1948.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 64η

Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Π. Μουτζουρίδης). Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κ.λ.π.

§4Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ βουλευταὶ Ἀχαΐας κ. κ. Π. Οἰκονομίδης καὶ Δ. Στεφανόπουλος, καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν σταφιδομεσιτῶν Αἰγίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν προσπάθειαν τοῦ Α.Σ.Ο. ὅπως κατακρατήσῃ τὴν πενιχρὰν ἀποζημίωσιν πτωχῶν βιοπαλαιστῶν παρὰ τὴν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Καραμανλῆς, Ι. Λαυρεντίδης καὶ Δ. Νικολαΐδης, καταθέτουν ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων τοῦ Γυμνασίου Σερρῶν, ζητούντων τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου τούτου. Ὁ βουλευτὴς Εὐβοίας κ. Κ. Καλλίας, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Συν)σμοῦ Ἀμπελοκτημόνων Χαλκίδος, παραπονουμένων διὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ὑπαίθρου Εὐβοίας ἄνευ στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ὁ βουλευτὴς Κοζάνης κ. Δ. Ζησόπουλος, καταθέτει ἐπιστολὴν τοῦ Προέδρου Κοινότητος Βελβενδοῦς Α. Σηλλίρη ζητοῦντος ἐξασφάλισιν ἀπὸ ἐνδεχομένης συμμοριακῆς ἐπιδρομῆς, περιγράφοντος τὰ τελευταῖα τραγικὰ συμβάντα τῆς πόλεως Βελβενδοῦς καὶ παρακαλοῦντος ὅπως τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα ἐφοδιάσουν τάχιστα τοὺς καταστραφέντας κατοίκους τῆς Κοινότητός του μὲ ἀνάλογα τρόφιμα, ρουχισμόν, καὶ ἀροτριῶντα ζῶα. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Γ. Λαμπρόπουλος, διὰ τηλεγραφήματός του, διαμαρτύρεται, διότι ἡ Δ)νσις τῆς Γεωργίας Χαλκιδικῆς μετὰ στράτευσιν, ἀπόλυσιν καὶ μετάθεσιν γεωπόνων μένει ἄνευ οὐδενὸς τεχνικοῦ καὶ ζητεῖ κανονικὴν λειτουργίαν. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κονίτσας καὶ Ι. Κίνιας, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Συνεταιρισμοῦ πληγέντων αὐτοκινητιστῶν ΣΠΑ Λεβαδείας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην ὑπογραφὴν τῆς ἀποφάσεως ἀναθετούσης εἰς ΥΕ-ΚΑ μονοπωλιακῶς μεταφορὰν καυσίμων καὶ ζητεῖ τὴν μὴ ὑπογραφὴν τῆς ἀποφάσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Τζωρτζόπουλος, καταθέτει ὑπόμνημα τῶν κατοίκων Μεγάρων, ζητούντων τὴν ἀναθεώρησιν καὶ ἐπανεξέτασιν σωματικῶς ὅλων τῶν ἀναπήρων συνταξιούχων παρ’ εἰδικῆς Ἐπιτροπῆς ἐξ ἰατρῶν, καθ’ ὅσον τὰ 80% τῶν ἀναπήρων εἶναι ὑγιέστατοι καὶ εὐκατάστατοι. Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Δ. Χατζηγιάννης, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἀγυιᾶς καὶ τῶν Προέδρων τῶν ἐκεῖ ὀργανώσεων Ἐπαγγελματιῶν Ἐθνικοφρόνων, διεκτραγωδούντων τὴν κατάστασίν των ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας καὶ ζητούντων τὴν λῆψιν δραστικωτάτων μέτρων. Ἡ Πανελλήνιος Συνομοσπονδία Ἑνώσεων Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν ἐπίλυσιν τῶν αἰτημάτων τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἀπαθλιώσεως τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἡ Πανηπειρωτικὴ Ὁμοσπονδία Θυμάτων Πολέμου, ὁ Σύνδεσμος Ἀναπήρων 1940–41 καὶ ὁ Σύλλογος Θυμάτων Πολέμου 1940–41 Ἰωαννίνων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν τῶν ἐκκρεμούντων ζωτικῶν ζητημάτων ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου καὶ ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἐπίλυσίν των. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Χ. Θηβαῖος, Α. Κακαρᾶς καὶ Ι. Μπουρνιᾶς, καταθέτουν ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἱστιαίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὰς γενομένας δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ Στρατιωτικῶν περὶ παραδόσεως ὅπλων εἰς ἀντάρτας.

§5Κ. ΜΠΑΚΟΛΛΑΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν 11ης Φεβρουαρίου, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντῶν εἶπεν, ὅτι ἡ Εὔβοια δὲν μένει εὐχαριστημένη ἀπὸ τὰ ΜΑΥ, διότι ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπίθεσις τῶν 30 ἀνταρτῶν, ὄχι μόνον δὲν ὑπερησπίσθησαν ἀλλὰ παρέδωσαν τὰ ὅπλα. Δὲν γνωρίζω, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λέξεων καὶ ποῖοι ἀποτελοῦν τὰ ΜΑΥ εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα. Ἀλλὰ εἰς τὴν Εὔβοιαν τὰ ΜΑΥ ἀποτελοῦνται ἀπὸ Ἐθνικόφρονας πολίτας, οἱ ὁποῖοι μόνοι των ἀνέλαβον τὴν ὑπεράσπισιν τῶν χωριῶν των, καὶ οἱ ὁποῖοι κατώρθωσαν νὰ ἀγοράσουν ὅπλα διὰ νὰ ὑπερασπισθοῦν ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν. Ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀγωνιστῶν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προέβη εἰς τὸν ἀνοίκειον χαρακτηρισμὸν τοῦ ριψάσπιδος τὸν ὁποῖον ἀποκρούομεν ἡμεῖς, οἱ Εὐβοιεῖς πολεμισταί. Κ. ὑπουργέ, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα καθηκόντων των, εἶναι ἄφθαστοι. Νομίζω, ὅτι ἀκουσίως, ὁ κ. ὑπουργός, ἐδήλωσεν ὅσα ἐδήλωσεν. Διαμαρτυρόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν, ὅπως δημοσίᾳ ἐπανορθώσῃ τὰ λεχθέντα.

§6Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Καὶ ἐγώ, κύριοι, ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐνῷ δὲν ἐτύχαμεν οὐδεμιᾶς προστασίας, ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, εἰς τὴν Εὔβοιαν, τὰ ΜΑΥ ὡπλίσθησαν δι’ ἰδίων των ἐξόδων, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τοὺς ἀντάρτας. Καὶ ἐνῷ ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ ὤφειλε κάθε τιμήν, ἐν τούτοις, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ ἐκατηγόρησεν καὶ δι’ αὐτὸ διαμαρτυρόμεθα διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτήν, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§7Ι. ΜΠΟΥΡΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι, δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, κατὰ τῶν ΜΑΥ καὶ ἐκφράζω τὸ παράπονόν μου.

§8Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ἐπίσης καὶ ἐγὼ διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε.

§9Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν). Ὁ κ. Σ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων), καταθέτει σχέδια νόμων: 1) «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἀπὸ 1 Νοεμβρίου 1923 Ν. Δ. «περὶ συστάσεως Εἰδικῶν Ταμείων κλπ.» καὶ 2) «περὶ νομιμοποιήσεως δαπάνης δεξιώσεως Τουρκικῆς Ἀντιπροσωπείας». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μιχαλακόπουλος, καταθέτει πρότασιν ψηφίσματος «περὶ ρυθμίσεως τῶν προβλεπομένων ὑπὸ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 114 Σ. Π. ἀγοραπωλησιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Καλαμαρᾶς, καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἐξαλείψεων ὑποθηκῶν, προσημειώσεων, ἄρσεων κατασχέσεων κλπ. ὑφισταμένων πρὸ τοῦ νόμου 18)1944». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Γονατᾶς, Α. Βαμβέτσος, Φ. Μακρῆς, Δ. Θεοχαρίδης, Φ. Μανουηλίδης, Π. Παπαληγούρας, Β. Στεφανόπουλος, Ν. Ἀβραάμ, Π. Τσιμπιδάρος, Χ. Ψαρρὸς κ. ἄ., καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ κατοικίας Ἐργατοϋπαλλήλων». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ διάστημα ταύτης». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ Κ. Ν. 4952)1931, ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη μεταγενεστέρως». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Δεκεμβρίου 1947 Ν. Δ. «περὶ ἐπιβολῆς ἐφ’ ἅπαξ εἰδικοῦ φόρου ἐπὶ τῆς προκυψάσης ὠφελείας ὑπὲρ ἀγοραστῶν καπνῶν ἐκ χορηγηθεισῶν εἰς τούτους πιστώσεων». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμφωνίας μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Συνεταιρισμοῦ Ἀμερικανικῶν Ἀποστολῶν εἰς Εὐρώπην (Cooperative for American Remittances to Europe inc CARE. Ἡ ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῆς κειμένης περὶ ἠλεκτρικῶν ἐγκαταστάσεων Νομοθεσίας». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Τσάτσος, καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ διάστημα ταύτης». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Τσιμπιδάρος, Α. Περρωτῆς καὶ Σ. Κωστόπουλος, καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τακτοποιήσεως τῆς Θέσεως τῶν Ἀξ)κῶν καὶ Ἀνθ)στῶν τῆς Χωρ)κῆς τῶν τελούντων εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐκτὸς ὑπηρεσίας καὶ ὀργανικῶν θέσεων».

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπῆλθε συμφωνία ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ σᾶς ὁμιλήσῃ δι’ ὀλίγων ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§11Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμήν, νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι ἡ ἐκ βουλευτῶν Διακομματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ μετ’ ἐκπροσώπων τῆς ὠργανωμένης καπνοπαραγωγῆς, συνῆλθε σήμερον τὴν πρωΐαν εἰς σύσκεψιν ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Κ. Τσαλδάρη, μετεχόντων τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν, Ἐθν. Οἰκονομίας, Συντονισμοῦ καὶ Γεωργίας καὶ συνεσκέφθη ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς προστασίας τοῦ καπνοῦ, τῶν διαλαμβανομένων ἐν τῷ Ὑπομνήματι αὐτῆς. Μετὰ μακρὰν συζήτησιν καθωρίσθη ἀπὸ κοινοῦ ἡ ἀκολουθητέα ὡς πρὸς τὴν προστασίαν τοῦ καπνοῦ πολιτική. Ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμῶσα, ὡς ἐδήλωσε, τὸ κρίσιμον τῆς θέσεως τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου, ἀνέλαβε νὰ προβῇ ἐπειγόντως εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐνεργείας καὶ τὴν λῆψιν τῶν ἐνδεικνυομένων μέτρων διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς ταύτης. Κατόπιν τῶν ἀνωτέρω, ἡ Διακομματικὴ Ἐπιτροπή, θεωροῦσα ὑποχρέωσιν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τοῦτο μικρὰν πίστωσιν χρόνου, προτείνει τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ.

§12Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐκφράζομεν τὰς εὐχαριστίας μας πρὸς τὴν Διακομματικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ τὰς ἐνεργείας της ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τελικῶς θὰ ἀποδεχθῇ τὰς ἀπόψεις της ἡ Κυβέρνησις. Ἐὰν τελικῶς δὲν δοθῇ ἡ προσήκουσα λύσις, ἐπιφυλασσόμεθα νὰ φέρωμεν τὸ ὅλον ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§13Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὀφείλω νὰ κάμω μίαν διευκρίνισιν. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὰς προτάσεις τοῦ ὑπομνήματος τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν πρωϊνὴν σύσκεψιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§15Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, νὰ ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγων ὑμᾶς, ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ἴσως θεωρηθῇ ὅτι κατ’ αὐτὰς τὰς κρισίμους καὶ ἀγωνιώδεις στιγμὰς τὰς ὁποίας διατρέχει ἡ χώρα, ἡ ἀνακίνησις τοῦ θέματος αὐτοῦ θὰ ἦτο ἄκαιρος, διότι σήμερον ἀναγνωρίζεται παρ’ ὅλων ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν συγκινεῖται οὔτε ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, διότι εἰς ἓν καὶ μόνον ἀποβλέπει, ἓν καὶ μόνον ἐπιθυμεῖ, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας, τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν καταστολὴν τοῦ ἀνταρτικοῦ κινήματος. Ἐὰν ὅμως θεωρῆται ἄκαιρος ἡ συζήτησις αὐτή, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ὑπὸ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους νὰ ἐξετασθῇ τὸ θέμα αὐτό, διότι εἶναι ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων μελημάτων ἡμῶν. Εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω τῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπεβάλετο νὰ φέρω τὸ θέμα ἐνώπιον ὑμῶν, καὶ ὅτι ὤφειλον καὶ εἶχον ἐπιτακτικὸν καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ καταστήσω εἰς ὑμᾶς γνωστόν, τί ἐγένετο μέχρι σήμερον παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὡς γνωρίζετε, κ. βουλευταί, δυνάμει τοῦ Βʹ ψηφίσματος τῆς 11ης Ἰουνίου 1946 συνέστη μία 40) μελὴς Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος εἰς τὴν ὁποίαν δυνάμει τοῦ εἰρημένου ψηφίσματος ἀνετέθη ἡ προπαρασκευὴ σχεδίου συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐπελήφθη τοῦ ἔργου της, τοῦ ἀναθεωρητικοῦ, ἀλλὰ ἐπελήφθη ἐπίσης τὴν ἐπεξεργασίαν σχεδίων ψηφισμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῆ τότε εἰς αὐτὴν καὶ ἀφεώρων τὴν ρύθμισιν σπουδαιοτάτων θεμάτων, οἷα εἶναι τὸ διενεργείας τοῦ πολιτειακοῦ δημοψηφίσματος, τὸ τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν κλπ. Ἡ Ἐπιτροπὴ τότε δὲν εἶχεν ἀρχίσει τὸ ἀναθεωρητικόν της ἔργον. Ἡ ἀναθεωρητικὴ αὐτῆς ἐργασία ἤρχισε μετὰ τὴν διενέργειαν τοῦ δημοψηφίσματος περὶ τὰ μέσα τοῦ Σεπτεμβρίου 1946, καὶ ὀφείλω νὰ ἀναφέρω τὸν τρόπον καθ’ ὃν εἰργάσθη αὕτη, ὄχι μόνον χάριν τῆς ἱστορίας ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς νέους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον δὲν μετέσχον εἰς ἀναθεωρητικὰς Ἐπιτροπὰς σκοπὸν ἐχούσας τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἠκολουθήθη τὸ σύστημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠκολούθησεν ἡ τρίτη Συντακτικὴ Συνέλευσις, τουτέστιν ὥρισε μίαν Ἐπιτροπὴν εἰσηγητῶν, κατενεμήθη ἡ ἐργασία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κεφαλαίων τοῦ Συντάγματος μεταξὺ τῶν εἰσηγητῶν. Οἱ εἰσηγηταὶ ὤφειλον ἐντὸς ὡρισμένων προθεσμιῶν νὰ ὑποβάλουν τὰς εἰσηγήσεις των ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας καὶ νὰ ἀναπτύξουν τὸ θέμα τὸ ὁποῖον ἐν τῇ εἰσηγήσει των διεπραγματεύοντο. Ἀναλογίζομαι, κύριοι, ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς διότι προήδρευσα τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς ἀποτελουμένης ἀπὸ ἐπίλεκτα τοῦ Κοινοβουλίου μέλη. Ἐκεῖ, εἴδομεν, κύριοι, ἀναπτυσσομένην μίαν εὐγενῆ ἅμιλλαν μεταξὺ τῶν παλαιῶν καὶ τῶν νέων συναδέλφων, καὶ ἡ εὐγενὴς αὐτὴ ἅμιλλα ἔφερεν ἀγλαοὺς καρποὺς διότι κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον εἰργάσθη ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη τουτέστιν ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος, ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος, ἔχει εἰς τὸ ἐνεργητικόν της ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν 20 εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις, ἡ μία καλυτέρα ἀπὸ τὴν ἄλλην, δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ ἐπαινέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ἀλλὰ ἀφ’ ὅτου πολιτεύομαι ἤδη ἀπὸ τοῦ 1920, μετέσχον μέχρι σήμερον ὅλων τῶν Συνταγματικῶν Ἐπιτροπῶν, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ εἰσηγήσεις αὗται εἶναι αἱ καλύτεραι καὶ ἐπιστημονικώτεραι μεταξὺ ὅλων τῶν ὑποβληθεισῶν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν εἰσηγητικῶν ἐκθέσεων. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος συνῆλθε μέχρι σήμερον εἰς 182 συνεδριάσεις. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς θὰ σᾶς φανῇ ὑπερβολικὸς ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἐκ τῶν 182 συνεδριάσεων αἱ 20 ἐματαιώθησαν ἐλλείψει ἀπαρτίας, αἱ 39 περίπου κατηναλώθησαν διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν σχεδίων ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα ἦσαν οὐκ ὀλίγα, φθάνει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μέχρι τῆς σήμερον ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπεξειργάσθη 27 σχέδια ψηφισμάτων. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ διατυπώνει ἕνα παράπονον ὄχι διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν καθυστέρησιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἀλλὰ διότι ἀφέθη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνερμάτιστος, ἀδιαφώτιστος, ἀκαθοδήγητος, εἰς τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, μᾶλλον ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν προσχέδιον Συνταγματικῆς μεταρρυθμίσεως ὑπέβαλεν εἰς αὐτὴν ἀλλὰ καὶ οὐδὲν τῶν λοιπῶν κομμάτων κατέθεσε τοιοῦτον προσχέδιον μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Συνεπῶς εὑρέθη πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία εἶναι ἄνευ προηγουμένου, διότι γνωρίζετε ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἀντιπροσωπεύετε τὸ Ἔθνος, ὅτι εἰς ὅλας τὰς Συνταγματικὰς Ἐπιτροπάς, ὑπεβάλοντο προσχεδιάσματα καὶ συνεπῶς αἱ ἐργασίαι τῶν Συνταγματικῶν Ἐπιτροπῶν εἶχον ὡρισμένας κατευθύνσεις προερχομένας ἀπὸ τὰ πολιτικὰ κόμματα τῆς χώρας. Δὲν θέλω νὰ μετατοπίσω τυχὸν εὐθύνας, διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἔργου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ Ἐπιτροπὴ εὑρίσκετο ἐν πλήρῃ δικαίῳ, διότι δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της, οὐδὲν προσχέδιον οὐδενὸς κόμματος. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον παρ’ οὐδενὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἐκτὸς ἐλαχιστοτάτων ἐξαιρέσεων, ὑπεβλήθησαν προτάσεις Συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων μέχρι σήμερον. Ἐὰν θελήσετε νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν, ἐξιστορῶν, τὰς ἐργασίας τῶν Συνταγματικῶν Ἐπιτροπῶν, εὐχαρίστως θὰ τὸ ἔκαμνα, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω διότι θὰ ἦτο ἄσκοπον. Ἐπεκαλέσθην ὅμως τὸ προηγούμενον, διότι τὸ προηγούμενον αὐτὸ εἶναι ἀρκετὴ δικαιολογία, διὰ τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἔργου τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπὶ πλέον ὑπάρχει καὶ δεύτερος λόγος τῆς καθυστερήσεως. Πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, διετύπωνον πάντοτε διαμαρτυρίας, ὁσάκις τοὺς ἐκάλουν, λέγοντες, ὅτι, κατ’ αὐτὰς τὰς κρισίμους καὶ ἀγωνιώδεις στιγμάς, τὰς ὁποίας διατρέχει ἡ χώρα, δὲν ἔχουν τὴν ψυχικὴν ἠρεμίαν καὶ τὴν γαλήνην νὰ ἀπασχοληθοῦν ἐπὶ Συνταγματικῶν θεμάτων καὶ ἦτο ἕνας λόγος σοβαρός, ὁ ὁποῖος καθυστέρησε τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ὡς προανέφερα 20 περίπου συνεδριάσεις ἐματαιώθησαν ἐλλείψει ἀπαρτίας. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος, ἐπίσης ἦτο ἰσχυρός, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὴν ἐπιβράδυνσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Αἱ ἐπανειλημμέναι ἀνασυνθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς λόγῳ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνητικῶν μεταβολῶν καὶ κατ’ ἀκολουθίαν, τῆς ὑπουργοποιήσεως πολλῶν ἐπιλέκτων μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Αὐτοί, κύριοι συνάδελφοι, ἦσαν οἱ λόγοι τῆς καθυστερήσεως τοῦ ἔργου ἡμῶν. Ἐγὼ θεωρῶ ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ ἐκφράσω, ἐνώπιον τοῦ Σώματος, διότι ἄλλως θὰ ἦτο στοιχειώδης παράλειψις, νὰ ἐκφράσω τὰ ἐγκάρδια συγχαρητήρια, πρὸς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν βαθεῖαν μου εὐγνωμοσύνην, διότι συνέβαλεν δι’ ὅλων αὐτῆς τῶν μέσων καὶ δυνάμεων, εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἔργου τοῦ δυσχεροῦς, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀνετέθη. Ἐπίσης δὲ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου καὶ τὰς εὐχαριστίας καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς, πρὸς τὸν πολυσέβαστον ἀξιότιμον συνάδελφον, κ. Μαζαράκην, Ἀντιπρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁ ὁποῖος μὲ ἀνεπλήρωσε κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀσθενείας μου ἐπαξίως καὶ συνέβαλεν εἰς τὴν εὐόδωσιν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς. (Χειροκροτήματα). Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, λόγῳ τῆς μακρᾶς μου κοινοβουλευτικῆς ζωῆς καὶ πείρας, νὰ προβῶ εἰς ὡρισμένας διαπιστώσεις καὶ ὑποδείξεις, διαπιστώσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται, ἀπὸ ἕνα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἠνάλωσε μέχρι τοῦδε τὸν πολιτικόν του βίον εἰς τὸ ἔργον αὐτό, πάντοτε φιλοτίμως ἐργαζόμενος, διότι ἠθέλησε νὰ προσφέρῃ πάντοτε, ἔστω καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς στιγμάς, μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον, διότι νομίζω, ὅτι κατ’ αὐτὰς τὰς κρισίμους στιγμὰς καθ’ ἕνας πρέπει νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του εἰς τὸν τομέα τῆς δράσεώς του. Αἱ διαπιστώσεις εἶναι, ὅτι, μέχρι σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν ἀπέδωσε ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ, λόγῳ τῆς ἀπεραντολογίας τῶν συζητήσεων καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ προηγούμενον αὐτό. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ἀναθεωρητικὸν ἡμῶν ἔργον πρέπει νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν πρακτικώτεροι καὶ νὰ εἴμεθα καὶ πολὺ λακωνικώτεροι ἵνα τὸ ταχύτερον τερματίσωμεν τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον. Ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι, ἐπίσης, προέρχονται ἐκ πείρας, ὑποδείξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀποδεκταὶ κατὰ τὰς προηγουμένας συνελεύσεις, ὅτι τουτέστιν πρέπει νὰ ὁρίζεται τὸ κατώτατον καὶ ἀνώτατον χρονικὸν ὅριον διαρκείας τῶν συζητήσεων. Ἀλλὰ πρὸ τούτου, πρέπει τὰ μέλη, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, τὰ μέλη τοῦ Σώματος νὰ ὑποβάλουν ἐγκαίρως, αὐτοτελεῖς προτάσεις Συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων, ἵνα πρὸ τῆς συζητήσεως ἑκάστου θέματος ἔχουν διανεμηθῆ ἐγκαίρως καὶ παραπεμφθῆ εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, πρότασιν ψηφίσματος ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «.......... .... (ἀναγινώσκει) ....................». Δηλαδὴ διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, τίθεται τὸ ἀνώτατον χρονικὸν ὅριον τοῦ τερματισμοῦ τῆς διαρκείας τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῶν συνταγματικῶν προτάσεων.

§16Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Εἶναι πρότασις ἰδική σας ἢ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος;

§17Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἰδική μου πρότασις.

§18Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Ὥστε θὰ πάῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος ὡς 28ον...

§19Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. ...... (δὲν ἠκούσθη) ..... .... μπορῶ νὰ σᾶς φέρω καὶ τὴν ἔκθεσιν ἐντὸς 24ώρου.

§20Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἦτο φρόνιμον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος διὰ τὸ 1960;

§21Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὶ λόγον ἔχει ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε.

§22Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τί λόγον εἶχεν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐκάματε.

§23Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶχε λόγον πρακτικὸν ὅπως σᾶς εἶπον.

§24Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ νὰ κάμῃ ἡ Ἐπιτροπὴ ἄλλον ἕνα καὶ ἥμισυ χρόνο;

§25Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν τὸ πιστεύω, κ. συνάδελφε.

§26Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὸ 1911, Ἐπιτροπὴ καὶ Ὁλομέλεια, προστεθέντων κεφαλαίων ὁλοκλήρων εἰς τὸ Σύνταγμα, ἐχρειάσθη χρόνον μικρότερον τῶν 5 μηνῶν.

§27Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέτε — ξέρετε πόσον σᾶς σέβομαι καὶ πόσον βαθύτατα σᾶς ἐκτιμῶ....

§28Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς σέβομαι καὶ σᾶς ἐκτιμῶ.

§29Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀνεφέρατε τὸ ἔχετε ἐπανειλημμένως δημοσιεύσει εἰς τὴν ἐφημερίδα καὶ τὸ ἔχομεν ἴδει. Τότε βέβαια, δὲν εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωποῦμεν τὴν πατρίδα μας. Ἀλλὰ τὸ 1911, κύριε συνάδελφε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ὑπομνήσω, πρῶτον, ὅτι ὑπῆρχε προσχέδιον τοῦ ἀειμνήστου καθηγητοῦ Σαριπόλου. Δεύτερον, ὅτι ὑπῆρχε προσχέδιον συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων, ὑποβληθὲν ἀπὸ τὸν Δικηγορικὸν Σύλλογον. Τρίτον, ὅτι ὑπῆρχε προσχέδιον τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἐνῷ σήμερον, ὡς προηγουμένως σᾶς ἀνέφερα, οὐδὲν προσχέδιον, παρ’ οὐδενὸς κόμματος μέχρι τῆς σήμερον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν.

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλὰ σήμερον ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθεωρηθοῦν ἐλάχιστα 2, 3, 4 ἄρθρα τοῦ Συντάγματος.

§31Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συμβιβάζεται τοῦτο μὲ τὴν γνώμην σας, ὅτι ἡ συνέλευσις αὐτή, εἶναι Συντακτικὴ Συνέλευσις;

§32Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Συμβιβάζεται ἄριστα.

§33Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Παραλείπετε καὶ τὸ τέταρτον, κ. Χατζῖσκο, ὅτι σήμερον εὑρισκόμεθα, ἔπειτα ἀπὸ μίαν γενικὴν ἀναστάτωσιν, εἰς μίαν περίοδον νέων ἰδεῶν, νέων ἀντιλήψεων καὶ ἑπομένως ὑπὸ ἄλλον πνεῦμα εὐτυχῶς συζητοῦμεν τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος.

§34Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδεμία νέα ἰδέα. Ὅλαι αἱ νέαι ἰδέαι εἶναι ἀμελέτητοι καὶ ἀνεφάρμοστοι. Καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἕνας κίνδυνος εἰς τὴν κατάστασίν μας εἶναι ὁ κίνδυνος τῶν ἰδεῶν.

§35Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της εὐσυνειδήτως καὶ φιλοτίμως. Εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται νὰ ἐκπληρώσετε καὶ τὸ ἰδικόν σας, κρίνοντες τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἄς ἐμφυσήσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, τὴν νέαν πνοήν, ὅπως προηγουμένως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰς τὰς συνταγματικὰς ἡμῶν μεταρρυθμίσεις, σύμφωνα μὲ τὰς νέας ἰδέας καὶ μὲ τὰς νέας ἐξελίξεις τὰς μεταπολεμικάς. Ἄς προσαρμόσωμεν τὸ Σύνταγμα αὐτό, πρὸς τὰς ἐξελίξεις τὰς μεταπολεμικὰς τῆς πολιτικῆς, κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς. Ἄς ἐμφυσήσωμεν αὐτὴν τὴν πνοήν, ἂς μεταδώσωμεν καὶ τὸν παλμὸν τὸν βαθὺν τοῦ ἡρωϊκῶς ἀγωνιζομένου Ἔθνους, ἂς μείνωμεν πάντοτε οἱ ἄγρυπνοι φρουροὶ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Ἡμεῖς οἱ φορεῖς μιᾶς Ἑλλάδος ἐθνικόφρονος κοινωνιστικῶς καὶ ἰδεολογικῶς καὶ ἡμεῖς πιστοὶ θεματοφύλακες τῶν ἐθνικῶν μας ἰδανικῶν καὶ τῶν ἐθνικῶν ὀνείρων. Ὑποθέτω, ὅτι μετὰ τὰ ὀλίγα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ σᾶς εἴπω, δὲν ἔχομεν τίποτε ἄλλο νὰ κάμωμεν, εἰ μὴ νὰ προβῶμεν ταχύτατα εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν, ἵνα ἐξερχόμενοι ἐντεῦθεν ἡ μὲν πολιτεία... (δὲν ἠκούσθη)... ἔχομεν δ’ ἅμα τὴν συνείδησιν ἥσυχον, ὅτι διὰ τοῦ ἔργου ἡμῶν δὲν ἐγινόμεθα μεγάλου τινὸς κακοῦ πρόξενοι εἰς τὴν χώραν. Μόνον οὕτω θὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ὑποδείξεις καὶ τὰς ἐλπίδας, εἰς τὰς ἐπιθυμίας καὶ τοὺς πόθους, εἰς τὰς ἀξιώσεις καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μόνον οὕτω θὰ φανῶμεν ἄξιοι τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τῆς πολυπαθοῦς, καὶ μαρτυρικῆς αὐτῆς χώρας. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα).

§36Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δύο λέξεις πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος.

§37Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον, νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν ἡ ἀνακοίνωσίς σας ἐγένετο ἐπὶ τῷ τέρματι τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς;

§38Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Παρέλειψα ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπή, ἐπεράτωσε σχεδὸν τὸ ἔργον της, καὶ ἵνα εἶμαι σαφέστερος, δὲν ὑπολείπεται εἰ μὴ τὸ ἄρθρον 102, περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, τὸ ἄρθρον 103 περὶ ἀγωγῆς κακοδικίας, τὸ ἄρθρον 108 περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος καὶ μίαν πρότασιν ἀξιοτίμου συναδέλφου, περὶ κυρωτικοῦ Δημοψηφίσματος.

§39Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Αἱ εἰσηγήσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξετυπώθησαν;

§40Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πρὸ πολλοῦ.

§41Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἔχω νὰ σᾶς δώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς σας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μοῦ εἶπε, πρὸς 15 ἡμερῶν, ὅτι, ἡ ἐκτύπωσις καὶ διανομὴ τῶν ἐγγράφων καὶ εἰσηγήσεων καὶ προτάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἀπαιτήσουν χρονικὸν διάστημα 1–1½ μηνός. Ὅτι περίπου αἱ ἐργασίαι ἐπερατώθησαν ὡς εἶπεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία ὑπολείπεται θὰ χρειασθῇ διὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου 15 περίπου ἡμέρας.

§42Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ἀκριβῶς διὰ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν διασάφησιν καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν παράκλησιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἡ ἐκτύπωσις τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῶν συνεδριάσεων γίνῃ τὸ ταχύτερον, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τῆς ὁλομελείας.

§43Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὁ κ. Χατζῖσκος κατέθεσε ἀπόψε εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν σχεδίου ψηφίσματος περὶ τῆς τηρητέας διαδικασίας ὑπὸ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ σχέδιον αὐτὸ ψηφίσματος, θὰ παραπεμφθῇ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν;

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ὄχι.

§45Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ὅπως καὶ αἱ προτάσεις Συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων ἀπὸ μέρους μελῶν ἢ κομμάτων καὶ ἐντὸς 15 ἡμερῶν θὰ πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν. Ἔχει ἄλλον λόγον τὸ σχέδιον;

§46Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὄχι. Ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ κάμῃ ὁ κ. Τσάτσος, ὀφείλω νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συνεννοήθην μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ τὴν ταχυτέραν ἐκτύπωσιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μοῦ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον. Ἕνα ἔχω νὰ παρακαλέσω, τὸ Προεδρεῖον, νὰ διανεμηθοῦν αἱ εἰσηγητικαὶ ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι περίπου 20, διότι ἔλαβον γνῶσιν, ὅτι δὲν ἔχουν μέχρι τῆς στιγμῆς διανεμηθῆ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς διενεμήθησαν δὶς καὶ τρίς.

§48Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ. Σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ τὰ γεγονότα τοῦ Γυθείου. (Θόρυβος).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§51Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Εἰς τὰς φυλακὰς Γυθείου, εἶχον μείνει κατάδικοι τοῦ ποινικοῦ Δικαίου καὶ ἄλλοι 7 ἢ 8. Οἱ ἄλλοι εἶχον μεταφερθῆ ἐκεῖθεν. Εὑρέθησαν δηλαδὴ ἐν ὅλῳ εἰς τὰς φυλακὰς 22 ἐκ τῶν 20 περίπου ποὺ εὑρίσκοντο ἄλλοτε. Περισσοτέρας λεπτομερείας δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀνακοινώσω. Ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῶν φυλακῶν ἤρχισε εἰς τὰς 20 καὶ 30′. Μετὰ ἀπὸ 1½ ὥραν εἶχον τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: (Ἀναγινώσκει). Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι δὲν διεκόπη ἡ τηλεγραφικὴ συγκοινωνία ἐφ’ ὅσον ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ Εἰσαγγελέως.

§52Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Ἐπὶ τῶν 22 φυλακισμένων οἱ 7 ἦσαν ἐθνικόφρονες. Ἀπεκόπη ἡ τηλεγραφικὴ καὶ τηλεφωνικὴ ἐπικοινωνία μεταξὺ Σκάλας καὶ Γυθείου.

§53Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δύναται νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐὰν ὑπῆρχε ἀεροπορικὴ δύναμις εἰς Τρίπολιν καὶ ἐὰν διετάχθη νὰ δράσῃ;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἰδιαιτέρα συζήτησις. (Δημιουργεῖται θόρυβος).

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς ἕνα δῆμον τῆς Μάνης ἤρχισαν νὰ ἀποθνήσκουν ἀπὸ τὴν πεῖνα, διότι ὁμάδες καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ ἐμποδίζουν τοὺς κατοίκους νὰ μεταβοῦν εἰς Καλάμας δι’ ἀγορὰν τροφίμων. Ὡς καὶ πρὸ ἡμερῶν σᾶς ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα δὲν συνελέγη ὁ ἐλαιόκαρπος.

§56Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Τί θὰ ποῦμε ἐμεῖς εἰς τὴν Θράκην καὶ τὴν Μακεδονίαν ποὺ ἔχομεν καθημερινῶς τοιαῦτα ἐπεισόδια;

§57Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Καὶ κατηγγέλθη, ὅτι ἕνα χωρίον... (Δημιουργεῖται θόρυβος). (Ὁμιλεῖ μὴ ἀκουόμενος).

§58Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. Στρατ.). Κύριε συνάδελφε, νομίζω, ὅτι πρὸ ὀλίγων λεπτῶν μοῦ καταγγείλατε αὐτὰ καὶ διέταξα ἀνακρίσεις. Χθὲς τὴν ἑσπέραν λαβὼν γνῶσιν τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ Γυθείου ἀπηύθυνα τηλεγράφημα εἰς τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν Πελοποννήσου Στρατηγὸν Μαντᾶν, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἤρξατο τὴν 22αν ὥραν. Εἰς τὸ Γύθειον ὑπάρχει ἀρκετὴ δύναμις χωροφυλακῆς καὶ ΜΑΥ ἡ ὁποία ἐτέθη εἰς καταδίωξιν τῶν συμμοριτῶν. Ἡ ἀπόστασις μεταξὺ Σπάρτης καὶ Γυθείου εἶναι 45 χιλιόμετρα. Ἑπομένως ἦτο ἀδύνατος ἡ ἀποστολὴ δυνάμεων. Διέταξα ἀνακρίσεις.

§59Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω νὰ σᾶς ἀναφέρω, ὅτι τὸ Γʹ Σῶμα Στρατοῦ, ἔχει ἐγκαταλείψει τὴν περιφέρειαν Λαγκαδᾶ. Συνεπείᾳ τούτου οἱ συμμορῖται ἐπετέθησαν κατὰ τοῦ χωρίου Ζαγκλιβερίου. Διαμαρτυρόμεθα διότι ἐγκατελείφθη μία περιφέρεια ἡ ὁποία δίδει 5.000 στρατιώτας καὶ δὲν ὑπάρχουν 100 νὰ τὴν ὑπερασπισθοῦν. (Δημιουργεῖται θόρυβος).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνε-

δρίασις. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ Ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὸ διάστημα αὐτῆς». Ὁ κ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον.

§62Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ προτάσεως ψηφίσματος περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ 3μηνον, παραπεμφθέντος ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπέρριψεν κατ’ ἀρχὴν τοῦτο διὰ ψήφων 15 κατὰ 12.

§63Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὖγε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μίαν φοράν.

§64Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Ἐπὶ τοῦ κατ’ ἀρχὴν παραδεκτοῦ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὸ Σῶμα νὰ ἀκούσῃ τὰς ἀντιλήψεις μου. Εἶναι παγκοίνως γνωστόν, ὅτι ἡ Πατρὶς δοκιμάζεται σκληρώτατα ἀπὸ κάθε ἄλλην περίοδον, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς περιστάσεις. Ἐν τῷ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματι δὲν ὑπῆρξεν αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν ὑπογραφόντων, προέτεινον τοῦτο. Ἀλλά, ἐπικοινωνήσας μὲ μερικοὺς ἐξ αὐτῶν, διεπίστωσα, ὅτι ὁ αἰτιολογικὸς λόγος τῆς διακοπῆς τοῦ Σώματος, εἶναι, ὡς προεῖπον, τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων καὶ ἡ θέσις ἡμῶν, ὄχι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ ἀλλοῦ. Εἶχον τὴν εὐτυχίαν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὴν τιμὴν νὰ ἔλθω πλησίον τῶν μαχομένων ἐνόπλων δυνάμεων ἑξάκις. Ἔφθασα ἀπὸ Φλωρίνης καὶ Καστορίας μέχρι καὶ τῆς Δράμας. Ἐκεῖ εἰς ὁμιλίαν μου, ἐνώπιον 3.000 ἐνόπλων, διεπίστωσα, ὅτι ὁ μαχόμενος Στρατός, ὁ ὁποῖος μὲ τὰς ἡρωϊκάς του πράξεις, ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα, ἔχει ἀνάγκην παραστατῶν. Ὄχι μόνον οὗτος, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀνώνυμοι ἥρωες καὶ ὁ δοκιμαζόμενος Ἑλληνικὸς λαός. Τόσον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅσον καὶ εἰς τὴν Δράμαν καὶ εἰς τὸν Βόλον καὶ εἰς τὴν Μακρόνησον καὶ εἰς τὰς Πάτρας διεπίστωσα, ὅτι ὁ στρατὸς ζητεῖ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν πλησίον του. Ἂς μὴ λησμονῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ Ἔθνους, εἴμεθα οἱ φορεῖς τῶν ἀριστείων. (Θόρυβος). Νομίζω, ὅτι ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀνάλογος σεβασμὸς πρὸς τὸν ὁμιλοῦντα, καὶ ὅταν, οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, λάβουν τὸν λόγον, νὰ εἶναι βέβαιοι, ὅτι μὲ ἐξαιρετικὸν σεβασμὸν θὰ παρακολουθήσω τὰς ἀγορεύσεις των. Εἶπον, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὡς ἐκλεκτοὶ τοῦ Ἔθνους εἴμεθα οἱ φορεῖς τῶν ἀριστείων καὶ ὡς τοιοῦτοι πρέπει νὰ εἴμεθα, ὄχι μόνον ἐν τοῖς λόγοις, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς πράξεσιν. Νομίζω, ὅτι ἐκ τῶν συνεχῶν συζητήσεων, ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως αἱ ἀτέρμονες συζητήσεις, ἀντὶ νὰ ὠφελήσουν βλάπτουν καὶ φέρουν τὴν ἀπογοήτευσιν εἰς τὸν δοκιμαζόμενον λαόν.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι αἱ ἀτέρμονες συζητήσεις ἀλλὰ αἱ ὑπαγορεύσεις, νὰ γράφωνται αὐτὰ τὰ φληναφήματα. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς τοῦ κόσμου, συζητοῦνται μεγάλα ζητήματα ἐπὶ ἡμέρας ὁλοκλήρους.

§66Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Αἱ συζητήσεις ἐν ταῖς Βουλαῖς ἀναμφισβητήτως δὲν ἀπαγορεύονται καὶ συζητοῦνται διὰ μακρῶν ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὕστερα ἀπὸ ὀλίγον χρόνον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ ὑπάρχωμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ ὁμιλῶμεν. Καὶ θὰ ἤθελον, ἔνιοι ἐξ ἡμῶν, νὰ εὑρεθοῦν πλησίον τοῦ δοκιμαζομένου λαοῦ ἐκεῖ ὅπου νύχτα καὶ ἡμέραν δὲν ἀκούεται τίποτε ἄλλο, εἰμὴ ἡ κλαγγὴ τῶν ὅπλων. (Θόρυβος). Ὅταν ἕνας ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀντὶ νὰ ἀκούεται μετὰ προσοχῆς, παρακολουθεῖται μὲ διακοπὰς καὶ γέλωτες καὶ ἀντεγκλήσεις. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καὶ ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις, ἡ Βουλὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος της. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐξέλθω τῶν ὁρίων καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἔχομεν πέσει εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, τοῦτο δὲ λόγῳ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν τηροῦμεν ἐν τῇ παρούσῃ αἰθούσῃ. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσω πρὸς τοὺς ἐντίμους συναδέλφους, τὰ πιστεύω καὶ μόνον ὁ πιστεύων, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πιστεύει. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, διότι βλέπω, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ Σώματος, δὲν ὑπάρχει περίπτωσις νὰ μὲ ἀκούσῃ, ἀλλὰ νὰ μὲ διακόπτῃ μόνον, τάσσομαι κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος. Ἡ θέσις ἡμῶν δὲν εἶναι ἐδῶ, κύριοι συνάδελφοι. Ἐπὶ δύο ἔτη ἀρκετὰ συνεδριάζομεν. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ ἀναπληρωθῇ δι’ Ἐπιτροπῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ νὰ μὴν εὑρεθῇ ἕκαστος τῶν συναδέλφων εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἀλλὰ ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν νὰ ἐξορμήσωμεν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Βουλευταὶ διαφόρων ἐπαρχιῶν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε τὴν Ἐθνικὴν ἐξόρμησιν, ἀλλὰ, διὰ νὰ εὐοδοθῇ τὸ ἔργον της, πρέπει νὰ ἔχῃ συμπαραστάτας ἡμᾶς καὶ μόνον ἡμᾶς. Αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις μαχόμεναι, ὡς εἶπον, ἔχουν ἀνάγκην τῆς παραστάσεώς μας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον προτείνω τὴν κατ’ ἀρχὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος μὲ τὰς ἀκολούθους τροπολογίας εἰς τὰς ὁποίας παρακαλῶ τὸν ἐντιμώτατον ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ μὲ παρακολουθήσῃ.

§67Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διατί ἀποτείνεσθε εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ προτάσεως ψηφίσματος ὑποβληθείσης ἐκ μέρους βουλευτῶν.

§68Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Εἴθισται ἐπὶ ψηφισμάτων νὰ ἀποτεινώμεθα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: (Ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀποτελεῖται...................».

§69Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Δεκτόν. Ἡμεῖς τὸ δεχόμεθα.

§70Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 4 «Ἡ Ἐπι☐ ☐νώμεθα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Εἰς τὸ ἄρ☐ νὰ λαμβάνωνται ὑπὸ τῶν ⅗, δηλαδὴ τοὐλάχιστον 24 βουλευτῶν. Κατὰ τὰ λοιπὰ εἶμαι σύμφωνος, πρὸς τὸ σχέδιον ψηφίσματος καὶ προτείνω τὴν παραδοχήν του.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης.

§72Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διερμηνεύω τὰς ἀπόψεις τῆς μειοψηφίας τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία κατέστη πλειοψηφία. Κύριοι, συνταγματικῶς δὲν καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐὰν κατ’ ἀρχὴν μέλη αὐτῆς δικαιοῦνται νὰ εἰσηγηθοῦν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἐὰν κατ’ ἀρχὴν συνταγματικὴν ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, ὅσον καὶ ἂν τὸ θέμα ἀμφισβητεῖται συνταγματικῶς, ἐὰν αἱ ἁπλαῖ Βουλαί, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι φορεῖς τῆς κυριαρχίας τῆς νομοθετικῆς, ἀλλὰ ὄργανα λειτουργίας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐάν, λέγω, αἱ Ἁπλαῖ Βουλαί, δύνανται νὰ μεταβιβάσουν, δύνανται νὰ δώσουν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, εἴτε ἀπὸ Ἐπιτροπάς των, εἴτε ἀπὸ ἄλλα ὄργανα. Καὶ εἰς αὐτὸ εἶναι σύμφωνοι ὅλοι οἱ Συνταγματολόγοι, ὅτι δὲν δύνανται αἱ Ἁπλαῖ Βουλαί, ὅμως προκειμένου περὶ Σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ Συντακτικὴν ἐξουσίαν, δέχονται ὅτι τὰ Σώματα αὐτά, κατ’ ἀρχὴν συνταγματικήν, ἠμποροῦν καὶ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν των νὰ κάμνουν καὶ νὰ ἐκχωροῦν καὶ νὰ μεταβιβάζουν τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς μέλη αὐτῶν. Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ ἓν προηγούμενον, ὅτι διὰ πέντε (;) ἡμέρας τὸ Σῶμα αὐτὸ διέκοψε τὰς ἐργασίας του καὶ συνέστησεν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐδημιουργήθη οὕτως ἓν ἔθιμον. Ἀλλά, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον προβάλλει σήμερον πρὸ ἡμῶν εἶναι τοῦτο, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ κυβερνώμεθα ὑπὸ θεσμοὺς δημοκρατικοὺς καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς χώρας εἶναι Κυβέρνησις Κοινοβουλευτική. Ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εὑρίσκω, ὅτι ἡ πρότασις ψηφίσματος τῶν εἴκοσι ἓξ συναδέλφων, δὲν ἀποτελεῖ εὐλάβειαν, οὔτε πρὸς τοὺς δημοκρατικοὺς τῆς χώρας μας θεσμούς, οὔτε πρὸς τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως. Καί, ἐν πρώτοις, θὰ εἶναι εὔλογον τὸ ἐρώτημα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διατί εἰσάγεται τὸ ψήφισμα αὐτό; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος του ὁ αἰτιολογικός; Ποία εἶναι ἡ ἀνάγκη του; Καὶ εἰς ζήτημα, τὸ ὁποῖον κρίνει ἂν ἡ χώρα μας θὰ ἐξακολουθῇ νὰ διέπεται ἀπὸ θεσμοὺς δημοκρατικούς, ἂν ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι Κυβέρνησις Κοινοβουλευτική, οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι εἰσηγήθησαν τὴν πρότασιν αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος, δὲν ἐνόμισαν, ὅτι ἦτο ἀπαραίτητον νὰ προτάξουν αὐτῆς ἔστω τρεῖς γραμμάς, ἵνα δικαιολογήσουν τὴν πρότασίν των περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἀλλά, ἀκόμη, κύριοι, καὶ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσάγεται ἡ πρότασις αὐτή, ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχὴν ἀτυχής. Εἰσήχθη μετὰ μίαν συζήτησιν ἐπὶ πολιτικοῦ ζητήματος καὶ μετὰ μίαν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ οὔτε ἡ συζήτησις, οὔτε ἡ ψῆφος ὑπῆρξε πρωτοβουλία τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ εἰς τὴν ψῆφον ἤχθη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, προβάλλουσαν καὶ τὸ πολιτικὸν ζήτημα καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Εἶναι δικαίωμα ἑκάστου ἐξ ὑμῶν νὰ ἔχῃ τὰ ἰδικά του συμπεράσματα, ὡς πρὸς τὸ ποία ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ σημασία τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς. Κύριοι, ἡμεῖς τοὐλάχιστον πιστεύομεν, ὅτι οὔτε ἀπὸ τὴν συζήτησιν, οὔτε ἀπὸ τὴν ψῆφον ἡ Κυβέρνησις ἐξῆλθεν ἐνισχυμένη. Καὶ ἡ συζήτησις ὑπῆρξεν εἰς βάρος τοῦ κύρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ψῆφος ὑπῆρξε μειωτικὴ διὰ τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν πρὸ ἓξ μηνῶν ἡ ὁλομέλεια τοῦ Σώματος ἔδιδε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ἔδιδε τὸν φωτοστέφανον, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὁμιλῇ καὶ ἠδύνατο νὰ πράττῃ ἐν ὀνόματι ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Καὶ μετὰ ἓξ μῆνας ὄχι μόνον τὰ Κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ συνάδελφοι τῆς Συμπολιτεύσεως, ἦραν τὴν ἐμπιστοσύνην των. Δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸ ὑπῆρξε ἐνίσχυσις καὶ διὰ τὴν δύναμιν καὶ διὰ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ἀκόμη, κύριοι, ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι καὶ ἐκ τῶν ψηφισάντων συναδέλφων τῶν πολλῶν ἡ ψῆφος δὲν ὑπῆρξε ψῆφος ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ὑπῆρξε ψῆφος δισταγμοῦ πολιτικοῦ πρὸς ἄμεσον Κυβερνητικὴν κρίσιν. Ἀλλά, ἀκόμη, ἐὰν ἐπερατώθη καθ’ ὃν τρόπον ἐπερατώθη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον βάσιν εἶχε τὴν δημοσίαν τάξιν, παραμένουν ἐκκρεμεῖς ἐν συζητήσει μία ἐπερώτησις ἀφορῶσα τὴν διάθεσιν τοῦ βάμβακος καὶ τοῦ ἐρίου, καὶ μία ἄλλη πολιτικὴ συζήτησις ἐπάνω εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν οἰκονομικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν σήμερον τὸ Σῶμα διακόψῃ τὰς ἐργασίας του, θὰ ἀφίσῃ ἔκθετον τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ τερματίσῃ τὰς δύο αὐτὰς συζητήσεις καὶ ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ ἐρίου καὶ τοῦ βάμβακος καὶ ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς.

§73Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, καὶ ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος δὲν ἔχομεν δήλωσιν τοῦ κυρίου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποδέχθη τὴν εἰσήγησιν τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς.

§74Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Τὰ ζητήματα, κύριοι, εἶναι ξεκαθαρισμένα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ καπνικόν, ἐγένοντο ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως ὡρισμέναι ἀνακοινώσεις ἐκ μέρους τῶν κυρίων τῆς Διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει καὶ ἡ Κυβέρνησις, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν σχετικὰς διαβεβαιώσεις πρὸς τὴν Ἐπιτροπήν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν πολιτικήν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§75Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Υἱοθετήσατε τὴν πρότασιν τῆς διακομματικῆς Ἐπιτροπῆς, νὰ λάβουν σάρκα καὶ ὀστᾶ τὰ αἰτήματα τῶν καπνοπαραγωγῶν; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται, εἶναι τὸ σοβαρώτερον ζήτημα, δὲν πρέπει νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὰς καλένδας.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐτελείωσεν.

§77Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Πῶς ἐτελείωσεν, εἶναι σοβαρώτερον ἀπὸ τὸ ψήφισμα.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλά, ἀκόμη, κύριοι, παρῆλθον δύο ἔτη, ἀφ’ ὅτου τὸ Σῶμα αὐτό, ἐδημιουργήθη, καὶ δὲν ἐψηφίσθη οὔτε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1946–47, οὔτε ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1947–48. Καὶ ἀκόμη ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ ματαιωθῇ ἡ ἐντὸς τοῦ ἔτους ἐπιψήφισις καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1946–47. Διὰ τὸ Συνταγματικὸν μέρος ὡμίλησεν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλά, κύριοι, ὑπεράνω ἀπὸ τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ τῶν ἐκκρεμῶν δύο ἐπερωτήσεων καὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ, προβάλλει ἐνώπιόν σας τὸ θέμα τὸ Ἐθνικόν. Ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ: Ἢ πιστεύει εἰς τὴν ἀποστολήν της καὶ εἶναι ὁ φορεὺς τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας καὶ ἡ νόμιμος πηγὴ τῶν νομίμων Κυβερνήσεων τῆς χώρας, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ δημιουργὸς καὶ ὁ ἐλεγκτὴς τῶν Κυβερνήσεων, ἢ ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ τὴν χρεωκοπίαν της. Ζητεῖται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπὶ τρίμηνον. Ζητεῖται ἡ δημιουργία μιᾶς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία νὰ ἀσκήσῃ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν τῆς Βουλῆς. Δηλαδή, τὴν δημιουργίαν Κυβερνήσεων, καὶ τὴν πτῶσιν Κυβερνήσεων, καὶ τὸν ἔλεγχον Κυβερνήσεων, ποῖος θὰ τὰ ἀντικαταστήσῃ; Πιστεύω, οἱ κ. συνάδελφοι, ὅσοι ἀπὸ σᾶς ἐψηφίσατε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι αἱ διαθέσεις των πρὸς αὐτήν, θὰ παραμείνουν ἀναλλοίωτοι ἐπὶ ἓν χρονικὸν διάστημα τρίμηνον ἀκόμη; Καὶ ἐὰν τὸ πιστεύουν, κύριοι, πιστεύουν, ὅτι τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα καλύπτουν τὸν ὁρίζοντα καὶ ἐξωτερικὰ καὶ ἐσωτερικά, δὲν θὰ προτρέξουν τῶν διαθέσεων τῆς Βουλῆς ἢ τῆς πλειοψηφίας αὐτῆς; Πῶς λοιπόν, εἶναι δυνατόν, νὰ κηρύξωμεν τὴν διάλυσιν τοῦ Σώματος, καὶ νὰ ἀπέλθωμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν διὰ νὰ διακονοῦμεν ἐκεῖ; Καὶ ἐὰν θέλετε ἀκόμη ἵνα πονῶμεν μαζὺ μὲ αὐτούς, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν κυρίαν ἀποστολήν μας, ἐνῷ εἴμεθα ὁ φορεὺς τῆς κυριαρχίας, ἐνῷ εἴμεθα ὁ δημιουργὸς τῶν Κυβερνήσεων, ὁ ἐλεγκτὴς τῶν Κυβερνήσεων, ἡ πηγὴ τῆς νομίμου ἐξουσίας; Κύριοι, αἱ ἀντιλήψεις αὐταὶ τῆς μειοψηφίας, εἶναι σύμφωνοι, ἀπόλυτα σύμφωνοι, καὶ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις ἑνὸς τῶν δύο ἐκ τῶν Κυβερνόντων Κομμάτων. Θὰ τὰς ἐπικαλεσθῶ, ὄχι διὰ νὰ ὑποδείξω ὅτι ὑπάρχει συνάφεια πολιτικῶν πεποιθήσεων, ὄχι, ἀλλὰ θὰ τὰς ἐπικαλεσθῶ διότι ἀπόλυτα συνταυτίζονται μὲ τὰς ἰδικάς μας πεποιθήσεις, μὲ τὰς πεποιθήσεις τῆς μειοψηφίας. Πρὸ ἔτους ἀκριβῶς, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δι’ ἐγκύρων ἐκπροσώπων του, διετύπωνε τὰς ἀπόψεις του πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ ἔλεγεν: «Οἱ Φιλελεύθεροι εἶναι ἐκεῖνοι............... (Ἀναγινώσκει)...............». Ἐπίσημα πρακτικὰ Βουλῆς 24)2)47 κ.λ.π.

§79Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν μικρὰν διακοπήν; Τότε, ὑπεστηρίζατε ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα τῶν ὅσων σήμερον ἐπικαλεῖσθε.

§80Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως τὴν ἐξήγησιν: Κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι, οὔτε Συνταγματικῶς, οὔτε πολιτικῶς, ὑπάρχει κώλυμα διὰ τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ τὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἡ Βουλὴ εἶναι Σῶμα πολιτικόν, καὶ πολιτικὴ θὰ εἴπῃ τὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ὀρθόν, ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, ἐν ὡρισμένῃ ὥρᾳ καὶ ἐν ὡρισμένῳ τόπῳ. Ὅταν τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1947, ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἦτο ἀνάγκη νὰ τῆς δοθῇ μία πίστωσις χρόνου, καὶ ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ ἡμεῖς δὲν ἀντετάχθημεν. Καί, ὅταν τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1947, ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο Κομμάτων, ἡμεῖς δὲν ἀντετάχθημεν. Ἐπλειοδοτήσαμεν, καὶ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, καὶ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ψηφίσματος ἀμνηστείας, διότι εἶναι δίκαιον νὰ δίδεται εἰς τὰς Κυβερνήσεις ὁ ὑλικὸς χρόνος διὰ νὰ ἐπιτελέσουν τὸ ἔργον των. Ἀλλ’ ὅταν, κύριοι, παιρνοῦν 6 μῆνες, καὶ εἰς τὸ διάστημα τῶν 6 μηνῶν, ἡ Βουλὴ ἀντὶ νὰ ἱκανοποιηθῇ ἀπὸ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀνησυχεῖ, ἐπερωτᾶ, θέτει πολιτικὸν ζήτημα, ψηφίζει, καὶ ἀπὸ τὴν ψῆφον ἀπουσιάζουν 90 βουλευταί, ἡ ὁποία ψῆφος εἶναι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι τότε εἶναι πολιτικῶς πρέπον, ἡ Βουλὴ νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰ δικαιώματά της καὶ νὰ αὐτοδιαλυθῇ διὰ διάστημα τριῶν μηνῶν, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μὴ ξεύρῃ ἐὰν μέσα εἰς τὸ τρίμηνον ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ ἔλθωσιν, ὄχι μία, ἀλλὰ 5–10 Κυβερνήσεις. Κύριοι, ἠκούσατε τὴν ἐπῳδόν, ὅτι πρέπει οἱ βουλευταὶ νὰ ἀπέλθουν εἰς τὰς ἐπαρχίας των...

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν ἠμποροῦν.

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ὅμως ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι, ὅσοι εἶναι πρῶτοι εἰς τὰς τιμάς, ὀφείλουν νὰ εἶναι πρῶτοι καὶ εἰς τοὺς κινδύνους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς πλευρᾶς τῶν Σοσιαλδημοκρατικῶν). Καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ δὲν νομίζω ὅτι ἀπέλειπεν ἀπὸ τοὺς βουλευτάς. Εἴτε ὅταν ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν διακοπαῖς, εἴτε ὅταν ἡ Βουλὴ εἶναι εἰς συνεδριάσεις, οἱ βουλευταὶ πράττουν τὸ καθῆκόν των. Δὲν θέλω νὰ σᾶς εἴπω μερικὰ παραδείγματα, τί τοὐλάχιστον ἀντιλαμβάνομαι ἐγώ, τί σκέπτομαι καὶ ποίους δέχομαι ὅταν εὑρίσκωμαι εἰς τὴν ἐπαρχίαν. Πέντε–δέκα ἐπιτροπάς, καὶ ὅταν καταφεύγω εἰς τοὺς ἁρμοδίους μοῦ ἀπαντοῦν, διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ χρειαζόμεθα ἐφόδια, εἴτε ὅπλα καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς τὰ ἔστειλε. Σεῖς ψηφίζετε τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν μόνον σημεῖον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώθη σήμερον εἰς τὴν Βουλήν: «Συμμορῖται ἀνενόχλητοι ἀπὸ τριῶν ἐτῶν....... ........... (ἀναγινώσκει)..............». Κύριοι, χωρὶς νὰ ἀρνοῦμαι τὸ σκόπιμον ὅπως οἱ βουλευταὶ συμπαρίστανται εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ συμπονοῦν καὶ συγκινδυνεύουν, δὲν νομίζω ὅτι μόνον εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ θυσιασθῇ ἡ κυρία ἀποστολὴ τῆς Βουλῆς νὰ εἶναι παροῦσα, νὰ ἐνισχύῃ, νὰ ἐλέγχῃ, νὰ λέγῃ εἰς τὸ Ἔθνος, εἶμαι ἐδῶ. Κύριοι, θὰ ἠδύνατο καὶ ἡ ἀποστολὴ τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ ἐπιτελῆται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ εἶναι παροῦσα καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ψήφισμα διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ διορισμοῦ μιᾶς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ ἔλθῃ ἕνα ἄλλο ψήφισμα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διαρκούσης τῆς ἀνταρσίας ἡ Βουλὴ συνεδριάζει ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ ὅταν εἶναι παρὸν τὸ ἓν ἕβδομον τῶν μελῶν της. Δηλαδὴ ἀντὶ νὰ συστήσητε μίαν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως 50 μονίμων καὶ ἐκτάκτων μελῶν, ἡ ὁποία ὅμως Ἐπιτροπὴ νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα οὔτε ἔλεγχον νὰ ἀσκῇ, οὔτε πολιτικὸν ζήτημα νὰ θέτῃ, θὰ ἠμπορούσατε νὰ ἔχετε τὴν Βουλὴν ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ μὲ 50 βουλευτάς, καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι νὰ ἐπισκέπτωνται τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ νὰ λέγουν τὸν πόνον καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας. Κύριοι, σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ, ἢ ὅτι συγκεντρώνει τὴν πνοὴν τοῦ Ἔθνους, τὴν ἀνησυχίαν τοῦ Ἔθνους, ὅτι δὲν εἶναι οὐραγὸς τῶν γεγονότων, ἀλλὰ προτρέχει αὐτῶν καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει νὰ διακηρύξῃ ὅτι εἶναι πάντοτε παροῦσα, ἢ ἂς δηλώσῃ ὅτι τὸ ἔργον της εἶναι ἀνώτερον τῶν δυνάμεων αὐτῆς καὶ τότε ὁδηγούμεθα πρὸς λύσεις δικτατορικάς. Διότι, κύριοι, δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἰδικήν μου ἡ πρότασις αὐτή, ὅπως ἔρχεται, ὅπως εἰσάγεται καὶ καθ’ ὃν τρόπον εἰσάγεται, ἀποτελεῖ πολιτικὸν πραξικόπημα ἐναντίον τῆς δημοκρατίας. Ἡ Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ ἔκαμε τὸ καθῆκόν της σήμερον καὶ τὸ ἀπέρριψεν, ὄχι μόνον μὲ τὰς ψήφους τῶν βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ἀπέρριψε καὶ μὲ τὰς ψήφους βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, τῆς πλειοψηφίας.

§83Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι δὲν εἶναι ζήτημα κομματικόν.

§84Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σύμφωνοι. Παραλείπω νὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη ὅτι ἐκκρεμοῦν καὶ τὰ 13 φορολογικὰ νομοθετικὰ διατάγματα. Ἐζητήθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐξουσιοδότησις νὰ ἐκδοθοῦν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐξεδόθησαν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν ὅτι θὰ κυρωθοῦν ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Ἤδη ὁδηγοῦνται καὶ ταῦτα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ νὰ γίνουν νόμοι τοῦ Κράτους μὲ τὰ ⅖ τῶν μελῶν της, δηλαδὴ μὲ 12 βουλευτάς. Ὅσοι γνωρίζουν, εἴτε ἀπὸ τὴν πεῖραν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, εἴτε ἀπὸ τὴν πεῖραν τοῦ Σώματος, ὁποίας ἀντιδράσεις ἐδέχθησαν τὰ νομοθετήματα αὐτά, δύνανται νὰ μὴ ἔχουν τὰς ἀνησυχίας των ἐὰν τὸ κλείσιμον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι μία πρόσφατος εὐκαιρία ὅπως ὁ πλοῦτος ἀποφύγῃ τὰς θυσίας του εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους; Δι’ ὅλους τοὺς λόγους αὐτοὺς ἡμεῖς κηρυσσόμεθα κατ’ ἀρχήν, ἀδιαλλάκτως κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἐναντίον δηλαδὴ τῆς προτάσεως ψηφίσματος, καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι, ὅπως τὰ μέλη τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως, μὲ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἕλληνος καὶ τοῦ βουλευτοῦ, κατεψήφισαν τὴν πρότασιν, εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς θὰ τὴν καταψηφίσῃ. Ἔτσι θὰ ἀποδείξῃ ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ συγκεντρώνει ὄχι μόνον τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἔθνους, ἀλλὰ ἀποτελεῖ καὶ ἐγγύησιν τῆς τηρήσεως τῶν δημοκρατικῶν τῆς χώρας μας θεσμῶν. (Χειροκροτήματα).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§86Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυνάμει τοῦ ἄρ. 19 παράγραφος 4 τοῦ Κανονισμοῦ ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν λαμβάνει τὸν λόγον εἷς ὑπὲρ καὶ εἷς κατὰ μετὰ τοὺς εἰσηγητάς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, διὰ νὰ κάμω αὐτὴν τὴν δουλειὰ πρέπει νὰ γνωρίζω ποῖος εἶναι ὑπὲρ καὶ ποῖος κατά.

§88Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Πεντάκις διέκοψεν ἕως τώρα ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της, ἀσχέτως πρὸς τὰς διακοπὰς αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἑκάστοτε εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἑορτῶν. Ἡ πρώτη διακοπὴ εἶναι ἡ διακοπὴ τοῦ θέρους τοῦ 1946. Ἡ διακοπὴ αὐτὴ παρετάθη ὅταν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων μετέβησαν εἰς Παρισίους, συζητουμένων τῶν Ἐθνικῶν Δικαίων τῆς Ἑλλάδος. Τρίτη διακοπὴ εἶναι ἡ διακοπὴ ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις Μαξίμου καὶ ἐζήτησε 50ήμερον διακοπὴν καὶ ἐξουσιοδότησιν, διότι θὰ ἦτο πράγματι παράδοξον νὰ λογοδοτῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὰς πράξεις τῶν προκατόχων της πρὶν ἀκόμη ἀρχίσῃ νὰ ἔχῃ ἴδιον ἔργον. Ἡ τετάρτη εἶναι τοῦ θέρους τοῦ 1947. Πάλιν θεριναὶ διακοπαὶ καὶ ἡ πέμπτη εἶναι ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ λογικῶς καὶ πάλιν ἡ Βουλὴ ἐδέχθη μίαν 50ήμερον προθεσμίαν, διὰ νὰ παρασκευασθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἰς τὸ ἔργον της καὶ νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχον προηγούμενα πολλῶν διακοπῶν, εἶναι τὸ θέμα τοῦτο ἀπὸ τὰ θέματα ὅπου ἡ κατάχρησις δὲν δημιουργεῖ προηγούμενον ἀλλὰ λόγον προφυλάξεως ἰδιαίτερον. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν συγχωρεῖται σήμερον ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Οἱ λόγοι εἶναι οἱ ἑξῆς: Ὑπάρχει μέγας ἀριθμὸς ἐκκρεμῶν ἐπερωτήσεων. Εἶναι περίπου 152 καὶ αἱ ἐπερωτήσεις, ὁ Κοινοβουλευτικὸς δηλαδὴ ἔλεγχος ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν τοῦ Κεινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Μεταξὺ τῶν ἐπερωτήσεων αὐτῶν εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν διαχείρισιν ἐρίου καὶ βάμβακος. Εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὸ καπνικὸν πρόβλημα ἢ ἀφορῶσα τὸ ἁλιευτικὸν πρόβλημα, εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὴν διαχείρισιν τῶν ἐπανορθώσεων, εἶναι ἡ ὑπ’ ἀριθ. 31 ἡ ἀφορῶσα τὴν ἐπάνδρωσιν τῶν σχολείων τῆς ὑπαίθρου καὶ τόσαι ἄλλαι.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν σπουδαιοτέραν τὴν παρελείψατε.

§90Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ποία εἶναι;

§91Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς δημοσίας τάξεως.

§92Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Αὐτή, κύριοι συνάδελφοι, συνεζητήθη ἐπανειλημμένως καί, δι’ αὐτὸ δὲν τὴν ἀνέφερα. Ὑπάρχει ἐπίσης τὸ Σύνταγμα ἕτοιμον καὶ εἶναι νομίζω καιρὸς νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλή, ἑνὸς ἐκ τῶν κυρίων ἔργων της. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, ἐπίσης τὸ ψήφισμα ΛΣ, δηλαδὴ ὑπάρχουν τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐπίστευσεν ὅτι ἔπρεπε μὲ ταχύτητα νὰ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογὴν τὰ φορολογικὰ μέτρα, προεκάλεσε σύσκεψιν τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν καὶ μετὰ ταῦτα τὴν ἔκδοσιν τοῦ ΛΣ ψηφίσματος τότε, προτάσει μου, ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ τὴν προσθήκην διατάξεως, ἡ ὁποία ἔσωζε τοὐλάχιστον τὴν οὐσίαν, τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἀφοῦ ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐπείγοντος δὲν ἐπέτρεπε καὶ τὸν σεβασμὸν καὶ τοῦ τύπου. Ἡ διάταξις εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δὲν θὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της μέχρις ὅτου φέρῃ εἰς πέρας τὴν ψήφισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἡ ἀπόφασις ἐκείνη, ἡ διάταξις ἐκείνη, μετατρεπομένη σήμερον, σημαίνει ὅτι κατὰ δόσεις προέβημεν εἰς τὴν παραβίασιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ὑπάρχει καὶ ἄλλος ἕνας λόγος. Ἡ Βουλὴ δὲν συνεζήτησεν ἀκόμη οὐδένα προϋπολογισμόν, ἐὰν δὲ ἡ διακοπὴ εἶναι τρίμηνος, τότε καταναλίσκεται καὶ ὅλος ὁ χρόνος καὶ τῆς δευτέρας χρήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλαδὴ ὁλόκληρον τὸ διάστημα 1947–1948. Διετυπώθη ὁ ἰσχυρισμὸς ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἀπέδωσεν ἐπαρκῶς μέχρι σήμερον. Συνομολογῶ τὸν ἰσχυρισμόν. Πιστεύω ἐπίσης ὅτι πολλάκις ἡ Βουλὴ καὶ λόγῳ τῆς ἐκτάσεως τῶν συζητήσεων καὶ λόγῳ τοῦ περιεχομένου τινῶν ἐξ αὐτῶν, συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ φθαρῇ καὶ τὸ κῦρος τῶν θεσμῶν. Ἀλλ’ ὅταν οἱ θεσμοὶ οἱ ἀπαραίτητοι κινδυνεύουν ἐπιδιώκεται ἡ διόρθωσις, δὲν ἐπιδιώκεται ἡ ἀντικατάστασις, δὲν ἐπιδιώκεται ἡ ἄρνησις τῶν θεσμῶν, διότι τότε καταλήγομεν εἰς πολὺ βαρύτερα ἀποτελέσματα τῶν ἐπιδιωκομένων. Ὑπάρχει τρόπος, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τῆς ἐσωτερικῆς πειθαρχίας τῶν κομμάτων καὶ διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ, ἐὰν ἀποφεύγει ματαίας μακρὰς συζητήσεις. Ἡ εἰσαγωγὴ τῆς κλεψύδρας ἀπὸ τοῦ πρώτου ἀγορητοῦ, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἐξηντλημένης ἂν ὄχι τῆς περατουμένης συζητήσεως, εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ βοηθήσουν εἰς τήν, ἀφ’ ἑνὸς μέν, προαγωγὴν τοῦ ἔργου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὸν πλήρη σεβασμὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου. Ὑπάρχει ἡ πλάνη ὅτι φθορὰν τῶν θεσμῶν ἀποτελεῖ μόνον ἡ κακὴ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ ἀντιληπτὸν ὅτι ἀκόμη μεγαλυτέραν φθορὰν ἀποτελεῖ ἡ ἄρνησις τῆς χρησιμότητος τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ κοινοβουλευτισμὸς προάγεται καὶ δὲν φθείρεται μόνον ὅταν λειτουργεῖ κατὰ τρόπον κανονικὸν καὶ ἀποδοτικὸν καὶ ὄχι ὅταν ἀναγνωρίζεται ὅτι εἶναι ἀνίκανος νὰ λειτουργῇ καὶ τοῦ ἀπαγορεύεται ἡ λειτουργία. Αἱ κρίσιμοι περιστάσεις, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελοῦν δοκιμασίαν, ἀλλὰ καὶ δοκιμὴν τῶν θεσμῶν. Κρατύνονται ἢ καταρρέουν. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἀντὶ νὰ προσέξωμεν εἰς τὴν δοκιμὴν αὐτὴν καὶ κραταιωθοῦν οἱ θεσμοί, καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀπάρνησίν των, τότε δὲν κάνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ διακηρύσσωμεν ὅτι ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἀποτελεῖ βάρος, ἀποτελεῖ πολυτέλειαν, ἀποτελεῖ μόνον θεσμὸν δυνάμενον νὰ γίνῃ ἀνεκτὸς εἰς τὰς ὁμαλὰς περιστάσεις. Ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς τοιαύτην διαπίστωσιν. Ὑπάρχει, κύριοι συνάδελφοι, ἄλλος σοβαρώτερος κίνδυνος, τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος ἀναφέρει ὅτι ὁ Βασιλεὺς κηρύσσει τὴν ἔναρξιν καὶ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τὸ ἄρθρον 38 παράγραφος 2 τοῦ Συντάγματος, ἀναφέρει ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀναστείλῃ ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ τὸ ἄρθρον 54 ὁρίζει ὅτι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῆς διαρκείας τῆς Συνόδου εἶναι οἱ τρεῖς μῆνες. Ἐὰν συσχετίσετε τὰς διατάξεις αὐτὰς πρὸς τὸ ἄρθρον 1ον τοῦ ψηφίσματος Α τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὅτι ἡ Σύνοδος ἡ πρώτη τῆς παρούσης Βουλῆς παρατείνεται μέχρι τῆς 1ης Νοεμβρίου, τότε διατρέχομεν τὸν ἀκόλουθον κίνδυνον. Μετὰ τὴν ἄρσιν τοῦ ἐμποδίου τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ψήφισμα περὶ οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, νὰ κηρυχθῇ λήξασα ἡ σύνοδος καὶ νὰ φθάσωμεν εἰς ἔλλειψιν Κοινοβουλίου μέχρι 1ης Ὀκτωβρίου. Βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι ἡ ὀρθοτέρα ἐκδοχή, ἡ ὀρθοτέρα ἑρμηνεία τοῦ ψηφίσματος Λ θὰ ἦτο αὕτη καὶ ὅταν συνήλθομεν τὴν 1ην Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους ἔθεσα τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ διευκρινισθῇ ὅτι δὲν εἶναι τοιαύτη ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ψηφίσματος Λʹ, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ ψηφίσματος ἐκείνου εἶναι ὅτι ἁπλῶς διαιρεῖ τὸν συνεχῆ χρόνον τῆς διαρκείας τῆς Βουλῆς εἰς συνόδους, καὶ ὅτι ἰσχύουν αἱ περὶ συνόδων διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ περὶ ὡρισμένης διαρκείας αὐτῶν. Διότι τοῦτο δὲν συνάδει πρὸς τὴν φύσιν τοῦ Σώματος ὡς Συντακτικοῦ ἢ Ἀναθεωρητικοῦ. Τὸ ἔργον τῶν Σωμάτων, τῶν Συντακτικῶν καὶ τῶν Ἀναθεωρητικῶν, εἶναι συνεχές, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν λυθῇ, ὑπάρχει ὁ κίνδυνος μετὰ τὴν διακοπὴν διὰ τοῦ παρόντος ψηφίσματος νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ λῆξις τῆς συνόδου διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§93Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ τὸ ψήφισμα.

§94Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Πάντως δὲν τὸ λέγει. Κύριοι συνάδελφοι, ἐκτὸς τῶν βασικῶν μειονεκτημάτων, τὸ παρὸν ψήφισμα ἔχει καὶ τὰ ἑξῆς δύο οὐσιώδη μειονεκτήματα. Τὸν μικρὸν ἀριθμὸν καὶ τὴν ἔλλειψιν δημοσιότητος. Τὸ δεύτερον μειονέκτημα τὸ εἶχον ὅλα τὰ προηγούμενα ψηφίσματα, διότι ἐπιστεύθη ὅτι ἡ δημοσιότης ἀποτελεῖ πειρασμὸν μακρῶν ἀγορεύσεων. Τοῦτο ἀποτελεῖ πλάνην. Περιορισμὸν τῆς διαρκείας τῶν ἀγορεύσεων ἀποτελεῖ. Ἡ δημοσιότης καὶ ὁ σχετικὸς μεγάλος ἀριθμὸς προστατεύει ἀπὸ μερικὰ οὐσιαστικὰ μειονεκτήματα τὰ ὁποῖα πάντοτε παρουσιάζει ὁ πολὺ περιορισμένος ἀριθμός. Τὰ μειονεκτήματα τῶν συνεννοήσεων διὰ τὰς διαφόρους τροπολογίας τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὰ νομοθετήματα ἀγνώριστα, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπονομεύουν τὸ κῦρος τῆς ἐξουσίας. Φαντασθῆτε ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προτάσεως τοῦ ψηφίσματος, ὁ προϋπολογισμὸς ἢ τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια, δύνανται νὰ ἐγκριθοῦν ὑπὸ 12 συναδέλφων. Τοῦτο δέ, νομίζετε ὅτι ἀποτελεῖ συμμετοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἢ πιστεύετε ὅτι τὰ νομοθετήματα, ἔρχονται πλήρη καὶ ἄρτια. Εἶναι τοιαύτη ἡ ποιότης κατὰ κανόνα τῶν νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα ἦλθον εἰς παροῦσαν Βουλήν, ὥστε νομίζει κανεὶς ὅτι οἱ νομοπαρασκευασταὶ δὲν προσέχουν κἂν τὸ νομοπαρασκευαστικόν των ἔργον. Λέγω τοῦτο καὶ ἔχουν ἰδίαν ἀντίληψιν καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὰ εἰς τὴν Βουλὴν εἰσαγόμενα νομοσχέδια. Τὸ ἐπιχείρημα τῶν κυρίων τῆς ἀντιθέτου πλευρᾶς οὐδένα ἐξ ἡμῶν βεβαίως ἀφήνει ἀσυγκίνητον· εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀνάγκης τῆς παρουσίας τῶν βουλευτῶν εἰς τοὺς κρισίμους τομεῖς τοῦ ἀγῶνος. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ φαίνεται, κύριοι συνάδελφοι, πράγματι πολὺ σημαντικόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι πράγματι ποτὲ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν παρόντες οἱ 354 βουλευταί. Ποτὲ δὲν παρίστανται ἄνω τῶν 150, ἐκτὸς τῶν περιπτώσεων ὅπου ἐτέθη ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Θὰ ἦτο δυνατὸν ὅλοι οἱ ἀπόντες νὰ εὑρίσκοντο εἰς τοὺς κρισίμους τομεῖς τοῦ ἀγῶνος· δὲν ἐμποδίσθησαν ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Φλωρίνης, ὁ κ. Ἀριστείδου, ἐπρότεινεν εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπίσκεψιν τῶν διαφόρων περιφερειῶν, ὑπὸ βουλευτῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας, καὶ ὄχι νὰ μεταβαίνουν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἰδικήν των ἐπαρχίαν. Ἡ πρότασις εἶναι ἀξιόλογος, ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παροῦσα, ἡ πρότασις εἶναι ἀπραγματοποίητος. Μόνον παρούσης τῆς Βουλῆς εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθοῦν Ἐπιτροπαὶ ἐπισκέψεως τῶν κρισίμων τομέων τοῦ ἀγῶνος, καὶ ὄχι νὰ κάνουν ὡς ἰδιῶται, ἢ ἄτομα, ἢ βουλευταὶ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτήν· διότι νομίζω ὅτι καὶ τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη, ὑπὸ τῶν ὑποστηρικτῶν τῆς διακοπῆς, δὲν ἔχει τὴν βασιμότητα τὴν ὁποίαν εἶπον. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπολέμησα τὸ ψήφισμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν χωρὶς νὰ ἔχω οὐδεμίαν ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν, διὰ τὴν Κυβέρνησιν, διότι προχθὲς ἀκόμη τῆς ἔδωσα ψῆφον ἐμπιστοσύνης καθ’ ἣν στιγμὴν πολλοὶ Κυβερνητικοὶ βουλευταί, ἠρνήθησαν τὴν ψῆφον των. Ἀλλὰ πιστεύω εἰς τὴν ἀξίαν τῶν θεσμῶν· ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν θεσμούς, πρέπει νὰ πιστεύωμεν εἰς αὐτούς, πρέπει νὰ τοὺς ἀγαπῶμεν καὶ νὰ τοὺς πιστεύωμεν, νὰ συμπάσχωμεν μετὰ τῶν θεσμῶν πάντοτε, πάντοτε, κύριοι συνάδελφοι. (Χειροκροτήματα).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Ἰωάννου.

§96Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐκ τοῦ ἱεροῦ πόθου κατεχόμενοι, κ. βουλευταί, ἐπιθυμοῦμεν ἅπαντες ὅπως ἴδωμεν τὴν πατρίδα μας τὸ ταχύτερον ἀπηλευθερωμένην καὶ ἀπηλλαγμένην ἐκ τοῦ πολέμου τὸν ὁποῖον ἐξαπέλυσαν οἱ Σλαυοκομμουνισταί, ὥστε νὰ ἴδωμεν αὐτὴν ἀνταξίαν τῆς νίκης τοῦ πολέμου 40–41 καὶ ἱκανὴν νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν εἰρήνευσιν ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου. Ἐκ τοῦ πόθου τούτου κατεχόμενοι καὶ ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν μυστικῆς συνεδρίας, διὰ νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἠκολούθη τὸ ἐνδεδειγμένον πρόγραμμα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας. Δυστυχῶς δὲν ἐτύχομεν τῆς εὐκαιρίας οὕτως μὴ δυνηθεὶς οὐδεὶς νὰ λάβῃ τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πολιτικοῦ θέματος. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν βουλευτῶν της ὑπέβαλε πρότασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κατ’ ἀρχὴν μᾶς εὑρίσκει ἀπολύτως συμφώνους, διότι, κ. βουλευταί, εἶναι δυνατὸν καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος διεξαγάγει τὸν ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνα, ἀγῶνα διασώσεως ἡμῶν, εὑρισκόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ συζητῶμεν περὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα πολλάκις καταλήγουν εἰς διενέξεις καὶ ὕβρεις. Πρέπει καὶ τὴν Βουλὴν νὰ διακόψωμεν καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν νόμων καὶ νομοθετημάτων νὰ σταματήσωμεν, καὶ ἡμεῖς ἅπαντες εἰς τὰς ἐπαρχίας μας νὰ συγκεντρωθῶμεν, καὶ ἀφοῦ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος καὶ τὰς κομματικὰς ἐπιδείξεις καὶ τὰ κόμματα καὶ τὰς φιλοδοξίας, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπεροχὴν τῆς 31ης Μαρτίου, καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν, καὶ νὰ εὕρωμεν τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ σώσωμεν τὴν πατρίδα μας. Ἀφοῦ λέγω, καθ’ εἷς ἐξ ἡμῶν, ἀναλόγως βεβαίως μὲ τὰς δυνάμεις του ἀναλάβει τὸν ρόλον του διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, εἴτε ὡς πρόεδρος, εἴτε ὡς διαφωτιστής, εἴτε ὡς ἡγήτωρ ἑνὸς μεγάλου τμήματος, εἴτε δι’ ὑπηρεσίας τῶν μετόπισθεν, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, καὶ ἐκεῖ πλησίον εἰς τὸν ἀγωνιζόμενον λαόν, τὸν στρατόν μας καὶ τὴν χωροφυλακὴν νὰ πολεμῶμεν, νὰ μὴ ἐπιστρέψωμεν ποτέ, εἰ μὴ ὅταν συντριβῇ πρότερον ὁ συμμοριτισμός. Καὶ τότε ἐπιστρέφοντες μὲ τὸ δίκαιόν μας ἐδῶ μέσα, θὰ συζητήσωμεν καὶ διὰ νόμους, καὶ διὰ δημοκρατικὰς ἐλευθερίας καὶ διὰ κόμματα, καὶ δι’ ἐγωϊσμοὺς ἀκόμη. Ἀλλὰ τώρα ποὺ κινδυνεύομεν νὰ χαθῶμεν καὶ ὡς Ἔθνος καὶ ὡς φυλή, δὲν δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα, ὅτι τὸ καθῆκόν μας μὲ τὰς ἀπεράντους συζητήσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι, κ. βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι γενναῖος, εἶναι ὑπομονητικός, πιστεύει ἀπολύτως εἰς τὴν νίκην, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι οἱ ἀποτελοῦντες τοῦτον εἶναι ἄνθρωποι, καὶ ὡς ἄνθρωποι δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξουν εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς διαιωνήσεως τοῦ ζητήματος τούτου. (Χειροκροτήματα). Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπὶ ἐννέα συνεχῆ χρόνια ἀγωνίζεται, ἐπὶ ἐννέα συνεχῆ χρόνια σφάζεται, ἀτιμάζεται, λεηλατεῖται. Χρειάζεται λοιπόν, ταχύτης, χρειάζεται συνδυασμὸς ὅλων τῶν προσπαθειῶν τοῦ Ἔθνους καὶ ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτάς, τάσσομαι ὑπὲρ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Ὑπὸ τὰς νῦν ὅμως ὑπαρχούσας συνθήκας ἀπέναντι τῶν 2 κακῶν τὸ μὴ χεῖρον βέλτιστον. Καὶ πράγματι ἄσκοποι εἶναι αἱ φωνασκίαι ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ· εἶναι ὅμως ἐντελῶς ἀπαράδεκτον ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς στερήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς διαμαρτυρίας, καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν μᾶς παρέχει τὰ μέσα τῆς ταχείας νίκης. Ποία εἶναι ἡ θέσις ἡμῶν ἰδιαιτέρως τῶν βουλευτῶν τῆς Ἠπείρου, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ συμμορῖται κατέχουν 5 ὁλοκλήρους περιφερείας; Ἡμεῖς, κύριοι, εἴμεθα συνεπεῖς εἰς τὰς ὑποσχέσεις μας, καὶ ἐννοοῦμεν ἐφ’ ὅσον οὔτε ἀντιπροσωπευόμεθα ἐν τῇ Κυβερνήσει, οὔτε ἐλέγχομεν τὰς ὑπηρεσίας διὰ τὴν προστασίαν τοῦ λαοῦ μας, ἐννοοῦμεν νὰ μὴ ἀφεθῶμεν εἰς τὴν ἐγκληματικὴν ἀδιαφορίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐναντίον τῆς πατρίδος μας. Διαμαρτυρόμεθα ἐντόνως, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν τί ἄλλο, διὰ τῆς ἀρνητικῆς μας ψήφου θὰ προσπαθήσωμεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν χώραν ἐνασκοῦντες τὸ δικαίωμα τῆς διαμαρτυρίας. Θὰ ταχθῶμεν ὅμως, εὐχαρίστως ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, θελήσῃ νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχήν, ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν συγκεκριμένου προγράμματος διὰ τοῦ ὁποίου ἅπαντες ἡμεῖς οἱ ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, συντελέσωμεν δι’ αὐτοῦ εἰς τὴν πάταξιν τῆς ἀνταρσίας, βοηθοὶ τοῦ λαοῦ καὶ στρατοῦ· τότε καὶ μόνον τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς προτάσεως. Καὶ δύναμαι ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ δικαιολογήσω τὴν πρότασιν αὐτήν, διότι γνωρίζετε κάλιστα, ὅπως πολὺ καλὰ ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἀνέπτυξεν, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας μεταβαίνοντες, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ προσφέρωμεν θετικὰς ὑπηρεσίας, καὶ τοῦτο διότι ἠξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι οἱ κομματικοὶ ἀνταγωνισμοὶ προέχουν καὶ δὲν θὰ κάνωμε τίποτε ἄλλο παρὰ ὁ καθεὶς θὰ προσπαθήσῃ μὲ κάθε τρόπον νὰ κτυπήσῃ τὸν ἄλλον εἰς κάθε ζήτημα. Δι’ αὐτὸν λοιπόν, τὸν λόγον ἐπιμένω, καὶ ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ, διότι γνωρίζω ὅτι ἠμποροῦμε νὰ κάνωμε τὸ πρᾶγμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ ὠφελοῦσε τὰ μέγιστα. Καὶ ἐὰν τοῦτο ἡ Κυβέρνησις πράξῃ θὰ μᾶς εὕρῃ παρὰ τὸ πλευρόν της, μὲ πίστιν, ἀφοσίωσιν, φανατισμὸν καὶ ἀποφασιστικότητα, διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν τὴν ἰδέαν τῆς πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν διὰ μίαν ὥραν; (Θόρυβος — φωναὶ — κωδωνοκρουσίαι).

§98Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀφοῦ θέλουν ἔτσι νὰ μᾶς διαλύσουν, νὰ μᾶς στείλουν εἰς τὰ σπίτια μας...

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται περὶ προτάσεως Κυβερνητικῶν βουλευτῶν, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ τὰς ἀπόψεις της, ἤτοι ἂν ἐν προκειμένῳ υἱοθετῇ τὴν πρότασιν αὐτήν.

§100Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Παρ’ ὅσα οἱ κύριοι ἀντιπολιτευόμενοι ἐξετόξευσαν κατὰ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς περὶ μὴ σεβασμοῦ τῶν Κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν ἐπέδειξαν πλήρη σεβασμὸν πρὸς τοὺς Κοινοβουλευτικοὺς καὶ Συνταγματικοὺς θεσμούς. Τὸ ψήφισμα ὑποβάλλεται κανονικῶς ὑπὸ ὡρισμένου ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ἀφορᾷ τὴν διακοπὴν δι’ ἓν δίμηνον ἢ τρίμηνον —δὲν γνωρίζω καλῶς— τοῦ ἔργου τοῦ Σώματος. Ὡς ὑποβάλλεται τὸ ψήφισμα, ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀντιλήψει ὅτι, ὡς τοὐλάχιστον κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας —κατὰ τὸ τελευταῖον δίμηνον— ἐφάνη, οἱ κ. κ. βουλευταὶ ἠθέλησαν νὰ ἔχουν τὴν εὐχέρειαν νὰ εὑρίσκωνται παρὰ τὸ μέτωπον, περὶ τοὺς συναγωνιστὰς τοῦ λαοῦ. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχει μίαν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ μάλιστα ὑπέστη ὅλον τὸν βάσανον τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ τελευταῖον αὐτὸ δίμηνον, κυρίως δὲ τῶν 30 συνεδριάσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὰς 6 ἑβδομάδας, αἱ τρεῖς ἑβδομάδαι, αἱ τελευταῖαι δηλαδὴ 15 συνεδριάσεις κατηναλώθησαν δι’ ἔλεγχον τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου καὶ μετὰ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι δύναται νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη παρὰ τῶν Κυβερνητικῶν βουλευτῶν. Ἡ Κυβέρνησις υἱοθετῶσα τὸ ψήφισμα δὲν θέτει οὐδὲν ζήτημα διότι αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφασίσῃ τὴν διακοπὴν ἢ μὴ τῶν ἐργασιῶν της. Εἶναι ἡ Βουλὴ ἐλευθέρα νὰ κρίνῃ ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τῆς Κυβερνήσεως υἱοθετούσης τὸ ψήφισμα, τροποποιούσης αὐτό, ἢ ὡς θὰ τὸ τροποποιήσῃ ἡ Βουλή.

§101Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν ὁλονύκτιον συνεδρίασιν διαγράφονται ὅλοι οἱ ρήτορες.

§102Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία ὥστε νὰ παραπονεῖσθε ὅτι γίνονται παννυχίδες. Καὶ παλαιότερον ἐγένοντο παννυχίδες καὶ αὐτὸς μάλιστα ἦτο ὁ κανὼν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐγὼ δὲν προτείνω νὰ κάμωμεν νέαν παννυχίδα, πάντως λέγω ὅτι αὐτὸς ἦτο ὁ κανὼν τῶν συνεδριάσεων τοῦ Σώματος. Δὲν ζητῶμεν ἡμεῖς παννυχίδα, ἠμπορεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις μέχρι τὰς 11½ ὁπότε καὶ νὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον. Τὸ γεγονὸς ὅμως πάντως εἶναι νὰ ἐργασθῶμεν μερικῶς προκειμένου νὰ τελειώνωμεν τὸ ἔργον μας.

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὀρθότατα, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν δύναται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης, διότι εἶναι ζήτημα συνταγματικόν. Ὀρθότατα ὑπενίχθητε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν τὸ θέτετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§104Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι υἱοθετῶμεν τὸ ψήφισμα. Θὰ καθήσωμεν ἀπόψε μέχρι τῆς 11½ καὶ θὰ διακόψωμεν δι’ αὔριον.

§105Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ἀπολύτως ἀδικαιολόγητον τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν διετύπωσαν 26 συνάδελφοι περὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ ἀκούσωμεν, κ. Πρόεδρε.

§107Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ πρότασις αὐτὴ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων δὲν συνοδεύεται, κατὰ μίαν παράδοξον πλὴν δεδικαιολογημένην, ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἐξαίρεσιν, ἀπὸ οὐδεμίαν ἀπολύτως αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ὁ λόγος, κ. βουλευταί, εἶναι προφανής, εὑρίσκονται ἀναμφιβόλως εἰς μεγάλην δυσχέρειαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ αἰτιολογήσουν τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν διατυπώνουν. Κατὰ τὴν γνώμην μας τὸ ἀναιτιολόγητον ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος. Παρὰ τὴν σιωπὴν αὐτὴν τῶν εἰσηγητῶν, διετυπώθησαν ὡρισμέναι ἀπόπειραι τῆς προτάσεως ταύτης τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ κατατάξωμεν εἰς τριῶν ἢ τεσσάρων εἰδῶν κατηγορίας. Ἐτονίσθη τὸ φαινόμενον τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων, ἐτονίσθη ἴσως καὶ τὸ ἄγονον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐτονίσθη ἡ ἀνάγκη νὰ εἴμεθα παραστάται τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ δοκιμαζομένου λαοῦ, ἐτονίσθη ἐπίσης ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος εἰς τὸ ἔργον της. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς μακρυγορίας ὅπως ἤδη ἐλέχθη καὶ ἀπὸ προλαλήσαντα συνάδελφον, νομίζομεν ὅτι μία ἐλαφρὰ καὶ μόνον τροπολογία τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίως ἡ ἐνίσχυσις τῆς πειθαρχίας τῶν κομμάτων, ὡρισμένα τῶν ὁποίων στεροῦνται σχεδὸν τελείως τοιαύτης, θὰ ἀπέδιδε τοὺς καρποὺς ἐκείνους τοὺς ὁποίους νομίζομεν ὅτι ἡ κατάργησις τῆς μακρυγορίας θὰ ἐπιφέρῃ. Ἐὰν ὡρισμένα ἐκ τῶν κομμάτων στεροῦνται τῆς πειθαρχίας, τὴν ὁποίαν θὰ τοὺς ἐπέβαλε μία ἀρκετὰ ἐπιβλητικὴ ἀπέναντί των ἡγεσία, νομίζομεν ὅτι τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης ἐλλείψεως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστῇ ἡ Βουλή. Ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται τὰς συνεπείας τῆς ἀβουλίας ὡρισμένων ἐκ τῶν ἡγετῶν της. Τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ὡς ἐκ τοῦ φαινομένου τούτου προέρχεται καὶ ὁ πλουτισμὸς τῆς Βουλῆς διὰ τόσων οὐσιαστικῶς ἀνεξαρτήτων βουλευτῶν. Αὐτὸ δι’ ἡμᾶς οἱ ὁποῖοι ἀνήκομεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἶναι ἀσφαλῶς εὐτύχημα, ἀλλὰ δὲν γνωρίζομεν ἐὰν εἶναι εὐτύχημα καὶ διὰ τὴν ὅλην πρόοδον τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν καὶ διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν ρητόρων ἐντὸς ὡρισμένων πλαισίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄγονον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι, νὰ τὸ ἀποδώσω, ἂν τυχὸν εἶναι δυνατὸν παρόμοιος ἰσχυρισμὸς νὰ εὐσταθήσῃ, νὰ τὸ ἀποδώσω ὄχι τόσον εἰς τὴν ποσότητα ἀλλὰ τοὐναντίον εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς ὄγκου ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὅταν ἀρχίζωμεν τὰς συνεδρίας μας τὴν 7ην μ.μ. μετὰ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου ὡς ἂν φοβούμεθα τὸ φῶς, νομίζω ὅτι μὲ τὰς 2–3 ὥρας κατὰ τὰς ὁποίας κατὰ μέσον ὅρον συνεδριάζομεν καὶ τὰς 12–15 ὥρας καθ’ ἑβδομάδα, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ καρποφόρος καὶ γόνιμος ἐργασία. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, κύριοι βουλευταί, καὶ ἂν τῇ πραγματικότητι εἶναι ἄγονοι αἱ συνεδριάσεις, ὑπάρχει κανεὶς καὶ ἐκ τῆς Κυβερνήσεως δυνάμενος νὰ ἰσχυρισθῇ σοβαρῶς ὅτι ἀκόμη καὶ ἡ τελευταία συζήτησις ἂν ὑπῆρξεν ἄγονος;

§108Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος Κυβερνήσεως). Ἐπὶ τρεῖς συνεχεῖς ἑβδομάδας ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐδῶ καὶ ἀκούει ἔλεγχον τῶν πράξεών της.

§109Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχει παραχώρησις, τὴν ὁποίαν κάμετε πρὸς τὴν Βουλήν, ὑπάρχει ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν ἐκπληρώνετε ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Πάντως τὸ προσωπικόν μου συμπέρασμα εἶναι ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἀκόμη καὶ ἡ τελευταία συζήτησις ὑπῆρξε γονιμωτάτη.

§110Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας)... (δὲν ἀκούεται).

§111Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Φαίνεται, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας προεξοφλῶν τὴν σιωπήν, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς καταδικάζει ἔχει μίαν εὐθυμίαν ἀπόψε ἐξαιρετικήν, τὴν ὁποίαν προσπαθεῖ νὰ μεταδώσῃ καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§112Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. (Ὑπ. Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀγαπητὲ κ. συνάδελφε, μόνον ἡ μαντική σας δύναμις καὶ ἡ μεγάλη σας φαντασία εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῶν εὐδιαθέτων σκέψεών μου καὶ τῆς εὐθυμίας μου ἢ μή. Ἡ τυχὸν εὐθυμία μου ἄλλωστε διαψεύδει τὸ συμπέρασμά σας διότι ἀκτινοβολῶ ἀκριβῶς, διότι εὑρίσκομαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§113Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πάντως, κύριοι βουλευταί, ἡ προσωπική μου ἐντύπωσις εἶναι σαφής, ὅτι ἐκ τῆς τελευταίας συζητήσεως, προέκυψεν ἕνα ἀπέραντον ἀγαθόν. Τὸ ἀγαθὸν τοῦτο εἶναι, ὅτι ἀπεδείχθη κατὰ τρόπον πασιφανῆ, ὅτι δὲν εἶναι πολὺ μεγάλα καὶ δὴ ἀνυπέρβλητα τὰ ἐμπόδια διὰ τὴν προσεχῆ νίκην τῆς Ἑλλάδος. Καὶ τοῦτο εἶναι ἕνα μεγάλο ἀπόκτημα, διότι ἐκ τῆς μὴ συζητήσεως καὶ τῆς παρατάσεως τῆς ἀμφιβολίας καὶ τῆς σιωπῆς εἰς τὴν ὁποίαν μέχρι τότε εὑρισκόμεθα εἶχεν ἀρχίσει νὰ προκύπτῃ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι εἶναι ἄπελπις ἡ κατάστασις. Πολλοῦ γε καὶ δή. Ἀπεδείχθη ὅτι, ἐλάχιστα, ἀλλὰ οὐσιώδη βεβαίως πράγματα, χρειάζονται διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅλοι εὐχόμεθα καὶ προσδοκῶμεν. Τὰ ὀλίγα αὐτὰ καὶ οὐσιώδη τὰ ὁποῖα χρειάζονται εἶναι γνωστὰ καὶ ἐπίσης εἶναι γνωστόν, ὅτι δὲν τὰ ἀνευρίσκομεν ἐν τῇ παρούσῃ Κυβερνήσει. Ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, τὸ ἐπαναλαμβάνω διὰ τρίτην φοράν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λείπει ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ τὸν λαόν, εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον ἀξία τοῦ ὀνόματος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἴσως διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλυτέρα καθυστέρησις ἐν τῇ διαδικασίᾳ καὶ ἐν τῇ ζυμώσει τῆς ἐπελευσομένης διαδοχῆς, ἴσως καὶ δι’ αὐτό, ὡρισμένοι ἐκ τῶν συναδέλφων ζητοῦν νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις σπεύδει τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ. Ἀλλ’ ἐλέχθη, κύριοι συνάδελφοι, καὶ κἄτι ἄλλο: Ὅτι οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ παριστάμεθα πλησίον τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ λαοῦ, ἀπομακρυνόμενοι τοῦ βουλευτηρίου. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐνεπνέετο ἀπὸ καθαρῶς κομματικὰ ἐλατήρια τὴν τοιαύτην ἀπομάκρυνσιν τῶν βουλευτῶν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας θὰ τὴν ἐπεδίωκον καὶ θὰ τὴν διηυκόλυνον, διότι εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἐλάχιστοι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἐρχόμενοι εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν λαόν, θὰ ἐπανήρχοντο μὲ τὴν αὐτὴν τυφλὴν καὶ μακαρίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπιστοσύνην. Ἀλλ’ ἡμεῖς προτάσσομεν τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶμεν, τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τί θέλει; Θέλει νὰ εἴμεθα οἱ παρήγοροι καὶ μόνον τοῦ λαοῦ, παρήγοροι τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ, ὁσάκις ὑφίσταται τὰς συνεπείας τοῦ ἀνεπαρκοῦς ὁπλισμοῦ καὶ τῆς ἀνεπαρκοῦς του δυνάμεως; Αὐτὸς εἶναι ὁ ρόλος μας; Ρόλος ὑπαιθρίων ρητόρων προσπαθούντων νὰ παρηγορήσουν μὲ λόγους κενούς; Ἐάν, κ. βουλευταὶ θέλετε νὰ παρηγορήσωμεν τὸν λαόν, θὰ τὸν παρηγορήσωμεν. Ἀλλὰ πῶς; Διὰ τῆς δημιουργικῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν ἐδῶ, διὰ τῆς προσπαθείας μας νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, διὰ τῆς προσπαθείας μας νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ νὰ ἀνεύρωμεν τὸν ἰσχυρὸν κυβερνήτην τῆς χώρας. Ὄχι ζητοῦντες, κύριος οἶδε πῶς, τὴν ἀσθένειαν νὰ τὴν ἐξαφανίσωμεν διὰ τῆς δολοφονίας. Ἐπειδὴ εἶναι δῆθεν ἀσθενὴς ἡ Βουλὴ νὰ τὴν φονεύσωμεν ἢ τοὐλάχιστον νὰ τὴν τραυματίσωμεν. Ἀλλά, κύριοι, προσέξατε, κατὰ τὴν λογικὴν αὐτήν, ἐὰν τὰ ἀσθενῇ σώματα, πρέπει διὰ νὰ θεραπευθοῦν νὰ τὰ φονεύωμεν, τότε, κατὰ τὴν λογικὴν αὐτήν, θὰ ἐπηγαίναμε μακράν, διότι πολλοὶ ἀπὸ ἡμᾶς θὰ ἔπρεπε νὰ φονευθοῦν. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: Μήπως ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις τῆς διακοπῆς αὐτῆς τῆς τριμήνου, διὰ νὰ μείνῃ ἀπερίσπαστος εἰς τὸ ἔργον της; Μήπως ὅπως εἰς τὰς δύο προηγουμένας διακοπὰς τοῦ παρελθόντος Μαρτίου καὶ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου, μήπως ἔχει πρόγραμμα νὰ καταρτίσῃ; Μοῦ φαίνεται, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν τῇ προόδῳ τῆς ζωῆς της, κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν εἰς τὸ μέσον τοῦ δρόμου της, κατὰ τὴν γνώμην ἄλλων εἰς τὸ τέρμα τοῦ ἔργου της. Πάντως εὑρίσκεται ὑπὸ ἕνα εἶδος χρονικῆς διαμετακομίσεως. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ πρόγραμμα νὰ καταρτίσῃ. Τὸ πρόγραμμά της τὸ ἔχει, καλὸν εἴτε κακόν. Ἑπομένως τί τῆς χρειάζεται αὐτὴ ἡ διακοπή; Μήπως διὰ νὰ μεταβῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν; Ἀλλ’ οὔτε καὶ αὐτὸ φαίνεται νὰ προμηνύεται. Μήπως διὰ νὰ μὴ ἀπασχολοῦνται μὲ τὴν Βουλὴν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλ’ ὁ μὲν ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, σπανιώτατα μᾶς τιμᾷ διὰ τῆς παρουσίας του, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔτι σπανιώτερον ἀκόμη. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιοτίμους ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, ὁ μὲν εἷς ἔχει τὸ Ἐπιτελεῖόν του, ὁ δὲ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸν κ. ὑφυπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ νὰ ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν του. Ἑπομένως δὲν βλέπω διατὶ ἡ Κυβέρνησις περισπᾶται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν ἤθελε νὰ κάμῃ οἰκονομίαν κόπου καὶ χρόνου, νὰ ἐξοικονομήσῃ καὶ τὸν μὲν καὶ τὸν δὲ ἀπὸ τὰς κομματικάς της καὶ μόνον ἀπασχολήσεις. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἐὰν δὲν βλέπει καμμίαν ἀπολύτως δικαιολογίαν εἰς τὴν πρότασιν περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν μας, ὀφείλω νὰ σᾶς τονίσω, ὅτι ἀντιθέτως θεωρῶ τὴν συνέχισιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπολύτως ἀπαραίτητον. Καὶ δὲν εἶναι μόνον ἡ ψήφισις τοῦ Συντάγματος, οὔτε θὰ τονίσω —ἐτονίσθη ἤδη ἐπανειλημμένως— ὅτι δύο προϋπολογισμοὶ ἐκκρεμοῦν ἀκόμη ἀψήφιστοι ἀπὸ τὴν Βουλήν. Αὐτὸ εἶναι ἕνα παρέκτροπον, τὸ ὁποῖον μοῦ φαίνεται, ὅτι οὐδέποτε ἐσημειώθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν. Θὰ ἦτο χρήσιμον, ἐὰν καὶ ἐφόσον δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ψηφισθοῦν, τουλάχιστον νὰ μὴ ἀναβληθῇ διὰ τὰς καλένδας ἡ ψήφισις αὐτῶν καθὼς καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ἐκκρεμεῖ ἐπίσης πρὸ τῆς Βουλῆς, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων καὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχε διὰ τοῦ ψηφίσματος τούτου, ὅταν ἐξ ὑπαρχῆς εἶχον ψηφισθῆ ὅλα τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχεν ἀποφασισθῆ ὅτι, ἡ κατόπιν τῆς ψηφίσεως τοῦ ψηφίσματος συζήτησις, θὰ ἐγίνετο κατὰ δύο τακτὰς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος. Μήπως καὶ αὐτὸ πρόκειται νὰ σταλῇ εἰς τὰς καλένδας, μήπως καὶ αὐτὴ ἡ συζήτησις πρόκειται νὰ ἀναβληθῇ κύριος οἶδε διὰ πότε;

§114Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Τὸ ψήφισμα τὸ γράφει.

§115Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν ἔχει τίποτε εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν διετυπώθη καμμία τροπολογία ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἀλλὰ εἰς τὴν ὑπὸ ἐξέτασιν πρότασιν δὲν ὑπάρχει αὐτό.

§116Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Τὸ ἔχει. Τὸ ἄρθρον 7 τῆς προτάσεως λέγει: «Διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις τοῦ ΛΣΤʹ Ψηφίσματος». Τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι...

§117Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μὴ ὑπαρχούσης Βουλῆς;

§118Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.)... θὰ συζητηθοῦν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν.

§119Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὅπως σεῖς νομίζετε ὅτι δὲν δύνανται νὰ ψηφισθοῦν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, οἱ προτείνοντες βουλευταί, εὑρίσκουν ὅτι δύνανται νὰ ψηφισθοῦν.

§120Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τοὺς κυρίους βουλευτάς, τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν καὶ τοὺς ἐρωτῶ: Νομίζουν ὅτι εἶναι δυνατόν, ὀρθῶς καὶ σοβαρῶς νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν διὰ τὴν ἀπαρτίαν τὴν ὁποίαν ζητεῖ τὸ ψήφισμα ἀρκῇ ἡ παρουσία 12 καὶ μόνον βουλευτῶν;

§121Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐὰν δέχεσθε κατ’ ἀρχὴν τὸ ψήφισμα, ἠμπορεῖτε νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν.

§122Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἴσως ἔτσι ἐξηγῆται ἡ εὐθυμία τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§123Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικ.). Πάντοτε εἰς τὴν Ἐπιτροπήν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἔρχονται ὅλα τὰ μέλη. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἐνδιαφέρον καὶ ἔρχονται ὅλοι. Οἱ βουλευταὶ παρακολουθοῦν, διότι εἶναι ἐκπρόσωποι τῶν κομμάτων.

§124Β. ΠΑΠΑΡΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔλεγχος εἶναι ἐνδελεχέστερος.

§125Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐπειδὴ θίγεται ἕνα ζήτημα νομικόν, σᾶς ἐρωτῶ, κύριε ὑπουργέ, τῆς Δικαιοσύνης, νομίζετε ὅτι, εἶναι δυνατὸν ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς ὁποίας ἐνυπάρχει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ λαοῦ, εἶναι δυνατὸν λέγω, ἀπὸ μίαν Ἐπιτροπὴν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ γίνῃ ἔλεγχος τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως;

§126Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀποστολὴν τῶν Ἐπιτροπῶν Νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ὁ πολιτικὸς ἔλεγχος. Ἡ ἀποστολή των εἶναι καθαρῶς νομοθετικὴ καὶ ἡ ἔννοια ὑποθέτω τῶν λόγων σας εἶναι ὅτι ἀρνεῖσθε κατ’ ἀρχὴν ἀπολύτως τὸ ψήφισμα, ὄχι τὰς συγκεκριμένας διατάξεις.

§127Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς ἀποκλείουν τὴν ἔστω καὶ κατ’ ἀρχήν, ὅπως πλεῖστοι ἐτόνισαν, ἀποδοχὴν τῆς προτάσεως τῶν κυρίων συναδέλφων. Ἐκτὸς τούτου ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα πάγια ἔθιμα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι μία τῶν μεγαλυτέρων προϋποθέσεων τῆς εὐοδώσεως τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, εἶναι ἡ τήρησις τῆς ἀρχῆς: Ἕκαστος ἐφ’ ᾧ ἐτάχθη. Οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλήν, διότι δι’ αὐτὴν ἐξελέγησαν. Οἱ βουλευταὶ πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλήν, διότι διὰ τῆς Βουλῆς ἀσκεῖται καὶ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πλήρης καὶ ὁ ἔλεγχος τῆς Κυβερνήσεως πλήρης. Οἱ βουλευταὶ ὀφείλουν νὰ εἶναι εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ἀπὸ αὐτὴν προέρχονται αἱ Κυβερνήσεις, διότι ἐπὶ τῆς Βουλῆς στηρίζονται αἱ Κυβερνήσεις καὶ διότι διὰ τῶν Βουλῶν διατηρεῖται καὶ κατοχυροῦται τὸ δημοκρατικὸν κῦρος τῶν Κυβερνήσεων. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἤδη, ὅπως λειτουργοῦν ἐλευθέρως οἱ κοινοβουλευτικοί μας θεσμοί, κατηγορούμεθα ἀκόμη ἀπὸ μερικοὺς εἴτε ἐχθρούς μας εἴτε ἀσπόνδους φίλους μας, ὅτι δὲν ἀσκοῦμεν τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς, φαντασθῆτε, κύριοι βουλευταί, πόσον πλέον ἔντονος θὰ εἶναι ἡ ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος κατηγορία ἐὰν ἀρχίσωμεν τὸ συνεχὲς κλείσιμον τῆς Βουλῆς ἐπὶ 3 μῆνας καὶ αὔριον, κύριος οἶδε, ἐπὶ πόσον. Ἐλέχθη ὅτι διεξάγομεν πόλεμον. Ἀλλὰ διεξηγάγομεν καὶ ἄλλους πολέμους εἰς τὴν ζωήν μας, πολέμους τοὺς ὁποίους ἐγνώρισε καὶ ἡ ζῶσα σήμερον Ἑλληνικὴ γενεά. Εἴχομεν τὸν πόλεμον τοῦ 1912–13 ὁ ὁποῖος διεξήχθη μὲ πλήρη καὶ ἀκεραίαν τὴν παράλληλον ἄσκησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ζωῆς τῆς χώρας.

§128Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παραβάλλετε τὴν σημερινὴν κατάστασιν μὲ τὴν κατάστασιν τοῦ 1912–13; Τότε εἶστε ἐκτὸς τῆς πραγματικότητος.

§129Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀναμφισβητήτως δὲν τὴν παραβάλλω. Διότι τότε ὑπῆρχεν ὁ Κυβερνήτης. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§130Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τότε πόλεμος ἐγένετο, ἀλλὰ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν διεκόπησαν. Τὰ τηλεγραφήματα ἀπὸ τὴν μάχην τοῦ Κιλκίς, ἤρχοντο κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν Βουλήν.

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ ἐργασίαι δὲν διεκόπησαν ὅταν ἀπουσίαζεν ὁ Βενιζέλος, τὸν ἀντικαθίστα ὁ Ρέπουλης.

§132Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἄλλος πόλεμος τοῦ 1920– 22, ἡ δευτέρα ἐκείνη βάσις τῆς δημιουργίας τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, καὶ αὐτὸς ὁ πόλεμος διεξήχθη μὲ πλήρη ἄσκησιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ζωῆς τῆς χώρας. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω δὲ καὶ τὸ ἄλλο, ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν ὁποίαν συνηθίζομεν νὰ θεωροῦμεν ὡς τὴν κοιτίδα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ αὐτὸν τοῦτον τὸν βομβαρδισμὸν τοῦ 1940 ἡ Βουλὴ τῶν Κοινοτήτων ἐξηκολούθει ἀνελλιπῶς τὰς συνεδριάσεις της.

§133Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕνα μόνον θέλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριε συνάδελφε: Ὅταν διεξήγετο ὁ πόλεμος τοῦ 1922, ἡ Βουλὴ συνεζήτει περὶ τῆς ψήφου τῶν γυναικῶν. Σκεφθῆτε αὐτὸ μόνον καὶ τίποτε ἄλλο. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§134Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ Βουλή, κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν της. Ὑπὸ τὰς παρούσας περιστάσεις εἶναι τεταγμένη νὰ παρακολουθῇ τὰ γεγονότα τῆς Πατρίδος. Καὶ ἐὰν μέν, ὅπως ὅλοι ἐλπίζομεν, τὰ γεγονότα εἶναι εὐχάριστα, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἀξιοποιήσῃ τὴν εὐχάριστον τροπὴν τῶν γεγονότων. Ἐὰν δὲ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα σημειωθῇ καὶ κάποιο ἀτύχημα, ἡ Βουλὴ, εἶναι τεταγμένη νὰ ἐντοπίσῃ τὰς συνεπείας τοῦ ἀτυχήματος, νὰ δώσῃ ἔτι περισσότερον θάρρος εἰς τὸν λαὸν καὶ νὰ τοῦ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι πάντοτε ἐδῶ, φρουρὸς τῆς ἀκεραιότητος καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ τόπου. Δὲν δέχομαι διακοπάς.

§135Γ. ΜΕΛΑΣ. Φρονεῖτε, ὅτι θὰ δώσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θάρρος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; Εἶσθε ἀκατάλληλος φορεὺς τῆς ἐνθαρρύνσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπήρατε ποτὲ τὸ ὅπλον εἰς τὰ χέρια σας; Ἐβαστάξατε ποτὲ ὅπλον εἰς τὴν ζωήν σας; (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§136ΦΩΝΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§137Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Μελᾶ, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσετε τὴν ὕβριν. Ὑπῆρξα ἐθελοντής, εἰκοσαέτης, κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς πολέμους. Καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσετε τὴν ὕβριν.

§138Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν ἐπλησιάσατε ποτὲ οὐδεμίαν γραμμὴν πυρὸς καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ παρασύρετε τὴν Βουλήν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις δι’ ὀλίγα λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις.

§141Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω ὅτι, δὲν πρόκειται νὰ συνεχίσω, ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ ἀμέσως ὁ κ. Μελᾶς, ὅσα εἶπεν.

§142Γ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Μακκᾶ, χάνετε τὴν ὥραν σας.

§143Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τοῦ παραχωρῶ τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§144Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀνακαλέσω τίποτε. Ἐγὼ μίαν ἐρώτησιν σᾶς ἔκανα.

§145Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Μελᾶς.

§146Γ. ΜΕΛΑΣ. Χάνετε τὴν ὥραν σας, κ. συνάδελφε.

§147Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ Κανονισμός, καὶ ἠθικὴ τάξις. Οὐδεὶς συνάδελφος δικαιοῦται νὰ ἀπευθύνῃ ὕβριν ἐναντίον ἄλλου. Ὅταν τὴν ἀπευθύνῃ, τὴν ἀνακαλεῖ. Ὅταν δὲν τὴν ἀνακαλῇ, ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν τήρησιν τοῦ Κανονισμοῦ.

§148Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἔχω πλήρη γνῶσιν καὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς ἠθικῆς τάξεως καὶ τῆς κοινωνικῆς τάξεως. Ἐγὼ, ἔκανα μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφον καὶ ἐὰν νομίζετε, ὅτι θὰ ἀνακαλέσω, ἠπατήθητε. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§149ΦΩΝΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσῃ.

§150Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Μελᾶς, ζητῶν συγγνώμην.

§151Α. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἄλλη φορὰ πῆγε νὰ φάῃ ξύλο διὰ τὰς ὕβρεις του. Νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἀναγνωρίσῃ ὅσα λέγει. (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§152Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἕνεκα τοῦ θορύβου ποὺ γίνεται, δὲν ἤκουσα τὶ ἐλέχθη, ἀπὸ ἐδῶ ποὺ κάθημαι. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μελᾶς δὲν θὰ ἠθέλησεν οὐδέποτε νὰ ὑβρίσῃ, δὲν ἤκουσα ὅμως τί εἶπεν ὁ κ. Μελᾶς.

§153Γ. ΜΕΛΑΣ. Μίαν ἐρώτησιν ἔκανα.

§154Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Προεκαλέσατε τὸ ἐπεισόδιον, θὰ ὑποστῆτε τὰς συνεπείας. Θὰ ηὐχόμην, κύριε Μελᾶ, ὅλοι ὅσοι ἔχουν τὴν τιμὴν νὰ ἀγορεύουν ἀπὸ τὸ βῆμα, νὰ ἔχουν προσφέρει εἰς τὴν Πατρίδα των, τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερα ἐγώ. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἀνεξαρτήτως, καὶ Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις, θὰ χειροκροτήσουν, διότι εἶναι γνωστὴ ἡ δημοσία μου ζωή. (Χειροκροτήματα).

§155Γ. ΜΕΛΑΣ. Μὰ δὲν σᾶς κατηγόρησα διὰ τὴν δημοσίαν σας ζωήν.

§156Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἔλθῃ ὁ κ. Μελᾶς νὰ ἀνακαλέσῃ, ναὶ ἢ ὄχι;

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, συνεδριαζούσης τῆς Βουλῆς, ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν ἤκουσεν ὁ Πρόεδρος, εἶναι ἐὰν ἐκράτησε ποτὲ ὅπλον ὁ κ. Μακκᾶς. Διέκοψα τὴν συνεδρίασιν. Ὅτι μεταγενεστέρως ἐγένετο, δὲν ἀφορᾷ οὔτε ἐμέ, οὔτε τὴν Βουλήν. Ἐκ τῆς φράσεως αὐτῆς θεωρεῖτε ὅτι εἶναι ὑβρισμένος ὁ ρήτωρ;

§158ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§159Γ. ΜΕΛΑΣ. Σᾶς ἠρώτησα καὶ δὲν ἀπηντήσατε, κύριε Μακκᾶ.

§160Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Αὐτὰ εἶναι σοφίσματα, κύριε Μελᾶ καὶ εἶναι ἀνάξια τῆς οἰκογενειακῆς σας ἀνατροφῆς. (Φωναὶ, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πλευρῶν τῆς Βουλῆς).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δίδετε μίαν ἐξήγησιν, κύριε Μελᾶ, σᾶς παρακαλῶ.

§162Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἡ πρότασίς μου, δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ὑβριστικὴν διάθεσιν καὶ ἀπορῶ, πῶς ὁ κ. συνάδελφος τὸ ἠννόησε μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι αἱ ἀγορεύσεις, τόσον ἡ προχθεσινὴ ὅσον καὶ ἡ σημερινὴ, ἀπὸ μέρους τοῦ κ. ρήτορος, ἦσαν ἱκαναὶ νὰ ἐμπνεύσουν τὸ μόνον ἐκεῖνο στοιχεῖον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην ἡ χώρα καὶ ὁ λαὸς καὶ τὰ μαχόμενα παιδιά του, διὰ νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον των, μὲ θάρρος καὶ εὐψυχίαν.

§163Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Διατὶ τὸ εἶπεν, διὰ νὰ χαρακτηρισθῶ ὡς ἠττοπαθής; Ἠττοπαθεῖς δὲν εἴμεθα ἡμεῖς. Ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦμεν τὴν νίκην, τὴν ταχεῖαν νίκην νὰ δώσωμεν.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δοθείσης τῆς ἐξηγήσεως, νὰ προχωρήσῃ ὁ κ. ρήτωρ.

§165Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ τὴν ζητοῦμεν μὲ ὅλας μας τὰς δυνάμεις καὶ ἐὰν θέλετε νὰ ἀναδιφίσετε τὸ παρελθόν, ἠξεύρομεν καὶ τὴν νίκην νὰ δίδωμεν καὶ τὴν ταχεῖαν νίκην μάλιστα.

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν δὲν λάβετε πλήρη ἱκανοποίησιν, ἡ συνέχεια τοῦ λόγου σας, εἶναι ἀδύνατος.

§167Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ὕβριν του ὁ κ. Μελᾶς.

§168Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ἡ πτέρυξ αὐτὴ, κατ’ ἐξοχὴν ἐκτιμᾶ καὶ ἀγαπᾶ τὸν κ. Μακκᾶν, καὶ δὲν εἶχε τὴν πρόθεσιν νὰ τὸν θίξῃ.

§169Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρετε, ὅτι δὲν εἶσθε ὁ μόνος Ἕλλην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἐὰν τὸ ἴδιον ἐλέγετο καὶ διὰ σᾶς θὰ τὸ ἐθεωρούσατε ὡς τὴν χειροτέραν ὕβριν.

§170Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἦτο δύσκολον νὰ λεχθῇ αὐτὸ δι’ ἐμέ.

§171Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ἱκανοποιημένον, ὁ κ. Μελᾶς νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν.

§172Γ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Μακκᾶ, μὲ αὐτὰ ἀπασχολεῖτε τὸ Σῶμα ἐπὶ ματαίῳ.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, ἱκανοποιήθη ὁ ρήτωρ κατόπιν τῶν λεχθέντων; (Φωναί, ὄχι, ὄχι, θόρυβος).

§174Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ζητῶ τὴν ἱκανοποίησίν μου. Εἶμαι βέβαιος διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὴν ἱκανοποίησίν μου δὲν τὴν ἐξαρτῶ ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὴν ἐξαρτῶ ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου. Ἐγὼ δὲν θεωρῶ τὸν ἑαυτόν μου ἱκανοποιημένον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Μελᾶ διὰ τελευταίαν φορὰν νὰ ἀνακαλέσῃ.

§175Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυπηρὰ καὶ ἀνιαρὰ εἶναι ἡ κατάστασις καὶ τὸ θέαμα αὐτό. Ὁ κύριος, τέως ὑπουργὸς, ὀφείλει νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος πολιτισμένου ἀνδρὸς καὶ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§176Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἐπεισόδιον αὐτὸ νομίζω, ὅτι δικαιολογεῖ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμομεν πρὸς διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§177Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἀπολύτως.

§178Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δηλαδή, ἡ στάσις τῶν μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως δικαιολογεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§179Β. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ὑπὲρ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἡ δικαιολογία ὅτι, ἐχρεωκόπησε, καὶ διὰ τοῦτο τὴν κλείομεν, εἶναι ἀναξία καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους.

§180Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ λάβω πολὺ βραδύτερον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς διακοπῆς, ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα ἐναντίον τοῦ ὁποίου στρέφομαι, εἶναι ἀκριβῶς τοῦτο, ὅπως ἐτονίσθη καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, διότι ἀκριβῶς ἐπισείεται ὡς ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐχρεωκόπησε κατ’ ἐξοχὴν δι’ αὐτὸ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διακόψωμεν. Ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα πρὸς ἐξήγησιν. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παρεμβάλωμεν ἄλλο θέμα. Καὶ ἐπανερχόμεθα. Κύριε Πρόεδρε, καὶ χάριν τοῦ προσώπου τοῦ ὁμιλοῦντος, καὶ χάριν τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ καθιερώσωμεν τὴν τάξιν, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔστω ἄκων, ἐκτρέπεται εἰς ἕνα ἀτυχῆ χαρακτηρισμόν, δίδει ἀπόδειξιν ὁ ἴδιος καὶ τῆς προσωπικῆς του εὐγενείας καὶ τῆς εὐλαβείας του πρὸς τὴν τάξιν τὴν Κοινοβουλευτικὴν σπεύδων νὰ παράσχῃ ἱκανοποιητικὰς ἐξηγήσεις, ἀρνούμενος βλάπτει καὶ τὸ Σῶμα καὶ τὸν ἑαυτόν του.

§181Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἠρώτησα, κύριε Πρόεδρε, τὸν κ. συνάδελφον, διακόπτων, ἐὰν νομίζῃ ὅτι, κυρίως εἰς τὴν προχθεσινὴν νυκτερινὴν ἀγόρευσιν, ἀνεφέρθην, ἐὰν ἡ συζήτησις αὐτὴ καὶ ὁ τόνος ποὺ προσλαμβάνει καὶ ἡ ἡττοπάθεια καὶ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπε πρὸ ὀλίγου, περὶ ἀόπλου, εἶναι ἱκανὰ νὰ ἐμψυχώσουν τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, τὸ στοιχεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμέ, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν νίκην, διότι καὶ μὲ τὰ ξύλα οἱ ψυχωμένοι ἄνδρες πολεμοῦν. Αὐτὴ λοιπὸν ἦτο ἡ ἀπορία μου καὶ αὐτὴν τὴν ἀπορίαν ἐξέφραζον ἀπευθύνας τὴν ἐρώτησιν πρὸς τὸν κ. συνάδελφον. Ἐὰν τοῦτο ἐξελήφθη ὡς ὕβρις παρ’ αὐτοῦ νομίζω, ὅτι δὲν ὁμιλοῦμεν τὴν ἰδίαν γλῶσσαν. Ἀσφαλῶς δὲν ἠθέλησα νὰ θίξω τὸν κ. συνάδελφον.

§182Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Πρέπει ὁ κ. Μελᾶς, νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ὕβριν του. (Φωναὶ νὰ ἀνακαλέσῃ).

§183Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διότι τέλος πάντων εἶμαι ἀπὸ τοὺς ἀρχαιοτέρους βουλευτάς, ἀρχαιότερος ἐμοῦ εἶναι ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος ἐκ Κορινθίας, παρακαλῶ τὸν κ. Μελᾶν, ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς, ἐν ὀνόματι τοῦ οἰκογενειακοῦ ὀνόματος καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον ἐπαξίως κατέχει, νὰ δηλώσῃ ὅτι διέφυγε τοῦ ἕρκους τῶν ὀδόντων του φράσις, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ διαφύγῃ.

§184Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν διέφυγε καμμία φράσις. Πέραν τῶν ὅσων εἶπον ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὸν ὀφειλόμενον πρὸς αὐτὴν σεβασμόν, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν θεωρεῖ ἐπαρκεῖς τὰς ἐξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Μελᾶ;

§186ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§187ΑΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ναί, ναί.

§188Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Νὰ ἀνακληθῇ τότε εἰς τὴν τάξιν.

§189Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλω γνώμην, ἔδωσα ἐξηγήσεις μὲ ὅλον τὸν ὀφειλόμενον πρὸς τὴν Βουλὴν σεβασμόν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μελᾶ......

§191Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν πρόκειται νὰ εἴπω τίποτε περισσότερον. Νομίζω, ὅτι ἔδωσα ἐξηγήσεις, τὰ περαιτέρω δὲν μὲ ἀφοροῦν.

§192Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, ὅτι αἱ ἐξηγήσεις δὲν ἦσαν ἱκανοποιητικαὶ, πρέπει νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμὸν, ἀνακαλοῦντες εἰς τὴν τάξιν τὸν κ. βουλευτὴν καὶ τερματίζοντες τὸ θέμα διὰ νὰ συνεχίσῃ ὁ ρήτωρ. Αὐτὸ εἶναι ἡ ἐπιταγὴ τοῦ Κανονισμοῦ.

§194Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἤκουσα τὶ ἐν ἀρχῇ τῆς ὁμιλίας του εἶπεν ὁ κ. Μελᾶς, ἐξ ὅσων ὅμως ἤκουσα, τοῦ κ. Μελᾶ δευτερολογοῦντος, ἀντελήφθην, ὅτι ἀσφαλῶς παρεξηγήθη ὡρισμένη φράσις τοῦ κ. Μελᾶ, εἰς τὴν ὁποίαν διετύπωσε τὴν γνώμην του. Συνεπῶς, εἶναι ζήτημα διατυπώσεως τῶν πρακτικῶν, δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐὰν αὔριον ἐκ τῆς διατυπώσεως τῶν πρακτικῶν διαπιστωθῇ, ὅτι ὁ κ. Μελᾶς δὲν προσέβαλε τὸν κ. Μακκᾶν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ζήτημα. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Μελᾶς δὲν θὰ ἀρνηθῇ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§195Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τὰ ἤκουσε ἡ Βουλή, τὰ ἤκουσα ἐγώ, τὰ ἤκουσαν οἱ στενογράφοι.

§196Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι εἶναι ζήτημα διατυπώσεως τῶν πρακτικῶν: Ἐὰν αὔριον ἐκ τῶν πρακτικῶν διαπιστωθῇ ὅτι πράγματι ὁ κ. Μελᾶς, ἐξεφράσθη προσβλητικῶς, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Μελᾶς θὰ ἀνακαλέσῃ.

§197Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ Κανονισμὸς οὐδαμοῦ ἀναγράφει ὅτι, σβύνονται τὰ πρακτικά.

§198Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχετε τὴν Βουλὴν σύσσωμον.

§199Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται, ὅτι δὲν θεωροῦνται ἱκανοποιητικαὶ αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Μελᾶ.

§200Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Μακκᾶ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ συνεχίσετε, θὰ κατέλθετε τοῦ βήματος.

§201Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἔδωσα ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ λυποῦμαι, ὅτι ἀνακόπτεται τὸ τόσον σπουδαῖον ἔργον της. Ὁμολογῶ, ὅτι πέραν τῶν ὅσων εἶπον, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία περίπτωσις καὶ νέων ἐξηγήσεων.

§202Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἀφοῦ εἴπατε τὰ δεύτερα, συνεπῶς δὲν ὑπάρχουν τὰ πρῶτα.

§203Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Αὐτὴν τὴν ἱκανοποίησιν δὲν τὴν δέχομαι ἐγώ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος δὲν στέρξῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Κανονισμὸν ἀνακαλῶν τὸν κ. βουλευτὴν εἰς τὴν τάξιν, θὰ κατέλθω διαμαρτυρόμενος τοῦ βήματος αὐτοῦ, καὶ θὰ ἀναγκασθῶ νὰ προβῶ εἰς διατύπωσιν μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου. (Θόρυβος).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ... (Δὲν ἀκούεται).

§205Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν. Ἐὰν δὲν ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν, ὑπάρχει ἐπίσης τρόπος, τὸν ὁποῖον προβλέπει ὁ ἁπλοῦς Κανονισμός.

§206Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Ἡ ἀντίληψις τῆς Βουλῆς εἶναι σαφής καὶ ὅσοι διετύπωσαν ἐπιχειρηματολογίαν διάφορον, τὴν διετύπωσαν μὲ τοιαύτην φυσιογνωμίαν, ὥστε νὰ εἶναι σαφές, ὅτι συμφωνοῦν μαζί μας. Λυποῦμαι βαθύτατα, διότι μέλος τῆς Βουλῆς, φέρον ἱστορικὸν οἰκογενειακὸν ὄνομα καὶ ἔχον τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Μελᾶς, δὲν θέλει νὰ παραδεχθῇ ὅτι εἶναι καὶ ἀνδρικὸν καὶ Κοινοβουλευτικόν, νὰ δηλώσῃ τέλος πάντων, ὅτι διέφυγε τῶν χειλέων του μία φράσις, ἡ ὁποία δὲν ἔπρεπε νὰ διαφύγῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§207Γ. ΜΕΛΑΣ. Λυποῦμαι πάρα πολύ, κύριε Πρόεδρε, διότι διὰ πολλοστὴν φορὰν θὰ ἀναγκασθῶ νὰ μὴ ἱκανοποιήσω ἐπαρκῶς τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐξ Ἀθηνῶν. Εἶπον, καὶ πρὶν καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι διέκοψα τὸν ἀγορητήν, διότι ἀναγόμενος κυριώτατα μὲ τὴν σκέψιν μου εἰς τὴν προηγουμένην του ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν αὐτομάτως συνέδεσα μὲ τὴν σημερινήν, ἐφ’ ὅσον καὶ τὰς ἰδίας φράσεις ἐπανέλαβε περὶ τοῦ ἀόπλου τῆς χώρας.....

§208Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Δὲν εἶπον ἄοπλον.

§209Γ. ΜΕΛΑΣ. .... Κάτι παρόμοιον, δὲν ἐπιμένω. Εἶπον λοιπόν, ἀπαντῶν εἰς ταῦτα, ἢ μᾶλλον διακόπτων ἢ παρεμβαίνων, ὅτι κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου τοιαῦτα πράγματα λεγόμενα δὲν εἶναι ἱκανὰ νὰ τονώσουν τὸ μόνον ἐκεῖνο στοιχεῖον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν νίκην, δηλαδή, τὸ Ἐθνικὸν φρόνημα. Πέραν τούτου, νομίζω ὅτι, ὁ κ. Μακκᾶς δὲν πρέπει νὰ μεμψιμοιρῇ καὶ νὰ διατηρῇ τὸν τόσον ὀργίλον τόνον του. Μᾶς συνδέουν ἄλλωστε συγγενικοὶ δεσμοί, εἴμεθα πρωτεξάδελφοι καὶ αὐτὰ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν τόσην ἔκτασιν. Εἶπον κάτι, τὸ ὁποῖον ἐπίστευον καὶ πρὸς ὀλίγου εὑρισκόμενος μεταξὺ ξένων, ἤκουσα μετὰ καταπλήξεως ἀπὸ μέρους των, πόσον ὡρισμέναι ἐδῶ ἀγορεύσεις τοὺς ξενίζουν, ὡς ἐλάχιστα προωρισμέναι νὰ προαγάγουν τὸ Ἐθνικὸν φρόνημα.

§210Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καθάρματα, δημοσιογράφοι, Ἑβραῖοι.

§211Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἀντιπρόσωποι φιλικῶν χωρῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὰ εἶπον, αὐτὰ συνέβησαν.

§212Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸν ἠρωτήσατε ἐὰν ἐκράτησεν ὅπλο.

§213Γ. ΜΕΛΑΣ. Τὴν ἀποσύρω τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν τὴν ἀντιλαμβάνεται οὕτω, ὁ κ. Μακκᾶς καὶ ἂς τοῦ τὴν ἀπευθύνουν οἱ συνάδελφοί του.

§214Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Μακκᾶ, μὴ ἐπιμένῃς. Σὲ παρακαλῶ νὰ δεχθῇς ὅτι ἱκανοποιήθης.

§215Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μένομεν μὲ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς Ἀθηνῶν, δὲν γνωρίζω ἂν εἶναι ὑπουργὸς....

§216Γ. ΜΕΛΑΣ. Ὄχι, δὲν εἶμαι.

§217Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν τὸ γνωρίζω. Ἐὰν ἐδήλωσεν, ὅτι ἀποσύρει τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν καὶ πρόκειται περὶ αὐτῆς τῆς διατυπώσεως, ἀρκεῖ.

§218Γ. ΜΕΛΑΣ. Ἐγὼ ἀποσύρω τὴν ἐρώτησιν καὶ εἶπον ἂς τοῦ τὴν ἀπευθύνουν οἱ φίλοι του.

§219Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐὰν ἀποσύρῃ τοὺς λόγους του, αὐτὸ ἀρκεῖ.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐπεισόδιον ἔληξε.

§221Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀκριβῶς τὸ παρεμβληθὲν ἐπεισόδιον θὰ δώσῃ καὶ τὸν ἐπίλογον τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἰδού, κύριοι, διατὶ ἡ πλειοψηφία ἐπιθυμεῖ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἰδοὺ διατὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μείνῃ καὶ αὐτὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν λίθαργον τὸν βαθὺν ἀπὸ τὸν ὁποῖον τὴν ἀνασύρουν ὡρισμέναι συζητήσεις. Ἰδοὺ διατὶ προβαίνει εἰς τὴν κατασυκοφάντησιν τῶν ἀντιπάλων ἀποδίδουσα εἰς αὐτοὺς ἡττοπάθειαν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλη των ἡ ζωή, ὅλη των ἡ σημερινὴ δρᾶσις ἀκόμη, δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο παρὰ μία προσπάθεια εἰς τὴν συμβολὴν τῆς νίκης τῆς αἰωνίας Ἑλλάδος. Ἰδού, κύριοι, διατὶ ζητεῖται νὰ φονευθῇ αὐτὴ ἡ Βουλή. Καὶ ἐγώ, κύριοι, ὅπως πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων μετέβησαν, κατὰ τὸν τελευταῖον καιρόν, κοντὰ εἰς τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἦλθον εἰς ἐπαφὴν μὲ τὸν μαχόμενον στρατὸν τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ οὐδένα δὲ μαχητὴν ἤκουσα ἀξίωσιν διὰ τὸ κλείσιμο τῆς Βουλῆς. Οὐδεὶς ἐμείωσε ποσῶς τὴν ἀντίληψίν του καὶ τὴν πεποίθησίν του ἐπὶ τὸ γόνιμον, ἐπὶ τὸ ἀπαραίτητον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἡμῶν, ὡς ἀπαραιτήτου, ἐπαναλαμβάνω, συμβολέως καὶ συντελεστοῦ εἰς τὴν ἐθνικὴν νίκην τῆς αὔριον. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦν ὅλοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ὅλοι εἶναι νὰ παύσουν νὰ ὑπάρχουν αἱ κομματικαὶ διαμάχαι, νὰ παύσουν νὰ ὑπάρχουν αἱ κομματικαὶ κρεπάλαι καὶ ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, τότε ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐνδεχομένως δὲν κατορθώσῃ νὰ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεών της, νὰ παραιτηθῇ ὄχι ὡς ποινὴ διὰ τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ὑπέστη κατὰ τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας, διὰ ποινὴν ὡς πρὸς τὸν ἔλεγχον τοῦτον νὰ ἐπιβάλῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας. Ὄχι, κύριοι, δὲν θὰ διακόψωμεν διότι δὲν πιστεύω ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ τὸ θέλῃ. Ἀλλὰ ἐὰν τύχῃ ἡ πλειοψηφία, παρασυρομένη ἀπὸ τὴν υἱοθέτησιν τῆς προτάσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἡ πλειοψηφία ψηφίσῃ τὴν πρότασιν ταύτην, τότε προσέξατε, κύριοι Κυβερνῆται τὰς τεραστίας εὐθύνας τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνετε διὰ τὰς ἡμέρας κατὰ τὰς ὁποίας ἐκ νέου θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ παρουσιασθῆτε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§223Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὡς ἀποτέλεσμα τῆς τετραημέρου συζητήσεως ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ θέματος προέκυψε τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν ψήφισμα «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς», τὸ ὁποῖον ἀποστέλλει τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν εἰς πολύμηνον ἄδειαν. Ἐὰν κρίνωμεν ἀπὸ τὸ περιεχόμενον τῶν δηλώσεων, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τοὺς ἀγορεύσαντας ρήτορας, προκύπτει, ὅτι τὸ κίνητρον, τὸ ὁποῖον ὤθησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι οἱ ἐπιφανειακῶς ἐκδηλωθέντες φόβοι αὐτῆς, ὅτι αἱ ἐν τῇ Βουλῇ γενόμενοι συζητήσεις προεκάλεσαν ζημίαν εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἡ ἐκτοξευθεῖσα αὕτη μομφὴ κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι ἡμεῖς, συζητοῦντες ἐδῶ, ἐζημιώσαμεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, νομίζω, ὅτι, δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀναπάντητος ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἐὰν χαρακτηρίσωμεν τὸ σχῆμα τῶν λόγων τούτων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀσφαλῶς θὰ εὕρωμεν τὸ σχῆμα τῆς ἀντιστροφῆς τῆς κατηγορίας. Διότι ἐνσυνειδήτως πιστεύει ἡ Βουλή, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, κατέχον ἄλλοτε τὴν θέσιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ τῶν ἀφθόνων δηλώσεών του εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε ζημίαν εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Πῶς εἶναι, λοιπόν, δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν, ὅτι ἡμεῖς, συζητοῦντες ἐνταῦθα, προεκαλέσαμεν ζημίαν εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα; Ἀλλ’ ἐάν, κύριοι, καταλογίζω κἄποιαν εὐθύνην εἰς ἁπάσας τὰς μετεκλογικὰς Κυβερνήσεις, ἡ εὐθύνη συνίσταται εἰς τοῦτο: Ὅτι, ὅταν οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ φίλοι καὶ ἐχθροί μας προέτεινον ὡς ἐπιχείρημα ὅτι, ἐκτὸς τοῦ κομμουνιστικοῦ, καὶ τὸ «ἱστορικὸν» κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔβαλε κατὰ τοῦ ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου προελθόντος καθεστῶτος, ἔπρεπεν εἰς τοῦτο ν’ ἀντιταχθοῦν τὰ ἑξῆς ἁπλᾶ λόγια: «Ἀκούσατε, κύριοι. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὑπῆρξε πράγματι καὶ ἱστορικὸν καὶ μέγα. Ἱστορικὸν διότι τοιοῦτον τὸ κατέστησεν ὁ ἱστορικὸς ἀρχηγὸς αὐτοῦ Ἐλευθέριος Βενιζέλος· μέγα, διότι ἐπὶ ἕν τέταρτον αἰῶνος, μὲ μικρὰς διακοπάς, ἐκυβέρνησε τὴν χώραν, περιβαλλόμενον ἄλλοτε μὲ παμψηφίαν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἄλλοτε μὲ μεγάλην πλειοψηφίαν, ἀλλὰ καὶ ὅταν εὑρίσκετο ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, μὲ ἰσχυρὰν ἀντιπολιτευτικὴν δύναμιν. Ἀλλὰ τὸ σημερινὸν κόμμα δὲν ἔχει ὁμοιότητας μὲ τὸ κόμμα ἐκεῖνο, δὲν εἶναι κἂν τὸ κόμμα ἐκεῖνο. Ἐὰν ταῦτα ἐλέγοντο ἐγκαίρως καὶ καταλλήλως καὶ ἄνευ οἱασδήποτε ἐπιβραδύνσεως, φρονῶ, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία προῆλθεν, ἀναμφισβητήτως θὰ ἦτο μικροτέρα. Κύριοι βουλευταί, ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος γνωρίζετε ὅτι ὑπῆρξεν ὁ δημιουργὸς τοῦ νόμου «περὶ ἰδιωνύμου». Καὶ γνωρίζετε, ὅτι τὸ προσχέδιον τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου εἶχεν ὡς βασικὴν γραμμὴν διάταξιν, ἡ ὁποία ἐδέσμευε καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεως, δηλονότι τὸ προσχέδιον τοῦ νόμου ἐκείνου δὲν ἠξίου οὔτε θετικὴν ἐκδήλωσιν, οὔτε ἐνέργειαν διὰ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀδίκημα, ἁπλῶς ἡ ἰδιότης τοῦ κομμουνιστοῦ ἐχαρακτηρίζετο ὡς ἀδίκημα.

§224Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ προσχέδιον τὸ εἶχε καταρτίσει ὁ κ. Ζαβιτσᾶνος.

§225Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν ἀντετάχθη ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, θυσιάσας τὸν συντάκτην τοῦ προσχεδίου Ζαβιτσιᾶνον, ὑπουργὸν τότε τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐάν, κ. βουλευταί, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ νομοθέτης ἠσθάνθη τὴν ἀνάγκην νὰ καθιερώσῃ μίαν τόσον αὐστηρὰν διάταξιν, ὅταν ἡ χώρα οὐδαμῶς ἠπειλεῖτο, φαντασθῆτε πόσην ἀπόλυτον δικαιολογίαν θὰ εἶχεν ἡ καθιέρωσις σήμερον τῆς διατάξεως ἐκείνης. Διατὶ δὲν τὴν καθιέρωσαν ὅμως αἱ μετεκλογικαὶ Κυβερνήσεις; Διότι, ἀσφαλῶς, ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, τὸ κόμμα δηλαδὴ τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ τὸ συνεχώρει. Εἷς ἐκ τῶν κυρίων σκοπῶν, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπέβλεψαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 31ης Μαρτίου, ὑπῆρξεν ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ κομμουνιστικοῦ ἄγους ἀπὸ τὴν χώραν. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἐξῆλθε μειωμένον. Παρὰ τοῦτο, ἐζητήθη ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὅπως συμμετάσχῃ τῶν εὐθυνῶν τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Ἀλλὰ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἐθεώρησεν ὀρθώτερον νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἔργον του ἐκ τῆς θέσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ θὰ ἠδύνατο, κ. συνάδελφοι, τὸ ἔργον τοῦτο νὰ τὸ ἀσκήσῃ κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ὠφέλιμον. Ἀτυχῶς ἐπροτίμησε νὰ τὸ ἀσκήσῃ κατὰ τρόπον ἐθνικῶς ἐπιζήμιον. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ λέγω αὐτὰ διότι συνδέονται μὲ τὴν ἀπευθυνθεῖσαν κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ὕβριν, ὅτι, συζητοῦντες ἐνταῦθα, ἐζημιώσαμεν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ θέλω νὰ καταδείξω ποῖοι ἐζημίωσαν καὶ πότε ἐζημίωσαν. Διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῆς χώρας ἀπὸ τοῦ κομμουνιστικοῦ ἄγους θὰ ἔπρεπε, κ. βουλευταί, νὰ προβῶμεν, κατὰ πρῶτον λόγον, εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τὰ ἀναρχικὰ στοιχεῖα. Ἡ ἐκκαθάρισις ἐκείνη ἀπέτυχεν, εἰς τὴν ἀποτυχίαν της δὲ ἀξιολόγως συνετέλεσε καὶ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Διότι, ὁμιλῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὅταν συνεζητοῦντο τὰ σχετικὰ ψηφίσματα, ἐδήλου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς: «Ἐάν ποτε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἔλθῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν δηλοῖ, ὅτι θὰ θεωρήσῃ πάντα τὰ ψηφίσματα ταῦτα τῆς ἐκκαθαρίσεως ὡς ἄνευ σημασίας καὶ θὰ ἐπαναφέρῃ ἀθρόως τοὺς ἀπολυθησομένους εἰς τὰς θέσεις των». Ἡ δήλωσις αὐτὴ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, γενομένη τότε, ἐκτὸς τῆς γενικωτέρας ζημίας, τὴν ὁποίαν συνεπήγετο εἰς τὸν τόπον, διότι συνετέλει εἰς τὴν ματαίωσιν τῆς ἐκκαθαρίσεως, ἡ ὁποία, ἐν τούτοις, ἀπετέλει ρητὴν ἐπιταγὴν τοῦ λαοῦ, ἦτο καὶ κάπως ἐπαναστατικοῦ χαρακτῆρος. Διότι δι’ αὐτῆς ὑπεστηρίζετο, ὅτι μία ἁπλῆ Βουλὴ ἐν τῷ μέλλοντι, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδεχομένως τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ διέθετε πλειοψηφίαν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκυρώσῃ νομοθετικὰς πράξεις τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς συντακτικοῦ περιεχομένου. Ἀπόκειται εἰς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κρίνετε ἑπομένως, πόσον ἐζημίωσαν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον, κατὰ παρέκβασιν νὰ εἴπω τὰ ὀλίγα ταῦτα, διὰ νὰ ἀποκρούσω, τὴν κατὰ τοῦ Σώματος ἀπευθυνθεῖσαν ὕβριν, ὅτι ἡμεῖς ἐζημιώσαμεν κατ’ ἀντιστροφὴν τῶν πραγμάτων, τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ψηφίσματος, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κατ’ ἀρχὴν ἀποκρούω τὴν πρότασιν, ἀκριβῶς ἀντιθέτως, λόγῳ τῶν ἐκτάκτων συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς τελεῖ ἡ χώρα, θεωρῶ ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς, ὡς συμπαραστάτιδος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, πρὸς ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τῶν κρισίμων περιστάσεων τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἐὰν γίνῃ ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατ’ ἀρχὴν τὸ ψήφισμα, εἰς τὴν ἀναγνώρισιν ὅτι, ἡ παροχὴ ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι συνταγματική. Δὲν ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅσα ἄλλοτε ἡ Ἀντιπολίτευσις τότε ὑπεστήριξεν. Βέβαια ἡ συνταγματικότης αὕτη συνεζητήθη κατὰ πρῶτον, κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Βας Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ὅτε ὁ Στέφανος Δραγούμης ὑπεστήριξεν ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἀντετάχθη δὲ εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, καὶ ὁ Δημητρακόπουλος. Καθὼς ἀναφέρουν τὰ πρακτικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐτάχθη καὶ ἐκεῖνος, ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως τοῦ Στεφάνου Δραγούμη. Ἐγὼ θεωρῶ ὅτι ὑπάρχει, κατὰ πάγιον καὶ σταθερὸν κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, ἡ ἐξουσιοδότησις. Τὴν ἄποψιν ταύτην παραδέχεται καὶ ὁ Σαρίπολος εἰς τὸ σύγγραμμά του τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, ὁ δὲ συνταγματικὸς νομοθέτης, εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 καθιέρωσε καὶ θετικὴν διάταξιν εἰς τὸ Σύνταγμα.

§226Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ 1927 ὅλα αὐτὰ ἦσαν κουκουέδικα, τὸ Σύνταγμα τοῦ 27 εἶναι κουκουέδικον. Εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν συνέβη τὸ ἑξῆς.

§227Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ποίαν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν;

§228Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τοῦ 1911. Ἡ πρώτη Ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν Ἀλέξ. Διομήδην, ἐκοῦντος καὶ τοῦ Ἐλευθ. Βενιζέλου, πράγματι ἀνέλαβε νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ ἔφερε διάταξιν εἰς τὸ ἄρθρον περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, νὰ ἐκδίδωνται Νομ. Διατάγματα. Ἐζήτησα τὸν λόγον εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, ὡμίλησα διὰ μακρῶν, διὰ μακροτάτων ἐὰν θέλετε, καὶ ἀπέδειξα πόσον τὸ πρᾶγμα εἶναι τερατῶδες. Ἡ Ἐπιτροπὴ διώρισε νέαν ὑποεπιτροπήν, περιλαμβανομένου καὶ ἐμοῦ καὶ συμπράττοντος μαζί μου καὶ τοῦ μακαρίτου Χαραλάμπους Βοζίκη, καὶ ἀπεφασίσαμεν ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα, καὶ ἡ γνώμη μας ἐγένετο δεκτὴ καὶ ὑπὸ τῆς ὁλομελείας. Δυστυχῶς, ἕνεκα τῶν γεγονότων τοῦ 1915 –1917, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ 1917, καὶ ἀπὸ τὸ 1917 μέχρι τὸ 1920, ἐξεδόθησαν Νομ. Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἀντίκεινται εἰς τὴν θεμελιωδεστάτην διάταξιν τοῦ Συντάγματος: «Ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι, πηγάζουν ἐκ τοῦ Ἔθνους».

§229Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπ. Δικαιοσύνης). Εἶναι ὅμως συναφῆ πρὸς τὴν θεμελιωδεστάτην βάσιν, ὅτι ἡ σωτηρία τοῦ τόπου εἶναι ὁ πρῶτος νόμος.

§230Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ σωτηρία τοῦ τόπου εἶναι ὁ ὕπατος νόμος, ἐὰν δὲ ἑρμηνεύετε κατ’ αὐτὸν τὸ τρόπον σημαίνει ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀνωτέρα βία. Αὐτὸς εἶναι ὁ ὕπατος νόμος. Τώρα δέ, ἡ ἀνωτέρα βία, εἶναι σύμφωνος καὶ μὲ τὰς κειμένας διατάξεις, νὰ μὴ δολοφονήσητε τὴν Βουλήν, καὶ νὰ μὴ σᾶς ἀφήσωμεν μὲ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως. Ἐξέλθητε εἰς τοὺς δρόμους, εἰσέλθητε εἰς τὰ καφφενεῖα, εἰσέλθητε εἰς τὰ καταστήματα καὶ ἐρωτήσατε, ἄνδρας, γυναῖκας καὶ παιδία, καὶ θὰ ἴδετε ποία εἶναι ἡ φιλυποψία, ἡ καχυποψία, ὅτι κἄτι τεκταίνεται κατὰ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ τόπου.

§231Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι, καθ’ ἡμᾶς, δὲν εἶναι ἡ πολιτικὴ παράδοσις, ἡ ὁποία στηρίζει τὴν συνταγματικότητα τῆς παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλὰ θὰ ἔλθω εἰς ἓν ἄλλο θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι καὶ συμφωνεῖται κατ’ ἐμέ, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Βουλὴ μας εἶναι Συντακτική.

§232Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀναμφιβόλως.

§233Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶναι δὲ Συντακτική, διότι δὲν συνεκροτήθη κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προβλέπει τὸν καθορισμὸν ἐκ τῶν προτέρω τῶν ἀναθεωρητέων διατάξεων. Ἐκτὸς τούτου, καὶ τὸ διάταγμα, τὸ προκηρῦσσον τὰς ἐκλογάς, δὲν ἔθεσεν οὐδένα περιορισμόν, παρὰ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος. Ἑπομένως, καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εἶναι Συντακτική, καὶ κατὰ συνέπειαν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, νόμιμος παροχὴ συνταγματικῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§234Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτό.

§235Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τὰ κριτήρια, εἶναι νομίζω ἐπαρκῆ. Ἄλλως τε, ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη ἐκδόσεως ψηφισμάτων, τροποποιούντων συνταγματικὰς διατάξεις, ὁπωσδήποτε, ἡ παροχὴ ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν εὐσταθεῖ συνταγματικῶς. Ταῦτα ὑποστηρίζω, κύριοι συνάδελφοι, διότι θέλω νὰ εἶμαι εὐθύς, καὶ νὰ μὴ εἴπω ἐκεῖνα ποὺ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἄλλοτε ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, ὅτε συνεζητοῦντο τὰ ψηφίσματα ταῦτα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν περιεῖχεν εἰς τοὺς κόλπους του ρήτορας, οἱ ὁποῖοι νὰ γνωρίζουν τὰς ἐπιστημονικὰς ταύτας θεωρίας. Βεβαίως, ἀνέγνωσεν ὁ κ. Χατζηγιάννης, περικοπὰς συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε τοιαῦτα ἐπιχειρήματα. Ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ σᾶς διαβάσω καὶ μερικὰ ἄλλα σημεῖα, διὰ νὰ ἴδητε τί ὑπεστήριξεν ἄλλοτε ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις, ἐνῷ ἡμεῖς τόσον εὐθέως προχωροῦμεν εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§236Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Βεβαίως ἡ Ἀντιπολίτευσις....... ......... (ἀναγινώσκει)......... Ὅπως βλέπετε ὁ συνάδελφος ἄλλοτε μέλος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων εἶχεν ἀμφιβολίαν ἐὰν........

§237Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ὁ κ. Γ. Μελᾶς μέλος τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§238Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶχε λέγω ἀμφιβολίαν ἐὰν ἡ ἐτυμηγορία τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου προέρχεται ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς δὲν ὑποστηρίζομεν σήμερον τοιαύτας δοξασίας, ὑποστηρίζομεν ὅτι πράγματι ὑπάρχει συνταγματικὴ καὶ νόμιμος εὐχέρεια παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἕνα πρᾶγμα ἀρνούμεθα, ἀρνούμεθα οὐσιαστικῶς ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένη σήμερον ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Κατ’ οὐδένα λόγον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος, διότι θεωροῦμεν ὅτι σήμερον ἡ χώρα τελεῖ ὑπὸ ἐξαιρετικὰς συνθήκας, θεωροῦμεν ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι ὁ συμπαραστάτης τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἵνα κατορθώσῃ καὶ ἀντιμετωπίσῃ τὴν σημερινὴν κατάστασιν καὶ τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, κατ’ ἀρχὴν γίνῃ ἀποδεκτὸν τὸ ψήφισμα εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ εἶχα νὰ προτείνω μερικὰς τροπολογίας. Ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν δὲν ἐπιτρέπεται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ εἶναι 40, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι 80, 50 τακτικοὶ καὶ 30 ἀναπληρωματικοί. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς ἕνα ἐλάχιστον ἀριθμὸν βουλευτῶν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν ψήφισιν νομοθετημάτων.

§239Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Οἰκονομίδη, σεῖς εἶσθε κατὰ τοῦ ψηφίσματος, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ εἰσέρχεσθε εἰς τὴν οὐσίαν.

§240Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Εἶπον ἐὰν γίνῃ ἀποδεκτόν. Θὰ ἤθελον ἐπίσης νὰ περιλάβωμεν καὶ μίαν διάταξιν. Ἐκκρεμοῦν ἐνώπιον τοῦ Σώματος αἰτήσεις διώξεως βουλευτῶν ἐκ μέρους τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν. Μερικαὶ ἐξ αὐτῶν ἦλθον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης καὶ ἀπεφάνθη ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπ’ αὐτῶν. Θὰ ἐπρότεινα νὰ περιλάβωμεν διάταξιν, ὥστε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως ἐπὶ τῶν τοιούτων αἰτήσεων διώξεως βουλευτῶν. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ ψήφισμα ὡς εἶναι διατετυπωμένον, δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν εὐχέρειαν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὅσα ψηφίσματα θέλει. Ὡς ἐνθυμεῖσθε εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Ἐπιτροπὰς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐγένετο δεκτὸν ὅτι τὰ ψηφίσματα ἐκεῖνα θὰ συζητηθοῦν, τῶν ὁποίων σχέδια ἔχουν προηγουμένως κατατεθῆ εἰς τὴν Βουλήν.

§241Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ἐζήτησε μάλιστα ἡ τότε Ἀντιπολίτευσις.

§242Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα τὸ ἑξῆς: Κατ’ ἀρχήν, ἀρνούμεθα τὸ ψήφισμα, ἀλλ’ ἐὰν γίνῃ δεκτόν, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔχῃ καὶ αὐτὴν τὴν εὐχέρειαν καὶ νὰ εἶναι ὡπλισμένη μὲ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ τῆς ἐπιτρέψουν ἐλευθέρως νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἱανδήποτε καὶ τὴν μᾶλλον δυσμενῆ κατάστασιν. (Χειροκροτήματα).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κλπ.», ἀναβάλλεται. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ., μὲ θέμα ἡμερησίας διατάξεως, συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς προτάσεως ψηφίσματος «περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κλπ.». (Ὥρα 10.45′ μ.μ.)