1947.11.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9η

Παρασκευὴ 14 Νοεμβρίου 1947

Προεδρία Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ Ἀχαΐας κ.κ. Ἀθ. Ἀντωνόπουλος καὶ Δ. Στεφανόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰς κατοίκων Καλαβρύτων καὶ Ἀκράτας, ζητούντων ἄμεσον ἐνίσχυσιν τῆς δυνάμεως Χωροφυλακῆς καὶ λῆψιν μέτρων πρὸς ἐξόντωσιν ἐμφανισθέντων συμμοριτῶν εἰς τὴν περιφέρειαν Καλαβρύτων καὶ Αἰγιαλείας. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Κ. Μπέλλας καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Λαγκαδᾶ, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν παῦσιν τοῦ δημάρχου Θ. Γρηγοριάδου. Ὁ βουλευτὴς Πέλλης κ. Β. Μουράτογλου καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ συνδέσμου τῶν ἑλλήνων μεταξωσποροπαραγωγῶν Ἐδέσσης, ζητούντων ἐξαγωγὴν 5.000 κυτίων κουκουλοσπόρων ἐκ τῆς περιφερείας των εἰς Συρίαν καὶ Τουρκίαν. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Ν. Ἀντωνόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν Πανελληνίου συνδέσμου τῶν συνταξιούχων τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου Σκοπέλου, ζητούντων αὔξησιν τῶν συντάξεών των, ἰατρικὴν περίθαλψιν, οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν ἐκ 50.000 δραχμῶν κλπ. Ὁ βουλευτὴς Ἕβρου κ. Ἰωάννης Τιρρῆς καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Κουγιουμτζόγλου, διεκτραγωδοῦντος τὴν ἀφόρητον κατάστασιν εἰς ἣν περιῆλθεν ὁ Νομὸς Ἔβρου ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας. Ὁ Μοτοσυκλετικὸς Ὅμιλος Β. Ἑλλάδος, διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Μεταφορῶν τῆς κυκλοφορίας τῶν μοτοσυκλετῶν καὶ ζητεῖ ἀκύρωσιν τῆς ἀπαγορευτικῆς διατάξεως. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Βόλου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι καταβολὴν τῆς διαφορᾶς τιμῆς σίτου ἐκ τῆς ἀναπροσαρμογῆς συγκεντρώσεως 1946 καὶ ζητεῖ ἐπιπρόσθετον αὔξησιν κατ’ ὀκᾶν εἰς δραχμὰς 300.

§2Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Ἡ καταβολὴ αὕτη, κύριοι βουλευταί, δὲν ἐγένετο, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίζεται ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀπὸ πληροφορίας, ἃς ἔχω ἐκ τῆς Νομισματικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἐκκρεμεῖ παρ’ αὐτῇ τοιοῦτον ζήτημα. Συνεπῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀληθείᾳ, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο ἐκκρεμεῖ εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπήν.

§3Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρέπει νὰ προτιμηθῇ καὶ νὰ εἰσαχθῇ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν ἀμέσως προσεχῆ συνεδρίασιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 302765]6–11–47 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ ἑλληνικοῦ δημοσίου ὑπὲρ τῆς Τραπέζης Ἑλληνικῆς Ἐμπορικῆς Πίστεως, διὰ τὴν παρ’ αὐτῆς χορήγησιν πιστώσεως ἐκ 15.000.000 πρὸς τὸν προμηθευτικὸν καὶ καταναλωτικὸν Συνεταιρισμὸν Ὑποθηκοφυλακείου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. Οἱ πωληταὶ ἀκινήτων τῆς περιόδου κατοχῆς Χαλκίδος Βόλου, Πατρῶν, Κορωπίου καὶ Κερατέας ζητοῦν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 114 Σ. Π. Ὁ Πανθεσσαλικὸς σύνδεσμος Λαρίσης ζητεῖ, ὅπως κατὰ τὴν ἐνεργηθησομένην ἀνοικοδόμησιν τῶν ἡμικατεστραμμένων οἰκοδομῶν χρησιμοποιηθοῦν ἐργολάβοι τῆς περιφερείας των. Οἱ πρόεδροι τῶν κοινοτήτων Ζαγορίου, Διποτάμου, Ἡλιοχωρίου κλπ. διαμαρτύρονται διὰ τὴν τελείαν ἐγκατάλειψιν τῆς περιφερείας των εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἀνταρτῶν καὶ ζητοῦν τὴν ἀποστολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως. Ὁ Σύνδεσμος συνταξιούχων σιδηροδρομικῶν Σ.Ε.Κ. Πειραιῶς ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ Νόμου 1050]42 πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ Ταμείου συντάξεώς των. Ἡ Ἕνωσις Ἐθνικοφρόνων χαρτεργατῶν, ἐλαιουργίας καὶ σαπωνοποιΐας Αἰγίου κλπ. διαμαρτύρεται διὰ τὴν καθορισθεῖσαν συλλογικὴν σύμβασιν καὶ ζητεῖ βελτίωσιν τῶν ἡμερομισθίων. Οἱ πρόεδροι τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν συνταξιούχων Κερκύρας καὶ Πατρῶν ζητοῦν τὸν διακανονισμὸν τῶν συντάξεών των βάσει τοῦ Νόμου 1935. Ἡ Ἕνωσις φοροτεχνικῶν ὑπαλλήλων Δήμου Ἀρταίων διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην διαρρύθμισιν τῶν διαπυλίων τελῶν. Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Βαμβακοφύτου, Νομοῦ Σερρῶν ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν στρατιωτικῆς δυνάμεως πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως. Τὸ ἐργατικὸν Κέντρον Ἐδέσσης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην μείωσιν τῶν ἡμερομισθίων κατὰ 15% καὶ ζητεῖ πλήρη ἐξίσωσιν μετὰ τῶν ἐν τῇ Πρωτευούσῃ ἡμερομισθίων. Οἱ κρατούμενοι δοσίλογοι Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἀποφυλάκισίν των.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν κατάθεσιν τῶν ἀκολούθων νομοσχεδίων (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς (Ὑπ. Δικαιοσύνης) καταθέτει α) σχέδιον ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΙΕʹ ψηφίσματος «περὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου», β) σχέδια νόμου 1) «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ἐπιθεωρήσεως, πειθαρχικῆς διώξεως καὶ δυνητικῆς παύσεως τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ ὑπαλλήλων ἁρμοδιότητος τοῦ ὑπουργείου Δικαιοσύνης», 2) «περὶ ἀναπροσαρμογῆς τῆς ἀξίας τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἀγωγῆς καὶ τοῦ ἐπιβαλλομένου τέλους κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΓΠΘΗ τοῦ 1912 «περὶ δικαστικῶν ἐνσήμων καὶ περὶ τοῦ τρόπου καταβολῆς αὐτοῦ», 3) «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ ὑπ’ ἀριθ. 287 Ν.Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ κώδικος περὶ δικηγόρων κλπ.», 4) «περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Α.Ν. 753 τοῦ 1945 ἐπὶ ἀδικημάτων διαπραχθέντων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Ἠπείρῳ». 5) «περὶ προσωρινῆς ἀπολύσεως καταδίκων». 6) «περὶ ἀναστολῆς τῆς διώξεως τῶν κατηγορουμένων καὶ καταδικασθέντων διὰ παράνομον ὁπλοφορίαν κλπ». 7) «περὶ διενεργείας ἰατροδικαστικῶν πράξεων εἰς τὸ Νεκροσκοπεῖον Πειραιῶς» καὶ 8) «περὶ λήψεως μέτρων πρὸς ταχυτέραν περαίωσιν τῶν ἐκκρεμῶν ποινικῶν ὑποθέσεων». Ὁ κ. Γ. Βαρβούτης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἁλυκῶν κειμένων διατάξεων». Ὁ κ. Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συναφθείσης μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν Ἑταιρειῶν INTERNATIONAL AERADIO καὶ TRANSCONTI-NENTAL AND WESTERN AIRINC συμβάσεως περὶ προσωρινῆς ἀναλήψεως τῆς λειτουργείας τῶν ραδιοναυτιλιακῶν βοηθημάτων, τηλεπικοινωνιῶν καὶ ἐλέγχου πτήσεων τῶν Ἀερολιμένων Ἀθηνῶν, Ἀράξου καὶ Ἡρακλείου Κρήτης». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μητσόπουλος καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ ἐγγραφῆς ἀξιωματικῶν πολεμιστῶν εἰς τοὺς πίνακας τῶν προακτέων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Νταλίπης καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ στεγάσεως δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ Ἀξιωματικῶν».

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, χθὲς κατὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, τῆς προπαρελθούσης συνεδριάσεως, ἔμειναν τὰ πρακτικὰ ἀνεπικύρωτα ἀπὸ τοῦ σημείου ὅπου ἐγεννήθη τὸ ἐπεισόδιον τοῦ κ. Σαρρῆ. Ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, ἀπεφάσισεν ὅπως κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν ἐπανεξετασθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§7Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Τὰ πρακτικὰ ἀναγράφουν ὅτι ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σαρρῆς ἀνεκλήθη εἰς τὴν τάξιν καὶ μετὰ ταῦτα ἐλήφθη ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἀνάκλησις αὐτὴ εἰς τὰ πρακτικά, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει συνέπειαν βαρεῖαν, ὥστε νὰ μὴ δικαιοῦται ὁ βουλευτὴς αὐτὸς νὰ λάβῃ τὸν λόγον κατὰ τὴν προκειμένην συζήτησιν. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι μέσα εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς ὁ περιορισμὸς ὁπωσδήποτε τοῦ λόγου τῶν βουλευτῶν. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ γενικὸν μέρος. Θὰ ἦτο δὲ ὀλίγον παράτολμον θὰ ἔλεγον διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν, βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ἦσαν εὐχάριστοι, νὰ εὑρίσκωμεν μίαν ἀφορμὴν νὰ τοὺς ἀποκλείωμεν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ εἰδικὸν μέρος νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐν τάξει τὸ πρᾶγμα. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ὁρίζει τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ βουλευτὴς ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν. Λέγει: ὅταν προκαλῇ ἢ ἐξυβρίζῃ συνάδελφόν του, ὅταν θορυβῇ ὥστε νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις κ. λ. π. Εἰς καμμίαν ἐκ τῶν περιπτώσεων αὐτῶν δὲν ἐμπίπτει ἡ προκειμένη περίπτωσις. Ἐξεφράσθη ὁ κ. βουλευτὴς κατὰ τρόπον θίγοντα πρόσωπον εὑρισκόμενον ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Τοῦτο καὶ εἰς τὴν οὐσίαν καὶ εἰς τοὺς τύπους μᾶς εὑρίσκει ἀντιθέτους. Ἀλλὰ αὐτὸ οὐσιαστικῶς δὲν ἐμπίπτει εἰς τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ὁ Κανονισμὸς ἠθέλησε νὰ ἀποστερήσῃ τὸν βουλευτὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως. Ἄλλωστε διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπαιτεῖται ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι σᾶς ἔμεινεν ἡ ἀντίληψις κ. βουλευταὶ ὅτι ἐλήφθη τοιαύτη ἀπόφασις. Ἄλλωστε, οὔτε ὁ πρακτικογράφος ἐτόλμησε νὰ ἀναγράψῃ ὅτι ἀνελήφθη τοιαύτη ἀπόφασις, ἀλλὰ σημειώνει ἁπλῶς εἰς τὰ πρακτικὰ ὅτι πολλοὶ βουλευταὶ ἐφώναζαν: Μάλιστα, μάλιστα. Αὐτό, δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διότι λέγει ὁ Κανονισμὸς ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἐγείρεται ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ κάμνει τὴν ἀνάκλησιν εἰς τὴν τάξιν καὶ ἐρωτᾷ τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται δι’ ἀναστάσεως. Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἐγένετο οὕτω. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Σαρρῆς δὲν ἔχει δώσει ἀφορμὰς εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε θορυβεῖ, οὔτε προκαλεῖ ἐπεισόδια. Εἶναι ἀπὸ τοὺς γενναίους ἐκείνους ἀξιωματικοὺς ἐν πολέμῳ, οἱ ὁποῖοι εἶναι συνήθως σεμνοὶ εἰς τὰς εἰρηνικὰς περιόδους. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως θελήσῃ νὰ διαγραφῇ τὸ τμῆμα αὐτὸ τῶν πρακτικῶν, ἄνευ ἄλλης συζητήσεως.

§8ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διαγραφῇ.

§9Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἂν πρόκειται νὰ λάβῃ περαιτέρω διαστάσεις τὸ πρᾶγμα, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ παρακληθῇ ὁ ἴδιος ὁ κ. βουλευτὴς νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, διότι διεκόπη χθὲς εἰς τὴν συνέχισιν τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ἤθελε νὰ δώσῃ.

§10Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νὰ ἀπαλειφθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§11Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶμαι ὁ ρήτωρ καὶ ὑπέστην τὴν διακοπὴν ἐκ μέρους τοῦ κ. Σαρρῆ καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἐτιμωρήθη ἀντικανονικῶς. Τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ λέγει πότε τιμωροῦνται οἱ βουλευταὶ διὰ πειθαρχικὰ παραπτώματα. Ἡ πρώτη τιμωρία εἶναι ἡ παρατήρησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔπρεπε, διότι ὁ κ. Πρόεδρος δὲν δύναται νὰ κάμῃ αὐθαιρεσίας καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καθορίζονται ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, ἔπρεπε νὰ κάμῃ παρατηρήσεις καὶ μετὰ τοῦτο νὰ καλέσῃ τὸν βουλευτὴν νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, πρᾶγμα ποὺ δὲν συνέβη εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, διότι ἐὰν ὁ κ. Σαρρῆς ἔδιδεν ἐξηγήσεις θὰ κατέληγεν εἰς ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἤθελεν ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ λέγει: Ἐπιμένετε; Ἀνακαλεῖσθε εἰς τὴν τάξιν. Ἰδού, τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ. Ἂν ὁ κ. Σαρρῆς ἠρνεῖτο νὰ ἀπαντήσῃ, τότε ὁ κ. Πρόεδρος ἠδύνατο νὰ διατάξῃ νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν. Διὰ νὰ ἀναγραφῇ ὅμως εἰς τὰ πρακτικά, ποία διαδικασία θὰ ἐτηρεῖτο; Ἔπρεπε ὁ κ. Σαρρῆς νὰ ἐξακολουθήσῃ θορυβῶν. Καίτοι ὅμως ὁ κ. Σαρρῆς δὲν ἐξηκολούθησε θορυβῶν ὁ κ. Πρόεδρος λέγει: Νὰ ἀναγραφῇ ἀμέσως εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀπόφασις. Τὰ πρακτικὰ ἐκδίδονται ὑπὸ τὴν εὐθύνην καὶ τὸ κῦρος τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Θὰ ἔπρεπεν ὁ κ. Σαρρῆς νὰ κληθῇ νὰ ἀπολογηθῇ καὶ τότε ὁ κ. Πρόεδρος θὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἡ ἀπάντησις ἱκανοποιῇ τὴν Βουλήν, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ἱκανοποιεῖτο, θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ κ. Πρόεδρος νὰ εἴπῃ ὅτι, διατάσσομεν τὴν ἀναγραφὴν τῆς ἀνακλήσεως εἰς τὰ πρακτικά. Ἑπομένως, χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὁ κ. Σαρρῆς ἐτιμωρήθη ἀντικανονικῶς. Ἀφήνω δὲ καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα, ὅτι ὅταν ὁμιλῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν πρόκειται νὰ κάμωμεν διαλέξεις, οὔτε ἀπαγγελίας καὶ εἴμεθα ἐδῶ διὰ νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ἀναπτύσσωμεν τὰ θέματα διὰ νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, πρᾶγμα δύσκολον, ἀλλὰ τέλος πάντων αὐτὴν τὴν προσπάθειαν καταβάλλομεν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁμιλεῖ τις, πᾶς βουλευτὴς δύναται νὰ τὸν διακόψῃ ἀλλὰ ἀπὸ μίαν διττὴν προϋπόθεσιν, νὰ ἔχῃ καὶ τοῦ ὁμιλοῦντος τὴν ἄδειαν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἔδωκα τὴν ἄδειαν νὰ μὲ διακόψῃ καὶ πῶς τὴν ἔδωκα; Διακοπαί, βεβαίως εἶχον γίνει πολλαί, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Στρατοῦ, δι’ ὃν ἐγὼ εἶχον τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα, ὅτι δηλ. ὁ Κανονισμὸς τοῦ Στρατοῦ εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων αἰτίων τῆς βραδύτητος τῆς καταστολῆς τῆς ἀνταρσίας, ἠθέλησα νὰ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην ἑνὸς συναδέλφου τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Σαρρῆ καὶ δι’ αὐτό, καίτοι εἶχον δηλώσει ὅτι δὲν θὰ ἐπέτρεπον καμμίαν διακοπήν, ἐν τούτοις ἐπέτρεψα εἰς τὸν κ. Σαρρῆν τὴν διακοπὴν αὐτήν. Ἀπὸ τὸν κ. Σαρρῆν, διότι ἐπίστευσε καὶ αὐτὸς ὅτι ὁ Ὀργανισμὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ μᾶς ἔφερεν εἰς αὐτὰ τὰ χάλια, ἀπὸ ἀγανάκτησιν ἐξέφυγε μία βαρεῖα φράσις ἡ ὁποία συνεκίνησεν ὅλην τὴν Βουλὴν καὶ ἐμὲ περισσότερον, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων ποὺ ἔδωκεν ἐπετρέπετο νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀνάκλησις καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, ὥστε νὰ στερηθῇ τοῦ λόγου. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω ὅτι ὁ λόγος, κατὰ τὸ Σύνταγμα, εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἐλεύθερος καὶ κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἄλλον νὰ ὁμιλήσῃ. Αἱ διατάξεις αὐταὶ ἐλήφθησαν διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ἰδία περιώρισε τὰ δικαιώματά της καὶ δίδει εἰς τὸν Πρόεδρον τὴν κυρίαρχον αὐτὴν ἐξουσίαν, νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐδῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι δὲν πιστεύει καὶ εἰς τὸν Θεὸν ἀκόμη. Οἱανδήποτε γνώμην θέλει, εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὴν ἐκφέρῃ. Ὁ Κανονισμὸς τί ἠθέλησεν; Ὁ Κανονισμὸς ποὺ ρυθμίζει τὸν τρόπον διεξαγωγῆς τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἔθεσε μερικοὺς περιορισμούς. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διακοπῇ ὁ ρήτωρ ἂν δὲν σᾶς δώσῃ τὸ δικαίωμα ἐκεῖνος, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίσῃ κτλ. Τὶ εἶπεν ὁ κ. Σαρρῆς; Ὁ κ. Σαρρῆς εἶπε μίαν γνώμην, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ἀλλὰ διὰ τὴν γνώμην του αὐτὴν δὲν ὑπόκειται εἰς τιμωρίαν καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου.

§12Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἀρκετὰ ἐξηντλήθη καὶ ὅπως τὸ ἔθεσεν ὁ κ. Τουρκοβασίλης, ἡ παρεκτροπὴ ἐγένετο, ἐκλήθη τυπικῶς ὁ κ. Σαρρῆς νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις, ὅπως ἀναγράφεται εἰς τὰ πρακτικά.

§13Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν πρακτικά.

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερν.). Παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§15Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν σᾶς διακόπτω. Σᾶς πληροφορῶ. Πρόκειται περὶ πληροφορίας.

§16Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν.). Εἶναι πρωτοφανὲς αὐτὸ ποὺ γίνεται μὲ τὰς διακοπάς. Εἶναι περίεργος ἀντίληψις αὐτὴ περὶ τῶν συζητήσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ κ. Σαρρῆς ἀνακαλῶν ἐπανέλαβε τὴν φράσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος, ὅπως ὑπεστήριξεν καὶ ὁ κ. Τουρκοβασίλης, ἐκάλεσε καὶ πάλιν τὸν κ. Σαρρῆν ν’ ἀνακαλέσῃ καὶ διότι δὲν ἔδωσεν ἐπαρκεῖς ἐξηγήσεις τὸν ἀνεκάλεσεν εἰς τὴν τάξιν ἀφοῦ, ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὑπεστήριξεν, ἠρώτησε τὴν Βουλὴν καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε «Μάλιστα, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά».

§17Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§18Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. τῆς Κυβερν.). Εὑρισκόμεθα προφανῶς πρὸ μιᾶς ἴσως κακῆς ἑρμηνείας. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐδῶ παροῦσα. Ἄν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι δὲν ἔλαβεν ἀπόφασιν τοιαύτην ἢ ἂν ἔλαβεν ἀπόφασιν, πάλιν δύναται νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της αὐτήν. Ἐγὼ προτείνω τὴν λύσιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της. (Χειροκροτήματα). Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν δέχεται νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασίν της.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπόθεσις θεωρεῖται λήξασα. Ἐρωτᾶται ἡ Βουλή. Δέχεται τὴν διαγραφὴν τῶν καταχωρηθέντων εἰς τὰ πρακτικά; Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθοῦν. (Ἐγείρεται τὸ σύνολον σχεδὸν τῶν Βουλευτῶν), Ἄρα διαγράφονται.

§20Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Ἅπαξ καὶ ἐτέθη ἐπὶ τάπητος ἡ συζήτησις αὐτῶν τῶν ζητημάτων, δὲν θὰ ἦτο καλύτερον νὰ ἐγένετο μία μυστικὴ συνεδρίασις;

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Προεδρεύων Αʹ Ἀντιπρόεδρος, Πραξ. Μουτζουρίδης). Ὑπενθυμίζω εἰς τὰ θεωρεῖα ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἐπιβάλλει εἰς τοὺς ἀκροατὰς ἄκραν σιγήν. Ἀπαγορεύει ἐπιδοκιμασίας καὶ ἀποδοκιμασίας. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν ἑκάστου ἐντεταλμένου κλητῆρος καθ’ ἕκαστον θεωρεῖον. Ἐν περιπτώσει παραβιάσεως τῶν ἐπιταγῶν τούτων θέλω ἐκκενώσει τὰ θεωρεῖα. Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δὲν δικαιοῦμαι ἀγορεύσεως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἀγορεύσεως ἀλλὰ περὶ θερμοτάτης ἐκκλήσεως πρὸς πάντας ὑμᾶς. Ἐπιθυμῶ, λέγω, νὰ ὑπενθυμίσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἀπαγορεύει τὰς ἀντεγκλήσεις, ὡσαύτως δὲ καὶ τὰς διακοπὰς κατὰ τὰς διαλογικὰς συζητήσεις. Ὑπενθυμίζω ἐπίσης καὶ τὸ τελευταῖον μέρος τῆς μετὰ τὴν ἐκλογήν μου, εὐχαριστηρίου ἀγορεύσεώς μου, καθ’ ἣν κατέληξα ζητήσας τὴν συνδρομὴν ὑμῶν. Διὰ τῶν λεγομένων μου καὶ αὖθις ταύτην ἐπικαλοῦμαι πρὸς τήρησιν ὀρθοδόξως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ τήρησις τούτου καθιστᾷ τὰς συζητήσεις ἱεροτελεστικὰς ὡς εἶναι καὶ κρηπιδώνει τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸ Κοινοβούλιον καὶ τὸ σπουδαῖον αὐτοῦ ἔργον. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν ἔντιμον σύνθεσιν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, νὰ προστατεύσῃ ἑαυτὴν καὶ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ δὴ εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, ὁπότε ἡ ἔνδοξος χώρα μας εὑρίσκεται ὑπὸ λίαν στενοχώρους συνθήκας. Ἐπιτρέψατέ μου ἀκόμη νὰ παρακαλέσω ὅπως δι’ ὅσα ζητήματα ἡ δημοσία συζήτησις εἶναι ἐπιζημία εἰς τὰ γενικώτερα τῆς χώρας συμφέροντα, οἱ ρήτορες μόνοι των νὰ ἀποφεύγωσι τὴν δημοσίαν ἀνακίνησίν των. Ὑπάρχουσι τρόποι καὶ μέσα νὰ φέρωσι ταῦτα ὅπου δεῖ, πρὸς πληροφορίαν τοῦ ἁρμοδίου, καὶ ζητοῦσι παρ’ αὐτοῦ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰ ἀνησυχαστικὰ ἐρωτήματά μας. Ὑπάρχει τέλος τρόπος ἐπ’ αὐτῶν νὰ γίνωσιν ἄλλαι συνεδρίαι. Ἄς προσέχωμεν πάντως κατὰ τὰς ψυχολογικὰς ταύτας στιγμὰς νὰ μὴ διαθρύπτεται τὸ κῦρος ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ περίστασις διεπιστεύθη τὴν διαχείρισιν τῶν ὑψίστων τούτων συμφερόντων. Ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἀφίεμαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸν ἐγνωσμένον πατριωτισμόν σας. Ἄς ἐργασθῶμεν πάντως μετ’ ἀόκνου περισκέψεως καὶ ἀδιαπτώτου φανατισμοῦ, ὅπως συμβάλωμεν πάντες, ὅπου ἕκαστος ἐτάχθη, διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τῆς ἱστορικωτέρας χώρας, τῆς Πατρίδος μας, τῆς ὡραίας μας Ἑλλάδος, τῆς ὁποίας τὸ μεγαλεῖον καὶ ἡ ἀποστολὴ εἶναι ἄφθαστος—ἂς τὰ μεγαλύνωμεν. (Χειροκροτήματα).

§22Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν ἀγόρευσιν τοῦ συναδέλφου κ. Μελᾶ, ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ πρακτικὰ διενεμήθησαν πρὸ ὀλίγου καὶ δὲν ἔχω λάβει ἀκριβῆ γνῶσιν αὐτῶν, θὰ παρεκάλουν, ὅπως εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν τῆς Δευτέρας μὲ ἐγγράψετε ὡς πρῶτον ἀγορητήν.

§23Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ ὁμιλήσω πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλὰ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν προάγει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Προεδρεύων Αʹ Ἀντιπρόεδρος). Εἰσερχόμεθα

εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχεια τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σαρρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§25Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι πάρα πολὺ διότι ἐξ αἰτίας μου παρενεβλήθησαν προσκόμματα εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Λυποῦμαι διότι ἐλέχθη παρ’ ἐμοῦ φράσις, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἦτο κάπως βαρεῖα ἤ, ἐὰν θέλετε, κάπως ἀτυχής. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Βουλὴ δὲν μοῦ ἔδωσε τὸν χρόνον διὰ νὰ δώσω τὰς δεούσας ἐξηγήσεις, ἐδημιουργήθη εἰς τὸ Σῶμα ἡ ἐντύπωσις, ἐκ τῶν συνεπειῶν τῆς φράσεως αὐτῆς, ὅτι ἐγώ, ὁ βουλευτὴς Σαρρῆς, ὁ ἄλλοτε ἀξιωματικός, ἐζημίωσα τὴν ὑπόθεσιν τὴν ἐθνικὴν καὶ ὅτι διὰ τῆς στάσεώς μου αὐτῆς ἐν τῇ Βουλῇ, κατέληξε νὰ μειωθῇ τὸ φρόνημα τοῦ στρατεύματος. Πάντοτε ἀπέφυγον νὰ εἴπω κάτι δι’ ἑαυτόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἴσως ἔπραξαν ὄχι μόνον συνάδελφοι, ἀλλὰ καὶ τινὲς ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, καὶ συνεπῶς παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐὰν εἴπω κάτι καὶ δι’ ἑαυτόν. Ἦτο δυνατὸν νὰ θίξω τὸν στρατὸν ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἔζησα εἰς τὸν στρατὸν 22 ἔτη, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησα μὲ τὸν στρατόν, καὶ ἐπολέμησα κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἰς περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ἔθνος ἐστέναζεν ὑπὸ τὸ πέλμα τοῦ κατακτητοῦ, ὁπότε δὲν ἴσχυεν οὔτε Κανονισμὸς οὔτε στρατιωτικὴ ποινικὴ Νομοθεσία, οὔτε Νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, τότε, ὅτε ἔπραττε κανεὶς τὸ καθῆκον του μὲ βάσιν τὴν ἀντίληψιν ἣν εἶχεν περὶ αὐτοῦ; Ποτὲ δὲν παρέλειψα τὸ καθῆκον μου. Ἐπολέμησα εἰς τὰ Μακεδονικὰ βουνὰ καὶ δὲν ἐσταμάτησα ἐκεῖ. Ἔφυγα εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ δὲν ἔμεινα ἐκεῖ, ἀλλ’ ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἀνταρτικὰς ὁμάδας τοῦ Στρατηγοῦ Ζέρβα. (Χειροκροτήματα). Ὑπῆρχε λοιπὸν πρόθεσις εἰς ἐμὲ νὰ θίξω τὸ παράπαν τὸ φρόνημα τοῦ Στρατοῦ; Γνωρίζει καὶ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὅτι ἐκτελῶν ἐντολὴν τοῦ στρατηγοῦ Ζέρβα, διοικητοῦ ἀνταρτικῆς ὁμάδος, ἀπεβιβάσθην εἰς τὴν πατρίδα του καὶ κατέλαβον τὴν νῆσον Κέρκυραν, ὅταν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀκόμη. Καὶ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὅτι οἱ 400 Γερμανοὶ ἀπωθήθησαν πρὸς τὴν Ἀλβανίαν καὶ ἕνας λόχος συνελήφθη αἰχμάλωτος. Καὶ γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δύο τάγματα συνετρίβησαν ἢ ἀφωπλίσθησαν. (Χειροκροτήματα). Καὶ γνωρίζει ἀκόμη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὅλοι οἱ ἰταλοὶ ὑπήκοοι—εἶναι καιρός, κύριοι συνάδελφοι, νὰ λεχθῇ—ὅλοι οἱ ἰταλοὶ ὑπήκοοι, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν Κέρκυραν ὀλίγου δεῖν νὰ τὴν μετέβαλον εἰς ἰταλικήν, διότι κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς εἶχον συρρεύσει ἐκεῖ πάμπολλοι ἰταλοί. Διὰ μιᾶς πράξεώς μου, ὡς στρατιωτικοῦ διοικητοῦ, ἐκπροσωποῦντος τὸν στρατηγὸν Ζέρβαν, τοὺς ἀπήλασα εἰς τὴν Ἰταλίαν. Ἦτο λοιπὸν ποτὲ δυνατὸν ἐκ προθέσεως νὰ θίξω ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὸ φρόνημα τοῦ στρατοῦ; Ὁμολογουμένως ἐγεννήθη καὶ μία ἄλλη ἐντύπωσις, ὅτι μὲ τὴν φράσιν μου ἐζημίωσα τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν. Καὶ τοῦτο ἐλέχθη ἀπὸ χείλη ἐπίσημα καὶ ἴσως νὰ ἐσχηματίσθη ἡ ἀντίληψις εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, ὅτι τὰ αἰσθήματά μου δὲν εἶναι φιλοσυμμαχικά. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι. Μήπως θὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ μὲ κατηγορήσῃ ἐπὶ δοσιλογισμῷ, καθ’ ὃν χρόνον ἐπολέμησα τὸν κατακτητήν; Μήπως θὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ μὲ κατηγορήσῃ ἐπὶ φιλερισμῷ; Μήπως οἱ ἴδιοι οἱ Σύμμαχοι δύνανται νὰ μὲ κατηγορήσουν, δεδομένου ὅτι συνεπολέμησα μετ’ αὐτῶν; Οἱ ἴδιοι οἱ Σύμμαχοι τὸ ἀνεγνώρισαν, ὡς ὁ Συνταγματάρχης ..... ὁ διοικητὴς τῶν μονάδων Κομμάντος, καὶ διὰ νὰ φορέσῃ κανεὶς τὸ μπερὲ τὸ πράσινο θεωρεῖται μεγάλη τιμὴ εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ἔχω ἔγγραφα καὶ πρότασιν προαγωγῆς καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ Σύμμαχοι δὲν δύνανται νὰ ἀρνηθοῦν ὅτι τὰ αἰσθήματά μου εἶναι φιλοσυμμαχικά. Ἔπειτα διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἡγεσίας τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθην, εἶναι κακὴ ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἀντέδρασεν ὅσον ἔπρεπεν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Στρατεύματος καί, ὅπως ὅλοι μας σήμερον πιστεύομεν, πληρώνομεν τώρα τὰς συνεπείας. Ὁ Στρατηγὸς Ρόλλιγξ, ἐξεταζόμενος ὡς ἄγγλος ἀξιωματικός, ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν καὶ ἐπολέμησε μετὰ αὐτοθυσίας καὶ ἡρωϊσμοῦ διὰ τὴν πατρίδα του καὶ ἡ πατρίς του πρέπει νὰ εἶναι ὑπερήφανος δι’ αὐτόν. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου, ἐγκαταλείποντες τὸν ἄγγλον ἀξιωματικὸν καὶ ἐξετάζοντες τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἀγγλικῆς ἐν Ἑλλάδι ἀποστολῆς, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἐκ κακῆς ἀντιλήψεως τῶν ἑλληνικῶν πραγμάτων, εἴτε λόγῳ μὴ ἐπαρκοῦς διαφωτίσεως παρὰ τῶν ὑπευθύνων στρατιωτικῶν, δὲν ἐπέτυχε τὰ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέμενεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ αἱ συνέπειαι, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, βαρύνουν εἰς τὴν πλάστιγγα τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Δὲν νομίζω ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ κατηγορηθοῦν ὅτι δὲν ἔχουν αἰσθήματα φιλοσυμμαχικά, δεδομένου ὅτι ἐμπράκτως τὸ ἀπέδειξα. Οἱ σύμμαχοι μοῦ εἶναι φίλτατοι, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὡς ἕλλην ἀξιωματικός, ὡς ἕλλην πολιτικός, ὡς ἕλλην βουλευτής, περισσότερον φιλτάτη, ὅλων τῶν συμμάχων, μοῦ εἶναι ἡ Ἑλλάς. Προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα διὰ νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, θεωρῶ σκόπιμον νὰ θίξω μερικὰ σημεῖα ἐπὶ τῶν ἀγορεύσεων ἐνίων ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, διότι ἐλέχθησαν μερικαὶ ἀνακρίβειαι, ὄχι βέβαια ἐκ προθέσεως, αἱ ὁποῖαι ὅμως ἂν παρέμενον ἄνευ ἀπαντήσεως, νομίζω ὅτι θὰ ἐδημιούργουν εἰς τὴν Βουλὴν ἐντύπωσιν μὴ ἀνταποκρινομένην εἰς τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐπίσης καὶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Εἶναι τὸ ζήτημα τῶν μονίμων καὶ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν. Νομίζω ὅτι προσγίγνεται μία ἀδικία εἰς τὸ Σῶμα τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν, ὄχι βέβαια ἐκ προθέσεως, ἀλλὰ διότι δὲν γνωρίζουν τὰ πραγματικὰ γεγονότα. Τὸ ζήτημα ὅτι οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, ἐτέθη ἐσκεμμένως ἀπὸ τὸ Κ.Κ.Ε. Οἱ κομμουνισταὶ γνωρίζουν ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχουν τοῦ σκοποῦ των, θὰ ἔπρεπε τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ ἔφερε τὴν μεγαλυτέραν ἀντίδρασιν εἰς τοὺς σκοπούς των, θὰ ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ διασπασθῇ καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὴν ἑπομένην τῆς καταρρεύσεως, εἰς τὰ κέντρα καὶ τὰ καφενεῖα ἠκούοντο ἄνθρωποι ἐπιστήμονες, μορφωμένοι νὰ συζητοῦν τὸ θέμα ἂν οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ ἔπραξαν τὸ καθῆκον των καὶ πολλοὶ κατεφέροντο ἐναντίον αὐτῶν, ὑπερασπίζοντες τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Ἐσκεμμένως εἶχε τεθῇ τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸ Κ.Κ. Ἔπρεπε πάσῃ θυσίᾳ νὰ διασπασθῇ τὸ Σῶμα αὐτό. Ἀλλὰ τὸ νὰ λέγεται εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔπρεπε νὰ πάρωμεν τοὺς μονίμους ἀξιωματικοὺς καὶ νὰ τοὺς στείλωμεν εἰς τὰς μονάδας των διὰ νὰ πολεμήσουν, διότι ἐκεῖ εἶναι τὸ καθῆκον των, νομίζω ὅτι εἶναι κάπως βαρύ. Βεβαίως, ὁ προορισμὸς τοῦ ἀξιωματικοῦ εἶναι νὰ πολεμήσῃ καὶ τοῦτο τὸ ἀποδεικνύει ἡ ἐπίσημος πολεμικὴ ἔκθεσις. Κύριοι, πρέπει τὸ Ἔθνος νὰ εἶναι ὑπερήφανον διὰ τὸ Σῶμα τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν ὡς καὶ διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Οὗτοι ἔχουν ἐπιτελέσει ἔργον σπουδαῖον, ἔχουν πολεμήσει μετὰ ἡρωϊσμοῦ, ἀλλὰ καὶ οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, ὄχι μόνον εἶναι ἰσάξιοι ἀλλὰ καὶ ὑπερβάλλουν αὐτούς.

§26Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι δουλειά τους.

§27Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Εἶναι καθῆκον ὅλων νὰ πολεμοῦν κατὰ τὴν ὥραν τοῦ πολέμου. Οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ κατὰ τὸν πόλεμον τῆς Ἀλβανίας ἦσαν 6.000 καὶ οἱ ἔφεδροι ἦσαν 18.000. Φονευθέντες ἐπὶ τῶν 6.000 μονίμων οἱ 394. Φονευμένοι ἐκ τῶν 18.000 ἐφέδρων, οἱ 401. Κύριοι, ἂν ἐξετάσετε τὰς ἀναλογίας καὶ ἂν προσθέσετε ὅτι τὰ Ἐπιτελεῖα ἔπρεπε νὰ τὰ διοικοῦν μόνιμοι ἀξιωματικοί, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ γίνῃ, δύνασθε νὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι ἐφονεύθη τριπλάσιος ἀριθμὸς μονίμων ἀξιωματικῶν. Καὶ ἔχομεν περὶ τούτου ἀπόδειξιν, ὅτι ἀπὸ ὁλοκλήρους τάξεις ἀπὸ 180 μονίμους ἀξιωματικοὺς τῆς Σχολῆς Εὐελπίδων, μόλις ἐπέζησαν τοῦ πολέμου, τεσσαράκοντα. Τὸ λέγω αὐτό, ὄχι διὰ νὰ ὑποτιμήσω τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πράξει τὸ καθῆκον των εἰς τὸ ἀκέραιον, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἀδικοῦμεν τὸ Σῶμα τῶν μονίμων ἀξιωματικῶν, διότι εἶναι ὅλως ἄδικον. Ἐτέθη ἄλλο ἕνα ζήτημα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Κανελλόπουλον. Ἔθεσε τὸ ζήτημα τῆς δημιουργίας ἑνὸς στρατηγείου, τὸ ὁποῖον θὰ διηύθυνε τὰς ἐπιχειρήσεις. Εἰς τὸ στρατηγεῖον αὐτό, εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος, ὅτι τὴν βαρύνουσαν, τὴν ἐπικρατεστέραν γνώμην θὰ τὴν ἔχῃ, πρέπει νὰ τὴν ἔχῃ τὸ ὑπεύθυνον πολιτικὸν πρόσωπον. Εἶναι ἀληθές, ὅπως παραδέχονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συγγράψει τὴν φιλοσοφίαν τοῦ πολέμου, ὅτι ὁ πόλεμος εἶναι στοιχεῖον τῆς πολιτικῆς. Ὅταν ἡ πολιτικὴ σταματήσῃ καὶ δὲν κατορθώσῃ διὰ τῆς διπλωματίας νὰ ἐπιτύχῃ τοὺς σκοπούς της, δίδει τὸν λόγον εἰς τὴν βίαν, εἰς τὰ ὅπλα, καὶ συνεχίζουν τὰ ὅπλα, ἡ βία. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἡ μὲν πολιτικὴ ἀρχὴ καθορίζει τὸν σκοπὸν τοῦ πολέμου, γνωρίζει δὲ εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον, ποῖον σκοπὸν ἐπιδιώκει διὰ τοῦ πολέμου, ἡ ἐκτέλεσις δὲ αὐτοῦ ἐπαφίεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀρχιστρατήγου. Ὥστε εἶναι χωριστὰ τὰ ὅρια τῶν ἁρμοδιοτήτων, τόσον τῆς πολιτικῆς ἀρχῆς, ὅσον καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διαφωνῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ στρατηγεῖον· εἶμαι σύμφωνος, ἀλλὰ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἁρμοδιοτήτων κάθε ἕνας ἔχει τὴν ἁρμοδιότητα τὴν ἰδικήν του. Ὑπάρχουν πολλὰ παραδείγματα εἰς τὴν ἱστορίαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπει ὁ χρόνος νὰ μακρηγορήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος εἶπε μίαν ἀκόμη μεγάλην ἀλήθειαν. Ἀναφερόμενος εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συναγερμοῦ εἶπεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι ὀφείλομεν, ἐὰν θέλωμεν νὰ συνεγείρωμεν πραγματικῶς τὸ ἔθνος, νὰ συνεγείρωμεν πρῶτον ἑαυτούς. Ὀφείλουν τόσον οἱ βουλευταί, ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι ὑπουργοί, καὶ οἱ πρόεδροι καὶ ἀντιπρόεδροι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ στείλουν τὰ παιδιά τους πρῶτοι, εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, καὶ μετὰ νὰ συνεγείρωμεν τὸ Ἔθνος. Ἦτο μία μεγάλη ἀλήθεια, ἡ μεγαλειτέρα ὅλων.

§28Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἡ ὁποία δὲν γίνεται ποτέ.

§29Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἐλλιπὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Κανελλόπουλος. Καὶ προσθέτω: Δὲν εἶναι ἀρκετὸν μόνον νὰ σταλοῦν τὰ παιδιὰ τῶν κ. ὑπουργῶν, ὅσα εἶναι ἐδῶ ἢ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, νὰ δώσουν, ὁ κ. ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ κ. ὑπουργοὶ καὶ οἱ κ. βουλευταί, ἐντολὴν εἰς τὰ παιδιά των, νὰ πᾶνε εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν καὶ νὰ πέσουν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Αὐτὸς εἶναι συναγερμός... (Χειροκροτήματα). Διότι ὅταν θὰ πληροφορηθῇ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ὁ ἑλληνικὸς στρατός, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔπεσεν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, τοῦτο σημαίνει διπλασιασμόν, τριπλασιασμόν, πολλαπλασιασμὸν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων. Τοῦτο σημαίνει ὅτι αὐξάνομεν τὸν στρατὸν διὰ 10 μεραρχιῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ πραγματικὸς συναγερμός. Πρέπει, κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅταν ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν καὶ τὸν ἐγωϊσμὸν καὶ τὴν φιλοδοξίαν, νὰ διοικοῦμεν τὸ Ἔθνος, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν πρῶτον, ὅτι διὰ νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς ἀποστολῆς μας πρέπει νὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ παραδειγματίζωμεν τὸ Ἔθνος. Τὰ ἔθνη διοικοῦνται διὰ τοῦ παραδείγματος, ὄχι διὰ τῶν λόγων, καὶ μάλιστα θὰ εἶναι ἐπίκαιρον, ἐὰν ἀναμνησθῶμεν τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο, κατὰ τὸ ὁποῖον, ὅταν οἱ Ἀθηναῖοι ἡττήθησαν παρὰ τῶν Μακεδόνων, καὶ ὁ Δημοσθένης ηὐτοκτόνησεν εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Ποσειδῶνος, τοῦ ἔστησαν ἕνα ἀνδριάντα καὶ ἔγραψαν εἰς τὸ βάθρον ἐπιγραμματικῶς: «Εἴπερ ἴσην, γνώμῃ, ρώμην Δημόσθενες εἶχες, οὐκ ἂν ποτὲ ἐπ’ Ἑλλάδος ἦρχεν Ἄρης ὁ Μακεδών». Ἐὰν λοιπόν, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγομεν, τὰς γνώμας τὰς σοφὰς τὰς ὁποίας ἀναπτύσσομεν, εἴχομεν τὸ ψυχικὸν σθένος, εἴχομεν τὸ θάρρος, εἴχομεν τὴν ἀποφασιστικότητα νὰ τὰ μεταβάλωμεν εἰς ἔργον πραγματικόν, ἔ, τότε θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν: «Οὐ πότ’ ἂν Ἕλλησιν ἦρχεν Ἄρης ὁ Βελουχιώτης». Διότι πῶς θὰ συνεγείρετε τὸ Ἔθνος; Γνωρίζετε ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Ἤντεν, ὁ υἱὸς τοῦ Στάλιν ὁ υἱὸς τοῦ Ροῦζβελτ, τρία παιδιὰ τοῦ ὑπουργοῦ τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἀγγλίας καὶ ἀμέτρητα ἄλλα, ἔπεσαν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα, ἐὰν θέλῃ νὰ ἡγῆται τοῦ ἔθνους, νὰ πράττῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς γίνεται εἰς τὸν πολιτικόν μας κόσμον τὴν στιγμὴν ταύτην. Πρέπει νὰ ἐπιστρατευθοῦν ὅλοι, οὐδενὸς ἐξαιρουμένου, νὰ ἀνακληθοῦν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ νὰ πᾶνε εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ἀλλὰ καὶ νὰ πέσουν ἐπ’ αὐτῆς. (Θόρυβος).

§30Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ πέσουν; (Θόρυβος). Νὰ πολεμήσουν. Καὶ σεῖς ἐπολεμήσατε καὶ δὲν ἐπέσατε.

§31Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Λέγω τοῦτο: ὅτι ὁ Κόδρος ὁ βασιλεὺς τῶν Ἀθηνῶν ἔπεσε διὰ νὰ σώσῃ τὰς Ἀθήνας. Ἐλέχθη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ ἐκδώσῃ διαταγὰς πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν διὰ νὰ ἐξορμήσῃ καὶ νὰ συντρίψῃ τὰς συμμορίας. Ὅλοι τὸ εὐχόμεθα, ὅλος ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀναμένῃ τις ἀποτελέσματα, πρέπει νὰ ἔχῃ δημιουργήσει ὅλας τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἐπιτρέπουν νὰ ἀναμένῃ ἓν καλὸν ἀποτέλεσμα. Ὁ στρατός μας ἔχει ἠθικὸν καὶ θὰ ἐξορμήσῃ, ἀλλὰ ἂν τὸν εἴχομεν ἐφοδιάσει καὶ μὲ τὰ ὅπλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐχρειάζοντο, θὰ ἀνεμέναμεν ἀποτελέσματα πραγματικά. Ἀνεπτύχθη ἀπὸ πολλοὺς ρήτορας ὅτι δὲν ἔχομεν σήμερον ὀρειβατικὸν πυροβολικόν, τὸ πυροβολικὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον φορτωμένον ἐπὶ τῶν ἡμιόνων ἀκολουθεῖ τὰ μαχόμενα τμήματα ἐπὶ ὀρεινοῦ ἐδάφους καὶ τάσσεται ὁπουδήποτε. Δὲν ἔχομεν πυροβόλα τῶν 6,5, τὰ ὁποῖα μεταφέρονται, ἐὰν θέλετε εἰς τὰς χεῖρας τῶν στρατιωτῶν. Δὲν ἔχομεν πολυβόλα, τὰ ὁποῖα βάλλουν ὠφελίμως ἀπὸ ἀποστάσεως 3.000 μέτρων, ἐνῷ σήμερον ὁ συμμορίτης κάμνει βολὴν ἀπὸ 3.000 μέτρα, ἐπιτίθεται δὲ ὁ ἐθνικὸς στρατὸς μὲ ὁπλοπολυβόλα Μπρέντ, τὰ ὁποῖα ἔχουν βεληνεκὲς 800–1000 μέτρα. Κατὰ συνέπειαν βλέπετε, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ὑλικοῦ οἱ συμμορῖται εὑρίσκονται εἰς καλλιτέραν μοῖραν. Ἑπομένως διὰ νὰ ἀναμένῃ τις ἓν θετικὸν ἀποτέλεσμα πρέπει νὰ ἔχῃ δημιουργήσει τὰς ἀναγκαίας προϋποθέσεις. Ἴσως ἡ Κυβέρνησις νὰ τὰς ἔχῃ δημιουργήσει, ἀλλὰ ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζομεν δὲν ἔχει σήμερον ἐφοδιασθῆ ὁ στρατὸς μὲ τὰ ἀναγκαῖα αὐτὰ ὅπλα. Σήμερον ἡ Ἑλλὰς διεξάγει ἕνα ἀγῶνα. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀγὼν ἀναρχικῶν ἑλλήνων, εἶναι ἀγών, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπεβλήθη ἔξωθεν. Θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς σήμερον ἀγωνίζεται τὸν τρίτον ἀκήρυκτον πόλεμον. Καὶ ἐρωτῶ ἐὰν πρέπει νὰ παραπονούμεθα ἐναντίον τῶν συμμάχων, μετὰ τῶν ὁποίων ἡμεῖς συνεπολεμήσαμεν καὶ ἐθυσιάσαμεν τὰ πάντα ὑπὲρ τοῦ συμμαχικοῦ ἀγῶνος. Καὶ δὲν δικαιοῦται σήμερον νὰ παραπονῆται ἡ Ἑλλὰς ἐναντίον τῶν συμμάχων, διότι ἐγκατελείφθημεν μόνοι εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ὁ ὁποῖος εἶναι γεγονός, ὅτι εἶναι ἀκήρυκτος πόλεμος τῶν σλαύων ἐναντίον τοῦ ἔθνους; Ποία λοιπὸν ἠθικὴ ὑπόστασις εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τοὺς ἐπιτρέπει νὰ μᾶς ἀφήνουν, τοὐλάχιστον ἄνευ ὁπλισμοῦ, ἄνευ τῶν μέσων νὰ ἀμυνθῶμεν, ὥστε καὶ ὁ στρατὸς ὁ ἐθνικὸς νὰ μὴ συκοφαντῆται, ἔστιν ὅτε καὶ ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους;

§32Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μίαν λέξιν ἐπὶ τοῦ σοβαροῦ τούτου θέματος, κύριε συνάδελφε, ἀκριβῶς, πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν παρ’ ὑμῶν λεγομένων. Ἐγράφη καὶ εἰς ξένας ἐφημερίδας ἐλέχθη καὶ ἐδῶ ἀπὸ πρόσωπα ἐπίσημα, ὅτι οἱ ἰδικοί μας στρατιῶται δὲν καταβάλλουν ἕνα συμμορίτην. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, πρὸς τιμὴν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὅτι ἡ πραγματικότης δὲν εἶναι αὐτή. Ἀτυχῶς, ἕνεκα τοῦ ὑφισταμένου ὀργανισμοῦ, δὲν μάχεται παρὰ τὸ ⅓ τοῦ στρατοῦ. Καὶ εἶναι τόση ἡ δύναμις τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ δύναται νὰ παστηριχθῇ βασίμως, ὅτι εἷς ἕλλην στρατιώτης πολεμᾷ μὲ ἕνα ἀντάρτην.

§33Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ ἀντικρούσω τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν αἱ πληροφορίαι του προήρχοντο ἐξ ἐπισήμων πηγῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ μάθῃ ὅτι αἱ ἐπίσημοι πληροφορίαι ἀφίστανται οὐσιωδῶς τῶν δηλώσεών του.

§34Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ὅτι ἐπὶ πλέον τῶν ἐπικλήσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρέπει ἕκαστος ἐξ ἡμῶν νὰ ἐκθέτῃ τὴν γνώμην του ποῖος εἶναι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις. Ἡ προσωπική μου γνώμη εἶναι ὅτι τρεῖς λύσεις ὑπάρχουν διὰ τὴν λύσιν τοῦ ἑλληνικοῦ δράματος. Πρῶτον, πρέπει πρὸ πάσης ἄλλης οἰκονομικῆς βοηθείας νὰ προηγηθῇ ἡ ἐνίσχυσίς μας μὲ πολεμικὸν ὑλικόν. Νὰ ἐφοδιασθῇ ὁ στρατός μας μὲ ὀρειβατικὸν πυροβολικὸν καὶ μὲ πυροβόλα τῶν 6,5. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, δευτέρα λύσις εἶναι οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι, ἐφ’ ὅσον γνωρίζουν τὶ προσέφερεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν ἐλευθέρων λαῶν, νὰ στείλουν στρατὸν διὰ νὰ κλείσουν τὰ σύνορα μας. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, τότε ὑπάρχει μία λύσις πολιτική, τὴν ὁποίαν δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν αἱ δύο προηγούμεναι λύσεις δὲν ἐπιτευχθοῦν καὶ ἡ κατάστασις ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἡ ἰδία, τότε θὰ μοῦ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ποία εἶναι ἡ τρίτη λύσις. Ἐγὼ μόνον μίαν διαπίστωσιν κάμνω, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ. Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ὅστις πλήττεται ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας καὶ καταστρέφεται τὸ σπίτι του καὶ χάνει τὰ ὑπάρχοντά του ὅ,τι τοῦ μένει ἀπὸ τὴν καταστροφὴν τὸ πωλεῖ, ἀγοράζει ἕνα αὐτόματον καὶ συνεχίζει τὸν ἀγῶνα. Τοῦτο πρέπει νὰ τὸ κατανοήσῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ὁμολογῶ εἰλικρινῶς ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν ἔχει ἐνστερνισθῆ αὐτὸν τὸν σκοπὸν καὶ τὸ αἴσθημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πράττομεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πράξωμεν. Ὀφείλει, ἔστω καὶ ἀργά, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ἐνστερνισθῇ τὸ αἴσθημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ διότι ἐὰν δὲν γίνῃ τοῦτο καὶ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἰδία κατάστασις τῆς ἀνταρσίας, ἐγὼ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς θὰ λάβῃ τὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς χεῖρας του καὶ θὰ ζητήσῃ μόνος νὰ λύσῃ τὴν συμφοράν του. Ἐὰν γίνῃ αὐτό, νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ τὴν Ἑλλάδα θὰ σώσῃ ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς δὲν ξεύρω ποὺ θὰ μᾶς ἀποστείλῃ.

§35Σ. ΧΟΥΤΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα μετὰ μεγίστης προσοχῆς τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὰς ἀγορεύσεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ ἄλλων ρητόρων, οἵτινες μετὰ δριμύτητος ἐπέκριναν τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐδίστασαν νὰ παρουσιάσουν τὴν Κυβέρνησιν ὡς ὁλοσχερῶς χρεωκοπήσασαν. Τὸ σοβαρώτερον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ὅτι τινὲς ἐκ τῶν κυρίων ἀρχηγῶν καὶ τῶν κυρίων συναδέλφων προεδίκασαν καὶ τὴν ἀποτυχίαν τῆς νέας ἐξορμήσεως τὴν ὁποίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐξήγγειλε. Κατόπιν τούτου ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀνέμενον ἀπὸ τοὺς κυρίους ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων καὶ τοὺς συναδέλφους αὐτοὺς νὰ ζητήσουν τὴν ἀντικατάστασιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἢ τοὐλάχιστον, καθ’ ὃ εἶχον δικαίωμα οἱ κύριοι ἀρχηγοί, νὰ θέσουν ζήτημα ψήφου ἐμπιστοσύνης. Οὕτω πως θὰ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ διαστείλουν τὰς εὐθύνας των ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν κατέκριναν καὶ ἰδίως νὰ διαστείλουν τὰς εὐθύνας των ἀπὸ τὴν ἀποτυχίαν, τὴν ὁποίαν προεδίκασαν. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι λόγοι οἱ ὁποῖοι διαφεύγουν τὸν ἰδικόν μου ἔλεγχον ἠνάγκασαν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ μὴ ἐπιμείνουν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοὐλάχιστον τῆς θέσεως ζητήματος ψήφου ἐμπιστοσύνης. Κατόπιν τούτου ἐγὼ τοὐλάχιστον διερωτῶμαι διὰ τίνα λόγον οἱ ἐπικρίσεις αὗται, διὰ τίνα λόγον μὲ τόσην ἐπιμονὴν νὰ γίνῃ τὸ ξέφτισμα αὐτὸ τοῦ κυβερνητικοῦ κύρους καὶ μάλιστα εἰς παραμονὰς ἐξορμήσεως πανεθνικῆς, ἡ ἀποτυχία ἢ ἐπιτυχία τῆς ὁποίας εἶναι βέβαιον ὅτι ἐξαρτᾶται ἐν πολλοῖς ἀπὸ τὸ γόητρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον αὐτὴ διαθέτει. Ἐὰν ἡ ἄλλη ἐκείνη ἐξόρμησις, ἂν δυνάμεθα νὰ τὴν ὀνομάσωμεν οὕτω, τῆς Κυβερνήσεως πρὸς δικαίωσιν τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ἀπαιτοῦσε νὰ εἶναι ἀδιάβλητον τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι ἡ νέα ἐξόρμησις πρὸς συντριβὴν τῆς ἀνταρσίας τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθη ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ σταθῇ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως πολὺ ὑψηλότερα ἀπὸ ὅτι ἦτο ἐκεῖ. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ τὴν ὁποίαν τόσοι, ὡς εἶπον προηγουμένως, κατέκριναν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ ἐμπνεύσῃ πλέον τὸν λαὸν καὶ νὰ τὸν συνεγείρῃ πρὸς ἕνα πανεθνικὸν συναγερμόν; Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι αἱ εὐθῦναι σας, κύριοι ἀρχηγοί, ἐφόσον πραγματικῶς κατερρίψατε, καὶ εἶναι βέβαιον αὐτό, τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι ἡμῶν καὶ τοῦ Ἔθνους, νομίζω ὅτι ἐφόσον συγχρόνως ἐγκρίνετε ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις πρόκειται νὰ ἡγηθῇ καὶ τῆς νέας ἐθνικῆς ἐξορμήσεως, νομίζω ὅτι ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας αἱ εὐθῦναι ὑμῶν δὲν εἶναι ὀλιγώτεραι τῆς Κυβερνήσεως. Διαστολὴ τῶν εὐθυνῶν σας θὰ ἐγένετο ἐὰν ἀξιούσατε, ὅπως εἶπον, ἀντικατάστασίν της ἢ τοὐλάχιστον ἐγεννᾶτο ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ὥστε νὰ σᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἀποδεσμευθῆτε τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν ἔχετε δώσει τὴν 21ην παρελθόντος Σεπτεμβρίου. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ἐφόσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ ἡγηθῇ τῆς νέας αὐτῆς πανεθνικῆς ἐξορμήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ νέας θυσίας τὸ Ἔθνος, νομίζω, ὅτι ἐφόσον αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἡγηθῇ τῆς προσπαθείας αὐτῆς, νομίζω ὅτι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ὁμιλῶν νὰ ἀφαιρέσω ἔστω καὶ ἐλάχιστον ἀπὸ τὸ ἐλαχιστότατον κῦρος τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Συνεπὴς πρὸς τὰς προσπαθείας μου καὶ τοὺς ἀγῶνας μου, δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω, εἰμὴ μόνον ὅτι παραμένω πιστὸς στρατιώτης εἰς τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν νομίζετε, κύριοι, ὅτι αἱ δυνάμεις μου καὶ ἡ ζωή μου ἀκόμη προσφερόμεναι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσουν κατά τι τὴν νέαν πανεθνικήν, ὅπως θέλετε, ἐξόρμησιν, δὲν ἔχετε παρὰ νὰ διατάξητε. (Χειροκροτήματα ζωηρά).

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουσαῆς ἔχει τὸν λόγον.

§37Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Δὲν προτίθεμαι, κύριοι, νὰ κάμω κρίσεις ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως, τόσον διότι ὁ χρόνος τοῦ τετάρτου εἶναι ἀνεπαρκέστατος, ὅσον καὶ διότι ἄλλοι συνάδελφοι νομίζω ὅτι ἐξήντλησαν τὰ πλεῖστα τῶν θεμάτων ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ θὰ περιορισθῶ εἰς ἕνα μόνον θέμα, τὸ ὁποῖον ἐθίγη βέβαια καὶ ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους, δὲν ἀνεπτύχθη ὅμως ἐν ταῖς λεπτομερείαις του. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τὸ τῶν συμμοριοπλήκτων, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡρισμένας πτυχὰς ἀγνώστους ἴσως καὶ εἰς πολλοὺς ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἀλλ’ ἴσως καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, ἐπειδὴ νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ ἀποδίδωνται τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἐθνική μας ἀντιπροσωπεία ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου, εἰς τὴν Ἀμερικὴν παρὰ τῷ Ο.Η.Ε. ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της κατὰ τρόπον, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἄριστον μπορεῖ νὰ εἰπῇ κανείς. Δὲν νομίζω δηλαδὴ ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία μας παρέλειψεν ὡρισμένην ἐνέργειαν ἢ ἔκαμεν ἀστόχους ἐνεργείας εἰς τρόπον ὥστε ἡ ἐκδοθεῖσα ἀπόφασις νὰ μὴ εἶναι ἡ ἀναμενομένη ἀπὸ τὸ Ἔθνος. Δηλαδή, ἂν ἡ ἀπόφασις ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὅλοι ηὐχόμεθα καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐξησφαλίζοντο κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικόν, θὰ ἐκλείοντο δηλαδὴ τὰ σύνορά μας πρὸς τοὺς βορείους γείτονας, δὲν ἐπετεύχθη, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς οἱανδήποτε ἀνεπάρκειαν τῆς ἀντιπροσωπείας μας, ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς γενικωτέρους λόγους, γνωστοὺς εἰς ὅλους ἡμᾶς. Πάντως καὶ ἡ ἐπιτευχθεῖσα ἀπόφασις εἶναι ἀπόφασις εὐτυχὴς ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανείς, διότι ἀναγνωρίζει τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος, δι’ ὃ καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἀποστολή μας ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον της κατὰ τρόπον εὐσυνείδητον καὶ φιλότιμον. Καὶ ἀκόμη πρὶν εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ θέματος τῶν συμμοριοπλήκτων, θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν νομίζω ὅτι αἱ ἑκάστοτε μεμψιμοιρίαι ἐναντίον ἡμῶν τῶν βουλευτῶν, ὅτι δῆθεν ἀνερχόμεθα συνήθως εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις θὰ ἠδυνάμεθα μεταβαίνοντες παρὰ τοῖς κ. κ. ὑπουργοῖς καὶ ταῖς διαφόροις ὑπηρεσίαις νὰ ἐπιλύσωμεν καὶ νὰ μὴ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλὴν διὰ τῶν ἀγορεύσεών μας, λέγω ὅτι αἱ μεμψιμοιρίαι αὐταὶ δὲν εἶναι πάντοτε ἀληθεῖς, διότι, ὡς ἐν προκειμένῳ, πᾶσα προσπάθεια, κ. συνάδελφοι, ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν συμμοριοπλήκτων ἐξηντλήθη προηγουμένως, ἀφοῦ ἐγὼ μετ’ ἄλλων κυρίων συναδέλφων μετέβημεν ἐπανειλημμένως πρὶν ἢ λάβωμεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλὴν μὲ τὸ θέμα αὐτό, μετέβημεν καὶ δὴ κατὰ σειράν, πρῶτον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Προνοίας παρὰ τῷ ὁποίῳ εὕρομεν πράγματι κατανόησιν πλήρη, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς ἐξέφρασε τὴν θλῖψιν του διότι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ οὐδεμίαν βοήθειαν διὰ τοὺς συμμοριοπλήκτους. Διεπιστώσαμεν τὴν πραγματικὴν θλῖψιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος διαμαρτυρόμενος καὶ αὐτὸς μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν διαθέτει οὔτε μίαν κουβέρταν, οὔτε ἕνα ζευγάρι ἄρβυλα διὰ τοὺς συμμοριοπλήκτους. Ἑπομένως δὲν ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσωμεν περαιτέρω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ ἐπήγαμεν κατὰ συνέχειαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς μᾶς ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν νὰ πράξωμέν τι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι πράττομεν, καὶ ἄφινε νὰ ἐννοηθῇ, κατὰ τὴν ἀντίληψιν μου τοὐλάχιστον, ὅτι οἱ ξένοι φίλοι μας ἔχουν ὡρισμένας ἀντιρρήσεις ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Καὶ μᾶς ἔδωσεν ὡρισμένας ὑποσχέσεις, ἐκ τῶν ὁποίων βεβαίως οὐδεμία μέχρι σήμερον ἐπραγματοποιήθη.

§38Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Θὰ ἤθελον ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς τελευταίας ἡμέρας εἰδικῶς ἀπησχολήθη ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰ ζητήματα αὐτά, καὶ νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ ἀνακοινώσω ὅτι τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς θὰ εἶναι ἀπολύτως ἀποδοτικά, διότι ἐξ ὅλων τῶν πλευρῶν ὑπῆρξε κατανόησις τοιαύτη, ὥστε ταχέως νὰ ἀποσταλοῦν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ παρασκευασθῶμεν καὶ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ πρόβλημα αὐτὸ τῆς στέγης.

§39Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Θὰ σᾶς εἶναι εὐγνώμων ὅλος ὁ κόσμος ἐὰν ἐπὶ τέλους πραγματοποιηθοῦν τὰ ὅσα δηλοῖτε ἔστω καὶ τώρα. Μετέβημεν εἶτα παρὰ τῷ κ. ὑπουργῷ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, παρὰ τῷ ὁποίῳ πράγματι εὕρομεν κατανόησιν πλήρη, μᾶς ἐβεβαίωσεν μάλιστα ὅτι ἐξαπέστειλεν ὡρισμένα τηλεγραφήματα εἰς τὰς ἐπαρχίας, κατόπιν τῶν γενομένων παρ’ ἡμῶν παραστάσεων καὶ ὑποδείξεων, διὰ τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν βοήθειαν τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Ὅμως μᾶς ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως ὅτι δὲν διαθέτει οὔτε μίαν δεκάραν διὰ τὴν προσωρινὴν στέγασιν τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Ἵνα δὲ ἐπιταχυνθῇ ἡ στέγασις διὰ τῆς ἐπισκευῆς τῶν ἡμικατεστραμμένων κτιρίων ἀπαιτοῦνται δύο τουλάχιστον μῆνες. Καὶ συνεπῶς οἱ δυστυχεῖς θὰ περάσουν τὸν χειμῶνα εἰς τὸ ὕπαιθρον. Παρεκαλέσαμεν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ ἐντολὴν νὰ χορηγηθῇ ξυλεία, τὴν ὁποίαν διαθέτει ἀφθόνως τὸ Κράτος εἰς διαφόρους καὶ ἡ ὁποία θὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν κατασκευὴν προχείρων ἔστω στεγάστρων, καὶ μάλιστα νὰ ἀναλάβουν τὴν κατασκευὴν οἱ ἴδιοι οἱ ἀνταρτόπληκτοι, ἐκ τῶν ὁποίων πολὺ εἶναι τεχνῖται. Μᾶς ἀπήντησεν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ ἐξοδεύσωμεν οὔτε μίαν δεκάραν δι’ ἡμερομίσθια.

§40Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς Ἀνοικοδομήσεως). Κύριοι συνάδελφοι, ὅσα ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. συνάδελφος ἦσαν ἀληθῆ μέχρι τοῦδε. Ἤδη καὶ ἐγὼ μὲ τὴν σειράν μου, εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀνακοινώσω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι διετέθη διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀνταρτοπλήκτων ποσὸν 32 δισεκατομμυρίων καὶ ὅτι ἔχει ἕτοιμον τὴν προεργασίαν τὸ ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως δι’ ἐργασίαν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν κατεστραμμένων οἰκοδομῶν εἰς τὰς ὁποίας θὰ στεγασθοῦν ἀνταρτόπληκτοι καὶ ταὐτοχρόνως ἐργασίαν δι’ οἰκοδομὴν προχείρων στεγάστρων, οὕτως ὥστε καὶ δι’ αὐτῶν νὰ συμπληρωθῇ ὁλόκληρος ἡ στέγασις τοῦ ἀτυχοῦς αὐτοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπέστη τὸ πλῆγμα τῆς ἀνταρσίας. Καὶ εἰδικώτερον ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μέχρι τῆς 2ας Νοεμβρίου 55820 οἰκογένειαι ἀνταρτοπλήκτων, εἶχον καταφύγει εἰς διάφορα ἀστικὰ κέντρα· ἐξ αὐτῶν, χάρις εἰς τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλον αἱ τοπικαὶ διοικητικαὶ ἀρχαὶ ὅπως καὶ τὸ ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, ἐστεγάσθησαν εἰς κενοὺς χώρους καὶ διὰ συστεγάσεως 31020 οἰκογένειαι, ἐπίσης ἐστεγάσθησαν εἰς ἰσάριθμα κενὰ δωμάτια τὰ ὁποῖα χρήζουν μικροεπισκευῶν (προσθήκη παραθύρων, θυρῶν κλπ.) ἄλλαι 12950 οἰκογένειαι ἀκόμη. Ἀπομένουν 11.850 οἰκογένειαι, αἱ ὁποῖαι δέονται στεγάσεως. Δι’ αὐτὰς τὰς οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ τῶν ὁποίων αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς καθ’ ἑκάστην, ἀκριβῶς δι’ αὐτάς, ἐδόθη ἡ διαταγὴ νὰ διενεργοῦνται πρόχειροι δημοπρασίαι πρὸς κατασκευὴν ἡμικατεστραμμένων οἰκιῶν καὶ ἐλπίζω ἡ ἀποπεράτωσις τῶν ἐπισκευῶν νὰ συμπληρωθῇ ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ σήμερον, οὕτως ὥστε νὰ εἶναι ἕτοιμαι τὸν Δεκέμβριον καὶ νὰ στεγασθῇ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ὁ ἀριθμὸς τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀνταρτοπλήκτων ἀνερχομένων εἰς 5400. Καὶ τέλος διὰ τὰς 6450 οἰκογενείας, διὰ τῶν ὁποίων συμπληροῦται ὁ ὁλικὸς ἀριθμός, ἤδη ἤρχισεν ἡ ἐργασία διὰ τὴν κατασκευὴν παραπηγμάτων τόσον δι’ αὐτούς, ὅσον ἀκόμη καὶ διὰ τὰ ζῶα αὐτῶν, διότι ὡς γνωρίζετε ἀποτελεῖ πολύτιμον ἐφόδιον διὰ μίαν ἀγροτικὴν οἰκογένειαν ἡ διάσωσις τῶν ζώων τὰ ὁποῖα ἔχει, οὕτως ὥστε ὅταν τελειώσῃ αἰσίως ἡ ἀνταρσία καὶ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰ χωρία των, νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὸ ἔργον ἀνοικοδομήσεως, εἰς τὸ ἔργον τὸ παραγωγικὸν εἰς τὸ ὁποῖον ἐπεδίδετο ὁ ἀγροτικός μας πληθυσμός. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἶναι ἥσυχος, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν καταβάλλεται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους σύντονος προσπάθεια, οὕτως ὥστε νὰ παράσχωμεν εἰς τὸν πολυπαθῆ αὐτὸν κόσμον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τὴν στοιχειώδη στέγασιν μέχρις ὅτου ἐπέλθῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπανέλθουν εἰς τὰ εἰρηνικά των ἔργα.

§41Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Θὰ εἴμεθα ἱκανοποιημένοι ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς πρόκειται νὰ πραγματοποιηθοῦν ἔστω καὶ ἐντὸς μηνός. Ἔχομεν ὅμως τὴν πληροφορίαν ὅτι καθημερινῶς, δυστυχῶς, αὐξάνουν οἱ συμμοριόπληκτοι. Ἐὰν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἶχον τὴν περιέργειαν νὰ περιέλθουν τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα συγκεντροῦνται οἱ συμμοριόπληκτοι, θὰ ἔβλεπον — τουλάχιστον εἰς τὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας — φάλαγγας ἀλλεπαλλήλους ἀπὸ ἀνθρώπινα ράκη, φέροντα ἐπὶ τῶν ὤμων των ὅ,τι μπορεῖ νὰ φέρῃ ἕνας ἄνθρωπος χωρὶς τὰ ζῶα του, ὑπολείμματα τῶν ὁποίων τώρα οἱ διάφοροι μαυραγορῖται, οἱ ἄτιμοι ἐκμεταλλευταὶ τῶν πόλεων, ἀγοράζουν ἀντὶ εὐτελεστάτων τιμῶν, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν δυστυχίαν των. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ βαδίζουν οὕτω, χωρὶς τίποτε ἀπολύτως. Βαδίζουν καὶ ποῦ νὰ πηγαίνουν; Πρὸς τὸ ἄγνωστον. Εἶναι δὲ αὐτοὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους διέταξεν ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ νὰ ἐκκενώσουν τὰ χωρία των ἐσπευσμένως. Καὶ ἐφόσον μὲν ὑπῆρχε πράγματι τοιαύτη ἀνάγκη, βεβαίως καλῶς θὰ διέταξεν ἡ στρατιωτικὴ ἀρχή. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, διεπράχθη καὶ διαπράττεται ἀκόμη ἕνα τερατῶδες σφάλμα. Δὲν γνωρίζω ἂν ὀφείλεται εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἀρχὴν ἢ εἰς τὴν πολιτικὴν τοιαύτην ἢ εἰς ἀμφοτέρας. Ἀλλ’ ὡς ἐγὼ τουλάχιστον διεπίστωσα, αἱ μηχανοκίνητοι φάλαγγες τοῦ ἐχθροῦ, τῶν γερμανῶν ἢ τῶν ἰταλῶν, δὲν εἶχον καταφθάσει ὥστε νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκκένωσις νὰ γίνῃ ἐντὸς ἐλαχίστων ὡρῶν καὶ νὰ ἐκκενώνωνται ὁλόκληροι κωμοπόλεις ἐκ 500 οἰκογενειῶν, ὡς π.χ. ἡ Ρεντίνα–Καρδίτσης καὶ ἄλλαι, ἐντὸς ἐλαχίστων ὡρῶν καὶ νὰ ἐγκαταλείπωνται ἐκεῖ ὑπὲρ τὸ ἓν ἑκατομ. ὀκάδες, σίτου καὶ ἀραβοσίτου, ὡς καὶ μεγάλαι ποσότητες τυροῦ, βουτύρου, πατατῶν, ὀσπρίων, μέλιτος κ.λ.π., δὲν διεπιστώθη, λέγω, ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι εἶχον φθάσει αἱ ἐχθρικαὶ φάλαγγες καὶ ὅτι ἐκινδύνευον νὰ αἰχμαλωτισθοῦν. Εἶναι ἄλλως γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν μας, τὴν Θεσσαλονίκην, ὑπάρχουν μικροομάδες τινὲς πλιατσικατζήδων, οἱ ὁποῖοι τρέπονται εἰς φυγὴν ἐπὶ τῇ θέᾳ τοῦ στρατοῦ μας. Δὲν ὑπῆρχε λοιπὸν καμμία ἀνάγκη νὰ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἐκκένωσις καὶ νὰ ἀφήσουν τὰ ἀγαθά των καὶ νὰ φύγουν, καθ’ ὃν τρόπον ἔφυγον.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κατόπιν διαταγῆς ἔφυγον;

§43Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Μάλιστα. Δὲν θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνην εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, διότι δὲν γνωρίζω ποῖα συγκεκριμένως εἶναι αὐτά, ἀλλ’ ἔχω ἀτυχῶς καὶ τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἔστιν ὅτε καὶ μὲ τὶς κλωτσιὲς ἀκόμη τοὺς διώχνουν τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς διὰ νὰ φύγουν γρήγορα μὴ τυχὸν καὶ προλάβῃ ὁ ἐχθρός. Ἀλλὰ «γιὰ ὄνομα τοῦ Θεοῦ»!

§44Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Θὰ εἶχα νά κάμω μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀπούσης κατὰ τὸ ὅλον τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι τόσον σοβαρὸν τὸ θέμα αὐτό—διότι δὲν πρόκειται περὶ ἑνὸς μόνον ἐπεισοδίου, ἀλλὰ περὶ σειρᾶς τοιούτων ἐξωφρενικῶν διαταγῶν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας—ὥστε εἶναι ἐπάναγκες ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνάκρισιν ἐπ’ αὐτοῦ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ξεσπιτώνεται ὁ κόσμος, καθ’ ὃν τρόπον ἐξεσπιτώθηκεν ὁλόκληρος περιοχή, ἡ περιοχὴ τῆς νοτίου Θεσσαλίας. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀπόφασίν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μεταχειριζομένη ἡ ἡγεσία τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον καὶ πάντοτε καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ εἶναι ὁ τροφοδότης τοῦ Ἔθνους.

§45Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς Ἀνοικοδομήσεως). Ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ζέρβα ἔχω νὰ ἀνακοινώσω ὅτι ἤδη ἐγένοντο διαβήματα δι’ αὐτὴν τὴν ἀθρόαν ἐκκένωσιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε πρὶν ἢ ἀκόμη ἡ στρατιωτικὴ ἀρχὴ λάβῃ τὸ μέτρον τῆς ἐκκενώσεως τῶν χωρίων—δύναται βεβαίως νὰ τὸ λαμβάνῃ, διότι δὲν θὰ εἰσέλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὸ ἔργον τῆς στρατιωτικῆς Ἀρχῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἁρμοδία νὰ κρίνῃ ἐὰν τοῦτο πρέπει νὰ γίνῃ ἢ ὄχι—νὰ λαμβάνωνται ἀπὸ μίαν Ὀργάνωσιν, ἡ ὁποία θὰ συσταθῇ, τὰ κατάλληλα μέτρα, ὥστε εἰς τοὺς πληθυσμούς, ἀφ’ ἑνὸς νὰ παρέχεται ὅλος ὁ χρόνος ἵνα ἀποκομίζουν μεθ’ ἑαυτῶν ἅπασαν τὴν περιουσίαν των, τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκομίσουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ λαμβάνηται ἡ πρόνοια ποῦ θὰ κατευθυνθοῦν οἱ πληθυσμοί, ποῦ θὰ στεγασθοῦν καὶ γενικῶς νὰ ἀντιμετωπίζεται τὸ πρόβλημα τῆς περιθάλψεώς των. Διότι ὀρθῶς παρατηρεῖται ἀπὸ τὸν κ. Ζέρβαν καὶ ἀπὸ τὸν ὁμιλοῦντα ἀπὸ τοῦ βήματος κ. συνάδελφον, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς ἐκκενώσεως τῶν χωρίων ὑπῆρξεν ἴσως ὀλίγον ἐσπευσμένος καὶ ἐδημιούργησεν ὡρισμένα ἄλυτα προβλήματα. Τὸ μέτρον ἑπομένως εἶναι πρὸς λύσιν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀναστάτωσις τῶν χωρίων καὶ ἡ δημιουργία ἀστέγων, οἱ ὁποῖοι ἀφ’ ἑνὸς χάνουν ὅσα πολύτιμα ἀγαθὰ ἔχουν καὶ ἀφ’ ἑτέρου περιφέρονται μετ’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀποκομίζουν ἕκαστος ἄνευ οὐδεμιᾶς περιθάλψεως. Αἰσθανόμεθα βαθύτατα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας καὶ δηλῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ καὶ θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§46Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει εὐθύνη ἐκ μέρους ὑπευθύνων ἡγετῶν, οἱ ὁποῖοι ἄνευ λόγου λαμβάνουν τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς βιαίας ἐκκενώσεως. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Θὰ ἐνεργηθῇ ἔλεγχος ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ γίνουν ἀνακρίσεις, θὰ ὑπάρξουν κυρώσεις, θὰ ὑπάρξουν ὑπεύθυνοι οἱ ὁποῖοι θὰ δώσουν λόγον; Ἐπ’ αὐτοῦ ἡμεῖς ἐλέγχομεν καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§47Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως). Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τί συμβαίνει ἀκριβῶς.

§48Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχω, ἐγὼ προσωπικῶς, σωρείαν καταγγελιῶν ἐπὶ τοῦ θέματος.

§49Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως). Ἐφ’ ὅσον ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν καμμίαν ἀπόφασιν.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διατί νὰ ἀπουσιάζῃ; Νὰ ἔλθῃ.

§51Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως). Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχει ἤδη τεθῆ ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως τὸ ζήτημα καὶ συζητεῖται ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνεται κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἡ ἐκκένωσις τῶν χωρίων.

§52Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ θίγονται θέματα ἀφορῶντα καὶ τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικὸν πρόβλημα, νομίζω ὅτι κατὰ κύριον λόγον πρέπει νὰ παρίσταται καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως καὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους. Ὁ κ. ὑπουργὸς λέγει ὁ ἴδιος ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀπαντήσῃ καὶ πολὺ σωστά. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν καὶ πρέπει νὰ διακόψωμεν. Ἐγὼ ζητῶ τὴν διακοπήν.

§53Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Θέλων νὰ ἐνισχύσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, νομίζω ὅτι, πρὸς παραδειγματισμὸν τῶν κυρίων ὑπουργῶν οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νὰ παρίστανται κατὰ τὰς συνεδριάσεις, πρέπει νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας καὶ πόνου δι’ αὐτὸ τὸ κατάντημα.

§54Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν μειοῦται οὔτε ἡ δόξα, οὔτε ἡ τιμὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἐὰν πατήσωμεν εἰς τὸ σβέρκο μερικοὺς δειλοὺς οἱ ὁποῖοι παρασύρουν τὸν κόσμον.

§55Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ ἡ διακοπή, διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκλήθη διὰ μίαν σπουδαιοτάτην συνεννόησιν καὶ θὰ ἐπανέλθῃ ἀμέσως. Συνεπῶς δὲν δικαιολογεῖται νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν.

§56ΦΩΝΑΙ. Τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν!

§57Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν παρεκλήθη ἡ Κυβέρνησις, ὁσάκις ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται ἐν Σώματι, νὰ παρίσταται ἢ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἢ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος, πάντως ὅμως οἱ ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἐνδιαφέρει ἡ συζήτησις. Καὶ βλέπομεν μετὰ λύπης μας ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐκ τῶν ὑπουργῶν αὐτῶν.

§58Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Μόλις εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν καὶ ἀκούω μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία μὲ λυπεῖ βαθύτατα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος ἠμπορεῖ νὰ ἰδῇ ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων ὑπουργῶν συνεδριάζουν διὰ νὰ λύσουν διάφορα ἐργατικὰ ζητήματα. Καὶ ἐγὼ ἐκλήθην μέσα γι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐὰν νομίζετε ὅτι καθήμεθα ἢ διασκεδάζομεν, ἔχετε δίκαιον. Ἀλλὰ δὲν συμβαίνει τοιοῦτόν τι.

§59Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, τοὺς ὁποίους κυρίως καὶ πρωτίστως ἀφορᾷ ἡ συζήτησις. Περὶ αὐτῶν τῶν δύο ὁμιλοῦμεν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰδοποιήθησαν καὶ αὐτοὶ νὰ ἔλθουν, ἐὰν δὲν ἔχουν ἄλλην ἀπασχόλησιν.

§61Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ εἰδοποιηθοῦν οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ παρίσταντανται καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν συζητήσεων, διότι αἱ συζητήσεις ἀφοροῦν τὴν δημοσίαν τάξιν.

§62Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν.). Δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν ἀλλοιῶς. Πρέπει νὰ παρίστανται καὶ εἰς διάφορα συμβούλια.

§63Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Οἱ ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Δημοσίας Τάξεως ἀνελλιπῶς πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ, διότι γίνεται ἔλεγχος εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐτέθη θέμα ἀρχῆς, δὲν ἀποτελεῖ παρεμπίπτον θέμα, καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ πρέπει νὰ ὑπάρξῃ ὁριστικὴ διευκρίνισις διὰ τὰς σχέσεις Βουλῆς καὶ Κυβερνήσεως. Δέχεται ἢ ὄχι ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὅταν συζητοῦνται ὡρισμένα θέματα οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ ὀφείλουν νὰ παρίστανται; Εἶναι θέμα ἀρχῆς.

§65Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ἀμφιβολία.

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τότε εἴμεθα σύμφωνοι καὶ πρέπει νὰ τηρῆται.

§67Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ὅλοι οἱ διαμαρτυρόμενοι ἀρχηγοὶ Κομμάτων, ὁσάκις διετέλεσαν ὑπουργοὶ οὐδέποτε παρίσταντο.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ παρατήρησις ἀπέβλεπεν εἰς ἐμέ. Πάντως ἐγώ, ὁσάκις συνεζητοῦντο θέματα τοῦ ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν, παριστάμην. Συμβαίνει ὅμως ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχολῆται κατὰ μέγα μέρος, καὶ εὐλόγως, μὲ θέματα δημοσίας τάξεως καὶ οἰκονομικά. Τοιουτοτρόπως ἐξηγεῖται διατὶ ἐγὼ δὲν ἐζητούμην καὶ ἑπομένως δὲν παριστάμην.

§69Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰπῶ ὅτι ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ἔκαμε δὲν εἶναι ἱκανοποιητικὴ δι’ ἐμέ, δήλωσις κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ εἶναι ἀπησχολημένοι μὲ τὰ ἐργατικὰ ζητήματα. Ἐφ’ ὅσον ἀνεγνωρίσθη ὅτι τὸ ζήτημα τῶν συμμοριοπλήκτων εἶναι κεφαλαιῶδες, ἐφ’ ὅσον ἐδῶ συζητοῦμεν διὰ νὰ τὰ ἀκούσουν οἱ κύριοι ὑπουργοὶ κυρίως καὶ πρωτίστως καὶ οἱ κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον συζητοῦμεν περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν πρὸς περίθαλψιν τῶν 400 χιλ. συμμοριοπλήκτων, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ τεθῇ εἰς πρώτην μοῖραν ἡ συζήτησις περὶ τῶν ἐργατικῶν ἡμερομισθίων ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀργότερα εἰς τὰς δέκα καὶ 12 ἀκόμη καὶ τὰς 2 μετὰ τὰ μεσάνυκτα. Σεῖς, κ. Ἀντιπρόεδρε, γνωρίζετε ὅτι τὰ θέματα τὰ ὁποῖα συζητοῦμεν εἶναι ὑψίστης σημασίας. Διότι ἐὰν παρίστατο ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδῶ θὰ ἐμάνθανε καὶ τοῦτο, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Κλειστὸς τῆς Εὐρυτανίας ὁ ἐκεῖ Διοικητὴς τοῦ τμήματος Στρατοῦ, ἀφοῦ διέταξε τὴν ἄμεσον ἐκκένωσιν καὶ δὲν ἐπῆραν τίποτε μαζύ των οἱ χωρικοί, διέταξεν εἶτα καὶ ἔκαυσαν ὅλα τὰ σιτηρὰ καὶ ὅλα τὰ ὑπάρχοντα. Αὐτὰ τὰ ἐπληροφορήθην ἀπὸ αὐτόπτας μάρτυρας. Καὶ θὰ ἤκουεν ἐπὶ πλέον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι μίαν ἡμέραν, δηλαδὴ πρὸ 15 ἡμερῶν περίπου διετάχθη ἡ ἐκκένωσις τῆς κωμοπόλεως Ρεντίνης–Καρδίτσης. Ἕνα τμῆμα στρατοῦ συνώδευσε τὴν φάλαγγα μέχρι τινός. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ τμήματος ἔλαβε διαταγήν, ὡς εἶπε, νὰ ὁδεύσῃ ἀλλοῦ καὶ ἐγκαταλείψῃ, κύριοι, (εἶναι γεγονὸς ἐξηκριβωμένον αὐτό), ἐγκαταλείψῃ, λέγω, τὴν οὐρὰν τῆς φάλαγγος καθ’ ὁδόν. Ὄχι δὲ μετὰ πολύ, ἀλλὰ μετὰ ἓν τέταρτον τῆς ὥρας κατέφθασαν οἱ ἀντάρται (10–20 ὄχι παραπάνω) καὶ τοὺς ἐγύρισαν ὀπίσω καὶ ἐπῆραν μεθ’ ἑαυτῶν ἀπὸ τὴν φάλαγγα περὶ τὰς 60 οἰκογενείας χωρὶς νὰ ἐνδιαφερθῇ ἔκτοτε κανεὶς νὰ τοὺς προστατεύσῃ καὶ ἤδη δὲν γνωρίζομεν ἐὰν αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ ζοῦν ἢ ὄχι. Εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀνέφερα ἀμέσως τὰ συμβάντα ἐγγράφως καὶ μὲ διεβεβαίωσαν ὅτι θὰ διατάξῃ τὰ δέοντα. Ὅταν μετά τινας ἡμέρας ἐζήτησα πληροφορίας, μοῦ εἶπαν ὅτι «μὰ ξέρετε, κύριε βουλευτά, πρέπει νὰ γίνῃ ὁλόκληρος ἐπιχείρησις διὰ νὰ πᾶμε νὰ πάρουμε τὰς οἰκογενείας αὐτάς». Ἡ ἀπόστασις δὲ τῆς διοικήσεως τῆς Ταξιαρχίας ἀπὸ τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον πιθανῶς νὰ εὑρίσκοντο αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ δὲν ἦτο παρὰ 2 ἢ 3 ὡρῶν καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἔγινε τίποτε καὶ δὲν ἔχομεν καμμίαν πληροφορίαν ἐὰν ζοῦν.

§70Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Σᾶς ἀφῆκαν εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ μπήκατε; διότι ἐγὼ ἔχω 3 μῆνας καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐπικοινωνήσω.

§71Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Ὄχι!

§72Χ. ΚΑΡΑΪΣΚΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἀντίθετοι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐνῷ ἔχουν πληγῆ ὡρισμένα χωριὰ ἐπανειλημμένως ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας, δυστυχῶς ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, καίτοι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ τοὺς προστατεύσῃ, δὲν τοὺς ἐπιτρέπει νὰ φύγουν.

§73Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Δὲν τὸ ξέρω. Ἐὰν λοιπόν, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὀφείλομεν τὴν ὑπόστασιν τῆς Ἑλλάδος, διότι αὐτοὶ προέταξαν καὶ προτάσσουν ἀκόμη τὰ στήθη των καὶ περιώρισαν τοὺς ἀντάρτας εἰς τὰ βουνὰ καὶ δὲν ἦλθον ἐδῶ νὰ μᾶς ἐνοχλήσουν!! ἐὰν καὶ ἡμεῖς ἐξακολουθοῦμεν νὰ φέρωμεν τὰς κεφαλὰς ἐπὶ τῶν ὤμων μας, αὐτὸ ἀναμφισβητήτως τὸ ὀφείλομεν εἰς αὐτούς. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ τοὺς προσέξωμεν περισσότερον; Βεβαίως ἐλήφθησαν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ τὰ μέτρα αὐτὰ ἠμποροῦσαν νὰ ληφθοῦν πρὸ 2–3 μηνῶν, διότι ἀνταρτοπλήκτους ἔχομεν ἀπὸ πολλῶν μηνῶν καὶ ἀπὸ τότε ἔπρεπε νὰ εἶχον ληφθῆ τὰ μέτρα αὐτά. Διότι, κύριοι, δὲν ἀπαιτεῖται νὰ διατεθοῦν χρήματα πολλά. Νομίζω, ὅτι τὴν πρόχειρον στέγασιν μποροῦσε νὰ τὴν κάνῃ ὡς ἑξῆς ἡ Κυβέρνησις: Ἡ Κυβέρνησις, πρῶτον, εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ κάνῃ τὰ πρόχειρα στέγαστρα διὰ σανίδων, τὰς ὁποίας ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν του τὸ Κράτος. Θὰ ἐξώδευε δὲ καὶ μερικὰ χρήματα διὰ καρφιά. Καὶ τὰ στέγαστρα αὐτὰ θὰ τὰ ἔφτιαναν οἱ ἴδιοι οἱ ἀνταρτόπληκτοι. Δεύτερον, ἠδύνατο τὸ Κράτος νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ κατὰ τόπους ὄργανά του, νὰ ἐφαρμόσουν τὴν συστέγασιν, διότι, κύριοι, ἔχω πληροφορίας σαφεῖς καὶ ἐπισήμους, ὅτι ὅλαι αἱ πόλεις, τοὐλάχιστον τῆς Θεσσαλίας (Καρδίτσα, Τρίκαλα, Σοφάδες, Λάρισα) ὅλα τὰ σπίτια τῶν πόλεων αὐτῶν ἔχουν πλεονάζοντα χῶρον. Ἐν τούτοις οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι εἰς τὰ λασπωμένα χωράφια καὶ δὲν λαμβάνεται καμμία πρόνοια δι’ αὐτούς. Διατί; Ἐδόθη τοιαύτη ἐντολὴ νὰ γίνωνται αἱ συστεγάσεις, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἡ ἐντολὴ αὐτὴ δὲν πραγματοποιεῖται. Πταίουν τὰ κατὰ τόπους ὄργανα; Δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι ἁρμόδιαι αἱ ἀστυνομικαὶ ἢ αἱ νομαρχιακαὶ ἀρχαί. Πάντως ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἐπέμβῃ μὲ τὰς αὐστηροτέρας κυρώσεις εἰς τὰ ὄργανά της ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, διὰ νὰ ἐφαρμόσουν πάραυτα τὸ μέτρον τῆς συστεγάσεως, τὸ ὁποῖον σώζει τὴν κατάστασιν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχουν πολλοὶ πλεονάζοντες χῶροι εἰς τὰ σπίτια.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι παρουσιάσθησαν θάνατοι ἐκ ψύξεως, κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν Καρδίτσαν εἰς ἀνταρτοπλήκτους;

§75Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ (Ὑπ. τῆς Προνοίας). Κύριε συνάδελφε, ἔστειλα τηλεγραφικὴν ἐγκύκλιον ὑπογεγραμμένην ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὑπουργὸν τῆς Δημ. Τάξεως καὶ ἀπὸ ἐμέ, ἡ ὁποία ἡρμήνευσεν αὐτὰς τὰς ἀμφισβητήσεις περὶ τοῦ χώρου καὶ ἔδωσε τὴν ἑρμηνείαν τῆς στεγάσεως. Αὐτὴ ἡ ἐγκύκλιος ἐστάλη διὰ τὰς περιοχὰς ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἐφηρμόζετο ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία εἶχε καθορίσει, πρὸ ὡρισμένων μηνῶν, αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἐδῶ αἱ πόλεις εἶναι μικραί, δὲν ἠμποροῦν νὰ χωρέσουν ἕνα μεγάλον πληθυσμὸν ὅση στέγασις καὶ ἂν γίνῃ.

§76Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω πρόχειρον ἐπιστολὴν πρόσφατον, χθὲς ληφθεῖσαν, ἀπὸ σημαίνοντα τῆς Καρδίτσης, ὁ ὁποῖος μοῦ λέγει, ὅτι ὅλα τὰ σπίτια τῆς Καρδίτσης ἔχουν πλεονάζοντα χῶρον, ἀλλ’ εἴτε ἐξ ἀμελείας τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων, εἴτε ἐξ ἐνεργειῶν ἴσως, δυστυχῶς, ἐκ μέρους τῶν κ. συναδέλφων μας, οἱ ὁποῖοι ἐπεμβαίνουν διὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσουν τὸν Α ἢ Β ἐκλογέα των, δὲν στεγάζονται εἰς αὐτὸν οἱ πρόσφυγες.

§77Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ (Ὑπ. τῆς Προνοίας). Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ἐπιστολή σας εἶναι παλαιᾶς ἡμερομηνίας. Ἡ ἐγκύκλιος περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ ἀπεστάλη πρὸ 7 ἢ 8 ἡμερῶν.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τουλάχιστον διὰ τὴν Λάρισαν, μὲ ὅλας τὰς καταστροφὰς τὰς ὁποίας ὑπέστη, συστέγασις γίνεται διὰ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι δικαιολογημένα τὰ παράπονά σας ἐὰν ἔχουν ὡς θέμα τὸν νομὸν Τρικάλων καὶ Καρδίτσης. Ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπαναπαυθῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι καὶ ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς συστεγάσεως, δὲν θὰ ἱκανοποιηθῇ πλήρως ὁ ἀνταρτόπληκτος πληθυσμός. Ἐκεῖνο ποὺ προέχει εἶναι ὄχι μόνον νὰ ἐπισκευασθοῦν τὰ ὑπάρχοντα κατεστραμμένα σπίτια, ἀλλὰ ἰδίως νὰ κατασκευασθοῦν ξύλινα παραπήγματα, τὰ ὁποῖα εἰς διάστημα 15 ἡμερῶν ἠμποροῦν νὰ βελτιώσουν τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι τὸ ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως ἐξαπέστειλεν μερικοὺς ἐργολάβους καὶ φαίνεται ὅτι ἐφαντάσθη, ὅτι ἐὰν ἐπισκευάσῃ 4–5 σπίτια εἰς τὴν Λάρισαν λύεται τὸ ζήτημα, καὶ ἀπαγορεύει τὴν κατασκευὴν ξυλίνων παραπηγμάτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ εὐθύνη σας.

§79Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπ. τῆς Ἀνοικοδομήσεως). Φαίνεται ὅτι δὲν εἶσθε παρὼν προηγουμένως, ὅταν ἔκαμα σχετικὴν δήλωσιν. Εἶπον, ὅτι δι’ ὡρισμένον μὲν ἀριθμὸν οἰκογενειῶν ἀστέγων θὰ ἐπισκευασθοῦν ἐντὸς μηνὸς κενὰ οἰκήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ στεγασθῇ ὡρισμένος ἀριθμὸς οἰκογενειῶν ἀνταρτοπλήκτων. Ταυτοχρόνως ἐδήλωσα, ὅτι διετέθησαν ἤδη σχετικαὶ πιστώσεις ἐκ τῆς Ἀμερικανικῆς βοηθείας καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐδόθη ἐντολὴ πρὸς κατασκευὴν στεγάστρων, οὕτως ὥστε, σύμφωνα μὲ ὅσα λέγετε, νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ στέγασις τῶν ἀνταρτοπλήκτων.

§80Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Διὰ νὰ καταλήξω, κύριοι, ἐπιθυμῶ νὰ προσθέσω ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἀδικίας ἐκ μέρους τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἀρχῶν. Διότι ἡ στοιχειώδης ὑποχρέωσις ἐπιβάλλει νὰ ὑπάρχῃ ἕνας συντονισμὸς μεταξὺ στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἀρχῶν. Ὁ κύριος Στρατιωτικὸς Διοικητὴς ὁ ἐκεῖ θὰ ὤφειλε πρὶν διατάξῃ τὴν ἐκκένωσιν, νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν Νομάρχην καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ, ὅτι: θὰ ἐκκενώσω τὸ τάδε χωρίον, εἶναι τόσοι κάτοικοι, νὰ εὕρωμεν τόσα ζῶα νὰ τοὺς πάρουν καὶ νά τοὺς μεταφέρουν τὰ πράγματα. Τίποτε, κύριοι, δὲν ἐγένετο ἐξ αὐτῶν, μὰ ἀπολύτως τίποτε. Αὐθαιρέτως γίνονται τὰ πάντα, χωρὶς κανένα συντονισμόν, χωρὶς οὐδεμίαν συνεννόησιν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἐγκληματικόν. Καὶ ποῖον λοιπὸν εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα; Ἰδοὺ ποῖον εἶναι. Ὅτι διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως ὅλων τῶν ὑπαρχόντων τῶν συμμοριοπλήκτων τῶν ἐκκενωθέντων χωρίων, ὅλων, πλὴν ἐλαχίστων, ἀφ’ ἑνὸς ὑπέστη ζημίαν τεραστίαν ἡ ἐθνική μας οἰκονομία, ὡς εἶναι εὐνόητον, καὶ ἀφ’ ἑτέρου οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, θὰ ἠμποροῦσαν νὰ εἶχον λελυμένον τὸ πρόβλημα τῆς διατροφῆς των, ἐὰν εἶχον πάρει τὰ τρόφιμά των μαζύ, ὁπότε δὲν θὰ ἐγεννᾶτο δι’ αὐτοὺς ζήτημα διατροφῆς, ἀλλὰ οὔτε καὶ ζήτημα ἐνδύσεως καὶ ὑποδύσεως, διότι θὰ ἔπαιρναν τὰ ροῦχα τους καὶ τὰ παπούτσια τους καὶ δὲν θὰ ἐξηρτῶντο τώρα ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία συζητεῖ. Τώρα ἐὰν ὑπῆρχον αἱ 750, 1400, 1500 δρχ. διὰ νὰ τὰς δώσῃ εἰς αὐτούς, θὰ εἶχε λυθῆ, κύριοι, τὸ πρόβλημα τῆς διατροφῆς τῶν πενομένων αὐτῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι πεθαίνουν κυριολεκτικῶς ἀπὸ τὴν πεῖναν.

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἠξεύρετε τί προσφέρουν εἰς τοὺς ἀνταρτοπλήκτους ὡς ἀντιμισθίαν;

§82Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. 750 δρχ. ἡμερησίως καὶ 80 δράμια ἀλεῦρι ἢ 120 δράμια ψωμί.

§83Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἠξεύρετε πόσα δίδουν εἰς τοὺς ἐξορίστους κομμουνιστάς;

§84Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. 4.000 δρχ. ἡμερησίως.

§85Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διατί; Δὲν ἐρωτᾶτε;

§86Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἔχει ληφθῆ σχετικὴ ἀπόφασις, τὸ μὲν ἕνα ἐπίδομα νὰ διπλασιασθῇ, τὸ δὲ ἄλλο νὰ κατέλθῃ κάτω τοῦ ἡμίσεος.

§87Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πάντως θὰ παίρνουν περισσότερα οἱ ἐξόριστοι κομμουνισταί.

§88Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Ἐὰν ἔχετε πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, εἶναι δικαίωμά σας, ἀλλὰ ἐγὼ εἶπον, ὅτι θὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ κάτω τοῦ ἡμίσεος.

§89Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε πάρα πολύ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι αἱ ὁμιλίαι μου διαπνέονται ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα. Ὁσάκις ὁμιλῶ, ὁμιλῶ διὰ νὰ βοηθήσω τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνουν 2.000 ἡμερησίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀφορμὴ τῆς δυστυχίας 500.000 ἑλλήνων, δηλαδὴ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, καὶ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ παίρνουν κάτι τι παραπάνω ἀπὸ τοὺς ἀνταρτοπλήκτους; Διότι, κατὰ τὴν ἰδικήν σας ὁμολογίαν, κύριε Πρόεδρε, κατεβιβάσατε τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ ἥμισυ, δηλ. ἀντὶ 4.000, 2.000 καὶ ηὐξήσατε τὸ ποσὸν τοῦ ἀνταρτοπλήκτου ἀπὸ 750 δρχ. εἰς 1.500 δρχ., δηλ. πάλιν ὀλιγώτερον τῶν λαμβανομένων ὑπὸ τῶν ἄλλων. Αὐτὸ εἶναι κάτι ποὺ προκαλεῖ αἴσθημα ἀγανακτήσεως, ἀλλὰ μοῦ προξενεῖ καὶ ἐντύπωσιν ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§90Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑποστηρίζει ὅτι ἡ Κυβέρνησις χρηματοδοτεῖ καὶ βοηθεῖ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ δὲν βοηθεῖ τοὺς ἀνταρτοπλήκτους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῶν λόγων του.

§91Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου. Ἡ ἔννοια τῶν λόγων μου εἶναι ὅτι προσέχετε περισσότερον αὐτοὺς διὰ λόγους ἄλλους, διὰ νὰ φανῇ δηλαδὴ πρὸς διαφόρους κομμουνίζοντας ξένους, ὅτι ἐδῶ ἡμεῖς εἰς τὴν Ἑλλάδα προσέχομεν αὐτὰ τὰ τέρατα καὶ ἀντὶ νὰ φανῶμεν εἰλικρινεῖς καὶ νὰ μὴ τοὺς δώσωμεν τίποτε, σπεύδομεν νὰ στείλωμεν ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας νὰ ἐξετάσουν τὰ νερὰ μήπως κανένα ἀπὸ τὰ καλά μας τὰ παιδιὰ πάθῃ τῦφο. Δὲν λέγω ὅτι ἐνδιαφέρεσθε περισσότερον δι’ αὐτούς, ἀλλ’ ἐνδιαφέρεσθε περισσότερον διὰ τοὺς ξένους, τοὺς ὁποίους δὲν ἐφροντίσατε νὰ κατατοπίσετε ὅτι αὐτὰ εἶναι τέρατα καὶ σφαγεῖς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αὐτὴν τὴν σημασίαν εἶχον οἱ λόγοι μου.

§92Ε. ΚΟΥΣΑΗΣ. Τελευταῖον ἀποτέλεσμα, ὅπερ καὶ τὸ τραγικώτερον, τῆς τοιαύτης ἐγκαταλείψεως τῶν ὑπαρχόντων ὅλων τῶν ἐκκενουμένων χωρίων, εἶναι ὅτι ὁ Μάρκος ἔλυσε τὸ ἐπισιτιστικόν του πρόβλημα δι’ ὁλόκληρον τὸν χειμῶνα. Διότι εἶναι τεραστία ἡ ποσότης τῶν εἰς σιτηρά, προῖκες, μάλλινα καὶ ἄλλα εἴδη ὑπαρχόντων εἰς τὰ χωρία. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θέλω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὕστερα ἀπὸ τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε, θὰ μεριμνήσῃ ἔστω καὶ ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς, ὥστε οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ νὰ μὴ μείνουν πέραν τοῦ μηνὸς ἀκόμη εἰς τὸ ὕπαιθρον, διότι τότε ὅσους δὲν ἐξεκαθάρισαν τὰ μαχαίρια τὰ ἀνταρτικὰ θὰ τοὺς ξεκαθαρίσῃ ἡ πεῖνα, ἡ κακουχία καὶ τὸ ψῦχος. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος ἐπιθυμῶ νὰ ἀναφερθῶ καὶ καὶ εἰς τὸ περιλάλητον αὐτὸ ζήτημα τῆς ἐξορμήσεως τοῦ γενικοῦ συναγερμοῦ, τὸν ὁποῖον συναγερμὸν ἐγὼ τουλάχιστον δὲν τὸν εἶδα ἕως τώρα. Δὲν γνωρίζω ποία εἶναι ἡ γενομένη προπαρασκευὴ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι αἱ ἔνοπλοί μας δυνάμεις εἶναι ἕτοιμοι πρὸς δρᾶσιν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ εἴπῃ συναγερμός. Συναγερμὸς κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι τὸ ξεσήκωμα στὸ πόδι ὁλοκλήρου τοῦ δοκιμαζομένου ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ ἐκδηλώσεις ἀπὸ ὅλας τὰς κοινωνικὰς τάξεις διὰ παντὸς τρόπου, τῆς ἱερᾶς ἀγανακτήσεως ἐναντίον τῆς ἀτίμου ἀνταρσίας, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐνέπνεε καὶ τὸν στρατόν μας καὶ τοὺς πάντας, καὶ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς ἀνταρσίας θὰ ἦτο ζήτημα ἐλαχίστων ἡμερῶν. Ἐὰν τοῦτο ἐγένετο, ἐὰν ὁ λαὸς ἐξεσηκώνετο εἰς τὸ πόδι καὶ ἐξεδήλωνε τὴν ἀγανάκτησίν του, ὑπῆρχεν ἐλπὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Καὶ ἐρωτῶ: ποῖος θὰ κάμῃ αὐτὸ τὸ ξεσήκωμα καὶ ποῖος θὰ ἐμπνεύσῃ αὐτὸν τὸν ἐνθουσιασμόν; Βέβαια αὐτὸς θὰ πρέπει νὰ προέλθῃ ἄνωθεν. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἐὰν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἦτο εἰς θέσιν νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὸν τὸν συναγερμόν· αὐτὸ τὸ ἀναμένομεν. Ἀλλ’ ὅμως θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν πρῶτον νὰ ἀναλογισθῇ δι’ ἄλλην μίαν φορὰν σοβαρῶς ὅτι αἱ περιστάσεις τὰς ὁποίας διερχόμεθα εἶναι αἱ πλέον κρίσιμοι διὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς φυλῆς μας καὶ δεύτερον νὰ ἀναμετρήσῃ μετὰ πάσης προσοχῆς τὰς δυνάμεις της καὶ ἐὰν εὕρῃ εἰλικρινῶς ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις, μπράβο της, καὶ ἡμεῖς θὰ τὴν χειροκροτήσωμεν καὶ θὰ τὴν βοηθήσωμεν καὶ θὰ τὴν ἀνακηρύξωμεν ἀξίαν τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ ἔθνους. Ἐὰν ὅμως αἰσθάνεται ὅτι καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον δὲν εἶναι ἱκανὴ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν της, θὰ προσφέρῃ ὑψίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἔθνος ἐὰν παραχωρήσῃ τὴν θέσιν της εἰς μίαν ἄλλην Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ ὕψιστον αὐτῆς καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§93Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, ἀνεκοινώσατε εἰς τὸ Σῶμα ὅτι ἀπεφασίσθη ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐργασιῶν τῆς στεγάσεως καὶ κατασκευὴ στεγάστρων διὰ προχείρων δημοπρασιῶν.

§94Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως). Δὲν εἶπον αὐτό. Ὑπάρχουν τρεῖς τρόποι διὰ τῶν ὁποίων θὰ γίνῃ ἡ στέγασις τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Πρῶτος τρόπος εἶναι ἡ ἐπισκευὴ τῶν ἤδη ἡμικατεστραμμένων οἰκοδομῶν. Δι’ αὐτὴν χρειάζονται πράγματι πρόχειροι δημοπρασίαι καὶ διὰ προχείρων δημοπρασιῶν θὰ γίνῃ αὕτη. Ἤδη ἐδόθησαν ἐντολαὶ εἰς τὰ γραφεῖα νὰ ἀρχίσουν αἱ δημοπρασίαι αὐταί, ἀλλὰ ἐν τῷ μεταξὺ συμβαίνει τοῦτο: Διὰ νὰ μὴ βραδύνῃ ἡ ἔναρξις τῆς ἐργασίας, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐξαιρετικῶς, ὡς ἀντιλαμβάνεται ἡ Βουλή, ἐπεῖγον, εἰς τοὺς ὑπάρχοντας ἤδη ἐργολάβους ἀνετέθη κατ’ ἐπέκτασιν ἡ κατασκευὴ 5–10 δωματίων ἑνὸς οἰκήματος ἡμικατεστραμμένου καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἤρχισαν αἱ δημοπρασίαι νὰ γίνωνται εἰς τὰ διάφορα κέντρα ὅπου πρόκειται νὰ ἐπισκευασθοῦν αἱ ἡμικατεστραμμέναι οἰκοδομαί. Αὐτὴ θὰ γίνῃ διὰ προχείρων δημοπρασιῶν καὶ δι’ ἀνακοινώσεών μου ἐδήλωσα τοῦτο εἰς τὸν τύπον. Δεύτερος τρόπος εἶναι ὁ τρόπος τῶν στεγάστρων. Τὰ στέγαστρα θὰ γίνουν δι’ αὐτεπιστασίας ἀπὸ τὰ γραφεῖα τοῦ ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Εἰς ταύτην θὰ κληθοῦν νὰ βοηθήσουν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἀνταρτόπληκτοι, οἱ ὁποῖοι προσφέρονται διὰ προσωπικῆς ἐργασίας νὰ μετάσχουν εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτήν, ὥστε νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἔργον τῆς στεγάσεώς των ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Καὶ ἐδόθησαν ἐντολαὶ εἰς τὰ γραφεῖα ὅπως ἐν συνεννοήσει μετὰ τῶν τοπικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν ἀνταρτοπλήκτων ἐξεύρουν τὸν καλλίτερον καὶ ταχύτερον τρόπον διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα, τῆς στεγάσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν ἀνταρτοπλήκτων.

§95Ν. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ ἐρώτησίς μου ἀναφέρεται εἰς τὸν πρῶτον τρόπον τῆς στεγάσεως. Πρὸ ὀλίγου κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τηλεγράφημα ἀνταρτοπλήκτων ἐργοστασιαρχῶν τῆς Λαμίας, τὸ ὁποῖον ἐκοινοποιήθη καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος αὐτοῦ...... (Θόρυβος, φωναὶ)

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί, ἐπερώτησιν θὰ ἔχωμεν ἐδῶ πέρα;

§97Δ. ΛΟΝΤΟΣ (Ὑπουργὸς Ἀνοικοδομήσεως). Καίτοι εἶμαι βέβαιος ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος καὶ νὰ ἀπαντήσω.

§98Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ περιορισθῶ μόνον ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ μόνον, διότι νομίζω ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ θὰ εἶναι ἀνεξάντλητον καὶ ἂν ὁμιλήσουν ἀκόμη ὅλοι οἱ συνάδελφοι οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ ἐκφέρουν γνώμην καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν τὴν γαλήνην καὶ τὴν ἡσυχίαν τοῦ τόπου. Τόσην μεγάλην σπουδαιότητα ἀποδίδω εἰς τὸ θέμα αὐτό. Ἀπὸ τῶν πρώτων μηνῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐπανειλημμένως ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ καὶ εἰδικῶς μόνον ἐπ’ αὐτοῦ ζωηρῶς ἀνέπτυξα τὰς προθέσεις τοῦ πρὸ 2ετίας ἀρξαμένου ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος καὶ μετὰ πείσματος ἐζήτησα νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ἔκτοτε. Δυστυχῶς, πᾶσαι αἱ Κυβερνήσεις, αἱ μέχρι σήμερον, ἐπεδείξαντο κατὰ τὴν γνώμην μου ἀσυνήθη βραδύτητα καὶ δυσκινησίαν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τῶν ἀπαιτουμένων εἰς τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας καὶ οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἔλαβον πρωτοβουλίαν καταδιώξεως συστηματικῆς καὶ πραγματικῆς τοῦ διμετώπου αὐτοῦ ἀγῶνος ἀνὰ τὸ Πανελλήνιον, ἐκτὸς τῶν τοπικῶν ἐπιχειρήσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον εἰς τὴν ὀρεινὴν Θεσσαλίαν. Καὶ τοῦτο, ἴσως, διότι δὲν διέγνωσαν ἀρχῆθεν αἱ Κυβερνήσεις τὰ βαθύτερα αἴτια τοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος, εἴτε διότι ἐβράδυναν νὰ λάβουν τὰ μέτρα, φοβούμεναι παρεξηγήσεις ὡρισμένου ἀριθμοῦ συμμαχικῶν παραγόντων, εἴτε φοβούμεναι ἀκόμη καὶ δημιουργίαν ἐχθροτήτων καὶ δυσαρεσκειῶν εἰς μερίδα τοῦ λαοῦ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Καὶ ὑπελόγισαν τὸν φόβον εἰς πάσας τὰς ἐνεργείας των μέχρι σήμερον διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ὁ ὁποῖος ὅμως φόβος, καὶ ὁ πρῶτος κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἦτο τελείως ἀστήρικτος διότι ἔπρεπε θαρραλέως καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ συμμοριακὴ δρᾶσις καὶ δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ κηρύξωμεν τὸν ἱερὸν ἀγῶνα κατὰ τοῦ σκοποῦ τοῦ ἐχθροῦ ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἐφάνη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἀγῶνος, διότι τὴν 24–1–46 ἐτοιχοκολλήθησαν εἰς ὁλόκληρον τὴν πόλιν τῆς Ἐδέσσης αἱ πρῶται αὐτονομιστικαὶ προκηρύξεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ εἶχον περιέλθει εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ὁ δεύτερος φόβος εἶναι ἀστήρικτος, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς τυχὸν διαμαρτυρίας διὰ τὴν λῆψιν ὡρισμένων μέτρων εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Ἄλλο σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔσφαλον αἱ Κυβερνήσεις, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ὅτι δὲν ἐξετίμησαν πρεπόντως καὶ ἀκριβῶς καὶ πάλιν ἀρχῆθεν τὰς ἱκανότητας τῆς ἀντοχῆς τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ὁ ἀρξάμενος συμμοριακὸς ἀγὼν ἀριθμητικῶς, ἐφ’ ὅσον ἦτο γνωστὸν ὅτι καὶ ὑλικῶς καὶ ἠθικῶς ὁ ἀγὼν αὐτὸς ὑπεστηρίζετο οὐχὶ ἀπὸ τοὺς 3 βορείους γείτονάς μας, ἀλλὰ καὶ πέραν αὐτῶν καὶ ὑπὸ ἄλλου. Ὑπετίμησαν, ἐξ ἄλλου, τὴν πίστιν καὶ τὸν φανατισμὸν τῶν ἡγετικῶν στελεχῶν τῆς ἀνταρσίας, ὡς ἐπίσης καὶ τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως, ἡ ὁποία διηύθυνε τὸν ἀγῶνα αὐτὸν τόσον ἐν ὑπαίθρῳ, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα. Καὶ τὸ κορύφωμα τῶν παραλείψεων αὐτῶν ἐπῆλθεν ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας τόσον τὰ πολιτικά, ὅσον καὶ τὰ στρατιωτικὰ μέτρα ἅτινα ἔλαβεν ὄχι μόνον δὲν ἐμείωσαν τὴν ἀνταρτικὴν δρᾶσιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπεδείνωσαν τὰ μέγιστα τὴν κατάστασιν, καθ’ ὅλην τὴν Ἐπικράτειαν, εἰδικώτερον δὲ εἰς τὰς Βορείους ἐπαρχίας καὶ εἰδικώτατα εἰς τὸν νομόν Πέλλης, ἀντιπρόσωπος τοῦ ὁποίου τυγχάνω.

§99Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὑπάρχει γενικὴ ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι μόνον εἰς τὸν νομὸν Ἐδέσσης εἰδικῶς ἔχει περιορισθῆ ἡ κατάστασις αὐτή, διότι πληροφοροῦμαι ὅτι ἐσχάτως ἠπειλήθη καὶ αὐτὴ ἡ πρωτεύουσα τῆς Θράκης. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ ἠθέλομεν νὰ ἀκούσωμεν ὡρισμένας ἐξηγήσεις ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως.

§100Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπ. τῶν Στρατ.). Εἰς τὴν Κομοτηνὴν ἐπετέθησαν περὶ τοὺς 400 συμμορῖται, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχομεν. Εὐτυχῶς, αἱ ἐθνικαὶ δυνάμεις ἀντεπεξῆλθον καὶ ἀπώθησαν τοὺς ἐπιτεθέντας. Βεβαίως, ἡ κατάστασις εἰς τὴν Θράκην εἶναι κρισιμωτάτη. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρῶτον μέλημα αὐτῆς, ἔσχε τὴν ἵδρυσιν ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς εἰς τὰς ἑπτὰ ἐπαρχίας τῆς Θράκης. Ἡ Κομοτηνὴ θὰ ἔχῃ τάχιστα τὸ ἰδιαίτερον τάγμα της, τὸ ὁποῖον θὰ τὴν ἐξασφαλίσῃ ἀπολύτως κατὰ τῶν δυνάμεων κρούσεως αἱ ὁποῖαι εἶναι περὶ αὐτήν.

§101Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἶπον λοιπὸν ὅτι εἰς οὐδεμίαν ἄλλην ἐπαρχίαν τῆς Β. Ἑλλάδος ἡ κατάστασις εἶναι τόσον τραγική, ὅσον εἰς τὸν νομὸν Πέλλης, διότι καὶ αὐτὴ ἡ πρωτεύουσα τοῦ νομοῦ ἐπανειλημμένως προσεβλήθη, τὴν δὲ πρώτην φορὰν καθ’ ἣν προσεβλήθη ἐπεκράτησαν δυστυχῶς 150 συμμορῖται καὶ συμμορίτισσαι ἐπὶ τρίωρον εἰς τὴν πόλιν.

§102Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν. καὶ Ὑπ. τῶν Ἐξωτερικῶν). Διὰ τὴν Ἔδεσσαν λέτε;

§103Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μάλιστα. Ἐκύκλωσαν τὸ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον, ἀπήγαγον ἕνα ἄριστον χειροῦργον ἰατρὸν καταγόμενον ἐκ Πειραιῶς ὁ ὁποῖος εἶχε κάμει 320 ἐπιτυχεῖς ἐγχειρήσεις εἰς ἰδιώτας, μόνον ἐν τῇ περιφερείᾳ. Ἐφόρτωσαν, κύριοι συνάδελφοι, ἐλευθέρως ὁλόκληρον τὸ φαρμακευτικὸν ὑλικὸν ἐπὶ φορτηγῶν ζώων, τὰ σινδόνια, τὰ μαξιλάρια, τὰ στρώματα, τὸ ραδιόφωνον καὶ ἀπῆλθον ἐντελῶς ἀκαταδίωκτοι οἱ ἐγκληματίαι ᾄδοντες καὶ φονεύοντες.

§104Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἠλείας). Ὑπῆρξαν δυνάμεις εἰς τὴν Ἔδεσσαν;

§105Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην εἶχον ἐπιτεθῆ κατὰ τῆς Ἀρδέας, ἀλλ’ ἀπεκρούσθησαν ἐκεῖ διότι ὁ στρατιωτικὸς ἡγήτωρ τῆς κωμοπόλεως αὐτῆς εἶχε λάβει δραστικὰ μέτρα. Ἐπίσης ἐπετέθησαν ἐναντίον μιᾶς ἄλλης πόλεως καὶ μετὰ ἀπὸ 7 ἡμέρας ἐπετέθησαν ἐκ νέου κατὰ τῆς Ἐδέσσης κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας, ἀλλὰ τὴν φορὰν αὐτὴν δὲν κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν παρὰ μικρὰ πράγματι. Ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἔδεσσαν, κ. συνάδελφοι, 2 τάγματα στρατοῦ.

§106Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μέσα εἰς τὴν πόλιν;

§107Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μάλιστα. Τέσσαρα τάνκς καὶ δύο πυροβόλα. Αὐτὰ δυστυχῶς τὰ γνωρίζω, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ καταγγείλω καὶ κανένα. Πάντως κατέθεσα σχετικὴν ἐρώτησιν καὶ θὰ ἀναμένω τὸ ἀποτέλεσμα ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρά της νὰ συζητηθῇ, διότι φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θὰ ἔχῃ λάβει τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ νὰ πληροφορηθῇ τὰ αἴτια.

§108Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργ. τῶν Στρατ.). Πράγματι ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, εἰς τὴν Ἔδεσσαν ἡ ἀδράνεια τῶν ὑπαρχουσῶν ἐκεῖ ἐπαρκεστάτων δυνάμεων ἦτο ἐγκληματική. Τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον προέβη εἰς τὴν ἄμεσον ἀντικατάστασιν τοῦ Ταξιάρχου καὶ τοῦ Μεράρχου, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐντὸς τῆς πόλεως καὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ἐπέμβασις ἐσημειώθη. Προσωπικῶς διέταξα ἀνακρίσεις διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν εὐθυνῶν, αἱ δὲ ποινικαὶ κυρώσεις θὰ ἐπακολουθήσουν μετὰ τὸ τέλος τῶν ἀνακρίσεων.

§109Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Στὸ Στρατοδικεῖον ἔπρεπε νὰ τοὺς στείλετε ἀμέσως γιὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ παράδειγμα.

§110Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀσφαλῶς στὸ Στρατοδικεῖον θὰ ἔπρεπε νὰ σταλοῦν, ὄχι νὰ γίνουν ἀνακρίσεις.

§111Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Κανένα ἔλεος γι’ αὐτούς.

§112Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι καταπληκτικὴ ἡ δήλωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Διεβεβαίωσε δηλαδὴ ὅτι ἐντὸς τῆς πόλεως ἦτο ἐπαρκὴς δύναμις, ἕνας στρατηγὸς καὶ ἕνας ταξίαρχος. Μπῆκαν μέσα τὰ τέρατα ἐκεῖνα, ἐλεηλάτησαν τὸ νοσοκομεῖον, ἐπῆραν τὰ φάρμακα ὅλα, ἐπῆραν αἰχμαλώτους καὶ αὐτοὶ δὲν ἐκινήθησαν καθόλου καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς εἶπεν ὅτι διέταξεν ἀνακρίσεις!... Μὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν τυφεκισθῆ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κράτος. Ποία δικαιολογία ὑπάρχει δι’ αὐτούς; Εἶναι καταπληκτικὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον καταγγέλλεται σήμερον.

§113Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Θὰ σᾶς εἴπω ἕνα ἀκόμη τραγικώτερον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὴν ἑσπέραν ἐκείνην. Εἰς τὸ κτίριον τοῦ Γυμνασίου Ἐδέσσης ἐστεγάζετο δύναμις στρατιωτικὴ ἑνὸς λόχου. Δέκα μέτρα ἔναντι τοῦ Γυμνασίου, κατοικεῖ εἰς μίαν οἰκίαν εἷς δασοκόμος μετὰ τῆς οἰκογενείας του. Εἰς τὴν ἀπόστασιν αὐτὴν τῶν 10 μέτρων ἐπῆγαν τρεῖς συμμορῖται καὶ ἐζήτησαν τὸν δασοκόμον. Δὲν τὸν εὗρον εἰς τὴν οἰκίαν του, διότι μόλις ἤκουσε κτύπους εἰς τὴν πόρτα ἔφυγεν. Εὗρον ὅμως τὴν σύζυγόν του καὶ τὴν θυγατέρα του, αἱ ὁποῖαι ἐφώναζον: βοήθεια, βοήθεια. Ὁ Στρατὸς ἦτο δέκα μέτρα ἀπὸ ἐκεῖ. Ἐσφάγησαν αἱ δύο γυναῖκες καὶ ὄχι μόνον πυροβολισμὸς δὲν ἔπεσεν, ἀλλ’ οὔτε φωνὴ δὲν ἠκούσθη ἀπὸ τὸν στρατωνιζόμενον εἰς ἀπόστασιν 10 μέτρων λόχον. Καὶ ὅταν τὸ πρωΐ τῆς ἑπομένης ἡμέρας συνήντησα στρατιώτας, στρατωνιζομένους εἰς τὸν λόχον αὐτὸν καὶ τοὺς ἠρώτησα διατὶ δὲν ἐπυροβόλησαν, ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν: Δὲν μᾶς ἐπέτρεψεν ὁ Διοικητὴς τοῦ Λόχου νὰ πυροβολήσωμεν (αἴσθησις). Ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομοῦ Πέλλης δὲν θεωρῶ βεβαίως ἀπολύτως ἱκανοποιητικὰς τὰς μέχρι σήμερον ἐνεργείας τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἀναμείνω ὅμως καὶ τὰς νέας ἐνεργείας του καὶ θὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§114Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πρὸ πόσων ἡμερῶν ἔγινεν αὐτό;

§115Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἰς τὰς 20 μὲ 21 Ὀκτωβρίου.

§116Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή. Εἶναι νὰ ἀπελπίζεται κανείς.

§117Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο μεγάλη συζήτησις περὶ στρατοῦ ἔχω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι ὁ στρατὸς κατὰ 95% πράττει τὸ καθῆκον του. Ζῶ εἰς τὴν Ἔδεσσαν διαρκῶς καὶ ὅπως βλέπετε λίγον καιρὸν ἔρχομαι εἰς τὴν Βουλήν. Παρακολουθῶ τὴν κίνησιν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπηρέτησα 25 χρόνια, καὶ δύναμαι νὰ ἀντιλαμβάνωμαι καὶ τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τὸ ἠθικὸν τῶν στελεχῶν καὶ τὰς κινήσεις του καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι ἐξεπλήρωσε καὶ τὰς ἐντολὰς τὰς ὁποίας ἔλαβε καὶ τὸ καθῆκον του. Ἐὰν ὑπάρχουν κατὰ σύμπτωσιν δύο ἢ τρεῖς οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνταπεκρίθησαν πρὸς τὸ καθῆκον των, οὐδόλως δύναται τοῦτο νὰ βαρύνῃ ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§118Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δύο–τρεῖς. Εἶναι πάρα πολλοί.

§119Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐφοβήθησαν καὶ δὲν ἔπραξαν τὸ καθῆκον των.

§120Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἠλείας). Διατί δὲν ἤλλαζον ἐπάγγελμα;

§121Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Νὰ πᾶνε στὴν ἐκκλησία.

§122Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Τὸ χειρότερον δὲ εἶναι ὅτι μίαν ὥραν ἀκριβῶς πρὶν γίνῃ ἡ ἐπίθεσις εἰς τὸ νοσοκομεῖον, ὁ διοικητὴς τῆς χωροφυλακῆς, ἀνώτερος ἀξιωματικός, ταγματάρχης, ἀνέφερεν εἰς τὸν ταξίαρχον ἐγγράφως καὶ προφορικῶς ὅτι ἔχει θετικὰς πληροφορίας ὅτι τὴν ἑσπέραν ἐκείνην θὰ ἐγένετο εἰσβολὴ εἰς τὴν Ἔδεσσαν. Ὁ δὲ ταξίαρχος τὸν ἐκτύπησαν ὀλίγον εἰς τὴν πλάτην τὸν ἐχάϊδεψε καὶ τοῦ εἶπε, πήγαινε νὰ κοιμηθῇς ἥσυχα ἀπόψε. Τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ἤμην εἰς τὰ Γιαννιτσά, διότι μὲ ἐκάλεσεν ὁ δήμαρχος εἰς τὴν ἑορτὴν τῆς ἀπελευθερώσεως. Σημειώσατε ὅτι τὸ σπῆτι μου ἦτο κυκλωμένον, ἡ δὲ γυναῖκα μου, ἡ ὁποία ἦτο ἐντὸς τῆς οἰκίας καὶ ἐπὶ τρίωρον ἔβλεπε τὰς κινήσεις τῶν ἀνταρτῶν, φοβηθεῖσα, ἐπειδὴ τὸ σπῆτι μου ἦτο πλησίον τοῦ νοσοκομείου, ἤνοιξε τὸ παράθυρον καὶ πέταξε τὰ πράγματα ἔξω. Ἤμην δηλαδὴ αὐτόπτης μάρτυς τῆς τραγῳδίας τῆς πόλεως.

§123Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μήπως συνέπεσε νὰ ἰδῆτε αὐτὸν τὸν γενναιότατον στρατηγόν;

§124Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Νὰ σᾶς εἴπω ἀπέφυγα νὰ τὸν ἴδω καὶ νὰ τὸν ρωτήσω. Νομίζω λοιπὸν ὅτι εἰς τὸν νομὸν Πέλλης ἐπεδεινώθη ἡ κατάστασις χάρις εἰς τὰ μέτρα τὰ πολιτικὰ καὶ στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, διότι ὁ κατευνασμὸς ἀπέτυχε καὶ διεπιστώθη ἀπὸ ὅλους τοὺς προλαλήσαντας ὅτι καὶ εἰς τὰ ἄλλα στάδια ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἔχει σημειώσει πολλὰς ἀποτυχίας. Καὶ τώρα, κύριοι, θὰ ἔλθω εἰς τὸν συναγερμόν, τὸν ὁποῖον μᾶς ἀνήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις. Μέχρι σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν συνήγειρε κανένα.

§125Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πρέπει νὰ συμπληρωθῇ τὸ δίμηνον μήπως γίνῃ καμμία ἔντασις ἀκαίρου ἐπιθέσεως.

§126Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἀλλὰ ὁ συναγερμὸς πρέπει νὰ γίνῃ καὶ μάλιστα ταχύτατα καὶ ὁ συναγερμὸς πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ ἀπόψε μάλιστα. Πρῶτον θὰ ἐκδώσῃ διαταγὴν τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν καὶ θὰ καλέσῃ ὑπὸ τὰ ὅπλα ὅλους ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐξήρεσεν ὡς εὑρισκομένους εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τῶν ὁποίων αἱ ἡλικίαι ἔχουν κληθῇ. Πρέπει ἡ διαταγὴ αὐτὴ νὰ ἐκδοθῇ αὔριον τὸ πρωΐ καὶ νὰ λέγῃ ὅπως ὅλοι αὐτοὶ παρουσιασθοῦν εἰς τὰς Ἀθήνας τάχιστα. Δεύτερον νὰ ἀνακαλέσῃ ὅλας τὰς ὑποτροφίας τῶν στρατευσίμων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, νὰ μὴ δίδῃ ἀδείας μεταναστεύσεως εἰς ἐγγεγραμμένους εἰς τὰ Πανεπιστήμια τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν ἀναχώρησιν ὑφ’ οἱανδήποτε μορφήν, εἴτε ὡς ναυτῶν, εἴτε δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν εἰς οὐδένα.

§127Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἠλείας). Ἄς πολεμήσουν ἐκεῖνοι, ποὺ εἶναι ἐδῶ, καὶ μετὰ θὰ ἔλθουν καὶ οἱ ἄλλοι.

§128Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε, δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, δὲν πρόκειται διὰ τοὺς 100, 200,500, 1000 νέους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι, ὅταν καλοῦνται ἡλικίαι, πάντοτε ὑπάρχουν ἐξαιρέσεις καὶ τοῦτο ἀναγινώσκεται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν, καὶ οἱ οἱ ὁποῖοι ἐρωτοῦν διατὶ ἐξαιροῦνται αὐτοὶ καὶ αὐτοί. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§129Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπ. τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπηγόρευσε πᾶσαν ἀποδημίαν, εἰς τὰς κλάσεις ἀπὸ τοῦ 1930–1950. Οἱ κ. κ. βουλευταὶ γνωρίζουν ἄριστα τοῦτο, διότι πολλάκις μὲ ἐπισκέπτονται καὶ ζητοῦν ἀποδημίας διαφόρων σπουδαστῶν καὶ τοὺς λέγω ὅτι αὐταὶ εἶναι ἀπηγορευμέναι. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τὴν πρόσκλησιν τῶν ἤδη εὑρισκομένων ὑπὸ ἐκπαίδευσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐλήφθη ἀπὸ τὸ προηγούμενον ὑπουργικὸν συμβούλιον τοῦ κ. Μαξίμου ἀπόφασις νὰ μὴ κληθοῦν, διότι θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος εἰς μεγάλας δαπάνας. Μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή, ἐμοῦ ἀντιλέγοντος, ἀλλ’ ἦτο ἀπόφασις τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ὑποταχθῶ.

§130Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Δὲν ἔχω κανένα παράπονον ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἀντέλεξε, καὶ ὀρθῶς ἀντέλεξε, διότι ἔζησε τὴν στρατιωτικὴν ζωὴν ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ ἀντιλαμβάνεται τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ ὅταν ὑπάρχουν αἱ ἐξαιρέσεις. Ἔχω παράπονον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν.

§131Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἀποδώσω δικαιοσύνην εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ὁμολογῶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ τῶν ἀδειῶν ὑπῆρξε πάντοτε ἀνένδοτος, ἀλλ’ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ ἀγορεύων. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφ’ ὅσον διεβεβαιώσατε τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ λεχθέντα ἀπὸ τοῦ βήματος εἶνε ἀκριβῆ, νὰ μὴ παραπεμφθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ αὐθημερὸν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Ἐπληροφορήθημεν μετὰ μεγάλης ἐκπλήξεως ὅτι δυστυχῶς εἰς τὸν κρίσιμον αὐτὸν τομέα ἐτοποθετήθη ἄλλος ἀποτυχὼν στρατηγός. Νομίζομεν ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ ὁ ἀγών.

§132Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅλα αὐτὰ εἶναι συνέπειαι τῆς ὑπάρξεως τοῦ πίνακος Βʹ καὶ τῆς βραδύτητος τῆς καταργήσεως αὐτοῦ, διότι διὰ τοῦ πίνακος Βʹ ἀξιωματικοὶ γενναῖοι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίαν, ἐτέθησαν κατὰ μέρος καὶ διὰ τῆς μεθόδου τῶν αὐτεπαγγέλτων ἀποστρατειῶν ἀξιωματικοὶ ἐπίσης γενναῖοι ἐτέθησαν κατὰ μέρος καὶ ἤδη ἀποροῦμεν πῶς ὑπάρχουν Φιλιππίδηδες. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν μᾶς δηλοῖ, ὅτι μετὰ εἰκοσαήμερον ἐνεργοῦνται ἀκόμη ἀνακρίσεις. Ἀλλά, κύριε ὑπουργέ, τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ διακρίνει ταχύτης καὶ μετὰ ταχύτητος ἔπρεπε νὰ τιμωρηθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἔπρεπε νὰ ἀμειφθῶσιν οἱ τῆς φρουρᾶς τοῦ Μετσόβου καὶ τῆς Ἀμφίσσης καὶ νὰ γίνεται διάκρισις τῶν τολμηρῶν καὶ τῶν γενναίων, ὥστε νὰ εἶναι ἐμφανὴς εἰς τὸν στρατὸν καὶ τότε θὰ ἐχειροκρότει τὴν Κυβέρνησιν ὅλος ὁ κόσμος.

§133Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὴν ἑσπέραν ποὺ ἦτο ὁ Βασιλεὺς εἰς Ἔδεσσαν ἐξ ἀποστάσεως τουλάχιστον δύο χιλιομέτρων ἐκ τῆς πόλεως ἐρρίφθησαν ὅλμοι ἀπὸ συμμορίας καὶ ἀτομικὰ ὅπλα καὶ ἔπεσεν ἕνας ὅλμος εἰς ἀπόστασιν 100 μέτρων ἀπὸ τὴν κατοικίαν ὅπου διενυκτέρευεν ὁ Βασιλεὺς καὶ ἦτο ἐκεῖ τότε ὁ σωματάρχης τοῦ Γʹ Σώματος Στρατοῦ καὶ ὁ μέραρχος καὶ ὁ ταξίαρχος. Τελευτῶν, κύριοι, ἐπὶ τοῦ σημείου τοῦ συναγερμοῦ ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο. Ὅλοι μας, πολιτικοὶ καὶ στρατιωτικοί, ὀφείλομεν νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμα τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν τοῦ 1912 καὶ 1913, τῶν ὁποίων τὰ τέκνα, οἱ συγγενεῖς καὶ οἱ φίλοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ μέτωπον, ὅπου ὁ υἱὸς τοῦ ἀειμνήστου στρατηγοῦ Κανάρη ὑπηρετῶν εἰς τὴν αὐτὴν μεραρχίαν, τὴν ὁποίαν διήκει ὁ στρατηγὸς Κανάρης, ἔδωσε μάχην καὶ ἔπεσεν εἰς τὸ Μπιζάνι. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ πίστις ὅλων μας, καὶ νὰ ἐντείνωμεν τὸν συναγερμόν. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ καὶ διὰ τὸ νέον αἷμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Δυστυχῶς, οὔτε μίαν σταγόνα αἵματος ἔλαβεν· τοὐναντίον κατέστησαν ὅλοι ἀναιμικοί, καὶ δυστυχῶς κατέστησαν ἀναιμικὴν τὴν Κυβέρνησιν ὁλόκληρον. Αἱ τονωτικαὶ ἐνέσεις καὶ τὰ τονωτικὰ φάρμακα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν οἱ κύριοι ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ δώσουν, πρὸ 2 ἢ 3 ἡμερῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς παρατάσεως τοῦ βίου αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν μεταβάλουν εἰς ἱκανήν, νὰ μεταδίδῃ αἷμα, καὶ θὰ μείνῃ ἀναιμική. Τώρα θὰ εἴπω καὶ ὀλίγα διὰ τοὺς ἀνταρτοπλήκτους. Κύριοι ὑπουργοί, τῆς Προνοίας καὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, τὸ ζήτημα τῶν ἀνταρτοπλήκτων δὲν θὰ λυθῇ μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα. Διὰ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτό, σχετικῶς καλά, πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τὴν γνώμην μου τὸ ἑξῆς: Νὰ μὴ συσωρεύωνται οἱ ἀνταρτόπληκτοι εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα, νὰ δημιουργήσωμεν 1,2,3 κέντρα κατὰ ἐπαρχίας, διότι, ἐκεῖ πρῶτον δὲν θὰ ἀπομακρυνθοῦν πολὺ ἀπὸ τὰ ἐδάφη των, θὰ εὕρουν συγγενεῖς καὶ φίλους των εἰς τὰ χωρία, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς περιποιηθοῦν καλύτερον ἀπὸ ὅτι θὰ τοὺς περιποιηθῇ εἷς ἄγνωστος, ὅταν τοὺς βάλετε εἰς μίαν καπναποθήκην τῆς Θεσσαλονίκης. Θὰ δημιουργήσετε κέντρα, ὅπως ὑπάρχουν κέντρα ὡρισμένων κωμοπόλεων. Φαντάζομαι, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ ἠμπορέσῃ καλύτερον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημά των. Καὶ τελειώνων ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀτομικήν μου γνώμην: Ἐφ’ ὅσον ὡμολογήθη ὅτι ἀπέτυχεν εἰς τὸ πολιτικὸν μέρος ἡ Κυβέρνησις καὶ διεπιστώθη ἀπὸ τοὺς ἄλλους προλαλήσαντας, ἡ ἀποτυχία της εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς, ἐγὼ παύω νὰ περιβάλλω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης μου.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπικυροῦνται καὶ τὰ χθεσινὰ καὶ τὰ προχθεσινὰ πρακτικά, ὅπως διωρθώθησαν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἔχει τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπῃ ὀλίγας λέξεις.

§135Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως). Ὀλίγας λέξεις, κύριοι συνάδελφοι. Χθὲς τὸ ἑσπέρας, ὅτε ἀπουσίαζον, ἐθίγη ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς. Ἐλέχθη, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημ. Τάξεως πρέπει νὰ καταλάβῃ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκλέγῃ ὡς συνεργάτην του πρόσωπον τὸ ὁποῖον εἰς δίκην κομμουνιστοῦ καταδικασθέντος εἰς θάνατον κατέθεσεν ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκαταστήσω τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐθίγη. Περὶ τίνος ἀξιωματικοῦ πρόκειται; Νὰ σᾶς διαβάσω ὡρισμένας ἐκθέσεις.

ΑΡΧΗΓΕΙΟΝ ΒΑΣ. ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΗΣ

Ἀπόσπ. Ἡμερησίας Διαταγῆς τῆς 10ης Φεβ)ρίου 1947 Λαβὼν ὑπ’ ὄψιν ὑποβληθεῖσαν ἐνεργηθεῖσαν ἔνορκον προανάκρισιν περὶ ἀπονομῆς ἠθικῆς ἀμοιβῆς εἰς τὸν Συνταγματάρχην Χωρ)κῆς Σαμουὴλ Γεώργιον τοῦ Ἀνδρέου, ἰδὼν καὶ τὰς σχετικὰς διατάξεις τῶν Νόμων 2646 καὶ 1322 περὶ ἀπονομῆς Μεταλλίων καὶ ἐπαίνων εἰς Στρατιωτικοὺς τῆς Χωρ)κῆς διὰ διακεκριμένας πράξεις: Διαμνημονεύω Τὴν κάτωθι πρᾶξιν τοῦ Ἀξ)κοῦ τούτου, διότι ὑπηρετῶν ὡς Διοικητὴς τοῦ Συν)τος Χωρ)κῆς Μακρυγιάννη καὶ ἀντιληφθεὶς ὅτι οἱ κομμουνισταὶ θὰ ἐκήρυττον ἐπανάστασιν πρὸς κατάληψιν τῆς ἐξουσίας βιαίως, ἐπεδόθη εἰς ὀργάνωσιν τοῦ Συντάγματος καὶ προέβη εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀνδρῶν εἰς ἀσκήσεις Πεζικοῦ καὶ εἰς τὸν χειρισμὸν διαφόρων ὅπλων, προκαθώρισεν τὰς θέσεις τῶν Ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν, ἃς θὰ κατελάμβανεν ἕκαστος ἅμα τῇ ἐκδηλώσει τῆς ἐπαναστάσεως. Ἐκδηλωθείσης τὰς πρωϊνὰς ὥρας τῆς 6–12–1944 τῆς πρώτης ἐπιθέσεως ἐναντίον τοῦ Συντάγματος ἀντέστη διὰ τῆς ἐκ 400 ἀνδρῶν ἀποτελουμένης δυνάμεώς του ἡρωϊκῶς καὶ ἀπώθησε, μὲ ἀρκετὰς ἀπωλείας διὰ τὸν ἐχθρὸν, τούτους, παρ’ ὅτι οὗτοι ὑπερέβαινον εἰς δύναμιν ἐμψύχου καὶ ἀψύχου ὑλικοῦ. Κατ’ ἐπαναληφθείσας ἔτι σφοδροτέρας ἐπιθέσεις ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν ἐναντίον τῆς δυνάμεως τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἃς ἐγράφη ἡ ἡρωϊκωτέρα σελὶς τοῦ Σώματος τῆς Χωρ)κῆς, κατώρθωσε ν’ ἀποτρέψῃ, διὰ τῶν ἐμπνευσμένων διαταγῶν καὶ ὁδηγιῶν πρὸς τοὺς ὑπερασπιστὰς τοῦ Συν)τος καὶ τῆς ἀπαραμίλλου αὐτοθυσίας του, γενόμενος παράδειγμα ἡγήτορος πρὸς μίμησιν, τοὺς ἀναρχικοὺς καὶ νὰ καταγάγῃ περιφανῆ νίκην πανελληνίως ἐκτιμηθεῖσαν, παρ’ ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐπιτεθέντων ηὐξάνετο ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν ἀνελθοῦσα κατὰ τὸ κρίσιμον τοῦ ἀγῶνος εἰς 5.000 καὶ πλέον, προσενεγκὼν οὕτω μεγίστης σπουδαιότητος ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα διὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν ταύτης. Ἐν Κοζάνῃ τῇ 10 Ἰουνίου 1947

Ὁ Ἀρχηγὸς

ΚΩΝ)ΝΟΣ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ

(Ἀντιστράτηγος) Ἐν Ἀθήναις τῇ 12 Μαΐου 1945 Συν)ρχης Πεζικοῦ Ἀντωνόπουλος Μιχαὴλ Διοικητὴς τῆς 3ης Ταξιαρχίας (PIMINI) Πρὸς Τὸν κ. Ἀρχηγὸν Χωροφυλακῆς Ἐνταῦθα Περὶ τῆς δράσεως τοῦ Συν)ρχου Σαμουὴλ Γεωργίου, Διοικητοῦ τοῦ Συν)τος Χωρ)κῆς Μακρυγιάννη κατὰ τὴν στάσιν τοῦ Δεκεμβρίου. Λαμβάνω τὴν τιμὴν ν’ ἀναφέρω ὅτι κατὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ Δεκεμβρίου 1944, ἐτύγχανον Ἐπιτελάρχης τῆς Στρατιωτικῆς Διοικήσεως Ἀττικῆς, ὑφ’ ἧς τὰς διαταγὰς ὑπήχθησαν αἱ ὑπηρεσίαι Χωρ)κῆς καὶ Ἀστυνομίας Πόλεων καὶ συνεπῶς καὶ τὸ Σύνταγμα Χωρ)κῆς Μακρυγιάννη. Τὴν ἡρωϊκὴν δρᾶσιν τοῦ Συντάγματος τούτου, ἥτις ἀποτελεῖ τίτλον τιμῆς διὰ τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα, παρηκολούθησα προσωπικῶς καὶ λεπτομερῶς ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ἐκείνης θέσεως, εἶμαι συνεπῶς εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσω καὶ νὰ κρίνω ταύτην καὶ ἰδίως τὸν δημιουργὸν καὶ ἐμψυχωτὴν αὐτῆς, διοικητὴν τοῦ Συντάγματος Συν)ρχην κ. Σαμουὴλ Γεώργιον μεθ’ οὗ κατὰ τὰς κρισίμους ἐκείνας στιγμὰς εὑρισκόμην εἰς συνεχῆ προσωπικὴν ἐπαφήν. Ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς στάσεως, ἰδιαιτέρως ὅμως ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἡ ἐλευθέρα ζώνη τῶν Ἀθηνῶν περιωρίσθη ἀπὸ τὴν συνοικίαν Μακρυγιάννη μέχρις Ὁμονοίας, οἱ Στρατῶνες τοῦ Συντάγματος ἀπετέλεσαν ἓν τῶν κυριωτέρων σημείων ἀμύνης τῆς Πρωτευούσης, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ κρατηθῇ μὲ πᾶσαν θυσίαν. Παρὰ τὸν ἀτελῆ ὁπλισμὸν τὸν ὁποῖον διέθετε μὲ τὰ ὀλίγα πυρομαχικὰ τῶν ὁποίων ἡ ἀναπλήρωσις ἦτο ἀδύνατος ἐλλείψει τοιούτων ὁ Διοικητὴς τοῦ Συντάγματος ἀνέλαβε τὴν ἀποστολὴν ταύτην ἄνευ τοῦ παραμικροῦ δισταγμοῦ μὲ τοιαύτην ἀποτελεσματικότητα καὶ πίστιν, ὥστε ἐσχημάτισα ἀμέσως τότε τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ὑπὸ τὰς διαταγάς του Σύνταγμα θὰ ἔφερεν εἰς πέρας τὴν ἀποστολήν του μὲ οἱανδήποτε θυσίαν. Ὄντως κατὰ τὰς μάχας αἵτινες ἐπηκολούθησαν, χάρις εἰς τὸν ἐνθουσιασμόν του, τὴν πίστιν του, τὸ παράδειγμά του, τὴν σταθερὰν καὶ ἀποφασιστικὴν διοίκησίν του, τὴν αὐτοκυριαρχίαν του καὶ τὴν περιφρόνησιν τοῦ κινδύνου, πάντες οἱ ὑπ’ αὐτὸν Ἀξ)κοὶ καὶ ὁπλῖται, ἐνεπνεύσθησαν καὶ ἐξετέλεσαν μὲ ἡρωϊσμὸν τὴν διαταγήν του «ἄμυνα μέχρις ἐσχάτων» μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κρατήσωσι τὰς θέσεις των παρὰ τὰς λυσσώδεις ἀλλεπαλλήλους ἐπιθέσεις τῶν ἀναρχικῶν καὶ τὸν σφοδρὸν διὰ παντὸς εἴδους καταιγισμὸν πυρὸς περὶ τοῦ ὁποίου μαρτυροῦσιν αἱ καταστροφαὶ τοῦ κτιρίου τῶν στρατώνων καὶ τῶν πέριξ οἰκιῶν καὶ αἱ σοβαραὶ εἰς Ἀξ)κοὺς καὶ ὁπλίτας ἀπώλειαι τοῦ Συν)τος. Ἡ ἡρωϊκὴ ἄμυνα τοῦ Συντάγματος Μακρυγιάννη, δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ λεχθῇ ὅτι ἔσωσε τὰς Ἀθήνας ἀπὸ βεβαίαν καταστροφὴν καὶ ἐρήμωσιν, διότι ἐπέτρεψεν εἰς τὰ Τμήματα ἀμύνης τῶν Ἀθηνῶν νὰ κρατήσωσι τὰς θέσεις ἢ νὰ χρησιμοποιηθῶσι πρὸς ἄλλας κατευθύνσεις, ὡς μαρτυρεῖ ἔγγραφος ἀναγνώρισις τοῦ Ἄγγλου Διοικητοῦ τῆς Ἀμύνης Ἀθηνῶν, συντελέσασα οὕτω εἰς τὴν ταχυτέραν καταστολὴν τοῦ κινήματος, τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως καὶ τοῦ κράτους τοῦ Νόμου. Ἐὰν κατελαμβάνοντο αἱ θέσεις τοῦ Συντάγματος, οὐδὲν κώλυμα θὰ ὑπῆρχε διὰ τοὺς ἀναρχικοὺς νὰ περισφίξωσι τὸν κλοιὸν καὶ νὰ παρεμποδίσωσιν οὕτω σοβαρῶς τὴν ἐνάσκησιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐξουσίας καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐπιχειρήσεων. Διὰ τὰς ἀνωτέρω ἐκτεθείσας πράξεις ἡρωϊσμοῦ καὶ αὐτοθυσίας ὑπερβαινούσας κατὰ πολὺ τὴν καλῶς ἐννοουμένην ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει καὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν ὑπὸ τὰς δυσμενεστέρας τῶν ὑλικῶν καὶ ψυχολογικῶν συνθηκῶν καὶ αἵτινες ἐπέσυρον ἀνεπιφυλάκτως τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῆς γενικῆς γνώμης ὡς ἀποτελούσας πραγματικὴν ἀνδραγαθίαν, ἐξυμνηθεῖσαν ἐπανειλημμένως ὑπὸ τοῦ ἐγχωρίου τύπου εἰς σειρὰν ἄρθρων. Προτείνω Ὅπως εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ Συντάγματος Χωρ)κῆς Μακρυγιάννη Συν)ρχην κ. Σαμουὴλ Γεώργιον ἀπονεμηθῇ ὁ ἀμέσως ἀνώτερος βαθμὸς διὰ διακεκριμένην πρᾶξιν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Ἐν Ἀθήναις τῇ 12ῃ Μαΐου 1945.

Ὁ Συνταγματάρχης

ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΗΛ

XV ΜΕΡΑΡΧΙΑ

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Ἡμερησίας Διαταγῆς Μεραρχίας 7–12–1946 1. Ἀπὸ ἑξαμήνου καὶ πλέον καθ’ ὃ διατελῶ Διοικητὴς τῆς XVης Μεραρχίας, ὑφ’ ἧς τὰς Διαταγὰς τελεῖ καὶ ἡ Ἀνωτέρα Διοίκησις Χωρ)κῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, εὑρέθην ἐπανειλημμένως εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ διαπιστώσω ἡρωϊσμοὺς καὶ αὐτοθυσίας ὑψίστου βαθμοῦ ὀργάνων (Ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν) τῆς ὡς ἄνω Α.Δ. Χωρ)κῆς. 2. Εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην ἀπόδοσιν τῶν ὀργάνων τῆς Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, τὰ μέγιστα συνετέλεσε καὶ συντελεῖ καθ’ ἑκάστην, ἡ προσωπικὴ ἐπαφὴ καὶ καὶ παρουσία εἰς τὰς κρισίμους διὰ τὰ τμήματα του περιστάσεις, τοῦ Διοικητοῦ ταύτης Συν)ρχου τῆς Χωρ)κῆς Σαμουὴλ Γεωργίου. 3. Οὗτος ἐξ ἄλλου, πλειστάκις ἡγήθη αὐτοπροσώπως, τμημάτων του καὶ εἰδικῶς: τὴν 19–6–46 ἡγηθεὶς αὐτοπροσώπως δυνάμεων Χωροφυλακῆς, ἐπέτυχε, κατόπιν μάχης, τὴν ἐξόντωσιν ἐν Σερβίοις ὁλοκλήρου τῆς συμμορίας Εὐθυμιάδου Ἰωάννου καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ ταύτης, συλληφθέντος ζῶντος, ὡς ἐπίσης τὴν 20–23 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔ. ἡγήθη αὐτοπροσώπως τμήματος πρὸς ἀνακατάληψιν (ἥτις καὶ ἐπετεύχθη) τοῦ Πενταλόφου. 4) Προσήνεγκεν ὅθεν οὗτος καὶ ἐν συνεχείᾳ προσφέρει, ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα, μὴ φειδόμενος τῆς ζωῆς του, ἣν ἐξέθεσεν ἐπανειλημμένως εἰς ἀμέσους καὶ λίαν σοβαροὺς κινδύνους. Δι’ ὃ ΠΡΟΤΕΙΝΩ Τοῦτον διὰ τὴν ἀπονομὴν αὐτῷ τοῦ πολεμικοῦ Σταυροῦ Βʹ Τάξεως. Ἐν Κοζάνῃ τῇ 7–12–1946.

Ὁ Στρατηγὸς Διοικητὴς XVης Μεραρχίας

ΧΡΗΣΤΟΣ Θ. ΜΑΝΤΑΣ

Ὑποστράτηγος Ἐλέχθη λοιπὸν ἡ κατηγορία ὅτι ἐξέλεξα ἀνώτερον ἀξιωματικὸν τῆς Χωροφυλακῆς ὡς συνεργάτην, πρόσωπον τὸ ὁποῖον εἶχε μεταβῆ καὶ κατέθεσεν ὡς μάρτυς ὑπερασπίσεως εἰς δίκην καταδικασθέντος εἰς θάνατον κομμουνιστοῦ. Πρόκειται περὶ τοῦ κ. Σαμουήλ.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἦτο διοικητὴς τοῦ Τάγματος Μακρυγιάννη.

§137Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως) Καὶ ἔρχομαι νὰ ἀποκαταστήσω τὴν ὑπόληψιν τοῦ κ. συνταγματάρχου τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐξέλεξα, ἀκριβῶς λόγῳ τοῦ παρελθόντος του, καὶ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν εἰς τὸ Σύνταγμα Μακρυγιάννη.

§138ΧΡ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Ἐὰν ἔχωμεν τὰ κεφάλια μας τὸ ὀφείλομεν εἰς τὸν κ. Σαμουήλ.

§139Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξεως) Θὰ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω, ὅτι, ὁσασδήποτε καὶ ἄν ἔχωμεν διαφορὰς ἐπὶ πολιτικῶν ἀπόψεων, δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ θίγωμεν ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὡς σύμβολα τοῦ ἀγῶνος, ὅπως τὸν συνταγματάρχην κ. Σαμουήλ. Ἐὰν θέλετε, νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις εἶμαι πρόθυμος.....

§140Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος, εἶναι περιττόν, διότι τὰ ἐζήσαμε τὰ γεγονότα καὶ παρηκολουθήσαμεν τὴν δρᾶσιν του.

§141Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης, ὁ ὁποῖος κατέθεσεν αὐτά, ὀφείλει νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ τὴν Δευτέραν.

§142ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα νὰ τὰ ἀνακαλέσῃ.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνεδρίασις διακόπτεται διὰ τὴν 10.30′ μ. μ.

(ὥρα 9.15′ μ.μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(ὥρα 11.5′ μ. μ.)

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις· ὁ κ. Καραμανλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§145Κ. ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, ἐπωφελοῦμαι ὅμως τῆς εὐκαιρίας νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διεξάγεται ἡ συζήτησις περὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας κατ’ οὐδὲν προάγει τὸ ζήτημα. Ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐπὶ 18μηνον δὲν εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῇ μὲ ἕτερον ζήτημα ἐκτὸς τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὸ σπουδαῖον τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι διαδεχόμεθα ὁ εἷς τὸν ἄλλον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ διαπιστώσωμεν μόνον ὅτι κακῶς ἐξελίσσεται ἡ κατάστασις. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ πρακτικὰ ἀποτελέσματα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ καθορισθοῦν τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα μᾶς ὡδήγησαν εἰς τὴν σημερινὴν κακοδαιμονίαν καὶ αἱ εὐθῦναι, διότι ὑπάρχουσι καὶ εὐθῦναι, αἵτινες ἐν πολλοῖς ἀνήκουν εἰς τοὺς συμμάχους καὶ ἐν τέλει προχωροῦντες νὰ καθορίσωμεν κεχωρισμένως τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιδείκνυνται νὰ ληφθοῦν. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην ὅτι μία συζήτησις διεξαγομένη κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ θίξῃ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θιγοῦν δημοσία καὶ δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τὴν σκέψιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν θὰ ἦτο σκόπιμον, διὰ νὰ ἐνημερωθῇ κατὰ τρόπον σαφῆ τόσον τὸ Σῶμα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν αἰτίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατέστησαν ἀδύνατον μέχρι σήμερον τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντιμετωπίζετο ἀποτελεσματικῶς ἡ ἀνταρσία, ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον θὰ ὑποδείξῃ τὰ σφάλματα τὰ διαπραχθέντα, ὑποβάλλω, λέγω, τὴν σκέψιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ διατεθοῦν δύο συνεδριάσεις μυστικαὶ μὲ σκοπὸν νὰ διεξαχθῇ ἐλευθέρως συζήτησις, εἰς τρόπον ὥστε ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἀποβάλλων τὸν φόβον καὶ τὰς παρεξηγήσεις, νὰ εἴπῃ καὶ νὰ ἐκθέσῃ τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν του θὰ ἐπιτρέψουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ ἐπιτυχῶς εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀνταρσίας. (Χειροκροτήματα).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γύπαρης ἔχει τὸν λόγον.

§147Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸ ἐτόνισα, ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνουν μυστικαὶ συνεδριάσεις ἔστω καὶ μία καὶ ἐὰν δὲν ἐπήρκει, νὰ γίνουν δύο ἀπὸ πολὺν καιρόν, διὰ νὰ ξεκαθαρίσουν τὰ πράγματα.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημητρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§149Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ Σῶμα δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτία. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, τὸ Ἑνωτικὸν κόμμα, καὶ τὸ Νέον κόμμα ἀπουσιάζουν, κ. Πρόεδρε. Οὐδεὶς δὲ ἀρχηγὸς παρίσταται. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν οἱ πάντες ἀπουσιάζουν σεβόμενος τὸ Σῶμα καὶ τὸν ἑαυτόν μου, ὡς ἀντιπρόσωπον Ἔθνους δὲν θὰ ὁμιλήσω.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θηβαῖος.

§151Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἀξιότιμοι κ. βουλευταί, ἡ διεξαχθεῖσα μέχρι τοῦδε συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ ἀνάπτυξις διαφόρων γνωμῶν ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν προβλήματος, ἡ ἀγωνία τοῦ Ἔθνους καὶ ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης μᾶς παρουσιάζουν τὴν εἰκόνα τοιαύτης κοινωνικῆς ἀποσυνθέσεως καὶ συμφορᾶς, ὥστε θὰ ἐπεβάλλετο εἰς τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἰδιαίτατα, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς ὥρας νὰ συσκέπτωνται πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς λύσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία θὰ προλάβῃ τὸν ἐπικείμενον κίνδυνον. Εἶναι κοινοτυπία νὰ ἐπαναλαμβάνεται τὸ τοσάκις λεχθὲν ὅτι ὁ ἀπειλῶν τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος κίνδυνος εἶναι τοιοῦτος, οἷος εἰς ἐλαχίστας στιγμὰς τοῦ Ἔθνους παρουσιάσθη. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα· ἐκ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ὑπάρχει λύσις διὰ τὴν διέξοδον αὐτοῦ τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἐπικρέμαται ἐπὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους; Νομίζω ἀναμφισβητήτως καὶ αἱ εὐθῦναι καὶ αἱ λύσεις δύναντι νὰ εὑρεθοῦν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ εἶμαι κακόπιστος δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ διαπιστώσω ὡρισμένα γεγονότα. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι λόγῳ τοῦ πολέμου ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη τῆς συμμαχίας δύο ἰδεολογικῶς διϊσταμένων κόσμων. Τοῦ κόσμου τῆς Δύσεως καὶ τῆς Ἀνατολῆς. Ἡ ἀνάγκη τοῦ κοινοῦ ἀγῶνος ἥνωσε δύο ἰδεολογικῶς ἀντιθέτους κόσμους καὶ ἔφερε τὴν σύγχυσιν μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως, δηλαδὴ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἡ ὁποία ἐπεβλήθη, ἦτο ἐπαναλαμβάνω ἡ σύγχυσις ἡ πνευματικὴ καὶ ἡ ἰδεολογικὴ εἰς τὰς συμμάχους μεγάλας χώρας, κατὰ τὴν ὁποίαν συγχέεται ὁ κουμουνισμὸς μὲ τὸν σοσιαλισμὸν καὶ ὁ σοσιαλισμὸς μὲ τὸν φιλελευθερισμόν, Ἡ ἔννοια τῆς Δημοκρατίας ὑπέστη τοιαύτην σύγχυσιν ὥστε νὰ μὴ γίνεται διάκρισις αὐτῆς μεταξὺ τῶν δύο διαφορετικῶν κόσμων, ἐνῷ εἰς τὴν πραγματικότητα ἡ ἔννοια αὐτῆς εἶναι τελείως διάφορος εἰς ἕκαστον τῶν δύο τούτων κόσμων. Ἡ ἀτμόσφαιρα αὐτὴ ἐνετάθη ἔτι περισσότερον μὲ τὴν ἔντεχνον θὰ ἔλεγέ τις διεθνῆ προπαγάνδαν τοῦ κομουνιστικοῦ κόσμου εἰς ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην. Ὥστε ἡ νίκη ἡ Ἑλληνική, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὴν πρώτην ἐκδήλωσιν τῆς ἀφυπνίσεως τῶν Λαῶν πρὸς τὰς φιλελευθέρας ἀντιλήψεις νὰ εὑρεθῇ περικυκλωμένη ἀπὸ τὴν προαναφερθεῖσαν πολιτικὴν τῆς συκοφαντίας καὶ τῆς συγχύσεως. Μοιραία συνέπεια τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἦτο ἡ δυσχερὴς στάσις τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης ἔναντι τῆς προκυψάσης ἐν Ἑλλάδι πολιτικῆς καταστάσεως. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐδυσχεράνθη ἔτι περισσότερον εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐκτὸς τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἐδημιουργήθη ἐκ ξένων διεθνῶν ἐπιδράσεων, εἴτε ἐκ τῶν κύκλων τοῦ Ε.Α.Μ. ὠργανωμένη συκοφαντία, ἡ ὁποία ἐπέτυχε τὴν σύγχυσιν κατὰ τῆς νέας Ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐξ ἐπισήμων καὶ νομίμων ἐκλογῶν. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῶν ἐκλογῶν εὑρέθη εἰς δυσχερῆ κατάστασιν τόσον ἐσωτερικῶς ὅσον καὶ ἐξωτερικῶς ὡς πρὸς τὴν διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης. Καὶ ἐρωτᾶται τί ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν; Τὸ πρῶτον καθῆκον της, νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο νὰ διαλύσῃ ὁλόκληρον τὴν συκοφαντίαν τὴν ἐξαπολυθεῖσαν εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος διαφωτίζουσαν τὴν κοινὴν διεθνῆ γνώμην. Ἀλλὰ ἀντὶ τοῦτο φοβοῦμαι μήπως δὲν ἐγένετο οὐδέν. Ἡ Ἑλλὰς ὡς γνωστὸν μέχρι σήμερον ἦτο μία χώρα ἀσύδοτος εἰς τὴν ὁποίαν ἠδύνατο ὁ κάθε ὕποπτος τύπος νὰ ἔρχεται καὶ νὰ γράφῃ ὅ,τι θέλει χωρὶς νὰ ἐρωτᾷ καὶ νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν νόμιμον ἐξουσίαν, ἥτις ὑφίσταται εἰς τὴν χώραν ταύτην. Ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διαφώτισις τῆς κοινῆς γνώμης δὲν ἐγένετο ποσῶς χαρακτηριστικὸν παράδειγμα δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ὅτι ἐπὶ μακρὸν παραμένει κενὴ ἡ θέσις τοῦ Ἕλληνος πρέσβεως ἐν Οὐασιγκτῶνι, καθ’ ὃν χρόνον ἀντιμετωπίζονται μεγάλα ἑλληνικὰ προβλήματα. Καὶ ἐπὶ πλέον ἐξακολουθοῦν εἰσέτι ἄνθρωποι μισθοδοτούμενοι ἐκ τοῦ ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ περιφέρωνται ἀνὰ τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ δυσφημοῦν τὴν χώραν μας χωρὶς νὰ ἀνακαλοῦνται μέχρι σήμερον.

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Σοφιανόπουλος.

§153Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Οὐδεμία λοιπόν, κύριοι, σχετικὴ διαφώτισις τῆς κοινῆς γνώμης ἐγένετο μέχρι σήμερον. Ἀποτέλεσμα, βεβαίως, τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἦτο ἡ δυσχέρεια εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἐπιδιωκομένων πολιτικῶν μας σκοπῶν. Ἀποτέλεσμα τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἦτο ἡ παραμέλησις τοῦ ἐφοδιασμοῦ τῆς χώρας. Ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς ὅτι ὁ ὁπλισμὸς 40–50 χιλιάδων ἀνδρῶν διετέθη εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατὰ παράβασιν παντὸς στοιχειώδους κανόνος ἠθικῆς. Ἡ οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις καθυστερεῖ καὶ αὐτή, εἰς τρόπον ὥστε ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου 1946 ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εὑρέθη μεταξὺ τοῦ δεινοῦ διλήμματος, εἴτε νὰ καλυφθῇ διὰ τῆς συνεργασίας ἀποδοκιμασθέντων κομμάτων, ὁπότε θὰ ὡμολόγη τὴν ἀποτυχίαν αὐτῆς εἴτε νὰ συνεργασθῇ μετ’ ἄλλων κομμάτων πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν διαφόρων ζωτικῶν καὶ ἐπειγόντων ζητημάτων, ἰδίᾳ ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, δηλαδὴ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ κόμματα ταῦτα ὡς ὄργανα πρὸς ἐπιτυχίαν περαιτέρω πολιτικῶν σκοπῶν. Συνετελέσθη τὸ εὐτυχὲς γεγονὸς τῆς ἀφίξεως τοῦ μάρτυρος Βασιλέως, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἕνα σταθμὸν τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τῆς ζωῆς τοῦ τόπου, διότι ἄρχονται αἱ βαρεῖαι εὐθῦναι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἡ Κυβέρνησις μὴ ἀξιοποιήσασα τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον τῆς προσέδωσαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς 31 Μαρτίου, μὴ χρησιμοποιήσασα τὴν ἐξουσίαν εἰς ὅλην τὴν δύναμιν καὶ ἔκτασιν τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἑλληνικῆς θέσεως, εἶχε περιέλθει εἰς μίαν δυσμένειαν ἐξωτερικῶς καὶ τῆς ὑπεδεικνύετο ἡ ἀνάγκη διευρύνσεώς της. Τὴν 14–7–46 ὁ στρατάρχης Σμὰτς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μᾶς ὑπεδείκνυε τὴν ἀνάγκην διευρύνσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν εὑρισκόμενος ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως κ. Δραγούμης, δι’ ἐκθέσεώς του ὑπέβαλε πάλιν τὴν πρότασιν καὶ πρὸς τὸν ἀείμνηστον Βασιλέα καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ διευρύνσεως τῆς Κυβερνήσεως. Δευτέρα ἔκθεσίς του τὰς αὐτὰς ἐπαναλαμβάνει ὑποδείξεις. Καὶ αὐτὴ ἡ Βουλή, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, κατ’ ἐπανάληψιν, ἀναγκασθεῖσα ὑπὸ τῶν πραγμάτων, ἠξίωσε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὴν διεύρυνσιν. Καὶ ὅμως ἀπεφεύγετο αὕτη καὶ ἡ κατάστασις ἐπεδεινοῦτο, οἱ ἀντάρται ἐπεξετείνοντο καὶ ἡ ὅλη κατάστασις ὡδηγοῦσε μοιραίως εἰς τὰς μεγαλειτέρας περιπλοκάς, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται ἐνώπιον ἡμῶν. Ἐνθυμεῖσθε τότε τὸ ἀτύχημα νὰ ἔλθῃ ὁ στρατάρχης Μοντγκόμερυ καὶ πρὸ τῆς ἀφίξεώς του νὰ ἀναχωρῇ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ταῦτα μοῦ δίδουν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι προσεπάθει ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὕρῃ μίαν διέξοδον διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν λαϊκὴν ἐντολήν, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὅτι εἶχεν ἀποτύχει εἰς τὸ πρῶτον στάδιον τῆς προσπαθείας του καὶ ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν συνεργασίαν μετὰ τῶν ἄλλων κομμάτων. Οὕτω παρῆλθεν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου ἕνα διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐβάρυνεν ἐπὶ τῆς ἐξελίξεως τῶν ἑλληνικῶν πραγμάτων κατὰ μοιραίαν ἀνάγκην. Καὶ τότε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινεν εἰς τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου, ἔγινε κατ’ ἀνάγκην τὸν Ἰανουάριον τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ἀποτέλεσμα: ἐπιβράδυνσις τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ στρατιωτικοῦ προγράμματος κατὰ 4 μῆνας, ἐνίσχυσις καὶ ἐπέκτασις τῆς ἀνταρσίας καὶ ὑποχώρησις τῶν ἐθνικῶν προσπαθειῶν, ὄχι μόνον χρονικῶς, ἀλλὰ καὶ ποσοτικῶς εἰς ἀπόδοσιν τοῦ ἐπιδιωκομένου ἔργου. Κατὰ τὸ διάστημα αὐτό, τὸ ὁποῖον τοσοῦτον κατ’ ἐμὲ ἐβάρυνεν, ἐπῆλθε τεραστία μεταμόρφωσις τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀνταρτῶν, ὁ ὁποῖος ἀπὸ συμμοριακὸς ἔλαβε πλέον συγκεκριμένην στρατιωτικὴν μορφὴν τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1946, ὁπότε τῇ συμπράξει τῶν κομμάτων, τὰ ὁποῖα μετέσχον τῆς Κυβερνήσεως ἐθνικῆς συνεργασίας, ἐπετυγχάνομεν τὴν οἰκονομικὴν καὶ στρατιωτικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἀνεβάλλετο ἡ ἐαρινὴ ἐκστρατεία διὰ βραδύτερον χρόνον. Καὶ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι γνωστά, δὲν ἀπέδωσαν σχεδὸν τίποτε. Καὶ τέλος ἀναγκάζεται, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν πραγμάτων, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ συμπράξῃ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου. Βεβαίως ἡ σύμπραξις καθ’ ἡμᾶς εἶναι σύμπραξις καθυστερημένη, διότι ὁ χρόνος καθ’ ὃν συντελεῖται εἶναι χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἔχει ἐπέλθει μεταστροφὴ τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης πρὸς τὰ δεξιὰ καὶ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τῆς συγχύσεως μεταξὺ Κομμουνισμοῦ–Σοσιαλισμοῦ–Δημοκρατίας. Λύσις ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἐπιτυχὴς ἂν ἐνωρίτερα ἐγένετο, διότι θὰ εἴχομεν ἐνωρίτερον τὴν οἰκονομικὴν καὶ στρατιωτικὴν βοήθειαν, εἶναι ὄχι μόνον πλέον ἀνεπιτυχής, ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνος, διότι τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου περὶ κατευνασμοῦ ἦτο προφανῶς, διὰ πάντα ἔχοντα στοιχειώδη ἀντίληψιν, δόγμα πεπλανημένον καὶ καταδικασμένον ἐκ τῶν πραγμάτων νὰ ἀποτύχῃ, ἀλλὰ καὶ δόγμα ἐπικίνδυνον. Ἤρκεσεν ἡ ἐφαρμογή του ἐπὶ δύο μῆνας διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτον ἕνα κόμμα τῶν παραδόσεων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ εὑρίσκεται σύμφωνον εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, διότι τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα προέκυψαν εἶναι τόσον εὐτελῆ, τόσον κατώτερα οἱασδήποτε σοβαρᾶς σκέψεως, ὥστε νὰ σκέπτεται κανεὶς ἂν εἶναι δυνατὸν ποτὲ κόμμα ἀξιοῦν νὰ κυβερνήσῃ τὴν Ἑλλάδα νὰ ὑποβάλῃ ὡς πρόγραμμα μίαν φενάκην. Εἶναι κατώτερον τὴν νοημοσύνης τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τῶν μελῶν τοῦ κόμματος τούτου. Τὸ πρόγραμμα τοῦ κατευνασμοῦ ἀπετέλει σύνθημα τὸ ὁποῖον, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἀπέδωσε τοὺς καρπούς του, δηλ. τὸν καρπὸν τῆς ἐξουσίας. Ἀποτέλεσμα ὅμως ἦτο καὶ ἡ ἀποθάρρυνσις τῆς ἐθνικῆς παρατάξεως, ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς νέας ἀτιμωρησίας τῶν ἀνταρτῶν, καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῶν ἀνταρτικῶν δυνάμεων. Παράδειγμα εἶναι ὁ σφαδασμὸς τῆς Σάμου, τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία αἱμόφυρτος ὑφίσταται τὰς συνεπείας τοῦ κατευνασμοῦ, ὅπως θὰ σᾶς ἀναπτύξουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς περιφερείας αὐτῆς. Ἀποτελεῖ ὅμως καὶ μίαν εὐθύνην τεραστίαν διὰ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὴν εὐθύνην ὅτι ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ δὲν ἦτο ὠφέλιμος καὶ ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὅτι διὰ τῆς συμπράξεώς του παρεβίαζε τὰς δοθείσας εἰς αὐτὸ λαϊκὰς ἐντολὰς νὰ διεξαγάγῃ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Ἂν δὲν ἦτο ἱκανὸν νὰ διεξαγάγῃ τὸν ἀγῶνα, ἔπρεπε νὰ ἀπομακρυνθῇ καὶ ὄχι νὰ παραδώσῃ τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν εἰς τὸ καταδικασθὲν διὰ τῶν ἐκλογῶν κόμμα. Διότι ἢ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα συνομολογεῖ ὅτι ἡ ἀκολουθηθεῖσα παρ’ αὐτοῦ πολιτικὴ δὲν ἦτο ἡ ὀρθὴ καὶ συνδέει τὴν τύχην του μὲ τὸν κατευνασμόν, ἢ ὁ κατευνασμὸς ἀναγνωρίζει ὅτι δὲν ἦτο σοβαρὰ ἡ πολιτική του καὶ προσχωρεῖ εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἐδῶ ὑπάρχει κάτι τὸ ἀσυμβίβαστον. Ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν ἡ ἀποτυχία τῆς ὅλης προσπαθείας εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ σκοποῦ. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Ἡ ἀνταρσία διῆλθε τρεῖς φάσεις. Πρῶτον τὴν φάσιν τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος. Δεύτερον τὴν φάσιν τὴν στρατιωτικήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀνταρσία ἐμφανίζεται μὲ συγκεκροτημένας μονάδας. Καὶ τρίτον τὴν φάσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἀγῶνος, δηλ. τῆς οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως. Κατὰ τὸν Ἰούνιον 1946 ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἀνταρτῶν ἦταν περίπου 500. Κατ’ ἄλλην δήλωσιν, τὴν 23–1–1947, ἦσαν 80 περίπου συμμορίαι. Κατόπιν δὲ γενομένης συζητήσεως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ἐδήλωσεν ὅτι τὸ σύνολον τῶν συμμοριῶν ἦτο 80 καὶ τὸ σύνολον τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν εἴχομεν τότε, κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο 8 χιλ. ἄνδρες ἡ Ἀστυνομία τῶν 2 πόλεων καὶ 24 χιλ. τῆς Χωροφυλακῆς.

§154Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν.). Ἀλλοιώνετε τὰ χρονικὰ ὅρια. Λησμονεῖτε ἐντελῶς τὸν Δεκέμβριον καὶ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ Δεκεμβρίου 1946. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρυχωρήσατε, κ. συνάδελφε.

§155Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ παλινδρομήσω εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὰ γεγονότα αὐτὰ δὲν τὰ παραβλέπω. Εἶναι γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπέδρασαν καὶ ἀνεπτέρωσαν τὸ ἠθικὸν φρόνημα τῆς δεξιᾶς. Ἀλλὰ τὸ θέμα εἶναι ἐὰν ἀξιοποιήσαμεν τὰς ἐπιτυχίας αὐτάς. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι αἱ δυνάμεις μας τότε ἦσαν περίπου 32 χιλ. Πρέπει ὅμως νὰ ὑπενθυμίσῃ κανεὶς ὅτι παρὰ τὰς ἐπανειλημμένας διαμαρτυρίας τῆς Βουλῆς τὰ μεμονωμένα ἐκεῖνα κρούσματα δὲν ἀντιμετωπίσθησαν ἀπὸ τὸν πρῶτον χρόνον τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ κατανοήσεως. Τὸ θέμα ἐθεωρήθη ὡς δευτερεῦον, ὡς θέμα μικρᾶς σημασίας. Βεβαίως ἦσαν περιωρισμένα τὰ μέσα, ἀλλὰ καὶ ὁ ἀριθμὸς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐνταχθῆ εἰς τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα ἦτο μικρὸς καὶ ἀσήμαντος. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἐδυσχεραίνετο ἔτι περισσότερον καὶ ἐκ τῆς δυθείσης λύσεως εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπόθεσιν, ἐκ τῶν ἐφαρμοσθεισῶν μεθόδων περὶ τὴν καταδίωξιν τῆς ἀνταρσίας καὶ ἐκ τῆς ἀπροσφόρου χρησιμοποιήσεως τῶν στελεχῶν καὶ ἰδίᾳ ἐκ τῆς ἐλλείψεως σοβαρᾶς διαθέσεως πολλῶν ὀργάνων νὰ ἀντιμετωπισθῇ μετὰ τοῦ δεόντος ζήλου ἡ ἀνταρσία,—σᾶς ἀνεφέρθησαν προηγουμένως συγκεκριμένα παραδείγματα ἀπὸ ἄλλον συνάδελφον—κυρίως δὲ δὲν ἐχρησιμοποιήθη ἡ ὑπάρχουσα ἰδιωτικὴ διάθεσις πρὸς καταβολὴν χρημάτων καὶ διάθεσις πρὸς μάχην. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, μὴ ἔχουσα ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ Κράτος, εἶχεν ὀργανωθῆ εἰς διαφόρους ὀργανώσεις. Ἐγὼ κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησα ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς τὴν ἀποστολὴν δύο ἀξιωματικῶν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ κόσμου τούτου τῶν ἐνόπλων. Τέσσαρες φορὲς παρουσιάσθην εἰς ὅλους καὶ προσέφερα καὶ τὴν καταβολὴν 500 χιλ. δρχ. διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἔχωμεν ἀξιωματικὸν ὁ ὁποῖος νὰ τοὺς ἐποπτεύσῃ καὶ νὰ τοὺς ὀργανώσῃ διὰ νὰ μὴ ὑποστῶμεν τὴν συμφορὰν τὴν ὁποίαν ὑπέστημεν καὶ ἔχομεν τώρα τὴν Εὔβοιαν ὑπὸ τὴν διαταραχὴν καὶ τὸ φάσγανον τῶν ἀνταρτῶν. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου ἡ ὅλη ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος γίνεται κατὰ τρόπον συμπτωματικὸν καὶ καθυστερημένον ἀντὶ τῆς ριζικῆς λύσεως. Ὁσάκις λαμβάνονται μέτρα, λαμβάνονται κατόπιν ἑορτῆς. Ἀφοῦ προκύψει τὸ κακόν, κινοῦνται οἱ ἁρμόδιοι διὰ νὰ τὸ ἀντιμετωπίσουν καὶ δὲν ἀντιμετωπίζεται μὲ ριζικὸν τρόπον ἐκριζώσεως. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐτονίσαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι τὸ πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ Κρατικοῦ ὀργανισμοῦ. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν εἰς τὰς προσπαθείας μας ἐφόσον δὲν ἔχομεν Κράτος, δὲν ἔχομεν ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι νὰ πιστεύουν εἰς τὸ Κράτος. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους σας, ὅτι ἐντὸς τῶν ὑπουργείων ὑπάρχουν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι σαμποτάρουν τὰς διαταγὰς τῶν ὑπουργῶν. Καὶ ὑπάρχουν καὶ χειρότεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ὑποκλέπτουν τὰ ἔγγραφα. Δὲν εἶναι πολὺς καιρὸς ποὺ ἔγγραφον τοῦ Ἐπιτελείου ἔφθασε μέχρι τοῦ Ριζοσπάστου καὶ οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀφήσουν ἔγγραφον ὑψίστης σημασίας νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ Ριζοσπάστου δὲν ὑπέστησαν τὰς βαρυτάτας κυρώσεις τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ὑποστοῦν. Ἐκάμαμεν σχεδὸν δόγμα, τὸ δόγμα τοῦ ἀνευθύνου παντὸς ὑπαλλήλου. Ἔχομεν ὅλοι τὴν ἀντίληψιν, ὅτι δὲν ζητεῖται παρ’ οὐδενὸς ὁ λόγος διότι δὲν ἐκτελεῖται μία διαταγή. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ζήτημα ἐν πολλοῖς—ὑπάρχουν βεβαίως καὶ λαμπραὶ ἐξαιρέσεις—εἶναι ζήτημα κακῆς διαχειρίσεως τοῦ ὑπουργοῦ. Τοιουτοτρόπως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν. Παρελείψαμεν περαιτέρω καὶ τὴν λῆψιν ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἔφερον τὴν ἐξάρθρωσιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Τοὺς ἀφήσαμεν νὰ κινοῦνται ἐλευθέρως καὶ πολλάκις ὑπὸ τὸ κάλυμμα τοῦ Κράτους, διὰ νὰ φθάσουν τὰ πράγματα εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασαν. Παρελείψαμεν δὲ καὶ πᾶσαν σχετικὴν διαφώτισιν καὶ τῶν μαζῶν καὶ γενικῶς τῆς κοινωνίας ὁλοκλήρου περὶ τοῦ κινδύνου καὶ τῆς ἀπάτης τὴν ὁποίαν μετέρχεται τὸ σύστημα αὐτό. Παρελείψαμεν ἀπὸ 1½ ἔτους νὰ λάβωμεν πᾶν μέτρον κοινωνικῆς μεταρρυθμίσεως διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι τὸ αἴτημα τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης δὲν εἶναι αἴτημα τοῦ κομμουνιστικοῦ κόσμου ἀλλὰ τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου. Τώρα εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους σας ὅτι προβάλλεται ἡ δικαιολογία ὅτι δὲν ἐπιτρέπουν οἱ ἄγγλοι, δὲν ἐπιτρέπουν οἱ ἀμερικανοί. Χωρὶς νὰ παραγνωρίζωμεν βεβαίως τὴν ἐκ τοῦ λόγου τούτου δυσχέρειαν, φοβούμεθα ὅτι ἀποτελεῖ δικαιολογίαν τῶν κ. κ. ὑπουργῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν—καὶ εἶναι τόσον αὐτόδηλον τὸ πρᾶγμα—ὅτι οἱ ἄγγλοι καὶ ἀμερικανοὶ ἦλθον διὰ λόγους φιλανθρωπίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἦλθον διὰ νὰ ἐφαρμόσουν τὴν ἰδικήν των πολιτικήν. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν δι’ οἱανδήποτε πρᾶξιν ἡμῶν, πρᾶξιν νόμιμον, νὰ ἀποχωρήσουν ἐντεῦθεν. Οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσουν μέχρι τοῦ σημείου νὰ λάβουν κυρώσεις ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. Σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τῆς Ἀργεντινῆς καὶ τῆς Ἰσπανίας, κράτη τὰ ὁποῖα πάντως ἐσεβάσθησαν. Οἱ Σύμμαχοι δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἰσχυρῶν συμμάχων. Ἐὰν λοιπὸν ἡμεῖς ἐλαμβάνομεν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβωμεν παρὰ πᾶσαν τυχὸν ἀντίρρησιν τῶν ἀντιπροσώπων, ἀσφαλῶς τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ ἀνεγνωρίζοντο καὶ ἡ ἱκανοποίησις τοῦ ἑλληνικοῦ συμφέροντος καὶ τοῦ συμμαχικοῦ καὶ ἡ καλὴ πίστις τῶν κυβερνώντων ἀσφαλῶς θὰ ἐξετιμῶντο. Φοβοῦμαι, ὅτι αὐτὰ ἀποτελοῦν δικαιολογίαν διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων ἐξ ἰδίας πηγῆς. Ἀλλ’ ἐὰν δεχθῶμεν τὸ ἀπευκταῖον, ἐὰν φαντασθῶμεν ὅτι ἀποχωροῦν ἐντεῦθεν οἱ ἀμερικανοὶ καὶ μᾶς ἐγκαταλείπουν, δὲν θὰ ὑπάρχῃ λύσις, δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἐπιμελημένη ἐξ ἰδίων προσπάθεια διὰ νὰ λύσωμεν τὸ πρόβλημα; Διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς ψυχολογίας ὅτι τὸ πᾶν πρέπει νὰ τὸ κάμουν οἱ ἀμερικανοί, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναμένωμεν τὴν ἐξ ὕψους ἐνίσχυσιν καὶ τὸ θαῦμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ ἐκ τῆς Ἀμερικῆς. Νομίζω ὅτι πέραν τῆς ἐνισχύσεως ὑπάρχουν εὐρύτατα περιθώρια ἀτομικῆς δράσεως πρὸς λύσιν τῶν Ἑλληνικῶν προβλημάτων. Καὶ ὡμιλήσαμεν χθὲς καὶ περὶ τῆς λειτουργίας τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Διότι καὶ αὐτοὺς δυστυχῶς τοὺς ἐξηρθρώσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν. Ὁ κ. Κουλουμβάκης μᾶς ἀνέπτυξε χθὲς τὴν θεωρίαν ὅτι ἡ ἐμμονὴ εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς εἶναι λαμπρὰ καὶ δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλ’ οἱ θεσμοὶ ἐξυπηρετοῦν μόνον τὸ κυβερνῶν Κόμμα· καὶ ὅταν οἱ θεσμοὶ αὐτοὶ καταπατῶνται ἀπὸ τὸ κυβερνῶν Κόμμα, τότε οὐδεὶς γίνεται λόγος.

§156Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Αὐτὸ εἶπεν ὁ κ. Κουλουμβάκης;

§157Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐκήρυξε τὴν ἀνάγκην τοῦ σεβασμοῦ τοῦ Πολιτεύματος. Ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην αὐτὴν τὴν ὑπενθυμίζει ὁσάκις ἐξυπηρετεῖ τὸ Κόμμα. Κύριοι, ὁ σεβασμὸς τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἶναι ὑπὲρ πάντων καὶ κατὰ πάντων. Δυστυχῶς ὅμως δὲν δύναται τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ ἐπικαλεσθῇ τὸν ἀπόλυτον σεβασμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐξεδόθησαν Νομοθετικὰ Διατάγματα Ἔσπευσα εἰς τὸν ὑπουργὸν κ. Χατζηπάνον καὶ τοῦ ὑπέδειξα, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ὀλίσθημα. Ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ πρᾶγμα, διότι ἀποδεικνύει ἀπὸ μιᾶς ἀπόψεως τὴν σαθρὰν βάσιν τοῦ ἀγῶνος τὸν ὁποῖον διεξηγάγομεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ποσοστὸν ἀληθείας διὰ τὰς κατηγορίας τῶν ἀντιπάλων μας. Καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ συνεδριάσωμεν καὶ κάτι παρόμοια ἐπιχειρήματα. Αὐτὸ ὅμως ἀπετέλεσεν τὴν ἀπαρχὴν τῆς παρεκκλίσεως ἀπὸ τοῦ σεβασμοῦ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, τῆς παρεκκλίσεως ἐκ τῆς βάσεως ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐκάναμε τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Κατόπιν διὰ τῆς γενομένης συνεργασίας παρεβιάσθη τὸ δόγμα τῆς πλειοψηφίας. Διότι κοινοβουλευτισμός εἶναι, ὅπως λέγει ὁ κ. Παπανδρέου, ὅταν ἡ πλειοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει. Ἀντὶ τούτου τὸ Λαϊκὸν Κόμμα παρέδωσεν εἰς τὸ καταδικασθὲν κατὰ τὰς ἐκλογὰς κόμμα τὴν ἀρχηγίαν καὶ ἑπομένως ἐξεμηδένισε καὶ παρεμόρφωσε τερατωδῶς τὴν λειτουργίαν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἐγκατελείφθη τελείως τὸ Συνταγματικὸν ἔργον. Καὶ δι’ αὐτὸ κατηγοροῦν τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν ἀναθεωρητικὴν τοῦ Συντάγματος. Καὶ ἐν τούτοις τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ τότε ὑπουργὸς καὶ μοιραίως τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν. Θὰ ἐνθυμῆσθε, κύριοι, ὅτι ἔγινε τὸ ψήφισμα Βʹ τὸ ὁποῖον ἀνέθεσεν εἰς 40 ἀνθρώπους νὰ κάμουν ὄχι Σύνταγμα ἀλλὰ σχέδιον Συντάγματος. Σχέδια κατασκευάζουν 2–3 ἄνθρωποι καὶ παρουσιάζονται κυρίως ἀπὸ τὰ κόμματα. Τὰ μέλη αὐτὰ τῆς ἐπιτροπῆς αἰσθάνονται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συνεδριάζουν καὶ ἀμφιβάλλω ἐὰν κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς θὰ ὁμιλήσουν περισσότεροι ἀπὸ ὅσους ὡμίλησαν ἐκεῖ. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα; Ἐπὶ 1½ ἔτος συνεδριάζει ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περαιώσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ πέραν τούτου αἱ κατευθύνσεις αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἶναι αὐτόχρημα τραγελαφικαί. Διεκήρυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ ἐκλήθη νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως ὅτι εἴμεθα Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τοῦ συνήθους τύπου. Μετὰ ἕνα μῆνα περίπου, ὅταν κατετέθη τὸ ψήφισμα τοῦ Ἰουνίου 1946, ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὁ ὁποῖος τὸ συνέταξε, ἐπέτρεψε τὴν ἀναθεώρησεν ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος πλὴν τῶν ἀφορωσῶν τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος. Ἑπομένως ἐγεννήθη τὸ ζήτημα μέχρι ποῦ φθάνει ἡ ἁρμοδιότης τῆς παρούσης Βουλῆς. Καὶ ἔρχεται περαιτέρω ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν ἑσπέραν καθ’ ἣν ἐψηφίσαμεν τὸ ψήφισμα περὶ διεξαγωγῆς τοῦ Δημοψηφίσματος καὶ μᾶς λέγει τὸ ἑξῆς παράλογον, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀλλάξωμεν τὸ ἐρώτημα, διότι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις. Καὶ ἔτσι, κατὰ μὲν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἴμεθα περιωρισμένοι εἰς τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις, κατὰ δὲ τὸ ψήφισμα εἴμεθα Βουλὴ εὐρέως ἀναθεωρητικὴ καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις. Ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἀνὰ πᾶσαν ὥραν γεννᾶται τὸ ζήτημα ἕως ποῦ ἐκτείνεται ἡ ἁρμοδιότης μας.

§158Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Αὐτὰ ὅλα τὰ ὁποῖα ἀναφέρατε ὅτι ἐπράχθησαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην σας καὶ ὑπουργὸν τότε τῆς Δικαιοσύνης σχετικῶς μὲ τὴν ἔκτασιν τῶν ἁρμοδιοτήτων τῆς Βουλῆς, ἁπλῶς αὐτὰ τὰ γεγονότα, ἀνεξαρτήτως τοῦ τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογίσωμεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ φρονεῖτε ὅτι ἐπέφερεν κλονισμὸν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§159Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ ἐπέφεραν τὴν καθυστέρησιν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου μέχρι τοῦ σημείου ὥστε 1½ ἔτος νὰ μὴ ἔχῃ κατορθωθῆ νὰ περατωθῇ. Ἐπανειλημμέναι ἐξουσιοδοτήσεις καὶ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς περιέφεραν τὸ κοινοβούλιον εἰς τοιαύτην κατάπτωσιν, ὥστε ἐὰν καὶ μίαν ἀκόμη φορὰν ἐπιχειρήσωμεν νὰ ἀναβάλωμεν τὰς ἐργασίας, ἀσφαλῶς τὸ Κοινοβούλιον ἐν Ἑλλάδι ἐξευτελίζεται καὶ καταβαραθροῦται καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἀναβιώσωμεν πλέον. Ὅταν δὲν θέλωμεν νὰ ἐργασθῶμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακινούμεθα, διότι μᾶς κατηγοροῦν ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν σέβονται τὴν ἀποστολήν των καὶ διότι ἡ κοινωνία δὲν ἀποδίδει τὴν δέουσαν σημασίαν. Γενικῶς, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἀκριβῆ Συνταγματικὴν τάξιν, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν περὶ σεβασμοῦ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν.

§160Κ. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ. Ἐνθυμεῖσθε ἐὰν εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας προσήχθησαν σχέδια ψηφισμάτων παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως ὡμιλήσατε πάντοτε ὑπὲρ τῆς παροχῆς τῆς ἐξουσιοδοτήσεως;

§161Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ὡμίλησα τὴν πρώτην φορὰν μόνον καὶ ἐχαρακτήρισα ὡς ἐσφαλμένην τὴν νομολογίαν τῶν Ἀμερικανικῶν Δικαστηρίων ὅσον ἀφορᾷ τὰ ψηφίσματα’ τὴν δευτέραν καὶ τὴν τρίτην φορὰν ἔφερα ἀντιρρήσεις καὶ τὴν τετάρτην ἐψήφισα κατά.

§162Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ἐζητήσατε νὰ διαιρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τμήματα.

§163Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἡ μεταρρύθμισις αὐτὴ σκοπεῖ τὴν λειτουργίαν τῆς ὁλομελείας καὶ παραλλήλως τὴν λειτουργίαν τῶν τμημάτων. Ἑπομένως ζητοῦμεν τὸν πολλαπλασιασμὸν τῆς ἐργασίας καὶ ὄχι τὴν μείωσιν.

§164Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε εἶναι κοινοβουλευτικὸν αὐτό, νὰ πᾶνε 50 βουλευταὶ νὰ κρίνουν τοὺς Α νόμους καὶ 50 τοὺς ἄλλους;

§165Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, πρόκειται περὶ προτάσεως. Ὅταν θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἀκούσητε καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατά. Κυρίαρχον Σῶμα εἴμεθα καὶ θὰ ἀποφασίσωμεν. Ἑπομένως δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν τὸ ἐπιχείρημά σας. Εἰς τὰ πολιτεύματα εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ὁμαλὸς κοινοβουλευτικὸς βίος τὰ κόμματα κινοῦνται ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ ὑπάρχουν εὐθῦναι διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον κινοῦνται τὰ κόμματα. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο συνίσταται ἡ ἐξάρθρωσις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ θεσμοῦ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος προκαλεῖ τὴν κατάπτωσιν καὶ δημιουργεῖ ὅλους τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους. Ἀλλ’ ὑπάρχουν ὡρισμένα ὅρια τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπερβῶμεν. Ὑπάρχει ὕπατος νόμος, ἡ σωτηρία τῆς Ἑλλάδος. Ἑπομένως, ἐὰν ὅλα αὐτὰ ἐγίνοντο κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θὰ ἐξυπηρέτει τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν, δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία ἐκ μέρους μας ἀντίρρησις. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ἡ ἠθικὴ χαύνωσις καὶ ἡ πνευματική. Ὁλόκληρον τὸ ἔθνος ἔχει περιέλθει εἰς μίαν χαύνωσιν καὶ ἀναμένει τὴν ἐξ ὕψους σωτηρίαν. Ἐξέλιπεν ὁ ἐνθουσιασμὸς τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡ πίστις εἰς τὸν ἀγῶνα. Τὰ πάντα ἔχουν παραλύσει καὶ οἱ πάντες ἀναμένουν ὁ ἕνας ἀπὸ τὸν ἄλλον καὶ ὅλοι ἐξ ἡμῶν, νὰ δώσωμεν τὴν χεῖρα καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κατάντημά μας. Βεβαίως ἡ προσπάθεια, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐντὸς τοῦ κύκλου τῆς διεθνοῦς Ἀμερικανικῆς πολιτικῆς, δὲν θεωρεῖται μεγάλης ἀξίας, ἠθικῆς ὅμως, οὐχὶ δὲ οὐσιαστικῆς, διότι οὔτε τὸ δεδικασμένον ἔχει ἀξίαν διὰ τοὺς κατηγορουμένους οὔτε καὶ αἱ ληφθεῖσαι ἀποφάσεις εἰς τὸν Ο.Η.Ε. λύουν τὸ πρόβλημα, ἀλλὰ τὸ πρόβλημα ἐπείγει καὶ παραμένει πάντοτε, διὰ νὰ λυθῇ διὰ τῶν ἰδικῶν μας δυνάμεων. Ἀλλὰ ποῖα νέα στοιχεῖα προσετέθησαν ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Ἀρχῆς ὑπὸ τῆς νέας Κυβερνήσεως; Σχεδὸν κανένα. Ἡ ἐναλλαγὴ τῶν 2 ὑπευθύνων ἢ ἀνευθύνων τῆς ἀποτυχίας ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐναλλὰξ ἔλαβον τὰς θέσεις των· καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπέτυχον, ἐὰν ἀπέτυχον, αὐτοὶ θὰ συνεχίσουν καὶ πάλιν. Καὶ ἑπομένως οὐδὲν τὸ νέον στοιχεῖον προσετέθη, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ μεγάλας ἐλπίδας. Μένει λοιπὸν ὁ Ἐθνικὸς Συναγερμός. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ὑπάρχουν αἱ ψυχολογικαὶ προϋποθέσεις διὰ νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸν Ἐθνικὸν Συναγερμόν; Πρέπει νὰ κάμωμεν πράξεις ἐντυπωσιακάς, αἱ ὁποῖαι νὰ δεικνύουν τὴν σταθερὰν καὶ ἀκατάβλητον θέλησιν νὰ συνεγείρωμεν τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους. Ὁ συναγερμὸς δὲν γίνεται ἁπλῶς διὰ τῆς ἀναβολῆς καὶ διὰ τῶν συμβιβασμῶν καὶ δι’ ὅλης τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν χώραν αὐτὴν καὶ πρὸ παντὸς δὲν εἶναι δυνατόν, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ συναγερμοῦ αὐτοῦ νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν πιστεύουν εἰς τὴν δυναμικὴν λύσιν. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ Νέου Κόμματος, εὑρισκόμεθα ἀντίθετοι αὐτῆς τῆς συνεργασίας καὶ μᾶς εὑρίσκει ἀντιθέτους ἡ Κυβέρνησις σήμερον. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶμεν, ὁλοψύχως εὔχομαι νὰ διαψευσθῶμεν, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Φοβοῦμαι ὅμως, καὶ αὐτὸ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ ἀναμετρήσῃ, ὅτι ἀναλαμβάνει ὑψίστας εὐθύνας ἀπέναντι τοῦ ἔθνους αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἀνεξαρτήτως κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν, μία εἶναι ἡ λύσις, ἡ ὁποία θὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν, καὶ ἡ λύσις αὐτὴ φοβοῦμαι ὅτι ὑπερβαίνει τὰ ὅρια τῶν κομματικῶν συγκροτημάτων τῆς χώρας. Εἶναι λύσις ὄχι προσωπική, ὄχι κομματική. Εἶναι λύσις ποιοτική. Θὰ πρέπει ὅλοι μας νὰ δώσωμεν τὴν εὐχέρειαν εἰς τὸν Ἀνώτατον Ἄρχοντα διὰ μίαν λύσιν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα (χειροκροτήματα). Πᾶσα θυσία εἶναι ἐπιβεβλημένη, διότι ὑπεράνω ὅλων εἶναι ἡ Ἑλλὰς τὴν στιγμὴν αὐτὴν (χειροκροτήματα).

§166Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῶν ὁποίων γίνεται συζήτησις ἐνώπιον τοῦ Σώματος, διεξέρχονται τὰ θέματα τῆς δράσεως τῆς ἐθνικῆς μας ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. Ὁμιλοῦν περὶ τῆς Βουλγαρικῆς συνθήκης, ἀσχολοῦνται μὲ τὸν στρατὸν καὶ τὴν ἀνταρσίαν καὶ τὰ συναφῆ θέματα, δηλαδὴ τὴν προστασίαν τῶν μαχομένων, τὴν προστασίαν τῶν ἀνταρτοπλήκτων καὶ περατοῦνται μὲ τὴν ἐκδήλωσιν πίστεως διὰ τὸ πέρας τοῦ διεξαγομένου, ὑπὸ τοῦ ἔθνους ἀγῶνος. Μετὰ προσοχῆς ἠκούσαμεν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων ὀξεῖς ἢ ἐπιεικεῖς ἐπικριτὰς ἢ ἀπολογητάς, ἐὰν ὑπῆρξαν καὶ ὅσοι ὑπῆρξαν, τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐζήτησε ψῆφον ἐμπιστοσύνης, εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἐκδηλώσωμεν μίαν ἀπόλυτον ἐπιφυλακτικότητα ἀπέναντι αὐτῆς καὶ νὰ χορηγήσωμεν ψῆφον ἀνοχῆς καὶ τοῦτο διότι αἱ πολιτικαὶ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι εἶχον δημιουργηθῆ ὑπὸ τοῦ ὑφεστῶτος πολιτικοῦ κόσμου καὶ αἱ ἄλλαι διεθνεῖς συνθῆκαι, ἐπέβαλον τὴν συνεργασίαν τῶν 2 μεγάλων κομμάτων, ὡς μιᾶς λύσεως καταστάσεως ἀνάγκης. Ἀτυχῶς ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερον οἱ ἐσωτερικοὶ ἐκεῖνοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν λύσιν ἀνάγκης τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ οἱ ἐξωτερικοί, οὔτε ἠτόνησαν οὔτε μετεβλήθησαν. Ἄρα καὶ ἡ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως κριτικὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ τὴν διάθεσιν, οὔτε τῆς ἐνισχύσεώς της ἀλλὰ οὔτε καὶ τῆς μειώσεώς της, οὔτε κἂν μεταβολῆς τῆς στάσεως ἀπέναντί της. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν συνείδησιν ὅλων σας, ὅπως καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἔθνους, αὐτὴν τὴν ὥραν εὐχαρίστως θὰ ἐγένοντο ἀκουσταὶ ἐπικρίσεις ὑπὸ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως ἢ ἄλλης τινὸς διαθέσεως ἀτομικῆς. Ἕν καὶ μόνον ἔργον ἀπομένει καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Συμπολίτευσιν καὶ εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν: νὰ εὑρεθῶμεν, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας ἕκαστος, ὡς συμπολίτευσις εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἔργον πολιτικόν, εἶναι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐθνικόν. Καὶ ὀφείλει νὰ ἐπιτύχῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὄχι διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις μετ’ αὐτήν, ἀλλὰ διότι κάθε ἡμέραν δὲν διακυβεύεται ἡ ἐπιτυχία ἑνὸς κόμματος, μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κάθε ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν σημειοῦται μία ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως, σημειοῦται μία ἐθνικὴ ἐπιτυχία καὶ ἐὰν παρέρχεται μία ἡμέρα μὲ κυβερνητικὴν ἀποτυχίαν, αὕτη εἶναι ἐθνικὴ ἀποτυχία. Ἐνισχύομεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὡς ἀποτελοῦσαν ἕνα πολιτικὸν σταθμὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἑνιαίας εὐθύνης, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς φράσεως «ἑνιαία εὐθύνη» δίδωμεν ἡμεῖς ἄλλο περιεχόμενον, ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δίδει ἡ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι ὥρα νὰ ἐξετασθῇ· ἴσως κάποτε θὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀπὸ ἄλλα κόμματα, ἴσως καὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Κατὰ ταῦτα, αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρόκειται νὰ παρακολουθηθοῦν ἀπὸ ἡμᾶς μὲ πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ μὲ πνεῦμα συμβολῆς. Καὶ ἐν πρώτοις, κύριοι βουλευταί, θὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι ὁπωσδήποτε τὰ ἀποτελέσματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας παρὰ τῷ Ο.Η.Ε., ὑπῆρξαν, παρὰ τὰ φαινόμενα, ἱκανοποιητικά, διότι ἐὰν δὲν ἀποτελοῦν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἠθελήσαμεν, ἐὰν δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κλείσιμον τῶν ἐθνικῶν μας συνόρων—διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἴσως ἡμεῖς εἴμεθα ἁρμοδιώτεροι τῶν ξένων, τῶν ὁποίων ἐπικαλούμεθα τὰς δυνάμεις—ἐὰν δὲν ἐφθάσαμεν ἐκεῖ, πάντως ὅμως εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ὁδόν, ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ ἐκεῖ ὅπου θέλομεν, διότι εἶναι γεγονός, ὅτι βραδέως κινεῖται ὁ μηχανισμὸς τῆς διεθνοῦς ἐξελίξεως τῶν πραγμάτων, ἀλλὰ κινεῖται πρὸς τὸ μέρος ἐκείνων τῶν δυνάμεων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρξαν σύμμαχοί μας καὶ αἱ ὁποῖαι μᾶς ὑπερασπίζουν καὶ ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐλπίζομεν. Εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ ὅτι εἰδικὸς ἔπαινος ὁμολογουμένως ὀφείλεται εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἔτους σχεδὸν προσωπικῶς πρωταγωνιστεῖ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐκείνην, τῆς ὁποίας βραδέως ἀλλὰ θετικῶς δρέπομεν τοὺς καρπούς, ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἔτους καὶ παρὰ τὰς ἐπιμόνους ἀντιρρήσεις πολλῶν πτερύγων τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἀνεχώρει εἰς τὴν Ἀμερικήν, διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπικουρίαν τῆς Ὑπερατλαντικῆς Δημοκρατίας, ὅταν ὅλοι ἐδῶ μὲ λυρικοὺς τόνους, μὲ δραματικοὺς τόνους, ἐπιζητοῦσαν τὴν παραμονήν του καὶ τὴν μὴ μετάβασίν του εἰς τὴν Ἀμερικήν, διότι δὲν συνέτρεχον λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλον τὴν μετάβασίν του. Ἄρα σήμερον εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ πολιτικὴ ἑνὸς ἐκ τῶν ἡγετῶν τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ἰσχυροτέρου μάλιστα Κόμματος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς ἀγλαοὺς καρπούς, πρῶτον μὲν εἰς τὴν πρώτην Βαλκανικὴν ἐπιτροπήν, δεύτερον εἰς τὴν δευτέραν, τὴν σημερινὴν Βαλκανικὴν ἐπιτροπήν, καὶ τρίτον εἰς τὴν ταχίστην ἀποδοχὴν καὶ ἀξιοποίησιν τῶν κηρυγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξεπέμφθησαν τὴν 12ην Μαρτίου τρέχοντος ἔτους. Αὐτὰ διὰ τὴν ἱστορίαν. Ἡ Βουλὴ ὤφειλε νὰ ἐπικρίνῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀναγνωρίζῃ πράξεις. Εἰς τὸ δεύτερον ὅμως θέμα, τὸ ὁποῖον διεξέρχονται αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ θέμα τῆς Βουλγαρικῆς συνθήκης, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην, ὅτι τόσον ἡ κύρωσις τῆς συνθήκης μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ὅσον καὶ κάθε ἐλπὶς βελτιώσεως τῶν σχέσεων μὲ τὴν γείτονα αὐτήν, εἶναι ξένη πρὸς ἐκεῖνα τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ χρόνους πολλούς, ἐπὶ αἰῶνας πολλοὺς ἠγωνίσθη ἡ Βουλγαρία νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ λαοῦ μας, ἀποδεδειγμένα ἄλλωστε ἀπέναντι τῶν ἑλλήνων, ἀπὸ τὴν κατακράτησιν τῶν ἑλληνικῶν περιουσιῶν καὶ τὰ ὅσα ἀντίθετα πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς ἑλληνοβουλγαρικῆς συνθήκης ἐφαρμόζονται συστηματικῶς, τὰ ὁποῖα δὲν παρέχουν οὐδεμίαν ἐλπίδα βελτιώσεως τῶν ἑλληνοβουλγαρικῶν σχέσεων, αἱ ὁποῖαι ἄλλωστε ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν οὔτε προσδοκῶνται, οὔτε ἀναμένονται, διότι ὁ ἑλληνοβουλγαρικὸς λογαριασμός, παρὰ τὴν συνθήκην ἡ ὁποία ἐπεβλήθη, δὲν ἔχει κλείσει καὶ δὲν θὰ κλείσῃ, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ ἱκανοποίησις τῶν ἑλληνικῶν αἰτημάτων, ὄχι ἁπλῶς τῆς συνοριακῆς βελτιώσεως πρὸς βορρᾶν, ἀλλὰ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων εἰς τὸν χῶρον τῆς ἐθνικῆς πατρογονικῆς κληρονομίας. Δεύτερον θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέφερε τίποτε, εἰς τὰς ἀνακοινώσεις του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο τὸ θέμα τῆς τύχης τῶν πληθυσμῶν τῆς Βορείου Ἠπείρου, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν σφαγιάζονται καὶ διώκονται ἀπηνῶς καὶ συστηματικῶς ἔτσι, ὥστε κατὰ τὴν εὐλογημένην ἐκείνην ὥραν, τὴν ὁποίαν ἠμπορεῖ καὶ δικαιοῦται τὸ ἔθνος νὰ προσδοκᾷ, τῆς δικαιώσεως τῆς ἐλπίδος μας καὶ τῶν πόθων μας ἐπὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου φοβοῦμαι ὅτι θὰ εὕρωμεν μόνον σταυροὺς τῶν νεκροταφείων καὶ ἁπλᾶς ἀναμνηστικὰς πλάκας. Δὲν ἔχει σχέσιν ἡ παρατήρησις αὐτὴ μὲ ἐκεῖνο ποὺ ἠκούσθη ἐδῶ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Ἐθνικοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ Κόμματος. Πιστεύω ἀντιστρόφως ὅτι καὶ ἡ ἀνταλλαγεῖσα ἀλληλογραφία μεταξὺ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρετανίας κ. Μὰκ Νήλ, νομίζω λέγω ἀντιθέτως ὅτι ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ἐπικυρώνει τὴν ἑλληνικὴν ἄποψιν, ὅτι ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἐκκρεμὲς τὸ αἴτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον οἱ Μεγάλοι λέγουν ὅτι θὰ τὸ λύσουν μετὰ τὸ γερμανικὸν ζήτημα. Τὸ ἔθνος μας ἔχει τὴν θέλησιν νὰ ἀναμένῃ, ἀλλὰ ζητεῖ καὶ ἀπὸ ὑμᾶς τὴν συνεχῆ ὑπόκρουσιν τῶν ἐθνικῶν δικαίων καὶ τὴν συνεχῆ παρακολούθησιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν ζητημάτων αὐτῶν.

§167Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν.). Ἐλπίζω προσεχῶς νὰ ἔχετε μίαν νέαν εἴδησιν.

§168Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι πολὺ εὐχάριστον, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Τρίτον θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἀναφέρουν τίποτε αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ θέμα τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν τύχην ἑνὸς σημαντικοῦ ψηφίσματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἡ Βουλή μας σύσσωμος, τῶν πληρεξουσίων τοῦ Ἔθνους ὀρθίων, χειροκροτούντων ἀπεδέχθη ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου διετυποῦτο ἡ Ἑλληνικὴ αἴτησις πρὸς τὸ Βρετανικὸν Ἔθνος διὰ τὴν τύχην τῆς Ἑλληνικῆς μας Κύπρου καὶ ἔκτοτε δὲν ἠκούσθη ἐδῶ ὁποία ἦτο ἡ τύχη αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος. Ἐκ πρώτης ὄψεως, φαίνεται ὅτι ἀκαίρως ἀναζητεῖται ἡ λύσις τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς εἰς τὴν ἐποχὴν τὴν ὁποίαν διανύομεν, δὶς ὁ ἑλληνικὸς πληθυσμὸς τῆς νήσου ἐζήτησε διὰ δημοψηφίσματος τὴν ἕνωσιν καὶ οὐδεμιᾶς ἐπισήμου κοινοβουλευτικῆς ἐνισχύσεως ἔτυχεν ἀπὸ τὴν Ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Καὶ τώρα ποὺ ὑποτίθεται ὅτι ἀσκοῦμεν τὸ νομοθετικόν μας ἔργον, ἀσκεῖται προσπάθεια συνταγματικοῦ ἔργου ἐν Κύπρῳ διὰ μιᾶς παρωδίας τὴν ὁποίαν εἶχε δημιουργήσει ὁ ἄστοχος διπλωματικὸς χειρισμὸς τοῦ Κυβερνήτου τῆς νήσου, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησεν ἕνα ἀδιέξοδον τὸ ὁποῖον μίαν μόνον λύσιν δύναται νὰ ἔχῃ, διότι ἢ θὰ ἀνεχθῇ ἡ Βρετανικὴ Αὐτοκρατορία αὐτόνομον εἰς τοὺς κόλπους της μίαν περιοχήν, ἡ ὁποία θὰ τῆς δημιουργήσῃ ζητήματα, ἢ θὰ ἀναζητήσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν φυσικήν του λύσιν, δηλαδὴ τὴν ἀπόδοσιν τῆς νήσου εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα καὶ τὴν διασφάλισιν καὶ τῶν συμφερόντων τῆς Μεγάλης Βρετανίας, ἀλλὰ καὶ τῶν δικαίων μας καὶ τῶν ἐλπίδων μας. Ἡ Κύπρος τῆς ὁποίας ἡ σημασία διὰ τὴν Πατρίδα μας εἶναι ὄχι μόνον ἠθική, ἀλλὰ καὶ ὑλική, ἡ Κύπρος εἶναι ἕνα αἴτημα ποὺ ἀπευθύνεται πρὸς φίλον ἔθνος, ἀλλὰ αἴτημα τοῦ ὁποίου ὁ λαός μας ἀναμένει τὴν ἱκανοποίησιν. (χειροκροτήματα). Ἕν ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ ἐπὶ τάπητος ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἀφοῦ δὲν ἀνεφέρθη εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἐκπροσωπήσεως εἰς τὴν Βουλὴν τῆς Δωδεκανήσου. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ θέμα δὲν ἔχει μεγάλην ἐντυπωσιακὴν σημασίαν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἀφαιρῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπροσωπήσεως εἰς τὴν Βουλὴν αὐτῶν τῶν τέκνων τῆς πατρίδος μας. Οἱ Δωδεκανήσιοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπόδουλοι, δικαιοῦνται νὰ ἐλπίζουν τὴν ἐκπροσώπησίν των εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι Κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος, ὅπως καὶ ὁ Βασιλεὺς δὲν εἶναι Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ εἶναι Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων, Κυβέρνησις τῶν Ἑλλήνων, Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. Καὶ κατὰ τὴν συνέλευσιν τοῦ 1843 ὑπῆρχον δύο ἀντιπρόσωποι τῆς Δωδεκανήσου τότε εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ὁποία κατήρτιζε τὸ τότε Σύνταγμα. Προσθέτω ἀκόμη ὅτι εἰς τὴν πρώτην Ἐθνοσυνέλευσιν τοῦ 1843, μεταξὺ 244 πληρεξουσίων, οἱ 37 ἐξεπροσώπουν τὰς ὑποδούλους περιοχὰς τοῦ Ἔθνους, αἱ ὁποῖαι εἶχον συμβάλει εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν. Θὰ ἦτο πολὺ παράδοξον εἰς τὴν σημερινὴν Βουλὴν νὰ μὴ δικαιοῦνται ἐκπροσωπήσεως. Ἄλλωστε, δὲν θὰ συνέβαλον εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Δωδεκανήσου, ὅπως ὁ Σκεῦος Ζερβὸς καὶ τόσοι ἄλλοι; Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει χρέος νὰ μελετήσῃ τὸ θέμα αὐτὸ καὶ νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν λύσιν· ἡ δὲ ἡ ἀπάντησις, ὅτι ὅταν θὰ γίνουν ἐκλογαὶ θὰ ἔλθουν ἀντιπρόσωποι ἐδῶ, εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι ποία θὰ εἶναι ἡ ζωὴ τῆς Βουλῆς καὶ τὸ τέρμα αὐτῆς δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ποὺ δύνανται νὰ τὸ προφητεύσουν. Ἄλλο ἐθνικὸν θέμα, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν ἀναφέρεται ἡ ἀνακοίνωσις τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ θέμα τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ἔργου τοῦ ἀναθεωρητικοῦ. Τὸ θίγω ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὅτι ὅσον παραγνωρίζεται τὸ ἔργον της, τόσον δημιουργοῦνται εὐθῦναι, ἀλλὰ καὶ ἐθνικοὶ κίνδυνοι. Ποῖος δὲν φοβεῖται μήπως, ὅταν γίνουν ἐκλογαὶ καὶ δὲν ἔχει περαιωθῆ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον, ξένα κριτήρια θὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὴν βάσιν κρίσεως τοῦ λαοῦ μας καὶ θὰ ἀποτελέσουν ἀφορμὰς διχασμῶν οἱ ὁποῖοι τόσας συμφορὰς ἀπειλοῦν διὰ τὸν τόπον μας; Τέλος, ἔχομεν καὶ τὰ δύο μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν εἰς τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ οἰκονομικόν. Κυρίως εἰς τὸ οἰκονομικὸν θὰ ἐνδιατρίψω, διότι εἶναι νομίζω, ὅτι τὸ στρατιωτικὸν θέμα ἐκτὸς τῆς ἰδικῆς μου ἁρμοδιότητος καὶ ἐπὶ πλέον ἐλέχθησαν τόσα εἰς τὴν Βουλήν, ἴσως πολλὰ χρήσιμα, ἀλλὰ καὶ ἴσως ἐν μέρει ἐπιβλαβῆ, ὥστε νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸν πατριωτισμὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ὑπουργῶν της, ἐὰν ἠθέλαμεν νὰ ἔχωμεν ἀμφιβολίας περὶ τοῦ ὅτι δὲν θὰ λάβουν τὰ προσήκοντα μέτρα, ἔπειτα ἀπὸ ὅσα περιῆλθον εἰς γνῶσιν των. Εἰς τὸν οἰκονομικὸν ὅμως τομέα, ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐλπίζομεν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως, ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει ἕνα ἐκ διαμέτρου ἀντίθετον ἀποτέλεσμα ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν, ὡς ἀποτέλεσμα τῶν προσπαθειῶν της εἰς τὰ ἐξωτερικὰ θέματα.

§169Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. τῆς Κυβερνήσεως). Ὁμιλεῖτε διὰ τὸ 1946–47;

§170Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Μόνον τοῦ τελευταίου διμήνου.

§171Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. τῆς Κυβ.). Διότι, ἐὰν θὰ ἐξετάζατε γενικώτερον τοῦτο θὰ εἴχατε διαφορετικὸν συμπέρασμα, καθόσον εἶναι ἕνα μεταβατικὸν δίμηνον.

§172Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀρχίζει μὲ μίαν ὑποτίμησιν τοῦ νομίσματος καὶ ἔχει δημιουργηθῆ μία ἀναστάτωσις εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας.

§173Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Πρέπει νὰ εὑρεθοῦν οἱ ὑπεύθυνοι...

§174Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχουν δύο κατευθύνσεις...

§175Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ ἀνεβαίνουν στὸ βῆμα καὶ νὰ τὰ λένε αὐτά. Διότι εἶναι γνωστὸν ποῖοι ὑψώνουν τὴν λίραν. Οἱ εὐποροῦντες τὴν ὑψώνουν. (θόρυβος κωδωνοκρουσίαι). τὴν ὑψώνουν ὅσοι ἔχουν λεπτά.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ κάμετε διακοπάς.

§177Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα, κ. Πρόεδρε, τὸ ὁποῖον πειράζει τὴν ζωὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ προκαλοῦν ἐκεῖνοι ποὺ βλέπουν ἀφ’ ὑψηλοῦ.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ κρατήσετε σημειώσεις καὶ νὰ ἀπαντήσετε ὅταν ὁμιλήσετε.

§179Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκεῖνο ποὺ ξέρω ἐγὼ εἶναι, ὅτι εἰς κάθε ζήτημα, ἀρχίζομεν καὶ συζητοῦμεν ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα, ἐνῷ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησε διὰ τὴν ἀποστολήν του εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡμεῖς συζητοῦμεν ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα. (χειροκροτήματα).

§180Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς βουλευτὴς μοῦ δίδει τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσω τὸν ἀπόλυτον συμμερισμὸν τῶν ἀντιλήψεών μου πρὸς τὰς ἰδικάς του, διότι καὶ ἐγὼ ἐπιζητῶ νὰ προστατεύσω τὸν Λαὸν ὅπως καὶ ὁ κ. Συνάδελφος, διότι ἀπὸ τὸν ἴδιον Λαὸν προερχόμεθα καὶ μὲ τὸν ἴδιον Λαὸν συζῶμεν καὶ συμμετέχομεν εἰς.....

§181Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὄχι σεῖς, μένετε εἰς τὰς Ἀθήνας, Δὲν μένετε εἰς τὸν Πειραιᾶ. Κατοικεῖτε εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἡ ἐκλογή σας εἶχεν ἄλλον σκοπόν. Σεῖς μένετε εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ὑβρίζεται τοὺς ἄλλους βρωμο–Πειραιῶτες.

§182Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, κύριοι συνάδελφοι, δὲν λύονται μὲ ἀπειλάς...

§183Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος νομίζει....,

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, εἶμαι εἰς τὴν ἕδραν θὰ ἀπαγορεύσω τὰς ἐκφράσεις αὐτάς;

§185Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος ὁ κ. συνάδελφος, κ. Πρόεδρε, νὰ μεταχειρίζεται οἵαν γλῶσσαν θέλει.

§186Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ γεγονότων καὶ ἀναλαμβάνω τὰς εὐθύνας. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κανένας γραφεὺς εἶμαι ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν θὰ πῇ ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἀνατρέπητε τὸν Κανονισμόν. Ἀπαγορεύω λοιπὸν τὰς διακοπὰς καὶ ἂν ἀκόμη τὰς δέχεται ὁ ρήτωρ. Συνεχίσατε κ. Σφαέλλο.

§188Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὸ Οἰκονομικὸν ζήτημα, κύριοι, δὲν ἀντιμετωπίζεται μόνον μὲ ἀπειλὰς καὶ διαπιστώσεις τοῦ πόθεν προέρχονται αἱ ἀντιδράσεις. Ἀντιμετωπίζεται καὶ μὲ κατάλληλον χειρισμόν. Ἐντὸς μιᾶς περίπου ἑβδομάδος ἀνηγγέλθη μία σειρὰ μέτρων, ἀλλὰ τὰ μέτρα ἀλληλοεξουδετεροῦντο. Εἴχομεν πρῶτον μίαν δασμολογικὴν αὔξησιν. Πρέπει νὰ δηλωθῇ προκαταβολικῶς, ὅτι δὲν ἀντιτάσσομαι εἰς τὰ μέτρα αὐτά, ἀλλὰ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ὁ χειρισμὸς τῶν μέτρων αὐτῶν ἐπέφερε τὸ δεδικαιολογημένως ἀναμενόμενον ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Ἐγένετο λοιπὸν ἡ ἀναγγελία τῆς αὐξήσεως, ἐπηκολούθησε δυστοκία εἰς τὸ θέμα τῶν εἰσαγωγῶν, ἐπηκολούθησεν ἐξαγγελία φορολογίας τοῦ συνόλου 600 δισεκατομμυρίων...

§189Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντ. Κυβ. καὶ Ὑπ. Ἐξωτ.). Δὲν εἶναι 600 δισεκατομμύρια.

§190Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀρχικῶς ἐξηγγέλθη, ποσὸν 600 δισεκατομμυρίων τὸ ὁποῖον ἐμειώθη κατόπιν εἰς 300 δισεκατομμύρια. Ἀκολούθως διεπιστώθη ὅτι ἡ Τράπεζα ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἤθελε νὰ παρέμβῃ εἰς τὴν συγκράτησιν τῆς τιμῆς τῆς χρυσῆς λίρας.

§191Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερ.). Οὔτε αὐτὸ δὲν διεπιστώθη, τὸ λέτε ἐσεῖς.

§192Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τουλάχιστον τὰ ἀποτελέσματα αὐτὸ ἐνεφάνισαν. Ἐπὶ πλέον ἀνηγγέλθη ἀγορὰ χρυσοῦ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἡ ὁποία ἐὰν ἐγένετο πραγματικῶς θὰ ἄφηνεν ἕνα κέρδος εἰς τὸ Δημόσιον. Καὶ αὐτὴ διεψεύσθη.

§193Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν. καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀνηγγέλθησαν ἐπισήμως αὐτὰ τὰ πράγματα;

§194Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἐπεξηγήσω διατὶ ὑπέστη μίαν διαταραχὴν τὸ ἐθνικὸν νόμισμα, σᾶς ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην ἐκεῖνα ποὺ προηγήθησαν. Διότι ἀκριβῶς τοῦτο συνέβη ὅτι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ψυχολογικαὶ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἔλαβον χώραν ἐπίσης ἐσφαλμέναι μέθοδοι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ μπόνς, ἡ ὁποία δὲν ἐγένετο διὰ τῆς ἐπισήμου ἀγορᾶς πάντοτε. Νομίζω, ἐν τέλει, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναγγελθοῦν μὲ μίαν σειρὰν τῆς ὁποίας κατακλεὶς νὰ ἦτο τὸ θέμα τῆς ἀναγγελίας τῆς ἐκτάκτου πιστώσεως, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τῶν καταθέσεων, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ συνδυάσωμεν μὲ τὸ θέμα τῶν χρεογράφων. Οὐδὲν τούτων ἔγινε καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ λίρα νὰ παίζῃ κατ’ ἐπανάληψιν μεταξὺ τιμῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν, οὔτε μὲ τὴν πραγματικὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν, οὔτε μὲ τὸ κάλυμμά μας. Αὐτὸ εἶναι τὸ χειρότερον δυσμενέστατον ἀποτέλεσμα διὰ τὴν οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου μας. Νομίζω, ὅτι εἰς τὸ θέμα τοῦ οἰκονομικοῦ τομέως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ καταβάλλῃ ἐντονωτέραν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν ἐὰν δὲν καταβάλλῃ, τότε πολλὰ ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς ἄλλους τομεῖς θὰ ἀνατραποῦν καὶ θὰ ἴδωμεν καὶ τὴν διδομένην αὔξησιν εἰς τὸν ἐργατοϋπαλληλικὸν κόσμον, τὴν ὁποίαν δίδομεν ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν μιᾶς ἀπεργίας, θὰ τὴν ἴδωμεν ἐξανεμιζομένην μὲ τὰ ἀποτελέσματα αὐτὰ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς.

§195Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερν. καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτ.). Ἡ αὔξησις δὲν ἐδόθη ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ἀπεργίας. Ἡ ἀπεργία θὰ ἐγένετο, ἐπειδὴ δὲν τοὺς ἤρεσεν ἡ αὔξησις.

§196Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀρχικῶς ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ, διότι δὲν τοὺς ἐδίδετο ἡ αὔξησις καὶ κατόπιν ἐπειδὴ αἱ αὐξήσεις ἦσαν μικραί. Ἐπὶ τοῦ στρατηγικοῦ θέματος δὲν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ. Νομίζω ὅτι ὅσα ἐλέχθησαν ὑπὸ τῶν κ. κ. συναδέλφων διεφώτισαν τὴν Βουλήν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἀπομένει καὶ τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ μὴ λησμονήσωμεν, εἶναι, ὅτι μετὰ τὴν δοκιμασίαν καὶ ἀποτυχίαν τοῦ κατευνασμοῦ, ὁ συναγερμὸς ἀποτελεῖ τὴν ἀναγκαίαν λύσιν. Διημφισβήτησαν μερικοὶ τὴν ὕπαρξιν τῆς ἀπαιτουμένης πνοῆς καὶ πίστεως. Ἠμποροῦμεν νὰ ἐνθυμηθῶμεν ὅτι μία πίστις ἑνὸς πρεσβύτου ἐπέβαλε τὸν κατευνασμόν, ἡ πίστις τοῦ ἰδίου πρεσβύτου, ἂς ὁδηγήσῃ ἐπὶ τέλους καὶ εἰς τὸ εὐμενὲς ἀποτέλεσμα τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ. Ἐὰν δὲν πιστεύωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν δὲν πιστεύωμεν εἰς τοὺς ἡγέτας τοῦ τόπου, δὲν ἠξεύρω εἰς ποίαν ἀναλογίαν θὰ δυνηθῶμεν νὰ εὑρεθῶμεν μὲ ἐκεῖνα ποὺ πράττουν καθημερινῶς οἱ στρατιῶται μας, μὲ ἐκεῖνα ποὺ πράττει καθημερινῶς ὁ λαός μας ὅταν τραγουδᾶ τὸ γνωστὸν θούριον τὸ ὁποῖον ἀναπέμπεται καθ’ ἑκάστην «Ἡ Ἑλλάδα ποτὲ δὲν πεθαίνει, δὲν τὴν σκιάζει φοβέρα καμμιά...» Καὶ ἐὰν πραγματικὰ «δὲν τὴν σκιάζει φοβέρα καμμιὰ» νὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ νὰ ἀποδειχθῇ ἀπὸ τὴν συμβολὴν ὅλων τῶν παιδιῶν της τῶν πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν καὶ ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὴν ἀγαποῦν καὶ τὴν πονοῦν καὶ ζητοῦν νὰ παραμείνῃ ἐλευθέρα καὶ ἔνδοξος. (Χειροκροτήματα).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πιπιλιάγκας.

§198Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κατόπιν τῆς τροπῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις συνεπείᾳ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς ὡρισμένα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν καὶ τὸν πλέον δύσπιστον συζητητὴν διὰ τὰ αἴτια εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται ἡ τραγικὴ κατάστασις ὑπὸ τὴν ὁποίαν σήμερον διάγει ἡ ὕπαιθρος χώρα. Ὑπῆρξαν ἀγορηταὶ καὶ ἰδίως ἀρχηγοὶ κομμάτων, οἱ ὁποῖοι, οὕτως εἰπεῖν, διετύπωσαν τὴν γνώμην ὅτι ἀνέμενον ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἀνακοινώσεις του νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα, ὁπότε βεβαίως, ἐὰν τοῦτο συνέβαινεν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εὑρισκόμην τὴν στιγμὴν ταύτην εἰς τὸ βῆμα τοῦτο, διότι δὲν εἶχον ἐγὼ τοὐλάχιστον λόγον νὰ κατηγορήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐμὲ ἀρκούντως καλῶς διεχειρίσθη ὡς Ἕλλην ὑπουργός. Εὐγνωμονῶ ὅμως τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι εἰς τὰς ἀνακοινώσεις συμπεριέλαβε καὶ τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν σήμερον ἐνδιαφέρει τὸν ἑλληνικὸν λαόν, τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ Ἀσφαλείας. Διὰ τὸ φλέγον τοῦτο ζήτημα πολλαὶ συζητήσεις ἐγένοντο καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὑπὸ τὴν προεδρίαν διαφόρων ὑπουργῶν καὶ κατὰ περιφερείας Κρατικάς. Εἰς τὰς συζητήσεις ὅμως ταύτας, ἐνῷ ὑπεδείχθησαν διάφοροι λύσεις καὶ ἐνῷ ἐδόθησαν πολλαὶ ὑποσχέσεις, δυστυχῶς οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο, πολὺ δὲ φοβοῦμαι μήπως καὶ αἱ πολυήμεροι συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται σήμερον κατόπιν τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μήπως καὶ αὐταὶ ἔχουν τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον εἶχον καὶ αἱ πολυήμεροι συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ δύο σχεδὸν ἐτῶν. Αἱ διάφοροι φάσεις τῆς ἀνταρσίας, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωσταὶ εἰς ὅλους σας, εἶναι γνωσταὶ δὲ καὶ αἱ τραγικαὶ συνέπειαι καὶ τὰ τραγικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται σήμερον ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Εἶμαι ἐκ τῶν ὀλίγων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ ψήφισμα περὶ ἀμνηστείας, δηλαδὴ ὁ κατευνασμός, κατεψήφισαν τὸν κατευνασμόν. Ὅταν κατεψήφισα τὸν κατευνασμὸν ἐδήλωσα ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου θὰ φέρωμεν χειροτέρευσιν τῆς καταστάσεως καὶ οὐχὶ καλλιτέρευσιν ταύτης, ἀπόδειξις δὲ ὅτι ἐδικαιώθην δυστυχῶς, εὐτύχημα θὰ ἦτο νὰ μὴ δικαιωθῶ, εἶναι τὸ ἀδιάσειστον γεγονὸς ὅτι ἐκ τῶν 12.000 ἐξορίστων, αἱ 8.000 κατηυθύνθησαν, ἵνα ἑνωθῶσι μὲ τὰς ὀρδὰς τοῦ Μάρκου καὶ νὰ καταστῶσι καὶ αὐτοὶ ἀργυρώνητα ὄργανα τοῦ σλαυϊσμοῦ. Εἰς ἣν κατάστασιν, κύριοι βουλευταί, περιῆλθε σήμερον ἡ ἀνταρσία καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια τῆς χώρας παρουσιάζει τρία σημεῖα καθ’ ἡμᾶς, τὰ ὁποῖα χρήζουν ἀμέσου καὶ κεραυνοβόλου λύσεως. Τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι τὸ πρῶτον τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, τὸ δεύτερον ἀφορᾶ τὸ ἠθικὸν φρόνημα τῶν ἀγωνιζομένων καὶ τοῦ ἐθνικόφρονος λαοῦ καὶ τὸ τρίτον ἀφορᾶ τὴν τάξιν τῶν ἀνταρτοπλήκτων. Τὰ τρία θέματα εἶναι ἀλληλένδετα. Εἰδικώτερον δὲ τὸ πρῶτον μὲ τὸ δεύτερον καὶ τὸ δεύτερον μὲ τὸ τρίτον καὶ ἐπειδὴ κατ’ ἀρχὴν πρόκειται νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰς συστάσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Βουλῆς προεδρεύοντος κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν, ἀνέγνωσα καὶ τὰς ἐφημερίδας, αἱ ὁποῖαι κάμουν ὡρισμένας συστάσεις, ἔχω ὅμως καὶ πλήρη ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, ὅπως εἴπω τὴν ἀλήθειαν πρὸς ὑμᾶς ὅσον πικρὰ καὶ ἂν εἶναι αὕτη. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ πρώτου σημείου τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, οἱ πλεῖστοι σχεδὸν ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἀγορεύοντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀνεγνώρισαν ἀναντιρρήτως τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς ταύτης. Οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ μὴ κατακρίνῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἑβδομάδων ἀνεκοίνωνεν εἰς τὸ κοινὸν ὅτι στρατιωτικὴ μεταβολὴ θὰ ἐπέλθῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἡγεσίαν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους σας, ὅτι ἐπὶ ἕξ ἑβδομάδας αἱ ἐφημερίδες τῶν Ἀθηνῶν διαρκῶς ἐδημοσίευον δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι δηλώσεις ἐπραγματεύοντο περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας· καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὴν χθεσινὴν καὶ προχθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμον ὑπαινιγμὸν τινα, ὅτι διὰ τῆς αἰτουμένης παρ’ ἡμῶν μεταβολῆς τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας παραβλάπτονται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐπειδὴ ἀπεδόθη ἡ μομφὴ εἰς τοὺς βουλευτὰς ὅτι συζητοῦν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης περὶ τῆς μεταβολῆς τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας, ἀπαντῶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς οἱ ἐκπροσωποῦντες τὸν λαὸν καὶ ἔχοντες ὑποχρέωσιν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράττωμεν σφάλμα ζητοῦντες τὴν μεταβολὴν τῆς Στρατιωτικῆς ἡγεσίας ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Ἔθνους, ἐν ὀνόματι τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἀγωνίζεται τὸν ὑπεράνθρωπον ἀγῶνα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράττωμεν σφάλμα καὶ ὁ πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν στρατιωτικῶν δὲν διαπράττουν σφάλμα; Ἐὰν οὕτω, κύριοι βουλευταί, θίγεται ὁ στρατὸς καὶ κλονίζεται τὸ φρόνημά του, δὲν κλονίζεται διότι διεξάγεται ἡ συζήτησις ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ περισσότερον κλονίζεται διότι διεξάγονται συζητήσεις ἐκτὸς τῆς Βουλῆς.

§199Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. (Ἀργολιδοκορινθίας). Βεβαιότατα.

§200Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἔθεσε τὸ ζήτημα ἐπὶ τάπητος καὶ συνεζητήθη τοῦτο ἐπὶ ἀρκετὰς ἑβδομάδας, θὰ εἴπῃ ὅτι καὶ αὐτὴ ἀνεγνώριζε τὴν ἀναπότρεπτον ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε· διατί δὲν προέβη εἰς ταύτην; Κύριοι βουλευταί, ὅλοι οἱ οἰκοῦντες εἰς Ἀθήνας, γνωρίζομεν ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεθύμει ἡ Κυβέρνησις, εὑρέθη εἰς μίαν ἀνάγκην νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσῃ, παρ’ ὅλον ὅτι καὶ αὐτὴ ἐνδομύχως ἐπίστευεν εἰς τὴν μεταβολήν, ἀλλὰ δὲν ἠθέλησε νὰ κτυπήσῃ τὸν γρόνθον τῆς εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀγνοοῦν τὴν πραγματικότητα. Ὑπέκυψεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀναντίρρητον, ὑπέκυψεν εἰς τὴν ἀξίωσιν ἑνὸς φίλου συμμάχου στρατιωτικοῦ, τοῦ ὁποίου οὔτε ὁ πατήρ, οὔτε ἡ μήτηρ, οὔτε τὰ τέκνα, οὔτε αἱ ἀδελφαὶ κινδυνεύουν νὰ σφαγιασθῶσιν ἀπὸ τοὺς ἀναρχοκομμουνιστάς. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀναντίρρητον, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἰς τὸν καθόλου ἀγῶνα ἐναντίον τῆς ἀνταρσίας ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία μέχρι τοῦδε ἔθεσε θεμέλια ἐπὶ ἄμμου καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἔθεσε θεμέλια ἐπὶ ἄμμου εἶναι τὸ γεγονός, ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου ἤσκησε μίαν ἐπίθεσιν ἐναντίον τῶν ὀρεινῶν ὄγκων, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ θέρους κατέλαβεν ὅλους τοὺς ὀρεινοὺς ὄγκους καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι οἱ ὀρεινοὶ αὐτοὶ ὄγκοι ἐγκαταλείπονται καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἐκκενώνονται καὶ τὰ χωρία, ὁ δὲ πληθυσμὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπεδέχθη μὲ ἀνοικτὰς ἀγκάλας τὸν ἀπελευθερωτὴν ἐθνικὸν στρατόν, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τούτου ὁ πληθυσμὸς αὐτὸς ἐξετέθη εἰς τὰς ὀρδὰς τοῦ Μάρκου ἀνεπανορθώτως καὶ ἀναγκάζεται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὰ χωριά. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀφοῦ, κύριε ὑπουργέ, ἐπρόκειτο νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ ἐδάφη ταῦτα, ποῖος ὁ λόγος νὰ χύσωμεν ἄφθονον αἷμα διὰ νὰ τὰ καταλάβωμεν; Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; Ἀποδεικνύει, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψις συστήματος καὶ προγράμματος, ἀποδεικνύει πλήρη ἀποτυχίαν τοῦ ἐφαρμοσθέντος συστήματος. Ποίαν ἄλλην τρανωτέραν ἀπόδειξιν θέλει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ πείσῃ τοὺς συμμάχους, ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα εἰς τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἡγεσίας, εἰς πρόσωπα τῆς ἐμπιστοσύνης της, πιστεύοντα εἰς τὸν ἀγῶνα; Πῶς θὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν νέαν ἐξόρμησιν, κύριοι βουλευταί, ἄνευ οὐδεμιᾶς μεταβολῆς ἄνευ νέου συστήματος, ἄνευ νέου προγράμματος, ἄνευ νέου αἵματος, εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ; Πῶς θὰ προχωρήσῃ μὲ τὰ αὐτὰ προγράμματα, μὲ τὰ αὐτὰ συστήματα, καὶ μὲ τὰ αὐτὰ πρόσωπα; Ἄς ἐξετάσωμεν καὶ ὡρισμένα πραγματικὰ γεγονότα, κύριοι συνάδελφοι, γεγονότα πείθοντα ἀπολύτως περὶ τῶν ἰσχυρισμῶν ἡμῶν τῆς μεταβολῆς τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Λόγῳ τῆς ὥρας βεβαίως θὰ περιορισθῶ εἰς ὀλίγα, καίτοι ἔχω πάμπολλα. Θὰ ἔλθω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰ γεγονότα τῆς Ἐδέσσης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν 21ην Ὀκτωβρίου, 150 ἀντάρται μὲ 40 ξυπόλυτες συμμορίτισσες εἰσῆλθον εἰς τὴν Ἔδεσσαν, ἔκαυσαν τὸ Στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον, ἀπήγαγον τοὺς ἰατρούς, ἔβγαλον τοὺς τραυματίας ἔξω καὶ ἔκαυσαν τὸ Νοσοκομεῖον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: 150 ἀντάρται καὶ 40 συμμορίτισσες, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς τῆς Ἐδέσσης εὑρίσκοντο εἷς μέραρχος, ὑποστράτηγος, δύο ταξίαρχοι, 1500 ἄνδρες στρατοῦ καὶ χωροφυλακῆς, μὲ 5 ἅρματα μάχης, μὲ πυροβόλα, μὲ ὅλμους, μὲ πολυβόλα, δὲν ἠδύναντο, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀντιμετωπίσουν 150 ἀντάρτας τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι εἰς χωρία τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας 20 Μάϋδες ἀντιμετώπισαν 1000 ἀντάρτας, ἀφήσαντας ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης 150 νεκρούς; Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι πταίει ὁ στρατός; Ὄχι, καὶ θὰ σᾶς ἀναφέρω ἕνα παράδειγμα, καὶ αὐτὸ τῆς τῆς Ἐδέσσης, καὶ ἐὰν εἶναι οἱ βουλευταὶ τῆς Ἐδέσσης ἐδῶ, παρακαλῶ νὰ μὲ διαψεύσουν, ἐὰν λέγω ψέμματα. Ὅταν τὴν νύκτα ἐκείνην ἐσφάζετο μία γυναῖκα, μητέρα ἑνὸς πολεμιστοῦ, ἄντικρυς μιᾶς διλοχίας, ἀπεχούσης περὶ τὰ 15 μέτρα, καὶ ἡ γυναῖκα ἐκείνη σφαδάζουσα ὑπὸ τὰς μαχαίρας τῶν σλαύων ἐφώναζεν, οἱ στρατιῶται ἐζήτησαν νὰ ἐπέμβουν τοὐλάχιστον διὰ πυροβολισμῶν, ἀλλ’ ὁ ἐπὶ κεφαλῆς τοὺς ἠμπόδισε. Δὲν λέγω ψέμματα, κύριοι βουλευταί, διότι οἱ ἄνδρες τοῦ λόχου αὐτοῦ τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἠρνήθησαν νὰ λάβουν συσσίτιον, ὅταν εἶδον τὸ πτῶμα τῆς κατακρεουργηθείσης γυναικός (Χειροκροτήματα).

§201ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ διοικητὴς εἶναι ἀκόμη διοικητής;

§202Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδοκορινθίας). Ἄν ζῇ ὁ διοικητής; Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§203Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἐρωτᾶσθε: Ἐὰν εἷς ἐξ ὑμῶν ἦτο διοικητὴς στρατοῦ ἢ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, τί θὰ ἔπραττεν; Σᾶς ἐρωτῶ. Ἐρωτήσατε τὴν συνείδησίν σας, τί θὰ ἔπραττεν ἀπέναντι τῶν στρατιωτικῶν αὐτῶν τῶν ἀνωτέρων; Καὶ ἐπειδὴ δὲν μοῦ ἀπαντᾶτε, σᾶς ἀπαντῶ ἐγώ: Ἐὰν εἶχον συνείδησιν θὰ τοὺς ἐτυφέκιζαν. Ἀλλὰ τί ἔκαμεν ἡ σημερινὴ ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ; Τί ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Οὔτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμεν ὁ συνταγματάρχης τῆς χωροφυλακῆς Ἀναστασόπουλος εἰς τὴν Χαλκίδα. Ὅταν ὁ ὑπομοίραρχος τῆς Αἰδηψοῦ, ἀντὶ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἱστιαίαν, ὡς ὤφειλε, μετέβη εἰς τὴν Χαλκίδα, ὁ συνταγματάρχης, ὁ προϊστάμενός του τὸν συνέλαβε καὶ τὸν προεφυλάκισεν. Ὁ ὑπομοίραρχος, ὁ ὁποῖος δὲν μετέβη εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ἀπέχων 6 ὥρας, προεφυλακίσθη, καὶ εἰς τοὺς στρατηγοὺς καὶ ταξιάρχους, οἵτινες εὑρίσκοντο 5 μέτρα ἀπὸ τὸ πεδίον τῆς μάχης, δὲν ἐπεβλήθη οὐδεμία ποινὴ καὶ δὲν προεφυλακίσθησαν. Κρίνατε, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἐπιβάλλεται ἡ ποινὴ αὐτή. Ἀλλὰ τί τὰ λέγω ταῦτα; Μήπως νομίζετε ὅτι εἰς ἄλλας περιπτώσεις, δὲν ἐφάνη ταχεῖα ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος εἰς τὴν ἐπιβολὴν κυρώσεων; Γνωρίζει, κύριοι βουλευταί, ἡ στρατιωτικὴ ἡγεσία νὰ ἐπιβάλλῃ κυρώσεις εἰς διοικητὰς Μονάδων, εἰς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔπαυσαν ἀγωνιζόμενοι ἐναντίον τῶν ἀνταρτῶν, ὡς συνέβη μὲ τὸν πολυθρύλητον στρατηγὸν Μαντᾶν. Διὰ τὸν στρατηγὸν Μαντᾶν, ὁ ὁποῖος μὲ 500 ἄνδρας ἀντιμετώπισε 3500 συμμορίτας, οἵτινες ἀφῆκαν ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης 500 νεκρούς, ἐπεβλήθη ποινή· εἰς δὲ στρατηγούς, οἱ ὁποῖοι δὲν κατώρθωσαν μὲ 1500 ἄνδρας νὰ ἀντιμετωπίσουν 150, δὲν ἐπεβλήθη ποινή. Ὅλα τὰ γεγονότα, κύριοι βουλευταί, ἀποδεικνύουν ὅτι τὸ σύστημα διὰ τοῦ ὁποίου βαδίζομεν εἶναι νοσηρόν, ἡ δρᾶσις εἶναι ἀπολύτως νοσηρά, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἀπολύτως ἀδρανής. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν θέλῃ νὰ ἐνεργήσῃ συναγερμόν, πρωτίστως, νὰ προβῇ εἰς τὴν μεταβολὴν τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας. Λέγω δὲ πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἰδιαιτέρως δὲ ἀπευθύνομαι πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου γνωρίζω τὴν ψυχὴν καὶ τί αἰσθάνεται τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ τοῦ λέγω: Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅταν ἡ Γαλλία ἐκινδύνευε τὸ 1918, δὲν ἐδίστασε νὰ ἀντικαταστήσῃ τὸν Ζὸφρ καὶ τὸ Πεταίν, ἀλλὰ τὸν πόλεμον τὸν ἐκέρδησεν. Ὅταν ἡ Γαλλία ἠθέλησε νὰ μὴ ἀντικαταστήσῃ τὸν Γκαμελέν, ἔφθασεν εἰς τὸ κατάντημα, ὥστε ὁ ἡρωϊκὸς γαλλικὸς στρατὸς νὰ φθάσῃ εἰς τὸ νὰ λέγῃ τὴν λέξιν pourquoi.

§204Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδοκορινθίας). Νὰ συγγράψῃ τὸ pourquoi εἰς τὴν γραμμὴν Μαζινώ.

§205Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἦλθεν εἰς διαξιφισμὸν μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ κατὰ τὸν διαξιφισμὸν αὐτὸν διεξήχθη συζήτησις, διατὶ δὲν χρησιμοποιοῦνται οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοί, εἰς τὰς μαχομένας μονάδας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπαντῶν εἶπεν τοῦτο: ὅτι οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν νεοσυλλέκτων εἰς τὰ νέα ὅπλα.

§206Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (ὑπ. τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶπον ὅτι μόνιμοι ἀξιωματικοὶ ὑπάρχουν καὶ εἰς τὰ Κέντρα ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὁ κ. Βενιζέλος μὲ ἠρώτησε διατὶ δὲν ἀντικαθίστανται οἱ μόνιμοι διὰ τῶν ἐφέδρων καὶ ἀπήντησα, ὅτι οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ἱκανοὶ γυμνασταί, ἱκανοὶ ἐκπαιδευταί.

§207Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἐγὼ λέγω ὅτι οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι κατάλληλοι διὰ νὰ ἐκπαιδεύσουν, ἀσφαλῶς στέλλονται καὶ αὐτοὶ μεταξὺ τῶν μαχομένων Μονάδων. Καὶ ρωτῶ: Ὁ ἔφεδρος ἀξιωματικὸς ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κατάλληλος νὰ διδάξῃ τὰ νέα ὅπλα, πῶς θεωρεῖται ἱκανὸς νὰ ἡγῆται ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης τμήματος, τὸ ὁποῖον διαθέτει νέα ὅπλα;

§208Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ ἔφεδροι πλαισιώνουν τοὺς μονίμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὁ πυρήν.

§209Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἀκόμη ἐρωτῶ, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἕνας ὀργανισμὸς ὅταν κρατῇ εἰς τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον 700 ἀξιωματικοὺς καὶ ἄλλους τόσους εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Στρατιᾶς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὸν μεγάλον ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξήγαγεν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν περίοδον τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον εἶχεν 75 ἀξιωματικούς;

§210Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργ. τῶν Στρατ.). Ἔχει γίνει μία μεγάλη παρεξήγησις ἐν προκειμένῳ. Ὡς γνωρίζετε, ἀπὸ τὸ 1945 συνετάγη ὁ νέος Ὀργανισμὸς τοῦ Στρατοῦ διὰ τοῦ ὁποίου πολλαὶ Διευθύνσεις τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν μετεφέρθησαν εἰς τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον. Δι’ αὐτὸ φέρεται τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον ὅτι ἔχει μεγαλύτερον ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, διότι σήμερον συμπεριλαμβάνει πολλὰς Διευθύνσεις αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἄλλοτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν.

§211Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον νὰ παραμένῃ ἐν ἰσχύϊ Ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀντίθεσιν μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Τὸ σφάλμα δι’ ἐμὲ ἀνήκει εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἶναι ἀνάγκη μεταβολῆς τοῦ Ὀργανισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, ἤθελα νὰ μάθω ποῦ στηρίζει τὰς ἐλπίδας της ἡ Κυβέρνησις, ποῦ στηρίζει τὸ γεγονὸς ὅτι προέβη εἰς μεταβολὰς εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἡγεσίαν; Εἴδατε ἐσεῖς καμμίαν μεταβολήν; ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν εἶδα, παρὰ μόνον τὴν ἐφαρμογὴν τῆς λαϊκῆς παροιμίας «ἄλλαξε ὁ Μανωλιὸς κι’ ἔβαλε τὰ ροῦχα του ἀλλοιῶς». Ὁ Στρατηγὸς Βεντήρης ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ Γεν. Ἐπιτελάρχου ἐτοποθετήθη ὡς Διοικητὴς τῆς Στρατιᾶς καὶ ὁ Στρατηγὸς Γιαντζῆς, ἀντιθέτως, ἀπὸ Διοικητὴς Στρατιᾶς εἰς τὸ Γεν. Ἐπιτελεῖον. Δηλαδὴ εἰς τὴν πραγματικότητα οὐδεμία μεταβολὴ ἐγένετο, ἐπὶ πλέον δὲ ὁ Στρατηγὸς Βεντήρης ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Στρατιᾶς μετέχει καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐθν. Ἀμύνης μετὰ ψήφου.

§212Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐγένετο καμμία συζήτησις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡγεσίας.

§213Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. (Ὑπουργ. τῶν Στρατ.). Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ Διοικητὴς Στρατιᾶς μετέχει μετὰ ψήφου εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐθν. Ἀμύνης. Δὲν ὑπάρχει νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ὁ διοικητὴς τῆς Στρατιᾶς ἦτο μέλος τοῦ Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§214Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχουν μόνον αὐτὰ τὰ γεγονότα, ὑπάρχουν καὶ πλεῖστα ἄλλα παραδείγματα τῆς ἀποτυχίας τῆς στρατιωτικῆς ἡγεσίας εἰς τὸ ζήτημα τῆς διώξεως τῆς ἀνταρσίας. Εἰς τὴν Βέροιαν, Κατερίνην, Νάουσαν καὶ εἰς ἄλλας πόλεις εἰς ποῖον, κύριοι, ὀφείλεται ἡ ἀποτυχία; Ὄχι βέβαια εἰς τὸν στρατιώτην. Εἶπα ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν ἀποτελεσμάτων θὰ ὁμιλήσω μετὰ παρρησίας. Δι’ ἐμέ, κ. βουλευταί, τὰ πάντα ὀφείλονται εἰς τὸν ἀπελθόντα Ἀρχηγὸν τοῦ Γ. Ἐπιτελείου τὸν ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ τὸ Ἀν. Συμβούλιον Ἀμύνης ἐτοποθέτησεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Διοικητοῦ Στρατιᾶς. Καὶ ἐρωτῶ ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τί ἐξετίμησεν ἀπ’ αὐτὸν διὰ νὰ τὸν τοποθετήσῃ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Διοικητοῦ Στρατιᾶς; τὴν ἀποτυχίαν του εἰς τὸ Γʹ Σ. Στρατοῦ, ὅτι δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν Ἀλβανίαν, τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ ἐν τῇ Μέσῃ Ἀνατολῇ, ἢ μήπως τὸ ὅτι κατὰ τὸ 1933 ὅτε μετέσχε τοῦ κινήματος προετίμησε διωκόμενος ἀπὸ τὸν Στρατηγὸν Κονδύλην νὰ μεταβῇ διὰ νὰ μὴ παραδοθῇ εἰς αὐτὸν, νὰ παραδοθῇ εἰς τὰς Βουλγαρικὰς ἀρχάς; Ἐὰν αὐτὰ εἶναι τὰ προσόντα του τότε, ἀλλοίμονον! Ἀφήνω τὸ σημεῖον τοῦτο, κύριοι βουλευταί, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον σημεῖον τῆς διατηρήσεως τοῦ φρονήματος τῶν μαχομένων δυνάμεων καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐθνικόφρονος πληθυσμοῦ. Ἂν εἰσακουσθῶμεν εἰς τὸ πρῶτον νὰ εἶσθε βέβαιοι, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ἕνα πολὺ μεγάλο ἅλμα πρὸς τὴν νίκην. Ἂν χωρίσῃ ἀδιστάκτως πρὸς τὰς ὑποδείξεις μας νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι ἡ Ἑλλὰς θὰ νικήσῃ νίκην περιφανῆ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἐπαρκές. Ὀφείλομεν, νὰ ἐνδιαφερθῶμεν, κύριοι βουλευταί, καὶ διὰ τὸ φρόνημα τῶν μαχομένων καὶ τοῦ λαοῦ καὶ ὀφείλομεν νὰ προλάβωμεν ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς βάρος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προτάσσουν τὰ στήθη των ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ. Συμβαίνουν γεγονότα, κύριοι, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ἀνεχθῇ ἡ ψυχή. Ὑπάρχουν εἰς τὴν χωροφυλακὴν ὁπλαρχηγοὶ τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος ἐκ Πόντου καὶ Μ. Ἀσίας, οἱ ὁποῖοι κατετάγησαν ὡς ἐνωμοτάρχαι ἄνευ θητείας καὶ πολλοὶ ἀγωνισταὶ ὡς χωροφύλακες ἄνευ θητείας. Οὗτοι μὲ μικρὰς δυνάμεις συνάπτουν μάχας ἐπανειλημμένως καὶ ἐπιφέρουν ἀποτελέσματα τραγικὰ εἰς βάρος τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν καὶ ὅταν μετὰ τὸ τέλος τῶν μαχῶν ὡρισμένοι ἐπιτήδειοι ἐκμεταλλευταὶ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς μεταβαίνουν ὕστερα ἀπὸ 10 ὥρας εἰς τὸν τόπον τῆς μάχης δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο, παρὰ ἐπιστρέφοντες νὰ συντάσσουν ἐκθέσεις ὑπὲρ ἑαυτῶν τοὺς δὲ πραγματικοὺς ἥρωας τοὺς ἀφήνουν ἀμνημονεύτους. Καὶ σᾶς φέρω καὶ παραδείγματα: Ἕνας ἐνωμοτάρχης ἄνευ θητείας, Δηλαβέρης ὀνόματι, κατὰ τὴν μάχην τῆς Βλάστης τῆς Δ. Μακεδονίας ἔπαιξε σπουδαῖον ρόλον. Συγκεκριμένως μίαν ἑσπέραν ἔφθασαν 1200 ἀντάρται εἰς τὴν Βλάστην. Ἡ φρουρά της ἀπετελεῖτο ἀπὸ δύο διμοιρίας, ἀπὸ ὀλίγους Μάϋδες καὶ 10 χωροφύλακας. Ἡ φρουρὰ ἀντέστη ἐπὶ 20ωρον. Ἔφθασεν ὁ ἐπιτελάρχης τῆς 15 μεραρχίας Μαρκόπουλος μὲ δύναμιν, ἀλλὰ δὲν ἠδύνατο νὰ διασπάσῃ τὸν κλοιὸν διὰ νὰ διασώσῃ τὴν φρουρὰν ἡ ὁποία ἐκινδύνευεν. Τὴν τελευταίαν στιγμὴν παρουσιάζεται ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς καὶ λέγει: «Κύριε Συνταγματάρχα ἐγὼ θὰ σπάσω τὸν κλοιόν. Καὶ μὲ τοὺς 10 ἡρωϊκοὺς ἄνδρας του διασπᾷ πράγματι τὸν κλοιόν, σώζει τὴν φρουράν, συνάπτει συμπλοκὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀντάρται ἄφησαν 120 νεκρούς. Νὰ σᾶς εἴπω τί συνέβη. Εἰς ἀπόστασιν ἐκτὸς βολῆς καὶ τηλεβόλου ἀκόμη τῶν ἀνταρτῶν εὑρίσκετο ἕνας ὑπομοίραρχος ὁ ὁποῖος προήχθη ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ εἰς μοίραρχον ὁ δὲ ἐνωμοτάρχης οὐδαμοῦ φέρεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀσφαλείας.

§215Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Καὶ ἐδῶ ἐγένετο Ἀντιστράτηγος ἐνῷ ὁ Παπαδόπουλος δὲν προάγεται.

§216Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Θὰ σᾶς διαβάσω τί λέγει ὁ ἴδιος ὁ Μαρκόπουλος: Εἰς τὴν Ἡμερησίαν διαταγὴν τῆς Μεραρχίας................ (Ἀναγινώσκει) Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ ἐνωμοτάρχης ὁ ὁποῖος ἔκαμεν αὐτὸν τὸν ἡρωϊσμόν. Ἀλλὰ μήπως εἶναι μόνον αὐτά; Εἰς τὴν μάχην τοῦ χωρίου Ἐμπορίου, πατρίδος ἑτέρου συναδέλφου, ὁ ἴδιος ἐνωμοτάρχης ὅταν ἐπετέθησαν οἱ κομμουνισταὶ ἐφόνευσε τὸν ἀρχισυμμορίτην Λυκομῆτρον. Τί συνέβη; Κύριε Πρόεδρε, τὰ λέγω εἰς ὑμᾶς ἰδίως διότι καταλαβαίνω ὅτι μὲ προσέχετε ἰδιαιτέρως. Τί συνέβη; Διὰ τὴν ἰδίαν πρᾶξιν ἐπροτάθη ὁ ἴδιος ὑπομοίραρχος. Ἀλλὰ συνέβη καὶ κάτι σοβαρώτερον, ἡ ἐπικήρυξις κατὰ πρότασίν του διενεμήθη μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῶν ἀνδρῶν του, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης μετὰ ὀκτάωρον! Εἶναι νὰ ἀγανακτοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἢ ὄχι; Συνέβη καὶ ἕνα ἄλλο. Ὁ ἴδιος ἐνωμοτάρχης εἰς μίαν μάχην ἐντὸς τοῦ χωρίου Μυλοχωρίου ἔστησεν ἐνέδραν, διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν οἰκογένειαν Πιπιλιάγκα τῆς ὁποίας ἕνα μέλος ἐσφάγη ὑπὸ τινος ἀρχισυμμορίτου μὲ σκοπὸν νὰ συλλάβῃ τὸν ἀρχισυμμορίτην αὐτόν. Πράγματι πίπτει εἰς τὴν ἐνέδραν ὁ ἀρχισυμμορίτης μὲ 200 ἄνδρας του καὶ φονεύεται. Συμμορῖται καὶ χωροφύλακες μάχονται σῶμα πρὸς σῶμα ποιός νὰ πάρῃ τὸ πτῶμα τοῦ ἀρχισυμμορίτου. Ἕνας ἡρωϊκὸς χωροφύλαξ τέλος ἀποσπᾷ τὸ πτῶμα. Ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ μάχη καὶ τὸ ἀπόσπασμα ἐβάδιζε πρὸς τὴν ἕδραν του καθ’ ὁδὸν εἰς δύο ὡρῶν ἀπόστασιν συναντᾷ τὸν ὑπομοίραρχον καὶ τοὺς ἄνδρας του.

§217ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν ἴδιον ὑπομοίραρχον;

§218Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Μάλιστα, Οἰκονομίδην ὀνόματι. Οὗτος παραλαμβάνει τὸν φονευθέντα ἀρχισυμμορίτην καὶ συντάσσει μίαν ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν παρασύρει τοὺς προϊσταμένους του καὶ εἰς τὴν ὁποίαν προτείνει νὰ ἀπονεμηθοῦν ἀμοιβαί. Τοὺς χωροφύλακας τοὺς ὁποίους εἶχε μαζί του καὶ δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν μάχην τοὺς προτείνει ὡς ὑπενωμοτάρχας, αὐτὸς ἔγινε μοίραρχος καὶ αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐπῆρε τὸν συμμορίτην δὲν ἀναφέρεται εἰς τὴν ἔκθεσιν. Μά, κ. Πρόεδρε, πῶς εἶναι δυνατόν, τέλος πάντων νὰ λαμβάνουν χώραν αὐταὶ αἱ τρομεραὶ ἀδικίαι;

§219Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα μᾶς λέτε εἶναι σοβαρὰ καὶ ἔχουν γενικωτέραν σημασίαν. Τὰ εἴπατε εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ πότε; Καὶ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν.

§220Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὁ Ν. Παπαδόπουλος ὁ Ταξίαρχος, Διοικητὴς τῆς Ταξιαρχίας τοῦ Ρίμινι προτάσσεται ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ εἰς προαγωγὴν καὶ δὲν τὸν προάγουν. Βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτά.

§221ΧΡ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργ. Δημοσίας Τάξεως ἀναμένει τὸν σχετικὸν φάκελλον καὶ μοῦ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ εἰσηγηθῇ τάχιστα τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἐνωμοτάρχου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Μοίραρχον...

§222Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως). Νὰ διαβιβασθῇ ἀντίγραφον τῶν σημερινῶν πρακτικῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§223Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀπονομῆς μὲ δικαιοσύνην τῶν ἠθικῶν ἀμοιβῶν παίζει μέγιστον ρόλον ὅπως γνωρίζετε ὅλοι. Ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τὸν πρῶτον πόλεμον ὅταν ἤμην εἰς τὴν Γαλλίαν ὅτι ὁσάκις ἐπρόκειτο περὶ ἀπονομῆς μιᾶς ἀμοιβῆς ἠθικῆς ἐγένετο ἡ ἐνέργεια ἀμέσως. Τὴν δευτέραν ἡμέραν μετὰ τὴν μάχην ἤρχετο ὁ Στρατηγὸς τῆς Στρατιᾶς μὲ τὸν ἐπιτελάρχην του καὶ τὸν ὑπασπιστήν του καὶ κάποτε ἤρχοντο καὶ 3–4 Συνταγματάρχαι, παρέτασσον μίαν διμοιρίαν, ἐφιλοῦσαν τὸν στρατιώτην ἢ τὸν ἀξιωματικὸν καὶ ἀπενέμετο τὸ παράσημον. Δὲν περίμεναν τὴν πρότασιν, παρὰ ἐπληροφοροῦντο τοῦτο ἀπὸ τὴν Ἡμερησίαν Διαταγήν.

§224Κ. ΡΕΝΤΗΣ (ὑπ. τῆς Δημ. Τάξεως). Πρὸ ἡμερῶν ἔχω ἀπευθύνει ἕνα ἔγγραφον εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς Χωροφυλακῆς, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστοῦσα νὰ ἐπισπεύδεται ἡ ὑποβολὴ τῶν προτάσεων αὐτῶν.

§225Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Ἐκτὸς τούτων ὑπάρχουν καὶ ἄλλα. Ἕνας λοχαγὸς ὁ ὁποῖος κατετάγη εἰς τὴν Χωροφυλακήν, ὀνόματι Παντελῆς Κυριακίδης ὁπλαρχηγός, διώκων ἀποσπάσματα ἀντιμετώπισεν εἰς τὸν Πεντάλοφον δύναμιν 300 ἀνταρτῶν. Ἐπανειλημμένως ἐζητήσαμεν νὰ τοῦ δοθῇ μία προαγωγή. Ἐπίσης διὰ τὸν ἐνωμοτάρχην Πεχλιβανίδην Μιχαὴλ, ἡρωϊκῶς δράσαντα εἰς Τετράλοφον. Αὐτοί, κύριοι, δὲν πρόκειται νὰ μείνουν τελικῶς εἰς τὸ στράτευμα ὥστε νὰ ἀδικήσωμεν ἄλλους. Οἱ ἐνωμοτάρχαι ὅλοι περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα γνωρίζουν ὀλίγα γραμματάκια καὶ δὲν πρόκειται βεβαίως νὰ μείνουν εἰς τὸ Σῶμα.

§226Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὕτη θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅπως ἐνδιαφερθῇ διὰ τὸν ἀντισυνταγματάρχην Ἀγραφιώτην ὁ ὁποῖος μὲ 350 ἄνδρες ἀντιμετώπισε 750 συμμορίτας καὶ ἔσωσε τὴν πρωτεύουσαν τῆς Θράκης, τὴν Κομοτινήν.

§227Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργ. τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ ἠθικαὶ ἀμοιβαὶ ἀπονέμονται ἀπὸ τοὺς Διοικητὰς τῶν Σωμάτων Στρατοῦ κατόπιν ἀδείας τοῦ Βασιλέως καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ τοῦ ἀπονεμηθῇ.

§228Α. ΜΟΥΣΤΡΟΥΦΗΣ. Μὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς συζητήσεως ταύτης διὰ τὰς ἠθικὰς ἀμοιβὰς θὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργοὺς νὰ δώσουν ἰδιαιτέραν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς χορηγήσεως τῶν ὑλικῶν ἀμοιβῶν εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν φονευομένων, διότι ἔχω παράδειγμα καθ’ ὃ πατὴρ χωροφύλακος φονευθέντος τὸν παρελθόντα Δεκέμβριον δὲν ἔλαβε ἀκόμη τὴν σύνταξιν.

§229Χ. ΠΙΠΙΛΙΑΓΚΑΣ. Λέγω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ διευθετηθοῦν, διότι οἱ πράγματι ἀγωνιζόμενοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικοῦνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἀλλ’ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτὰ τὰ ἐλαττώματα τῆς Χωροφυλακῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν ἀντικατάστασις ἡρωϊκῶς δράσαντος Διοικητοῦ Ἀνωτέρας Διοικήσεως Χωροφυλακῆς δι’ ἑνὸς ἀνθρώπου κλασσικῶς ἀνικάνου καὶ διαλυτικοῦ στοιχείου ἐν τῇ Χωροφυλακῇ, ὡς συνέβη εἰς τὴν Ἀνωτέραν Διοίκησιν Κεντρικῆς Μακεδονίας. Τὰ σφάλματα αὐτὰ φέρουν μείωσιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ κόσμου καὶ δέον νὰ τὰ προσέχωμεν. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις, εἰδικώτερα εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, νὰ ἀποστείλῃ ὅτι ἐπίλεκτον ἔχει εἰς τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς. Τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνυψωθῇ τὸ φρόνημα τοῦ ἀγωνιζομένου ἐκεῖ κόσμου. Τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους θὰ ἀποστείλῃ διὰ νὰ ἐργασθοῦν ὅπως ἐπιβάλλεται, πρέπει νὰ τοὺς ἀμείψῃ. Τότε θὰ ἀνυψωθῇ τὸ φρόνημα τῶν ἀγωνιζομένων χωρικῶν καὶ τοῦ χωροφύλακος ἄνευ θητείας, ὁ ὁποῖος θὰ φύγῃ μίαν ἡμέραν. Διότι τώρα κατετάγη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του πρὸς τὴν πατρίδα. Ἐκτὸς τοῦ δευτέρου τούτου σημείου, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει καὶ τὸ τρίτον, τὸ ὁποῖον εἶναι συνδυασμένον μὲ τὸ δεύτερον, ὅσον ἀφορᾷ τὸ φρόνημα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συντηρήσεως τῶν ἀνταρτοπλήκτων διὰ τὸ ὁποῖον θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ μὴ μεμψιμοιροῦν διότι τοὺς ἀπασχολῶ. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκετο ἐνταῦθα ὁ ὑπουργὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος προέβη εἰς ἀνακοινώσεις τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ ἀναφέρεται εἰς τὰς δηλώσεις αὐτὰς ὅτι εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ὑπάρχουν 220.000 ἀνταρτόπληκτοι, γυμνοὶ καὶ ἀνυπόδητοι. Καὶ ἀφοῦ ἔκαμε τὰς δηλώσεις αὐτὰς ἀνεχώρησε εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα κομίζων πρὸς τοὺς ἀνταρτοπλήκτους μίαν δραχμὴν ἡμερησίως, διότι ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον εἶχε διατεθῆ αὐτὸ ἀναλογοῦσε διὰ τὸν καθένα, ἀντὶ νὰ εἰπῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἢ μοῦ δίνετε τὰ δισεκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ἢ ἄλλως δὲν δύναμαι νὰ ἐπιστρέψω εἰς τὸν τόπον ὅπου μὲ ἐστείλατε νὰ διοικήσω καὶ νὰ σᾶς ἐκπροσωπήσω. Τὸ Κράτος, κύριοι βουλευταί, δὲν ἠθέλησε μίαν ἐποχὴν νὰ διαθέσῃ 80.000 λίρας χαρτίνας διὰ τὴν προμήθειαν 40.000 ἀγγλικῶν ὅπλων, διότι, ὡς ἐπληροφορήθημεν, ἡ νομισματικὴ ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Τὴν στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν ἠθέλησε τότε νὰ μᾶς δώσῃ τὰ 40.000 ὅπλα, εἶναι ὑποχρεωμένον σήμερα νὰ ἐξεύρῃ τὰ 800 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ συντηρήσῃ τοὺς ἀνταρτοπλήκτους πληθυσμούς. Καὶ διὰ νὰ εὕρῃ τὰ δισεκατομμύρια αὐτὰ ὀφείλει νὰ στραφῇ πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις καὶ κυρίως πρὸς ἐκείνους τοὺς καρχαρίας τῶν Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς σφάζεται, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸ ὅπλον ἀνὰ χεῖρας ἀγωνίζεται, αὐτοὶ ὀργιάζουν εἰς τὰ καμπαρὲ καὶ τὰ ντάσιγκ τῶν Ἀθηνῶν. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰδικώτερον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ τονώσῃ τὸ ἔργον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας παραχωρῶν εἰς αὐτὸν τὰ μέσα τῆς ἀνοικοδομήσεως ἐφ’ ὅσον αἱ ὑπηρεσίαι του δὲν ἠδύναντο νὰ ἀποπερατώσουν ταχέως τὰς οἰκοδομὰς ὥστε νὰ εὕρουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ στέγην καὶ ὀλίγην τροφήν. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἔχω νὰ σᾶς εἰπῶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐὰν πραγματικῶς τὰ τρία αὐτὰ πράγματα ἡ Κυβέρνησις τὰ προσέξῃ ὡς κόρη ὀφθαλμοῦ καὶ διατάξῃ τὰς λύσεις τὰς ὁποίας, κατὰ τὴν ταπεινήν μου ἀντίληψιν, θεωρῶ ὀρθὰς καὶ τὰς ὑπέδειξα—διότι τὰς θεωρῶ ἐπιβεβλημένας, συνεπείᾳ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἔχω τὰς ἀντιλήψεις μου νὰ τὰς δημιουργῶ ἀφοῦ συλλέγω τὰς πληροφορίας ἀπὸ ὅλας τὰς κατευθύνσεις—τότε θέλω νὰ ἐλπίζω ὅτι βαίνομεν ἀσφαλῶς πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν. Πρέπει νὰ προχωρήσουν καὶ εἰς μίαν ἄλλην παρατήρησιν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ μᾶς φέρῃ τάχιστα ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ρυθμίζωνται καθ’ ἕκαστον τρόπον τὰ τῆς ἐξυγιάνσεως τῶν Κρατικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ νὰ δίδεται τὸ δικαίωμα ἀπόλυτον εἰς τοὺς ὑπουργοὺς νὰ προβαίνουν εἰς πλήρη ἐξυγίανσιν. Διότι ἡ ἐξυγίανσις ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν ἀπεπερατώθη. Καὶ διὰ νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε αὐτὸ θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Μίαν ἡμέραν ὁ μέραρχος Κοζάνης ὁμιλῶν μὲ τὸν ταξίαρχον Ταβουλάρη καὶ δίδων ὁδηγίας εἰς αὐτὸν νὰ ὁδηγήσῃ ὡρισμένα τμήματα ἐναντίον τῶν συμμοριτῶν μία τηλεφωνήτρια παρενέβη καὶ τοὺς εἶπεν... δὲν λέγεται ἡ φράσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι νὰ παραμένουν εἰς ὑπηρεσίας, πρέπει νὰ χτυπηθοῦν. Κύριοι, πρὶν τελειώσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι εἰς ἣν περίπτωσιν ἀμφισβητεῖ καὶ ἓν ἑκατοστὸν τῶν λεγομένων μου, τὸν προσκαλῶ νὰ καλέσῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου νὰ μᾶς φέρῃ τὸν χάρτην τῆς Ἑλλάδος, νὰ τὸν βάλωμεν κάτω καὶ νὰ μᾶς σημειώσῃ ἐπὶ τοῦ χάρτου αὐτοῦ ποῖα σημεῖα κατέχουν οἱ 15.000 ἀνυπόδητοι καὶ πειναλέοι κομμουνισταὶ καὶ ποῖα σημεῖα κατέχει ὁ ἡρωϊκὸς στρατὸς τὸν ὁποῖον διοικεῖ καὶ τότε θὰ ἰδῇ καὶ ὁ ἴδιος διὰ ποῖον λόγον ἀναγκάζεται νὰ μεταβῇ ἀεροπορικῶς ἀπὸ Ἀθηνῶν εἰς Βόλον, ἀπὸ Βόλου εἰς Κοζάνην, καὶ οὐχὶ δι’ αὐτοκινήτου, ὁπότε θὰ εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπιθεωρήσῃ ὅλας τὰς ἐνδιαμέσους φρουράς. Σᾶς ἐκούρασα, ἀλλὰ εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς κουράσω. Εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν μόνον μονάδα ἐκ τῶν πολλῶν δεκάδων γεγονότων τὰ ὁποῖα εἶχον νὰ σᾶς ἀναφέρω. Κύριοι βουλευταί, τερματίζω, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἰς τὴν κατάφωτον αὐτὴν αἴθουσαν ἀγορεύομεν μὴ διατρέχοντες οὐδένα κίνδυνον, οὔτε ἐκ τῶν νώτων οὔτε κατὰ μέτωπον, οὔτε δεξιὰ οὔτε ἀριστερά, τὴν στιγμὴν αὐτὴν οἱ ἀκρῖται καὶ οἱ χωρικοὶ μὲ τὸ ὅπλον ἀνὰ χεῖρας εὑρίσκονται εἰς τοὺς λασπωμένους χάνδακας τῶν χωριῶν των καὶ ἀναμένουν εἰς τὸ σκότος ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν τὴν ἄφιξιν τῶν σλαυοκομμουνιστῶν διὰ νὰ σφάξουν τὰς γυναῖκας, τὰ τέκνα των, τοὺς γονεῖς των καὶ νὰ πυρπολήσωσι τὰς οἰκίας των. Τὴν στιγμὴν αὐτήν, λέγω, τὴν ἀγωνίαν τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τὴν ὁποίαν ζῶμεν καὶ ἡμεῖς πότε πότε μεταβαίνοντες ἐκεῖ, ἂς τὴν ἀναλογισθῶμεν καὶ ἂς ὀρθώσωμεν τὸ ἀνάστημά μας καὶ ἂς ἀξιώσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἂς βροντοφωνήσωμεν ὅτι ὀφείλει νὰ ἀκούσῃ τὰς εἰσηγήσεις μας, διότι ἡ θέλησίς μας εἶναι θέλησις τοῦ λαοῦ, τοῦ ἐθνικόφρονος λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν. Καὶ ἐὰν δὲν πράξωμεν τοῦτο, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἐκείνου, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἱστάμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἡμεῖς ἐὰν ἴδωμεν ὅτι τὰ αἰτήματά μας βαδίζουν πρὸς ἀποτυχίαν ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν αἴθουσαν αὐτὴν διὰ νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ ὅπου πρέπει νὰ μεταβῶμεν, ἵνα μεταλαμπαδεύσωμεν τὴν πίστιν τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ νὰ ἐξεγερθῶμεν μαζὶ μὲ τὸν λαὸν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν διὰ νὰ ἐπιστρέψωμεν νικηταὶ καὶ νὰ διεκδικήσωμεν ἐν ὀνόματι τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνήκει. (Χειροκροτήματα).

§230Ε. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω, ἔχω νὰ κάμω μίαν παράκλησιν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ ἐρευνήσῃ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν διὰ τὴν ἐξόντωσιν δύο ταὐτοχρόνως συμμοριῶν εἰς τὴν κεντρικὴν Κρήτην ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν τὴν 30ὴν Ἰουνίου. Ἡ συμμορία Παπᾶ καὶ ἡ συμμορία Ποδιᾶ ἐξωντώθησαν καὶ ἔκτοτε δὲν ἔχουν ἀπονεμηθῇ αἱ ἠθικαὶ αὐταὶ ἀμοιβαί. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι βαρυσήμαντον, διότι ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἐξωντώθησαν καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐξωντώθησαν ἔχομεν ἀπόλυτον ἡσυχίαν καὶ τάξιν εἰς τὸν νομὸν Ρεθύμνου καὶ εἰς τοὺς δύο γειτονικοὺς Νομούς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ θέματος διὰ νὰ ἀπονεμηθοῦν αἱ ἀνάλογοι ἠθικαὶ ἀμοιβαί.

§231Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀπηύθυνα ἔγγραφον πρὸς τὸ Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς, συνιστῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τῶν προτάσεων διὰ τὴν ἀπονομὴν τῶν ἠθικῶν ἀμοιβῶν.

§232ΕΜ. ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗΣ. Συγκεκριμένως ἔχω καταθέσει καὶ σχετικὸν ἐρώτημα καὶ παρακαλῶ νὰ ἐπιληφθῆτε τοῦ θέματος.

§233Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Αἱ ἀμοιβαὶ ἀπονέμονται ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καράμπελας ἔχει τὸν λόγον.

§235ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχομεν ἀπαρτίαν.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα ὑποβολῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας.

§237Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Καὶ ὁ Πρόεδρος ἀποφαίνεται, διαπιστῶν ὁ ἴδιος τὴν ἔλλειψιν ἀπαρτίας.

§238Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ μακρηγορήσω, οὔτε διὰ νὰ ἀσχοληθῶ καὶ νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ γνώμας ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ μου, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὁλόκληρον τὸν λαόν, ὅτι οἱ ἀγῶνες τοὺς ὁποίους κατέβαλλεν ἀπὸ ἑνὸς καὶ πλέον ἔτους ἤρχισαν νὰ ἀποδίδουν τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους αὐτός, παρὰ τὴν ἀντίδρασιν ἄλλων ἀρχηγῶν εἶχε προβλέψει καὶ προείπει ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σεπτεμβρίου. Εἶμαι ὅμως ὑποχρεωμένος ἐφόσον ἤρχισεν ἡ συζήτησις καὶ διὰ τὸ ζήτημα τὸ λεγόμενον τῆς «Δημοσίας Τάξεως»; ἐνῷ πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀντιμετωπίσεως εἰς τὸ ἐσωτερικόν μας, τοῦ μεγαλυτέρου ἀκηρύκτου ἀλλὰ καὶ ἀγριωτέρου καὶ σκληροτέρου πολέμου ἐναντίον τῆς φυλῆς μας, νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος, ἵνα εἴπω ὀλίγα λόγια καὶ ἐξιστορήσω ὡρισμένα γεγονότα, τὰ ὁποῖα συνέβησαν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὴν Λακωνίαν κατὰ τὴν ἐκεῖ παραμονήν μου. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἠσχολήθην μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν σλαυοκομμουνιστῶν ἐν Λακωνία, διότι πιστεύω καὶ εἶναι ἀποδεδειγμένον γεγονός, ὅτι ἡ Λακωνία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς Πελοποννήσου, ἡ δὲ Πελοπόννησος τὰ νῶτα τῆς Ἑλλάδος. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν, κύριοι ἁρμόδιοι ὑπουργοί, δὲν ληφθοῦν συντόμως μέτρα καταστολῆς τῆς δράσεως τῶν σλαυοκομμουνιστῶν ἐν Λακωνίᾳ, νὰ εἶσθε ὑπερβέβαιοι, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου θὰ ἀπολέσωμεν ὄχι μόνον τὴν Λακωνίαν ἀλλὰ καὶ τὴν Πελοπόννησον. Τὸ τοιοῦτον δὲ γεγονός, ἐὰν συμβῇ, θὰ εἶναι βαρύτατον πλῆγμα δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§239ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μόνον ἡ Πελοπόννησος εἶναι Ἑλλάς, κύριε συνάδελφε;

§240Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ. Εἶναι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ εἰς ὡρισμένα μέρη εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ ἄλλα μέτρα οἱ σλαυοκομμουνισταὶ ἀφ’ ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Συνεπῶς μὴ θίγεσθε, ὅταν ἀκούετε διὰ τὴν Πελοπόννησον, διότι διὰ τὴν Πελοπόννησον ἁρμόδιος νὰ ὁμιλῶ εἶμαι ἐγώ. Οἱ ἄλλοι κ.κ. συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουν τὰς ἄλλας ἐπαρχίας, εἶναι ἁρμόδιοι νὰ ὁμιλήσουν διὰ τὰς ἐπαρχίας των. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ μὲ διακόπτετε, ὅπως δὲν σᾶς ἔχω διακόψει καὶ ἐγὼ ποτέ. Εἰς ἄλλα μέρη, κύριοι συνάδελφοι, ὑπάρχει στρατὸς καὶ ἀγωνίζεται, εἰς τὴν Λακωνίαν ὅμως καὶ ἰδίως εἰς τὴν ἐπαρχίαν Οἰτύλου καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Γυθείου καὶ εἰς τμήματα τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος δὲν ὑπάρχει κρατικὴ δύναμις ἐναντίον τοῦ σλαυοκομμουνισμοῦ, ἀλλὰ τοὺς ἀντιμετωπίζουν, διὰ νὰ μὴ καταλάβουν τὰς ἐπαρχίας αὐτὰς καὶ σφάξουν τὸν πληθυσμόν, πολῖται οἱ ὁποῖοι ἐξηκολούθησαν ἐξ ἰδίων καὶ ἀπετέλεσαν τὰς ἐθνικὰς ἀντικομμουνιστικὰς ὁμάδας, αἱ ὁποῖαι ἐσυκοφαντήθησαν, ἀπὸ μέρη, τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ τὰς ἐνισχύσουν. Αἱ ὁμάδες αὐταὶ χωρὶς νὰ ἀποβλέπουν εἰς ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς ἀπολαυάς, γυμναὶ καὶ ἀνυπόδητοι, μὲ τὰ πρόχειρα ὅπλα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀγωνίζονται, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸν σλαυοκομμουνισμὸν καὶ ἀξίζουν νὰ τύχουν μιᾶς ἀναγνωρίσεως καὶ νὰ μνημονευθοῦν καὶ αὐταὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἰδίως ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς περιφερείας των. Θὰ ἐδιαβάσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι τὴν 31ην Ὀκτωβρίου, εἰς τὰς 6 τὸ πρωΐ, εἰς τὸ χωρίον Ἄρνα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ στρατηγικώτερον σημεῖον διὰ τὰς ἐπαρχίας Γυθείου καὶ Οἰτύλου, ἐπετέθησαν τὰ συγκροτήματα τοῦ Πάρνωνος καὶ τοῦ Ταϋγέτου, ἀποτελούμενα ἀπὸ περισσοτέρους τῶν 400 συμμοριτῶν. Εἰς τὴν ἄμυναν ἡ ἐμφάνισις τοῦ Κράτους ἦτο μόνον εἷς ἐνωμοτάρχης καὶ τρεῖς χωροφύλακες. Ὑπῆρχεν ὅμως ἓν τμῆμα τῶν ἐθνικῶν ἀντικομμουνιστικῶν ὁμάδων ἀποτελούμενον ἀπὸ 65 ἄνδρας. Ἡ ἐπίθεσις ὑπῆρξεν ἀγριωτάτη, διότι οἱ σλαυοκομμουνισταὶ διέθετον βαρύτατον ὁπλισμὸν καὶ ἄφθονα πυρομαχικά. Ἀλλὰ οἱ γενναῖοι αὐτοὶ ἄνδρες, 65 τὸν ἀριθμόν, ἠμύνθησαν ἐπὶ μίαν ὥραν παλαίοντες σῶμα πρὸς σῶμα. Εὐτυχῶς ἐκράτησαν τὴν κατάστασιν καὶ οἱ σλαυοκομμουνισταὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καταλάβουν τὴν Ἄρναν καὶ νὰ κατασφάξουν τὸν πληθυσμόν, μέχρις ὅτου κατέφθασεν ἕτερον τμῆμα τῶν ἐθνικῶν ἀντικομμουνιστικῶν ὁμάδων καὶ κατεδίωξεν αὐτούς. Τὸ ἐπίσημον Κράτος ἐνεφανίσθη μόνον διὰ τοῦ ταξιάρχου μετ’ ἐλαχίστης δυνάμεως, περὶ τὴν 10ην πρωϊνήν, διὰ νὰ ὑποβάλῃ τὰ συλλυπητήριά του, διὰ τὸν θάνατον 23 παλληκαριῶν, παιδιῶν τοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα δὲν ἠγωνίζοντο ἐκεῖ διὰ νὰ διατηρήσουν τσιφλίκια ἢ τὰς μεγάλας περιουσίας των, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑπερασπίσουν τὴν πατρίδα των, καὶ διὰ τὸν θάνατον τῶν 2 ἡρωϊκῶν χωροφυλάκων, οἱ ὁποῖοι κατεκρεουργήθησαν παρὰ τῶν ἀνθρωπομόρφων σλαυοκομμουνιστικῶν τεράτων. Ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα καὶ τώρα ὁπότε ἱδρύονται τὰ τάγματα Ἐθνοφρουρᾶς, νὰ σταλῇ εἰς Λακωνίαν ἀρκετὴ δύναμις, διὰ νὰ κατορθωθῇ καὶ ἐξουδετερωθῇ ἡ δρᾶσις τῶν σλαυοκομμουνιστῶν ἐν Λακωνίᾳ καὶ ἵνα μὴ ἐνταθῇ καὶ εἰς τοὺς Νομοὺς Ἀρκαδίας καὶ Μεσσηνίας. Καὶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν καὶ κάνω ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της τὰς ἐκκλήσεις καὶ τὰ ψηφίσματα τοῦ λαοῦ τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου, ὁ ὁποῖος ἔχω σήμερον τὴν πληροφορίαν ὅτι ἐκήρυξε γενικὴν ἀπεργίαν, εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς, ἔκλεισεν ὅλα τὰ καταστήματα καὶ ζητεῖ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ἐθνικῶν ἀντικομμουνιστικῶν ὁμάδων, αἱ ὁποῖαι ἀψηφοῦσαι τὰ πάντα στέκονται ὡς βράχος ἀκλόνητος, ἐπάνω εἰς τὸν ὁποῖον θραύονται τὰ κύματα τῶν σλαυοκομμουνιστῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ σταλῇ μία δύναμις πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι σήμερον ἀγωνίζονται τὸν ὑπὲρ πάντων ἀγῶνα. Διὰ τοὺς πολίτας αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰς ἐθνικὰς ἀντικομμουνιστικὰς ὁμάδας καὶ οἱ ὁποῖοι καίτοι κατεσυκοφαντήθησαν ὡς συμμορῖται, δὲν ἐδίστασαν νὰ ἀψηφήσουν τὰ πάντα καὶ μὲ κίνδυνον καταδιώξεως, λόγῳ τοῦ διεθνοῦς κλίματος, δὲν ἐδίστασαν ἐπαναλαμβάνω νὰ λάβουν τὸ ὅπλον καὶ μέχρι σήμερον νὰ κατορθώσουν νὰ κρατήσουν τὰς περιφερείας των ἐλευθέρας ἀπὸ τὸν σλαυοκομμουνισμόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ζητήσω τὴν ἀναγνώρισιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν ἐθνικῶν των ὑπηρεσιῶν, διότι ὅταν λέγωμεν ὅτι θὰ κάμωμεν συναγερμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγγέλλωμεν συναγερμὸν καὶ νὰ μὴ δίδωμεν μίαν ἠθικὴν ἀμοιβὴν καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ἀγώνων εἰς αὐτὰ τὰ παιδιὰ τοῦ Λαοῦ, τὰ ὁποῖα μάχονται, διὰ νὰ ὑπάρχωμεν ἡμεῖς ἐδῶ καὶ νὰ συνεδριάζωμεν ὡς ἐλευθέρα Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. Τιμὴ καὶ δόξα εἰς τὰς ἐνόπλους ἐθνικὰς δυνάμεις αἱ ὁποῖαι μάχονται ἐναντίον ὑπούλου καὶ μεγάλου ἐχθροῦ διὰ τὴν ἐπιβίωσιν τῆς φυλῆς. Τιμὴ καὶ δόξα ἀνήκει ἐπίσης εἰς τοὺς πολίτας αὐτοὺς καὶ εἰς πάντας τοὺς πολίτας, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ ὅπλα ἵνα ὑπερασπίσουν τὴν πατρίδα, παρὰ τὰς συκοφαντίας καὶ τὰς πικρίας ποὺ δοκιμάζουν καὶ μάχονται γενναίως χωρὶς νὰ ἀποβλέπουν οὔτε εἰς ὑλικὰς ἀμοιβὰς οὔτε εἰς γαλόνια. Περιοδεύσας εἰς τὰς περιφερείας Γυθείου καὶ Οἰτύλου, μίαν κραυγὴν ἤκουσα: «ὅπλα διὰ νὰ πολεμήσωμεν τοὺς σλαυοκομμουνιστὰς καὶ ἀναγνώρισιν τῶν ἐθνικῶν ἀντικομμουνιστικῶν ὁμάδων». Κύριοι βουλευταί, εὑρέθην εἰς ἀμηχανίαν καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀπαντήσω εἰς πολλὰ ἐρωτήματα λόγῳ τῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα γνωρίζετε. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον αἰσθάνομαι ὅτι πρέπει νὰ βροντοφωνήσω ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο τοῦ Ἔθνους, εἶναι ὅτι ἐνῷ αἱ ἐπαρχίαι ὑφίστανται τὸν ὄγκον καὶ τὸ βάρος τοῦ ἀγῶνος τῶν ἐαμοσλαύων καὶ χύνουν τὸ αἷμα των ποταμηδὸν διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος, εἰς τὰς μεγάλας πόλεις καὶ ἰδίως εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ζοῦν καλύτερον ἀπ’ ὅτι ἔζων προπολεμικῶς, μὴ ἀναλογιζόμενοι ὅτι κινδυνεύει ἡ φυλή μας καὶ νομίζοντες ὅτι εἰς τὴν κρισιμωτάτην περίοδον τὴν ὁποίαν διέρχεται ἡ Πατρίς μας αὐτοὶ πρέπει νὰ αὐξήσουν τὰ πλούτη των, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι οἱ ἐαμοσλαῦοι θὰ φεισθοῦν αὐτῶν. Ἄφρονες πλούσιοι, μωροὶ καὶ τυφλοί, οἱ ὁποῖοι πλανώμενοι πιστεύουν ὅτι θὰ ἐπιζήσουν διὰ νὰ ἀπολαύσουν τὰ παράνομα πλούτη των. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκοπεύῃ νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, ὅπως καὶ θὰ ἐπιβάλῃ, οἱ φόροι πρέπει νὰ πλήξουν τὰς εὐπορωτέρας τάξεις, τοὺς μεγαλοβιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι παράγουν καὶ εἰσάγουν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπορεύματα καὶ ὁσάκις τὸ Κράτος τοὺς ἐπιβάλλει φορολογίαν λίαν ἐντέχνως δὲν πληρώνουν τὴν φορολογίαν αὐτήν, διότι τὰ βάρη τὰ ἐπιρρίπτουν ἐπὶ τῶν παραγομένων εἰδῶν καὶ τῶν δυστυχῶν καὶ πτωχῶν καταναλωτῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀγοράσουν τὰ εἴδη πρώτης ἀνάγκης. Πρέπει νὰ ληφθοῦν αὐτὰ τὰ μέτρα, διὰ νά ἑδραιωθῇ εἰς τὸν λαὸν ἡ πεποίθησις, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀπολαμβάνῃ κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίστασιν, καὶ νὰ πιστεύσῃ ὁ λαὸς ὅτι οἱ εὐπορώτεροι θὰ φέρουν τὰ βάρη τῶν ἀπορωτέρων καὶ θὰ συνεισφέρουν καὶ αὐτοὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ συνεισφέρουν. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ἐπανειλημμένων τηλεγραφημάτων ἐζητήθη ἡ ἐσπευσμένη κατάρτισις τῶν ταγμάτων Ἐθνοφρουρᾶς. Θὰ ἔχετε πληροφορηθῇ ὅτι οἱ συμμορῖται ἐπετέθησαν κατὰ τοῦ Δυραχίου εἰς τὸ ὁποῖον δὲν κατώρθωσαν νὰ εἰσέλθουν, εἶναι δὲ τὸ Δυράχιον ἕνα χωρίον τοῦ Πάρνωνος εἰς στρατηγικὸν σημεῖον. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια τοῦ τέως Δήμου Μελιτίνης ἐκκενοῦται καὶ οἱ κάτοικοι σωρηδὸν καταφεύγουν εἰς τὴν μικρὰν πόλιν τοῦ Γυθείου, ἡ ὁποία ἀδυνατεῖ νὰ τοὺς στεγάσῃ, ὁλόκληρος δὲ ἡ Ἐπαρχία Οἰτύλου διατελεῖ ἐν ἀναστατώσει καὶ ζητεῖ νὰ ἴδῃ ἐκδηλουμένην ἐμπράκτως τὴν ἐμφάνισιν τοῦ Κράτους. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, ἐλπίζω καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συναισθανομένη τὰς βαρυτάτας εὐθύνας τὰς ὁποίας ἐπωμίζεται, διότι οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις εὑρέθη εἰς τοιαύτην κατάστασιν, θὰ θελήσῃ ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἐλέχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ἐπιβαλλόμενα. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁ ἀγὼν κατὰ τῶν ἐαμοσλαύων, ὡς διεξάγεται σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα περιμένομεν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην στατικῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων. Ἔχομεν ἀνάγκην δυνάμεων κινητῶν, δυνάμεων αἱ ὁποῖαι νὰ κινοῦνται καὶ τὴν ἡμέραν καὶ τὴν νύκτα καὶ νὰ καταδιώκουν τοὺς συμμορίτας, νὰ παρασκευάζουν αὐταὶ τὰς ἐνέδρας εἰς τοὺς συμμορίτας, ὥστε νὰ τοὺς θέτουν αὐτοὺς εἰς τὴν δύσκολον θέσιν καὶ νὰ μὴ τοὺς ἀφήνουν νὰ κάθωνται σὲ χλωρὸ κλαρί, ὅπως λέγει ὁ λαός. Εἰς τὸ χωρίον Τσίντζινα ὑπῆρχε λόχος στρατοῦ καὶ ὅταν ὁ λόχος αὐτὸς ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ οἱ κάτοικοι ἤρχισαν νὰ παρασκευάζουν συσσίτιον, καὶ ὅταν ὁ Διοικητὴς τοῦ λόχου τοὺς ἠρώτησε, διατὶ παρασκευάζετε συσσίτιον, τοῦ ἀπήντησαν «ἀφοῦ φεύγετε σεῖς θὰ ἔλθουν οἱ ἄλλοι καὶ πρέπει νὰ τοὺς παρασκευάσωμεν φαγητόν». Ποιὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικήσῃ τοὺς χωρικοὺς αὐτούς, διότι ἔδωσαν αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ λόχου; Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της, ὅτι διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἐξαγγελλόμενος ἐθνικὸς συναγερμός, πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθοῦν αἱ πόλεις ἀπὸ τοὺς συμμορίτας τοὺς ὑπάρχοντας εἰς αὐτάς, τοὺς συμμορίτας οἱ ὁποῖοι ἐμφωλεύουν εἰς τὰ Δημόσια Γραφεῖα καὶ εἰς τὰ Νομικὰ Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου καὶ εἰς οἱασδήποτε ἄλλας ἐκδηλώσεις τῆς δημοσίας ζωῆς. Ἐὰν δὲν ἐκκαθαρίσωμεν τοὺς συμμορίτας αὐτούς, οὐδεὶς συναγερμὸς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ὅσον γενναίως καὶ ἂν ἀγωνίζωνται αἱ ἔνοπλοι ἐθνικαὶ δυνάμεις, διότι ἐνῷ οἱ στρατιῶται σκοτώνουν 2, αὐτοὶ μὲ τὰς πληροφορίας των κατορθώνουν καὶ στήνουν ἐνέδρας καὶ σκοτώνουν 15. Περαίνων κάμνω καὶ πάλιν ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐπειγόντως μέτρα διὰ τὴν Λακωνίαν καὶ διὰ τὴν Πελοπόννησον, διὰ νὰ συντομευθῇ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοὺς συμμορίτας, ὥστε τὸ πολεμικὸν καὶ τὸ ἀνθρώπινον ὑλικόν, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐκεῖ, νὰ διατεθῇ εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα, διὰ νὰ δοθῇ τὸ τελικὸν κτύπημα ἐναντίον τῶν ὑπούλων ἐχθρῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεδρεύουν ὡς τίγρεις, καὶ κατασπαράσσουν τὰ Ἑλληνόπουλα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μπάντζιος.

§242Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προφανές, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει ἡ ἀπαιτουμένη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος ἀπαρτία ἐξ 118 βουλευτῶν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀκόμη οὐδὲ ὁ ἀπαιτούμενος ἀριθμὸς διὰ νὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔνστασις τῆς ἀπαρτίας. Σύμφωνα μὲ τὸν κανονισμόν, ἔχει ὑποχρέωσιν τὸ Προεδρεῖον νὰ διαπιστώσῃ αὐτὸ τοῦτο, τὴν ἀνυπαρξίαν ἀπαρτίας, καθὼς καὶ τὴν ἀνυπαρξίαν ἀριθμοῦ βουλευτῶν, ὅπως ὑποβληθῇ ἔνστασις ἀπαρτίας. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κωμικοποιῆται ἡ συζήτησις. Τὸ Σύνταγμα ἀναφέρει καὶ λέγει: ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ λόγου εἰς ἕνα βουλευτὴν εἶναι ἀπαραβίαστον καὶ ὅτι ἡ τήρησις τοῦ Συντάγματος ἐπαφίεται εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, καὶ ἐγὼ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐπαφίεμαι εἰς τὸν πατριωτισμὸν τὸν ἰδικόν σας.

§243Χ. ΛΑΔΑΣ (Ὑπ. Δικ.). Εἶναι κανένα ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ ὅτι οἱ βουλευταὶ προσέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν οἱανδήποτε ὥραν θελήσουν;

§244Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Λέγω ὅτι δὲν σέβεσθε τὸ Σύνταγμα καὶ θέλετε νὰ κωμικοποιήσετε τὴν σοβαρωτάτην συζήτησιν.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλετε ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§246Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Πῶς νὰ ὑποβάλω ἔνστασιν ἀπαρτίας. Εἶναι καταφανὴς ἡ ἔλλειψις ἀπαρτίας καὶ παραβιάζεται ὁ Κανονισμός.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοθρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§248Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας. Κωμικοποιοῦμεν τὴν κατάστασιν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν εἰς τὰ χιόνια μάχωνται οἱ στρατιῶται μας, ἡμεῖς κουραζόμεθα συζητοῦντες.

§250Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν πταίουν οἱ παρόντες.

§251Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ ἕνα ταχὺ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν, ὤφειλε νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ἕκαστος ἀρχηγὸς εἰς τὰ μέλη τοῦ κόμματός του, νὰ ὁμιλοῦν ὅσον πρέπει καὶ ὅταν πρέπει. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὰ μέλη του μίαν πειθαρχίαν, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίωσιν ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς νὰ προσέρχωνται. Ὀφείλατε νὰ συστήσετε εἰς τὰ μέλη τῶν κομμάτων σας καὶ ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν πειθαρχίαν καὶ νὰ μὴν ἐπιτρέπῃ νὰ γίνεται αὐτὸ ποὺ γίνεται.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συλλυπηθῶ τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐδῶ διὰ νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των.

§253Ε. ΚΟΘΡΗΣ. Ἡ κρίσις προεκλήθη ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μόνον Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ καὶ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῆς πλειοψηφίας καὶ ἔχει τὴν μεγαλυτέραν εὐθύνην διὰ τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπὶ ἑνὸς τοιούτου σοβαροῦ ζητήματος, ὅπως εἶναι αἱ δηλώσεις αὐταὶ αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν οὐ μόνον τὴν ἐξωτερικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐσωτερικὴν κατάστασιν τῆς χώρας μας, εἰς μίαν τόσον τραγικὴν περίοδον ἡ συζήτησις πρέπει νὰ διεξάγεται μὲ τὸν σοβαρὸν τόνον ποὺ ἐμπρέπει καὶ ἐπιβάλλουν αἱ περιστάσεις ὥστε καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ κοινὴ γνώμη νὰ ἀποδίδῃ τὴν δέουσαν σοβαρότητα. Ἀλλ’ ὅπως ὅλα εἰς τὸν δημόσιον βίον τὸν ἰδικόν μας κωμικοποιοῦνται, οὕτω καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐχάθη ἡ σοβαρότης εἰς τὰς συζητήσεις. Δὲν θέλω βεβαίως νὰ ἐκμεταλλευθῶ καὶ ἐγώ, ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις, τὴν κόπωσιν τῶν ἐλαχίστων συναδέλφων καὶ ὅ,τι εἶπον, τὸ εἶπον διὰ νὰ ἐκδηλώσω καὶ ἐγὼ τὰ αἰσθήματα τῆς ἀγανακτήσεώς μου, διότι εἶμαι ἐκ τῶν νεωτέρων εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος τὰ αἰσθήματά μου αὐτὰ νὰ τὰ ἐκδηλώσω, τοὐλάχιστον διὰ νὰ φανῶ ἐν τάξει ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔστειλαν ἐδῶ. Θὰ συντομεύσω ὅσον δύναμαι, διὰ νὰ μὴ κάμω κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς σας. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου, αἱ ὁποῖαι μὲ τόσην αἰσιοδοξίαν ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον ἡμῶν θὰ ἦτο εὐχάριστον ἂν περιεῖχον καὶ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς ἱκανοποιοῦσιν καὶ νὰ μᾶς ἐνισχύουν καὶ μᾶς ἐμπνέουν τὴν αἰσιοδοξίαν αὐτήν. Ὅλοι μας καὶ ὅσοι ὡμίλησαν καὶ ὅσοι πραγματικὰ δύνανται νὰ παρακολουθήσουν ἐπισταμένως τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν ὕπαιθρον, εἶναι πλήρεις ἀπογοητεύσεως ὄχι μόνον διὰ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ὑφίσταται, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν πρόβλεψιν ποὺ ὑφίσταται διὰ τὴν συνεχῆ ἐπιδείνωσιν αὐτῆς. Ποῖον εἶναι τὸ εὐχάριστον ἀποτέλεσμα διὰ τὴν χώραν μας, ποία εἶναι ἡ ἱκανοποίησις δι’ ἡμᾶς, μὲ μίαν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἐξέδωκαν οἱ Μεγάλοι μας σύμμαχοι, διὰ τῆς ὁποίας μία εὔφημος μνεία γίνεται διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ποία εἶναι ἡ ἠθικὴ ἐνίσχυσις ἡ ὁποία μᾶς κάμνει νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἡσυχάσωμεν καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀπαρχὴν τῆς ὁμαλότητος; Ἡ αὐτονομική μας κατάστασις χειροτερεύει καθ’ ἑκάστην, ἡ δημοσία τάξις εὑρίσκεται εἰς τὸ πλέον τραγικὸν σημεῖον, ἡ πίστις εἰς τὸν ἀγῶνα ἤρχισε νὰ κλονίζεται καὶ ἡμεῖς αἰσιοδοξοῦμεν καὶ λέγομεν ὅτι μὲ μίαν ἀπόφασιν καὶ μὲ μίαν εὔφημον μνείαν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἡσυχάσωμεν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ μέλλον τῆς χώρας μας καὶ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἀσχολούμενοι μὲ τὰς δηλώσεις αὐτάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἴπωμεν καὶ ὀλίγα τινα ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως—ἔστω καὶ ἂν τὸ διάστημα ποὺ ἐμεσολάβησεν ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν μέχρι σήμερον εἶναι μικρὸν—ὅτι δηλ. εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ὅλοι μας περιβάλλομεν μὲ τὴν ψῆφον μας, πρὸ μιᾶς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας ἡ ὁρκωμοσία πράγματι ἀνεκούφισε τὸ σύνολον ὄχι μόνον τοῦ ἐντὸς τῆς Βουλῆς πολιτικοῦ κόσμου ἀλλὰ καὶ τοῦ ὑγειῶς σκεπτομένου ἑλληνικοῦ Λαοῦ, διότι μᾶς ἐκόμισεν ἐλπίδας ὅτι ἡ ἕνωσις τῶν δύο μεγάλων κομμάτων, τὰ ὁποῖα σταθερῶς ἀντετίθεντο πρὸς ἄλληλα, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ κάτι τι τὸ νέον τὸ ὁποῖον νὰ δώσῃ πίστιν καὶ νὰ θέσῃ τὰς βάσεις μιᾶς νέας ἐξορμήσεως. Μέχρι τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ὁρκομωσία τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μὲν Λαϊκὸν Κόμμα σταθερῶς ἠκολούθει γραμμὴν ἀδιαλλαξίας καὶ αὐστηρότητος καὶ τελείως ἀντετίθετο πρὸς ὅσα τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεκήρυξε τὸ δὲ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεκήρυσσε τὸν κατευνασμόν. Τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν διεκήρυσσεν ἀδιαλλαξίαν, τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διεκήρυσσε γενικὴν ἀμνηστίαν, τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκὸν ἐξυγίανσιν καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὄχι μόνον δὲν ἐνέκρινε τοῦτο, ἀλλ’ ἐδήλου ὅτι θὰ ἐπλήρωναν διὰ τῆς περιουσίας των ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν ὑπαίτιοι τῆς ἐξυγιάνσεως. Ἡ σταθερότης αὕτη τῆς πολιτικῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὁρκομωσίας τῆς Κυβερνήσεως, ὁ κατευνασμὸς τὸν ὁποῖον διεκήρυσσε καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐπιστεύσαμεν, ἦτο ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἠσθάνετο προσεγγίζουσαν τὴν ἀποτυχίαν τῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἐδημιούργησε τὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ηὐνόησαν ὅπως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀναλάβῃ τὴν πρωτοκαθεδρίαν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὀφείλομεν νὰ ἐξάρωμεν τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι ὑπεχώρησε καὶ ἐδέχθη—καίτοι ἔχει τὴν πλειοψηφίαν—νὰ ἀποτελέσῃ τὸ βάθρον τῆς δημιουργίας τῆς νέας Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ θὰ εἶχε μεγαλυτέραν ἀξίαν, ἂν κατώρθωνεν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸν πατριωτισμὸν αὐτοῦ καὶ τὴν πίστιν τὴν ὁποίαν εἶχεν εἰς τὴν ἀξίαν τῆς νέας Κυβερνήσεως, νὰ τὴν διοχετεύσῃ εἰς ὅλα τὰ μέλη τοῦ κόμματός του, ὥστε ὅλοι μαζὺ ἡμεῖς καὶ ὁλόκληρος ὁ κόσμος ὁ ὁποῖος μᾶς περιβάλλει μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην του, μὲ τὴν ἰδίαν πίστιν καὶ ἐνθουσιασμόν, νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν γραμμὴν αὐτήν. Θὰ ἤμην ἐπίσης εὐχαριστημένος ἐὰν ἀντιθέτως τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀνελάμβανε τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὴν αὐτήν πίστιν, μὲ τὸν αὐτὸν ἐνθουσιασμὸν, ἐπιμένον καὶ πάλιν ἀδιαλλάκτως εἰς τὴν γραμμὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία τοῦ ἔδωσε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναλάβῃ καὶ πάλιν τὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν μὲ τὴν εἰλικρίνειαν τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὅταν ὁμιλοῦμεν πρὸς σεβαστὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐκτιμῶμεν, ὅπως εἶναι οἱ ἀποτελοῦντες τὰ κόμματα ταῦτα καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν ὅτι μόνον κοινοὶ ἀγῶνες καὶ κοιναὶ προσπάθειαι ὅλων μας πρέπει νὰ καταβληθοῦν διὰ νὰ ἐπιλυθοῦν τὰ ζητήματα αὐτά. Ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἐὰν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα κατώρθωνε νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πίστιν αὐτὴν εἰς τὰ μέλη του, μὲ ἄλλον ἐνθουσιασμὸν καὶ πίστιν θὰ ἐπροχώρει τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς. Δὲν θὰ ὑπῆρχον αἱ ἀντιδράσεις τῶν ὁποίων συμπτώματα ἐξεδηλώθησαν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ δὲν θέλω νὰ ἐνθυμηθῶ τὸ προχθεσινὸν ἐπεισόδιον ἐναντίον τοῦ ὑπουργοῦ Δημοσίας τάξεως διὰ μίαν ἀσήμαντον ἀφορμήν, διότι δὲν ἐπετρέπετο πολλοὶ συνάδελφοι, νὰ ἐγείρουν ζήτημα ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης διὰ μίαν αἰτίαν τῆς ὁποίας ἦτο προφανὴς ἡ δικαιολογία. Δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς στιγμὰς κρισίμους νὰ ἐξακοντίζωνται βέλη ἐναντίον στυλοβατῶν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δι’ ἀσημάντους ἀφορμάς. Ἀλλὰ καὶ ἀντιθέτως οἱ ἐπιτελεῖς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐδέχθησαν νὰ κάμωσιν ἀβαρίαν τῆς πολιτικῆς των γραμμῆς, νὰ ὀπισθοχωρήσουν ἐνώπιον τῆς ἐξουσίας καὶ νὰ μεταβάλλωσιν ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον τὴν σταθερότητα τὴν ὁποίαν εἶχον ἐπιδείξει, τὴν ἰδεολογικὴν ἀδιαλλαξίαν ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην των ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἐπέφερε πραγματικῶς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως καὶ ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία πράγματι ἐδημιούργησεν εἰς μεγάλην μερίδα τοῦ Λαοῦ τὴν πίστιν, ὅτι ἡ νέα Κυβέρνησις πράγματι θὰ ἔφερε τὸ ἀναμενόμενον ἀποτέλεσμα. Ἡ ὑποχώρησις αὕτη ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, ἡ ἔλλειψις πίστεως ἀπὸ τὸ ἄλλο ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν—παρ’ ὅλον τὸ μικρὸν χρονικὸν διάστημα τὸ ὁποῖον διέρρευσεν—εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ μὲ ταχύτητα μὴ ἐπιτρεπομένη μείωσις τῆς ἐμπιστοσύνης ἡ ὁποία ἀρχικῶς εἶχε δημιουργηθῆ. Ἡμεῖς παρέχομεν κάθε ἐνίσχυσιν, διότι ἔχομεν καθῆκον ἱερὸν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὡς τὴν μόνην ἐλπίδα τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸ χάος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα. Ἀλλ’ ὀφείλομεν ὅμως νὰ τῆς εἴπωμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δηλαδὴ ἤρχισε νὰ χάνῃ ταχέως τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀποκτήσει μὲ τὴν πρώτην ἐμφάνισίν της πρὸ καιροῦ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, διότι δὲν κατώρθωσε νὰ δημιουργήσῃ τὰ ἐρείσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐστηρίζετο. Ἀπὸ ποῦ θέλει νὰ κάμῃ τὸν ἐθνικὸν συναγερμόν; Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, πῶς εἶναι δυνατὸν κύριοι ἐκπρόσωποι τῆς Κυβερνήσεως, νὰ πιστεύετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχετε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν κατωρθώσατε μέχρι σήμερον νὰ κάμετε εἰς ἡμᾶς τοὺς ἰδίους, οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦμεν μὲ ἐνδιαφέρον τὰς συζητήσεις, ὅταν δὲν κατωρθώσατε νὰ ἐπιφέρετε τὴν ἐξυγίανσιν εἰς τὴν διοίκησιν, τὴν ἐξυγίανσιν εἰς τὴν δικαιοσύνην, ὅταν δὲν κατωρθώσατε νὰ ἐπιφέρετε τὴν πλαισίωσιν ἐκείνην τοῦ δημοσίου ὀργανισμοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δημοσίαν τάξιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Στρατιωτικὴν Διοίκησιν εἰς τρόπον ὥστε ὅλος ὁ λαὸς νὰ καταλάβῃ καὶ νὰ πεισθῇ ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς νέας ἐξορμήσεως, πρὸ μιᾶς νέας καταστάσεως, ἡ ὁποία δημιουργεῖ πίστιν εἰς τοὺς πολίτας ὅτι δὲν ἀδικοῦνται, πίστιν εἰς τοὺς πολίτας ὅτι διοικοῦνται καλῶς; Ὅταν δὲν κατωρθώσατε νὰ κτυπήσετε τὴν οἰκονομικὴν ὀλιγαρχίαν καὶ νὰ ἐμφανίσετε τὰ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐκπροσωπεῖτε καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ παλαιὰ κόμματα, ὅτι εἶναι τὰ νέα κόμματα τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην σήμερον ὁ τόπος. Διότι μέχρι σήμερον, ὅπως ἐμφανίζωνται οἱ κομματικοί μας ὀργανισμοί, δὲν εἶναι ὀργανισμοὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος. Μὲ τὸ παλαιὸν σύστημα μὲ τὴν παλαιὰν στελέχωσιν δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ κόμματα νὰ ἀποδώσουν. Δέν γνωρίζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει κατορθώσει νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπαφὴν μὲ τὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλὰ ἐὰν εὑρίσκεται, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω, δὲν ἀπηχοῦν γνώμας μου, ἀλλὰ πραγματικὴν διάθεσιν πρὸς διαφώτισιν αὐτῆς μὲ προοπτικὴν μήπως τυχὸν εὐτυχήσωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ συμβάλλωμεν ὥστε, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, νὰ ἐπιτύχωμεν κάτι. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, κύριοι ὑπουργοί, ὀφείλετε, ἔστω καὶ τὴν τελευταίαν στιγμήν, κατὰ τὴν γνώμην μου νὰ δράσετε ὅπως πρέπει νὰ δροῦν αἱ Κυβερνήσεις εἰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Διακηρύξατε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ὑπῆρχον κόμματα. Ἐκλέξατε ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου νομίζετε καταλλήλους διὰ τὸ ἔργον σας καὶ ἐξέλθετε καὶ τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐρευνήσατε πέριξ αὐτοῦ καὶ λάβετε καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ὅσους νομίζετε ἐπίσης καλούς. Ὑπάγετε κατόπιν εἰς τὰς ἐπαρχίας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐκλέγεσθε καὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀπαδοί σας καὶ σᾶς ἐψήφισαν, ἐκλέξατε ὅλους ἐκείνους τοὺς ὁποίους θὰ πληροφορηθῆτε, ἐρευνῶντες μετὰ προσοχῆς ὅτι, εἶναι οἱ κατάλληλοι διὰ τὴν ἀστυνομίαν, οἱ κατάλληλοι διὰ τὴν διοίκησιν, οἱ κατάλληλοι νὰ ἐμπνεύσουν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν λαὸν διὰ νὰ τὸν συνεγείρουν καὶ ἐπιστρατεύσατε ὅλους αὐτούς. Καὶ κατόπιν. Θέλετε χρήματα; ἀπευθυνθῆτε εἰς ὅλους καὶ ἐὰν ἔχουν ἐμπιστοσύνην θὰ σᾶς δώσουν. Ὄχι εἰσφορὰς ἀπὸ τοὺς βιομηχάνους οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὸ αἷμα τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς πατριώτας οἱ ὁποῖοι πιστεύουν καὶ θὰ πιστεύσουν εἰς τὸ ἔργον τῆς σωτηρίας τῆς Πατρίδος. Καὶ θὰ προσφέρωμεν ὅτι ἔχομεν καὶ ὅ,τι ἠμποροῦμεν νὰ εὕρωμεν. Τὴν περιουσίαν μας, πρῶτοι ἡμεῖς καὶ κατόπιν ὅλοι οἱ ἄλλοι καὶ θὰ ἰδῆτε πῶς εὑρίσκονται τὰ χρήματα, πῶς ἐξοπλίζεται ὁ λαός, πῶς πολεμᾶ ὁ λαός. Καὶ θὰ ἰδῆτε πῶς ἐπιτυγχάνετε εἰς τὸ ἔργον σας. Κλείσατε τὰ κέντρα διασκεδάσεως, ἀπαγορεύσατε τὰς ψυχαγωγίας καὶ ἐπιτρέψατε αὐτὰς μόνον διὰ τοὺς μαχομένους καὶ τὰς οἰκογενείας των καὶ ὅλοι θὰ πᾶμε εἰς τὸν ἀγῶνα ὅλοι καὶ πρῶτοι ἡμεῖς. Ἡμᾶς πρῶτον θὰ συνεγείρετε καὶ κατόπιν τὸν λαόν. Ἀπὸ ὅλα αὐτὰ τί ἐπράξατε μέχρι σήμερον; Καὶ πῶς ἐδόθη τὸ παράδειγμα ἐκ τῶν ἄνωθεν ὅτι πρόκειται νὰ τὰ πράξετε; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἐὰν δὲν τὰ πράξωμεν αὐτά, πῶς εἶναι δυνατὸν πολὺ ταχέως νὰ μὴ διαλυθῶμεν, νὰ μὴ ἀποτύχωμεν καὶ νὰ μὴ χρεοκοπήσωμεν; (χειροκροτήματα).

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιμπούκης.

§255ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπών. (Καλοῦνται ὡσαύτως οἱ κ. κ. Θεοχαρίδης, Καραΐσκος, Ζουμπουλάκης, Ψαρρός, Παπαγιάννης, Καψάλης, Χατζηγιάννης, Μπακάλμπασης, Τσάτσος, Παπαδημητρίου (Ἠλείας), Στεργιόπουλος, Διακουμόπουλος, Ροζάκης, Μακρῆς, Μαλινδρέττος, Παπαδόπουλος, Παπαδάκης, Σαραντόπουλος, Μουστρούφης, Λαδᾶς, Στρᾶτος, Κότσιανος, Δραγούμης, Μελᾶς, Μπούμπουλης, Λάμπρου, Λυκουρέζος, Καλαμαρᾶς καὶ Δηλαβέρης, οἵτινες ἀπουσιάζουν).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§257Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους πῶς ἤρχισε τὸ δρᾶμα τὸ σημερινὸν τῆς Πατρίδος μας ἀπὸ ποῦ ἤρχισε καὶ διατὶ συνεχίζεται ἀκόμη. Τὸ δρᾶμα αὐτὸ ἤρχισεν ἡ πέμπτη διεθνὴς μπολσεβικικὴ φάλαγξ μὲ τὰ προδοτικὰ ἑλληνικὰ καθάρματα, τὸ δρᾶμα αὐτὸ ἔχει στοιχίσει ἑκατόμβας αἵματος καὶ ἀφθόνους ὑλικὰς καταστροφάς. Τὸ ἐτροφοδότησαν οἱ σλαῦοι βόρειοι γείτονες καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ τροφοδοτοῦν καὶ σκοπός των ἦτο πῶς θὰ κατορθώσουν νὰ διεκδικήσουν αὐτὰ τὰ δίκαια τῆς Πατρίδος μας, ἐκμεταλλευόμενοι καὶ τὴν ἰδικήν μας ἠλιθιότητα τοῦ διχασμοῦ καὶ τῆς διαιρέσεως, διότι ἐπαναλαμβάνεται καὶ κατὰ τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον ὅ,τι εἶχε συμβῆ καὶ κατὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον. Καὶ τότε, ἐνθυμεῖσθε, ὅλοι εἶχον ὑπογράψει συνθήκας, τὰς ὁποίας ἠκύρωσαν, συνθήκας εὐεργετικὰς διὰ τὴν Πατρίδα μας, τὰς ὁποίας οὐδεὶς ἐκ τῶν ὑπογραψάντων ἐτήρησε. Οὐδεὶς ἐκ τούτων διεμαρτυρήθη διὰ τὴν κατάργησίν των. Κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σταματήσω, διότι δὲν ὑπάρχουν συνάδελφοι διὰ νὰ ὁμιλήσω. Εἰς ποῖον νὰ ἀποτανθῶ; Ἐγώ, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ὁ βουλευτὴς ἔχει ἀποστολὴν ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ κάμῃ τὸ καθῆκον του, ἑπομένως οἱ μὴ παρουσιαζόμενοι καὶ εὑρισκόμενοι ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς εἶναι λιποτάκται ὅπως ὁ στρατιώτης, ὁ ὁποῖος ἐγκαταλείπει τὰς τάξεις του καὶ λιποτακτεῖ. Διὰ τοὺς λιποτακτοῦντας πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται αὐστηρὰ καὶ παραδειγματικὰ μέτρα, ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει πρώτη νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δι’ αὐτὸ ἐξεφώνησα τὰ ὀνόματα τῶν ρητόρων καὶ ἐπειδὴ ἀπουσιάζουν οἱ περισσότεροι ἀπὸ αὐτούς, τὰ ὀνόματά των θὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὰ πρακτικά.

§259Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι, σήμερον κρίνεται ἡ τύχη τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς πατρίδος τῆς ἑλληνικῆς καὶ ὅπως πᾶμε ὅλοι εἴμεθα ἔνοχοι. Ὅταν ἀνεβαίνωμεν εἰς τὸ βῆμα, ἀρχίζομεν νὰ αἰσθηματολογοῦμεν καὶ νὰ λέγωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ ἐντύπωσιν εἰς τὰ θεωρεῖα· κανεὶς δὲν ὁμιλεῖ τὴν σκληρὰν πραγματικότητα, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ δεδομένα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπαραίτητα καὶ νὰ δώσωμεν τὸ φάρμακον ποὺ χρειάζεται ὁ ἄρρωστος διὰ νὰ γίνῃ καλά. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὡρισμένα πράγματα παρ’ ὅλας τὰς ἐπιτυχίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκεῖ διὰ τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ζήτημα τὸ ἑλληνικὸν δὲν ἐθίγη καλῶς, δὲν τὸ ἐθέσατε ὅπως ἔπρεπε νὰ τὸ θέσετε εἰς τὸ Συνέδριον τῶν Παρισίων. Ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα διαφορετικὰ καὶ νὰ χρησιμοποιήσετε πολὺ δριμεῖαν γλῶσσαν καὶ ὄχι τὴν γλῶσσαν τῆς διπλωματίας, διότι τέτοια γλῶσσα χρειάζεται ὅταν ἔχῃ κανεὶς ἀπέναντί του τρομεροὺς ἀντιπάλους, ὅταν ἔχῃ ἕνα σλαυικὸν συγκρότημα πολεμικὸν ἐναντίον του καὶ ὅταν βλέπῃ ὅτι πηγαίνουν νὰ στραγγαλίσουν τὸν ἑλληνικὸν λαόν, διότι αὐτοὶ μᾶς ἐστραγγάλισαν καὶ κατὰ τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον καὶ τότε κανένα ἐκ τῶν κρατῶν δὲν διεμαρτυρήθη. Ἤθελα ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ὅταν ἔβλεπεν ὅτι δὲν ἀκούεται, νὰ ρίξῃ καὶ χειροβομβίδα ἀκόμη ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἄλλως ἔπρεπε νὰ τοὺς εἴπητε ὅτι δὲν δύνασθε διαρκῶς νὰ ἀδικῆτε τὴν μικρὰν αὐτὴν χώραν, ἡ ὁποία πάντοτε εἰς κάθε πόλεμον, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα μέχρι σήμερον, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ ἀποκρούῃ τὰς ἐπιθέσεις τῶν διαφόρων βαρβάρων καὶ σλαύων, καὶ ἀφοῦ ἐλέγατε ὅσα ἔπρεπε νὰ εἰπῆτε διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐλαχίστων ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, τότε, ἐὰν δὲν εἰσηκούεσθε, ἔπρεπε νὰ πάρετε τὸ καπέλλο σας καὶ νὰ ἔλθετε ἐδῶ νὰ διαμαρτυρηθῆτε εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἔτσι τίθενται τὰ ζητήματα. Διότι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην οὔτε τὰ τρόφιμά των, οὔτε τὰ δολλάριά των. Νὰ πεθάνωμεν ὅπως πεθαίνομεν, διότι τὸ ἑλληνικὸν αἷμα δὲν ἐξαγοράζεται οὔτε μὲ τρόφιμα, οὔτε μὲ δέσμας χαρτονομισμάτων καὶ δολλαρίων. Τὸ ἑλληνικὸν αἷμα εἶναι πολύτιμον καὶ ἐξακολουθοῦν οἱ κύριοι αὐτοί, ὅ,τι ἔκαμαν μὲ τὸν Κεμάλ, νὰ κάμουν καὶ σήμερον μὲ τοὺς σλαύους. Ὅταν εὑρίσκετο ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν εὑρέθη καὶ τότε εἰς δύσκολον θέσιν διότι οἱ μὲν ἀντίπαλοί μας μᾶς ἔβαλαν μὲ βαρέα πυροβόλα κοὶ ἡμεῖς ἐπολεμήσαμεν μὲ τὶς καραμπῖνες τοῦ 1912. Κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὴν περασμένην Δευτέραν ἐπῆγα εἰς τὴν Μακρόνησον, ποὺ δὲν ἐπῆγε κανεὶς ἄλλος, καὶ ἐγὼ ἐπῆγα καὶ ἐκάθησα 10 ὧρες. Οἱ ἀγῶνες ἔτσι γίνονται καὶ ἔτσι κερδίζονται. Ὅπως εἶπα καὶ ἄλλοτε κατὰ τὸ 1946, κἄτι σπάνιο ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑποχρέωσιν ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διότι εἰς ὑμᾶς ὁ λαὸς ἔδωσε τὴν νίκην, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ξεκαθαρίσετε καὶ εἴχατε ὑποχρέωσιν καὶ ἐκεῖ εἰς τὸ Συνέδριον τῶν Παρισίων νὰ τοὺς ὁμιλήσετε καὶ νὰ θέσετε μὲ γλῶσσαν ὠμὴν τὴν ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν διότι, ὅπως εἶπον, αἱ περγαμηναὶ τῆς Ἑλλάδος εἶναι μεγάλαι. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μᾶς δώσουν τὴν Β. Ἤπειρον, ἡ ὁποία ἔχει ποτισθῆ μὲ ἄφθονον ἑλληνικὸν αἷμα, καὶ ὅλαι αἱ κορυφογραμμαὶ καὶ αἱ χαράδραι αὐτῆς ἔχουν γεμίσει μὲ κόκκαλα τῶν Ἑλλήνων ἡρώων; Ὁμιλῶν ἄλλοτε διὰ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις αὐτὰς τὰς ὀλίγας, ἐπακριβῶς καθώρισα ἀπὸ ποῦ αὗται πρέπει νὰ ἀρχίσουν, ποῖαι πρέπει νὰ εἶναι καὶ ποῦ νὰ τελειώνουν. Καὶ περὶ τῆς Β. Ἠπείρου, ἡ διεκδίκησις τῆς ὁποίας ἐκκρεμεῖ, εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι οἱ σύμμαχοί μας δὲν θὰ ἐπαναλάβουν τὰ σφάλματα τοῦ παρελθόντος καὶ θὰ θελήσουν νὰ παραχωρήσουν αὐτὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐζήτησα ἀποικίας εἰς τὴν Τριπολίτιδα καὶ τὴν Κυρηναϊκήν, διότι καὶ ἐκεῖ ἐχύθη ἄφθονον αἷμα ἐσχάτως καὶ διότι καὶ παλαιότερον τὰ μέρη αὐτὰ ἦσαν ἑλληνικά. Καὶ τώρα ἐζήτησα τὰ μέρη αὐτά, διὰ νὰ στείλωμεν ἐκεῖ τοὺς ἀριστερούς, νὰ κάμουν κράτος, ἰδικόν των καὶ νὰ διοικηθοῦν ὅπως θέλουν καὶ νὰ ἀπαλλαγῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ αὐτούς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς πρὸς Βουλγαρίαν διεκδικήσεις μας, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, αὗται πρέπει ν’ ἀρχίζουν ἀπὸ τὸν Πύργον τῆς Βουλγαρίας ν’ ἀκολουθοῦν τὰ ὀρεινὰ συγκροτήματα μὲ ὁλόκληρον, ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε, τὴν Μακεδονίαν τὴν Σερβικήν, ἡ ὁποία εἶναι ἑλληνική, καὶ διὰ τῶν λιμνῶν Ὀχρίδος καὶ Πρέσπας καὶ τῆς νήσου Σάσωνος νὰ καταλήγουν εἰς τὴν Ἀδριατικήν. Καὶ τί προσφέρουν αὐτοὶ οἱ κύριοι Σέρβοι εἰς τὸν συμμαχικὸν ἀγῶνα; Ὅταν εὑρισκόμην εἰς τὰ Γιάννενα, ἦλθε Σέρβος συνταγματάρχης ἀπὸ τὴν Πρέσπα, ὕστερα ἀπὸ 6 ὧρες τὸν ἐδέχθην εἰς τὸ νοσοκομεῖον μου, καὶ ἀγνοοῦσα πῶς εὑρέθη εἰς τὸ νοσοκομεῖον τῶν Ἰωαννίνων, καὶ ὅταν τὸν ἠρώτησα «πῶς εὑρέθητε;» διότι μόνον μὲ ἀεροπλάνον ἠμποροῦσε νὰ ἔλθῃ τόσον γρήγορα, μοῦ εἶπεν: «ἦλθον μὲ τὸν ἱπποκόμον μου». Ἦτο ἀδύνατον νὰ εἶχεν ἔλθει ἔτσι ἀπὸ τόσον μακρυνὴν ἀπόστασιν ἐντὸς 6 ὡρῶν· ἀσφαλῶς εἶχεν ἀναχωρήσει 3–4 ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐπιχειρήσεων. Καὶ αὐτοὶ μὲν φθάνουν μέχρι τῆς Τεργέστης, ἡμεῖς δὲ χωλαίνομεν. Καὶ οἱ μὲν κύριοι σύμμαχοι, ἡμᾶς μᾶς μεταχειρίζονται ὅπως ἄλλοτε, ὅταν εὑρίσκετο ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς εἰς τὴν Μ. Ἀσίαν καὶ ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους ἐτρώγαμεν ρέγγες καὶ μόνον ρέγγες, διότι δὲν ὑπῆρχε τίποτε ἄλλο νὰ τρώγῃ ὁ ἑλληνικὸς στρατός. Τότε ἔπρεπε νὰ τοὺς εἰπῆτε: Ἡ Ἑλλὰς καὶ τότε ἐνίκησεν ἀλλὰ τὸ Μικρασιατικὸν δρᾶμα, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη τότε καὶ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήσατε σεῖς κύριοι, δὲν θὰ ξαναεπαναληφθῇ. Μᾶς δημιουργεῖτε καὶ τώρα ἕνα δρᾶμα σἄν τὸ Μικρασιατικόν, τὸ ἴδιον, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι τώρα δημιουργοῦνται ἀνταρτόπληκτοι, ἐνῶ τότε ἦσαν πρόσφυγες Μικρασιᾶται. Καὶ κάθονται αὐτοὶ οἱ κύριοι καὶ παζαρεύουν: Σᾶς ἐδώσαμεν αὐτὰ καὶ αὐτὰ. Μᾶς ἔδωσαν καὶ τότε τὸν ἄχρηστον ὁπλισμὸν τῆς Μακεδονίας διὰ νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τὴν μεταφοράν των καὶ μᾶς ἐχρέωσαν 50 χιλ. φορὲς καὶ εὑρήκαμεν τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα πληρώνει ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἀκόμη. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ κατηγόρησα ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων —διότι εἶχον τὸ σθένος νὰ κατηγορήσω —καὶ ἐπίστευον καὶ πιστεύω, ὅτι τὴν ὑπόθεσιν τὴν ἑλληνικὴν δὲν τὴν ἐχειρίσθητε ὅπως ἔπρεπε. Δὲν χρειάζεται διπλωματία ὅταν βλέπετε τραμπούκους μέσα εἰς τὰ συνέδρια καὶ ἐκβιαστάς. Εἰς τὸ 1918, ἐὰν ἠκούετο ὁ μακαρίτης, ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, τὰ πράγματα καὶ τότε θὰ ἦσαν διαφορετικά. Ὁ ἐθνικὸς ἑλληνικὸς στρατὸς τοὺς ἔσωσε καὶ τώρα, ὅπως τοὺς ἔσωσε καὶ εἰς τὸν πρῶτον παγκόσμιον πόλεμον. Τί ἄλλο θέλουν οἱ κύριοι αὐτοί; Τοὺς ἐδώσαμε νίκην, μᾶς ἐπολέμησαν ὅμως συστηματικὰ, ἔγιναν κατόπιν οἱ Βούλγαροι καὶ οἱ Ἀλβανοὶ φίλοι των, καὶ εὑρέθησαν εἰς τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ κατηγόρουν καὶ ἐσυκοφάντουν τὴν Ἑλλάδα καὶ δὲν εὑρέθη κανεὶς ἐκεῖ ἐπάνω τὰ τοὺς εἴπῃ: Ὁρίστε ἡμεῖς τί ἔχομεν ἀφήσει εἰς τὴν Ἀλβανίαν’ ἐὰν εἴχατε ὅμως τὸν πόνον μας, θὰ τὰ ἐλέγατε αὐτά;

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ συντομεύσετε, κύριε συνάδελφε.

§261Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ καὶ ἐὰν δὲν τὰ θέλῃ αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγω, θὰ καταγγείλω καὶ Βουλὴν καὶ Κυβέρνησιν εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Μᾶς ἠδίκησαν κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἐστραγγάλισαν τὸ δίκαιον τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα διέπραξαν αὐτοὶ οἱ κύριοι εἰς βάρος μας, δὲν τὰ διέπραξαν εἰς καμμίαν ἄλλην χώραν. Πρέπει νὰ τοὺς εἴπωμεν: Δημιουργήσατε, κύριοι, Μεγάλη Ἑλλάδα. Τὰ ἐγκλήματα τοῦ 1918, τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου, μὴ τὰ ἐπαναλαμβάνετε, διότι ἡ Μεγάλη Ἑλλὰς τοῦ παρελθόντος ἔσωσε πολλὲς φορὲς τὴν ἀνθρωπότητα. Δημιουργήσατε καὶ πάλιν μίαν Μεγάλην Νέαν Ἑλλάδα, διὰ νὰ σώζῃ ἐσαεὶ τὴν ἀνθρωπότητα. Καὶ ἐὰν μετὰ τὸ τέλος τοῦ πρώτου παγκοσμίου πολέμου δὲν ἐγένοντο αὐταὶ αἱ ἀτιμωτικαὶ συνθῆκαι, δὲν θὰ εἴχομεν τὸν δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον. Αἱ κακαὶ ἐκεῖναι συνθῆκαι καὶ ἡ ἀδικία ἡ ἐγκληματική, ἐδημιούργησαν τὰ σπέρματα τοῦ δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, ἐδημιούργησαν καὶ τοὺς δύο δικτάτορας, Χίτλερ καὶ Μουσολίνι καὶ τὸν τρίτον τὸν τυραννικόν, τὸν Στάλιν. Μὲ Ἑλλάδα ἢ μὲ Αὐστροουγγαρίαν εἰς τὸ κέντρον τῆς Εὐρώπης ἦτο ἀδύνατον νὰ δημιουργηθῇ ἡ Γερμανία καὶ νὰ ἐπεκταθῇ, οὔτε Ἰταλία ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ Ρωσσία, ὅπως καὶ καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας ἑκατονταετηρίδας δὲν ἠδυνήθησαν τὸ τοιοῦτον νὰ πράξουν. Καὶ ἐρχόμεθα βέβαια, νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὴν νίκην αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἦρεν ἐκεῖ, μὲ ὅλας τὰς δυσκολίας, ἡ Ἀντιπροσωπεία μας, νίκην δηλαδὴ τοιαύτην, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὥστε τὸ δρᾶμα τῆς πατρίδος μας νὰ ὑφίσταται καὶ νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ γίνωνται καταστροφαὶ καὶ νὰ χύνεται αἷμα καὶ νὰ κάθωνται οἱ οἰκονομικοὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἀμερικῆς νὰ λέγουν: κυτάξτε νὰ κόψετε κονδύλια ἀπὸ τὴν παιδείαν, κόψατε κονδύλια ἀπ’ ἐδῶ, ἀπ’ ἐκεῖ, ἀπολύσατε τοὺς ἐκτάκτους ὑπαλλήλους, διὰ νὰ δημιουργήσητε 15 χιλιάδας ἀπόρους οἰκογένειας, νὰ πᾶνε εἰς τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Μάρκου. Δημιουργήσατε νέα θύματα ἐκ τῆς ἐθνικοφρόνου παρατάξεως καὶ ἀφίσατε νὰ παραμένῃ ἡ σαπίλα τοῦ κουκουεδισμοῦ μέσα εἰς τὰς κρατικὰς ὑπηρεσίας, διὰ νὰ τὰς παραλύῃ καὶ νὰ κλέπτῃ ἐμπιστευτικὰ ἔγγραφα, χρήσιμα διὰ τοὺς ἐχθροὺς τῆς πατρίδος μας καὶ ἐὰν ὑπάρχουν τοιοῦτοι εἰς τὰς ἐνόπλους Δυνάμεις καὶ τὰ Σώματα Ἀσφαλείας, δὲν τοὺς ἀνεκαλύψατε διὰ νὰ ἁρπάξετε ἀπὸ τὸ αὐτὶ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν κάνει τὴ δουλειά του νὰ τὸν πετάξετε ἔξω, ὁπότε οὐδεὶς δειλὸς ἕλλην ἀξιωματικὸς θὰ παρουσιάζετο. Ἐὰν χωλαίνῃ ἡ κατάστασις, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι διότι δὲν ἐφηρμόσατε κυρώσεις. Δὲν ὑπάρχουν οἱ κατάλληλοι νὰ ἐπιβάλλουν κυρώσεις κι’ ἔτσι οἱ μὲν ἥρωες πίπτουν εἰς τὰ πεδία τῆς τιμῆς, οἱ δὲ «ἔξυπνοι» πηγαίνουν εἰς τὰ γραφεῖα καὶ λαμβάνουν τὰς προαγωγὰς καὶ τὰς ἠθικὰς ἀμοιβὰς τῶν πιπτόντων ἡρώων. Σχηματίσατε, κ. Πρόεδρε, ἐθελοντικὰ τάγματα καὶ ρίψατέ τα μέσα εἰς τὰ ἐδάφη τῶν βορείων κακῶν γειτόνων μας, διὰ νὰ μεταφέρουν τὸν πόλεμον εἰς τὰ βουνὰ τῆς Ἀλβανίας καὶ τῆς Σερβίας, ὁπότε τὸ κακὸ θὰ σταματήσῃ. Ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ χύνεται ἄφθονο τὸ αἷμα. Πῶς θὰ γίνῃ ὅμως ἡ ἐξόρμησις; Καὶ πῶς θὰ γίνῃ ὁ ἀγὼν αὐτός; Εἶπα τὰ μέτρα ἐπιεικείας πρέπει νὰ παύσουν. Θὰ ὁμολογήσω τὴν πλάνην μου, εἶπα, ἐὰν ἐπιτύχουν τὰ μέτρα ἐπιεικείας καὶ θὰ σᾶς συγχαρῶ, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀπαγγείλω κατηγορίαν ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ ἀποτύχουν καὶ θὰ ζητήσω καὶ εὐθύνας. Δὲν ἐκάματε τίποτε ἄλλο, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ μετεφέρατε τὸν πόλεμον τῶν ἀνταρτῶν ἀπὸ τὰ βουνὰ εἰς τὰς πόλεις καὶ ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα· τὰ μέτρα ἐπιεικείας ἐτάφησαν ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸν τόπον αὐτὸν τὸν ὁποῖον πονοῦμεν νὰ τὸν ἀφήσωμεν νὰ ταφῇ. Πρέπει νὰ καταλάβουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅτι τὸ Ἔθνος δὲν θὰ παίξῃ μαζύ των, ὁπουδήποτε καὶ ἐὰν εὕρητε αὐτὸν ὁ ὁποῖος εἶναι ἀριστερός, πρέπει νὰ τὸν κτυπήσητε, εἴτε εἰς τὰ χωρία, εἴτε εἰς τὰς πόλεις, εἴτε εἰς τὰς κωμοπόλεις. Εἶναι καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα: Ἐνῶ τὰ παιδιὰ τοῦ Λαοῦ παγώνουν στὸ μέτωπο, ὑπάρχουν ἄλλοι ἐδῶ ποὺ προσπαθοῦν νὰ αὐξάνουν τὰ κέρδη των. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, νὰ γίνῃ ἕνας ἔλεγχος, ποῖοι παίζουν λίρες εἰς τὸ χρηματιστήριον. Διότι ἐνδέχεται νὰ ὑπάρχουν τινὲς καὶ μεταξὺ τῶν ὑπουργῶν καὶ μεταξὺ τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι νὰ παίζουν καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ χρηματιστήριον. Ἔγινεν ἔλεγχος διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ γίνεται; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἐξόρμησις ἐὰν δὲν κινητοποιηθοῦν ὅλαι αἱ δυνάμεις τοῦ ἔθνους. Κατὰ τὸ 1940, καίτοι εἶχα προσφέρει ἄφθονον αἷμα, εἰς τὸν Ἀλβανικὸν ἀγῶνα, ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ πολεμήσω καὶ νὰ κληθῶ ὡς ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς καὶ νὰ προσφέρω τὰς ὑπηρεσίας μου εἴτε ὡς Γενικὸς Ἀρχίατρος Μεραρχίας εἴτε Σώματος, ἀλλὰ παρουσιάσθησαν δυσκολίαι διὰ τὴν ἀνάκλησίν μου· ὅταν ὅμως ἔθεσα ὠμὰ τὴν κατάστασιν, ὅτι δηλαδὴ δύναμαι νὰ προσφέρω ὑπηρεσίας διὰ δέκα ὑγειονομικοὺς ἀξιωματικούς, τὸ παρεδέχθησαν καὶ ἀνεκλήθην αὐθημερόν. Πρέπει τὰς ὑπηρεσίας των νὰ τὰς προσφέρουν ὅλοι, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἐμπνεύσωμεν τὸν λαόν, καὶ ὅσοι ἐκ τῶν κ. κ. ὑπουργῶν θέλουν νὰ κάμουν τὴν δουλειά τους διφορούμενα πρέπει νὰ παραχωρήσουν τὴν θέσιν τους εἰς ἄλλους. Καὶ ὅταν γίνουν ὅλα αὐτά, θὰ ἰδοῦν οἱ κατσικοκλέφτες! Ἀλλὰ πρέπει προηγουμένως νὰ κυττάξωμεν τὰς οἰκογενείας τῶν στρατευθέντων. Βλέπομεν γράμματα τῶν στρατευθέντων καὶ ἀντιλαμβανόμεθα τὴν ἀθλίαν κατάστασιν. Εἰς τὸ γραφεῖον μου ἔρχονται καθ’ ἑκάστην καὶ ζητοῦν ἐργασίαν αἱ γυναῖκες τῶν ἐπιστράτων. Καὶ ἐρωτῶ: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πολεμήσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὅταν αἱ οἰκογένειαί των πεινοῦν; Ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ πάω νὰ σκοτωθῶ, ὅταν ἠξεύρω ὅτι ἡ σύζυγός μου μετὰ τὸν θάνατον τὸν ἰδικόν μου θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τραβήξῃ τὸν κακὸν δρόμον, ἀφοῦ ἡ πολιτεία, ἀφοῦ οἱ μεγαλοκαρχαρίαι εἰς τοὺς ὁποίους ἡ πολιτεία τοὺς ἔδωσε τὰ βαμβάκια, φροντίζουν μόνον γιὰ πλουτισμὸν καὶ διὰ λίρες καὶ δὲν δίνουν τίποτα διὰ τὸν Λαόν; Πρέπει νὰ δώσωμεν τὰ πάντα διὰ τὸν ἀγῶνα. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐμπνευσταὶ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ. Πρέπει νὰ ὑπάρχουν ἐμπνευσμένοι ἡγήτορες, τώρα μάλιστα ποὺ εἶναι εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις τῶν δύο μεγάλων κομμάτων καὶ ἔχει ὅλον τὸν Λαὸν μαζί της. Κανονίσατε αὐτὰ τὰ πράγματα ὅπως εἶπα, καὶ τότε ὅλοι ἡμεῖς, κύριοι συνάδελφοι, θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τονώσωμεν καὶ νὰ ἐμπνεύσωμεν τὸν ἀγῶνα. Ἐκόπηκε μία κεφαλὴ ληστρική, προδοτικὴ καὶ ἔγινε τόσος ντόρος εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον· καὶ αὐτοὶ οἱ παληανθρῶποι, οἱ ἄγγλοι ἀριστεροί, ὅταν σφάζουν τοὺς παπάδες καὶ πυρπολοῦν καὶ λεηλατοῦν τὰ πάντα οἱ κατσικοκλέφτες δὲν λένε τίποτε καὶ ὅταν οἱ ἀντίπαλοι τοὺς βοηθοῦν μὲ πάντα τρόπον δὲν λέγουν τίποτε. Οἱ ἄλλοι, οἱ σλαῦοι, βοηθοῦν πραγματικὰ τοὺς κατσικοκλέφτες καὶ εἰς ἡμᾶς οἱ κ. ἀγγλοαμερικάνοι κάνουν αἰσθηματολογίας. Αἰσθηματολογίαι εἰς τὸν 20ὸν αἰῶνα δὲν ἔχουν θέσιν, ἰδιαιτέρως δὲ τώρα ποὺ τὰ πράγματα εἶναι ὅπως εἶναι. Τὰ βόρεια σύνορα τῆς Ἑλλάδος, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι παγκόσμια καὶ ἡ φρούρησις αὐτῶν ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα. Πρέπει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν μὲ ἔργα καὶ ὄχι μὲ λόγια διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ σώσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τὴν δυσχερῆ κατάστασιν ὅπου εὑρίσκεται. Καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρόεδρός μου δυσανασχετεῖ τελειώνω τὸν λόγον μου διὰ νὰ τὸν εὐχαριστήσω. (χειροκροτήματα).

§262Χ. ΤΟΥΝΤΑΣ. Κύριε πρόεδρε, τέσσαρες λέξεις. Ἐπιθυμῶν καὶ ἐγὼ νὰ ἐπικουρήσω εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, δίδω καὶ ἐγὼ μίαν γνώμην καὶ μίαν ἄποψιν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Νομίζω ὅτι ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀνταρσίας θὰ γίνῃ καθ’ ὃν τρόπον τόσοι συνάδελφοι ὡμίλησαν. Ἐγὼ ὅμως προσθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιτύχῃ εὐρυτέραν κινητοποίησιν ὅλων τῶν δυνάμεων τῆς χώρας κατὰ τῆς ἀνταρσίας· μεταξὺ δὲ ὅλων αὐτῶν τῶν δυνάμεων εἶναι καὶ πᾶς Ἕλλην, ὅστις εἶναι διατεθειμένος νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν· εἶχον μίαν συζήτησιν μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τοῦ ἐγνώρισα τὴν θέσιν πολλῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς παρασυρθέντες ἀπὸ τὰ ἐθνικὰ συνθήματα ποὺ εἶχε ρίξει τὸ ΕΑΜ εἶχον προσχωρήσει εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ τότε, ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν οἱ ὁποῖοι θέλουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ πολεμήσουν, νὰ προτάξουν τὰ στήθη των κατὰ τῆς σημερινῆς ἀνταρσίας εἶναι διατεθειμένος νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὴν πατρίδα. Νομίζω ὅτι καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν ἔχομεν νὰ τοὺς δεχθῶμεν, διότι ἡ ὑπηρεσία των θὰ εἶναι εἰλικρινὴς καὶ θὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πολεμοῦν ἐναντίον τῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ σημερινὸς ἀγὼν δὲν ἔχει χαρακτῆρα πολιτικὸν ἀλλὰ ἐθνικόν. Νομίζω δὲ ὅτι εἰς τὸν συναγερμὸν τὸν ὁποῖον κάνει ἡ Κυβέρνησις αὐτὴν τὴν στιγμὴν καὶ τὸ στοιχεῖον αὐτὸ θὰ εἶναι ἀποφασιστικόν. Τὸ θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω ὅτι δὲν θὰ πρέπει νὰ μὴ τύχῃ τῆς δεούσης προσοχῆς, ἐπ’ εὐκαιρίᾳ μάλιστα τῆς κρίσεως τοῦ πίνακος βʹ. ἐντὸς τοῦ ὁποίου εἶναι οἱ περισσότεροι ἐντεταγμένοι.

§263Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εἰς τὴν Μακρόνησον ὑπάρχουν στρατιῶται ποὺ εἶναι καλοὶ πατριῶται. Ἔμεινα μαζί τους 10 ὥρες. Ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι φίδια, εἶναι φίδια, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι διὰ τοὺς ὁποίους βεβαιώνουν οἱ ἀξιωματικοί τους ὅτι πᾶνε μαζί τους στὴ μάχη καὶ νομίζω ὅτι αὐτοὶ θὰ ἀποδώσουν περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην πολεμικὴν μονάδα.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φ. Μακρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§265Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀνηρχόμην εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὸν κάματον τὸν ἰδικόν σας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἔνδειξιν διαμαρτυρίας, διότι εἰς στιγμὰς ποὺ κηρύσσεται ὁ ἐθνικὸς συναγερμὸς, τόσον ὀλίγοι παρίστανται ἐκ τῶν συναδέλφων ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς. Ἐὰν ἀνέρχωμαι τὸ βῆμα ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς εἶναι, διότι αἰσθάνομαι ζωηρὸν τὸ καθῆκον, ἵνα ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας ἐξ ὀνόματος τῶν ἀνωνύμων ἀγωνιστῶν, τῶν ἑλλήνων ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, τῶν ὁποίων εἰς τὸν δίκαιον καὶ νόμιμον ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἀστοργία τοῦ Κράτους τοὺς ὤθησεν, ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετώπισε διὰ μέτρων ἀνελευθέρων, δι’ ἐπιστρατεύσεως. Καὶ ὅμως πρόκειται περὶ τῶν ἑλλήνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσέφερον καὶ προσφέρουν εἰς τὸ ἀγωνιζόμενον Ἔθνος μεγίστας ὑπηρεσίας καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπειλῇ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τῆς σχετικῆς περικοπῆς τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ τοὺς ἀντιμετωπίσῃ καθ’ ὃν τρόπον ἀντιμετωπίζει τὴν ἐναντίον τοῦ Ἔθνους ἀνταρσίαν. Αὐτοὶ μάχονται καθημερινῶς ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων τοῦ Ἔθνους καὶ ἔχουν ἀνάγκην τῆς στοργῆς τοῦ Κράτους εἰς τὰ ζητήματα τῆς καθημερινῆς ζωῆς των. Ἐὰν ἀνέρχωμαι τὸ βῆμα, εἶναι διὰ νὰ ὑψώσω φωνὴν διαμαρτυρίας διὰ τὴν περικοπὴν τοῦ λόγου τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ μετέλθῃ τὰ ἴδια αὐστηρὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μετῆλθεν, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, καὶ κατὰ τῶν προδοτῶν τοῦ σλαυοκομμουνισμοῦ, ἐναντίον παντός, ὅστις θὰ φέρῃ προσκόμματα εἰς τὸν ἐθνικὸν συναγερμόν, ἡ ὁποία ὅπως ἀπεσαφηνίσθη ἀφορᾷ καὶ τὴν ὑπόθεσιν τῶν ἑλλήνων ἐργατῶν. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ὑπέμνησεν ἕνα περιστατικόν, ὅτι ὅταν οἱ βιομήχανοι τῶν μύλων προστατεύοντες τὰ ἐπαγγελματικά των συμφέροντα, προέβησαν εἰς λὸκ—ἄουτ, ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ συνθηκολογήσῃ. Ἐνῷ οἱ ἕλληνες ἐργάται ἀπὸ διετίας, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Βαρβαρέσου, ματαίως ἀναμένουν τὴν ρύθμισιν τοῦ ζωτικωτάτου δι’ αὐτοὺς ζητήματος τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Καὶ ὅταν ἠναγκάσθησαν νὰ προσφύγουν, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν των, εἰς τὸ ἔσχατον ἀλλὰ νόμιμον πάντοτε μέσον τῆς ἀπεργίας, ἡ Κυβέρνησις ἀπήντησε διὰ μιᾶς γενικῆς ἐπιστρατεύσεως. Νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον δὲν ἦτο ἀναγκαῖον, διότι οἱ ἕλληνες ὑπάλληλοι καὶ ἐργάται δὲν εἶχαν ἐκδηλώσει ποτὲ πρόθεσιν νὰ ἐπαναστατήσουν καὶ μάλιστα κατὰ τὰς κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ συμπεριφερθῇ μετὰ στοργῆς πρὸς τὸν κόσμον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐν πλήρει συναισθήσει τῆς καταστάσεως τῆς σημερινῆς, δὲν ὑστέρησεν εἰς τίποτε καὶ ἐπετέλεσε τὸ καθῆκόν της πλήρως. Βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἐργασίας προῆλθεν εἰς τὴν ὑπογραφὴν δύο συλλογικῶν συμβάσεων καὶ χαιρετίζομεν καὶ ἡμεῖς ὅπως καὶ ὁλόκληρος ὁ κόσμος τῶν μισθωτῶν, τὴν καθιέρωσιν τοῦ θεσμοῦ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων εἰς τὸ ἐνδεδειγμένον σύστημα ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τῶν μισθῶν καὶ ἡμερομισθίων. Ἡ ἐργατικὴ τάξις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς χώρας ἔκαμε τεραστίας προσπαθείας καὶ ἀγῶνας πρὸς κατάκτησιν τοῦ θεσμοῦ τῶν συλλογικῶν συμβάσεων ὡς μιᾶς ἐκ τῶν βασικωτέρων ἐπιδιώξεών της. Ἀναγνωρίζομεν λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν πρᾶξιν αὐτὴν διὰ τῆς ὁποίας ἐπεσφράγισεν ἕνα δίκαιον αἴτημα τῆς ἐργατοϋπαλληλικῆς τάξεως, ἀλλὰ διατυπώνομεν τὴν ἀνάγκην τῆς συμπληρώσεως τῶν συλλογικῶν αὐτῶν συμβάσεων εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἐλπίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη ὅτι πράγματι δὲν καλύπτονται αἱ στοιχειώδεις ἀνάγκαι τῶν ἐργαζομένων καὶ ἰδιαιτέρως τῆς μαχομένης ἑλληνικῆς ἐπαρχίας. Μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ παραλείψῃ νὰ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον αὐτὸ αἴτημα τοῦ ἐργαζομένου κόσμου καὶ θὰ θελήσῃ μετὰ τῆς ἐπιβαλλομένης προσοχῆς νὰ ἀντιμετωπίσῃ εἰς τὸ μέλλον τὰ ἐργατικὰ ζητήματα, ἀπευθυνόμενοι πρὸς αὐτὴν λέγομεν ὅτι, ὅπως καὶ πρὸ τριετίας, οὕτω καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις σημαίνει τὸν συναγερμόν, ὁ ἐργατικὸς κόσμος τῆς χώρας θὰ εὑρεθῇ παρὰ τὸ πλευρόν της καὶ θὰ πράξῃ τὸ καθῆκον της εἰς τὸ ἀκέραιον.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ρήτορος κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις καὶ λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 5 30 μ.μ. (ὥρα 2.50 μ.μ.)