι. Ἐὰν λοιπόν, ἐμάνθανεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς χθὲς ὅτι εἰς τὸ ψήφισμα τὸ σημερινὸν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσουν ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος οἱ κ.κ. τάδε καὶ τάδε, ἐκ τοῦ κόμματος τάδε, οἱ τάδε καὶ τάδε καὶ μὲ χρόνον περιωρισμένον, μήπως τυχὸν τοῦτο θὰ ἐπετέλει ἄρνησιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθερίας; Λέγω, λοιπόν, ἐὰν ἦσαν ὡρισμένοι οἱ ρήτορες καὶ ὡρισμένος ὁ χρόνος δὲν θὰ ὑπῆρχεν τὸ ἀπεραντολόγον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ὁδηγήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν εἰς τὸ νὰ εἴπῃ τὸ ἑξῆς: Παρασκευασθῆτε νὰ τὸ ἀκούσετε: Μὰ ἐπὶ τέλους δὲν εὑρίσκεται ἕνας νὰ μὲ κυβερνήσῃ καὶ νὰ διώξῃ αὐτοὺς ἀπὸ ἐκεῖ μέσα; (Χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Χρυσοστόμου ἔχει τὸν λόγον.

§108Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριοι βουλευταί, προβᾶσα ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι υἱοθετεῖ τὸ ψήφισμα τῶν 26 βουλευτῶν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐκ λόγων σκοπιμότητος καὶ ὅτι ἀφήνει ἀδεσμεύτους τοὺς ὀπαδοὺς τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν κρίσιν, τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ προταθέντος ψηφίσματος, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, τοῦτο δηλώσασα συνεμμορφώθη πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑπερψηφίσαντες αὐτῆς κατὰ τὴν προχθεσινὴν ψηφοφορίαν, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι περιεβάλομεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ψήφου τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν εὐθιξίαν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, συνέπειαν τοῦ ἀκράτου θαυμασμοῦ καὶ εὐλαβείας πρὸς τοὺς Συνταγματικοὺς θεσμοὺς καὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀκολουθήσωμεν πιστῶς καὶ νὰ γίνωμεν ἔρμαια ὅσον ἀφορᾷ τὴν κρίσιν ἡμῶν καὶ τὴν ἀπόφασιν, τῶν ὅσων λέγονται καὶ θρυλοῦνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν, τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, μειωμένον εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον πιστεύομεν ὅ,τι τὸ παρὸν ψήφισμα ἀποτελεῖ συνέχειαν τῆς κηρυχθείσης ἐτυμηγορίας τῆς Βουλῆς; Ἔχομεν τὴν γνώμην κατ’ ἀρχὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπισημάνασα ἀληθῶς, τὴν σκοπιμότητα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, συνεμορφώθη καὶ ἀνταπεκρίθη ἀπολύτως πρὸς τὴν κατάστασιν τὴν διαδραματιζομένην ἐν Ἑλλάδι, ἐπισημάνασα τὴν σκοπιμότητα ταύτην, ἡ Κυβέρνησις εἶπεν: Ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ ἀξιώσῃ καὶ τὴν ὑπερψήφισιν τῆς προτάσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους τοὺς ὁποίους θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναπτύξω. Ἐν πρώτοις ἐὰν ἡ προχθεσινὴ ψῆφος ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶχε τὴν ἔννοιαν τῆς ἐγκρίσεως τῶν πεπραγμένων τῆς Κυβερνήσεως, μέχρι τῆς ἡμέρας ταύτης ἀναμφιβόλως ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ δώσωμεν τοιαύτην, διότι ἐγκριθέντων τῶν πεπραγμένων τῆς Κυβερνήσεως ἐναπόκειται πρὸ τῆς κρίσεως ἡμῶν, πρὸ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐναπόκειται τὸ μελλοντικὸν μέλλον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ὁποίου δέον νὰ ἀσκῆται καὶ ἐποπτεία καὶ ἔλεγχος. Ἐὰν ὅμως ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν τὸ Σῶμα ἐχορήγησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀποτελεῖ ἔγκρισιν τῶν πεπραγμένων καὶ ἐξουσιοδότησιν τοῦ Σώματος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς συνέχισιν τοῦ ἐθνικοῦ αὐτῆς ἔργου, τότε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε καθ’ ἡμᾶς τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων θὰ ἔπρεπε νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ τῆς δώσῃ τὴν νέαν ἀπαιτουμένην διακοπήν, τὴν νέαν οἱονεὶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τοῦτο πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως, λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις, δὲν ἠθέλησε νὰ θέσῃ καὶ δεύτερον ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Καὶ ἐρωτᾶται πόθεν ἡ σκέψις καὶ ὁ συλλογισμὸς τοῦτος, περὶ τοῦ ὅτι ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης παρέχει καὶ ἐξουσιοδότησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Κύριοι, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης εἶχεν ἀνακύψει ἀπὸ τὴν πλευρὰν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ εἶχεν ἀνακύψει ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον, διὰ τὴν διαχείρισιν ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ θέματος τῆς δημοσίας τάξεως. Οὔτε ζητήματα οἰκονομικά, οὔτε ζητήματα δημοσιονομικά, οὔτε ζητήματα διοικητικά, οὔτε τι ἄλλο, ἐπέβαλον τὴν θέσιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἀπεφάνθη ἡ Βουλή, ὅτι δι’ ἀπολύτου πλειοψηφίας, καλῶς ἡ Κυβέρνησις ἐχειρίσθη τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ ὅταν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Βουλὴ ἔδωκεν ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν καὶ χροιὰν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἐχαρακτήρισεν ὡς εἶναι Κυβέρνησιν κατ’ ἐξοχὴν πολεμικήν, Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διεξαγάγει ὄχι ἁπλῶς ἀγῶνα πατάξεως τῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ πόλεμον ὁλοκληρωτικόν, ὁ ὁποῖος διεξάγεται σήμερον ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἀπαντῶν κατόπιν τούτου εἰς ὅσους, καὶ δὴ εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα Ἀρχηγόν, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι «καὶ εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ συνεχίσῃ τὸν ἀγῶνα δὲν ἀποκλείεται ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον κατὰ τῶν πράξεών της». Ἡ τοιαύτη γνώμη καὶ τὸ δόγμα τοῦτο, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως θεωρίας, ἀλλὰ καὶ πράξεως εἶναι ἀπαράδεκτος. Ὅταν ἕνα Ἔθνος εὑρίσκεται πολεμικῇ καταστάσει, κηρύσσει τὴν χώραν εἰς κατάστασιν πολέμου. Ἐπιβάλλει λογοκρισίαν, ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσουν ἀπρόσβλητον θὰ καταστήσουν ἱκανὸν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον του. Δὲν ἔχει δὲ τὸ δικαίωμα, τὸ δικαίωμα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν νὰ ἐλέγχῃ τις τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου, ἡ ἐντολή, τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἐντολὴ νὰ συνεχίσῃ τὸν πόλεμον, καὶ ὁ πόλεμος εἶναι, κύριοι, τραχὺς, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἀλλὰ καὶ τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ. Μέσα εἰς τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ὑπάρχει συγκεκριμένως τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μέσα εἰς αὐτό, ὑπάρχει ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος τοῦ ἀγῶνος, ἡ ἧττα ἢ ἡ νίκη, ἡ ἀποτυχία ἢ ἐπιτυχία. Ἰδοὺ λοιπὸν διατὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις πολεμᾷ εἰς τὸν μεγάλον αὐτὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνταθῇ, νὰ ἐμφανίζεται καὶ νὰ κρίνεται εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον τῆς διεξαγωγῆς ἑνὸς ἀγῶνος εἰς τὰς μάχας καὶ τοὺς πολέμους, δὲν γίνεται ἡ κριτικὴ κατὰ τὴν μάχην, ἀλλὰ εἰς τὸ τέλος αὐτῆς. Δὲν ἐξετάζεται ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ ἐπικεφαλῆς τοῦ ἀγῶνος, ἀλλὰ μὲ πλήρη ἐλευθερίαν ἐπαφίεται νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὸ τέρμα τοῦ ἀγῶνος, καὶ μετὰ ταῦτα, τότε θὰ γίνῃ ἡ κριτικὴ ἐπὶ τῶν μαχῶν, τὰς ὁποίας διεξήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὰς μάχας δὲν συντάσσονται κανονισμοί, ἀλλὰ ὅταν ὁ ἀγὼν διεξάγεται, πάντα τὰ λοιπὰ ἀποτελοῦν δευτερεῦον θέμα. Ἐάν, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἐπιτύχῃ εἰς τὸν πόλεμον τοῦτον, τότε αὐτομάτως λύονται καὶ τὰ λοιπὰ ζητήματα, καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ δημοσιονομικὸν καὶ ὅλα ἐν γένει τὰ ζητήματα. Ἐὰν ὅμως τὸ θέμα αὐτὸ τὸ μεγάλον μένει, πάντα τὰ λοιπὰ, πᾶσαι αἱ λοιπαὶ συζητήσεις, ἀποτελοῦν καθαρὸν ἀβδηριτισμόν. Ἰδοὺ διατὶ ἡ Βουλή, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἔδωσε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀδιαφοροῦσα δι’ ὅλα τὰ ἄλλα, καὶ τοῦτο ἀκριβῶς διὰ νὰ συνεχίσῃ τὸν πόλεμον καὶ ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης ἦτο ἐπιβεβλημμένη καὶ διὰ τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν ἀπόψε ὅσον ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶναι ψῆφος ἀφοσιώσεως, διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ πολέμου. Καὶ ταῦτα μέν, κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Συνταγματικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος· ἀλλὰ ὑπάρχουν κατ’ ἐξοχὴν ζητήματα οὐσίας τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν καθ’ ἡμᾶς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν. Κύριοι συνάδελφοι, ἐλέχθη καὶ λέγεται κατὰ κόρον, ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐχρεωκόπησεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐχρεωκόπησεν, οὐδὲν εἶναι ἀκριβές. Μετὰ ὑπερηφανείας δυνάμεθα νὰ τονίσωμεν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Βουλὴ συνελθοῦσα μετὰ δεκαετίαν, κατόπιν μιᾶς ἐπαράτου κατοχῆς καὶ ἑνὸς ἐμφυλίου σπαραγμοῦ τοῦ Δεκεμβρίου, μετὰ πάροδον χρόνου μακροῦ, κατώρθωσεν ἐν τούτοις νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος της καὶ νὰ ἀποδώσῃ τὰ ὅσα ἀπέδωσεν. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι Σῶμα συλλογικὸν καὶ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἀνθρώπους μὲ ἐλαττώματα καὶ προτερήματα. Καὶ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καθ’ ὅλας τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, καὶ δὴ κατὰ τὴν περίοδον ταύτην, μετέβαλεν ἡ ἀνταρσία τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων καὶ ἐδημιούργησε μίαν τοιαύτην ψυχολογικὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ μεταδοθῇ καὶ μεταξὺ μας. Καὶ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν ταύτην, ὑπὸ τὴν ψυχολογικὴν ταύτην, κατάστασιν, ἠκούσθησαν καὶ φωναὶ ἀπογνώσεως, καὶ φωναὶ ἀπελπισίας, καὶ φωναὶ διαμαρτυρίας, καὶ πάθη καὶ συγκινήσεις, μειώνουσαι τὸ κῦρος αὐτῆς. Ἀλλὰ εἶναι ἀπότοκον καὶ τοῦτο τὸ φαινόμενον τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως, ἡ Βουλὴ, κ. συνάδελφοι, τὸ Σῶμα τοῦτο καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, τελοῦν τὴν στιγμὴν ταύτην καὶ ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν τῆς προδοσίας καὶ τῆς ἐπιβουλῆς κατὰ τῆς Πατρίδος. Ὑπὸ τὴν πνιγηρὰν αὐτὴν ἀτμόσφαιραν, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν, ἐπέσαμεν εἰς παραπτώματα, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβανώμεθα μέχρι ποίου σημείου βλάπτομεν τὸν ἀγῶνα καὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Ἐλέχθη ὅτι, οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ μεταβοῦν οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον της. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἦτο δυνατὸν τὶς νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν καὶ νὰ ἀκούσῃ τὸν πάσχοντα λαόν, θὰ ἤλλαζεν ἀμέσως γνώμην. Ὁ λαὸς τῆς ὑπαίθρου, κύριοι, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀδιαφορεῖ πρὸς ὅσα ἐδῶ συμβαίνουν, καὶ λέγονται καὶ γράφονται. Ὁ λαὸς τῆς ὑπαίθρου πάσχει, βασανίζεται, δῃώνεται, σφάζεται, καταστρέφεται. Ἕνα καὶ μόνον θέλει: Τὴν σωτηρίαν τῆς ζωῆς του, τὴν ἡσυχίαν του. Οἱ βουλευταὶ δὲν πρόκειται μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ λάβουν τὰ ὅπλα καὶ νὰ μεταβληθοῦν εἰς μαχίμους ὅπως ἠθέλησαν νὰ χαρακτηρίσουν τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου, οὔτε πρόκειται νὰ λάβουν τὰ ὅπλα καὶ νὰ πολεμήσουν, ἀλλὰ πρόκειται, οἱ βουλευταὶ τῶν ἐπαρχιῶν μεταβαίνοντες καὶ πηγαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας των, νὰ τονώσουν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Νὰ ἀποβάλουν τὴν ἡττοπάθειαν, νὰ ἐνσπείρουν τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐλπίδα εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἡ νίκη εἶναι ἰδική μας, νὰ ἐμπνεύσουν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς κατοίκους τῶν βορείων ἐπαρχιῶν, καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ ἐδάφη εἶναι καὶ θὰ μείνουν πάντοτε Ἑλληνικά, καὶ νὰ μείνουν ἐκεῖ μὲ τὴν οἰκογένειάν των καὶ τὰ παιδιά των, καὶ νὰ ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ νικήσῃ καὶ πάλιν. Ἀνάλογος ψυχολογία ἔχει μεγαλυτέραν σημασίαν καὶ ἀπὸ τὰ ὅπλα. Ὀφείλομεν ἐπίσης νὰ μὴν παρίδωμεν ὅτι εἰς τὰ ἑδώλια ἐκεῖνα τὰ Ὑπουργικὰ παρακάθηνται οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξαντλοῦνται μὲ ὁλοκλήρους συνεδριάσεις, ἀκούοντες ἡμᾶς νὰ ἀερολογοῦμεν καὶ νὰ βυζαντινολογοῦμεν, καὶ νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ διαφόρων θεμάτων, ἀσχέτων πρὸς τὴν μεγάλην ὑπόθεσιν τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαρτᾶται αὐτὴ αὕτη ἡ ὕπαρξίς της, καὶ νὰ καταπονοῦμεν οὕτω τοὺς ὑπουργοὺς καὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐπιτελέσουν τὸ καθῆκόν τους. Ἆρα μήπως ἡ καθήλωσις τῶν ὑπουργῶν ἐδῶ, εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, δὲν ἀποστερεῖ αὐτοὺς ἀπὸ τὰ ἑκασταχοῦ ἔργα των; Ἐκτὸς ὀλίγων ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι παρίστανται, οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ παρίστανται, δὲν δύνανται λόγῳ τῶν πολλαπλῶν ἀπασχολήσεων νὰ παραστοῦν. Εἶναι ἀξιόλογος ἐπίσης καὶ ἡ πρότασις τῶν συναδέλφων περὶ ἐξορμήσεως τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, καὶ εἶναι μάλιστα σύμφωνος καὶ μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ λαοῦ· διότι εἶναι τὸ ὀλιγώτερον, κ. συνάδελφοι, ἀδιάφορον νὰ βλέπωμεν ἀπὸ τὰ πέρατα τοῦ κόσμου γερουσιαστὰς καὶ βουλευτάς, Ἄγγλους καὶ Ἀμερικανούς, ἐγκαταλείποντας τὰ Κοινοβούλιά των, ἐρχομένους εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ περιοδεύοντας τὰς ἐπαρχίας, ἐρχομένους εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν βασανιζόμενον λαόν, συμπαραστάται καὶ ἐμπνευσταὶ ἐλπίδων. Καὶ εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἀδιάφορον εἰς τὸ Σῶμα νὰ μὴν ἴδῃ τὸν γηραιὸν καὶ σεβαστὸν μου κ. Κουλουμβάκην ἀντὶ νὰ ἀγορεύῃ ἐδῶ, νὰ τὸν ἴδῃ κοντὰ στὸν λαόν, καὶ μὲ τὴν λύραν του νὰ τὸν ἐμπνέῃ καὶ νὰ τὸν καθοδηγῇ σἂν τοὺς Ἄγγλους καὶ τοὺς Ἀμερικανούς.

§109Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν ἐρώτησιν. Ὅταν οἱ Ἄγγλοι ἔρχονται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διακόπτει τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον;

§110Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν διακόπτει, ἀλλὰ καταρρίπτει τὴν θεωρίαν τὴν ὁποίαν ὑμεῖς ἀναπτύξατε, ὅτι οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εἶναι παρόντες εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ νὰ ἀγορεύουν καὶ νὰ ψηφίζουν τοὺς νόμους, καθ’ ἣν στιγμὴν κινδυνεύει ἡ πατρίς των, καὶ ἡ πατρὶς τῶν Ἄγγλων καὶ τῶν Ἀμερικανῶν, κινδυνεύει καὶ εἶναι πρὸς ἐντροπήν μας, νὰ βλέπωμεν ἐκείνους ἐνδιαφερομένους περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, ἐντὸς ὀλίγου χρόνου πρόκειται — τοῦτο εἶναι ἄλλωστε πανθομολογούμενον — νὰ ἀρχίσουν αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις· τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν πρέπει νὰ τὸ παρίδωμεν, δὲν πρέπει νὰ παρίδωμεν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις διεξάγει πόλεμον, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεὶς ἔλεγχος. Λέγω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ νὰ δώσωμεν μεγαλειτέραν εὐχέρειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν στρατόν, διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Διότι ἀκόμη ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ βῆμα τοῦτο ἡ αἴθουσα αὐτή, χωρὶς νὰ τὸ θέλῃ ἔχει γίνει ἀκουσίως ὁ πράκτωρ πληροφοριῶν, πληροφοριῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι ὠφέλιμοι, καὶ τὰς ὁποίας φυσικὰ χρησιμοποιεῖ ἡ ἀνταρσία. Δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ Μάρκος δικτύου πληροφοριῶν· ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀναπτύσσονται τὰ πάντα, καὶ αἱ συνθέσεις τῶν Ταξιαρχιῶν καὶ τῶν Σωμάτων τῆς Ἐθνοφρουρᾶς, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὅπλων καὶ πᾶν ὅτι λέγεται. Διὰ τὸν λόγον λοιπόν, αὐτόν, ὀφείλομεν νὰ σιγήσωμεν, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις θὰ διεξαγάγῃ τὸν πόλεμον. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, διότι ἡ ὥρα μου ἐπέρασεν, θέλω ὅμως νὰ ἐξάρω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἐξάρω συνδυάζων βεβαίως τοῦτο καὶ μὲ τὸ κρίσιμον τῆς ἀποφάσεως τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν, νὰ ἐξάρω τὸ γεγονὸς τῆς συμπράξεως τῶν δύο κομμάτων, ὄχι ὡς γεγονὸς πολιτικόν, ἀλλὰ ὡς γεγονὸς τὸ ὁποῖον δίδει μεγίστην ἀπήχησιν εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ μέσα εἰς τὰς λαϊκὰς μάζας. Ἡ σύμπραξις τῶν δύο μεγάλων καὶ ἱστορικῶν κομμάτων, ἀποτελεῖ ἕνα ὅπλον ἠθικόν, ἕνα ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἠθικῶν ὅπλων, ἐκτὸς τῶν ἄλλων μὲ τὰ ὁποῖα ὁ λαὸς πολεμᾷ ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τὴν νίκην. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν βλέπει ἄλλην λέξιν εἰς τὸ δρᾶμα τὸ ὁποῖον παίζεται· ἡ τελευταία λέξις εἶναι αὐτή· ἢ θὰ ἐπιζήσωμεν ἢ θὰ πεθάνωμεν. Τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τὸν ἐνεπιστεύθη εἰς τὰς χεῖρας τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Διὰ νὰ τελειώνω δέ, οὐδεὶς εἶναι ἀλάθητος· καὶ ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ἀλάθητος· ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅταν ἀνεγίνωσκα κἄποτε μίαν ρῆσιν τοῦ Μ. Ναπολέοντος ὅτι: Τὸν πόλεμον τὸν κερδίζει ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κάνει ὀλιγώτερα σφάλματα, καὶ ὀλιγώτερα σφάλματα, ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, ἔχομεν πεισθῆ ὅτι μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ κάνῃ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην τὰ ὀλιγώτερα σφάλματα. Τὸ βῆμα δὲ τοῦτο ἐὰν θέλετε, κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα νὰ λειτουργήσῃ ἐκεῖ ὅπου πρέπει, ἐπάνω εἰς τὰς ἐπάλξεις, ποὺ μάχεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀπὸ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἂς σαλπισθῇ τὸ σάλπισμα τῆς νίκης. Ἐὰν τὸ βῆμα τοῦτο δὲν θέλωμεν νὰ τὸ μεταφέροιμε ἐκεῖ ὅπου πρέπει, τοὐλάχιστον νὰ σιγήσῃ, διότι σήμερον βροντᾷ τὸ πυροβόλον. (Χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Τούντας ἔχει τὸν λόγον.

§112Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μέλος ὢν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος δὲν ἐδίστασα οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς παραδοχῆς τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος καὶ δὲν ἐδίστασα διότι εἶχε συνειδητοποιηθῆ ἡ ἀνάγκη τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ὄχι δι’ οὓς λόγους ἐπέλαβεν ἡ Ἀντιπολίτευσις ὅτι εἶχον ὑπ’ ὄψιν των οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον, ὅτι πράγματι ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς ἦτο πρόξενος τῶν ἑξῆς δύο σοβαρῶν ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι τῆς ἐγένοντο εἰς τὸν διεξαγόμενον ἐναντίον τῆς ἀνταρσίας ἀγῶνα. Τὸ μὲν ἀποστεροῦμεν τὴν Κυβέρνησιν τῆς χρησιμοποιήσεως ὑπ’ αὐτῆς τοῦ χρόνου διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν καθηκόντων της, ἀφ’ ἑτέρου παρέχομεν καθημερινῶς εὐκαιρίαν εἰς τὸ νὰ ἀνέρχωνται εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, ὀρθῶς κατὰ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ ὑψώσουν φωνὴν διὰ νὰ μεταφέρουν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ εἰς τὸ πανελλήνιον τὴν ἀγωνίαν τοῦ ἀγωνιζομένου Ἔθνους, ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο ἑκάστοτε πρόξενον ὡρισμένων ζημιῶν, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξετίθεντο στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἦσαν πολλάκις βλαπτικά. Ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως, ἠσθάνθην κἄποιαν ἀμφιβολίαν καὶ κἄποιον δισταγμὸν περὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς ἀποφάσεώς μου νὰ ὑπερψηφίσω εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν τῆς προτάσεως, διότι οὔτε ἕνας οὔτε δύο, ἄπειροι ἀγορηταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔρριψαν κραυγὴν κινδύνου δῆθεν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν τῆς χώρας. Καὶ δημοκράτης συνεπῶς, συνεκινήθην καὶ παρηκολούθησα καὶ ἤλεγξα ἐμαυτὸν καὶ οὐ μετὰ ταῦτα ἀλλ’ ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξω εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὅμοια ψηφίσματα ἔχουν ψηφισθῆ, διὰ νὰ ἠμπορέσω κἄπως πιὸ ἐμπεριστατωμένα νὰ ἐλέγξω τὰς σχετικὰς κρίσεις. Καὶ ὁ κόπος μὲν ἐκεῖνος ὑπῆρξε καρποφόρος, διότι ἐστάθη ἀφορμὴ νὰ ἀποβάλῃ τὰς ἀνησυχίας μου ἐκείνας ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ καρποφόρος καὶ κατὰ τοῦτο, ὅτι συνήγαγον τὸ συμπέρασμα ὅτι πάντα ὅσα ἐδέχθησαν, ἐλέχθησαν μόνον ἐπ’ εὐκαιρίᾳ καὶ διὰ λόγους ἀντιπολιτευτικούς. Κύριοι συνάδελφοι, ἕνας, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα δὲν ἔχει ἀνάγκην παρὰ νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, περικοπὰς τῶν ἀγορεύσεων τῶν συναδέλφων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὴν 31ην Ἰουλίου 1946. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ποιοῦμαι τιμητικὴν ἐξαίρεσιν καὶ διάκρισιν τοῦ ἀγαπητοῦ φίλου κ. Χατζηγιάννη καὶ τοῦ σεβαστοῦ κ. Κουλουμβάκη, τῶν μόνων συνεπῶν πρὸς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐξέθεσαν. Σᾶς παραθέτω ἕνα πίνακα ἐκ τοῦ ὁποίου καταδεικνύεται ὅτι ὅλοι ὅσοι ἠγόρευσαν ἐναντίον τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 31 Ἰουλίου 1946, εἶχε ψηφίσει ὑπέρ. Καὶ οἱ συνάδελφοι αὐτοὶ κατὰ σειρὰν εἶναι: Ὁ κ. Μπακόπουλος, ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων.............. ..............(ἀναγινώσκει κατάλογον)..............

§113Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Δὲν παρηκολουθήσατε τὶ εἶπον χθές.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποφεύγετε νὰ λέγετε ὀνόματα.

§115Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὡμιλήσας σήμερον καθώρισεν. ..............(Θόρυβος)..............

§116Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς 31 Ἰουλίου 1946 δὲν εἶσθε βουλευτής. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγετε ἀνακριβείας, διότι ἡ διακοπὴ ἐκείνη, ἦτο διὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ δημοψηφίσματος. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος)

§117Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Μὲ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἔκλεισεν ἡ ἔρις περὶ τοῦ ἂν ὑφίσταται ζήτημα ἀρχῆς, ἐνῷ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐγένετο συζήτησις καὶ εἶμαι εὐτυχὴς διότι δὲν ὑφίσταται διαφωνία καὶ συνεπῶς δὲν κινδυνεύουν οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοί. Ἀπομένει νὰ ἐξετασθῇ ἂν πράγματι εἶναι ὀρθὸν πολιτικὸν ἔργον, ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἢ ὄχι. Ἐπὶ τούτου ἐλέχθησαν τὰ ἑξῆς ἐπιχειρήματα κατὰ τῆς διακοπῆς. Πρῶτον, ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβιβασθῇ τὸ ἔργον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος εἰς ὁμάδα συναδέλφων οἵτινες θὰ ἀπετέλουν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διότι δῆθεν τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς δὲν θὰ εἶναι πλῆρες ὡς θὰ εἶναι τὸ ἔργον τῆς ὁλομελείας. Καὶ ἐν τούτοις κατὰ τὴν διακοπὴν τῆς 31.7.46 ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν διακοπὴν τῆς 20.2.47 ἀπὸ συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὰ ἀντίθετα κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐλέχθησαν τὰ ἑξῆς.......... .................... (Ἀναγινώσκει) ..........». Ὁ συνάδελφος, ὁ λέγων ταῦτα εἶναι ὁ κ. Καλλίας. Ἀλλά, προχωρεῖ ὁ κ. Καλλίας καὶ λέγει, ὅταν ὁ κ. Κουλουμβάκης τὸν διακόπτει: ...... (ἀναγινώσκει) ................

§118Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εἶπον τὰ ἴδια καὶ εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἡ Κυβέρνησις τότε ἐζήτησε πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ ἑτοιμάσῃ τὸ κυβερνητικὸν ἔργον. Τώρα δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον...

§119Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἰδικά σας καὶ τὰ χρησιμοποιῶ. Εἴπατε, ὅτι τὴν σημερινὴν διακοπὴν τὴν θεωρεῖτε ἀνεπίκαιρον. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐπιχείρημά σας. Εἴχατε ὅμως προηγουμένως εἴπει, ὅτι ψηφίζετε ὑπὲρ τῆς διακοπῆς, διότι ἐτρέφατε ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Πότε δέ; Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη...... (Θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§120Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. (Ἐπιχειρεῖ νὰ ὁμιλήσῃ μὴ ἀκουόμενος).

§121Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἔλεγον, λοιπόν, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὅταν ἐχρησιμοποιήθη καὶ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ κλείσῃ ἡ Βουλή, διότι μέσα εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι καὶ ἡ ἐνδεχομένη δυνατότης τὴν ὁποίαν εἶχε νά ρίψῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν νὰ εὐσταθῇ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ποὺ ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀδοκίμαστος, δὲν ἠμπορεῖ σήμερον νὰ εὐσταθήσῃ, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι δεδοκιμασμένη, διότι κατὰ τὸ ἑξάμηνον διάστημα ἔχει δώσει τὸ ἀποδοτικόν της ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔτυχε τῆς ἐκτιμήσεως τῆς Βουλῆς καὶ ἐκυρώθη διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης, ἡ ὁποία ἐδόθη προχθὲς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Νομίζω, δέ, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸν κίνδυνον τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον τραγικὸν ὅσον παρεστάθη......

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Τούντα, νὰ σεβασθῆτε τὸν Κανονισμὸν καὶ νὰ ἐπισπεύσητε.

§123Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Τελειώνων, κ. Πρόεδρε, ἤθελα νὰ εἴπω καὶ τοῦτο: Τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ἕνας συνάδελφος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐναντίον τοῦ ψηφίσματος καὶ ὁ ὁποῖος εἶχεν εἴπει ὅτι, οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ πειθαρχοῦν πρὸς τὰ κόμματα, διότι πολιτικὴ ζωὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ κομμάτων ὠργανωμένων καὶ ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι ἐφόσον ἡ τυχὸν διαφωνία τοῦ βουλευτοῦ εἶναι σοβαρὰ δὲν θὰ πειθαρχήσῃ καὶ θὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ Κόμμα, ἐὰν ὅμως ἡ διαφωνία του ὀφείλεται εἰς γεγονὸς μὴ σοβαρόν, ὀφείλει νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὸ Κόμμα, νὰ ἐγκαταλείψῃ δηλαδὴ τὰς προσωπικάς του πεποιθήσεις. Αὐτὰ τὰ εἶπεν ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὁ ὁποῖος τόσα πράγματα μᾶς διδάσκει, καὶ τὰ ἀνέφερα διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἐπικουρηθῶ. Διότι ἐὰν τὸ πρᾶγμα ἦτο πολὺ σοβαρόν θὰ εἶχε δηλώσει ἀποχώρησιν ἀπὸ τὸ κόμμα του. (Χειροκροτήματα).

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§125Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐφωτίσθη. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβω τὸν λόγον.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Τσιμπιδᾶρος ἔχει τὸν λόγον.

§127Π. ΤΣΙΜΠΙΔΑΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ συνεπῶς θὰ εἶχα τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ εἰδικὸν δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Ἀλλὰ δὲν θὰ τὸ κάμω. Εὐτυχῶς, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι προηγοῦντο ἐμοῦ, ἐξήγησαν τὸ θέμα τοῦτο ἀπὸ πάσης πλευρᾶς ὥστε, νὰ ἀπαλλάσσουν καὶ ἐμέ καὶ τὴν Βουλὴν, ἀπὸ τοῦ νὰ μὲ ἀκούσουν μακρηγοροῦντα.............. Δὲν ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ὑποστηρίζω τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ὅτι δῆθεν δὲν ἐπιτελεῖ εὐόρκως τὸ καθῆκόν της. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἐλθοῦσα εἰς τὴν ζωὴν ὕστερα ἀπὸ μίαν χειμερίαν νάρκην 10 ἐτῶν, χειμερίαν νάρκην τῶν ἐλευθέρων δημοκρατικῶν θεσμῶν, ἐκπροσωπεῖ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ θὰ ἐπιτελέσῃ εἰς ἀκέραιον τὸ ἔργον της. Δὲν ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξω τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ἀντιπροσωπεύουσα τὰ δύο μεγάλα κόμματα τῆς χώρας, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι ἔχει πλήρη τὴν συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν της καὶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸν προορισμὸν τὸν ὁποῖον ἔχει. Στηριζομένη εἰς ἕνα στρατόν, ὁ ὁποῖος ἐπιτελεῖ τὸ ἔργον του μὲ τόσον ἐνθουσιασμὸν καὶ μὲ τόσην αὐτοθυσίαν ἐπὶ διετίαν, στηριζομένη εἰς τὴν πίστιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τὴν νίκην, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸν θρίαμβον τὸν ἐθνικὸν, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ ὡς ἔκφρασιν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ἐδαφικῆς μας ἀκεραιότητος καὶ τῆς πολιτικῆς μας ἀνεξαρτησίας. Ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ διαμαρτύρομαι μὲ τὴν μεγαλειτέραν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου, διότι ἠκούσθη ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὅτι, ἡ Βουλή, ἀπαλλοτριουμένη τρόπον τινα τῶν δικαιωμάτων της ἐθελουσίως καὶ παρέχουσα τὴν ἐξουσιοδότησίν της εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, προλειαίνει τὸ ἔδαφος διὰ δικτατορικῆς τάσεως καὶ ἐπιδιώξεως. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως καὶ διαμαρτύρομαι, ἐπαναλαμβάνω, ἐντονώτατα. Εἶναι γεγονὸς ὅτι κἄποτε εἰς τὸν τόπον μας, πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἶδε τὸ φῶς ἡ δικτατορία, ἡ ὁποία κατέλυσε τοὺς ἐλευθέρους δημοκρατικοὺς θεσμούς. Ἡ δικτατορία ἐκείνη, ἦτο γέννημα καὶ θρέμμα τῆς ἐποχῆς, μιᾶς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ δόγμα τῆς δικτατορίας, ἦτο ἡ κοινὴ πεποίθησις τῶν περισσοτέρων λαῶν. Ἀλλά, εἴδομεν τὴν τύχην τῶν δικτατοριῶν τούτων. Ὁ μὲν εἷς ἐκ τῶν δικτατόρων ἐφονεύθη, ὁ ἄλλος ηὐτοκτόνησε καὶ ὁ ἄλλος ἔπαυσε νὰ εἶναι θεός, ἐπὶ τῆς γῆς. Ἑπομένως, οὐδεὶς κίνδυνος ἀπολύτως ἀπειλεῖ τὴν χώραν. Ζῶντες μέσα εἰς μίαν δημοκρατικὴν κοινωνίαν, ἡ ὁποία ἀνθίσταται ἐναντίον πάσης ἰδέας δικτατορικῆς, ἠμποροῦμε νὰ ἔχωμεν βάσιμον τὴν πεποίθησιν, ἀκλόνητον τὴν πεποίθησιν ὅτι οἱ ἐλεύθεροι θεσμοὶ τῆς χώρας δὲν κινδυνεύουν ὁποθενδήποτε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κανεὶς ἀπολύτως κίνδυνος, διότι ἐπαναλαμβάνω, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅλα τὰ κόμματα τῆς χώρας, ἔχουν πλήρη συναίσθησιν τῶν ὑποχρεώσεών των ἀπέναντι τοῦ τόπου καὶ ἀπέναντι τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν τοὺς ὁποίους ἐκπροσωπεῖ. Ὅσον φοβοῦνται ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς τὸν τόπον μας νὰ ἀναθάλῃ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ἡ δικτατορία, ἔχουν φόβους τελείως κενοὺς καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογοῦνται ἐκ τῶν πραγμάτων. Στηριζόμενοι ἀκριβῶς, εἰς τὴν μακρὰν παράδοσιν τῆς δημοκρατικότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ εἰς τὴν πίστιν ὅλων τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα παρεδρεύουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, δὲν ἔχομεν κανένα ἀπολύτως κίνδυνον. Ἕνα μόνον κίνδυνον ἔχομεν. Τὸν κίνδυνον τῆς «Λαοκρατίας», τοῦ προλεταριάτου, ἐναντίον ὅμως τοῦ ὁποίου εὐτυχῶς καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπότης ἔχει δημιουργήσει ἀρραγὲς μέτωπον. (Χειροκροτήματα).

§128Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν ψηφίσματος, βουλευτῶν. Τοῦτο δὲν μᾶς ὑπεδείχθη ἀπὸ οἱονδήποτε. Ἐνομίζαμεν ὅτι εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ κάμωμεν αὐτό. Δὲν εἴχομεν σκοπὸν νὰ θίξωμεν τὴν δημοκρατίαν καὶ νομίζω, ὅτι ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δι’ ἄλλους λόγους θίγουν τὴν δημοκρατίαν.

§129Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ θὰ ἤθελα νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν υἱοθετῇ τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἐξέπεσεν ἀπὸ τὴν λαϊκὴν συνείδησιν, εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, καὶ ὅτι δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ λάβῃ ἀπεριόριστον ἄδειαν. Ὅταν αἱ Βουλαὶ πίπτουν διαλύονται· δὲν ἀναστέλλονται αἱ ἐργασίαι αὐτῶν. Ἐπιχείρημα ἐπίσης εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ βραδυπορεῖ εἰς τὴν νομοθεσίαν. Καὶ ἠκούσθη ἀπὸ συνάδελφον τινά, τὸ ὄνομά μου ὡς καὶ ἄλλων συναδέλφων, ὅτι δῆθεν εἰς προηγουμένην ἔκκλησιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐψήφισα ὑπὲρ αὐτῆς. Βεβαίως, διότι τότε, οἱ λόγοι ἦσαν σοβαροί, διότι μᾶς εἶπεν τότε ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ κάμῃ νομοθετικὴν προπαρασκευήν. Διότι μᾶς εἶπεν ἄλλοτε ὅτι, πρέπει νὰ διενεργηθῇ τὸ Δημοψήφισμα. Δὲν μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλή, περιττεύει, ὅτι ἐξέπεσεν τῆς λαϊκῆς συνειδήσεως, ὅτι βραδυπορεῖ εἰς τὸν νομοθετικόν της ἔργον. Οἱ λόγοι αὐτοὶ μόνον δὲν μὲ πείθουν νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν. Ἀλλὰ δὲν ἔλαβα τὸν λόγον δι’ αὐτό. Ἔλαβον τὸν λόγον διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ, καὶ νομίζω ὅτι διερμηνεύω καὶ τὰς σκέψεις ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐὰν εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν ἐξέπεσεν ἀπὸ τὴν συνείδησιν αὐτοῦ. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξαντληθέντος τοῦ καταλόγου τῶν ρητόρων, ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Θὰ παρακαλέσω νὰ διακόψωμεν ἐπὶ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας ἕως ὅτου προσέλθουν ὅλοι οἱ συνάδελφοι.

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται ἐπὶ ἓν τέταρτον.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁρίζονται ψηφολέκται οἱ κ. κ. Θ. Διακουμόπουλος, Π. Παπαληγούρας, Β. Κρῖκος καὶ Α. Δερδεμέζης. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἐρώτημα τίθεται οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν τὸ ψήφισμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, λέγουσιν ναί, ἀντιθέτως οἱ μὴ ἀποδεχόμενοι τοῦτο, λέγουσιν ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τεθὲν ἐρώτημα:

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου νὰ ψηφίσῃ, ἄρχεται ἡ διαλογή. (Ἡ διαλογὴ ἔληξεν). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνακοινώσω ὑμῖν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ ψηφισάντων 220, ἐψήφισαν Ναὶ 147 καὶ Ὄχι 73. Συνεπῶς, ἐγένετο δεκτὸν τὸ ψήφισμα κατ’ ἀρχήν. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Η. Λαγᾶκος.

§135Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τοῦ ψηφίσματος, θὰ ἤθελον νὰ ἐπιφέρω ὡρισμένας παρατηρήσεις κατ’ ἄρθρον. Νομίζω ὅτι πλὴν τῆς εὐχερείας, ἡ ὁποία παρέχεται εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ συγκαλῇ, ὅταν κρίνῃ τοῦτο ἐπιβεβλημένον, τὴν Βουλὴν καὶ πρὸ τῆς παρόδου τῆς προθεσμίας, πρέπει νὰ ἀφεθῇ καὶ εἰς τὸ Σῶμα μία εὐχέρεια ἐὰν ἀνακύψῃ περίπτωσις συγκλήσεως, ἐὰν δηλαδὴ ἕν τμῆμα τοῦ Σώματος κρίνῃ, ὅτι πρέπει νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ καὶ πρὸ τῆς παρόδου τῆς προθεσμίας, ἡ ὁποία θὰ ταχθῇ ἐνδεχομένως, νὰ δύναται νὰ συγκαλῆται ἐπὶ τῇ αἰτήσει μελῶν τοῦ Σώματος, δηλαδὴ ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἑνὸς τετάρτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς.

§136ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§137Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ ἀπεδεχόμην ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ ἑνὸς τρίτου.

§138ΦΩΝΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§139Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Οὐδέποτε ἐτέθη τοιαύτη διάταξις, δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπολύτως λόγος νὰ τεθῇ ἀπόψε.

§140Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶχε δηλωθῆ τότε ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλὴ αἰτήσει τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§141Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Μίαν πρότασιν κάμνω. Διότι ἄν ὑπῆρχεν ἓν ποσὸν 30 ἢ 40 βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ μετέβαλον γνώμην, ἂν συνέτρεχε περίπτωσις ποὺ θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλή, νομίζω ὅτι ὀρθὸν θὰ ἦτο τοῦτο νὰ γίνῃ......

§142Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνεκοίνωσεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τριμήνου καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπρότεινε κατώτερον ὅριον.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Λαγάκου, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν, ὅσοι τὴν ἀποδέχονται. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§145Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συντομευθῇ τὸ χρονικὸν ὅριον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος.

§146Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δεχόμεθα νὰ γίνῃ δίμηνον, ἐπειδὴ δὲ συμπίπτουν αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα, νὰ ὁρισθῇ ἡμέρα συγκλήσεως. Προτείνω τὴν 10ην Μαΐου.

§147Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Οὕτω καταλήγομεν εἰς τὸ τρίμηνον.

§148Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Θέλετε νὰ καθορισθῇ τακτὴ ἡμέρα. Ἐπειδὴ συμπίπτει τὰ Πάσχα, νὰ ὁρίσωμεν τὴν ἡμέραν τῆς συγκλήσεως.

§149Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Προτείνομεν ἕνα μῆνα, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν τὸ Σῶμα, ἕνα μῆνα πρὸ τοῦ Πάσχα νὰ ἐργασθῇ.

§150ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν 10ην Μαΐου.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν.

§152Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, ἤθελον νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν καὶ πρότασιν. Τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ψηφίσματος ἐν συδυασμῷ μὲ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος περὶ συνόδου, δημιουργεῖ τὸν κίνδυνον κηρύξεως τῆς λήξεως τῆς συνόδου διὰ Διατάγματος. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, περὶ ὧν λαμβάνεται πρόνοια εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα, εἶναι ἐνδεχόμενον διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ κηρυχθῇ ἡ λῆξις τῆς συνόδου καὶ νὰ φθάσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.....

§153Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὴν ἔχομεν συμπληρώσει τρίμηνον.

§154Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἢ πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 1 παράγραφος λέγουσα ὅτι: «Δὲν δύναται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ........ (ἀναγινώσκει) ........». Ἂν τοῦτο δὲν γίνῃ δεκτόν, νομίζω ὅτι τοὐλάχιστον θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία δήλωσις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ κήρυξις τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν.

§155Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν συνεπληρώθη τρίμηνον, δὲν δύναται νὰ γίνῃ.

§156Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσῃ τοῦ Βασιλέως τὸ δικαίωμα;

§157Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θίξωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως;

§158Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. Κυβ.). Θέλετε νὰ μὴ γίνῃ χρῆσις τοῦ διμήνου διὰ νὰ .... (δὲν ἀκούεται)...... Ἐγὼ σᾶς δηλῶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 1ον ἄρθρον γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη;

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη. Ἄρθρον 2ον.

§162Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Συζητουμένης, κ. Πρόεδρε, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ὑπεστηρίξαμεν —καὶ ἤδη ὑποστηρίζομεν— ὅτι ἡ ἐκχώρησις συντακτικῶν δικαιωμάτων τοῦ Σώματος εἰς Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι ἀνεπίτρεπτος. Ἀντιτιθέμεθα δηλαδὴ εἰς τὴν εὐχέρειαν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ὅπως ψηφίζῃ ψηφίσματα.

§163Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Σῶμα ἔχει ἀποφασίσει κατ’ ἐπανάληψιν ἐπ’ αὐτοῦ.

§164Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ἐπανειλημμένως ὅτι ἡ ἐκχώρησις αὕτη τῶν συντακτικῶν δικαιωμάτων, εἶναι ἀνεπίτρεπτος καὶ δὲν πρέπει νὰ δοθῇ. Κατ’ ἐξαίρεσιν ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἔκδοσις τοῦ ψηφίσματος περὶ καταργήσεως τοῦ ψηφίσματος περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν ἀπεργιῶν.

§165Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ὅταν ἠγόρευεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος, διεκόπη ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, κ. Λαγᾶκο, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐκχωρῇ εἰς Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὸ δικαίωμα ψηφίσεως ψηφισμάτων.

§166Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κατ’ ἐμὲ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Σώματα συντακτικῆς ἁρμοδιότητος ἡ ἐκχώρησις τοιούτων δικαιωμάτων.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Λαγάκου;

§168ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὂχι, ὄχι.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§170Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελα, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσω τοὺς κ. κ. ὑπουργοὺς Δικαιοσύνης καὶ Γεωργίας, ἐὰν εἰς τὸ τρίμηνον διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, μαζὶ μὲ ἄλλα τυχὸν ψηφίσματα, καὶ τὸ ψήφισμα «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων». Κύριοι, εἶναι ἱστορικὸν ἀξίωμα, ὅτι ὅλα τὰ Ἔθνη καὶ κατὰ τοὺς πολέμους καὶ ὕστερα ἀπ’ αὐτοὺς ὑπεσχέθησαν καὶ ἀποκατέστησαν τοὺς ἀκτήμονας παλαιμάχους. Ὁ «δημόσιος ἀγρὸς» τῆς Ρώμης καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις κτημάτων ὑπὲρ τῶν μαχητῶν εἶναι γνωστὰ εἰς τὴν ἱστορίαν. Νομίζω δὲ καὶ παρ’ ἡμῶν σήμερον, ἂν καὶ ἡ ἀποκατάστασις αὐτὴ θὰ γίνῃ κάτω ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴν τῶν πραγμάτων, ὅτι θὰ εἶναι ἐθνικὸν καθῆκον, ἀντὶ νὰ τὴν ἀφήσωμεν νὰ γίνῃ ὁ πόλεμος, νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ἀπὸ τώρα ἡ Βουλή. Διότι πρέπει νὰ δώσωμεν τὸν ἠθικὸν ἐξοπλισμὸν εἰς τοὺς μαχομένους χωρικούς, ὅτι δὲν μάχονται διὰ τὰ μεγάλα κτήματα ὀλίγων Ἑλλήνων, δὲν μάχονται διὰ τὰ προνόμια ὀλίγων, ἀλλ’ ὅτι μάχονται διὰ τὴν Πατρίδα των, ἡ ὁποία ἠξεύρει καὶ θὰ δώσῃ κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Ἔχω τὴν ἰδέαν, κύριοι, ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτό, ἐρχόμενον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ψηφιζόμενον κατ’ ἀρχήν, θὰ ἐπιτελέσῃ ἕνα θαυμάσιον ἠθικὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ μαχομένου στρατιώτου. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς ἐκφράζω τὴν ἐλπίδα, ὅτι δὲν θὰ πάῃ χαμένο τὰ τρίμηνον αὐτὸ τῶν διακοπῶν τοῦ Σώματος.

§171Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἰς τὴν παράγρ. 1 τοῦ ἄρθρου 2 λέγει: «Ἐκδίδει νομοθετικὰ διατάγματα». Νομικώτερον θὰ ἦτο «ἐκδίδει καὶ δημοσιεύει».

§172Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ἔτσι ἦτο πάντοτε.

§173Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἄλλο ἔκδοσις καὶ ἄλλο δημοσίευσις ἑνὸς νόμου. Ὡς πρὸς τὰ ψηφίσματα βεβαίως ἐκεῖ μόνον «δημοσιεύει». Ἄλλως εἶναι ἔκφρασις κακότεχνος.

§174Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τί ἔγινεν ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηγιάννη, κ. Πρόεδρε; Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπήντησεν.

§175Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργ.). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει χαράξει πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἐξήγγειλε, περὶ τοῦ ὅτι λαμβάνει πᾶσαν μέριμναν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων. Ὅστις σήμερον ὁμιλεῖ περὶ ἐπισπεύσεως τούτου λέγει τι, διὰ τὸ ὁποῖον γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων ὅτι εἶναι ἀνεφάρμοστον, λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης καταστάσεως, ἀφοῦ οὔτε ὁ νόμος «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως» κατέστη δυνατόν, διὰ τὸν ἴδιον λόγον, νὰ ἐφαρμοσθῇ πλήρως. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς γεωργοὺς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας, ἐκ τῶν πραγμάτων σήμερον, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσωμεν.

§176Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, μᾶς ἐκπλήσσουν. Διότι ἀποροῦμεν πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν γνωρίζει ὅτι πρόκειται ἁπλῶς νὰ τεθῇ διάταξις συντακτικῆς ἰσχύος, διὰ τῆς ὁποίας νὰ καθίσταται δυνατὴ ἡ ἔκδοσις ψηφίσματος περὶ ἀπαλλοτριώσεως. Κατὰ τὸ χρονικὸν δηλαδὴ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ συνεδριάζῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ τὸ ψήφισμα, ἀργότερον δὲ θὰ χρειασθῇ ἡ ψήφισις νόμου καὶ ὅλη ἡ λοιπὴ διαδικασία. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φαντάζεται ὅτι ἐπὶ τρία ἔτη θὰ ἐξακολουθῇ ἡ παροῦσα ἔκρυθμος κατάστασις. Τοῦτο θὰ ἀπετέλει ἡττοπάθειαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ, ὅτι ἡ ἔκρυθμος κατάστασις πρέπει νὰ λήξῃ ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς θέρους, τότε πρέπει ταχέως νὰ ἐκδοθῇ ἡ συντακτικὴ αὐτὴ πρᾶξις. Ἐν προκειμένῳ ὅμως πρόκειται περὶ τούτου: Τὸ ἕτερον τῶν σκελῶν τῆς Κυβερνήσεως, διεπόμενον ἀπὸ ἀντιδραστικὴν ἰδεολογίαν, κατεψήφισε συστηματικῶς ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Συντάγματος τὸ σχετικὸν ψήφισμα περὶ ἀπαλλοτριώσεων, ἀποροῦμεν ὅμως πῶς τὸ δεύτερον σκέλος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἀντιτίθεται, ὑπεστήριξεν ἐνώπιον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς πράγματα, σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§177Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει χαράξει πρόγραμμα ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ τὸ πρόγραμμα αὐτό, κατὰ τρόπον πρωτότυπον, καὶ ἀληθινὰ ἐφαρμόσιμον, καὶ ἀληθινὰ δυνάμενον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς ἀκτήμονας καὶ γεωργοὺς καὶ κτηνοτρόφους, ὄχι μόνον τὸ ὑπεσχέθη καὶ τὸ υἱοθέτησεν, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν εἰς πλεῖστα διαμερίσματα τῆς χώρας, εἰς δὲ τὴν Δωδεκάνησον, μάλιστα, πλήρως. Ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ βγάλωμεν εἰδικὸν ψήφισμα, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἔχει ἀποφανθῆ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ. Πάντως ἐντὸς τῶν ὁρίων εἰς ὃ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὰς περιπτώσεις εἰς ἃς δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡς ἐκ τῶν ἐπικρατουσῶν συνθηκῶν, ἐφαρμόζεται ὁ νόμος περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως ὁ ὁποῖος εἶναι προπαρασκευὴ τοῦ ἐδάφους, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀπαλλοτριώσεως κατὰ τρόπον ἐγγυώμενον ἀπολύτως τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ θεσμοῦ ὥστε νὰ μὴ ἐμφανισθῇ τὸ φαινόμενον, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν μὲ τὴν γεωργίαν νὰ ἐμφανίζωνται ὡς δικαιοῦχοι καὶ νὰ λαμβάνουν κλήρους. Διὰ τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθην, ἐπαναλαμβάνω, παρασκευάζεται τὸ ἔδαφος, εἰς τρόπον ὥστε ἡ καθ’ ἑαυτὸ καὶ μόνον γεωργοὶ νὰ λάβουν κλῆρον. (Χειροκροτήματα).

§178Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διὰ τὰ ἰδιωτικὰ κτήματα, δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος αὐτός. Δὲν περιέχει διάταξιν.

§179Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν κτημάτων πρέπει νὰ ἔλθετε νὰ λάβετε γνῶσιν πρῶτον τῶν στοιχείων, πόσα εἶναι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἀκόμη αἱ γεωργικαὶ ὑπηρεσίαι δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐξακριβώσουν οὔτε κατὰ ποσὸν, οὔτε κατ’ ἔκτασιν.

§180Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τί σχέσιν ἔχει μὲ τὴν ἔκτασιν; Σεῖς θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε τὴν ἀντιδραστικὴν σας συνείδησιν.

§181Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ μᾶς πείθουν ὅτι, μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος δὲν δύναται νὰ ἐλπίζεται ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς, πρέπει, νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, γίνεται κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος. Ἔχομεν τὴν πρᾶξιν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 πρῶτον καὶ ἔπειτα τὸ ἄρθρον 119 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἄρθρου 119 ἔληξεν εἰς τὰς 2 Ἰουνίου 1932 καὶ ἀπὸ τότε δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κτημάτων ἰδιωτικῶν. Ὑπάρχει, λοιπόν, πρῶτον, ἡ Συνταγματικὴ ἄποψις, τὸ δὲ Σύνταγμα τελεῖ ὑπὸ ἀναθεώρησιν, ἐν Ἑλλάδι, ἀπὸ τὴν Βουλὴν δὲ ἐξαρτᾶται νὰ εἴπῃ εὐθέως: Θὰ δώσῃ ναὶ ἢ ὄχι παρέκκλισιν ἀπὸ τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν τοῦ Συντάγματος; Ἀλλά, λέγω, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν, ὅτι εἶναι καὶ ἀτυχεῖς αἱ δηλώσεις του. Οἱ χωρικοὶ εἶναι πεπεισμένοι ὅτι ἔχουν τὸ δίκαιον μαζί των καὶ δὲν ἐνδιαφέρονται νὰ μάθουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πότε θὰ γίνῃ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἀλλὰ ἐνδιαφέρονται νὰ μάθουν ἐὰν ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἡ ὁποία ἔχει δικαίωμα νὰ κάμῃ παρεκκλίσεις, ἀπὸ τὸ Σύνταγμα, θὰ δώσῃ αὐτὴν τὴν παρέκκλισιν. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ μᾶς πείθουν ὅτι τὸ ζήτημα θάπτεται καὶ νομίζω, ὅτι τὰ ἄλλα κόμματα θὰ θελήσουν νὰ δώσουν δικαιοσύνην εἰς τοὺς ἀγρότας, ἡ ὁποία διδομένη... (Φωναὶ καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος).

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὰ τὶ εἶναι αὐτά, κ. Πρόεδρε;

§183Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. (Πρὸς τὴν πλευρὰ τῶν Λαϊκῶν βουλευτῶν). Μὰ πότε καταλάβατε σεῖς περὶ τίνος πρόκειται;

§184Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ μισθώσεως ἐξυπηρετεῖ τοὺς γεωργούς. Εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔταμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, πραγματικούς ὁρίζοντας πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ ζητήματος, διότι περιέλαβεν εἰς τὴν ἀναγκαστικὴν μίσθωσιν ὅλα τὰ κτήματα ὄχι καὶ τοῦ Δημοσίου ἀλλὰ καὶ τῶν Νομικῶν Προσώπων Δημοσίου Δικαίου. Ὡς πρὸς τὰ ἰδιωτικὰ κτήματα περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων βουλευτής, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ διότι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ποὺ μετέσχομεν δὲν ὑπῆρχε τὸ πνεῦμα αὐτὸ περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. ἐκ Τρικάλων βουλευτής. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι αἱ δυσχερεῖς περιστάσεις δὲν ἐπέτρεψαν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ πλήρως.

§185Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις καὶ μόνον διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐκ Τρικάλων. Ἡ ἄποψις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, προκειμένου περὶ τῆς γραμμῆς τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς ἔχει καθορισθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος. Ἀπὸ τὴν γραμμὴν αὐτὴν δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐλαχίστη ἀκόμη παρέκκλισις. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ προκειμένου, δὲν ἠμπορεῖ νὰ χωρήσῃ καμμία ἀμφιβολία καὶ καμμία ἀμφισβήτησις. Τὴν πρότασιν τοῦ συναδέλφου, κ. Χατζηγιάννη, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, ἐφ’ ὅσον γνωρίζω πραγματικῶς, τὸν πόνον καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῷ συνόλῳ καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, νὰ ἀποδεχθῶ τὴν γενομένην σύστασιν, διότι μία τοιαύτη σύστασις γενομένη ἀποδεκτὴ δὲν κάνει τίποτε ἄλλο παρὰ ἁπλῶς ἐπαληθεύει, ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ τὴν γραμμὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐδικαίωσε τοὺς ἐργάτας τῆς γῆς. (Χειροκροτήματα).

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζηγιάννη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἑπομένως, ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§187ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε, ἔγινε δεκτή.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ πάλιν τὴν Βουλὴν ἀντιστρόφως: Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει νὰ ἐγερθῶσι. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Συνεπῶς τὸ ἄρθρον ἐψηφίσθη ὡς ἔχει.

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε! (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§190Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, κ. συνάδελφοι....

§191Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχομεν ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ψηφοφορίας ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου.

§192Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θέσατε πάλιν τὸ ζήτημα εἰς ψηφοφορίαν, κ. Πρόεδρε, διότι ἡ ἐντύπωσίς μας εἶναι ὅτι ἡ πρότασίς μου ἐγένετο δεκτή.

§193Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, διατὶ δὲν ἐπαναλαμβάνετε τὴν ψηφοφορίαν;

§194Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ἠγέρθη ἀμφισβήτησις καὶ ἡ πρότασις δὲν ἐτέθη σαφῶς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὴν ἐπαναλάβετε. Ἢ ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις νὰ πάρῃ μίαν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐξ ὑφαρπαγῆς;

§195Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ δυνάμεις τῶν κομμάτων εἶναι γνωσταί. Ἐὰν εἰς τὰς ψήφους τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προσθέσετε καὶ τὰς ψήφους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἔχετε πλειοψηφίαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως. Τί τὰ θέλετε ὅλα τὰ ἄλλα; Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐκπροσωπεῖ 110 βουλευτάς. Ἑπομένως ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος εἶναι ὅλα τὰ ἄλλα κόμματα.

§196Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ, ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς ὅταν ἀμφισβητῆται τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως, τότε ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἢ ἐπαναλαμβάνει τὴν ψηφοφορίαν δι’ ἀναστάσεως ἤ, αἰτήσει 10 βουλευτῶν, γίνεται ὀνομαστικὴ ψηφοφορία. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἔγινε δεκτὴ ἡ πρότασίς μας. Ἡ ὑπόθεσις, κύριοι, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ζητοῦμεν ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ὅτι ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως θὰ συζητηθῇ καὶ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βαμβέτσου «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων». Δηλαδὴ θὰ εἴπῃ ἡ Βουλή, ὅτι ἐπιτρέπεται, κατὰ παρέκκλισιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ μικρῶν κτηνοτρόφων. Διότι, κύριοι, ὁ νόμος «περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως» ἐφαρμόζεται μόνον διὰ τὰ κτήματα τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου. Διὰ τὰ ἰδιωτικά, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ μεγαλύτερα, δὲν ἔχει ἐφαρμογήν. Ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν ὅτι ἐφαρμόζομεν ἀγροτικὴν πολιτικήν, ὅταν ἀφήνομεν ἀδιάθετα τὰ μεγάλα κτήματα.

§197Ν. ΕΞΑΡΧΟΣ. Ὁ νόμος, ἄλλως τε, περὶ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§198Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀνεξαρτήτως τούτου, δὲν ἐφαρμόζεται ἐπὶ κτημάτων ἀνηκόντων εἰς ἰδιώτας.

§199Β. ΚΡΙΚΟΣ. Κύριε Χατζηγιάννη, ὑπεβάλατε μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἀπέρριψεν ἡ Βουλή.

§200ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§201Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, ἐὰν ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν, νὰ τὴν ἀπορρίψετε δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας ὅμως, ὥστε ν’ ἀναλάβητε ἕκαστος τὰς εὐθύνας σας.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κανονικοῦ ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἀπορρίπτεται. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, ὁ κ. Στρᾶτος.

§203Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ἐπὶ τοῦ βήματος)..... (δὲν ἀκούεται).

§204Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν νομίζετε ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἠμποροῦμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν, τότε θὰ ἀποχωρήσωμεν.

§205Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. (Πρὸς τὸν κ. Στρᾶτον). Δὲν ἠμπορεῖτε, κ. συνάδελφε, νὰ ὁμιλήσετε, διότι τὸ Προεδρεῖον τηρεῖ πολιτικὴν ὑφαρπαγῆς τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§206Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί γίνεται ἡ πρότασις περὶ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας; Ἐγένετο ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζηγιάννη καὶ ἠγέρθησαν οἱ βουλευταὶ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καί, ἐπὶ πλέον, οἱ βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐκ τῶν εἰς χεῖρας ὑμῶν δηλώσεων γνωρίζετε τὴν δύναμιν τῶν κομμάτων. Ἑπομένως ἦτο σαφές, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὑπὲρ ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἠγέρθη ἀμφισβήτησις σᾶς προετείναμεν 15 βουλευταὶ νὰ γίνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ ὠφείλατε ν’ ἀρχίσητε τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§207Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Ὅταν ἐγένετο ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηγιάννη καὶ ἐδόθη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ δι’ ἀναστάσεως, ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§208ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§209Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἔγινε καὶ ἀντίστροφος ψηφοφορία διὰ νὰ ἐλεγχθῇ ἡ θέλησις τῆς Βουλῆς. (Πρὸς τὸν κ. Κορόζον). Κύριε Κορόζο, σεῖς δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλῆτε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος εἰδικῶς.

§210Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Κάμετε λάθος, κ. Βαμβέτσο. Ξεύρετε τὰς ἀντιλήψεις μου ἀπὸ τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§212Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ζητήσωμεν νὰ γίνῃ τροποποίησις κατωτέρω.

§213Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, διὰ πρώτην φοράν, κύριοι συνάδελφοι, ὀλιγώτερον σμικρύνονται τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὰ ὁποῖα, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, εἶναι ἱερὰ εἰς τὸν τόπον ὅπου ἐπικρατοῦν Δημοκρατία καὶ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί. Διὰ πρώτην φοράν ἀφ’ ἧς τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ δικαιώματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σχεδὸν καταργοῦνται. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δηλαδὴ τῶν 50 μονίμων μελῶν καὶ τῶν 30 ἐκτάκτων.

§214Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔγινε δεκτὸν αὐτό.

§215Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναὶ ἀλλὰ νὰ ἰδοῦμε τί θὰ εἴπῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Τί λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης;

§216Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Συσκέπτομαι.

§217Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι τί θὰ γίνῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία εἶναι κατατετμημένη εἰς μικρότερα κόμματα καὶ ἀναγκαστικῶς ἕνας βουλευτὴς θὰ παίρνῃ 100 νομοσχέδια καὶ θὰ εἶναι ἀνίσχυρος νὰ ἀνταπεξέλθῃ ἱκανοποιητικῶς εἰς τὸν ὄγκον τῆς ἐργασίας. Νομίζω ὅτι, ἡ πρότασις αὐτὴ πρέπει νὰ εὕρῃ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν σύμφωνον, διότι εἶναι σύμφωνος πρὸς τοὺς Δημοκρατικοὺς θεσμοὺς, τοὺς ὁποίους ὑποστηρίζομεν ὅλοι μας. Ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς θὰ ἤθελον τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Στράτου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθοῦν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς.

§220Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν λῆψιν τοῦ ἑξῆς μέτρου. Ὡς εἶναι γνωστὸν ἕως τώρα εἰς τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως κατεβάλετο μία ἐπιπρόσθετος ἀποζημίωσις. Νομίζω ὅτι, τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, διότι, οἱ βουλευταὶ θὰ ὤφειλον νὰ παρίστανται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἐὰν δὲν διεκόπτοντο αἱ ἐργασίαι της. Ὄχι μόνον λοιπόν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ὅπως δίδεται εἰδικὴ πρόσθετος ἀποζημίωσις, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θὰ συνετέλει καὶ εἰς τὴν ποιοτικὴν βελτίωσιν τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ διὰ ταῦτα προτείνω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δεχθῇ νὰ συμπεριληφθῇ, ὄχι διάταξις, διότι διάταξις δὲν χρειάζεται, ἀλλὰ δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δοθῇ ἔκτακτος ὑλικὴ ἀμοιβή, εἰς τὰ μέλη τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως.

§221Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις κρίνει ὅτι, ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐργάζεται θὰ ἦτο καὶ ὀρθὸν οἱ βουλευταὶ νὰ μὴ ἀμείβωνται ποσῶς, ὄχι μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλὰ ὅλοι οἱ βουλευταί, ἐφ’ ὅσον δὲν παρέχουν καμμίαν ἐργασίαν. Ἑπομένως, μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κριθῇ ἡ πρότασις.

§222Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Νὰ ὑποβάλετε πρότασιν νὰ μὴ ἀμείβωνται οἱ βουλευταὶ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§223Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἐπρότεινα; Ἀφῆστε τα αὐτά, κ. ὑπουργέ.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3ον γίνεται δεκτόν;

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 4ον. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§227Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἐφ’ ὅσον ἐγένετο δεκτὸν νὰ γίνουν οἱ βουλευταὶ 50 κατ’ ἀναλογίαν νὰ γίνῃ καὶ ἐδῶ 30 ὅπως ἦτο παλαιά.

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§229Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 προτείνω καὶ πάλιν νὰ γίνουν αἱ συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς δημόσιαι. Τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἔθεσα κατ’ ἐπανάληψιν. Τὴν φορὰν αὐτὴν ὅμως μετέχει τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἐψήφισεν ὑπὲρ τῶν δημοσίων συνεδριάσεων καὶ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἐὰν ἐξακολουθῇ νὰ πιστεύῃ εἰς τὴν ἄποψιν τῆς δημοσιότητος...

§230ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§231Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 7.8.46 ἐψήφισαν ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ δημοσιότητος τὰ ἑξῆς μέλη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. (Ἀναγινώσκει). «Φωκίων Ζαΐμης,.... Χ. Λαδᾶς...

§232Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τώρα ἔχομεν ἀντίθετον γνώμην πεισθέντες ὅτι, τότε ἐκάμαμε λάθος.

§233Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σᾶς συγχαίρω διὰ τὴν συνέπειαν σας. Δεύτερον, πρόκειται νὰ συζητηθοῦν σοβαρώτατα νομοσχέδια φορολογικά, τὰ ὁποῖα συγκινοῦν ὁλόκληρον τὴν κοινὴν γνώμην, ἐπὶ πλέον δὲ σήμερον ἡ κοινὴ γνώμη εὑρίσκεται ἐν μεγάλῃ συγκινήσει ὡς πρὸς τὴν διαχείρισιν, τὴν ὁποίαν ἔχουν σοβαρώτατα προβλήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαῦτα ζητήματα νὰ μὴ συζητηθοῦν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ νὰ πληροφορῆται ὁ λαὸς ἀπὸ τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα —μάλιστα καταργουμένων καὶ τῶν ἐστενογραφημένων, ὡς βλέπω— τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν εἰς ἐλάχιστα ἀντίτυπα, τὸ τὶ γίνεται εἰς Σῶμα νομοθετοῦν. Τοῦτο κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ βαρύτατον πραξικόπημα τῆς Κυβερνήσεως.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4;

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο δεκτόν. Ἄρθρον 5.

§237Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει μακρὰν πεῖραν τοῦ πῶς διεξάγεται τὸ ἔργον τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ γνωρίζει ὅτι, ὁ Κανονισμὸς εἶναι δρακόντειος καὶ ἑπομένως, οὐδέποτε γίνεται κατάχρησις τῶν ἀγορεύσεων, ὥστε ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιχείρημα δὲν ὑπάρχει κατὰ τῆς δημοσιότητος. Ὑπάρχει ἀντίθετον ἐπιχείρημα ὅτι, διὰ τῆς δημοσιότητος λαμβάνει ἐπισημότερον χαρακτῆρα ἡ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐμποδίζεται ἡ συγκέντρωσις τῶν τροπολογιῶν κατὰ τρόπον ἐκθέτοντα τὸν ἔργον τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως.

§238Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Παρατηρῶ ὅτι, εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπου δὲν ὑπάρχει δημοσιότης ἐκάματε θαυμασίαν ἐργασίαν.

§239Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς θεωρητικὰ ζητήματα...

§240Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Μεταξὺ τῶν δύο ἀντιθέτων ἀπόψεων, τῆς ἀκράτου δημοσιότητος καὶ κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, ὑπάρχει ἡ μέση ὁδός, τηρηθεῖσα ἤδη εἰς τὸ παρελθόν. Βεβαίως δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἄκρα δημοσιότης καὶ ἡ πλήρωσις τῶν θεωρείων δι’ ἀκροατῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου, αἱ συνεδριάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ λαμβάνουν χαρακτῆρα μυστικῆς συνεδριάσεως ὑπάρχει διαφορά. Ὁ μέσος ὅρος εἶναι νὰ διαγραφῇ ἀπὸ τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 5 ἡ φράσις: «Κατὰ παρέκκλισιν ὅμως... ......................(Ἀναγινώσκει) ...............».

§241Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη;

§243ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 5 ἐγένετο δεκτόν, ὡς ἐτροπολογήθη.

§245Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δηλαδή, θὰ τηροῦνται ἐστενογραφημένα πρακτικὰ καὶ θὰ δίδεται δελτίον εἰς τὰς ἐφημερίδας τὸ βράδυ.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπῆρχε τὸ δελτίον, τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἄρθρον 6ον.

§247Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὑποβάλλομεν τὴν ἀκόλουθον τροπολογίαν καὶ ζητοῦμεν ὅπως ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως: «Διαρκούσης τῆς...... (Ἀναγινώσκει)......».

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὑπεβάλατε εἰς τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὴν ἀπέρριψεν ἡ Βουλή.

§249Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τοιαύτη τροπολογία, πρώτη φορὰ διατυποῦται.

§250Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀπερρίφθη.

§251Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἀπερρίφθη, ἦτο μία παράκλησις πρὸς τοὺς ὑπουργοὺς Δικαιοσύνης καὶ Γεωργίας, ἐὰν θὰ ἐδέχοντο νὰ ὑποβάλουν τὸ ψήφισμα. Ἤδη ζητοῦμεν ὅπως τεθῇ ὑποχρεωτικὴ διάταξις κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς νὰ ἐκδοθῇ τὸ ψήφισμα. Ἡ διαφορὰ εἶναι τεραστία.

§252Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κἄποια παρανόησις· τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅλα ἔχουν τὴν γνώμην, ὅτι ὀφείλετε νὰ ζητήσητε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας δι’ ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας· δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ παρίδητε τὸ αἴτημα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἀπερρίφθη.

§254Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Χατζηγιάννη τὴν ὁποίαν διατυπώνει τώρα, δὲν εἶχε κατατεθῆ εἰς τὸ προεδρεῖον. Ὁ κ. Χατζηγιάννης παρεκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν. Τώρα προτείνει νὰ ἐκδοθῇ ψήφισμα τὸ ὁποῖον βασίζεται ἐπὶ ἰδικῆς μας προτάσεως, συζητηθείσης εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Συντάγματος. Ἑπομένως πρόκειται περὶ ἐντελῶς διαφορετικοῦ ἀντικειμένου καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ζητοῦμεν νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§255Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκ.). Ἡ Βουλή, κύριοι, ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ θέματος. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ μὲ καταργήσητε μὲ τὶς φωνές σας;

§257Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς ψηφοφορίας τοῦ Αʹ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι τὰ ψηφίσματα προτείνονται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ὅτι ἡ πρωτοβουλία τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν σχεδίων νόμων, ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συνεπῶς οἱαδήποτε πρότασις, ἡ ὁποία θέλει νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν πρωτοβουλίαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ὁποίας αὐτὴ ἐψήφισε τὸ ἄρθρον 1 διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει ρητῶς, ὅτι ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Παρακαλῶ τὸν κ. Βαμβέτσον, ἐπ’ αὐτοῦ ἂν θέλῃ νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ.

§258Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ δώσητε εἰς αὐτὸ καὶ δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν, διότι προτάσεις θὰ γίνωνται μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τοῦτο διότι δὲν λέγει, ὅτι θὰ εἰσάγωνται, ἀλλὰ θὰ ἐκδίδωνται· ἐὰν διὰ τῆς διατυπώσεως αὐτῆς, θέλετε νὰ εἴπητε εἰσάγονται, τότε τὸ ἔχετε εἴπῃ ἄσχημα, διότι τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν λέγει αὐτὰ τὰ πράγματα. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ἄρθρον λέγει ἐπὶ λέξει τοῦτο: «........ ........ (Ἀναγινώσκει)........». Αὐτὸ σημαίνει ὅτι, ὁ ὑπουργὸς θὰ προκαλέσῃ τὸ διάταγμα· αὐτὸ σημαίνει τὸ «προτάσει».

§259Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει πρότασις. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ὑπάρχῃ πρότασις, πρέπει νὰ δημοσιευθῇ. Ἐνῷ ἡ ὑπὸ τὸν κ. Χατζηγιάννην πρότασις δὲν ἔχει τηρήσει τὴν ἐν λόγῳ διαδικασίαν καὶ οὔτε ὑπεβλήθη οὔτε ἐδημοσιεύθη. Καὶ ἐρωτῶν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, πρότασις μὴ ὑποβληθεῖσα καὶ μὴ δημοσιευθεῖσα.

§260Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αἱ ἄλλαι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ πρὸ ὀλίγου, εἶχον ἐκτυπωθῆ καὶ εἶχον δημοσιευθῆ, κ. ὑπουργέ;

§261Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διατηρεῖ σταθερὰν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἐπὶ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς του. Ἀλλά, οἱ κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον μᾶς κατηγοροῦν ὅτι δῆθεν μετεβάλομεν τὴν ἰδεολογίαν μας, πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν τους, ὅτι ὑπάρχει μία συμμαχικὴ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν δὲν ἠμποροῦμεν, παρεμβαίνοντες νὰ ἐπιβάλλωμεν τὴν ἄποψίν μας, διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὴν ἐπιβάλλωμεν θὰ προκαλέσωμεν διάσπασιν τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἡ πρωτοβουλία, θὰ πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑμεῖς νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ κάνωμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ δὲν θὰ παρεκλίνωμεν ἀπὸ τὴν γραμμήν μας. (Χειροκροτήματα).

§262Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα προκειμένου περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν δὲν εἶχε ποτὲ διαφορετικὴν γνώμην ἀπὸ τὴν ἐξαγγελθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου φρονῶ ὅτι, ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ὑπάρχει ἀντίθεσις γνωμῶν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχῃ ἀντίθεσις γνωμῶν, οὔτε μεταξὺ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ εὑρισκομένων Κομμάτων. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων δὲν εἶναι ζήτημα ἑνὸς κόμματος, εἶναι ζήτημα Ἐθνικόν, εἶναι ζήτημα Κοινωνικόν, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ διαφορετικὴν γνώμην, εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἐὰν ἀνήκῃ, διότι εἶναι γνωστόν, ὁποία εἶναι ἡ θέσις ἐν Ἑλλάδι, ὄχι μόνον τῶν ἀκτημόνων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀποκατασταθέντων, δεδομένου ὅτι, ὁ μέσος κλῆρος ἐν Ἑλλάδι ἀνέρχεται εἰς 30 στρέμματα. Ὁ κλῆρος ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀνεπαρκής. Καὶ ὁ κατὰ 30 ἀκόμη στρέμματα, εἶναι ὁ μέσος κλῆρος, διότι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι μὲ 5–10 στρέμματα. Ὑπὸ τοιαύτην στενότητα κλήρου, κ. βουλευταί, ἀλλὰ καὶ στενότητα καλλιεργησίμων ἐκτάσεων, οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ὑπάρχει ἐπάρκεια καὶ μεταξὺ τῶν ἀποκατασταθέντων ἀκόμη ἀγροτῶν. Ὅταν λοιπόν, οὕτως ἔχουσιν τὰ πράγματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ τὶς ἔχων ἀντίθετον γνώμην, περὶ τοῦ ὅτι δέον νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα τῶν κλήρων; Τὸ ζήτημα, κύριοι, αὐτό, δὲν εἶναι κομματικόν, εἶναι ὑπερκομματικόν, εἶναι Ἐθνικόν, εἶναι ζήτημα κοινωνικῆς τάξεως. (Χειροκροτήματα).

§263Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκ μέρους τοῦ Νέου Κόμματος ἔχω νὰ δηλώσω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως, εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐθνικόν, ζήτημα ὑπερκομματικόν. Περιμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θέλει νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§264Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν τὰ πράγματα ἐπὶ μίαν διετίαν μαρτυροῦν ὅτι, ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ ἀνακουφίσῃ τὴν ψυχὴν τοῦ ἀγρότου, δὲν ἔχει τὴν πνοὴν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀφήνει τσιφλίκια 9, 10, 16 χιλ. στρεμμάτων, οἱ λόγοι τοῦ κ. ὑπουργοῦ, εἶναι μάταιοι. Εὔχομαι νὰ μὴ μετανοήσῃ ἡ Βουλή, διότι δέν θέλει νὰ εἶναι πρωτοπόρος καὶ παραμένει οὐραγός. Εὔχομαι νὰ μὴ μετανοήσῃ. Ἐγὼ θὰ συστήσω εἰς τοὺς χωρικοὺς νὰ κατασιγάσουν τὸν πόνον τους καὶ νὰ κάμουν τὸ καθῆκόν τους, νὰ ἀδιαφορήσουν καὶ νὰ μείνουν ἀνεπηρέαστοι ἀπὸ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τί νὰ κάμουν τὰς ὑποσχέσεις, τὰ λόγια, τὰ «ἐθνικὰ ζητήματα» κλπ. Χαίρω δὲ διότι ὁ υἱὸς τοῦ μεγάλου Βενιζέλου, δὲν ἐλησμόνησε τὰς παραδόσεις τοῦ πατρός του καὶ ἐτάχθη παράπλευρα τῶν ἀγροτῶν. Ἄς πιστεύσῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι θὰ μᾶς εὕρῃ συμμάχους εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν.

§265Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης, διετέλεσεν ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἐπὶ ἕνα μῆνα. Τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ὁ κ. Χατζηγιάννης, εὑρίσκετο ἐπὶ 8 περίπου συνεχεῖς μῆνας, εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ οὔτε ὁ κ. Χατζηγιάννης, οὔτε τὸ κόμμα του ἔφερον ποτέ, τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἐνῷ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἔχει δείξει ἐπανειλημμένως καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ καθ’ ὅλας τὰς περιόδους καὶ προπολεμικῶς καὶ τώρα, ὅτι..... (Φωναί, θόρυβος. Συνεχίζει μὴ ἀκουόμενος).

§266Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τελεῖ ὑπὸ ἐκκρεμότητα ἀπὸ τοῦ μηνὸς Μαΐου τοῦ 1946 ὁπότε ὑπεβλήθη ὑπ’ ἐμοῦ, πρότασις ψηφίσματος περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τοῦ Συντάγματος. Ἡ πρότασις αὐτὴ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπήν. Πρῶτος, ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βουλευτὴς ἐξ Εὐβοίας, προσελθὼν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐζήτησε νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου τούτου. Παρὰ ταῦτα ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπελήφθη τοῦ σχεδίου καὶ μετὰ μακρὰν εἰσήγησιν προέβη εἰς ἀπαρχὴν ἐκδόσεως ἀποφάσεως. Ἀλλὰ τότε τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα ἐψήφισε σχεδὸν κατὰ τῆς προτάσεως, δηλαδὴ ἐψήφισε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις νὰ ματαιοῦται. Ἑπομένως ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐμπιστοσύνην, ὅτι τὸ κόμμα τὸ ἐκπροσωποῦν τὰς ἀπόψεις τῆς πλειοψηφίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, σκέπτεται σοβαρῶς τὴν ἀναγκαστικὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Κατόπιν, ὅμως, τῆς δηλώσεως τοῦ ὑπαρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, καὶ τῆς ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ κόμμα τοῦτο ἔναντι τοῦ... (δὲν ἠκούσθη)... τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ἔχομεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συνεργαζόμενον ἐν τῇ Κυβερνήσει, θὰ ἀσκήσῃ ἅπασαν τὴν ἐπιρροήν του, ὥστε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως τὸ ψήφισμα καὶ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην ἀπέχομεν τῆς περαιτέρω συζητήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§267Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Κορ.). Καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπαρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὅλα τὰ κόμματα, κατόπιν τῶν δηλώσεων τῶν ἐκπροσώπων αὐτῶν, ἅπαντα συνωμολόγησαν, ὅτι τὸ θέμα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν εἶναι κατεπεῖγον καὶ δίκαιον. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτᾶται, διατὶ τὰ κόμματα καί, πολὺ περισσότερον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον ἐνεκαινίασε τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, διὰ τίνα λόγον διαφωνοῦν νὰ λυθῇ ἀπόψε;

§268Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὸ πρῶτον ψήφισμα, περὶ ἀπαλλοτριώσεως, ὑπεβλήθη παρ’ ἐμοῦ. Καὶ χαίρω διότι ἀκούω τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λέγῃ, ὅτι τὰ δύο Κόμματα εἶναι σύμφωνα ὑπὲρ τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐκεῖνοι ἦσαν πάντοτε ὀπισθοφυλακὴ τῆς ἀποκαταστάσεως.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6;

§270ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν. (Ἀκολούθως γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 7, 8 καὶ 9).

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη εἰς μόνην κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, συζήτησιν, ἡ πρότασις ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ διάστημα ταύτης». Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται ἵνα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς σχηματισθῇ διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς ἔρευναν τοῦ βασίμου ἢ μὴ τῶν διὰ τῆς ἀναφορᾶς τῶν βιομηχάνων ἐκτεθειμένων παραπόνων;

§272ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπικυρώσω τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§274ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως. Λύεται ἡ συνεδρίασις συμφώνως πρὸς τὸ ψήφισμα. (Ὥρα 0.10′ π. μ.)