1947.09.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 145η

Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.55′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Α. Ταλιαδοῦρος ὅπως ἀναγνώσῃ τὸ ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνακοινοῖ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ δι’ αὐτοῦ εἰς τὸ Σῶμα τὴν κατάρτισιν τῆς νέας Κυβερνήσεως.

§4Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). «Ἐν Ἀθήναις τῇ 8 Σεπτεμβρίου 1947 Πρὸς Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω ὅπως, εὐαρεστούμενοι, ἀνακοινώσητε εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς διὰ Διατάγματος ὑπὸ χθεσινὴν χρονολογίαν εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Κωνσταντίνου Τσαλδάρη. Ὁμοίως δι’ ἑτέρου Διατάγματος, τῆς ἰδίας χρονολογίας, εὐηρεστήθη νὰ ἀποδεχθῇ τὰς παραιτήσεις τῶν Ὑπουργῶν, κ. Πέτρου Μαυρομιχάλη, ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, κ. Δημητρίου Χέλμη, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, κ. Γεωργίου Στράτου, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, καὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, κ. Πάνου Χατζηπάνου, ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ., τοῦ κ. Ἀθαν. Παπαθανάση, ἐπὶ τῆς Γεωργίας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, κ. Ἀντωνίου Παπαδήμου, ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, κ. Ἀριστείδου Πρωτοπαπαδάκη, ἐπὶ τῆς Ἐργασίας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας, κ. Μιχαὴλ Κότσιανου, ἐπὶ τῆς Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς, κ. Ἀλεξ. Σακελλαρίου ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας, κ. Κωνστ. Ροδοπούλου, Ὑπουργοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Βορείου Ἑλλάδος. Ὡσαύτως δι’ ἑτέρου Διατάγματος εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸν κύριον Θεμιστοκλῆν Σοφούλην. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος, εὐηρεστήθη νὰ διορίσῃ Ἀντιπρόεδρον τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὸν κ. Κ. Τσαλδάρην, Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Πέτρον Μαυρομιχάλην, ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸν κ. Χρῆστον Λαδᾶν, ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ τὸν κ. Στέφανον Στεφανόπουλον, ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως τὸν κ. Κ. Ρέντην, ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὸν κ. Δ. Χέλμην, ἐπὶ τῶν Μεταφορῶν τὸν κ. Πᾶνον Χατζηπᾶνον, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Παιδείας τὸν κ. Ἀντώνιον Παπαδῆμον, ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸν κ. Γεώργιον Βαρβούτην, ἐπὶ τῆς Γεωργίας τὸν κ. Ἀθανάσιον Παπαθανάσην, ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς τὸν κ. Ἀπόστολον Ὀρφανίδην, ἐπὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας τὸν κ. Μιχ. Κότσιανον, ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας τὸν κ. Θεόδωρον Κιζάνην, ἐπὶ τῆς Ἐργασίας τὸν κ. Ἀριστ. Πρωτοπαπαδάκην, ἐπὶ τῶν Τ.Τ.Τ. τὸν κ. Ἀνδρ. Μπιράκην, ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν κ. Γεώργιον Στρᾶτον, ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὸν κ. Ἀλέξανδρον Σακελλαρίου, ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων τὸν κ. Δημ. Δίγκαν, ἐπὶ τοῦ Ἐφοδιασμοῦ τὸν κ. Φωκίωνα Ζαΐμην, ἄνευ Χαρτοφυλακίου καὶ ἐπὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως τὸν κ. Δ. Λόντον, Ὑπουργὸν Γενικὸν Διοικητὴν Βορείου Ἑλλάδος τὸν κ. Κωνσταντῖνον Ροδόπουλον, Ὑφυπουργὸν παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ τὸν κ. Μιχ. Μαυρογορδᾶτον, καὶ Ὑφυπουργὸν Τύπου καὶ Πληροφοριῶν τὸν κ. Νικόλαον Μπαλτατζῆν–Μαυροκορδᾶτον. Δεχθῆτε ἀξιότιμε Κύριε Πρόεδρε, τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ἐξαιρέτου πρὸς Ὑμᾶς ὑπολήψεώς μου».

Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου

ΘΕΜ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Ἐμφανίζεται σήμερον ἐνώπιόν σας, κύριοι βουλευταί, Κυβέρνησις συνεργασίας τῶν δύο μεγάλων πολιτικῶν κομμάτων, ὁ ἀνταγωνισμὸς καὶ ἡ ὀξεῖα ἀντίθεσις τῶν ὁποίων ἐδέσποσεν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας ἐπὶ πολλὰς δεκαετηρίδας. Ἡ συνεργασία τῶν δύο κομμάτων δὲν ἀποτελεῖ κομματικὸν χειρισμόν, οὔτε ὑπηγορεύθη ἀπὸ ὑπολογισμὸν κομματικῶν κοινοβουλευτικῶν δυνάμεων πρὸς σχηματισμὸν πλειοψηφίας ἢ πρὸς καταπολέμησιν ἄλλων κομμάτων. Προῆλθεν ἀπὸ τὴν βαθεῖαν ἐπίγνωσιν τῆς Ἐθνικῆς ἀνάγκης νὰ συμβολισθῇ ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς Χώρας ἀλλὰ καὶ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ψυχικὴ ἑνότης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ κατανόησις καὶ ὁ πατριωτισμὸς τὸν ὁποῖον ἐπέδειξε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτοῦ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς καταστάσεως (ζωηρὰ χειροκροτήματα) καὶ ὁ ὁποῖος ἐνέπνευσεν εἰς αὐτὸ τήν, καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεών του τῶν γενομένων τὴν 4ην Σεπτεμβρίου ἐνώπιον ὑμῶν, ἐκδηλωθεῖσαν σταθερὰν θέλησιν πρὸς ὑπερκομματικὴν συνεργασίαν, εἶναι ἄξιος ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως καὶ εὗρε βαθυτάτην ἀπήχησιν εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἡ ἐκ τοῦ πολέμου βαθεῖα ἀναστάτωσις τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία εἰς τὴν χώραν μας ἐκδηλώνεται ὁλονὲν ἐντονώτερον, καὶ συνταράσσει ἐπικινδύνως καὶ ἀπειλεῖ αὐτὰ τὰ ψυχικά, ἠθικὰ καὶ βιολογικὰ ὑπόβαθρα τῆς Φυλῆς, ἐπιβάλλει εἰς ὅλους τὴν ἀναγνώρισιν ὅτι ἡ σημερινὴ κρίσιμος καὶ ἐπικίνδυνος κατάστασις, ποὺ πιέζει τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους, ἐξέρχεται καὶ πέραν τοῦ κύκλου τῆς Κυβερνητικῆς δράσεως ἑνὸς κόμματος, τόσον ὡς πρὸς τὰ αἴτια τῆς δημιουργίας της, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν δυνατότητα τῆς ἀντιμετωπίσεώς της. Ὡς ἐξειλίχθησαν σήμερον τὰ πράγματα, ἀνεξαρτήτως τῶν σφαλμάτων καὶ εὐθυνῶν ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ ἀνεξαρτήτως οἱωνδήποτε ἱκανοτήτων, ἡ σωτηρία τῆς Χώρας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ μονομεροῦς προσπαθείας, ἀλλὰ μόνον μὲ τὴν θέλησιν καὶ συνεργασίαν ὅλων τῶν Ἑλλήνων. (Χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατὶ τὰ δύο κόμματα, ἐθεώρησαν ἐπιτακτικὸν καθῆκον των ἀπέναντι τῆς Χώρας, νὰ παραμερίσουν εἰλικρινῶς τὰς ἀντιθέσεις των καὶ νὰ προέλθουν εἰς τὴν ἀπόφασιν, ὄχι μόνον νὰ συνεργασθοῦν τὰ ἴδια μὲ τὰς ἀγαθωτέρας προθέσεις καὶ μὲ ἀμοιβαίαν ἐμπιστοσύνην καὶ ὑπερκομματικὸν πνεῦμα διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν ἀντιμετώπισιν τῶν κινδύνων, ποὺ ἀπειλοῦν τὴν Ἑλλάδα καὶ διὰ τὴν εἰρήνευσιν τῆς Χώρας ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ συμβολίσουν καὶ πραγματοποιήσουν τὴν ὁμόνοιαν καὶ τὴν συνεργασίαν ὅλων τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ ἱεροῦ τούτου σκοποῦ. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει ὅτι ἡ σύμπραξις τῶν δύο κομμάτων ὑπὸ τὴν ἀνωτέρω ἔννοιαν καὶ εὐρύτητα, ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας καὶ τοὺς πόθους τῆς κοινῆς τοῦ Ἔθνους συνειδήσεως ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἄλλως τε ὑπηγορεύθη. Πιστεύει ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἰς τὰς ἐπιδιώξεις της ταύτας, θὰ εὕρῃ κατανόησιν καὶ ὑποστήριξιν, τόσον ἀπὸ τὰ ἐκτὸς αὐτῆς πολιτικὰ κόμματα, ὅσον καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν τάξεων. Αἱ ἐκτεθεῖσαι ἀρχαὶ καὶ προθέσεις διαγράφουν καὶ τὰς βασικὰς κατευθύνσεις τῆς κοινῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἀκολουθήσῃ σταθερῶς. Ἐσωτερικὴ Πολιτική. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ πρωτίστως τὴν ταχεῖαν εἰρήνευσιν τῆς Χώρας καὶ τὴν ἀποκατάστασιν ὁμονοίας καὶ ἀγάπης μεταξὺ ὅλων τῶν Ἑλλήνων διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ κινητοποίησις ὅλων τῶν ἠθικῶν καὶ ὑλικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας πρὸς ἀνασυγκρότησιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου, τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς καὶ τῆς ἀνταρσίας ἐρειπίων καὶ ἀξιοποίησιν τῶν παραγωγικῶν δυνατοτήτων τοῦ τόπου. Τὸ Κράτος ἔχει ἀναμφισβητήτως καὶ δικαίωμα καὶ ὑποχρέωσιν, ὡς ἐκ τῆς ἠθικῆς του ἀποστολῆς, νὰ καταπολεμήσῃ καὶ καταστείλῃ διὰ παντὸς μέσου τὴν ἔνοπλον ἀνταρσίαν. Δὲν θὰ χαλαρώσῃ συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὸν ἀγῶνα τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νόμου καὶ τῆς τάξεως. Ἔχει ὅμως παραλλήλως ὑποχρέωσιν, ὡς ἐκ τῆς αὐτῆς ἀποστολῆς του τὸ Κράτος νὰ μεταχειρισθῇ πᾶν ἠθικὸν μέσον διὰ νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ κατάπαυσις τῆς ἀνταρσίας καὶ ἡ εἰρήνευσις ἀναιμάκτως. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις ἐμπνεομένη ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος τούτου καὶ αἰσθανομένη βαθύτατον τὸν πόνον διὰ τὰς εἰς αἷμα καὶ ἐθνικὸν πλοῦτον θυσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, λόγῳ τῆς ἀνταρσίας, καλεῖ ταύτην ἀπὸ τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου βήματος τὴν ὑστάτην ταύτην στιγμὴν εἰς εἰρήνευσιν καὶ διακηρύσσει πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον μὲ πίστιν καὶ εἰλικρίνειαν: 1) ὅτι θὰ παράσχῃ ἀμνηστίαν ἄνευ οἱωνδήποτε ὅρων εἰς ὅσους, ὑπείκοντες εἰς τὴν ἔκκλησιν τῆς κοινῆς συνειδήσεως τοῦ Ἔθνους καὶ τὸν ἀγωνιώδη πόθον τούτου νὰ ἐπανεύρῃ τὴν ἡσυχίαν του, καταθέσουν τὸ ταχύτερον τὰ ὅπλα καὶ ἐπανέλθουν εἰς τὸν εἰρηνικὸν βίον. 2) Ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἤθελε κατόπιν τῆς ἀνωτέρω ἐκκλήσεως τερματισθῆ πλήρως ἡ ἀνταρσία, ἡ Κυβέρνησις θὰ θέσῃ εἰς πλήρη καὶ ἀπόλυτον λήθην τὸ παρελθόν, παρέχουσα ἄνευ ἄλλων ὅρων γενικὴν ἀμνηστίαν εἰς ὅλους ὅσοι κρατοῦνται σήμερον εἰς τὰς φυλακὰς ὡς ὑπόδικοι ἢ κατάδικοι καὶ ἐπαναφέρουσα ὅλους ὅσοι ἤθελον τυχὸν παραμένει ὑπὸ ἐκτόπισιν. 3) Ὅτι θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ζωήν, τὴν περιουσίαν καὶ τὰς δημοκρατικὰς πολιτικὰς ἐλευθερίας ὅλων ἀνεξαιρέτως ὅσοι ἤθελον ἐπανέλθει εἰς τὸν εἰρηνικὸν βίον καὶ τοὺς κόλπους τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας, θὰ μεταχειρισθῇ τούτους μὲ στοργὴν καὶ θὰ κατοχυρώσῃ συνθήκας ἰσότητος εἰς τὸν εἰρηνικὸν πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν ὅλων τῶν κομμάτων ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν ἀποχρώσεων. 4) Ὅτι θὰ καλέσῃ Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν διὰ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ ἐγγύησιν τῆς καλῆς ἐκτελέσεως τῶν ἀνωτέρω μέτρων. Εἰδικὰ νομοθετικὰ μέτρα, κατοχυροῦντα τὰς ἀνωτέρω ἐπαγγελίας καὶ ἐγγυήσεις τῆς Κυβερνήσεως, θέλουν ληφθῇ ἀμέσως. Εἰς ἔνδειξιν τῶν ἀγαθῶν της προθέσεων, δηλοῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐπανεξετάσῃ μὲ πνεῦμα εὐρύτητος καὶ δικαιοσύνης καὶ χωρὶς καμμίαν ἰδεολογικὴν προκατάληψιν τὸ ζήτημα τῶν τελούντων ὑπὸ ἐκτόπισιν. Ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ἐλπίζῃ ὅτι ἡ φωνὴ τῆς εἰρηνεύσεως, τὴν ὁποίαν ἐξαγγέλλει μὲ ὅλην τὴν θέρμην τῆς πίστεώς της πρὸς τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ εὕρῃ εὐμενῆ ἀπήχησιν. Ἐξ ἄλλου ὅμως ἡ Κυβέρνησις διακηρύττει — πιστεύει δὲ ὅτι καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐκτελεῖ ἐπιταγὴν τῆς κοινῆς συνειδήσεως τοῦ Ἔθνους — ὅτι, ἐάν, παρὰ τὰ ἀνωτέρω, ἡ ἔνοπλος ἀνταρσία ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη, θὰ πατάξῃ ταύτην καὶ τοὺς ἀκολουθοῦντας καὶ βοηθοῦντας αὐτήν, μὲ τὸν πλέον ἀμείλικτον τρόπον καὶ μὲ ὅλα τὰ εἰς τὴν διάθεσίν της ἠθικὰ καὶ δυναμικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τῆς παρέχει ἡ θέλησις τοῦ Ἔθνους νὰ ἐπιβιώσῃ καὶ ἐξασφαλίσῃ τὰς ἐλευθερίας του. Θὰ εἶναι ὀδυνηρὸν τὸ ἔργον τοῦτο καὶ θὰ χωρήσῃ πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τούτου μετὰ βαθυτάτου πόνου ἡ Κυβέρνησις, ἔχομεν ὅμως τὴν συναίσθησιν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ καθῆκον ἀναπόφευκτον ἀπέναντι τοῦ δοκιμαζομένου σήμερον Ἔθνους. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Οἰκονομικὴ καὶ κοινωνικὴ πολιτική. Παραλλήλως πρὸς τὰς προσπαθείας της διὰ τὴν εἰρήνευσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ ἄνευ ἀναβολῆς — καὶ ὑπὸ τὰς σημερινάς, ἔστω, ἀνωμάλους συνθήκας καθ’ ἣν ἔκτασιν ἐπιτρέπουν αὗται — τὴν κινητοποίησιν καὶ ἀξιοποίησιν ὅλων τῶν παραγωγικῶν δυνατοτήτων τῆς χώρας καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν ἐρειπίων ἐκ τοῦ πολέμου, τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς καὶ τῆς ἀνταρσίας. Ἐκφράζουσα τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους πρὸς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας διὰ τὴν παρεχομένην πρὸς τοῦτο νέαν βοήθειαν ὡς καὶ πρὸς τὴν Μεγάλην Βρεταννίαν, τῆς ὁποίας τὴν βοήθειαν καὶ συμπαράστασιν δὲν λησμονεῖ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν διὰ τὴν ἀποτελεσματικὴν χρησιμοποίησιν τῆς ὑπὸ ἐκτέλεσιν Ἀμερικανικῆς βοηθείας πρὸς τὸν ἀνωτέρω σκοπόν. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ἔργον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα διὰ τὴν ἐξυγίανσιν τῆς οἰκονομίας μας, ἡ ὁποία ἐκλονίσθη καὶ νοσεῖ βαρύτατα ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς καὶ τῆς ἀνταρσίας. Εἰδικώτερον θὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐξασφάλισιν σταθερότητος τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος, τὴν ἱεράρχησιν τῶν εἰσαγωγῶν καὶ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν Χώραν ἐπαρκῶν εἰδῶν μερικῆς καταναλώσεως, ὡς καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν τιμῶν καὶ τὴν πάταξιν τῆς αἰσχροκερδείας. (Χειροκροτήματα). Διὰ τῶν μέτρων τούτων ἀποβλέπει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν δυνατότητα τοῦ ὑποβιβασμοῦ καὶ τὴν σταθεροποίησιν τῶν τιμῶν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ἄμεσα μέτρα πρὸς ὑποβοήθησιν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἐξαγωγῶν. Περαιτέρω ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν κοινωνικῆς δικαιοσύνης καὶ ἀνυψώσεως τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τῶν ἐργαζομένων ἀστικῶν καὶ ἀγροτικῶν τάξεων, ὡς καὶ εἰς φορολογικὰς διαρρυθμίσεις ἐπιρριπτούσας τὸ βάρος εἰς τὰς οἰκονομικῶς ἰσχυρὰς τάξεις. Θὰ ἐπιβάλῃ αὐστηρὰν περισυλλογὴν τῶν δημοσίων δαπανῶν καὶ θὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἀπαράδεκτον καὶ προκλητικὴν πολυτέλειαν τῶν ὀλίγων. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατανοηθῇ ἀπὸ τοὺς κατέχοντας τὸν πλοῦτον ὅτι τὸ καθῆκον αὐτῶν ἀπέναντι τῆς ὁλότητος ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ αὐτοσυντήρησίς των ἐπιβάλλει ὑπὸ τὰς σημερινὰς ἰδίως περιστάσεις καὶ θυσίας οὐσιώδεις καὶ σεβασμὸν πρὸς τὴν δυστυχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ἐπίσης μέτρα κατοχυροῦντα περαιτέρω τὰς συνδικαλιστικὰς ἐλευθερίας τῶν ἐργαζομένων. Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ κατὰ τὸ δυνατὸν μέτρα διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ σκληρῶς δοκιμαζομένου λαοῦ τῆς ὑπαίθρου. Ἐξωτερικὴ πολιτική. Ἡ Ἑλλάς, πιστεύουσα εἰς τὰ ἰδεώδη τῆς εἰρήνης, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς συνεργασίας τῶν λαῶν, εἶναι αὐστηρῶς προσηλωμένη εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, τὸν ὁποῖον μὲ τὴν ἐλευθέραν βούλησίν των συνέπτυξαν οἱ λαοί, πρὸς προάσπισιν ἀκριβῶς τῶν ἰδεωδῶν αὐτῶν. Ἔχει ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν καὶ εἶναι βεβαία ὅτι ἡ παρέμβασις αὐτοῦ θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν ἐναντίον τῆς ἔξωθεν ἐπιβουλήν. Εὐθὺς ὡς παύσῃ ἡ ἐπιβουλὴ αὐτή, ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἑτοίμη νὰ τείνῃ πρώτη τὴν χεῖρα της πρὸς τοὺς βορείους γείτονάς της διὰ τὴν εἰρηνικὴν μετ’ αὐτῶν συνεργασίαν. Ἡ Ἑλλάς, τῆς ὁποίας αἱ θυσίαι καὶ ἡ συμβολὴ εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα εἶχον τύχει τῆς καθολικῆς ἀναγνωρίσεως, ἐνόσῳ ὁ ἀγὼν συνεχίζετο, ἐλπίζει ὅτι καὶ τώρα, μετὰ τὴν νίκην, θὰ τύχῃ τελικῆς ἀναγνωρίσεως τὸ δίκαιόν της. Ἐν τέλει ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι τὰ συμπράττοντα εἰς ταύτην κόμματα εἶναι ἀποφασισμένα νὰ διατηρήσουν τὴν συνεργασίαν των μέχρις ὅτου φέρουν εἰς πέρας τὸ ἀναληφθὲν ἔργον τῆς εἰρηνεύσεως τῆς χώρας καὶ καταστῇ δυνατὸν νὰ ὁδηγηθῇ αὕτη, ὑπὸ συνθήκας γαλήνης, ὁμαλότητος καὶ ἰσοπολιτείας, εἰς ἐκλογὰς διὰ τὴν ἀνάδειξιν νέας Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. (Παρατεταμένα καὶ ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων κύριος Σοφοκλῆς Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§8Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι διπλῆν χαρὰν ἀνερχόμενος σήμερον εἰς τὸ βῆμα τοῦτο. Πρῶτον διὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δεύτερον διότι, διὰ τῆς λύσεως ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν Κυβερνητικὴν κρίσιν περιέρχεται πλέον εἰς ἐμὲ ὁ ρόλος τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως. (Χειροκροτήματα). Τόσον ἡ νέα Κυβέρνησις ὅσον καὶ τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου μᾶς ἐξήγγειλεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος αὐτῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τύχωσι τῆς ἐγκρίσεώς μας. (Χειροκροτήματα). Τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς του εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς χώρας ἠγωνίσθη πάντοτε ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως ὁλοκλήρου τοῦ ἐθνικῶς σκεπτομένου πολιτικοῦ κόσμου πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν κρισίμων περιστάσεων. Αἰσθανόμεθα ἑπομένως ἰδιαιτέραν ἱκανοποίησιν διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν συνεννόησιν τῶν δύο κομμάτων, τῶν ὁποίων ὁ ἀνταγωνισμὸς κατὰ τὴν τελευταίαν τριακονταετίαν καλύπτει ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας. Ἡ συνεννόησις αὕτη, τῆς ὁποίας κολακευόμεθα νὰ πιστεύωμεν ὅτι ὑπήρξαμεν πρωταγωνισταί, ὄχι μόνον ἀποτελεῖ πλήρη δικαίωσιν τῆς πολιτικῆς μας ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ παρουσιάζει ἀνάγλυφον τὴν εἰκόνα τῶν κρισίμων τοῦ Ἔθνους περιστάσεων. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δὲν νομίζομεν ὅτι ὑπάρχει περιθώριον συζητήσεων. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶναι ἀσφαλῶς ἡ μᾶλλον ἐνδεδειγμένη τόσον ἀπὸ ἐσωτερικῆς ὅσον καὶ ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως. Θεωροῦμεν ἐθνικὸν χρέος νὰ διευκολύνωμεν τὸ ἔργον της παρέχοντες ἀμέριστον τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμπιστοσύνην μας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξάρωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀπεφάσισε νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν καμπὴν τῆς ἱστορίας τῆς Χώρας. Εἰς ἡμᾶς δὲν ἀπομένει παρὰ νὰ εὐχηθῶμεν ὁλοψύχως ὅπως ἡ κοινὴ αὐτὴ προσπάθεια ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Στυλ. Γονατᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ἀρχηγὸς Ἐθν. Φιλελευθέρων). Ὑποθέτω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι ὅτι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν δὲν πρόκειται νὰ ἀποφανθῶμεν, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καί, ἐὰν ἀποφανθῶμεν, αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ τυπικὸν μέρος, ἀλλὰ πρόκειται οὐσιαστικῶς νὰ ἀποφανθῶμεν ἐὰν ἡ σημερινὴ σύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἐξυπηρέτει τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς. Τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα ἑκάστοτε ὑποβάλλονται ὑπὸ τῶν παρουσιαζομένων Κυβερνήσεων, εἶναι πάντοτε πολὺ καλὰ συντεταγμένα καὶ περιλαμβάνουν ὡραίας ἐννοίας καὶ ὡραίας ἀρχάς, ἐναπόκειται ὅμως εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ τὰ ἐφαρμόσουν, νὰ κάμουν τὴν δέουσαν χρῆσιν τοῦ προγράμματός των. Τὰ προγράμματα δὲν ἀποτελοῦν θέσμια ἀπαράβατα. Ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ παρεκλίνῃ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐξαγγέλλει πρὸς στιγμὴν, ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ ἐπιβάλλουν, ἀρκεῖ νὰ ἐπανέλθῃ καὶ νὰ μὴ χάσῃ τὸν ἀντικειμενικόν της σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀποβλέπει. Δηλαδὴ ὅπως ὁ κυβερνήτης ἑνὸς πλοίου δύναται νὰ παρεκκλίνῃ τῆς γραμμῆς, τὴν ὁποίαν ἔχει χαράξει, ἐὰν μία θαλασσοταραχὴ ἐπιβάλλῃ τοῦτο, ἀρκεῖ ὅμως νὰ ἐπανέλθῃ κατόπιν καὶ πάλιν ἐπὶ τῆς γραμμῆς, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν τελικὸν λιμένα τοῦ ἀρχικοῦ προορισμοῦ του. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ δὲν θὰ εἰσέλθω καθόλου εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ περιορισθῶ εἰς τὸ νὰ ἐξετάσω μόνον τὸ κεφάλαιον τοῦ λόγου τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς συνθέσεως αὐτῆς. Τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, ἐνῷ μετεῖχεν ἀκόμη τῆς πρώτης μετεκλογικῆς κυβερνήσεως ὅταν ἀντελήφθη, ὅτι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἐπέβαλλον τὴν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, δὲν ἐδίστασε νὰ πρωταγωνιστήσῃ καὶ νὰ φέρῃ εἰς τέρμα τὴν προσπάθειάν του αὐτὴν καὶ παρουσίασε μίαν Κυβέρνησιν εὐρείας συνεργασίας ἡ ὁποία ἔχομεν τὴν γνώμην ὅτι ἀπέδωσεν ὠφελίμους καρπούς, πάντως περισσότερον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, καὶ ἴσως ὀλιγώτερον εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Εἰς τὴν τελευταίαν κρίσιν ὄχι μόνον δὲν ἐπρωτοστατήσαμεν ἡμεῖς, ἀντιστρόφως μάλιστα ἀντετάχθημεν. Μετὰ τὴν παραίτησιν ὅμως τῶν κ. κ. Βενιζέλου, Παπανδρέου καὶ Κανελλοπούλου, κατέστη ἀναπόφευκτος ἡ συνολικὴ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὕτω ἐδημιουργήθη ἡ τελευταία πολιτικὴ κρίσις. Μετὰ τὴν δημιουργίαν της ἐκρίνομεν ὅτι εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ συντελέσωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν Κυβερνήσεως μικροτέρας εὐρύτητος, ἐκείνης τῆς παραιτηθείσης καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθη τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ σχηματίσῃ μονομερῆ κυβέρνησιν ἐκ τοῦ κόμματός του, ἥτις ὅμως εὐθὺς ἀμέσως ἀντιληφθεῖσα ὅτι τοιαύτη Κυβέρνησις, δὲν ἐξυπηρετεῖ το ἐθνικὸν συμφέρον, ἐντὸς ἑβδομάδος ἀπὸ τῆς συγκροτήσεώς της παρουσιάζεται σήμερον ὑπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Καὶ διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὸ κύριον θέμα, ἡ παρουσιαζομένη ἐνώπιον ἡμῶν Κυβέρνησις, καὶ ζητοῦσα τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Σώματος, εἶναι τῆς συνθέσεως ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐζητήσαμεν ὅλοι καὶ τὴν ὁποίαν ὅλοι ηὐχόμεθα νὰ ἴδωμεν σχηματιζομένην; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἡ σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις ἀποτελεῖται ἀπὸ τὰ δύο παλαιότερα ἐν τῇ Χώρᾳ κόμματα, τὰ ὁποῖα ἐχώριζαν βαθύταται ἀπὸ μακροῦ ἀντιθέσεις ἐπὶ κεφαλαιωδῶν θεμάτων. Εὐχόμεθα ἡ θεωρητικὴ ἐπιδίωξις τοῦ συντονισμοῦ τῶν ἀντιθέσεών των νὰ ἐπιτύχῃ. Ἡ πρώτη ὅμως ἐκδήλωσις διὰ τῶν συντονισμῶν τῶν ἀντιθέσεών των δὲν μᾶς ἔδωσε πολὺ εὐχάριστον δεῖγμα. Ἐνῷ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἀποτελουμένη ἀπὸ ἑπτὰ κόμματα εἶχε 15 μόνον ὑπουργούς, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀποτελουμένη ἀπὸ δύο μόνον κόμματα παρουσιάζεται μὲ 25 ὑπουργούς. Δὲν θέλω νὰ κάμω καμμίαν ἰδικήν μου πρόβλεψιν ἐπὶ τῶν λίαν αἰσιοδόξων βλέψεων τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ τὸ βότανον τοῦ κατευνασμοῦ, διὰ τὴν ἄμεσον καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Θέλω νὰ πιστεύω, διότι θὰ ἦτο λυπηρὸν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε συλλάβει τὸ πλῆρες νόημα καὶ τὸ ἀληθὲς ἐλατήριον τοῦ σημερινοῦ ἀνταρτικοῦ ἀγῶνος, θέλω, λέγω, νὰ πιστεύω ὅτι ἡ προσπάθειά της αὐτὴ τείνει νὰ ἐξευμενίσῃ ἕνα μέρος τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ πιστεύῃ, ὅτι διὰ τοιούτων μέσων θὰ ἐπήρχετο ἡ λῆξις τῆς ἀνταρσίας. Εὐχόμεθα ἐν τούτοις νὰ ἐπιτύχῃ ἡ προσπάθειά της. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡμεῖς ἀποδίδομεν πρωταρχικὴν καὶ ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς βοηθείας τῆς Ἑλλάδος ἐκ μέρους τῶν συμμάχων καὶ φίλων μας τῶν ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ, διότι ἀντιλαμβανόμεθα ὅλοι μας ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν μόνοι νὰ ἀντεπεξέλθωμεν εἰς ἕνα λυσσαλέον καὶ ἀκήρυκτον πόλεμον τὸν ὁποῖον ἔχουν ἐξαπολύσει οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος ἐναντίον μας καὶ ὅτι μὲ πᾶσαν θυσίαν πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν συμπαράστασιν τῶν φίλων καὶ συμμάχων μας κατὰ τὸν ἀγῶνα αὐτόν, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει σχηματίσει τὴν γνώμην καὶ ἔχει πεισθῆ ὅτι διὰ τῆς σημερινῆς συνθέσεώς της ἔχει ἐξασφαλίσει τὴν βοήθειαν τὴν ἐξωτερικήν, τόσον τὴν ἠθικήν, ὅσον καὶ τὴν ὑλικήν, ἡ ὁποία μᾶς εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία κατὰ τὴν τραγικὴν περίοδον, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, ἡ ὁποία ἴσως ἔχει φθάσει εἰς τὸ κατακόρυφον αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐφ’ ὅσον, λέγω, ἔχει σχηματίσει τὴν πεποίθησιν αὐτήν, νομίζομεν ὅτι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἀντὶ νὰ παρουσιασθῇ ὡς Κυβέρνησις τῶν δύο μόνον κομμάτων, καὶ μάλιστα ἐπικειμένων συνεδρίων, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὅπως ὁ Ο.Η.Ε., τοῦ Λονδίνου, καὶ ἄλλα, θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ τὴν ἐμφανίσωμεν ὡς Κυβέρνησιν ὁλοκλήρου τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡμεῖς θὰ παράσχωμεν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης μας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, κ. Γ. Παπανδρέου, ἔχει τὸν λόγον.

§12Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, δοκιμάζομεν βαθεῖαν ἱκανοποίησιν, καὶ διὰ τὴν συγκρότησιν, τῆς σημερινῆς κυβερνήσεως, καὶ διὰ τὰς προγραμματικὰς της δηλώσεις. Ὅταν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶχεν ἐμφανισθῆ ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μᾶς ἀπηύθυνε τὸν ἐγκάρδιον χαιρετισμόν του. Τοῦ ἀπηντήσαμεν, ὅτι, ἀνεμέναμεν τὴν ψηφοφορίαν διὰ νὰ βεβαιωθῶμεν διὰ τὴν ἐγκαρδιότητα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἡ ψηφοφορία δὲν ἐπεβεβαίωσε τότε τὴν ἐγκαρδιότητα. Σήμερον δὲν πρόκειται νὰ μιμηθῶμεν τὸ παράδειγμά του. Ἀπευθύνοντες ἐγκάρδιον χαιρετισμόν, θὰ τὸν ἐπιβεβαιώσωμεν καὶ μὲ τὴν ψῆφόν μας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἀποτελεῖ παγίαν πεποίθησίν μας, ὅτι τὸ σύνηθες κοινοβουλευτικὸν σχῆμα Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, πρέπει νὰ δίδῃ τὴν θέσιν του εἰς Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς ἑνώσεως, ὅταν αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι. Καὶ αἱ περιστάσεις τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπελευθερώσεως, εἶναι, δυστυχῶς, κρίσιμοι. Ἐνῷ εἰς τὰς ἄλλας χώρας ἔχει λήξει ὁ πόλεμος, εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχει τὸ δυσμενὲς προνόμιον ὁ πόλεμος νὰ συνεχίζεται. Οὐδέποτε, βεβαίως συνεμερίσθημεν τὴν γνώμην, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα διεξάγεται ἀγὼν τῶν δύο ἄκρων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται ἢ ἐπιβάλλεται ἡ οὐδετερότης καὶ ἡ διαιτησία. Πάντοτε ἐπιστεύσαμεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, διεξάγεται, σκληρὸς καὶ θανάσιμος πόλεμος τοῦ Ἔθνους ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. (Χειροκροτήματα). Καὶ διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἔθνους, ἐπιβάλλεται ὁ συναγερμὸς ὅλων τῶν Ἐθνικῶν μας δυνάμεων (χειροκροτήματα). Καὶ ἐπιβάλλεται ἡ χρησιμοποίησις ὅλων τῶν μέσων, δυναμικῶν, πολιτικῶν, κοινωνικῶν καὶ ἰδεολογικῶν, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τελικῶς, ὁριστικὴ καὶ πλήρης ἡ συντριβὴ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐπηγγέλθημεν καὶ αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν πάντοτε ὑπεστηρίξαμεν. Ἀπὸ τὰς πεποιθήσεις αὐτὰς ἐμπνεόμενοι, συμμετέσχομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας καὶ ὑπεστηρίξαμεν τῆς πολιτικήν της. Ἠλέγχθημεν τότε ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, καὶ διὰ τὴν συμμετοχήν μας, καὶ διὰ τὴν πολιτικήν μας. Ἀπὸ τὰς πεποιθήσεις αὐτὰς ἐμπνεόμενοι προὐκαλέσαμεν τὴν τελευταίαν κυβερνητικὴν κρίσιν ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Καὶ αὐταὶ θὰ εἶναι πάντοτε αἱ ἐμπνεύσεις μας: Πίστις εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, πίστις εἰς τὸν συναγερμὸν τοῦ Ἔθνους, διὰ τὴν ἐξουθένωσιν τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας δύναται ἀσφαλῶς νὰ ὑποστῇ ἔλεγχον, ἠμποροῦν νὰ τῆς καταλογισθοῦν καὶ παραλείψεις καὶ σφάλματα. Ἀλλὰ δύναται ὑπερηφάνως νὰ ἐπικαλεσθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους δύο μεγάλας ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὴν πλήρη δικαίωσιν τῆς ὑπάρξεώς της. Πρῶτον, μὲ μόνον τὸν σχηματισμόν της, ὁ ὁποῖος ἐπέτρεψε νὰ ἐμφανισθῇ ὡς κοινοβουλευτικὴ Δημοκρατικὴ Κυβέρνησις στηριζομένη εἰς τὰ 85% τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, διηυκόλυνε τὴν βοήθειαν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. (Χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη μεγάλη ὑπηρεσία της πρὸς τὸ Ἔθνος. Καὶ προσέφερεν ἐπίσης καὶ μίαν ἄλλην μεγάλην ὑπηρεσίαν. Ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν αἱ συνθῆκαι τοῦ ἀγῶνος εἶχον καταστῆ δυσχερεῖς. Ἐδημοσιεύθη, τότε, δυστυχῶς, ἀπόρρητον κείμενον τοῦ ἐπιτελείου ἀπὸ τὸν «Ριζοσπάστην» εἰς τὸν ὁποῖον ἀνεγράφετο ὅτι: «Ὁ στρατὸς εἶχε φθάσει εἰς τὰ ὅρια τῆς ψυχικῆς καὶ φυσικῆς ἀντοχῆς του». Αὐτὴ ἦτο ἡ κατάστασις συμφώνως πρὸς τὰ ἐπίσημα κείμενα. Καὶ μετ’ ὀλίγον χρόνον, οἱ «Τάϊμς» ἀνέγραφον ὅτι τὸ ἠθικὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ὑπερέβη τὸ ἠθικὸν τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἶναι προφανὲς —καὶ δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ ἀπὸ κανένα καλόπιστον ἄνθρωπον— ὅτι ἡ μεταβολὴ καὶ ἐξύψωσις ἠθικοῦ, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι γεγονὸς τυχαῖον. Ὀφείλεται καὶ εἰς λῆψιν μέτρων καὶ εἰς πνοὴν τῆς ἡγεσίας. Ἀλλά, ἐπίσης εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ μεγάλη ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας, διὰ τὴν πλήρη ἐπιβολὴν τοῦ νόμου δὲν ἐπραγματοποιήθη. Καὶ ἐρωτᾶται, διατὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας ἐντὸς τῶν 7 μηνῶν δὲν ἐπέβαλεν εἰς ἀκέραιον τὸν νόμον; Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἐπιβάλλονται ἐξηγήσεις καὶ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ. Προϋπόθεσις τῶν ἐπαγγελιῶν μας εἶχεν ὑπάρξει ἡ αὔξησις τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ συνέβη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, ἡ ἰδιότυπος κατάστασις νὰ εὑρεθῇ εἰς μίαν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐστερεῖτο συμμάχου συνομιλητοῦ. Ἀπὸ τὸν Φεβρουάριον ὁπότε ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, οἱ μὲν Βρεττανοὶ ἔφευγαν οἱ δὲ Ἀμερικανοὶ δὲν εἶχον ἔλθει ἀκόμη. Ὑπῆρξε μονόλογος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ διάλογος κατέστη δυνατός, μόλις κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας. Τοιουτοτρόπως ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας ἠναγκάσθη ν’ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τοῦ ὑπάρχοντος ἀριθμοῦ, καὶ εἰς τὴν ἐμψύχωσιν τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἡρωϊκῶς ἀγωνίζεται. Καὶ εἶναι ὑπερήφανος, ὅτι αὐτὴ ἡ προσπάθεια ἀπέδωκεν. Ἂν δὲν ἔχῃ πλήρη ἀποτελέσματα, ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ ἀριθμητικὴ ἀνεπάρκεια δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐπανορθωθῇ ἀπὸ συμμαχικὴν ἐπικουρίαν. Ἀλλ’ ὅταν ἐπέστη ὁ χρόνος, ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας κατεχομένη ἀπὸ τὴν πλήρη συνείδησιν τῶν ἱστορικῶν εὐθυνῶν της, ἔθεσεν ἐνώπιον καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἡν. Πολιτειῶν καὶ τῆς ἐνταῦθα ἀποστολῆς, ἔθεσεν εἰς ἀκέραιον τὸ πρόβλημα. Προέβη εἰς διακοίνωσιν μὲ τὴν ὁποίαν ἐτοποθέτησεν εἰς ἀκέραιον τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, καὶ ἀπὸ τὸ κείμενον τῆς ὁποίας, ἀκούεται πιστεύομεν, εὐκρινῶς, ἡ ἀληθὴς φωνὴ τῆς Ἑλλάδος. Καὶ αὐτὸ ὑπῆρξεν ἡ τελευταία ἐκδήλωσις τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας. Τότε ἐπηκολούθησεν ἡ κρίσις. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: Διατί νὰ ἐπέλθῃ ἡ κρίσις; Τὴν κρίσιν προεκάλεσαν ἡ παραίτησις τῶν δύο συναδέλφων, τοῦ κ. Βενιζέλου, τοῦ κ. Κανελλοπούλου καὶ ἐμοῦ. Καὶ ὀφείλομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους διευκρινίσεις διὰ τὴν πρόκλησιν τῆς κρίσεως. Μᾶς κατελογίσθη ἡ κρίσις ὡς εὐθύνη καὶ ἐνώπιον ὑμῶν θὰ τὴν διεκδικήσωμεν ὡς τίτλον. Διεπιστώσαμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας εἶχεν ὑποστῆ τὴν ἀνάλωσιν τῆς ἑπταμήνου ἀρχῆς. Διεπιστώσαμεν, ὅτι εἰς τὴν συμμαχικὴν κοινὴν γνώμην δὲν συνήντα τὴν ἀνεπιφύλακτον ἐμπιστοσύνην, ἡ ὁποία ἦτο ἀπαραίτητος διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τῆς μεγάλης ἀποστολῆς της. Ἐγκυρότατα ὄργανα τοῦ συμμαχικοῦ τύπου ἀπηύθυναν βαρείας κατηγορίας καὶ ἐνίοτε ἀπὸ ἐπισήμους πηγὰς ὑπεδεικνύετο ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Πανταχόθεν ἐζητεῖτο Κυβέρνησις περισσότερον ἀντιπροσωπευτικὴ καὶ περισσότερον ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὴν συμμαχικὴν κοινὴν γνώμην. Καὶ τότε ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς μας συνειδήσεως, ἐτέθη τὸ ἐρώτημα: Δικαιούμεθα εἰς τὴν κρισιμωτέραν ὥραν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας νὰ συντηρῶμεν μίαν Κυβέρνησιν, ἀπέναντι τῆς ὁποίας δὲν ἐκδηλοῦται ἀνεπιφύλακτος καὶ ἀπόλυτος ἡ ἐμπιστοσύνη ἐκείνων, ἀπὸ τὴν βοήθειαν καὶ τὴν συμπαράστασιν τῶν ὁποίων ἐξαρτᾶται ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος; Εἰς αὐτὴν τὴν κρίσιν τῆς συνειδήσεως, ὀφείλεται ἡ παραίτησίς μας. Ἐσκέφθημεν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβωμεν μίαν πρωτοβουλίαν ἡ ὁποία νὰ ὁδηγήσῃ εἰς τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως περιβαλλομένης μὲ ἀμέριστον ἐμπιστοσύνην καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Διότι, εἰς τὴν κρισιμωτάτην αὐτὴν ὥραν τῆς ἱστορίας, δὲν ἐπετρέπετο καμμία ἐφεδρεία νὰ παραμένῃ ἐκτὸς τῆς μάχης. Εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς αἱ ἐφεδρεῖαι, ρίπτονται εἰς τὴν πρώτην γραμμήν. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἀπεβλέψαμεν. Εἰς τὸ κείμενον, τὸ ὁποῖον ἐπεδώσαμεν εἰς τὸν συνετὸν καὶ πατριώτην πρωθυπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, ἀνεγράφετο: «Κατόπιν ὑπευθύνου καὶ ἐπισταμένης μελέτης ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρὸς εὐόδωσιν τοῦ ἐθνικοῦ μας ἀγῶνος, ἐπιβάλλεται ἡ ἀνασύνθεσις τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὸν σκοπὸν ὅπως ἐνισχυθῇ ἐξωτερικῶς ἡ ἐμπιστοσύνη καὶ τονωθῇ ἐσωτερικῶς ἡ δημιουργικότης ἀπόδοσις». Τὸ κείμενον προσδιορίζει μὲ ἀπόλυτον εἰλικρίνειαν καὶ τὰ ἐθνικὰ ἐλατήρια τὰ ὁποῖα μᾶς ἐκίνησαν, καὶ τοὺς πολιτικοὺς σκοποὺς εἰς τοὺς ὁποίους ἀπεβλέψαμεν. Ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς μας ἀπόψεως διετυπώθησαν τότε ἀπὸ συναδέλφους, κινουμένους ἐπίσης ἀπὸ πατριωτικὰ ἐλατήρια, ἡ ἐπιφύλαξις μήπως ἡ πρόκλησις τῆς κρίσεως ἐπεξετείνετο εἰς κρίσιν τῆς οἰκονομίας καὶ κρίσιν τοῦ μετώπου. Καὶ ὑπεστηρίχθη, ὅτι θὰ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ προπαρασκευασθῇ ἡ διαδοχὴ καὶ κατόπιν νὰ προκληθῇ ἡ κρίσις. Ἡ πορεία τῶν πραγμάτων ἐδικαίωσε τὴν ἰδικήν μας ἀπόφασιν. Διότι ἡ παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδημιούργησεν οὔτε τὴν κρίσιν τῆς οἰκονομίας, οὔτε τὴν κρίσιν τοῦ μετώπου, εὐτυχῶς, καὶ συγχρόνως ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πορείας τῶν πραγμάτων, ὅτι θὰ ἦτο ἀφελής, ἡ ἐλπίς, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ προπαρασκευασθῇ ἡ διαδοχή, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἔχῃ προηγηθῆ ἡ κρίσις. Ἀφοῦ ὑπῆρξε τόσον δυσχερής, ἡ διαδοχὴ ἔπειτα ἀπὸ τὴν κρίσιν, πῶς θὰ ἦτο δυνατόν, νὰ ἔχῃ προπαρασκευασθῇ ἡ διαδοχὴ πρὸ τῆς κρίσεως; Πῶς θὰ ἀπηλλάσσοντο ἑκατέρωθεν ἀπὸ τὰς παραισθήσεις καὶ τὰς χιμαίρας τῶν μονοπλεύρων κομματικῶν κυβερνήσεων, χωρὶς ἐμπράκτως νὰ ἔχουν δοκιμάσει τὴν ἀδυναμίαν; (Χειροκροτήματα). Καὶ προκαλέσαμεν ὡδήγησεν εἰς τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως. Εἴμεθα ἀληθῶς εὐτυχεῖς, διότι ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν ἐπροκαλέσαμεν ὡδήγησεν εἰς τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἐλπίζομεν, ὅτι θὰ ὑπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας. (Χειροκροτήματα). Πράγματι, δημιουργεῖται ἡ ἀπορία: Πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ συγκροτηθῇ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀφοῦ ἐπὶ μακρὸν ἠκούσαμεν ὅτι ὑπάρχει ἄλλη πολιτική, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὴν συνεργασίαν; Δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ εἰσέλθωμεν σήμερον εἰς τὴν ἀναδρομικὴν αὐτὴν ἐξέτασιν τῆς παλαιᾶς διαφωνίας μας. Ἡ ὥρα εἶναι πολύτιμος καὶ δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὴν διαταράξωμεν μὲ ἀναρμόστους ἀναδρομικὰς συζητήσεις. Ἀρκούμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον διαπίστωσιν, ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐπαναλαμβάνουν εἰς ἀκέραιον τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συνεργασίας. Καὶ διαπιστώνεται τοιουτοτρόπως ὅτι τὸ Ἔθνος, εἶναι ὁμόφωνον εἰς τὸν ἀγῶνα. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐκφράζομεν μόνον τὴν λύπην μας διὰ τὴν ἀδικαιολόγητον μακρὰν καθυστέρησιν. Κύριοι βουλευταί, μὲ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ἀνελύθησαν ἰδιαιτέρως, ἡ ἐσωτερική, ἡ οἰκονομική, καὶ ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ τῆς νέας Κυβερνήσεως. Δὲν ὑπῆρξεν ἀναλυτικὴ ἀνάπτυξις τῆς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐπιθυμοῦμεν, νὰ διαπιστώσωμεν μὲ τὸν πλέον κατηγορηματικὸν τρόπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐξαντλήσῃ ὁλόκληρον τὸ κῦρος τῆς διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἄμεσον καὶ πλήρη βοήθειαν διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας. Ἀναχωροῦμεν ἀπὸ τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἐμφύλιοι πόλεμοι, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διαρκοῦν, ὅταν μάλιστα ἔχουν τὴν ἐμπλοκὴν τοῦ συνοριακοῦ μας ἀγῶνος. Καὶ πιστεύομεν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὸν ταχύτερον χρόνον, ἡ μεγίστη δυνατὴ βοήθεια, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐπὶ τέλους τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου καὶ νὰ προσφέρωμεν γενικώτερον μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν εἰρήνην. Διότι, ὁ ἀσφαλέστερος τρόπος νὰ ὑπηρετηθῇ ἡ εἰρήνη εἶναι ἡ καταστολὴ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπιχειροῦν οἱ ἐχθροί της. Εἴμεθα ἐπίσης, ἀπολύτως σύμφωνοι, μὲ τὰς ἐπαγγελίας καὶ διὰ τὴν οἰκονομικὴν καὶ διὰ τὴν κοινωνικὴν πολιτικήν. Πράγματι, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ ἀξιοποίησις ὅλων τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Πράγματι, εἶναι ἀπαραίτητος ἡ κοινωνικὴ δικαιοσύνη. Ἐὰν ὁ αἰών, ἦτο ὁ αἰὼν τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας, ὁ 20ος αἰών, εἶναι ὁ αἰὼν τῆς Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀληθὴς Δημοκρατία, παρὰ μόνον ὅταν συμπληρώνεται ἡ πολιτικὴ ἐλευθερία μὲ τὴν κοινωνικὴν δικαιοσύνην. Ἀλλ’ ἡ πραγματοποίησις τῆς λαϊκῆς εὐημερίας καὶ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης δὲν ἀποτελεῖ μόνον κριτήριον ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ἀπέναντι τοῦ μάρτυρος Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀποτελεῖ ἐπίσης καὶ ἀποφασιστικὸν μέσον πάλης ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἐξασφαλίζει τὸν ἠθικόν του ἀφοπλισμόν. Καὶ εἴμεθα ἐπίσης σύμφωνοι καὶ διὰ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Ἀνέκαθεν τὰ Ἐθνικὰ πολιτικὰ κόμματα προσδιώρισαν τὴν Ἐθνικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος ὡς πολιτικὴν ἴσης φιλίας πρὸς ὅλους τοὺς Συμμάχους. Ἐὰν σήμερον ἡ πολιτικὴ τῆς ἴσης φιλίας δὲν ἐφαρμόζεται, ἡ ὑπαιτιότης δὲν εἶναι ἰδική μας. Ἀντὶ τοῦ μάνα μᾶς προσφέρουν χολήν. (Χειροκροτήματα). Καὶ τίποτε δὲν θὰ ἦτο εὐτυχέστερον διὰ τὴν χώραν ἀπὸ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἐπιβουλῆς, ἀπὸ τὸ γεγονὸς νὰ ἀφεθῇ ἡ Ἑλλὰς ἐν εἰρήνῃ διὰ νὰ ἐπιδοθῇ ἀπερίσπαστος εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν ἐρειπίων της. Ὁ ὑπερήφανος καὶ φιλότιμος Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τὴν γενναιότητα τῆς λήθης. Ἐλησμόνησεν αἰώνων διαφορὰς μὲ τὴν Τουρκίαν καὶ ἀπὸ 10ετηρίδων ζῇ εἰς πλήρη ἐγκαρδιότητα. Χθὲς ἀκόμη ἀποκατέστησε τὰς σχέσεις του μὲ τὴν Ἰταλίαν. Θὰ ἦτο πρόθυμος νὰ τὸ πράξῃ πρὸς ὅλους ἀνεξαιρέτως, καὶ πρὸς τοὺς βορείους του γείτονας, φθάνει μόνον καὶ ἐκεῖνοι νὰ εἶναι σύμφωνοι καὶ νὰ ἀφήσουν τὴν εἰρήνην εἰς τὴν μαρτυρικήν μας Πατρίδα. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει ἀκόμη μία ἐρώτησις, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλω ἀπάντησιν. Διατί, ἐνῷ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐμφανίζεται μὲ στενωτέραν κοινοβουλευτικὴν βάσιν, ἐν τούτοις πανηγυρίζεται ὡς Ἐθνικὴ Ἕνωσις, ἐνῷ ἡ προγενεστέρα Κυβέρνησις εἶχεν εὐρυτέραν κοινοβουλευτικὴν βάσιν; Ὑπάρχει μία ἐρώτησις κρίσιμος, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν ἀπάντησιν. Ἡ ἀπάντησις, κύριοι βουλευταί, εὑρίσκεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἡ παλαιὰ ἀντιπολίτευσις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δὲν ἐταυτίζετο εἰς κατεύθυνσιν μὲ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐπηγγέλλετο ἄλλην πολιτικήν. Ἰσχυρίζετο, ὅτι χωρὶς τὴν ἔνοπλον βίαν εἶναι δυνατὴ ἡ ἀναίμακτος εἰρήνευσις. Καὶ τοιουτοτρόπως ἐγίνετο, χωρὶς τὴν θέλησίν της, ἐπιχείρημα τῶν ἐχθρῶν της. Σήμερον τὰ κόμματα, ὅσα παραμένουν ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ταυτίζονται εἰς τὴν Ἐθνικὴν κατεύθυνσιν, καὶ διὰ τοῦτο, εἴτε μετέχοντα εἴτε μὴ μετέχοντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, συναπαρτίζουν τὸ ἐθνικὸν μέτωπον ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου θὰ διεξαχθῇ ὁ κοινὸς ἀγὼν ἐναντίον τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ψήφου ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν θέλομεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Γνωρίζοντες τὰς δυσκόλους περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει θέλομεν νὰ τῆς παράσχωμεν τὸ δικαίωμα καὶ νὰ ὁμιλῇ καὶ νὰ ἐνεργῇ ἐν ὀνόματι ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα Χειροκροτήματα).

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος κ. Ν. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§14Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Μὲ συγκίνησιν ἐθνικὴν χαιρετίζομεν τὴν ἐμφάνισιν τῆς νέας Κυβερνήσεως, ἐθνικὴν συγκίνησιν τὴν ὁποίαν δικαιολογεῖ ἀπόλυτα τὸ ἱστορικὸν γεγονὸς τοῦ νὰ βλέπωμεν εἰς τὴν κρισιμωτέραν καμπὴν τῆς ἱστορίας τοῦ τόπου μας, τὰ δύο ἱστορικὰ Κόμματα νὰ ἑνοῦνται εἰς μίαν τόσον ἐπιβαλλομένην ἐθνικὴν προσπάθειαν. Ὁραματίζομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς δύο ἐκείνους ἄνδρας, τοὺς ἱδρυτὰς τῶν δύο αὐτῶν Κομμάτων νὰ ἀδελφώνωνται καὶ τὴν Ἑλλάδα νὰ τοὺς στεφανώνῃ. Τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος, δὲν ἔχει παρὰ νὰ δώσῃ πλήρη καὶ ἀμέριστον τὴν συνδρομήν του ὅπως καὶ ὅπου κληθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ θελήσω νὰ ὀνομάσω ὡς Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Σωτηρίας. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εὑρίσκουν ἀπόλυτα συμφώνους. Τὸ ἐσωτερικόν της πρόγραμμα τὸ ἐγκρίνομεν. Τὰ οἰκονομικά της μέτρα ἐπίσης. Ἡ Ἐξωτερικὴ πολιτικὴ εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν αἱ ἐθνικαὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουν. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω ἀπόψε νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν τῆς χαρᾶς τὴν Βουλήν μας. Ἕνα μόνον θὰ σημειώσω καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της. Τὸ ὅτι δὲν ἀναφέρει εἰς τὰς δηλώσεις της ἕνα λόγον διὰ τὸν μαχόμενον στρατόν, καὶ θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι θὰ εὕρῃ τρόπον, ὥστε εἰς τὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον νὰ ἐκφράσῃ πρὸς τὸ μαχόμενον Ἔθνος τὴν εὐγνωμοσύνην της. Εἶδα, πράγματι, μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι οὔτε ἕνα λόγον ἀνέφερε διὰ τὸν μαχόμενον Ἐθνικὸν στρατὸν (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα) καὶ διὰ τὰ ἡρωϊκὰ Σώματα τῆς Ἀσφαλείας, Χωροφυλακῆς καὶ Ἀστυνομίας Πόλεων (ζωηρὰ χειροκροτήματα), ὅπως ἐπίσης, δυστυχῶς, οὐδεμίαν μνείαν ἔκαμε δι’ ὅλους ἐκείνους τοὺς ἥρωας, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὴν ζωήν τους διὰ νὰ ὑπάρχωμεν σήμερον ἐλεύθεροι, διὰ τοὺς ἥρωας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως (ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα). Θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι τοῦτο ὀφείλεται μᾶλλον εἰς μίαν ἐξ ἀφελείας παράλειψιν καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ σημερινὴ αὐτὴ Κυβέρνησις, τὴν ὁποίαν ὅπως σᾶς εἶπον, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ τὴν ἀποκαλέσω καὶ νὰ τὴν ἐπιθυμῶ ὡς τοιαύτην Ἐθνικῆς Σωτηρίας, ἐλπίζω καίτοι δὲν εἶμαι καὶ βέβαιος, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ θεραπεύσῃ εἰς τὸ ἀμέσως προσεχὲς μέλλον τὴν παράλειψιν ταύτην, οὐσιώδους καθ’ ἡμᾶς σημασίας. Ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος, ἔθιξεν ἐν τῇ ἀγορεύσει του, καὶ τὸ ζήτημα τῆς κρίσεως, ὅπως ἐξέθεσε καί τινας τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν εἰς αὐτήν. Κατὰ τὴν ὥραν αὐτὴν τὴν χαρμόσυνον, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, Ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος αἱ κρίσεις καὶ αἱ ἐπικρίσεις. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ λαὸς καὶ τὸ Ἔθνος, ἀλλὰ καὶ ἡ Βουλή, θὰ πληροφορηθῇ τοὺς πραγματικοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἤγαγον εἰς τὴν τελευταίαν Κυβερνητικὴν κρίσιν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀντιπαρέρχομαι τὸ θέμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀργότερον θὰ ἀπασχολήσῃ πιθανῶς τὴν Βουλήν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν θὰ ἠθέλομεν νὰ τονίσωμεν ὅτι τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν τοῦ Ἔθνους ἕνας καὶ μόνος σκοπὸς ὀφείλει νὰ τὴν ἀπασχολήσῃ. Ἕνας καὶ μόνος πρέπει νὰ εἶναι ὁ σκοπὸς καί ἡ ἀποστολή της. Εἰς τὸ πῶς τάχιστα, ἀμεσώτατα, θὰ ἐπιληφθῇ δι’ ὅλων τῶν μέσων καὶ τρόπων τοῦ θέματος τῆς ἐμπεδώσεως τῆς τάξεως, εἰς τὸ πῶς θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν γαλήνην εἰς τὸν δοκιμαζόμενον καὶ ἀγωνιῶντα Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εἰς τὸ πῶς θὰ ξαναδώσῃ τὴν ζωὴν εἰς τὸ μαρτυρικόν μας Ἔθνος. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπὸ τὰς παρούσας, πράγματι, τραγικὰς ὥρας, ἐπιτρέπεται νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἄλλο θέμα, ἀπὸ ἐκεῖνο τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως. Ἄνευ τῆς ἀμέσου λήψεως, κύριοι βουλευταί, ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐνέπνεον καὶ πάλιν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐμπιστοσύνην ἐπὶ τῆς ἡγεσίας του καὶ θὰ ἐστερέωναν τὸ εὐτυχῶς ἀκόμη ἀκμαῖον ἠθικὸν τῶν μαχομένων δυνάμεων τοῦ Ἔθνους, ἄνευ, λέγω, ἀμέσου λήψεως αὐτῶν τῶν μέτρων, ἡ Κυβέρνησις τὴν ὁποίαν ἀπεκάλεσα, ἀποκαλῶ καὶ τὴν θέλω ὡς Ἐθνικῆς Σωτηρίας, δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἀγάγῃ εἰς αἴσιον πέρας τὸ ὄντως βαρύτατον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπωμίσθηκε καὶ τὸ χείριστον ὅλων, αἱ ἐλπίδες καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη, ἡ ὁποία ἤρχισεν ἀναπτερουμένη, λαοῦ καὶ στρατοῦ, δὲν θὰ εὕρισκον τὴν ἄμεσον θεραπείαν των, καὶ ὁ χαμὸς τῆς ἐλπίδος αὐτῆς καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης θὰ ἐπέφεραν ὀλέθρια διὰ τὸ Ἔθνος ἀποτελέσματα. Εἶναι, ἄλλως τε, ἁπλᾶ τὰ μέσα καὶ οἱ τρόποι, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μετέλθῃ ἀπὸ τῆς πρώτης ὥρας τῆς ἀναλήψεως τῆς διακυβερνήσεως ὑπ’ αὐτῆς τῆς χώρας. Νὰ μὴ ἐπαναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐκεῖνα τὰ σφάλματα τῶν ἄλλων προκατόχων Κυβερνήσεων. Δὲν ἀπαλλάσσω οὔτε τὸν ἑαυτόν μου σφαλμάτων καὶ εὐθυνῶν. Καὶ οὔτε θέλω τώρα νὰ καταλογίσω εἰς τοὺς μὲν τὰ πλεῖστα αὐτῶν καὶ νὰ ἀφαιρέσω ἐμαυτὸν τούτων. Ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ὅτι, ὅταν μία καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τακτικὴ ἀποτυγχάνῃ, ὀφείλει νὰ ἀντικαθιστᾶ αὐτὴν μὲ ἄλλην. Καὶ τὴν ἄλλην τακτικήν, τὸν ἄλλον τρόπον ἀντιμετωπίσεως τοῦ συμμοριτισμοῦ, εἴπομεν ἀπὸ 1½ ἔτους ὑποδείξει, ἀλλὰ χωρίς, δυστυχῶς, ἕως τώρα νὰ ἀκουσθῶμεν. Κατὰ τὸ ἑπτάμηνον καθ’ ὃ μετέσχομεν τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας, δὲν ἐπαύσαμεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ διακηρύσσωμεν, ὅτι ὅπως ἐβαίναμεν, ἐβαίναμεν ἀπὸ τοῦ κακοῦ εἰς τὸ χειρότερον. Καί, ἴσως, ἡ ἐμμονή μας ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως αὐτῆς, νὰ εἶναι μία τῶν ἀφορμῶν τοῦ νὰ θεωρούμεθα ἀπό τινας τῶν συναδέλφων ὡς ἔξαλλοι. Ἂν θέλετε, ἂς τὸ τονίσωμεν μάλιστα, εἴμεθα ἔξαλλοι, ἀλλὰ ἔξαλλοι, παλλόμενοι ἀπὸ ἐθνικὸν καὶ μόνον παλμόν, (Χειροκροτήματα). Ἔτυχε νὰ γεννηθῶμεν ἀπὸ μίαν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία ἐπὶ 400 χρόνια ἐμάχετο καὶ μάχεται τὸν ἀγῶνα τὸν σκληρὸν ὑπὲρ τοῦ Ἔθνους καὶ ἐγεννήθημεν ἀπὸ κορυφῆς μέχρις ὀνύχων Ἕλληνες καὶ μόνον Ἕλληνες. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπιστεύσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὸ ἔχομεν ὡς μόνην μας τοῦτο πίστιν εἰς ὅλην μας τὴν ζωήν, ὅτι Ἕλληνες καὶ Ἑλλὰς εἶναι δι’ ἡμᾶς ἡ μοναδικὴ θρησκεία, ἡ μοναδικὴ λατρεία. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι, ἄνευ αὐτῆς τῆς ἐμμονῆς εἰς τὴν θρησκείαν αὐτήν, ἄνευ τῆς ἀπολύτου λατρείας μας διὰ τὴν καταγωγήν μας, δὲν θὰ ὑπῆρχον ἄνθρωποι καὶ ἀνθρωπισμός. Χωρὶς τὴν Ἑλλάδα καὶ τοὺς Ἕλληνας, οἱ ἄνθρωποι δὲν θὰ εἶχον γίνει καὶ μείνει τοιοῦτοι. Θὰ θεωρήσετε, ἴσως, ὡς ἐξαλλοσύνην τὴν ἀντίληψίν μας αὐτὴν ὑπὸ αὐτὴν τὴν μορφὴν καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἴμεθα ἔξαλλοι. Ἐὰν ὅμως θέλωμεν νὰ πιστεύωμεν καὶ ὄχι ἁπλῶς νὰ ἐλπίζωμεν, τὰ μέτρα τὰ ἀπολύτως ἀπ’ ᾶ, ληφθοῦν ἀμέσως ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἄλλος Ἕλλην, περισσότερον ἐμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ χαρῇ καὶ θὰ ἐνθουσιασθῇ τόσον καὶ ὁ ὁποῖος οὕτω θὰ δυνηθῇ νὰ εἴπῃ τὸ «νῦν ἀπολύοις τὸν δοῦλον του Δέσποτα». (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος κ. Σ. Μαρκεζίνης, ἔχει τὸν λόγον.

§16Σ. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ σάλος, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον παραταθεῖσα κυβερνητικὴ κρίσις, ἀρκετὰ ἐταλαιπώρησε τὸ Ἔθνος, ὥστε νὰ διαπιστοῦται εὐχαρίστως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἀποφεύγονται συζητήσεις δυνάμεναι, ἐνδεχομένως, νὰ δυσχεράνουν τὴν κατάστασιν κατὰ τὰς κρισίμους ταύτας ὥρας. Ὡς ἐκ τούτου, τὸ Νέον Κόμμα, ἀρκεῖται εἰς τὴν κάτωθι ἐπεξηγηματικὴν τῆς στάσεώς του, κατὰ τὴν ψηφοφορίαν, δήλωσιν. Ἡ προέχουσα κατὰ τὴν ὥραν ταύτην ἐξωτερικὴ ἄποψις τοῦ ἐθνικοῦ προβλήματος εὑρίσκει, φρονοῦμεν, πάντας συμφώνους ὅτι ἡ, μετὰ περιπετείας, δοθεῖσα λύσις τοῦ κυβερνητικοῦ ζητήματος, εἶναι ἐθνικῶς συμφέρουσα. Ἀποτελεῖ κοινοτυπίαν, ἀτυχῶς, τόσον βραδέως γενομένην ἀπὸ τοὺς πάντας ἀντιληπτὴν ὅτι, εἴτε ἐκ σφάλματος μὴ διαφωτίσεως τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, παρὰ τὴν γνησιότητα τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου 1946 καὶ τὴν εὐρεῖαν, ἐπ’ ἐσχάτων εὐρυτάτην, κοινοβουλευτικὴν βάσιν τῶν ἑκάστοτε Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, ἡ ἐθνικὴ παράταξις ἐδυσφημεῖτο, ἀτυχῶς, πάντοτε εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὡς ἔχουσα μεταξὺ τῶν κόλπων της ρῆγμα, καὶ τοῦτο ὡς ἐκ τῆς παραμονῆς εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἡ νέα Κυβέρνησις ἐξουδετερώνει πλήρως τὸ κατὰ φαινόμενον ρῆγμα αὐτό, καὶ ἔτσι παρέχεται εἰς τὸ Ἔθνος ἰδεώδης εὐκαιρία νὰ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ τῶν δικαίων αὐτοῦ καὶ τυπικῶς ὡς ἦτο μέχρι τοῦδε καὶ οὐσιαστικῶς ἠνωμένον. Περιτταί, λοιπόν, αἱ συζητήσεις καὶ πλήρης ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ ἐμπιστοσύνη μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰλικρινεῖς οἱ εὐχαί μας διὰ τὴν εὐόδωσιν τοῦ σκληροῦ ἔργου. Παραλλήλως ὅμως πρὸς τὸν ἐξωτερικὸν παράγοντα ὑπάρχει καὶ ὁ ἐσωτερικός. Τοῦτον ἡμεῖς οὐδόλως ὑποτιμῶμεν. Πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι, ὅσον σπουδαία καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐξάρτησις τοῦ Ἑλληνικοῦ θέματος ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, εἴτε ὑπὸ τὴν ἀρνητικὴν ἔννοιαν, τῆς μεταβολῆς δηλαδὴ τακτικῆς τῶν ἀντιπάλων, εἴτε ὑπὸ τὴν θετικὴν τῆς ἀποφασιστικῆς δηλαδὴ βοηθείας, ὅπου καὶ ὅπως δεῖ, τῶν φίλων, παραμένει πάντοτε γεγονὸς ὅτι ὁ ρόλος τοῦ ἐσωτερικοῦ παράγοντος θὰ εἶναι ἀποφασιστικός. Ἡ ἀνάγκη τοῦ ἐθνικοῦ συναγερμοῦ ἐπὶ ὅλων τῶν τομέων τῆς δράσεως, ἀσφαλείας, οἰκονομικοῦ καὶ κοινωνικοῦ, θὰ παρουσιάζεται ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ μεγαλυτέρα καὶ συνεπῶς θὰ ἀνακύπτῃ πάντοτε τὸ ἐρωτηματικὸν τοῦ τρόπου τῆς ἐπιτεύξεως τούτου. Ἡμεῖς φρονοῦμεν ἀκραδάντως, ὅτι, μόνον ὁ πλήρης παραμερισμός, ἔστω καὶ προσκαίρως, τοῦ κομματικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ἡ ἐπιστράτευσις τῶν ἀρίστων καὶ ἱκανῶν ὁπουδήποτε εὑρισκομένων, ἔστω καὶ ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ πάντοτε τῇ συγκαταθέσει αὐτῆς, δύνανται νὰ ἀποτελέσουν τὸ βάθρον τῆς πνοῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία δημιουργεῖ πράγματι κοινὴν γνώμην καὶ συναγείρει τὸ Ἔθνος εἰς τὸν ὑπὲρ αὐτῶν ἀγῶνα. Ἂν ἡ λεγομένη Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Συνεργασίας παρὰ τὴν εὐρυτάτην της βάσιν, ἀπέτυχε νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτήν, διατὶ ἡ παροῦσα πρέπει νὰ εἴμεθα προκαταβολικῶς βέβαιοι ὅτι θὰ τὸ ἐπιτύχῃ; Ἐν τούτῳ συνίστανται αἱ σοβαρώταται ἀμφιβολίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπεξηγούμεναι δὲν φρονοῦμεν ὅτι προάγουν τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ ἐθνικὸν ζήτημα, ἐφ’ ὅσον προβαδίζει ἡ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀντιμετώπισις. Ἀποτελεῖ ὅμως τὴν αἰτιολογίαν, διατὶ ἡ στάσις τοῦ Νέου Κόμματος, ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εἶναι στάσις ἀνοχῆς. Εὐχόμεθα καὶ εἰς τὸν τομέα τοῦτον, τὰ πράγματα νὰ μᾶς διαψεύσουν, καὶ τὰ παλαιὰ κόμματα, ἀντιπαρερχόμενα πάντα τὰ ἐμπόδια καὶ ἀδόλως συνεργαζόμενα, νὰ ἐπιτύχουν. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ τοὺς χειροκροτήσωμεν καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν πρῶτοι τὴν πρὸς τὴν πατρίδα ὑπηρεσίαν, ὡς μεγάλην καὶ ἀναμφισβήτητον. (Χειροκροτήματα).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος κ. Π. Κανελλόπουλος, ἔχει τὸν λόγον.

§18Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅσοι προεκαλέσαμεν πρὸ δύο περίπου ἑβδομάδων τὴν κυβερνητικὴν κρίσιν, αἰσθανόμεθα σήμερον ζωηρὰν ἱκανοποίησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐνεφανίσθη ἀπόψε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ζητεῖ τὴν ἐμπιστοσύνην μας, ἀποτελεῖ τὴν δικαίωσιν τῆς βαθείας ἐθνικῆς ἀγωνίας, ἡ ὁποία μὲ ὤθησε νὰ συμφωνήσω εἰς τὴν διάλυσιν τῆς ὑπὸ τὸν κ. Δ. Μάξιμον Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὑπὸ τὸν κ. Μάξιμον, ἔκαμε, κύριοι βουλευταί, τὸ καθῆκον της καὶ ἰδιαιτέρα ὀφείλεται τιμὴ εἰς τὸν σεμνὸν καὶ ἀνιδιοτελῆ πατριώτην, ὁ ὁποῖος προΐστατο αὐτῆς. Ἔκαμε, λέγω, τὸ καθῆκον της, συγκροτηθεῖσα ὅταν συνεκροτήθη, καὶ ἔκαμεν ἐπίσης τὸ καθῆκον της, διαλυθεῖσα, ὅταν διελύθη. Πότε, πῶς, καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας συνεκροτήθη ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη; Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, κύριοι βουλευταί. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη συνεκροτήθη πρωτίστως διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ κυβερνητικὸν ἀδιέξοδον, τὸ ὁποῖον εἶχε προκύψει τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον. Καὶ ἐγνωρίζομεν, ἐπιστεύαμεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία, δὲν ἀνέχεται ἀδιέξοδα, ἢ ἐὰν θέλετε κἄτι βαρύτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξῃ, εἰς ἀδιέξοδα καὶ εἰς κενά. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ γενικωτάτου αὐτοῦ λόγου, ὑπῆρξαν καὶ δύο εἰδικοὶ λόγοι, οἱ ὁποῖοι καὶ ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπόψε. Κατὰ πρῶτον εὑρισκόμεθα, ὅπως γνωρίζετε, πλέον, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς γενναιόφρονος χειρονομίας τοῦ Προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρότεινε εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον τὴν βοήθειαν πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Ἅπαντες, κύριοι συνάδελφοι, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον ἐγνωρίζομεν, διότι εἴχομεν κατατοπισθῆ δεόντως, ὅτι ἐπέκειτο κάποιο οὐσιῶδες γεγονός, καὶ εἴχομεν καθῆκον νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τόπον μίαν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέραν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπέλευσιν τοῦ γεγονότος τούτου, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα βοήθειαν. Ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον, ἡ στρατιωτικὴ κατάστασις εἶχε περιαχθῆ, εἰς ἐξαιρέτως κρίσιμον σημεῖον, τὸ ὁποῖον σήμερον δικαιούμεθα πλέον νὰ ὁμολογήσωμεν δημοσίᾳ. Καὶ τὸ κρίσιμον αὐτὸ στοιχεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶχε περιαχθῆ ἡ στρατιωτικὴ κατάστασις, εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον καὶ ἐπὶ τοῦ ἠθικοῦ τοῦ στρατοῦ μας. Σήμερον, κύριοι βουλευταί, παραδίδομεν εἰς τὴν σχηματισθεῖσαν νέαν Κυβέρνησιν ἐνόπλους δυνάμεις, τῶν ὁποίων τὸ ἠθικὸν εἶναι ἄριστον. (Χειροκροτήματα). Ἕνα καθῆκον ἰδιαιτέρως νὰ τονίσω ὅτι, ἡ Ἑλληνικὴ Βασιλικὴ Ἀεροπορία, τὴν ὁποίαν παραδίδω εἰς τὸν νέον ἐπὶ τῆς Ἀεροπορίας Ὑπουργὸν εὑρίσκεται εἰς ἐπίπεδον πίστεως καὶ θελήσεως πρὸς θυσίαν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνυπέρβλητον εἰς τὴν ἱστορίαν. (Χειροκροτήματα). Ἐπιτρέψατε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν βαθεῖαν μου εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς χειριστὰς καὶ γενικῶς τοὺς ἱπταμένους, πρὸς τὸ προσωπικὸν τοῦ ἐδάφους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἡγέτας τῆς Ἑλληνικῆς Βασ. Ἀεροπορίας καὶ νὰ δηλώσω ὅτι εἶμαι ὑπερήφανος, διότι ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας προϊστάμην τοῦ ὑπερόχου καὶ γενναίου τούτου ὅπλου. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν κ. Μάξιμον, κύριοι βουλευταί, ἔκαμε τὸ καθῆκον της ἀντιμετωπίσασα πρῶτον τὸ ἀδιέξοδον, δεύτερον τὴν κρίσιν ἐν τῷ στρατῷ, τρίτον δὲ ἔκαμε τὸ καθῆκον της, διευκολύνουσα τὴν ἀπόφασιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὅπως χαραχθῇ ἡ πρὸς τὴν Ἑλλάδα βοήθεια.

§19Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐὰν ἐπιτρέπετε, ἐφ’ ὅλων μὲν τῶν ἄλλων ἐπιχειρημάτων δὲν θὰ εἰσέλθω, ἐπὶ τοῦ ἐπιχειρήματος ὅμως ὅτι ὑπῆρχε κρίσις ἐν τῷ στρατῷ κατ’ Ἰανουάριον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰσέλθω, ἐὰν ἐξακολουθήσητε νὰ ἐπιμένητε ὅτι ὑπῆρχε τότε κρίσις καὶ νὰ εἴπω ὅτι κρίσις ἐν τῷ στρατῷ δὲν ὑπῆρχε ποτέ. Μπορεῖ νὰ ὑπῆρχον ἐκθέσεις Συνταγματαρχῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένοντο αἱ δέουσαι ἐνέργειαι, ἀλλὰ κρίσις δὲν ὑπῆρχε ποτέ. (Χειροκροτήματα).

§20Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἄλλως τε ἀφορᾷ τὸ παρελθόν. Εἴτε ὑπῆρξεν, εἴτε δὲν ὑπῆρξεν ἡ κρίσις, αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ὑπάρχει κρίσις εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν κ. Δ. Μάξιμον, εἰσῆλθεν εἰς περίοδον ἠθικοῦ μαρασμοῦ, εἰσῆλθεν εἰς περίοδον ἠθικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν ἐνέτεινε κατὰ τρόπον ἐπικίνδυνον ἡ μείωσις τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς παγκοσμίου καὶ ἰδιαίτατα τῆς Ἀγγλοσαξωνικῆς κοινῆς γνώμης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Εἴχομεν καθῆκον, κύριοι βουλευταί, νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰ δεδομένα ταῦτα. Εἴχομεν καθῆκον νὰ ἀποφύγωμεν ὅλων σχεδὸν τῶν Κυβερνήσεων τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται μοιρολατρεία. Δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἑαυτούς μας ὅτι εἴμεθα οἱ ἐπαρκέστεροι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ. Δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ ἐπαναπαυθῶμεν εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι κατείχομεν τὴν ἐξουσίαν, δὲν εἴχομεν δικαίωμα νὰ στερήσωμεν τὸν τόπον ὡρισμένων ἄλλων ἐξελίξεων, ὅπως ἐκείνη ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες πρέπει νὰ γνωρίζουν ὄχι μόνον πότε εἶναι χρήσιμοι, πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐπίσης πότε παύουν νὰ εἶναι χρήσιμοι. Μετὰ τὴν κρίσιν, ἐπεχειρήθησαν, ὅπως γνωρίζετε, διάφοροι λύσεις καὶ, ὁμολογῶ ὅτι, συνέβαλα εἰς τὰς προσπαθείας πρὸς ἐξεύρεσιν κάποιας λύσεως, ἂν καὶ ἐγνώριζον ὅτι οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔφερε καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ ἐνεργὸν προσκήνιον τῆς ἱστορικῆς εὐθύνης, θὰ ἦτο ἀνεπαρκής. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καθὼς καὶ οἱ ἄλλοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, γνωρίζουν πολὺ καλὰ καὶ θὰ ἐνθυμοῦνται ὅτι ὄχι μόνον μετὰ τὴν κρίσιν, ἀλλὰ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ βίου τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐτόνιζον τὴν ἀνάγκην ὅπως ἐπέλθῃ συνεννόησις μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐτόνιζον τὴν ἀνάγκην ταύτην, διότι ἐπίστευον ὅτι ἔπρεπε, κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς ὥρας, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος, νὰ γίνῃ ἡ προσπάθεια ὅπως αὐξηθῇ εἰς τὸ ἀνώτατον δυνατὸν ἐπίπεδον ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τὴν Ἑλληνικήν, καὶ ἐπίστευον ὅτι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ὑπελείπετο, διὰ νὰ εἴμεθα πλήρως ἤρεμοι, ἀπὸ ἀπόψεως, τοὐλάχιστον, συνειδήσεως, ἦτο νὰ ἐπιχειρήσωμεν, ἀντὶ πάσης θυσίας, τὴν συνεννόησιν μὲ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπίστευον ὅτι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατόν, ἀπὸ πλευρᾶς ἐσωτερικῆς πολιτικῆς νὰ ἐπιζητηθῇ, πρὸς ἔτι καλυτέραν ἀντιμετώπισιν τῶν περιστάσεων, ἦτο νὰ μετάσχῃ καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Κύριοι βουλευταί, εὐτυχῶς, ὅ,τι ἐφαίνετο ἀδύνατον, κατέστη προχθὲς δυνατόν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ διατυπώσω κάποιο ἐρώτημα: Διατί, ἀφοῦ ἦτο δυνατὸν σήμερον, διατὶ δὲν ἐγένετο χθές, διατὶ δὲν ἐγένετο προχθές, διατὶ δὲν ἐγένετο ἐγκαιρότερον; Διατὶ οἱ ἐθνικοὶ κίνδυνοι, οἱ ὁποῖοι ἠπείλουν τὸ Ἔθνος καὶ χθὲς καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν σήμερον τὴν συνεργασίαν αὐτήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν προέκυψεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, διατὶ οἱ αὐτοὶ κίνδυνοι νὰ μὴ εἶχον ἐπιβάλει καὶ χθὲς καὶ προχθές, κύριοι συνάδελφοι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν σήμερον; Ὡς ἕνας ἐκ τῶν νεωτέρων πολιτικῶν τῆς Χώρας, ὀφείλω νὰ θέσω τὰ ἐρωτήματα ταῦτα, διὰ νὰ συναγάγω, κύριοι συνάδελφοι, τὰ συμπεράσματά μου. Ὀφείλω νὰ θέσω τὰ ἐρωτήματα ταῦτα, διὰ νὰ ἀρυσθῶ, ἐὰν θέλετε, μαθήματα ἀπὸ τὴν στάσιν καὶ τακτικὴν τῶν παλαιῶν ἡγετῶν, ἀπὸ τὴν στάσιν καὶ τακτικὴν τῶν ἐμπειροτέρων πολιτικῶν, ἀπὸ τὴν στάσιν καὶ τακτικὴν τῶν παλαιῶν καὶ ἱστορικῶν Κομμάτων. Κύριοι βουλευταί, παρακαλῶ ὅλους, ὅπως βασανίσουν μέσα των τὰ ἐρωτήματα ταῦτα. Αἱ ἀπαντήσεις, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθοῦν μεγαλοφώνως. Αἱ ἀπαντήσεις, κύριοι συνάδελφοι, ἂς μείνουν κτῆμα καὶ ἠθικὴ ἐμπειρία τῆς συνειδήσεως ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἠκούσαμεν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμφωνοῦμεν πλήρως πρὸς τὸ περιεχόμενόν των. Ἐὰν ἐπέλθῃ ἡ εἰρηνικὴ λύσις τῆς μεγάλης τραγῳδίας, τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁ τόπος, αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ, κύριοι συνάδελφοι, εὐλογίαν Θεοῦ ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος. Ἂν τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ λάβῃ καὶ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ λάβῃ τὰ μέτρα ταῦτα, δὲν φέρουν τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅλοι ἐπιθυμοῦμεν, τότε θὰ χρειασθῇ ἡ συνέχισις τοῦ ἀγῶνος. Τὴν περίπτωσιν τῆς εἰρηνικῆς λύσεως τῆς μεγάλης τραγῳδίας μας, τὴν εὐχόμεθα μὲ ὅλην μας τὴν ψυχήν. Εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἀγῶνος, ὑποσχόμεθα, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως εὑρισκόμενοι, θὰ συμβάλωμεν δι’ ὅλων μας τῶν δυνάμεων εἰς τὴν διεξαγωγὴν καὶ εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἔκβασίν του. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ εἴμεθα εὔκολοι εἰς κριτικὴν ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ εἴμεθα εὔκολοι εἰς ἐπίρριψιν εὐθυνῶν. Γνωρίζομεν, διότι χθὲς μόλις ἐξήλθομεν τῆς Κυβερνήσεως, τὰς μεγάλας, τὰς πράγματι τεραστίας δυσκολίας, τὰς ὁποίας ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ ἡ Κυβέρνησις. Θὰ εἴμεθα συμπαραστάται, πράγματι, τίμιοι καὶ εἰλικρινεῖς. Θὰ ἀποφύγωμεν τὴν κριτικὴν ἐκεῖ ὅπου αἱ τυχὸν παραλείψεις ἢ τὰ τυχὸν σφάλματα δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδοθοῦν εἰς αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν, θὰ παραλείψωμεν τὴν κριτικὴν ἐκεῖ ὅπου θὰ πρόκειται περὶ τῆς ἐναντιότητος τῶν περιστάσεων, περὶ ἐναντιότητος ἀνωτέρας τῶν ἀνθρωπίνων δυνάμεων. Κύριοι βουλευταί, ἔχομεν ἀρκετὴν πεῖραν Κυβερνητικῆς ἐξουσίας. Πέντε φορὰς μετέσχομεν μέχρι τῆς στιγμῆς, Κυβερνήσεων, ὥστε γνωρίζομεν πόσον, κατὰ τὰς δυσκόλους ὥρας, μεγάλη εἶναι ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τῶν ἀγαθῶν προθέσεων καὶ τῶν πραγματοποιήσεων. Τὴν κριτικήν μας θὰ ἀσκήσωμεν μόνον ἐκεῖ ὅπου ἡ κριτική μας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βοηθήσῃ καὶ νὰ εἶναι ἀποδοτική. Κριτικὴν θὰ ἀσκήσωμεν μόνον ἐκεῖ, ὅπου θὰ εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς κριτικῆς μας νὰ διορθωθῇ ὅ,τι ἐπιδέχεται διόρθωσιν. Κύριοι βουλευταί, ἡ δήλωσις αὐτή, ὅτι θὰ ἀσκήσωμεν τοιαύτην κριτικήν, δὲν σημαίνει διόλου ἐπιφύλαξιν ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Προβαίνομεν εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, ὅπως θὰ προέβαινε καὶ ὅπως θὰ ὤφειλε νὰ προβῇ καὶ οἱονδήποτε μέλος τῶν δύο κομμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπήρτισαν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Σοφούλη, τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν Λαϊκῶν–Φιλελευθέρων, τὴν δίδομεν, κύριοι βουλευταί, ἀνεπιφυλάκτως. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ Κόμματος, ἔχει τὸν λόγον.

§22Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλπίζω ὅτι «τὸ Σῶμα δὲν ἔχει ἀνάγκην διευκρινήσεων διὰ τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν κατὰ τὰς ἐπανειλημμένας ταύτας κρίσεις. Ἡ πολιτικὴ ἡμῶν, πολιτικὴ ἀνάγκης εὐρέως ἐθνικοῦ συνασπισμοῦ διὰ τὸν τόπον, εἶναι πολιτικὴ ἡ ὁποία ἔχει καθορισθῆ καὶ ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἀπὸ τῶν ἀρχῶν τοῦ ἔτους τούτου. Κατὰ Ἰανουάριον, ἤμην μέλος τῆς Κυβερνήσεως Τσαλδάρη, ἐν συνεργασίᾳ τῶν τριῶν Κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ, τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Μεταρρυθμιστικοῦ, καὶ παρῃτήθην τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μὲ ἔπεισαν εἰς τοῦτο ἦσαν, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἤρχισαν διαφαινόμεναι εἰς τὸν ὁρίζοντα ἐνδείξεις σοβαραὶ, ὅτι ἡ ἐπιβουλὴ κατὰ τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας καὶ τῆς ἀκεραιότητος τῆς Ἑλλάδος ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ μίαν μορφὴν ἐπικίνδυνον δι’ αὐτήν, διότι, εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀνταρσίαν ἤρχισαν νὰ προστίθενται καὶ βοήθειαι ἐκ μέρους τῶν γειτονικῶν κρατῶν, βοήθειαι καὶ εἰς ἄνδρας καὶ εἰς πολεμοφόδια. Ὑπῆρχε, λοιπόν, ἀνάγκη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην νὰ ὑπάρξῃ ἕνας συνασπισμὸς ὅλων τῶν ἐθνικῶν πολιτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας, διὰ νὰ δυνηθῇ αὕτη ν’ ἀντεπεξέλθῃ πρὸς τὸν μεγάλον ἀγῶνα, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ὥρας ἐκείνης ἤρχισεν. Ἡ σχηματισθεῖσα μετὰ ταῦτα Κυβέρνησις Μαξίμου, βεβαίως δὲν συνήθροισε περὶ αὐτὴν παρὰ μόνον τὰ 85% τῆς Κοινοβουλευτικῆς δυνάμεως, ἀλλ’ ἡ δύναμις αὕτη ὑπῆρξεν ἀρκετὴ, ὥστε νὰ λάβῃ χώραν ἀπὸ τὸ Ἀμερικανικὸν Κογκρέσσον ἡ πλέον βαρυσήμαντος δήλωσις, ἡ ὁποία ἠκούσθη ποτὲ διὰ τὴν νεωτέραν Ἑλλάδα. Ἡ δήλωσις τοῦ μεγάλου Προέδρου Τρούμαν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ζῇ δι’ ἑαυτήν, ἀλλὰ διὰ τὴν ζωὴν τῶν ἄλλων Δυτικῶν Δημοκρατιῶν, τῶν ὁποίων ἕνεκα τῆς γεωγραφικῆς της θέσεως ἀποτελεῖ τὸ προπύργιον. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος). Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην, ἐπηκολούθησεν ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια τῆς Ἀμερικῆς, διὰ τῆς ὁποίας κατωρθώθη, ὄχι μόνον ν’ ἀποτραπῇ ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν καταστροφή, ἀλλὰ καὶ νὰ δημιουργηθῇ ἀξιόλογος στρατός, ὁ ὁποῖος νὰ ὑπερασπίζῃ τὴν τιμὴν καὶ τὴν σωτηρίαν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν πρέπει ἀκόμη νὰ μὴ λεχθῇ, ὅτι δὲν ἦτο μόνον αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸν τόπον, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη τοῦ εὐρέος ἐθνικοῦ συνασπισμοῦ. Διότι κατωρθώθη νὰ ἔλθῃ εἰς φῶς ὅλη ἡ ἐπιβουλή, τὴν ὁποίαν οἱ γείτονες ἡμῶν ἐνήργουν κατὰ τῆς Πατρίδος νὰ γνωσθῇ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὅτι πράγματι ὑπάρχει ἔξωθεν ἐπιβουλὴ κατὰ τῆς Πατρίδος μας καὶ νὰ δικαιωθῇ ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην. Ὀφείλει ἀκόμη νὰ λεχθῇ, ὅτι κατώρθωσεν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη νὰ συντρίψῃ ἓν ἐπαναστατικὸν κίνημα, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ πρωτευούσῃ ταύτῃ ἐπρόκειτο νὰ λάβῃ χώραν ἀπὸ τὸν κομμουνιστικὸν κόσμον. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ δημιουργήσῃ ἀξιόλογον στρατόν, ὁ ὁποῖος ἠδυνήθη νὰ συντρίψῃ παντοῦ, ὅπου κατώρθωσε νὰ εὕρῃ, τὸν περίφημον κομμουνιστικὸν στρατόν, ὥστε νὰ μὴ δύναται οὗτος, οὐδὲ ἡ περίφημος Κυβέρνησις Μάρκου, νὰ εὕρῃ μίαν γωνίαν εἰς τὰ τόσα ὀρεινὰ τῆς Ἑλλάδος, διὰ νὰ ἐγκαταστήσῃ τὴν πρωτεύουσαν αὑτοῦ, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ νὰ περιφέρεται εἰς τὰ γειτονικὰ Κράτη, ὅπου καὶ ἐλπίζει ὅτι θὰ στηρίξῃ τὴν ὕπαρξίν της. Αὐταὶ ἦσαν, ἀληθῶς, αἱ μεγάλαι ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τὸν τόπον ὁ εὐρὺς συνασπισμὸς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δυστυχῶς, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη αὐτοδιελύθη. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔφερον τὴν διάλυσιν ταύτην. Ἠκούσατε πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, ἐκ τοῦ στόματος διαφόρων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν πρὸ ἐμοῦ. Δὲν εἶμαι ὁ πρωτεργάτης τῆς αὐτοδιαλύσεως ταύτης, ὥστε νὰ ζητήσω οἱονδήποτε ἔπαινον ἢ ἐπιδοκιμασίαν ἀπὸ τὸ Σῶμα. Δὲν ἐνόμιζον, μάλιστα, ὅτι τὴν ὥραν ἐκείνην ὤφειλε νὰ ἐπέλθῃ ἡ αὐτοδιάλυσις αὕτη, διότι ἡ Κυβέρνησις Δ. Μαξίμου ἦτο ἀναγκαία διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐπῆλθεν ἡ αὐτοδιάλυσις, μίαν εἴχομεν ὅλοι μας ὑποχρέωσιν, νὰ σπεύσωμεν ὅπως ἐπανιδρύσωμεν τὸν κυβερνητικὸν οἶκον, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχέως. Δυστυχῶς παρῆλθεν ὁλόκληρος ἑβδομάς, ἄνευ τοιαύτης ταχείας συνθέσεως τοῦ οἴκου τούτου. Τοὐναντίον μίαν πρωΐαν μᾶς εἶπον, ὅτι ἐκ τῶν ἑπτὰ διαμερισμάτων, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖτο ὁ Κυβερνητικὸς οἶκος, συνεπτύχθη οὗτος εἰς ἓν μόνον, εἰς μίαν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι βουλευταί, ὅτι πολλοὶ μεταξὺ ὑμῶν δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἠθέλατε θεωρήσει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἑνὸς μόνον Κόμματος, ἦτο ἱκανὴ νὰ βαστάσῃ τὸ τεράστιον ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπωμίσθη τὴν ὥραν ταύτην καὶ τὸ ὁποῖον, διὰ νὰ μὴ καμφθῇ ὁ κυβερνητικὸς οὗτος οἶκος, ἦτο ἀνάγκη νὰ συμπεριλάβῃ ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος. Χαίρω πολύ, διότι τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν δηλώσεων αὐτοῦ, ἀνεκοίνωσεν ὅτι ἔχομεν μίαν Κυβέρνησιν ἀπαρτιζομένην ἐκ τῶν δύο Κομμάτων, τῶν ἀρχαιοτέρων εἰς τὸν τόπον τοῦτον, τῶν λεγομένων ἱστορικῶν. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογηθῇ, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν δύο τούτων κομμάτων, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ Κυβέρνησις εὐρέος συνασπισμοῦ. Παραμένουν ἐκτὸς αὐτῆς, ὡς γνωστὸν εἰς ὅλους ἡμᾶς, πλεῖστα ἄλλα πολιτικὰ κόμματα, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι, τὰ κόμματα ταῦτα κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου καὶ ἔλαβον τὴν ἔγκρισιν μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τὸ πρόγραμμα τὸ πολιτικόν, τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισαν. Τὰ κόμματα ταῦτα εἶναι ἀληθές, ὅτι ἔχουν ἕνα μόνον πολιτικὸν δεσμόν, τὸ ὅτι προέρχονται ὅλα ἐκ τοῦ ἐθνικιστικοῦ κόσμου, δὲν πρέπει ὅμως νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι κόμματα τὰ ὁποῖα ἔχουν τὴν αὐτὴν πολιτικήν. Ἔχουν διάφορα προγράμματα, ποικίλην τὴν πολιτικὴν ἰδεολογίαν, ἡ ὁποία ὅμως ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶχε τὴν ἀξίωσιν, τὴν ὥραν ταύτην, νὰ συντρέξουν εἰς τὸν κυβερνητικὸν οἶκον ὅλα τὰ κόμματα ταῦτα, διὰ νὰ κατορθωθῇ τοῦτο: Νὰ κατορθωθῇ ὁ ἐθνικὸς συναγερμός, ἐντεῦθεν, ὅπως ἔχει κατορθωθῆ ὁ ἀντεθνικὸς συναγερμὸς ἐκεῖθεν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν πάντες νὰ βαδίσωμεν εἰς μίαν λύσιν, ἡ ὁποία ἔχει παρασκευασθῆ καὶ ἐπρόκειτο παρ’ ἄλλων νὰ ἐκτελεσθῇ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀξίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅταν παραμένουν ἔξωθεν τῆς Κυβερνήσεως 120–150 ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δηλαδὴ τὸ ⅓ τῶν μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ ἡ Κυβέρνησις αὕτη Κυβέρνησις εὐρέος συνασπισμοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ εἶναι ἐνθουσιασμένος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅταν βλέπῃ ὅτι τὰ 85% τοῦ Κοινοβουλίου, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ Πρόεδρος Τροῦμαν ἐβασίσθη διὰ νὰ δώσῃ τὴν βοήθειαν καὶ ἀπετέλουν τότε τὴν Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ἐμειώθησαν κατὰ πολύ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν ὥραν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλλὰς διεξάγει τὸν μεγαλύτερον τῶν πολέμων, ὄχι μόνον εἰς ἐσωτερικόν, ἀλλὰ καὶ ἐξωτερικόν, ὄχι μόνον εἰς ταύτην, ἀλλὰ εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ βλέπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἡνωμένος ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας, διὰ νὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην πάσης πράξεως, ἡ ὁποία πρόκειται ν’ ἀναληφθῇ. Αὗται, κύριοι βουλευταί, εἶναι σκέψεις τινές, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται αὐθόρμητοι. Δὲν εἶναι σκέψεις ἀπογοητεύσεως. Δὲν εἶναι σκέψεις ἀπαισιοδοξίας ἢ σκέψεις ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ εἶναι σκέψεις ἁπλοῦ ὀρθολογισμοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ πεισθῇ ὅτι κατεβλήθη ὅλη ἡ προσπάθεια διὰ νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ταύτην ὅ,τι εἶχε νὰ ἀποδώσῃ ἡ Ἑλλάς. Ἡ ἔλλειψις αὐτὴ εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ τὸ ἀπεύχομαι, νὰ ἔχῃ μοιραίαν ἐξέλιξιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ πεισθῆτε πάντες, ὅτι δὲν εἶναι ἄλλοι οἱ σκοποί, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν σήμερον νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, τὰς σκέψεις ταύτας παρέχω τὴν ἀπόδειξιν ὅτι θέλω ὑπερψηφίσει τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὰς ὀλίγας ψήφους, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ κόμμα τοῦτο. Δὲν θέλω ν’ ἀναλάβω εὐθύνην ἐν τῇ Κυβερνήσει, διότι τοῦτο δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμέ, εἶναι νὰ παράσχω εἰς τὴν Κυβέρνησιν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην καὶ νὰ εὐχηθῶ εὐόδωσιν εἰς τὸ μέγα ἔργον τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει. Τὸ καθῆκον τοῦτο, εἶναι καθῆκον, τὸ ὁποῖον εὐχαρίστως κάμνω. Ἔχω ὅμως νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὥραν ταύτην μίαν ὑπόδειξιν ὅτι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἔργον αὐτῆς, ἔργον τὸ ὁποῖον ὀφείλει πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἐπιδιώξῃ εἶναι τὸ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀξιόλογον κατάρτισιν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον σεμνύνεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις τοῦ Εὐρέος Συνασπισμοῦ, ἡ ὁποία κατῆλθε τῆς ἐξουσίας. Κύριοι βουλευταὶ, δὲν εἶναι ὥρα νὰ λεχθῶσι περισσότερα εἰς τὸν τομέα τοῦτον ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁποία ὑπῆρξεν ἡ προσπάθεια, προσπάθεια ἐναντίον ἐμποδίων τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἴσως προϋπῆρξαν διὰ τὴν κατάρτισιν Ἐθνικοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα εὗρεν ἐνώπιόν της ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ τὰ ὁποῖα κατώρθωσε νὰ κάμψῃ, διότι εἶχεν ὑπ’ ὄψει της ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν ἀνδρείαν, ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν αὐτοθυσίαν μόνον ἀπὸ τὸν ἡρωϊσμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἀναμένεται ἡ νίκη τῆς Ἑλλάδος καὶ μόνον ἀπὸ αὐτόν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Βεβαίως οὐδεὶς παραγνωρίζει τὰ ἄλλα μέτρα, οὐδεὶς εἶναι ἐναντίον τῶν ἄλλων μέτρων τῶν Συνταγματικῶν μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτευχθῇ τὸ ἔργον τῆς εἰρηνεύσεως τοῦ τόπου ἀλλὰ μία πρέπει νὰ εἶναι ἡ βαθεῖα πεποίθησις πάντων ἀπὸ τοῦ μικροῦ μέχρι τοῦ μεγάλου, ὅτι τὸ ἐπαναστατικὸν κίνημα τῆς Ἑλλάδος δὲν ἔχει τὰς ρίζας του εἰς μίαν ἀντίθεσιν δύο ἰδεολογικῶν συστημάτων τοῦ τόπου ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Ἔθνους, τῆς Ἑλλάδος ἀλλ’ εἶναι παρεσκευασμένον τελείως ἀπὸ ξένην δυνατὴν χεῖρα ἡ ὁποία διὰ κακοβούλους σκοποὺς προσπαθεῖ νὰ ἐκμηδενίσῃ τὴν ἐθνικὴν ὕπαρξιν τῆς Ἑλλάδος. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ εἰκὼν τοῦ τόπου μας σήμερον καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε ἐμὲ ἔχοντα μίαν τεσσαρακονταετῆ κοινοβουλευτικὴν ἡλικίαν ἐρχόμενον ἐνταῦθα καὶ κρούοντα τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου. Διότι δὲν ἐπιτρέπεται τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ γίνῃ καμμία ἄλλη σκέψις, εἰμὴ πῶς θὰ σώσωμεν τὸν τόπον αὐτὸν ὁ ὁποῖος πανταχόθεν σήμερον βάλλεται καὶ προσπαθοῦν ὅπως ἐκμηδενισθῇ. Μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι ἡ προσπάθεια αὐτὴ θὰ εἶναι καὶ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, θὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν ὅτι δυνάμεθα ἔστω καὶ τὴν μικρὰν ὑποστήριξίν μας, καὶ θὰ εὐχώμεθα ὅπως ἐννοήσῃ, ὅτι μόνον μὲ τὸ ὅπλον εἰς τὰς χεῖρας καὶ μὲ τὸ λαγύνι τοῦ αἵματος θὰ κατορθωθῇ τελικῶς νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν νίκην, ἡ ὁποία θὰ θέσῃ πάλιν τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν δρόμον τῆς προόδου καὶ θὰ εἶναι πάλιν ὄχι οὐραγὸς ἀλλὰ ὁδηγὸς διὰ πάντα. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον.

§24Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἀντιλαμβάνομαι, ὅτι ἔχετε κουρασθῆ, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον, νὰ ἀναβάλῃ τὴν συνεδρίασιν, δι’ αὔριον, ἀλλὰ ἐπιμένει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐπιμένω ἐγώ, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις συμφωνῇ μαζί σας, ἐγὼ δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, ὁ κύριος Τουρκοβασίλης ὑποβάλλει τὴν παράκλησιν ἂν θέλετε νὰ συζητήσωμεν αὔριον.

§26Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὄχι, νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§27Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶπον τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη ἀπὸ τόσας ὁμιλίας καὶ ὁ τόνος ἔχει πέσει. Δυστυχῶς, ὁ ρήτωρ, δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ μπορέσῃ νὰ ὑψώσῃ τὸν τόνον τῆς συζητήσεως. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον ἐὰν θέλῃ νὰ διακόψωμεν.

§28Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Τουρβασίλη, εἶναι ἀκόμη 9 παρὰ 10. Νὰ συνεχίσωμεν.

§29Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ κούρασις τῆς Βουλῆς εἶναι καταφανής.

§30Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ διακόψῃ, ἂς διακόψῃ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§32Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω νὰ μὴ συμβάλω πολὺ εἰς τὴν ἀνίαν, ἡ ὁποία σᾶς κατέχει καὶ ἡ ὁποία εἶναι εὔλογος μεθ’ ὅσα ἠκούσατε. Προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀγορεύσεις τόσων ρητόρων.... Καταλαβαίνω ὅτι ὁ κάματος τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ εὔλογος καὶ δικαιολογημένος. Θὰ εἴπω μόνον ὀλίγας λέξεις, διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην, τὴν προσωπικήν μου, καὶ ὀλίγων φίλων μου, ἐν τῇ Βουλῇ, οἱ ὁποῖοι μοῦ κάμνουν τὴν τιμὴν νὰ μοῦ ἐμπιστεύωνται τὴν πληρεξουσιότητά των. Καὶ τὴν γνώμην αὐτὴν θὰ ἐκφράσω καὶ ἐπὶ τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων αὐτῆς. Πρέπει νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, τοῦτο· ὅτι τὴν ὀδύνην, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασεν ἡ κοινὴ γνώμη ὄχι μόνον τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀλλὰ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀπὸ τὴν τόσον ἀπροσδόκητον εἴδησιν τῆς παραιτήσεως τῆς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Συνεργασίας, ὅτι τὴν ὀδύνην, λέγω, τὴν ὁποίαν ἐπιτείνει καὶ ἡ παράτασις ἐπὶ μακρὸν χρόνον τῆς Κυβερνητικῆς κρίσεως, ἦλθε νὰ μετριάσῃ σημαντικῶς ἡ εἴδησις τῆς ἐπελθούσης συμφωνίας, μεταξὺ τῶν δύο μεγάλων ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τὰ ὁποῖα Κόμματα συνεφώνησαν εἰς μίαν Κυβερνητικὴν συνεργασίαν. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν προσέφερον ὅσοι προεκάλεσαν τὴν κρίσιν αὐτήν, συνίστατο εἰς τοῦτο· ὅτι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ σχηματισθῇ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Καὶ μόνοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι συνέπεσε νὰ μὴ ἐξέλθουν τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν ποίαν κολοσσιαίαν σημασίαν διὰ τὴν Ἑλληνικὴν ὑπόθεσιν ἔσχεν ὁ σχηματισμὸς τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Ἐκεῖ ποὺ ἔφθασαν τὰ Ἑλληνικὰ πράγματα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, κύριοι, οὐδεμία ἄλλη λύσις. Ἡ μόνη Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἠμποροῦσε νὰ δοθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, τὴν σημερινὴν, ἦτο ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῆτε, κύριοι συνάδελφοι, ποία κατασυκοφάντησις καὶ καταρραδιούργησις ἐγένετο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῆς Ἑλληνικῆς πραγματικότητος. Τὰ πλέον παράδοξα καὶ τὰ πλέον ἀπίστευτα πράγματα ἐπιστεύοντο ἐκεῖ, ὅτι δῆθεν λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐθεωρεῖτο ἡ Ἑλλὰς ὡς ἡ χώρα τῆς φασιστικῆς ἐπιβιώσεως, ὡς ἡ χώρα τῆς μαύρης βασιλικῆς τυραννίας, ὡς ἡ χώρα τῶν φοβερωτέρων καὶ ἀνατριχιαστικωτέρων Μεσαιωνικῶν μεθόδων. Ἦτο ἡ προπαγάνδα τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος τοιαύτη, ὥστε σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς, ἐπειδὴ συνέπεσε νὰ κάμω ταξίδιον εἰς τὴν Εὐρώπην, ἦτο ἀδύνατον, νὰ ἀνθέξω εἰς μίαν ἀτμόσφαιραν τόσον δηλητηριώδη, ὄχι ἀπὸ ἀνθρώπους φίλα φρονοῦντας πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ Σλαυοκομμουνισμοῦ, ἀλλὰ ἀπὸ ἀνθρώπους καλῆς πίστεως, οἱ ὁποῖοι ἐπίστευον τὰ πλέον ἀπίστευτα πράγματα, ὅτι λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ δυστυχῶς εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν συνετέλεσαν οὐχὶ ὀλίγον καὶ αἱ δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀρχηγοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι ἐτροφοδότουν τὴν προπαγάνδαν αὐτὴν ἐπαρκῶς. Διὰ τοῦτο εἴδατε καὶ εἰς τὰ Συνέδρια τῆς Εἰρήνης καὶ εἰς τὰς συσκέψεις καὶ τὰ Συμβούλια τοῦ Ο.Η.Ε. ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα ἠντλοῦντο ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Λέγω, ὅτι ἡ κατάστασις σήμερον διὰ τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς τερματίζεται. Φεύγει δηλαδὴ μία βάσις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστερέωναν τὰ ἐπιχειρήματά των οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος μας. Τὶ θὰ εἴπῃ πλέον ὁ κ. Γκρομύκο, ὁ Βισίνσκυ, ὁ Μακουήλσκυ, ὁ Τζέρτζα, καὶ ὅλοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ὥπλισαν μίαν ἐπίθεσιν ἐναντίον τῆς δυστυχισμένης Πατρίδος;

§33Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, εἶναι συνέχεια τῆς προηγηθείσης Κυβερνήσεως; Ὅτι θὰ ἀσκήσῃ τὴν αὐτὴν πολιτικήν, οἵαν ἤσκησεν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις;

§34Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ ἔχει ἀξίαν κατὰ τοῦτο· ὅτι ἔφυγεν ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὁ Ἀρχηγός σας, ὁ ὁποῖος διὰ τῶν δηλώσεών του, καί τινων ἀμετροεπειῶν του ἐτροφοδότει τὴν προπαγάνδαν κατὰ τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§35Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἔχω ἐντελῶς ἀντίθετον γνώμην. Δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ πραγματικότητι.

§36Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ λέγω, κύριοι βουλευταί, χαιρετίζω μετ’ ἐνθουσιασμοῦ πολλοῦ, τὴν σχηματισθεῖσαν Κυβέρνησιν. Βεβαίως ἐκεῖ ποὺ κατήντησεν ὁ τόπος μας... Καὶ διὰ νὰ φθάσωμεν, ἐδῶ ποὺ ἐφθάσαμεν, οἱ συντελεσταὶ εἶναι πολλοί. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν καὶ τὴν ἀντικειμενικὴν κρίσιν, οἱ κύριοι συντελεσταί, εἶναι δύο: Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὡς Κυβέρνησις καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὡς Ἀντιπολίτευσις. Ἑπομένως δίκαιον εἶναι τὰ δύο Κόμματα, τὴν τόσην ζημίαν, ἡ ὁποία προεκλήθη εἰς τὴν χώραν νὰ τὴν ἀποκαταστήσουν, διὰ τῆς συνεργασίας των. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς χαιρετίζω τὸν σχηματισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Βεβαίως, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀποτελεῖ μίαν ἀνωμαλίαν, δὲν γεννᾶται οὐδεμία ἀμφιβολία. Διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ἔδωσεν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ἔταξεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Καὶ ἑπομένως τότε λειτουργεῖ κατὰ τρόπον καλόν, ἕνα κοινοβουλευτικὸν μηχάνημα, ὅταν κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία καὶ ἐλέγχει ἡ μειοψηφία. Ἀτυχῶς ὅμως, ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἤσκησε τὴν Κυβέρνησιν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἤσκησε τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, περιήγαγον τὴν χώραν εἰς τὸ ἄθλιον σημερινόν της κατάντημα, χωρὶς ἀμφιβολίαν. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ ἀποκαταστήσῃ ὅ,τι ἔβλαψε κατὰ τὴν θεωρίαν, «ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται». Λοιπὸν λέγω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα συνεκέντρωσε τὴν πλειοψηφίαν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὅσοι ἐξ ἡμῶν συνέπεσε νὰ ἔχωμεν τὸ ρεῦμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀντίθετον, ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν ποία ἦτο ἡ πίστις τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Καὶ δικαίως, διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι τὸ μόνον συντηρητικὸν κόμμα, καὶ εἶναι τὸ κόμμα τῶν Βασιλοφρόνων ἀρχῶν, τὸ ὁποῖον πιστεύει εἰς τὸν Βασιλικὸν θεσμόν, ὡς ἀκρογωνιαῖον λίθον τοῦ τε πολιτειακοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ οἰκοδομήματος. (Χειροκροτήματα). Εἶναι τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον, δὲν ἐγνώρισεν ἐπαναστάσεις, στάσεις, κινήματα, δικτατορίας, εἶναι τὸ κόμμα τὸ ὁποῖον ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, πάντοτε μὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ ὑπὲρ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὑπάρχει ἕνα ἄλλο ἐπιχείρημα, μεγάλης ὁλκῆς καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτό, εἶναι ὅτι τὸ λαϊκὸν Κόμμα, δὲν ἔδωσεν εἰς τὴν προδοσίαν καὶ ἐννοῶ προδοσίαν τὴν δρᾶσιν τῆς προδοτικῆς ὀργανώσεως Ε.Α.Μ., οὐδὲ ἕνα ἡγετικὸν στέλεχος, οὔτε στρατιωτικόν, οὔτε πολιτικόν. Προκαλῶ, οἱονδήποτε νὰ μοῦ εἴπῃ ἐὰν ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὑπῆρξεν ἡγετικὸν στέλεχος, εἴτε πολιτικόν, εἴτε στρατιωτικόν, εἰς τὴν προδοσίαν, διότι τὸ Ε.Α.Μ. δὲν εἶναι οὔτε Κομμουνισμός, οὔτε τίποτε ἄλλο· Ε.Α.Μ. δι’ ἐμὲ εἶναι προδοσία τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§37Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ. Ἡ συνεργασία μὲ τοὺς Γερμανοὺς τὴν ὁποίαν εἴχατε ὑμεῖς εἶναι προδοσία ἢ ὄχι;

§38Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ συνεργασία μὲ τοὺς Γερμανούς, εἶναι ὑπηρεσία πρὸς τὴν Πατρίδα, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ κάμνετε αὐτὰς τὰς διακοπάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνθέξω εἰς τοιαύτην σύγχυσιν. Ὅσοι εἰργάσθησαν κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ὑπηρέτησαν τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀφῆστε αὐτὰ τὰ τροπάρια περὶ Γερμανοφιλίας, δὲν ἔχουν πλέον πέρασιν. Εἶναι τιμή μου, διότι κατὰ τὰς δυσκόλους αὐτὰς περιστάσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸν συνέτρεξα καὶ τὸν ἐβοήθησα, μὲ κίνδυνον τῆς ζωῆς μου, τὸν ὁποῖον κίνδυνον δὲν ἐδοκιμάσατε. Καὶ θὰ εἶναι ὡραῖον οἱ μηδὲν προσενεγκόντες ἢ ἀδρανοῦντες κατὰ τὴν διάρκειαν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάζετο ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ ὑβρίζουν σήμερον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προέταξαν τὸ στῆθος των, καὶ ἔφθασαν μέχρι τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος, διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§39Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι γνωστόν, εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι σᾶς ἐκούρευσαν, σᾶς ἐφυλάκισαν, σᾶς ὡδήγησαν ἐνώπιον τοῦ ἐκτελεστικοῦ ἀποσπάσματος, διότι ἐσώσατε ἑκατοντάδας ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐτουφεκίζοντο. (Χειροκροτήματα).

§40Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἰς ἐμὲ κύριε, Τριανταφυλλίδη, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐγὼ ἐχαιρέτησα γηθοσύνως, καὶ μετ’ ἐνθουσιασμοῦ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἶπον, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς συνεργασίας, προσέφερε μίαν ὑπηρεσίαν, ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ εἶναι ἡ ἔκρηξις τῆς κοινοβουλευτικῆς κρίσεως καὶ ὁ σχηματισμὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ βουλώσῃ τὰ στόματα τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, οἱ ὁποῖοι λέγουν ὅτι, ἡ Ἑλλὰς εἶναι Κράτος φασιστικόν, εἶναι Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει μίαν ἰμπεριαλιστικὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Καὶ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τὴν πληρώνει σήμερον μὲ μίαν τρομακτικὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Αὐτὰ λέγουν οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος: Ὅτι ὑπάρχει μία κυβέρνησις μὴ ἐκπροσωποῦσα τὸν λαόν, καὶ ὅτι ὁ λαὸς κτυπούμενος ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν παίρνει τὰ βουνά, διὰ νὰ εὕρῃ ἐλευθερίαν. Αὐτὰ δυστυχῶς, ἐτροφοδοτοῦντο, ἀπὸ δηλώσεις ποὺ ἐγένοντο ἐνταῦθα, καὶ ἀπὸ ἀρχηγούς, κομμάτων. Ἐγώ, δὲν ἤθελον νὰ δώσω εἰς τὴν χαρμόσυνον ταύτην ἑσπέραν ὅπου χαιρετίζομεν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἤθελον νὰ δώσω ὀξὺν τόνον εἰς τὴν ὁμιλίαν μου, ἀλλὰ δὲν ἀφήνουν αἱ προκλήσεις. Πόσον πλανᾶσθε, ἐὰν νομίζετε, ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ μὲ θίξετε δι’ αὐτῶν τῶν λόγων. Θὰ τὸ ἐθεώρουν προδοσίαν ἐγώ, ἐὰν ἐγκατέλειπον τὸν λαόν μου εἰς τὴν δυστυχίαν, καὶ ἐὰν ἐκρυπτόμην ἀπὸ δειλίαν. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, σᾶς εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ μεταχειρισθῇ εὐρύτατα μέσα ἐπιεικείας πρὸς τὴν ἀνταρσίαν. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν δι’ αὐτό. Νὰ προσέξῃ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τὰ μέσα αὐτὰ πρέπει νὰ χορηγηθοῦν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ διακυβευθῇ ὁ ἀγών. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν, ὅταν καταθέσουν τὰ ὅπλα, νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτοὺς πᾶσαν ἐπιείκειαν. Ἡμεῖς δὲ προσωπικῶς εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ συγχωρήσωμεν καὶ τοὺς φονεῖς τῶν ἀδελφῶν μας ἀκόμη, ἀρκεῖ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ χώρα μίαν γαλήνην ἀπὸ τὴν ἔλλειψιν τῆς ὁποίας τόσον ὑποφέρει. Ἀλλὰ πρὸς Θεοῦ, μὴ γίνῃ κἄτι τι κατὰ τρόπον ποὺ θὰ θέσῃ εἰς κίνδυνον εἴτε τὸν ἀγωνιζόμενον στρατόν, εἴτε τὴν ἀγωνιζομένην καὶ μαχοῦσαν χωροφυλακήν, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι δυνατόν μὲ μίαν πολιτικὴν κατευνασμοῦ νὰ συνετισθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§41Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβ.). Πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή, ὅτι τὰ μέτρα περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσαμεν διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἶναι μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἤδη ἐν ἐφαρμογῇ ἐκ μέρους τοῦ στρατοῦ, μέτρα τὰ ὁποῖα ἔδωσαν καὶ ἀποτελέσματα, διότι ἀπὸ τὸν παρελθόντα Μάρτιον, καὶ ἐντεῦθεν ὁπότε ἤρχισαν αἱ ἐπιχειρήσεις, περίπου 2000 ἐκ τῶν ἀνταρτῶν παρεδόθησαν, ἀφέθησαν ἐλεύθεροι καὶ ἐπῆγαν εἰς τὰ χωριά των.

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Λέγω, ὅτι δὲν παρίσταται ἡ ἀνάγκη διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων...

§43Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβ.). Ἡ ἀνάγκη παρίσταται, διότι αὐτὴ εἶναι μία ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἐγένετο κατόπιν ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς τὰς στρατιωτικὰς ἀρχάς, καὶ ἑπομένως παρίσταται ἡ ἀνάγκη τῆς νομιμοποιήσεως τῆς καταστάσεως, καὶ περαιτέρω ἐνεργείας, ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι.

§44Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τοῦ ψηφίσματος αὐτοῦ, παρέχεται ἡ εὐχέρεια, ὁσοδήποτε ἐξ αὐτῶν θέλουν νὰ παρουσιασθοῦν, νὰ εἶναι ἐλεύθεροι. Ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκεφθῇ νὰ εἰσαγάγῃ μέτρα ἀμνηστείας, ἔχω νὰ συστήσω, ὅτι ἡ ἀμνηστεία, πρέπει νὰ εἶναι γενικωτέρα. Εἰς τὰς φυλακὰς κρατοῦνται μὲ μηνύσεις κομμουνιστῶν καὶ μαρτυρίας κομμουνιστῶν χιλιάδες ἐθνικοφρόνων, καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ πρέπει πολὺ νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακάς, σήμερον, πολλοὶ ἀξιωματικοί, καὶ ὁπλῖται, τῶν Ταγμάτων Ἀσφαλείας, τὰ ὁποῖα ἔσωσαν τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς ἀμφιβολίαν. (Χειροκροτήματα). Οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται, αὐτοί, πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τοὺς κόλπους τῆς κοινωνίας, διότι πλέον ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἄνευ τῆς δημιουργίας τῶν Ταγμάτων Ἀσφαλείας, ἡ χώρα θὰ ἦτο ὑπὸ κομμουνιστικὴν ἐπανάστασιν, θὰ εἶχε τὸν Τίτο της καὶ αὐτή. Δὲν εἶναι ὀρθόν, οὔτε δίκαιον ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, τοιούτου κύρους νὰ παραμείνωσιν εἰς τὴν φυλακὴν ἐθνικόφρονες προσενεγκόντες κολοσσιαίας ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ τὸ σπουδαιότερον, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι πρῶτοι αὐτοὶ νὰ εἶναι εἰς τὴν γραμμήν.

§46Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κ. βουλευταί, καταθέσεις τοῦ σημερινοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας εἰς τὸ δικαστήριον, ὅταν ἐδικάζοντο οἱ διατελέσαντες Ὑπουργοὶ ἐπὶ κατοχῆς· τολμῶ νὰ τονίσω, ὅτι καὶ αὐτὰς ἀκόμη τὰς ὑποθέσεις πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, τὴν κατάθεσιν τοῦ κ. Σοφούλη, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν μακαρίτην, διατὶ ὄχι πρὸς τὸν ἀείμνηστον Ι. Ράλλην, ὅτι ὑπηρεσίας κολοσσιαίας προσφέρατε εἰς τὴν πατρίδα, καὶ ὅμως ὁ Ράλλης ἀπέθανεν εἰς τὰς φυλακάς. Ὑπάρχουν τόσοι ἀξιωματικοί, ἥρωες, δημιουργοὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, οἱ ὁποῖοι σήπονται εἰς τὰς φυλακάς. Θὰ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ καὶ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τάσσωνται οἱ ἐθνικόφρονες οἱ μὴ ἐγκληματήσαντες εἰς χειροτέραν μοῖραν ἀπὸ τοὺς σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§47Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν, εἶναι πεπεισμένοι, ὅτι οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς πολιτικοὶ δοσίλογοι ἔπρεπε νὰ ἀποφυλακισθοῦν, ἀλλ’ ἐφοβοῦντο μήπως παρεξηγηθοῦν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ὑφίσταται πλέον. Ἡ περαιτέρω παραμονὴ εἰς τὰς φυλακὰς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἀποτελεῖ στῖγμα διὰ τὴν δικαιοσύνην.

§48Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων ἔκαμα αὐτὴν τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναψηλαφήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐὰν εὕρῃ ὅτι διέπραξαν ἔγκλημα νὰ παραμείνουν εἰς τὰς φυλακάς, ἀλλ’ ἐάν, τοὐναντίον, προσέφεραν ὑπηρεσίας πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, εἶναι στίγμα διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νὰ κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς ἄνθρωποι ὑπηρετήσαντες τὴν πατρίδα!

§49Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Αἶσχος.

§50Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αἶσχος εἶναι διὰ τοὺς λέγοντας τὴν λέξιν, διότι ἡμεῖς ἐδῶ ἀπευθυνόμενοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κάμνομεν ὡρισμένας συστάσεις καὶ ἔχομεν τὸ θάρρος τῆς γνώμης μας. Δὲν ἐπιτρέπεται ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἥτις εἰσηγήθη δι’ ἑνὸς ψηφίσματος τὴν κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6 Σ. Πράξεως, διότι ὑπῆρξεν ἡ ὑπόνοια, ὅτι τοῦτο θὰ παρεξηγεῖτο ὑπὸ τῶν Συμμάχων νὰ ὀρρωδήσῃ καὶ νὰ ἀποσύρῃ τὸ ψήφισμα.

§51ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 6 Σ. Π. δικάζονται καὶ οἱ Ὀχρανῖται καὶ τῆς ΝΟΦ καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία διάκρισις προκειμένου νὰ καταργηθῇ.

§52Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὀρθῶς. Ἐγὼ εἶπα μία ἀναψηλάφησις τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν θὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὰς φυλακὰς ἀνθρώπους ὑπερασπίσαντας τὴν πατρίδα.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὔτε σεῖς, οὔτε κανεὶς ἄλλος ἐξ ἡμῶν θέλει νὰ ἐξέλθουν ἐκ τῶν φυλακῶν ὅλοι, εἶναι καὶ ἐγκληματίαι, εἶναι καὶ συμπράξαντες μὲ τοὺς Γερμανούς, ἀλλ’ ὁ στρατηγὸς Κατσιμῆτρος καὶ ὁ Θεολόγος ὁ Λούβαρης, εἶναι προδόται;

§54Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέγνωσα, εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπανέλαβεν εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις, ὅτι τὴν Βουλὴν πρόκειται νὰ τὴν ἐξαποστείλῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ αὐτὸ τὸ ἐσημείωσα ἰδιαιτέρως. Διατὶ τάχα κάθε Κυβέρνησις ἐνοχλεῖται ἀπὸ τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς; Ἡ Βουλὴ, εἶναι ὁ παραστάτης τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ὁ φρουρὸς κατὰ πάσης Κυβερνητικῆς ἀτασθαλίας. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι τὸ ἑξῆς, ὅτι τὰ κόμματα ὅταν εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅλοι θιασῶται τῆς συνεχοῦς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὅταν εἰσέλθουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἠξεύρω ποίαν μεταμόρφωσιν ὑφίστανται, εἰς τρόπον, ὥστε νὰ μὴ θέλουν αὐτήν. Ἐγὼ ἐζήτησα ἀπόψε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διὰ νὰ ἔλθωμεν αὔριον, νὰ ἴδωμεν ποίαν ἐντύπωσιν θὰ ἔκαμνεν εἰς τὸ κοινόν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἠδύνατο καὶ ἐντὸς τῆς ἑσπέρας νὰ μᾶς ἐξαποστείλῃ εἰς τὰς ἑστίας μας, θὰ τὸ ἔκαμνε. Αὐτὸ δὲ συμβαίνει διὰ τὰ κόμματα, ὅταν εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὅταν εἶναι ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἀγωνίζονται εἰς τὸ ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συνεχίζῃ τὰς ἐργασίας της.

§55Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μόνον μίαν δικαίαν ἀξίωσιν θὰ εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, συντομώτερα νὰ τὰ λέγωμεν αὐτά.

§56Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι ἀληθῶς μεγάλα, τεράστια, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἀνταρσίας, ἔχομεν τόσα ἄλλα ζητήματα ἐδῶ, ἔχομεν κομμουνιστὰς καὶ ἐθνικόφρονας, ἔχομεν ἀγοράσαντας καὶ πωλήσαντας, ἰδιοκτήτας καὶ μισθωτάς, εἶναι προβλήματα, τὰ ὁποῖα αἱ προγενέστεραι Κυβερνήσεις οὔτε ἤγγισαν κἄν, ἐπεχείρησαν ἐμβαλωματικὰς λύσεις, ἀλλὰ πραγματικὰς λύσεις ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων δὲν εἴδομεν ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις θὰ θίξῃ καὶ θὰ ἐπιλύσῃ τὰ ζητήματα αὐτά, ἀλλὰ λέγων ταῦτα δὲν ἐννοῶ νὰ θίξω τὴν Κυβέρνησιν καὶ νὰ μὴ εἴπω, ὅτι τὸ πρῶτον καὶ μόνον οὐσιῶδες ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἀποκατάστασις τῆς δημοσίας τάξεως, ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι σπουδαῖα ζητήματα, ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι τὸ μόνον ζήτημα. Ἀγρόται καὶ γεωργοὶ ἔχουσιν ἀφήσει τὰ χωριά των καὶ ἔχουσι συγκεντρωθῆ εἰς τὰς πόλεις καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν ζητοῦν τώρα τίποτα, οὔτε ἐθνικὰς διεκδικήσεις, οὔτε ἀποκατάστασιν ἐθνικήν. Ζητοῦν ἓν πρᾶγμα, νὰ τοὺς δώσωμεν τὴν ἡσυχίαν των, νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ σπιτάκια των, διὰ νὰ φάγουν τὰ χορταράκια των χωρὶς τὸν φόβον τῶν ἀνταρτῶν καὶ τῆς σφαγῆς καὶ τῆς λεηλασίας τῶν κατοικιῶν των. Προχθὲς ἀκόμη εἰς τὴν Γορτυνίαν, εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Λαγκαδίων, ἀνενόχλητοι εἰσῆλθον οἱ ἀντάρται, συνέλαβον τὸν ὑπομοίραρχον, ἕνα ἐκλεκτὸν νέον, ὁ ὁποῖος σχεδὸν ἐγκατελείφθη ἀπὸ τοὺς χωροφύλακάς του καὶ μόνος του μὲ τὴ γυναῖκα του ἐκράτησεν ἀντίστασιν, τὸν ἐτραυμάτισαν καὶ κατόπιν τὸν κατεκρεούργησαν ἐν τῇ πλατείᾳ τῶν Λαγκαδίων ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν κατοίκων.

§57Γ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Οἱ ἐθνικόφρονες ζητοῦν ὅπλα διὰ νὰ πατάξουν τοὺς ἀντάρτας.

§58Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὰ ὅπλα τῶν ἐθνικοφρόνων μερίμνῃ τῶν κομμουνιστῶν τὰ ἐπῆρε τὸ Κράτος καὶ οἱ ἐθνικόφρονες ἐρρίφθησαν εἰς τὰς φυλακάς, εἴτε διὰ παράνομον ὁπλοφορίαν, εἴτε διὰ παράνομον κατοχὴν ὅπλων καὶ διὰ τοῦτο συνέστησα, ὅταν θὰ ἀποφασίζῃ τὴν ἀμνηστείαν, νὰ τὴν ἀποφασίζῃ εὐρυτέραν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θέσωμεν τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας εἰς κατωτέραν μοῖραν ἀπὸ τοὺς σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Κυβέρνησιν βεβαίως θὰ παράσχωμεν ἐμπιστοσύνην, ἄλλωστε καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην δὲν ἠμποροῦμεν καὶ τίποτε ἄλλο νὰ κάμωμεν. Ἑπομένως θέλομεν καὶ δὲν θέλομεν θὰ δώσωμεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ δέ, προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι ὄχι μόνον θὰ παράσχωμεν ἐμπιστοσύνην, ἀλλὰ θὰ δώσωμεν καὶ ὅ,τι ἄλλο θέλει ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι θὰ δώσῃ ἡσυχίαν καὶ γαλήνην εἰς τὴν χώραν. Ἐὰν δὲ ἐπιτύχῃ καὶ ἐμπεδώσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν, πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι θὰ καταγάγῃ ἀληθῆ θρίαμβον, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα, καὶ ὄχι τὸν μικρότερον τίτλον τιμῆς, δι’ αὐτήν, διότι ἡ γαλήνη αὐτή, ἔχει φυγαδευθῆ ἀπὸ ἑπταετίας. Ἡ προσοχὴ ὅλη τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὰ σατανικὰ σχέδια τῶν προδοτῶν, τῶν κακῶν ἐκείνων ἀνθρώπων, διαφωνῶ δέ, μὲ ὅσους ἀποκαλοῦν τὸν πόλεμον αὐτὸν ἐμφύλιον πόλεμον. Δὲν πρόκειται περὶ ἐμφυλίου πολέμου, ἀλλὰ περὶ πολέμου, τὸν ὁποῖον κάμνουν ἀκρυπτῶς, οἱ ἐχθροί μας, μὲ συνεργασίαν κακῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὄργανα τῶν Σλαύων, προδοτῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι συνεργάζονται διὰ τὴν ἐξόντωσιν τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς. Διαφωνῶ ἐπίσης πρὸς τὸν χαρακτηρισμόν: Κομμουνισμός, κομμουνιστικὰ συνθήματα. Ἐδῶ εἶναι Σλαυϊσμὸς καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι ἐκεῖθεν καὶ τὸ ὡμολόγησαν πάντες. Ὅταν ὡμίλησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀμερικῆς, εἶπεν ὅτι ὑπετίμησαν πολὺ τὸν Σλαυϊκὸν κίνδυνον καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι εἶναι πολὺ ὑπέρτερος ἀπὸ τὸν Γερμανικὸν κίνδυνον. Καὶ ὁ Τσῶρτσιλ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν εὐρωπαϊκὴν συμπολιτείαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ Γαλλικὸς καὶ ὁ Γερμανικὸς λαὸς νὰ ἑνωθοῦν συντροφικῶς, διὰ νὰ ἀποτελέσουν ἕνα προπύργιον ἀρραγὲς κατὰ τοῦ σλαυϊσμοῦ, ὁ ὁποῖος ἠπείλει νὰ ρίψῃ τὴν ἀνθρωπότητα εἰς ἕνα πνευματικὸν σκότος, εἰς ἕνα ἠθικὸν χάος. Ἡ Ἑλλάς, εὑρέθη νὰ εἶναι εἰς τὸ μέσον καὶ ὑφίσταται συνεχῶς τὰς συνεπείας αὐτῆς τῆς μανίας τῶν Σλαύων. Τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Σοφούλη, ἐγὼ τὴν εἶχα συστήσει, ἅμα τῇ ἀπελευθερώσει τῆς Ἑλλάδος. Εἶπον τότε, ὅτι ἡ Ἑλλάς, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ Κυβέρνησιν ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ νὰ εἶναι ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Σοφούλη, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρύτανις καὶ ὁ πατριάρχης μεταξὺ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, καὶ τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ καὶ ἡ σύνεσις καὶ ὁ πατριωτισμὸς, ὅταν εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀλλ’ ὄχι ὅταν εἶναι εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Θὰ ἔπρεπε τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν τοῦ κ. Σοφούλη, νὰ σπεύσωμεν νὰ τὴν θεραπεύσωμεν· ἐὰν δὲ εἴχομεν ἀπὸ τότε μίαν τοιαύτην Κυβέρνησιν, πλεῖστα ὅσα δεινὰ θὰ ἀπέφευγεν ἡ χώρα μας. Δὲν θὰ συνεχίζετο τὸ πολιτειακὸν ζήτημα καὶ θὰ ἐτερματίζετο εὐθὺς ἀμέσως, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔθαψε τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις. Αἱ μικροφιλοτιμίαι εἶναι αἱ ἀφορμαί, αἱ ὁποῖαι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ δημιουργηθῇ αὐτὸ τὸ κατάντημα, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἡ Πατρίς μας καὶ χαίρομεν, διότι ἐπὶ τέλους, τὰ δύο κόμματα ἀπετέλεσαν μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐπιτύχῃ, καὶ εὐχόμεθα νὰ ἐπιτύχῃ, καὶ θὰ ἐπιτύχῃ ἐὰν μεταξὺ τῶν μελῶν της, καὶ δὴ τῶν ἡγετικῶν, ὑπάρξῃ ψυχικὸς σύνδεσμος καὶ ψυχικὴ ἐπαφή, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρξεν εἰς ἣν προγενεστέραν Κυβέρνησιν, διότι ἤκουσα ἕνα ἡγέτην, νὰ λέγῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶχεν ἐκπέσει εἰς τὴν συμμαχικὴν συνείδησιν, διότι ὁ σύνδεσμος μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ἦτο τελείως μηχανικὸς καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ μὴ τῆς ἐπιτρέπῃ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της καὶ τὴν στιγμὴν, ποὺ ἀπετέλει τὸ κρισιμώτερον σημεῖον τοῦ ἐθνικοῦ βίου, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη παρῃτήθη, δηλαδὴ εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ Ἑλλάς, διῆγε μίαν φοβερωτάτην κρίσιν, εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ὁ συμμαχικὸς ἀγὼν ἐνετείνετο εἰς τὸ ἔπακρον καὶ ἠκούσαμεν καὶ τὸ κατὰ Μᾶρκον Εὐαγγέλιον, περὶ δημιουργίας νέας Κυβερνήσεως. Ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ Κυβέρνησις ἐθνικῆς συνεργασίας παρῃτήθη. Εἶναι περιττόν, νὰ μᾶς εἴπουν ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι τὴν ἠνάγκασαν εἰς παραίτησιν. Ἡ πρᾶξις αὐτὴ εἶναι πρᾶξις κακὴ καὶ βαρύνει ὅλους ἀνεξαιρέτως. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἐπιμερισμὸς εὐθύνης, δότι εἰς τὴν πολιτικὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος εἶναι ἀλληλέγγυος. Ἂς θέσωμεν καὶ αὐτὰ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἂς τονώσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ, εἰς τὸ τόσον δυσχερὲς ἔργον της, διότι ἡ ἐπιτυχία τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐπιτυχία τῆς Πατρίδος, τὴν ὁποίαν ὅλοι εὐχόμεθα καὶ ὅλοι ἐλπίζομεν πρὸς τὸ καλὸν αὐτῆς. (Ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Ι. Μελᾶς θὰ καταθέσῃ μίαν δήλωσιν ἰδικήν του καὶ ἐκ μέρους ἑτέρου συναδέλφου του.

§60Ι. ΜΕΛΑΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐκ μέρους ἄλλου συναδέλφου τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «Ἡ ὑπὸ τὴν Προεδρίαν τοῦ Σεπττοῦ Ἡγέτου τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐμφανιζομένη ἐνώπιον ἡμῶν νέα Κυβέρνησις ὑπεσχέθη τὴν ἐθνικὴν καὶ κοινωνικὴν εἰρήνευσιν, καθολικὴν νοσταλγίαν τοῦ Ἔθνους. Παρὰ τὴν συντελεσθεῖσαν ρύθμισιν τοῦ Κυβερνητικοῦ θέματος, ἐξακολουθοῦμεν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ ἀληθῶς ἐμπνευσμένη γραμμὴ τῆς Ἐθνικῆς εἰρήνης, ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ, ἡ μόνη δυναμένη ὡς ὑπεδείχθη καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, νὰ γεφυρώσῃ τὸ βαθύτατα διχασμένον Ἔθνος θὰ ἠδύνατο ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐπιτευχθῇ ὑπὸ ἀμιγοῦς Κυβερνήσεως, παρεχούσης καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν ἀμάχητον ἐντύπωσιν τῆς ὁριστικῆς ἀλλαγῆς ἀτμοσφαίρας καὶ μεθόδων, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἀντίμαχον ἐσωτερικὴν παράταξιν τὸν ἔσχατον βαθμόν τῶν ἐγγυήσεων, αἱ ὁποῖαι καὶ θὰ ἀφώπλιζον ὁλοσχερῶς πᾶσαν ἐκεῖθεν ἐνδεχομένην καχυποψίαν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν τοιούτων βασικῶν σκέψεων ἐν ὄψει τῆς διαπλασθείσης πραγματικότητος, λαμβάνομεν ὑπὸ σημείωσιν τὰς ἀνακοινωθείσας ἤδη προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰς ὑποσχομένας εἰρήνευσιν τῶν Ἑλλήνων δι’ εὐρέων μέτρων λησμοσύνης καὶ κατανοήσεως. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις θὰ ἐπιδιώξῃ μετ’ ἐπιμονῆς νὰ ἐπιτύχῃ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν τὴν ἄμβλυνσιν τῶν ἐντόνων ἐν τῇ Χώρᾳ ἐξωτερικῶν ἀντιθέσεων, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν προσπάθειαν τῆς δημιουργίας κλίματος ἀμοιβαίας κατανοήσεως καὶ ἐμπιστοσύνης μεταξὺ ὅλων τῶν μεγάλων συμμάχων μας καὶ τῆς γενναίας ἡμῶν Χώρας, πτωχῆς Πατρίδος τῶν ἡρώων καὶ τῶν μαρτύρων. Κατ’ ἀκολουθίαν δηλοῦμεν, ὅτι θέλομεν παράσχει ψῆφον εἰς τὴν Κυβερνητικὴν ὑπόσχεσιν ἐπιφυλασσόμενοι νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν Κυβερνητικὴν πρᾶξιν. Ι. Μελᾶς, Γ. Τσουδερός.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ. μ., μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.).