1948.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 65η

Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.40′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουτζουρίδης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Ε. Λουλακάκης, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Ε. ΛΟΥΛΑΚΑΚΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ὑπερηλίκων Σιδηροδρομικῶν ΣΕΚ Λαρίσης διαμαρτυρομένων διὰ τὴν εἰς τὸ ἥμισυ περικοπὴν τῆς μισθοδοσίας των ἀπὸ Δεκεμβρίου π. ἔ. καίτοι ἐξακολουθοῦν ἐργαζόμενοι, καὶ ζητούντων νὰ διαταχθῇ ἡ πληρωμὴ τῆς μισθοδοσίας των εἰς τὸ ἀκέραιον. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Γ. Κακαγιάννης, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Συνδέσμου Ἐργοληπτῶν Δημοσίων Ἔργων Λαρίσης, ζητοῦντος ὅπως ψηφισθῇ τὸ κατατεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν συμβατικῶν τιμῶν ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Μπουρνιᾶς καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ἀμαρύνθου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας των ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας, καὶ ζητούντων ἄμεσον ἀποστολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως, πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Μαντούβαλος καὶ Ι. Μελᾶς καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ναυτικῆς Ὁμοσπονδίας Πειραιῶς διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μελετωμένην ἀπόλυσιν πληρωμάτων καὶ αὐθαίρετον λύσιν τοῦ ἀκτοπλοϊκοῦ ζητήματος καὶ ζητούσης τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς καὶ Νήσων κ. Δ. Μαντούβαλος, καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Πανελληνίου Ἑνώσεως Θυμάτων Αὐτοκινήτων στρατευμάτων κατοχῆς Ἀθηνῶν διαμαρτυρομένης διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἐπίλυσιν τῶν συντάξεών των καὶ ζητούσης τὴν ἐπίλυσίν των. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Μοτοσυκλετιστικοῦ Ὁμίλου Β. Ἑλλάδος, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς δι’ ἐπαγγελματικοὺς σκοποὺς κυκλοφορίας τῶν μοτοσυκλετῶν καὶ ζητοῦντος τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀπαγορευτικῆς ἀποφάσεως. Ὁ βουλευτὴς Φθιωτιδοφωκίδος κ. Δ. Χατζῖσκος, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Δομοκοῦ καὶ τῶν παρεπιδημούντων Προέδρων Κοινοτήτων Κάτω Δομοκοῦ Λεύκας, Βαρδαλῆ, Νέου Μοναστηρίου, Πουρναρίου, Ἀγραπηδιᾶς, Βουζίου καὶ Σκάρας, διαμαρτυρομένων διότι τὸ Εἰρηνοδικεῖον Δομοκοῦ παραμένει ἐπὶ τρίμηνον ἤδη κλειστὸν ἐλλείψει Εἰρηνοδίκου καὶ προσωπικοῦ. Ζητοῦν ἄμεσον ἀποστολὴν καθ’ ὅσον ἐπὶ τρίμηνον καθυστερεῖ ἡ καταβολὴ τῶν ἐφεδρικῶν ἐπιδομάτων. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Πέτρος Ἰακώβου, ἀπηύθυνε τὸ κάτωθι τηλεγράφημα πρὸς τὴν Βουλήν: Ἐμπιστοσύνη μου Συμμαχικὴν Κυβέρνησιν ἀμείωτος πλὴν ἀπουσιάζων Βουλῆς λόγῳ ἀνωτάτης βίας ἀπευθύνω εὐχὴν ὅπως Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀποφασίσῃ τρίμηνον διακοπὴν ἐργασιῶν Σώματος ὥστε ὁλοκληρωθέντος θαυμασίως ὑπὸ Γενικοῦ Ἐπιτελείου Στρατοῦ ἐφοδιασμοῦ μαχομένων μετὰ συγκρότησιν καὶ νέων μονάδων δι’ ἐαρινὴν ἐξόρμησιν Βασιλικὴ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος ἐπιδοθῇ ἔργον τερματισμοῦ συμμοριακῆς θυέλλης ἐπ’ ἀγαθῷ Ἔθνους καὶ πρὸς χαρὰν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν κατοχυρουμένης Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς δόξαν ἅμα μαχομένων ἐνόπλων δυνάμεων χώρας, πρὸς ἃς διὰ παρόντος ἀπευθύνω ἐθνικόν μου χαιρετισμὸν καὶ εὐγνωμοσύνην ἐξ ὀνόματος παμψηφίας ἐθνικοφρόνων πληθυσμῶν ἐκλογικῆς μου περιφερείας.

ΠΕΤΡΟΣ ΙΑΚΩΒΟΥ

Βουλευτὴς Σερρῶν Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μπέλλας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων γραφείου διατηρήσεως ἀνταλλαξίμου περιουσίας Θεσσαλονίκης ζητούντων τὴν χορήγησιν ἁπάντων τῶν ἐπιδομάτων τῶν χορηγουμένων καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς περιφερειακοὺς ὑπαλλήλους Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τῶν προαγωγῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Φιλανθρωπικοῦ Σωματείου «Μέγας Ἀλέξανδρος» Θεσσαλονίκης (Ὀρφανοτροφεῖον), ζητοῦντος τὴν ἐκβάθυνσιν διὰ γεωτρήσεως τοῦ φρέατος, καὶ τὴν διάθεσιν μιᾶς μικρᾶς μηχανῆς ἀντλήσεως διὰ τὴν καθαριότητα καὶ ὑγιεινὴν κατάστασιν τῶν ὀρφανῶν. Οἱ κάτοικοι Δήμου Ἀνακτορίου ἐκφράζουν τὴν ἀποδοκιμασίαν των διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς ψευδοκυβερνήσεως τοῦ καπνεργάτου Μάρκου. Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου Νομοῦ Δράμας ζητεῖ τὴν ἄμεσον ἵδρυσιν ἀναρρωτηρίου εἰς Θεσσαλονίκην πρὸς ἀνακούφισιν τῶν τελείως ἐγκαταλελειμμένων ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναπήρων πολέμου Β. Ἑλλάδος. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Βόλου, ζητεῖ τὸν καθορισμὸν τῆς πόλεως Βόλου ὡς ἕδρας τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Θεσσαλίας. Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος Θυμάτων Πολέμου, ἡ Παμπειραϊκὴ Ἕνωσις Θυμάτων Πολέμου 1912–1922 καὶ τὸ Σωματεῖον Θυμάτων Πολέμου Ἀθηνῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην ἀποκοπὴν τῶν συντάξεων ἐκ τῶν θυγατέρων καὶ ἀδελφῶν καὶ ζητοῦν τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ μελετωμένου σχεδίου. Ὁ βουλευτὴς Τρικάλων κ. Α. Βαμβέτσος, καταθέτει ψήφισμα τῶν ἑξῆς Συλλόγων καὶ Σωματείων τῶν Τρικάλων, δι’ ὧν ταῦτα ὑποβάλλουν θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, ἀποδεχόμεναι τὸ αἴτημα ὅλης τῆς κοινωνίας τῶν Τρικάλων, μετατρέψουν τὸν σκοπὸν τῶν κληροδοτημάτων τῶν Μητροπολιτῶν Δωροθέου, Προκοπίου καὶ Πολυκάρπου καὶ τοῦ κληροδοτήματος Βαφειάδη καὶ διαθέτουν αὐτὰ ὑπὲρ τῆς ἀνεγέρσεως διδακτηρίου Γυμνασίου ἐν Τρικάλοις. Τὰ περὶ ὧν πρόκειται Σωματεῖα καὶ Σύλλογοι εἶναι: 1) Ἰατρικὸς Σύλλογος, 2) Φαρμακευτικὸς Σύλλογος, 3) Ὀδοντιατρικὸς Σύλλογος, 4) Ἐμπορικὸς Σύλλογος, 5) Ἐκδρομικὸς καὶ Μορφωτικὸς Ὅμιλος, 6) Σωματεῖον Ἀθηνᾶ–Ἐργάνης, 7) Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματοβιοτεχνῶν, 8) Σωματεῖον Ἐπιπλοποιῶν, 9) Σωματεῖον Ζαχαροπλαστῶν, 10) Σωματεῖον Ἰχθυοπωλῶν, 11) Σωματεῖον Καφφεπωλῶν, 12) Σωματεῖον Κρεοπωλῶν, 13) Σωματεῖον Καρροσιδηρουργῶν, 14) Σωματεῖον Λαχανοπωλῶν, 15) Σωματεῖον Μικροπωλητῶν, 16) Σωματεῖον Ξενοδόχων, 18) Σωματεῖον Οἰνοποτοπωλῶν, 18) Σωματεῖον Ὀπωροπωλῶν, 19) Σωματεῖον Ραπτῶν, 20) Σωματεῖον Σαμαροποιῶν, 21) Σωματεῖον Ὑποδηματοποιῶν καὶ 22) Σωματεῖον Φανοποιῶν. Ὡσαύτως καταθέτει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8 πρακτικὸν συνεδριάσεως τοῦ Διοικ. Συμβουλίου τοῦ Κουκουλαρείου καὶ Δωροθέου Σχολαρείου Γηροκομείου λαμβάνοντες τὴν αὐτὴν ὡς ἄνω ἀπόφασιν. Ἡ Ἱστορικὴ καὶ Ἐθνολογικὴ Ἑταιρεία τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ Φιλολ. Σύλλογος «Παρνασσὸς» ζητοῦν τὴν παραχώρησιν τοῦ κτιρίου τῆς Παλαιᾶς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ Ἐθνικοῦ Μουσείου. Λαὸς περιφερείας Ἀλιβερίου διαμαρτύρεται ἐντόνως διὰ τελείαν ἐγκατάλειψιν ὑπαίθρου εἰς διάθεσιν συμμοριτῶν καὶ ἀξιοῖ ταχεῖαν λῆψιν δραστικῶν μέτρων δι’ ἐμπέδωσιν τάξεως ΣΤΟΠ, ἄμεσον ἀποστολὴν Διοικητοῦ Ἀξιωματικοῦ Ὑποδιοικήσεως Χωροφυλακῆς Ἀλιβερίου τέως Διοικητοῦ Νάκου ἀναχωρήσαντος πρὸ 15θημέρου δι’ Ἀθήνας ὡς καὶ κατωτέρου ἀξιωματικοῦ δι’ ὀργάνωσιν Μ.Α.Υ. Ε. Μπαλάφας, Πρόεδρος Κοινότητος, Γ. Ἀλεξόπουλος, Πρόεδρος Ἐμπορικοῦ Συλλόγου, Α. Ρεβίθης, Πρόεδρος Ἐπαγγελματιῶν, Γ. Καρατζᾶς, Πρόεδρος Φορτοεκφορτωτῶν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Σπηλιώτης, Δ. Πετροπουλᾶκος, Δ. Μαντούβαλος, Π. Μουτζουρίδης, Μ. Καροῦσος, Θ. Διακουμόπουλος, Κ. Καλαμαρᾶς, Κ. Σκιαδᾶς, Δ. Νικολαΐδης, Θ. Πετρινός, Χ. Πιπιλιάγκας, Γ. Τζωρτζόπουλος, Α. Βαφειάδης, καταθέτουν πρότασιν περὶ ταχείας συζητήσεως πρὸς νομοθετικὴν ρύθμισιν διὰ τὴν κατάργησιν τῶν περιορισμῶν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6)45 Σ. Π. Ὁ κ. Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ νοσηλείας ἐν ἐνεργείᾳ Στρατιωτικῶν ἐν γένει εἰς μὴ Στρατιωτικὰ Νοσοκομεῖα». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Βαμβέτσος, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ μετατροπῆς κληροδοτημάτων Δωροθέου Σχολαρίου, Προκοπίου Κουλάρη καὶ Πολυκάρπου Θωμᾶ». Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Μπάτζιος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ διάστημα ταύτης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Θεοφανόπουλος, Α. Ἀντωνίου, Ν. Ἀθανασίου, Α. Ταλιαδοῦρος κ. ἄ., καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως προαγωγῶν ἐφέδρων ἐκ μονίμων ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν ὑπηρετησάντων κατὰ τὴν πολεμικὴν περίοδον 1940–45».

§5Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Δημοσίας Τάξεως, νὰ μᾶς πληροφορήσουν, ἐὰν ἔχουν τί νεώτερον διὰ τὴν ἐπίθεσιν τοῦ Αἰγίου.

§6Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Ἡ ἀνταρσία ἐν Πελοποννήσῳ, ἔχει ὑπαχθῆ εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ, καὶ ὑπὸ τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν Πελοποννήσου στρατηγὸν Μαντᾶν. Εἰς τὸ Αἴγιον, δὲν ὑπῆρχον στρατιωτικαὶ δυνάμεις. Αἱ πρῶται πληροφορίαι ποῦ μετεδόθησαν προέρχονται ἀπὸ τὴν χωροφυλακήν, καὶ ἀπευθύνονται πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως. Ὁ ἀνώτερος Διοικητὴς Χωροφυλακῆς τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος κ. Κατσαμπῆς, ἀπηύθυνε τὸ κάτωθι τηλεγράφημα: «Ἀπὸ μιᾶς ὥρας, ἐξεδηλώθη ἐπίθεσις ἀγνώστου ἀριθμοῦ συμμοριτῶν, κατὰ πόλεως Αἰγίου. Δύναμις χωροφυλακῆς ἀμύνεται. Ἐγνωρίσαμεν Στρατηγεῖον Τριπόλεως καὶ Πύργου. Ἀπεστάλησαν ἐνισχύσεις. Ἀπεστάλη ἐντεῦθεν δύναμις χωροφυλακῆς καὶ ἐνισχύσεις στρατοῦ». Ἐπίσης, ὁ ἀναπληρωτὴς τοῦ ἀνωτέρου διοικητοῦ χωροφυλακῆς κ. Χανιώτης, ἀπηύθυνε τὸ κάτωθι τηλεφώνημα: «Χθὲς ὥραν 22αν, 250μελὴς συμμορία πιθανὸν ὑπὸ Ζαχαριᾶν καὶ Νικήταν προσέβαλον πόλιν Αἰγίου στόπ. Συνήφθη σφοδρὰ μάχη διαρκέσασα μέχρι τῆς 2.5 πρωϊνῆς ὥρας σήμερον, καθ’ ἣν συμμορῖται ἐτράπησαν εἰς φυγήν. Κατὰ διάρκειαν μάχης ἐλεηλατήθησαν διάφορα καταστήματα καὶ ἡ Ἀγροτράπεζα μὴ ἐξακριβωθεισῶν ζημιῶν. Ἀπώλειαι συμμοριτῶν νεκροὶ ἐξακριβωμένοι ἐγκαταλειφθέντες τρεῖς. Ἀπώλειαι ἡμετέρων νεκροί: 1) Ἀνθυπολοχαγὸς Πετρᾶκος Νικόλαος, 2) Ὑπενωμοτάρχης Φούντζιλας Θεόδωρος, 3) ἄνευ θητείας χωροφύλαξ Μικρογιάννης Μιχαὴλ καὶ ἐπιστρατευμένοι πολῖται Πατεράκης Νικόλαος καὶ Τζωρτζᾶς Νικόλαος. Ἐτραυματίσθη σοβαρῶς χωροφύλαξ Δημητρακόπουλος Ἀνδρέας. Ἐλαφρῶς τραυματισμένοι: Μοίραρχος Πρασσᾶς Δημοσθένης, Ἐνωμοτάρχης Χαραλαμπόπουλος Σπυρ., ἄνευ θητείας χωροφύλακες Μιαρῆς Κωνσταντῖνος καὶ Φραγκούλης Νικόλαος, πυροσβέστης Καπέλας Νικ., ἐθνικόφρων πολίτης Σουφλῆς Παναγιώτης. Συμμορῖται καθ’ ὑποχώρησιν ἀπήγαγον πυροσβέστας Καττῆν Δημ., Μπαλᾶν Βασ., Κρῖκον Βασ., Ἀποστόλου Ἀπ. Καπελᾶν Μαργαρίτην, οἵτινες κατὰ τὴν φυγὴν τῶν συμμοριτῶν ἀπέδρασαν πλὴν τοῦ τελευταίου, οὗτινος ἀγνοεῖται ἡ τύχη. Ἡ καταδίωξις συνεχίζεται. Πᾶσαν νεωτέραν πληρο-

φορίαν θέλομεν τηλεγραφήσει στόπ. Ἀναπλ. Ἀνωτέρου

ΧΑΝΙΩΤΗΣ».

Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κατόπιν ἐνεργειῶν καὶ συνεπείᾳ πληροφοριῶν τὰς ὁποίας εἶχον ἐκ τοῦ κ. Σωτηροπούλου, εἶχε ληφθῆ εἰς τὸ Αἴγιον ἔκτακτον μέτρον, παρόμοιον τοῦ τῆς Εὐβοίας διὰ τὴν συγκρότησιν ἐξ ἰδίων πόρων, διλοχίας χωροφυλακῆς, πρὸς προστασίαν τῆς περιφερείας.

§7Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ παρακρατικῆς ὀργανώσεως;

§8Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Πρόκειται περὶ διλοχίας, ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἀξιωματικῶν χωροφυλακῆς.

§9Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἐξ ἰδίων πόρων. Τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ διαθέσῃ δυνάμεις, πρὸς προστασίαν τῆς περιφερείας;

§10Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Τὸ θέμα τοῦτο, συνεζητήθη ὅταν ἐψηφίζετο ὁ σχετικὸς νόμος διὰ τὴν Εὔβοιαν. Εἰς τὸν νόμον τοῦτον περιελήφθη διάταξις νὰ δύναται νὰ ἐπεκταθῇ, καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας. Λαμβάνεται συνεπῶς, παρεμφερὲς μέτρον. Ἐπεφόρτισα τὸν Ἀντισυνταγματάρχην Σωτόπουλον, ὁ ὁποῖος μεταβὰς εἰς Αἴγιον, ἔκαμεν ἐπιλογὴν τῶν ἀνδρῶν, καὶ οὕτω ἡ πόλις τοῦ Αἰγίου εὑρέθη μὲ ἀρκετὴν δύναμιν. Ἦσαν 100 χωροφύλακες καὶ κατώρθωσαν νὰ ἀποκρούσουν τὴν ἐπίθεσιν, προτοῦ φθάσουν ἐνισχύσεις. Ἕτερον τηλεγράφημα τοῦ ἀναπληρωτοῦ ἀνωτέρου διοικητοῦ χωροφυλακῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Δημ. Τάξεως, ἀναφέρει: «Ἐν συνεχείᾳ ταὐταρίθμου, ὥρα 13 σημερινῆς ὅτι συμμορῖται ἐτέλουν πιθανῶς ὑπὸ Σφακιανόν, Κατσικόπουλον, Ζαχαρίαν καὶ Νικήταν βοηθούμενοι ὑπὸ ἐντοπίων κομμουνιστῶν εἰσῆλθον ἀπὸ ἑσπέρας πόλιν Αἰγίου, ἀριθμὸς τούτων ἀποκρυβέντες οἰκίας ὁμοφρόνων, καὶ οὕτω πόλις προσεβλήθη ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Στόπ. Διήρπασαν παρὰ Ἐθνοτραπέζης καὶ οὐχὶ Ἀγροτραπέζης δύο γραφομηχανάς, καταστρέψαντες ἀσήμαντον ἀλληλογραφίαν, μὴ ἐπιτυχόντες διάρρηξιν χρηματοκιβωτίων. Στόπ. Ἐξ ὑποδηματοποιείου Παναγιωτοπούλου ἀφῄρεσαν 25 ζεύγη ἀρβυλῶν καὶ ἐκ τυπογραφείου Σταματοπούλου στοιχεῖα πιεστηρίου. Οὐδεμία ἑτέρα ζημία ἐπενέχθη. Στόπ. Ἅπαντες ἀξιωματικοί, ὁπλῖται χωροφυλακῆς καὶ ἰδιῶται ὁμάδων Τ.Ο.Δ. ἐπετέλεσαν πλήρως τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον. Ἀγωνισθέντες ἡρωϊκῶς καὶ μετ’ αὐτοθυσίας ἐξαναγκάσαντες συμμορίτας ἀποχωρήσωσι χωρὶς νὰ φέρωσιν εἰς πέραν τὸ ἔργον των καὶ μὲ βαρυτάτας ἀπωλείας. Οὐδὲν τῶν φυλακίων καὶ καταστημάτων μας ὑπέκυψε. Στόπ. Ἅπαντες ἠμύνθησαν καρτερικώτατα. Μετέβη δύναμις Ἐπιτελείου μου ὡς καὶ διλοχία στρατοῦ ὑπὸ ἀντισυνταγματάρχην Ροῦσον. Στόπ. Ναυτικὴ Διοίκησις Πατρῶν εἰδοποιηθεῖσα παρ’ ἡμῶν διέθεσε περιπολικὰ στόλου, ἅτινα μεταβάντα ἐγκαίρως Αἴγιον ἔβαλον διὰ πυροβολικοῦ κατὰ συμμοριτῶν ἐνισχύσαντα ἀποτελεσματικῶς ἀμυνομένους ἄνδρας χωροφυλακῆς. Στόπ. Ἐνεργεῖται ἐκκαθάρισις πόλεως ἀπὸ κοινοῦ μετὰ στρατοῦ, ἐξ ὑποβοηθησάντων συμμορίτας ἀναρχικῶν. Στόπ. Στρατὸς ἐπιτελεῖ καθῆκόν του. Στόπ. Ἀγνοεῖται εἰσέτι ἡ τύχη ἑνὸς χωροφύλακος καὶ ἑνὸς ναύτου Λιμενικῆς Ὑπηρεσίας Αἰγίου. Στόπ. Κατεκρεουργήθη σύζυγος ἐθνικόφρονος πολίτου. Στόπ. Θέσις ἔνθα ἐμάχοντο συμμορῖται καὶ ὁδοὶ ὑποχωρήσεως τούτων πλήρεις αἱμάτων». Πρὸ ἡμισείας ὥρας, δηλαδὴ τὴν 18ην ἔλαβον τὸ κάτωθι τηλεφώνημα ἐξ Αἰγίου: «Ἐντὸς τοῦ Αἰγίου εὑρίσκοντο περὶ τοὺς 100 χωροφύλακες. Στρατιωτικαὶ δυνάμεις δὲν ὑπῆρχον. Ἔφθασαν ἐκ Πατρῶν τὴν 1ην ὥραν στρατιωτικαὶ δυνάμεις ἀτμοπλοϊκῶς, ἀλλὰ δὲν εἶχον μέσα ἀποβάσεως καὶ καθυστέρησαν εἰς τὴν ἀπόβασιν. Μετὰ τὴν 2αν ὥραν ἐγένετο ἐκκαθάρισις τῆς πόλεως, καὶ μέχρι τῆς 17.30′ ὥρας, συνελήφθησαν περὶ τὰ 100 ἄτομα ἀνήκοντα ἀφ’ ἑνὸς εἰς τὴν αὐτοάμυναν καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τοὺς ὑποβοηθήσαντας τοὺς συμμορίτας εἰς τὴν ἐπίθεσιν. Οἱ συλληφθέντες 9 ὅμηροι, ἄλλοι ἀπέδρασαν καὶ ἄλλοι ἀφέθησαν ἐλεύθεροι κατὰ τὴν καταδίωξιν τῶν συμμοριτῶν. Ἐξακριβωθέντες μέχρι τῆς 17.30′ ὥρας νεκροὶ συμμορῖται ὑπὲρ τοὺς 40. Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας εἶχον συλληφθῆ καὶ ἐκτοπισθῆ 15 ἄτομα ἐξ Αἰγίου. Ὁ διοικητὴς τοῦ Τμήματος Αἰγίου ὑπομοίραρχος Δημητρακούλιας τὴν 8.10′ μ.μ., ὥραν ὅτε οἱ συμμορῖται εἶχον συγκεντρωθῆ ἔξωθι τοῦ Αἰγίου, μὲ σκοπὸν νὰ ἐπιτεθῶσι τῆς πόλεως, ἔσπευσε δι’ αὐτοκινήτου καὶ εἰδοποίησεν ἅπαντα τὰ ἐξωτερικὰ φυλάκια, καὶ χάρις εἰς τὴν εἰδοποίησιν αὐτὴν κατὰ τὴν ἐπίθεσιν οἱ χωροφύλακες εὑρέθησαν ἕτοιμοι». Ὁ ἀνταρτοπόλεμος ἔχει αἰφνιδιαστικὰς ἐπιθέσεις κατὰ κέντρων. Ἐπειδὴ ἡ διλοχία χωροφυλακῆς Αἰγίου ἐγένετο μόλις ἐσχάτως, ἴσως οἱ συμμορῖται ἀπέβλεψαν εἰς τὴν διάλυσιν ἅμα τῇ συγκροτήσει της. Ἐξέφρασα τὴν εὐαρέσκειαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τοὺς ἡρωϊκῶς πολεμήσαντας ἀξιωματικοὺς καὶ ὁπλίτας ὡς καὶ τοὺς μετασχόντας εἰς τὴν ἄμυναν ἄνδρας τῶν ὁμάδων. Ἡ χωροφυλακὴ καὶ πάλιν ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν της. (Χειροκροτήματα).

§11Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, μετὰ τὴν προθυμίαν τὴν ὁποίαν πράγματι ἐπεδείξατε ἔναντι τῶν ἐνεργειῶν ἡμῶν διὰ τὴν συγκρότησιν Τάγματος ἐθελοντῶν ἐν Πάτραις, ἡ σύστασις τοῦ ὁποίου ἐγένετο ἤδη διὰ τῆς ἐκδόσεως Β. Διατάγματος, σᾶς παρακαλῶ νὰ καταβάλητε ἐντελῶς ἰδιαιτέραν προσπάθειαν διὰ τὴν παροχὴν πάντων τῶν μέσων ὅπως τεθῇ εἰς ἐνέργειαν τὸ Τάγμα τοῦτο. Νὰ μᾶς δόσητε Ἀξ)κοὺς τῆς χωρ)κῆς διὰ τὴν πλαισίωσιν τοῦ τάγματος καὶ τὰ ὅπλα διὰ τὸν ἐξοπλισμόν του. Ἡ κατὰ τοῦ Αἰγίου ἐπίθεσις, ἥτις ἀπεκρούσθη διὰ τοῦ ἡρωϊσμοῦ τῆς χωρ)κῆς καὶ τῆς ἐκεῖ ἐθελοντικῆς διλοχίας πρέπει νὰ σᾶς ἐνισχύσῃ πρὸς τοῦτο.

§12Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Θὰ μὲ εὕρητε προθυμότατον διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς δυνάμεως αὐτῆς εἰς τὰς Πάτρας καὶ θὰ παράσχω ὅλα τὰ πρὸς τοῦτο μέσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν φονευθέντα Ἀνθ)γὸν Πετρᾶκον Νικόλαον, οὗτος ἔλαβε μέρος εἰς τὸ Ἀλβανικὸν μέτωπον ἦτο γενναῖος καὶ ἀνῆκεν εἰς πολιτικὴν οἰκογένειαν τῆς Κυνουρίας. Εἶναι δὲ ἐξάδελφος συναδέλφου τοῦ βουλευτοῦ κ. Γρηγορίου. Ἐπίσης γενναῖος καὶ διακεκριμένος εἶναι καὶ ὁ τραυματισθεὶς Διοικητὴς Μοίραρχος Πρασσᾶς Δημοσθένης ὡς καὶ ὁ φονευθεὶς Ὑπενωμοτάρχης Φούντζιλας.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§14Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον ὡς Ἱερεμίας διὰ νὰ κλαύσω ἐπὶ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ἐπέφερον εἰς τὴν χώραν αἱ ὀρδαὶ τῶν κομμουνιστῶν. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ σᾶς παρακαλέσω ὅλους ἵνα ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν ἡρωϊκὴν χωροφυλακὴν ἡ ὁποία διὰ τῆς ἡρωϊκῆς δράσεώς της, (χειροκροτήματα), πάντοτε καὶ ἰδίως ἐν Αἰγίῳ, ἐπέδειξεν γενναιότητα. Ἀνῆλθον διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου ἐπίσης εἰς τὰ ἐθελοντικὰ σώματα τὰ ὁποῖα τελευταίως εἶχον δημιουργηθῆ καὶ τῶν ὁποίων ὁ διοικητὴς ἐφονεύθη πεσὼν πρῶτος ἐν τῇ μάχῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξάρω τὴν ἡρωϊκὴν δρᾶσιν τοῦ λαοῦ τοῦ Αἰγίου ὁ ὁποῖος ὡς εἷς ἄνθρωπος ἠγωνίσθη διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὰς ζημίας τῶν κομμουνιστῶν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀποτίσωμεν φόρον τιμῆς εἰς τοὺς φονευθέντας ἡρωϊκοὺς πράγματι χωροφύλακας καὶ ἐθελοντὰς οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ αἵματός των ἔδειξαν τὸ ἀνώτερον παράδειγμα εἰς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τὸ Αἴγιον διεξῆλθε τὴν δοκιμασίαν χωρὶς ζημίας χάρις εἰς τὸν ἡρωϊσμὸν τῆς χωροφυλακῆς. Λυποῦμαι ὅτι δὲν εἶναι ἐδῶ ὁ φίλος μου, κύριος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἀκούσῃ, διότι αἱ κινήσεις τῶν ἀνταρτῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Νομοῦ Ἀχαΐας καὶ δὴ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας, εἶναι ἔκδηλοι καὶ φανεραί, γίνονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μᾶς λέγουν ὅτι εἴμεθα ἐδῶ καὶ σκεπτόμεθα νὰ ἐπιτεθῶμεν κατὰ τοῦ Αἰγίου. Ἐπειδὴ λοιπόν, αἱ κινήσεις τῶν ἀνταρτῶν ἦσαν ἔκδηλοι καὶ φανεραὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ δημιουργηθοῦν τμήματα καταδιωκτικὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς ἐπιτεθοῦν καὶ τοὺς καταδιώξουν, διὰ νὰ μὴ γίνωνται ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γίνονται, διὰ νὰ μὴ εἰσβάλουν ἑκάστοτε εἰς τὰς πόλεις καὶ καταστρέφουσιν. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τοὐλάχιστον ἐν Πελοποννήσῳ τὰ καταδιωκτικὰ αὐτὰ ἀποσπάσματα νὰ λειτουργήσουν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἔχομεν ἔμψυχον ὑλικὸν ἀρκετόν, ὅπλα μόνον μᾶς χρειάζονται, τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξεύρωμεν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ἄλλην κατάστασιν ἐν Πελοποννήσῳ, διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐλάχισται στρατιωτικαὶ δυνάμεις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταδιώξουν τοὺς ὀλίγους αὐτοὺς κομμουνιστάς, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν τάξιν ἐν Πελοποννήσῳ.

§15Θ. ΚΩΗΣ. Ἡ ἐπιδρομὴ τῶν ληστρικῶν συμμοριῶν κατὰ τοῦ Αἰγίου ἀποτελεῖ μίαν ἐπὶ πλέον ὀξυτάτην ἐκδήλωσιν τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ δημοσία τάξις καὶ ἀσφάλεια εἰς τὴν χώραν. Καὶ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον χαρακτηριστικωτέρα ἡ ἐκδήλωσις αὕτη, καθ’ ὅσον ἐγένετο εἰς περιοχὴν καὶ κατὰ τῆς πόλεως τοῦ Αἰγίου ὅπου οὔτε τὸ φρόνημα τοῦ πληθυσμοῦ οὔτε τὸ κοινωνικὸν περιβάλλον παρουσιάζοντο πρόσφορα εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν. Βεβαίως εἶναι ἀξία πάσης ἐξάρσεως ἡ ἡρωϊκὴ ἄμυνα τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῶν λοιπῶν ἐν Αἰγίῳ δυνάμεων καὶ τῶν κατοίκων. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις ἐν τῷ Νομῷ Ἀχαΐας ἐπεδεινώθη. Πρέπει νὰ ληφθῶσι σύντονα μέτρα, ἵνα ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων καὶ τὰς ἄλλας ὀρεινὰς περιοχὰς τοῦ Νομοῦ, ὥστε μετὰ τῶν εἰς τὰ κέντρα δυνάμεων ἐνισχυομένων καταστῆ ἀδύνατος ἡ ἐλευθέρα κίνησις τῶν συμμοριῶν. Ἐφιστῶμεν καὶ πάλιν ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§16Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Αἰγίου ἐκ μέρους τῶν συμμοριτῶν ἐπαυξάνει τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως ὥστε οὐδεμία δικαιολογία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν καλύψῃ. Ἐτονίσαμεν χιλιάκις ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε καὶ ὀφείλει νὰ διασφαλίσῃ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς Πελοποννήσου τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς καρδιᾶς τῶν μετόπισθεν ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι οὔτε νοητὴ οὔτε δυνατὴ οὐσιαστικὴ καταστολὴ τῆς ἀνταρσίας.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Γιαννόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§18Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἡρωϊσμὸς τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατοῦ δὲν δύναται νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ἐπίθεσις τῶν συμμοριτῶν κατὰ τῆς πόλεως τοῦ Αἰγίου μᾶς ἀναγκάζει νὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ διερμηνεύσωμεν καὶ μεταφέρωμεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τὴν ψυχικὴν ὀδύνην, τὴν θλῖψιν, τὴν ἀπαγοήτευσιν καὶ ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου, καὶ ἰδίως τοῦ λαοῦ τῆς Ἀχαΐας, ὁ ὁποῖος χάρις εἰς τὴν ἀνυπαρξίαν τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκεται εἰς τὴν ὕπαιθρον ἐκτεθειμένος εἰς τὴν βίαν τῶν συμμοριτῶν. Τὸ ζήτημα, κύριοι συνάδελφοι, τῆς τάξεως ἐξετέθη, ἐξηντλήθη καὶ δὲν πρόκειται τώρα νὰ ἐπανέλθω εἰς τὴν γενικὴν του συζήτησιν. Διότι δὲν περιμένω καμμίαν συγκίνησιν καὶ καμμίαν ἀφύπνισιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ τονίσω, εἶναι ὄχι μόνον ἀδιαφορία καὶ ἀνυπαρξία τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ ὁ ἐμπαιγμὸς αὐτῆς πρὸς τὸν λαὸν τῆς Πελοποννήσου. Πρὸ ἡμερῶν, βουλευταὶ τῆς Πελοποννήσου, διεμαρτυρήθησαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ παρὸν ἐφάνη ὅτι συνεκινήθη.... (Φωναί, διαμαρτυρίαι, θόρυβος). Κύριοι, μὴ θορυβεῖτε, μὴ ταράσσεσθε. Ἡ Κυβέρνησις καθεύδει τὸν ὕπνον τοῦ δικαίου καὶ κανὲν κακὸν ὄνειρον, καμμία διαμαρτυρία δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ ταράξουν τὸν μακάριον πλέον ὕπνον της.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§20Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καθῆστε κάτω. Ἐπιστεύθη τότε, ὅτι θὰ ἐλάμβανε ριζικὰ μέτρα διὰ τὴν πάταξιν τῆς ἀνταρσίας...

§21Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. ... Αὐτὰ εἶναι καθαρὰ δημοκοπία........ (Θόρυβος).

§22Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε, δὲν εἶναι δημοκοπία, ἡ ὁποία εἶναι ἰδικόν σας προνόμιον. Εἶναι διαμαρτυρία τοῦ κινδυνεύοντος λαοῦ μας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ λάβῃ ριζικὰ μέτρα διὰ τὴν τάξιν εἰς Πελοπόννησον. Ἔγιναν συμβούλια, διαβούλια, συσκέψεις καὶ ἐνῷ ὁ λαὸς ἐπερίμενε νὰ ληφθοῦν τὰ ριζικὰ μέτρα, εἶδεν ἀνακοινωθὲν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ δυνάμεις τῆς Πελοποννήσου εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὴν πάταξιν τῆς ἀνταρσίας. Καὶ ἔρχεται τώρα ἔμπρακτος ἡ ἀπάντησις: Ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Λαλικώστα, ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Ἴσαρι, σύλληψις τῶν ΜΑΥ, ἐπίθεσις ἔξωθι τῶν Πατρῶν καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Αἰγίου. Αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις. Τὰ λέγω αὐτά, κύριοι, ὄχι πρὸς δημοκοπίαν, τὴν ὁποίαν δὲν συνηθίζω. Τὰ λέγω ἀπὸ ὑποχρέωσιν νὰ μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τὸν πόνον τοῦ λαοῦ τῆς Ἀχαΐας, ὁ ὁποῖος ἔχει παραδοθῆ εἰς τὴν διάκρισιν τῶν συμμοριτῶν χωρὶς τοῦτο νὰ συγκινῇ τὴν Κυβέρνησιν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως). Ἡ φωνή μας εἶναι, φωνὴ βοώντων ἐν τῇ ἐρήμῳ. Κύριοι συνάδελφοι, ἂς ἀφυπνισθῶμεν καὶ ἂς συνέλθωμεν. Ἂς ἐξέλθωμεν τῶν κομματικῶν πλαισίων ἐντὸς τῶν ὁποίων εὑρισκόμεθα καὶ ἂς σκεφθῶμεν ὡς Ἕλληνες. Ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν μὴ περιμένωμεν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§23Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον. (Θόρυβος, διαμαρτυρίαι).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§26Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Δὲν ἠκούσθη).

§27Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε κάτω.

§29Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Νὰ καθήσῃ ὁ κύριος...

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν. Νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§31Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Δὲν δύνασθε σεῖς νὰ λέγετε νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§32Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακληθῇ βουλευτὴς εἰς τὴν τάξιν, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν μὴ τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε τὴν ἀνάκλησιν εἰς τὴν τάξιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον δὲν μοῦ ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, δεύτερον δὲν διακόπτεται ὁ ρήτωρ διὰ νὰ ζητηθῇ ὁ λόγος.

§34Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ἠθέλησε νὰ εἴπῃ ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Τὸν ἀπηγορεύσατε καὶ τὸν ἀνεκαλέσατε εἰς τὴν τάξιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀνακληθῇ ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκεῖνο ποὺ εἶπον, δὲν τὸ ἀνακαλῶ.

§36Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Πρὸ παντὸς νὰ εἶσθε ἤρεμος καὶ νὰ μὴ κουνᾶτε τὸ χέρι.

§37Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀνακαλέσετε εἰς τὴν τάξιν ἄνευ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπέτρεψα νὰ εἴπητε δύο λέξεις ἀλλὰ σεῖς θέλετε νὰ ὁμιλήσετε ὅλοι. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐπιμένει νὰ ὁμιλήσῃ.

§39ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης.

§41Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν ἀδίστακτον πεποίθησίν μου, ἀξιότιμοι κ. κ. Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἀπὸ 38 ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα πολιτεύομαι, οὐδέποτε ἴσως ἐκλήθην νὰ ἐκτελέσω τόσον σπουδαιότατον πολιτικὸν καθῆκον. Τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τεθῆ ὑπὸ τὴν συζήτησιν καὶ τὴν κρίσιν ἡμῶν, ἔχει τὰ ἑξῆς περιεχόμενα. Πρῶτον, νὰ διακοποῦν ἐπὶ τρίμηνον, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Δεύτερον, νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ μία Ἐπιτροπὴ πρὸς ψήφισιν νόμων, ἀλλὰ καὶ πρὸς ψήφισιν ἀκόμη συνταγματικοῦ περιεχομένου ψηφισμάτων. Εἶναι ἑπομένως, καταφανῶς καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα συνταγματικοῦ περιεχομένου. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ συζήτησις ἡμῶν δὲν ἔχει κομματικὸν χαρακτῆρα. Καθὼς εἶπον καὶ χθές, δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Κατ’ ἀκολουθίαν ὑποχρέωσιν ἔχει πρὸς τὴν Πατρίδα του ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἕκαστος Ἕλλην βουλευτής, νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του καὶ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφόν του ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ, χωρὶς κομματικὸν περιεχόμενον, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν νὰ πειθαρχήσῃ. Νὰ πειθαρχήσῃ μόνον εἰς τὰς πεποιθήσεις του καὶ εἰς τὴν συνείδησίν του τὴν πατριωτικήν. Ἐὰν μοῦ τὸ συγχωρῆτε, κύριοι, θὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς κἄτι τὸ ὁποῖον καὶ ἄλλοτε ἐξέθηκα, ἀλλὰ θὰ τὸ εἴπω τώρα κἄπως ἐκτενέστερον. Κατὰ τὸ 1910, τὴν 8ην Ὀκτωβρίου, ὅτε τὸ πρῶτον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τῆς τότε Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, προσῆλθεν ὡς Πρωθυπουργὸς καὶ ἀνέγνωσε τὰς προγραμματικάς του δηλώσεις ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, εἶπε μίαν φράσιν: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ «νὰ περατωθῇ τὸ συντομώτερον τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς», δηλαδὴ νὰ ψηφισθοῦν συνταγματικαὶ διατάξεις. Καὶ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω σαφεστέραν ἑρμηνείαν τῶν λόγων του. Εἶπον τὰ ἑξῆς: «Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀληθῶς τὴν ἔκφρασιν ἐκείνην ἠθέλησε νὰ μεταχειρισθῇ, ὅτι «θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν περάτωσιν τοῦ ἔργου τῆς Συνελεύσεως», ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα ἐχάραξαν οἱ ἐλεύθεροι τῆς χώρας θεσμοί, κλπ.». Εἶχον δὲ ὁμιλήσει ἐπὶ ἄλλων θεμάτων διάφοροι ἄλλοι βουλευταί, καὶ ἀφοῦ συντομώτατα ἀπήντησε πρὸς αὐτοὺς ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἀπαντήσῃ καὶ πρὸς ἐμὲ διὰ μακρῶν: «Πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λακωνίας βουλευτὴν κ. Κουλουμβάκην, ἔχω νὰ κάμω τὴν διαβεβαίωσιν...... ..........................». Προχωρῶν δέ, καταλήγει εἰς τὸ συμπέρασμα καὶ λέγει ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος: «Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ἀναξία τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἐάν, ἵνα ἐπιτύχῃ ὅ,τι νομίζει ὅτι πρέπει θέτουσα ζήτημα ἐμπιστοσύνης ἂν ὄχι ἐπὶ διατάξεων συνταγματικῶν κλπ. «ναί» ἂν ὄχι ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων». Τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι ἔργον τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας ἀποτελουμένης ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν Βασιλέα. Τὸ Σύνταγμα καὶ πᾶσα συνταγματικὴ διάταξις εἶναι ἔργον ἀποκλειστικῶς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, καλουμένης εἴτε πρὸς συνέλευσιν Ἀναθεωρητικήν, εἴτε πρὸς Συνέλευσιν Συντακτικήν. Καὶ ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις, διωρισμένη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, δὲν δικαιοῦται νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης περὶ θέματος Συνταγματικοῦ περιεχομένου. Ἀλλ’ ἠκούσθη κατ’ ἐπανάληψιν ἐνταῦθα μία ρήτρα ὑπάρχουσα κατὰ τὴν συνέχειαν πολλῶν αἰώνων τῆς πεπολιτισμένης ἀνθρωπότητος, ὅτι «ὕπατος νόμος εἶναι ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος»: «Salus rei publice Suprema lexesto...» Μάλιστα! Εἰς τὴν Ρώμην, ὅπου τὸ πρῶτον ἠκούσθη ἡ ρήτρα αὐτή, ἐπρόκειτο νὰ σωθῇ τὸ πολίτευμα ρητῶς, σαφῶς, ναί!. Ἀλλ’ ὁ κανὼν οὗτος δὲν εἶναι κανών, διότι τὸ εἶπον κἄποιοι. Εἶναι κανὼν νομικός, κύριοι. Δὲν εἶναι ἐκτὸς τῶν νόμων. Εἶναι εἰς ὅλους τοὺς νόμους καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ τοῦ δημοσίου δικαίου. Ὅταν ἐμφανίζεται κατάστασις ἀνάγκης, δηλαδὴ κατάστασις ἀνωτέρας βίας, τότε παραμερίζονται οἱ κείμενοι νόμοι κατὰ τὸν νόμον τοῦτον τὸν ὑπέρτατον —νόμον καὶ αὐτόν—. Καὶ ἐρωτῶ τώρα ὑμᾶς, εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος, διότι τοῦτο θὰ κρίνωμεν. Προβάλλει ἀνωτέρα τις βία; Προβάλλει ἀνάγκη νὰ διακόψωμεν τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς ἢ νὰ διατηρήσωμεν αὐτήν; Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιόν μας ὑπὸ οὐσιαστικὴν ἔποψιν. Νὰ μὴ ἀκούωνται δὲ καὶ παιδαριώδεις ἄλλαι κραυγαί. Εἶναι ἀνάξιον εἰς μίαν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ μάλιστα τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον ἐδίδαξε τὴν ἄλλην Ἀνθρωπότητα τὸ σκέπτεσθαι εἰς ἀνωτέρους βαθμούς. Δὲν πρέπει νὰ ἀκούωνται, ἐπαναλαμβάνω, τοιαῦται παιδαριώδεις κραυγαί, αἱ κραυγαὶ περὶ τῶν νέων τάχα ἰδεῶν. Δὲν ἐδιδάχθημεν αὐτάς. Προῆλθον ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ἐγέννησαν συμφοράς. Ἐδιδάχθησαν αὐτοῦ τοῦ εἴδους αἱ δημοκοπίαι περὶ νέων τάχα ἰδεῶν εἰς τὴν Γερμανίαν καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο νὰ καταρτισθῇ τὸ Σοσιαλιστικὸν Σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης τοῦ 1919, νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν τῆς ἀναρχικῆς Ἀναλογικῆς, νὰ μὴ ὑπάρχῃ σταθερὰ Κυβέρνησις, νὰ ἔχουν συχνὰ Κυβερνητικὰς κρίσεις, τὴν τελευταίαν μάλιστα 5 μηνῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐξηναγκάσθη ὁ Στρατάρχης Χίντεμπουργ, Πρόεδρος τῆς Γερμανικῆς τότε Δημοκρατίας, νὰ παραδώσῃ εἰς τὸν τυχοδιώκτην Χίτλερ τὴν Κυβέρνησιν τῆς μεγάλης ἐκείνης χώρας, τῆς ὁποίας ἡ ἧττα βεβαίως περιλαμβάνεται εἰς τὴν εὐχαρίστησίν μας, ὅταν συνέβη, ἀλλὰ βεβαίως ἐσήμαινεν ἡ ἧττα ἐκείνη καὶ μίαν ἀπερίγραπτον ἀνυπολόγιστον συμφορὰν διὰ τὴν Ἀνθρωπότητα! Δὲν προβάλλουν αἰφνιδιαστικῶς νέαι ἰδέαι εἰς τοὺς πεπολιτισμένους μάλιστα λαούς, κύριοι. Ἡ πρόοδος συνεχίζεται βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον. Δὲν εἶναι αἰφνιδιαστικὴ ἡ σταθερὰ πρόοδος, διὰ νὰ εἶναι ἀληθινὴ πρόοδος καὶ οὐχὶ ὀπισθοδρόμησις. Ἐν ὀνόματι αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, καθιερώθη εἰς τὴν Πατρίδα μας τὸ ἄτιμον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον ἔβλαψε τὴν Ἑλληνικὴν νεολαίαν καὶ εἰς τὸ πνεῦμά της καὶ εἰς τὴν ψυχήν της, εἰς βαθμὸν ἀνυπολόγιστον, ὥστε νὰ ὀφείληται ἐκεῖ, εἰς αὐτὸ κατ’ ἐξοχήν, ὁ σημερινὸς κίνδυνος τοῦ Ἔθνους μας. Ἐν ὀνόματι αὐτῶν τῶν νέων ἰδεῶν συντάσσονται καὶ τώρα διάφορα νομοσχέδια ἢ μᾶλλον παιδαριώδη διοικητικὰ δοκίμια, διὰ νὰ ἀνατρέψουν ἐντελῶς τὴν πολιτικὴν καὶ κοινωνικήν μας συγκρότησιν. Καὶ δὲν σκέπτονται αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ προελθόντες ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, δὲν σκέπτονται καθόλου, ὅτι δὲν εἶναι πρόοδος αὐτὴ ἡ ἀνώμαλος, ἡ ἀσυνάρτητος, ἡ αἰφνιδιαστικὴ ὑποδούλωσις εἰς τὰς δῆθεν νέας αὐτὰς ἰδέας, ἀλλὰ εἶναι ὀπισθοδρόμησις. Διότι, ἡ μεγάλη ἰδέα τοῦ ἀνθρωπίνου ὄντος, ἡ μεγάλη διαφορά του ἀπέναντι τῶν ἄλλων ζώων εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἱστορία. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἱστορίαν, συνεχίζει τὴν ἱστορίαν του βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον, κατόπιν μελετῶν καὶ παρατηρήσεων. Καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα καὶ ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἄνθρωπος προσχωρῶ περισσότερον εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι καὶ αἱ ἐπιστῆμαι αἱ ἄλλαι καὶ ἡ φιλοσοφία ἀκόμη καὶ ἡ πολιτικὴ ἑπομένως καὶ ἀναμφιβόλως, εἶναι δημιούργημα τῆς βαθμιαίας προόδου καὶ οὐχὶ τῶν νέων τάχα αἰφνιδιαστικῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας δημοκόποι καὶ μωροφιλόδοξοι διαφημίζουν. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ θέμα τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, εἶναι θέμα Συνταγματικὸν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι θέμα κομματικόν. Θὰ τὸ κρίνῃ καὶ θὰ τὸ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, μὲ πᾶσαν ἐλευθερίαν ἑκάστου ἡμῶν. Ἄλλως, δὲν ἀποτελοῦμεν Βουλὴν προοδεύουσαν, ἀλλά, Βουλὴν ὀπισθοδρομοῦσαν εἰς μίαν ὑπερβολὴν πειθαρχίας. Καὶ εἶπεν ὁ Πλάτων, ἑρμηνεύων τὸ «μηδὲν ἄγαν»: «Πᾶσα ὑπερβολὴ ἄγει εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Διότι καὶ ἡ ὑπερβολικὴ πειθαρχία δὲν εἶναι παρὰ καὶ αὐτὴ παρανομία. Διότι, ὅταν παρανομοῦν τὰ Κοινοβούλια, ὅπου παρανομοῦν, γεννᾶται ἐκ τῆς τοιαύτης παρανομίας ἡ ἀναρχία. Δὲν κατακρίνω οὐδαμῶς —ἐὰν συνέβαινε τοῦτο θὰ τὸ ἔλεγον, δὲν πιστεύω νὰ ἀμφιβάλλῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν, ὅτι θὰ τὸ ἔλεγον— δὲν κατακρίνω τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας, ἀλλὰ κατακρίνω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑπηγόρευσαν. Καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς κατακρίνω, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται περὶ κοινοῦ θέματος πολιτικοῦ, ἀλλὰ περὶ θέματος Συνταγματικοῦ. Ὁμιλῶ καὶ πράττω ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ θέματος Συνταγματικοῦ, ὁμιλῶ ἐκτὸς ἀπὸ πᾶσαν κομματικὴν πειθαρχίαν, δι’ ὃ καὶ κατακρίνω ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ὑπηγόρευσαν τὴν πρότασιν περὶ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, διότι καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν γνῶσιν, ὅτι ἡ πρόθεσις ὑπῆρχε πρὶν εἰσέτι κληθοῦν νὰ ὑπογράψουν τὴν πρότασιν οἱ ὑπογράψαντες αὐτὴν ἀξιότιμοι συνάδελφοι. (Χειροκροτήματα).

§42Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως χειροκροτοῦν.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶσθε βέβαιος, ὅτι μὲ ἐνθουσιάζει αὐτό; (Γέλωτες). Ἀλλά, κύριε, ἐὰν δυσαρεστῆσθε διὰ τὰ χειροκροτήματα ἐκεῖνα, διατὶ δὲν ἠκούσατε ἀπ’ ἀρχῆς τῶν ἐργασιῶν μας τὴν συμβουλήν μου καὶ τὴν προτροπήν μου νὰ διορισθῇ μία Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰς εὐθύνας ἀπὸ τοῦ Καΐρου μέχρι τῶν Ἀθηνῶν; Λοιπόν, ἆραγε, εἶναι ἐκεῖ (εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν) ἡ εὐθύνη ἢ ἐδῶ (εἰς τὴν Συμπολίτευσιν); Ὁ Θεὸς νὰ μᾶς φυλάξῃ ὅλους. (Χειροκροτήματα). Ἔπρεπε νὰ ἔχετε ὅμως πεισθῆ, ὅτι, ἔ, κατὰ σύμπτωσιν τινα, σπανίως εὑρίσκονται εὐχαριστημένοι οἱ διακόπτοντες ἐμέ. Καὶ ὁ κ. Παπαδημητρίου ἀκόμη θὰ τὸ συλλογισθῇ νὰ μὲ διακόψῃ, μολονότι εἶναι βέβαιος περὶ τῆς ἀγάπης μου καὶ ὅτι εἶμαι διατεθειμένος νὰ κάμω δι’ αὐτὸν ἐξαίρεσιν. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν ψήφισμα περιέχει καὶ ἄλλας ὑπερβολάς, ὄχι μόνον οὐσιαστικάς, ἀλλὰ καὶ δικονομικάς, αἱ ὁποῖαι εἰς τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι καὶ αὐταὶ οὐσιαστικαί. Ἔχει ἕνα ἀριθμὸν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τὸν ὁποῖον 12 μόλις ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους θὰ δικαιοῦνται νὰ ἀποτελοῦν Συντακτικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Διότι, θὰ ψηφίζῃ ἡ Ἐξουσιοδοτημένη Ἐπιτροπὴ καὶ ψηφίσματα Συντακτικοῦ περιεχομένου, πολλάκις θεμελιώδους σημασίας καὶ σκοπιμότητος!. 12 βουλευταί! Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πηγάζουν ὅλαι αἱ ἐξουσίαι, κατὰ τὴν θεμελιωδεστέραν διάταξιν, πολιτειακὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Συντάγματος, ἔδωκεν ἐντολήν, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἰς 354 Ἀντιπροσώπους του, νὰ συντάξουν νόμους καὶ μάλιστα Συνταγματικὰς διατάξεις. Κατὰ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὅμως ἡμῶν ψήφισμα, 12 μόλις βουλευταί, θὰ εἶναι ἀρκετοὶ νὰ μεταβάλουν τὸ πολίτευμα τῆς Χώρας. Ναί, αὐτὸ τὸ Πολίτευμα!

§44Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Μὲ συγχωρεῖτε, τὰ ψηφίσματα κατὰ ρητὴν διάταξιν ὁμοίαν μὲ τὰ προηγούμενα, ὅπως τὸ ἐδιάβασα καὶ ἐγώ, ἐπανέρχονται πάλιν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπανέρχονται εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος! Διατὶ δὲν ἀναμένετε καὶ σεῖς τὸ τέρμα τοῦ λόγου μου, ἀλλὰ μὲ διακόπτετε; Ἀλλά, κάμνω καὶ δι’ ὑμᾶς ἐξαίρεσιν, ὅπως διὰ τὸν κ. Παπαδημητρίου.

§46Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ λόγων συγγενείας.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως. Ἀναμφισβητήτως. Εἶμαι διὰ τοῦτο περισσότερον ἐγὼ παρὰ ἐκεῖνος ὑπερήφανος. Καὶ τώρα, κύριοι, ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ θέμα. Λοιπόν, 12 μόλις βουλευταί, θὰ δικαιοῦνται νὰ ψηφίζουν ἢ νὰ καταψηφίζουν ψηφίσματα Συντακτικοῦ καὶ θεμελιώδους ἀκόμη περιεχομένου. Διότι, π.χ., τὸ ψήφισμα περὶ ἰθαγενείας ἦτο Συντακτικοῦ περιεχομένου, θεμελιώδους σημασίας καὶ σπουδαιότητος, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐδικαιοῦτο μόνον Συντακτικὴ Συνέλευσις νὰ ἀποφανθῇ. Ἐπίσης τὸ ψήφισμα περὶ δημεύσεως, θεμελιώδους σημασίας ἦτο καὶ ἐκεῖνο. Λοιπόν, τοιαῦτα θέματα, 12 μόνον βουλευταὶ θὰ τὰ συζητοῦν καὶ θὰ τὰ ἀποφασίζουν; Διότι, κύριοι, εἴπομεν, ὅτι οὐχὶ ἐκ τῆς θελήσεως, κυρίως, ἀλλὰ ἐκ τῆς πείρας κυρίως, προέρχονται τὰ μεγάλα παραδείγματα, τὰ μεγάλα διδάγματα, τὰ μεγάλα παθήματα καὶ τὰ μεγάλα μαθήματα, ὡς λέγει καὶ περὶ τούτου σοφὴ παροιμία. Τὸ ἔχομεν δὲ ἐκ τῆς πείρας ἢ δὲν τὸ ἔχομεν ἀποδεδειγμένον, ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, «θὰ ἐξετασθοῦν κατόπιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς», εἶναι διάταξις ἐστερημένη πολλῆς ἢ μᾶλλον ἐντελῶς ἐστερημένη σοβαρότητος; Καὶ μάλιστα, ὅταν ἔχωμεν παράδειγμα ἄλλο τρανότερον, ὅτι δυστυχῶς εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, τῆς κακῶς καλουμένης Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὀνομάζεται τῆς Ἐπιτροπῆς Συνταγματικῆς ἐκκλύσεως καὶ ἐκφυλίσεως, δὲν ὑπάρχει πρῶτον, ἡ ψυχολογία τοῦ συνόλου τῆς ὁλομελείας τῆς Βουλῆς, (διὰ κυκλικῆς κινήσεως ἀμφοτέρων τῶν χειρῶν ἐπιδεικνύει τὸ σύνολον θεωρείων καὶ αἰθούσης τῆς Βουλῆς). Ἡ ψυχολογία αὐτή, ἡ ὁποία ἀποτρέπει νὰ πράττουν μερικοὶ κἄτι, τὸ ὁποῖον μὲ ἠνάγκασε, κατὰ τὴν πρώτην Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ εἴπω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης: «Σᾶς παρακαλῶ, τέλος πάντων, παύσατε νὰ κομίζετε ἐδῶ φωτογραφίας!». Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κομίζωνται εἰς τὴν ὁλομέλειαν, ἐν μέσῳ αὐτῆς τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως, φωτογραφίαι (προσωπικαὶ νομοθετικῆς παρατάσεως). Δὲν εἶναι ἐπουσιῶδες, τὸ πόσοι θὰ εἶναι οἱ βουλευταὶ καὶ πόσοι θὰ συζητοῦν καὶ θὰ ἀποφασίζουν. Εἶναι οὐσιωδέστατον. Δὲν τολμᾷ κανείς, εἶναι πάντως δυσκολώτατον νὰ τὸ τολμήσῃ, νὰ κομίσῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν φωτογραφίας. Ναί, κύριοι, τὸ λέγω τοῦτο: Δὲν ἀντίκειται μόνον εἰς τὴν τυπικὴν Συνταγματικότητα νὰ διορίζωνται Ἐπιτροπαὶ Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Βασίζομαι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τονίζω ζωηρότατα, εἰς τὴν πεῖραν, εἰς τὸν παραδειγματισμόν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐδόθη, ὅταν ἐδῶ ἠκούσθησαν κραυγαὶ τοιαῦται δι’ αὐτὰ τὰ ζητήματα. Τὰ εἴπομεν καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ τὰ ἐγράψαμεν καὶ τὰ ἐδημοσιεύσαμεν καὶ τὰ ἐπαναλαμβάνομεν. Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουσιν ἐκ τοῦ Ἔθνους, ὄχι πηγάζουσιν αἱ ἐξουσίαι ἀπὸ ἐξουσιῶν. Διατί, ἐὰν δικαιούμεθα νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν 12, διατί, τότε δὲν δικαιούμεθα νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν τρεῖς; Ἢ καὶ νὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν ἕνα;!. Νὰ ἀναθέσωμεν αἴφνης εἰς ὡρισμένον ὑπουργὸν —δὲν θὰ ἐννοήσῃ κανεὶς τὸ ὄνομά του (!)— νὰ καθορίσῃ ἐντελῶς τὰ θέματα τῆς χωροφυλακῆς; (Γέλωτες). Θὰ μοῦ δοθῇ ἴσως, κύριοι, μία ἀπάντησις: «Σὺ λέγεις ταῦτα, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζεις ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν μας, ὅτι ἡ συνέλευσίς μας εἶναι Συντακτική; Δὲν ἔχει λοιπόν, δικαίωμα ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις, νὰ νομοθετήσῃ ὅ,τι ἂν θέλῃ, εἴτε Συνταγματικοῦ εἴτε ἁπλῶς νομοθετικοῦ περιεχομένου, ἔστω καὶ θεμελιώδους;». Τὸ ἔχω ὅμως ἐξηγήσει καὶ τοῦτο. Λαμβάνω δὲ καὶ τώρα, ἢ μᾶλλον ζητῶ τὴν ἄδειαν νὰ εἴπω, πρὸς ὑμᾶς κατ’ ἐπανάληψιν τὸν ἰσχυρισμόν μου, ὅτι ἀποτελοῦμεν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ δώσω καὶ μίαν ἀπάντησιν πρὸς διακεκριμένον φίλον μου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε προχθὲς μίαν διακοπήν. Ἀποτελοῦμεν Συντακτικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν τυπικῶς, διότι ρητὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος, πότε εἶναι ἡ Συνέλευσις Ἀναθεωρητική. Ἀποφασίζεται εἰς 2 συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἀπεχούσας κατὰ ἕνα μῆνα, ἡ Ἀναθεωρητικὴ Συνέλευσις, καθορίζονται δὲ καὶ αἱ ἀναθεωρητέαι διατάξεις καὶ μετὰ ταῦτα διαλύεται ἡ Βουλὴ καὶ ἐκλέγεται ἄλλη ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ἡ ὁποία νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς καθορισθείσας διατάξεις. Ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικῶς, ἱστορικῶς, ἑπομένως ὅμως καὶ νομικῶς, ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις συγκαλεῖται εἰς ἡμέρας ἐπαναστάσεως, εἰς ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἔχει ἀνατραπῆ τὸ πολίτευμα καὶ πρόκειται νὰ ἀνασυγκροτηθῇ τὸ Κράτος. Εὑρισκόμεθα δὲ ἢ δὲν εὑρισκόμεθα καὶ εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅταν ἐκλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τὴν ἡμετέραν Βουλήν; Ναὶ ἢ ὄχι; Εἶχε καταλυθῆ τὸ Κοινοβούλιον ἀπὸ τοῦ 1936, ναὶ ἢ ὄχι, κύριοι βουλευταί; Εἶχε τεθῆ ὑπὸ αἵρεσιν καὶ ὁ Βασιλικὸς Θεσμὸς ἀπὸ τοῦ 1943, ναὶ ἢ ὄχι; Εὑρισκόμεθα, λοιπόν, ἢ δὲν εὑρισκόμεθα εἰς ἡμέρας ἐπαναστάσεως; Ἐπρόκειτο, ἢ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ Κράτος, ἢ ἄλλως νὰ ἀποκαταστήσωμεν ἕν μέρος αὐτοῦ, τὸ δὲ ἕτερον νὰ τὸ ἀνασυνθέσωμεν, νὰ τὸ ἀντικαταστήσωμεν καὶ κατὰ διάφορον τρόπον καὶ κατὰ διαφόρους ἰδέας, ὄχι βέβαια νέας ἰδέας, τὰς νέας ἰδέας εἴπομεν, ὅτι οἱ δημοκόποι καὶ οἱ μωροφιλόδοξοι τὰς διαδίδουν. Οἱ ἐπιστήμονες, τὸ ἐπαναλαμβάνω, ἔχουν τὰς θεμελιώδεις ἰδέας τοῦ Πολιτισμοῦ, τὰς ὁποίας κατώρθωσεν ὁ ἀρχαῖος Ἑλληνικὸς Πολιτισμὸς νὰ διατυπώσῃ. Καὶ μόνον εἰς τὰς λεπτομερείας ἁπλῶς καθορίζουν οἱ προοδεύοντες λαοὶ νέους τινὰς ρυθμοὺς διότι ἀπὸ τότε —ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀρχαιότητος— ἐδιδάχθη καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἡ ἐπιστήμη ἡ πολιτικὴ ἀποδέχεται. Ὁ Σωκράτης, τὸν ὁποῖον ἐπικαλοῦμαι συχνὰ καὶ θὰ ἐπικαλοῦμαι ἐφ’ ὅσον θὰ ζῶ καὶ θὰ εἶμαι ὡς Ἕλλην ὑπερήφανος, διότι εἶναι ὁ μεγαλείτερος ἄνθρωπος, ὁ ἐνδοξότερος ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἐγεννήθη εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, εἶπεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν γραπτῶν νόμων, ὑπάρχουν καὶ «νόμοι ἄγραφοι, οὓς θεοὶ ἔθεντο». Καὶ διὰ τοῦτο λέγω, ἀφοῦ ἀπέδειξα ὅτι ἀποτελοῦμεν Συντακτικὴν Συνέλευσιν, ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην δὲν δικαιούμεθα νὰ ψηφίζωμεν οἱασδήποτε διατάξεις. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς ἀναγνώσω κἄτι. Ἔχω ἐδῶ, κύριοι, μίαν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνα πρὸς τοὺς Προέδρους, ἀμφοτέρους ἀποθανόντας ἤδη, τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὴν 15 Μαρτίου 1937. Καὶ ἔγραφον πρὸς αὐτούς, ὅτι δὲν ὑπάρχει ποτὲ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν Σῶμα πολιτικόν, οἱονδήποτε, νὰ ἀνατρέπῃ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι συμβιβάζονται εἰς τὸ περὶ δικαίου καὶ ἠθικῆς αἴσθημα τῶν πεπολιτισμένων ἀνθρώπων, οὔτε Κοινοβουλευτικῶς νὰ ἀνατρέπωνται οἱ νόμοι αὐτοί, οὔτε ὑπὸ ἐπανάστασιν ἀκόμη, διότι κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, ὑπὸ οἱανδήποτε ἰδιότητα, νὰ ἀνατρέπῃ τοὺς ἀγράφους μάλιστα νόμους, «οὓς θεοὶ ἔθεντο», τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀναπόσπαστοι ἀπὸ τὸ περὶ δικαίου καὶ ἠθικῆς αἴσθημα, λέγω, τῶν πεπολιτισμένων ἀνθρώπων. Καὶ ἔγραφον εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτὴν τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει) «Ὑπάρχει εἷς γενικὸς νόμος, ὅστις ἐθεσπίσθη ἢ τοὐλάχιστον υἱοθετήθη, οὐχὶ μόνον ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας ὅλης τῆς Ἀνθρωπότητος. Ἡ δικαιοσύνη ἄρα θέτει τὸ ὅριον τοῦ δικαίου εἰς ἕκαστον λαόν... Ὅταν τοὐτέστιν ἀρνῆται νὰ ὑποκύψῃ εἰς ἕνα ἄδικον νόμον, δὲν ἀρνεῖται καθόλου εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιτάσσῃ, ἐπικαλεῖται ἁπλῶς ὑπὲρ τῆς ἀρνήσεώς της τὴν κυριαρχίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ἐπὶ τῆς κυριαρχίας ἑνὸς λαοῦ». Διδάσκει ταῦτα ὁ Γάλλος συγγραφεὺς Τοκεβίλλ, μέγας εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ μέγας εἰς τὴν πολιτικὴν εἰδικῶς ἐπιστήμην. Καὶ Ἕλλην πολιτικός, τοῦ ὁποίου ἐπιστημονικώτερον δὲν ἐγνώρισεν ἡ αἴθουσα τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, Πρωθυπουργὸς γενόμενος, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος μιᾶς ἡμετέρας Ἐθνοσυνελεύσεως: «Ἡ ἄποψις τῆς παντοδυναμίας τῆς συνελεύσεως δύναται νὰ θεωρηθῇ ὀρθῶς ἔχουσα θεωρητικῶς. Ἀλλ’ ἡ συναγωγὴ τοιούτων συμπερασμάτων ἐκ τῆς βάσεως τῆς παντοδυναμίας τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως ὡς Συντακτικῆς εἶναι πλάνη καὶ πλάνη ἀπὸ τὴν ὁποίαν πρέπει κατὰ πάντα τρόπον νὰ προφυλαχθῶμεν... Δὲν δυνάμεθα νὰ παραβιάσωμεν τὰς ἀρχὰς τὰς πολιτικὰς, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὰ σύγχρονα πολιτεύματα, διότι ὑπὲρ τὴν νομικὴν δέσμευσιν, τὴν ἐκ τοῦ Συντάγματος τοῦ ἰσχύοντος, ἥτις δὲν ὑφίσταται δι’ ἡμᾶς, ἐφ’ ὅσον δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν, αὐτό, ὑπάρχει ἡ δέσμευσις ἡ ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ὑπερτέρων, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐπιβεβλημένην ὑποχρέωσιν νὰ κυρώσωμεν ἐν τῷ Πολιτεύματι, τὸ ὁποῖον θὰ καθορίσωμεν καὶ τὰς ὁποίας θὰ ἔχωμεν κατ’ ἰσχυρότερον λόγον, ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν νὰ σεβασθῶμεν καὶ πρὶν ἢ κυρώσωμεν. Εἶναι δὲ ὑπέρτεραι αἱ δεσμεύσεις αὗται ἀπὸ τὰς δεσμεύσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσιν αἱ λέξεις αἱ χαρασσόμεναι ἐπὶ τοῦ χάρτου, διότι εἶναι δεσμεύσεις ἀπορρέουσαι ἀπὸ τὸ πολιτικόν, τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τῆς χώρας, τῆς ὁποίας τὸ πολίτευμα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παραγόντων τούτων ἔχομεν καθῆκον νὰ διαρρυθμίσωμεν καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰδέας, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἐδῶ παντοδύναμοι, ὡς ἦτο ἄλλοτε αὐτὸς ὁ Δημιουργὸς ἀπέναντι τῆς ἀμόρφου ὕλης, εἰς τὴν ὁποίαν διέταξεν ἐν ἑπτὰ ἡμέραις νὰ λάβῃ, καὶ ἔλαβε, τὴν μορφὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν. Ὄχι, κύριοι, δὲν ἔχει οὕτω τὸ πρᾶγμα». Ἐνώπιον τῆς 3ης Ἐθνοσυνελεύσεως τὴν 29ην Ἰανουαρίου 1921 συνεδρίασις 11η, Δ. Γούναρης: Λοιπόν, καὶ Συντακτικὴ ἀκόμη Συνέλευσις ἐὰν εἴμεθα, ὡς ἐγὼ τὸ πιστεύω, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀναθέτομεν τὸ ἔργον καὶ νομοθετικῆς, ἀλλὰ καὶ Συντακτικῆς ἐξουσίας εἰς 12 ἐξ ἡμῶν βουλευτάς, εἰς 20, εἰς 30, εἰς 50, εἰς 70, εἰς 100. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἤμην συνήγορος εἰς τὸ 2ον Κακουργιοδικεῖον Ἀθηνῶν. Κατὰ μίαν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως ἦλθον εἰς μίαν συζήτησιν μετά τινων ἐνόρκων καὶ παρετήρησα καὶ ἤκουσα καὶ ὠργίσθην βέβαια, ὅταν διακεκριμένος δικηγόρος καὶ δύο ἄριστοι ἔμποροι, ἀπελπιζόμενοι ἀπὸ ἡμᾶς, ἀνειροπόλουν δικτατορίαν! Εἶπον, ὅτι ἔπρεπε, μετ’ ὀργῆς βέβαια, μετ’ ὀργῆς ἀσυγκρατήτου, διότι βέβαια θεωρῶ ἀδικαιολόγητον, ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον καὶ κατακριτέαν τοιαύτην γνώμην, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἀπὸ ἐδῶ, ἀπὸ ἐδῶ ἐγκύρως, ἐπισήμως, ἀπὸ ἀνωτέρους βαθμούς, προέρχωνται ὑπαγορεύσεις ἰδίως πρὸς τὰς ἐφημερίδας νὰ γράφουν ἐναντίον τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς! Δὲν εἶναι παράξενον ὅτι ἀκούωνται αὐταὶ αἱ ἀσέβειαι πρὸς τὸ πολίτευμά μας, ὅταν ἀκούωνται αὐταὶ αἱ ὑπονομεύσεις κατὰ τῆς Πατρίδος μας. Διότι βεβαίως, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν, εἴμεθα εἰθισμένοι εἰς τὸν τρόπον αὐτόν, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγονται αἱ συζητήσεις, ἀλλὰ βεβαίως οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι, αἱ εὐθῦναι ἀνήκουν εἰς τὴν Βουλήν!... Αἰσθάνομαι ἐνθουσιασμόν τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι βλέπω παριστάμενον εἰς τὴν συζήτησιν τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ μεγαλειτέρου ἐκ τῶν κομμάτων, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον καὶ συζητοῦμεν θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι κομματικόν, ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λείψῃ ἀπὸ καμμίαν συνεδρίασιν, ἀπ’ ἀρχῆς δὲ μέχρι τέλους. Παρακολουθῶ, κύριοι βουλευταί, τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1890. Ἤμην τότε νεαρὸς συντάκτης ἐφημερίδος, τῶν «Καιρῶν» τοῦ μακαρίτου Κανελλίδη, καὶ ἔγγραφον πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. Ὁ Τρικούπης καὶ ὁ Δεληγιάννης ἦσαν παρόντες κατὰ πᾶσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους καὶ ἠσθάνοντο ὅτι ἡ Βουλὴ τοὺς ἐνέπνεε. Δὲν εἶναι ἔνδοξος ὁ πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζει ἀπὸ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντικρύζω κἄποιον ἐξαιρετικὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μὲ ἀγαπᾷ καὶ μὲ ἐκτιμᾷ, ὅπως καὶ ἐγὼ τὸν ἐκτιμῶ ὡς ἐπιστήμονα, λέγω πρὸς αὐτόν: «Δὲν εἶναι ἔνδοξος νὰ λέγῃ ὅτι ἐργάζεται καὶ διὰ τοῦτο ἀπουσιάζει ἀπὸ τὴν Βουλὴν 1 καὶ 2 καὶ 3 μῆνας! Ἔνδοξος εἶναι ὅταν ἔρχεται καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀναπτύσσει τὰς γνώμας του καὶ ἀποδεικνύει τὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ἀφήνει τὴν Κοινὴν Γνώμην νὰ ἐξαγάγῃ κρίσεις ἔπειτα, περὶ αὐτοῦ καὶ τοῦ κύρους του». Λοιπόν, ἀφοῦ ὑπηγορεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐπὶ μῆνας νὰ γράφουν διὰ τὴν ἀπογοήτευσιν ἣν προκαλεῖ ἡ Βουλή, τώρα ἐρχόμεθα καὶ λέγωμεν ὅπως διακόψωμεν καὶ τὰς ἐργασίας της. Ἔ κύριοι, ἐκλήθη ἡ Βουλὴ νὰ κάμῃ κἄτι ἀνάλογον κἄποτε ἄλλοτε. Ἐκλήθη ἡ Βουλὴ τὸν Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον, τότε, ἐγένοντο δὲ ἐννέα καὶ μόνον συνεδριάσεις αὐτῆς. Καὶ μετὰ ταῦτα ἐδόθη ψῆφος ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Ἀντικοινοβουλευτικὴν Κυβέρνησιν καὶ διεκόπησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐπὶ 5 μῆνας καὶ κατελήξαμεν εἰς τὴν ἐπάρατον 4ην Αὐγούστου! Διατὶ δὲν κάμνομεν τὸ ἴδιον καὶ τώρα καὶ ἀντὶ τριμήνου νὰ ζητήσωμεν διακοπὴν πεντάμηνον καὶ νὰ φθάσωμεν ἀκριβῶς περίπου καὶ τώρα εἰς νέαν 4ην Αὐγούστου! Ὁ Θεὸς νὰ προφυλάξῃ τὴν Πατρίδα μας. Δὲν δύναμαι, νὰ καταλάβω, κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διατὶ πολιτικὸς ἀρχηγὸς ἐκτεταμένης μορφώσεως, εὐφυΐας ἀσυγκρίτου καὶ ἀρίστης καὶ ἀδιαφιλονικήτου φιλοπατρίας, ὡς τὸ ἀποδεικνύει ἡ εὐθυτάτη πολιτική του γραμμὴ ἀπὸ τοῦ 1940, διατί, δὲν θέλει τὴν δρᾶσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ, τοῦ οὐσιαστικοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας! Ἀλλὰ θέλει νὰ παύσωμεν νὰ τὸν χειροκροτοῦμεν καὶ νὰ τὸν θαυμάζωμεν!

§48Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι προφανῶς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δικαιοῦται νὰ κυβερνᾷ, συμφώνως μὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν 31 Μαρτίου 1946. Κύριοι βουλευταί, ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος; Ἀκούσατε: «Ἡ συζήτησις ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῶν σχεδίων ψηφισμάτων καὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων καὶ ἡ ψήφισις αὐτῶν γίνεται μόνον ἅπαξ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον» (Ἄρθρον 5 παραγρ. 2). Δηλαδὴ θὰ ψηφίζωνται τὰ νομοθετήματα εἰς μίαν συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον καὶ δὲν θὰ εἶναι μόνον ἐλάχιστοι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀλλὰ καὶ θὰ βιάζωνται πῶς θὰ τελειώσουν εἰς μίαν σύντομον συζήτησιν. Καὶ θὰ ὀνομάζεται αὐτὴ Δημοκρατία καὶ θὰ ὀνομάζεται αὐτὸς Κοινοβουλευτισμὸς; Εἶναι ἀνάγκη ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς, ὑπ’ αὐτὰς ἐπαναλαμβάνω τὰς συνθήκας καὶ τὰς περιστάσεις νὰ συζητῇ δὶς κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὅταν ἐκεῖνοι οἱ δώδεκα, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν τὰς ἀποφάσεις, δὲν θὰ χρειάζωνται παρὰ ὀλίγας στιγμάς, διὰ νὰ κρίνουν περὶ τῆς τύχης τοῦ κινδυνεύοντος Ἔθνους; Εἶπα πρὸ ἡμερῶν, μίαν λέξιν βαρεῖαν, βαρυτάτην, ἀλλὰ καὶ ἐπικαιροτάτην καὶ ἐγκυροτάτην: Δι’ ὃ καὶ ἔπρεπεν, κ.κ. βουλευταί, ἐπεβάλλετο καὶ ἐπιβάλλεται καὶ τώρα, κατόπιν νεωτέρων περιστατικῶν νὰ ἀποφασισθῇ μυστικὴ συνεδρίασις, καθὼς ἔπρεπε νὰ ἀποφασισθῇ καὶ κἄτι ἄλλο. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, συντασσόμενα βεβαίως κατ’ ἀνάγκην δημοσιογραφικὴν κατὰ τὸ δυνατὸν συντομώτερον, ἀλλὰ καὶ ἀκριβέστερον καὶ ἀμεροληπτότερον, χωρὶς δηλαδὴ τὴν ἐπίδρασιν τῶν παρασκηνίων νὰ δίδωνται εἰς τὰς ἐφημερίδας, καθὼς καὶ εἰς τὸν Ραδιοφωνικὸν σταθμόν. Νὰ συντάσσωνται καὶ νὰ λέγῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς τὰς ἐφημερίδας: «Κύριοι ἡμεῖς θὰ συντάσσωμεν τὰ πρακτικὰ ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον». Περὶ αὐτῶν ἔχω γνῶσιν, διότι εἶμαι ὁ ἀρχαιότερος τῶν ζώντων ἐν ἐνεργείᾳ δημοσιογράφων τοῦ Ἔθνους, εἶμαι ἀπὸ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1890 καὶ πρέπει νὰ προσθέσῃ τὸ Προεδρεῖον: «Σεῖς αἱ ἐφημερίδες θὰ δημοσιεύετε ἢ ὅλα τὰ πρακτικά, ἢ οὔτε λέξιν». Ὄχι νὰ διαβάζωμεν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ νὰ βλέπωμεν ἀσυναρτησίας, βλακείας, ἀντιπατριωτικὰς ἀναπτύξεις καὶ ἀντιστρόφως δὲ ἀγορεύσεις ὑπερόχους, ἐπιστημονικάς, περιεκτικωτάτας, μεροληπτικώτατα! Πρέπει νὰ σχηματίζῃ ἀληθῆ γνώμην ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ νὰ σχηματίζεται ἡ Κοινὴ Γνώμη περὶ τῶν συζητήσεών μας ἀμερολήπτως καὶ ἐκ τῶν ἀληθῶς ἐδῶ λεγομένων. Καί σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, κατὰ τὰς ὁποίας συνεζητήθησαν τὰ ζητήματα τὰ ἐθνικά, ὅτι ἠκούσθησαν ἐνταῦθα ἀγορεύσεις πρώτης ποιότητος, μεγίστης ἀξίας; Ἀνεγνώσατε τίποτε ἀπὸ αὐτὰ εἰς τὰς ἐφημερίδας; Σᾶς ἐρωτῶ, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγραψα εἰς τὴν δημοσιότητα—καὶ εἶμαι ὑπερήφανος—ἀπὸ τὴν θαυμασίαν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Λεονάρδου εἴδετε κἄτι τὸ ἀρκετόν, τὸ ἐλάχιστα ἀρκετὸν εἰς τὰς ἐφημερίδας; Δὲν ἀδικῶ τὰς ἐφημερίδας, διότι ἡ ἐφημερὶς ἔχει ἀνάγκας, ὁ χῶρος της εἶναι πολυτιμότατος, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ νὰ ὑπαχθῇ καὶ αὐτὴ ὑπὸ καθορισμούς, ὑπὸ νόμους. Δὲν τὸ ἀνέχομαι, λοιπόν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ τὸ ἀνεχθῇ κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν 12 νὰ ἀποφασίζῃ περὶ θεμάτων νομικῶν, σπουδαιοτάτων πολλάκις, περὶ θεμάτων ἀκόμη Συνταγματικῶν. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ὑπερτάτη νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ κύριον θέμα μας, εἰς τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἔγραφον εἰς μίαν ἑβδομαδιαίαν ἐφημερίδα, τὴν ὁποίαν ἐκδίδω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἤμην παρὼν εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἤρχοντο τὰ τηλεγραφήματα ἀπὸ τὴν μάχην τοῦ Κιλκίς, εἰς τὰ 1913 καὶ ἀνεγίνωσκε τὰ τηλεγραφήματα ἐκεῖνα ὁ Πρωθυπουργὸς Ἐλευθέριος Βενιζέλος, καὶ τὰ ἐζήτουν νὰ τὰ ἀναγνώσουν ὁ Θεοτόκης καὶ ὁ Ράλλης, παρόντες ἅπαντες, παρούσης ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Ὅταν συνέβη νὰ λέγῃ ὁ μέγας Τσῶρτσιλ, ὅτι «δὲν θὰ ἔχωμεν νὰ ἀντικρύσωμεν ἄλλο, παρὰ μόνον δάκρυα καὶ αἵματα», τὰ ἔλεγεν εἰς τὴν συνεδριάζουσαν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων. Καὶ ὅταν ἔπιπτεν ἡ Σιγκαπούρη, ἐπίσης ἡ Ἀγγλικὴ Βουλὴ εὑρίσκετο ἐν συνεδριάσει. Διατὶ ἡμεῖς, κινδυνεύοντος ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους μας, θὰ ἀποχωρήσωμεν; Ἠκούσθη καὶ ἐδῶ μία, ἄς μοὶ συγχωρηθῇ, μία ἐλαφρά, ἐλαφροτάτη δημοκοπία. Διότι τάχα πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ, ὅπου μάχεται ὁ στρατός; Ὁ στρατὸς μάχεται καὶ μάχεται ἡρωϊκῶς καὶ ἐνδόξως. Ἀλλ’ ὁ στρατὸς δὲν διοικεῖται ἐνδόξως καὶ δὲν θὰ διοικηθῇ ἐνδόξως, ἐὰν ἀπασχοληθῇ εἰς τὸ νὰ φυλάττῃ τοὺς κινδυνεύοντας βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποφασίσουν νὰ περιοδεύσουν ἀνὰ τὰ βουνά, εἰς τὰ ὁποῖα μάχονται οἱ προδόται. Εἶναι ἐλαφροτάτη αὐτὴ ἡ δημοκοπία, διότι ἐὰν πρόκειται καὶ ἐὰν εἶναι ἐπιβεβλημμένον νὰ μεταβῶμεν οἱ βουλευταὶ ἐκεῖ, διατὶ ὄχι καὶ οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων, διατὶ ὄχι καὶ οἱ Ἀρεοπαγῖται, διατὶ ὄχι καὶ οἱ Σύμβουλοι τῆς Ἐπικρατείας καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς, διὰ νὰ ἀνταπαντήσωμεν καθὼς ἀξίζει, εἰρωνευόμενοι, ἀλλὰ καὶ μυκτηρίζοντες, τὴν ἐλαφρὰν αὐτὴν δημοκοπίαν; Ἡ Βουλὴ ἔχει ἐδῶ τὰ καθήκοντά της, ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον κύριον νὰ συνετίσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ τὴν σταθεροποιήσῃ εἰς τὰ καθήκοντά της. Καὶ νὰ μὴ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς τὸν Μάρτιον καὶ τὸν Ἀπρίλιον καὶ νὰ ἐπαναληφθοῦν τὸν Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον, ἐν μέσῳ τοῦ καύσωνος, ὁπότε φυσικὰ δὲν θὰ ἀντέχωμεν νὰ ἐργασθῶμεν καθὼς πρέπει, ὁπότε ἀναγκαῖον εἶναι, φυσικὸν εἶναι, νὰ ζητήσωμεν καὶ ἄνεσίν τινα καὶ ἡσυχίαν καὶ λουτροθεραπείαν καὶ τὰ παρόμοια, διότι αὐτὸ εἶναι παγκόσμιον φαινόμενον ἀνθρωπίνης ἀνάγκης.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τοὺς ἐργαζομένους.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἐγὼ νὰ μὴ τὸ εἴπω διὰ τοὺς ἐργαζομένους, διότι καὶ ἐγὼ ἀνήκω εἰς αὐτούς, τοὺς ἐργαζομένους, δὲν ἀνήκω εἰς τοὺς μὴ ἐργαζομένους, τοὺς μὴ ἐπαγγελλομένους. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ὑπερηφανεύομαι, ὅτι ἔχω θετὸν υἱὸν τὸν κ. Λαδᾶν, διότι καὶ αὐτὸς ἐκ τοῦ σπουδαίου δικηγορικοῦ του γραφείου ἦλθεν ἐδῶ, δὲν ἦλθεν ἁπλῶς ἢ μᾶλλον τυχοδιωκτικῶς φιλοδοξῶν. Τὸ ὕφος τοῦτο εἶναι ὀλίγον εὐτράπελον, εὔθυμον, ἀλλὰ τὸ βάθος τοῦ θέματος εἶναι τὸ σπουδαιότερον πάντων. Κύριοι, ὡμίλησα προηγουμένως περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1936. Ἔγραψα, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ἀπὸ τότε, παρασκευαζομένης τῆς 4ης Αὐγούστου, κἄποιος, τὸν ὁποῖον βεβαίως δὲν ἀγαπῶ, ἔχει μίαν μοναδικὴν αἰτίαν νὰ καυχᾶται, νὰ ὑπερηφανεύεται. Ἐπολέμησε τὴν ἐπιδρομὴν ἐκείνην κατὰ τοῦ Ἔθνους. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἐδημοσιεύθη τὸ συμφωνητικὸν μετὰ Σκλάβαινα, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνω μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν συνετὸν καὶ ἐνάρετον ἄνδρα, ἕνα ἐκ τῶν σημερινῶν ἡγετῶν τῆς Βουλῆς, ἔγραφον δὲ πρὸς αὐτόν: «Ἰδοὺ περίπτωσις νὰ ἀναδειχθῇς ἐθνικὸς ἀνήρ, ἔνδοξος, νὰ πολεμήσῃς τὸ συμφωνητικὸν αὐτό, νὰ ἀπαγγείλῃς μομφὴν καὶ κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ. Θὰ σὲ ἀκολουθήσῃ ἡ Βουλὴ καὶ θὰ ἡγηθῇς ἐνδόξως τοῦ Ἔθνους». Δυστυχῶς ἔλαβον μίαν ἀπάντησιν ὅτι μεριμνᾷ πῶς «νὰ μείνῃ μόνον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀδιάσπαστον» καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου. Καὶ ἀνταπήντησα πρὸς αὐτόν, ὅτι «εὔχομαι νὰ μείνῃ τὸ κόμμα των ἀδιάσπαστον» —διότι καὶ τότε δὲν ἀνῆκον εἰς αὐτό, κατὰ τὸ 1936, μετὰ τὸ κίνημα τῆς 1ης Μαρτίου 1935— ἀνταπήντησα, λοιπόν, εἰς αὐτόν, ὅτι «εὔχομαι νὰ μείνῃ τὸ κόμμα σας ἀδιάσπαστον, ἀλλὰ μὲ ἐνδιαφέρει περισσότερον ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία κινδυνεύει νὰ διασπασθῇ!». Καὶ τότε ἀπηυθύνθην πρὸς ἕνα ἐθνικὸν μάρτυρα, ἀπὸ τῆς παιδικῆς μας ἡλικίας ἰσάδελφον φίλον μου, τὸν ἀείμνηστον Ἰωάννην Δ. Ράλλην, καὶ τὸν ἔπεισα νὰ κάμῃ ἐκεῖνος τὴν ἐπερώτησιν. Τὴν ἔκαμε καὶ ἐγένετο ψηφοφορία. Καὶ ἐψήφισε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μετὰ τῆς ὁμάδος, τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ ἀρχηγὸς τῆς 4ης Αὐγούστου, καὶ ἐδόθη οὕτω ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ πεντάμηνον. Καὶ συνέβη κατόπιν ὅ,τι συνέβη! Φοβοῦμαι μήπως κἄτι χειρότερον προέλθει ἀπὸ τὴν σημερινὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι, ὁμιλῶ, ὅπως ὁμιλῶ, μετὰ λύπης, μετὰ φόβων καὶ τρόμων καὶ μετὰ ὀργῆς. Διότι θὰ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἑκατομμυριάκις ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ μέγας Ἀριστοτέλης: «Ὁ λαμβάνων δικαίαν ἀφορμήν, ὅπως ὀργισθῇ καὶ μὴ ὀργιζόμενος, εἶναι ἀνήθικος». Ἔχομεν καθῆκον, κ. βουλευταί, νὰ ὀργισθῶμεν καὶ ἡμεῖς, διότι ἐπιζητεῖται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ προηγήθη ἡ σπερμολογία, ὅτι τάχα ἡμεῖς ἐδῶ ἁπλῶς ἀπεραντολογοῦμεν, ὅτι τάχα, ἐνῷ κινδυνεύει ἡ Πατρίς μας, δὲν ἔχομεν δικαίωμα ἡμεῖς νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶμεν! Καὶ ἂν εἴπωμεν δύο λέξεις ἐπὶ πλέον παρασκευάζομεν μήπως τὸν κίνδυνον τῆς ἀνθρωπότητος; Ἐπιζητεῖται, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ διακοπή, ἀφοῦ προηγήθη ἡ διαβολή!! Εἶναι εὔκολον νὰ λέγωνται τὰ ρητά, ὡς τὸ «ὑπέρτατος νόμος ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος» ἢ τὸ ἄλλο: «Δὲν δύναται νὰ νοηθῇ κόμμα χωρὶς πειθαρχίαν, δὲν δύναται νὰ νοηθῇ Κοινοβούλιον χωρὶς κόμματα». Ὀρθὰ εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα, ἀλλὰ δὲν πρόκειται τώρα περὶ τούτων. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς συνειδήσεως ἑνὸς ἑκάστου ἐξ ἡμῶν, διότι μᾶς τὸ ἐπιβάλλει καὶ ἡ ἱστορία μας, ἡ σύγχρονος ἱστορία μας. Καὶ κατὰ τὸ 1909, τότε ὅμως ἐθεραπεύθη καὶ ἐπαρκῶς καὶ ἐνδόξως, διότι ὑπῆρχεν ὁ δημιουργὸς τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἰδίως, κύριοι, ἀπὸ τὸ 1915 μέχρι τοῦ 1922 ἡ μία πολιτικὴ μερίς, ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1936 ἡ ἄλλη πολιτικὴ μερίς, εἰς σειρὰν κινημάτων καὶ παρεκτροπῶν, μὲ αὐτὰς τὰς κραυγὰς διὰ τὴν σπουδαίαν ρήτραν «ὕπατος νόμος ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος», κατέληξαν εἰς τὴν κατάλυσιν τοῦ Κοινοβουλίου ἀπὸ τὸ 1936 μέχρι τοῦ 1946. Καὶ ἤλθομεν ἐνταῦθα, μετὰ μίαν δεκαετίαν, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν ἀπαράσκευοι πολιτικῶς, χωρὶς ἡγεσίαν καὶ γιγνώσκουσαν καὶ ἰσχυρῶς θέλουσαν! Καὶ ἐνῷ προσπαθοῦμεν, πῶς νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν νομιμότητα, ἐνῷ προσπαθοῦμεν καὶ ἀγωνιζόμεθα διὰ τοῦτο διαρκῶς, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ Αʹ, ἡ Βʹ, ἡ Γʹ—καμμία δὲν μᾶς ἱκανοποίησε, διότι καμμία δὲν εἶναι κατὰ τὸ Πολίτευμα, ἀπὸ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Κυβέρνησις ὁμοιογενὴς— ἔρχονται ἐδῶ καὶ μᾶς διακόπτουν καὶ μᾶς διαβάλουν! Καὶ ἀρχίζει ἡ συζήτησις ἐν μέσῳ τοῦ λαοῦ, ὅτι τάχα ἐδῶ δὲν γίνεται πατριωτικὴ λειτουργία, δὲν διεξάγονται πατριωτικαὶ συζητήσεις, ἀλλ’ εἶναι μία ἀπεραντολογία, ἡ ὁποία δὲν ἀξίζει οὔτε μίαν πεντάραν! Αὐτὴ ἡ διαβολὴ πρέπει νὰ μᾶς ἐξοργίζῃ. Βεβαίως δὲν ἐξοργίζει μόνον ἐμέ, διότι ἔχω ἀκούσει, ὅτι ὅλοι εἴμεθα διὰ τοῦτο ἐξωργισμένοι. Καὶ εἴμεθα δικαίως ἐξωργισμένοι. Διότι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν πρὸς τὸν λαὸν τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡμεῖς, οἱ βουλευταί, ἐδῶ, μὲ πᾶσαν αὐταπάρνησιν —ὁ ὁμιλῶν λέγω αὐτὸ τὸ «αὐταπάρνησιν» καὶ προκαλῶ διάψευσιν— ἐργαζόμεθα διὰ νὰ πράξωμεν τὸ καλύτερον. Διατὶ νὰ διακοποῦν, λοιπόν, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς; Διὰ ποῖον λόγον, καὶ μάλιστα, κατόπιν τῆς διαβολῆς; Σέβομαι τὴν γνώμην ἑκάστου. Φυσικὸν εἶναι, ὅτι σέβομαι εἰς ἐξαιρετικὸν βαθμὸν τὴν γνώμην ἐκείνου, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὰς περιστάσεις ταύτας, κατὰ τὰς σημερινὰς συμφορὰς καὶ τοὺς κινδύνους, ἀνέθηκε τὴν ἐντολὴν νὰ τὸν κυβερνήσῃ. Ἀλλὰ μὲ τὴν γνώμην μου, μὲ τὴν φιλοπατρίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγώ, μὲ τὴν ὑπόληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς αὐτόν, μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς αὐτόν, δι’ ὅλης μου τῆς ψυχῆς τὸν παρακαλῶ, τὸν προτρέπω μετ’ ἐπιμονῆς —ναί, μετ’ ἐπιμονῆς καὶ ζωηρότητος— νὰ μὴ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ν’ ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, διὰ νὰ γίνῃ ἀσφαλῶς ἔνδοξος. Ἄλλως θὰ συμβῇ κἄτι ἀνάξιον πρὸς τὸ πνεῦμα, ἀνάξιον πρὸς τὴν ἀρετήν του, ἀνάξιον τῆς πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον τὸ ψήφισμα τοῦτο ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἀντίκειται εἰς τὸ Πολίτευμά μας, ἀντίκειται εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος μας, προσβάλλει ἀδίκως τὴν Βουλήν, δὲν ἐνισχύει τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν κλονίζει. Διότι, ἐὰν κλονισθῇ ἡ πρὸς τὴν Βουλὴν ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ, θὰ παραμείνῃ ἡ ὑπόληψις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Τὸ πιστεύει κανεὶς αὐτό; (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ἔχει τὸν λόγον.

§53Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Καίτοι οὐδεμία ἀπόφασις, μέχρι τῆς στιγμῆς, ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ Σώματος πρὸς περιορισμὸν τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως, ἐν τούτοις ἐγώ, κύριοι βουλευταί, ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω πλέον τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας, καὶ τοῦτο ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὸ Σῶμα, ὅπως ἐγὼ τὸν ἀντιλαμβάνομαι. Δὲν προτιθέμεθα νὰ ἀμφισβητήσωμεν οὔτε τὸ συνταγματικόν, οὔτε τὸ ἔγκυρον, οὔτε τὸ νόμιμον τῆς ἐκδόσεως, κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς καὶ προτάσει τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀποφάσει τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων, κατὰ τὴν περίοδον τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς. Χθὲς ἐκ τῶν ἀγορητῶν οἱ κ.κ. Π. Οἰκονομίδης καὶ ὁ κ. Καλλίας, δι’ ἐπιστημονικῶν ἐπιχειρημάτων, νομίζω ὅτι ἐξήντλησαν τὸ θέμα τοῦτο. Ἄλλωστε καὶ ἡμεῖς ἰδιαιτέρως, θὰ εἴμεθα καὶ ἀνακόλουθοι πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ἐάν, συμμετασχόντες ἄλλοτε τῶν δύο προηγουμένων Κυβερνήσεων, ὁπότε συνηγορήσαμεν καὶ ὑπερεψηφίσαμεν ὁμοίου σχεδίου ψηφίσματος, ἐὰν σήμερον ἠλάσσαμεν ἀπόψεις, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν δύσκολον θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον, εὑρισκόμενον ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ἔλεγε τὰ ἐντελῶς ἀντίθετα τῶν ὅσων λέγει σήμερον εὑρισκόμενον ἐν τῇ Κυβερνήσει, ἐνῷ ἡμεῖς διατηροῦμεν ἀναλλοιώτους τὰς γνώμας μας καὶ τὰς πεποιθήσεις μας, εἴτε εὑρισκόμενοι ἐν τῇ Κυβερνήσει εἴτε εὑρισκόμενοι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα παρουσιάζεται ὡς ὑποβληθὲν ὑπὸ ὁμάδος Κυβερνητικῶν βουλευτῶν αὐτοπροαιρέτως, ἀλλὰ τὸ προκάλυμμα εἶναι τόσον διαφανές, ὥστε ὅλοι μας διακρίνομεν ὄπισθεν τῶν ὑπογραψάντων, αὐτουσίαν τὴν Κυβέρνησιν. Ἄλλωστε γνωρίζομεν ὅλοι ποίαν τύχην λαμβάνουν αἱ διάφοροι προτάσεις νόμων καὶ ψηφισμάτων, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ μακροτάτου χρόνου ὑπεβλήθησαν, οὐδέποτε ἢ σπανιώτατα εἶδον τὴν ἐγγραφήν των ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐνῷ ἡ πρότασις αὕτη, τὴν πρώτην ἡμέραν ὑπεβλήθη, τὴν δευτέραν ἡμέραν παρεπέμφθη εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν τρίτην ἐνεγράφη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ὡς μόνον θέμα συζητήσεως. Ἐπὶ πλέον καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκληθεὶς κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἀπεδέχθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις υἱοθετεῖ τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ ψηφίσματος, χωρὶς φυσικὰ νὰ θέτῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης διὰ τὴν ψήφισίν του, καὶ εἶπον «φυσικά», διότι εἶναι κοινοβουλευτικὴ παράδοσις, ὅπως καὶ ὁ προλαλήσας πρὸ ὀλίγου ἐξήγησεν, ὅτι ἐπὶ συνταγματικῶν θεμάτων δὲν τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ ἀφίεται ἡ Βουλὴ ἐλευθέρα εἰς τὰς ἀποφάσεις της. Ἐφ’ ὅσον λοιπόν, Κυβερνητικὴ εἶναι ἡ πρόθεσις τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ τί θὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀπὸ αὐτὴν τὸ Κυβερνητικὸν ἔργον. Φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι, ἐνῷ αἱ διακοπαὶ εἶχον γίνει, ὅπως ἐπίσης ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Καλλίας, εἶχον ὡρισμένας δικαιολογίας, εἴτε ἐπεβλήθησαν λόγῳ Κυβερνητικῶν ἀλλαγῶν καὶ ἠθέλησε τὸ Σῶμα νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὰς τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον πρὸς προπαρασκευὴν τῆς ἀναγκαίας νομοθετικῆς ἐργασίας, πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός των, εἴτε —καὶ αὐτὸ τὸ δεχόμεθα— ἐγένοντο διακοπαὶ χάριν θερινῶν διακοπῶν, εἰς τὴν προκειμένην ὅμως περίπτωσιν δὲν συμβαίνει οὔτε τὸ ἕνα οὔτε τὸ ἄλλο. Οὔτε πρὸ Κυβερνητικῆς μεταβολῆς εὑρισκόμεθα, οὔτε ἡ ὥρα τοῦ ἔτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἔχῃ κουρασθῇ τὸ Σῶμα, ἀντιστρόφως μάλιστα ἡ τρίμηνος διακοπὴ ἡ ὁποία προτείνεται λήγει —καὶ εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ζητεῖται τόσον μακρὰ προθεσμία διακοπῆς, διότι ἕως τώρα εἴχομεν φθάσει ἕως τὸ δίμηνον— ἡ τρίμηνος αὕτη διακοπὴ λήγει ἀκριβῶς ὅταν ἀρχίζουν οἱ καύσωνες καὶ θὰ ἐδικαιοῦτο τὸ Σῶμα νὰ ζητήσῃ τότε θερινὰς διακοπάς, ἐκτὸς ἂν ὑπάρχῃ ἡ πρόθεσις ὅπως καὶ τότε ζητηθῇ παράτασις τῶν διακοπῶν. Καὶ δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας, κύριοι βουλευταί, τὸ ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως καὶ εἰς ὅλας τὰς Ἐπιτροπάς, τὴν πλειοψηφίαν, δὲν εἶναι ἄμοιρον σημασίας ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπέρριψε τὴν πρότασιν. Καὶ φοβοῦμαι ὅτι, ὅπως οἱ προτείναντες τὸ ψήφισμα ἀπέφυγον νὰ κάμουν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἐπειδὴ ἴσως οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπικαλεσθοῦν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει δὲν θὰ ἦσαν καὶ τόσον κολακευτικοὶ διὰ τὸ Σῶμα, φοβοῦμαι λέγω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μᾶς εἴπῃ ὁλόκληρον τὴν σκέψιν της, προκειμένου περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας. Μόνον ὁ συνάδελφος κ. Ἀριστείδου, ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐδικαιολόγησε τὴν πρότασιν, εἰπὼν ὅτι κρίνει ἀναγκαίαν τὴν μετάβασιν ὅλων ἡμῶν εἰς τὸ μαχόμενον στράτευμα διότι ὁ στρατὸς αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην τῆς παρουσίας τῶν βουλευτῶν παρὰ τὸ πλευρόν του. Αὐτὸ θὰ ἦτο ὑποτιμητικὸν καὶ διὰ τὸν συνάδελφον, ἀλλὰ καὶ κἄπως ὑπερβολικὸν διὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας. Ἐὰν δέ, τοιαῦται προτάσεις ἐκαλλιεργοῦντο, ἠμπορούσαμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ ζητηθῇ ἀπὸ μερικοὺς τὸ νὰ ὑπάρχουν πολιτικοὶ καθοδηγηταὶ παρ’ ἑκάστῃ μονάδι.

§54Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι τόσον κακόηχος ἡ λέξις.

§55Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸ εἶχον εἰσαγάγει εἰς τὰς μονάδας των καὶ ἐκεῖνοι παρῃτήθησαν τοῦ συστήματος αὐτοῦ. Ὥστε οὐσιαστικῶς τὸ αἴτιον τῆς ἐπικειμένης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας εἶναι οὐσιαστικῶς ὑβριστικὸν διὰ τὸ Σῶμα. Ἡ αἰτία εἶναι ὅτι παρουσιάζεται ἡ Βουλὴ ἐνοχλητικὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι διότι τὴν ἀπασχολεῖ ἐκ τῶν ἐργασιῶν της, διότι ὅπως ἔχετε παρατηρήσει πολὺ ὀλίγον ἡ Κυβέρνησις τιμᾷ τὰς ἐργασίας μας, ἀλλὰ εἶναι ἐνοχλητικὴ λόγῳ τοῦ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος δυστυχῶς μᾶς δίδει στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα κάποτε τὴν ἐνοχλοῦν καὶ τὴν φέρουν εἰς δύσκολον θέσιν. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ οὐσιαστικῆς ἀπόψεως, νομίζω ὅτι, εὑρέθη ἡ πλέον ἀκατάλληλος στιγμὴ διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἐνώπιον ἡμῶν ἔχει συσσωρευθῆ ὄγκος νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ ἰδιαιτέρως νομοθετήματα ἀφορῶντα τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τῆς χώρας μας. Ἤδη δι’ ἀρκετὰ ἀπὸ τὰ νομοθετήματα αὐτά, ἔχομεν δώσει τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν προτοῦ ἀκόμη ἐγκριθοῦν παρὰ τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ τότε, ἐλάβομεν ὅσον ἦτο δυνατόν, καὶ ἐφικτόν, μέτρα, οὕτως ὥστε ἡ ὑποβολὴ εἰς τὸ Σῶμα νὰ ἐπισπευσθῇ. Καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι πρὸ ἡμῶν τὰ νομοθετήματα αὐτὰ καὶ Ἐπιτροπαὶ ἐξ ὅλων τῶν τάξεων, μᾶς ἐπισκέπτονται καθημερινῶς καὶ μᾶς δίδουν — ὁμολογῶ μετὰ πολλῆς ἀντικειμενικότητος — τὰς βάσεις ἐπὶ τῶν ὁποίων τὴν συζήτησιν θὰ πρέπει νὰ στηρίξωμεν, διὰ νὰ βοηθήσωμεν νὰ καταλήξῃ ἡ Βουλὴ εἰς ὀρθοτέρας ἀποφάσεις καὶ ἀναμένει ὁ κόσμος αὐτὰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐρχόμεθα ἡμεῖς νὰ κλείσωμεν τὰς πύλας τῆς Βουλῆς. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑποτιμήσω τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νομίζω καὶ λόγῳ τοῦ περιορισμένου ἀριθμοῦ τῆς συνθέσεως καὶ λόγῳ τοῦ ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε θεμάτων, νὰ ὑπάρχουν οἱ εἰδικοί, οἱ εἰδικῶς ἀσχολούμενοι περὶ αὐτά, φοβοῦμαι λέγω, ὅτι τῆς ρίπτομεν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἐν βάρος δυσβάστακτον, νὰ λάβῃ ἀποφάσεις ἐπὶ θεμελιωδῶν καὶ κολοσσιαίων ζητημάτων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ κάνω τὴν σύστασιν, ὅπως γίνῃ ἡ διάκρισις μεταξὺ κατ’ ἀρχὴν συζητήσεως καὶ κατ’ ἄρθρον, ἐπειδὴ παρετήρησα χθὲς ὅτι ὡρισμένοι ρήτορες ταχθέντες κατ’ ἀρχήν, κατὰ τοῦ ψηφίσματος, ἐν τούτοις ἀπησχόλησαν τὸ Σῶμα μὲ λεπτομερείας καὶ οὕτω θὰ φθάσωμεν δυσκολώτερον εἰς τὸ τέρμα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐὰν οἱ ὑπόλοιποι ρήτορες περιορισθοῦν εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, θὰ φθάσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον σήμερον τὸ βράδυ εἰς ἀποτέλεσμα. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εὐσταθεῖ κἄπως, ἐξ ὅλων τῶν λεγομένων, εἶναι ὅτι διεξάγονται πάρα πολὺ μακραὶ συζητήσεις καὶ βραδύνει ἡ λῆψις ἀποφάσεων. Αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν ἐν μέρει, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν καὶ τὴν δυνατότητα, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν τὴν θέλησιν, νὰ τὸ διορθώσωμεν. Ἐγὼ θὰ προέτεινον τὴν σύστασιν μιᾶς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξ ἑνὸς ἀντιπροσώπου ἐξ ἑκάστου κόμματος, ἀσχέτως τῆς ἀριθμητικῆς του δυνάμεως, ἡ ὁποία μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, συνερχομένη ἀπὸ κοινοῦ, νὰ καταρτίσῃ ἓν σχέδιον ψηφίσματος περὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος τῶν νομοθετικῶν, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς φέρῃ ἐντὸς 3 ἡμερῶν. Καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ νὰ περιλαμβάνῃ καὶ τὴν συντόμευσιν τῶν συζητήσεων, ἴσως καὶ τὴν μείωσιν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ διὰ τὴν λῆψιν ἀποφάσεως. Πρὸ ἡμερῶν ὁ Πρόεδρος τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, μᾶς προέτεινεν κἄποιον σχέδιον προκειμένου νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, τὰς Συνταγματικὰς διατάξεις, τὰς μεταρρυθμιστέας. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ εὑρίσκω πολύ, διὰ τὴν περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν μου, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἠμποροῦσε νὰ συνταχθῇ ἓν ἀκόμη ἁπλούστερον καὶ ἀκόμη συντομώτερον, τὸ ὁποῖον θὰ δύναται ἄνευ ζημιῶν τῶν συζητήσεων, νὰ βραχύνῃ τὸν χρόνον καὶ ἔτσι ἀντὶ νὰ λαμβάνωμεν μίαν τρίμηνον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας, ἠμπορούσαμεν νὰ ἔχωμεν μίαν τρίμηνον σύντονον νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία καὶ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Καὶ ἐὰν θέλετε, δὲν εἶναι ἀνάγκη τὸ ψήφισμα αὐτὸ νὰ εἶναι ἀπέραντον ἢ ἀκαθορίστου διαρκείας. Ἐὰν θέλετε, ἂς τὸ παραδεχθῶμεν νὰ ἰσχύσῃ δι’ ἓν τρίμηνον καὶ ἐὰν δὲν φέρῃ καλὰ ἀποτελέσματα, τὸ καταργοῦμεν. Αὐτὸ ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ καὶ ἀντὶ νὰ μᾶς στέλλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀόριστον ἄδειαν, νομίζω ὅτι θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ τὴν βοηθήσωμεν ἀντιθέτως, νὰ διεξέλθωμεν τὸν ὄγκον τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐκκρεμεῖ. Ἀπὸ σᾶς ἐξαρτᾶται, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας ἀπόφασιν, εἴτε νὰ δεχθῆτε τὴν μομφὴν τῆς ἀχρηστίας, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀποδίδουν, εἴτε νὰ ἀποδείξετε, ὅτι εἶσθε ἱκανοὶ νὰ φέρετε εἰς πέρας τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέθεσεν ὁ λαὸς καὶ ἡ ὁποία μὲ τὴν εὐρύτητα τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον τὸ Σῶμα, διὰ τῆς Ἀναθεωρητικῆς ἢ Συντακτικῆς —ὅπως θέλετε— Συνελεύσεως δύναται νὰ ὑπερβάλῃ πᾶν κώλυμα. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§57Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἡ μακρὰ συζήτησις τῆς παρελθούσης ἑβδομάδος, ἐὰν δὲν εἶχεν ἄλλο τι πρακτικώτερον ἀποτέλεσμα, ἔδωκεν ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν κόμματα, ἓν εὐλογοφανὲς πρόσχημα, διὰ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀπαλλαγῇ τῆς παρουσίας ἡμῶν. Ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα ἀπολύτως πρὸς πᾶσαν σκέψιν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμὰς. Θεωροῦμεν δέ, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντίφασιν, δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρὸς τὴν μέλλουσαν αὐτῆς πολιτικήν. Πιστεύομεν, ἐν πρώτοις, ὅτι, ὅπως, ὀρθῶς ἐλέχθη χθές, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, «ἕκαστος ἐφ’ ᾧ ἐτάχθη». Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν τοὺς ρόλους καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν διὰ νὰ βουλεύουν, διὰ νὰ ἀσκοῦν τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ νὰ ἀσκοῦν καὶ τὴν νομοθετικὴν λειτουργίαν, εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλλουν ρόλον καὶ νὰ μεταβληθοῦν εἴτε εἰς νοσοκόμας, εἴτε εἰς ἀδελφὰς τοῦ Ἐλέους, εἴτε εἰς κομισσαρίους τῶν ταγμάτων, εἴτε εἰς ἐπιτελεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκδίδουν ἐπιτελικὰ προγράμματα. Αὐτὰ εἶναι ἔργα ἄλλων. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται λόγος περὶ ἐαρινῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ, ἀποτελεῖ τοῦτο μεγίστην ἀντίφασιν, διότι παρουσιάζει τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ παρίστανται ὡς οἱονεὶ παρήγοροι ἄγγελοι εἰς τὰς ἐπαρχίας, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὰς ἐπιθέσεις. Διότι ὅταν ὁ στρατὸς ἐπιτίθεται, δὲν εἶναι οἱ βουλευταί, οἱ σαλπιγκταὶ τῶν Συνταγμάτων, ἀλλὰ οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εἶναι ἐδῶ, διὰ νὰ παρακολουθοῦν τὰ γενόμενα, καὶ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ ἐλέγχουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἰδίως, σκεφθῆτε, κύριοι βουλευταί, τυχὸν ὅπως πολλάκις συμβαίνει εἰς τοιαῦτα περιστατικὰ, θλιβερὰ γεγονότα ἤθελον συμβῆ, ἀσήμαντα βεβαίως, τὰ ὁποῖα πρὸς στιγμὴν προκαλοῦν νευρικότητα τινα, τὶ θὰ συνέβαινεν, ἐὰν τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἠναγκάζετο ἡ Κυβέρνησις νὰ συγκαλέσῃ ἐκτάκτως τὴν Βουλήν, κατὰ διακοπὴν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Εἶναι ἑπομένως ἀπολύτως ἀψυχολόγητος ἡ σκέψις, νὰ σταλῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τρίμηνον εἰς ἄδειαν κατὰ τὰς παρούσας στιγμάς. Καὶ ἐὰν μὲν τὸ σχέδιον ψηφίσματος ὑπεβάλετο ἀπὸ βουλευτάς, ὅπως οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι μάχονται οἱ ἴδιοι αὐτοπροσώπως ἢ ὅπως ὁ συνάδελφος ἐκ Χανίων, ὁ ὁποῖος ἐκτελεῖ στρατιωτικήν τινα ἀποστολὴν βέβαια δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, νὰ ἀντιληφθῶ ὅτι οἱ ὑποβαλόντες τὸ σχέδιον ψηφίσματος ζητοῦν τοῦτο, διότι ἐννοοῦν νὰ ἀσκήσουν ἄλλα ἔργα ἀμέσως σχετιζόμενα μὲ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ὑποβαλόντες τὸ σχέδιον ψηφίσματος 27 βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς δὲν ἔχουν τὴν διάθεσιν νὰ ἀσκήσουν ἄμεσον στρατιωτικὴν δρᾶσιν, ὑποβάλλουν τοιοῦτον ψήφισμα, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ διαμαρτυρώμεθα ἐντόνως κατ’ αὐτῆς τῆς ἀποπείρας, ἀνεξαρτήτως, κύριοι, τῶν λόγων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δικαιολογοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ ἡ ἄλλη σκέψις ἡ ὁποία θὰ διέλθῃ διὰ τοῦ νοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἡ ὁποία εὗρεν ἔκφρασιν εἰς διακοπὴν συναδέλφου, θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀγάγῃ εἰς περαιτέρω σκέψεις περὶ τοῦ ἐὰν ἐπιτρέπεται σήμερον ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀρχίζει νὰ δημιουργῆται μία δυσμενὴς ἀτμόσφαιρα γύρω ἀπὸ τὴν παροῦσαν Ἐθνικὴν Συνέλευσιν, ἀρχίζει νὰ δημιουργῆται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι αὕτη ἀστοχεῖ, καὶ ἠστόχησεν, εἰς τὴν ἄσκησιν τῶν ἐργασιῶν της καὶ ἐὰν ἡ ἐντύπωσις αὕτη, ἔπειτα ἀπὸ ἕναν δεκαετῆ ἔκρυθμον πολιτικὸν βίον ἐπικρατήσῃ ἀντιλαμβάνεσθε βεβαίως πόσον πρόσφορον θὰ εἶναι διὰ τὸν πρῶτον τυχόντα δεκανέα νὰ καταλύσῃ αὔριον τοὺς Κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας καὶ νὰ ἐγκαθιδρύσῃ πολιτικὴν δικτατορικήν. Εἶναι ἀτυχέστατον τὸ νὰ λέγεται καὶ ὡς ἀστεῖον ἀκόμη, ὅτι ἐπιτρέπονται αἱ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ἡ Βουλὴ αὐτὴ δὲν ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν της. Ἐὰν ἡ Βουλὴ αὕτη δὲν ἐκπληροῖ τὸν προορισμόν της, Βουλὴ τὸ πρῶτον ἐκλεγεῖσα μετὰ μίαν 10ετίαν, τότε θὰ εἶναι εὔκολος ἡ σκέψις, ὅτι προτιμώτερον θὰ ἦτο νὰ καταργηθῇ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Κυβέρνησιν Κόμματα, θὰ ἀποτελέσουν ἅπαξ ἔτι τοὺς νεκροθάπτας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἰσχυρίζονται ὅτι κόπτωνται. Δὲν γεννᾶται ζήτημα νομικὸν ἢ Συνταγματικόν. Ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι ἡ σχεδὸν Συντακτικὴ Συνέλευσις ἢ εὐρυτέρα Ἀναθεωρητικὴ θὰ ἔχωμεν βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετῶμεν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον δέον νὰ λειτουργῇ ἡ πολιτικὴ μηχανή, ἀλλὰ θὰ ἐξετάζεται ἑκάστοτε, προκειμένου νὰ γίνεται διακοπὴ τῆς Βουλῆς καὶ νὰ χορηγῆται νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, τὸ σκόπιμον κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, τῆς συγκροτήσεως Ἐπιτροπῆς καὶ ἡμεῖς μέν, ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, εἴμεθα συνεπεῖς πρὸς ὅσα εἴπομεν τότε καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ὁσάκις ἐγένετο λόγος περὶ ἐξουσιοδοτήσεως καὶ πρὸς ὅσα λέγομεν ἀπόψε, διότι δὲν ἐθέσαμεν ἐπιστημονικὰ ἢ νομικὰ ὅρια τῆς τοιαύτης δικαιοδοσίας τῆς ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Εἴπομεν ὅτι, αὕτη δικαιοῦται νὰ τὸ κάμῃ ἀλλ’ ἑκάστοτε θὰ κρίνεται ἐὰν πρέπει καὶ ἐὰν εἶναι ὀρθόν, νὰ τὸ κάμῃ, ἀλλ’ ὑπάρχει πρόδηλος ἀντίφασις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἠρνεῖτο βασικῶς τὸ δικαίωμα αὐτό. Καὶ ἑπομένως ἐρωτᾶται: Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ὑπογράψαντες τὸ σχέδιον ψηφίσματος βουλευταὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ὁποίας μετέχει τὸ κόμμα τοῦτο καὶ ἡ ὁποία υἱοθέτησε τὸ σχέδιον ψηφίσματος τοῦτο, πῶς εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ εὑρίσκωνται ἐν ἀντιφάσει πρὸς ἑαυτούς, ὅταν προτείνουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν παροχὴν ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀλλὰ καὶ μίαν ἄλλην ἔχομεν ἀντίφασιν ἀπὸ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὅταν συνεκροτήθη ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶχον προτείνει πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ συνεδριάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως πρέπει νὰ εἶναι δημόσιαι. Δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρώτατα νομοθετήματα νὰ συζητοῦνται ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ μακρὰν τοῦ κοινοῦ καί, ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ μέτρων φορολογικῶν τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν ἔντονον καὶ ἐπιτακτικὴν τῆς κοινῆς γνώμης τὴν παρακολούθησιν. Καὶ τότε διενεργηθείσης ψηφοφορίας ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου, ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ὑπερεψήφισαν ταύτης πλὴν τῶν μελῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος καὶ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος καὶ ἅπαντα τὰ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ μέλη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐκπλήσσομαι ἑπομένως, ὅταν βλέπω σήμερον ἐπιδιωκομένην τὴν δημιουργίαν Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἐν μυστικότητι πρέπει νὰ συζητῶνται ζητήματα τοιαύτης σοβαρότητος. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ σᾶς διαφεύγῃ ὅτι, ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἐν τούτῳ ὑπάρχει ἀναμφισβητήτως μία βαρυτάτη παρασπονδία, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐφέρθη εἰλικρινῶς ἀπέναντι τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπεδέχθη τὴν ἔκδοσιν τῶν νομοθετικῶν αὐτῶν διαταγμάτων ἔθεσεν ρητοὺς ὅρους ἐκ τῶν ὁποίων ἐξήρτα τὴν παροχὴν τῆς συναινέσεώς της, καὶ οἱ ὅροι αὐτοὶ παραβιάζονται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τρόπον ἔκδηλον, διότι ἐνῷ ἀπεδέχετο ὅπως μὴ γίνῃ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς ψηφίσεως τῶν νομοθετημάτων αὐτῶν, ἤδη ἐπιδιώκεται τὰ νομοθετικὰ αὐτὰ μέτρα παρὰ τὰς συμφωνίας τὰς γενομένας, νὰ κυρωθοῦν δι’ ἄλλων νομοθετικῶν διαταγμάτων ἐκδιδομένων μετ’ ἀπόφασιν 12 βουλευτῶν. Δηλαδὴ ἐκεῖ ὅπου ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν ἀποφασίζουσαν μόνην, θὰ ἔχωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἀποφασίζουσαν μετὰ δωδεκαμελῆ γνωμοδότησιν. Τοῦτο, κύριοι, ἀποτελεῖ αὐτόχρημα καταπάτησιν δοθέντος λόγου, τὴν ὁποίαν δὲν νομίζω, ὅτι δικαιοῦται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἔχομεν ἀκόμη ἐκκρεμεῖς τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ ἠκούσατε ἐδῶ χθές, ὅτι οὔτε κἄν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1947–1948 θὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν ἐγκαίρως, διότι ἡ οἰκονομικὴ χρῆσις λήγει τὴν 31 Μαρτίου. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγκατέλειψεν ἐκεῖνο τὸ νόθον τέκνον περὶ ἐπεκτάσεως τῆς χρήσεως μέχρι τέλους Ἰουνίου, διὰ λόγους ἀγνώστους εἰς ἡμᾶς καὶ ἑπομένως θὰ τερματισθῇ ἡ χρῆσις τὴν 31 Μαρτίου μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ πάλιν μὴ ψηφιζόμενον, δηλαδὴ μὲ δύο προϋπολογισμοὺς ἐκκρεμεῖς καθ’ ἣν στιγμὴν εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα ἐπὶ μίαν διετίαν. Καὶ θὰ ἔχωμεν ἐπίσης καὶ σοβαρότατα ἄλλα νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνεφέρθησαν ἀπὸ τοὺς μέχρι τοῦδε ὁμιλήσαντας. Δηλαδὴ εὑρίσκονται, κύριοι, ἐκκρεμῆ πρὸς κύρωσιν ὅλα τὰ νομοθετήματα, πλὴν ἐλαχίστων, τὰ ἐκδοθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, διαρκούσης τῆς ὀλιγοημέρου, λόγῳ τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων διακοπῆς, τὰ ἀφορῶντα τὴν θέσιν ἡμῶν ἔναντι τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος καὶ τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος, Τὰ νομοθετήματα αὐτὰ τελοῦν ἀκόμη ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς κυρώσεως, καὶ ἀκούσατε τί πρόκειται νὰ συμβῇ. Τινὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουν μορφὴν ψηφίσματος, ἑπομένως θὰ πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἐκδώσῃ ψηφίσματα διὰ 12 βουλευτῶν κυρωτικὰ αὐτῶν τῶν ὑπὸ αἵρεσιν ψηφισμάτων καὶ τὰ ὁποῖα ὑπὸ δευτέραν αἵρεσιν ψηφίσματα νὰ εἰσαχθοῦν ἄλλην μίαν φορὰν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος διὰ νὰ γίνῃ ἡ τελικὴ κύρωσις αὐτῶν. Καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα θὰ ἐφαρμόζωνται ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως θὰ τροποποιηθοῦν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως θὰ ξανατροποποιήσῃ ἡ ὁλομέλεια. Φαντάζεσθε ποία ἀνωμαλία θὰ προκύψῃ.

§58Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Πόσα εἶναι τὰ μέλη ἑκάστου κλιμακίου κατὰ τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον σεῖς εἴχατε προτείνει;

§59Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θὰ διαιρεθῇ εἰς τρία τμήματα ἑπομένως ἕκαστον τμῆμα τῆς Βουλῆς θὰ ἀποτελῆται ἀπὸ 118 βουλευτάς. Ἑπομένως αἱ ἀποφάσεις θὰ λαμβάνωνται δι’ 60 τοὐλάχιστον βουλευτῶν.

§60Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ἐὰν λοιπόν, αὐξήσωμεν τὸν ἀριθμὸν εἰς 80 ἡ διαφορά μας εἶναι μεταξὺ 80 καὶ 110.

§61Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Καὶ προϋποθέτει Βουλὴν 350 βουλευτῶν.

§62Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ἐὰν ἡ πρότασις ἀφεώρα κανονικὴν Βουλήν, θὰ εἶναι ὀλιγώτεροι. Διότι θὰ εἶναι 50 καὶ πόσοι θὰ εἶναι οἱ παρόντες καὶ πόσοι χρειάζονται διὰ τὴν ἀπόφασιν. Ἐγὼ πάντως, τὸ δέχομαι, τὸ σύστημα αὐτό ὡς ταχύτερον ἀλλά...

§63Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑπῆρξεν ἀτυχὴς ἡ διακοπή σας, διότι οὐδαμῶς θίγει οὔτε τὴν ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν κάμω, οὔτε τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Συνταγματικὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη, διότι ἐκεῖ θὰ ἐπρόκειτο, περὶ ἑνὸς μονίμου ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ διῃρεῖτο εἰς τρία τμήματα καὶ ἕκαστον τούτων, θὰ ἀπησχολεῖτο μὲ εἰδικὰ θέματα. Ἑπομένως ἐκεῖ, δὲν θὰ ἔχετε εἰς μίαν καὶ μόνην Ἐπιτροπὴν νὰ συζητήσετε ἐσπευσμένως ὅλα τὰ νομοθετήματα, ἀλλὰ κατὰ Ὑπουργεῖον καὶ δὲν θὰ ἔχετε τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἴδωμεν κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ ἔχωμεν 25 θέματα ἐγγεγραμμένα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐπειδὴ ἐνόμιζον οἱ βουλευταί, ὅτι ἐκεῖ ψηφίζονται ταχύτερον τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα συζητοῦνται μὲ σιδηροδρομικὴν ταχύτητα καὶ κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, ἄνευ ἀντιπροσώπων τοῦ τύπου καὶ τοῦ λαοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ ἐκείνων ποὺ προτείνετε σεῖς καὶ ἐκείνων πού προτείνω ἐγώ. Ἐὰν ἐννοεῖτε 80, τοὺς 50 τακτικοὺς καὶ τοὺς 30 ἐκτάκτους, θὰ πρέπει ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς λῆψιν ἀποφάσεως ἀπὸ 12 νὰ γίνῃ 20.

§64Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Παρελείψατε τὴν ὕπαρξιν τῆς ὁλομελείας ἡ ὁποία θὰ ἐλέγχῃ.

§65Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη οὐσιώδης διαφορά, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἑξῆς. Ὅτι εἰς τὸ σύστημα τὸ δικό σας, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθη ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς συνεχῶς θὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν.

§66Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Θὰ ἔχωμεν λοιπόν, τὸ πρῶτον τὸ ἀφορῶν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, τὸ δεύτερον εἶναι τὰ ψηφίσματα τὰ ἐκδοθέντα ὅσον ἀφορᾷ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, τὰ σχετικὰ μὲ τὴν ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ τρίτον εἶναι ἄλλα σοβαρώτερα νομοθετήματα, ὑπὸ μορφὴν ψηφισμάτων, ὅπως εἶναι νομοθετήματα τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται νὰ ἐπανέλθῃ ποιά τις τάξις ἐν τῷ στρατεύματι μετὰ τὰς μακρὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν ἀτυχέστατα νομοθετικὰ διατάγματα, παραβάσεις τῶν νόμων, παραβάσεις τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι ἐπέφερον πλήρη ἀναστάτωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Ἐκκρεμοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Στρατιωτικῶν, δύο τοιαῦτα σχέδια ψηφισμάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὡς εἴπομεν τὰ ψηφίσματα αὐτά, θὰ ὑποστοῦν τὰς νέας τροποποιήσεις, ἑπομένως ἐπὶ μακροὺς μῆνας θὰ εὑρίσκεται ἐν ἐκκρεμότητι ὁλόκληρος ἡ τάξις καὶ ἡ πειθαρχία ἐν τῷ Στρατεύματι. Ἀνεξαρτήτως αὐτῶν τῶν λόγων, κύριοι, ἐὰν μετρήσετε τοὺς μῆνας θὰ ἴδητε, ὅτι διὰ τῆς τριμήνου διακοπῆς, φθάνομεν εἰς τὰ τέλη τοῦ Μαΐου. Ἀπὸ τότε, εἶναι ζήτημα ἐὰν θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Σῶμα νὰ συνεδριάσῃ πέραν τοῦ ἑνὸς μηνός. Ἑπομένως ἀντιμετωπίζομεν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπὸ σήμερον μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, τὸ πολὺ μὲ δυνατότητα μηνιαίας διακοπῆς τῆς διακοπῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν δύνασθε νὰ πιστεύετε, ὅτι ὑπάρχει Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα τῆς Ἑλλάδος, πιστεῦον ἀπολύτως εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ὀρθοδοξίαν καὶ τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διαμαρτύρεται ἐντόνως κατ’ αὐτῆς τῆς ἀποπείρας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κεκαλυμμένην δικτατορίαν τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν Κομμάτων.

§67Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ὁ κ. Τσαλδάρης τὴν ἔχει κάμει καὶ ἄλλην φοράν;

§68Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν ἔχει κάμει. Δὲν εἶναι μόνον οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δύναμιν οἱ ἴδιοι νὰ κάμουν τὴν δικτατορίαν. Ἀσφαλῶς ἀρνοῦμαι εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὴν ἱκανότητα τῆς δικτατορικῆς δράσεως, ἀλλὰ καὶ ὅστις εἶναι δυνατὸν νὰ κατερειπώσῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὥστε νὰ ἔλθῃ ὁ οἱοσδήποτε ἄλλος νὰ τὸ καταρρίψῃ, αὐτὸ ἀποτελεῖ σοβαρώτατον ἐμπόδιον διὰ τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ὑποστηρίζετε. Κύριοι, ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐπὶ τόσον καιρόν, διότι θὰ εἶναι δυσχερὴς ἡ ἐργασία της ἐκ τῶν μακρῶν ἀγορεύσεων. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἡμεῖς πρὸ πολλοῦ, ἔχομεν ἐκθέσει τὰς ἀπόψεις μας, χωρὶς νὰ εἶναι εὔλογος ἡ εἰρωνεία, ὅτι ἔχομεν παραισθήσεις καὶ ὅτι νομίζομεν ὅτι πρωτοποροῦμεν, διότι πάντες οἱ παρακολουθήσαντες τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Συντάγματος, γνωρίζουν ποία εἶναι ἡ ἀλήθεια. Πράγματι ἡμεῖς κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τῆς 26.9.46, ὅταν συνεζητεῖτο ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς, ὑπεβάλαμεν ἔκτοτε συγκεκριμένας προτάσεις, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὀρθοποδήσῃ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ νὰ μὴ ὑπάρξῃ καμμία ἀπόπειρα, εἴτε νοθεύσεως, εἴτε καταργήσεως αὐτοῦ, Ἐπροτείναμεν τότε νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τοῦ Σώματος, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ εἶναι περιωρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν ρητόρων καὶ περιωρισμένος καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀγορεύσεων. Ἀτυχῶς ἡ τότε πλειοψηφία ἡ ἐκπροσωποῦσα τὴν γνώμην τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος δὲν ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις ἡμῶν ἐκείνας. Ἐὰν τὰς ἀπεδέχετο ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ μορφὴ τῆς Βουλῆς καὶ ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ ἐντύπωσις τῆς κοινῆς γνώμης ἐπὶ τῆς ἀποδοτικῆς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ἀλλὰ ὑπεβάλαμεν ἐπίσης καὶ μίαν λεπτομερῆ πρότασιν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Σώματος, διὰ τῆς ὁποίας ἐπροτείναμεν ἕνα ὁλόκληρον ἀνασχηματισμὸν τῆς λειτουργίας τοῦ κοινοβουλίου, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ καὶ ἡ ἄσκησις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ ἡ κανονικὴ καὶ εὔρρυθμος λειτουργία τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς. Τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον ὑμῶν, ὅταν θὰ συζητηθῇ τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἀποπειρᾶται τρίμηνον διακοπήν, τότε πρέπει νὰ λάβῃ θέσιν ἐπ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς κανονικῆς νομοθετικῆς λειτουργίας ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, τοὐλάχιστον ἐν τῇ μεγάλῃ Ἐπιτροπῇ καὶ συγχρόνως δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ἄτοπον τῆς πλήρους διαλύσεως τοῦ κοινοβουλίου, διὰ μακρᾶς ἀδείας αὐτοῦ. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος θὰ συζητοῦνται αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τῶν νομοθετημάτων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ τύχουν μιᾶς ἐπιδοκιμασίας ὁλοκλήρου τοῦ Σώματος καὶ ὁλόκληρος ἡ ὑπόλοιπος συζήτησις θὰ γίνεται ἐνώπιον τῶν τμημάτων. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ τμήματα θὰ ἔχουν μεγάλην ἐργασίαν καὶ ὅτι ἔχομεν τρεῖς αἰθούσας, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν, ἤτοι τὴν παροῦσαν αἴθουσαν, τὴν αἴθουσαν τῆς Γερουσίας καὶ τὴν αἴθουσαν τῆς παλαιᾶς Βουλῆς, θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ σύγχρονος λειτουργία τῶν τμημάτων, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μένουν τρεῖς τοὐλάχιστον ἡμέραι ἐλεύθεραι διὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ αὐτὴ θὰ ἦτο ἡ κυρία ἐργασία, διότι ἡ καλυτέρα καὶ εὐρρυθμωτέρα λειτουργία τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς, γίνεται εἰς ὀλιγαριθμώτερα σώματα. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι προσωπικαὶ διατάξεις εὐκολώτερον γίνονται δεκταὶ ἀπὸ τὰς Ἐπιτροπάς, διότι ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα μας, ἀπέδειξεν, ὅτι αἱ προσωπικαὶ διατάξεις τίθενται ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω, ὅτι εἰς νομοθέτημα ἑνὸς Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον περιεῖχε προσωπικὰς διατάξεις, ἐγένετο ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως προσεκτικὴ καὶ ἐξονυχιστικὴ ἔρευνα αὐτοῦ καὶ πάντοτε γίνεται τοιαύτη. Ἑπομένως, ἀπὸ τὰς μικρὰς Ἐπιτροπὰς εὐκολώτερον καὶ εὐρρυθμότερον ἀσκεῖται ἡ νομοθετικὴ λειτουργία, αἱ δὲ Ἐπιτροπαὶ ἢ μᾶλλον τὰ τμήματα, τὰ ὁποῖα ἐπροτείναμεν, θὰ ἀποτελοῦν μόνιμον θεσμόν, εἰς τὰ ὁποῖα τμήματα θὰ μετέχουν πάντες οἱ βουλευταί, καὶ ὄχι, ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχουν οἱ ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ὑποδεικνυόμενοι βουλευταί. Διότι, σήμερον τί γίνεται, οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐκλέγουν τοὺς πειθαρχοῦντας εἰς αὐτοὺς βουλευτάς, ὥστε νὰ εἶναι δυνατόν, διὰ τῶν γνωστῶν κραυγῶν, δεκτόν, δεκτόν, νὰ καταπνίγεται ἡ φωνὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ ψηφίζωνται ἀσυζητητὶ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ τύχουν λεπτομεροῦς καὶ ἐξονυχιστικῆς ἐξετάσεως. Ἐνῷ ἐὰν καθιεροῦντο, τὰ τμήματα θὰ εἴχομεν πάντας τοὺς βουλευτάς, καὶ οὐχὶ μόνον ὀλίγους, προνομιούχους μετέχοντας ἑνὸς τμήματος καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεὶς θὰ εἶχε παράπονον, διότι ἕκαστος βουλευτὴς θὰ ἤσκει νομοθετικὴν λειτουργίαν. Ἰδού, κύριοι, πόσον μεγάλη εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς μιᾶς λύσεως καὶ τῆς ἄλλης. Ἀλλὰ σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιθυμεῖ τὸν ἔλεγχον καὶ θέλει ἀπὸ σήμερον μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου νὰ ἀποφύγῃ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον καὶ θέλει τὴν νομοθετικὴν λειτουργίαν νὰ τὴν ἀσκῇ οὐσιαστικῶς, αὐτὴ ἡ ἰδία διὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ της Συμβουλίου καὶ διὰ τῶν 12 αὐτῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Ἐπιτροπῆς. Τοῦτο, κυρίως, εἶναι ἀπολύτως ἀπαράδεκτον καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ τοῦ θέματος νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ σκεφθῶμεν, ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ μείνωμεν ἁπλοῖ θεαταὶ αὐτῆς τὴν νοθεύσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῶμεν ἐν συμπνοίᾳ καὶ συνοχῇ πῶς θὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτὴν τὴν ἀπόπειραν τῆς δικτατορίας. Κατ’ ἐμὲ θὰ ἔπρεπεν ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ σκεφθῇ νὰ ἀπόσχῃ ὁμοδικῶς μιᾶς τοιαύτης ἀποπείρας, μὴ μετέχουσα τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐξ ὁλοκλήρου ὑπεύθυνον αὐτῆς τῆς νομοθετικῆς καὶ κοινοβουλευτικῆς ἀτασθαλίας, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς μακρᾶς αὐτῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας. Νομίζω, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τελικῶς ἐπιμείνῃ εἰς τὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, διὰ τῶν προσκειμένων εἰς αὐτὴν βουλευτῶν καὶ ἐὰν οἱ βουλευταὶ τῆς πλειοψηφίας δὲν ἀντιμετωπίζουν τὰς κολοσσιαίας εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουν ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, δίδοντες τὴν δυνατότητα τῆς καταργήσεως τῆς δημοκρατίας καὶ τοῦ Κοινοβουλίου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπεν ἡμεῖς μόνοι νὰ ἀναλάβωμεν τὸν ἀγῶνα εἰς χεῖρας μας. Ἀλλὰ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι τοὐλάχιστον τώρα, τὸ μικρὸν δεῖγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐδώσατε κατὰ τὴν προηγουμένην ψηφοφορίαν, θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀπαρχὴν μιᾶς νέας τακτικῆς καὶ ἔχοντες ὑπὲρ ὑμῶν τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν σᾶς παρέσχεν ὁ Ἀρχηγὸς σας, ὁ ὁποῖος σᾶς εἶπεν ὅτι εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσετε κατὰ βούλησιν, θὰ ἀντιμετωπίσετε καὶ θὰ ἀναλάβετε τὴν εὐθύνην τῆς ψήφου σας, διότι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ συγκαλύψετε τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρέπει νὰ σκεφθῆτε σοβαρῶς ἐὰν θὰ δώσετε τὴν συναίνεσίν σας διὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον 27 ἐξ ὑμῶν ὑπέγραψαν. (Χειροκροτήματα).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§70Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ πλήρως τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας διετύπωσαν κατὰ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος οἱ προλαλήσαντες, καὶ φυσικὰ εἰδικώτερον ἐκείνου ἐξ αὐτῶν ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ καὶ τὴν γνώμην μου, τοῦ ἀγαπητοῦ συνεργάτου μου, κυρίου Καλλία. Νομίζω, ὅτι οἱ ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι διετύπωσαν τὸ σχέδιον ψηφίσματος, δὲν ἀνελογίσθησαν τὰς δυνατὰς συνεπείας, αἱ ὁποῖαι προκύπτουν ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ λυποῦμαι διότι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ υἱοθετήσῃ κατ’ οὐσίαν τὸ σχέδιον ψηφίσματος καὶ ἐξετέθη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἐν πάσῃ περιπτώσει τόσον, ὥστε ἠναγκάσθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προβῇ εἰδικῶς εἰς δήλωσιν, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ συμφωνήσουν μὲ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ποῖος λόγος, κ. βουλευταί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὤδηνεν τὴν συνείδησιν τῶν ἀγαπητῶν καὶ ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅπως διατυπώσουν τὸ σχέδιον ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ εἷς ἐκ τῶν λόγων, ὁ πράγματι τίμιος καὶ ἠθικὸς λόγος, τὸν ὁποῖον διετύπωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Ἀριστείδου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν εὐφυεστάτην βεβαίως, ἀλλὰ μᾶλλον εἰρωνικὴν στροφὴν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἰς τὸ πρᾶγμα ὁ κ. Βαμβέτσος, διότι δὲν πρόκειται οἱ βουλευταὶ κατὰ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀριστείδου, νὰ γίνουν σαλπιγκταὶ τῶν Συνταγμάτων, ἀλλὰ πρόκειται ἁπλούστατα νὰ εὑρεθοῦν εἰς τοὺς κόλπους τοῦ λαοῦ. Πράγματι δὲν εἶναι ἀνάγκη, οἱ βουλευταί, νὰ ἀκολουθοῦν τὸν στρατόν, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ εὑρίσκωνται εἰς τοὺς κόλπους τοῦ δοκιμαζομένου λαοῦ. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἦσαν ἄστοχα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ἐναντίον τῆς ἀπόψεως τοῦ κ. Ἀριστείδου. Τὸ μόνον ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀντικρούει τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Ἀριστείδου ἀλλὰ πληροῖ τὰς ἀνάγκας τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. Καλλίας, εἶπεν ὅτι κάλλιστα δύνανται οἱ βουλευταὶ καὶ συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς, ἐργαζομένης τῆς Βουλῆς νὰ ἀπουσιάζουν ἐναλλὰξ καὶ νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ὅπως συμβαίνει αὐτὸ ἐν πολλοῖς, καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν κ. βουλευτῶν, ὅτι συστηματικῶς καλλιεργοῦν τὴν ἐπαφὴν πρὸς τὰς δοκιμαζομένας περιοχὰς, τὰς ὁποίας ἐκπροσωποῦν. Δὲν εἶναι καθόλου ἀνάγκη νὰ συνυφανθῇ ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος, μὲ τὴν παράλειψιν τοῦ ἑτέρου μεγάλου καθήκοντος, ἐκείνου, τὸ ὁποῖον καλεῖ τοὺς βουλευτὰς ὡς ἐκπροσώπους τοῦ Ἔθνους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Εἶναι δυνατὸν κάλλιστα νὰ συνδυάσωμεν τὰ δύο αὐτὰ καθήκοντα καὶ εἶναι εἰδικώτερον χρέος τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ἰδίᾳ τῶν μεγαλυτέρων νὰ ὀργανώσουν τὰς μεταβάσεις τῶν μελῶν τῶν κομμάτων των εἰς τὰς ἐπαρχίας, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε καὶ ἡ Βουλὴ νὰ δύναται νὰ συνεδριάζῃ καὶ αἱ ἐπαρχίαι αἱ ἐκτεθιμέναι εἰς κινδύνους, νὰ εἶναι δυνατόν, νὰ βλέπουν τοὺς Ἀντιπροσώπους των ἐκεῖ. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὁ λόγος αὐτὸς δὲν ἰσχύει, διότι εἶναι λόγος σοβαρός, ἀλλὰ δὲν ὁδηγεῖ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ποῖος εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ὤθησε τὴν συνείδησιν τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅπως διατυπώσωσιν τὸ σχέδιον ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Ὑπάρχει κ. βουλευταί, κάποιος σχεδὸν ἀνομολόγητος λόγος, ὅτι ἡ Βουλὴ συνεδριάζουσα καθ’ ὃν τρόπον συνεδριάζει, ἐργαζομένη καθ’ ὃν τρόπον ἐργάζεται, δηλαδὴ ἀνεπαρκῶς ἐργαζομένη καὶ ἐφ’ ὅσον συνεδριάζει παρουσιάζει εἰκόνα, ἡ ὁποία ἐνοχλεῖ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, τὴν κοινὴν γνώμην, προκαλεῖ ἀντιδράσεις τῆς κοινῆς γνώμης καὶ τοῦ τύπου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου προκαλεῖ δυσχερείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀσκήσῃ τὸ Ἐθνικόν της ἔργον. Εἶναι πράγματι ἀληθὴς αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις, διότι πράγματι ἡ ἐντύπωσις αὐτὴ ὑπάρχει, καὶ ὅλοι οἱ κ. συνάδελφοι, ἔχουν ἀκούσει φίλους των, ἐκφραζομένους κατὰ τρόπον, ὄχι τὸν πρέποντα, περὶ τῆς Βουλῆς. Ἐγώ, κ. βουλευταί, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δικαιολογημένη τοιαύτη ἐντύπωσις, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἀκόμη πιστεύω, ἐγὼ ὁ ἐκπρόσωπος μικροῦ κόμματος, ὅτι τοιαῦται ἀπόψεις εἶναι δικαιολογημέναι καὶ ἐὰν ἀκόμη ἐγὼ ἐκπρόσωπος ἐλαχίστων βουλευτῶν δικαιοῦμαι ἐπὶ τέλους νὰ θεωρήσω τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ ἡ Βουλή, ὡς μὴ συμβιβαζόμενον πρὸς τὸ ὕψος τῶν Ἐθνικῶν περιστάσεων, δικαιοῦνται ἆραγε τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα, δικαιοῦνται οἱ ἀρχηγοὶ τῶν 2 μεγαλυτέρων ἐν τῇ Βουλῇ κομμάτων νὰ ἰσχυρισθοῦν τοῦτο; Ἐάν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἰσχυρισθοῦν, ἐὰν τὸ δεχθοῦν, εἶναι τὸ ἴδιον, ὡς ἐὰν ὁμολογοῦν, ὅτι τὰ κόμματά των δὲν ἀποδίδουν, καὶ ἐὰν τὰ κόμματά των δὲν ἀποδίδουν ἐν τῇ Βουλῇ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδίδουν ἐν τῇ Κυβερνήσει; Κύριοι βουλευταί, ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν συνεπειῶν μιᾶς τοιαύτης ἀποφάσεως τοῦ Σώματός μας. Ἐὰν τὸ Σῶμα μας ἀποφασίσῃ ὅπως ἐπὶ 3 ὁλοκλήρους μῆνας, κατ’ οὐσίαν μάλιστα ὅπως ὀρθότατα ἀνεπτύχθη ὑπὸ τοῦ κ. Βαμβέτσου ἐπὶ 6 ἢ 7 μῆνας ἀπουσιάσῃ καὶ παραιτηθῇ τῶν καθηκόντων, ἀπόσχῃ τῶν καθηκόντων τὰ ὁποῖα τοῦ ἐπιβάλει τὸ Σύνταγμα ἀλλὰ κυρίως τὸ Ἔθνος, ἐὰν συμβῇ τοῦτο τότε αὐτὸ θὰ σημαίνῃ ὅτι τὰ κρατοῦντα ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα ἔχουν ὁμολογήσει τὴν χρεωκοπίαν αὐτῶν καὶ ἐὰν ὁμολογήσουν τὰ ἐν τῇ Κυβερνήσει κόμματα ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐπιβάλουν εἰς τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ ὀπαδούς των, τὴν ἀναγκαίαν ἐκείνην πειθαρχίαν ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἀποδώσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἀρχίσῃ κατὰ τρόπον ἠθικῶς θεμιτόν, ἀδιάφορον ἐὰν νομικῶς δὲν θὰ εἶναι ὁ τρόπος θεμιτός, θὰ ἀρχίσῃ κατὰ τρόπον ἠθικῶς θεμιτὸν νὰ καταλήγῃ εἰς τὰς ἐπικινδύνους ἐκείνας σκέψεις περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησαν ὡρισμένοι ἐκ τῶν συναδέλφων προηγουμένως. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν ὅπως παύσει υἱοθετοῦσα τὸ σχέδιον ψηφίσματος τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει —καὶ αὐτὸ εἶναι φυσικὸν— ἀνάγκη περισσοτέρας συγκεντρώσεως εἰς τὸ καθεαυτὸ Κυβερνητικόν της ἔργον. Ἐγὼ μετεῖχον τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι ψυχολογικῶς προτιμοῦσα καὶ ἐγὼ νὰ μὴ λειτουργῇ ἡ Βουλὴ ἐφ’ ὅσον ἤμην ἐν τῇ Κυβερνήσει· διατί; Διότι ἦτο δύσκολον νὰ συνδυάσω καὶ τὰ δύο ἔργα, καὶ τὸ ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τὸ ἔργον τοῦ λογοδοτοῦντος ἐνώπιον τοῦ Σώματος. Ἡ δυσχέρεια αὐτὴ ἦτο δυσχέρεια χρόνου, ἦτο δυσχέρεια ψυχική. Ἀλλὰ ἔκαμα, καὶ αὐτὸ ἦτο καθῆκόν μου, βάσει αὐτεπιγνώσεως τὴν διαπίστωσιν ὅτι ἦτο δυσχέρεια ὀφειλομένη εἰς ἀδυναμίαν μου, εἰς ἀδυναμίαν ὅλων μας ὀφείλεται ἡ σκέψις ὅτι εἶναι καλύτερον ν’ ἀπουσιάζῃ ἡ Βουλὴ διὰ νὰ ἐργασθῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἄν κατ’ ἀρχὴν ἦτο καλύτερον ν’ ἀπουσιάζουν αἱ Βουλαὶ διὰ νὰ ἐργάζωνται καλύτερον αἱ Κυβερνήσεις, τότε θὰ ἔπρεπε καὶ νὰ καταργοῦνται αἱ Βουλαί. Διὰ νὰ μὴ καταργοῦνται, διὰ νὰ εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ὑπόστασις τῶν ἀντιπροσωπευτικῶν σωμάτων, αὐτὸ σημαίνει ὅτι πρέπει ἡμεῖς οἱ τεταγμένοι νὰ Κυβερνῶμεν, νὰ καταβάλωμεν μέσα μας τὴν προσπάθειαν ὅπως συνδυάζωμεν καὶ τὰ δύο καθήκοντα κατὰ τρόπον μὴ μειοῦντα οὔτε τὴν ἐπίδοσίν μας εἰς τὸ ἓν οὔτε τὴν ἐπίδοσίν μας εἰς τὸ ἕτερον. Βέβαια θὰ πρέπει καὶ ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ ὡρισμένα δεσμὰ καὶ συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἀνάγκη ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ κάμωμεν δεκτὴν τὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ συστήσωμεν Ἐπιτροπὴν εὐρυτέραν ἐκείνης ἡ ὁποία προβλέπεται διὰ τὸν Κανονισμὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν νὰ συντάξῃ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους εἶναι δυνατὸν αἱ συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ εἶναι ἀποδοτικώτεραι. Καὶ νὰ εἶναι ἀποδοτικώτεραι αἱ συζητήσεις ἀλλὰ καὶ οἱ κύριοι ὑπουργοὶ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιδίδωνται εἰς τὸ ἔργον των τὸ ὑπουργικὸν χωρὶς τοὺς πολλοὺς ἀντιπερισπασμοὺς τοὺς ὁποίους προκαλεῖ ἡ Βουλή. Ὑπάρχουν ὡρισμένοι ὑπουργοί, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ παντὸς ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, οἱ ὁποῖοι καθημερινῶς εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ παρευρίσκωνται ἐνταῦθα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ δυσχερέστατον τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ πρὸς τὴν πατρίδα καθήκοντός των. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, θὰ πρέπει ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς νὰ προσλάβουν μίαν κἄπως περισσότερον πειθαρχημένην μορφήν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω ἐν γενικαῖς γραμμαῖς καὶ ποιοῦμαι καὶ πάλιν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, μέγας ἀριθμὸς Ἑλλήνων, ἴσως οἱ περισσότεροι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἀπέστειλαν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, συζητοῦν περὶ τῆς Βουλῆς κακῶς, ἀλλὰ πάντως, αὐτὴ ἡ ἐντύπωσις ὑπάρχει, συζητοῦν περὶ τῆς Βουλῆς, οὔτε κἂν ὡς περὶ ἀναγκαίου κακοῦ, ἀλλὰ μόνον περὶ κακοῦ. Τασσόμεθα καὶ τάσσεται πρωτίστως ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας νὰ μεταβάλῃ τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν. Πρέπει ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὸν κίνδυνον τῆς διαστροφῆς τοῦ πολιτεύματός μας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ ἰσχύει κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ὡς κακὸν νὰ μεταβληθῇ εἰς ἀναγκαῖον κακόν. Καὶ πάλιν ἐντὸς ὀλίγου ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεταβληθῆ εἰς ἀναγκαῖον κακὸν νὰ μεταβληθῇ εἰς ἀναγκαῖον ἀγαθόν. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων πρέπει εἰς τὰς συνειδήσεις τῶν Ἑλλήνων νὰ ἰσχύει ὡς ἀγαθόν, νὰ τιμᾶται, νὰ ἀποτελῇ ἀντικείμενον ἰδεώδους προσανατολισμοῦ τῶν συνειδήσεων καὶ νὰ μὴ ἀποτελῇ ἀντικείμενον σχολιασμῶν καφενειακῶν ὡς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πληροῦσι δυστυχῶς καὶ τὰς στήλας τῶν ἐφημερίδων ἀλλὰ καὶ τὰς συζητήσεις εἰς τὰ καφενεῖα. Καλούμεθα, πρώτη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς ὅπως ἀποκαταστήσωμεν τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὰς συνειδήσεις τοῦ Ἔθνους. Καὶ ἡ ἀποκατάστασις τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου δὲν εἶναι νοητὴ διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν του, διὰ τῆς παραδοχῆς δηλαδὴ ἐκ μέρους μας ὅτι εἴμεθα ἄχρηστοι. Τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου θὰ ἀποκατασταθῇ ἂν διορθωθῶμεν, ἂν μεταβάλωμεν πᾶν ὅ,τι δημιουργεῖ τὴν κακὴν ἐντύπωσιν καὶ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ἔργον της ἀλλὰ ἂν βοηθήσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις περισσότερον τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἐθνικοῦ της καθήκοντος. Καὶ τοῦτο εἶναι εὐκολώτατον. Χρειάζεται αὐτοπειθαρχία ἐκ μέρους ἐλαχίστων βουλευτῶν μεταξὺ ἡμῶν, διότι 10– 15 εἶναι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι συνήθως ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς ψυχικῆς ἀνάγκης προκαλοῦν ἢ ἐπεισόδια ἢ ἀπεραντολογοῦν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Θὰ ὑποβληθοῦν οἱ ἐλάχιστοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν ἐντυπώσεις μειούσας τοῦ συνόλου τὸ κῦρος, θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τοὺς κανόνας τοὺς αὐστηροὺς οἱ ὁποῖοι θὰ θεσπισθοῦν ὑπὸ τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἐν τῷ μέλλοντι καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παρουσιάσῃ τελείως διαφορετικὴν μορφὴν καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνδυασθοῦν καὶ τὰ τρία: Καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀντιπερισπᾶται ἀπὸ τὸ κύριον ἐθνικόν της ἔργον καὶ ἡ Βουλὴ νὰ συνεδριάζῃ εὐπρεπῶς καὶ ἀποδοτικῶς τόσον εἰς τὸν τομέα τῶν νομοθετικῶν της μελημάτων ὅσον καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦ ἐλέγχου καὶ τρίτον καὶ οἱ βουλευταὶ ἐναλλὰξ νὰ ἀπουσιάζουν μεταβαίνοντες καὶ παραμένοντες ἐφ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα εἰς τοὺς κόλπους τῶν πληθυσμῶν τῆς ὑπαίθρου οἱ ὁποῖοι δοκιμάζονται, ὑποφέρουν, ἀγωνιοῦν καὶ ἀγωνίζονται. Ἔχομεν καθῆκον νὰ συνδυάσωμεν καὶ τὰ τρία. Ἐὰν ἓν καὶ μόνον ἐκ τῶν τριῶν παραμελήσωμεν δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπιτελέσει τὸ χρέος μας ἔναντι τῆς πατρίδος. (Χειροκροτήματα ζωηρά).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§72Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἴμεθα καὶ ἡμεῖς σύμφωνοι μὲ τὴν πρότασιν τῆς ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπῆς ὅπως ἀπορριφθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον ψηφίσματος. Θὰ ἐπεθυμοῦμεν ὅμως ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἦτο κἄπως εἰλικρινεστέρα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἂν ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, εἶχε λόγον σοβαρὸν νὰ διακόψῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της θὰ ἔπρεπεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ παρουσιάσῃ τὸν λόγον αὐτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἶναι βεβαία ὅτι ἡ Βουλὴ ἂν ἐπείθετο δὲν θὰ ἠρνεῖτο νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν διευκόλυνσιν αὐτήν. Εἶναι περίεργον πῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ παράσχῃ πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν πᾶσαν διευκόλυνσιν διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὸ δυσχερὲς ἔργον της. Καὶ τὸ μόνον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν στιγμὴν αὐτήν, εἶναι ἡ προσπάθεια τῆς καταστολῆς τοῦ συμμοριτισμοῦ καὶ μόνον. Τοιοῦτοι λόγοι θὰ ἠδύναντο νὰ προβληθῶσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Βουλὴ χωρὶς καμμίαν δυσκολίαν καὶ χωρὶς καμμίαν συζήτησιν θὰ ἀπεδέχετο τὰς ἐπὶ τούτου σχετικὰς τῆς Κυβερνήσεως προτάσεις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ τούτου παρουσιάζεται υἱοθετοῦσα μίαν πρότασιν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ κατὰ περίεργον σύμπτωσιν οἱ ὑπογράψαντες τὴν σχετικὴν πρότασιν ἅπαντες ἀνήκουν εἰς τὸ Κυβερνητικὸν στρατόπεδον. Τοῦθ’ ὅπερ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπολιτευομένους τὴν Κυβέρνησιν νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ὑποβολιμαία καὶ διὰ τοῦτο, λέγω, παραπονούμεθα διὰ τὴν ἔλλειψιν εἰλικρινείας τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ δὲ μᾶς ὑπενθυμίζει καὶ μίαν ἄλλην περίπτωσιν σχεδὸν παρομοίαν, ὅταν ἄλλη Κυβέρνησις ὑπὸ ἄλλο σύνθημα, ἐπιθυμοῦσα ζωηρῶς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν ἐζήτησε ταύτην ἀπ’ εὐθείας, ἀλλ’ ἐφάνη υἱοθετοῦσα τηλεγράφημα συναδέλφων ἐκ Μακεδονίας, αἰτησάντων τότε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὅπως δυνηθῶσι καὶ παρακολουθήσωσι τὴν Ἐπιτροπὴν ἐρεύνης, μόλις τότε ἀφιχθεῖσαν, τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, δηλαδὴ ἡ προγενεστέρα τῆς παρούσης, ἐπάνω εἰς τὸ τηλεγράφημα ἐνίων συναδέλφων ἐκ Μακεδονίας ἐστηρίχθη διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀνάγκην τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, παρ’ ὅλα ὅσα λέγονται, εὑρίσκω ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι ἡ καλυτέρα Βουλή, τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ ἐλπίσῃ τὸ Ἔθνος, διότι ἔχει ἕνα μεγάλο προσόν: Εἶναι ἐθνικόφρων ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον. Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ κανεὶς κρυπτοκουκουὲς μεταξύ μας αὐτὸς δὲν τολμᾷ νὰ ἐμφανισθῇ. Ἑπομένως αὐτὴν τὴν Βουλὴν θὰ ἔπρεπε περισσότερον νὰ τὴν προσέχῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπέναντι αὐτῆς τῆς Βουλῆς θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ εἶναι πάντοτε εἰλικρινὴς ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, οὔτε ὀλίγον οὔτε πολὺ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ψηφίσματος ζητεῖται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ τρεῖς μῆνας. Δὲν ἔχει ζητηθῆ μεγαλυτέρα διακοπὴ χωρὶς νὰ παρουσιάζεται κανεὶς ἀπολύτως λόγος. Τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ὅτι οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ὅπως ἀνεπτύχθη καὶ ἐκ μέρους ἄλλων συναδέλφων δὲν νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως εὐσταθές. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα δὲν δικαιολογεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν. Δὲν εἶναι μόνον ὅτι κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ καταργεῖται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον σκέλος τῆς εὐρύθμου λειτουργίας ἑνὸς κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Διότι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἀποτελεῖ τὸν Παρθενῶνα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἑπομένως καταργεῖται τοῦτο ἐπὶ τρίμηνον ὁριστικῶς. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι καὶ τὸ νομοθετικὸν ἔργον, καθ’ ὃν τρόπον ὑπεβλήθη τὸ ὑπὸ κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον ψηφίσματος, δὲν νομίζω ὅτι λύεται κατὰ τὸν τελειότερον τρόπον. Ἀνεπτύχθησαν θεωρίαι καὶ ἀναπτύσσονται πάντοτε κατὰ τὴν συζήτησιν ψηφισμάτων διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὰς χαρακτηρίσω καινάς, ὄχι μόνον μὲ «αι» ἀλλὰ καὶ μὲ «ε», διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀποτελεσθῇ ἀρτιώτερον ἔργον ἀπὸ τμῆμα τῆς Βουλῆς ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὑποτεθῇ πὼς καθιερώνεται ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ὅτι θὰ νομοθετῇ μόνον ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς ἢ θὰ διαιρῆται ἡ Βουλὴ εἰς τμήματα καὶ θὰ συνεδριάζῃ τὸ ἕνα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παλαιὰν καὶ τὸ ἄλλο εἰς τὴν νέαν, τὸ ἄλλο εἰς τὴν Γερουσίαν, κατὰ τὸ σύστημα τῶν συνεδριαζόντων πλημμελειοδικείων ταὐτοχρόνως, νομίζω πὼς δὲν εἶναι τὸ προσῆκον σύστημα διὰ νὰ ἐκφρασθῇ ἡ συμπεπυκνωμένη καὶ συγκεντρωμένη θέλησις τοῦ Ἔθνους. Ἂς ἀφήσωμεν ὅμως τὸ σημεῖον αὐτό. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σχετικὴ συζήτησις τοῦ Συντάγματος καὶ υἱοθετηθῇ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐὰν υἱοθετηθῇ, τότε δυνάμεθα πλέον νὰ ἀποδεχθῶμεν τὸν τρόπον αὐτὸν ὡς τὸν καλύτερον τρόπον τῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλίου. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐπιχείρημα ὅτι διὰ τῆς κατατμήσεως τῆς Βουλῆς εἰς τμήματα διευκολύνεται τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὅτι ἐπιτυγχάνεται καλυτέρα συγκρότησίς της ἀφ’ ἑτέρου, νομίζω ὅτι δὲν εὐσταθεῖ. Διότι οὔτε ἡ διευκόλυνσις τῆς κινήσεως τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς, οὔτε ἡ πολυνομία ἀποτελοῦν ἐξαιρετικὸν ἀγαθὸν διὰ τὴν χώραν. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ἀρχίζει νὰ πλησιάζῃ ὀλίγον πρὸς τὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀποκρούομεν ὅταν εἴμεθα ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ὅμως ὅλοι υἱοθετοῦμεν ὅταν εἴμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἀρέσκεται νὰ ἀσκῇ τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν χωρὶς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν κόμματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο ἐν τῇ Κυβερνήσει υἱοθετοῦντα τὴν διαρκῆ εἰ δυνατὸν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὅταν ὅμως τὰ κόμματα αὐτὰ εὑρέθησαν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, τότε ἦσαν ὑπὲρ τῆς συνεχοῦς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Νομίζω πὼς αὐτὸ εἶναι μία ἀσυνέπεια. Διότι ἡ Βουλὴ ἔχει προορισμὸν νὰ ἐργάζεται. Αἱ διακοπαὶ τῆς Βουλῆς εἶναι καθωρισμέναι. Ἐὰν ὑποτεθῇ πὼς ὑπάρχουν ἐξαιρετικοὶ λόγοι, ἔκτακτοι λόγοι —καὶ αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διανύομεν εἶναι ὄντως ἔκτακτοι —νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος ἀπασχολῆται εἰς τὸ Κυβερνητικόν της ἔργον καὶ εἰς αὐτὸ ἡμεῖς δὲν θὰ εἴχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ θὰ ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἐκθέσῃ τοὺς λόγους αὐτούς. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς συγκεκριμένως οὐδέποτε ἠρνήθημεν διευκόλυνσιν καμμίαν εἰς τὰς Κυβερνήσεις τὰς μετεκλογικάς. Ὄχι μόνον παρέσχομεν ἐμπιστοσύνην ἀλλὰ καὶ ὅλας τὰς μέχρι σήμερον γενομένας διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τὰς ἐνεκρίναμεν. Διότι ἐπιστεύομεν πὼς ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἀπερίσπαστος διὰ τὸ ἔργον ἰδίως τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως. Δυστυχῶς ὅμως καὶ ὅλαι αἱ διακοπαὶ αὐταὶ ἀπέβησαν ἐπὶ ματαίῳ καὶ ἡ δημοσία τάξις ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καθίσταται χειροτέρα. Ἑπομένως σήμερον δὲν εὑρίσκομεν παντάπασιν δικαιολογημένην τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τοὐναντίον εὑρίσκομεν ἀναγκαίαν τὴν συνεχῆ ἐργασίαν τοῦ Σώματος αὐτοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον Σῶμα ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ ἀντλῇ δυνάμεις, ἀπὸ τὸ ὁποῖον Σῶμα ἡ Κυβέρνησις ἠμπορεῖ νὰ ἐνισχύεται εἰς τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον Σῶμα θὰ δύναται τὴν Κυβέρνησιν, ὁσάκις εὑρίσκεται ἐν ληθάργῳ ἢ ἡμιληθάργῳ, νὰ τὴν ἀφυπνίζῃ. Ἑπομένως οὐδεὶς ἀπολύτως λόγος συντρέχει διὰ νὰ συστήσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι βουλευταί, πρὸ τῆς Βουλῆς ὑπάρχει πολὺ ἄξιον λόγου νομοθετικὸν ἔργον. Δὲν εἶναι μόνον τὸ Συντακτικὸν ἔργον τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ συντελεσθῇ ἀπὸ μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ γενομένου λόγου περὶ συντακτικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ὅτι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν διακατεχομένων ἀπὸ σπουδὴν ὅπως συντελεσθῇ τὸ συντακτικὸν ἔργον τοῦ Σώματος. Ὄχι διότι ὅταν μία Βουλὴ ἔχει ἐντολὴν νὰ συντάξῃ πολίτευμα δὲν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ τὴν πρώτην καὶ κυρίαν της ἀπασχόλησιν αὐτό. Ἀλλὰ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον. Φρονῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἰδικῶς οἱ ἐκλεγέντες τὴν 31ην Μαρτίου ἐλάβομεν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐλάχιστα ἅπτεται τῆς ἀνάγκης τῆς συντάξεως τοῦ νέου πολιτεύματος. Ἡ ἐντολὴ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν σήμερον, ἔχει τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: Ἔχει τὴν ἔννοιαν τὴν φιλοβασιλικήν. Δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς ἀνέθεσε νὰ ἀποκαταστήσωμεν εἰς τὸν θρόνον τὴν ἔνδοξον Δυναστείαν μας καὶ δεύτερον νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν εἰς τὴν χώραν. Τὸ πρῶτον τὸ ἐπετελέσαμεν κατὰ τὸν καλύτερον τρόπον καὶ ἔχει τὴν εὐτυχίαν ἡ χώρα μας αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἔχῃ ἐπὶ κεφαλῆς τὴν Ἑλληνικὴν Δυναστείαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ὁποίας πάντοτε ἐμεγαλύνθη καὶ ἐμεγαλούργησεν ἡ Ἑλλάς. Τὸ δεύτερον ὅμως μέρος τῆς ἐντολῆς, δηλαδὴ τὴν διασφάλισιν τῆς δημοσίας τάξεως, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν τὸ ἐπετελέσαμεν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν τὸ ἐπιτύχωμεν καὶ τοῦτο, δηλαδὴ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως, ὑποθέτω πὼς τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν μας συμπληροῦται καὶ τὸ ἔργον τῆς συντάξεως τοῦ πολιτεύματος ὑποθέτω ὅτι θὰ εἶναι ἔργον τῆς μελλούσης Βουλῆς. Καὶ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, διὰ πολλοὺς λόγους. Πρῶτον, ὅταν δημιουργοῦμεν ἕνα νέον πολίτευμα, θὰ ἔπρεπεν εἰς τὸ νέον αὐτὸ Σύνταγμα νὰ τεθοῦν ὅλοι οἱ νέοι θεσμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους θὰ ἀποκρυσταλλωθοῦν. Καὶ ἀκόμη ἡ κατάστασις ἡ διεθνὴς εὑρίσκεται ἐν ρευστόρητι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντάσσωμεν πολίτευμα καὶ νὰ εἰσάγωμεν θεσμοὺς τοὺς ὁποίους δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ ἠμπορέσουν νὰ παραμείνουν. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον λόγον ψυχολογικόν, κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐὰν ἡ Ἐθνική μας Ἀντιπροσωπεία ἠσχολεῖτο μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος, νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην, διότι ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη θέλει τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν ἀπερίσπαστον ἀπὸ κάθε ἄλλην ἐργασίαν, καὶ τὴν προσοχήν της τεταμένην εἰς τὴν ἀποκατάστασιν, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τῆς γαλήνης τῆς χώρας, τὴν ὁποίαν ὁ ταλαιπωρούμενος καὶ ἀγωνιζόμενος Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδίψασε κυριολεκτικῶς. Ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, ἰσχυροτέραν τῆς γνώμης μου αὐτῆς ἔχομεν τὴν πεῖραν. Καὶ μία ἄλλη Ἐθνοσυνέλευσις τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος εἶχε μίαν ἐκστρατείαν εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, ἡ Ἐθνοσυνέλευσις ἐκείνη ἠσχολεῖτο μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος. Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἐπεκρίθη ἡ Βουλὴ ἐκείνη, διότι ἠσχολεῖτο μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος καθ’ ὃν χρόνον ὁ στρατὸς ἐμάχετο εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας ἐκείνης, ὁ ὁποῖος τόσον οἰκτρὸν εἶχε τὸ τέλος, ἀλλὰ ἂς μὴ τὰ ἐνθυμούμεθα αὐτά, ἦτο ὁ ἀείμνηστος ἱδρυτὴς καὶ θεμελιωτὴς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κατέβαλε προσπάθειαν τοιαύτην διὰ νὰ συνταχθῇ τὸ ταχύτερον τὸ πολίτευμα. Καὶ ὅμως ἡ προσπάθειά του αὐτὴ ἀπετέλεσε κεφάλαιον κατηγορίας ἐναντίον του ὅταν ἐδικάσθη ἐνώπιον τοῦ Στρατοδικείου. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἡ στιγμὴ αὐτὴ εὔθετος καὶ θὰ ἦτο ψυχολογικῶς ἀπαράδεκτον νὰ ἀσχοληθῶμεν μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ πολιτεύματος καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ λαός μας καὶ ἰδίως ἡ ὕπαιθρος δοκιμάζεται καθ’ ὃν τρόπον δοκιμάζεται. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐκτὸς τοῦ Συνταγματικοῦ ἔργου ὑπάρχει νομοθετικὸν ἔργον πολλοῦ λόγου ἄξιον, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἶναι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκριθῶσιν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Εἶναι ἐπίσης ἕνα νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἡ κοινὴ γνώμη ἀπαιτεῖ νὰ καταστῇ νόμος τοῦ Κράτους τὸ ταχύτερον. Ἡ ρύθμισις τῆς σχέσεως μεταξὺ πωλησάντων καὶ ἀγορασάντων εἶναι μία ἀνάγκη κοινωνικὴ μεγάλη, διότι ἔχει κρατήσει πολλὰς συναλλαγὰς ἐν ἐκκρεμότητι. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀτυχῶς δὲν ἀπετόλμησεν ἀκόμη νὰ σκεφθῇ, οὔτε ἡ πρώτη, οὔτε ἡ δευτέρα, οὔτε ἡ παροῦσα νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἕνα σχέδιον λύσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ κοινωνικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀπησχόλησαν τὴν Βουλὴν δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ ἓν ἰσχύει ἀκόμη ἡ 6η Συντακτικὴ Πρᾶξις. Καὶ περὶ αὐτῆς θὰ ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχεν ἀπασχοληθῆ ἡ Βουλή, διότι ἡ 6η Συντακτικὴ Πρᾶξις, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε τὸν χαρακτηρισμόν, ἀποτελεῖ αἶσχος, εἶναι ἐπινόησις καὶ ἔργον τῶν κομμουνιστῶν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης ἐρρίφθησαν, καὶ σήπονται εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι, χωρὶς νὰ πταίσουν τὸ παράπαν. Καὶ γενομένου λόγου περὶ τῆς περιφήμουν 6ης Συντακτικῆς Πράξεως, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐρρίφθησαν εἰς τὰς φυλακὰς χιλιάδες ἀθώων ἀνθρώπων καὶ σήπονται ἀκόμη, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι κλείομεν τὰς θύρας μας ἀπόψε, ποῖα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ περὶ τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν τῶν ἐγκεκλεισμένων εἰς τὰς φυλακάς. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις κατήρτισε καὶ ἐνεκρίναμεν τὸ ψήφισμα περὶ ἀμνηστίας καὶ ὅταν ἐδώσαμεν ἐλευθερίαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐσφαγίασαν τὰ ἐθνικά μας δίκαια, ἐσφαγίασαν τὴν πατρίδα, καὶ ἐσφαγίασαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶπον τότε πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως: Δὲν εἶναι ἀνεκτὸν νὰ δοθῇ ἀμνηστία, νὰ μὴ δοθῇ γενικὴ ἀμνηστία εἰς τὴν ὁποίαν νὰ περιληφθοῦν οἱ ἐθνικόφρονες πολῖται. Πῶς ἐξηγεῖται, κύριοι, ἐγκληματίαι καταδικασθέντες εἰς θάνατον δι’ ἐγκληματικὰς πράξεις νὰ εὑρίσκωνται ἐκτὸς τῶν φυλακῶν καὶ νὰ ἐνισχύουν σήμερον τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα, καὶ νὰ κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς οἱ ἥρωες στρατηγοί, οἱ δημιουργοὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ οἱ ὁπλῖται τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας, ἄνευ τῆς δράσεως τῶν ὁποίων δὲν θὰ συνεδριάζομεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Καὶ γενομένου λόγου περὶ ταγμάτων ἀσφαλείας, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἕνα μέγα μέρος τῶν διαπρεψάντων ἀξιωματικῶν εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν συμμοριτῶν προέρχεται ἐκ τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν συνταγματάρχην Μανέταν, τὸν ἥρωα τοῦ Καρπενησίου, ὁ ὁποῖος ἀνεγνωρίσθη ὡς ἐπίτιμος πολίτης τῆς πόλεως τοῦ Καρπενησίου, διότι ἔσωσεν αὐτὴν διὰ τῆς δράσεώς του. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν ἀντισυνταγματάρχην κ. Παπαγιαννόπουλον τὸν ἥρωα τῆς Κονίτσης. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν κ. Παλαντᾶν ἐπίσης ἥρωα τῆς Κονίτσης καὶ ἥρωα τοῦ Μετσόβου. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν λοχαγὸν Τενεκίδην ἥρωα τῆς Εὐρυτανίας, ἐπίσης τὸν κ..... (δὲν ἠκούσθη) .... ἥρωα τῆς Θράκης καὶ τόσους ἄλλους, σωρείαν ἀξιωματικῶν προερχομένων ἐκ τῶν ταγμάτων ἀσφαλείας καὶ προσφερόντων πολιτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν συμμοριτῶν. Ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ κατὰ τῶν ὁποίων εἶχον ἐκδοθῆ ἐντάλματα, τῇ μερίμνῃ τῶν κομμουνιστῶν, συνελαμβάνοντο, ἀσφαλῶς θὰ ἐδικάζοντο καὶ θὰ εὑρίσκοντο αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὰς φυλακὰς καὶ θὰ ἐστέρουν τὴν Πατρίδα τῆς τόσον πολυτίμου δράσεώς των. Καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ὑπάρχουν σήμερον ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀχρηστευθῆ τελείως, ἀξιωματικοὶ περιοπῆς, οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ προσφέρουν σημαντικὰς ὑπηρεσίας. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν συνταγματάρχην Γεωργαντᾶν, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὴν τρίτην Μεραρχίαν, καὶ ὁ ὁποῖος κατώρθωσεν ἀπὸ τὸ Ἀλβανικὸν Μέτωπον νὰ φέρῃ τὴν μεραρχίαν του συντεταγμένην εἰς τὰς Πάτρας. Ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν κ. Ἀποκορίτην διακεκριμένον ἐπιτελικὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκτὸς ὑπηρεσίας, ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν Καλοτάνταλον, ὁ ὁποῖος ἔφερε τὴν ἰδικήν μας μεραρχίαν μέχρι τῆς Τριπόλεως, ἔχω νὰ ἀναφέρω τὸν συνταγματάρχην Χρυσοχοῦ, ὡς καὶ πλειάδαν ἄλλων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος καὶ στεροῦν τὴν πατρίδα, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς, τῆς πολυτίμου δράσεώς των. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς μου αὐτῆς θὰ ἀξιώσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχω μίαν ἀπάντησιν, διότι καὶ ὅταν διεκόψαμεν προηγουμένως τὰς ἐργασίας μας, ἔθεσα τὸ ἐρώτημα τοῦτο εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ μοὶ εἶπε τότε ὅτι δὲν ἦτο ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσῃ. Ὑποθέτω ὅτι ἤδη, μετὰ πάροδον ἕξ μηνῶν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἕτοιμος ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν περὶ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἡ ὕπαρξις καὶ μόνον τῆς 6ης Συντακτικῆς Πράξεως δὲν εἶναι πρὸς τιμήν μας. Δὲν εἶναι πρὸς τιμήν μας ὅτι μία Βουλὴ ἐθνικοφρόνων δὲν ἔφερεν ἀκόμη ἐνώπιόν της ἓν μέτρον διὰ νὰ καταργήσῃ τὴν πρᾶξιν αὐτήν. Κύριοι βουλευταί, οὐδέποτε ἠρνήθημεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ ἔργον της, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ Κυβέρνησις δὲν παρουσίασε τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς διευκολύνῃ διὰ νὰ τῆς παρέχωμεν τὴν ἐμπιστοσύνην μας. Ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ ὅτι, δὲν ἐχειροτέρευσεν ἡ κατάστασις. Ὁ συμμοριτισμὸς ἐδιπλασιάσθη, διὰ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι ἐτριπλασιάσθη. Οἱ ἀνταρτόπληκτοι ἀπὸ 150.000 ἔφθασαν τὸ ἥμισυ ἑκατομμύριον. Ἡ ὕπαιθρος ἠλέγχετο καὶ δὲν ἠλέγχετο, ἐνῷ σήμερον εἶναι καθολικὸς ὁ ἔλεγχος καὶ σήμερον οἱ συμμορίται ἐγγίζουν τὰ κράσπεδα τῶν μεγάλων πόλεων καὶ τῆς Πρωτευούσης καὶ τῆς δευτερευούσης. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ὁμιλοῦμεν, προσβάλλουν καὶ αὐτάς, τὰς πόλεις. Εἰς τὴν Σέλιτσαν, ἀπέχουσαν μόνον ἑπτὰ χιλιόμετρα τῶν Καλαμῶν, συμμορία ἔδρασεν ἐπὶ πέντε ὥρας, ἀπήγαγε, ἐφόνευσε, ἐλεηλάτησε καὶ οὐδεμία βοήθεια ἔφθασε. Ἄλλη συμμορία εἰσῆλθε καὶ μέσα εἰς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν, διῆλθεν ἔξωθι μιᾶς ταβέρνας, διὰ ριπῶν πολυβόλου ἐσκότωσε μερικοὺς ἐκ τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν καὶ ἔμεινεν ἀσύλληπτος. Μετὰ τὰς Καλάμας, τὸ Γύθειον. Ἐκεῖ διακόσιοι προσέβαλον τὰς φυλακάς, ἐφόνευσαν τοὺς σκοπούς, ἀπηλευθέρωσαν τοὺς συμμορίτας, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὰς φυλακάς, ἀπήγαγον ἄλλους πολίτας καὶ ἔφυγαν ἐκεῖθεν ἀνενόχλητοι καὶ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν ἐφάνη καμμία ἀπολύτως δύναμις. Ἐπηκολούθησεν ἡ προσβολὴ τοῦ Αἰγίου. Δέν ἦτο ἀστεία ἡ ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Αἰγίου. Αὔριον θὰ ἔχωμεν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Τριπόλεως καὶ δὲν ξεύρω κατὰ ποίας ἄλλης πόλεως. Βλέπετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ κατάστασις ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καθίσταται χειροτέρα καὶ ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν συνέχισιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἀντλῇ θάρρος καὶ δύναμιν —διότι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν βοήθειαν, προκειμένου νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ἔργον της αὐτό— ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ μᾶς ἐξαποστείλῃ εἰς τὰς ἑστίας μας μὲ μίαν τρίμηνον διακοπήν. Θέλω νὰ εἴπω τοῦτο. Ὁμιλοῦμεν ὅλοι κατὰ τῆς Δικτατορίας, ἀλλὰ τὴν δικτατορίαν τὴν ἀπεχθανόμεθα, ὁσάκις ἀσκεῖται παρ’ ἄλλων. Ὅταν τὴν ἀσκοῦμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι, τότε ὅλοι τὴν εὑρίσκομεν, ὅτι εἶναι τὸ ἰδεῶδες πολίτευμα, διότι αὐτὸ θὰ εἴπῃ δικτατορία: Νὰ ἀσκῇς τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔλεγχος. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι τὶ πλέον τούτου. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοῦτο. Μίαν ἄλλην φορὰν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅταν ἐσχημάτιζε τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, κατὰ μίαν πένθιμον νύκτα τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1945, ἐσχημάτιζε τὴν Κυβέρνησίν του ὑπὸ ἕνα ὅρον: Νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου. Καὶ μόλις ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ πολυπρόσωπος καὶ πολυκέφαλος, ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἡ μόνη της προσπάθεια ἦτο κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, πῶς θὰ ἀναβληθοῦν οἱ ἐκλογαί. Καὶ ἐνθυμῆσθε τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐστέλλοντο ἐντεῦθεν εἰς τοὺς παράγοντας τοῦ ἐξωτερικοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ δικαίωμα ἐπὶ τῆς ρυθμίσεως τῶν πραγμάτων μας, ἐνθυμεῖσθε τότε τὰς ὁμιλίας, ἀπὸ τοῦ Ραδιοφωνικοῦ σταθμοῦ, τῶν διαφόρων ὑπουργῶν, ἐνθυμεῖσθε τὰς προσπαθείας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐκλογῶν, μέχρις ὅτου ἔφθασε τὸ καταπελτῶδες ἐκεῖνο ἔγγραφον ἐκ μέρους τοῦ τότε καὶ ἤδη ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ θὰ γίνουν τὴν 31ην Μαρτίου. Καὶ ἐνεργήθησαν αἱ ἐκλογαὶ αὗται, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσαν τὴν γνησιωτέραν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὰς ὁμολογίας καὶ τὰς μαρτυρίας 3.000 ξένων παρατηρητῶν. Ὥστε, βλέπομεν, ὅτι τὴν δικτατορίαν ὅλοι τὴν ὑβρίζομεν, ὅλοι εἴμεθα ἐναντίον της, ὅταν τὴν ἀσκοῦν ἄλλοι, ἐνῷ ὅταν πρόκειται νὰ τὴν ἀσκήσωμεν ἡμεῖς εὑρίσκομεν, ὅτι εἶναι τὸ ἰδεῶδες πολίτευμα. Κύριοι βουλευταί, εὑρίσκω πὼς ἡ ἀπόφασις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ ἀπορρίψῃ τὸ σχέδιον ψηφίσματος, εἶναι μία πρᾶξις ἡ ὁποία ὄχι μόνον τιμᾷ τὰ μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ψηφίσαντα κατὰ τῆς παραδοχῆς τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, ἀλλὰ ἀποτελεῖ καὶ μίαν χαραυγήν, τρόπον τινά, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀνανήφει κἄπως περισσότερον καί, ἑπομένως, σκέπτεται ὅτι δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν ὑποταγὴν τὴν ὁποίαν παρουσίασε μέχρι τινὸς εἰς τὰ κόμματα. Ἐλπίζω ὅτι αὐτὴν τὴν πρᾶξιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ τὴν μιμηθῇ ἡ Βουλή. Εἶμαι βέβαιος πὼς εἶναι ἀδύνατον αὐτὸ τὸ σχέδιον ψηφίσματος τὸ ὁποῖον μᾶς λέγει ὅτι 12 μόνον ἄνθρωποι θὰ ἀποφασίζουν περὶ ὅλων τῶν πραγμάτων, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτήν, ὅτι ἡ Βουλή ἐν τῇ πλειοψηφίᾳ της θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ἀπορρίψῃ αὐτὸ τὸ σχέδιον καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ ὅτι πρέπει νὰ εἶναι προσεκτικωτέρα, ὅταν ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν. Καὶ ὅταν θὰ πράξῃ τοῦτο ἡ Βουλή, κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι θὰ ἀποκτήσῃ περισσότερον κῦρος, θὰ ἀποκτήσῃ καὶ κῦρος παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ εἰς τὴν ὁποίαν, βεβαίως, δὲν ἔχει πολὺ κῦρος, ἀλλὰ θὰ ἀποκτήσῃ πολὺ περισσότερον, ἐὰν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην σταθῇ εἰς τὸ ὕψος της καὶ θὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος της ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἐὰν ἀπορρίψῃ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν τεθὲν σχέδιον ψηφίσματος. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, ἄλλο· ἁπλῶς ἤθελον νὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἰδικάς μου καὶ τῶν ὀλίγων φίλων μου ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξέλθωμεν τῆς αἰθούσης αὐτῆς μὲ ἀποδεδεγμένον τὸ σχέδιον ψηφίσματος. Θὰ εἶναι μία πρᾶξις θανάτου διὰ τὴν Βουλήν, θὰ εἶναι μία πρᾶξις ἡ ὁποία θὰ εἶναι καὶ διὰ τὴν Κυβέρνησιν κακή. Διότι ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα μὲ τὸ νὰ ὁμιλοῦμεν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, μὲ τὸ νὰ ὁμιλοῦμεν διὰ διάφορα ζητήματα, εἶναι ὡς νὰ τὴν ἀφυπνίζωμεν. Ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τρεῖς μῆνας χωρὶς κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, νὰ εἶσθε ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς κατάντημα τοιοῦτον ποὺ θὰ κτυπᾶμε τὸ κεφάλι μας, διότι εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους διὰ τὴν πατρίδα, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων αὐτῶν, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διατρέχει ἡ πατρίς. Τὴν πατρίδα θὰ τὴν προστατεύσωμεν καὶ θὰ τὴν προστατεύσωμεν ὄχι ἀπέχοντες, ἀλλὰ συνεδριάζοντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅπου εἶναι τὸ μοναδικὸν καὶ κύριον ἔργον της. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ μίαν ὥραν.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Τσάτσος.

§75Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ συνεδριάσεις, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται εἰς τὰς νυκτερινὰς ὥρας καὶ μὲ μίαν αἴθουσαν Βουλῆς κἄπως ἀραιότερον κατῳκημένην ἀπὸ ὅ,τι συνήθως, ἔχουν τὸ προσὸν ὅτι διεξάγονται μὲ περισσοτέραν ἠρεμίαν, ἡ ὁποία βοηθεῖ εἰς τὴν καλυτέραν κατανόησιν τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα συζητοῦνται. Συζητοῦμεν περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ψηφίσεως ψηφίσματος διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ δίδει ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ δημοσιεύῃ ψηφίσματα καὶ νὰ ἐκδίδῃ κατόπιν πάντοτε ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως Νομοθετικὰ Διατάγματα. Διετυπώθησαν καί ἀντιρρήσεις ἀρχῆς κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν νομίζω ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις ἀρχῆς ἔχουν πραγματικὴν θέσιν. Ἀναμφισβητήτως ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ κείμενον τοῦ Συντάγματος, τὸ ἰσχῦον, καὶ δὲν λάβομεν ὑπ’ ὄψει τὴν συνταγματικὴν ἱστορίαν, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως δὲν εὑρίσκει συνταγματικὸν ἔρεισμα. Ἀλλὰ ἡ ἀντίρρησις αὐτὴ τελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ, ἐν ἠθελημένῃ ἀγνοίᾳ τῆς συνταγματικῆς ἱστορίας, ἡ ὁποία ὑπὸ τῶν τοιούτων πραγματικῶν ἀναγκῶν ἔχει καθιερώσει τὸν θεσμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ δὲ παροῦσα ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἤδη πολλάκις ἔχει προβῆ εἰς τὴν ἀνάθεσιν τοιαύτης ἐξουσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν φυσικὰ τῆς λειτουργίας καὶ Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει συμβῆ ἅπαξ δὲν σημαίνει ὅτι δύναται νὰ ἐπαναλαμβάνεται ὁποτεδήποτε. Πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν πράγματι συντρέχουν αἱ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι προηγουμένως συνέτρεξαν, ὁσάκις ἡ παροῦσα Βουλή, ἔδωσεν Ἐξουσιοδότησιν. Βεβαίως, ἐγώ, δὲν πρόκειται νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος δὲν διετύπωσεν ἀντιρρήσεις καιρικάς, περιστασιακάς, ὅταν διετύπωσε τὰς ἀντιρρήσεις του, ἀλλὰ ἀντιρρήσεις ἀρχῆς ἀπολύτου.

§76Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Πότε.

§77Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν διετυπώσατε τὰς ἀντιρρήσεις σας κατὰ τὴν τελευταίαν ἐξουσιοδότησιν.

§78Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Δὲν διετύπωσα παρομοίας ἀντιρρήσεις. Διετύπωσα ἀντιρρήσεις ὅτι παρεβιάσθη ἡ συμφωνία, ἡ ὁποία εἶχε γίνει μεταξὺ ὅλων τῶν κομμάτων, διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ὡρισμένου ἀριθμοῦ ψηφισμάτων.

§79Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης, ἀνέγνωσε, καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τὸ ἐπιχείρημά του, ἀνέγνωσε σχετικὴν περικοπήν, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ, κατὰ πόσον αἱ ἀντιρρήσεις ἦσαν περιστασιακαὶ ἀντιρρήσεις ἀντιρρήσεις δηλαδὴ ἀναφερόμεναι πρὸς τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα συνέτρεχον κατὰ τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, ἢ ἦσαν ἀντιρρήσεις ἀρχῆς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἐφ’ ὅσον ἐπιμένῃ ὁ κ. ὑπουργός, νὰ νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἄλλην σημασίαν, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἡ μεταβολὴ μιᾶς ἀπόψεως εἶναι ἓν σφάλμα τόσον ἀνεπανόρθωτον, ὅταν ὁμολογῆται, καὶ ὅταν συντρέχουν πράγματι λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀποκαλύπτουν ὅτι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει ἄλλοτε ἦτο σφάλμα.

§80Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Πάντως εἶσθε μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν ἐδέχθη τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Λαδᾶ.

§81Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Μαῦρε, τὸ ἐπιχείρημά σας εἶναι ἀτυχέστατον, διότι ἐγὼ ἐτόνισα ἐν ἀρχῇ ὅτι, ὁ θεσμὸς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν εἶναι θεσμὸς κατ’ ἀρχὴν ἀποκρουστέος, ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς περιστάσεις. Ἐὰν θέλετε νὰ συζητήσωμεν, κατὰ πόσον ὁμοιάζουν αἱ περιστάσεις ἐκεῖναι, πρὸς τὰς περιστάσεις τὰς νῦν, θὰ θέσετε ὀρθῶς τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἐπικαλῆσθε τὸ ὅτι ὑπὸ περιστάσεις διαφόρους ἀπεκρούσθη ἡ ἐξουσιοδότησις, τότε νομίζω ὅτι δὲν παρακολουθήσατε τὰς συζητήσεις.

§82Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Αἱ σημεριναὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουν κατὰ μείζονα λόγον.

§83Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§84Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ διαφορά μας εἶναι ὅτι, ἡμεῖς μὲν οὐδέποτε κατ’ ἀρχὴν ἀπεκρούσαμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἐνῷ ἐκεῖνοι τὴν ἀπέκρουσαν κατ’ ἀρχήν.

§85Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λυποῦμαι διότι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὁ κ. Λαδᾶς, ἀλλὰ τὰ κείμενα εἶναι τόσον ἀδιάψευστα ὥστε δι’ ἐμὲ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιχειρηματολογίας, θὰ ἀρκέσῃ καὶ πάλιν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ κειμένου: «Οἱ Φιλελεύθεροι...... ........... (Ἀναγινώσκει)...........». Λέγω ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι, αὐτὸ εἶναι σωστόν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ὑποστηρίζουν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζετε σήμερον.

§86Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Αὐτὸ εἶπον καὶ τότε, αὐτὸ λέγω καὶ τώρα, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐπικαίρου ἢ ἀνεπικαίρου τῆς διακοπῆς, διότι ἐὰν διαβάσετε, διαρκῶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ νομίμου τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Μάλιστα εἰς μίαν ἐποχὴν εἶχον καὶ ἐπεισόδιον μὲ τὸν ἀγαπητὸν κ. Κουλουμβάκην, ὁ ὁποῖος ἀντετάχθη εἰς τὸν κ. Βαμβέτσον ὡμιλήσας περὶ παιδαριωδῶν νόμων. Καὶ ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν εἶναι καθόλου παιδαριώδεις, ἀλλὰ εἶναι ὀρθὴ ἡ θεωρία ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι νόμιμος.

§87Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἐφαρμόσω μέθοδον ἐφαρμοσθεῖσαν ἤδη, καὶ λυποῦμαι διότι θὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀλλὰ θὰ ἐπαναλάβω τὴν ἀνάγνωσιν. Ἠκούσατε τί εἶπεν ὁ κ. Λαδᾶς, ὅτι τὸ ζήτημα ἐκτείνεται ἀπὸ περιπτώσεις εἰς περιπτώσεις, ἐνδέχεται νὰ εἶναι σκόπιμον ἢ νὰ μὴ εἶναι. Τώρα, κύριοι, ὅσοι γνωρίζετε τὴν Ἑλληνικήν, θὰ ἀκούσετε πῶς διατυποῦται ἡ γνώμη αὐτή. Διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Φιλελεύθεροι........ (ἀναγινώσκει)............». Φαίνεται ὅτι τοῦ ἔχει διαφύγει ἡ ἔννοια τῶν λέξεων. Ὁμολογῶ τὸ σφάλμα καὶ ζητῶ συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§88Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τί σημασίαν ἔχει ἐὰν τὰ ἔλεγεν εἰς μίαν ἀγόρευσιν.

§89Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις εἶναι εὐτυχής, διότι πράγματι ἀποδίδει τὴν ἀλήθειαν.

§90Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, ἄκαιρος ἢ ἐπίκαιρος.

§91Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν μοῦ διαφεύγει καθόλου ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν λέγω αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε καὶ σεῖς, ἡ δὲ ἐξήγησις εἶναι ἡ ὀρθή. Ἐν ὀνόματι τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀπαντῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τότε ὁ κ. Λαδᾶς ἔδωσεν ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν. Θὰ τὴν διαβάσω αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ σᾶς: «Οἱ Φιλελεύθεροι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι......... (ἀναγινώσκει)............». Τώρα, κύριοι, δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, περισσοτέραν σημασίαν ἀπὸ ὅσην ὁ ἴδιος ἀποδίδει καὶ ἀντιπαρέρχομαι αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§92Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὴ γνώμη τοῦ ὑπουργοῦ αὐτή, εἶναι τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§93Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἁπλῶς θέλω νὰ τονίσω ὅτι ἐν προκειμένῳ ἤρκεσεν ἡ μετάθεσις ἀπὸ τῶν ἑδωλίων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰ ἑδώλια τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ μεταβληθῇ ἡ γνώμη.

§94Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Καὶ τἀνάπαλιν.

§95Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ τὸ τἀνάπαλιν, εἶναι μία φράσις, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαντήσω κατωτέρω.

§96Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Βεβαίως καὶ τἀνάπαλιν.

§97Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Ροζάκη, μὴ θορυβῆτε.

§98Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ ἰδιαιτέραν συμπάθειαν, ἀκούομεν τὰ ἐπιχειρήματά σας, διὰ νὰ ἰσχυροποιήσητε τὴν θέσιν τὴν ἰδικήν σας.

§99Ε. ΓΟΝΗΣ. Ὁ κ. Ροζάκης, ἔχει τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀπὸ πάνω, σεῖς ἔχετε τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀπὸ κάτω.

§100Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία προσπαθῶ νὰ διεξαχθῇ εἰς ἕνα τόνον ὄχι ἀπολύτου αὐστηρότητος, κἄποιον τόνον σοβαρότητος, θὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ γνώμη τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων πράγματι διακηρύττῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγε τότε συμπίπτουν πρὸς τὰ ἀπόψεις του τὰς σημερινὰς τῆς Κυβερνήσεως. Δύναται ἀσφαλῶς νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλ’ εἶναι δεῖγμα σοβαρᾶς κρίσεως νὰ λέγῃ ὅτι ἐκείνη ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία διετυπώθη ὡς διετυπώθη, εἶναι ἡ ἄποψις, ἡ ὁποία διατυποῦται σήμερον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἂς κρίνῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη. Τὰ δύο κείμενα θὰ κριθοῦν, καὶ μὲ λογοπαίγνια δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἀντίφασις αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι βασική, νὰ ἀντιπαρέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Ἔθνους.

§101Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑπάρχει καὶ τὸ τἀνάπαλιν.

§102Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τὸ τἀνάπαλιν. Εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς, ὑποστηρίζει αὐτὸς καὶ ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριζεν αὐτός, τὸ ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς.

§103Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Εἴπατε ὅτι ἀλλάζουν αἱ θέσεις καὶ ὅτι ἀλλάζουν καὶ αἱ σκέψεις.

§104Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ ἐξετάσωμεν, διότι αὐτὴ εἶναι πράγματι ἡ οὐσία, συντρέχομεν ἡμεῖς, δὲν συντρέχουν αἱ αὐταὶ περιστάσεις. Ὅταν ἐμφανίζεται τὸ πρῶτον μία Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἀφοῦ ἔλαβε ψῆφον ἐμπιστοσύνης, ἀφοῦ ἐχάραξεν εἰς γενικὰς γραμμὰς τὴν πολιτικήν της, εἶναι πράγματι φυσικὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ νὰ λάβῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἡ ὁποία θὰ τῆς παράσχῃ καὶ τὸν χρόνον διὰ νὰ μελετήσῃ τὰ ἀναγκαῖα νομοθετικὰ μέτρα καὶ ἡ ὁποία θὰ τῆς παράσχῃ τὴν δυνατότητα νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὰ γενικὰ αὐτὰ μέτρα. Ὅταν ὅμως αὐτὸ ἔχει ἤδη συμβῆ καὶ ἔχει συμβῆ μὲ ὁμόφωνον τὴν γνώμην ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς καὶ μετὰ πάροδον ἑξαμήνου, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑποτίθεται ὅτι ἠδυνήθη καὶ τὰ μέτρα νὰ μελετήσῃ καὶ νὰ τὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, ἔχει ἐπέλθει μία χειροτέρευσις τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι συγκινεῖ τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὅταν ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀρχίζῃ νὰ ἀσκῇ δριμὺ ἔλεγχον, ἀλλ’ ὄχι ἔλεγχον ἐκ πνεύματος φανατικῆς καὶ τυφλῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος κατατείνει εἰς τὸ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ ἔργου της, ἔλεγχον διαφωτιστικόν, τότε δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ θεωρήσῃ ὅτι εἶναι ἡ στιγμὴ ἡ κατάλληλος διὰ νὰ ζητήσῃ καὶ νέαν ἐξουσιοδότησιν.

§105Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριε Τσάτσο, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε μίαν μικρὰν διακοπήν.

§106Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐφ’ ὅσον θὰ εἶναι μικρὰ καὶ οὐσιώδης.

§107Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ξεύρετε μὲ πόσην ἀγάπην καὶ ἐνδιαφέρον σᾶς ἀκούομεν. Διατὶ ἡ πτέρυξ ἡ ἰδική σας, ἡ ὁποία ἤρχισεν αὐτὸν τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὁποία ἀντιδρᾷ καὶ εἰς τὸ παρὸν ψήφισμα, δὲν ἀντέδρασε προηγουμένως καὶ ἀνεγνώρισε τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς διμήνου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν διὰ τὴν προπαρασκευὴν ἑνὸς ἀγῶνος ἄνευ προηγουμένου ἐναντίον τῶν ἀναρχικῶν στοιχείων, πῶς ἡ ἰδία ἐκείνη πτέρυξ, ἡ ὁποία τότε δι’ ἥσσονας λόγους ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τῆς χορηγήσεως μιᾶς μικρᾶς διακοπῆς διὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἀγῶνος, δὲν ἀναγνωρίζει σήμερον ὅτι συντρέχει σπουδαιότερος λόγος ἐκείνου, διὰ τὸν ὁποῖον ἐχορηγήθη ἡ δίμηνος διακοπὴ καὶ ἑπομένως ἀφοῦ διὰ τὴν προπαρασκευὴν τοῦ ἀγῶνος ἐχορηγήθη δίμηνος διακοπή, διὰ τὴν διεξαγωγὴν αὐτοῦ τοῦ τρομακτικοῦ ἀγῶνος δὲν πρέπει νὰ τύχῃ ἡ Κυβέρνησις ἑτέρας διμήνου διακοπῆς; Εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θέλω νὰ μοῦ ἀπαντήσετε.

§108Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Μάλιστα, καὶ ὅλη ἡ ἀγόρευσίς μου εἰς αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θὰ στραφῇ. Σᾶς δίδω ὅμως ἀπὸ τοῦδε τὴν περίληψιν τῆς ἀπαντήσεως. Διότι ἐπείσθημεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἀγῶνα.

§109Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε a priori νὰ καταδικάζετε μίαν Κυβέρνησιν. Ἄλλοτε ὅταν εἶσθε εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡμεῖς δὲν ἐσπεύσαμεν νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν, διότι σεῖς δὲν ἐκάματε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατηγορεῖτε τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἔκαμεν, ἡ ὁποία σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀμέτοχος τῆς κομματικῆς κραιπάλης, ἡ ὁποία ἦτο μεγίστη ὅταν σεῖς μετείχατε τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ ἀλλαγὰς δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἀρχόντων ἐκάματε.

§110Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησιν καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐλησμονήσατε νὰ ἀσκήσετε ὅταν εἴμεθα Κυβέρνησις, βεβαίως δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω, διότι εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ἐρώτημα, ὅτι a priori ἐδώσαμεν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι a posteriori τὴν ἀνακαλέσαμεν. Φρονοῦμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει τόσος χρόνος, ὥστε νὰ χαριεντιζώμεθα μὲ παροχὰς διμήνων ἢ τριμήνων ἐξουσιοδοτήσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Φρονοῦμεν ὅτι κινδυνεύει ὁ τόπος καὶ ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι πλέον ἀπολύτως αἰσθητὸς καὶ ὁρατὸς καὶ ὅτι χρειάζεται μία εἰδικὴ ὀφθαλμικὴ πάθησις, διὰ νὰ μὴ εἶναι ἀντιληπτὸς ὁ κίνδυνος. Καὶ δι’ αὐτὸ a posteriori φρονοῦμεν ὅτι συνέτρεχε λόγος ἀνακλήσεως τῆς ἐμπιστοσύνης.

§111Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ἐννοεῖτε νὰ ἐπιβάλετε τὴν θέλησιν τῆς μειοψηφίας ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελεῖτε τὴν μειοψηφίαν, δὲν θέλετε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὸ Ἔθνος.

§112Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀναπτύσσει μίαν πράγματι καταπληκτικὴν ἀντίληψιν περὶ κοινοβουλευτικοῦ βίου, φρονῶν ὅτι ἡ ἄσκησις ἐλέγχου, ἡ διατύπωσις γνωμῶν καὶ ἡ προσπάθεια νὰ πείσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν γνώμην αὐτήν, ὅτι αὐτὴ εἶναι προσπάθεια ἐπιβολῆς γνώμης. Πόσον ὀλίγην πεποίθησιν ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰς τὴν ὀρθότητα τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ καὶ πόσον φόβον πρέπει νὰ τοῦ ἐμπνέουν τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀντιπάλων, διὰ νὰ φρονῇ ὅτι ἀποτελεῖ ἐπιβολὴν ἡ ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου, Τώρα, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν πρυσοχὴν τοῦ Σώματος ἐπὶ τῶν δύο ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι συνηγοροῦν κατὰ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ παρατάξω τὴν νομικὴν ἄποψιν, ὄχι διότι φρονῶ ὅτι εἶναι ἡ σπουδαιοτέρα, διότι εἰς τὴν παροῦσαν στιγμὴν τελοῦμεν ὅλοι ὑπὸ τὴν πίεσιν μιᾶς τοιαύτης ἀγωνίας, ὥστε αἱ νομικαὶ ἀνησυχίαι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν τὴν συνείδησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομοθετοῦν, δὲν ἔχουν τόσην θέσιν, ὅσην θὰ εἶχον εἰς ἄλλας περιστάσεις. Ἀλλὰ προτάσσω τὰ νομικὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα διότι πρέπει ἡ Βουλὴ ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει. Κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι ὅπως γνωρίζετε, κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τοῦ ἄρθρου 60, ἡ ψήφισις δύο νόμων, τοῦ νόμου τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ νόμου ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. Γνωρίζετε, ὅσοι ἠσχολήθητε μὲ τὴν γένεσιν καὶ τὴν ἐξέλιξιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ὅτι ἀπὸ τὸ προνόμιον τῆς ψηφίσεως τῶν 2 αὐτῶν νόμων ἐξειλίχθη καὶ διεμορφώθη ὁλόκληρον τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα. Τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος περιέχει τὴν σχετικὴν ἐπιταγήν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐν τούτοις δυσχεραίνει τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐμφανίζει ὄχι μόνον τὸν προϋπολογισμὸν μὲ ἐξαιρετικὴν βραδύτητα, ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ πρὶν καταστῇ δυνατὴ ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως, πρὶν κἂν συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς πρὸ καιροῦ ληξάσης χρήσεως καὶ ἐπικειμένης τῆς λήξεως καὶ τῆς παρούσης χρήσεως, διακόπτει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ εὔρρυθμον λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, ἡ λειτουργία του κατὰ τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ μετὰ δύο ἐτῶν βίον νὰ μὴ ἔχῃ οὐδὲ ἅπαξ ἐπιτελέσει τὸν θεμελιώδη αὐτὸν προορισμόν. Γνωρίζετε ὅτι ὁ νόμος περὶ προϋπολογισμοῦ ὀνομάζεται ἐν τῷ Συντάγματι εἰδικὸς νόμος ἐπιτακτικῶς, δηλαδὴ νόμος τοῦ ὁποίου ἡ ψήφισις δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς δικαίωμα τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσιν τῆς Βουλῆς. Τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν τὴν ἀπορρέουσαν ἐκ ρητῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, καλούμεθα ἤδη νὰ παραβιάσωμεν.

§113Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἐψηφίσαμεν οὔτε τὰ δωδεκατημόρια ἐφέτος.

§114Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑπάρχει ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει φέρει πρὸς κύρωσιν τὰ φορολογικὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα καὶ κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς διηυρύνθη ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις, ὡς συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ θέματος. Ἡ συζήτησις ἤρχισε καὶ συνεχίζεται καὶ ἐμφανίζεται ἡ Κυβέρνησις διακόπτουσα τὴν διεξαγομένην συζήτησιν, ὁμολογῶ ὅτι καὶ ἡ διακοπὴ αὐτὴ τῆς συζητήσεως ἐπὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων τὰ ὁποῖα κατὰ ρητὴν τοῦ ψηφίσματος διάταξιν, ἔδει νὰ κυρωθοῦν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ἀποτελεῖ παράβασιν μιᾶς προηγουμένης ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ψήφισμα ψηφίζει ἡ Βουλὴ καὶ δύναται νὰ ψηφίζῃ καὶ πράγματα ἀντίθετα, ἀλλ’ ὅταν τὸ ψήφισμα ἀφορᾷ θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀσκεῖται ἀντιπολίτευσις, ὁ παραμερισμὸς τοῦ θέματος ἀποτελεῖ περιορισμὸν τῆς δυνατότητος νὰ ἀσκηθῇ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ εἰς αὐτὸ ἔγκειται ἡ βαρυτέρα παράβασις τῆς οὐσίας τοῦ ψηφίσματος, ὅτι παραμερίζεται ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ὁ ἀρξάμενος, ἤδη συνεχιζόμενος καὶ διακοπτόμενος κατόπιν τῆς τυχόν, ἐνδεχομένης παραδοχῆς τοῦ ψηφίσματος. Τέλος διακόπτεται ὁ συνήθης κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀσκούμενος καὶ διακόπτεται, ἀφοῦ ἐπὶ μακρὸν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ παρέσχεν τὴν ἐμπιστοσύνην της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Μόλις ἡ Βουλὴ ἐνεφάνισε σημεῖα ἀντιπολιτεύσεως, ἀπὸ μέρους τῆς μερίδος της, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐμφανίζεται τὸ ψήφισμα. Ὁμολογῶ ὅτι ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω εἰς ὅλους τοὺς κυρίους βουλευτάς, τὴν προσοχήν των, ἐπὶ τοῦ φαινομένου αὐτοῦ καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι δὲν τὸ κάμνω μὲ καμμίαν ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Τὸ κάμνω πράγματι ἀπὸ ἐνδιαφέρον διὰ τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ Βουλὴ σήμερον μόνον. Θὰ ὑπάρξῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον καὶ καθιεροῦται μία περίεργος ἀρχή: Ἡ ἀρχὴ τοῦ ὅτι δύναται νὰ διακοπῇ ὁ ἀσκούμενος κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος διὰ τῆς ὑποβολῆς ἑνὸς ψηφίσματος ἐξουσιοδοτήσεως. Τὸ πρᾶγμα, πλὴν ἑνὸς ζητήματος εὐτολμίας τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἁπλῶς ὑπογραμμίζω, πλὴν ἑνὸς ζητήματος εὐτολμίας τῆς Κυβερνήσεως ποὺ ἐμφανίζει εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἐμφανίζει καὶ ἓν ἐνδιαφέρον ἀπὸ ἀπόψεως εὐρρύθμου λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος. Δὲν νομίζω ὅτι, πρὸ τῆς περατώσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐλέγχου, θὰ ἐπετρέπετο, χωρὶς νὰ παραβιασθῇ μία οὐσιώδης ἀρχὴ τοῦ πολιτεύματος, νὰ ἐπέλθῃ καὶ νέα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ θὰ ἤμην διατεθειμένος ἐὰν πράγματι λόγοι σκοπιμότητος ἐπιτακτικοὶ συνέτρεχον, νὰ δεχθῶ ὅτι εἶναι χρήσιμον καὶ ἡμεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, νὰ προσθέσωμεν τὸ κῦρος τῆς ψήφου μας, διὰ νὰ γίνῃ ἡ διακοπὴ καὶ νὰ δοθῇ ἡ αἰτουμένη ἐξουσιοδότησις. Ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν εἶναι, ὅπως τὸ γνωρίζετε, εἶναι εἰς ἀριθμὸν σχετικῶς ἀσθενής. Ἡ συνεργασία τῶν δύο παλαιῶν κομμάτων ἔχει ἐξασφαλίσει μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν. Συνεπῶς ἡ καλὴ ἢ κακὴ λειτουργία τῆς Βουλῆς δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν μικρὸν ἀριθμὸν τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐξαρτᾶται, κυρίως, ἀπὸ τὴν ἀπόδοσιν τῶν βουλευτῶν τῆς πλειοψηφίας, ἀπὸ τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Προεδρεῖον τὰ ὁποῖα ἀμφότερα στηρίζονται ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. Καὶ ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου, καὶ τῶν δύο παλαιῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα συναπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ἐρωτῶ: Ἀντελήφθησαν μήπως κατὰ τὴν ἐνάσκησιν τοῦ ἔργου των, νὰ διέπραξαν παραπτώματα ἢ σφάλματα, παραλείψεις ἢ πράξεις αἱ ὁποῖαι ἔβλαψαν τὴν ζωὴν τοῦ τόπου; Ἀντελήφθησαν ὅτι βαρύνονται μὲ εὐθύνας διὰ τὴν καλὴν ἢ κακὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος; Νομίζω ὅτι τὸ ἐρώτημα αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ θέσῃ ἕκαστος βουλευτὴς τῆς πλειοψηφίας. Πρέπει νὰ κάνῃ ἕνα ἔλεγχον τῆς συνειδήσεώς του. Διότι ἐὰν, κύριοι βουλευταί, πράγματι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶχε παραθέσει ἐμπόδια εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, πράγματι ἐγὼ θὰ ἤμην διατεθειμένος, παρὰ οἱανδήποτε ἄλλην ἀντίρρησιν τυπικήν, νομικήν, νὰ παράσχω τὴν αἰτουμένην ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσιοδότησιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχῃ πολλάκις ἐπεκταθῇ εἰς συζητήσεις πέραν τοῦ δέοντος, τὸ πταῖσμα κατὰ βάθος δὲν ὀφείλεται εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων οἱ ὁποῖοι προκαλοῦν τὴν παράτασιν τῶν συζητήσεων. Ποῖαι συζητήσεις παρατείνονται, κύριοι βουλευταί, τῆς παρούσης Βουλῆς; Ὅταν εἰς μίαν περιοχὴν συμβαίνει μία οἱαδήποτε καταστροφή, οἱ βουλευταὶ τῆς περιοχῆς αὐτῆς ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ διεκτραγωδοῦν ἐνώπιον τῶν συναδέλφων αὐτῶν, τὰ δεινὰ τῆς περιφερείας τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦν. Ἐὰν αὐτό, ἐπαναλαμβάνεται διαρκῶς, ἐπειδὴ αὐτὸ συμβαίνει τόσον συχνὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, τοῦτο βεβαίως δὲν ὀφείλεται εἰς τοὺς βουλευτάς. Καὶ δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ εἴπω ὅτι συμφωνῶ ὅτι αἱ συζητήσεις αὐταὶ πάντοτε χρησιμεύουν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία δὲν ἔχει καθῆκον μόνον νὰ νομοθετῇ καὶ νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκφράζῃ γενικῶς τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθε τοῦ Ἔθνους, τὸν τρόπον τοῦ αἰσθάνεσθε ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει παρεκτραπεῖ τοῦ προορισμοῦ της. Διότι ὅταν συμβαίνουν φόνοι, ὅταν συμβαίνουν πραγματικαὶ τραγῳδίαι εἰς ὡρισμένας περιφερείας οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὰς περιφερείας αὐτὰς ὅπου λαμβάνουν τὰ θλιβερὰ αὐτὰ γεγονότα χώραν, ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα καὶ διεκτραγωδοῦν τὰ συμβάντα καὶ ζητοῦν τὴν ἐπιβολὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν φροντίδα, τὴν μέριμναν, διὰ νὰ προληφθοῦν παρόμοια γεγονότα καὶ νὰ θεραπευθοῦν αἱ ἀνάγκαι τῶν θυμάτων. Ἐπίσης ἔχει ἐμφανισθῆ μακρυγορία ἴσως διὰ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, ὄχι ὅπως ἐμφανίζεται εἰς μίαν ἑκάστην εἰδικὴν περίπτωσιν, ἀλλὰ διότι γενικῶς ὑπάρχει μία κοινὴ συνείδησις εἰς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα, ὅτι τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως ἔχει ἤδη ἀπὸ 6)μήνου ἐκτραχυνθῆ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος προκαλεῖ ζωηρὰς πλέον ἀνησυχίας. Τὸ νὰ ἔρχεται ἡ Βουλὴ καὶ νὰ ἐκφράζῃ μὲ ἐπιμονὴν, ἐπιμονὴν ἡ ὁποία πολλάκις εἶναι ζωηροτέρα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ ἐκφράζῃ τὰς ἀνησυχίας της διὰ τὴν ἐξέλιξιν τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως, ἡ Βουλὴ δὲν διαπράττει ἁμάρτημα, δὲν κάνει κἂν σφάλμα πολιτικόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει συμβῆ καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἔχει ἐμποδίσει νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν ἀκατάβλητον ἐκείνην θέλησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κρισιμότητα τῆς καταστάσεως, εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐπαρκοῦς συνειδήσεως τοῦ κινδύνου, καὶ συντείνουν εἰς τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀνετέθη ἀπὸ τὸν λαὸν εἰς τὴν Βουλήν, οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιμένουν ἐπὶ τοῦ μεγέθους τοῦ κινδύνου καὶ ἐπὶ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν λαμβανομένων μέτρων πρὸς ἀντιμετώπισίν του. Δὲν δύναμαι, ἐγὼ τοὐλάχιστον, νὰ δεχθῶ ὅτι, τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα τυχὸν ἐνεφάνισεν ἡ Βουλή, εἶναι ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν. Παρηκολούθησα καὶ παρακολουθῶ μὲ προσοχὴν καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἀνέγνωσα κατόπιν διότι δὲν ἠδυνήθην νὰ παρακολουθήσω κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας κ. Ἀριστείδου καὶ προσεπάθησα νὰ ἀνεύρω ποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις, τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα δικαιολογοῦν τὸ ψήφισμα τοῦ ὁποίου προτείνετε τὴν παραδοχήν, καὶ ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ. Ἤκουσα ὅτι πρέπει, οἱ βουλευταὶ νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ ὅπου διεξάγονται αἱ μάχαι. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω, ὅτι ἡ θέσις τῶν βουλευτῶν εὑρίσκεται ἐκεῖ ὅπου τοὺς καλεῖ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνετέθη ἀπὸ τὸν λαόν· οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται κατὰ τὰς παρούσας κρισίμους στιγμάς, ἐκεῖ ὅπου δύνανται νὰ ἀσκήσουν τὴν ἁρμοδιότητα, ἡ ὁποία τοὺς διαχωρίζει ἀπὸ τοὺς ἄλλους πολίτας, ὅτι εἶναι βουλευταί, διὰ νὰ λαμβάνουν μέρος εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον, διὰ νὰ ἐλέγχουν τὴν Κυβέρνησιν· δὲν εἶναι βουλευταὶ διὰ νὰ μεταβαίνουν ὡς μάρτυρες ἁπλῶς δι’ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Τὸ ἔργον αὐτὸ ὀφείλουν νὰ τὸ πράττουν πάντοτε, διὰ νὰ διατηροῦν τὴν ἐπαφὴν μὲ τοὺς ἐκλογεῖς των, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθοῦν εἰς μονίμους παρατηρητὰς τῆς τραγωδίας, ἡ ὁποία λαμβάνει χώραν, καὶ νὰ ἐγκαταλείψουν τὰ προνόμια, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν διὰ τῆς λαϊκῆς ψήφου. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ εἴπητε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς σας, ὅτι «ἡ ἰδιότητά μας ὡς βουλευτοῦ, δὲν μᾶς παρέχει τὴν δυνατότητα νὰ βοηθήσωμεν κατὰ τι εἰς τὸν ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος διεξάγεται δὲν μᾶς δίδετε τὴν δυνατότητα νὰ τὸν παρακολουθήσωμεν, ἀλλὰ μᾶς δίδετε ἁπλῶς τὸ δικαίωμα νὰ ἔλθωμεν καὶ νὰ συζητοῦμεν διὰ νὰ ἴδωμεν τί συμβαίνει». Ἡ ὑποδοχή, τῆς ὁποίας θὰ τύχητε, κ. συνάδελφοι, ἐὰν εἴπητε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς σας αὐτά, δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ἰδιαιτέρως ἐνθουσιώδης, ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἄποψις αὐτή, ἡ ὁποία συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς μὴ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Γνωρίζετε ὅτι, ἡ παροῦσα Βουλή, διεδέχθη μίαν περίοδον, ἡ ὁποία ἦτο περίοδος ἀνωμαλίας ἄνευ Κοινοβουλίου, γνωρίζετε ὅτι, τῆς περιόδου αὐτῆς, τῆς κατοχῆς, εἶχε προηγηθῆ μία κατάργησις τοῦ Κοινοβουλίου καὶ γνωρίζετε ὅτι, παρέμειναν μέσα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν σπέρματα, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ πάλιν νὰ δημιουργήσουν ἰδέας αἱ ὁποῖαι στρέφονται κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐλευθέρας Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τοὺς κ. συναδέλφους: Πιστεύουν ὅτι, ἡ πρόθυμος διακήρυξις ἀπὸ μέρους τῆς πλειοψηφίας, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἄχρηστος καὶ δὴ ὄχι μόνον πρὸς τὸ νομοθετικόν της ἔργον, ἀλλὰ εἶναι ἄχρηστος καθ’ ἣν στιγμὴν ἀρχίζει νὰ ἀσκῇ ἔλεγχον ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ὁμολογία, ἂν ὄχι πλήρως, πάντως συντελεῖ εἰς τὴν καταρράκωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ, τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Κύριοι συνάδελφοι, φοβοῦμαι, ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἀποφάσεως, τῆς ὁποίας ἴσως μᾶς διέφυγεν ἡ ὅλη σοβαρότης. Εἶναι ἀνάγκη νὰ παραμείνωμεν εἰς τὴν θέσιν μας, ἀσκοῦντες ἐνεργῶς ὅλα τὰ δικαιώματα καὶ ἐκπληροῦντες ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, ὅσαι ἐκπηγάζουν ἐκ τοῦ πολιτεύματος· εἶναι ἀνάγκη νὰ παραμείνωμεν, διότι ἐξελίσσονται γεγονότα, καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν γνωρίζει ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τὴν ὁποίαν θὰ αἰσθανθῶμεν, ἐκ τοῦ ὑπερτάτου καθήκοντος, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος. Τὰ γεγονότα, διαρκῶς μᾶς προλαμβάνουν· δὲν δυνάμεθα νὰ προεξοφλήσωμεν τὸ διάστημα τῶν τριῶν μηνῶν σήμερον. Ἐὰν αὐτὸ ἦτο δυνατὸν εἰς τὸ παρελθόν, σήμερον δὲν εἶναι δυνατόν. Ἐπίσης, εἶναι ἀνάγκη νὰ προφυλάξωμεν τὸ πολίτευμα, τοῦ ὁποίου εἴμεθα ἐκπρόσωποι, νὰ τὸ προφυλάξωμεν ἀπὸ τὴν κακὴν προστασίαν, ἡ ὁποία γίνεται. Κύριοι, ἡ συζήτησις τῆς Βουλῆς βλάπτει· αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς διεξάγονται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μειώνει τὸ κῦρος τοῦ Σώματος· «ἂς ἀπέλθητε εἰς τὰς ἐπαρχίας σας διὰ νὰ διασωθῇ τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς». Νομίζω, ὅτι, ὁ τρόπος αὐτὸς τοῦ σκέπτεσθαι δὲν εἶναι τρόπος, ὁ ὁποῖος θὰ προάγῃ οὔτε τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ οὔτε καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός μας θὰ συντείνῃ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ διακηρύξωμεν κατὰ τρόπον ἀποφασιστικόν, ὅτι ἀποτελεῖ βαθείαν πεποίθησιν ἡμῶν, τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον διετύπωσαν καὶ οἱ ἄλλοι ἀγορηταὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ παροῦσα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἐπιφέρῃ ἕνα κτύπημα ἐπικίνδυνον κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, θὰ καταδικάσῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους τὴν σύνθεσιν τῆς παρούσης Βουλῆς, καὶ θὰ δημιουργήσῃ ἕνα ἐπικίνδυνον χρονικὸν διάκενον τρίμηνον, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τὰ συμπεράσματα, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὰ διαρκῶς πολλαπλασιαζόμενα γεγονότα, μᾶς ἐπιβάλλουν νὰ συναγάγωμεν. Ἐπιτρέψατέ μου, ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ πιστεύσωμεν ὅλοι, ὅτι δὲν γίνεται ἡ διατύπωσις τῆς γνώμης αὐτῆς, διότι δῆθεν ἀντιπολιτευόμεθα τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπιζητοῦμεν κομματικὰ ὀφέλη ἐκ τῆς συνεχίσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐπιδιώκαμεν κομματικὰ ὀφέλη, κ. βουλευταί, ἀσφαλῶς θὰ ὑπεστηρίζαμεν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, διότι πολὺ ἀμφιβάλλομεν, ἐὰν ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας των ὡς συμπολιτευόμενοι, θὰ ἐπανέλθουν ὡς συμπολιτευόμενοι. Εἰς τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ὁ κίνδυνος εἶναι πολὺ περισσότερον αἰσθητὸς παρὰ εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἔχει δημιουργήσει μίαν ἀτμόσφαιραν διάφορον ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐδῶ. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν νομίζω, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς πιστεύωμεν, ὅτι θὰ εἶχεν ὀφέλη ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἐπὶ πλέον δὲ ἡμεῖς ἔχομεν διατυπώσει τὰς βασικὰς ἀρχάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζομεν τὴν ὅλην κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπίκρισιν· καὶ ἡ εὐκαιρία τοῦ νὰ μεταβῶμεν καὶ νὰ διαφωτίσωμεν κατὰ τὰς παρούσας στιγμάς, δὲν θὰ μᾶς βλάψῃ. Πιστεύσατε, κύριοι, ὅτι δὲν κατεχόμεθα ἀπὸ διάθεσιν ἀντιπολιτεύσεως, πιστεύσατε ὅτι, σήμερον διέρχεται ἡ πατρίς μας μίαν καμπὴν ἐπικίνδυνον, ἴσως τὴν περισσότερον ἐπικίνδυνον καμπὴν τῆς ὅλης ἱστορίας της· καὶ θέλομεν ἐνώπιον ὑμῶν, νὰ διακηρύξωμεν τὸ μέγεθος τοῦ κινδύνου καὶ τὴν ἀκαταλληλότητα τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόζονται διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν του. Τὸ κάνω, ὄχι ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν συναίσθημα· διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν κινδυνεύει νὰ χαθῇ ὁλόκληρος ἡ πατρίς μας. Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις ἄνευ διακρίσεως· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἶναι νὰ σωθῇ ἡ χώρα καὶ ὄχι νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τὰς ἐπικρίσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι καὶ ὅταν εἶναι ὑπέρμετροι ὁδηγοῦν εἰς τὴν συνειδητοποίησιν ὡρισμένων δυνατοτήτων, εἰς τὴν συνειδητοποίησιν τοῦ μεγάλου κινδύνου, ὁ ὁποῖος δὲν συγχωρεῖ τινὰ εὐτράπελα εἰς τὴν ἀντιμετώπισίν του.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§116Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐνόμιζε κανείς, ὅτι δὲν ἦτο ἐπίλογος, αἱ τελευταῖαι λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ ὅτι ἦτο, πρόλογος τῆς ἀπαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Ἀθηνῶν. Διότι πράγματι αἱ στιγμαί, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, εἶναι τόσον κρίσιμοι ὥστε, νὰ μὴ εἶναι ἐπιτετραμμένον, οὔτε νὰ διανοηθῇ κανείς, νὰ ἀσκήσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ ὑπαινιχθῇ, ὅτι ἠθέλαμεν νὰ ἀποδώσωμεν ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ἀσκήσῃ ὁ κ. συνάδελφος. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἐντελῶς διάφορον· τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι ὁ ἀγὼν, ὁ ὁποῖος διεξάγεται καὶ ὁ ὁποῖος διεξήχθη μέχρι καὶ τῶν τελευταίων αὐτῶν ἡμερῶν, ἐκατηγορήθη ἀπὸ ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει μάλιστα καὶ ὡρισμένον κόμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἄφησε καμμίαν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας νὰ μὴ ἐπικρίνῃ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέσων καὶ τῶν μεθόδων, μὲ τὰ ὁποῖα νομίζει, ὅτι θὰ κατασταλῇ ἡ ἐπανάστασις αὐτή, ἡ ἀνταρσία. Ἀλλὰ ἐνῷ ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ γενικὴ ἀρχὴ τῆς συνταγῆς, ἡ ὁποία ὑπάρχει πάντοτε πρόχειρος εἰς τὰ θυλάκια τοῦ ὑπερτροφικοῦ ἀτομισμοῦ, ἢ μᾶλλον τοῦ ὑπερτροφικοῦ πατριωτισμοῦ μας, ἡ ὁποία μᾶς ὑπαγορεύει ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν, συγχρόνως ἕκαστος ἐξ ἡμῶν νομίζει, ὅτι μόνον αὐτὸς ἔχει δίκαιον, ἐνῷ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διαχειρίζονται τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν εὑρίσκονται, δυστυχῶς πάντοτε, εἰς τὴν θέσιν νὰ εἶναι ἕτοιμοι δι’ ἀπάντησιν, διότι ὑπάρχουν ὡρισμένα ζητήματα, τῶν ὁποίων ἡ ἀποκάλυψις, ἡ ἐξέτασις καὶ ἡ ἁπλῆ ἀφήγησις ἀποτελεῖ ἀκριβῶς τὸ μειονέκτημα τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων, ὅταν κατ’ αὐτῶν διάφοροι ἐγκληματίαι ὑψώνουν τὴν χεῖραν. Δὲν εἶναι τώρα ἀνάγκη νὰ δικαιολογήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν Κυβέρνησιν, διότι θὰ ἀπαντήσω ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν κατ’ αὐτῆς, διότι ὡρισμένοι βουλευταί, Κυβερνητικοὶ βουλευταί, ὑπέγραψαν—ὄχι διὰ πρώτην φορὰν—πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ ἀπαντήσω ἐξ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι ἐξ ὀνόματός μου, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι πολιτεύομαι δεκάδας ἐτῶν ὡς βουλευτὴς τοῦ αὐτοῦ Νομοῦ καὶ δὲν ἔχω ἀπουσιάσει οὔτε ἅπαξ τῆς Βουλῆς, ἔτυχε μάλιστα, ὅταν ἠσθένησα κάποτε, νὰ μὴν ὑπάρχῃ Βουλή. Καὶ ὡς βουλευτὴς εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἀπουσίαζα ἔστω καὶ ἅπαξ ἐπὶ μίαν ὥραν· πρῶτος ἠρχόμην καὶ τελευταῖος ἔφευγον καὶ ὡς ὑπουργὸς δὲν μὲ ἀπησχόλησε ἔλεγχος τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργείου μου ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν τούτοις πάντοτε εὑρισκόμην ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῶν συνεδριάσεων μέχρι τῆς τελευταίας ἐνώπιόν σας. Ὥστε δὲν ὑπάρχει λόγος, ἐγὼ τοὐλάχιστον νὰ φοβοῦμαι τὴν Βουλὴν σήμερον, ὅτι θὰ μοῦ ἀσκηθῇ ἔλεγχος διὰ τὸ λειτούργημα, διὰ τὸ ὁποῖον ὡρκίσθην ἐνώπιον τοῦ Βασιλέως καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνεπιστεύθη ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, διότι ἐργάζομαι περισσότερον, ἀλλὰ ἀντιμετωπίζω τὰ καθήκοντά μου, μὲ τὰ ὁποῖα εἶμαι περιβεβλημένος. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀνεφέρθη, ὅτι δῆθεν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἐπανειλημμένως ἀντετάχθη κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ παλαιός μου φίλος, ὁ κ. Χατζηγιάννης, ἔκαμε μίαν παράβασιν τοῦ γνωστοῦ κανόνος «οὐ δεῖ ἀπὸ προσκομιδῆς νόμῳ δικάζειν». Ἐπῆρεν ἕνα κομμάτι τῆς ἀγορεύσεώς μου καὶ δὲν ἔφθασεν εἰς τὸ τέλος.

§117Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν μέχρι τὸ τέλος ἐδιάβασα τὴν ἀγόρευσίν σας.

§118Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Εἰς τὴν πρώτην ἐξουσιοδότησιν εἰς τὰ πρακτικά, σελὶς 629, ἔλεγον: «........... ................ (Ἀναγινώσκει) ....................». Καὶ περαιτέρω εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς 1.10.46 σελὶς 1016 ἔλεγον: «........... (Ἀναγινώσκει) ...............». Καὶ περαιτέρω εἰς τὴν σελίδα 1032 τῶν πρακτικῶν: «... ................ (Ἀναγινώσκει) .................». Τώρα μᾶς λέγουν τὸ ἀνάποδο. Ἰδοὺ διατὶ τὰ ἐλέγομεν αὐτά. Ἀκούσατε τὴν συνέχειαν: «Οἱ Φιλελεύθεροι....... ................ (Ἀναγινώσκει) .................». Καὶ περαιτέρω εἰς τὴν σελίδα 1033: «................ ................ (Ἀναγινώσκει) .................». Θέλω νὰ εἴπω δηλαδή, ὅτι καὶ τότε καὶ τώρα καὶ πάντοτε θεωρῶ καὶ θὰ θεωρῶ, ὅτι ὁ λόγος περὶ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ στρέφεται ἡ συζήτησις περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ ἐπίκαιρον ἢ τὸ ἀνεπίκαιρον τῆς ζητουμένης διακοπῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα περὶ τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ συζητοῦμεν, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν αἴτησιν τῆς διακοπῆς.

§119Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἦτο δυνατὸν τὰ κείμενα, τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε νὰ δοθοῦν καὶ νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά;

§120Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Βεβαίως, δὲν τὰ ἠκούσατε.

§121Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§122Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ ὅσα ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, ὑπάρχει καμμία φράσις, ἡ ὁποία δὲν περιέχεται εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων;

§123Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἄλλο κεφάλαιον αὐτό, καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν. Δι’ αὐτὸ ὅταν ἠγόρευεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔλεγον: «ὀρθῶς», διότι τὸ θέμα εἶναι ἂν εἶναι ἐπίκαιρος ἢ ἀνεπίκαιρος ὑπόθεσις. Ἡμεῖς ἅπαξ ἀντετάχθημεν δι’ ὡρισμένους λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν.

§124Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ τὸ πρακτικὸν τῆς 27ης Φεβρουαρίου, σελίς 1032, ὑπάρχει μία φράσις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι πιστὴ ἀντιγραφή;

§125Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αὐτὰ ποὺ ἐδιαβάσατε σεῖς δὲν εἶναι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐδιάβασεν ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§126Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὁ κ. Χατζηγιάννης εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἦτο, ἐναντίον πάσης διακοπῆς.

§127Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸ κείμενον παίρνω μίαν φράσιν καὶ βάζω κατόπιν ἀποσιωπητικά. Ἐρωτῶ ὑπάρχει φράσις, ἡ ὁποία νὰ μὴν ὑπάρχῃ εἰς τὴν εἰσήγησιν καὶ νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς δηλώσεις;

§128Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὑπάρχει, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουν τὰ πάρα πάνω καὶ τὰ πάρα κάτω. Λοιπὸν διὰ νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐζήτησε μίαν κατάστασιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς τῶν μηνῶν Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου: «12 Ἰανουαρίου ἔλεγχος καπνικοῦ, 13 Ἰανουαρίου ἔλεγχος καπνικοῦ..... (Ἀναγινώσκει).............». Ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, Ἐλευθέριος Βενιζέλος, ἔγραψεν ὅτι «ἐπειδὴ ἔχομεν μεγάλην πλειοψηφίαν εἰς τὴν Βουλήν, κατηγορούμεθα ὅτι, ἀσκοῦμεν δικτατορίαν καὶ τείνομεν εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ κοινοβουλευτικοὶ πολιτεύματος». Ἡ ἰδία ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται ὑπὸ διαφόρους μορφάς. Ἔγραφε τότε ὁ Βενιζέλος: «............ ........... (Ἀναγινώσκει)...........». Τώρα ποῖα εἶναι τὰ γεγονότα, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔκαμον τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς δηλώσεις του, νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι σκόπιμος ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν «ῆς Βουλῆς; Ὡρισμένοι βουλευταί, μάλιστα βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁμιλήσαντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐτόνισαν τὰ τρωτὰ τοῦ ἀγῶνος, τοῦ Κράτους, κατὰ τῆς ἀνταρσίας καὶ εἶπον ὅτι, τὸ σπουδαιότερον ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἀγὼν αὐτός, εἶναι, ὅτι στερούμεθα δικτύου πληροφοριῶν. Βομβοῦν ἀκόμη εἰς τὰ ὦτα μας αἱ ἀγορεύσεις τοῦ κ. Παπαδοπούλου καὶ ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν περὶ τῆς ἐλλείψεως δικτύου πληροφοριῶν τῶν μαχομένων Ἑλλήνων. Καὶ ἡ ἀπόκτησις δικτύου πληροφοριῶν ἰδικοῦ μας εἶναι ἐξηρτημένη ἰδίως ἀπὸ τὴν τόνωσιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ καταγγείλῃ ὅ,τι παρατηρεῖ. Τὸ εἶπεν τοῦτο, τὸ ἀνέπτυξεν λεπτομερέστατα ὁ Στρατηγὸς καὶ διακεκριμένος συνάδελφος, κ. Λεονάρδος. Ἐρωτῶ λοιπόν, εἰς ποῖον ἄλλον οἱ χωρικοί, οἱ ἄνθρωποι τῆς ὑπαίθρου, οἱ τυραννούμενοι διαρκῶς ἀπὸ πρωίας μέχρις ἑσπέρας, εἰς ποῖον ἄλλον θὰ ἔχουν περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην νὰ ἀναφέρουν ὅ,τι γνωρίζουν, παρὰ εἰς τὸν βουλευτήν των, μὲ τὸν ὁποῖον συνέζησαν, τὸν ὁποῖον ἐξετίμησαν; Νὰ διατὶ πρέπει νὰ πᾶνε οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας των, νὰ διατὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα διὰ πέταμα. Ἐκεῖ εἶναι ἕνας βουλευτὴς τοῦ Νέου Κόμματος, ὁ κ. Λάμπρου. Πόσες φορὲς μὲ διαφωτίσατε, κ. συνάδελφε, μὲ σημειώματά σας καὶ ἐπρολάβαμεν πολλὰ πράγματα εἰς τὸν τόπον, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωπεῖτε.

§129Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν σᾶς διαφωτίζομεν ἐξ ἴσου, ὅταν λαμβάνωμεν ἐπιστολὰς καὶ τηλεγραφήματα ἐκεῖθεν καὶ σᾶς τὰ ἀναγγέλωμεν ἐξ Ἀθηνῶν; Πρέπει νὰ εἴμεθα ἐκεῖ διὰ νὰ σᾶς διαφωτίσωμεν διὰ τῶν τηλεγραφημάτων μας;

§130Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐγὼ ἔχω τὸ ἐλάττωμα νὰ μὴ πιστεύω, ὅτι ἔγινα στρατηγός, ἀλλ’ ὅτι εἶμαι ἕνας ἁπλοῦς νομικός. Ἀλλὰ βλέπω, ὅτι ἡ διαφορὰ εἶναι ἁπλῆ. Ὅτι τὸ τηλεγράφημα περνᾷ ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ δὲν πρέπει νὰ τὸ ἰδοῦν, ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνεργάται τοῦ ἐχθροῦ καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς πόλεις.

§131Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐὰν ἐφηρμόζετο τὸ ψήφισμα περὶ ἐξυγιάνσεως καθ’ ὃν τρόπον ἐπεθύμει ἡ Βουλή, δὲν θὰ ἐγένετο αὐτό.

§132Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Μὴ μοῦ τὸ λέτε αὐτὸ ἐμένα, διότι περιμένομεν ἀκόμη νὰ ἐπικυρωθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξυγιάνσεως. Δὲν μπορέσαμε ἀκόμη νὰ βροῦμε μίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§133Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸ λάθος μου εἶναι, ὅτι ἐζήτησα τὴν ἄδειάν σας, διότι, ὅσοι δὲν τὴν ἐζήτησαν, εἶχον τὸ προνόμιον νὰ διακόψουν καὶ νὰ ἀκουσθοῦν. Κύριε ὑπουργέ, παρακολουθῶ μὲ μεγάλην προσοχὴν τὰς ἀπόψεις σας.

§134Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δέν εἶναι ἰδικαί μου ἀπόψεις. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν ἀπόψεων τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι προτείνουν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§135Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, διαφωνεῖτε πρὸς αὐτάς, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν νὰ ἀπαντήσωμεν εἰς τοὺς βουλευτάς, ἢ τὰς ἔχετε υἱοθετήσει;

§136Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέλος. Ὑποτίθεται πῶς θὰ τὸ εἴπω κι’ αὐτό.

§137Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅσα ἐπεκαλέσθητε ὑπὲρ τῆς διακοπῆς, δὲν τὰ ἔχετε ἀκόμη υἱοθετήσει;

§138Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Θὰ τὰ ἀκούσητε παρακάτω.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν. Εἴπατε ὅτι εἶναι χρήσιμος ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ συμβάλλουν εἰς τὸ δίκτυον τῶν πληροφοριῶν. Αὐτὸ τὸ ἔχετε υἱοθετήσει.

§140Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Μάλιστα.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς αὐτὸ πρόκειται νὰ ἀπαντήσω· καὶ ἀπαντῶ τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ὄντως εἶναι βάσιμον, ὅτι ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν, ἐγγυᾶται τὴν καλὴν λειτουργίαν τοῦ δικτύου τῶν πληροφοριῶν, διότι εἶναι τὰ ἁρμοδιώτερα καὶ τὰ ἐγκυρότερα πρόσωπα, τὸ ἐπιχείρημα ἰσχύει δι’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ ἀγῶνος ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν. Διότι, ἐὰν ὄντως, οἱ βουλευταί, εἶναι οἱ ἐγγυηταὶ τῆς νίκης, μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἐγκαταλείψουν τὸ μέτωπον καὶ θὰ διακυβεύσουν τὸν ἀγῶνα; Τὸ ἐπιχείρημα ἑπομένως, ἰσχύει διὰ μίαν ὁριστικὴν διακοπὴν μέχρι τῆς νίκης.

§142Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἀπάντησις: Δέν εἶναι αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα, τὸ καταλαβαίνετε καλλίτερα ἀπὸ μένα. Εἶναι ἕνα ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη διὰ νὰ προκαλέσῃ ἴσως, τὴν εὐχαρίστησιν ὅτι, εἶναι ἐπιχείρημα. Διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλοῦν. Οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν, αὐτήν, ἐπαναλαμβάνω, ἀδιαφορῶ διὰ τὸν χρόνον τῆς διακοπῆς, σκέπτονται ἢ δὲν σκέπτονται λογικῶς ὅταν λέγουν, ὅτι εἶναι τὸ πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον ἀποδίδει τὴν περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην ὁ κόσμος. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ ποτέ, ὅτι ὁ βουλευτὴς εἶναι δυνατὸν νὰ τοῦ πάρῃ τὸ μυστικόν.

§143Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ 25 ἡμερῶν, ποὺ ἤμην εἰς τὴν περιφέρειάν μου τὴν Ξάνθην, προσῆλθεν εἰς τὸ γραφεῖόν μου ἕνα πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο τῶν πεποιθήσεων τῶν ἰδικῶν μου, καὶ μοῦ λέγει: Κύριε βουλευτά, καθημερινῶς, ὅπως θὰ μαθαίνετε, μεταξὺ Ξάνθης καὶ Κομοτινῆς, γίνονται ἀνατινάξεις· σᾶς λέγω ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι αὐτὰ τὰ κάνουν οἱ σιδηροδρομικοὶ ὑπάλληλοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι πᾶνε δῆθεν νὰ ἐπισκευάσουν τὰς γραμμάς, καὶ βάζουν τὶς νάρκες. Καὶ νὰ τὶ ἔγινε κατόπιν. Πῆγα εἰς τὸν Ταξίαρχον καὶ τοῦ λέγω, ὅτι μοῦ εἶπον αὐτὸ κι’ αὐτό. Δὲν τὸ ἐπίστευσε κατ’ ἀρχὴν ὁ Ταξίαρχος. Πλὴν ὅμως τοὺς παρηκολούθησε καὶ τοὺς συνέλαβεν ἐπὶ τόπου.

§144Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν ἐπῆγεν ὅμως νὰ τὸ εἴπῃ σὲ κανένα ἄλλον, ἀλλὰ στὸν βουλευτὴ τοῦ τόπου του.

§145Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τότε νὰ γίνωμεν Βʹ Γραφεῖον.

§146Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐλέχθη ἐπὶ πλέον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον. Ποῖον ἔλεγχον ἠθέλησε νὰ ἀποφύγῃ; Ἐνθυμεῖσθε καμμίαν Κυβέρνησιν ἐπὶ 3 ἑβδομάδας νὰ ὑφίσταται τὸν ἔλεγχον τὸν συνεχῆ; Κυβέρνησις μάλιστα, ἡ ὁποία ἔχει τύχει καὶ ψήφου ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐκτιμοῦμεν ὅπως θέλει ὁ καθένας νὰ ἐκτιμᾷ, ἀλλὰ ἡ ἀδιάψευστος ἀριθμητικὴ λέγει ὅτι, εἶναι 192 κατὰ 90, εἶναι δηλαδὴ μία πλειοψηφία τῆς ὁποίας δὲν εἶναι πολὺ συχνὴ ἡ ἐμφάνισις ἐν τῇ Βουλῇ ἀδιαφόρως ἐὰν πρόκειται νὰ γίνῃ ὁ παραλληλισμὸς πρὸς τὴν πλειοψηφίαν, τῆς ὁποίας ἔτυχεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν πρώτην ἐμφάνισίν της, ὅταν ὅλοι εἶχον μείνει κατάπληκτοι καὶ ἔλεγον, ὑπονομεύοντες ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡμεῖς εἴμαστε παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι, ἐπὶ 3 μῆνας εἶναι ἀδύνατον νὰ κινήσωμεν τὴν νομοθετικὴν μηχανήν. Ποῖος πταίει; Πταίουν οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταί; Ὄχι: Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ, δι’ ὅλα τὰ ζητήματα νὰ ὁμιλοῦν διαρκῶς καὶ νὰ ἐμποδίζουν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ὅλοι εἶναι σύμφωνοι, εἶπεν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, τοῦ ὁποίου ἡ ἀγόρευσις ἦτο ἡ καλλιτέρα συνηγορία ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἐπὶ 3 ἑβδομάδας, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν ἐπείγοντα ζητήματα, καὶ νὰ μὴν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν ἕνα νομοθετικὸν μέτρον; Νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ Κυβερνητικῆς πολιτικῆς οἰκονομικῆς καὶ περὶ ἐλέγχου τὸν ὁποῖον νὰ ἀσκοῦμεν, εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἦλθε καὶ τοῦ ὁποίου νομοσχεδίου δὲν ἐπροχώρησεν ἡ συζήτησις οὔτε κἂν εἰς τὴν ἀρχήν; Τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, κύριοι, τὰ ἐφέραμεν ἐδῶ μόλις ἤνοιξεν ἡ Βουλὴ κι’ ἀκόμη τίποτε δὲν ἔγινε. Τί πταίομεν ἡμεῖς, ἐὰν διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ καπνοῦ ἀρχίζει γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν ἔπειτα ἀπὸ δύο–τρεῖς ἡμέρας συζητήσεων εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον;

§147Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Ζητεῖτε νὰ τιμωρήσητε τὴν Βουλήν;

§148Ν. ΜΑΛΙΝΔΡΕΤΟΣ. Ζητεῖται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ γίνῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία.

§149Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω κατὰ τὸ ἰδικό μου τὸ μυαλὸ καὶ μὲ τὴν δική μου σειρά· ὄχι εἰς τὰς διακοπάς. Ἐδῶ διαπιστώνομεν τὰ γεγονότα· καὶ εἶναι γεγονότα ἀδιάψευστα. Ὁσονδήποτε καὶ ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὰ διαψεύσωμεν, εἶναι ἀδύνατον νὰ διαψευσθοῦν. Ἤμεθα καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ ὅμως πᾶρτε τὰ πρακτικὰ νὰ ἰδῆτε, πόσα νομοθετήματα ἐψηφίσθησαν. Καὶ θὰ ἰδῆτε, ὅτι αἱ συζητήσεις ἐγένοντο ταχύτερον καὶ τὰ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν τόσον ταχέα ὥστε ὁ ἀξιότιμος κ. Βαμβέτσος δὶς ἔχει ἀγορεύσει ἐξυμνῶν τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ὁ δὲ κ. Κουλουμβάκης, ὡμίλει περὶ τῆς ταχύτητος, μὲ τὴν ὁποίαν ἐψηφίζοντο τὰ νομοσχέδια, ὅταν κατεπολέμει τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, τὴν ὁποίαν ἐνόμιζεν, ὅτι, ἀπετέλει αἶσχος τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τώρα τί γίνεται; Ἔγινεν ἐκεῖνο τὸ ψήφισμα τὸ οἰκονομικόν. Ἐγώ, ὁμολογῶ, ὅτι ὅταν τὸ ἐδιάβασα ἐσκέφθην ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τὸ συνέταξαν δὲν θὰ ἤρχοντο πολὺ συχνὰ εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ἰδοὺ τί ἔγινε: 2 συνεδριάσεις τὴν ἑβδομάδα οἰκονομικὰ νομοσχέδια. 2 συνεδριάσεις ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι ἀναφαίρετος. Αὐτὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκλείψῃ, κατὰ κανένα τρόπον. Τί ἔμενε; Πόσες συνεδριάσεις ἔμεναν διὰ νὰ κινηθῇ ἡ ἄλλη μηχανὴ καὶ ἰδίως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν διαρκῶς νὰ κινῆται, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ καθήκοντά του ἀπέναντι τοῦ μαχομένου Ἔθνους; Μία, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ὅλα τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα. Καὶ λέγομεν ὅτι ἐκινεῖτο ἡ νομοθετικὴ μηχανή! Τώρα, ἐκ τῶν ὑστέρων διαπιστώνομεν τὰ γεγονότα. Ἐπὶ 3 ἑβδομάδας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν οὔτε εἰς τὸν ἔλεγχον, οὔτε εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων.

§150Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὡμιλήσατε περὶ νομοθετημάτων τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἀντιλαμβάνεται πᾶς τις, πόσον εἶναι ἐπείγοντα καὶ πόσης εἶναι κολοσσιαίας σημασίας. Σᾶς ἐρωτῶ: Ἦλθε ποτὲ εἰς τὴν Βουλήν, ἐκ μέρους Κυβερνήσεως νομοθέτημά τι, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ νὰ ἠρνήθη εἴτε τὴν ἔγκρισίν του, εἴτε τὴν ταχεῖαν του ψήφισιν ἡ Βουλή; Μᾶς ἐφέρατε ἐσεῖς τὸ ζήτημα τῆς ἐκπτώσεως τῆς ἰθαγενείας, τὸ ἐδέχθημεν ἀμέσως. Ὅ,τι ζήτημα ἔλθει τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ἠρνήθη ποτὲ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ ψηφίσῃ; Διαμαρτυρόμεθα ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§151Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὄχι, κύριε, ἀλλὰ δὲν δίδεται ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Βουλήν, διότι μᾶς κατατρώγουν διαρκῶς τὰ ἴδια ζητήματα.

§152Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Σεῖς κατηγορεῖτε, ὅτι τῆς Βουλῆς δὲν τῆς μένει ὥρα πρὸς συζήτησιν τῶν νομοθετημάτων καὶ διακόπτετε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐξευρεθοῦν αἱ ὧραι. Αὐτὸ εἶναι ἀκατανόητον.

§153Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Ὄχι, χιλιάκις ὄχι. Ἀλλὰ νομίζομεν, ὅτι οἱ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς — ὄχι βέβαια διὰ τὸ τρίμηνον, τοῦτο οὐδεὶς ποτὲ δὲν θὰ τὸ ἐσκέπτετο νὰ τὸ υἱοθετήσῃ — δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εὑρίσκωνται ἐν τοιούτῳ παραλογισμῷ ὥστε νὰ τοὺς ἀπευθύνεται ἡ κατηγορία, ὅτι ἀγωνίζονται νὰ κάνουν τὴν δικτατορίαν καὶ νὰ διαμαρτύρεται ὁ κ. Βαμβέτσος, ὅτι οἱ βουλευταὶ αὐτοὶ τείνουσιν εἰς τὸ νὰ καταργήσουν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, διὰ νὰ φέρουν δικτατορίαν.

§154Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σημειώνω μετὰ χαρᾶς, ὅτι εἴπατε, ὅτι τὸ τρίμηνον τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δὲν πρόκειται νὰ υἱοθετήσῃ. Τί πρόκειται νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις;

§155Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τρόπος νὰ κατασταλῇ ἡ ἀνταρσία καὶ ὁ συμμοριτισμός, ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην καὶ δικτατορίαν, καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδείς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ τὴν υἱοθετῇ, ἀρκεῖ νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτὴν τὴν πληγήν. Μὴ ὁμιλοῦμεν διαρκῶς κατὰ τῆς δικτατορίας, διότι καὶ αὐτὴ εἶναι ἀναγκαία πολλάκις. Οἱ Ρωμαῖοι μὲ τὸ πλέον δημοκρατικὸν πολίτευμα, εἰς στιγμὰς κινδύνου, εἶχον θεσπίσει τὴν δικτατυρίαν. Ὅταν οἱ ἁρμοὶ τοῦ πλοίου πᾶνε νὰ ἐξαρθρωθοῦν παρίσταται ἀνάγκη μιᾶς ἰσχυρᾶς θελήσεως, μιᾶς συγκεντρωμένης ἀσκήσεως τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας. Καὶ ἐὰν αὐτὴ ἡ ἐξουσία, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν χώραν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν, ἐγὼ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἀνήκω καὶ πιστεύω εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ ἐκπροσωπῶ ἐδῶ ἐπὶ γενεὰς τὴν πατρίδα μας εἰς τὴν Βουλήν, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, θὰ τὴν χειροκροτήσω, δι’ ὅλης τῆς ψυχῆς μου. (Χειροκροτήματα).

§156Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εὐτυχῶς δηλαδὴ δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος καὶ νὰ διενοήθη ὅτι, σοβαρῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ ἀγαπητὸς φίλος ἐσκέφθη νὰ ὑμνήσῃ τὴν δικτατορίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὑποθέτω, ὅτι ἦτο τρόπος τοῦ λέγειν διὰ νὰ τονίσῃ τὸ γεγονός.

§157Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Λέγω, τόσον αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην καὶ τῆς γαλήνης, ὥστε τὴν δικτατορίαν, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἀπεχθάνονται αὐτὴν τὴν στιγμήν, λέγω, θὰ τὴν υἱοθέτουν, ἀρκεῖ νὰ ἴδω τὴν χώραν μου ἐν γαλήνῃ καὶ ἡσυχίᾳ, διότι μόνον ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὴν ὕπαιθρον καὶ εἶδον τὶ ὑφίσταται ὁ κόσμος, μόνον αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ καταλάβουν τί συμβαίνει καὶ τί γίνεται εἰς τὰ χωρία. Οἱ εὑρισκόμενοι ἐδῶ δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν συνείδησιν τοῦ μαρτυρίου τῆς ὑπαίθρου. (Χειροκροτήματα).

§158Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς λοιπόν, ἡ Κυβέρνησίς μας, θὰ σᾶς ἐζητούσαμεν νὰ κάνετε ὀλίγην ὑποχώρησιν καὶ ἀντὶ νὰ δεχθῆτε τὴν δικτατορίαν, ἀφοῦ σκέπτεσθε, ὅτι κάθε μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ παταχθῇ ἡ ἀνταρσία, εἶναι καὶ ἐπιτρεπτόν, ἡμεῖς θὰ σᾶς παρακαλούσαμεν νὰ κάνετε μίαν μικρὰν ὑποχώρησιν, νὰ ἐγκαταλείψετε τὴν δικτατορίαν καὶ νὰ ἀφήσετε τοὐλάχιστον νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διά τι χρονικὸν διάστημα. Τώρα, κύριοι βουλευταί, συζητῶμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν ὑπάρχει λοιπόν, οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητος καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν οὔτε μὲ δικτατορικὰς τάσεις οὔτε μὲ κλείσιμον τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἕξη μῆνας, τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ φιλτάτου βουλευτοῦ, οὔτε μὲ τὴν ἀναχώρησιν τῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ λάβουν ἀνὰ χεῖρας, ἀντὶ ὅπλου, σάλπιγγα καὶ νὰ τονίσουν παιάνας, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὑπερασπίζονται τὸ πάτριον ἔδαφος. Οἱ βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ εὑρίσκωνται εἰς τοὺς τόπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν, διὰ νὰ ἐμψυχώνουν τοὺς συμπολίτας των, διότι ἐκεῖνο εἶναι ὁ μόνος κίνδυνος, τὸ σπάσιμο τοῦ ἠθικοῦ. Διὰ νὰ ἐμψυχώνουν τοὺς συμπολίτας των, διὰ νὰ χρησιμοποιοῦνται ὡς ὀφθαλμοὶ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ δίδουν τὰς ὁδηγίας των εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ καθοδηγοῦν καὶ νὰ διαφωτίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Πότε; Τώρα, ὁπότε πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ ὁ ὑπὲρ τῶν ὅλων ἀγών. Καὶ ὁμιλοῦμεν λοιπόν, περὶ τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι, ἐπέτρεπον ἄλλοτε τὴν συλλογὴν τῶν ἐράνων καὶ δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ διακοπαὶ, ὅτι αὐταὶ αἱ περιστάσεις ἦσαν βαρύτεροι, ἀπὸ πότε; Ἀπὸ τώρα, ὁπότε συμπληρουμένου τοῦ ἀνεφοδιασμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁπότε αὐξανομένου τοῦ ποσοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁπότε ἑτοίμου ὄντος τοῦ στρατοῦ, ὁπότε δημιουργουμένων τῶν στατικῶν μονάδων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἀντικαταστήσουν τὸν στρατόν, τώρα ποὺ ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῶν, οἱ ὧρες αὐτὲς δὲν εἶναι οἱ κρίσιμες ὧρες καὶ κρίσιμες ὧρες ἦσαν ὅλαι αἱ ἄλλαι, ὅταν ἐπρόκειτο ἀπὸ πολὺ μακρὰν, δυστυχῶς, νὰ ἀρχίσουν αἱ προπαρασκευαὶ τῶν προπαρασκευῶν, διὰ νὰ καταλήξωμεν τὴν ὥραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκάναμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ψάχνωμεν νὰ εὕρωμεν ὅπλα. (Χειροκροτήματα). Εἶναι λοιπὸν δικαιολογημένη ἡ πρότασις τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν, κατ’ ἀρχήν, διότι καὶ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κ. Τσαλδάρης, εἶπεν, ὅτι, ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει σκόπιμον τὴν πρότασιν αὐτήν. Ἄλλο τὸ ζήτημα τῶν λεπτομερειῶν. Ἐγώ, λόγου χάριν, οὐδέποτε θὰ ἐδεχόμην νὰ ὑπάρξῃ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, χωρὶς νὰ εἶναι εἰς αὐτὴν καὶ οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, διατί; Διότι ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἡ Βουλή, δὲν εἶναι ὅπως νομίζουν μερικοί, ὁ ἐλεγκτὴς μόνον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ ἡ ἀσφαλιστικὴ δικλεὶς τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἵστανται παρὰ τῇ Κυβερνήσει, τὴν χαλιναγωγοῦν καὶ τὴν διαφωτίζουν. Λοιπόν, ἀπὸ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν, μόνον κατ’ ἀρχὴν ἡμεῖς τασσόμεθα μὲ τοὺς συναδέλφους καὶ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ ἀναπτύξωμεν ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τὰς ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν.

§159Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἐγὼ συνηγορῶ μαζύ σας, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁμολογῶ ὅτι, περισσότερον ἔργον θὰ ἀποδώσουν οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἀλλὰ τὸ ζήτημα, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, εἶναι τοῦτο. Εἶναι, ὅτι, ἡμεῖς ἀπερχόμενοι, ὄχι ἀμφιβάλλομεν, ἀλλὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν της, καὶ δι’ αὐτό, θέλομεν νὰ μείνωμεν. Ἐφόσον παριστάμενοι ἡμεῖς ἐδῶ καὶ παρ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας μας, δὲν κατορθώνομεν νὰ σᾶς ἀφυπνίσωμεν καὶ νὰ σᾶς ἀναγκάσωμεν νὰ πράξετε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει, διότι θέλομεν νὰ ἐπιτύχετε καὶ θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν, ἀλλὰ παρ’ ὅλους τοὺς ἀγῶνας δὲν τὸ κατορθώνομεν, διότι εἶσθε πεπερασμένης ἀξίας ἄνθρωποι, πῶς θέλετε νὰ φύγωμεν καὶ νὰ πᾶμε ἀπάγω; Καὶ τί θὰ γίνῃ ἅμα δημιουργήσετε καταστροφὴν ἀνεπανόρθωτον; Δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην καὶ ἡμεῖς καὶ τὸ Ἔθνος εἰς τὴν ἀξίαν σας.

§160Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τί νὰ κάνωμεν; Ἡμεῖς, οἱ μέλλοντες δικτάτορες, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάνωμεν ἀλλοιῶς, κύριε Σαρρῆ. Ἔτσι λέγει τὸ Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἐφαρμόζομεν. Τὸ Σύνταγμα λέγει, κύριοι βουλευταί, ὅτι γίνεται μία ψηφοφορία, μετὰ συζήτησιν πολιτικὴν καὶ ὅτι δι’ αὐτῆς ὑποδεικνύεται ἡ Κυβέρνησις. Ἐγώ, εἰλικρινῶς, εἶχον ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ σᾶς κάνω καὶ Πρωθυπουργόν, καὶ Ἀρχιστράτηγον, ἀλλὰ δὲν τὸ θέλει τὸ Σύνταγμα.

§161Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ, κύριε ὑπουργέ. Ἐὰν ἐσεῖς τὸ Σύνταγμα τὸ θέλετε, διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσετε ὡς ἐπιτύμβιον πλᾶκα τοῦ Ἔθνους, κρατήσατέ το.

§162Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Καταργήσατέ το σεῖς.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§164Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἦτο εὐτυχής, κύριοι βουλευταί, ἡ παρεμβολὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔστω καὶ τὴν δευτέραν ἡμέραν τῆς συνεχιζομένης ἀπὸ χθὲς συζητήσεως, καὶ τὰς πρώτας μεταμεσονυκτίους ὥρας, ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ μίαν ἐξήγησιν τῶν λόγων, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις υἱοθετεῖ τὸ ψήφισμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Τώρα κατὰ πόσον, τὰ ὅσα ἀνέπτυξεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἦσαν λόγοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι νὰ βοηθήσουν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀποδοχῆς τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, βέβαια σεῖς εἶσθε, κύριοι βουλευταί, ἁρμόδιοι νὰ κρίνετε. Δύο εἶναι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργός, Ὁ πρῶτος, εἰς τὸν ὁποῖον οὔτε ὁ ἴδιος φαίνεται σοβαρῶς νὰ πιστεύῃ, εἶναι ὅτι, τάχα οἱ βουλευταὶ διασπειρόμενοι ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας, πρόκειται νὰ ἀποκαταστήσουν τὸ τόσον ἐλλειπὲς δίκτυον πληροφοριῶν. Φαντασθεῖτε, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἡμᾶς αὐτοὺς ἀναχωροῦντας εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ δίκτυον πληροφοριῶν, νὰ γίνωμεν δηλαδὴ τὸ Βʹ γραφεῖον τοῦ μαχομένου Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ! Ἀνεξαρτήτως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίζωνται αὐτὰ σοβαρῶς, ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὡς βουλευτής, ὅπως ἐτόνισεν ἐξ Ἀθηνῶν, ἀγνοεῖ τὴν ὕπαιθρον καὶ τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἐὰν εἶχε γνωρίσει τὴν ἐπαρχίαν καὶ ἐὰν εἶχε μάλιστα γνωρίσει τὴν ὕπαιθρον, ὅπως εἴχομεν ἡμεῖς τὴν εὐκαιρίαν, ταξειδεύοντες εἰς τὰς ἰδιαιτέρας μας πατρίδας κατὰ τὴν τελευταίαν διετίαν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐθεώρει, ὅτι ἠδύνατο μετὰ σπουδαιότητος νὰ ἀναπτύξῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελῇ σοβαρὸν ἐπιχείρημα διὰ τὴν ζητουμένην διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἡ πρόθεσις νὰ διασπαρῶμεν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ ἐλλεῖπον δίκτυον πληροφοριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προχωρῶν περαιτέρω, νομίζω, ὅτι ἀπεκάλυψε τὸν πραγματικὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. συναδέλφων τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Μᾶς τὸ εἶπεν καθαρὰ, ὅτι δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῇ μὲ τὴν Βουλήν.

§165Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν εἶπα τοιοῦτον πρᾶγμα, τὸ ἐναντίον εἶπον, ὅτι δὲν πταίουν οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταί.

§166Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Εἶχε καὶ μίαν πρόχειρον στατιστικὴν, ὁ κ. ὑπουργός, τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς καὶ εἶπεν ὅτι, τάχα δὲν ἠδυνήθη ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ κανένα νομοθέτημα, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν εὕρισκε καιρὸν νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδιά της καθ’ ὅσον πότε ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῆς δημοσίας τάξεως, πότε ἦτο ἔλεγχος, πότε τὸ ἕν, πότε τὸ ἄλο. Καὶ ἐρωτῶ, τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ποιὸς εἶναι ἐπὶ τέλους ὑπεύθυνος διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; Εἶναι δυνατὸν αὐτὸ νὰ ἀποτελῇ ἐπιχείρημα Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διαθέτει τοιαύτην συμπαγῆ πλειοψηφίαν; Εἶναι δυνατὸν ὑπὸ Κυβερνήσεως, διαθετούσης τοιαύτην πλειοψηφίαν νὰ ὑποστηρίζηται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ μὲ αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀναγκαῖα πρὸς πραγμάτωσιν τῆς Κυβερνητικῆς προσπαθείας;

§167Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κλείσωμεν τὸ στόμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, δὲν τὸ ἐσκέφθημεν ποτέ.

§168Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἔχετε καμμίαν ἀνάγκην νὰ κλείσητε τὸ στόμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ κλείσητε τὸ στόμα τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία συνεχῶς παρεμβαίνει εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις. Ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως 40 βουλευταὶ ὁμιλοῦν, ὑποβάλλονται ἐπερωτήσεις βουλευτῶν Κυβερνητικῶν, ζητοῦν τὴν γενίκευσιν τῆς συζητήσεως καὶ ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν ὁμιλοῦν. Ἐὰν εἴχετε μίαν πρόχειρον στατιστικὴν, ὅπως εἴχατε περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνεδριάσεων, τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς διαφόρους συζητήσεις, τὰς πολιτικάς, ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν, ἐὰν εἴχετε ἕνα κατάλογον τῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν κατὰ τὴν γενίκευσιν τῶν ἐπερωτήσεων θὰ ἐβλέπατε, ὅτι καὶ αὐτὰς τὰς αἰτήσεις τῆς γενικεύσεως τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων, ὑπέγραψαν Κυβερνητικοὶ βουλευταί! Συνεπῶς δὲν σᾶς ἐζήτησε κανεὶς καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι οὔτε καὶ σεῖς τὸ ἐσκέφθητε, νὰ κλείσετε τὸ στόμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐζητήθη εἶναι νὰ πειθαρχήσετε τὴν πλειοψηφίαν σας, διότι ἂν τὴν εἴχετε πειθαρχήσει, δὲν θὰ ἐζητούσατε σήμερον νὰ κλείσετε τὴν Βουλήν. Ἦτο εὐτυχής, λέγω, ἡ παρεμβολὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος ἔδωσε τὴν ἐξήγησιν, τὴν ὁποίαν ὅλοι ἠκούσαμεν. Διότι ὁμολογῶ, ὅτι ἡ κατάθεσις τοῦ ψηφίσματος ὁ χρόνος, καθ’ ὃν κατετέθη, ὁ τρόπος καθ’ ὃν κατετέθη, εἶναι ἀρκετὰ περίεργος. Πρὸ ἕξ μηνῶν μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν τότε συζήτησιν, τοῦ Νέου Κόμματος ἀποσχόντος τότε τῆς ψηφοφορίας, 279, ἐπὶ 280 ψηφισάντων βουλευτῶν, παρέσχον τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ τῆς παρελθούσης Δευτέρας, ἐπὶ 280 ψηφισάντων, μόνον 190 εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι περιέβαλον τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην των. Καὶ πέντε λεπτὰ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ψηφοφορίας, κατατίθεται ψήφισμα 27 Κυβερνητικῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ ἓν τρίμηνον. Οἱ ἀξιότιμοι, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ βίᾳ των νὰ καταρτίσουν τὸ ψήφισμα, δὲν εἶχον τὸν καιρὸν νὰ διατυπώσουν οὔτε μίαν σύντομον εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ μᾶς εἴπουν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους, τέλος πάντων, ζητεῖται ἡ ἐπὶ τρίμηνον διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔσπευσε νὰ εἴπῃ κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ ψηφίσματος, ὅτι ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ τοῦτο ἐντὸς 48 ὡρῶν, δηλαδὴ τὴν προσεχῆ Δευτέραν...

§169Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Αὐτὸ ποὺ λέγετε ἔγινε τὴν ἑπομένην τῆς καταθέσεως.

§170Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἡ ψηφοφορία ἔληξε τὴν Παρασκευήν, ὅτε καὶ κατετέθη τὸ ψήφισμα καὶ ὅταν ἐζητήσαμεν νὰ γίνῃ τὴν Δευτέραν τὸ ψήφισμα ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ σεῖς ἐπεμείνατε ὅτι, τὸ καπνικὸν θὰ ρυθμισθῇ τὴν Δευτέραν τὸ πρωΐ καὶ τὸ ἀπόγευμα τῆς Δευτέρας θὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος. Ὅταν δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος, κ. Βαμβέτσος, ἠγέρθη καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Δευτέρα εἶναι ἡμέρα ἐπερωτήσεων, σεῖς ἐπεμείνατε νὰ ὁρισθῇ ὡς ἡμέρα συζητήσεως τοῦ ψηφίσματος.

§171Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τὴν Δευτέραν εἶπον διὰ τὸ ψήφισμα καὶ ὄχι τὴν Παρασκευὴν ποὺ κατετέθη.

§172Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ἐπιμένω, ὅτι τὸ ἐζητήσατε τὴν ἡμέραν, ποὺ κατετέθη τὸ ψήφισμα, τὴν Παρασκευὴν τὸ βράδυ.

§173Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Οὕτω ἐγένετο κύριε Ἀντιπρόεδρε. Χθὲς εἴπατε ὅτι υἱοθετεῖτε τὸ ψήφισμα.

§174Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τὸ γεγονὸς εἶναι, ὅτι ἅμα τῇ καταθέσει τοῦ ψηφίσματος ἐσπεύσατε νὰ ζητήσητε τὸν προσδιορισμὸν τῆς συζητήσεως.

§175Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε συνάδελφε, εἶπον κἄτι σιωπηρῶς.

§176Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τί εἶπεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ὁμιλεῖ σιωπηρῶς;

§177Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶπον σιωπηρῶς, διότι νομίζω, ὅτι ὡρισμένα πράγματα ἀντιλαμβάνονται ἔστω καὶ ἂν γίνωνται σιωπηρῶς.

§178Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Τί σημασίαν ἔχει ἐὰν τὸ εἴπετε σιωπηρῶς ἢ μεγαλοφώνως. Μοῦ ἐκάματε μίαν διακοπὴν καὶ ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐζητήσατε τὸν προσδιορισμὸν τῆς συζητήσεως ἀμέσως μετὰ τὴν ψηφοφορίαν τῆς παρελθούσης Παρασκευῆς. Περὶ αὐτοῦ δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφιβολία. Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ μὲ τὸ θέμα τῆς ἀρχῆς. Ἐπανειλημμένως ἦλθον ψηφίσματα ἐξουσιοδοτήσεως ἐνώπιον τῆς Συνελεύσεως καὶ ὑπὸ ἐγκρίτων συναδέλφων ἀνεπτύχθησαν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις. Δὲν πρόκειται νὰ ἐρευνήσω τὸ θέμα οὔτε ἀπὸ ἐπιστημονικῆς, οὔτε ἀπὸ Συνταγματικῆς ἀπόψεως. Κατὰ τὴν γνώμην μου, ζήτημα ἀρχῆς δὲν γεννᾶται. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συζητηθῇ εἶναι ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐπικαίρως ζητεῖται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξεν, ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι τάχα ἐπιβάλλεται νὰ μεταβοῦν οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας των, νομίζω ὅτι, ἐπαρκῶς ἀπεκρούσθη καί, νομίζω, ὅτι εἶναι ἕνας λόγος, ὁ ὁποῖος σοβαρῶς δὲν εὐσταθεῖ. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν, κύριοι βουλευταί, ἠσθάνθημεν τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπικοινωνήσωμεν μὲ τὰς ἐπαρχίας μας, κατὰ τὴν μακρὰν διάρκειαν τοῦ συμμοριτικοῦ ἀγῶνος, δὲν νομίζω, ὅτι ἀπουσιάσαντες καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, ἐδυσχεράναμεν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, κύριοι βουλευταί, ἐπανειλημμένως μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ ἐπανειλημμένως ἀπουσίασα, καί, νομίζω, ὅτι οὐδόλως παρεκωλύθησαν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος ἐκ τῆς ἀπουσίας 40 ἢ 60 ἢ 70 ἢ καὶ 100 βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι πράγματι θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον νὰ ἐπικοινωνήσουν μὲ τὰς ἐπαρχίας των καὶ νὰ εὑρεθοῦν εἰς τὰ κρίσιμα μέρη τοῦ ἀγῶνος. Συνεπῶς δὲν εἶναι λόγος σοβαρὸς αὐτὸς καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι καὶ σοβαρὸς λόγος ὁ προβληθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι, τάχα ἡ διασπορὰ ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, ἀνὰ τὴν ὕπαιθρον πρόκειται νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ χωλαῖνον καὶ ἐλλεῖπον δίκτυον πληροφοριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Ἀπομένει εἷς καὶ μοναδικὸς λόγος, ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν πρὸ ὀλίγου νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ Σώματος. Καὶ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ ἀπαλλαγῇ τοῦ Σώματος ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν, κύριοι βουλευταί, νὰ πειθαρχήσῃ τὴν Κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν. Τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἐνώπιον ἡμῶν, εἶναι ἔργον μέγα καὶ σοβαρὸν καί, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχε κάθε λόγον, ἐὰν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ποδηγετήσῃ τὴν Βουλὴν — καὶ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔργον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας εἶναι νὰ κατευθύνῃ καὶ ποδηγετῇ τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου — λέγω ὅτι, ἡ Κυβέρνησις ἐὰν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ὁδηγήσῃ καὶ κατευθύνῃ τὸ Σῶμα, ὤφειλεν ὄχι νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπήν, ἀλλὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῆς ἐργασίας πρὸς τὸ Σῶμα. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκκρεμοῦν νομοθετήματα καὶ ἐπερωτήσεις σοβαρώταται. Ἐπερώτησις σοβαρωτάτη ἡ σχετικὴ μὲ τὴν διάθεσιν τοῦ βάμβακος, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξε τὸ πρῶτον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων βουλευτής, κ. Βαμβέτσος — καὶ ἡ ὁποία, γενικευθεῖσα ἀπησχόλησεν ἐπὶ 3 ἕως 4 συνεδριάσεις τὸ Σῶμα — μένει, κ. βουλευταί, αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀναπάντητος ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Διότι περαιωθείσης τῆς συζητήσεως, ὡρίσθη ὅτι, θὰ ἀπαντήσουν οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί, κατὰ τὴν προσεχῆ ἡμέραν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ βλέπετε, ὅτι κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθές, ἡ ὁποία ἦτο ἡμέρα κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἀντὶ νὰ δώσουν, οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί, τῆς Κυβερνήσεως, τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ τόσον σοβαροῦ ζητήματος ἐπροτίμησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητήσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία τὸ ψήφισμα περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐπερώτησις αὐτή, τῆς ὁποίας ἡ συζήτησις παραμένει ἐκκρεμής, ἀλλὰ εἶναι, καὶ ἄλλαι ἀφορῶσαι σοβαρὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἁλιείας, εἶναι θέματα ἐκπαιδευτικά, εἶναι χίλια δύο ζητήματα, τὰ ὁποῖα θίγονται διὰ τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐκκρεμοῦν, καὶ θὰ ἐκκρεμοῦν, φαίνεται, ἐπ’ ἄπειρον, εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλλένδας. Εἶναι μία ἐπερώτησις σοβαρωτάτη, κύριοι βουλευταί, τὴν ὁποίαν κατέθεσα πρὸ τριμήνου, μαζὺ μὲ τοὺς συναδέλφους τοῦ Νέου Κόμματος, κ. κ. Ζαλοκώσταν καὶ Στράτον. περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν μετόπισθεν. Διὰ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς, ἐλέγχεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἀδράνειάν της σχετικῶς μὲ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν μετόπισθεν, δὲν εἶναι δὲ ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ τοῦ εἴπω, πῶς ὅταν ἐκκαθαρισθοῦν τὰ μετόπισθεν ἀποκαθίσταται τὸ δίκτυον πληροφοριῶν τοῦ στρατοῦ καὶ διαλύεται τὸ δίκτυον πληροφοριῶν τῶν συμμοριτῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν. Ἐπιβάλλεται, πρὸ παντὸς, ἡ θαρραλέα καὶ πλήρης ἐκκαθάρισις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπεν ἤδη νὰ ἔχῃ ἐκτελέσῃ, ἀλλὰ ἀκόμη δὲν ἔχει ἀποφασιστικῶς ἀναλάβῃ καὶ ἀδρανεῖ. Καὶ ἐκκρεμοῦν καὶ ἄλλαι ἐπερωτήσεις ἄλλων συναδέλφων ἐπὶ σοβαρωτάτων θεμάτων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως. Νομοθετήματα, κύριοι βουλευταί, σοβαρώτατα ἀναμένουν τὴν συζήτησίν των ἀπὸ τὴν Βουλήν. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀρξαμένη ἐξ ἀφορμῆς τοῦ πρώτου οἰκονομικοῦ νομοσχεδίου, συζήτησις ἐπὶ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ἐπίκαιρος. Πάντως, ἀρξαμένη, ἐσυνεχίσθη, καὶ ἐσυνεχίσθη συμπράξει τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοί, τῆς Κυβερνήσεως, ἔλαβον μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν γνώμην μου, κακῶς ἦλθεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ κακῶς ἀπησχόλησεν ἐπὶ τρεῖς ἤδη συνεδριάσεις τὸ Σῶμα. Εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὄχι μόνον συνέπραξεν ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ τῇ προτάσει μάλιστα τοῦ ἁρμοδίου κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡρίσθη ὅτι, μία ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος θὰ ἀφιερώνετο εἰς τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς γενικῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπόν, δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπονῆται, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἴτε οἱονδήποτε Κόμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπέμεινεν ἐπὶ συζητήσεως, τὴν ὁποίαν τάχα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐθεώρει σκόπιμον. Καὶ ἐκκρεμοῦν, κ. βουλευταί, ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, πρὸ παντὸς καὶ κυρίως τὰ οἰκονομικὰ καὶ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἢ μᾶλλον, οἱ οἰκονομικοὶ καὶ φορολογικοὶ νόμοι. Ὅταν κατὰ τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον, μετὰ τὰς συσκέψεις τῶν ἀξιοτίμων κ. κ. Πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτει ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν ἔκδοσιν ὡρισμένων φορολογικῶν καὶ οἰκονομικῶν νόμων, ἡμεῖς, κ. βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἀντετάχθημεν καὶ ἐζητήσαμεν, ἔστω καὶ εἰς συνεχεῖς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ μὲ περιορισμὸν τοῦ λόγου, ἔστω καὶ μὲ τὸν περιορισμὸν δύο ρητόρων ἐξ ὀνόματος ἑκάστου Κόμματος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον, μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τῶν Πολιτικῶν Ἀρχηγῶν, νὰ διατυπώσουν εἰδικώτερον τὰς ἀπόψεις τῶν κομμάτων, ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, λέγω, κ. βουλευταί, ὅτι, ἀφοῦ ἐπροτείναμεν ταῦτα, ἐπεμείναμεν, μὲ πᾶσαν συντόμευσιν τῆς συζητήσεως, οἱ νόμοι, οἱ ἐπιβάλοντες φορολογίας, τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως, νὰ συζητηθοῦν πρὸ τῶν διακοπῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ νὰ καταστοῦν νόμοι τοῦ Κράτους διὰ τῆς τακτικῆς νομοθετικῆς διαδικασίας. Καὶ ὑπήρξαμεν τότε, ἡμεῖς οἱ τοῦ Νέου Κόμματος, οἱ μόνοι μειοψηφήσαντες, διότι ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος, ὅλα τὰ Κόμματα, παρέσχον τὴν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἐπεχειρήθη διὰ τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρεῖχε τὴν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν οἰκονομικῶν καὶ φορολογικῶν νόμων, νὰ ὑπάρξῃ ἕνας περιορισμὸς τοὐλάχιστον, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι θὰ ἐτύγχανον μεταγενεστέρως τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Σώματος. Ἀλλ’ οὐδὲν τούτων ἐτηρήθη καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα, τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ἰσχὺν τῶν νόμων αὐτῶν, χωρὶς κἄν νὰ ἔχουν συζητηθῆ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Καὶ κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, τὸ ὁποῖον εἶχε συνταγματικῶς καθιερώσει τὸν θεσμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἠμφισβητεῖτο ὑπὸ ἐγκρίτων ἐπιστημόνων ἐὰν ἦτο δυνατὸν νόμοι, ἐπιβάλλοντες φόρους, νὰ ψηφίζωνται κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ ἄποψις δὲ αὐτὴ εἶναι ἀπολύτως ὀρθή. Νόμοι, ἐπιβάλλοντες φόρους, εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητοῦνται ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ μὲ πᾶσαν εὐρύτητα, ὥστε νὰ δίδεται ἡ εὐκαιρία καὶ ἡ ἀφορμὴ νὰ ἀναπτύσσωνται ὅλαι αἱ ἀντιδράσεις καὶ ὅλαι αἱ ἀπόψεις, τόσον ὡς πρὸς τὴν φορολογητέαν ὕλην, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὸν κύκλον τῶν φορολογουμένων. Μόνον μία δημοσία συζήτησις δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκδηλωθοῦν ὅλαι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ τάσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιτρέψουν, νὰ καταλήξωμεν εἰς ὀρθὰ συμπεράσματα. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Κράτος ἐπιδιῶκον νὰ καλύψῃ ἐπειγούσας ταμειακὰς ἀνάγκας, εἶναι φυσικὸν νὰ προστρέχῃ εἰς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδουν εὐχερέστερον καὶ ταχύτερον. Ἀλλά, πολλάκις οἱ τοιοῦτοι φόροι πλήττουν δυσαναλόγως τὰς ἀσθενεστέρας τάξεις καὶ δημιουργοῦν μεγαλειτέρας κοινωνικὰς ἀνωμαλίας. Διατὶ λοιπόν, ἡ Κυβέρνησις τόσον σπεύδει; Οἱ νόμοι οἱ φορολογικοὶ ἰσχύουν, τὰ ἀποτελέσματά των ἐπέρχονται. Διατὶ τόσον καιρὸ δὲν ἔφερε τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλήν; Διατὶ δὲν παρατείνει ἐπί τι χρονικὸν διάστημα τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, διὰ νὰ συζητήσωμεν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει καὶ μὲ τὴν ἄνεσιν τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν τακτικὴν διαδικασίαν, νόμους ἐπιβάλοντας φόρους, ἀλλὰ δι’ εἰδικῆς διατάξεως τοῦ ψηφίσματος, πρόκειται νόμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς, νὰ παραπεμφθοῦν, καὶ νὰ συζητηθοῦν μεταξὺ 12 βουλευτῶν καὶ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν; Ἀλλά, μήπως, κύριοι βουλευταί, εἶναι μόνον οἱ νόμοι οἱ φορολογικοί; Μήπως δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ περίφημον ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν τῆς Κατοχῆς, ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον συγκινεῖ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἕν τόσον σοβαρὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀδικαιολογήτως ἐκκρεμεῖ ἐπὶ μίαν διετίαν, καὶ εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη ὅλων τῶν μέχρι σήμερον Κυβερνήσεων; Κατὰ τὰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου, κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ σχετικὸν σχέδιον ψηφίσματος ἐπρόκειτο νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζετε, ὅτι, θέμα τοιαύτης σοβαρότητος μὲ τοιούτους κοινωνικοὺς ἀντικτύπους, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ εἰς τοὺς τέσσαρας κλειστοὺς τοίχους, μιᾶς ὀλιγομελοῦς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως; Καὶ δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προχθὲς ἐδημοσίευσαν αἱ ἐφημερίδες, δὲν γνωρίζω, ἐὰν κατετέθη ἀκόμη εἰς τὴν Βουλήν, πάντως δὲν διενεμήθη, τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστωτικῆς πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει σοβαρωτάτας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθοῦν καὶ νὰ συζητηθοῦν εὐρύτατα, καὶ νὰ συζητηθοῦν μὲ ἀντικειμενικότητα καὶ νὰ ἀναπτυχθοῦν αἱ ἑκατέρωθεν ἀπόψεις ἀπὸ τοὺς ἐγκρίτους εἰδικοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συνεισφέρουν τὴν ἔγκυρον γνώμην των ἐπὶ τοῦ ζητήματος; Πρόκειται νὰ συζητηθῇ καὶ τοῦτο εἰς τοὺς 4 τοίχους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, μεταξὺ 12 βουλευτῶν καὶ μεταξὺ 3 ἢ 4 ἁρμοδίων ὑπουργῶν; Καὶ δὲν εἶναι, κύριοι βουλευταί, τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθη δημοσίᾳ ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι θὰ τὸ πράξῃ, τὸ καταργοῦν τὸ ἀτυχέστατον ἐκεῖνο ψήφισμα, τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ δικαιώματος τῶν ἀπεργιῶν; Τὸ ἀστοχώτατον ἐκεῖνο ψήφισμα κατὰ τοῦ ὁποίου, ἐπιτρέψατέ μου καὶ τοῦτο νὰ ὑπενθυμίσω, μόνον τὸ Νέον Κόμμα ἀντετάχθη, καὶ τὸ ὁποῖον ἤδη πρόκειται νὰ καταργήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν λοιπόν, ἐξετάσωμεν, κύριοι βουλευταί, τὶ ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Βουλή, ἐνώπιόν της, ποῖον εἶναι τὸ ἔργον το νομοθετικόν, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, ὄχι μόνον τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος δὲν ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ πρέπει ἀκριβῶς νὰ κάμῃ ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, νὰ αὐξήσῃ τὰς ὥρας ἐργασίας της, νὰ ἐντείνῃ τὸ ἔργον της, νὰ περιορίσῃ τὰς συζητήσεις, καὶ νὰ ἐντείνῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅλας της τὰς προσπαθείας της, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ φέρῃ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, τὰ σοβαρώτατα καὶ κεφαλαιωδέστατα ταῦτα νομοθετήματα. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις προτιμᾷ τὰς εὐκόλοις λύσεις. Καὶ τὶ εὐκολώτερον, μία διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, μία Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, καὶ ἐν τῇ τοιαύτη Ἐπιτροπῇ Ἐξουσιοδοτήσεως θὰ συζητηθοῦν ὅλα μὲ κἄποια, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, πολὺ περισσοτέραν εὐκολίαν καὶ εὐχέρειαν. Διερωτᾶται κανεὶς πῶς σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἀφίνει τὴν εὐκαιρίαν, διὰ νὰ διακηρύξῃ ὅτι κόπτεται ὑπὲρ τοῦ γοήτρου καὶ τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου. Συνεχῶς διατυμπανίζεται ὁ σεβασμὸς τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τοὺς Κοινοβουλευτικούς μας θεσμούς, εἰς ἐπισήμους καὶ ἀνεπισήμους δηλώσεις. Πῶς σκέπτεται ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὅταν εἰς τοιαύτας κρισίμους περιστάσεις, κύριοι, διαλύει ἀναγκαστικῶς, διακόπτει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς; Ἡ παρουσία τοῦ Κοινοβουλίου, Κοινοβουλίου φυσικὰ ἔχοντος ἐπίγνωσιν τῆς ἀποστολῆς του, εἶναι ἀναγκαία ἀκριβῶς εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις. Καὶ ἀκριβῶς, κύριοι βουλευταί, αἱ σημεριναὶ κρίσιμοι περιστάσεις ἐπιβάλλουν, δύναμαι νὰ εἴπω, τὴν διαρκῆ παρουσίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀποτελεῖ ὅπλον τεράστιον εἰς χεῖρας της, ἔναντι ὅλων αὐτῶν τῶν ἐπιβουλῶν αἱ ὁποῖαι πολλάκις ἠκούσθησαν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τελευταίως ἀκόμη, εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐπιβουλῶν κατὰ τῆς Δημοκρατίας, κατὰ τῶν δημοκρατικῶν ἐλευθεριῶν, ἐπιβουλῶν ἔναντι τῶν ὁποίων ἕν ἔχει νὰ ἀντιτάξῃ τεράστιον ὅπλον, τὸ Κοινοβούλιον αὐτό. Διότι τοῦτο ἔχει ἐκλεγῆ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν Συμμάχων παρατηρητῶν, οἱ ὁποῖοι διεπίστωσαν τὴν γνησίαν ἐκδήλωσιν τοῦ λαϊκοῦ φρονήματος. Καὶ ἐν τούτοις, τὸ Κοινοβούλιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ περιβάλλῃ μὲ ὅλην τὴν δυνατὴν στοργήν, διότι ἀποτελεῖ ἕν ἔρεισμα εἰς χεῖρας της, αὐτὸ τὸ Κοινοβούλιον, ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς στάσεώς της, προσπαθεῖ νὰ μειώσῃ καὶ νὰ συντρίψῃ. Ἀλλά, μήπως, κύριοι βουλευταί, θὰ ἠδύνατο σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις, νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι, ὑπῆρξεν οἱαδήποτε κωλυσιεργία, εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἐκ μέρους οἱουδήποτε τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως; Ὄχι μόνον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ παραπονεθῇ, ὅτι συνήντησε εἰς τὴν ἑκάστοτε Ἀντιπολίτευσιν, τὴν κωλυσιεργίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν οἱ παλαιότεροι ἐγνώρισαν καὶ ἡμεῖς οἱ νεώτεροι, ἀκούομεν ἐκδηλουμένην εἰς παλαιότερα Κοινοβούλια. Ἐὰν ἀπήντησεν ἐμπόδια ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ περατώσῃ ἐντὸς τῶν χρονικῶν ὁρίων τῶν ἐπιβαλλομένων, τὰς συζητήσεις, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ περιορίσῃ τὸν ἔλεγχον, ἐντὸς τῶν ὁρίων, ποὺ ἴσως θὰ ἐπεθύμει, τοῦτο οὐδαμῶς ὀφείλεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤσκησαν τὸν ἔλεγχον, ἐκ τῆς πλευρᾶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ὀφείλεται κυρίως, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Θὰ ἠδύνατο ἴσως νὰ προβάλῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐγένοντο συζητήσεις, ὅτι ἠκούσθησαν ἀγορεύσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβουν χώραν. Ἠκούσθησαν λόγοι, καὶ χαρακτηρισμοὶ, κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος, κατὰ τῶν πολυτίμων μας συμμάχων, ἀπηγγέλθησαν λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν ἐπιθυμῶ νὰ χαρακτηρίσω, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ χρησιμοποιήσω αὐστηροτάτους χαρακτηρισμούς. Ποία ὅμως ὑπῆρξεν ἡ ἀντίδρασις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις σιωποῦσα, μὲ μίαν στάσιν παθητικὴν καὶ ἀδρανῆ παρηκολούθησεν, ὅλας τὰς συζητήσεις αὐτάς. Γίνονται ἐπερωτήσεις, προκαλεῖται θόρυβος, διαμαρτύρεται ἡ Βουλὴ, καὶ οὐδεὶς κινεῖται, ἀπὸ τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια. Πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τοὺς 40–50 ρήτορας, πρέπει νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, νὰ ἔχῃ πλέον ἐπὶ 3–4 συνεδριάσεις, ἀπασχολήσει τὸ Σῶμα, τὸ ἴδιον θέμα, διὰ νὰ ἀκούσωμεν μίαν κυβερνητικὴν ἀνακοίνωσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, διὰ νὰ ἀκούσωμεν μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, μίαν ἀπάντησιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ λάβουν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι τῆς πλειοψηφίας μίαν κατεύθυνσιν ἐπιβαλλομένην ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας. Οὐδεὶς λοιπόν, ὑπῆρχε λόγος, νὰ ζητῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπιρρίπτῃ εἰς ἄλλους τὰς εὐθύνας. Θὰ ἦτο ἴσως ὀρθότερον καὶ ἀνδρικώτερον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἀνελάμβανε μόνη της τὴν εὐθύνην τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ. Ἐπὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ, κύριοι βουλευταί, δὲν χωρεῖ ἡ φράσις «υἱοθετοῦμεν ἀλλὰ δὲν θέτομεν ζήτημα ἐμπιστοσύνης». Ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει θέσιν καὶ ὅταν προκαλῇ τοιαῦτα ψηφίσματα διὰ κυβερνητικῶν βουλευτῶν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην της ὡς ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει μίαν ἀπὸ τὰς κρισιμωτέρας περιστάσεις τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ γνώμη της θὰ ἀκουσθῇ μετὰ προσοχῆς. Ἀλλὰ δὲν νοεῖται ἐπὶ τοιούτου ζητήματος, δήλωσις οἵα ἡ χθεσινὴ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, «ἡμεῖς υἱοθετοῦμεν τὸ ψήφισμα, πλὴν ὅμως δὲν θέτομεν ζήτημα ἐμπιστοσύνης». Ὄχι, κύριοι, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν θέμα πολιτικὸν καὶ ἐπὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ σαφῆ θέσιν. Θέλει νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς διακοπῆς, ἂς μᾶς τὸ εἴπῃ, διότι εἶναι βαρυτάτη ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις ἀναστέλλει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ἀλλ’ εἶναι ἀκόμη βαρυτέρα ἡ εὐθύνη της, ὅταν ξεύρωμεν, ὅτι ἀναστέλλει τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ὄχι δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, ἀλλὰ διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πειθαρχήσῃ τὴν κυβερνητικὴν πλειοψηφίαν, διότι δὲν εἶναι εἰς θέσιν ἡ κυβερνητικὴ ἡγεσία νὰ κατευθύνῃ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, νὰ δώσῃ τὴν κατεύθυνσιν, τὴν πνοὴν καὶ τὸν παλμὸν ποὺ ἀπέλειπεν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Διότι τὰ πολυμελῆ σώματα, ὅταν δὲν ἔχουν τὴν προσήκουσαν ἡγεσίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν καὶ δυστυχῶς ἡ πρώτη Βουλή, μετὰ τὴν Δικτατορίαν καὶ τὴν κατοχὴν, ἡ πρώτη Βουλή, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπερίμενε τὸ Ἔθνος νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς καὶ ἐλευθέρους θεσμούς, δὲν ἀντεπεκρίθη εἰς τὰς Ἐθνικὰς προσδοκίας, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐνσαρκώσῃ τὸν παλμὸν τοῦ Ἔθνους, διότι ἡ ἡγεσία της ὑπῆρξεν ἀπαθής, ἀδρανής, παθητική, σιωποῦσα, ὅπως καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σιωπᾶ ἐπὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος. (Χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Γαρουφαλιᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§180Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἡ χορήγησις τῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι πρᾶξις συνταγματικὴ ἢ ὄχι, νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα λελυμένον. Ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐπανειλημμένως ἔχει ἐφαρμόσει τὸν θεσμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ συνεπῶς παρέλκει πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος κατὰ πόσον ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι συνταγματικὴ ἢ ὄχι. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέχει, εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις καὶ ἐὰν εἶναι συνταγματική, ὅπως εἶναι, δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ ἀποτελῇ μίαν ἀπὸ τὰς σπουδαιοτέρας πολιτικὰς πράξεις καὶ ὡς πολιτικὴ πρᾶξις νὰ ἐξετασθῇ, διότι ἡ συνέχισις τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς ὑπὸ Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἡ ὁποία φέρει ἁπλῶς τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξακολουθεῖ τὴν ζωήν της διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐν τούτοις εἰς τὴν οὐσίαν διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καταλύεται καὶ παύει ἀπολύτως ἡ πολιτικὴ πρωτοβουλία τῆς Βουλῆς, παύει ἡ Βουλὴ νὰ ἀποτελῇ τὸ πολιτικὸν Σῶμα, τὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὰς Κυβερνήσεις καὶ κυρίως τὸ Σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀσκεῖ τὸν ἔλεγχον. Κατὰ συνέπειαν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως κατ’ ἐπίφασιν, κατ’ ἐπιφάνειαν μόνον παρέχει τὴν ἐντύπωσιν τῆς συνεχίσεως τῆς Βουλῆς εἰς τὸ πρόσωπόν της, συνεχίζεται μόνον ἡ νομοθετικὴ λειτουργία τῆς Βουλῆς καὶ αὐτὴ ὑπὸ μίαν ὑποτυπώδη μορφήν, ὄχι ὑπὸ πλήρη μορφήν, ἀλλὰ σταματᾷ ἀπολύτως ἡ πολιτικὴ πρωτοβουλία τῆς Βουλῆς. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ ἐξουσιοδότησις ἀποτελεῖ μίαν πολιτικὴν πρᾶξιν, ἀκριβῶς διότι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται χρῆσις αὐτοῦ παρὰ μόνον εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Καὶ διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν δέκτην τῶν ἐξαιρετικῶν αὐτῶν περιστάσεων ἡ πρωτοβουλία τῆς πράξεως αὐτῆς ἀνήκει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ μέχρι σήμερον παγίως πρότασις διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ συγκροτήσεως Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως προήρχετο πάντοτε ἀπὸ πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως, διότι μόνον ἡ Κυβέρνησις ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτιμήσῃ καὶ νὰ αἰσθανθῇ τὰς ἐξαιρετικὰς ἐκείνας συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν ὅπως διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἐν προκειμένῳ ὅμως διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανίζεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μία περίεργος κατάστασις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κοινοβουλευτικῶς πρωτοφανῆ πρᾶξιν. Πρότασις διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀντὶ νὰ προέρχεται ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, προέρχεται ἀπὸ ὡρισμένους βουλευτὰς καὶ μάλιστα ἀπὸ ὑπογραφὰς διαφόρων βουλευτῶν ἀναμὶξ κατὰ ἕνα τρόπον περίεργον, ὥστε ἀμφιβάλλω ἐὰν πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν βουλευτὰς τὴν ὥραν ἐκείνην εἶχον κἂν τὸν καιρὸν νὰ τὴν ἀναγνώσουν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμε κατάπληξιν, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι μία τοιαύτη πρότασις διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, μία τοιαύτη σοβαρωτάτη πολιτικὴ πρᾶξις ὑποβάλλεται ὡς πρότασις εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς κἂν νὰ ὑπάρχῃ μία εἰσηγητικὴ ἔκθεσις.

§181Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μὴ παραπονεῖσθε. Τὸ ἔκαμαν ἐκ συστολῆς, διότι δὲν εἶχον οὐδεμίαν δικαιολογίαν πρὸς ὑποβολὴν τῆς τοιαύτης προτάσεως.

§182Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκ τῆς ἱστορίας αὐτῆς θὰ προβῶ εἰς ἐξαγωγὴν ὡρισμένων πολιτικῶν συμπερασμάτων. Ἀκριβῶς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησεν ἡ ἰδία νὰ ἀναλάβῃ τὴν παγίαν κοινοβουλευτικὴν πρωτοβουλίαν νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐκθέτουσα εἰς τὴν Βουλὴν εἰλικρινῶς τοὺς λόγους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἤγαγον εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο ἐξυπηρετικὴ τοῦ πράγματι δυσχεροῦς ἔργου, τὸ ὁποῖον σήμερον διαχειρίζεται ἡ Κυβέρνησις, τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν ἀποδεικνύει τὴν ἀνυπαρξίαν τοιούτων λόγων, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει νὰ προβάλῃ λόγους σοβαροὺς εἰς τὴν Βουλήν, οἱ ὁποῖοι νὰ δικαιολογοῦν τὴν λῆψιν τοῦ σοβαροῦ αὐτοῦ μέτρου καὶ καλύπτεται ὄπισθεν μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη χωρὶς εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὑπὸ βουλευτῶν, διὰ νὰ τὴν υἱοθετήσῃ κατὰ τὴν χθεσινὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§183Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τὴν ἔχουν καταρτίσει τὰ ἐπιχειρήματα τῶν προηγουμένων αἰτιολογικῶν ἐκθέσεων.

§184Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κατὰ συνέπειαν τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ πρότασις ὑποβάλλεται ἀπὸ βουλευτάς ἡ δὲ Κυβέρνησις ἐθεώρησε σκοπιμώτερον νὰ ἐπιφυλλαχθῇ καὶ νὰ τὴν υἱοθετήσῃ, ἀναλόγως τῆς ἐπιτυχίας καὶ τῆς ἐντυπώσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἐδημιούργει εἰς τὴν Βουλήν, ἀποδεικνύει ὅτι λόγοι σοβαροί, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν κατάλυσιν τῆς πολιτικῆς λειτουργίας δὲν ὑφίστανται. Καὶ ἦλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὴν εὐχέρειαν τοῦ λόγου ἡ ὁποία τὸν διακρίνει καὶ τὴν εὐχέρειαν τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα συλλαμβάνει μετὰ μεγάλης ταχύτητος, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ὅτι: Ξέρετε, κύριοι, ποία ἦτο ἡ βαθυτέρα πρόθεσις τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν καὶ ἐπρότειναν τὸ μέτρο τοῦτο; Ἡ βαθυτέρα πρόθεσις ἦτο ἡ ἑξῆς. Ὅτι θὰ ἔπρεπε οἱ βουλευταὶ νὰ πᾶνε στὰς ἐπαρχίας των καὶ γιατί; Διότι πρέπει νὰ μεταβληθοῦν εἰς βάσιν τοῦ δικτύου κατασκοπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους!! Εἶναι πραγματικῶς μία πρωτοφανὴς θεωρία καὶ ἐλπίζω νὰ πάρῃ καὶ δίπλωμα εὑρεσιτεχνίας διὰ νὰ μὴ χαθῇ ἡ ἰδέα, διότι, διὰ πρώτην φορὰν ἀκούομεν ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ εἶναι ἡ κατάλληλος διὰ τὴν ἰδιότητα τοῦ κατασκόπου καὶ πληροφοριοδότου. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Ἰντέλιντζεν Σέρβις θὰ καταργηθῇ καὶ ἐφ’ ὅσον γίνεται πόλεμος θὰ κλείεται ἡ Βουλὴ καὶ οἱ βουλευταὶ θὰ γίνωνται ὄργανα κατασκοπείας τῶν Κρατῶν! Ἀλλὰ διὰ νὰ προχωρήσωμεν. Ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ἢ μᾶλλον τῆς μειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο καὶ ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, διότι περιέργως, οὐδεὶς ἐκ τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν καὶ ἦσαν μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἀνέλαβον τὴν ἐξήγησιν τῆς προτάσεως αὐτῆς, εἶναι καὶ κατὰ τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἐκπληκτικόν. Διότι ἐνῷ ἦσαν μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν ἀνέλαβον οὗτοι νὰ ἐξηγήσουν τὴν πρότασίν των καὶ ἀνέλαβεν ὁ κ. Ἀριστείδου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχεν ὑπογράψει τὴν πρότασιν. Ὑπεστηρίχθη καὶ ἡ ἄλλη ἄποψις: Καλὸν εἶναι νὰ κλείσωμεν τὴν Βουλὴν διότι οἱ βουλευταὶ κατεπέσαμεν εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον διεξάγονται αἱ συνεδριάσεις δίδουν ἀφορμὴν εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς κακῆς ἐντυπώσεως εἰς βάρος τοῦ Κοινοβουλίου. Νομίζω ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι βάλλουν κατὰ τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, καὶ οἱ ὁποῖοι πολλάκις προέρχονται ἀπὸ τὰ σπλάγχνα της, κάμουν ἀσύνετον ἔργον. Πλανῶνται ὅσοι νομίζουν ὅτι κλονίζοντες τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς, διότι πολλάκις οἱ βουλευταὶ ἀνέρχονται ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ὡς ...... (δὲν ἠκούσθη) ...... τῆς Βουλῆς ὡς Σώματος. Νομίζω ὅτι διαπράττουν μίαν ἀσυνέπειαν, διότι ἐναντίον τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς δὲν βάλλουν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἀσκήσουν διὰ λογαριασμόν των μίαν δικτατορικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ βάλλουν ἐκ παραλλήλου ἀκριβῶς, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουν τὴν κατάργησιν τῆς Δημοκρατίας καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, διὰ νὰ ἐγκαθιδρύσουν μίαν ἄλλην δικτατορίαν, τὴν δικτατορίαν τοῦ κομμουνισμοῦ τὴν ὁποίαν μάλιστα αὐτοὶ προσφέρουν καὶ ὑπὸ πλέον ἀπατηλὸν ὄνομα ὡς Λαϊκὴν Δημοκρατίαν, ἐνῷ οἱ ἄλλοι τὴν προσφέρουν ὑπὸ πλέον ὠμὸν τίτλον, ὡς φασισμὸν ἢ ὡς ὠμὴν δικτατορίαν. Εἶναι λοιπόν, πρᾶξις ἀσύνετος, νὰ νομίζουν βάλλοντες κατὰ τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς καὶ καταρρίπτοντες τὸ κῦρος τοῦ Κοινοβουλίου ὅτι θὰ εἶναι αὐτοὶ οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι θὰ καρπωθοῦν ἐκ τῆς φθορᾶς αὐτοῦ. Δὲν δύνανται νὰ ἀντιληφθοῦν ὅτι ἕνας κλονισμὸς τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν, ἕνας κλονισμὸς τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, ἀποτελεῖ τὸ ἄνοιγμα τῆς ὁδοῦ ἡ ὁποία θὰ διευκολύνῃ τὴν ἐγκαθίδρυσιν μιᾶς δικτατορίας, τῆς δικτατορίας τοῦ προλεταριάτου διότι θὰ εἶναι σκληρὸν τὸ δίλημμα ὅταν τεθῇ εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέξῃ μιᾶς φασιστικῆς δικτατορίας καὶ μιᾶς κομμουνιστικῆς δικτατορίας. Ὅταν κληθῇ νὰ ἐκλέξῃ μεταξὺ τῶν δικτατοριῶν δὲν θὰ καρπωθοῦν μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν μίαν δικτατορίαν μιᾶς πλευρᾶς, ἀλλὰ θὰ καρπωθοῦν καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν δικτατορίαν τῆς ἄλλης πλευρᾶς. Τὸ μόνον μέσον τὸ ὁποῖον προστατεύει τὰς Συνταγματικὰς ἐλευθερίας εἶναι ἡ ἀκλόνητος πίστις εἰς τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμοὺς καὶ ἡ ἐξύψωσις τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ. Συνεπῶς δὲν εἶναι πρᾶξις συνετὴ ὅτι καὶ μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ παραδεχθοῦν καὶ ἴσως καὶ νὰ διατρανώσουν τὴν πεποίθησίν των ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχει δείγματα καταπεσμοῦ. Ἀλλὰ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας ὁ κ. Ἀριστείδου, παραδεχόμενος ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δείξει δείγματα ἐκπεσμοῦ, προχώρησε καὶ εἶπεν ὅτι τὸ μόνον φάρμακον εἶναι νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Δὲν ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων αὐτοῦ τοῦ ἐκπεσμοῦ. Ἐὰν ὑπάρχῃ, διότι προσωπικῶς ἐγὼ νομίζω ὅτι ὑπάρχει βεβαίως μία μικρὰ δυσφορία ἐναντίον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται εἶναι πολὺ μικροτέρα. Ἐὰν ἤθελεν εἰσέλθει εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων θὰ ἔβλεπεν ὅτι δὲν εἶναι ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία πταίει. Κακῶς ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ μὴ ἀπόδοσις τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἀποδεικνύει τὴν ἀδυναμίαν ἀποδόσεως τῆς Κυβερνήσεως. Κακὸς εἶναι ὁ συλλογισμὸς αὐτός, διότι μεταφέρει τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς καὶ ἀπαλλάσσει τὴν Κυβέρνησιν ἐνῷ εἶναι ἀντίστροφον τὸ πρᾶγμα.

§185Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαλλάσσει καὶ τὴν μειοψηφίαν.

§186Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ μειοψηφία πράττει τὸ καθῆκόν της καὶ θὰ ἔλθω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ὁμολογουμένως εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀσκεῖται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἔχει ἀσκηθῆ εἰς προηγουμένην Βουλήν. Μετὰ τόσης θερμῆς συμπαραστάσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τόσον εἰλικρινοῦς βοηθείας εἰς τὸ ἔργον της, οὐδέποτε Ἀντιπολίτευσις ἔχει ἐμφανισθῆ εἰς προηγουμένην Βουλήν. Εἶσθε, οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν, εἰς προηγουμένας Βουλὰς καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε τὴν ὀξύτητα καὶ τὴν στενότητα τῶν τότε Ἀντιπολιτεύσεων. Ἀλλ’ ἐὰν προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων αὐτῶν τῶν μικρῶν σημείων ἐκπεσμοῦ τῆς Βουλῆς, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ κυρία εὐθύνη βαρύνει τὸν ἡγέτην τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος. Αἱ Βουλαὶ εἶναι συλλογικὰ Σώματα. Δὲν εἶναι Σώματα ἀτομικῆς πρωτοβουλίας καὶ ὁ ἡγέτης τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος εἶναι ἐκεῖνος ποὺ δίδει τὴν ἐντολὴν καὶ τὸν ρυθμὸν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν βεβαίως ὁ ἡγέτης τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος πιστεύῃ εἰς τὴν πρωτοφανῆ κοινοβουλευτικὴν θεωρίαν ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ὁμιλοῦν ἀπεριφράστως, νὰ ἐλέγχουν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ εἶναι καθ’ ὅλον τὸ ἄλλο διάστημα ἀντιπολιτευόμενοι καὶ ἐλέγχοντες τὴν Κυβέρνησιν, συμπολιτευόμενοι δὲ μόνον ὁσάκις δίδουν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, βεβαίως εἶναι μία πρωτότυπος θεωρία ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἕνα συλλογικὸν ὄργανον ὅπως εἶναι ἡ Βουλὴ νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς μίαν —νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν— εἰς μίαν συναγωγὴν ἴσως. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ πρωτότυπος κοινοβουλευτικὴ θεωρία τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ πλειοψηφοῦντος κόμματος, ἡ ὁποία τὸν ἀπαλλάσσει τῶν ἐνοχλήσεων μιᾶς διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ὡδήγησε κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ φαινόμενον αὐτὸ τῆς βραδύτητος τῆς λειτουργίας τῆς Βουλῆς. Ἡ βραδύτης ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς πλειοψηφίας, ἀπόδειξις δὲ ὅτι ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὸν εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τολμήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι συνήντησεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς διετίας κωλυσιεργίαν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Οὐδέποτε Ἀντιπολίτευσις ἐδείχθη τόσον πρόθυμος, τόσον θερμὸς συμπαραστάτης τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Τουναντίον μάλιστα ἡ Ἀντιπολίτευσις δικαιοῦται νὰ κατηγορῇ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι κάνει κατάχρησιν αὐτῆς τῆς ἐθνικῆς συμπαραστάσεως, διότι πάντοτε τὴν τελευταία στιγμὴν κάνουσι κατάχρησιν τῶν πατριωτικῶν αἰσθημάτων της, φέρει αὐτὴν πρὸ τετελεσμένων γεγονότων καὶ τὴν ἐκβιάζει νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς ψηφίσματα ἀπαγορευτικὰ τῶν ἀπεργιῶν—τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακαλέσῃ αὔριον ἡ Κυβέρνησις— διαπράττουσα τεράστιον ὀλίσθημα καὶ εἰς ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐν μιᾷ νυκτὶ ἐπιτρέπουν τὴν ἐφαρμογὴν 15 νόμων φορολογικῶν χωρὶς νὰ τοὺς ἐξετάσῃ ἡ Βουλή. Καὶ ἔρχεται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης μὲ τὴν εὐχέρειαν μὲ τὴν ὁποίαν συλλαμβάνει τὰ ἐπιχειρήματά του νὰ μᾶς εἴπῃ: Κύριοι βουλευταί, ἐβάλατε εἰς τὸ ψήφισμα νὰ συζητοῦνται δύο φορὰς τὴν ἑβδομάδα τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, καὶ οὕτω ἀπορροφᾶται ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς. Καὶ πότε, κ. ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἦλθαν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ ἀπερρόφησαν τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς, καὶ ὅταν ἦλθον τὸ πρῶτον εἶχε δεχθῆ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιβάλῃ φορολογίας ἀναδρομικῶς; Εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἡ οἰκονομικὴ αὐτὴ πολιτική, θὰ ὡδήγει πράγματι εἰς μίαν ἐξασφάλισιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐπιπέδου τοῦ λαοῦ ἢ θὰ ὡδήγει εἰς τὴν νέαν ἐμφάνισιν τὴν ὁποίαν ἔχει λάβει σήμερον ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία, καὶ ἐνθυμίζει ἡμέρας κατοχῆς, μὲ τὴν ἐξαφάνισιν τῶν τροφίμων, παρὰ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Ἦτο καθῆκον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ ὅταν παρηνοχλήθη αὐτῆς ἕνα θέμα, διὰ νὰ ἐξετασθῇ ἡ ὅλη πολιτεία τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, φέρνει εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις καὶ υἱοθετεῖ μίαν πρότασιν ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μὲ κἄποιαν εὐχέρειαν. «Ἐγὼ δὲν φοβοῦμαι τὴν Βουλήν, ἐγὼ εἶμαι πάντοτε ἐδῶ· διατὶ μοῦ ἀποδίδεται, αὐτὴν τὴν μομφήν;» Καὶ ποῖος, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης ἐφαντάσθη ὅτι σεῖς ὁλοκληρώνετε αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅτι τὸ ψήφισμα, ἔγινε πρὸς χάριν σας; Οὐδεὶς δὲν ἐθεώρησεν ὅτι ἀποτελεῖτε τὴν οὐσίαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἀποδοθῇ ἡ σπουδὴ αὐτὴ περὶ τὸ ψήφισμα πρὸς ὑμᾶς. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πιστεύῃ ὅτι ὑπάρχουν λόγοι σοβαροὶ ὅπως διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, καὶ ὅπως ἡ Βουλὴ ἐγκαταλείψῃ τὴν πολιτικὴν της λειτουργίαν, τότε νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ μᾶς τὰ εἴπῃ εὐθέως, καὶ νὰ εἶναι βεβαία ὅτι θὰ εὕρῃ τὴν πλήρη ὑποστήριξιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν ὁποίαν εὗρεν πολλὰς φοράς, ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ λόγος καὶ δὲν τολμᾷ νὰ τὸ εἴπῃ καὶ καλύπτεται, αὐτὸ ἀποτελεῖ φαινόμενον ἀπογοητεύσεως, διότι ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ διαχειρίζεται τὰ προβλήματα τῆς χώρας, ἔχει μίαν νοοτροπίαν, τὴν νοοτροπίαν τῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν μακαριότητα τῶν εὐθυνῶν, τὴν κάλυψιν τῶν σχέσεων, τὴν συγκάλυψιν τῶν εὐθυνῶν, καὶ τῶν σκέψεών της. Ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀντιμετωπίζῃ τὰς σχέσεις τοῦ Κράτους, μὲ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κανονίζετε τὰς σκέψεις σας καὶ τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος, μὲ ποίαν πραγματικὴν ἐκτίμησιν τῶν σοβαρῶν καὶ ἐξωτερικῶν ἀναγκῶν ὁδηγεῖτε τὸ Ἔθνος; Ἀπὸ αὐτὰς τὰς μικρὰς λεπτομερείας, ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν εἰλικρινείας ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ συναγάγῃ τὰ καλύτερα συμπεράσματα, διὰ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος κατέληξεν εἰς τὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ψήφισμα. Εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις πολλοὶ βουλευταί, κατέληγον ἐπίσης μὲ ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀπόψεις των. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπαναλάβω τὸ ἴδιον· δὲν πρόκειται νὰ κάνω οὐδεμίαν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀποσύρῃ τὸ ψήφισμα, πιστεύω ἀπολύτως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἠλαττωμένην τὴν δύναμιν τῆς ἀκοῆς, καὶ τὸ νὰ ἀπευθύνῃ κανεὶς ἔκκλησιν εἰς τὰ ὦτα μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἔχει ἀπολέσει τὴν ὀξύτητα τῆς ἀκοῆς, νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ματαιοπονίαν, δὲν συνήθισα δὲ νὰ ματαιοπονῶ. Τὴν ἔκκλησιν θὰ τὴν ἀπευθύνω εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τοὺς βουλευτάς. Βεβαίως, συνταγματικῶς, οἱ βουλευταὶ εἶναι ἀνεύθυνοι διὰ τὴν ψῆφον των, οἱ ὑπουργοὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ποινικῶς. Αὐτὸ ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι ἐπειδὴ οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχουν τὴν τυπικὴν ποινικὴν εὐθύνην, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἡ ἠθικὴ καὶ πολιτικήν των εὐθύνη μεγενθύνεται ἀκριβῶς διότι δὲν ὑπάρχει ἡ ποινική των εὐθύνη. Εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα ἡ εὐθύνη τῆς συνειδήσεως διότι δὲν ὑπάρχει τυπικὴ ποινικὴ εὐθύνη. Καὶ ἀπευθύνομαι καὶ κάνω ἔκκλησιν πρὸς τὴν Βουλὴν ὅπως εἰς αὐτὰς τὰς στιγμὰς σκεφθῇ ὄχι ὡς ἀνεύθυνον Σῶμα, ἀλλὰ ὡς Σῶμα τὸ ὁποῖον ἐτάχθη ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ φρουρὸς τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος, τῆς εὐημερίας καὶ τῆς ἡσυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὰς εὐθύνας τὰς ἔχει ἡ Βουλή, δὲν τὰς ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔχει τὴν τυπικὴν ποινικὴν εὐθύνην. Οἱ Ἕλληνες βουλευταὶ ἐτάχθησαν ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ φρουροὶ τῆς ἀσφαλείας καὶ ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλοίμονον ἐὰν ὀχυρωθῶμεν ὄπισθεν τῆς τυπικῆς ποινικῆς εὐθύνης καὶ δὲν ἐξαρθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξαρθῶμεν. Ἀλλοίμονον ἐὰν σταθῶμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἐὰν ἡ θεωρία αὐτὴ γίνῃ δεκτὴ τότε ἔπρεπεν ὅταν ἕνα Κράτος ἐμπλακῇ εἰς ἕνα πόλεμον, νὰ σταματήσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἐμπόδιον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐπιχειρήσεων. Ἐὰν ἐπεκράτει ἡ θεωρία αὐτή, τότε θὰ ἔπρεπεν ἡ μὲν Γαλλία νὰ κάνῃ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον μὲ τὴν Κυβέρνησιν ποὺ τὸν ἐκήρυξε, καὶ ὄχι μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κλεμανσώ, ἡ δὲ Ἀγγλία νὰ κάνῃ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον μὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Τσάμπερλαιν καὶ ὄχι τοῦ Τσῶρτσιλ, ὅτι δηλ. ἡ Ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ ἵσταται παραπλεύρως τῶν Κυβερνήσεων, καὶ τότε τὰ Κράτη αὐτὰ θὰ εἶχον χάσει καὶ τοὺς δύο παγκοσμίους πολέμους. Ἀκριβῶς ὅταν εἶναι κρίσιμοι αἱ στιγμαί, ἡ πολιτικὴ λειτουργία τῆς Βουλῆς ἀποκτᾷ διαφορετικὴν σημασίαν· καὶ τώρα ὅπου εἶναι κρίσιμαι, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ δόγμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἔχομεν καὶ ἡμεῖς παράδειγμα, ἐὰν ἀπὸ τότε ποὺ ἤρχισεν ὁ συμμαχικὸς ἀγὼν νὰ ἐντείνεται, εἶχε σταματήσει ἡ Βουλή, διὰ νὰ μεταβληθοῦν οἱ βουλευταὶ εἰς πληροφοριοδότας τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὔτε ἡ προηγουμένη οὔτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις· πῶς θὰ ἐγένοντο τὰ νέα Κυβερνητικὰ συγκροτήματα, ἐὰν εἶχον διακοπῆ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς; Ἀποτελεῖ τεράστιον ὀλίσθημα ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς παρούσας στιγμάς· εἶναι ἀνάξιον πάσης προσοχῆς, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν κύρωσιν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κάνω ἔκκλησιν πρὸς τοὺς Ἕλληνας βουλευτάς· καλεῖσθε Ἕλληνες βουλευταὶ νὰ ἀπαλλάξητε τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐνοχλήσεως τῆς συζητήσεως διὰ τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, χωρὶς νὰ ἀπαλλάξητε τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν πτῶσιν τοῦ τιμαρίθμου. Καλεῖσθε νὰ ἀπαλλάξητε τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀπὸ τὴν ἀχάριστον πρᾶξιν νὰ φέρῃ τὸν νόμον τῶν πωλήσεων ἐπὶ κατοχῆς, καλεῖσθε νὰ τὸν ἀπαλλάξητε τῆς ἐνοχλήσεως νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι τοιαύτης σημασίας νομοθέτημα ἡ Βουλὴ τὸ ὑπέβαλεν εἰς ἐξονυχιστικὴν ἔρευναν καὶ ὅτι δὲν ἐδόθησαν λύσεις ἀπὸ Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως. Καλεῖσθε νὰ ἀπαλλάξητε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων· δὲν ἐπιθυμεῖ τίποτε καλύτερον, θὰ ἦτο πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν καὶ αἱ ὀλίγαι ἐμφανίσεις του εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἐπραγματοποιοῦντο. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ σταματήσητε τὴν οἰκονομικὴν ἀνησυχίαν, καὶ τὸν φόβον πτώσεως τῆς δραχμῆς. Δὲν ἐξασφαλίζητε σταθεροποίησιν τῆς δραχμῆς ἐὰν ἀπαλλάξητε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ τοῦ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητῇ νὰ μᾶς εἴπῃ τὴν γνώμην του, καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα καὶ εἰς ἐφαρμογὴν ὡρισμένου προγράμματος, καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὡρισμένη πολιτική. Καλὸ εἶναι αὐτό, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι πολιτική, ἀλλὰ πολιτικὴ ἀσυναρτησία. Καλὸ εἶναι νὰ πνίξητε τὴν φωνὴν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν θὰ παύσητε νὰ ἔχετε ἀσυναρτησίαν καὶ δὲν σημαίνει ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν.....

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§188Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὁμιλῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπεκαλέσθη τὸν Ἐλευθέριον Βενιζέλον — ἂν καὶ εἶναι καιρὸς νὰ παύσωμεν νὰ τὸν ἐπικαλούμεθα — ὅτι ἦτο ὑπὲρ τῆς κλεψύδρας· ἦτο, κύριοι, ἀλλὰ ἡ κλεψύδρα ποὺ εἶπεν ὁ μακαρίτης ὁ Βενιζέλος, ἦτο ἄλλη, καὶ ἄλλη ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ σταμάτημα τῆς λειτουργίας της· δὲν ὑπάρχει σύγκρισις μεταξὺ αὐτῶν τῶν δύο, εἶναι ἀσυναρτησία νὰ λέγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος αὐταὶ αἱ θεωρίαι. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν νομίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἄχρηστον Σῶμα, ὅτι σήμερον ἡ θέσις τῶν βουλευτῶν εἶναι εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ μεταβληθοῦν εἰς πληροφοριοδότας, καὶ ὅτι ἐκεῖ θὰ προσφέρουν θετικὰς ὑπηρεσίας διὰ τὴν ἐπιτάχυνσιν τῆς λύσεως τῆς καταστάσεως, τότε νὰ ζητήσητε νὰ ψηφίσητε ὄχι μόνον τὴν πρόσκαιρον ἐπὶ τρίμηνον διακοπήν, ἀλλὰ τὴν πρόσκαιρον διακοπὴν μέχρι τερματισμοῦ τῆς στάσεως· αὐτὴ εἶναι ἡ λογικὴ συνέπεια τῆς σκέψεώς σας, κύριοι. Ἐὰν ὅμως νομίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἄχρηστον Σῶμα, ὅπως λέγουν οἱ διάφοροι θεωρητικοὶ εἴτε τῆς μιᾶς εἴτε τῆς ἄλλης πλευρᾶς, ἀλλὰ ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποτελεῖ τὸν φραγμὸν τῶν δημοκρατικῶν θεσμῶν καὶ τῶν ἀρχῶν διὰ τὰς ὁποίας ἀγωνίζεται ἡ Ἑλλάς, καὶ ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων συνεχίζει τὸν ἀγῶνα, διότι πράγματι ἡ Βουλή, κύριοι, ἠμπορεῖ καὶ δύναται νὰ ἀποτελέσῃ φραγμὸν εἰς παραδόσεις, δεδομένου μάλιστα ὅτι ὁ ρόλος τῆς σημερινῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι διάφορος τῶν παλαιῶν Βουλῶν, οὐδὲ κατωτέρα τῶν ἄλλων Βουλῶν. Ἐγώ, κύριοι, μετέσχον 4 Βουλῶν καὶ ἠμπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι πράγματι ἡ σύνθεσις τῆς νῦν Βουλῆς εἶναι ἀνωτέρα ὅλων τῶν ἄλλων, ἐνῷ πολὺ κατωτέρα εἶναι μόνον ἡ ἡγεσία τῆς Βουλῆς. Ἐὰν, κύριοι βουλευταί, πιστεύετε, ὅπως καὶ εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἄχρηστον Σῶμα, ἀλλὰ ὅτι εἶναι δημοκρατικὸς θεσμὸς καὶ θεσμὸς ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ ζήσῃ ἡ Ἑλλάς, τότε ἔχετε ἕνα καθῆκον, νὰ μὴ ψηφίσητε τὴν πρότασιν αὐτὴν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἀφήσητε ἔκθετον τὸ νομοθέτημα. (Χειροκροτήματα).

§189Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριε συνάδελφε, θέλω νὰ σᾶς ὑποβάλλω μίαν ἐρώτησιν. Χθὲς ἐγένετο μία ἐπίθεσις κατὰ τῆς πόλεως Αἰγίου. Τί νομίζετε ὅτι ἦτο προτιμητέον· ὁ συνάδελφος κύριος Σωτηρόπουλος ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἀντὶ νὰ ἔρχεται ἐδῶ νὰ ὁμιλῇ νὰ εὑρίσκεται πλησίον τῶν συμπατριωτῶν του τῶν δοκιμαζομένων; Τί εἶναι προτιμητέον νὰ εἶναι ἐκεῖ ἢ νὰ εὑρίσκεται ἐδῶ καὶ νὰ συζητῇ;

§190Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Καὶ ποῖος σᾶς ἠμπόδισε νὰ μεταβῆτε καὶ σεῖς; Ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς δὲν ἐμποδίζει τὴν μετάβασιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Ἐὰν πάλιν νομίζετε ὅτι σκοπὸς τῆς Βουλῆς εἶναι τὰ στρατιωτικὰ καθήκοντα, εἰς τοὺς βουλευτάς, τότε διαλύσατε τὴν Βουλήν.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ πρέπει νὰ συναχθῇ μὲ συνέπειαν τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐὰν οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ ἡ Κυβέρνησις πιστεύουν ὅτι ἡ παρουσία τῶν βουλευτῶν εἰς τὸν ἀγωνιζόμενον στρατὸν καὶ λαὸν εἶναι ἀπαραίτητος, ἐὰν πιστεύουν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος, ἡ στοιχειώδης λογικὴ καὶ ἠθικὴ συνέπεια, εἶναι ὅτι μέχρι πέρατος τοῦ ἀγῶνος ἡ Βουλὴ θὰ κλείσῃ. Διατὶ σήμερον καὶ ὄχι χθὲς καὶ ὄχι αὔριον, καὶ εἰς πᾶσαν περίπτωσιν. Ἐφ’ ὅσον ὁ ἀγὼν συνεχίζεται θὰ εἶναι ἀπαραίτητον οἱ βουλευταὶ νὰ μείνουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των. Ἰδοὺ διατὶ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἔχωμεν ὄχι τρίμηνον διακοπήν, ἀλλὰ διακοπὴν μέχρι πέρατος τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ ὁ κύριος προορισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ τῶν εὑρισκομένων ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, εἶναι νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἀγῶνος· καὶ διὰ νὰ εὐοδωθῇ ὁ ἀγών, χρειάζεται στρατός, χρειάζονται ὅπλα, χρειάζεται λαός· ἀλλὰ ὑπεράνω καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ὅπλων, χρειάζεται ἡγεσία· καὶ τὴν ἡγεσίαν ἐκπροσωποῦμεν ἡμεῖς.

§192Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Ἐπειδὴ εἶμαι ἐκ τῶν ὑπογραψάντων τὸ ψήφισμα συναδέλφων, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτοῦ εἶναι ὅτι, θὰ πρέπει νὰ μεταβοῦν ὁμάδες βουλευτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας, διὰ νὰ ἐμπνεύσουν τὴν πίστιν εἰς τὸν ἀγῶνα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι καὶ πέρυσιν ἐγένετο διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ μῆνας Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον, χωρὶς νὰ βλάψῃ ποσῶς ἡ διακοπὴ αὐτὴ τοῦ Σώματος. Καὶ οἱ βουλευταὶ σήμερον οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, τὴν ζητοῦν διὰ τοὺς λόγους αὐτούς.

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἀπάντησιν, αὔριον ὅπου θὰ λάβω τὸν λόγον θὰ ἐκθέσω εὐρύτερον τὰς σκέψεις μου.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον.

§195Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, καθ’ ἡμᾶς, ἡ πραγματικὴ ἔννοια τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος εἶναι ὅτι μόλις συνεπληρώθησαν, μετὰ τὰς ἑορτάς, 40 ἡμέραι κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως μᾶς καλεῖ εἰς μίαν ἐπιμνημόσυνον δέησιν ὑπὲρ ἀναπαύσεως ἐπὶ τρίμηνον, τοὐλάχιστον, τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ συνισταμένη τῶν ἀγορεύσεων, ὅλων τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων ἦτο ὅτι ἡ ἐνέργεια ἡ Κυβερνητικὴ ἦτο μία συγκεκαλυμμένη δικτατορία. Ἡμεῖς προχωροῦμεν ἔτι περαιτέρω καὶ πιστεύομεν ὅτι ἡ ἐνέργεια αὐτὴ ἦτο καὶ εἶναι μία ἀπροκάλυπτος δικτατορία, ἐκδήλωσις δικτατορικὴ καὶ μάλιστα ἐκ μέρους τῶν κομμάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζουν μετὰ φανατισμοῦ καὶ διακηρύσσουν ὅτι εἶναι οἱ πιστοὶ τηρηταὶ τοῦ πολιτεύματος τοῦ δημοκρατικοῦ καὶ εἶναι πλέον εὐλαβεῖς τηρηταὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Φρονοῦμεν, τόσον τὸ κόμμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διακηρύσσει ὅτι εἶναι κόμμα ὀπαδῶν φιλελευθέρων ἀρχῶν, ὅσον καὶ τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ὑπερηφανεύεται νὰ λέγῃ ὅτι ἀνέκαθεν ὑπῆρξεν ὁ πιστότερος καὶ ὁ πλέον εὐλαβὴς τηρητὴς τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν τῆς χώρας. Πιστεύομεν ὅτι ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως υἱοθέτησις τοῦ ἐκθέτου τέκνου τῶν 27 συναδέλφων, ὑπῆρξεν ὀλίσθημα, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς ὁ ὑποβρυχιακὸς τῆς ἐμφανίσεως τῶν διαθέσεων τῶν Κυβερνητῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὑπῆρξε καὶ ἀποτελεῖ, καθ’ ἡμᾶς, πολιτικὴν ἀνανδρίαν. Θὰ ἦτο περισσότερον συνεπὴς ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἑαυτὴν ἐὰν ἐνεφανίζετο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ μὲ παρρησίαν ἐζήτει –ὅπως ὀρθῶς ἐτονίσθη πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως– καὶ ἐζήτει διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι λήξεως τοῦ ζητήματος τῆς ἀνταρσίας καὶ ἐν λευκῷ ἐξουσιοδότησιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς ὅπως ἐκδίδῃ πάσης φύσεως ἀναγκαστικοὺς νόμους, εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς πατάξεως τῆς ἀνταρσίας. Βεβαίως θὰ μοῦ ἀντείπῃ, οἱοσδήποτε ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὅτι ὑποστηρίζετε, κύριε, δικτατορικὰς διαθέσεις, δίδετε τοιαῦτα δικαιώματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀφοῦ τὰ δίδετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διατὶ δὲν τὰ δίδετε εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως; Λέγω καὶ ὑποστηρίζω, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὁ ὁποῖος ἐξανίστασθε, διατὶ ἔρριψα τὴν ἄποψιν αὐτήν. Μόνον εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἐπιτρέπονται ἔκτακτα μέτρα καὶ μέσα. Καὶ εἰς τὴν χορήγησιν τοιούτων μέτρων δὲν θὰ ἐδίσταζεν ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς περιβάλῃ μὲ τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην της, ἐὰν σᾶς εἶχεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην. Ἀλλὰ ἑξάμηνος βίος τῆς Κυβερνήσεως ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἠμποροῦμε νὰ σᾶς ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην, νὰ σᾶς ἀναθέσωμεν τοιαῦτα βαρέα ἔργα. Ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν καὶ τὰ ὁποῖα ὑπεστηρίχθησαν, τόσον ἐκ μέρους ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὅσον καὶ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀστήρικτα καὶ ἀρκούντως κατερρίφθησαν ὥστε νὰ μὴ χρειάζεται ἐγὼ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, δὲν ἀποτελοῦν δικαιολογίαν πρὸς ὑποστήριξιν ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Οἱ πραγματικοὶ λόγοι εἶναι ὅπως ἀποφύγῃ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον καὶ δεύτερον θέλει νὰ τῆς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ψηφίσῃ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ διάφορα ἄλλα προσωπικὰ νομοσχέδια.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι δά.

§197Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω. Ξενίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ θέλει νὰ ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον. Καὶ ποῖον ἔλεγχον ἔκαμε μέχρι σήμερον ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ἔλεγχον διὰ τὰ ζητήματα τῆς δημοσίας τάξεως. Καὶ μόλις ἤρχισεν ὁ ἔλεγχος τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγχος ὁ ὁποῖος καὶ ἐσταμάτησε διότι ἐφυγομάχησε καὶ φυγομαχεῖ συστηματικῶς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ὁποίου αὐτόκλητος συνήγορος ἐνεφανίσθη σήμερον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ συνεχὴς καὶ ἀδιάλειπτος, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἀνικανότητα τὴν ὁποίαν ἐπέδειξαν ὅλαι αἱ μέχρι σήμερον Κυβερνήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς πατάξεως τῆς ἀνταρσίας, ἀκόμη καὶ ἡ προχθεσινὴ ἠλαττωμένη ψῆφος ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, φρονοῦμεν ὅτι ἀποτελεῖ ὅπλον μὲ τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμε νὰ διεκδικήσωμεν τελεσφόρως καὶ ἀποτελεσματικῶς τὰ δικαιώματά μας ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔθεσαν ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τὴν οἰκονομικὴν καὶ ἂς εἴπωμεν τὴν πολιτικήν. Δὲν ἐζημίωσεν ἀκόμη ἡ προχθεσινὴ ψηφοφορία, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ πρόσθετον λόγον νὰ ἐπιμείνῃ καὶ νὰ ἀξιώσῃ καὶ νομίζω ὅτι ὡς Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐχάρισε τὴν νίκην, ἔχομεν δικαιώματα καὶ τὰ δικαιώματα πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι ἀπαιτοῦν καὶ δὲν ἐπαιτοῦνται. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως. Ξενίζεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀπόψε ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἦλθε νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τάχα ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Βουλῆς δὲν ψηφίζονται αὐτὰ τὰ περίφημα φορολογικὰ νομοσχέδια. Ὅτι ἡ Βουλὴ κωλυσιεργεῖ καὶ θὰ ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ διέλθουν δι’ ἄλλης ἀτραποῦ, διότι μεγάλαι ζημίαι προσγίνονται εἰς τὸ δημόσιον. Μά, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἀγνοεῖτε, ὅτι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ἐτέθησαν ἤδη εἰς ἐφαρμογὴν καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ παρὰ ἡ τυπικὴ κύρωσις καὶ ἡ τροποποίησίς των;

§198ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί σχέσιν ἔχουν αὐτὰ ποὺ λέγετε;

§199Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ποία δὲν ἔχουν σχέσιν, κύριε συνάδελφε; Δὲν ἔχει σχέσιν ὅτι φυγομαχεῖ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων; Ἡμεῖς δι’ αὐτὸ δὲν θέλομεν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θέλομεν τὴν Βουλὴν παροῦσαν νὰ συζητήσῃ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, διότι διαφωνοῦμεν ριζικῶς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οἰκονομικὴν πολιτικήν, στερεῖται οἰκονομικῶν κατευθύνσεων ὑλικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά μας. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν νομοσχεδίων της ἐκδηλώνει τὴν ἀπέραντον αἰσιοδοξίαν της. Ἀλλ’ ἡμεῖς φρονοῦμεν ὅτι ἐὰν μία νοσηρὰ ἀπαισιοδοξία ἀποτελεῖ ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδον ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ἡ ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος αἰσιοδοξία ἀποτελεῖ ἕνα φαινόμενον ψευδαισθήσεως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἱκανὸν νὰ φέρῃ δυσάρεστα καὶ δυσμενέστατα ἀποτελέσματα. Ἰδοὺ διὰ ποῖον λόγον θέλομεν νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη ὅλων ἐπὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ὅλων ἡ γνώμη, διότι τὸ ἀλάθητον δὲν νομίζω ὅτι τὸ διεκδικεῖ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ἰδοὺ οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους δὲν θέλομεν νὰ κλείσῃ ἡ Βουλή. Ἀπειλεῖται, κύριοι, τὰ κλείσιμον τῶν καταστημάτων, διότι φορολογοῦνται κατὰ τρόπον τελείως ἐξευτελιστικόν. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι ἡ ἀποστολή της εἶναι νὰ κόψῃ τὸ δένδρον ἀντὶ νὰ συλλέξῃ τὸν καρπόν. Ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τοῦ κόσμου ἔχει καμφθῇ καὶ μάλιστα ἐπικινδύνως διὰ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι διὰ τῶν νομοσχεδίων ἀλλοῦ ἔπρεπε νὰ κατευθύνῃ τὰς ἐνεργείας της ἡ Κυβέρνησις. Ἔπρεπε νὰ ρίψῃ τὸ χειρόκτιον κατὰ τῆς ὀλιγαρχίας τοῦ πλούτου. Διότι τί ὀφελοῦν τὰ μέτρα τὰ νομοθετικὰ καὶ τὰ δημοσιονομικὰ συστήματα, ὅταν στερέψῃ ἡ πηγή; Καὶ ἡ πηγὴ ἐστέρεψε. Μόνη πηγὴ ἀπομένει ἡ ὀλιγαρχία τοῦ πλούτου. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὰ δόγματα τὰ οἰκονομικὰ καθ’ ἃ ὁ πλοῦτος ὁ συντεταγμένος ἀνήκει εἰς τὴν παραγωγικὴν δύναμιν τοῦ Ἔθνους καὶ ὡς τοιοῦτος πρέπει νὰ τίθεται εἰς τὴν διάθεσιν τῶν σκοπῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐξυπηρετοῦν τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς πολιτείας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, προηγουμένως εἷς ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τῶν δεξιῶν ἑδωλίων ἐξενίσθη, διότι ὑπεστήριξα ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν ὑποβολὴν τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ. Ὑπάρχουν οἱ λόγοι τῆς ψηφίσεως προσωπικῶν νομοσχεδίων. Ἐξενίσθη κἄποιος συνάδελφος καὶ πρέπει νὰ πάρῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἀπόψε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ὁ σεβαστὸς συνάδελφος κ. Κουλουμβάκης ἔκαμε μίαν νύξιν καὶ ὡμίλησε περὶ ἀνοσίου ραδιοφωνικοῦ σταθμοῦ. Ἐνεθυμήθην κἄποιο περίεργον νομοσχέδιον —καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς τοῦ Τύπου διὰ νὰ μὲ παρακολουθήσῃ— ἕνα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τριμήνου ἔκαμε τὴν ἐμφάνισίν του εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου τελείως ἀθώου ἐξωτερικῶς, ὄπισθεν ὅμως τοῦ ὁποίου ὑπεκρύπτετο ἕνα σκάνδαλον προσωπικόν. Μᾶς ἐδόθη εὐκαιρία νὰ ἀνακαλύψωμεν περὶ τίνος ἐπρόκειτο καὶ μὲ τὴν πρώτην ἐπίθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ τῆς ὑποβολῆς τροπολογιῶν, διὰ τῶν ὁποίων κατεδείξαμεν τὰ τρωτά του, διότι ἐπρόκειτο διὰ τούτου νὰ κατωχυρωθῇ ὁ κ. Σβωλόπουλος ὁ ὁποῖος διευθύνει σήμερον τὸν ραδιοφωνικὸν σταθμὸν καὶ ὁ ὁποῖος κατὰ τρόπον προκλητικὸν αὐτοδιαφημίζεται ἑκάστην ἑσπέραν καὶ ὅστις, ἐνῷ ὅλοι οἱ λοιποὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀμείβονται μὲ μισθοὺς πείνης, καὶ ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφῃρέσαμεν καὶ αὐτὸ τὸ ἱερὸν δικαίωμα τῆς ἀπεργίας, κατορθώνει νὰ εἰσπράττῃ ἀπὸ τὸ Ἵδρυμα Ραδιοφωνίας περὶ τὰ 3.000.000 δραχμῶν μηνιαίως, ἐπὶ μῆνας ἐνεγράφετο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Βουλῆς καὶ ἀπεσύρετο, μὴ δυνάμενον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Καὶ τώρα τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἰς τὴν περίπτωσιν τὴν ἀπίθανον, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπικρατήσῃ τὸ ψήφισμα αὐτό, θὰ λυθῇ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐνώπιόν σας, διὰ νὰ τὸ ψηφίσετε καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς καθιστῶ προσωπικῶς ὑπευθύνους. Σᾶς ἔφερα, κύριοι, ἕνα παράδειγμα ἐπειδὴ προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. συνάδελφον, ἂν καὶ ἤθελα νὰ ἀντιπαρέλθω τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν προσωπικῶν νομοσχεδίων.

§200Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ παρελθόν. Διὰ τὸ μέλλον νὰ ὁμιλήσητε.

§201Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Παρελθὸν εἶναι αὐτό; Ἐὰν παρηκολουθήσατε τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς θὰ ἐβλέπατε, ὅτι ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου καὶ μέχρι σήμερον ἐνεγράφετο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ διεγράφετο. Καὶ ἀποστολὴ τῶν Ὑπουργείων δὲν εἶναι αὐτή. Ἀποστολὴ τῶν Ὑπουργείων εἶναι κἄποια ἄλλη καὶ ἰδίᾳ τοῦ Ὑπουργείου Τύπου καὶ Πληροφοριῶν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μεταβληθῆ σήμερον εἰς Ὑπουργεῖον Προπαγάνδας. Ἡ κυριωτέρα ἀποστολή του εἶναι ἡ προπαγάνδα καὶ μόνον ἡ προπαγάνδα. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. συνάδελφοι: Πρὸ μηνὸς εἰς τὰ Ἑλληνο–ἀλβανικὰ σύνορα ἀνεβίωσεν ὁ χορὸς τοῦ Ζαλόγγου ἀπὸ ἑπτὰ Ἑλληνίδες χωριατοποῦλες, αἱ ὁποῖαι διὰ νὰ μὴ πέσουν εἰς τὴν ἀτίμωσιν, ἔπεσαν κάτω εἰς τοὺς βράχους διὰ νὰ μὴ παραδοθοῦν εἰς τοὺς ἐλασίτας. Ἐρωτῶ, ποίαν ἐκμετάλλευσιν ἔκαμε τοῦ γεγονότος αὐτοῦ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ Πληροφοριῶν; Ποίαν ἐκμετάλλευσιν ἔκαμεν ὁ «ἀνόσιος ραδιοφωνικὸς σταθμὸς» ὅπως τὸν ἀπεκάλεσεν ὁ κ. Κουλουμβάκης;

§202Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατιωτικῶν). Ὁ ραδιοφωνικὸς σταθμὸς τὸ ἀνήγγειλε κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν καὶ εἰς τὴν γαλλικήν.

§203Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἴσως εἰς σᾶς, κ. ὑπουργέ, νὰ τὸ εἶπε κἄποιος ἄλλος. Ἀλλ’ ἐγὼ τὸ ἤκουσα μόνος μου. Εἶναι ἀρκετὴ μία ἁπλῆ ἀναγγελία διὰ νὰ τονίσωμεν τὸ ἐξαιρετικὸν αὐτὸ γεγονός;

§204Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Ἐπιτρέπετε μίαν διευκρίνισιν; Νομίζετε ὅτι ὑπάρχει κἄποιος κομμουνιστικὸς δάκτυλος εἰς τὴν ραδιοφωνίαν, ὥστε νὰ τὴν ἀποκαλῆτε ἀνοσίαν;

§205Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Δὲν τὴν ἀπεκάλεσα ἐγώ, ἀλλὰ ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§206Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Νομίζετε ὅτι ὑπάρχει κομμουνιστικὸς δάκτυλος εἰς τὴν ραδιοφωνίαν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ ὅτι ἡ ὀλογοήμερος διακοπὴ ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἐνίσχυσιν αὐτῆς τῆς ὑπόπτου δῆθεν καταστάσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ προπαγάνδας;

§207Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Δὲν ἦτο ποτὲ δυνατόν, ἀξιότιμε κύριε ὑπουργὲ τῆς Δημοσίας Τάξεως, νὰ εἶμαι βέβαιος ἢ νὰ ἔχω τὴν ὑπόνοιαν ἀκόμη, ὅτι μέσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ προπαγάνδας καὶ μέσα εἰς τὴν ραδιοφωνίαν θὰ ὑπάρχουν κομμουνισταὶ οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνουν τὴν ἐπίσημον φωνὴν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὴν ἐπίσημον φωνὴν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου θὰ ἤθελα νὰ ἔχουν πνοήν. Δὲν μοῦ ἀρκεῖ τὸ ὅτι κατὰ τρόπον χλιαρὸν διευθύνουν. Θέλω νὰ τὸ διευθύνουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι νὰ δίδουν τόνον, νὰ ἠλεκτρίζουν, νὰ δίδουν ἐκδηλώσεις ζωῆς εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐκδηλώσεις ζωῆς τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ραδιόφωνον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου; Κατηγορῶ τὸν ὑπουργὸν διὰ νωθρότητα, δι’ ἀδιαφορίαν, δι’ ἀδράνειαν. Κύριοι! Ἐλλείπει ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει νὰ φιμώσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν μοῦ ὑπενθυμίζει κάτι τὸ ὁποῖον ἐδίδασκεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ ἀείμνηστος ἱδρυτὴς τοῦ κόμματος ἐκείνου τοῦ ὁποίου διάδοχος εἶναι σήμερον ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Δημήτριος Γούναρης. Ὁ ἀείμνηστος ἱδρυτὴς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐδίδασκεν, ὡς πραγματικὸς διδάσκαλος ποὺ ἦτο τοῦ κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ καὶ τῆς πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου, ὅτι: Ἐνταῦθα βουλευόμεθα καὶ νομοτιθέμεθα. Καὶ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλευθερία τῆς γνώμης ἑκάστου. Πᾶς περιορισμὸς τῆς ἐλευθερίας κηδεμονεύει τὴν πλάνην». Ἂς τὰ ἀκούσῃ αὐτά, ἢ ἂς τὰ διαβάσῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν θέλῃ ἂς ἀλλάξῃ γνώμην καὶ ἂς εἰσηγηθῇ αὐτὸς οὗτος τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ψηφίσματος πρὶν ἢ φθάσωμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν, ἐὰν θέλῃ νὰ σεβασθῇ τὴν γνώμην ἐκείνου τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον διαδέχεται σήμερον εἰς τὴν ἀρχήν. Κύριοι, ἀτυχῶς δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διότι μέχρι σήμερον δὲν μᾶς ἔφερε κανένα σπουδαῖον νομοσχέδιον νὰ ἀπασχοληθῶμεν. Ἀνεκινήθησαν διάφορα ζητήματα, ὡς τὸ ζήτημα τῶν ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ κατοχῆς. Προσθέτως τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα ἀληθῆ λαβύρινθον ποὺ διὰ νὰ εἰσέλθῃ κανεὶς τοῦ χρειάζεται ὁ μῖτος τῆς Ἀριάδνης διὰ μέσου τοῦ συστήματος τῶν περιπλόκων περιπλοκῶν καὶ νὰ ἀντιληφθῇ τί γίνεται. Μήπως τὸ ἄλλο ζήτημα, τὸ σπουδαιότερον, τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τῶν καταθέσεων, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παροραθῇ; Δὲν ἐτόλμησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακινήσῃ τοιαῦτα ζητήματα. Καὶ δὲν ἐτόλμησε διότι φοβᾶται μὴ χάσῃ τὴν δημοτικότητά της, μήπως τυχὸν οἱ ψῆφοι της ἐλαττωθοῦν. Ψηφοθηρικῶς ἀντιμετωπίζει τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλὰ ἀλλοίμονον, κύριοι συνάδελφοι, εἰς ὅλους μας καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἰς κάθε στιγμὴν δὲν θυσιάζουν τὴν δημοτικότητά τους ὅπως ὁ στρατὸς θυσιάζει τὴν ζωήν του. Ὁ πολιτικὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἰς τὰς στιγμὰς αὐτὰς τὰς κρισίμους καὶ εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς πατρίδος δὲν θυσιάζει τὴν δημοτικότητά του, δὲν τολμᾷ νὰ τὴν θυσιάσῃ, ὁμοιάζει μὲ τὸν στρατιώτην ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐν ὥρᾳ μάχης προσπαθεῖ πῶς νὰ σώσῃ τὴν ζωήν του καὶ ὄχι πῶς θὰ κερδίσῃ τὴν μάχην. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐτόλμησε νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὰ τὰ πολύπλοκα ζητήματα. Κύριοι συνάδελφοι, θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἔχει πεισθῆ ἤδη ἐὰν ὄχι ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον ἡ σώφρων, ἡ ἐγνωσμένης σωφροσύνης καὶ πατριωτισμοῦ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ἀπορρίψῃ μετὰ πολλῶν ἐπαίνων αὐτὸ τὸ περίφημον ψήφισμα τὸ ὁποῖον κατὰ τοιοῦτον περίεργον τρόπον ἤχθη ἐνώπιόν μας πρὸς συζήτησιν μὲ τὴν υἱοθεσίαν καὶ εὐλογίαν ἁπλῶς τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπίθανον περίπτωσιν, εἰς τὴν ὅλως ἀπίθανον κατ’ ἐμὲ περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελε ψηφισθῆ, τότε δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διαφύγῃ τὴν ψῆφον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ ψηφίσουν μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν κατέθεσα ἀπόψε καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ τύχουν οὐδεμιᾶς ἐκτάκτου ἀποζημιώσεως ἢ ἀμοιβῆς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Κύριοι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος περιάγει τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν στεροῦμεν τοῦ δικαιώματος τῆς ἀπεργίας ἀπὸ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς δίδομεν μισθοὺς πείνης, θὰ ἦτο κάτι τὸ ἐκπληκτικόν, θὰ ἦτο τελείως ἀδικαιολόγητον, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν τινὰ ἔκφρασιν, νὰ καθιερώσωμεν εἰδικὸν προνόμιον δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον τυχὸν λάβει μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως.

§208Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διατὶ δὲν πᾶτε γενικώτερον, κύριε συνάδελφε; Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ θὰ κλείσῃ, οἱ βουλευταὶ δὲν θὰ ἀσκήσουν τὰ καθήκοντά των καὶ συνεπῶς δὲν πρέπει νὰ πάρουν τὴν ἀποζημίωσίν των.

§209Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐὰν θέλετε, ἐγὼ υἱοθετῶ μίαν ἄλλην ἄποψιν, νὰ παραιτηθῶμεν τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ νὰ διατεθῇ εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς πατρίδος. Θὰ πρέπει νὰ τὰ εἴπωμεν, κύριοι, ἐδῶ καθαρά· ἕνα ἑκατομμύριον κατὰ μῆνα ἔπαιρναν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς προηγουμένας Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως.

§210Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ ἄλλα τόσα ἔπαιρναν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὰ χωρία των καὶ δὲν ἔκαναν τίποτε. Τὸ λογικώτερον εἶναι νὰ μὴ πάρουν οὔτε ὅσοι θὰ μετάσχουν τῆς Ἐπιτροπῆς, οὔτε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ πᾶνε εἰς τὰ χωρία.

§211Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 3 καταθέτω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν: «....................... ........(ἀναγινώσκει)......................».

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν κάμητε τὴν τροπολογίαν;

§213Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Εἶσθε δικηγόρος; Ἐὰν εἶσθε δικηγόρος νὰ σᾶς συλλυπηθῶ, ἐὰν δὲν εἶσθε νὰ σᾶς συγχωρήσω τὴν ἀπορίαν. Κύριοι συνάδελφοι, κατηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις καὶ καταγγέλλεται ὅτι παραβιάζει καὶ καταπατεῖ, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, ἐξευτελίζει τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας. Καὶ ἂς εἶναι ἡ καταγγελία καὶ ἡ διαμαρτυρία μας αὐτὴ καὶ ὡς μία προειδοποίησις πρὸς τὸν ἀνώτατον ρυθμιστὴν τοῦ πολιτεύματος. (Χειροκροτήματα).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Δηλαβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§215Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τυχοῦσα ψήφου ἐμπιστοσύνης ἐξησφάλισε τὴν ἁρμονικὴν συνεργασίαν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐφόσον ἐξῆλθεν ἐνισχυμένη διὰ τῆς ψήφου τοῦ Σώματος δὲν παρίσταται ἀνάγκη διὰ νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐξήρχετο μειωμένη τότε θὰ ἐφοβεῖτο τὴν ἐμφάνισίν της εἰς τὴν Βουλήν. Ἐξεπλάγην, ὅταν εἶδα ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ὡς πρῶτον ἔργον εἶχε νὰ κλείσῃ τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι οἱ ὑπογράψαντες τὴν πρότασιν βουλευταὶ δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ὑποβάλλουν αὐτήν. Πρόκειται περὶ προτάσεως διὰ τῆς ὁποίας θὰ παύσουν οἱ βουλευταὶ νὰ ἐκτελοῦν τὰ καθήκοντά των. Δὲν εἶχον δικαίωμα ἐκ τοῦ Συντάγματος νὰ προτείνουν αὐτὸ καὶ μάλιστα μὲ μίαν δικαιολογίαν ποὺ δὲν καλύπτει αὐτήν, διότι δύνανται οἱ βουλευταί, νὰ μεταβαίνουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των χωρὶς νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντίκειται καὶ εἰς τὸν ὅρκον τοῦ βουλευτοῦ, τὴν διαφύλαξιν τοῦ Συντάγματος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν. Ἡ ὑποχρέωσις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐπαγρυπνῇ, νὰ συμπαρίσταται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ καὶ νὰ ἐλέγχῃ. Αὐτὸ θέλει τὸ Σύνταγμα. Εἶχον ἐγγραφῆ νὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐνῷ ὡμίλησαν δύο ἢ τρεῖς ρήτορες, διακόπτεται ἡ συζήτησις χωρὶς νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ρητόρων. Εἶναι δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ συμμοριτισμὸς λυμαίνεται τὸν τόπον ἂς σταματήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος καὶ ὅταν κατισχύσωμεν αὐτοῦ τότε συζητοῦμεν. Νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὁ οἰκονομικὸς τομεὺς δὲν εἶναι θέμα εὐκαταφρόνητον. Ἡ συζήτησις αὕτη δὲν ἔπρεπε νὰ συνεχισθῇ. Ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἀκούσῃ τὰς γνώμας τῶν βουλευτῶν. Ἡ Ἑλλὰς διεξάγει ἕνα πόλεμον ἄνευ οἰκονομικῆς πίστεως. Ὁ λαὸς δὲν πιστεύει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ὁ ἀγὼν δὲν ἐξαντλεῖται μὲ τὴν συντριβὴν τῶν συμμοριτῶν τοῦ Μάρκου. Ὁ ἀγὼν εἶναι ἀγὼν ἐπικρατήσεως εἰς τὴν Μεσόγειον καὶ τὸν διεξάγομεν ἐστερημένοι οἰκονομικῆς πίστεως. Δὲν γνωρίζω ἂν τὸ φαινόμενον αὐτὸ ἔχει παρατηρηθῆ καὶ εἰς ἄλλα Κράτη τὰ ὁποῖα διεξήγαγον πόλεμον. Τὸ χρῆμα εἶναι κρυμμένον. Ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ νὰ μὴ κλείσῃ ἀποτόμως τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοι λόγοι ἐπιβάλλουν νὰ μὴ κλείσῃ ἡ Βουλή. Ὑπενθυμίζω τὸ ψήφισμα τοῦ παρελθόντος Δεκεμβρίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐξουσιοδοτήσαμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδόσῃ διατάγματα πρὸς ἐπιβολὴν φορολογιῶν. Τὰ διατάγματα αὐτὰ θὰ ἤρχοντο πρὸς ἐπικύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἦλθαν. Τώρα ζητεῖται ἡ παραπομπή των εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὁ λαὸς θέλει αὐτὰ νὰ συζητηθοῦν ὑπὸ τῆς Ὁλομελείας. Ἔχει ἐννοήσει ὅτι ἡ φορολογικὴ μηχανὴ δὲν θὰ σταματήσῃ ἀλλὰ πιστεύει ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἀφίσῃ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξαθλίωσιν. Καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὴν ἐὰν ἀφίσωμεν νὰ ψηφισθοῦν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὁ λαὸς εἶναι ἕτοιμος πρὸς θυσίας. Ἀλλὰ ἀμύνεται ὅταν βλέπῃ ὅτι αἱ θυσίαι αὐταὶ δὲν ἔχουν σκοπόν. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ τὸ ζήτημα τῆς μὴ ψηφίσεως τῶν προϋπολογισμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποστέλλωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως νομοσχέδια ἀφορῶντα τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ χωρὶς νὰ ἔχῃ ψηφισθῆ οὗτος. Οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἐθεώρησαν τὸ ζήτημα τυπικόν. Ἐγὼ τὸ θεωρῶ οὐσιαστικόν. Ἡ μὴ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀποτελεῖ ἔγκλημα κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ὁ προϋπολογισμὸς ὑπερβαίνει τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα τῆς χώρας. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα ποὺ προκαλεῖ ὕψωσιν τοῦ τιμαρίθμου τῆς ζωῆς. Ἡ ὕψωσις αὐτὴ θὰ φέρῃ καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ὕψωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ ὡς ἐκ τούτου θὰ ἔχωμεν νέαν φορολογίαν. Ἡ φορολογικὴ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ἀποστέλλομεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως ἀναχωρεῖ ἀπὸ ἐσφαλμένην βάσιν. Συνεχίζων ὁ κ. Δηλαβέρης λέγει ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως θὰ βαδίσῃ πρὸς ἐξαθλίωσιν τῆς καταστάσεως ἐὰν ἐπιβληθοῦν φορολογίαι πέραν τοῦ εἰσοδήματος. Δι’ αὐτὸ πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν συμπίεσιν τῶν τιμῶν. Ὅλα τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ἔχουν ἐσφαλμένην βάσιν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τὸ οἰκονομικὸν θέμα πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν. Εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια δὲν θὰ φέρουν νέον σάλον. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως θ’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τροχάδην μὲ τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ἐνῷ ὁ τιμάριθμος θ’ ἀνέρχεται. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ μὴ διακόψωμεν διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων. Διότι δι’ αὐτῶν αἰφνηδιάζεται ὅλος ὁ ἐργαζόμενος κόσμος. Οὔτε πρέπει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ γίνῃ σύστημα. Ἐδέχθημεν τὴν συνεργασίαν τῶν δύο κομμάτων ἀλλ’ ὄχι ὅμως καὶ ὑπὸ μορφὴν δικτατορίας. Ἔχω νὰ ὁμιλήσω βάσει στοιχείων ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος ὥστε νὰ λάβῃ ἡ χώρα κατεύθυνσιν πρὸς ἐπάρκειαν ἀγαθῶν. Ἐὰν διακόψωμεν τὰς ἐργασίας, κινδυνεύει ὁ κοινοβουλευτισμός.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ἡ ὁποία ὅμως, ἀπορρίπτεται διότι δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Ὁ κ. Λαγάκος ἔχει τὸν λόγον.

§217Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι καθῆκον τοῦ Προεδρείου εἶναι νὰ διαπιστώσῃ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπαρτία. Ἐὰν σεῖς πιστεύετε ὅτι ὑπάρχει ἀπαρτία αὐτὸς εἶναι ἄλλος λόγος. Ἐγὼ πάντως δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω πρὸ κενῶν ἑδωλίων.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ἡ ὁποία ἀπερρίφθη.

§219Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Καὶ ὅμως εἶναι γεγονὸς ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος.

§221Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ ἐκθέσω ὡρισμένας σκέψεις διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν ψήφισμα. Καὶ ὅταν πρὸ τριῶν μηνῶν ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησεν ἐξουσιοδότησιν ἐτάχθην ἐναντίον τῆς ἐξουσιοδοτήσεως διότι ἐπίστευα ὅτι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις ἐναντίον τῆς ἀνταρσίας δὲν θὰ ἔφερον κανένα ἀποτέλεσμα. Καὶ εἶπα τότε ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπετύγχανε τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ἐγὼ πρῶτος θὰ ὡμολόγουν καὶ θὰ ἐχειροκρότουν. Νομίζω ὅτι τὸ ὑποστηριχθὲν ὅτι θὰ μεταβοῦν οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας διὰ νὰ τονώσουν τὸ ἠθικὸν τῆς ὑπαίθρου δὲν εὐσταθεῖ, διότι δύναται νὰ γίνῃ τοῦτο καὶ ὅταν ἀκόμη συνεδριάζει ἡ Βουλή. Νομίζω ὅτι ἡ ἐποχὴ διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶναι ἀκατάλληλος. Θὰ ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ἐργασθῶμεν ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ ἐὰν ἦτο ἕτοιμος ἡ Κυβέρνησις νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι δι’ ἕνα μῆνα διὰ νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἀγῶνα. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθοῦν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τοῦ 1941 διότι εἰς τὴν ἀγορὰν δὲν ὑπάρχει τίποτε.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ κεκανονισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Κατόπιν τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως, διαπιστώνω ἔλλειψιν ἀπαρτίας καὶ λύω τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις, διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6ην μ.μ., μὲ θέμα, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κλπ. (Ὥρα 3.45′ π.μ.)