1948.01.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 41η

Τετάρτη 21 Ἰανουαρίου 1948

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.40 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Βογιατζῆς ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Σωτηριάδης, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Ἰασωνίδου, δι’ οὗ οὗτος δηλοῖ ὅτι τάσσεται ἀνεπιφυλάκτως παρὰ τὸ πλευρὸν ἐπερωτωμένων Ὑπουργῶν Δίγκα, Ρέντη καὶ Νικολαΐδη. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Τούντας, καταθέτει ἀναφορὰν τῶν γονέων ἐθελοντῶν Ὑπαξ)κῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς περιοχὰς τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἀποτυχόντων κατὰ τὰς εἰσαγωγικὰς ἐξετάσεις τῆς Σχολῆς Εὐελπίδων ζητούντων εἰσαγωγὴν των εἰς τὴν ἐν λόγῳ Σχολήν. Ὁ βουλευτὴς κ. Β Κρῖκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀμφισσέων, ζητοῦντος ὅπως μειωθῇ ὁ φόρος ἐπιτηδεύματος εἰς τὸ ἥμισυ, καθ’ ὅτι ἡ ἐμπορικὴ κίνησις τῆς πόλεως των λόγῳ τῆς ἐπικρατούσης καταστάσεως περιωρίσθη εἰς τὸ ἥμισυ τῆς κανονικῆς τοιαύτης. Ὁ βουλευτὴς κ. Β. Κρῖκος, καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημάρχου Ἀμφισσέων, ζητοῦντος ὅπως τὸ ποσοστὸν ἐκ 14% συνεισπραττόμενον μετὰ τοῦ οἰκείου Δημοσίου φόρου, ἀποδοθῇ εἰς τὸν Δῆμον Ἀμφισσέων πρὸς οἰκονομικήν του ἐνίσχυσιν κλπ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἡ Δημαρχιακὴ Ἐπιτροπὴ Ἰωαννίνων, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπόλυσίν των. Ὁ Σύλλογος Θεσπρωτῶν (Τσαμουργιᾶς), διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν ἀνησυχητικὴν κατάστασιν ἐν τῇ περιφερείᾳ των λόγῳ τῆς δράσεως τῶν συμμοριτῶν καὶ ζητεῖ ἀποστολὴν στρατοῦ πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως, ἀντικατάστασιν τοῦ Νομάρχου των καὶ λῆψιν προνοίας ὑπὲρ τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Ὁ Κ. Γιαννᾶτος Ἰατρὸς κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν δυσωνύμων οἴκων καὶ παντὸς κέντρου συντελοῦντος εἰς τὴν διαφθορὰν τῆς Ἑλληνικῆς νεότητος. Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀναπήρων Πολέμου 1940–41 Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας (περὶ διακοπῆς τῶν Συντάξεων τῶν Ἀναπήρων τοῦ ΙΚΑ) καὶ ζητεῖ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου, λόγῳ τῆς ἀναπηρίας των. Ὁ Σύλλογος Μουσικῶν Θεσσαλονίκης, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐγκατάλειψίν των ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ζητεῖ τὴν αὔξησιν εἰς 5% ἐπὶ τοῦ χορηγουμένου ποσοστοῦ διὰ τὸ Ταμεῖον ἀλληλοβοηθείας των. Ἡ Ἕνωσις Τεχνιτῶν Β. Ἑλλάδος, ζητεῖ κατοχύρωσιν τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἵδρυσιν Ταμείου συντάξεως κλπ. Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν Αὐτοκινητιστῶν τῆς Ἑλλάδος, διαμαρτύρεται διότι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων παρὰ Ἀμερικανικῶν Ἑταιρειῶν, χρησιμοποιοῦνται Ἀμερικανικὰ αὐτοκίνητα καὶ ζητεῖ ὅπως ἀντὶ τούτων χρησιμοποιηθῶσιν τὰ Ἑλληνικὰ ἐπαγγελματικὰ φορτηγὰ αὐτοκίνητα. Οἱ κ. κ. Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν), Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν) καὶ Δ. ΔΙΓ-ΚΑΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας), καταθέτουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως εἰς Δωδεκάνησον τῆς ἰσχυούσης ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι Νομοθεσίας καὶ ἀφορώσης τὸν Στρατὸν Ξηρᾶς, Θαλάσσης, Ἀέρος καὶ Ἀεροπορικὰς ὑπηρεσίας». Ὁ κ. Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν), καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς παραγρ. 3 τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Ν. Δ. 217)1947, ὅσον ἀφορᾷ ὀργανικὰς θέσεις εἰδικῆς μονιμότητος Ἀξιωματικῶν Β. Ν.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Β. Κρῖκος, Ι. Φωτόπουλος, Κ. Μουρατίδης, Σ. Σαββίδης, Γ. Τζωρτζόπουλος, Κ. Παπαδόπουλος, Κ. Σταμούλης, Σ. Πολυζωγόπουλος, Δ. Παπαδημητρίου κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως τῶν συμβατικῶν τιμῶν ἐκτελέσεως τῶν Δημοσίων κλπ. ἔργων». Ἡ ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 890)1941 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ διατάξεων τῶν Διευθύνσεων Σιδηροδρόμων τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ. Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ἐπαγγελματικῆς ἐκπαιδεύσεως Τ.Τ.Τ. διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Α. Ν. 511)31.12.47 «περὶ μέτρων ἀναφερομένων εἰς τοὺς ὑπὸ ἐκτόπισιν διατελοῦντας».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου καὶ σταφιδοπαραγωγῶν κάτω Ἀχαΐας ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον.

§6Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ τοῦ Ἀχαΐας παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος τῆς μονοπωλήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Ο. καὶ ζητοῦν νὰ ἐπιτραπῇ ἐλευθέρως ἡ ἐμπορία τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι ἡ μονοπώλησις αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Ο. πλήττει καιρίως τὰς τιμάς, μέχρι σημείου μὴ καλύπτοντος οὐδὲ τὸ κόστος τῆς παραγωγῆς αὐτοῦ. Ἐπειδὴ τὸ αἴτημα τοῦτο, εἶναι δικαιότατον, παρακαλῶ τοὺς κ.κ. ὑπουργοὺς Γεωργίας, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθν. Οἰκονομίας, νὰ τὸ ὑποστηρίξουν καὶ νὰ τὸ ἱκανοποιήσουν.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Σπάρτης, διαμαρτυρομένου δι’ ἐγκατάλειψιν Νομοῦ Λακωνίας εἰς διάθεσιν ἀνταρτῶν, ὁ κ. Ν. Βαρβιτσιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§8Ν. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Παρ’ ὅλον ὅτι μακρὸς χρόνος διέρρευσεν ἀφ’ ὅτου ὁ Δήμαρχος Σπαρτιατῶν ἀπέστειλε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου ὁ λαὸς τῆς Σπάρτης ἐκφράζει τὴν δικαίαν ἀγανάκτησίν του διὰ τὴν δραματικὴν κατάστασιν τῆς Λακωνίας καὶ ἐπικαλεῖται συγχρόνως τὴν Κυβερνητικὴν ἀντίληψιν, διὰ τὴν κατὰ τὸ δυνατὸν θεραπείαν αὐτῆς, ἐν τούτοις ἡ ἀγωνιώδης αὕτη ἔκκλησις, δὲν ἀπώλεσεν οὔτε τὴν ἀξίαν της, οὔτε καὶ τὴν ἐπικαιρότητά της. Ὡς ἀσφαλῶς γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ἡ κατάστασις ἔχει φθάσει εἰς τὸ τραγικὸν κορύφωμά της. Βεβαίως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δὲν φέρει τὰς κυριωτέρας εὐθύνας. Πρέπει ὅμως παρὰ τὰς τρομακτικὰς δυσχερείας τὰς ὁποίας σήμερον ἀντιμετωπίζει ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἔθνους εἰς τὸ ἀγῶνα κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος, νὰ μὴ θέσῃ εἰς ἐπουσιωδεστέραν μοῖραν, καὶ τὴν Πελοπόννησον. Θετικὴ δὲ καὶ πρακτικὴ ἐκδήλωσις τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος, θὰ εἶναι ἡ ἄμεσος ἐνίσχυσις τῆς προσπαθείας τοῦ Στρατηγοῦ Μαντᾶ διὰ ἀψύχου καὶ ἐμψύχου ὑλικοῦ, καὶ ἰδίᾳ δι’ ἀξιωματικῶν μονίμων καὶ δεδοκιμασμένων, ἱκανῶν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸν ἰδιότυπον συμμοριακὸν ἀγῶνα. Εἶναι καιρός, νὰ παύσῃ ἡ Πελοπόννησος νὰ πληρώνῃ βαρύτατον τὸν φόρον τοῦ αἵματος, ἐξ αἰτίας ἐσφαλμένων στρατιωτικῶν ἀντιλήψεων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καράμπελλας ἔχει τὸν λόγον.

§10Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ἡ Λακωνία, κύριοι συνάδελφοι, ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Πελοποννήσου, πλειστάκις ἐτονίσαμεν τὸ θέμα τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Αἱ ὀροσειραὶ τοῦ Πάρνωνος καὶ τοῦ Ταϋγέτου, ἀποτελοῦν τὴν βάσιν τῶν σλαυοκομμουνιστῶν, ἐκεῖθεν ὁρμῶνται καὶ κατέρχονται εἰς τοὺς Νομοὺς Μεσσηνίας καὶ Ἀρκαδίας, καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὸν Νομὸν Ἀχαΐας. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὴν Λακωνίαν δὲν ὑπάρχουν ἐπαρκεῖς δυνάμεις στρατιωτικαὶ διὰ νὰ καταδιώξουν τοὺς συμμορίτας. Εἰς τὰς ἐπαρχίας Γυθείου καὶ Οἰτύλου, δὲν ὑπάρχει οὔτε ἴχνος στρατοῦ. Οἱ πολῖται μόνοι μὲ τὰ ὅπλα των ἀγωνίζονται, διὰ νὰ μὴ κυριαρχήσουν οἱ σλαυοκομμουνισταί. Πρέπει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἀποδοθῇ ἰδιαιτέρα προσοχή. Ἀρκετὸς πολύτιμος χρόνος παρῆλθεν, ἐὰν δὲν προσέξωμεν καὶ κυριαρχήσουν οἱ συμμορῖται εἰς τὴν Λακωνίαν, νομίζω ὅτι ὁλόκληρος ἡ Πελοπόννησος πρόκειται νὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς συμμορίτας καὶ ἡ κυριαρχία τοῦ Κράτους θὰ περιορισθῇ εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὴν Τρίπολιν, εἰς τὴν Κόρινθον καὶ εἰς τὸ Ναύπλιον. Αἱ ὑπάρχουσαι ἐν Λακωνίᾳ, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, στρατιωτικαὶ δυνάμεις ἐπιβάλλεται νὰ ἀλλάξουν σύστημα. Βάσις τῆς ἀποτυχίας τοῦ ἀγῶνος, πιστεύομεν πλέον ὅτι, εἶναι τὸ σύστημα τὸ στατικόν. Καὶ σᾶς ἀναφέρω τοῦτο: Εἰς τοὺς Μολάους ὑπάρχει στρατιωτικὴ δύναμις καὶ εἰς ἀπόστασιν δύο ὡρῶν, ὑπάρχουν χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγκατεστημένοι οἱ συμμορῖται, οἱ ὁποῖοι ἀναπαύονται καὶ στρατολογοῦν καὶ ὁ στρατὸς δὲν βγαίνει νὰ τοὺς καταδιώξῃ. Ἐν ὥρᾳ νυκτὸς, μάλιστα, ἀδιαφορεῖ. Σᾶς ἀναφέρω ἐπίσης ὅτι εἰς τὸ χωρίον Κοσμᾶ ἀπέχον ὀλίγον τοῦ Γερακίου, ἔχουν ἐγκαταστήσει κέντρον ἐκπαιδεύσεως. Αὐτὴ ἡ κατάστασις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὀφείλω νὰ τονίσω, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρέπει νὰ βλέπωμεν τὴν πραγματικότητα, ὅτι τὰ δύο τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς, τὰ ἐγκατεστημένα εἰς τὴν Βαμβακοῦν καὶ εἰς Τρίπην, δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διὰ νὰ καταδιώξουν τοὺς συμμορίτας, καὶ μένουν εἰς τὸ ἴδιον μέρος. Διατὶ εἶναι οἱ στρατιῶται καὶ ὁ στρατός; Διὰ νὰ κάθεται εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία καὶ νὰ μὴ κάμνῃ τίποτε; Αἱ μόναι δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι εἰς τοὺς Μολάους κατώρθωσαν νὰ ἀντεπεξέλθουν ἐναντίον τῆς κυριαρχίας τῶν κομμουνιστῶν, εἶναι αἱ δυνάμεις ὑπὸ τὸν Μπρατίτσαν, καὶ αἱ μόναι δυνάμεις εἰς τὰς ἐπαρχίας Γυθείου καὶ Οἰτύλου, εἶναι αἱ ὁμάδες Κατσαρέα, αἱ ὁποῖαι ἔχουν κατασυκοφαντηθῆ καὶ ἀποκαλοῦνται «συμμορῖται τῆς δεξιᾶς», διότι ἀγωνίζονται ἐναντίον τῶν σλαυοκομμουνιστῶν. Τὴν Κυριακὴ τὸ βράδυ ἦλθον ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ὅπου περιώδευσα καὶ εὑρέθην εἰς δυσχερεστάτην θέσιν, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰς δικαίας ἐρωτήσεις τῶν συμπατριωτῶν μου. Ἐὰν ἐγνώριζον ὅτι ἠμποροῦσα νὰ ἐξυπηρετήσω τὸν ἀγῶνα διὰ τῆς παραιτήσεώς μου ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, θὰ τὸ εἶχον πράξει ἀμέσως. Ἐπειδή, ὅμως, ἀναγνωρίζω τὰς δυσκόλους περιστάσεις, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Σπεύσατε καὶ λάβετε μέτρα εἰς τὴν Λακωνίαν, ἐὰν πράγματι θέλετε νὰ σωθῇ ἡ Πελοπόννησος, διότι, ἄλλως χάνομεν χρόνον πολύτιμον. Σᾶς τονίζω δέ, ὅτι ἡ κατάστασις θὰ χειροτερεύσῃ, διότι πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν ὁδὸν Γυθείου–Σπάρτης συνέλαβον τὰ αὐτοκίνητα, τὰ ὁποῖα ἐπυρπόλησαν καὶ κατέστρεψαν τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα, οὕτω, δὲν ἔφθασαν εἰς τὰ κέντρα, διὰ τὰ ὁποῖα προωρίζοντο. Ἐζήτησα διὰ τηλεγραφήματός μου νὰ ἐπεκταθῇ ἡ στρατιωτικὴ φάλαγξ τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Σπάρτης, μέχρι Γυθείου, διότι ὡρισμένα χωρία εἶναι ἀποκεκομμένα ἀπὸ ὅλον τὸν ἄλλον κόσμον καὶ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν κομμουνιστῶν. Ἐλπίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεσθε πραγματικὰ διὰ νὰ καλλιτερεύσῃ ἡ κατάστασις καὶ ἔχετε κατανοήσει τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Λακωνία θὰ λάβετε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ἐλπίζω, ἐπίσης, ὅτι ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, πρὸ παντὸς ἵνα ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ γίνῃ κινητὸς καὶ νὰ καταδιώκῃ τοὺς συμμορίτας.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§12Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο ἡμερῶν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Καλαμῶν, ὅτι οἱ κάτοικοι, ἄνδρες, γυναῖκες καὶ παιδιὰ ὀρεινοῦ χωρίου τοῦ Ταϋγέτου, ἅπαντες, μηδ’ ἑνὸς ἐξαιρουμένου, ἀπεχώρησαν εἰς Καλάμας, διότι εἶναι ἄοπλοι καὶ ἀπειλοῦνται ἀπὸ τὴν συμμορίαν ἑνὸς καθάρματος, κυριολεκτικῶς καθάρματος, δηλαδὴ κινδυνεύοντος, ἐὰν εὑρίσκετο ἀνὴρ νὰ τὸν φονεύσῃ. Ξυδέας λέγεται αὐτός, καὶ εἶναι ἀπὸ χωρίον τοῦ Δήμου τῆς καταγωγῆς μου καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω καλῶς τί σημαίνει Ξυδέας. Νὰ φυσήσῃ κανεὶς καὶ νὰ ἐξαφανισθῇ ὅλη ἡ οἰκογένεια. Ἐν τούτοις, διότι εἶναι πάνοπλος αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντες, τρομοκρατοῦν ὁλόκληρον περιφέρειαν. Ἐν τούτοις, ἔχω ἀρχίσει καὶ ἐγὼ νὰ πιστεύω ὅτι ἴσως καλλίτερον θὰ προχωρήσῃ ἡ κατάστασις, διότι ἐτοποθετήθη ὡς ἀρχηγὸς τῶν δυνάμεων στρατηγὸς πεπειραμένος, ἀνδρειότατος καὶ ἀποδείξας καὶ τεχνικὴν ἀκόμη ἱκανότητα, εἶναι ὁ ἥρως τῶν Γρεβενῶν, ὁ στρατηγὸς Μαντᾶς, ἔχει δὲ καὶ ἐπιτελάρχην, ἡρωϊκώτατον ἐπίσης τέκνον τῆς Μάνης, τὸν συνταγματάρχην Κουρκουλᾶκον. Τέλος πάντων, δὲν εἶναι ὅλοι οἱ Μανιᾶτες ἥρωες, ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ ἰσχυριζώμεθα ὅτι οἱ Μανιᾶτες καὶ οἱ Κρῆτες, κάπως, περισσοτέρους γενναίους ἔχομεν, καθὼς καὶ οἱ Πόντιοι. Οἱ Σουλιῶται ἦσαν Μανιᾶτες, οἱ Χειμαρριῶται ἦσαν Μανιᾶτες.

§13Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Οἱ Σουλιῶται ἐπῆγαν εἰς τὴν Μάνην, ὄχι οἱ Μανιᾶτες εἰς τὸ Σοῦλι.

§14Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ οἱ Μανιᾶτες ἦλθον εἰς τὴν Ἤπειρον ὑπὸ τὸν ἀδελφὸν τοῦ Πετρόμπεη Κυριακούλην, τὸν φονευθέντα εἰς τὴν Ἤπειρον. Ἤρχισα, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐλπίζω ὅτι ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Μαντᾶν καὶ ὑπὸ τὸν συνταγματάρχην Κουρκουλᾶκον, θὰ σωθῇ ἡ Πελοπόννησος. Ἐν τούτοις, λέγω, πάντοτε εἰς τὴν Ἱστορίαν ἐχρειάσθη ἡ κυβερνητικὴ ἔμπνευσις, ἡ κυβερνητικὴ πνοή, ἡ κυβερνητικὴ ψυχὴ καὶ, εὐτυχῶς, εἶναι ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τώρα ἀνὴρ ἀποδείξας τὴν γενναιότητά του καὶ εἰς ἀγῶνας πολεμικοὺς καὶ εἰς ἀγῶνας πολιτικοὺς καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ πιστεύωμεν ἀδιστάκτως, ὅτι καὶ ἀνταξίως ἀκόμη τῆς οἰκογενείας του, θὰ ἐκτελέσῃ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον, νὰ σωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ Πελοπόννησος διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀφετηρία τῆς ἐνισχύσεως τοῦ μεγάλου ἀγῶνος.

§15Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μεγάλο σφάλμα αὐτό. Ἐὰν πέσῃ ἡ Κόνιτσα καὶ ἡ Ἔδεσσα, δὲν θὰ σταθῇ ἡ Τρίπολις.

§16Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶνοι σφάλμα τὸ ἰδικόν σας, διότι λαμβάνετε τὸν λόγον χωρὶς νὰ ἀντιληφθῆτε περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ ἀγὼν σήμερον διεξάγεται εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, τὸ εἶπον ἑκατοντάκις, διότι τὸ ἀπαιτεῖ ἡ σωτηρία τοῦ Ἔθνους. Εἶπον, ὅτι ἔγραψα ἄρθρον εἰς τὰ 1911 καὶ εἶπον ὅτι ἐνδιαφέρομαι περισσότερον διὰ τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν, ἀπὸ τὴν πόλιν τῆς Τριπόλεως. Δὲν ὑπάρχει Ἕλλην, ὁ ὁποῖος δὲν αἰσθάνεται ὅτι ὁ ἀγὼν κυρίως διεξάγεται εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Διὰ νὰ διεξαχθῇ ἐντονώτερον καὶ ἐπιτυχέστερον, ἐπειδὴ εἶναι εὐκολώτερον νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸν κίνδυνον τῆς συμμορίας ἡ Νότιος Ἑλλάς, πρέπει νὰ πράξωμεν τοῦτο τὸ ταχύτερον διὰ νὰ δυνάμεθα νὰ διεξαγάγωμεν τὸν ἀγῶνα ἐκεῖ, ἐπιτυχέστερον.

§17Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Νὰ αὐξήσωμεν τὰς δινάμεις.

§18Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριοι, δὲν ἀναπτύσσω πρόγραμμα στρατιωτικόν, διότι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἁρμοδιότης μας, δὲν ἀναπτύσσω πρόγραμμα στρατιωτικόν. Ἐγὼ ζητῶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ καταβάλῃ αὕτη πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ διεξαχθῇ ὁ ἐθνικὸς ἀγὼν ἐπιτυχέστερον. Ἐλπίζω δὲ ὅτι τοῦτο θὰ συμβῇ.

§19Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Διὰ τὸ ζήτημα τῆς Πελοποννήσου δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐρωτῶμαι καὶ ἐπερωτῶμαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἰδιαιτέρως δὲ διὰ τὴν Λακωνίαν ἔρχεται ἀπόψε ἡ ἐρώτησις αὐτή. Αἱ δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσταλοῦν εἰς Πελοπόννησον ἀπεστάλησαν ἤδη, καὶ προβλέπεται ἀκόμη ὀλίγοι νὰ ἀποσταλοῦν ἐκεῖ. Δυστυχῶς, ἡ Πελοπόννησος δὲν ἀπέκτησεν ἀκόμη τὰ τάγματα ἐθνοφρουρᾶς, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποκτήσῃ συμφώνως πρὸς τὴν αἴτησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Ἐλπίζομεν συντόμως, ὅτι οἱ μεγάλοι σύμμαχοι, οἱ Ἀμερικανοί, θὰ δώσουν τὰ ἐφόδια διὰ νὰ ἱδρύσωμεν καὶ τὰ τάγματα ἐκεῖνα. Ὅταν ἡ Πελοπόννησος ἐφοδιασθῇ μὲ τὰ τάγματα αὐτὰ ἐπαρκῶς, τότε ἐλπίζω θὰ βελτιωθῇ ἀπολύτως ἡ κατάστασις. Ὁ Στρατιωτικὸς Γενικὸς Διοικητής, νομίζω ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἀκολουθεῖ τὸ σύστημα τὸ στατικόν, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λακωνίας, πρὸ ὀλίγου, εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι κατέστη ἀεικίνητος. Αὐτὸς κατέστη ἀεικίνητος κινῶν ἐπιτηδείως τὰ ὑπ’ αὐτὸν μαχόμενα τμήματα. Ἐὰν ὑπάρχουν στατικὰ τμήματα εἰς τὴν Μεσσηνίαν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπάρχουν διότι ἐὰν ἐγκαταλειφθοῦν καὶ τὰ σημεῖα αὐτὰ θὰ θρηνήσωμεν περισσοτέρας καταστροφάς. Πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὸ εἶδος τοῦ ἀγῶνος εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ ἐπεμβαίνωμεν πανταχοῦ. Αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις εἶναι πολὺ ὀλίγαι ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τὴν ὁποίαν καλύπτουν, ἐλάχισται, δύναμαι νὰ εἴπω. Τοῦτο πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῶμεν καλῶς, δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγεται καὶ τὸ ὁποῖον διακηρύσσεται κάποτε ἐδῶ μέσα ὅτι αἱ δυνάμεις εἶναι ἀρκεταὶ καὶ ὅτι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των. Εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ εἴμεθα κάπως προσεκτικοὶ καὶ δὲν πρέπει νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι στατικός. Ἐλπίζω ὅμως ὅτι συντόμως, εἰς Πελοπόννησον, θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ τῆς πολιτείας τοῦ Στρατιωτικοῦ Διοικητοῦ καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν ταγμάτων ἐθνοφρουρᾶς, εὐθὺς ὡς δοθῇ ἡ ἔγκρυσις διὰ τὴν παροχὴν τῶν καταλλήλων ἐφοδίων.

§20Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Σᾶς λέγω ὅτι οἱ κομμουνισταὶ εἶχον εἰσέλθει εἰς χωρίον καὶ συνέλεξαν τὸν ἐλαιόκαρπον τῶν ἐθνικοφρόνων. Οἱ κάτοικοι ἐζήτησαν νὰ πάῃ τὸ τάγμα τῆς ἐθνοφρουρᾶς νὰ τοὺς ἐκδιώξῃ καὶ δὲν ἐπῆγε διότι δὲν εἶχε διαταγήν. Σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς τὴν Κορυτσάν, ἀπέχουσαν περὶ τὰ 7 χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Σπάρτην, ὑπῆρχεν λόχος μὲ ἐπὶ κεφαλῆς ταγματάρχην τῆς χωροφυλακῆς καὶ διὰ τοῦ ἀσυρμάτου ἐξέπεμψεν ὁ διοικητὴς σῆμα κινδύνου. Ἡ μάχη διήρκεσεν ἀπὸ τῆς 5ης πρωϊνῆς μέχρι τῆς 12½. Ἔτρεξαν οἱ πολῖται καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὴν μάχην καὶ τοὺς κατεδίωξαν καὶ ὁ λόχος τῆς Κορυτσᾶς δὲν ἔλαβε μέρος. Καὶ ὁ ταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς εὑρίσκεται εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως, τί μέτρα ἐλήφθησαν δι’ αὐτόν; Σᾶς ὁμιλῶ εἰλικρινῶς καὶ λέγω τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν διεπίστωσα ἐκεῖ, συνεχῶς εὑρισκόμενος.

§21Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως). Ὑπάρχει ἕνα θέμα τοιαύτης καταγγελίας κατὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς ὅτι δὲν ἔσπευσε τόσον συντόμως. Ἀλλὰ ὑπάρχει κάποια ἀμφισβήτησις ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον κατηνάλωσε διὰ νὰ φθάσῃ. Διενεργοῦνται δὲ ἀνακρίσεις ἐναντίον του.

§22Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχομεν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Στρατιωτικὸν Διοικητὴν Πελοποννήσου κύριον Μαντᾶν καὶ τὰ τάγματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Λακωνίαν, δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι εἶναι, ὁπωσδήποτε, ἐπαρκῆ. Ἀλλὰ θέλω νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Γνωρίζετε σεῖς εἰδικώτερον τὴν ἀξίαν τοῦ ἡγήτορος, ποῖον ρόλον παίζει εἰς τὸν σημερινὸν ἀγῶνα ἡ ἱκανότης καὶ ἡ προσωπικότης τοῦ ἡγήτορος, εἰδικώτερον δὲ εἰς τὸν ἰδιότυπον αὐτὸν ἀγῶνα, ὅπου ὁ ἡγήτωρ πρέπει νὰ ἀναπτύσσῃ πρωτοβουλίαν, νὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις, νὰ διατάσσῃ τὴν ἐκτέλεσίν των. Εἰδικῶς εἰς τὰ τάγματα τῆς ἐθνοφρουρᾶς, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὴν Πελοπόννησον δὲν ἔχομεν τὸν ἐμπνευσμένον ἡγήτορα. Παρακαλοῦμεν, λοιπόν, ὅπως πλαισιώσητε τὰ τάγματα μὲ ἡγήτορας ἱκανούς, καταργοῦντες ἐν ἀνάγκῃ τὴν θέσιν τοῦ ὑποδιοικητοῦ τῶν ταγμάτων κρούσεως καὶ ἀποστείλετε ἐκεῖ ἀξιωματικοὺς ἱκανούς, διότι αὐτοὶ θὰ παρασύρουν καὶ θὰ συναρπάσουν καὶ θὰ ἐνθουσιάσουν τὰ τάγματα τῆς ἐθνοφρουρᾶς καὶ τότε θὰ ἔχετε ἄριστα ἀποτελέσματα.

§23Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν πρὸ ὑμῶν ὡμιλήσαντα. Τὰ τάγματα τῆς ἐθνοφρουρᾶς δὲν ...... (δὲν ἀκούεται) ............. ἀπολύτως, τοῦτο ὅμως δὲν ὀφείλεται εἰς καμμίαν ἀβλεψίαν, ὀφείλεται εἰς ἔλλειψιν ἀξιωματικῶν κατωτέρων, ἀπὸ ταγματάρχου καὶ κάτω. Ἐδῶ γίνεται σύντονος ἐργασία διὰ νὰ πλαισιωθοῦν ἀρτιώτερον τὰ τάγματα, διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴν δέουσαν ἐπιθετικότητα.

§24Ι. ΜΑΡΙΝΑΚΟΣ. Ξέρετε ὅτι ἡ μισὴ Κυνουρία εὑρίσκεται, πρὸ διετίας, ὑπὸ τὸ πέλμα τῶν ἀνταρτῶν, ἤρχισε δὲ ἡ βιαία στρατολογία. Αὐτά, εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει.

§25Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν ταγμάτων τῆς Ἐθνοφρουρᾶς, δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Πρέπει νὰ νοηθῇ ὅτι αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡ Πελοπόννησος ἔχει 25 ἐπαρχίας καὶ ἔχει 6 τάγματα μόνον. Συνεπῶς, χρειάζονται 19 τάγματα ἀκόμη διὰ νὰ καλυφθῇ ἡ Πελοπόννησος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς δι’ ἀναφορὰς καὶ ἐ-

ρωτήσεις καθωρισμένης ὥρας εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ψήφισις τοῦ συνόλου, ὡς διωρθώθη φραστικῶς, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 1718)42 καὶ τῆς «περὶ Ἀναγκαστικῶν Συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων κ.λ.π. ἰσχυούσης νομοθεσίας».

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὸ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 1718)42 καὶ τῆς «περὶ Ἀναγκαστικῶν Συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων κ.λ.π. ἰσχυούσης νομοθεσίας», ὡς ἐδιωρθώθη φραστικῶς. Συνέχισις τῆς βʹ συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς». Παρακαλῶ τοὺς μέλλοντας νὰ ἀγορεύσουν κ. συναδέλφους ὅπως περιορίζωνται ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ μὴ ἐξέρχωνται τοῦ θέματος. Ὁ κ. Πιπιλιάγκας ἔχει τὸν λόγον.

§29Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν. Ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι ἀποτελεῖ νόμον τοῦ Κράτους καὶ κατὰ συνέπειαν διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου δὲν ζητεῖται παρ’ ἡμῖν ἢ νὰ μεταβιβάσωμεν ὡρισμένα δικαιώματα τοῦ κοινοβουλίου, πρὸς ἕναν Ὀργανισμὸν καλούμενον Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἵνα ρυθμίσῃ τὴν θέσιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Οἱ ρήτορες οἵτινες παρῆλθον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐτάχθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοθετήματος, ὡμολόγησαν κατὰ τὰς ἀγορεύσεις των, ὅτι τυπικῶς ἔκρινον τὸ νομοθέτημα καὶ κατὰ συνέπειαν ἐτάχθησαν ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅμως ὅτι ἓν νομοθέτημα τοιαύτης ὑψίστης σπουδαιότητος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ τυπικῶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ κριθῇ οὐσιαστικῶς. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν Εἰσηγητικὴν αὐτοῦ ἔκθεσιν, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν ψήφισιν τοῦ νομοθετήματος ὡς ἔχει, ἐπικαλεῖται, ὡς θὰ εἴδατε εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, τὸ ἀπόρρητον τῆς τηρήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ. Οὐδεὶς ἔχει ἀντίρρησιν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ νὰ τηρήσῃ ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία τὸ ἀπόρρητον τῆς θέσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ ὅταν αὕτη ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν ταύτην, πρέπει τὸ ἀπόρρητον νὰ τηρῆται εἰς τὴν πραγματικότητα, καὶ ὄχι ἐπιφανειακῶς, διότι εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλοῦμεν περὶ ἀπορρήτου τῆς θέσεως τῶν ἀξιωματικῶν προβαίνομεν εἰς ἀνακοινώσεις ἄλλων ζητημάτων ἀφορώντων τὸν στρατόν, τὰ ὁποῖα καθιστοῦν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ μὴ ἀπόρρητον. Ὅλα αὐτὰ τὰ φαινόμενα μᾶς ἔπεισαν ὅτι ἀπόρρητον εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ δὲν ὑπάρχει, διότι ἔγγραφα ὑψίστης σπουδαιότητος ἐκλάπησαν ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ καὶ ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς κομμουνιστικὰς ἐφημερίδας. Τὶς οἶδε, ἐὰν σπουδαιότερα ἀπόρρητα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν συμφέρει εἰς τὸν κομμουνισμὸν νὰ δημοσιεύσῃ, τὰ κατέχει εἰς χεῖράς του διὰ νὰ κάμῃ χρῆσιν μόνον αὐτός. Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ πεισθῆτε μέχρι ποίου σημείου τηρεῖται τὸ ἀπόρρητον ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ἓν ἀκόμη σημαντικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον δύνανται νὰ βεβαιώσουν καὶ ἐπίλεκτα μέλη τοῦ Κοινοβουλίου. Κατὰ τὰς πρὸ μηνὸς μάχας εἰς Πίνδον, συνελήφθη ἕνας ταγματάρχης τοῦ Μάρκου, εἰς χεῖρας τοῦ ὁποίου κατεσχέθη, διαταγὴ τοῦ Μάρκου, κοινοποιοῦσα πρὸς ἅπαντα τὰ τμήματα, ἐπίσημον διαταγὴν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν «Βεντήρης» διὰ τῆς ὁποίας καθίστα γνωστὸν ὁ Μάρκος εἰς τὰ τμήματά του, τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διατάσσονται τὰ τμήματα τοῦ στρατοῦ νὰ δροῦν ἐναντίον τῶν συμμοριῶν καὶ τελικῶς μάλιστα, λέγει δ’ ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴν ἀνακοινώσω αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Βουλήν, διότι παρακολουθοῦν τὰ θεωρεῖα. Δηλαδὴ διαταγὴ ἀφορῶσα τὰς κινήσεις τῶν τμημάτων, περιῆλθεν εἰς χεῖρας τοῦ Μάρκου καὶ τὴν διαταγὴν αὐτὴν τὴν κοινοποιεῖ εἰς τὰ τμήματά του, διὰ νὰ συντονίσουν τὰς ἐνεργείας των, βάσει τῶν κινήσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Ἔχομεν λοιπὸν τὰ γεγονότα αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν καθιστοῦν ἀπόρρητον ὅλην τὴν κατάστασιν ἐν τῷ στρατῷ, Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἄλλα γεγονότα. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, θέλω ἐγὼ νὰ πεισθῶ, θέλω νὰ χωρέσῃ στὸ μυαλό μου, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωροῦμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπόρρητον, διὰ νὰ μὴ γνωρίζῃ ὁ ἐχθρὸς τί δύναμιν δυνάμεθα νὰ παρατάξωμεν ἐν καιρῷ πολέμου ἢ ἐν καιρῷ εἰρήνης — ἀναμφισβητήτως αὐτὸ εἶναι ὀρθὸν— ἀλλὰ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀφοῦ δὲν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ ἐχθρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ κρίνῃ τὰς ὑπαρχούσας δυνάμεις, τότε ἡμεῖς διατὶ δὲν τὸν ἀποκρύπτομεν. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον, χωρὶς νὰ λαμβάνω ἐπισήμως γνῶσιν, βλέπω ἐπὶ σειρὰν μηνῶν ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας νὰ ἀνακοινοῦνται αἱ δυνάμεις τοῦ στρατοῦ. Ὁ στρατός μας εἶναι τόσες χιλιάδες, ηὐξήθη κατὰ τόσες χιλιάδες κλπ. Ἐπίσης βλέπομεν νὰ ἀνακοινοῦται ἐπισήμως ἵδρυσις 48 ἢ 12 ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς. Ἐὰν ὁ ἐχθρὸς πρόκειται νὰ κρίνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν δύναται νὰ κρίνῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν παρατάσσομεν ὡς στρατόν; Ἐὰν οὕτως νομίζομεν ὅτι κρατοῦμεν τὸ ἀπόρρητον, τότε ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεων ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό.

§30Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπειδὴ εἶμαι καὶ ἐγὼ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, εἶπον ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ τὸ ἀπόρρητον, ὡς τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, δὲν εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἀποκρυβῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν, οὔτε σημαίνει διὰ τὸν ἐχθρὸν τίποτε αὐτό. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ τηρηθῇ μυστικὴ ἐν καιρῷ πολέμου ἡ κατανομὴ τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὰς διαφόρους θέσεις. Δὲν εἶναι ὀρθὸν δηλ. ὁ ἐχθρὸς νὰ μάθῃ ἐὰν θὰ βάλωμεν ἕνα ἀξιωματικὸν εἰς τὸ τάδε ἐπιλιμένιον κέντρον. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ δι’ ἀποφάσεως τὸ Συμβούλιον, ποὺ θὰ τοποθετήσῃ τοὺς ἀξιωματικούς. Αὐτὸ ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὄχι, ὅτι ἔχει σημασίαν ἐὰν εἴπωμεν ὅτι οἱ στρατηγοὶ εἶναι 9 ἢ 11.

§31Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Δηλαδή, κύριε συνάδελφε, δὲν πρέπει νὰ εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων.

§32Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Γενικῶς τὸ σχέδιον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ δημοσιευθῇ καὶ πρέπει νὰ μείνῃ μυστικόν. Τώρα ἐὰν τὸ μάθῃ ὁ Μᾶρκος τόσο τὸ χειρότερον δι’ ἡμᾶς.

§33Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Αἱ θέσεις πρέπει νὰ εἶναι γνωσταὶ ἢ ὄχι; Ὄχι. Συμφωνῶ μαζύ σας. Ἀλλά, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι, ἐδιάβασα ἕνα βιβλίον, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἀπὸ ἀξιωματικόν, τὸ ὁποῖον ναὶ μὲν ἀποκρύπτει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ ὁμιλεῖ περὶ τῶν ὀργανικῶν θέσεων κτλ. Ἐὰν εἶναι γνωσταί, λοιπόν, αἱ θέσεις, δὲν θὰ εἶναι γνωστὸς καὶ ὁ ἀριθμός; Ἐὰν ἠξεύρουν πόσα Σώματα Στρατοῦ καὶ πόσαι Ταξιαρχίαι π.χ. ὑπάρχουν, δὲν θὰ ἠξεύρουν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν; Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πῶς ἐξασφαλίζομεν τὸ ἀπόρρητον ὅταν ἐπιτρέπωμεν εἰς ἕνα ἀντιστράτηγον νὰ δημοσιεύῃ βιβλία, εἰς τὰ ὁποῖα κάμνει κριτικὴν τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ; Πάντως, ὅταν τὴν 14ην Νοεμβρίου ἠλέγχομεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν τρόπον διώξεως τῆς ἀνταρσίας, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐγερθεὶς μᾶς εἶπεν, ὅτι «ὑπάρχουν, βέβαια, καὶ ὡρισμένα σημεῖα διὰ τὰ ὁποῖα προβλέπει ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατοῦ, τὸν ὁποῖον δὲν δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν». Τότε, ἀπαντῶντες, ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, εἴπομεν: Διατί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. ὑπουργέ, δὲν φέρετε τροποποίησιν τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιφέρωμεν μεταβολὰς καὶ νὰ σᾶς δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν οὕτω νὰ χειρισθῆτε καλλίτερον τὸ ζήτημα τῆς τοποθετήσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς ἀνταρσίας; Ὁ κ. ὑπουργὸς ἄφησε τότε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ τοιαύτην νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἀντ’ αὐτῆς βλέπομεν μόνον τὸ παρὸν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον δὲν προβλέπει τίποτε ἄλλο παρὰ πῶς νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ἓν Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον νὰ ρυθμίζῃ τὰ πάντα. Δηλαδὴ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀφ’ ἑαυτοῦ ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν ἑαυτόν του κάθε δικαίωμα καὶ τὰ μεταβιβάζει ὅλα εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἐδῶ ὅμως, διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, φαίνεται καθαρά, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιδιώκει ἁπλῶς καὶ μόνον νὰ φέρῃ ἐν ἰσχύϊ καταργηθεῖσαν διάταξιν. Ἡ διάταξις τοῦ ἀπὸ 24.11.46 Ν. Δ., ἡ καταργηθεῖσα διὰ τοῦ νόμου 361, αὐτὴ καὶ μόνον ἐπαναφέρεται ἐν ἰσχύϊ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ ἐὰν τὸ ἐξετάσῃ κανείς, τὸν ὑπουργὸν τὸν καθιστᾷ ἁπλοῦν ὄργανον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἐνῷ ἡμεῖς θέλομεν ὁ ὑπουργὸς νὰ καταστήσῃ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ὄργανον αὐτοῦ. Διότι γεννᾶται τὸ ἑξῆς ἐρώτημα: Ἐὰν ὁ ὑπουργός, ὁ ὁποῖος προεδρεύει τοῦ Συμβουλίου, διαφωνήσῃ εἰς μίαν ἀπόφασιν αὐτοῦ ριζικῶς, θὰ κληθῇ μετὰ πάροδον τριῶν ἡμερῶν νὰ ἐπικυρώσῃ ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν αὐτὸς διαφωνεῖ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. βουλευταί, εἶναι λογικὸν αὐτό, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπικυρώσῃ ἀποφάσεις Συμβουλίου, τοῦ ὁποίου προεδρεύει, καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀποφάσεις αὐτὸς μειοψηφεῖ; Ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο.

§34Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Κύριε συνάδελφε, ἠξεύρετε ποῖος διοικεῖ τὸν στρατόν;

§35Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Σήμερον;

§36Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ναί.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἐξέρχεσθε τοῦ θέματος.

§38Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Τὸ γνωρίζω, κ. συνάδελφε, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ὑπακούων εἰς τὴν σύστασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§39Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὰς πολιτικὰς εὐθύνας ποῖος θὰ τὰς ἔχῃ;

§40Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κατ’ ἐμὲ τὸν στρατὸν πρέπει νὰ τὸν διοικῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅταν τὸ 1912 ἦτο ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, δι’ ἓν δημοσίευμα τὸν τότε Ἐπιτελάρχην καὶ σοβαρώτατον στρατιωτικόν, τὸν Δούσμανην, τὸν ἐτιμώρησε καὶ τοῦ ἀφῄρεσε τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Ἐπιτελείου, ἐνῷ ἡμεῖς, τοὐναντίον, σήμερον, ὅταν ἕνας Ταξίαρχος τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου ὑβρίζῃ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν τολμῶμεν κἂν νὰ τὸν τιμωρήσωμεν.

§41Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι δά!

§42Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἐτιμωρήθη ὁ Μανιδάκης;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασιν νὰ μὴ ἐξέρχεσθε τοῦ θέματος, κ. συνάδελφε.

§44Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Δηλαδὴ σήμερον ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μεταβάλῃ ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων προαγωγῶν κλπ. ἢ τῶν Συμβουλίων τῶν στρατιωτικῶν γενικῶς;

§45Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ὄχι.

§46Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀληθεύει ἢ δὲν ἀληθεύει ἡ πληροφορία, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη πρὸ ἡμερῶν εἰς τὸν τύπον.....

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐρώτησις.

§48Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Πρόκειται περὶ σοβαρωτάτης καὶ συνταρακτικῆς καταγγελίας. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Μοῦ ἐπιτρέπει ὁ ἀγορεύων, κ. Πρόεδρε, καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ μὲ ἀκούσῃ. Ἐρωτῶ ἐὰν ἀληθεύῃ ἡ πληροφορία κατὰ τὴν ὁποίαν λοχαγὸς τῶν αὐτοκινήτων, ὁ λοχαγὸς Τζελέπης, ἐνῷ ὑπηρετεῖ εἰς τὸν Μᾶρκον ὡς συνταγματάρχης, προήχθη πρὸ ἡμερῶν ἀπὸ τὸ Βʹ Συμβούλιον Ἐπιλογῆς εἰς ταγματάρχην καὶ μετετάγη ἐκ τοῦ πίνακος Βʹ εἰς τὸν Αʹ. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λόγῳ τοῦ θορύβου διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πιπιλιάγκας ἔχει τὸν λόγον.

§51Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ — τὸν ὁποῖον ἐφηρμόζαμεν μέχρι σήμερον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ πάλιν καλοῦνται, βάσει τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν διὰ νὰ τοὺς ἀναθέσωμεν νὰ τροποποιήσουν τοῦτον, — εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐδημιουργήθησαν πλεῖσται ὅσαι ἀνωμαλίαι. Αἱ ἀνωμαλίαι δὲ αὐταί, εἶναι ἄξιαι νὰ προκαλέσουν τὴν προσοχήν σας, προκειμένου νὰ ψηφίσετε τὸν περὶ οὗ πρόκειται νόμον, διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ρυθμίζουν τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν, εἶναι ἐκεῖνοι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ὁποῖοι ἐρρύθμισαν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ταύτας, ἔχομεν δὲ πλεῖστα ὅσα παραδείγματα, ὅτι διὰ τὴν ρύθμισιν τῶν θέσεων πρωτίστως ἐπροτιμήθη νὰ πληρωθοῦν τὰ κενὰ τῶν γραφείων καὶ νὰ ἀφεθοῦν τὰ κενὰ τῶν ταγμάτων, οὕτως ὥστε νὰ παρατηρεῖται τὸ ἄστοχον ὥστε ἓν τάγμα ἀγωνιζόμενον εἰς τὴν ὕπαιθρον νὰ ἔχῃ τὸν διοικητήν του μόνον μόνιμον ἀξιωματικόν, καὶ οἱ λόχοι καὶ αἱ διμοιρίαι νὰ διοικοῦνται ὑπὸ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, ἀνθυπολοχαγῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν δυσπιστῶ ἐγώ, εἰς τὸ νὰ χορηγήσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ κ. ὑπουργός, εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας τὸ νομοσχέδιον τὸ θεωρῶ ἀπολύτως ἀντιπολιτικόν, καὶ θὰ τὸ καταψηφίσω, οὕτως ὥστε εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ταχθῇ ὑπὲρ τοῦ νομοθετήματος τούτου νὰ χωρίσω τὰς εὐθύνας μου, διότι αἱ εὐθύναι θὰ εἶναι βαρεῖαι, ἔναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται τὸν ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνα, ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θελήσῃ, ὡς πρέπει, νὰ ἀναλάβῃ αὐτὰς τὰς εὐθύνας, καὶ νὰ ἀπαλείψῃ ὡρισμένας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦν κάθε δικαίωμα ὑπάρξεώς του, ἐὰν θελήσῃ τὸ νομοθέτημα αὐτὸ νὰ τὸ τροποποιήσῃ βασικῶς καὶ ἰδίως εἰς τὴν τελευταίαν διάταξιν τῆς 1ης παραγράφου, καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν 2αν παράγραφον, τότε ἀναντιρρήτως τὸ νομοθέτημα θὰ τὸ ψηφίσω. Ἀλλὰ τὸ νομοθέτημα ὡς ἔχει, νομίζω ὅτι ἐὰν τὸ ψηφίσωμεν, διαπράττομεν ἀδίκημα εἰς βάρος αὐτοῦ τούτου τοῦ Στρατεύματος.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδημητρίου, ἐξ Ἀργολιδοκορινθίας, ἔχει τὸν λόγον.

§53Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολιδοκορινθίας). Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναγκαῖον καὶ πάλιν νὰ τονίσωμεν ὅτι σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶναι καὶ πάλιν ἀναγκαῖον νὰ τονίσωμεν, ὅτι σύμπασα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, πάντοτε ἀνομολογεῖ, ὡς πρέπει ἄλλωστε, ὅτι ὁ στρατὸς τῆς Πατρίδος μας, ἐπετέλεσε καὶ ἐπιτελεῖ τὸ καθῆκόν του. Εἶναι ὅμως ἐξ ἴσου ἀνάγκη νὰ τονίσωμεν ὅτι ὁ στρατός, προκειμένου νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκόν του, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντετοπισμένον εἰς τοὺς πολιτικοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ πλαισιώνῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὴν ἐπιτέλεσιν τῶν ὁποίων πρέπει νὰ τοποθετῇ ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ, εἶναι λέγω κατεπάναγκες νὰ τονίσωμεν ὅτι, ἐλέγχοντες ἢ ἐπικροτοῦντες τὴν Κυβέρνησιν, ἐπιτελοῦμεν τὸ σοβαρώτερον τῶν καθηκόντων μας. Συνεπῶς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐναντιούμενοι πρὸς τὰ ὅσα ὑποστηρίζουν τινὲς περὶ ἐχεμυθείας, καὶ ἡμεῖς τὸ καθῆκόν μας ἐπιτελοῦμεν, καὶ ἡμεῖς ἐνατενίζομεν τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, διὰ τὸ ὁποῖον ἀγωνίζεται ὁ στρατός μας γενναίως. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὑπεστηρίχθη παρὰ πολλῶν, ὅτι συζητήσεις εὐρεῖαι, συζητήσεις κατατείνουσαι εἰς ἔλεγχον ἀνθρώπων, οἵτινες ἡγοῦνται τοῦ στρατοῦ, τραυματίζουν καὶ κατακλονίζουν τὸ αἴσθημα τοῦ στρατοῦ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι σφαλερόν, διότι ψυχομετρικῶς ἐρευνόμενος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, εἶναι πλέον ἢ προσηνὴς πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Τὴν ἀλήθειαν τὴν γνωρίζει κατακριβῶς καὶ θέλει τὰς μὲν πράξεις τῶν γενναίων νὰ γεραίρῃ ἡ Κυβέρνησις, τὰς δὲ πράξεις ἐκείνων, οἵτινες τοὺς νόμους παραβαίνουν ἢ ἄλλως ἀποτυγχάνουν, καθ’ ὃ ἀτυχεῖς, διὰ νὰ εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν φρασεολογίαν τῶν στρατιωτικῶν, ἔχει καθῆκον, νὰ ἀνταλλάσσῃ καὶ νὰ ἀντικαθιστᾷ, θέτουσα ἐκείνους οἵτινες ἀποτελοῦν τοὺς ἄνδρας, τοὺς ὁποίους καθυπαγορεύουν αἱ στιγμαὶ αἱ ἱστορικαί, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρίς μας.

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔλεγχον κάμετε, κύριε συνάδελφε, ἢ ὁμιλεῖτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§55Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολιδοκορινθίας). Δὲν θὰ ἐπροσέξατε, κύριε συνάδελφε. Ἀτυχῶς ὁμιλοῦμεν κάπως συντόμως, εἶναι ἀτύχημά μας τοῦτο καὶ εἶναι ἀτύχημα διότι ὁ ρήτωρ ἔχει καθῆκον νὰ εἶναι σαφὴς διὰ νὰ εἶναι ρήτωρ. Ἐγὼ ἀκριβῶς λέγω ὅτι πολὺ λυποῦμαι διότι δὲν ἠδυνήθητε νὰ μὲ παρακολουθήσετε, θὰ προσπαθήσω ἐν συνεχείᾳ νὰ καταστῶ ἀντιληπτὸς καὶ εἰς ὑμᾶς. Λέγω, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ὅλον στρατιωτικὸν ζήτημα ἢ μᾶλλον τοῦ ὁποίου ἡ ἐπίλυσις θὰ συντελέσῃ κυρίως εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος μας ἀπήτει τὴν Βουλὴν πλήθουσαν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην δικαιολογοῦσαν ἀναντιρρήτως....... (δὲν ἠκούσθη)........ Ἡμεῖς ἐναντιούμενοι πρὸς τὸ νομοσχέδιον δὲν λέγομεν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸν ἀριθμὸν τῶν μονάδων, τὸν ἀριθμὸν τῶν στελεχῶν, πολλοῦ γὲ καὶ παντὸς δεῖ, λέγομεν ὅμως ὅτι ὅταν τοῦτο πράττῃ καὶ θέλῃ νὰ ἐξοπλίσῃ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον μὲ δύναμιν τοιαύτην, κύριε ὑπουργὲ τῶν στρατιωτικῶν, ποὺ σᾶς ἐκτιμῶμεν ἰδιαιτέρως ἀλλὰ καὶ ἐλέγχοντες ὑμᾶς οὐδαμῶς ἀναιροῦμεν τὸ πρῶτον, διότι ὑπὲρ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὑπὲρ τὸν βουλευτὴν ἵσταται τὸ καθῆκον πρὸς τὸ Ἔθνος, ἵσταται ὁ χυμὸς τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς. Ὑποστηρίζοντες εἰς τὸ σχέδιον νόμου ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ὡς εἶναι τοῦτο συντεθειμένον, διότι δὲν ὁμοιάζει μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἦτο πρὸ τοῦ πολέμου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὠργάνωσε τὸν πόλεμον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέγραψε τὸ ἔπος διὰ τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπερήφανος ἡ πατρίς μας, ὑποστηρίζοντες, λέγω, ὅτι ἡ γνώμη τοῦ Συμβουλίου τούτου θέτει ἐκποδὼν τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διότι ἡ γνώμη του εἶναι ὑποχρεωτική, θὰ ἐλέγομεν ὅτι ἡ occasio legis τῆς ἀπόψεως ταύτης εἶναι ἡ ἀνεξαρτησία τοῦ στρατοῦ διὰ νὰ μὴ παρεμβαίνῃ ἡ πολιτική, διότι πιστεύεται ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι τέλος πάντων τὰ ζητήματα αὐτὰ χρῄζουν ἀμερολήπτου μελέτης μολονότι καὶ πατριωτισμὸν ὅλοι ἔχομεν καὶ μολονότι ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐν τούτοις μὲ πρῖσμα πολιτικὸν τὰ ἐξετάζομεν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ἄποψις αὐτὴ ἐν προκειμένῳ δὲν ἔχει λόγον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον θὰ ἔχῃ γνώμην διὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὑποχρεωτική, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Πολιτεία, ὡς εἶπον ἐν προλόγῳ, χαράσσει τὸν πολιτικὸν σκοπόν, οἱ δὲ ἀρχαῖοι πρόγονοί μας, ὁσάκις ἔκαμαν πολέμους ἔλεγον ὅτι οἱ πολιτικοὶ πρέπει νὰ εἶναι καὶ στρατηγοί, διότι ἐφόσον ἡ πολιτικὴ καθορίζει καὶ τάσσει τὸν πολιτικὸν σκοπὸν τοῦ ὁποίου ἐκτελεστὴς εἶναι ὁ στρατὸς πρέπει ἀσφαλῶς νὰ ἔχῃ ἐγγυροτέραν καὶ βάσιμον γνώμην. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ διότι νομίζομεν οὕτως εἰσηγούμενοι ὅτι ἐξυπηρετοῦμεν τὴν Πατρίδα μας τὴν τόσον χειμαζομένην, τὴν Πατρίδα ἡ ὁποία βλέπει καθημερινῶς ὅτι χωριὰ καίονται ὅτι σφαγαὶ προσγίγνονται, ἐνῷ βλέπει ὅτι ὁ ἐχθρὸς τῆς Πατρίδος εἶναι ἐλάχιστος ἔναντι τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ ποὺ τόσον γενναίως μάχεται, ἐνῷ βλέπει ἡ Πατρίς μας καὶ ὁ λαός μας, ὅτι τὰ δεινὰ ὀγκοῦνται καὶ τὰ δεινὰ ὀγκοῦνται διότι λαμπροὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατεύματος μεγάλοι τοῦ Ἔθνους μαχηταὶ ἐτέθησαν ἐκποδών. Μολονότι γνωρίζομεν ἀπὸ τοὺς προγόνους μας ὡς λέγει ὁ Θουκυδίδης ὅτι ἡ Πολιτεία ὀφείλει νὰ ἀποδίδῃ εἰς τὰ γενναῖα τέκνα της τιμάς, ἡ Πατρίς μας ἐν προκειμένῳ, ἐξεδίωξε τοὺς γενναίους μαχητὰς τοὺς ὁποίους ἐάν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἴχατε τοποθετήσει ἐκεῖ, δὲν θὰ ἠκούατε τὰς δικαίας φωνὰς τῶν Λακώνων συναδέλφων, δὲν θὰ ἐμανθάνατε ὅτι χθὲς τὸ βράδυ εἰς τὸν ἡρωϊκὸν Φενεὸν εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν τῆς Κορινθίας ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ ζωτικώτερον σημεῖον τῆς Πελοποννήσου, σπίτια ἐκάησον καὶ ἄνδρες ἐσφάγησαν διότι τὸ πολεμᾶν εἶναι τέχνη καὶ ἐπιστήμη καὶ δὲν εἶναι τοῦ παντὸς ἔργον. Ὁ κόσμος αὐτὸς ἐρευνώμενος ψυχομετρικῶς ἔδειξε διὰ τῆς στάσεώς του ὅτι διὰ νὰ πολεμήσῃ ὁ στρατὸς καὶ ὁ λαὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ἡγεσίαν καὶ τὴν ἡγεσίαν τὴν ἔχει ἀλλὰ μανθάνει καὶ βλέπει καθ’ ἑκάστην ὅτι.......

§56Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Νομίζω, κύριε συνάδελφε, ὅτι νομοθετοῦμεν, συνεπῶς καθ’ ὃν τρόπον σεῖς ἀναπτύσσετε τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι κάμνετε ἔλεγχον.

§57Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολιδοκορινθίας). Κύριε συνάδελφε, ἔχετε κάμει καὶ δικαστὴς ὡς ἐπληροφορήθην καί θὰ γνωρίζετε ἀπὸ δικηγόρους, ποὺ ἔχετε ἀκούσει ὅτι τὰ ὅρια τοῦ θέματος διαφόρως τὰ βλέπει ὁ καθείς. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἀρέσκεσθε εἰς διακοπάς, διότι δὲν εἶναι ὑπὲρ ὑμῶν παρ’ ὅλον ὅτι μὲ ἀναπαύετε διὰ τῶν διακοπῶν σας. Ἐγὼ τονίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἶμαι ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὸ εὐρύτατον πλαίσιον παντὸς ἐλέγχου καὶ δὲν φρονῶ ποτὲ ὅτι τὰ ὅρια τοῦ λόγου καὶ τοῦ θέματος θὰ μοῦ τὰ καθορίσῃ οἱοσδήποτε, ἀφοῦ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης καθιέρωσε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ βήματος ὑποχρεωμένου τοῦ ρήτορος νὰ σέβεται τὴν εὐπρέπειαν καὶ τὴν αἰδώ, λέγω, λοιπόν, ὅτι ταγματάρχης προχθὲς ἐλάμβανε διαταγὴν ὅτι εἶναι ὑπολοχαγός, βεβαίως τὸν ἀποκατέστησεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἕτερος ταγματάρχης, ἀποστρατεύεται ἐνῷ εὑρίσκετο εἰς μάχιμον μονάδα καὶ καλεῖται ἐκ νέου νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς ἔφεδρος ὑπολοχαγός, καὶ ἐρωτῶ, ὁ μόνιμος ταγματάρχης ἦτο ἀνίκανος καὶ ὁ ἔφεδρος ἱκανός; Τί σημαίνει τοῦτο; Τοῦτο σημαίνει ὅτι δὲν ἔχομεν γνῶσιν τοῦ θέματος καὶ ὅτι δὲν δεσπόζει τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἡ δικαιοσύνη, δὲν δεσπόζει ἡ γνῶσις καὶ δὲν γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἡ γνῶσις ἑνὸς καὶ μόνον ἀντικειμένου ἔχει τὴν γνῶσιν τῆς ἀληθείας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄγνοιαν αὐτῆς, καὶ τέλος πάντων δὲν φροντίζει νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ λαοῦ τὸ πᾶν. Κάμει τὸ ἑξῆς: Οἱ χωρικοὶ ἔχουν ὅπλα, ἐδόθησαν ὅπλα εἰς τοὺς χωρικούς, καὶ βλέπομεν ὅτι πηγαίνουν δέκα ἕως δέκα πέντε ὠργανωμένοι συμμορῖται καὶ τοὺς τὰ πέρνουν τὰ ὅπλα. Εἶναι ἀνδρεῖοι οἱ μαχηταὶ ἀλλὰ δὲν ἔχουν τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς ἐντάξῃ εἰς ὁμάδα. Ἐδῶ τί συμβαίνει, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ τοποθετεῖ ἕνα ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπέξω καὶ ἔπειτα λέγει ὅτι οἱ λαὸς δὲν ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν του, ἐν τούτοις ὁ λαὸς γνωρίζει τὸ καθῆκόν του καὶ τὸ ἐκτελεῖ εἰς τὸ ἀκέραιον, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει γνῶσιν τοῦ θέματος καὶ διὰ αὐτὸ οἱ σκοποὶ δὲν πραγματοποιοῦνται. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον διότι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑποχρεωτικὴν γνώμην διὰ τὸν ὑπουργόν, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ ἀπαλειφθῇ «τὸ μὴ δυναμένου» δηλαδὴ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου διὰ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Δηλαδὴ μὲ τὴν ἄποψιν ταύτην ἐξοπλίζω τὴν Πολιτείαν, διότι τὸ σημερινὸν Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ὡς εἶναι συντεθειμένον, εἶναι διάφορον τοῦ προπολεμικοῦ, διότι τὸ παλαιὸν Ἐπιτελεῖον ὡς γνωρίζομεν, ἀπετελεῖτο τότε ἀπὸ τὸ πρῶτον γραφεῖον τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀπὸ τὸ δεύτερον γραφεῖον τῶν πληροφοριῶν, ἀπὸ τὸ τρίτον γραφεῖον τῶν ἐπιχειρήσεων, ἀπὸ τὸ τέταρτον τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἀπὸ τὸ πέμπον τῆς (δὲν ἠκούσθη) καὶ ἀπὸ τὸ ἕκτον τῆς (δὲν ἠκούσθη). Τὸ σημερινόν, ἐδιάβασα ἕνα τηλεφωνικὸν κατάλογον ὅτι ἔχει 65 διευθύνσεις, δηλαδὴ ὡς καταλαβαίνετε ἔχει 600 ἀξιωματικούς. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἔγινε, τὸ λέγω πρὸς τιμὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ὅτι ἔσπευσε τέλος πάντων νὰ ἀντικαθιστᾷ τοὺς μαχητάς. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κύριοι συνάδελφοι, δὲν προτίθεμαι νὰ ψηφίσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ λέγω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ὁ ὁποῖος κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος μᾶς ἀναγκάζει νὰ ὁμολογοῦμεν εὐγνωμοσύνην πρὸς τοῦτον, διότι περιφερόμενος εἰς ὅλην τὴν χώραν τονώνει τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, ὑποβαλλόμενος εἰς κόπους πολλούς, θὰ εἶναι φρονιμώτερον, καί, ἐπιβάλλεται ὅπως τάχιον θέσει εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Πατρίδος, διότι οἱ καιροὶ οὐ μένουν, ὅλους τοὺς ἀνδρείους ἐκείνους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμά των καὶ εἶναι ἕτοιμοι νὰ πολεμήσουν, διὰ τὴν Πατρίδα των, διὰ νὰ χύσουν καὶ ἄλλο, διότι ἐδιάβαζα προχθὲς εἰς τὴν ἱστορίαν ὅτι τὸ 1915 ὑπῆρχε κάποιος (δὲν ἠκούσθη καλῶς) ὁ ὁποῖος ἦτο (δὲν ἠκούσθη) τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῆς Γαλλίας, φίλου τοῦ τότε Κυβερνήτου Μπριάν, ἐάν, λέγω, τοῦτο τὸ γεγονὸς συντείνῃ πρὸς γνῶσιν καὶ μάθησιν ἂς τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ τὸν οἰστρηλατήσῃ. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§59Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν προϋτιθέμην νὰ δευτερολογήσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζουν εἰς τοῦτο τὰ λεχθέντα κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς διαφωνίας τὰς διατυπωθείσας μετὰ πάσης σεμνότητος ἀπὸ τὸν διακεκριμένον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, θέλω ἀπαντήσει βεβαίως οὐσιαστικῶς, ἀλλ’ ὑπάρχουν δύο ἄλλαι ἐπικρίσεις, αἱ ὁποῖαι μετεβλήθησαν εἰς προσωπικὰς ἐπιθέσεις, ἐν μέρει μὲν ἐναντίον τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἐν μέρει δὲ ἐναντίον ἐμοῦ προσωπικῶς.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπανέλθετε εἰς τὰ χθεσινά.

§61Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς πράγματι ἐθίγη τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος καὶ ἐγὼ προσωπικῶς καὶ εἰς τοῦτο δικαιοῦμαι νὰ ἀπαντήσω. Δὲν θὰ παρακολουθήσω ποσῶς τὸν νεώτερον τῶν συναδέλφων εἰς τὸν τόνον τὸν ἐριστικὸν τὸν ὁποῖον ἔχει, διότι, ὅπως γνωρίζει ἡ Βουλή, ἀποστρέφομαι τὴν ἀπεραντολόγον στομφολογίαν, τὴν σύσπασιν τῶν μυῶν τοῦ προσώπου καὶ τὰς ἐπιληπτικὰς χειρονομίας, καὶ περιορίζομαι εἰς οὐσιαστικὴν ὁμιλίαν, διότι νομίζω ὅτι αἱ στομφολογίαι καὶ αἱ ἀπεραντολογίαι, οὐδὲν ἄλλο περιέχουν παρὰ μόνον τὸ πολὺ–πολὺ καταλήγουν, στιβόμεναι, ν’ ἀποδίδουν τὸν χυμὸν μιᾶς ἢ δύο τὸ πολὺ οὐσιαστικῶν ἐννοιῶν. Ὁ ἕτερος συνάδελφος, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λέσβου, κατεφέρθη ἐναντίον τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος Ἑλλάδος. Ἐν τούτῳ ὑπάρχει ἓν μέρος ἀληθείας καὶ ἓν μέρος παρανοήσεως. Τὸ Ἐθνικὸν κόμμα Ἑλλάδος ὑπεστήριξε καὶ ὑποστηρίζει καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, δι’ ὅλων τῶν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ μέσων, ὅτι ἡ ὑπάρχουσα ἀριθμητικὴ δύναμις τοῦ στρατεύματος εἶναι ἀπολύτως ἐπαρκὴς διὰ νὰ καταστείλῃ τὴν ἀναρχικὴν προδοσίαν. Νομίζει δηλαδὴ ὅτι αἱ 190,000 ἀνδρῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπὸ τὰ ὅπλα εἰς τὸν τακτικὸν στρατόν, εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὴν Ἐθνοφρουρὰν εἶναι ἀπολύτως ἐπαρκὴς διὰ νὰ καταστείλῃ 15–20000 συμμορίτας, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος παγίως μᾶς δίδεται ἐκ κυβερνητικῶν πληροφοριῶν. Ἐὰν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου διαφωνῇ ὁ κ. συνάδελφος, εὑρισκόμεθα ἐν οὐσιαστικῇ μετ’ αὐτοῦ διαφωνίᾳ. Οὐδέποτε ὅμως τὸ Ἐθνικὸν κόμμα Ἑλλάδος, εἶπεν, ὅτι δὲν ἀπαιτοῦνται ἐφόδια διὰ τὸν στρατὸν αὐτόν. Τοὐναντίον, ἐπανειλημμένως, ὅσοι κύριοι παρηκολούθησαν τὰς ἀγορεύσεις μου ἐπὶ στρατιωτικῶν ζητημάτων κατὰ διαφόρους ἐποχάς, θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι ἤλεγξα τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς ὑπευθύνους στρατιωτικοὺς ἡγέτας, διότι δὲν ἐφρόντισαν νὰ ἐξοπλίσουν προσηκόντως τὸν στρατὸν. Ἐάν, συνεπῶς, ἡ κατηγορία αὐτὴ θὰ πρέπει νὰ ἀπευθυνθῇ κατά τινος, θὰ πρέπει νὰ ἀπευθυνθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τῶν ὑπευθύνων στρατιωτικῶν αὐτῆς συμβούλων, οἱ ὁποῖοι ἄλλως σκέπτονται. Καὶ ἐπιθυμῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἀξιότιμε καὶ φίλε ἐκ Λέσβου συνάδελφε, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν γνώμην ἑνὸς ἐκ τῶν διακεκριμένων μελῶν τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς πρόσφατον συνεδρίασιν, τὸ ὁποῖον εἶπε τὰ ἑξῆς περίεργα πράγματα. (Ἀναγινώσκει): «Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ εἰς πυροβολικὸν λέγει, ὅτι οὗτος, οὐδέποτε ἐστερήθη τοιούτου, δεδομένου, ὅτι τὸ ἤδη διατιθέμενον πεδινὸν πυροβολικόν, οὗτινος τὸ βεληνεκὲς ἐξικνεῖται μέχρι 13 χιλιομέτρων ἀνταπεκρίθη πλήρως εἰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἀγῶνος καὶ ὅτι ἡ ἔλλειψις ὀρεινοῦ πυροβολικοῦ δύναται νὰ γίνῃ αἰσθητὴ μόνον κατὰ τὸν χειμῶνα». Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ διαφωνοῦμεν ριζικῶς.

§62ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Στρατιωτικὸς εἶναι αὐτός;

§63Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶναι ὁ νῦν ἀρχηγὸς τῆς Στρατιᾶς, κ. συνάδελφε. (Αἴσθησις). Διαφωνοῦμεν ριζικῶς, ἑπομένως, πρὸς τὸν ὑπεύθυνον αὐτὸν σύμβουλον τῆς Κυβερνήσεως ὅταν φρονῇ ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην, ὅσον ἐγὼ τοὐλάχιστον πιστεύω, ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ, διότι ὅλοι σας γνωρίζετε καὶ ὁ τελευταῖος στρατιώτης τοῦ στρατεύματος γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ὀρειβατικοῦ πυροβολικοῦ. Ἐὰν ἑπομένως οἱ ὑπεύθυνοι σύμβουλοι τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτά τινα λέγουν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.......

§64Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ζητήσω τὴν πληροφορίαν πόθεν ἦλθεν εἰς χεῖρας σας πρακτικὸν τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔγγραφον ἀπολύτως ἐμπιστευτικόν;

§65Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, οὐδεὶς βουλευτὴς ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ πληροφορίας περὶ τῆς πηγῆς, ἐκ τῆς ὁποίας ἀρύεται τὰς πληροφορίας του. Ἐκεῖνο ποὺ ἔχετε νὰ μοῦ εἴπητε εἶναι μόνον ἐὰν τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου εἶναι ἀκριβὲς ἢ δὲν εἶναι ἀκριβές. Ὑπάρχει ρητὴ συνταγματικὴ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδαμῶς ὁ βουλευτὴς ἐξετάζεται......

§66Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὰ πρακτικὰ τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἀπολύτως ἀπόρρητα καὶ νομίζω ὅτι εἶναι παράλειψις καθήκοντος, τὸ νὰ ἀναγνώσετε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀνεγνώσατε.

§67Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἔγγραφα ἀπόρρητα τοῦ Ἐπιτελείου εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν κομμουνιστῶν καὶ ἀπορεῖτε διότι Ἕλλην βουλευτής, ἐθνικόφρων, ἔχει εἰς χεῖράς του καὶ αὐτὸς ἓν τοιοῦτον ἔγγραφον;

§68Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δηλαδή, κάμνουν τὸν κατάσκοπον καὶ οἱ κουκουέδες καὶ οἱ ἐθνικόφρονες!

§69Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, τὸ γεγονὸς εἶναι, ἐὰν δύνασθε νὰ διαψεύσετε τὴν ἀκρίβειαν τῆς πληροφορίας μου. Σᾶς προκαλῶ νὰ τὴν διαψεύσετε. Ἐὰν δὲν τὴν διαψεύσετε ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι οἱ ὑπεύθυνοι Σύμβουλοί σας, φρονοῦν ἀντιθέτως πρὸς ἡμᾶς, φρονοῦντας τὸ ἀντίθετον, ὅτι δὲν ἀπαιτεῖται ἐνίσχυσις εἰς ὀρειβατικὸν πυροβολικόν. Ἐπὶ πλέον, κύριοι, ὅταν ἡμεῖς ἐπεμέναμεν πάντοτε ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ ἐφοδιασμοῦ τοῦ στρατοῦ, διὰ πολυβόλων— διότι τὰ πολυβόλα εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἀπαραιτήτων ἐφοδίων διὰ τὴν παροῦσαν κρίσιμον κατάστασιν— καὶ ὅταν πρό τινος χρόνου προεκαλοῦμεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν τολμᾷ, νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀριθμὸν τῶν πολυβόλων τὰ ὁποῖα εἶχεν, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεκαλέσθη δῆθεν μυστικότητα, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα ἐγνώριζε τὸν ἀριθμὸν ἀλλὰ δὲν ἐτόλμα νὰ σᾶς τὸν εἴπῃ. Σήμερον, κύριοι, ὁπότε ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς ἔχει οὐσιωδῶς αὐξηθῆ, μπορῶ νὰ σᾶς εἴπω τὸν τότε ἀριθμόν. Ὁ ἀριθμὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἦτο 48 καθ’ ἣν στιγμὴν προπολεμικῶς ἕκαστον Σύνταγμα διέθετε 36 πολυβόλα.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν λέγονται αὐτά.

§71Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀφήσατε τὴν ἀγανάκτησιν. Τὸ τί πρέπει νὰ λέγεται καὶ τὸ τί δὲν πρέπει νὰ λέγεται δυνάμεθα νὰ τὸ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς. Τότε δὲν τὸ εἴπομεν διότι δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῇ, σήμερον τὸ λέγομεν διότι δὲν βλάπτει νὰ τὸ εἴπωμεν. Ἑπομένως ἡ κατηγορία ἡ ἀποδοθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λέσβου συνάδελφον, ἐναντίον τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος Ἑλλάδος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐφοδιασμὸν τοῦ στρατοῦ εἶναι ἄδικος καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ τὸ ὁμολογήσῃ. Ὑπενθυμίζω, ὅτι ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα πάντοτε διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐφοδίων καὶ μόνον θεωροῦμεν, ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι δυνάμεις διὰ τὸν διεξαγόμενον ἀγῶνα εἶναι ἐπαρκεῖς. Ἐκάμαμεν μάλιστα μίαν σαφῆ διαστολήν. Εἴπομεν: Θεωροῦμεν μὲν τὸν στρατὸν αὐτὸν ἀρκετὸν διὰ νὰ καταστείλῃ τὴν ἀνταρσίαν, διαχωρίζομεν ὅμως τὸ ἄλλο ζήτημα τοῦ ποία πρέπει νὰ εἶναι ἡ δύναμις τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ διὰ τὸν ἄλλον προορισμόν του. Καὶ ἐν τούτῳ συνεργαζόμεθα μὲ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ σαφὴς πολιτικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος.

§72Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπὸ ὅσα εἴπατε, κύριε συνάδελφε, συνάγεται ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος συνίσταται μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐφοδίων τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ καὶ ὄχι εἰς τὴν αὔξησιν τῆς ἀριθμητικῆς του δυνάμεως.

§73Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὅτι αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας.

§74Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀκριβῶς. Τὰ θέματα ἑπομένως εἶναι δύο. Ὑπάρχει θέμα πληρεστέρου ἐξοπλισμοῦ τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ, καὶ ὑπάρχει θέμα περαιτέρω αὐξήσεως τῆς ὑφισταμένης δυνάμεώς του. Κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην εἶναι καὶ τὰ δύο ἀπαραίτητα. Πιστεύομεν ὅτι πρῶτον χρειάζεται πλήρης ἐξοπλισμὸς τοῦ ὑπάρχοντος στρατοῦ διότι ὁ σημερινὸς δὲν εἶναι πλήρης.

§75Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ εἴμεθα σύμφωνοι.

§76Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀλλὰ καὶ πιστεύομεν ἐπίσης, ὅτι χρειάζεται καὶ σοβαρὰ αὔξησις τῆς σημερινῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως, λόγῳ τοῦ εὐρυτάτου χώρου ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἀναπτύσσεται ἡ συμμοριακὴ δρᾶσις. Πιστεύομεν ὅτι μόνον μὲ σοβαρὰν ἀριθμητικὴν αὔξησιν, εἶναι δυνατὸν ἐντὸς συντόμου χρόνου νὰ συντριβοῦν ὁριστικῶς αἱ συμμορίαι. Καὶ προσθέτω τοῦτο. Ἐὰν ἡ διαφωνία μας ἦτο μόνον θεωρητική, δὲν θὰ εἶχον λόγους νὰ διαμαρτυρηθῶ χθές. Ἕκαστος ἔχει τὰς γνώμας του, διότι ὅμως ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν ἀναγκαιότητα τῆς αὐξήσεως τοῦ Στρατοῦ μας τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν τῆς συντόμου νίκης, ἄνευ τῆς ὁποίας κινδυνεύει τὸ Ἔθνος, διὰ τοῦτο διεμαρτυρήθημεν χθές. Καὶ κινδυνεύει τὸ Ἔθνος, κύριοι βουλευταί, τὸν μεγαλύτερον κίνδυνον τῆς ἱστορίας του, κινδυνεύει νὰ ἀπολεσθῇ ὄχι ἁπλῶς ἡ σημερινὴ γενεά, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἱστορικὴ ἔννοια τῆς Ἑλλάδος. Καὶ διότι κατεχόμεθα ἀπὸ αὐτὴν τὴν βαρυτάτην ἀνησυχίαν καὶ πιστεύομεν ὅτι ὄχι ἁπλῶς ἡ νίκη ἀλλὰ μόνον ἡ σύντομος νίκη ἠμπορεῖ νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα, ἡ νίκη τὸ ἀργότερον μέχρι τοῦ φθινοπώρου, διὰ τοῦτο ἔχομεν καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι χρειάζεται ἀπαραιτήτως σχέδιον νίκης ἐντὸς 6 μηνῶν τὸ ὁποῖον ὀφείλει ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ νὰ προετοιμάσῃ καὶ νὰ πραγματοποιήσῃ, ἄλλως νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της. Διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, δὲν ὁμιλοῦμεν ὡς ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ μόνον ὡς Ἕλληνες συμπαραστάται τῆς Κυβερνήσεως τῆς Πατρίδος μας εἰς τὴν κρισιμωτέραν ὥραν τῆς ἱστορίας μας. Καὶ ἐπειδὴ ἡ αὔξησις τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ εἶναι δυνατὴ μόνον μὲ τὴν ἔγκρισιν καὶ τὴν βοήθειαν τῶν συμμάχων μας, διὰ τοῦτο, παλαιὲ φίλε καὶ συνάδελφε, διὰ τοῦτο εἶπον χθὲς ὅτι ὅταν ἀπὸ τὴν Αἴθουσαν αὐτὴν ὑποστηρίζεται ὅτι δὲν χρειάζεται ἡ περαιτέρω αὔξησις τοῦ στρατοῦ, πῶς θὰ πείσωμεν, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς, πῶς θὰ πείσωμεν τοὺς Ἀμερικανοὺς νὰ τὴν πραγματοποιήσουν; Πῶς θὰ τοὺς πείσωμεν; Ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐρωτοῦν καὶ σήμερον καὶ χθὲς καὶ πάντοτε διατὶ ἐπὶ τέλους αὐτοὶ οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι χρειαζόμεθα ηὐξημένας δυνάμεις, καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπάντησις. Ὅταν ἡμεῖς, ἁρμοδιώτατοι μάλιστα ἐξ ἡμῶν, ὑποστηρίζουν τὸ ἀντίθετον, τότε διατὶ νὰ ἀποροῦμεν ὅτι καὶ οἱ Ἀμερικανοὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ τὸ ἐννοήσουν;

§77Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ διακοπῆς καὶ ὄχι περὶ ἀγορεύσεως.

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πρόκειται περὶ ἀπαντήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ὁλοκληρώσω. Μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου τὸ Ἔθνος ὑφίστατο τὴν δοκιμασίαν τῆς πολιτικῆς τῶν Φιλελευθέρων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὸν ὑπεστήριζον ὅτι δὲν χρειάζεται κἂν στρατός, διότι ἤρκουν τὰ πολιτικὰ μέσα. Καὶ τώρα ἔχομεν εἰσέλθει εἰς τὴν δευτέραν δοκιμασίαν ἡ ὁποία συνίσταται εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῆς ἀπόψεως ὅτι δὲν χρειάζεται καμμία αὔξησις τοῦ στρατοῦ μας. Βεβαίως εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι ἔχετε δίκαιον, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ μόνον ἐμπνεόμενοι ἀπὸ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν νὰ ὑποστηρίζετε τὰς ἀπόψεις σας. Ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν ὅτι χρειάζεται καὶ ἄμεσος καὶ μεγάλη αὔξησις τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων, διότι μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ σαρώσωμεν ραγδαίως τὰς συμμορίας καὶ θὰ σώσωμεν τὸ Ἔθνος, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι πιστεύομεν ὅτι εἶναι σοφὸν τὸ ἔνστικτον τοῦ λαοῦ μας ὁ ὁποῖος μὲ μίαν φωνὴν ζητεῖ ὅπλα, εἶναι φυσικὸν νὰ διαμαρτυρώμεθα διότι μὲ τὴν πολιτικήν σας ἐμποδίζετε τὴν αὔξησιν τῶν στρατιωτικῶν μας δυνάμεων καὶ ἀποθαρρύνετε τοὺς μεγάλους συμμάχους εἰς τὴν παροχὴν τῶν ἀναγκαίων μέσων. Διὰ τοῦτο, κ. συνάδελφε, ἠσθάνθην τὸ καθῆκον χθές, νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ μίαν ὁμοφωνίαν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ζητεῖ μόνον πληρέστερον ἐξοπλισμὸν διὰ τὴν ὑπάρχουσαν δύναμιν, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ αὔξησιν τοῦ στρατοῦ ἡ ὁποία καὶ μόνον δύναται νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὴν σωτηρίαν καὶ τὴν Νίκην. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα ἐξ ὅλης τῆς αἰθούσης).

§79Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, καὶ ἡμεῖς ἀγωνιζόμεθα ἀπὸ πολλοῦ διὰ τὸ σύντομον τέρμα τοῦ ἀγῶνος, τοῦ πολέμου αὐτοῦ. Ἐὰν αἱ ἀπόψεις ἡμῶν ἠκούοντο ὅτε τὸ πρῶτον ἀπηγγέλθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἴμεθα βέβαιοι ὅτι ὁ ἀγὼν σήμερον θὰ εἶχε τερματισθῆ. Ἀλλ’ ὑπάρχει σαφής, ἔκδηλος διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος καὶ ἡμῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ὅτι καθ’ ἡμᾶς αἱ ὑπάρχουσαι δυνάμεις προσηκόντως κατανεμόμεναι, προσηκόντως ἐξοπλιζόμεναι, προσηκόντως καταρτιζομένων τῶν σχεδίων, θὰ ἦσαν ἐπαρκεῖς νὰ καταστείλουν τὴν ἀνταρσίαν. Ἡ γνώμη μας εἶναι αὐτὴ καὶ ἡ γνώμη σας εἶναι ἐκείνη. Καὶ ἐπειδὴ διετυπώθη ἡ ἐρώτησις: Ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνον θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σχεδίου, ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἀναλαμβάνομεν μὲ τὴν σημερινὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ νὰ καταστείλωμεν τὴν ἀνταρσίαν ἐντὸς τοῦ ἐπιθυμητοῦ βραχέος χρονικοῦ διαστήματος ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὁ στρατὸς θὰ ἐφοδιασθῇ προσηκόντως. Ταῦτα, κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νομίζω ὅτι διηυκρινίσθησαν αἱ ἀπόψεις καὶ εὑρισκόμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐφοδίων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον προέχει εἶναι ὄχι μόνον ὁ προσήκων ἐφοδιασμὸς τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καί, πρὸ παντός, τὸ κατάλληλον σχέδιον καὶ τὸ κατάλληλον χέρι νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Λεπτομερείας, κύριοι, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ αὗται ἀνεκοινώθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν αὐτὰς ἐξαιρετικῶς σοβαράς. Ἄλλωστε, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις προσχωρεῖ εἰς τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις καὶ τοῦτο φαίνεται ἐκ τῶν δημοσιεύσεων εἰς τὰς χθεσινὰς καὶ τὰς σημερινὰς ἐφημερίδας, κατὰ τὰς ὁποίας προβλέπεται ἡ ἀνάγκη μεγαλυτέρας πρωτοβουλίας εἰς τοὺς κατὰ τόπους διοικητὰς μονάδων. Εἶναι καὶ τοῦτο, κατὰ τὴν Κυβέρνησιν, ἀποδεχθεῖσαν τὰς ἀπόψεις μας, ἕνα μέσον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ χρησιμοποιηθῇ κατὰ τὰς ἐνεργείας τοῦ στρατοῦ. Βλέπετε, λοιπόν, οὕτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τελικῶς θὰ ἀναγκασθῇ νὰ δεχθῇ ἁπάσας τὰς ἀπόψεις ἡμῶν ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας. Διότι, κύριοι, οἱ ἄνθρωποι τοῦ Ἐθνικοῦ κόμματος Ἑλλάδος οἱ ὁποῖοι ὑποδεικνύουν τὰς μεθόδους αὐτὰς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας, δὲν εἶναι ἁπλῶς θεωρητικοί, ἀλλὰ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ἐπὶ ἔτη καὶ γνωρίζουν τὴν ἰδιορρυθμίαν τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ καὶ ἑπομένως εἶναι εἰς θέσιν νὰ ὑποδείξουν τὰς μεθόδους καὶ τὰ συστήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐφαρμόσουν. Ἤδη, κύριοι, ἔρχεται τὸ δεύτερον θέμα, ἐὰν ἐν τῇ συζητήσει τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν τὰ περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας καὶ ἂν τοῦτο εἶναι εὐκτέον. Τοῦτο ἐλέχθη ἀπὸ συνάδελφον τὸ πρῶτον εἰσελθόντα εἰς τὴν Βουλήν, ἔχοντα τὴν θεωρητικὴν μόρφωσιν ἀρτίαν, ἀλλὰ ὄχι τὴν προσήκουσαν Κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, ἥτις καθιεροῖ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ οἱ ἐξ ὑμῶν παλαιοὶ συνάδελφοι, γνωρίζουν ποία κατεύθυνσις δίδεται εἰς μίαν συζήτησιν περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου, ὅταν τοῦτο ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι ἀπηγορευμένον, εἶναι ἐκτὸς θέματος νὰ συζητήσωμεν τὴν ὅλην στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἐπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ σημείου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἠκούσθη ἀπὸ τοὺς ἐπικριτὰς φωνή, ὅταν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἰδικῶς ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἐγνωσιμάχησε καὶ εἶπε τὴν πρώτην φοράν, ὅτι δὲν θέλει τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ σήμερον ἔρχεται, μεταγιγνώσκουσα, καὶ ἀναθέτει καὶ πάλιν εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τὸ ἔργον αὐτό;

§80Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐπ’ αὐτοῦ ἐπεκρίθη ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑφ’ ἡμῶν.

§81Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀνατίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἕνα σοβαρώτατον ἔργον. Καὶ ὅταν γνωρίζωμεν ποία εἶναι ἡ συγκρότησις αὐτοῦ καὶ ὅταν γνωρίζωμεν ποῖα εἶναι τὰ ἀνατιθέμενα εἰς αὐτὸ ἔργα, εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος ἡ κριτικὴ περὶ τῆς ἐμπιστοσύνης ἢ μὴ πρὸς τὸ σῶμα αὐτό; Προκειμένου, λοιπόν, νὰ ἀνατεθοῦν τοιαῦτα καθήκοντα εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό, οἱ ἐξ ὑμῶν ἔμπειροι Κοινοβουλευτικοὶ δὲν δύνανται νὰ διαμφισβητήσουν, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ δικαίωμα ὑφίσταται, καὶ ἀπομένει μόνον ἡ ἄλλη πλευρὰ τοῦ ζητήματος, ἐὰν εἶναι σκόπιμον ν’ ἀσκηθῇ κριτικὴ κατὰ τῆς ἀνωτάτης στρατιωτικῆς ἡγεσίας ὑπὸ τὰς παρούσας στιγμάς. Ἐπὶ τούτου καὶ μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐντοπισθῇ ἡ συζήτησις. Καὶ ἐν πρώτοις θὰ ἐπεθύμουν νὰ διασαφηνίσω τὴν ἔννοιαν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Ὅταν ἡμεῖς ἐπικρίνομεν τὴν ἀνωτάτην στρατιωτικὴν διοίκησιν, ἐννοοῦμεν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Στρατιᾶς, οὐδόλως, οὐδέποτε ἠθελήσαμεν νὰ κάμωμεν κριτικὴν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν διοικούντων μονάδας, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι, ἐπὶ κεφαλῆς στρατιωτικῶν μονάδων, ἐξεπλήρωσαν ἀρτίως τὰ ἔργα αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ, λοιπόν, τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν, ὑφ’ ἣν ἀνωτέρω ἐξέθεσα ἔννοιαν, ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ὅπως καὶ σύσσωμος περίπου ἡ Ἑλλάς, τὴν γνώμην πλὴν ὀλίγων ἐξαιρέσεων, μεταξὺ μελῶν τοῦ Σώματος, ὑποστηριζόντων αὐτήν, ἀκόμη δὲ καὶ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἐξέφρασε τὴν γνώμην, περὶ τοῦ ὅτι αὕτη εἶναι ἀνεπαρκής. Σᾶς ὑπενθυμίζω ἀκόμη τοῦτο, ὅτι, πρὶν σχηματισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὁ τότε ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ νῦν Πρωθυπουργὸς εἶχεν εἴπει εἰρωνικῶς, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον κυβερνᾷ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἰδὲ Κυβέρνησις διοικεῖ τὸν στρατόν. Κἄτι τέτοιο περίπου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχεν εἴπει ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων. Μετὰ τὴν συγκρότησιν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνάμισυ μῆνα ἠσχολεῖτο καὶ αὐτὴ μὲ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς ἀνωτάτης στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ὁ δὲ τύπος ἐδημοσίευσε καὶ δημοσιεύει ἄρθρα ὄχι κοινῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ ἄρθρα ἐπιλέκτων στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖοι κατεῖχον ἢ κατέχουν θέσεις καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν πολιτείαν ἀνωτάτας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπικρίνουν δριμύτατα τὴν πολιτικοστρατιωτικήν, ὅπως λέγουν, κατάστασιν καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπεύθυνα διὰ τὴν ὅλην στρατιωτικὴν κατάστασιν τῆς χώρας. Ὅταν, κύριοι, ὅλα αὐτὰ γράφωνται εἰς τὸν τύπον, ὅταν αὐτὰ γράφωνται πρὸς ἡμᾶς ἀπὸ διοικητὰς καὶ μέλη τοῦ στρατοῦ, καὶ μόνον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος πιστεύει εἰς τὴν παροῦσαν ἡγεσίαν, ἐνῷ ἡμεῖς καθημερινῶς λαμβάνομεν μηνύματα ἀπὸ ἀνθρώπους ἔχοντας ἀνωτάτας θέσεις εἰς τὸν στρατόν, οἱ ὁποῖοι γράφουν τελείως τὰ ἀντίθετα, καὶ ἐκφράζουν τὴν πλήρη αὐτῶν δυσφορίαν πρὸς τὴν ἡγεσίαν, ἐρωτᾶται ἐὰν καὶ κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ κρατηθῇ τὸ κῦρος τῆς ἡγεσίας αὐτῆς; Ἀλλὰ εἶπον, κύριοι, καὶ ἄλλοτε, ὅτι τὸ κῦρος τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας δὲν καταρρακώνεται διὰ τῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐὰν τὰ ἔργα τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας ἦσαν τοιαῦτα ὥστε νὰ ἱκανοποιοῦν τὴν κοινὴν γνώμην, οὐδεμία κριτικὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀσκηθῇ ἐπ’ αὐτῶν. Καὶ ἐνθυμεῖσθε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι, ὅταν συνάδελφος εἰς ἕνα ἀτυχὲς ἄρθρον του ἔθιξεν ὡρισμένους ἄνδρας ἐν τῇ ἀεροπορίᾳ, μολονότι ὑπῆρχεν παράβασις συνταγματικὴ θίγουσα τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, ἐν τούτοις ἡ Βουλὴ ἐκαυτηρίασε δριμύτατα τὸ παράπτωμα, εἰς τὸ ὁποῖον περιέπεσεν ὁ κ. συνάδελφος διὰ τοῦ ἐν λόγῳ δημοσιεύματός του. Ἑπομένως, ὅπου ἐπιτελεῖται τὸ ὀφειλόμενον ἔργον, ἐκεῖ ἡ κριτικὴ καταπαύει. Ἐν προκειμένῳ ὅμως ἔχομεν διαρκῆ καὶ συνεχῆ ἐπὶ μῆνας ἀποτυχίαν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτό, ἐλέγχοντες καὶ ἐπικρίνοντες τὴν ἡγεσίαν, ἐλέγχομεν καὶ ἐπικρίνομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διατηρεῖ τὴν ἡγεσίαν εἰς τὴν θέσιν της παρὰ τὰ συμβαίνοντα. Δὲν εἶναι νοητὸν νὰ μὴ γίνῃ ἐπίκρισις κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τὸ ἔργον τῆς ἡγεσίας, ὅταν οὗτος ἐξακολουθῇ νὰ διατηρῇ εἰς τὰς θέσεις των πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀπεδείχθησαν περιτράνως ὅτι εἶναι ἀκατάλληλα διὰ τὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατέχουν. Ἄρα ὁ ἔλεγχος, κύριοι, κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας δὲν ἀποτελεῖ ἔλεγχον κατ’ αὐτῶν, ἀλλὰ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διατηρεῖ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς εἰς τὰς ἐπικαίρους ταύτας θέσεις, καὶ ἑπομένως ὁ ἔλεγχος αὐτὸς εἶναι ἔργον καθαρῶς Κοινοβουλευτικόν, ἐντὸς τῶν ὁρίων, τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Σώματος. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος τελευταίως, ἀπὸ ἔτους περίπου, μετεβλήθη εἰς Καθηγητὴν τῆς γραμματικῆς, προσπαθῶν νὰ μᾶς διδάξῃ τὴν κλίσιν τῆς λέξεως συνείδησις καὶ μᾶς δίδει μαθήματα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίγωνται ὡρισμένα ζητήματα. Δὲν ἀμφισβητοῦμεν, ὅτι ὁ συνάδελφος ἔχει ηὐξημένον τὸ προσὸν αὐτὸ τῆς συνειδήσεως. Ἀλλὰ θὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀχαΐας συνάδελφος νὰ τοῦ εἴπωμεν, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἰδικόν του μονοπώλιον καὶ ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει τὴν ἰδικήν του συνείδησιν καὶ ἔχει τὴν συνείδησιν τοῦ καθήκοντός του. Ὅταν ἡμεῖς πιστεύωμεν, ὅτι, διατηρουμένης τῆς σημερινῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ἐπικρέμανται συμφοραὶ εἰς τὴν χώραν μας, ἡ συνείδησις ἡ ἰδική μας, τὸ καθῆκόν μας ἐπιβάλλει καθημερινῶς νὰ διατρανοῦμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Μέχρις ὅτου τὴν ἀντικαταστήσωμεν, καὶ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, θὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸν ἔλεγχον, διότι ἀτυχῶς δὲν ἔχομεν τὴν ἀναγκαίαν Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν διὰ νὰ ἀνατρέψωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ μὴ λησμονῆτε, ὅτι, ὅταν πρό τινων ἡμερῶν εἰς ἐπερώτησιν κατὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δημ. Τάξεως, πρὸς στιγμὴν ἐφάνη ὅτι τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ὁποῖον τελικῶς δὲν ἐτέθη, τότε τὸ Ἐθνικὸν κόμμα Ἑλλάδος, ἐδήλωσε, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ κόμματος εἰς τὸν ὁποῖον ἐγεννῶντο ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ψήφου του, τὴν ὁποίαν καθώρισεν εἰς ψῆφον ἀνοχῆς, τὸ Ἐθνικὸν κόμμα ἐδήλωσεν ὅτι, ἐὰν τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, θὰ καταψηφίσωμεν τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἴχομεν εὐκαιρίαν νὰ τὴν καταψηφίσωμεν. Ἄν εἴχομεν δυνατότητα νὰ τὴν καταψηφίσωμεν καὶ τὴν ἀνατρέψωμεν θὰ τὸ ἐπράττομεν, διότι πιστεύομεν, ὅτι, ἐφόσον ἐξακολουθεῖ αὐτὴ ἡ στρατιωτικὴ πολιτική, θὰ ἔχωμεν νὰ θρηνήσωμεν συμφορὰς καὶ τότε δὲν θὰ ἀρκῇ ἡ ἔκφρασις δυσπιστίας, ἀλλὰ θὰ προκύψῃ περίπτωσις παραπομπῆς εἰς εἰδικὸν δικαστήριον. Ἐπειδὴ σήμερον δὲν ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν τῆς ἀνατροπῆς, περιοριζόμεθα εἰς τὸν ἔλεγχον, τὸν γόνιμον ἔλεγχον, τὸν ἀποσκοποῦντα ὄχι εἰς ἀνατροπὴν τῆς Κυβερνήσεως ἢ τὴν δημιουργίαν κατηγορίας ἐναντίον αὐτῆς, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν ἀρκετὴν πρὸς τοῦτο δύναμιν, ἀλλ’ ἁπλῶς νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων. Ἐφόσον αὐτὸν τὸν ἔλεγχον κάμνομεν, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἐκπληροῦμεν τὸ καθῆκόν μας καὶ ὅτι ἡ συνείδησίς μας ἐργάζεται ὀρθότερον ἀπὸ τὴν συνείδησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀχαΐας συναδέλφου. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τὰ προκύψαντα ἐν τῇ ἀσκηθείσῃ κριτικῇ τῶν ὅσων εἴπομεν. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὰς συγκεκριμένας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ εἴπω ἅπαξ ἔτι, ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω πρωτίστως τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐκθέτοντα εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εὑρεθεὶς πρὸ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐκδοθέντος ἀπὸ τὴν πρώτην μετεκλογικὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνετίθετο εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὸ ἔργον τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τοῦ στρατεύματος, διατὶ ἐνῷ εὑρίσκετο πρὸ αὐτοῦ τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ εἶχε τοῦτο πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, κατὰ τὴν κύρωσιν τούτου περιέλαβεν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ὅτι αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἰσχύουν μόνον διὰ τὸ παρελθόν, καταργοῦνται ὅμως αὐτομάτως ἀπὸ τῆς θέσεως εἰς ἰσχὺν τοῦ κυρωτικοῦ νόμου. Εἶπε, δηλαδή, ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνέχομαι πλέον νὰ εἶμαι ἁπλοῦς διεκπεραιωτὴς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐπανέρχομαι ἐντὸς τῆς ἀρχῆς τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς νομιμότητος. Οὐδείς, κύριοι, ἐξ ἡμῶν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ τὴν πολιτικὴν ἤ, ἀκριβέστερον, τὸ κόμμα ἀναμιγνυόμενον εἰς τὸ στράτευμα, ὄχι μόνον εἰς τὸ στράτευμα ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Καὶ ἡμεῖς, ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ὑποστηρίζομεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποκεντρώσεως ἐν τῇ διοικήσει τῶν καθ’ ἕκαστον ὑπηρεσιῶν καὶ εἴμεθα ἔνθερμοι ὑποστηρικταὶ ὅλων τῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα κρίνουν κατὰ κλάδους ἁρμοδιότητος τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα αὐτῶν. Ὅπως δηλ. θέλομεν τὸ προσωπικὸν τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων νὰ διοικῆται ἀπὸ τὰ παρὰ τοῖς Ὑπουργείοις συμβούλια, ὅπως θέλομεν τὴν Δικαιοσύνην διοικουμένην ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον θέλομεν καὶ τὸν στρατὸν διοικούμενον μακρὰν πάσης πολιτικῆς, δηλαδὴ κομματικῆς ἐπεμβάσεως, διοικούμενον ἀπὸ τοὺς ἀνωτάτους αὐτοῦ ἡγήτορας. Ἀλλ’ ἄλλο, κύριοι, ἡ διοίκησις τοῦ στρατεύματος, ἄλλο τοποθέτησις καὶ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἄλλο ὁ καθορισμὸς τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς. Εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, κύριοι, καθ’ ὑπόδειξιν ἀτυχῶς τῆς ξένης ὀργανωτικῆς ἀποστολῆς, ἀνετέθησαν διὰ τῶν νομοθετημάτων τοῦ Ἀπριλίου 1946 ἔργα κολοσσιαῖα, μὴ ἔχοντα καμμίαν σχέσιν μὲ αὐτὸν τὸν κύκλον δράσεως, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέπτυξα. Ἀνετέθη, ἐπὶ παραδείγματι, εἰς αὐτό, ὅπως δι’ ἀποφάσεώς του τροποποιῇ τὸν νόμον περὶ στρατιωτικῶν προαγωγῶν. Καὶ θὰ ἔχετε ἴσως τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἴδητε, ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἀλλάξῃ καὶ πάλιν γνώμην καὶ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔστειλε καὶ μᾶς ὑπεχρέωσε κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ ἀμέσως εἰς τὴν Βουλήν, πλὴν δὲν τὸ εἰσήγαγεν ἀκόμη, θὰ ἴδητε εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον κατὰ ποῖον τρόπον ἔκαμε χρῆσιν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Εἶπε, δηλαδή, ὅτι θὰ κρίνῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς κατὰ τὴν ἀπόλυτον αὐτοῦ κρίσιν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσωπικῆς αὐτοῦ περὶ ἑκάστου ἀντιλήψεως. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς διατάξεως ἔκρινεν ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους τὰ κρίναντα μέλη δὲν ἐγνώριζον οὐδὲ κατ’ ὄψιν καὶ ὅμως ἡ προσωπικὴ περὶ τούτων ἀντίληψις ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ὑπῆρξε τὸ μέτρον κρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν. Καὶ ἀναγκάζεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εὑρισκόμενος πρὸ ἀδικιῶν, τὰς ὁποίας ὁμολογεῖ ὡς διαπραχθείσας ἀπὸ αὐτὸ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, νὰ μᾶς ὑποβάλῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ζητεῖ νὰ εἰσαγάγωμεν μίαν ἔφεσιν ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων, διότι θεωρεῖ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις δὲν ὑπῆρξαν ἀδιάβλητοι. Ἰδοὺ ἕνας τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἤσκησε τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὰ ἔργα αὐτοῦ.

§82Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποστηρίζετε ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ὑπάρχει ἁρμοδιότης τοῦ ὑπουργοῦ;

§83Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὄχι. Σᾶς ἀνέφερα, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἐξέδωκεν ἀπόφασιν κυρωθεῖσαν ἁπλῶς καὶ τυπικῶς διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, γενομένου ἁπλοῦ διεκπεραιωτοῦ τῆς ἀποφάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀποφάσεως ἐτροποποιήθησαν ἄρδην τὰ 35 ἐκ τῶν 40, νομίζω, ἄρθρων τοῦ νόμου τοῦ ὀργανισμοῦ περὶ στρατιωτικῶν προαγωγῶν. Τοῦτο δὲν ἦτο ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου.

§84Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Προφανῶς ὑπάρχουν δύο ζητήματα: Ἡ πολιτικὴ καὶ τὰ πρόσωπα. Τὰ πρόσωπα εἶναι ἀποκέντρωσις, ἡ πολιτικὴ εἶναι Κυβέρνησις.

§85Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ἔργον τῆς τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ προαγωγῶν δὲν ὑποθέτω, ὅτι ἀμφισβητεῖτε, ὅτι δὲν εἶναι ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ὅτι δὲν ἀνήκει δηλαδὴ εἰς τὸ κεφάλαιον «ἀποκέντρωσις ὑπηρεσιῶν», εἶναι ἔργον νομοθετικὸν τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ ἀσκήσῃ ἡ Βουλὴ ἢ τὸ πολὺ–πολύ, κατ’ ἐξουσιοδότησιν, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις. Ὅταν ὁ ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου θεσπισθεὶς νόμος ἀναθέτῃ εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον νὰ προάγῃ κατ’ ἀπόλυτον κρίσιν, ἀντιλαμβάνεσθε πόσον εὔκολος καὶ ἡ αὐθαιρεσία. Καὶ ταύτας τὰς αὐθαιρεσίας διαπιστώσασα ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, μᾶς προτείνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον εἶναι κατατεθειμένον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς τὴν ἐπί τῶν Στρατιωτικῶν Ἐπιτροπήν, προτείνει, λέγω, ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀναθεώρησιν ὅλων αὐτῶν τῶν διοικητικῶν πλέον πράξεων τοῦ συμβουλίου διότι θεωρεῖ, ὅτι ὡς συμβούλιον, ἐνεργῆσαν ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτου νόμου, ἐνήργησε κακῶς. Πρέπει νὰ τὸ πράξῃ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, διότι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἠκύρωσε τὸ Διάταγμα αὐτὸ τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, διότι, ἐν τῇ σπουδῇ των νὰ ἀποφύγουν τὸν ἔλεγχον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, δὲν ὑπέβαλον αὐτὸ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ εἶπον, ὅτι τὸ ἔκαμον διότι ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα εἶχον ἀνάγκην ταχείας δράσεως. Ἀλλὰ ποία ἦτο ἡ ταχεῖα δρᾶσις; Τὸ Διάταγμα ἐξεδόθη τὸν Ἰούνιον καὶ αἱ προαγωγαὶ ἐγένοντο τὸν Νοέμβριον, δηλαδὴ ὑπῆρχε 5μηνον ὁλόκληρον χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔσπευσεν ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία διὰ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον της, ἐνῷ ἐθεώρησεν αὐτὸ βραχὺ διὰ νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὸ Διάταγμα. Ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο ἐσκεμμένως, διότι ἐγνώριζεν, ὅτι οὐδὲν Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, σεβόμενον ἑαυτό, ἦτο δυνατὸν νὰ προσυπογράψῃ τοιοῦτον Διάταγμα ἀντικείμενον πρὸς θεμελιώδεις τῆς χώρας θεσμούς. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον προσπαθοῦν τώρα διὰ ψηφίσματος νὰ κυρώσωμεν τὸ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἀκυρωθὲν διάταγμα καὶ πάσας τὰς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τούτου ἀκυρωθείσας διοικητικὰς πράξεις, τὰς ὁποίας πάσας τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἐθεώρησεν ἀκύρους. Διότι πρέπει νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζει, ὅτι δηλαδὴ πάντες οἱ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος προαχθέντες εἰς ἀνωτέρους βαθμούς, πάντες οἱ ἀποστρατευθέντες δὲν εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγκύρως προαχθέντες καὶ ἐγκύρως ἀποστρατευθέντες. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐσέβετο τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ὤφειλεν ἤδη νὰ ἔχῃ ἀκυρώσει, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ὅλα τὰ Διατάγματα, νὰ τὰ φέρῃ ἐκ νέου ἐνώπιον ἡμῶν καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ τῆς παράσχωμεν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Τὸ ἴδιο πρόκειται νὰ γίνῃ διὰ τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου. Τὸ παρὸν σχέδιον νόμου ἀφορᾷ ἄλλο κεφάλαιον τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς. Τὸ κεφάλαιον αὐτὸ εἶναι ὁ καθορισμὸς τῶν ὀργανικῶν θέσεων. Καὶ εἶπον, κύριοι, ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἕνα Σύνταγμα. Καὶ ὅταν ὑπάρχῃ ἕνα Σύνταγμα ὀφείλει νὰ τηρῆται, διότι, ἄλλως οἱ μὴ τηροῦντες αὐτὸ εἶναι παραβάται σαφοῦς διατάξεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Καὶ τὸ Σύνταγμα αὐτὸ λέγει, ὅτι κατ’ ἔτος ἡ Βουλὴ καθορίζει τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας, τὴν στρατολογίαν καὶ τὴν ναυτιλογίαν. Καὶ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἰσχύει παγίως καθ’ ὅλα τὰ μετὰ ταῦ 1927 ἔτη. Λέγουν τινές, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ μία τοιαύτη δυνατότης ἀναμίξεως τῆς Βουλῆς καὶ νὰ πληροφορῆται αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν θὰ πληροφορηθοῦν καὶ πρόσωπα ἐχθρικῶς διακείμενα πρὸς τὴν χώραν, θὰ πληροφορηθοῦν ἐκεῖθεν μερικὰ μυστικά. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδὲν μυστικὸν πρόκειται νὰ πληροφορηθοῦν, ὅταν ἴδουν ὅτι τόσους ἀντιστρατήγους ἢ ὑποστρατήγους ἔχει ἡ Ἑλλάς, διότι νομίζω ὅτι εἶναι εὐκολώτερον νὰ πληροφορηθοῦν καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον τὰ πράγματα αὐτά. Καὶ ὑποστηρίζω ἐπίσης, ὅτι καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν κατηργήθη τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, καθ’ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔτη ἐφηρμόζετο ἡ διάταξις αὐτὴ παγίως. Ἡ Ἑλλὰς ἔκαμε πλείστους νικηφόρους πολέμους καὶ δὲν νομίζω, ὅτι κακόν τι προέκυψεν ἐκ τῶν νόμων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι καθορίζουν τὴν ἐν εἰρήνῃ δύναμιν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ προσχωρήσω πρὸς στιγμὴν εἰς τὴν ἀντίθετον ἄποψιν, ὅτι εἶναι μυστικά, τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς γνῶσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἵνα μὴ διὰ ταύτης πληροφορηθοῦν καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς Χώρας τὰ μυστικὰ αὐτά. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, ὤφειλεν, εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας νὰ ὑποβάλῃ ἕνα σχέδιον ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ τροποποιῇ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ὁπότε θὰ ἀντελαμβανόμεθα καὶ ἡμεῖς τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ μὴ ἐφαρμόσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος καὶ δὲν θὰ ἀνηρχόμεθα εἰς τὸ βῆμα νὰ συζητῶμεν περὶ ἀπορρήτων. Ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος ὑπάρχει, ἡ διάταξις παραβιάζεται. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ ὅτι ἡ διάταξις δὲν εἶναι ὀρθή, θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ τὴν κατάργησίν της καὶ ὄχι νὰ τὴν παραβιάζῃ σιωπηρῶς, διότι τοῦτο σημαίνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σέβεται τοὺς καθεστῶτας νόμους. Καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὰς χώρας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις, ἀξιοῦσα σεβασμὸν τῶν νόμων ἀπὸ τοὺς πολίτας, δίδει ἡ ἰδία τὸ παράδειγμα τῆς ἀσεβείας πρὸς τοὺς νόμους καὶ δὴ πρὸς τὸν ὑπέρτατον τῆς χώρας νόμον, τὸ Σύνταγμα. Συνεπῶς, ἡ ἀκουσθεῖσα διαφωνία ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ὑπῆρξε τοὐλάχιστον ἀτυχὴς ἢ οἱ διαφωνήσαντες δὲν ἀντελήφθησαν τὴν συνταγματικὴν ἔννοιαν τοῦ θέματος ὅπως ἡμεῖς τὴν ἀντελήφθημεν. Ἑπομένως, κύριοι, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εὑρίσκεται, πρῶτον μέν, εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καί, δεύτερον, εἰς ἀντίθεσιν πρὸς αὐτὴν ταύτην τὴν πολιτικὴν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἡ ὁποία, ὅπως πρὸ ὀλίγου σᾶς εἶπον, ἡ ἰδία ἐζήτησε νὰ μὴ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων, διότι τοῦτο εἶναι θέμα στρατιωτικῆς πολιτικῆς ὄχι διοικητικόν. Καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἀπορρήτου, τοὐλάχιστον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμῃ κάτι τι ἄλλο. Νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν πρὸς ἑαυτὴν νὰ καθορίζῃ αὐτὴ τὰς ὀργανικὰς θέσεις, νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν, αὐτὸν τὸν ὀργανικὸν ἀριθμὸν τῶν θέσεων νὰ μὴ τὸν δημοσιεύσῃ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὸν κρατήσῃ ἀπόρρητον εἰς τὰ συρτάρια τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἕνα πρᾶγμα δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ. Νὰ μεταθέσῃ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν, δηλαδὴ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν ἐνεργείᾳ στρατιωτικῶν δυνάμεων, τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ νὰ τὸν ἀναθέσῃ εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, διότι τοῦτο εἶναι ἔργον, κατ’ ἐξοχήν, ὕψιστον ἔργον κυβερνητικόν. Ἐάν, κύριοι, τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον εἶχε γνώσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ δύναται νὰ καθορίζῃ τὸν ἀριθμὸν τοῦ στρατοῦ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ πρέπει καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταργηθῇ καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ ἔργα νὰ ἀνατεθοῦν εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Διότι μόνον ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, μόνον οἱ καθορίζοντες τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, εἶναι οἱ ἁρμόδιοι νὰ καθορίζουν καὶ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν, ἡ ὁποία εἶναι συνάρτησις ἐκείνης. Ἡ στρατιωτικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι συναφεῖς. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ καθορίσετε στρατιωτικὴν πολιτικὴν ἐὰν δὲν γνωρίζετε ποίαν ἔχετε ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Διότι θὰ ὠφείλατε νὰ γνωρίζετε ποῖος εἶναι ὁ ἐχθρὸς τοῦ μέλλοντος, ποία θὰ εἶναι ἡ πολιτική σας, ἐπιθετικὴ ἢ ἀμυντική; Θὰ πρέπει νὰ γνωρίζετε ποίας συμμαχίας δύνασθε νὰ συνάψετε καὶ ποίους θὰ ἔχετε ἐνδεχομένους ἐχθρούς. Αὐτὰ ὅλα εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ μέλλων νὰ καθορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὀργανικῶν θέσεων ἐν τῷ στρατεύματι.

§86Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ποῖα τὰ οἰκονομικὰ μέσα.

§87Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Βεβαίως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι τὸ Σύνταγμα, ὅταν θέτῃ τὴν διάταξιν περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, προτάσσει ταύτην καὶ αὐτοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, δηλαδὴ πρῶτον θέτει κατὰ σειρὰν τάξεως τὸ καθῆκον αὐτὸ τῆς Βουλῆς καὶ δεύτερον τὸν καθορισμὸν τῶν δαπανῶν, θέλει δηλαδὴ προηγουμένως νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ἐπαρκῶς τί ποσὸν θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Αὐτὸ τὸ ἔργον, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀναθέτει εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Καὶ ὅταν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατήργησε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ὅλοι εἴπομεν «Rabemus Papam»!! Αἴσθημα ἀνακουφίσεως ἐξέφυγεν ἀπὸ τὰ στήθη μας, διότι εἴπομεν ἰδού, ἐπὶ τέλους, ἔχομεν τὸν ἄνδρα, ὁ ὁποῖος ἀντελήφθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατεθῇ εἰς ἀνευθύνους παράγοντας αὐτὸ τὸ κατ’ ἐξοχὴν κυβερνητικὸν ἔργον καὶ ἀνέλαβεν αὐτὸς εἰς τὰς στιβαράς του χεῖρας τὸ ἔργον αὐτό. Τί θέλετε λοιπὸν νὰ εἴπωμεν σήμερον, ὅταν βλέπωμεν τὸν ἴδιον τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν παλινῳδοῦντα, ἐρχόμενον καὶ λέγοντα ὅτι «ὄχι, κύριοι, δὲν εἶμαι ἐγὼ, δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἁρμοδία νὰ καθορίσῃ τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν θὰ τὴν ἀναθέσω καὶ πάλιν εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον»; Καὶ διὰ ποῖον λόγον ἔγινεν αὐτό; Ὅλοι οἱ ὑπερασπισταὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐθεώρησαν σκόπιμον νὰ σιωπήσουν ἀπολύτως ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου σημείου, σημείου θίγοντος αὐτὴν ταύτην τὴν συνταγματικὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους εἰσηγήθην κατὰ τὴν πρώτην μου ἀγόρευσιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσυρθῇ ἢ ἄλλως νὰ ἀπορριφθῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Διότι θεωρῶ ἀπαράδεκτον τὴν ἀνάθεσιν τοιούτου σοβαροῦ ἔργου εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου τὰς ἀποφάσεις, κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν δύναται νὰ τροποποιῇ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Θὰ μοῦ εἴπητε, βέβαια, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι καὶ αὐτὸς μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ὅπως ἔχουν, κύριοι, σήμερον τὰ ἐν τῷ στρατεύματι, ἔχει δημιουργηθῇ ἕνας φαῦλος κύκλος. Ὅταν γνωρίζωμεν ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ὅταν ὑπάρχῃ δυσχέρειά της, προσφεύγουν εἰς ξένους παράγοντας καὶ ζητοῦν δι’ αὐτῶν νὰ ἀντιταχθοῦν ἐναντίον τῶν νομίμων τοῦ Κράτους ἐξουσιῶν, πῶς θέλετε, κύριοι, νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἔστω καὶ μὲ τὴν συμμετοχὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα ἀπόσπασμα γνώμης μέλους τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον, προκειμένου νὰ κριθῇ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς ἀκυρώσεως ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας τῶν νόμων τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου σᾶς ἀνέφερα, διατυπώνει τὴν ἑξῆς γνώμην ἀξίαν νὰ χειροκροτηθῇ ἀπὸ τὸν διακεκριμένον ὑπερασπιστὴν τῆς σημερινῆς ἡγεσίας. Προτείνει (ἀναγινώσκει) «ὅπως πιεσθῇ ἡ Κυβέρνησις ἵνα ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς βουλευτὰς τὴν ἔγκρισιν τῶν δύο ψηφισμάτων περὶ ἀναδρομικῆς ἰσχύος τῶν ἀκυρωθέντων ἀναγκαστικῶν νόμων καὶ δὲν συμφωνεῖ περὶ ἀναθεωρήσεως τὴν κρίσεως ἀδικηθέντων, διότι ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τοιοῦτοι». Αὐτή, κύριοι, εἶναι ἡ σημερινὴ στρατιωτικὴ ἡγεσία. Θέλει νὰ πιέσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς βουλευτάς......

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ ὑπογράφει;

§89Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ ἀντιστράτηγος κ. Σπηλιωτόπουλος. Ὅταν, κύριοι, κανεὶς ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τοιαύτας τινάς.......

§90Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ποῖον ἔγγραφον εἶναι αὐτό;

§91Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Αὐτό, κύριε ὑπουργέ, εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 644 πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν 168ην συνεδρίασιν. Τὸ δὲ ἄλλο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐδιάβασα πρὸ ὀλίγου εἶναι πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατὰ τὴν 31ην συνεδρίασιν.

§92Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι πρακτικὸν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου;

§93Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀπόσπασμα πρακτικοῦ.

§94Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβές.

§95Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἔχω τὴν χρονολογίαν τοῦ πρώτου, τοῦ δευτέρου τὴν ἔχω.

§96Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ποία εἶναι ἡ χρονολογία τοῦ δευτέρου;

§97Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. 14 Ὀκτωβρίου 1947.

§98Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δηλαδὴ ὅταν προήδρευεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§99Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐὰν ἡ πληροφορία αὐτὴ εἶναι ἀληθής, σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἵσταται εἰς τὴν θέσιν τῆς Κυβέρνησις ἀνεχομένη ἐν τῇ ἐνεργῷ τοῦ στρατεύματος ὑπηρεσίᾳ ἀξιωματικοὺς προτείνοντας νὰ πιέζωνται αἱ Κυβερνήσεις διὰ νὰ ἐπιβάλουν γνώμας εἰς τοὺς βουλευτὰς καὶ εἶναι ἀξία ἑαυτῆς ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἀνεχομένη τοιαύτην τινὰ κατάστασιν; Τοῦτο εἶναι τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι βουλευταί. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§100Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀσφαλῶς ἐπέσατε θῦμα οἰκτρᾶς πλάνης ἢ σᾶς ἐξηπάτησαν. Διότι τοιοῦτόν τι εἶναι ἀδύνατον νὰ εἶναι ἀναγγεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ μάλιστα εἰς τόσον σύντομον χρόνον ἀπὸ τῆς ἡμέρας αὐτῆς, ὥστε νὰ μὴ τὸ ἐνθυμοῦμαι. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον.

§101Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ σπεύσητε εἰς διάψευσιν. Διότι ἡ αὐτὴ πηγὴ μοῦ ἔδωκε καὶ τὰς δύο πληροφορίας. Ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ἡ πρώτη πληροφορία, ὅπως ὁμολογεῖτε, εἶναι ἀκριβής, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ ὅτι καὶ ἡ δευτέρα εἶναι ἀκριβής. Δὲν θὰ ἔπρεπε ἀκόμη νὰ κάμετε καθ’ εἰκασίαν διάψευσιν, ἀλλὰ νὰ κάμετε διάψευσιν συγκεκριμένην. Ἐὰν δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ κάμετε τοιαύτην διάψευσιν, τότε θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένος σεῖς ὁ ἴδιος νὰ λάβητε ἀμέσως τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον σας ὡς Κοινοβουλευτικοῦ Ὑπουργοῦ.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§103Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστὸς ὁ πανικόβλητος, ὁ τρεπόμενος εἰς φυγήν, ὁσάκις πρόκειται νὰ λάβω τὸν λόγον! Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ἀσχοληθῶ παρὰ δι’ ὀλίγων περὶ τοῦ νομοσχεδίου. Διότι δὲν πιστεύω, ὅτι δικαιολογεῖται κατὰ τοὺς κανόνας τῆς τηρουμένης εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τῆς Οἰκουμένης τόσον εὐρεῖα συζήτησις ἐξ αἰτίας τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἐξετάθη ἡ συζήτησις, ὡς καὶ ὅσον ἐξετάθη, θὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν τὴν ἄδειαν νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου δι’ ἑνὸς καὶ ἐγὼ ἐπιλόγου, ὅσον τὸ δυνατὸν συντομωτάτου. Τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων τῶν ἀντιστρατήγων, τῶν ὑποστρατήγων καὶ ταξιάρχων καὶ κατανομὴ τούτων μεταξὺ τῶν Ὅπλων καὶ Σωμάτων τοῦ Στρατοῦ, ὡς ἐπίσης ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων τῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων ἀξιωματικῶν κατὰ βαθμὸν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν, ἐν ἑκάστῳ Ὅπλῳ, Σώματι καὶ Ὑπηρεσίᾳ ὡς ὁ ἀριθμὸς τῶν γενικῶν θέσεων τῶν Ἀξιωματικῶν τῶν Ὅπλων τοῦ Στρατοῦ κατὰ βαθμὸν καθορίζεται διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν (Γ. Ε. Σ.), ἐκδιδομένης ἐφ’ ἅπαξ καὶ ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος, βάσει ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, μὴ δυναμένης νὰ τροποποιηθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ». Λοιπόν, πρόκειται περὶ ἀριθμοῦ, δὲν πρόκειται περὶ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ, περὶ ἀριθμοῦ στρατηγῶν καὶ ἄλλων ἀξιωματικῶν. Νομίζω, μὲ τὴν μικρὰν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχω καὶ ἐγὼ.......

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μακράν!

§105Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου ἀφορῶντος οὐχὶ εἰς πρῶτον, οὔτε εἰς δεύτερον, οὔτε εἰς τρίτον ἴσως βαθμὸν τὴν διοίκησιν. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ νομοσχεδίου γενικωτάτης σημασίας, βαθυτάτης σπουδαιότητος, ὥστε νὰ προκληθῇ ἡ εὐρυτάτη πολιτικὴ συζήτησις ἡ ὁποία διεξήχθη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κύριοι, θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ ἀκούσητε πῶς ἔχει καὶ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ἄρθρον 60: «Ἐν τῇ ἐτησίᾳ τακτικῇ συνόδῳ ἡ Βουλὴ ψηφίζει διὰ τὸ ἑπόμενον οἰκονομικὸν ἔτος τὸν προσδιορισμὸν τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς δυνάμεως, τὴν στρατολογίαν καὶ ναυτολογίαν, καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀποφασίζει ἐπὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ». Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ πιστεύω, ἀφοῦ δηλώσω ὅτι σέβομαι τὴν γνώμην ἑνὸς ἑκάστου, ἀλλὰ διεκδικῶ τὸ δικαίωμα νὰ διατυπώνω καὶ τὴν ἰδικήν μου γνώμην, ὅτι ἀρκεῖ μία στοιχειώδης νοημοσύνη καὶ ἁπλῆ γνῶσις πρὸς ἀνάγνωσιν καὶ γραφήν, διὰ νὰ πεισθῇ τις, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ τῆς Συνταγματικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ κατ’ ἔτος νὰ λαμβάνῃ ἡ Βουλὴ γνῶσιν τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ ἐν γένει. Διότι, ὅταν θὰ συντάσσηται ὁ εἰδικὸς προϋπολογισμὸς ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μετὰ ταῦτα θὰ συντάσσωνται οἱ προϋπολογισμοὶ ἑκάστου Ὑπουργείου, εἰς τὸ τέλος δέ, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συντάσσῃ τὸν συνολικὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, βεβαίως θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἀξιωματικῶν ὡς θὰ ἔχουν κατὰ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχέδιον. Καὶ ἡ Βουλὴ θὰ λάβῃ πλήρη γνῶσιν, θὰ ἐξετάσῃ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ καὶ θὰ διατυπώσῃ καὶ πολιτικὰς σκέψεις, ἐὰν εἶναι ἐπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τοῦ στρατεύματος. Λοιπόν, ποῦ ὑπάρχει ἡ ἀντίφασις; Μήπως θὰ ὑπάρχῃ ἀντίφασις, διότι τάχα ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εἶναι πλαστογράφος καὶ ἄλλους ἀριθμοὺς θὰ ἔχει καθορίσει τὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἄλλους δὲ ἀριθμοὺς θὰ δώσῃ διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους; Εἶναι ἐπιχείρημα αὐτό, τὸ ἐπιχείρημα ἐν ὀνόματι τοιαύτης πλαστογραφίας; Πιστεύω, λοιπόν, ἀκούων εἰς τὴν ἀντίθετον γνώμην καὶ μετὰ προσοχῆς ἀκροώμενος τὴν ἀντάπτυξίν της, πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι ἀντίφασις, διὰ τὸν γνωρίζοντα γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν, ὅτι μεταξὺ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος δὲν ὑπάρχει. Διότι κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ζωηρότατα, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ Βουλὴ θὰ ἐξετάσῃ τὸ θέμα καὶ ὑπὸ τὴν τυπικὴν ἔποψιν τοῦ περιεχομένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν εὐρυτέραν ἀκόμη πολιτικὴν σημασίαν καὶ σπουδαιότητα. Ἑπομένως, διὰ χιλιοστὴν φορὰν ἐπαναλαμβάνω, ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ τοῦ Συντάγματος δὲν ὑπάρχει καθόλου. Θὰ παρεκάλουν μόνον, ὅπως, ἡ Βουλὴ καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐνδιατρίψω εἴς τινας λεπτομερείας. Ὅταν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον λέγῃ «θὰ ὁρίζεται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν βάσει ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου», οὐδόλως σημαίνει τοῦτο, ὅτι ὁ ὑπουργὸς εἶναι πειθήνιον, κατὰ ὑποχρέωσιν, ὄργανον νὰ ἀποδέχεται τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ἔστω καὶ ἐὰν Προεδρεύῃ αὐτοῦ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλήν, οὐχὶ μόνον πρὸς τὴν παροῦσαν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ πρὸς παρελθούσας Βουλάς, ὅτι ἡ ὑπογραφὴ τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργοῦ, κατὰ ὑποχρέωσιν εἶναι ἔννοια ἀκατανόητος, εἶναι ἔννοια καὶ ἀνήθικος. Ὅταν τις εἶναι ὑπεύθυνος, δὲν ὑποχρεοῦται. Ὅταν ὑποχρεοῦται, δὲν εἶναι νοητὸν ὅτι εἶναι ὑπεύθυνος. Δύναται, βέβαια, νὰ νομοθετηθῇ καὶ νὰ νομοθετῆται καὶ ἐδῶ —τὸ συζητῶ ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν— ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις διὰ τὸν ὑπουργόν, ὅπως διατάξῃ, νὰ ἔχῃ προηγουμένως μίαν ἀπόφασιν, μίαν γνώμην τοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ ὑπουργοῦ νὰ ὑπακούσῃ. Δικαιοῦται δὲ νὰ συγκαλέσῃ τὸ Συμβούλιον διὰ δευτέραν, διὰ τρίτην διὰ τετάρτην φοράν.

§106Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἡ ἔννοια τῆς διατάξεως εἶναι αὐτή. Διότι ἐὰν ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἔστω καὶ κατὰ πλειοψηφίαν ἀντίθετος τῆς γνώμης τῆς ἰδικῆς μου δὲν θὰ ὑποκύψω ἐγὼ δῆθεν ὑποχρεούμενος. Συνεπῶς, ὅλα ὅσα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος καὶ ἀγαπητός μου φίλος ἰσχυρίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὰ ἰσχυρίσθη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν γενικὴν πολιτικὴν συζήτησιν τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, διὰ κανένα ἄλλον λόγον, διότι καὶ νοήμων καὶ μελετηρὸς εἶναι, ὥστε νὰ ἐννοῇ τώρα καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς.

§107Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργόν, διότι ἀπεδέχθη τὴν γνώμην μου, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι δι’ αὐτὸν ὑποχρεωτική, ἀλλὰ ἡ ὑποχρέωσίς του σταματᾷ εἰς τὸ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν ἀπόφασιν Συμβουλίου διὰ νὰ ἀποφασίσῃ. Οὐχὶ ὅμως ὅτι ὑποχρέωσίς του εἶναι νὰ ἀποδεχθῇ, πάντως, τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου. Δικαιοῦται δηλαδὴ νὰ μὴ τὴν ἀποδεχθῇ. Δὲν δικαιοῦται νὰ τὴν μεταβάλῃ, ἀλλὰ δικαιοῦται νὰ συγκαλέσῃ καὶ αὖθις τὸ Συμβούλιον καὶ ἐὰν δὲν συμφωνήσῃ τὸ Συμβουλίου πρὸς αὐτόν, ἐπιμένον εἰς τὴν αὐτὴν γνώμην, ὁ ὑπουργὸς καθορίζῃ τὴν θέσιν του. (Θόρυβος). Κύριοι, σᾶς παρεκάλεσα πολλάκις, νὰ ἀναδείξωμεν τὴν ὑπόληψιν τῆς παρούσης Βουλῆς εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους, καὶ νὰ μὴ τὴν μεταβάλλωμεν, ὅπως ἔγραφον εἰς ἓν ἄρθρον, εἰς ροῦγαν χωρικῶν. Ὅταν ἐρωτῶ τί θὰ πράξῃ ὁ ὑπουργός, ἐὰν συμβῇ τοῦτο, ὅταν ἐρωτῶ δὲν εἶναι προφανὲς ὅτι θὰ ἀπαντήσω καὶ ἄρα δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσητε σεῖς, ἀφοῦ ἐγὼ ἠρώτησα; Εἰς περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνει πολλάκις τὸ Συμβούλιον τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ ὁ ὑπουργὸς ἐπαναλαμβάνει ἐπίσης τὴν διαφωνίαν του, τί θὰ συμβῇ. Αὐτὸ ἦτο τὸ ἐρώτημα. Καὶ ἀπαντῶ: Θὰ συμβῇ ὁ ὑπουργὸς νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, ὅπως μεταρρυθμισθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου «περὶ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». Τί ἄλλο δύναται νὰ πράξῃ; Καὶ αὖθις ἐρωτῶ. Θὰ ἀπαντήσω, ἀφοῦ ἐρωτῶ: Νὰ παραιτηθῇ ὁ ὑπουργός. Καὶ ὁ ὑπουργὸς ὁ παραιτούμενος ἐρωτᾶται ὑπὸ τῆς Βουλῆς: Διατὶ παρῃτήθης; Καὶ λέγει ἡ Βουλή: «Κύριε ὑπουργέ, δὲν ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇς, ἀλλὰ νὰ φέρῃς προηγουμένως τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ δικαιωθῇς καὶ νὰ φέρῃς τὸ προσῆκον νομοσχέδιον, ἤ, κύριε ὑπουργέ, δὲν ἔσχες τὴν ἀπαιτουμένην ἐπιβολήν, ὥστε.......

§108Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Καὶ τὰ τάγματα μένουν χωρὶς Ταγματάρχας.

§109Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διαρκῶς πράττετε τὸ αὐτό. Πῶς γνωρίζετε τί θὰ εἴπω;

§110Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Αὐτὸ λέγετε.

§111Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι δὲν λέγω μόνον αὐτό. Εἶσθε εἰς ἀνικανότητα νὰ μαντεύσητε τί θὰ εἴπω.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κρατῆτε σημειώσεις καὶ κατόπιν νὰ ἀπαντήσητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωμεν ροῦχα, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§113Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν τῷ μεταξὺ τί θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ ἐν τῷ μεταξὺ τοῦτο: Ἐὰν τὸ θέμα εἶναι ἐπουσιῶδες, νὰ ἀναμείνωμεν μερικὰς ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας ἢ καὶ μῆνας. Ἐὰν τὸ θέμα εἶναι οὐσιῶδες, ἐὰν πρόκειται ἐκ τῶν ἐπειγουσῶν περιστάσεων, περὶ σωτηρίας τῆς Πατρίδος, ἐὰν ὑπάρχουν περιπτώσεις ἀνωτέρας βίας, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ἄξιοι τῆς θέσεώς των, ἀναλαμβάνουν εὐθύνας. Κύριοι, διατὶ δὲν ἀναμένετε νὰ τὸ ἀκούσετε τοῦτο μὲ τὴν σειράν του; Ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ διευκρινήσῃ, εἶναι τὸ ἑξῆς. Λέγει εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τὸ νομοσχέδιον: «Ἡ ἀνωτέρω διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ τροποποιηθῇ μετὰ τετράμηνον ἀπὸ τῆς ἐκδόσεώς της ἐφ’ ἅπαξ καὶ βάσει ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου». Αὐτὸ τὸ «ἐφ’ ἅπαξ», κύριε ὑπουργέ, θὰ εἶναι διαρκείας, πόσης; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργός, ὁσάκις τὸ κρίνει ἀναγκαῖον καὶ προσῆκον, νὰ συγκαλῇ τὸ Συμβούλιον. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὸ «ἐφ’ ἅπαξ» ἐπ’ ἀόριστον χρόνον δὲν ἔχει θέσιν, δὲν νομίζω, ὅτι ἐξυπηρετεῖ σκοπὸν προσήκοντα. Ἐφ’ ὅσον λέγομεν ὅτι κατὰ πᾶσαν λειτουργίαν τοῦ Κράτους, πολὺ περισσότερον εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Στρατοῦ, ἐν ἡμέραις μάλιστα ὡς ἐκεῖναι τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἀπαιτεῖ ἄμεσον ἐνέργειαν. Ἡ γνώμη καὶ ἡ πρότασίς μου εἶναι νὰ μετατραπῇ ἡ διάταξις αὐτή, ἢ μᾶλλον νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς καὶ νὰ ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν ὁ ὑπουργός, ὁσάκις εὐλόγως θὰ τὸ κρίνῃ — καὶ θὰ τὸ κρίνῃ πάντοτε ὑπευθύνως — διότι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγγραφῇ ἐνταῦθα ἐπερώτησις κατ’ αὐτοῦ ἐάν, χωρὶς κανένα λόγον, χωρὶς καμμίαν σκοπιμότητα ἐκτραπῇ εἰς μὴ εὔλογον ἐνέργειαν, νὰ ἔχῃ, λέγω, ἐξουσίαν ὁ ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον μετατροπὴν τῶν ἀποφάσεών του. Λοιπόν, νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι, κύριε ὑπουργέ, διαγραπτέα. Κύριοι, ὑποθέσατε τώρα, ὅτι εἰς τὸ Κακουργιοδικεῖον τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Θεσσαλονίκης, τῶν Πατρῶν καὶ ἄλλης ἀκόμη πόλεως, διεξάγεται δίκη σπουδαιοτάτης σημασίας. Ἐφ’ ὅσον διεξάγεται αὐτὴ ἡ δίκη, εἶναι ὀρθόν, εἶναι ὠφέλιμον, εἶναι σκόπιμον, νὰ ἐρχώμεθα ἐνταῦθα καὶ νὰ συζητῶμεν, διαρκούσης τῆς δίκης, ἐὰν ἐπαξίως εἶναι εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τῶν Συνέδρων ὁ Α ἢ Β Πρόεδρος; Καὶ ἐκεῖ, δηλαδὴ εἰς τὸ Δικαστήριον, δύναται νὰ θεραπευθῇ τὸ πρᾶγμα, δύναται νὰ δηλωθῇ κατὰ τρόπον προσήκοντα πρὸς τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων, ὅτι ὀρθὸν καὶ πρέπον εἶναι νὰ ἀναβάλῃ τὴν δίκην. Ὅταν, ὅμως, διεξάγωνται στρατιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις, πολεμικαὶ μάλιστα ἐπιχειρήσεις, καὶ ἐξακολουθῇ ἡ δρᾶσις τοῦ στρατεύματος, εἶναι δυνατὸν καὶ πρέπον νὰ διεξάγωνται συζητήσεις δημοσιώτατα ἐναντίον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατεύματος, εἶναι δὲ καιρὸς νὰ εἴπωμεν πρὸς αὐτὸν «ἀνάβαλε τὰς ἐπιχειρήσεις», ὅπως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν Συνέδρων; Διὰ τοῦτο, κ.κ. βουλευταί, ὅταν τὸ πρῶτον ἐδημοσιεύθησαν σφοδραὶ καὶ δριμεῖαι ἐπικρίσεις τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, διεμαρτυρήθην ἐγὼ ζωηρῶς εἰς τὴν δημοσιότητα. Εἶχον δὲ τὴν τιμήν, τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ὅλος ὁ τύπος νὰ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην μου. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐπανήρχισαν! Ἐκεῖ, εἰς τὴν ἐπανάληψιν καὶ διάρκειαν αὐτῆς τῆς ἐπικρίσεως εὑρίσκω καὶ ἐγὼ ὅτι ὑπάρχει αὐστηρῶς ἐλεγκτέα εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἔπρεπε νὰ λάβῃ ταῦτα ἢ ἐκεῖνα τὰ μέτρα, ὅπως παύσῃ αὐτὸς ὁ δριμύτατος ἔλεγχος εἰς τὴν δημοσιότητα, εἰς τὴν δημοσιότητα ἐναντίον τοῦ μαχομένου στρατεύματος. Διότι, κύριοι, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν ὑπεβάλετο πρότασις καὶ ἐγίνετο δεκτή, πρὸς μίαν μυστικὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ συζητήσωμεν καὶ τὸ θέμα ἔστω τοῦτο. Ἔχω ὅμως πολλὴν ἀντίρρησιν, διότι κατηντήσαμεν νὰ τὸ συζητῶμεν, ὡς τὸ συζητῶμεν! Διότι εἰς φανερὰς δημοσιωτάτας συζητήσεις δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος. Διότι θέλετε, ὡς ἐδογμάτισεν ὁ σοφώτατος καὶ ἐναρετώτατος Πλούταρχος εἰς τοιαύτας περιστάσεις, νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν; Νά, εἶμαι σύμφωνος. Ἀλλὰ ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις δὲν ἀφεώρα τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἀφεώρα τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἀφεώρα τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ἀφεώρα τὴν ἐμπάθειαν ἐναντίον ὡρισμένου προσώπου, τοῦ ἀντιστρατήγου κ. Βεντήρη. Χθὲς δὲν συνεφώνουν, κατὰ πάντα, πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἡγετῶν, ἀλλὰ ἐν τῷ συνόλῳ, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ὅλοι, πλὴν σφαλμάτων τινῶν —ἐξαιρέσει τοῦ κ. Γονατᾶ ὁ ὁποῖος δὲν διέπραξε σφάλμα—κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ὡμίλησαν καλῶς. Μάλιστα μοῦ ἐγεννᾶτο καὶ ἓν ἐρώτημα ἐὰν θὰ ἤμην διατεθειμένος, ἐκ δευτέρου, εἰς τὸν βίον μου, νὰ χειροκροτήσω καὶ ἕνα ὡρισμένον ἐξ αὐτῶν. Καὶ ὁ κ. Ζέρβας ἀπήντησε πρεπόντως ὡς ἀνὴρ ἀληθὴς καὶ ὡς στρατιώτης γενναῖος. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Κανελλόπουλος ἀπήντησεν, εἰς τὰς διαφωνίας τοῦ κ. Ζέρβα, χωρὶς διόλου νὰ ἐρεθισθῇ, καὶ μὲ μίαν τινὰ ἔκπληξιν, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ εἴπω, ἤκουσα τὰς ἐξηγήσεις του, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἐξηγήσεις σεμναί, ἀξιοπρεπεῖς καὶ προσήκουσαι —καὶ ἐπῆλθε συμφωνία εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ὅμως αἱ ἄλλαι ἀγορεύσεις, ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους, δὲν ἐλάμβανον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, κ.κ. βοιλευταί, ἡ Πατρίς μας διατρέχει πολὺ μεγαλύτερον κίνδυνον ἀκόμη καὶ ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον διέτρεξεν ὅταν ἡλώθη ἡ Κωνσταντινούπολις. Διότι τότε διελύθη τὸ Κράτας, ἀλλὰ τὸ Ἔθνος ἔμεινεν ἀλώβητον εἰς τὴν συνείδησιν ἑαυτοῦ καὶ εἰς τὸ καθῆκόν του τὸ ἱστορικόν, ὅπως μίαν ἡμέραν ἀναδημιουργήσῃ τὸ Κράτος, ὡς τὸ ἐδημιούργησε διὰ τῆς ἐνδοξοτάτης Ἐπαναστάσεώς μας τοῦ 1821. Πρέπει, λοιπόν, νὰ προσέχωμεν, ὅταν ὁ στρατὸς ἀγωνίζεται καὶ μάχεται, νὰ κρατοῦμεν ἡμεῖς ἐδῶ, εἰς τὰς δημοσίας συζητήσεις, τὸ κῦρος τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος καὶ νὰ ἀξιοῦμεν μόνον, ὅπως ὑπάρχῃ ἀνταξία τῶν κινδύνων, ἀνταξία τῶν περιστάσεων, ἀνταξία τῶν σφαλμάτων, ἀνταξία τῶν τυχὸν ἐλαττωμάτων τούτων ἢ ἐκείνων τῶν ἡγετῶν ἢ τῶν παρακάτω, Κυβέρνησις ΑΞΙΑ. Λέγω ταῦτα, κ.κ. βουλευταί, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν νομίζω, ὅτι εὑρίσκομαι ἐνταῦθα μήτε διὰ νὰ ἐλέγχω διαρκῶς, μήτε διὰ νὰ ἐγκωμιάζω. Καί, νομίζω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ εἴτε εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν, εἴτε καὶ εἰς φανεράν, ἔπρεπε, βεβαίως, νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ κυριωτέρου κυβερνητικοῦ ζητήματος. Διότι, σᾶς ἐρωτῶ: Εἶναι κατάστασις αὐτή, εἶναι ἀνεκτὴ αὐτὴ ἡ κατάστασις, νὰ διεξάγωνται τοιαῦται συζητήσεις, μὲ αὐτὴν τὴν εὐρύτητα, τὴν ὁποίαν προσλαμβάνουν, καὶ νὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ὡς παρίσταται αὐτὴν τὴν στιγμήν; Κύριοι βουλευταί, Ἕλληνες βουλευταί, ἐν μέσῳ τοῦ κινδύνου τῆς Πατρίδος μας, ὅταν ὁ Ὅμηρος λέγῃ: «Εἷς κοίρανος, εἷς βασιλεὺς ἔστω», λέγει, διὰ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα ἐννοεῖται, ὅτι ἀναλόγως πρὸς τὰς περιστάσεις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὑπεύθυνος ἄρχων τοῦ τόπου, ὁ Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ παρακολουθῇ ὅλας τὰς συζητήσεις τοῦ Κοινοβουλίου—καὶ μάλιστα τὰς μεγάλας συζητήσεις, ὡς εἶναι ἡ διεξαγομένη. Ποῦ εἶναι ὁ Πρωθυπουργός; Ποῦ εἶναι ὁ Κυβερνήτης, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναγνώσῃ αὔριον ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ράκη τῆς συζητήσεώς μας καὶ θὰ λέγῃ: «Μάλιστα, μάλιστα», ἢ «μπά! μπά!», καὶ οὐδὲν ἄλλο;

§114ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀπόντος.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ποῖος εἶπεν εἰς αὐτὸν νὰ εἶναι ἀπών; Ἡ Πατρὶς τὸν καλεῖ νὰ εἶναι ἐνταῦθα, παρὼν διαρκῶς. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπάντησις τῆς Πατρίδος.

§116Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. (Προεδρεύων). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι ἄλλαι ἐπίσης σοβαραὶ ἐργασίαι ἀπασχολοῦν τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ἄξιος Κυβερνήτης καθορίζει τὰς ὥρας του τὰς ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ τὰς ὥρας τὰς ἐπιβαλλομένας ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Διότι, ἐὰν ἦτο ἐδῶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἱστορικοῦ κόμματος τῶν Βενιζελικῶν, ὁ διάδοχος τοῦ μεγάλου Κυβερνήτου Ἐλευθερίου Βενιζέλου, ἐὰν ἦτο ἐδῶ ἴσως ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐλάμβανε τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν, ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Βλέπετε, λοιπόν, κ.κ. βουλευταί, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀνῆλθον ἐνταῦθα, εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, μήτε, ἐπαναλαμβάνω, διὰ νὰ ἐλέγξω ἀδίκως, μήτε διὰ νὰ ἐγκωμιάσω ἀτόπως. Ἦλθον διὰ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως.

§119Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ὑπεσχέθην, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐκ τῆς ἐκτάσεως τῆς συζητήσεως, νὰ εἴπω ἕνα ἐπίλογον. Καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὸν ἐπίλογον. Εὑρίσκω, λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι νομοσχέδιον σημασίας δευτερευούσης ἢ καὶ τριτευούσης καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐδικαιολόγει τὴν τοιαύτην ἔκτασιν τῆς συζητήσεως. Αὐτή, κ.κ. βουλευταί, (δεικνύει μίαν ἐφημερίδα) εἶναι βουλγαρικὴ ἐφημερὶς καί ἀσχολεῖται μὲ τὰς ἐγκυκλίους καὶ τὰς διαταγὰς τοῦ πρώην πωλητοῦ ἀστραγάλων, τοῦ πρώην στιλβωτοῦ ὑποδημάτων, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀπειλεῖ, ὡς ὄργανον θανασίμων ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος μας, ἀπειλεῖ μὲ θάνατον τὴν Ἑλλάδα! Ἡ δὲ εἰκὼν εἶναι ἡ εἰκὼν καὶ τὰ κείμενά του εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτήν, τὴν βουλγαρικήν, ἡ εἰκὼν τοῦ Μάρκου! Λοιπόν, ἐν μέσῳ αὐτῶν τῶν κινδύνων καὶ τῶν περιστάσεων τῶν δραματικῶν, ἃς ἀφήσωμεν τὰ κομματικὰ ἐνδιαφέροντα, ἃς ἀφήσωμεν τὰς κομματικὰς ἀφοσιώσεις, ἃς ὁμιλήσωμεν τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας, ἃς ἀφήσωμεν τὴν ἐμπάθειαν κατὰ προσώπων καὶ ἃς ἐλέγξωμεν ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ ἐλέγχωμεν, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους. Κύριοι, ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλλάδος, ἐν ὀνόματι τῶν κινδύνων αὐτῆς, σᾶς ἐρωτῶ, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἐὰν ἰδιαιτέρως ἀπαντήσητε, θ’ ἀναγνωρίσητε ὅτι ἔχω δίκαιον, ὅταν λέγω, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅπου εὑρισκόμεθα, δὲν ἔχομεν τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν. Ἀπόδειξις τούτου τρανωτέρα πάσης ἄλλης ὅτι, διεξαγομένης, ἐπαναλαμβάνω, τοιαύτης συζητήσεως, δὲν εἶναι παροῦσα ὅλη ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ αἰσθανώμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἔχωμεν τὴν ψυχολογίαν, ὅτι συζητοῦμεν ἐνώπιον τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, διὰ νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὅτι Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ εἴμεθα ἐδῶ ὅλοι καὶ συζητοῦμεν περὶ τῶν κινδύνων τῆς Πατρίδος καὶ περὶ τῶν ἀναγκαίων μέτρων διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν αὐτούς. Ἀλλὰ δὲν ἔδιδεν ἀφορμὴν πρὸς τοιαύτην συζήτησιν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἀφορμὴν δίδουν τὰ γεγονότα, τὰ ἄλλα. Καὶ ἡ ἰδική μου γνώμη καὶ πρότασις εἶναι: Ἀρκετὸς ἀριθμὸς ἐξ ἡμῶν νὰ ὑπογράψωμεν μίαν πρότασις —καὶ νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς αὐτήν,— ὅπως διεξαχθῇ μία μυστικὴ συνεδρίασις.

§120ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§122Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, θὰ ἀρκεσθῶ εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς προτάσεως, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἀποτελέσῃ βάσιν συμφωνίας μεταξὺ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέκριναν τὸ νομοσχέδιον. Παρηκολούθησα μὲ πολλὴν προσοχὴν τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα οἱ προλαλήσαντες ἀνέπτυξαν καὶ εὑρίσκω καὶ ἐγὼ πράγματι, ὅτι ὑπάρχει μία ἠθικὴ ἀντίθεσις μεταξὺ τῆς ἐννοίας τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ τῆς διατυπώσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, τῆς διατυπώσεως συγκεκριμένως, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβοιλίου τὰς ἀποφάσεις δὲν δικαιοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ τροποποιήσῃ. Τί θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι; Πρᾶξις μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου δημοσιευομένη ὡς τοιαύτη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἐφ’ ὅσον τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἐκπροσώπου τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας, ὁ ὁποῖος διὰ Διατάγματος ἢ διὰ ἄλλου τρόπου, διὰ πράξεως ὑπουργικῆς δημοσιεύει τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, νομίζω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ νόμος ὅτι δὲν δικαιοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ τὴν τροποποιήσῃ. Ὑπάρχουν ἐπὶ κεφαλῆς, κύριοι βουλευταί, τῆς ζωῆς, τῆς στρατιωτικῆς ζωῆς τοῦ Ἔθνους δύο κυρίως Συμβούλια. Τὸ ἕνα λέγεται Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, τὸ ἄλλο λέγεται Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον τὴν πλειοψηφίαν ἀπαρτίζουν οἱ στρατιωτικοὶ καὶ ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβαρνήσεως, ὁ ὑπουργός, εἶναι Πρόεδρος. Ἀλλὰ εἶναι καὶ μόνος. Εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν πλειοψηφίαν ἀπαρτίζουν τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι πέντε, διότι ἔχει προστεθῆ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐνῷ οἱ στρατιωτικοὶ εἶναι μόνον τρεῖς. Εἶναι οἱ τρεῖς ἀρχηγοὶ τῶν τριῶν Ἐπιτελείων. Νομίζω, ὅτι εἰς περίπτωσιν διαφωνίας μεταξὺ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβοιλίου ἢ μᾶλλον μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ ὡς Προέδρου τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἄλλων μελῶν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὑπόθεσις θὰ πρέπει νὰ παραπέμπεται εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εὑρίσκῃ, βάσει τῆς πείρας τὴν ὁποίαν ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος ἔχει, ὅτι θὰ ὑπεβοήθει καὶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔργον τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, μία τοιαύτη τροποποίησις; Ἐὰν μία τοιαύτη τροποποίησις συμφέρῃ ἀπὸ ἀπόψεως ὄχι μόνον κύρους τοῦ Κράτους, αὐτὸ εἶναι λελυμένον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ρυθμοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ διέπῃ τὰς ἐργασίας τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ, νομίζω ὅτι ἡ πρότασίς μου, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ καὶ νὰ μὴ περιορισθῶμεν τροποποιοῦντες τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν μας νομοσχέδιον. Εἴπομεν, ὅτι προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν, ἐν περιπτώσει διαφωνίας, θὰ πρέπει αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις, νὰ παραπέμπεται εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ παρακαλέσωμεν τὸν ὑπουργόν, ὅπως ὑποβάλῃ καὶ εἰδικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου εἰς ὅλας ἀνεξαιρέτως τὰς περιπτώσεις εἰς τὰς ὁποίας εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, σημειοῦται διαφωνία μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τῶν στρατιωτικῶν, θὰ πρέπει νὰ παραπέμπεται ἡ ὑπόθεσις πρὸς λύσιν εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§123Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τότε θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μὴ μετέχῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ μὴ κουρελιάζεται καὶ τὸ κῦρος του καὶ ἐὰν διαφωνῇ νὰ τὸ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὄχι νὰ εἶναι καὶ νὰ διαφωνῇ.

§124Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὀρθῶς λέγει ὁ κ. Λεονάρδος ὅτι κουρελιάζεται τὸ κῦρος τοῦ ὑπουργοῦ.

§125Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Διορθώνω τὴν φράσιν. Καταπίπτει ἡ πειθαρχία, διότι αὐτὸς προΐσταται τοῦ στρατοῦ.

§126Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζω. Τοιαῦτα πράγματα καὶ εἰς τὴν Μ. Βρεταννίαν ἰσχύουν ἀνάλογοι θεσμοὶ καὶ ἔχουν ἀποδώσει. Καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα μέχρι τοῦδε ἔχουν ἀποδώσει.

§127Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τοὐναντίον μάλιστα.

§128Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπανειλημμένως ὑπῆρξα Πρόεδρος Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου τοῦ Ναυτικοῦ καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀεροπορίας, καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδέποτε παρουσιάσθη περίπτωσις μειώσεώς μου, ἐνώπιον τῶν Ναυάρχων ἢ Στρατηγῶν, οἱ ὁποῖοι παρίσταντο. Καὶ ἐν περιπτώσει διαφωνίας, ἡ διαφωνία ἐβασίζετο ἐπὶ τεχνικῶν ἀπόψεων καὶ αἱ τεχνικαὶ ἀπόψεις πρέπει νὰ ἀκούωνται καὶ ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ἀνώτατος ἡγέτης τοῦ στρατοῦ ἢ τοῦ Ναυτικοῦ ἢ τῆς Ἀεροπορίας νὰ ἐκθέσῃ μίαν ἄποψιν καὶ νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τῆς ἀντιθέτου πρὸς τὴν ἄποψιν τοῦ ὑπουργοῦ γνώμης. Δὲν ὑπάρχουν δὲ προβλήματα, κύριε Λεονάρδε, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσουν μείωσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἢ καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ἀκόμη προβλήματα τοιαῦτα καὶ ἐὰν μειωθῇ ὁ ὑπουργός, τότε ἡ ὑπόθεσις προσλαμβάνει τοιαύτην οὐσιώδη σημασίαν, ὥστε ὁ ὑπουργὸς θὰ πρέπει τότε νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὴν ἀλλαγὴν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα μετέχουν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Διότι ὑπάρχει καὶ αὐτὴ ἐπίσης ἡ πιθανότης, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. Κουλουμβάκης δὲν ἔθιξεν. Ἐκτὸς τῶν 3 περιπτώσεων τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ὑπέδειξεν ὡς διεξόδους ἐν περιπτώσει διαφωνίας ὑπάρχει καὶ αὐτὴ ἐπίσης.

§129Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι εἶναι ὀρθοτάτη ἡ γνώμη σας. Πιστεύω ὅμως, ὅτι ἀποδέχεσθε ὅτι καὶ ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ πάντως, διὰ τὸν ὑπουργόν.

§130Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκείνη θὰ πρέπει νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν ὑπουργόν.

§131Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι.

§132Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε θὰ ἔπρεπε νὰ παραιτηθῇ.

§133Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρέλειψα νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ γνώμη τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου. Διατί; Διότι οἱ δικασταὶ εἶναι ἐξουσία, δὲν εἶναι διοίκησις. Ἐνῷ ἐδῶ εἶναι διοίκησις. Λοιπόν, οὐδέποτε ὁ ὑπουργός, ὁ ὑπεύθυνος προτείνει τι κατὰ ὑποχρέωσιν, διότι τότε δὲν θὰ εἶναι ὑπεύθυνος. Ἀφοῦ ἐνεργεῖ κατὰ ὑποχρέωσιν τί ὑπεύθυνος εἶναι.

§134Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀφοῦ μετέχει;

§135Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μετέχει.

§136Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ θεσπίσωμεν. Θὰ τὸ κρίνῃ ἑκάστοτε ἡ συνείδησις τοῦ ὑπουργοῦ.

§137Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Βεβαίως.

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον τοῦ Ἀνωτάτου Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης μετέχει ὁ Πρωθυπουργός, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δύο ἄλλοι συνάδελφοι τῶν δύο ἄλλων πολεμικῶν Ὑπουργείων, βεβαίως ἐὰν εἶναι πολὺ οὐσιῶδες τὸ ζήτημα θὰ πρέπει νὰ παραιτηθῇ. Εἶναι πολιτικὸν μᾶλλον τὸ θέμα καὶ δὲν ἔχει τεχνικὴν ἔννοιαν καμμίαν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ ἀπετέλει μίαν μέσην λύσιν. Τὸ νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου ὅπως ὑπέδειξεν ὁ κ. Κουλουμβάκης νὰ ὑποστηρίζωμεν ὅτι ὅλα τὰ προβλήματα, τὰ συνδεόμενα μὲ τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν, ἀνωτέρων, κατωτέρων καὶ ἀνθυπασπιστῶν ἀκόμη νὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ φθάσωμεν μέχρι αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν τὸ νομίζω ὀρθόν. Εἶναι τεχνικὰ ζητήματα ἀσήμαντα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἢ σημαντικὰ μέν, ἀλλὰ μόνον ἀπὸ τεχνικῆς πλευρᾶς, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνῃ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, παρὰ μόνον ἐὰν ἔχῃ νὰ συγκρίνῃ ἀπόψεις ἀντιτιθεμένας. Τότε μόνον μπορεῖ νὰ κρίνῃ.

§139Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Εἶναι καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖ εἶναι ἀπόλυτον. Δι’ αὐτὸ φοβοῦμαι ὅτι θὰ ὑπάρξουν ἀντιρρήσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπειδὴ θὰ εἶχον καὶ εἰς τὴν συνείδησίν μου κάποιαν ἀντίρρησιν διότι θὰ ἦτο δυσχερὲς ὅλα αὐτὰ νὰ συζητῶνται εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ ἐπρότεινον αὐτὴν τὴν μέσην λύσιν: Ἀντὶ ὅλων νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ πηγαίνουν μόνον ἐκεῖνα τὰ ἐρωτήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἔχει διαφωνήσει ὁ ὑπουργὸς πρὸς τὰ ἄλλα μέλη τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§142Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε, τοῦ λόγου.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§144Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Καὶ ἐὰν γεννηθοῦν διαφωνίαι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν συνεργαζόμενος μετὰ τοῦ ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου θὰ διαλύσῃ ταύτας, καὶ συνεπῶς δὲν γίνεται σκέψις περὶ διαφωνιῶν. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον ἁπλούστατον καὶ τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη ὡς ὑπεστηρίχθη δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσε. Νομίζω, κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὰ ζητήματα τὰ στρατιωτικὰ διότι δὲν κάνουμε καλὸ ἀλλὰ τὸ ἀντίθετον. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ψηφίσω ὡς ἔχει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἶναι τοῦτο: Τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ εἰς τὰ ὁποῖα ὄχι τώρα ὅπου εἶναι ἔκτροπος ἡ κατάστασις ἀλλὰ εἰς ὅλας τὰς περιστάσεις, δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμένῃ, εἰς στρατιωτικὰ ζητήματα καὶ νὰ δράττεται τῆς εὐκαιρίας κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοθετημάτων, διὰ νὰ θίξῃ τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν. Φρονῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι αἱ πράξεις αὐταὶ εἶναι ἀντεθνικαί.

§145Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Οὐδείς, κ. συνάδελφε, ἔθιξε τὸν στρατόν.

§146Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὸν ἐθίξατε. Δι’ αὐτὸ θίγεσθε, διαφορετικὰ δὲν θὰ μοῦ λέγατε αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν.

§147Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἐθίξαμεν τὸν στρατόν.

§148Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Αἱ ἐπικρίσεις κατὰ τοῦ στρατοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὄχι μόνον οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρουν εἰς τὸ Ἔθνος ἀλλὰ τεραστίας ζημίας.

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον γίνεται δεκτόν.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεοφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§151Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ μᾶλλον πρὶν παραιτηθῶ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Πρόκειται περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου σκοπὸς εἶναι νὰ ἰσχύσῃ μέχρι ὅτου καθορισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἀναφέρεται καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ. Αἱ ἐκτεθεῖσαι ἐκ μέρους τοῦ κ. Βαμβέτσου ἀπόψεις θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὠφελοῦν, ἀλλὰ βλάπτουν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῖ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ θίγεται ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία καὶ νὰ κλονίζεται ἀπὸ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἔχει ἀναθέσει τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ, νομίζω ὅτι ἦτο ἄτοπον νὰ ὑποβάλλωμε τὸ στράτευμα εἰς κομματικὴν διαμάχην, εἰς τὰ ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τῆς ἡγεσίας. Ἐγώ, κύριοι, ἔχω ἀντίθετον γνώμην καὶ θεωρῶ ὅτι ἡ συζήτησις περὶ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος βλάπτει ἐθνικῶς, καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς βουλευτής. Μὲ λυπεῖ ἰδιαιτέρως τὸ ὅτι καθ’ ἑκάστην διὰ τὸ παραμικρόν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν διεξάγομεν τὸν πόλεμον τὸν ὁποῖον διεξάγομεν, γίνονται τιοαῦται ἐπιθέσεις κατὰ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ. Τοῦτο εἶναι ἀπαράδεκτον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψιτε νὰ εἴπω ἀντεθνικόν. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἐπιθέσεις ἐπανειλημμένως εἶπεν ὅτι ζήτημα ἡγεσίας δὲν ὑφίσταται. Ἐὰν συνεπῶς οἱ κ. συνάδελφοι ἀντιπολιτευόμενοι τὴν Κυβέρνησιν δὲν συμφωνοῦν πρὸς τὰς ἀπόψεις αὐτῆς δὲν ἔχουν παρὰ νὰ φροντίσουν διὰ τῆς δυνάμεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς νὰ ρίξουν τὴν Κυβέρνησιν. Περαιτέρω συζητήσεις νομίζω ὅτι περιττεύουν.

§152Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε προσφάτως ὅτι ὑπάρχῃ ζήτημα ἡγεσίας.

§153Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε πάντοτε πόσον μετὰ ἰδιαιτέρας προσοχῆς παρακολουθῶ τοὺς συναδέλφους καὶ ἰδίως τὸν συνάδελφον ἐκ Τρικάλων, καὶ ἐκτελῶ τὸ ἔργον μου ἐν τῷ Σῶμα εἰς τρόπον ὥστε οὔτε ἅπαξ νὰ ἀπουσιάζω τῶν συνεδριάσεων αὐτοῦ... Ἰδιαιτέρως παρακολουθῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τρικάλων συνάδελφον καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ τοῦ εἴπω ἀπόψε ὅτι ἀπέτυχεν. Ἀνήκει εἰς ἕνα κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένον στρατιωτικὸν πρόγραμμα καὶ τὸ ὁποῖον καλούμενον εἰς τὴν ἀρχὴν θὰ πρέπει νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ρίξῃ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι φυσικὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦτο, διότι ἔχομεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἰδικόν της πρόγραμμα. Θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὄχι ὡς βουλευτής, ἀλλὰ ὡς πατριώτης ὁ ὁποῖος προσφέρει ἐλαχίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ ἤθελον νὰ ἀκούωνται τὰ ὅσα ἠκούσθησαν ἀπόψε κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας ἀπὸ ἄνδρας μάλιστα οἵτινες ἐκτιμῶνται. Τὸ λέγω δὲ αὐτὸ ἐγὼ ὁ ὁποῖος γνωρίζετε πόσον ἐκτιμῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Τρικάλων καὶ οὐδὲν ἔχω προσωπικὸν κατ’ αὐτοῦ. Ἐπὶ πλέον ὁ κ. συνάδελφος ὁ κατακρίνας τὴν ὑπάρχουσαν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν δὲν εἶπεν ποτὲ διὰ ποίων ἀνδρῶν πρέπει νὰ ἀντικατασταθοῦν αὐτοὶ καὶ ποῖα εἶναι τὰ κατάλληλα αὐτὰ πρόσωπα καὶ τὰ ἱκανὰ τὰ ὁποῖα θὰ πρέπει νὰ ἀναλάβουν τὴν ἡγεσίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ, ἐπαναλαμβάνω, ὁ κ. Βαμβέτσος, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσον τὸν ἐκτιμῶ καὶ φυσικὰ δὲν ἀμφιβάλλω διὰ τὸν πατριωτισμόν του, νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἀπόψε ὑπέπεσεν εἰς βαρύτατον παράπτωμα καὶ ἔκανεν χρῆσιν ἐγγράφου ἀπορρήτου, διότι τὸ νὰ κάμουν χρῆσιν τοιούτου ἐγγράφου οἱ κομμουνισταὶ δικαιολογοῦνται διότι ἔχουν πάντα λόγον νὰ δυσφημοῦν τὸ καθεστὼς καὶ τὸ στράτευμα, ἀλλὰ ἡμεῖς διὰ νὰ κάμωμεν χρῆσιν τοιούτων ἐγγράφων ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ἀρκεῖ ταῦτα νὰ εἶναι ἀληθῆ μόνον, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ ἔχουν περιέλθει εἰς χεῖρας τοῦ χρησιμοποιροῦντος αὐτὰ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐὰν κλεφθῇ ἕνα ἔγγραφον νὰ γίνεται χρῆσις αὐτοῦ. Ἄλλο νὰ τὸ ζητήσῃ νὰ τὸ ἰδῇ καὶ ἄλλο νὰ τὸ ζητήσῃ διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἡ ἀνωτερότητά σας, κ. Βαμβέτσο, δὲν ἐπιτρέπει νὰ κάμνετε χρῆσιν τοιούτου ἐγγράφου ἔστω καὶ ἐὰν τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ εἶναι ἀληθές, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἄγνωστος ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον περιῆλθεν εἰς χεῖρας σας τὸ ἔγγραφον αὐτό. Ὅσοι ἦσαν ἐδῶ κατὰ τὸν Δεκέμβριον καὶ πρὶν ἀκόμη, ὅταν ὁ οὐρανὸς ἦτο συνεφιασμένος, ὅταν τοὺς ἀξιωματικούς, ὄχι τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, ἀλλὰ κάποιους ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοὺς περιμέναμε καὶ ἦλθεν ὡς πρόσκοπος, ἕνας ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη Στρατιωτικὸς Διοικητὴς καὶ ἐλέγετο Σπηλιωτόπουλος καὶ τὸν διέψευδον καὶ τὸν καθύβριζον οἱ κομμουνισταί, ἐνῷ δι’ ἡμᾶς ἦτο ἡ αὐγή, ἦτο ὁ σωτήρ, ἦτο αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐμοίρασεν τὰ ὅπλα καὶ ἐκράτησεν τὴν τάξιν, ἕνας πολεμιστὴς τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου ὁμολογηθεὶς παρ’ ὅλων τῶν Τμημάτων, εἰς αὐτὸν τὸν ἄνδρα φερόμεθα σήμερον κατὰ τρόπον μὴ πρέποντα καὶ δὲν ἠκούσθη δι’ αὐτὸν τὸν ἀνώτατον ἀξιωματικόν, δὲν ἠκούσθη ἔστω καὶ μία φωνὴ προερχομένη ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει προσωρινὸν χαρακτῆρα καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, τότε θὰ ἴδωμεν ἐὰν πρέπει νὰ εἶναι αὐτό. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον ἀποφαίνεται εἴτε περὶ μιᾶς μεταθέσεως εἴτε περὶ μιᾶς προαγωγῆς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἀπόφασιν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι αἱ θέσεις τοῦ στρατοῦ δὲν πρέπει νὰ καθορίζωνται ἀπὸ αὐτό. Ὅποιος διαβάζει τὴν «Ἑστίαν» καὶ τὴν ἔκθεσιν ἑνὸς ἐγγράφου βεβαίως θὰ ἐννοήσῃ ὅτι οἱ πολιτικοὶ καθορίζουν. Πότε ὅμως; Τώρα διὰ τὸν πόλεμον τὸν ὁποῖον θὰ κάμωμεν, ἐνῷ ἐν καιρῷ πολέμου ποῖος θὰ εἶναι ἀντιστράτηγος καὶ ποῖος θὰ εἶναι ἀξιωματικὸς ποῖος θὰ τὸ κανονίσῃ; (Χειροκροτήματα).

§154Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἔχω πληροφορίας ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Πίνακος Βʹ.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§156Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, ὁμολογῶ ὅτι ἐξεπλάγην διότι ἓν νομοσχέδιον δύναμαι νὰ εἴπω ἁπλῶς τυπικόν, ἁπλῶς τυπικώτατον προεκάλεσε μίαν συζήτησιν μακράν, μακροτάτην, ἄνευ λόγου. Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις, προεκλήθη ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Τρικάλων ὁ ὁποῖος ἐδράξατο τῆς εὐκαιρίας τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ ἐπιτεθῇ καὶ πάλιν, διὰ πολλοστὴν φορὰν ἐναντίον τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Βεβαίως ἔχει καὶ ὑποχρέωσιν ἀκόμη νὰ ἐπιτίθεται κατὰ τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν βλέπῃ ὅτι αὐτὴ κακῶς πράττει, ἀλλὰ κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, εἰς ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἔχουσα τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἡγεσία τοῦ Ἐθνικοῦ Στρατοῦ ὁ ὁποῖος τόσον χειμάζεται διὰ τῆς κακουργίας τῶν λῃστῶν συμμοριτῶν καὶ τόσον ἀνταποκρίνεται εἰς τὰ πολλαπλᾶ αὐτοῦ καθήκοντα, δὲν ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα.

§157Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Διαβάζετε ἐφημερίδας, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν;

§158Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Δύνασθε νὰ δευτερολογήσετε ἐὰν θέλετε. Ὤφειλε, λοιπόν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ ἐλέγξῃ ὅσον ἤθελε τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος, ἐξετράπη εἰς κρίσεις καὶ ἐπικρίσεις ἐναντίον τοῦ ἔργου τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦτο κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔχει μεγίστην σημασίαν καὶ ἀσκεῖ χειρίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ. Δύναται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ οἱ λοιποὶ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ μὲ αὐτὸν ἔχοντες τὰς αὐτὰς γνώμας, νὰ νομίζουν ὅ,τι θέλει ἕκαστος, ἔχω ὅμως καὶ ἐγὼ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχω τὴν γνώμην μου καὶ αὐτὴ εἶναι ὡς προεῖπον, ὅτι αἱ ἐπικρίσεις αὐταὶ ἀσκοῦν χειρίστην ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ στρατοῦ, διότι ὁ μαχόμενος στρατιώτης, ἀξιότιμε συνάδελφε ἐκ Τρικάλων, διερωτᾶται μήπως ὁδηγοῦμαι κακῶς ὑπὸ τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ, μαχόμενος διὰ τὸ συμφέρον τῆς Πατρίδος μου; Δὲν νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ ἀντιτάξετε κανένα ἰσχυρισμὸν εἰς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον.

§159Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀφοῦ δὲν μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς διακόψω;

§160Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἀλλ’ ἀκόμη ὁ συνάδελφος εὗρεν τὴν εὐκαιρίαν στηριζόμενος εἰς πράγματα τὰ ὁποῖα καλῶς γνωρίζει ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ, διότι καλῶς γνωρίζει τί σημαίνει τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ἐγώ, καλῶς γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τρικάλων, συμφώνως πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 60 τοῦ Συντάγματος, δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἡ κατανομή, τῶν θέσεων τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Γνωρίζει καλῶς ὅτι τὸ ἄρθρον 60 τοῦ Συντάγματος ἀφορᾷ τὴν συνολικὴν δύναμιν τοῦ Στρατοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τρικάλων, περὶ ὑπερηφανίας καὶ περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι προσωρινόν. Μόνον ἁπλῆν ἀνάγνωσιν ὅστις γνωρίζει, δύναται νὰ ἀντιληφθῇ κάλιστα τί σημαίνει καὶ τί ἐννοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου νὰ αὐξήσῃ τὰς θέσεις τῶν στελεχῶν, κατὰ τὴν πεῖραν ἡ ὁποία προσεκομίσθη ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ ἀφ’ ἑνὸς καί, ἀφ’ ἑτέρου διότι λόγῳ τῆς νέας συνθέσεως τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς συνθέσεως τῶν νέων Σωμάτων, πολλοὶ ἀξιωματικοὶ εὑρισκόμενοι εἰς τὰς ἄλλας μονάδας εὑρίσκονται εἰς βαθμὸν κατώτερον ἐκείνου τὸν ὁποῖον ἔχουν τὰ σώματα. Εἶναι τόσον, λοιπόν, ἁπλοῦν, κύριοι συνάδελφοι, τὸ νομοσχέδιον καὶ τόσον καὶ εἰς τὴν νόησιν ἐντελῶς ἁπλοῦν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσω ὅτι ὁ ἱκανώτατος ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος, ὁ μελετηρότατος καὶ ὁ παρατηρητικώτατος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ περιπέσῃ εἰς τοιαύτην παρανόησιν ὥστε νὰ ἐκτραπῇ εἰς συζήτησιν ἡ ὁποία ταλανίζει καὶ τὸ Σῶμα καὶ τὴν κοινωνίαν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας τώρα συνεχεῖς. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπαναλάβω ἀκόμη μίαν φορὰν ὅτι αἱ συζητήσεις αὐταὶ καθημερινῶς γενόμεναι ἐπιδροῦν καὶ φθείρουν τὸ ἐθνικὸν οἰκοδόμημα διότι διερωτᾶται ὁ στρατὸς ἐὰν πράγματι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός του. Κύριοι βουλευταί, τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσαγωγὴν σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον νὰ ὁρίζῃ ὡσεὶ Ἄρειον Πάγον, τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἶμαι ἕτοιμος νὰ συζητήσω καὶ ἐὰν εὑρεθῶμεν σύμφωνοι νὰ καταθέσω τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἀλλὰ, κύριοι, ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔγινε συζήτησις ἡ ὁποία ἦτο ἐντελῶς περιττή. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ διὰ μίαν μόνον φοράν. Εἶναι ἐντελῶς προσωρινόν. Συνεπῶς οὔτε τὸ κῦρος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καταρρίπτει, ὁ ὁποῖος εἶναι μέλος τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη συμφωνήσει εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν στελεχῶν. Καὶ ἑπομένως ἐὰν εἶχον διαφωνίαν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν στελεχῶν οὐδέποτε θὰ ἔφερον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τρικάλων συνάδελφον, ὅτι πρὸ μηνῶν τινῶν κατήργησα τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος κυρωθέντος διὰ τοῦ νόμου 361 διότι νομίζω ὅτι πᾶσα ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιεύεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος καὶ νὰ γίνεται νόμος τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρέπει ὁπωσδήποτε καὶ ἀπαραιτήτως, νὰ λάβῃ γνῶσιν καὶ νὰ ἐγκρίνῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία.

§161Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ τὶ λέγομεν ἡμεῖς;

§162Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Σεῖς λέγετε ὅτι πρέπει νὰ συζητήσωμεν, πόσους συνταγματάρχας θὰ πάρῃ τὸ πυροβολικὸν καὶ πόσους αἱ διαβιβάσεις καὶ ποῖος στρατηγὸς θὰ τοποθετηθῇ εἰς τὴν μίαν Μεραρχίαν καὶ ποῖος εἰς τὴν ἄλλην. Τοῦτο λέγετε σεῖς κ. συνάδελφε, ἀλλὰ δὲν λέγετε αὐτό, ἐδράξασθε τῆς εὐκαιρίας μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιτεθῆτε ἐναντίον τῆς ἡγεσίας, ἐναντίον τῆς ὁποίας φαίνεται ὅτι πολλὰ ἔχετε.

§163Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κατὰ τῆς ὁποίας ἐπιτίθεσθε σεῖς, κ. ὑπουργέ.

§164Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι βουλευταί, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροπολογίαν ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐντελῶς προσωρινόν, διατυπώνω ὡς ἑξῆς τὴν τροπολογίαν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν, ἂν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀποδεχθῇ διότι δημιουργεῖ δαπάνας. «...... (ἀναγινώσκει).............». Ἐπίσης ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν καθ’ ἣν ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων τῶν ὑποστρατήγων καὶ ταξιαρχῶν διὰ τὰ τρία νέα σώματα Ἐφοδιασμοῦ, Μεταφορῶν, καὶ Οἰκονομικῶν καθορισθῇ ὁ αὐτός.

§165Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ τὴν τροπολογίαν τὴν ἀνέπτυξα ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ διατυπωθῇ εἰς τὰ πρακτικὰ διὰ νὰ ἀντιληφθῇ καὶ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται· πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν δικαιουμένων νὰ προαχθοῦν οἱ ὁποῖοι εἶχον κριθῇ νὰ εἶναι εἰς τὸν πίνακα Αʹ καὶ τοὺς ὁποίους σεῖς δὲν προαγάγατε.

§166Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶχον πρότασιν.

§167Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐν τούτοις κατελήφθησαν αἱ θέσεις ἀπὸ ἄλλους στασίμους. Περὶ τῶν ἄλλων συμφωνεῖτε, ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν;

§168Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§169Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς διαχειρίσεως.

§170Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐπανελθόντες τοῦ πίνακος Βʹ δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι εἶναι ἀρχαιότεροι, τῶν προαγομένων καὶ συνεπῶς οἱ προαγόμενοι θὰ εἶναι ὑπεράριθμοι.

§171Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν τὸν προάγητε ἐφ’ ὅσον ἔχει τὰ τυπικὰ προσόντα δὲν θὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν αὐτήν;

§172Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὄχι, διότι δικαίως οἱ ἐπανερχόμενοι ὄχι μόνον προάγονται, ἀλλὰ καταλαμβάνουν τὴν θέσιν τῆς ἀρχαιότητός των.

§173Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν πρέπει διαρκῶς διὰ νόμου νὰ μεταβάλωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος, οἱ ἀξιωματικοὶ πικραίνονται καὶ πληρώνουν τὰς κακάς μας ἐνεργείας, διότι δὲν ἔγιναν τὰ τυπικὰ δὲν προήχθησαν, ἐὰν ἐγένοντο θὰ προήγοντο. Τώρα γίνονται ἐκ τῶν ὑστέρων ἄλλαι κρίσεις.

§174Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Θὰ προαχθοῦν ὑπεράριθμοι. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, δι’ ὅσα κατὰ τὴν χθεσινὴν ἑσπέραν εἶπε, σχετικῶς μὲ τὴν νευρικότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ὀρθῶς, ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιδεικνύει ποιάν τινα νευρικότητα, ἡ νευρικότης αὐτὴ πράγματι ἐκδηλοῦται ἐνίοτε, ἀλλὰ ὄχι διὰ τὰς προσωπικὰς ἐπιθέσεις, τὰς ὁποίας δέχομαι ἀσμένως διότι ἔχω μίαν ρῆσιν ὑπ’ ὄψιν μου τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι «καλύτερον νὰ σὲ ὑβρίζουν παρὰ νὰ σὲ ἐπαινοῦν», δέχομαι λοιπόν, ἀσμένως τὰς ἐπικρίσεις τῶν συναδέλφων μου, ἀλλὰ ἡ νευρικότης μου εἶναι διότι συνέχομαι ἀπὸ βαθύτατον φόβον ὅτι αἱ ἐπικρίσεις αἱ γενόμεναι ρίπτουν τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατεύματος. Σεῖς δέ, κ. ἀρχηγὲ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, γνωρίζετε τί θὰ πῇ πτῶσις τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατεύματος. Τὸ γνωρίζετε καλύτερον παντὸς ἄλλου, διότι ὑπήρξατε ἀρχηγὸς μεγάλης μονάδος ἄλλοτε, καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχασε τὸ ἠθικόν της, ἠξεύρετε πόσον ἐστοίχισεν εἰς τὸ Ἔθνος ἡ ἀπώλεια τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ τότε. Διὰ τοῦτο βλέπετε τόσον πολὺ τὴν νευρικότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὅταν γίνωνται ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς ἡγεσίας, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀντανακλοῦν εἰς ὁλόκληρον τὸν στρατόν.

§175Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ, καὶ ἄλλην φορὰν τὰ σημερινὰ δημοσιεύματα τὰ ἀναγνώσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας;

§176Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριε Βαμβέτσο, δὲν πληροφοροῦμαι τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, οὔτε εἶμαι ὑπεύθυνος διὰ τὰ ὅσα γράφουν αἱ ἐφημερίδες. Νὰ ἐρωτήσετε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰ σημερινὰ δημοσιεύματα. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, τῆς συχνότατα γενομένης ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης.

§177Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ σήμερον γράφουν αἱ ἐφημερίδες ὅτι μελετᾶται ἡ ἀντικατάστασις τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας.

§178Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἡ ἡγεσία αὐτὴ τῇ ἐγκρίσει τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται αὐτὰς τὰς ἐπιθέσεις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§179Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν μου διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς διαχειρίσεως, οἱ ὁποῖοι εἶναι μορφωμένοι καὶ ἀδικοῦνται καὶ φθάνουν μόνον μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀντισυνταγματάρχου.

§180Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωρινόν. Εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συντόμως θὰ προσκομίσω θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς.

§181Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κανελλοπούλου, ἔγινε δεκτή;

§182Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἀπήντησεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπ’ αὐτοῦ.

§183Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλοῦμεν, κύριε ὑπουργέ, νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διότι εἴπατε μὲν ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωρινὸν καὶ ὅτι θὰ φέρετε νέον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἡμεῖς ἐπληροφορήθημεν, παρὰ τὴν προσωρινότητα τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ διαφωνία.

§184Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι, ἐξηγήθην σαφῶς. Εἶπον ὅτι ἡ συμφωνία εἶναι ἀπόλυτος μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος καὶ ἐμοῦ καὶ ὅτι αἱ θέσεις καθωρίσθησαν ἤδη. Κύριε Πρόεδρε, τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Λεονάρδου τὴν δέχομαι καὶ θὰ τεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἐὰν θὰ τὴν ἐφαρμόσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§185Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἄλλο θέμα αὐτό.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἰς δευτέραν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον;

§187ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ ξηρᾶς», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναβαλλομένης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. Αὔριον, κύριοι βουλευταί, θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν ὑπολειπομένων μελῶν τοῦ Προεδρείου πρὸ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§189ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις, δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 10.10′ μ.μ.).