1947.11.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Τρίτη 11 Νοεμβρίου 1947.

Προεδρία ΙΩΑΝΝΟΥ Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Ἰωάννης Μπερνίτσας διὰ κατατεθείσης εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἀναφορᾶς του, ἐφιστᾶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς καταστρεπτικῆς διὰ τὴν χώραν ἀποφάσεώς της νὰ ἐπιβάλῃ νέας βαρυτάτας καὶ δυσβαστάκτους φορολογίας, αἵτινες ὁδηγοῦν εἰς τὴν πλήρη οἰκονομικὴν ἐξάρθρωσιν τοῦ τόπου. Καὶ διαπιστώνων τὸ ἀδύνατον τῆς καλύψεως τοῦ ἐλλείμματος τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς τακτικῆς τῆς ἐπιβολῆς νέων φορολογιῶν ζητεῖ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐπιζητήσῃ τὸ τυιοῦτον διὰ τῆς βοηθείας τῶν Συμμάχων μας. — Ὁ βουλευτὴς Λαρίσης κ. Ἀδαμάντιος Νικολαΐδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Χαριλάου Κουροῦ, ζητοῦντος ἀπονομὴν δικαιοσύνης διὰ τὸν φόνον τῆς κόρης του ὑπὸ στρατιωτικοῦ αὐτοκινήτου. — Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Νικόλαος Ἀθανασίου διὰ τηλεγραφικῆς του ἀναφορᾶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ χορήγησιν ἀναλογούσης ποσότητος ζυμαρικῶν εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Ἠπείρου κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον κλπ. — Ὁ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Νικόλαος Ἀθανασίου διὰ τηλεγραφήματός του διαμαρτύρεται κατὰ τῶν ἐμπόρων τῶν ἀγοραζόντων τὴν ὄρυζαν ἀπὸ τοὺς παραγωγοὺς τῆς Ἠπείρου εἰς τιμὴν μικροτέραν τῆς καθορισθείσης κατὰ 1000 δραχ. καὶ ζητεῖ ταχεῖαν συγκέντρωσιν τῆς ὀρύζης καὶ διάθεσιν ταύτης διὰ δελτίου εἰς τὸν Λαὸν τῆς Ἠπείρου. — Ὁ βουλευτὴς Αἰτωλ)νίας κ. Γεώργιος Καλλαντζόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ, Ἐπαγγελματικοῦ, Βιομηχανικοῦ καὶ Βιοτεχνικοῦ κόσμου Μεσολογγίου καὶ Αἰτωλ)νίας, διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συν)σμῶν, ἐμπορευομένης εἴδη γενικοῦ ἐμπορίου πολυτελείας, ἐνδύσεως καὶ ὑποδήσεως καὶ τροφίμων, ἐκτὸς τῶν γεωργικῶν καὶ ἀγροτικῶν εἰδῶν ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ὡς ἄνω Ἐπαγγελματιῶν. — Ὁ Σύνδεσμος Καναβοκαλλιεργητῶν Κουφαλίων–Θεσσαλονίκης καὶ Γιαννιτσῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀφαίρεσιν μικρῶν στρεμμάτων ἐκ τῆς ἀποξηραιθείσης λίμνης Γιαννιτσῶν πρὸς παραχώρησιν τούτων εἰς ἀνταρτοπλήκτους. — Οἱ Βιομήχανοι καὶ Ἁμαξοποιοὶ Ἀθηνῶν ζητοῦν, ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ ἑτοίμων ἁμαξωμάτων ὡς καὶ λελυμένων τοιούτων ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς βιομηχανίας των καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. — Αἱ σύζυγοι δωσιλόγων Θεσ)νίκης ζητοῦν τὴν κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6)45 Σ.Π. — Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀναπήρων Πολέμου Κοζάνης ζητεῖ, ὅπως ἐξαιρεθῶσιν οἱ Ἀνάπηροι πολέμου Δημόσιοι Ὑπάλληλοι κατὰ τὴν μελετωμένην ἀπόλυσιν Δημοσίων Ὑπαλλήλων λόγῳ οἰκονομιῶν. — Οἱ Σύνδεσμοι ὀρυζοκαλλιεργείας Μεσσηνίας καὶ Λεβαδείας διαμαρτύρονται διὰ τὰ ληφθέντα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ περιοριστικὰ μέτρα κατὰ τῶν ὀρυζοκαλλιεργητῶν καὶ ζητοῦν τὴν ἐπαναλειτουργίαν τῶν δύο ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν ἐργοστασίων ὀρύζης. — Ἡ Ἕνωσις Συν)σμῶν Λεβαδείας διαμαρτύρεται διὰ καθορισμὸν τιμῆς ἀσφαλείας βάμβακος εἰς δραχ. 3.200 κλπ. — Ἡ Γεωργικὴ Ἕνωσις Ἡγουμενίτσης ζητεῖ, ὅπως ἡ συγκεντρωθησομένη ποσότης ὀρύζης ἐν τῇ περιφερείᾳ των διατεθῇ διὰ τὰς ἀνάγκας των. — Οἱ Γεωργικοὶ Πιστωτικοὶ Συν)σμοὶ Προσωτσάνης, Ἁγίου Ἀνδρέου, Σιδηροκάστρου καὶ Δοξάτου διαμαρτύρονται διὰ πριμοδότησιν τῶν Καπνεμπόρων καὶ οὐχὶ τῶν Καπνοπαραγωγῶν εὑρισκομένων εἰς ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν, λόγῳ πωλήσεως τῶν καπνῶν εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀνακοινοῖ, ὅτι διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 279169)6.11.47 ἀποφάσεώς του παρέσχε τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, Ὑποκαταστήματος Ἡρακλείου, διὰ τὴν χορήγησιν πιστώσεως ἐξ 90.000.000 δραχμ. πρὸς τὸν προμηθευτικὸν Συν)σμὸν Δημοσίων Ὑπαλλήλων Νομοῦ Ἡρακλείου. — Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Α. Δημητρᾶτος καὶ Δρ. Μαντούβαλος καταθέτουν ὑπόμνημα τῶν ὑποψηφίων φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς Γʹ τμήματος διαμαρτυρομένων δι’ ἀπόφασιν Συγκλήτου ἀκυρούσης τὰ γραπτὰ τοῦ τμήματός των καὶ ζητοῦν τὴν τροποποίησιν ταύτης. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Δημητρᾶτος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐπιλαχόντων ὑποψηφίων σπουδαστῶν ταῦ Ε. Μ. Πολυτεχνείου, ζητούντων τὴν εἰσαγωγήν των εἰς τὸ Ε.Μ.Πολυτεχνεῖον ὡς συγκεντρώσαντες συνολικῶς τὴν βαθμολογίαν τῶν 30–35 μονάδων. Προτάσει τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Ἀδαμαντίου Νικολαΐδου ἡ Βουλὴ συναινεῖ, ὅπως ἀναγνωσθῇ τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κάτω Ὀλύμπου, ἔχον οὕτω: «Περιοχὴ Κάτω Ὀλύμπου ἐγκαταλειφθεῖσα ἀπὸ προστασίαν μικρᾶς δυνάμεως στρατοῦ, καθ’ ὃν χρόνον διαρκεῖ προθεσμία ἀμνηστείας ὑπέστη προχθὲς ἀνηκούστους ἐγκληματικὰς ἐπιδρομὰς ἀναρχικῶν, οἱ ὁποῖοι ἄνευ οὐδενὸς λόγου προσέβαλον χωρία Καρυάν, Καλλιπρύκην, Πυργετὸν καὶ κωμόπολιν Ραψάνης κατασφίξαντες ἀόπλους χωρικούς καὶ πυρπολήσαντες οἰκίας στόπ. Ἰδίᾳ εἰς Ραψάνην ἔκαυσαν ζῶντα διὰ βενζίνης Πρόεδρον Κοινότητος, μοχθοῦντα δι’ ἐπισιτισμὸν περιοχῆς, κατέσφαξαν μοναδικὸν ἰατρὸν περιφερείας Ἰωάννην Χρυσοχόου περιθάλποντα ἀπόρους, κοινοτικὸν σύμβουλον Δοῦρον καὶ ἄλλους, πυρπολήσαντες χρησιμωτάτας οἰκίας μετὰ ζώων ζώντων στόπ. Θηριωδίαι αὗται κρατοῦν ἐν ἀγανακτήσει καὶ ἀπογνώσει ἅπαντα πληθυσμὸν στόπ. Καταγγέλλομεν ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ὁλόκληρον πεπολιτισμένον κόσμον φρικιαστικὰ ἐγκλήματα καὶ ἐξαιτούμεθα ἐν ὀνόματι στοιχειώδους ἀνθρωπισμοῦ προστασίαν μας στόπ. Ἱκετεύομεν γνωσθοῦν ἐγκλήματα πᾶσαν ἀνθρωπότητα διατηροῦσαν ἴχνος πολιτισμοῦ καὶ ἀλληλεγγύης ἀνθρωπισμοῦ, ὅπως ἐνισχύσῃ ἔργον καταστολῆς ἀπανθρώπου καὶ ἐγκληματικῆς ἀνταρσίας. Ἐπιτροπὴ πληθυσμοῦ περιοχῆς Κάτω Ὀλύμπου: Χ. Βλαχοστέργιος, Χρ. Πετρωτός, Ἰωάν. Γκοτινιώτης, Γ. Κουρτάρας, Α. Λάζος, Δημ. Κατσοῦρσο, Θ. Γεωργιάδης, Χρ. Κουλούριος, Κ. Πατσιαβοῦρος, Φ. Ζήκας, Ἰω. Καραβασίλης. Α. Γουγουρόπουλος, Α. Φράντζιος, Ἰω. Παπακώστας, Ἰω. Λιάπης, Δημ. Λιάπης, Κ. Μπαλᾶνος.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων κ. Σοφοκλῆς Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§4Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ τῆς ἐπιστροφῆς του ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, προέβη χθὲς εἰς μακρὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι φυσικὸν εἶναι νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διότι ἀφοροῦν τὸ μεγαλείτερον ζήτημα ποὺ ἀπασχολεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Αἱ δηλώσεις αὗται, παρουσιάζουν τοῦτο τὸ ἰδιαίτερον γνώρισμα: Ἐνῶ δηλαδὴ ἀποτελοῦν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἐξωτερικοῦ μας ζητήματος, δὲν ἀποτελοῦν συγχρόνως, ὅπως θὰ ἔπρεπε, ἄλλως τε, τὸν ἀπολογισμὸν τῶν πεπραγμένων, εἰς τὸν τομέα τοῦ ἐσωτερικοῦ μας ζητήματος. Ἀποτελοῦν, τοὐναντίον, νέας προγραμματικὰς δηλώσεις, εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῶν ὁποίων ὑπόσχεται, ὅτι θὰ ἀφοσιωθῇ ἡ Κυβέρνησις. Δὲν εἴμεθα βέβαια ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρνηθῶμεν ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸν τόπον καὶ νὰ ἐπιτύχῃ ἀποτελέσματα ὅσον τὸ δυνατὸν καλύτερα. Οὔτε εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι τὸ ζήτημά μας ἐμπλέκεται μέσα εἰς τὸν γενικώτερον διεθνῆ ἀνταγωνισμὸν καὶ συνεπῶς τὸ περιθώριον τῆς πρωτοβουλίας μας εἶναι περιωρισμένον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σημειώσωμεν, ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐξακολουθεῖ νὰ διακατέχεται ἀπὸ μίαν ἀθεράπευτον αἰσιοδοξίαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ δύο σχεδὸν ἐτῶν παρουσιάζει διὰ λόγων, χωρὶς ὅμως νὰ τὴν δικαιολογῇ διὰ τῶν πραγμάτων. Ἁπλῶς τὴν ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου πρὸ 32 ἐτῶν, ἕνας πολιτικός, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ φέρω τὸ ὄνομα, διεκήρυξεν, ὅτι εἶναι «ἐξ ἰδιοσυγκρασίας αἰσιόδοξος». Ἀλλ’ ὁ πολιτικὸς ἐκεῖνος οὐδέποτε ἐπτερύγισεν εἰς τὰ νέφη, οὐδέποτε ὑπῆρξε μοιρολάτρης, ἀλλ’ ἐστηρίχθη πάντοτε εἰς τὸ βάθρον τῆς πραγματικότητος, τὴν ὁποίαν ἐβυθομέτρησε πάντοτε μὲ ἀσφάλειαν, πραγματοποιήσας περισσότερα τῶν ὅσων ἐπηγγέλθη, χωρὶς ν’ ἀποκρύψῃ ποτὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰς δυσκολίας ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ δεδομένα, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὴν αἰσιοδοξίαν του ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Ὅταν ἡ Ἀγγλία, ἔμεινε πρὸς στιγμήν, μοναδικὸν φρούριον τῆς Ἐλευθερίας, ὁ Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ, ἀντὶ νὰ κολυμβᾷ εἰς πελάγη αἰσιοδοξίας, ἔλεγεν εἰς τὸν Ἀγγλικὸν Λαόν, ὅτι τὸν ἀναμένουν στερήσεις, πένθη καὶ δάκρυα (χειροκροτήματα). Μὲ τοῦτο δὲν θέλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι κατεχόμεθα ἀπὸ αἴσθημα ἀπαισιοδοξίας. Τοὐναντίον, ἡ συμπαράστασις τῶν Μεγάλων Συμμάχων μας, τῶν ὁποίων καὶ σήμερον τὸ ἐνδιαφέρον ἐξεδηλώθη διὰ τῶν προτάσεων τοῦ Προέδρου Τροῦμαν πρὸς τὸ Κογκρέσσον, περὶ τῆς ἀνάγκης αὐξήσεως τῆς βοηθείας, δικαιολογεῖ τὴν αἰσιοδοξίαν μας διὰ τὸ μέλλον (χειροκροτήματα). Ἀκριβῶς ὅμως, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ τελικὸς αὐτὸς σκοπός, χρέος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀντὶ συνθημάτων ἀπεριορίστου αἰσιοδοξίας, νὰ λέγῃ πρὸς τὸν Λαὸν ὠμὴν τὴν ἀλήθειαν, διὰ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ κηρύξῃ τὸν Ἐθνικὸν συναγερμόν, περὶ τοῦ ὁποίου ἐπανειλημμένως ὡμίλησεν ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Λαοῦ τὰς ἀναγκαίας θυσίας. Ἀντίθετος στάσις, ὄχι μόνον δὲν ὑποβοηθεῖ τὸν συναγερμόν, ἀλλ’ εὑρίσκεται καὶ εἰς πλήρη ἀντίθεσιν πρὸς τὰς σημερινὰς ἀκόμη δηλώσεις τῶν ὑπευθύνων Ἀμερικανῶν, οἱ ὁποῖοι διεπίστωσαν ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως. Ἐκτὸς ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι αἱ σχετικαὶ δηλώσεις γίνονται μόνον διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο κατώτερον τῶν τραγικῶν περιστάσεων καὶ θὰ ἀπετέλει περιφρόνησιν πρὸς τὴν πολιτικὴν ὡριμότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι γνωστή. Ὅλοι οἱ βόρειοι γείτονες βάλλουν ἐναντίον της καὶ ὅμως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος μᾶς λέγει ὅτι ἐθριαμβεύσαμεν, διότι ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν ἀπεφάσισε νὰ ἀποστείλῃ μίαν Ἐπιτροπὴν ἐπιτηρήσεως καὶ ἐλέγχου. Ἀλλὰ ποίαν πρακτικὴν σημασίαν ἔχει, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὅτι «διακηρύσσεται ἡ ἀλληλέγγυος εὐθύνη τῶν τριῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν» καὶ ὅτι «ἡ Ἑλλὰς δικαιοῦται νὰ ἐπικαλῆται τὸ δεδικασμένον τῆς διεθνοῦς συνειδήσεως» καὶ ὅτι «ἡ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ ζητήσῃ σύγκλησιν ἐκτάκτου Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν»; Μήπως καὶ σήμερον δὲν ἔχομεν ἕνα δεδικασμένον; Καὶ κατὰ τὶ θὰ μεταβληθῇ ἡ κατάστασις ἐὰν ἀποκτήσωμεν καὶ ἄλλο δεδικασμένον δευτέρου βαθμοῦ; Ἀλλ’ ἐχαρακτήρισε, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ὡς μεγάλην ἐπιτυχίαν τὸ ὅτι ἐπετράπη «ἡ ἐλευθερία μετακινήσεων τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τοῦ ἐδάφους τῶν τεσσάρων χωρῶν». Καὶ περὶ μὲν τῆς Ἑλλάδος δὲν ὑπῆρξεν, οὔτε ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἀλλ’ οἱ βόρειοι γείτονες εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψουν τὴν εἴσοδον εἰς τὰς χώρας των, ἐφ’ ὅσον ἀμφισβητοῦν καὶ αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν τῆς Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ταπεινώσουν καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ο.Η.Ε. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, θέλωμεν νὰ εἴμεθα μέσα στὴν πραγματικότητα, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μόνον τὸ ὁριστικὸν κλείσιμον τῶν συνόρων ἀποτελεῖ θετικὴν λύσιν (ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ὅλα τὰ ἄλλα ἀποτελοῦν προσπάθειαν καὶ ἐλπίδα, ἀλλ’ οὐχὶ λύσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ δράματος. Καὶ ἐὰν δὲν φθάσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν λύσιν, ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν τὴν θλιβερὰν διαπίστωσιν, ὅτι ὁ Ο.Η.Ε. ἐχρεωκόπησε πολὺ ταχύτερον καὶ ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Μόνον τὸ κλείσιμον τῶν συνόρων θ’ ἀπετέλει οὐσιαστικὴν ἐπιτυχίαν καὶ μόνον τότε θὰ εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ ἀπομονώσεως τῆς ἑνόπλου ἐναντίον τοῦ Κράτους ἀνταρσίας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἄνευ τούτου ἔχομεν ἐμπρός μας τὸν μύθον τῶν Δαναΐδων καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀλλ’ ἡ αἰσιοδοξία τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὴν ἔρευναν καὶ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ο.Η.Ε. Ἔδειξε τὴν ἰδίαν αἰσιοδοξίαν προκειμένου περὶ τῆς ὅλης καταστάσεως, ὅπως αὕτη ἔχει διαμορφωθῆ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Χώρας. Προφανῶς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος ἐπανειλημμένως καὶ ἐπὶ μακρὸν ἀπουσιάσας ἐξ Ἑλλάδος δὲν ἔχει ἀκριβῆ τὴν εἰκόνα τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος καὶ ἐντεῦθεν ἡ φυσικὴ πλάνη εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἐπιστεύσαμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι ἡ κατάστασις θὰ μετεβάλετο ἐὰν τὰ δύο μεγάλα Κόμματα ἐξεπροσώπουν Κυβερνητικῶς τὸν τόπον καὶ ὑπεβοηθήσαμεν τὴν λύσιν ταύτην καὶ παρέσχομεν ἀμέριστον τὴν συνδρομήν μας ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου θὰ ἐτόνωνε τὰς δυνάμεις τῆς χώρας καὶ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Δυστυχῶς αἱ ἐλπίδες μας διεψεύσθησαν. Ἡ κατάστασις παρουσιάζει γενικὴν ἐπιδείνωσιν. Ηὐχήθημεν ἐπίσης, ὅπως ὁ κατευνασμὸς ἀποδώσῃ τὰ ἀποτελέσματα ποὺ ἐστηρίχθησαν εἰς αὐτόν, διότι δὲν ὑπάρχει Ἕλλην μὴ ἐπιθυμῶν τὴν εἰρήνευσιν τῆς χώρας, ἄνευ περαιτέρω αἱματοχυσίας. Ἀλλ’ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπείσθημεν, ὅπως ἄλλως τε καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ κατευνασμὸς ἀπέτυχε. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ, διότι ἐκεῖνοι πρὸς τοὺς ὁποίους ἀπηυθύνετο ἦσαν καὶ εἶναι ὄργανα καὶ ἐντολοδόχοι τῶν βορείων γειτόνων μας, καὶ μόνον παρ’ αὐτῶν δέχονται κατευθύνσεις καὶ ἐντολὰς (χειροκροτήματα). Δὲν θὰ ἀσχοληθῶμεν σήμερον μὲ τὰς νέας προγραμματικὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐξήγγειλεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς ὁποίας οὗτος μὲ ἀξιοθαύμαστον μάλιστα θάρρος τονίζει, ὅτι διὰ συνεχοῦς καὶ ἐπιμόχθου προσπαθείας ἀπὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἔτους ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς χώρας, εἰργάσθη ὅπως ἐξασφαλισθοῦν αἱ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀπαραίτητοι, διὰ νὰ ἐπιχειρηθῇ τώρα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἀνορθωτικοῦ προγράμματος. Ἐπιφυλασσόμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα αὕτη ὑπεσχέθη νὰ ὑποβάλῃ τὸ συντομώτερον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Θέλομεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι αἱ ἐπαγγελίαι αὗται δὲν θὰ μείνουν καὶ τὴν φορὰν αὐτὴν λέξεις κεναί. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἔγιναν ὅσα ἔπρεπε νὰ γίνουν καὶ ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ποῖαι ὑπάρχουν εὐθῦναι, ἀφίνωμεν τὰ πράγματα νὰ ὁμιλήσουν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ποὺ ὑφίσταται τὰς συνεπείας, νὰ ἀποφανθῇ ἐν καιρῷ. Κατὰ τὴν γνώμην μας ἕνα μόνον εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι συνέπειαι. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας Τάξεως, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπευθύνομεν θερμὴν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ κινητοποιήσῃ ὅλας τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, εἰς ἕνα πραγματικὸν Ἐθνικὸν συναγερμὸν (χειροκροτήματα). Καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτὴν θὰ μᾶς εὕρῃ συμπαραστάστας (χειροκροτήματα). Ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς ἔπραξε καὶ πράττει τὸ καθῆκον του καὶ εἶναι ἄξιος Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης (χειροκροτήματα). Ὁ ὑπέροχος Ἑλληνικὸς Λαὸς μένει ἀκλόνητος εἰς τὰς γνωρίμους ἐπάλξεις. Δὲν ἔχομεν παρὰ ν’ ἀναδειχθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἀντάξιοι τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Λαοῦ (ζωηρὰ χειροκρότημα). Κύριοι Βουλευταί, Ἀπὸ τὴν ὅλην διατύπωσιν τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου καὶ εἰδικῶς τῆς τελευταίας αὐτῆς παραγράφου δὲν κατωρθώσαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν μὲ ἀσφάλειαν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέτει ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐὰν πράγματι τὸ θέτει, τὴν πληροφοροῦμεν ὅτι θὰ τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης μας, διότι νομίζομεν ὅτι δὲν ἐξηντλήθη ἀκόμα ἡ ἀρχικὴ πίστωσις χρόνου τὴν ὁποίαν εἶχε ζητήσει ἡ Κυβέρνησις, διότι πιστεύομεν ὅτι καὶ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει ἀκόμη, ὀφείλομεν νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος καὶ διότι τέλος εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετέχει τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μετὰ τοῦ ὁποίου τόσοι μᾶς συνδέουν ἰδεολογικοὶ δεσμοὶ (χειροκροτήματα). Ὅσον ἀφορᾶ τὴν τελευταίαν γριφώδη προειδοποίησίν της, ὅτι «τὸ σημερινὸν πολιτικὸν σχῆμα προπαρασκευάζει τὴν ἐπάνοδον εἰς τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἑνιαίας εὐθύνης» ἐὰν αὕτη στρέφεται ἐναντίον μας, μᾶς ἀφίνει ἀδιαφόρους. Ἐὰν ἀφορᾶ ἄλλους, οὗτοι ἂς ζητήσουν διευκρινίσεις, ἐφ’ ὅσον θὰ τὸ νομίσουν ἀναγκαῖον (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Στυλιανὸς Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§6Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀνάπτυξις τὴν ὁποίαν ἔκαμε χθὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὑπὸ τὴν ἰδιότητά του, ὡς ἀρχηγοῦ τῆς Ἑλληνικῆς ἀποστολῆς παρὰ τῷ Ο.Η.Ε. καὶ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ἐκεῖ ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ζητήματος καθὼς καὶ τῶν ἀποφάσεων αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν, λέγω ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ δὲν ἀντεπεκρίθησαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ψυχὴν καὶ εἰς τὸν πόθον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τοῦ νὰ ἴδῃ δικαιουμένους τοὺς ἀγῶνας του, τοὺς μακρούς, ὑπὲρ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐλευθερίας, ἀγῶνας, τοὺς ὁποίους συνεχίζει σκληρῶς καὶ σήμερον. Ἀλλὰ εἶδε μίαν ἀπόφασιν ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὸ ἐπικρατοῦν πνεῦμα τοῦ συμβιβασμοῦ, λόγῳ τῶν διεθνῶν περιστάσεων, τῶν συμβιβαστικῶν λύσεων, αἱ ὁποῖαι δυστυχῶς ὑπῆρξαν καὶ ἡ ἀφορμὴ νὰ καταβαραθρωθοῦν καὶ αἱ Ἐθνικαί μας διεκδικήσεις. Ἐν τῇ προκειμένῃ ὅμως περιπτώσει τὸ δίκαιον τῆς Ἑλλάδος ἦτο τόσον ἐξόφθαλμον, ὥστε ἀνεγνώρισαν τὸ δίκαιον τῶν αἰτιάσεων τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον τῶν γειτόνων της, ὡς ὑποβοηθούντων καὶ τροφοδοτούντων τὴν ἀνταρσίαν, τὴν δρῶσαν ἐπὶ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, τὴν ἐπιδιώκουσαν τὴν ἀνατροπὴν τοῦ κοινωνικοῦ μας καθεστῶτος καὶ ὑποβοηθοῦσαν σκοποὺς ξένους πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ψυχὴν καὶ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα. Οὔτε καὶ τοῦτο ὅμως τὸ ἀνεγνώρισαν μετὰ τῆς εὐθύτητος καὶ τῆς παρρησίας τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦτο ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀναμένῃ. Ἀλλὰ τὸ εἶπον ἀρκετὰ συγκεκαλυμένως, λόγῳ τῆς ἐπικρατήσεως, ὅπως εἶπον, τοῦ πνεύματος τῶν συμβιβαστικῶν λύσεων. Καὶ ἀποφάσεις αἱ αὐταὶ κατέληξαν εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἐπιτροπῆς, τῆς ἀποκληθείσης «Βαλκανικῆς Ἐπιτροπῆς» τῆς ὁποίας ὁ προορισμός, καθ’ ἡμᾶς δὲν εἶναι τόσον εὐρὺς καὶ τὰ δικαιώματά της δὲν εἶναι τόσον πολλά, θὰ ἀποτελῇ μόνον τὸν ὀφθαλμὸν τοῦ Ο.Η.Ε., διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος θὰ βλέπῃ καὶ θὰ πιστοποιῇ τὴν βοήθειαν τὴν ἑκάστοτε παρεχομένην παρὰ τῶν γειτόνων μας εἰς τὴν ἀνταρσίαν, τὴν διεξαγομένην ἐπὶ τοῦ ἐδάφους μας. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι ἀπέδωσε κάπως περισσοτέραν βαρύτητα καὶ σημασίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν καὶ εἶπεν εἰς ἓν μέρος τῆς χθεσινῆς ἀγορεύσεώς του, ὅτι «αἱ ἁρμοδιότητες τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι εὐρεῖαι καὶ εὐρύτεραι ἀκόμη εἶναι αἱ ἐξουσίαι αὐτῆς» καὶ ἀκόμη πάρα κάτω εἶπε, κάτι τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἔχει περισσοτέραν σημασίαν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν πραγματικότητα. Εἶπεν «ἡ ἄμεσος συνέπεια, τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν ἀπὸ τὰς ἀποφάσεις τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν εἶναι νὰ ἀπομονωθῇ ἡ ἔνοπλος ἐναντίον τοῦ Κράτους ἀνταρσία, τερματιζομένης τῆς ἐκεῖθεν τῶν συνόρων ὑποστηρίξεως καὶ ἐνισχύσεως ταύτης». Αὐτὸ δὲν νομίζω ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ τὸ προσδοκῶμεν καὶ νὰ τὸ ἐλπίζωμεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη ὁσονδήποτε πολυπληθὴς καὶ ἐὰν εἶναι, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι ἡ παρουσία της καὶ μόνον, εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ κλείσῃ τὰ Ἑλληνικὰ σύνορα. Ἀλλὰ θὰ εἶναι καὶ κάπως ἐπικίνδυνον ἐὰν τῆς ἀποδώσωμεν αὐτὴν τὴν σημασίαν, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οἱ γείτονές μας, ἀφ’ ἧς ἤρξατο ἡ συζήτησις αὐτὴ εἰς τὸν Ο.Η.Ε. καὶ προεφαίνετο ἡ ἀπόφασις ἡ ὁποία θὰ ἐλαμβάνετο, ὅτι θὰ ἔχουν λάβει ὅλα των τὰ μέτρα καὶ θὰ ἔχουν ἤδη διοχετεύσει καὶ μέγαν ἀριθμὸν ἀνδρῶν ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διέμενον εἰς τὸ ἔδαφός των καὶ μέγα μέρος ὑλικοῦ, ὥστε εἶναι πιθανὸν κατὰ τὴν πρώτην περίοδον τοὐλάχιστον τῆς παρουσίας ἐδῶ τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς, τῆς Βαλκανικῆς, νὰ μὴν κατορθώσῃ αὕτη νὰ πιστοποιήσῃ ἄμεσον βοήθειαν παρὰ τῶν γειτόνων μας. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ λεγόμενον κλείσιμον τῶν συνόρων θὰ ἀποβῇ τότε εἰς βάρος μας, διότι θὰ δώσῃ τὸ δικαίωμα νὰ λεχθῇ ὅτι καίτοι τὰ σύνορά μας ἔχουν κλεισθῆ, ἡ ἀνταρσία ἐξακολουθεῖ νὰ μαίνεται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Χώρας. Παρὰ ταῦτα ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι πρέπει εὐμενῶς νὰ κριθῇ καὶ νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ ἐνέργεια ἡ καταβληθεῖσα διὰ τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν καλυτέραν ἐπιτυχίαν τῶν ἑλληνικῶν ζητημάτων παρὰ τῷ Ο.Η.Ε. καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ καταβληθεῖσα εἰλικρινὴς καὶ μεγάλη προσπάθεια, τόσον παρὰ τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἀρχηγοῦ τῆς ἀποστολῆς, ὅσον καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ χαρτοφυλακίου κ. Μελᾶ καὶ παρὰ τῶν λοιπῶν μελῶν, τῶν ἀπαρτισάντων τὴν ὅλην ἀποστολήν μας. Νομίζω ὅμως, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἕνα μέρος τοῦ μεριδίου τῶν ἐπιτυχιῶν αὐτῶν, τῶν γενομένων ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατοῦ, διότι ἡ Βουλὴ διὰ τῆς ὁμοφώνου ψήφου της ἐνίσχυσε τὴν ἀντιπροσωπείαν μας αὐτὴν καὶ γνωρίζετε ὅλοι πόσον τὸ κῦρος μιᾶς ἐπιτροπῆς παίζει ρόλον εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων καὶ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν σκοπὸν εἶχε, καὶ εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἰδιαιτέρως ἀπεβλέψαμεν, δώσαντες ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ἐκτὸς αὐτῆς εὑρισκόμενα κόμματα, πλὴν τοῦ Νέου Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἀπέσχεν. Καὶ οὕτω παρουσιάσθη ἡ ἐπιτροπή μας εἰς τὸν Ο.Η.Ε. ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ ὅλου νομιμόφρονος ἑλληνικοῦ κόσμου καὶ ἀπέδειξεν ὅτι ἡ ἀνταρσία δὲν εἶχε κανένα ἔρεισμα εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ κόμματα. Ἡ τόνωσις αὐτὴ πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ καὶ ὅλοι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσαμε τότε τὴν Κυβέρνησιν, εἴχομεν πρωτίστως αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν μας, τὴν ἐμφάνισιν δηλαδὴ τῆς Ἑλλάδος ὡς ἑνιαίας καὶ ἡνωμένης ἐνώπιον τῶν διεθνῶν προβλημάτων. Καὶ ἐὰν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως περιωρίζετο εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τῶν ἐν τῷ Ο.Η.Ε. γεγονότων, τότε ἴσως καὶ ἡμεῖς θὰ ἐτερματίζαμε τὸν λόγον μας εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Ὁμολογῶ ὅτι ἀνεμέναμεν καὶ ἄλλα τινά, ἐπὶ πλέον τῶν λεχθέντων, νὰ ἀκούσωμεν, διότι ὁμολογουμένως, ὅπως λειτουργεῖ σήμερον τὸ σύστημα τὸ δημοσιογραφικόν, ἠμποροῦμε νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα πλήρως ἐνήμεροι ἐκ τῶν ἐφημερίδων ὅλων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ἐάν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε λόγους νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἀπευθύνῃ ἐπὶ πλέον ἀνακοινώσεις πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ λόγους σκοπιμότητος· ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκρινεν ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσέλθῃ καὶ εἰς ζητήματα διαχειρίσεως παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐσωτερικῶν μας ζητημάτων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐκφέρωμεν καὶ ἡμεῖς τὰς κρίσεις μας ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τῶν διαφόρων ζητημάτων παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ δίμηνον αὐτὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχήν· καὶ φυσικὸν εἶναι νὰ ἀρχίζωμεν ἀπὸ τὸ ζωτικώτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὸν λαὸν καὶ τὸ ὁποῖον ταλαιπωρεῖ τὴν χώραν, ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς ἀνταρσίας. Δὲν νομίζω νὰ ὑπάρχῃ κανείς, κύριοι, οὔτε ἐκ τῶν ἐντὸς τῆς Βουλῆς, οὔτε ἐκ τῶν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀνομολογῇ ὅτι ἡ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως ἐχειροτέρευσε καὶ ἐχειροτέρευσεν ἁλματωδῶς ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἀνόδου τῆς παρούσης κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀρχήν. Ἡ κυβέρνησις διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς ἔθεσεν ὡς θεμέλιον, οὕτως εἰπεῖν, λίθον τῆς ὅλης ἀνορθώσεως τῆς καταστάσεως τὸ περίφημον δόγμα τοῦ κατευνασμοῦ καὶ ὁ ἴδιος ἰσχυρίσθη πάντοτε, ὅταν ἐλέγετο ὅτι καὶ οἱ ἄλλοι ἐφήρμοσαν κατευνασμὸν λογικόν, ἔλεγεν ὅτι μόνον ὁ ἴδιος ἠμποροῦσε νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ, διότι μόνον αὐτὸς ἐνέπνεε τὴν ἐμπιστοσύνην περὶ τῆς εἰλικρινοῦς ἐφαρμογῆς τοῦ προγράμματος αὐτοῦ. Ἡ ἀπάντησις ὅμως ἐδόθη ἀμέσως διὰ τῆς ἐντάσεως τῆς ἀνταρσίας, τῆς ἐντάσεως τῶν ἐπιθέσεων κατὰ τοῦ Κράτους καὶ διὰ τῶν ἐπισήμων δηλώσεων τῆς κομμουνιστικῆς παρατάξεως, διὰ τῶν ὁποίων ἐδηλώθη, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐνέπνεεν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτοὺς ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐθεωρεῖτο καὶ αὐτὸς ὡς πλέον ὕπουλος καὶ ὡς πλέον ἐχθρὸς τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Λαοῦ, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἀποδίδουν, εἰς τὰς λέξεις αὐτάς, καὶ ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἦσαν διατεθειμένοι νὰ συμμορφωθοῦν καὶ νὰ ἀποδεχθοῦν τὰς ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀντιστρόφως εἶχον παραγγείλει εἰς τὰ ὄργανά των νὰ ἐντείνουν καὶ εἰς τὰς πόλεις τὰς ἐπιθέσεις των. Ἐν τούτοις, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνέμενεν εἰς τὴν πολιτικήν του αὐτὴν τοῦ κατευνασμοῦ κατὰ τὴν ραδιοφωνικὴν ὁμιλίαν του τῆς 13 Ὀκτωβρίου, τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευσε χθὲς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑποδηλῶν οὕτως ὅτι ἀποδέχεται τὰς δηλώσεις τὰς ἀναφερομένας εἰς τὴν ραδιοφωνικὴν αὐτὴν ὁμιλίαν. Καὶ ἔλεγεν εἰς αὐτὰς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως: «Συνεπεῖς πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐπανεφέραμεν ἐκ τῆς ἐξορίας 10.000 περίπου πολιτῶν, χωρὶς νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ πολιτικά των φρονήματα». Καὶ ἡμεῖς προσθέτομεν χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ τὶ θὰ ἐγίνοντο αὐτοὶ οἱ 10.000 ἐξόριστοι οἱ ἐπανερχόμενοι; Κατὰ πληροφορίας μας, αἱ ὁποῖαι δὲν ξεύρω ἐὰν εἶναι ἀβάσιμοι, ἀρκετὸν μέρος αὐτῶν ἐτράπη εἰς τὰ ὄρη καὶ ἡνώθη μὲ τοὺς ἀντάρτας, καὶ τὸ ὑπόλοιπον ἀποτελεῖ πράκτορας τῆς ἀνταρσίας εἰς τὰς πόλεις. Καὶ περαιτέρω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε: «Πράγματι ἀριθμὸς ἀνταρτῶν, οὐχὶ ἀσήμαντος, ἀπέρριψε τὰ ὅπλα καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὴν εἰρηνικὴν ἐργασίαν του». Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἐλάχιστοι ἀπὸ τοὺς πραγματικοὺς ἀντάρτας εἶναι οἱ παρουσιασθέντες, ὅλος δὲ ὁ ἄλλος ἀριθμὸς ὁ ἀναφερόμενος ἀνήκει εἰς κατηγορίαν καταδιωκομένων διὰ διάφορα ἐγκλήματα καὶ κρυπτομένων εἰς τὰς πόλεις ἰδίως, οἱ ὁποῖοι ἐπωφεληθέντες τῆς ἀμνηστίας ἐπαρουσιάσθησαν. (Χειροκροτήματα). Τὴν πλήρη ἀποτυχίαν τοῦ προγράμματος τοῦ κατευνασμοῦ νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀναπτύξῃ κανεὶς περισσότερον καὶ αἱ προσφάτως ἰδίως ἐλθόντες ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν συνάδελφοι διεκτραγωδοῦν μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὰ ἐκεῖ συμβαίνοντα, τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ ἐκτεθῶσι, ἐν λεπτομερείᾳ, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὴν ἀποτυχίαν αὐτὴν ἀνεγνώρισε καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰπὼν δημοσίᾳ, ὅτι «ὁ κατευνασμὸς πνέει τὰ λοίσθια καὶ ἂς τὸν ἀφήσωμεν νὰ ἐκπνεύσῃ ἡσύχως». Μετὰ τὴν τοιαύτην ὁμολογίαν τῆς ἀποτυχίας τοῦ προγράμματος τῆς κυβερνήσεως νομίζω, ὅτι στοιχειώδης πολιτικὴ εὐθιξία ἐπέβαλε τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις, ἡμεῖς κρίνοντες ἐπιεικῶς εὑρίσκομεν ὅτι, ἴσως, σκέψις πολιτικῆς σκοπιμότητος διεθνοῦς θὰ τὴν ἔκαμε νὰ μὴ προβῇ εἰς τὸ διάβημά της αὐτό, ἀναγνωρίζουσα ὅτι δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν νὰ δημιουργήσῃ πολιτικὴν κρίσιν. Ἀλλὰ καί, συγχρόνως, ἤρχισε νὰ μεταβάλλῃ πολιτικὴν καὶ τακτικὴν καὶ προέβη πράγματι εἰς μέτρα πολὺ αὐστηρότερα, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐκείνων τὰ ὁποῖα αἱ προηγούμεναι κυβερνήσεις εἶχον λάβει καὶ τὰ ὁποῖα ἐπεκρίνοντο παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Οὕτως, ἐπεξέτεινε τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Στρατοδικείων εἰς περιοχάς, ὅπου δὲν εἶχεν ἐφαρμοσθῆ ἕως τότε, διέταξεν ἐκτελέσεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀνασταλῆ τὸν τελευταῖον χρόνον καὶ διέταξε τὴν παῦσιν τῶν κομμουνιστικῶν ἐφημερίδων. Ἡμεῖς ὄχι μόνον δὲν ἐπεκρίναμεν τὰς πράξεις αὐτάς, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐπεκροτήσαμεν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν εὑρισκομένων ἐκτὸς τῆς κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκομένου ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει (χειροκροτήματα). Ἀλλά, διερωτώμεθα, ὁ σημερινὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ὑπερδυναμικὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν προανήγγειλε σήμερον; Εἶναι ὁ ἴδιος ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι εἶναι ὁ μόνος ἐνδεδειγμένος νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, ἑπομένως δὲν νομίζω, ὅτι ὁ ἴδιος εἶναι ὁ ἁρμόδιος καὶ διὰ τὴν ἀντίθετον πολιτικὴν (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ διερωτώμεθα πάλιν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι συνεβάλλαμεν, ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας, εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως, παρῆλθον οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἐκρίναμεν ἀναγκαίαν τὴν δημιουργίαν τῆς τοιαύτης Κυβερνήσεως; Καὶ εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἐρεύνη τῶν περιστάσεων καὶ ἐκ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν. Ἔχω τὸ θάρρος νὰ λέγω, ὅτι ἐκ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς καὶ μόνης πρόκειται νὰ ἀποφασίσωμεν, διότι κατὰ τὰς δύο προηγηθείσας κυβερνητικὰς κρίσεις τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδέποτε ἀπέβλεψεν εἰς κομματικὰ ἢ ἀτομικὰ συμφέροντα εἰς τὰς ἐπιδιωκομένας λύσεις, ἀλλὰ πάντοτε εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Καὶ οὕτω κατὰ μὲν τὴν πρώτην κρίσιν τὴν κυβερνητικὴν ἐδημιουργήθη ἡ κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν κυβερνητικὴν κρίσιν ἡ κυβέρνησις τῆς συνεργασίας τῶν δύο μεγαλειτέρων κομμάτων καί, ἐν συνεχεία, ὅπως εἶπον, θὰ κρίνωμεν ἐὰν ἐπέστη ἡ στιγμὴ μεταβολῆς καὶ τῆς κυβερνήσεως αὐτῆς καὶ ποία τότε θὰ εἶναι ἡ διάδοχος κυβέρνησις. Ἂς ἔλθωμεν ὅμως καὶ εἰς ἄλλα θέματα. Πλὴν τοῦ κυρίου θέματος τῆς ἀνταρσίας, τὸ ὁποῖον δικαίως ἀπασχολεῖ ὅλους μας καὶ ἀναφέρεται πρῶτον εἰς κάθε μας συζήτησιν, θὰ ἴδωμεν ἂν καὶ τὰ ἄλλα θέματα ἡ κυβέρνησις τὰ διεχειρίσθη κατὰ τρόπον ὠφέλιμον, ἢ τὰ διεχειρίσθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἐκλόνισε τὴν ἐμπιστοσύνην καὶ τὴν πεποίθησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπὶ τῆς σοβαρότητος τῆς διαχειρίσεως τῶν ζητημάτων αὐτῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πρώτοις ἀναφέρω τὸ ζήτημα τῆς Ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐταλάνισε τὴν δημοσίαν Κοινὴν γνώμην, ἐπὶ ἕνα δίμηνον σχεδόν, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς, μέχρι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀναφέρουσα διὰ τοῦ Τύπου ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, πράγματα τὰ ὁποῖα κάθε ἄλλο παρὰ θὰ ἔπρεπε νὰ περιέρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα. Ἀνεγράφετο εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀντηλλάσσοντο τηλεγραφήματα μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Ἀμερικῆς, διὰ νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία μεταξὺ τῶν δύο ἀρχηγῶν τῶν συνεργαζομένων κομμάτων ἐπὶ τῆς ἀλλαγῆς τῆς ἡγεσίας, καὶ ὀτὲ μὲν ἔλεγον ὅτι ἡ ἀπάντησις τῆς Ἀμερικῆς ἦτο, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνεμένετο ἡ ἐπάνοδος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὀτὲ δὲ ὅτι συνεφώνησε καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἰς τὰς μεταβολάς. Ποῖαι δὲ ἐνεφανίζοντο ὡς ἀφορμαὶ καὶ ὡς αἴτια τῆς λεγομένης αὐτῆς μεταβολῆς τῆς ἡγεσίας; Ὁ λόγος, τοὐλάχιστον, ὡς δημοσία ἀνεκοινοῦτο, ἦτο ὅτι, ὁ στρατός, ἕως τώρα, δὲν εἶχεν ἐπιδείξει τὸ ἐπιθετικὸν ἐκεῖνο πνεῦμα, τὸ ἐπιβαλλόμενον, πρὸς καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ περιωρίζετο περισσότερον εἰς τὴν ἄμυναν, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς ἡγεσίας, νὰ δώσῃ τὸν τόνον αὐτὸν τῆς ἐπιθετικότητος. Καὶ μετὰ τὰς μακρὰς αὐτὰς διαπραγματεύσεις, ὡς γνωρίζετε ὅλοι «ὤδινεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν». Ἐγένετο ἡ μεταβολὴ δύο ἀνωτάτων ἀξιωματούχων. Μία ἀμοιβαία αὐτῶν μετάθεσις. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἐπῆγεν ὡς ἀρχηγὸς τῆς Στρατιᾶς καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Στρατιᾶς ἐτοποθετήθη ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Εἰς ποῖον ἀπὸ τοὺς δύο ἀποδίδεται ἔλλειψις ἐπιθετικότητος; Ἐὰν ἀποδίδεται εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου, δὲν θὰ ἦτο βεβαίως ὁ κατάλληλος διὰ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς στρατιᾶς. Ἐὰν πάλιν ὁ ἀρχηγὸς τῆς στρατιᾶς δὲν εἶχε τὴν ἐπιβαλλομένην ἐπιθετικότητα, δὲν θὰ ἦτο ὁ κατάλληλος διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου. Καὶ ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπίσης νομίζω ὅτι κακῶς ἐχειρίσθη καὶ χειρίζεται ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἡ ἐξαγγελία μιᾶς ὡρισμένης ἡμερομηνίας κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀρχίσῃ ἡ γενικὴ ἐξόρμησις. Αὐτὸ εἶναι σφάλμα τεράστιον. Ὁ καθ’ ἕνας μας, καὶ ὁ ἁπλούστερος στρατιώτης, γνωρίζει ὅτι δὲν ἐξαγγέλλονται ποτὲ αἱ ἐπιχειρήσεις κατὰ ὡρισμένην ἡμέραν. Καλὰ ποὺ δὲν ὡρίσατε καὶ ὥραν καὶ τόπον, εἰς τὸν ὁποῖον θὰ γίνουν αὗται! Ὅλοι ξεύρομεν, ὅταν γίνωνται σχέδια ἐπιχειρήσεων,—ὀνομάζομεν ἐπιχειρήσεις καὶ τὰς ἐξορμήσεις κατὰ τῶν ἀνταρτῶν—ξεύρομεν ὅτι ἀναγράφονται εἰς τὰ σχέδια ἐπιχειρήσεων, διὰ τὴν ἔναρξιν ἡμέρα Χ καὶ ὥρα Ψ, οὕτως ὥστε νὰ μὴν τὰς ἠξεύρῃ κανεὶς ἕως τὴν τελευταίαν στιγμήν. Ἡμεῖς ἔχομεν ὡρισμένην ἡμέραν τὴν 15ην Νοεμβρίου, διότι τὴν 14ην ἐκπνέει ἡ προθεσμία τοῦ κατευνασμοῦ, καὶ τὴν 15ην θὰ γίνῃ ἡ γενικὴ ἐξόρμησις. Ἐὰν τὸ πιστεύσουν οἱ ἀντάρται φυσικὸν εἶναι νὰ ἔχουν λάβει τὰ μέτρα των ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ, νὰ ἔχουν κάνει τὰς συγκεντρώσεις των, καὶ νὰ ἔχουν ἀποσυρθῆ ἀπὸ ἄλλα σημεῖα ἀσθενῆ.

§7Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπουργ. Δημοσίας Τάξεως). Κύριε πρόεδρε, οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις ἔταξε προθεσμίαν εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις. Πότε ἔκανε τοιαύτας δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις; Ἐξ ἀρχῆς διετύπωσεν ὅτι δὲν θὰ χαλαρώσῃ κατ’ οὐδὲν τὰς ἐνεργείας της ἐναντίον τῶν ἀνταρτῶν, ἐκ παραλλήλου θὰ ἐφαρμόσῃ τὰ μέτρα ἐπιεικείας, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀνακόψῃ οὐδὲ ἐπὶ στιγμὴν τὰς ἐπιχειρήσεις· καὶ πότε ἀνεκόπησαν αἱ ἐπιχειρήσεις;

§8Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ὁμιλεῖτε συνεχῶς περὶ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ καὶ ἐξορμήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἀρχίσῃ τὴν ἑπομένην τῆς ἡμερομηνίας τῆς λήξεως τοῦ κατευνασμοῦ (παρατεταμένα χειροκροτήματα). Δὲν νομίζω ὅτι ἠμπορῆτε νὰ τὸ ἀρνηθῆτε.

§9Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργ. Δημοσίας Τάξεως). Ἔχει ἔννοιαν ἠθικὴν αὐτό, δὲν ἔχει ἔννοιαν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, δὲν ἀποτελεῖ ἀφετηρίαν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀναγνώσατε τὸ κείμενον τῶν χθεσινῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου καὶ θὰ πληροφορηθῆτε ὅτι ἔχετε ἄδικον (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§11Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐπίσης συζητήσεις μακραὶ διεξάγονται καὶ βλέπομεν καθημερινῶς συμβούλια Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀνώτατα συμβούλια στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα συνέρχονται διὰ νὰ ἀποφασίσουν ἐὰν ἡ Πελοπόννησος θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ γενικὸν μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγονται καὶ αἱ ἄλλαι περιφέρειαι τῆς Ἑλλάδος, ἀπὸ ἀπόψεως ἀσφαλείας ἢ θὰ ἐξαιρεθῇ, καὶ θὰ μείνῃ ὑπὸ τὸ ἰδιότυπον καθεστὼς τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐξαρτήσεώς της ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως. Καὶ αὐτὰ εἶναι θέματα καὶ ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν ἡ δημοσία συζήτησις, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ μετὰ κάθε συνεδρίασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ τῶν Ἀνωτάτων Στρατιωτικῶν Συμβουλίων νὰ βγαίνουν ἀνακοινωθέντα καὶ νὰ λέγουν τὰ θέματα μὲ τὰ ὁποῖα ἠσχολήθησαν ἢ τὰς τοποθετήσεις εἰς τὰς ὁποίας προέβησαν. Αὐτὸς εἶναι ἴσως ἕνας τρόπος ὑπεράγαν δημοκρατικός, ἀλλὰ πάντως εἶναι ἐπιπόλαιος. Καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀκόμη θεμάτων ὁ χειρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτυχής, ὅπως εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Ἐπιτροπῆς, ἰδίως εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀνεφοδιασμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει κανείς, ὅστις νὰ μὴν ἀντιλαμβάνεται ὡς στοιχειώδη ἀνάγκην τὴν ἔναρξιν τοῦ ἐφοδιασμοῦ ἀπὸ τοῦ ὁπλισμοῦ. Καί, ἐν τούτοις, ἀπὸ τὴν δημοσιογραφίαν ἐμάθαμεν ὅτι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ ἀναχωρήσῃ ἐξ Ἀμερικῆς ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐδήλωσεν ὅτι ἐπετεύχθη συμφωνία ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ ὅτι θὰ σταλοῦν, δὲν ἠξεύρω, πόσα εἴδη ὅπλα ἢ πολυβόλα κτλ.

§12Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Πότε ἔγιναν αὐτά;

§13Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἀνεγράφη εἰς τὸν τύπον, ὅτι αἱ δηλώσεις αὐταὶ ἐγένοντο ἐκ μέρους σας πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως ἐξ Ἀμερικῆς.

§14Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν ἐγένοντο ἐκ μέρους μου τοιαῦται δηλώσεις.

§15Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι γνωστόν, ὅτι ἔχουν ἔλθει ἐφόδια ὅλων τῶν ἄλλων εἰδῶν πλὴν τοῦ ὁπλισμοῦ καὶ νομίζω, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ κάποιας ἐντονωτέρας στάσεως νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐπίσπευσιν τοῦ στρατιωτικοῦ μας ἐφοδιασμοῦ, διότι, ὅπως σᾶς εἶπον, ἐνῷ ἔχετε προαναγγείλει ὡς προσεχῆ τὴν ἡμέραν ἐξορμήσεως, δὲν ἔχει συντελεσθῆ ἡ προετοιμασία διὰ τὴν ἐξόρμησιν αὐτὴν καὶ θὰ ἀπετέλει μείωσιν ἠθικὴν διὰ τὴν κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐξήγγειλε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ, καὶ θὰ τονώσῃ τὴν ἀνταρσίαν, ἡ ὁποία θὰ ἴδῃ μίαν ἀδυναμίαν εἰς τὴν ἀναβολὴν αὐτῆς τῆς ἐξορμήσεως. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκταθῶ εἰς λεπτομερείας περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων ἡ διαχείρισις καὶ αἱ συνεννοήσεις μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Βοηθείας δὲν νομίζω ὅτι ἐπέτυχον τὴν ἐπαρκῆ διαφώτισιν αὐτῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχουν συνθῆκαι ἐντελῶς εἰδικαὶ εἰς τὸν τόπον μας, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι, παρ’ ὅλην τὴν ἱκανότητα καὶ ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς θέσιν νὰ τὰς κατανοήσουν, ἐὰν δὲν τοὺς γίνῃ ἡ εἰδικὴ εἰσήγησις. Π.χ. ἐδημιουργήθη εἰς τὸν τόπον μας ἀπὸ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ ἴσως δεδικαιολογημένως μία χρυσομανία, νὰ μὴ ἀποβλέπῃ δηλαδὴ ὁ κόσμος πρὸς καμμίαν ἄλλην ἀξίαν ὡς σταθερὰν παρὰ εἰς τὸν χρυσόν Αὐτὴ ἡ νόσος οὔτε ὑπῆρχεν οὔτε ὑπάρχει εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἑπομένως δὲν νομίζω ὅτι κατάλληλοι συμβουλαὶ πρὸς θεραπείαν τῆς νόσου αὐτῆς θὰ ἠμποροῦσαν νὰ δοθοῦν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ δὲν ἔχουν δοκιμάσει ποτὲ τὴν νόσον αὐτήν. Ἐπίσης ἄλλα θέματα, ὅπως εἶναι τὰ prim, διὰ τοὺς Ἀμερικανοὺς ἐμπειρογνώμονας δὲν εἶναι συνήθη. Δὲν τοὺς συνέβη νὰ πληρώνουν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν κάτι διὰ νὰ διευκολύνεται ἡ ἐξαγωγὴ ὡρισμένου εἴδους. Εἶναι ἐντελῶς εἰδικαὶ συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὴν χώραν μας, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ἀγρότας μας νὰ πάρουν, ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν προϊόντων των, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἐξασφαλίζει τὴν ζωήν. Ἀλλ’ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπὶ πλέον τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀναλάβει, ὅταν ἀπεδέχθημεν τὴν Ἀμερικανικὴν βοήθειαν, ὅταν πρόκειται νὰ λάβῃ μέτρα οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνεται ὅτι θὰ ἔχουν δυσάρεστον ἀπήχησιν παρὰ τῷ λαῷ, προτιμᾷ, χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποχρέωσιν, νὰ τὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Ἐπιτροπὴν Βοηθείας οὕτως, ὥστε νὰ τὰ παρουσιάζῃ ὡς ἀξιώσεις τῆς ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἀπαλλάσσεται ἡ ἰδία τοῦ βάρους τῆς ἀντιδημοτικότητος. Μέχρι τινός, μπορῶ νὰ εἴπω ὅτι συνέβαινεν αὐτὸ καὶ προηγουμένως ὅταν ὑπῆρχεν ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπή. Καὶ τότε ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη εἶχεν ὡρισμένα δικαιώματα καὶ καθήκοντα, ἐν τούτοις ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁσάκις ἤθελε νὰ μὴ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην τῆς ἀρνήσεως διαφόρων πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι τοῦ ἐζητοῦντο, παρέπεμπεν εἰς τὴν Νομισματικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ζήτημα, χωρὶς νὰ ἔχῃ πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσιν καὶ ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἡ Νομισματικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐνέκρινε τὰς ζητηθείσας πιστώσεις. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν διαχείρισιν ὡρισμένων ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ὁλοκλήρους κατηγορίας διαφόρων πολιτῶν βλέπομεν, ὅτι δηλώσεις ὑπουργῶν ἢ ἀναιροῦνται τὴν δευτέραν ἢ τρίτην ἡμέραν μετὰ τὰς δηλώσεις ἢ καταλήγουν εἰς ἀποφάσεις ἀντιθέτους πρὸς τὰς δηλώσεις αὐτάς. Καὶ ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο νὰ ἐπιλυθοῦν προτοῦ ὀξυνθοῦν, ἀφίνεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστῇ πίεσιν καὶ οὕτω παρουσιάζεται ὡς ὑποκύπτουσα εἰς αὐτήν, πρᾶγμα κακὸν διὰ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνα μικρὸν παράδειγμα ἔχω ὅτι ἐπὶ μῆνας ἐγένοντο διαπραγματεύσεις διὰ νὰ καθορισθοῦν τὰ ἀλεστικὰ τῶν σιτηρῶν τοῦ δημοσίου εἰς τοὺς ἀλευρομύλους καὶ δὲν ἐδίδετο καμμιὰ λύσις. Ἀπήργησαν ἐπὶ 24ωρον καὶ ἐντὸς τῶν 24 αὐτῶν ὡρῶν ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§16Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Οἱ βιομήχανοι ἀπήργησαν, ὄχι οἱ ἐργάται.

§17Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Οἱ βιομήχανοι.

§18Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὅταν ὅμως ἀπήργησαν οἱ ἐργάται ἡ Κυβέρνησις τοὺς ἐπεστράτευσεν.

§19Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς πιέσεως τοῦ λὸκ–ἄουτ καὶ ὄχι τῆς ἀπεργίας καὶ τὸ λέγω οὕτω διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὸν κ. Μακρῆν, τὸ ἔκαμε κατόπιν τῆς πιέσεως. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων, ἐγένοντο τόσαι πολλαὶ παρελκύσεις, ὥστε ὁ ἐργατικὸς νομιμόφρων κόσμος τῆς χώρας νὰ χάσῃ σχεδὸν τὴν ὑπομονὴν καὶ τὴν ψυχραιμίαν του καὶ νὰ ἀπειλήσῃ ἀπεργίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ὀδυνηρὸν καὶ ἐπικινδυνωδέστατον κατὰ τὰς ὥρας αὐτάς. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἤθελον νὰ γίνῃ μιὰ διευκρίνισις ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν αἱ ἀπειλαὶ τὰς ὁποίας ἀπηύθυνε διὰ τῶν χθεσινῶν δηλώσεών του πρὸς τοὺς ἀντιδρῶντας εἰς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως περιλαμβάνουν καὶ τοὺς ἐργάτας.

§20Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντ. Κυβ.). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἤθελον νὰ ἐννοήσω τοὺς ἐργάτας, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε περὶ αὐτῶν μέτρα. Ἑπομένως ὡμίλησα περὶ τῶν ἐργοδοτῶν καὶ ὄχι περὶ τῶν ἐργατῶν.

§21Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Χαίρω διὰ τὴν διασάφησιν, διότι αἱ δηλώσεις σας ἔλεγον «εἶναι ἀπαράδεκτοι διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἀντιδράσεις, ὡς ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι ἐξεδηλώθησαν κατὰ τὸ τελευταῖον 15θήμερον» καὶ περαιτέρω «ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιμετωπίσῃ πᾶσαν σχετικὴν ἀπόπειραν, ὁποθενδήποτε προερχομένην, μὲ τὴν ἰδίαν μεταχείρισιν μὲ τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει τὴν κομμουνιστικὴν προδοσίαν». Λοιπὸν αὐτὴ ἡ διευκρίνισις ἦτο ἀναγκαία διότι ἀφορᾶ τὴν τάξιν τῶν ἐργατῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ καρτερίας ὑπομένουν τὰς στερήσεις, τὰς ὁποίας ὑφίστανται, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι παράπλευροι εἰς τὸ Κράτος εἰς τὸν ἀντικομμουνιστικόν του ἀγῶνα. Αὐτὰ τὰ σποραδικῶς ἐκλεγέντα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα ὡς παραλείψεις ἢ κακὰς διαχειρίσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελοῦν μίαν πρόχειρον διερεύνησιν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον διεχειρίσθη καὶ πολλὰ ἄλλα ζητήματα. Καὶ νομίζομεν ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἀνάγκην προσεκτικωτέρας μελέτης καὶ προσεκτικωτέρων δηλώσεων οὕτως ὥστε τὸ Ἔθνος καὶ ὁ Λαὸς ὁ ὁποῖος μετὰ καρτερίας ὑπομένει καὶ μετὰ μεγάλης αὐταπαρνήσεως δέχεται τὰς θυσίας αἱ ὁποῖαι τοῦ ἐπιβάλλονται χάριν τοῦ ἐθνικοῦ σκοποῦ, νὰ μὴ κλονισθῇ εἰς τὴν πεποίθησίν του ὅτι τὰ ζητήματά του μελετῶνται σοβαρῶς καὶ αἱ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι λαμβάνονται ἐπ’ αὐτῶν εἶναι μελετημέναι. Εἶμαι πεπεισμένος, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὅλοι ἔχομεν ἐπίγνωσιν τῶν δυσκόλων περιστάσεων τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρίς μας, ἀλλὰ δὲν εἶμαι πεπεισμένος ἂν ὅλοι ἐπιτελοῦμεν τὸ ἔναντι αὐτῶν ἐπιβαλλόμενον καθῆκον μας. Θὰ πρέπει νὰ λησμονήσωμεν κομματικοὺς καὶ ἀτομικοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς λύσεις ἐξυπηρετούσας τὸ ἐθνικὸν καὶ μόνον συμφέρον. Ἐὰν εἰς αὐτὸ καὶ μόνον ἀποβλέψωμεν καὶ ἐὰν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν εἶναι ἀποφασισμένος νὰ προβῇ εἰς θυσίας, ὑπάρχει ἀκόμη καιρός, μετὰ τὴν διάγνωσιν τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως, νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι νὰ ἐμπνεύσουν τὴν αὐτοπεποίθησιν εἰς τὸ Ἔθνος διὰ τῆς ὁποίας θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐπιτυχίαν καὶ θὰ σώσωμεν τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ ἔχει πολλὰ φυσικὰ στοιχεῖα ἀντιδράσεως κατὰ πάσης ἐναντίον της ἀπειλῆς. Καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν τελεσφόρον ἀντίδρασιν εἶναι τὸ «φρόνημα». Τὸ φρόνημα ὅμως τοῦ Ἔθνους τὸ ὁποῖον δίδει τὴν ἀποφασιστικότητα, ἐξ ἧς θὰ ἀπορρεύσῃ ἡ σωτηρία, δέον νὰ ἔχῃ ἐνσαρκωθῇ ἐν τῇ Κυβερνήσει. Τῆς ἐνσαρκώσεως ὅμως αὐτῆς τὸν παλμὸν δὲν τὸν εἴδομεν μέχρις ὥρας ἐκδηλούμενον παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ πρέπει χωρὶς νὰ χάνεται ἐπὶ πλέον καιρὸς εἴτε νὰ τὸν ἐκδηλώσῃ, ἐὰν τὸν αἰσθάνεται, εἴτε, ἐὰν δὲν τὸν αἰσθάνεται, ν’ ἀποσυρθῇ. (Χειροκροτήματα).

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε, διὰ νὰ ὁλοκληρώσῃ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της, νέαν πίστωσιν χρόνου. Καὶ τὴν νέαν αὐτὴν προθεσμίαν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ παράσχωμεν. Θεωροῦμεν ὅμως καθῆκον μας νὰ δηλώσωμεν, ὅτι ἡ πορεία τῆς καταστάσεως μᾶς ἐμπνέει βαρείας ἀνησυχίας. Ὁ κατευνασμὸς ἐκηδεύθη χθὲς ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, συνοδευόμενος ἀπὸ τὰ ἐνθουσιώδη χειροκροτήματα τῶν τεθλιμμένων συγγενῶν τοῦ Κέντρου (χειροκροτήματα). Διὰ νὰ εἴμεθα δίκαιοι πρὸς τὴν μνήμην του, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι εἰς τὸν μάταιον αὐτὸν βίον ἐξεπλήρωσε τὸν λόγον τῆς ὑπάρξεώς του. Ὡδήγησε τὸν ἐφευρέτην του εἰς τὴν προεδρείαν τῆς Κυβερνήσεως (χειροκροτήματα). Ἔκτοτε ἐδικαιοῦτο νὰ ἀποθάνῃ. Καὶ ἀπέθανεν ἐν εἰρήνῃ μὲ τὰς εὐλογίας τοῦ πατρός του... Ἀπὸ χθὲς ἀνηγγέλθη ὁ Συναγερμός: Εὐχόμεθα ἐκ βάθους ψυχῆς καὶ ὁ συναγερμὸς νὰ μὴ ἀποτελέσῃ λόγον κενόν, ἀλλὰ νὰ ὁδηγήσῃ ἐπὶ τέλους τὴν δοκιμαζομένην Πατρίδα μας εἰς τὸν λιμένα τῆς σωτηρίας καὶ τῆς εἰρήνης. Ἀλλ’ ἐὰν ἐπρόκειτο καὶ ὁ συναγερμὸς νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν τύχην τοῦ ἀειμνήστου κατευνασμοῦ καὶ ἡ πορεία τῆς καταστάσεως νὰ ὁδηγηθῇ καὶ πάλιν εἰς περαιτέρω ἐπιδείνωσιν, ὥστε ἡ Ἑλλὰς νὰ κινδυνεύσῃ, τότε, βεβαίως, τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα θὰ εὑρεθῇ ὑποχρεωμένον νὰ ἀναθεωρήσῃ τὴν θέσιν του ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τότε, κ. Πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσωμεν πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος. (Χειροκροτήματα).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος κ. Ζέρβας.

§25Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε. Ἐπανῆλθεν ἐκ τῆς ξένης ὁ συμμετέχων τῆς Κυβερνήσεως Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἐνομίζαμεν ὅτι θὰ ὤφειλε νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλε καὶ νὰ ἀφήσῃ εἰς τὸν ὑπεύθυνον Κυβερνήτην νὰ εἴπῃ εἰς ἡμᾶς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου του κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ διμήνου τὸ ὁποῖον διέρρευσε. Ἠθέλησεν ὅμως ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὅπως καὶ ὅταν προέβη εἰς τὴν πράγματι πατριωτικὴν χειρονομίαν, ἐξαρθεὶς εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, νὰ παραδώσῃ τὴν διοίκησιν τῆς Χώρας εἰς τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἠθέλησε καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν καὶ πάλιν, κάμνοντας θυσίαν ἀτομικὴν καὶ τοῦ κόμματός του, νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἦτο κατ’ ἐξοχὴν θέμα κύριον τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Σχετικῶς μὲ τὴν προσπάθειαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐχήν μας ὅπως ὁ ΟΗΕ, τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη, εἶναι εὐτυχέστερα ἐκείνης τῆς ἄλλης Ἑνώσεως τῶν Ἐθνῶν, τῆς ἀποκληθείσης «Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν». Ἐμόχθησε πράγματι καὶ κατέβαλε κάθε προσπάθειαν διὰ νὰ πείσῃ τοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς καὶ ὅλα τὰ ἐλεύθερα ἔθνη, ὅτι ὑπῆρξε καὶ μένει ἡ Ἑλλὰς προστάτις πάντοτε τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ ἀνθρώπου, πρωτοπόρος πάντοτε εἰς τοὺς ἀγῶνας ὑπὲρ τῶν θείων ἰδανικῶν τῆς ἀνθρωπότητος (Χειροκροτήματα). Καὶ ἡ φωνὴ τῆς Ἑλλάδος ἠκούσθη, ὅπως εἴδομεν, μετὰ σεβασμοῦ ἀπὸ τὰ Ἡνωμένα Ἔθνη καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν νομίζομεν ὑποχρέωσίν μας νὰ ἐκφράσωμεν καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν σειράν μας τὴν εὐχαρίστησιν καὶ τὸν ἐνθουσιασμόν μας, διότι καλῶς ἡ ἀποστολὴ αὐτὴ ἀντεπροσώπευσε τὴν δοκιμαζομένην καὶ ἀγωνιζομένην καὶ σήμερον Πατρίδα μας. Ἀλλ’ ἐπεξετάθη ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων καὶ ἀφοῦ ἐξήτασε τὸ οἰκονομικὸν θέμα, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ὁμιλήσωμεν σήμερον— θὰ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς εἰς τὰς μελλούσας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς — ἔθιξε καὶ ἐκεῖνο τὸ μοναδικὸν θέμα, τὸ θέμα τῆς τάξεως. Ποία ὑπῆρξεν ἡ ἀφορμὴ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, κ. Βουλευταί, εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσι. Ἡ ἀφορμὴ ὑπῆρξεν ἡ ἔμμονος ἀντίληψις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἡ πίστις του, ἡ ψύχωσίς του, ἂς εἴπωμεν, διότι δὲν θέλομεν νὰ τῷ καταγνώσωμεν οὔτε πλάνην, οὔτε τὴν οὕτω ἐκφραζομένην ὡς ψύχωσιν, οὔτε κἂν νὰ τοῦ τὴν θεωρήσωμεν ὡς πρόσχημα. Ἡ ψύχωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τρία ἔτη περίπου μᾶς ταλανίζει μὲ τὸ θέμα αὐτό, ἦτο, ἐὰν ποτὲ ἤρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν, ὅτι θὰ ἠδύνατο ὡς διὰ μαγείας νὰ ξαναδώσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν γαλήνην, τὴν ἡσυχίαν, τὴν τάξιν. Οὔτε κἂν ἡ πρὸ διετίας ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐφαρμοσθεῖσα τακτικὴ τῆς ἀποσυμφορήσεως καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς ἀποτελέσματα τοῦ ἐμείωσαν κατά τι τὴν ψύχωσιν αὐτήν. Ἀλλὰ τὸ ἀντίθετον, ὁλονὲν καὶ καθημερινῶς ἐπέμενεν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ κομμουνιστῶν οἱ ὁποῖοι βάλλουν ἐναντίον τῆς χώρας των, ἀλλὰ περὶ δημοκρατικῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναγκάζονται, φεύγοντες τὴν τρομοκρατίαν τῆς δεξιᾶς, τοῦ μοναρχοφασισμοῦ, νὰ καταφύγουν εἰς τὰ ὄρη. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, κύριοι βουλευταί, ποσάκις τὰ ἐπιχειρήματα αὐτά, λεγόμενα ἀπὸ τὰ χείλη ἑνὸς σεβαστοῦ πολίτου καὶ πολὺ τιμωμένου, ὅπως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ποσάκις τὰ ἐπιχειρήματα αὐτὰ δὲν τὰ ἐχρησιμοποίησαν οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος, οἱ ἐχθροὶ τῆς χώρας μας. Καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ὅταν πλέον ἐβλέπαμε ὅτι πᾶσα προσπάθειά μας πρὸς συντριβὴν τοῦ ἐγκλήματος καὶ τῆς προδοσίας ἀντεμετώπιζε ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν χώραν ἀντιρρήσεις καὶ αἰτιάσεις τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι νὰ μᾶς παρουσιάζουν ὡς μοναρχοφασίστας καὶ ἐξτρεμιστάς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ὅπως δοκιμάσωμεν τέλος καὶ αὐτὴν τὴν περίφημον καταστᾶσαν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Ὁμολογῶ, ὅτι οὔτε μίαν στιγμὴν ὑπῆρξεν ἔστω καὶ εἷς Ἕλλην ὁ ὁποῖος νὰ ἐπίστευεν ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ μαγειῶν καὶ ξορκιῶν νὰ ἠμπορέσωμε νὰ ξαναδώσουμε τὴν ζωὴν εἰς τὸν λαόν μας. Καὶ ἐν τούτοις καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὅλοι μας καὶ ἐγὼ προσωπικῶς εἴπαμε ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ δοκιμασθῇ καὶ ἡ πολιτικὴ αὕτη καὶ ὁμολογῶ ἐπίσης ὅτι ἐξώρκισα τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ στέρξῃ τὸ ταχύτερον ὅπως ἀναληφθῇ ἀπὸ τὸν ἤδη Πρωθυπουργὸν ἡ διακυβέρνησις τῆς Χώρας, διὰ νὰ δοκιμασθῇ τέλος αὐτὸ τὸ μαγικό του βότανον. Ἀποτέλεσμα: Ἐξέπνευσε τὸ δίμηνον· καὶ ἐὰν κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀπεβίωσεν καὶ ἔθανεν καὶ ἐκηδεύθη χθὲς ἀπὸ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ κατευνασμός, ἐν τούτοις, αὐτὸ τὸ δίμηνον, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξε καταστρεπτικὸν διὰ τὴν Χώραν καὶ δὲν ξέρω ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μὲ οἱασδήποτε θυσίας τοῦ ἀτόμου του θὰ ἠμπορῇ νὰ πληρώσῃ τὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον διεπράχθη ἐναντίον αὐτῆς τῆς δοκιμαζομένης καὶ ἀγωνιώσης Πατρίδος μας. Δὲν ὑπῆρξε μόνον μικρὸν καὶ ἄγονον ἕνα δίμηνον· ὑπῆρξεν, τὸ ἀντίθετον, συντελεστικὸν εἰς τὴν ἀνάκτησιν τοῦ ἠθικοῦ τῶν ἐγκληματιῶν καὶ τῶν προδοτῶν καὶ εἰς τὸν ἐπηρεασμὸν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ στρατοῦ. Ὅλοι εἴμεθα εἰς θέσιν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ γνωρίζωμεν ὁποίαν ἐπίδρασιν ἤσκησεν αὐτὸ τὸ παρελθὸν ἄγονον δίμηνον. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περὶ ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως διότι τοῦτο εἶναι εἰς ὅλους μας γνωστόν. Θὰ ὁμιλήσω μόνον περὶ τῆς δυσαναλογίας ἐν σχέσει μὲ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου τῆς ἐπιδεινώσεως ταύτης. Ὅταν τὸν Ἰούλιον τοῦ 1947 μετέβην εἰς τὴν Ἤπειρον, συνεπείᾳ ἑνὸς ἀτυχήματος, εὑρῆκα ἐκεῖ ἕνα λαὸν καὶ ἕνα στρατὸν ἀποφασισμένον νὰ συνεχίσῃ τὴν πάλην ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους, εὑρῆκα ἕνα στρατὸν καὶ ἕνα λαὸν ὁ ὁποῖος καὶ ἐμένα τὸν ἴδιον ἐνέπνευσεν εἰς τὰς ἀποφάσεις μου ὡς συμμετέχοντος εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ὅταν μετὰ δίμηνον ἐπανῆλθον εἰς τὴν Ἤπειρον, αἱ συνθῆκαι ἦσαν ἐντελῶς διάφοροι. Ἐπέδρασε κατὰ τρόπον ἀντιστρόφως ἀνάλογον τὸ παρελθὸν αὐτὸ δίμηνον. Καὶ ἐν τούτοις παρ’ ὅλα αὐτὰ εἴμεθα διατεθειμένοι ὄχι ἁπλῶς νὰ συνεχίσωμεν παρέχοντες τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ νὰ βοηθῶμεν αὐτήν, ἔστω καὶ ἔξω αὐτῆς εὑρισκόμενοι, εἰς πᾶσαν της ἐνέργειαν καὶ εἰς πᾶσαν της πρισπάθειαν. Ἐὰν μετὰ τὸν ἀποθανόντα κατευνασμὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν μᾶς παρουσίαζε τὴν νέαν του αὐτὴν ἐξόρμησιν, ὡς ἔργον πάλιν ἰδικόν του, τὴν ἐξόρμησιν τοῦ Ἔθνους διὰ τὴν ὁριστικὴν συντριβὴν τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, δυνατὸν ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν πιστεύει εἰς τὸν δυναμισμὸν, εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου, διότι οὔτε τὸν νόμον κἂν ἐπίστευσε, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύῃ σήμερον εἰς τήν ἱκανότητα νὰ ἐπιβάλῃ οὗτος τήν θέλησιν τοῦ Ἔθνους ἐπὶ ἐκείνων τοὺς ὁποίους μέχρι τῆς χθὲς ἐπίστευσεν ὡς δικαιολογημένα ἀναλαβόντας τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Ἔθνους; Λυποῦμαι ἐὰν διαπιστώσω ἀπὸ τοῦδε τὴν πλήρη, τήν ἀπόλυτον ἀποτυχίαν καὶ εἰς τήν προσπάθειάν του αὐτήν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐπίστευσεν εἰς τὸν δυναμισμὸν καὶ κατέκρινεν αὐτὸν μὲ ὅλους τοὺς τρόπους καὶ εἰς ὅλους τοὺς τόνους, νὰ ἔλθῃ σήμεραν νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν τὴν δυναμικὴν πολιτικὴν διὰ τὴν συντριβὴν τῆς ἀνταρσίας. Δὲν εἶναι ἁπλῶς σχῆμα ὀξύμωρον. Εἶναι μία τραγικὴ παρεξήγησις καὶ παρανόησις μιᾶς πραγματικότητος. Καί, ἐν τούτοις, ὑπάρχουν λόγοι οἱ ὁποῖοι νὰ μᾶς ἐπιβάλουν νὰ ὑποστῶμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ ἄτολμον διώκτην τοῦ συμμοριτισμοῦ. Ἂς πιστεύσωμεν εἰς τὰ θύματα. Ἂς πιστεύσωμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς σήμερον νὰ εἶναι ὁ ἐπαναστάτης τῶν παρελθουσῶν δεκαετηρίδων. Ἂς πιστεύσωμεν ὅτι, ὅπως τότε ἐπίστευεν εἰς τὴν ἰδέαν καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἔθνους καὶ ἐτίθετο ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Σαμιακοῦ Λαοῦ, καὶ τώρα τοὐλάχιστον, ἔστω τὴν ὑστάτην στιγμήν, πιστεύει εἰς τὴν ἰδέαν καὶ εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ δικαίου τοῦ Ἔθνους, δικαίου τὸ ὁποῖον δυστυχῶς ἐπὶ διετίαν καὶ πλέον διακηρύσσει ὅτι ἦτο ἀπαράδεκτον δι’ αὐτόν. Ὑπάρχουν ὅμως ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς ὑποχρεώνουν, κύριοι βουλευταί, ἔστω καὶ ἂν πιστεύσωμεν εἰς ἓν θαῦμα καὶ ἀφήσωμεν τόν κ. Σοφούλην, ἄτολμον ἄνθρωπον, νὰ βαδίσῃ τὴν ὁδόν, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιταγὴ τοῦ Ἔθνους τοῦ ἐπιβάλλει, ὑπάρχουν ὡρισμένα σημεῖα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν, ὅτι δυστυχῶς καὶ αὐτὴν τὴν φοράν, δὲν πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἀγωνιῶντα καὶ δοκιμαζόμενον λαόν, ἔστω καὶ στοιχεῖα τῆς ὀφειλομένης πρὸς αὐτὸν ἡσυχίας, γαλήνης καὶ τάξεως. Ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἐὰν ὑποστῇ καὶ αὐτὴν τὴν νέαν ἀπογοήτευσιν, ὅπως ὑπέστη τὰς προηγουμένας, ἐὰν μετὰ μίαν προσπάθειαν ἔτους καὶ πλέον, κατὰ τὸ ὁποῖον διελαλήθησαν παντοιότροποι ἐξορμήσεις ἐναντίον τῶν ἐγκληματιῶν καὶ προδοτῶν, ἐὰν καὶ σήμερον ἐξαγγελλομένης τῆς νέας τοιαύτης ἴδῃ ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ὑπάρξῃ ἴσον τῷ μηδενί, τότε ἡ ἀπογοήτευσις αὕτη, νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι θὰ σημάνῃ πολλὰ κακὰ διὰ τὸν Λαὸν καὶ τὸ Ἔθνους. Καὶ ποῖα εἶναι τὰ σημεῖα αὐτά; Τὰ σημεῖα, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ 18μήνου καὶ πλέον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐπισημάνω πρὸς τὴν Βουλήν. Εἶπον τότε, εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἂς μὴ πλανηθῇ, δὲν πρόκειται περὶ συμμοριῶν, ὅπως ἀνέφερον τότε αἱ πληροφορίαι τῆς Κυβερνήσεως, 500 ἢ 600, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς πολέμου, τὸν ὁποῖον ἐξαπολύει ὁ Κόκκινος Σλαυϊσμὸς ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, καὶ εἶπον ὅτι πρόκειται περὶ πολέμου, ἐντελῶς ξένου πρὸς τοὺς πολέμους, τοὺς ὁποίους τὸ Ἔθνος διεξήγαγε κατὰ καιρούς. Καὶ εἶχον τότε ἀναπτύξῃ, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁ πόλεμος αὐτός, ὁ νεόπεμπτος, ὁ ἄγραφος, ὁ πόλεμος, τὸν ὁποῖον διὰ πρώτην φορὰν καλεῖται τὸ ὡπλισμένον Ἔθνος νὰ ἀντιμετωπίσῃ. Ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθημεν, καίτοι ἔκτοτε, εἴτε ἔξω τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ἐν τῇ Κυβερνήσει εὑρισκόμενοι, ἐτονίζομεν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν ὅτι ἄλλο θέμα δὲν ὑπάρχει διὰ τὴν Ἑλλάδα, παρὰ μόνον θέμα τάξεως, καὶ ὅτι θέμα τάξεως δὲν ἀντιμετωπίζεται δι’ αὐτοῦ, τοῦ εἰς ὃν ἀνετέθη στρατοῦ, οὔτε δι’ αὐτῶν τῶν ἃς χρησιμοποιεῖ μεθόδων καὶ συστημάτων. Καὶ ἐκρίθημεν τότε, σκληρῶς ἀλλὰ καὶ ἀδίκως, ἀπὸ συναδέλφους καὶ συνεργάτας, ἐθεωρήθημεν ὅτι βάλλομεν ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους ἐναντίον ὑπηρεσιῶν, οἱασδήποτε μορφῆς. Θέλω νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν μοῦ εἶναι τίποτε ἄλλο συμπαθέστερον ἀπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ, ὅπως δὲν μοῦ εἶναι τίποτε ἄλλο προσφιλέστερον ἀπὸ τὸν μαχόμενον στρατόν, καὶ ἐὰν ὑπάρχουν πολλοὶ Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι πονοῦν καὶ θλίβονται διὰ τὴν ἐξακολουθητικὴν θυσίαν, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται στρατὸς καὶ λαός, δὲν νομίζω ὅτι δὲν εἶμαι εἷς ἐξ αὐτῶν. Καὶ ἀκριβῶς, ἐκ τοῦ πόνου τὸν ὁποῖον τρέφω πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν καὶ τὸν Λαόν, διεκήρυξα ἔκτοτε, καὶ τονίζω καὶ ἀπόψε, ὅτι ὀφείλομεν νὰ κατανοήσωμεν ὅτι, ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, κατὰ τὴν ἐξόρμησίν της ἡ Κυβέρνησις, ἔστω καὶ μὲ τὸν πλήρως ἀναρμόδιον σημερινὸν Πρωθυπουργόν της, ἐὰν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δὲν προσέξῃ ὅλως ἰδιαιτέρως, μετ’ ὀλίγον, κύριοι βουλευταί, ἀναμένονται δεινὰ μεγαλείτερα καὶ τραγικώτερα τῶν ὅσων ζῶμεν σήμερον. Εἰς τὸν πόλεμον αὐτὸν χρειάζεται εἷς ἰδίας μορφῆς πόλεμος, ἐτόνιζον πρὸ δεκαπενταμήνου, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον χρειάζεται, ὥστε ἡ Ἑλλάς, τὸ ταχύτερον, νὰ ἐπανεύρῃ τὴν ἡσυχίαν της. Παραδείγματα ἄπειρα, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ ἓν ἁπλοῦν: Ἐγένετο ἓν σχέδιον ἐνεργείας, τὸ ὁποῖον ἀπῄτησε δίμηνον διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς φῶς. Προητοιμάσθη τὸ σχέδιον τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1946 καὶ ἀπεπερατώθη τὸν Νοέμβριον τοῦ 1946 μετὰ δίμηνον, καὶ ὑπῆρξεν σοφὸν τὸ σχέδιον, σοφώτατον. Καὶ ἐκλήθη ὁ Στρατὸς νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ τὸν Μάϊον τοῦ 1947, μετὰ ἑπτάμηνον, καὶ χάρις εἰς τὴν παρέμβασίν μας τὴν ἔντονον, τὸ ἐφήρμοσεν τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1947, μετὰ ἑξάμηνον. Πέστε μου, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διαπράττει αὐτὸ τὸ σφάλμα, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὸ ἔγκλημα, εἶναι δυνατὸν σήμερον, ἡγούμενος τοῦ Στρατοῦ νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸν πόλεμον αὐτόν. Σχέδια δὲν ὑπάρχουν, τὰ σχέδια γράφονται εἰς τὸ γόνατον, καὶ γράφονται τὸ πρωΐ διὰ νὰ ξεκινήσῃ ὁ Στρατὸς μετὰ μίαν ὥραν, (χειροκροτήματα) ἢ γράφεται τὸ βράδυ, διὰ νὰ ξεκινήσῃ ὁ Στρατὸς μετὰ μισὴν ὥραν. Αὐτὸς εἶναι ὁ πόλεμος ὁ σημερινός. Εἶναι ἓν σημεῖον σοβαρόν, τὸ ὁποῖον θέλω, τονίζων ἰδιαιτέρως, νὰ παρακαλέσω, ἔστω καὶ τὸν σήμερον, ὅλως, ὅπως εἶπον, ἀναρμόδιον διὰ τὸ εἶδος αὐτὸ τοῦ ἀγῶνος, κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσέξῃ, νὰ παρακαλέσω ὅμως καὶ τὴν ὑπόλοιπον Κυβέρνησιν. Ἄλλο ἴσως σημεῖον τὸ ὁποῖον πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ εἶναι τὸ ἑξῆς: Δὲν ἠκούσθη ποτέ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ στρατὸς ἀπαγορεύεται νὰ κινῆται τὴν νύκτα, ποτέ, ὅταν εἶναι γνωστὸν ὅτι ὁ συμμορίτης μόνον τὴν νύκτα κινῆται. Εἶναι ἐν τούτοις ρητή, κατηγορηματικὴ ἡ ἐντολὴ «οὐδεμία κίνησις κατὰ τὴν νύκτα». Εἰς ἕνα ἀγῶνα τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος ἔχει καθαρὰν τὴν μορφὴν τῆς δολοφονίας ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, εἰς ἕνα ἀγῶνα τοιοῦτον, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ βασικὸν ἀξίωμα τοῦ ἀγωνιστοῦ ἀνετράπη, δὲν ἐπιτρέπεται ποτὲ νὰ ἀδιαφορῇ ἡ ἡγεσία, οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι, διὰ τὰς βασικὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας ὁ ἴδιος ὁ ἀγὼν ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς νὰ ἀκολουθήσουν. Ὅλοι σας γνωρίζετε ὅτι, ὅταν ἕνας στρατιώτης μαχόμενος ἐγκαταλείψῃ τὰς τάξεις του, θεωρεῖται λιποτάκτης καὶ ὡς τοιοῦτος διώκεται καὶ στιγματίζεται. Εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ὁ συμμορίτης, ἀποφεύγων τὸν πόλεμον, μὴ μαχόμενος θεωρεῖται τὸ ἀντίθετον, ὄχι φυγάς, ὄχι τρεσᾶς, ἀλλὰ ἥρως. Τόσον ἐκ διαμέτρου ἀνετράπησαν οἱ ὅροι τοῦ πολέμου τοῦ σημερινοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ συλλάβῃ τὸ θέμα καὶ ν’ ἀντιληφθῇ ὁ στρατὸς καὶ ἡ ἡγεσία αὐτοῦ ὅτι, μόνον ὅταν τὴν ἰδίαν μέθοδον, τὸ ἴδιον σύστημα ἀκολουθήσουν, θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαλλάξουν τὴν χώραν ἀπὸ τὸ ἔγκλημα καὶ τὴν προδοσίαν, τοὐναντίον καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις ἑτοιμάζεται διὰ τὴν ἐξόρμησιν αὐτήν, τὰς ἰδίας μεθόδους, τὰ ἴδια συστήματα σκέπτεται νὰ ἀκολουθήσῃ. Καὶ δι’ αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, λυποῦμαι, διότι καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν θὰ ὑπάρξω προφήτης κακῶν, μάντις κακῶν. Εὔχομαι ἔστω καὶ τώρα, ἔστω καὶ αὐτὴν τὴν φοράν, νὰ πλανηθῶ, δυστυχῶς ὅμως οὐδέποτε ἐπλανήθην. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἐξόρμησις ἡ νέα τοῦ στρατοῦ; Πῶς θὰ ζητήσωμεν, κύριοι, καὶ ἄλλας θυσίας ἀπὸ ἕνα θυσιαζόμενον στρατὸν καὶ λαὸν καθ’ ἑκάστην, ὅταν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι κάμνομεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ βάθρον ἐπάνω εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζεται ὁ στρατὸς καὶ ὁ λαὸς αὐτός, τὸ βάθρον τοῦ ἠθικοῦ τῆς πίστεως πρὸς τὸν ἀγῶνα; ὅταν ἡμεῖς μὲ ὅλα τὰ μέσα καὶ μὲ ὅλους τοὺς τόνους δίδωμεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀκόμη καὶ σήμερον πιστεύομεν ὅτι διώκομεν δημοκρατικοὺς πολίτας; Κατηγορήθημεν, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ ὑστερίᾳ κομμουνιστικῇ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντεμετωπίσαμεν τὸν κομμουνισμόν, ὅταν ὅλοι οἱ ἄλλοι τὸν ἔβλεπαν ἢ ὡς φίλοι ἢ ὡς ἀντίπαλοι. Μᾶς ἐκατηγόρησαν μάλιστα φίλοι μας, ἐτῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐγνώριζαν. Δὲν ὑπήρξαμεν ποτὲ ὑστερικοί, ὅσον ἀφορᾶ τὰς γνώμας καὶ τὰς ἀντιλήψεις μας διὰ τὸν κομμουνισμόν· ὑπήρξαμεν πραγματισταί, διότι ἴσως εἴμεθα ἐκ τῶν ἐλαχίστων, οἱ ὁποῖοι ἐγνώρισαν καλῶς τὸν κομμουνισμὸν καὶ διεῖδον τοὺς ἐξ αὐτοῦ κινδύνους. Πῶς λοιπὸν θὰ ἐξορμήσῃ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ὅταν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀναγγέλλει διὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ της, ὅτι ὁ κατευνασμὸς ἀπέθανεν, ἐκηδεύθη χθὲς διὰ τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἐξακολουθεῖ νὰ θεωρῇ δημοκρατικοὺς πολίτας, ἐκείνους τοὺς ὁποίους, ἡ μόλις προηγουμένη αὐτῆς, εἶχε συλλάβει ὡς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐκ τῶν πραγμάτων ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ὑπῆρξαν παρὰ οἱ κύριοι, δύναταί τις εἰπεῖν, δημιουργοὶ τοῦ ἐγκλήματος καὶ τῆς προδοσίας; ὅταν ἐξακολουθῇ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ καὶ ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ ἄλλου εἴδους κατευνασμοῦ, τοῦ ἐντελῶς ἀνεξηγήτου καθ’ ἡμᾶς, καὶ ἐπαναφέρει εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ εἰς τὰ χωριά των τοὺς οὓς τὸ Ἔθνος, ἀμυνόμενον, εἶχε θεωρήσει ὡς κυρίως ἐνόχους τῆς συντηρήσεως καὶ τροφοδοσίας τοῦ συμμοριτισμοῦ; Ἰδοὺ ἕτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον μᾶς κάμει σκεπτικοὺς καὶ τὸ ὁποῖον μᾶς ὑποχρεοῖ νὰ εἴπωμεν, ὡς δικαιούμεθα νὰ εἴπωμεν, μὴ τυχὸν ἀκόμη, παρέχοντες τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, γινόμεθα συμμέτοχοι τῶν σφαλμάτων, ἂν μὴ τῶν ἐγκλημάτων αὐτῆς· τί θὰ ἠθέλαμεν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν;

§26Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Ἡ Κυβέρνησις, κύριε Πρόεδρε, ἠκολούθησε τὸ παράδειγμα τὸ ἰδικόν σας. Ἐπανέφερεν ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπῆρχον ἀποδείξεις. Σεῖς ὁ ἴδιος ἐπανεφέρατε 3.000 ἐκτοπισθέντας, ἀφ’ οὗ ἐστείλατε Ἐπιτροπὰς νὰ ἐξακριβώσουν ἐὰν ὑπάρχουν στοιχεῖα. Ἠκολουθήσαμεν καὶ ἡμεῖς τὴν αὐτὴν ὁδόν. Συνεπῶς νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς μίαν παράλληλον ὁδὸν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ.

§27Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Χαίρω πολύ, διότι μοῦ δίδετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπαντήσω προσωπικῶς εἰς σᾶς, κύριε Ὑπουργέ. Δυστυχῶς δὲν ἠκολουθήσατε οὔτε τὴν αὐτήν, οὔτε παράλληλον ὁδόν. Ἠκολουθήσατε ὁδὸν παράλληλον ἀσφαλῶς τοῦ κατευνασμοῦ. Ὄχι μόνον δὲν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψει τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ τὸ ἀντίθετον καὶ παρὰ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν τοὺς ἐπανεφέρατε ἐδῶ ἐκ τῆς ἐξορίας, ὅπου ἄλλωστε ἦσαν ἐντελῶς σὰν παραθερισταί, σἂν νὰ ἐπῆγαν δι’ ἀλλαγὴν κλίματος.

§28Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα...

§29Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπανέφερα βάσει τῶν ἀποφάσεων τῶν δικαστικῶν Ἐπιτροπῶν καὶ κατόπιν πλήρους καὶ ἀπολύτου ἀποσαφηνίσεως ὅτι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐξετοπίσθησαν μετενόησαν διὰ τὸ ἔγκλημά των καὶ ὑπέγραψαν τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Σεῖς ὅμως ἐπανεφέρατε αὐτοὺς συλλήβδην καὶ ἀθρόως. Ἐξεδόθησαν διαταγαί σας λέγουσαι ὅτι «ὅσοι μετέσχον τοῦ ἐθνικοῦ κινήματος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς νὰ ἐπανέλθουν».

§30ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τοῦ ΕΛΑΣ.

§31Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Τοῦ ΕΛΑΣ καὶ ἀκριβῶς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ εἶχον συλλάβει.

§32Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀνεκαλέσατε σεῖς, ἐπῆγαν εἰς τὰ βουνά;

§33Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δὲν ξεύρω.

§34Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀνεκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις, ξεύρετε ἂν ἐπῆγαν;

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι.

§36Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ διαφορά σας εἶναι αὐτή. Ἀνεκαλέσατε μὲν ἐσεῖς, ἀλλὰ δὲν ἐπῆγαν στὸ βουνὸ καὶ ἀνεκάλεσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ ἐπῆγαν οἱ ἡμίσεις στὸ βουνό, οὐδεὶς δὲ ἐκ τῶν ἓξ ἐπαρχιῶν ἐξορισθέντων ἐπέστρεψεν εἰς τὴν βάσιν του, ἀλλὰ ὅλοι εὑρίσκονται ἐδῶ πυκνώνοντες τὰς τάξεις τῶν ἀναρχικῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά.

§37Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν ἀποδείξεις ὅτι ὅσοι ἐξετοπίσθησαν ἐβοήθησαν τοὺς ἀντάρτας. Ἐφ’ ὅσον ἡ βάσις αὐτὴ ἐτέθη καὶ ἐπὶ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος πίπτει εἰς τὸ κενόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ὅτι προσεχώρησαν εἰς τοὺς ἀντάρτας, ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω πόσοι προσεχώρησαν.

§38ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλοι.

§39Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργ. Δημοσίας Τάξεως). Ἀπελύθησαν 12.000 καὶ ἀκούω ὀνόματα τέσσερα. Ἐάν, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, ἔπρεπε νὰ κρατήσῃ κανεὶς εἰς ἐκτόπισιν 12.000, διὰ νὰ μὴ φύγουν τέσσαρες, νομίζω ὅτι ἤξιζε τὸν κόπον.

§40Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρηκολούθησαν τὰ ἀστυνομικά σας ὄργανα ποῦ εὑρίσκονται αὐτοί, τοὺς ὁποίους ἀνεκαλέσατε;

§41Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπουργ. Δημοσίας Τάξεως). Τοὺς παρηκολουθήσαμεν.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τέσσαρες συμμορίαι εἶχον ἐπὶ κεφαλῆς τέσσαρας ἐκ τῶν ἀνακληθέντων ἐκ τῆς ἐξορίας.

§43Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ἐκάματε διαφόρους αὐθαιρέτους συλλογισμούς. Εἴπατε..... (δὲν ἠκούσθη)............. Συνεπῶς, ἀξίζει τὸν κόπον διὰ τοὺς 4 αὐτοὺς ἀνθρώπους νὰ ἀφήσωμεν 12.000 εἰς τὰ νησιά; Βλέπω, λοιπόν, εἰς τὸν αὐθαίρετον αὐτὸν συλλογισμὸν ὅτι ἐξακολουθεῖτε ἀκόμη νὰ νομίζετε ὅτι καλῶς τοὺς ἐπαναφέρατε..... (δὲν ἠκούσθη).............

§44Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παραβαίνουν τὸν Νόμον..... (δὲν ἠκούσθη)......

§45Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὥστε δὲν εἶναι παράβασις τοῦ Νόμου ὅταν ἕνα προδότην τὸν ἀφήνει ἐλεύθερον ὁ οἱοσδήποτε; (Χειροκροτήματα).

§46Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν τὰ δικαστήρια. Δὲν δύνασθε δι’ ἀτομικῶν διαταγῶν σεῖς νὰ συλλαμβάνετε κόσμον καὶ κοσμάκην.

§47Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Δυνάμει ποίας δικαστικῆς ἀποφάσεως τοὺς συνελάβατε;

§48Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δυνάμει τῶν κειμένων Νόμων. Ὑπάρχουν Ἐπιτροπαὶ Ἀσφαλείας. Αὐταὶ ἐξέδωκαν ἀποφάσεις καὶ ἐξετοπίσθησαν.

§49Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Δὲν ἐξετοπίσθησαν δι’ ἀποφάσεων· ἐξετοπίσθησαν αὐθαιρέτως, ἄνευ ἀποφάσεων τῶν Ἐπιτροπῶν.

§50Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Μὲ ἀποφάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν Ἀσφαλείας.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μοῦ λέγετε κατὰ ποίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν εἶναι προδότης ὁ Ζαχαριάδης; (Γέλωτες). Κατὰ ποίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν εἶναι προδότης ὁ Κύρκος; Κατὰ ποίαν δικαστικὴν ἀπόφασιν ἦσαν προδόται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 ἠπείλησαν τὴν κατάληψιν τῶν Ἀθηνῶν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ζέρβα: Ὅταν ἔρχεται ἄνθρωπος σήμερον καὶ εἰς ἐπίσημον ἔγγραφον ὑπογράφῃ καὶ λέγῃ «ὁ Ἐθνικὸς στρατὸς τοῦ ΕΑΜ», εἶναι ἢ δὲν εἶναι προδότης;

§52Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐθίξατε, κ. Κουλουμβάκη, μίαν πληγὴν χαίνουσαν ἰδικήν μας, διότι δὲν ἀνέμενον οὐδέποτε ἀπὸ Ὑπουργὸν τῆς περιοπῆς τοῦ κ. Ρέντη νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς Ἐθνικὸν στρατὸν τὸν στρατὸν τῶν προδοτῶν καὶ νὰ μὴ ἔχῃ εἴπει τὸ αὐτὸ διὰ τὸν στρατὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τοῦ ἔδωσε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἶναι ἐλεύθερος σήμερον καὶ νὰ εἶναι ἐδῶ (χειροκροτήματα).

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κ. Συνάδελφοι, διότι ἐκφράζομαι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ὅτι εἰς μίαν ἐποχὴν ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἕλληνας περισσότερον ἐγὼ ἀντεμετώπισα τοὺς προδότας.

§54Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δυστυχῶς, κ. Συνάδελφοι, αὐτὰ τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπεσήμανα καὶ πρὸ 18 μηνῶν καὶ τὰ ὁποῖα δυστυχῶς οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ τὰ προσέξῃ, ἀκριβῶς τὰ ἴδια σημεῖα ἐπισημαίνω καὶ σήμερον, ἀλλὰ βλέπω ὅτι οὔτε τώρα τὰ προσέχουν. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχομεν ἐνδοιασμοὺς μὴ καὶ ἡ παραχώρησίς μας νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν νέαν της ἐξόρμησιν τὴν Ἐθνικήν, φέρῃ τὰ αὐτὰ ὡς καὶ ὁ κατευνασμὸς ἀποτελέσματα, φέρῃ εἰς τὰ αὐτὰ ὡς καὶ αἱ ἄλλαι ἐξορμήσεις ἀποτελέσματα. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἴδω πῶς ἀκόμη δὲν ἀντελήφθησαν ὅτι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον τὸν φεύγοντα τὸν πόλεμον συμμορίτην νὰ τὸν ἐγκλωβίσωμεν καὶ νὰ τὸν συλλάβωμεν κατόπιν σχεδίων τὰ ὁποῖα συντάσσονται ἐδῶ. Δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ ἐννοήσω διατὶ δὲν ἀντελήφθη ἡ ἡγεσία καὶ δὲν ἀντελήφθη οὐδεὶς ἐκ τῶν ὑπευθύνων καὶ ἁρμοδίων ὅτι πρωταρχικὸς ὅρος διὰ νὰ εἶναι ἐπιτυχὴς πᾶσα προσπάθεια πολεμικὴ ἐναντίον τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἶναι ἀνάγκη ὅπως ὁ ἑκασταχοῦ ἡγήτωρ ἔχει ἀπόλυτον ἐλευθερίαν κινήσεως. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ πῶς ἕνα βασικὸν ἀξίωμα τὸ ὁποῖον καὶ ὁ τελευταῖος στρατιώτης καὶ δεκανεὺς γνωρίζει διέλαθεν ἐντελῶς τῆς προσοχῆς καὶ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα ἔτυχε νὰ ὑπηρετήσουν ὅλα σχεδὸν εἰς τὸν στρατόν. Τὸ ἀξίωμα αὐτὸ εἶναι ἁπλοῦν. Ὁ πόλεμος γίνεται πάντοτε κατόπιν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν διὰ τὸν ἐχθρόν. Πῶς εἶναι δυνατὸν αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας θέλει ἡ ἡγεσία τοῦ στρατοῦ διὰ τὸν ἐχθρόν, νὰ εἶναι αἱ αὐταὶ καὶ νὰ εἶναι ὅμοιαι καὶ αἱ συνθῆκαι μὲ ἐκείνας τὰς ὁποίας θὰ ἀντιμετωπίζῃ ὁ στρατός, ὅταν μεταβαίνει διὰ νὰ κτυπήσῃ τὸν συμμορίτην; Ὅταν καλοῦν τὸν συμμορίτην νὰ ἀποφεύγῃ τὸν ἀγῶνα καὶ τὸν πόλεμον, ὅταν ἀξίωμά του εἶναι αὐτὸ καὶ ὑπάρχῃ εἰς τὰς χεῖρας τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ καὶ εἶναι εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως ἓν σοφόν, σοφώτατον, ἐγκόλπιον τὸ ὁποῖον ἐξέδωκαν οἱ Κομμουνισταὶ καὶ τὸ ὁποῖον περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς γνῶσιν τῆς ἡγεσίας τοῦ στρατοῦ ἀπὸ 3μήνου ἢ 4μήνου καὶ πλέον καὶ λέγει αὐτὸ τὸ ἐγκόλπιον μέσα «Προσέξατε καλὰ μήπως ἴδωμεν κανένα ἀπὸ σᾶς νὰ πολεμᾶτε ἐναντίον τοῦ στρατοῦ ὅταν δὲν δύνασθε νὰ τὸν δολοφονήσετε, διότι θὰ εἶσθε ἐχθροὶ τοῦ Δημοκρατικοῦ Στρατοῦ καὶ τῆς Δημοκρατίας», ὅταν αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ καὶ ἐρχόμεθα καὶ ἐξαγγέλλομεν καὶ νέαν ἐξόρμησιν καὶ νέον πάλιν αἷμα καὶ νέας θυσίας, τί θὰ γίνῃ ἂν τὸ νέον αἷμα καὶ αἱ νέαι θυσίαι ἀποβοῦν εἰς μάτην; Ποία θὰ εἶναι ἡ τραγικότης τῆς καταστάσεως μετὰ τὴν νέαν ἐξόρμησιν, ἥτις εἶναι ἄγνωστον πόσον ἤθελε διαρκέσει; Δὲν ἔλαβε κἂν ὑπ’ ὄψει της ἡ Κυβέρνησις αὐτὸ τὸ σοφὸν δίδαγμα τὸ ὁποῖον ὁ Κομμουνισμὸς τῆς τὸ δίδει καθ’ ἑκάστην. Ὅλο ἐγκλωβίζονται καὶ ὅλο διαφεύγουν. Εἶναι τραγικὴ εἰρωνεία νὰ πιστεύωμεν ὅτι καὶ μὲ τὴν νέαν αὐτὴν ἐξόρμησιν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα, ἂν τυχὸν δὲν συλλάβωμεν τὸ θέμα, ἂν τυχὸν δὲν πιάσωμεν τὸ σημάδι καὶ τὸ σημάδι τὸ ἔχομεν χάσει ἀπὸ διετίας, ἀφ’ ἧς μὲ τὴν ἀποσυμφόρησιν καὶ τὰς πάσης φύσεως προσπαθείας νὰ ἐξευμενίσωμεν τὸν Κομμουνισμόν, εἴτε πιστεύοντες εἰς τοῦτο εἴτε ὑποβαλλόμενοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κατάντημα τὸ σημερινόν. Καὶ τὶ προτείνομεν ἡμεῖς; Τὸ ἐπροτείναμε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐγγράφως, τὸ ἀνεπτύξαμε καὶ προφορικῶς καὶ πρὸ τῆς συμμετοχῆς μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅταν συμμετείχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ τώρα. Προτείνομεν ὅπως, ναὶ μὲν παραμείνῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ μὲ τὸν Πρόεδρόν της, τὸν κατευναστὴν χθές καὶ δυναμιστὴν σήμερον, ἀλλὰ ὁ δυναμικὸς αὐτὸς Πρωθυπουργὸς νὰ θελήσῃ νὰ ἀντιληφθῇ ποῦ ἔγκειται ἡ βάσις καὶ ἡ λύσις αὐτοῦ τοῦ δράματος. Ἡ βάσις εἶναι ὅτι ὀφείλει ὁ Στρατὸς ἀμέσως νὰ ἀνασυγκροτηθῇ, νὰ ἀναπροσαρμοσθῇ, νὰ ἀλλάξῃ μεθόδους καὶ συστήματα ἐνεργείας. Καὶ ἡ λύσις τοῦ δράματος μία: Νὰ πιστεύσωμεν—ὅπως προχθὲς ἐπιστεύαμε, μέχρι ψυχώσεως, τὸν κατευνασμὸν—νὰ πιστεύσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, καὶ πρῶτος ὁ κατευναστὴς Πρωθυπουργός, ὅτι ὀφείλομεν ὡς σύνολον νὰ ἐξορμήσωμεν διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους. Δὲν ὑπάρχει ὅριον χρονικόν, ἔχει ἐξαντληθῇ καὶ δυστυχῶς—ὅπως εἶπον καὶ πάλιν, εὔχομαι νὰ πλανηθῶ—μαντεύω ὅτι οἱ ἐπερχόμενοι δύο μῆνες, καθ’ οὓς ὁ δυναμικὸς Πρωθυπουργὸς σήμερον θὰ ἀναλάβῃ νὰ συνεχίσῃ αὐτὸν τὸν δυναμισμόν, οἱ δύο ἐπερχόμενοι μῆνες ἢ οἱ τρεῖς, ἐὰν τυχὸν δὲν πιάσωμεν τὸ σημάδι, θὰ εἶναι διὰ τὸ Ἔθνος καὶ διὰ τὸν Λαόν μας ὀλέθριοι. Καὶ θὰ ἦτο κρῖμα ἐὰν χαθοῦν, ἐφ’ ὅσον θὰ ἦτο δυνατὸν πιάνοντες τὸ θέμα εἰς τὴν βάσιν του νὰ δώσωμεν, μὲ τὸ αἷμα καὶ τὰς θυσίας τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ δώσωμεν, λύσιν εἰς τὸ δρᾶμα τῆς Πατρίδος μας. Ἐὰν συνεχίσωμεν μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν νὰ ἀντιμετωπίζωμεν τὸν ἔνοπλον Κομμουνισμόν, τότε αἱ θυσίαι καὶ τὸ αἷμα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τοῦ χρονικοῦ ὁρίου τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ εἶναι ἀπείρως μεγαλύτεραι, συγκριτικῶς δεκαπλάσιαι ἐκείνων αἱ ὁποῖαι πιθανὸν θὰ ἀπαιτηθοῦν σήμερον διὰ τὴν λύσιν τοῦ δράματος. Κάθε ἡμέρα ποὺ περνᾷ καὶ ἐξακολουθοῦμε νὰ εὑρισκώμεθα μακρὰν τῆς βάσεως τοῦ ἀγῶνος τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ κάνωμεν, εἶναι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς θυσίας μας, δεκαπλασία εἰς ὄλεθρον καὶ εἰς καταστροφήν. Κάθε μὴν εἶναι ἔτος. Ὁ μὴν Νοέμβριος καὶ Δεκέμβριος εἶναι οἱ κρίσιμοι. Κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς ἡ ἐξόρμησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ σημασίαν κοινοῦ λόγου. Ὀφείλει νὰ εἶναι ἔργον ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Ἡ Βουλὴ σύσσωμος ὀφείλει νὰ συμμετάσχῃ αὐτοῦ. Ὅλοι ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας καὶ νὰ εἴμεθα παράπλευροι τοῦ Λαοῦ μας, τοῦ ἀγωνιῶντος καὶ δοκιμαζομένου (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων). Προσδοκῶμεν, κύριοι βουλευταί, μεταβολήν τινα εἰς τὴν ἀκολουθουμένην μέχρι τοῦδε τακτικὴν ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καί τοῦ ὑπευθύνου ὀργάνου αὐτῆς, τῆς ἡγεσίας τοῦ Στρατοῦ; Δυστυχῶς ὄχι. Δυστυχῶς ὄχι, διότι τὸ θέμα αὐτὸ ἔτυχεν νὰ τὸ ἔχω εἴπῃ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ θεωρεῖται σὰν ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι δικό μου. Δὲν εἶναι δικό μου, κύριοι συνάδελφοι εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον προέκυψεν ἀπὸ τοὺς ἀγῶνας τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους κατὰ τοὺς ὁποίους ἔτυχε νὰ ἡγοῦμαι ἑνὸς τμήματος κατὰ τὴν κατοχήν. Διότι ὁ Ζέρβας εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὁ πόλεμος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἀπήντησαν οἱ ἄλλοι: «Ὄχι! δὲν εἶναι ἔτσι!». Καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον φοβοῦμαι καὶ σήμερον, λέγων ὅσα λέγω, ὅτι τὰ λέγω εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων. Ἐν τούτοις ὑπάρχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ ἕτερον σκέλος. Δὲν ὑπάρχει μόνον τὸ κατευναστικόν της τοιοῦτον, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ σκέλος τὸ ὁποῖον πάντοτε ἐπίστευσεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιβληθῇ ὁ νόμος διὰ παντὸς τρόπου καὶ μέσου. Ὑπάρχει καὶ τὸ σκέλος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ εἰς αὐτὸ ἀποτείνομαι σήμερον καὶ ἀπὸ αὐτὸ ζητῶ ὅπως διὰ παντὸς τρόπου καὶ μέσου συντελέσῃ ὥστε ὁ ἀδύναμος Πρωθυπουργὸς νὰ γίνῃ δυνατὸς αὔριον (χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§55Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος κατήγγειλεν ἐπισήμως ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως ἀπεκάλεσε τὸν στρατὸν τοῦ «ΕΛΑΣ» ὁ ὁποῖος ἀπεκεφάλισεν τοὺς Ἕλληνας ὡς «στρατὸν Ἐθνικόν». Ὀφείλει νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ποίαν ἔννοιαν ἔχει ἡ δήλωσίς του αὕτη, διότι μία τοιαύτη δήλωσις εἶναι ἀντίθετος πιστεύω ὄχι μόνον πρὸς τὴν ψῆφον καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ἰδικήν μου, ἀλλὰ καὶ πολλῶν μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἐὰν ἐμμένῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ θεωρῇ τὸν στρατὸν τοῦ «ΕΛΑΣ» ὡς Ἐθνικόν, τῆς ἰδικῆς μου ἐμπιστοσύνης οὐδέποτε θὰ τύχῃ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ τὸ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως εἰς δύο ἐπίσημα ἔγγραφα ἔθηκε τὴν ὑπογραφήν του λέγων ὅτι «ὁ Ἐθνικὸς Στρατὸς τοῦ ΕΛΑΣ».

§57Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Πρόκειται περὶ μιᾶς παρανοήσεως. Ἐδηλώσαμεν ὅτι ὅσοι κηρύσσονται ἐναντίον τοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος ἀναγνωρίζονται ὡς ἐθνικοὶ ἐργάται ἀδιαφόρως ποῦ ὑπηρέτησαν. Ὅσοι κάνουν διάκρισιν τοῦ ἀγῶνος ἀπὸ τὸν ἀγῶνα τῶν ἀνταρτῶν αὐτοὶ κάνουν μέτωπον μόνον μὲ τὸ Ἐθνικὸν μέτωπον. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§58Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὰ ἔγγραφα ποὺ ἐστείλατε;

§59Κ. ΡΕΝΤΗΣ. (Ὑπ. Δημ. Τάξ.). Ἐφ’ ὅσον κηρύσσονται ἐναντίον τοῦ ἀγῶνος τῶν ἀνταρτῶν, τῶν ἀνταρτικῶς ἐργαζομένων, διατί θὰ τοὺς ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα αὐτό.

§60Γ. ΤΖΩΡΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἐστείλατε εἰς τὴν Ἰκαρίαν, τὸ διαψεύδετε;

§61Κ. ΡΕΝΤΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Εἶσθε ὑπερβολικός.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μπορῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀπαντήσω. Καὶ ταύτην τὴν στιγμὴν εἶπεν ὁ ἐθνικὸς ἀνταρτικὸς ἀγὼν καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς ἀποκαλεῖ ἐθνικοὺς τοὺς προδότας ἐκείνους. Δὲν ἔχει θέσιν ὁ ὑπουργὸς αὐτὸς οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ (θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι). Ἐάν, Κύριε Πρόεδρε, ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος... (φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος κ. Σ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§64Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς, κ. βουλευταί, τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁμολογῶ ὅμως ὅτι μετὰ ταῦτα δὲν εὗρον τὸν ἑαυτόν μου πλέον φωτισμένον ἀπὸ ὅσον ἦτο οὗτος. Καὶ νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι, ὅταν ἡ Βουλὴ ἀναμένῃ ἀνακοινώσεις ἐκ στόματος ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, διαχειρισθέντος ἓν σοβαρώτατον θέμα ἀδιαλείπτως, ταυτοχρόνως δὲ ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀρχηγοῦ Κόμματος ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας τοῦ ὁποίου βασίζεται ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐξέλθῃ μετὰ τὴν συζήτησιν περισσότερον φωτισμένος ἀπὸ ὅ,τι ἦτο εἰς τὴν ἀρχήν. Διότι ὅλοι θὰ συμφωνῆτε, κ. βουλευταί, ἐὰν ὡς ἐλπίζω ὅλοι ἀναγιγνώσκετε ἐφημερίδας, ὅτι οὔτε ποσοστὸν τῶν ὅσων ἑκάστοτε ὁ τύπος ἐδημοσίευσεν, ἀνεκοίνωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἴσως ἡ ἐπὶ μακρὸν παρατεινομένη ἑκάστοτε παραμονὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν τοῦ ἐπέτρεψε νὰ παρακολουθήσῃ τὴν πραγματικῶς πλήρη ἀρτιότητα τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ Ἑλληνικὸς τύπος εἰς ἀρθρογραφίαν καὶ ἐνημέρωσιν διεθνῆ, οὔτε τοῦ ἐπέτρεψεν νὰ παρακολουθήσῃ τὴν δεινότητα τὴν ρητορικὴν τῶν πολιτικῶν συντακτῶν τῶν πολιτικῶν ἐφημερίδων. Ἴσως μὲ τὴν σειράν του ὑπέστη καὶ αὐτὸς τὴν ἔλλειψιν τῆς καταλλήλου διαφωτίσεως ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν προσεκομίσθη εἰς τὴν Βουλὴν νέον στοιχεῖον. Θὰ μοῦ ἀντιταχθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις, αἱ γινόμεναι ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, γίνονται πάντοτε ἐντὸς τῶν ὁρίων ποὺ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς κρίνει ὅτι μπορεῖ νὰ γίνουν, χωρὶς νὰ θίγεται τὸ παράπαν τὸ Ἐθνικὸν ἀπόρρητον. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ὑπερβολικόν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν καὶ μίαν βασικὴν ἀξίωσιν τῆς Δημοκρατίας. Ἡ Δημοκρατία, κύριοι, ἀξιοῖ τὴν τοῦ Ἔθνους διαφώτισιν. Ἀξιοῖ πλήρη γνῶσιν. Ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιόν μας, παραδείγματα διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, ὅπως τῶν Ἀγγλικῶν Βουλῶν καὶ τοῦ Ἀμερικανικοῦ Κογκρέσσου, ὅπου οἱ Πρωθυπουργοὶ δὲν διστάζουν ὑπευθύνως νὰ ἀνακοινώσουν τὰ κρισιμώτερα θέματα ἐνώπιον τῶν Βουλῶν—μάλιστα ἐκεῖ ὑπάρχουν πολλὲς φορὲς καὶ πραγματικὰ ἀπόρρητα—δὲν ἀντιλαμβάνομαι δηλαδὴ διατὶ κρατοῦμεν μυστικότητα, μυστικότητα μόνον ἔναντι τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς ὅταν συνεδριάζει αὕτη εἰς Σῶμα. Αὐτὸ δι’ ἐμὲ εἶναι ἀκατανόητον! Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὑπάρχουν πράγματι σημεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα κρίνονται ὡς ἀπόρρητα—διότι πάντοτε μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν—θὰ ἦτο πολὺ φυσικὸν—καὶ δι’ αὐτὸ ἄλλως τε ὑπάρχει καὶ ὁ θεσμὸς τῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ἐπιτροπῆς—νὰ ἐνημεροῦτο ἡ ἐπιτροπή, θὰ ἦτο φυσικὸν ἐπίσης νὰ ἐνημερωθοῦν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ μυστικὴ συνεδρίασις τοῦ Σώματος, ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ γνωρίζῃ πραγματικῶς τὴν κατάστασιν καὶ νὰ δύναται νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῆς. Ἐὰν τίποτε ἀπὸ αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατόν, τότε ἐγὼ τουλάχιστον δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ μετάσχω εἰς συζήτησιν, τὴν ὁποίαν καθορίζει ἓν πρόσωπον διαθέτον ὡρισμένα στοιχεῖα, διαθέτον πλῆρες δίκτυον πληροφοριῶν, ἀνακοινῶν ὅσα θέλει καὶ ὡς ἐκ τούτου ὑπεχρεοῦν τὸν συζητητὴν νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσεν, διότι ἐὰν ἐξέλθῃ ἀπὸ αὐτὰ εἶναι δυνατὸν μὲ κάποιον εὔσχημον τρόπον νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν, διότι ἀνευθύνως αὐτὸς θίγει θέματα ἐθνικοῦ ἀπορρήτου. Δὲν θὰ ἤθελον νὰ μείνῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶμαι σχολαστικὸς εἰς τὸ θέμα αὐτὸ ζητῶν πλήρεις τὰς ἀνακοινώσεις ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶμαι πολὺ ἐπηρεασμένος ἀπὸ ὡρισμένα ἱστορικὰ διδάγματα, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τὸ πρόσφατον Ἑλληνικὸν παρελθόν. Κύριοι, δὲν προέρχομαι ἀπὸ τὴν παράταξιν τοῦ Βενιζελικοῦ Κόμματος, τὴν παράταξιν τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶμαι θαυμαστὴς τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅλα τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἔκανε ἐκεῖνος διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν δὲν τὰ ἔκανε εἰς ὁμιλίας του ἢ εἰς ἀνακοινώσεις δημοσίας εἰς ὀργανισμοὺς ἢ εἰς διεθνῆ Συνέδρια. Τὰ προειργάζετο εἰς τὸ μέγα ἐκεῖνο διεθνὲς παρασκήνιον. Δὲν θὰ ἐπικαλεσθῶ, κύριοι, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὰς λαμπρὰς σελίδας τῆς ἱστορίας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου, οὐδὲ τὰς ἔριδας, ἀλλὰ τὴν Λωζάννην, ἴσως τὸ μεγαλύτερον κατόρθωμα τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἔ! Λοιπόν, κύριοι, αὐτὸ τὸ κατόρθωμα ἐγένετο ἐντελῶς χαριστικά. Λοιπὸν ἐρωτῶ: Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ὡς Πρόεδρος, εἴτε ὡς Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πάντοτε ὅμως ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, περιοδεύει ἀπὸ 17μήνου εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν καὶ γνωρίζετε ὅλοι σας πόσον εἶναι ἀφαντάστου ἐργατικότητος καὶ ἀντοχῆς ἄνθρωπος. Καὶ διερωτῶμαι, τὸ ἀποτέλεσμα τῆς περιοδείας αὐτῆς περιορίζεται εἰς ὅσας ὡραίας ἢ μὴ ὡραίας ὁμιλίας ἐκείνου εἰς τὸν ΟΗΕ ἑκάστοτε ἢ εἰς ἄλλα διεθνῆ συνέδρια ἢ εἰς τὰς ἐδῶ ἀνακοινώσεις μόνον; Ἐάν ναί, τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ φύγῃ ἐξ Ἑλλάδος, ὅταν ὑπέφερεν ἡ Ἑλλάς, ἀλλὰ θὰ ἤρκει μία καλῶς κατηρτισμένη διπλωματικὴ ἀντιπροσωπεία—καὶ πιστεύω, ὅτι ἔχομεν τοιαύτην ἀντιπροσωπείαν—νὰ κάνῃ τὸ ταχύτερον τὸ ἔργον αὐτό. Ἐάν, ὅπως πιστεύω ἐγώ, δὲν εἶναι βεβαίως μόνον τὸ θέμα αὐτό, ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία μεγίστη προεργασία—ἄλλωστε πολλαὶ συναντήσεις ἐγένοντο τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως μὲ ὑψηλὰς προσωπικότητας—ἐάν, λέγω, ὑπάρχῃ τι ὄπισθεν αὐτοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει ἡ προεργασία, τότε, κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, νὰ κάμῃ ἐπικρίσεις, νὰ κατακρίνῃ, νὰ ἐπαινῇ καὶ νὰ ἐλέγχῃ, ὅταν δὲν γνωρίζῃ ποῖαι προσπάθειαι κατεβλήθησαν, ἐὰν κατεβλήθησαν καλῶς καὶ ἐὰν ἐπέτυχον ἤ ἀπέτυχον αὗται. Μὲ ἄλλους λόγους καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξέφρασα τὴν μεγάλην μου χαρὰν καὶ ἐνεπιστεύθην πλήρως εἰς τὸ θέμα αὐτὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως διότι συμμετεῖχεν εἰς αὐτὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐξήγησα τότε ἀπὸ γραπτῆς δηλώσεως, ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον νὰ γίνῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ εἶμαι ὑπερήφανος διότι ὑπῆρξα καί ἐγὼ ἐκ τῶν πρώτων ποὺ συνετέλεσαν εἰς τοῦτο καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ διεπίστωσεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πόσον δίκαιον εἴχομεν ἡμεῖς, οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι ἔπρεπε νὰ συμμετάσχῃ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ συνεπῶς διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀντιπροσωπείας μας, διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐξεπροσώπει τὸ Ἔθνος δὲν ὑπῆρχεν ἀντίρρησις εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ζήτημα, διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς μας εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὡσαύτως. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, πῶς ἡγιάσθη ἡ Ἀντιπροσωπεία αὐτή; Διότι μπορεῖ νὰ συμφωνήσῃ κανεὶς εἰς μίαν πολιτικὴν γραμμήν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς συμμετέχει εἰς τὴν γραμμήν αὐτήν, δικαιοῦται νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ Σῶμα καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις καὶ πρέπει ἡμεῖς νὰ ἐξετάσωμεν τὴν γραμμὴν αὐτὴν καὶ νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν διαχείρισιν τῆς γραμμῆς αὐτῆς; Αὐτὸ εἶναι τὸ θέμα. Δύναται ἡ Κυβέρνησις, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀδιαφορῇ διὰ τὴν θέσιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ Κόμμα τοῦ ὁποίου προΐσταμαι, δύναται νὰ μεγαλαυχήσῃ εἰς τὴν πλειοψηφίαν της καὶ νὰ ἀδιαφορήσῃ διὰ τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἓν Κόμμα «Νέον» μὲ ὀλίγους βουλευτὰς καὶ μὲ οὐδένα ἄλλον ἱστορικὸν τίτλον, πλὴν τοῦ ὅτι προέρχεται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν ἀντίστασιν. (Χειροκροτήματα).

§65Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Δὲν ἐξελέγητε ὡς ἀντίστασις. ............ (Δὲν ἠκούσθη) ............ (Φωναί, διαμαρτυρίαι μὴ ἀκουόμεναι, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§66Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε μὴ ἐπιτρέπετε εἰς ἕνα δικηγόρον τῶν βιομηχάνων, νὰ διακόπτῃ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ «Νέου Κόμματος».

§67Ν. ΚΑΜΠΑΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποκαλοῦμαι «παληάνθρωπος». Αὐτὸ τιμᾷ τὸν κύριον ποὺ τὸ εἶπε. Δὲν ἀπαντῶ.

§68Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Οἱ τίτλοι τῆς Ἀντιστάσεως δὲν ἀναγνωρίζονται ἀπὸ ἄλλους. Εἶναι πραγματικότητες. Κανεὶς δὲν ἔχει τὸ ἀνάστημα νὰ ἀμφισβητήσῃ τοὺς ἰδικούς μας τίτλους τῆς Ἀντιστάσεως. (Φωναί, θόρυβος, κωδονοκρουσίαι).

§69Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ὀφείλει ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπιβάλῃ σιγὴν εἰς τοὺς φίλους του.

§70Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ προσέξατε, τονίζω, τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀδιαφορῇ διότι τὸ μικρὸν αὐτὸ κόμμα διαμαρτύρεται, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται, διότι εἶναι καθῆκον τῆς Βουλῆς ὡς ἐκπροσωπούσης τὸ Ἔθνος, παρὰ νὰ συμβάλῃ ὅσον τὸ δυνατὸν διὰ νὰ διαφωτίζεται τὸ Ἔθνος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐτὸς ὁ πέπλος μυστηρίου. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποῦ εὑρισκόμεθα καὶ τί γίνεται, πρέπει τὸ Ἔθνος νὰ γνωρίζῃ τοῦτο.

§71Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ζητεῖτε δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἴπῃ εἰς ποίας ἐνεργείας προέβη, διὰ νὰ κρίνετε περὶ τοῦ ἔργου του;

§72Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἔργου του.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ γίνω ἀπολογητὴς τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ἔργου καὶ αὐτὸ θὰ κρίνωμεν ἡμεῖς. Ἐὰν μᾶς ἱκανοποιῇ ἔχει καλῶς, ἐὰν δὲν μᾶς ἱκανοποιῇ θὰ τὸ ἐπικρίνωμεν. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν τί εἶπε μὲ τὸν κ. Μπέβιν ἢ μὲ τὸν κ. Τσῶρτσιλ. Ζητεῖτε κἄτι τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπερβολικόν.

§74Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου ὑπερβολικόν. Ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεχειρίσθη τὸ ἑλληνικὸν ζήτημα καί, ἐὰν δὲν ἠμπορῇ νὰ προβῇ εἰς λεπτομερεῖς ἀνακοινώσεις δημοσίᾳ, ὀφείλει νὰ ζητήσῃ νὰ γίνῃ μυστικὴ συνεδρίασις, ἢ νὰ καλέσῃ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀνακοινώσεις. Ὑπάρχουν θέματα, τὰ ὁποῖα κατήντησαν θρῦλοι καὶ ἐντυπώσεις ἔξω τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο πρέπει οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ εἶναι πλήρως κατατοπισμένοι.

§75Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἁπλούστατα, νὰ ὑποβληθῇ αἴτησις διὰ νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν.

§76Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι βουλευταί, ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ εἶπον ὅτι νομίζω ὅτι εἶναι καθῆκον της νὰ μὴ ἀφήνῃ νὰ ἀντιπαρέρχωνται εὐκαιρίαι χωρὶς νὰ διαφωτίζεται πλήρως. Λέγων αὐτὰ θὰ κάμω μίαν παρένθεσιν, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἔχει μεγάλην σχέσιν διὰ τὴν διαδοχικὴν ἀπεμπόλησιν αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων μας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ ἔχει μοναδικοὺς τίτλους γνησιότητος εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἱστορίαν, αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι δίπλα εἰς τὸν τύπον ὑπάρχει πάντοτε καὶ ἡ οὐσία καὶ δέν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ποτέ, διὰ νὰ μὴ ἐπαναπαυώμεθα μὲ ἠρεμίαν, ὅτι κατὰ τὴν 31ην Μαρτίου 1946 ὁ ἑλληνικὸς λαὸς γνησίως καὶ νομίμως ἐξέλεξε τὴν Βουλὴν ταύτην ἀλλὰ μὲ κριτήρια—καὶ ὄχι διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν ἑλληνικὴν ἱστορίαν—ὄχι πολιτικὰ ὅπως ἐκλέγονται αἱ βουλαί, ἀλλὰ μὲ πολιτειακὰ καὶ ἀντιδεκεμβριανά. Οὐδεὶς ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ, κύριοι, ἐὰν τὸ πολιτειακὸν δὲν ἦτο ἐκκρεμές, ἤ, ἐὰν δὲν ἐμεσολάβει ὁ Δεκέμβριος, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Βουλῆς αὐτῆς. Κύριοι βουλευταί, δὲν μοῦ λείπει τὸ θάρος. Συνήθισα νὰ λέγω τὴν ἀλήθειαν ὠμήν. Ἡ Βουλὴ αὐτή, ἡ ὁποία παρουσιάζει αὐτὴν τὴν συγγενῆ κατ’ ἐμὲ ὀργανικὴν ἀνωμαλίαν πρέπει νὰ προσέχῃ νὰ ἀμβλύνῃ τὸ πάθος, διὰ νὰ μὴ ἔλθῃ ἐνδεχομένως ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν, μὴ προσαρμοζομένη ἑκάστοτε εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐξελίξεις, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὕπαρξίν της, ἐφ’ ὅσον δυστυχῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ διὰ νὰ ἔχωμεν Βουλὴν μὲ πολιτικὰ κριτήρια (χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἡ ἑλληνικὴ πρόσφατος ἱστορία δυστυχῶς εἶναι πλουσιωτάτη εἰς ἀνάλογα παραδείγματα. Δὲν θὰ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τί συνέβη, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὴν περίπτωσιν ὅτι τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας λόγῳ τοῦ πολιτειακοῦ καὶ τοῦ Δεκεμβρίου εἶναι πρόσωπον ἔξω αὐτῆς, ὁ Βασιλεύς.

§77Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγετε, κύριε συνάδελφε, ὁ Βασιλεὺς εἶναι πολιτικὸν πρόσωπον;

§78Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό, κύριε. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι καὶ τὸ 1920 ὑπῆρχεν ἀνάλογος Βουλή, τῆς ὁποίας ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας καὶ τότε ἦτο πρόσωπον ἔξω τῆς Βουλῆς, ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος, διότι ἐκεῖνον ἐψήφισεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς (χειροκροτήματα)

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Βασιλεὺς δὲν πολιτεύεται.

§80Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κύριοι, καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 4ης τῶν Ἑλλήνων Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τοῦ 1924 καὶ τότε ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους δὲν ἦτο εἰς τὴν Βουλὴν ἐκείνην, ἦτο ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διότι ἐξηναγκάσθη νὰ ἀποχωρήσῃ κατὰ τὸν πρῶτον μῆνα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐκείνης. Καὶ τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τοῦ 1935 ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας ἦτο καὶ πάλιν πρόσωπον ἔξω αὐτῆς, ὁ ἀείμνηστος Βασιλεὺς Γεώργιος ὁ Βʹ (χειροκροτήματα). Γνωρίζομεν, κύριοι, ποῦ ἀπέληξαν αἱ Βουλαὶ ἐκεῖναι. Προσέξατε, κύριοι........... (Φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§81Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπιθυμῶ, μὲ ὅλην τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν ἀγάπην, τὴν ὁποίαν ἔχω πρὸς ὑμᾶς, νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Τὴν στιγμὴν ταύτην εἶσθε φιλοβασιλικὸς ἢ ἀντιβασιλικός;

§82Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶμαι Ἕλλην καὶ λέγω τὴν ἀλήθειαν.

§83Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου εἶναι ὅτι εἶσθε ἀντιβασιλικός.

§84Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πιθανόν. Κύριοι βουλευταί, ἄλλοτε μὲν δεχόμενοι συνεχεῖς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἄλλοτε τὸν νέον θεσμόν, τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ θεσμὸς ἀλλὰ νὰ καθιερωθῇ συνταγματικῶς, διότι ἄλλως ἀποτελεῖ θεσμὸν ἀντισυνταγματικόν, ὅταν δὲ τὴν παρελθοῦσαν φορὰν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις διεμαρτυρήθημεν διότι δὲν ἐγένετο συζήτησις περὶ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, εἴπομεν τότε ὅτι διὰ τὰ πασίδηλα δὲν γίνεται ὑπόμνησις καὶ ὁ Βασιλεὺς εἰς τὸ διάταγμα τῆς κηρύξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου καθὼς καὶ ὅλαι αἱ προηγηθεῖσαι Κυβερνήσεις φορτικῶς ὡμίλησαν περὶ τοῦ ἀναθεωρητικοῦ Ἔργου τῆς Βουλῆς, πλὴν ὅμως τίποτε δὲν ἔγινε. Κύριοι, πάλιν θὰ σᾶς ὑπομνήσω ἴσως δυσάρεστα πράγματα. Βουλὴ καθ’ ὅλα ὑγιὴς ἦτο ἡ τοῦ 1911. Εἰς τὴν συνεδρίασιν ΚΕ τερματίζει τὸ ἔργον ἡ Βουλὴ αὐτὴ τοῦ 1911 καὶ ἔργον ὄχι ἀσήμαντον, ἔργον σπουδαῖον καὶ μετὰ ταῦτα ἡ συνέλευσις τοῦ 1920, ἡ συνέλευσις τοῦ 1924 καὶ ἡ συνέλευσις τοῦ 1935 εἰσέρχονται εἰς τὸ ἔργον, ἀλλὰ δὲν τερματίζουν τοῦτο. Ἡμεῖς ἐκλείσαμεν τὴν πρώτην σύνοδον μὲ 150 συνεδριάσεις καὶ οὐδεμία συνεδρίασις διὰ παράγραφον ἔστω ἄρθρου τινὸς τοῦ Συντάγματος ἔγινε. Κατερρίψαμεν, κύριοι, ρεκὸρ ἑλληνικόν, ἐνδεχομένως καὶ παγκόσμιον (χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἂς ἔλθω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς περιπτώσεις. Δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐγὼ διὰ τὸν κατευνασμόν. Δι’ ἐμὲ ὁ κατευνασμὸς εἶναι θέμα ἐξηντλημένον. Γνωρίζομεν ὅλοι καὶ φαντάζομαι καὶ οἱ κήρυκές του εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφοροι ἀπὸ ρεαλιστικῆς πλευρᾶς, ὅτι ἐπεράσαμεν τὸ στάδιον τοῦ κατευνασμοῦ. Ὁ κατευνασμὸς ἦτο, ὅπως ἑκάστοτε συμβαίνει εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν λαῶν, μιὰ δυσάρεστος καὶ πολὺ ἐπικίνδυνος διάβασις, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ περάσωμεν ἀπὸ αὐτὴν εἰς τὴν ἐξόρμησιν. Ὅπως ἐδουλεύσαμεν οἱ περισσότεροι ἀπὸ ἐδῶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ δημοκρατικοῦ κέντρου, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι δὲν ἔχει κανένα περιεχόμενον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ περάσωμεν ἀπὸ τὴν κυβέρνησίν του διὰ νὰ πᾶμε εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ νὰ ἔχωμεν Βουλήν, ἔτσι καλῶς ἢ κακῶς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Σοφούλης ὁ διακηρύξας τὸν κατευνασμὸν καὶ ὁ κ. Τσαλδάρης, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ κατάχρησις τοῦ ὅλου κατευνασμοῦ λόγῳ ἐλλείψεως διαφωτίσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ λόγῳ ἀδυναμίας τῆς Κυβερνήσεως, ἐδημιούργησαν καταστάσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἦτο ἀναγκαῖον νὰ διέλθωμεν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν κάθαρσιν. Καὶ ἐρωτῶ. Ἆρα γε ἐφθάσαμεν εἰς τὴν κάθαρσιν; Ἐπίσης, κύριοι, οὐδεὶς δύναται νὰ κατεξευτελίσῃ μὲ τὴν σειράν του καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ. Εἶναι ἕνα ἄλλο μεγάλο κακὸ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὑποφέρει τελευταίως ὁ τόπος αὐτός. Μετὰ πολλῆς εὐκολίας μονοπωλῶμεν τὴν ἔννοιαν τῆς ἐλευθερίας καὶ ὅταν τὴν μονοπωλήσωμεν προσπαθοῦμεν νὰ τὴν διευθύνωμεν. Δὲν τὸ κάμνομεν μόνον ἡμεῖς αὐτό, τὸ ἔκαμαν καὶ εἰς ἄλλα Κράτη. Ὅταν κατὰ τὸν Δεκέμβριον συνελάβομεν ἀπειρίαν ἀνθρώπων, ἀντὶ τῶν ὀλίγων καὶ ἐνόχων ἐξηυτελίσαμεν τὴν ἔννοιαν τῆς ποινῆς (χειροκροτήματα) καὶ ὅταν, κύριοι, μετὰ ταῦτα διηυρύναμεν ἕνα μεγάλο ὅπλον εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους, τὴν ἀμνηστίαν, προσεφέραμεν τὴν χειροτέραν ὑπηρεσίαν. Διότι ἀμνηστία, κύριοι, εἶναι ὅπλον μέγιστον ἀλλὰ παρέχεται σπανίως, παρέχεται ἄνευ συναλλαγῆς, ἄνευ συμφωνιῶν, ὄχι μὲ δόσεις, ἀλλὰ ὁλοκληρωτικῶς. Ἀλλοίμονον, κύριοι, ἐὰν μὲ τὴν σειράν μας κατεξευτελίσομεν καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ τὸ τεράστιον αὐτὸ ὅπλον εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι μὲ τὴν μακαριότητα εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὸ ὅπλον τοῦ Ἐθνικοῦ Συναγερμοῦ μὲ ἀφάνταστον τραγικότητα. Ἐθνικὸς Συναγερμός, κύριοι, ἀξιοῖ καὶ πρῶτον καὶ δεύτερον καὶ τρίτον πνοήν, ἀλλὰ ἡ πνοὴ προϋποθέτει ἐμπιστοσύνην. Κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τοῦ Σώματος τῆς 28|1|1947, λέγει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὁ σεβαστὸς πρεσβύτης καὶ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κ. Θ. Σοφούλης, τὰ ἑξῆς: «Ἀλλὰ ἀπαραίτητος ὅρος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν προσπαθειῶν της—ἔλεγεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Σοφούλης—εἶναι ἡ πίστις ἐπὶ τὴν ἐφαρμοζομένην πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Ἡ πίστις, τὸ θάρρος καὶ ἡ εἰλικρίνεια. Ὑπάρχει ἡ πίστις αὐτὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ἐρώτημα». Καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς, αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ἐρώτημα: Ὑπάρχει εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Θ. Σοφούλην αὐτὴ ἡ ἐμπιστοσύνη διὰ τὴν δυναμικὴν πολιτικὴν ὡς ὑπῆρχε καὶ διὰ τὸν κατευνασμόν; (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κ. Σοφούλης εἶναι προικισμένος μὲ τὴν θείαν αὐτὴν δύναμιν, τοῦ πιστεύειν οἱανδήποτε πολιτικήν, ἐφόσον αὐτὸς τὴν ἐφαρμόζει, ἀρκεῖ τοῦτο. Ἡ πίστις, κύριοι, πρὸς μετάδοσιν πνοῆς δὲν ἀποτελεῖ μόνον ὑποκειμενικότητα, ἀλλὰ καὶ ἀντικειμενικότητα, δὲν ἀρκεῖ νὰ πιστεύωμεν ὅτι καλοπίστως πιστεύει ὁ κ. Σοφούλης ὅτι ἔχει αὐτὴν τὴν ἱκανότητα, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ ἄλλοι ἡμεῖς καὶ οἱ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ πιστεύωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἱκανότητα (χειροκροτήματα). Ἔπειτα ἡ πνοὴ δὲν διακηρύσσεται, γίνεται αὐτομάτως ἀντιληπτὴ καὶ ἐρωτῶ: Μετὰ τὴν κυβερνητικὴν μεταβολὴν ἀντελήφθη κανεὶς ἀπὸ ὑμᾶς μεταβολήν; Λόγοι διαδικασίας, ὑποσχέσεις, μεταβολὴ ἐνδεχομένως ὡρισμένων Ὑπουργείων καὶ αὐτὰ ἑκάστοτε μὲ πολλὴν φειδώ· ἀλλὰ σύστημα, μέθοδοι, δρᾶσις ἡ ἰδία. Ἔπειτα ἡ πνοὴ προϋποθέτει λήθην τοῦ κομματικοῦ παρελθόντος, εἶναι τοῦτο ἀληθὲς ὅτι δὲν δύναται τίποτα νὰ γίνῃ ἄνευ λήθης τοῦ κομματικοῦ συμφέροντος, ἂν καὶ οἱαδήποτε Κυβέρνησις δὲν ἦλθε χωρὶς νὰ εἴπῃ ὅτι θὰ λησμονήσῃ τὸ κομματικὸν συμφέρον καὶ θὰ ζητήσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ Ἐθνικόν. Ἔπειτα, κύριοι, πνοὴ σημαίνει θάρρος, ἱκανότητα νὰ εἰπῆτε εἰς τὸν λαὸν τὴν ἀλήθειαν, τὴν σκληρὰν ἀλήθειαν, τὰς δυσκολίας, τὰς ἀντιδράσεις, τὰς πλάνας, οἱωνδήποτε ἰδικῶν μας, μεγάλων, φίλων ξένων χωρῶν καὶ τότε θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀνταποκριθῆτε. Ἐμνημόνευσεν εἷς τῶν προλαλησάντων πολιτικῶν ἀρχηγῶν τὸ παράδειγμα τοῦ Τσῶρτσιλ καὶ εἰδικῶς ἐφαντάσθη τὸν Τσῶρτσιλ τὴν ἑπομένην τῆς καταστροφῆς τῆς Γαλλίας. Ἐὰν ἀντὶ νὰ ὑπέσχετο εἰς τὸν Ἀγγλικὸν Λαὸν αἷμα καὶ δάκρυα ὑπέσχετο τὴν στροφὴν τῆς τύχης, ἴσως, κύριοι, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν τότε νὰ ἀντιστῇ ἡ Ἀγγλία, διότι τίποτα δὲν ὑπάρχει χειρότερον διὰ νὰ κλονίσῃ τὸ ἠθικὸν ἑνὸς λαοῦ, ἀπὸ τοῦ νὰ δώσωμεν ψευδεῖς ὑποσχέσεις· αὐτὸ εἶναι χειρότερον καὶ ἀπὸ τὴν πέμπτην φάλαγγα. Ἔ, κύριοι, αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο ἀπὸ αὐτό, ἀντὶ νὰ στραφοῦν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ νὰ τοῦ εἴπουν «Ἑλληνικὲ Λαέ, πολύτιμος εἶναι ἡ ἀρωγὴ τῶν ξένων, θαυμάσιαι αἱ συμβουλαί των, ὅλα αὐτὰ εἶναι περίφημα, ἀλλὰ τίποτα δὲν θὰ γίνῃ ἐὰν δὲν ἀποφασίσης νὰ σωθῇς». Τὸ Κράτος, κύριοι, εἶναι ὡς ἕνας ζῶν ὀργανισμὸς καὶ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὑποφέρει ἀπὸ νόσον βαρεῖαν, βαρυτάτην ἐὰν θέλητε. Τίθεται ζήτημα, ἡ νόσος αὐτὴ εἶναι νόσος ἀνίατος; Ἐὰν εἶναι ἀνίατος, κύριοι, τότε μόνον διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ καθήκοντος θεραπεύομεν. Ὁ καλὸς υἱὸς μόνον διὰ νὰ εἶναι ἱκανοποιημένος καὶ ἔναντι τῆς συνειδήσεώς του καλεῖ καὶ τοὺς καθηγητὰς ὅταν ὁ πατήρ του πάσχῃ ἀνιάτως· ἐὰν ὅμως ἡ ἀσθένεια εἶναι ἰάσιμος, τότε χρειάζεται ἡ συγκέντρωσις τῶν πάντων εἰς πᾶσαν προσπάθειαν. Καὶ τώρα, λαὸς ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν ἀντίστασιν δὲν εἶναι λαὸς ὁ ὁποῖος ἔκλεισε τὴν δρᾶσιν του, ἀλλὰ τὴν ἄνοιξε. Καὶ ἐρωτᾶται, πῶς θεραπεύομεν μίαν βαρυτάτην νόσον; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ ἐκ τῶν παρόντων ἰατροὶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ ἰδικά των ἐδάφη ἀλλὰ νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν θεραπείαν τοῦ ὀργανισμοῦ προβαίνομεν, εἴτε μὲ ἐμβόλια, εἴτε μὲ ὀρούς, εἴτε δημιουργοῦμεν εἴτε δίδομεν ἄλλα φάρμακα διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ ὀργανισμὸς νὰ ἀντιδράσῃ. Ἀλλοίμονον ὅμως, οὔτε ὁ καθηγητής, οὔτε τὰ φάρμακα ἀρκοῦν ἐὰν ὁ ὀργανισμὸς δὲν ἀντιδρᾷ. Ἐδῶ λοιπὸν εἶναι τὸ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως: νὰ ἐμπνεύσῃ αὐτό. Ἐὰν δὲν εἶναι ἱκανή, οὔτε οἱ λόγοι οὔτε τὰ φάρμακα θὰ φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα. Ἀλλά, κύριοι, εἰς τὴν σειρὰν αὐτὴν τῶν θλιβερῶν καὶ σοβαρῶν διαπιστώσεων ἔχω νὰ κάμω καὶ τοῦτο, ἐρχόμεθα πάντοτε κατόπιν ἑορτῆς, εἴμεθα πάντοτε ἐπιμηθεῖς, καταστρώνομεν μεγάλα σχέδια καὶ τὰ σχέδια αὐτὰ βασίζονται ἐπὶ τῶν σφαλμάτων τοῦ παρελθόντος, καταβάλλομεν μεγάλας προσπαθείας διὰ νὰ κλείσωμεν τὰ κενὰ τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ ὅταν κάμωμεν αὐτὸ εὑρισκόμεθα πρὸ νέου ζητήματος, ἀντιπάλου τὸν ὁποῖον δὲν εἴχομεν προβλέψει. Θὰ μᾶς εἰπῆτε ὅτι ἡ ἀντίδρασις ἢ ἡ κακὴ κατανόησις εἶναι κακόν. Ἀπαντῶ, κύριοι, ὅτι ὅλα αὐτὰ εἶναι δικαιολογίαι διότι ἀφοροῦν τοὺς ἐξωτερικοὺς νόμους. Ἐὰν ἔβρεχε νωρίτερα ἢ ἀργότερα δὲν θὰ ἔχανε τὸ Βατερλὼ ὁ Ναπολέων, δὲν θὰ ὡμιλοῦσε κανεὶς περὶ τῆς βροχῆς παρὰ περὶ τῆς νίκης τοῦ Ναπολέοντος. Ἐὰν γίνῃ τὸ Α ἢ τὸ Β ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὸ σθένος νὰ παραιτηθῇ, τί τὰ θέλετε ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην. Λοιπόν, κύριοι, παραγνωρίζομεν τὴν νέαν θλιβερὰν τακτικὴν τῶν ἐμπολέμων διότι ἐσυνηθίσαμεν πάντοτε νὰ τοὺς ὑποτιμῶμεν, τοὺς θεωροῦμεν πάντοτε ὡς 5, 10, 15.000 ἢ καὶ 20.000 μειοψηφίαν πρακτόρων ἐνισχυομένην ἀπὸ ξένους ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ εἴμεθα ὑπερήφανοι ὅτι κατέχομεν τὴν πλειοψηφίαν τοῦ Ἔθνους χωρὶς νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους, ἀντιτάσσωμεν ἡρωϊκοὺς ἀξιωματικούς, ἡρωϊκὸν Στρατόν, ἡρωϊκοὺς χωροφύλακας καὶ ἂν θέλετε ἡρωϊκὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου, ἀλλὰ μετόπισθεν τίποτε. (Χειροκροτήματα).

§85ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μάρτυρα ἡρωϊκὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§86Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὄπισθεν, κύριοι, τῶν ἡρωϊκῶν αὐτῶν ἀνθρώπων ὑπάρχει Κράτος τὸ ὁποῖον δίδει πνοὴν καὶ ὑπάρχει ἡγεσία ἡ ὁποία συνεχῶς ὑπόσχεται λαμπρὰς ἡμέρας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἔτσι νὰ κερδηθῇ ὁ ἀγών, σήμερον δὲ ἡ νέα τακτικὴ τῶν ἀνταρτῶν, εἶναι ἡ τακτικὴ τῆς ἐξαθλιώσεως τοῦ Ἔθνους. Δὲν φείδεται οὐδενὸς μέσου καταστροφῆς· ἀναγκαστικῶς ἐπιστρατεύουν, ἀναγκαστικῶς δημιουργοῦν πρόσφυγας, ἐξουθενώνουν τὰ πάντα καὶ καταστρέφουν, καὶ ἐναντίον αὐτῶν ἡ Κυβέρνησις τί κάμει; — μολονότι πάντα ὑπάρχει ἡ ζωογόνος πνοὴ τῆς Βασιλίσσης ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ αὐτή. Τὸ θέμα τὸ προσφυγικὸν εἶναι μεγάλον καὶ χρήζει σταυροφορίας διότι εἶναι ἱκανὸν τὸ καλύτερον στρατιωτικὸν ἔργον νὰ ἐκμηδενίσῃ. Διότι, κύριοι βουλευταί, οἱ πρόσφυγες δὲν εἶναι τριακόσιαι χιλιάδες· εἶναι ἕνας ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος εἶναι αἰόλος εἰς τὴν ἄνοδον καὶ δὲν γνωρίζει κανεὶς μέχρι ποῦ θὰ ἀνέλθῃ καὶ ἔχει καὶ τὰ μυστικά του· λόγῳ τοῦ ἰδιοτύπου τοῦ προσφυγικοῦ πληθυσμοῦ κανεὶς δὲν γνωρίζει τί κρύπτεται ἐκεῖ. Καὶ ἔναντι αὐτοῦ τοῦ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου προσφύγων χρειάζεται σταυροφορία, κύριοι, διότι τὸ προσφυγικὸν πρόβλημα ἔχει ἄμεσον θλιβερὰν εἰκόνα ἀλλὰ ἔχει καὶ συνέχειαν φρικτήν, διότι ἐὰν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ἐπιστρέψουν εἰς τὰ χωριά των ἀλλοίμονον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι, κύριοι, ἐὰν αἱ πόλεις καὶ αἱ θάλασσαι διέσωσαν τὸν Ἑλληνισμὸν παντοῦ ὡς ἰδέαν, ἡ ὕπαιθρός του, ὁ κάμπος καὶ τὰ βουνὰ συνετήρησαν τὴν Ἑλλάδα (χειροκροτήματα). Δὲν ἀνῆλθον, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ ἀσκήσω στενόκαρδον ἀντιπολίτευσιν. Ἀπέβλεπον μόνον νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους δυσπιστῶ εἰς τὴν ἱκανότητα τῆς παρούσης Κυβερνήσεως νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων. Αἱ σκέψεις μου ἀφορῶσι τὴν κυβερνῶσαν ἡγεσίαν καὶ μόνον. Ἡ πίστις μου εἰς τὴν ζωτικότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἶναι τόση, ὥστε νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἀνταποκριθῇ οὗτος κατὰ πάσης δοκιμασίας· καὶ ἂν ἀκόμη ἡ κατάστασις τὸ φέρῃ ὥστε νὰ χρειασθῇ ἕνα θαῦμα, πιστεύω ὅτι καὶ αὐτὸ θὰ γίνῃ διότι πιστεύω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§88Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἀνακοινώσεις, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὰς ὁποίας προέβη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, προκαλοῦν τὴν μεμετρημένην ἐκείνην ἱκανοποίησιν ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη δυνατὴ κατὰ τὰς κρισίμους καὶ σκοτεινὰς αὐτὰς ὥρας. Ἐπὶ τέλους, κύριοι βουλευταί, κάποιο πνεῦμα κατανοήσεως τῆς ἑλληνικῆς τραγωδίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἄλλωστε συνάρτησιν τοῦ συνεχιζομένου καὶ μάλιστα ἐκτεινομένου παγκοσμίου δράματος, κάποιο πνεῦμα κατανοήσεως τῆς ἑλληνικῆς τραγῳδίας ἤρχισεν νὰ ἐπικρατῇ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος καὶ συγκεκριμένως ἐκεῖ ὅπου ἐξακολουθοῦν ἀκόμη νὰ πάλλουν καρδίαι ἐλευθέρων ἀνθρώπων, ἐκεῖ ὅπου οἱ ἄνθρωποι ἐξακολουθοῦν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ συγκροτοῦν ἐλευθέρως τὸ περιεχόμενον, τὸ εἰς ἔννοιαν καὶ ἀντιλήψεις περιεχόμενον τῆς συνειδήσεώς των, ἐκεῖ ὅπου οἱ ἄνθρωποι ἔχουν τὸ δικαίωμα ἀκόμη καὶ νὰ πλανῶνται. Ἡ ἐλευθερία τῆς πλάνης ἀποτελεῖ ἀληθῶς τὴν προϋπόθεσιν διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἀληθείας. Κύριοι βουλευταί, οἱ παράγοντες οἱ ὁποῖοι συνέβαλλον εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ πνεύματος κάποιας κατανοήσεως τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος, εἶναι πολλοὶ καὶ ποικίλοι, νομίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι περιττὸν καὶ ἄσκοπον νὰ μνημονεύσω τοὺς κυριωτέρους μεταξὺ αὐτῶν τῶν παραγόντων. Ὁ πρῶτος παράγων, κύριοι βουλευταί, ὑπῆρξεν, καὶ εἶναι, αἱ προσπάθειαι τῶν ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἕνδεκα μηνῶν. Δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ κρίνω τὴν προσπάθειαν αὐτὴν ἀπὸ τεχνικῆς ἀπόψεως· ἴσως ἄλλοτε εἰς ὥρας ἠρεμωτέρας νὰ σημειωθῇ ἡ κρίσις αὐτή. Δὲν πρόκειται νὰ ἐξετάσω, κύριοι βουλευταί, ἐὰν ὁ τόνος ὁ ὁποῖος διῆπε τὰς προσπαθείας ὑπῆρξεν καὶ εἶναι ὁ καλύτερος, ἄλλωστε ὁ τυχὸν καλύτερος τόνος δὲν καθιστᾷ ἀναγκαίως κακὸν τὸν ὀλιγώτερον καλόν. Ἕκαστος ἐκ τῶν διαχειριζομένων τὰς μεγάλας ἐθνικὰς ὑποθέσεις ἔχει τὸν ἴδιον αὐτοῦ χαρακτῆρα, ἔχει τὴν ἰδίαν αὐτοῦ ἀτομικότητα καὶ ἐὰν θέλετε τὸ ὕφος του. Ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ γνωρίζωμεν ὅτι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς ἀτομικῆς νοοτροπίας ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς ἰδίας αὐτοῦ ἀτομικότητος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἔπραξε τὸ καθῆκον του καὶ κατέβαλεν ἀόκνους προσπαθείας διὰ τὴν δικαίωσιν τῆς Ἑλλάδος (χειροκροτήματα). Εὐτύχημα ἰδιαιτέρως ὑπῆρξεν, ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον του εἰς Ἡνωμένας Πολιτείας ταξίδιον συνωδεύθη καὶ ὑπὸ ἐκλεκτοῦ ἐκπροσώπου τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. (Χειροκροτήματα). Ὁ δεύτερος παράγων, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος οὐσιωδῶς συνέβαλεν εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ πνεύματος κατανοήσεως τοῦ ἑλληνικοῦ προβλήματος, εἶναι ἡ μορφὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Τὸ γεγονὸς ὅτι μετέχει τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ γεγονὸς μάλιστα ὅτι προΐσταται αὐτῆς ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἤσκησεν οὐσιώδη ἐπίδρασιν εἰς τὴν διαφώτισιν τῶν πνευμάτων ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος. Βεβαίως, θὰ μοῦ ἐπιτραπῆ ἐλπίζω νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Μαξίμου, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι μέλος, ἐβοήθησε κἄπως καὶ αὐτή. Δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ προβῶ ἐγὼ εἰς τὴν πλήρη ἐκτίμησιν τῆς βοηθείας αὐτῆς, ἐβοήθησε κἄπως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ πνεύματος περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλοῦμεν καὶ τὸ ὁποῖον βλέπομεν σήμερον δημιουργούμενον ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, διότι καὶ ἐκείνη ὑπῆρξε Κυβέρνησις εὐρυτέρα τῆς ἁπλῆς κομματικῆς ἢ ἁπλῶς βασιζομένης ἐπὶ μιᾶς καὶ ἑνιαίας παρατάξεως. Καὶ ἦτο ἀπαραίτητον εἰς ὥραν μεγάλου ἀγῶνος νὰ δοθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸν ἀγῶνα τὸν διεξάγει ὄχι μόνον ἕνα κόμμα, ὄχι μόνον μία ἐκλογικὴ παράταξις ἀλλ’ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος, ὁλόκληρος ἡ ἐθνικὴ παράταξις τῶν Ἑλλήνων. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, βεβαίως, βοηθεῖ πολὺ περισσότερον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διότι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν δὲν ἀπαρτίζουν κατ’ οὐσίαν μόνον τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἀλλὰ τὴν συναπαρτίζει, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, καὶ ἡ ψυχή, ἡ συνείδησις καὶ τὸ πνεῦμα ὅλων ἡμῶν οἱ ὁποῖοι εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Ὁ τρίτος παράγων, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος συμβάλλει— καὶ ἡ συμβολὴ τοῦ παράγοντος αὐτοῦ ὑπῆρξεν ἡ μᾶλλον ἀποφασιστικὴ διὰ τὴν διαμόρφωσιν πνεύματος εὐνοϊκοῦ ἔναντι τῆς ἑλληνικῆς καταστάσεως—εἶναι τὰ λάθη, τὰ τεράστια λάθη τὰ ὁποῖα διαπράττουν οἱ ἀντίπαλοί μας, οἱ ἀντίπαλοι τῆς Ἑλλάδος, οἱ ἀντίπαλοι τῆς Δημοκρατίας, τοῦ ἀνθρωπισμοῦ, τῆς ἀληθείας. Οἱ ἀντίπαλοι αὐτοί, κύριοι βουλευταί, εἰσῆλθον πλέον κατὰ τρόπον ἀνέκκλητον εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀπροκαλύπτου προβολῆς τοῦ ψεύδους. Καὶ αὐτὸ ἦτο μοιραῖον. Ἡ ἱστορικὴ νομοτέλεια εἰς τὴν ὁποίαν τόσον βαθειὰ ἰσχυρίζονται τοὐλάχιστον ὅτι πιστεύουν οἱ μαρξισταί, ἀπεδείχθη ἰσχυροτέρα, ἀπεδείχθη ἐπικρατεστέρα οἱασδήποτε καὶ ὁσονδήποτε μεγάλης εὐφυΐας καὶ πονηρίας των. Καὶ αὐτὴ ἐβοήθησε βεβαίως πολὺ εἰς τὴν διαφώτισιν τὴν πνευματικὴν εἰς τὰς μεγάλας δημοκρατίας τῆς Δύσεως ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τοῦ Ἀτλαντικοῦ. Ὡρισμέναι ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἑβδομάδων ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποδεχθοῦν τὴν μεταστροφὴν αὐτὴν τῶν πνευμάτων καὶ ἰδίως τὴν μεταστροφὴν τῶν πνευμάτων μερικῶν δημοσιογράφων καὶ πολιτικῶν τῆς Δύσεως πλανηθέντων εἰς τὸ παρελθόν, ἐνόμισαν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑποδεχθοῦν τήν μεταστροφὴν αὐτὴν μὲ σχόλια εἰρωνικά. Κύριοι, νομίζω ὅτι ἀντὶ εἰρωνικῶν σχολίων πρέπει νὰ ἐκδηλωθῇ ἁπλῶς καὶ μόνον μιὰ εἰλικρινὴς χαρά. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὁσονδήποτε καὶ ἂν φανῇ παράδοξον αὐτὸ τὸ ὁποῖον θὰ εἴπω, ὅτι ἡ πλάνη ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἕως χθὲς εἰς τὰς μεγάλας δημοκρατίας ἐξηκολούθουν νὰ μὴ κατανοοῦν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα καὶ τὴν παγκόσμιον, ὅτι ἡ πλάνη αὐτῶν ἦτο σχεδὸν ὠφέλιμος, ἦτο ἐν πάσῃ περιπτώσει ἱστορικῶς ἀναγκαία. Ἡ πλάνη αὐτή, κύριοι βουλευταί, ὠφείλετο εἰς τὴν ἠθικὴν ποιότητα τῆς συνειδήσεως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπλανῶντο. Ἡ πλάνη αὐτὴ ὠφείλετο εἰς τὴν ἀνεκτικότητα καὶ τὸν ἰδεαλισμόν των. Καὶ δὲν πρέπει ποτὲ νὰ λησμονῆται, ὅτι ἡ ἀνεκτικότης καὶ ὁ ἰδεαλισμὸς εἶναι τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων διακρίνεται ἀκριβῶς ὁ πολιτισμός μας ἀπὸ τὸν πολιτισμὸν τῶν βαρβάρων. (Χειροκροτήματα ζωηρά). Δὲν πρέπει ποτέ, κύριοι βουλευταί, νὰ λησμονῆται ὅτι ἡ ἀνεκτικότης καὶ ὁ ἰδεαλισμὸς εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα διακρίνουν τοὺς δημοκρατικοὺς καὶ τοὺς χριστιανικοὺς καὶ τὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμὸν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους μας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἄλλωστε, κύριοι βουλευταί, ὁ ἰδεαλισμὸς αὐτός, ὅπως τὸ βλέπετε, ὅπως τὸ εἴδομεν εἰς τὰ 1939 καὶ ὅπως τὸ βλέπετε σημειούμενον κατ’ αὐτάς, ὁ ἰδεαλισμὸς αὐτὸς ὅταν ἔρχεται ἡ κρίσιμος ὥρα, γνωρίζει νὰ συνδυάζεται μὲ τὸν ἱστορικὸν ἐκεῖνον ρεαλισμόν, μὲ τὸν ὁποῖον καὶ μόνον ἐγκαινιάζεται, μὲ τὸν ὁποῖον καὶ μόνον διεξάγεται, μὲ τὸν ὁποῖον καὶ μόνον κερδίζεται ἡ μάχη καὶ ἡ μάχη θὰ κερδηθῇ. (Χειροκροτήματα ζωηρά).

§89Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ὁ ὡραιότερος λόγος τῆς ζωῆς σου!

§90Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τέταρτος παράγων, κύριοι βουλευταί, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι συνέβαλε καὶ αὐτὸς οὐσιωδῶς εἰς τὴν μεταστροφὴν τῶν πνευμάτων, εἰς τὴν πληρεστέραν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κατανόησιν τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος, εἶναι ἡ ὑπεύθυνος καὶ ἄμεσος πλέον ἐπαφὴ τῆς Βορειοαμερικανικῆς Δημοκρατίας μὲ τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Ὅπως οἱ ἄλλοι μεγάλοι σύμμαχοί μας, πρὸς τοὺς ὁποίους εἴμεθα ἐπίσης αἰωνίως ὑπόχρεοι, ὅπως οἱ Ἄγγλοι ἐχρειάσθη νὰ περάσουν ἀπὸ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944 διὰ νὰ ἀρχίσουν κατανοοῦντες τὴν πραγματικότητα, διότι μόνον τότε συνυφάνθησαν κατὰ τρόπον ὑπεύθυνον καὶ ἄμεσον μὲ τὴν πραγματικότητα αὐτήν, ἔτσι καὶ οἱ ἄλλοι μεγάλοι μας φίλοι οἱ Ἀμερικανοί, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται εἰς βοήθειαν τῆς Ἑλλάδος, ἤρχισαν νὰ κατανοοῦν — καὶ ὁ ρυθμὸς τῆς κατανοήσεως εἶναι ταχύς, ἀρκετὰ ταχύς — ἤρχισαν νὰ κατανοοῦν τὴν πραγματικότητα εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔχει μεγάλην σημασίαν τὸ γεγονὸς ὅτι ἐν Ἑλλάδι παρίστανται διὰ τὴν παρακολούθησιν διὰ τὴν διαχείρισιν ἐν πολλοῖς τῆς βοηθείας πρὸς τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρος ἀποστολὴ Ἀμερικανῶν. Καὶ ἔχει ἐπίσης μεγίστην σημασίαν τὸ ὅτι συχνότατα κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας μᾶς ἐπισκέπτονται καὶ μάλιστα εἰς ἀριθμὸν μέγαν, ὁμάδες ἀντιπροσώπων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας τῆς Ἀμερικανικῆς. Πρέπει νὰ εἴμεθα βαθύτατα εὐγνώμονες ἀπέναντι τοῦ ἱστορικοῦ Κογκρέσσου διὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν προσέφερεν εἰς τὴν Χώραν μας ἀποστείλαν ἐκπροσώπους του διὰ νὰ ἴδουν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν πραγματικότητα, διὰ νὰ ψαύσουν τὴν πραγματικότητα (χειροκροτήματα). Διότι μόνον διὰ τῆς ἀμέσου ἐπαφῆς εἶναι δυνατὸν πλήρως νὰ κατανοηθῇ τὸ μέγεθος τῆς τραγωδίας μας καὶ τὸ ἄπειρον τοῦ δικαίου μας. Κύριοι βουλευταί, ἤδη ὁπότε ἀρχίζει νὰ ἀποκρυσταλλώνεται ἔξω τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος ἕνα πνεῦμα πλήρους κατανοήσεως τῆς ἑλληνικῆς πραγματικότητος ἢ μᾶλλον τῆς ἑλληνικῆς τραγωδίας, καλούμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας. Καὶ καλούμεθα νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας κυρίως εἰς τοὺς δύο ἐκείνους τομεῖς, τοὺς ὁποίους καὶ χθές, μετὰ τὴν σύντομον ἔκθεσιν εἰς τὴν ὁποίαν προέβη, ἔθιξε καὶ ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ τομεῖς αὐτοὶ εἶναι ὁ στρατιωτικὸς καὶ ὁ οἰκονομικός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν οἰκονομικὸν τομέα, κ. βουλευταί, νομίζω ὅτι καθῆκον ὅλων μας εἶναι νὰ ἀναμείνωμεν — καὶ παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τάχιστα ὑποβάλῃ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς — νὰ ἀναμείνωμεν τὰ νομοσχέδια ἰδίᾳ τὰ φορολογικὰ καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἐξ ἀφορμῆς αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ λάβωμεν θέσιν συγκεκριμένην εἰς τὰς λεπτομερείας. Ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦδε ἡ συνείδησίς μου μοῦ ἐπιβάλλει νὰ τονίσω, ὅτι θὰ ὑποστηρίξωμεν οἱονδήποτε μέτρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁσονδήποτε σκληρὸν καὶ ἂν θὰ εἶναι τὸ μέτρον τοῦτο, ἀπὸ τοῦδε δηλοῦμεν ὅτι θὰ ὑποστηρίξωμεν οἱονδήποτε μέτρον τὸ ὁποῖον θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν κάποιαν ἰσορρόπησιν τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου. Θὰ ὑποστηρίξωμεν πᾶν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον ἀποβλέπει εἰς τὴν ὀργάνωσιν τῆς καταναλώσεως, ἡ ὁποία, ἀτυχῶς, διέπεται ὑπὸ ἀναρχίας. Καὶ θὰ ὑποστηρίξωμεν τέλος μὲ ὁλόκληρον τὴν ψυχήν μας πᾶν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ — ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσῃ — νὰ πλήξῃ τὰς κεφαλὰς ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐξακολουθοῦν νὰ ὑψώνουν τὸ μικρὸν ἀνάστημά των ὑπεράνω τοῦ Ἔθνους (χειροκροτήματα). Ἀρκεῖ αἱ λέξεις τὰς ὁποίας εἶπε χθὲς διὰ τῶν χειλέων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Κυβέρνησις, ἀρκεῖ αἱ λέξεις αὐταὶ νὰ γίνουν πραγματικότης καὶ ἂς εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὅλοι οἱ πραγματικοὶ Ἕλληνες θὰ βοηθήσουν διὰ νὰ μεταβληθοῦν αἱ λέξεις αὐταὶ πλήρως εἰς πραγματικότητα, εἰς τὴν ὁποίαν ὅλοι ποθοῦμεν νὰ μεταβληθοῦν. Ὅσον ἀφορᾷ, κ. βουλευταί, τὸν στρατιωτικὸν τομέα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους πρὸς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι τόσον ἀγωνίζονται, καὶ πρὸς τοὺς ἡρωϊκοὺς πληθυσμοὺς οἱ ὁποῖοι τόσον ταλαιπωροῦνται καὶ βασανίζονται καὶ ἀφοῦ ἐκφράσω εἰδικώτερον καὶ τὸν θαυμασμόν μου διὰ τὸ ἐπιτελεσθὲν κατ’ αὐτὰς εἰς τὸ Μέτσοβον ἔργον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῶ καὶ εἰς τὴν διατύπωσιν ὡρισμένων ὑποδείξεων, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀσυμβίβαστοι πρὸς τὴν δημοσιότητα. Πρώτη ὑπόδειξις εἶναι ὅπως τὸ ταχύτερον πραγματοποιηθῇ ἡ συγκρότησις ἑνιαίου στρατηγείου. Ἔχομεν Κυβέρνησιν, ἔχομεν Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ δὲν ἔχομεν Στρατηγεῖον ἀγῶνος. Τὸ Ἐπιτελεῖον δὲν εἶναι συγκροτημένον δι’ ἀγῶνας καὶ δὴ τόσον ἰδιοτύπους. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ Πολιτικοστρατιωτικὸν Στρατηγεῖον, ὅπερ νυχθημερὸν νὰ ἐργάζεται καὶ νὰ ἀγωνίζεται, ὅπως πράττουν οἱ ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν εὑρισκόμενοι εἰς τοὺς κρισίμους τομεῖς. Καὶ πρέπει νὰ συνδυάσῃ τὸ Στρατηγεῖον αὐτὸ τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως καὶ τὸ Ὑπουργεῖον Τύπου καὶ Προπαγάνδας καὶ νὰ συντονισθῇ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλου μέλους τῆς Κυβερνήσεως, εἰ δυνατὸν δὲ νὰ εὑρίσκεται ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν. Δευτέρα ὑπόδειξις εἶναι ἡ ἑξῆς: Βεβαίως ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν βαθὺν σεβασμὸν ἀπέναντι τῶν σχεδίων ἀγώνων τὰ ὁποῖα ἐμελετήθησαν ἢ μελετῶνται ὑπὸ τοῦ Ἐπιτελείου. Ἀλλὰ νομίζω ταὐτοχρόνως, ὅτι θὰ πρέπει νὰ τεθοῦν τὰ σχέδια ταῦτα εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὸν τολμηρὸν καὶ ὑπεύθυνον αὐτοσχεδιασμόν, ὅστις θὰ πρέπει νὰ ἀπαιτηθῇ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τοῦ Σωματάρχου, μέχρι τοῦ τελευταίου διοικητοῦ λόχου ἢ διμοιρίας. Ἀντὶ νὰ τιμωρῶμεν μόνον ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παραβαίνουν τοὺς τύπους τῶν διαταγῶν, θὰ πρέπει νὰ τιμωρῶμεν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παραβιάζουν τὴν οὐσίαν τῆς ἀποστολῆς των. Πᾶσα περίστασις ποὺ χάνεται ἔχει ὑπεύθυνον καὶ εἶναι πολὺ πιὸ ὑπεύθυνος ἀπὸ τὸν παραβαίνοντα τυπικὴν διαταγήν, ἐκεῖνος, ὅστις ἀφήνει νὰ χάνεται μία εὐκαιρία διώξεως τῶν συμμοριτῶν. Τρίτη ὑπόδειξις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω ἀποτελεῖ σχεδὸν κοινοτυπίαν. Πρέπει μὲ κάθε θυσίαν νὰ φροντίσωμεν διὰ τὰς οἰκογενείας τῶν στρατευθέντων. Πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων πρὸς ἐνίσχυσίν των.

§91Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Αἱ σύζυγοι τῶν μαχομένων ἔρχονται καὶ παρακαλοῦν νὰ τοὺς εὕρωμεν ἐργασίαν. Μὲ τὴν σειράν μου καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τοὺς ἐργοδότας.

§92Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντὶ παρακλήσεων, ἀπαιτοῦνται διαταγαὶ καὶ ἐξουσία. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν μὲ ταχύτητα νὰ προβῇ εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων αὐτῶν. Ἡ τετάρτη ὑπόδειξις ἀφορᾷ εἰδικῶς τοὺς ἐφέδρους ἀξιωματικούς. Εἶναι παράδοσις κακὴ νὰ καλοῦνται ὑπὸ τὰ ὅπλα ἔφεδροι παλαιῶν κλάσεων ἡλικίας 37 καὶ 38 ἐτῶν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀνθυπολοχαγοῦ. Δὲν γίνεται αὐτὸ σὲ κανένα στρατόν. Πρέπει ὁ καλούμενος νὰ ἔχῃ τὴν ἀντιστοιχίαν του.

§93Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς προαγωγῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἔχω νὰ δώσω τὴν πληροφορίαν, ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ἡ προαγωγὴ ἱκανοῦ ἀριθμοῦ ἐφέδρων ἀνθυπολοχαγῶν.

§94Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἀποτελεῖ εὐχάριστον ἀνακοίνωσιν, ἡ ὁποία θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς μαχομένους.

§95Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ ἤθελα, συμπληρώνων τὴν ὑπόδειξιν τοῦ κ. Κανελλοπούλου, νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως τὰ κέντρα Ἐκπαιδεύσεως πλαισιωθοῦν δι’ ἐφέδρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄριστοι ἐκπαιδευταί, μεταβοῦν δὲ οἱ μόνιμοι εἰς τὸ καθῆκον των, δηλ. εἰς τὸ μέτωπον.

§96Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὸ ζήτημα παρουσιάζεται ἐξαιρετικὰ δύσκολον. Ὑπάρχουν εἰς τὰ κέντρα ἐκπαιδεύσεως καὶ ἔφεδροι, ἀλλὰ ἡ ἐκπαίδευσις εἰς τὰ νέα ὅπλα δὲν εἶναι γνωστὴ εἰς τοὺς ἐφέδρους.

§97Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δὲν γνωρίζουν τὰ νέα ὅπλα, τότε δὲν εἶναι εἰς θέσιν καὶ νὰ μάχωνται μὲ αὐτά.

§98Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπ. Στρατ.). Γνωρίζουν τὴν χρῆσιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκπαιδεύσουν. Ἐξ ἄλλου σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ Κέντρα Ἐκπαιδεύσεως ἀπὸ δώδεκα θὰ μειωθοῦν εἰς τέσσαρα. Καὶ ἔτσι οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ θὰ σταλοῦν εἰς τὸ μέτωπον.

§99Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μὲ τὴν ὑπόδειξιν τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ διὰ νὰ ἀρθοῦν βαρεῖαι ψυχικαὶ καταστάσεις αἱ ὁποῖαι κρατοῦν εἰς τὰ μικρὰ μαχόμενα τμήματα Τέλος θὰ κάμω μίαν ὑπόδειξιν, ἥτις εἶναι ἠθικῶς σημαντικωτέρα. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐντὸς τῶν ἡμερῶν νὰ μεταβληθῇ ἡ μέχρι τοῦδε κρατοῦσα τακτικὴ καὶ νὰ σταλοῦν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ πυρὸς ὅλοι οἱ νέοι τῶν οἰκογενειῶν ποὺ ἀνήκουν εἰς τὴν λεγομένην ἡγέτιδα τάξιν. Τὸ παράδειγμα, βάσει ἠθικῆς ἐπιταγῆς τῆς συνειδήσεώς μας, πρέπει νὰ δοθῇ ἀπὸ τὴν ἰδίαν τὴν Κυβέρνησιν, ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς. Τὰ παιδιὰ τῶν Ὑπουργῶν, τὰ παιδιὰ τῶν βουλευτῶν πρέπει νὰ πᾶνε εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ πυρός. (Χειροκροτήματα). Ποιοῦμαι τὴν ἔκκλησιν αὐτήν, πρὸς ὅλους ὑμᾶς καὶ δι’ ὑμῶν πρὸς ὁλόκληρον τὴν ἡγέτιδα τάξιν τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν οἰκονομικήν, ὅπως συμβάλλῃ κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικὸν εἰς τὴν νίκην τοῦ Ἔθνους. Ψίθυροι ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος κυκλοφοροῦν. Τὰ μικρὰ μαχόμενα τμήματα τοῦ Στρατοῦ τὰ γονατίζει ἡ ἀνισότης. (Ραγδαῖα χειροκροτήματα). Καὶ μαζὶ μὲ τὰ παιδιὰ καὶ τοὺς ἀδελφούς μας, καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ὀφείλομεν νὰ εὑρισκώμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν συχνότερον εἰς τοὺς τομεῖς τοῦ κινδύνου. Μόνον τότε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴμεθα βέβαιοι διὰ τὴν νίκην, ὅταν μεταβάλωμεν τὴν φρασεολογικὴν ἀλληλεγγύην πρὸς τὸν λαὸν καὶ τὰς ἐνόπλους δυνάμεις, εἰς ἀλληλεγγύην πραγματικήν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§100Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπ. Στρ.). Ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον θέμα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος, δηλῶ ὑπευθύνως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προσεπάθησα νὰ μὴ μείνῃ εἰς τὰ μετόπισθεν οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν. Παρακαλῶ οἱονδήποτε, νὰ καταγγείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν ἐὰν τυχὸν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του περίπτωσιν παραμονῆς τοιούτων στρατιωτῶν εἰς Ἀθήνας.

§101Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ὑπάρχει διαταγὴ μεταθέσεως ἀπὸ 15 Σεπτεμβρίου ἐ.ἔ. μὴ ἐκτελεσθεῖσα εἰσέτι.

§102Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ (Ὑπουργ. Στρατ.). Χθὲς ἀκριβῶς πληροφορηθεὶς ὅτι ὁ ἀνθυπολοχαγὸς Ἀθανασίου Γεώργιος δὲν εἶχε λάβει εἰσέτι φύλλον πορείας ἀπὸ τὸ 651 Τάγμα Α.Β. Υ.Π. διὰ τὸ 503 Τάγμα Πεζικοῦ, ἐζήτησα νὰ μοῦ ἀναφέρουν ἐντὸς εἰκοσιτετραώρου διὰ ποῖον λόγον δὲν ἔχει εἰσέτι χορηγηθῇ τὸ φύλλον μεταβάσεως, διέταξα δὲ συγχρόνως νὰ τοῦ δοθῇ τὸ φύλλον ἄνευ ἀναβολῆς. Ἡ ὑπηρεσία αὕτη μοῦ ἀπήντησεν σήμερον, ὅτι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σώματος εἶχεν ἐκδώσει διαταγὰς εἰς τὰς ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίας εἰς ἃς ὑπήγετο καὶ ἡ ὑπηρεσία Α.Β.Υ.Π. νὰ μὴ ἐκτελῶνται αἱ διαταγαὶ μεταθέσεως τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἄνευ ἐγκρίσεώς του. Ἀπέστειλα διαταγὴν ὑπὸ σημερινὴν ἡμερομηνίαν πρὸς τὸν ἐν λόγῳ ἀρχηγὸν τοῦ Σώματος ν’ ἀναφέρῃ ἐγγράφως ποῦ στηριζόμενος ἐξέδωκε τὴν διαταγὴν ταύτην. Τοῦτον ἀναλόγως τῆς ἀπαντήσεώς του θέλω ἐλέγξῃ.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 9.30 μ.μ.)