1947.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 98η

Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 7.00′ μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος, ὅπως ἀναγνώσῃ κατατεθέντα νομοσχέδια καὶ ἐκθέσεις Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν.

§4Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Οἱ Ὑπουργοὶ Ἐσωτερικῶν κ. Γ. Παπανδρέου καὶ Οἰκονομικῶν κ. Δ. Χέλμης καταθέτουσι σχέδιον ψηφίσματος «περὶ συστάσεως Ἀνωτάτου Συμβουλίου Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Συμφωνίας περὶ διαμετακομίσεως τῶν Διεθνῶν Ἀεροπορικῶν Ὑπηρεσιῶν». 2) «Περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Συμφωνίαν τοῦ Σικάγου περὶ Διεθνῶν Ἐναερίων Μεταφορῶν». 3) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Συμβάσεως Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας», καὶ 4) «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης προσωρινῆς Συμφωνίας Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας». Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Συνέχισις τῆς συζητήσεως περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Φ. Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον.

§6Φ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς διετυπώθη ἀπὸ βουλευτὰς προερχομένους ἀπὸ τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ προέρχομαι ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν ἀναγκάζομαι νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου, ὅσον τὸ δυνατὸν συντομώτερον, διαφωνῶν πρὸς τὴν πρότασιν τῶν συναδέλφων ἐκ Βορείου Ἑλλάδος. Βεβαίως ἐγκρίνω ἀπολύτως τὸ νὰ ἔρχωνται οἱ βουλευταί, ἰδίως τῶν παραμεθορίων περιφερειῶν συχνότατα εἰς ἐπαφὴν μὲ τοὺς τόσον τραγικῶς ὑποφέροντας πληθυσμοὺς τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, καὶ μάλιστα εἶχον ἀναλάβει τὴν πρωτοβουλίαν ἀμέσως μετὰ τὴν παραίτησιν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, πρὸς συνεννόησιν ὅλων τῶν ἐκ Βορείου Ἑλλάδος βουλευτῶν ἀδιακρίτως κομμάτων, κατὰ τὸ διάστημα τῆς παρουσίας ἐκεῖ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. ὅπως προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν διαφώτισιν τῆς Ἑλληνικῆς, ὡς καὶ τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης περὶ τῶν πραγμάτων τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ πραγματικῶς αἱ συσκέψεις ἐκεῖναι ἀπέδωσαν καρπούς, διότι ἔκτοτε ἤρχισεν ἡ μετάβασις τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς ἐπαρχίας των καὶ συμβολή των εἰς τὸν συντονισμὸν ὅλων τῶν ἐνεργειῶν τῶν σχετικῶν μὲ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τοὺς βουλευτὰς νὰ προσέρχωνται ἔστω καὶ ἐκ περιτροπῆς εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐκτελοῦν τὸν κύριον προορισμόν των. Νομίζω ὅτι ἀκριβῶς ἡ παρουσία τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ λόγον πρόσθετον ὅπως ἡ Βουλὴ συνεχίσῃ δραστηριώτερον τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς, ἰδίως ὡς πρὸς τὸν κύριον σκοπὸν αὐτῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, ἔχει μείνει πολὺ καθυστερημένον. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφύγωμεν νὰ δώσωμεν τὴν εὐχαρίστησιν εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Πατρίδος μας, εἰς τοὺς ὀργανώνοντας τὰς συμμορίας τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, ὅτι αἱ συμμορίαι των αὐταὶ μὲ τὸν ἀγῶνα των, καταφέρνουν νὰ παρεμποδίζουν τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μηχανισμοῦ τῆς χώρας μας καὶ νὰ τὸν παραλύουν. Δι’ αὐτὸν ἰδίως τὸν λόγον, νομίζω ὅτι συμφέρει καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἡ Βουλὴ νὰ συνεχίσῃ τὸ ἔργον της καὶ νὰ ἀποδώσῃ πρωτίστην σημασίαν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἐπὶ πλέον ὅμως μετὰ τὴν καταστολὴν τοῦ συμμοριακοῦ ἀγῶνος δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ καταστῇ ἀναγκαία ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς πρὸς διενέργειαν νέων ἐκλογῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν νὰ ἔχῃ τερματισθῆ προηγουμένως ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος. Διότι ἄλλως θὰ μείνουν ἐκκρεμότητες αἱ ὁποῖαι ἠμπορεῖ νὰ προκαλέσουν πραγματικοὺς κινδύνους, ἐὰν δὲν ἀντιμετωπισθοῦν ἐγκαίρως. Νομίζω, ὅτι οἱ βουλευταὶ Βορείου Ἑλλάδος εἶναι δυνατὸν νὰ προφθάσουν καὶ τοὺς δύο αὐτοὺς σκοπούς, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν περισσοτέρων Κοινοβουλευτικῶν κομμάτων, εἶναι πιστεύω, εἰς θέσιν νὰ διεξαγάγῃ τὸν πολυμέτωπον αὐτὸν ἀγῶνα. Εὐχόμεθα ὅλοι ὁ ἀγὼν αὐτὸς νὰ ἀποβῇ πρὸς ὄφελος τῆς Πατρίδος εἴμεθα δὲ πρόθυμοι νὰ προσφέρωμεν ὅλας μας τὰς δυνάμεις διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ κοινοῦ σκοποῦ ἐπιτελοῦντες ὡστόσον τὸ καθῆκον μας καὶ ὡς πρὸς τὴν κυρίαν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Κ. Καλλίας.

§8Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, πρέπει νὰ δηλώσω κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι πιστεύω ἀπολύτως εἰς τὴν ἀξίαν τῶν θεσμῶν, διότι καὶ εἰς περιπτώσεις ἀκόμη, ὅπου οἱ χειρισταὶ τῆς ἐξουσίας εἶναι μέτριοι ἢ κακοί, ἡ κανονικὴ καὶ ὁμαλὴ λειτουργία τῶν θεσμῶν ἐπιτρέπει τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν. Ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῶν τῶν ἀντιλήψεων, εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἔχω εὐνοϊκὴν προδιάθεσιν κατ’ ἀρχήν, ὡς πρὸς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ ἡ συγκεκριμένη περίπτωσις τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζομεν σήμερον, δὲν ἔχει ἄλλον προηγούμενον μὲ ἴσους λόγους δικαιολογοῦντας διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν. Πρῶτον, διότι ἡ πρωτοβουλία ἀνήκει εἰς τοὺς τοπικοὺς ἐκπροσώπους τοῦ τμήματος ἐκείνου τῆς χώρας, τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν αἱμορραγεῖ καὶ πάλιν εἶναι ἐθνικὴ προφυλακὴ καὶ ἐν τῇ συνειδήσει τῆς εὐθύνης, ἀλλὰ καὶ τῆς σημασίας τῆς παρουσίας των ἐκεῖ ἐπάνω ἔλαβον, ἔλαβεν ἡ ὁλότης σχεδὸν τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος τὴν πρωτοβουλίαν νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ παρουσία τῶν τοπικῶν ἐκπροσώπων εἰς τὸν κρίσιμον τομέα τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος πλησίον τοῦ λαοῦ. Δεύτερον, διότι σήμερον ὑπάρχει ἐδῶ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ο.Η.Ε. Ἡ παρουσία τῆς ἐπιτροπῆς καθιστᾷ ἀναγκαίαν τὴν παρουσίαν τῶν βουλευτῶν Βορείου Ἑλλάδος ὄχι μόνον διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς μάχης ὑπὲρ τῆς ἐννοίας τῆς νομιμότητος καὶ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν διαφώτισιν ἐκ μέρους αὐτῶν ὡς τοπικῶν ἐκπροσώπων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ο.Η.Ε., ἐπιβάλλει τὴν παρουσίαν των εἰς τὸν κρίσιμον τομέα. Τρίτος δὲ λόγος, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ ὅλη κατάστασις σήμερον, τὴν ὁποίαν ἐστάθμισεν ἡ Κυβέρνησις. Ἑπομένως, παρὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν δυσμενῆ προδιάθεσιν διὰ τὴν διακοπήν, σταθμίζων τοὺς προηγουμένους λόγους ἀλλὰ καὶ συγχρόνως, τὸ γεγονὸς ὅτι συγκατατίθεται εἰς τὴν διακοπὴν ἡ Κυβέρνησις, ἀπολαμβάνουσα τῆς ἐμπιστοσύνης μου, δηλῶ ὅτι συγκατατίθεμαι καὶ ἐγώ, παρὰ τὴν κατὰ βάσιν ἀντίθεσιν, εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, κύριοι βουλευταί, ἀποφασίζεται ἡ διακοπή, ἔρχεται ὡς ἀνάγκη πλέον τὸ ζήτημα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, διὰ νὰ ἀσκηθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ νομοθετικὴ λειτουργία. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχομεν καὶ προηγουμένην περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἤσκησε τὸ νομοθετικόν της ἔργον δι’ ἐπιτροπῆς καὶ τοὐλάχιστον ἀπὸ ἀπόψεως διαδικασίας ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ ἀποδοτική.

§9Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἴδε καὶ ἐνοικιοστάσιον.

§10Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν ἔγινεν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἀλλ’ ὑπὸ ὑποεπιτροπῆς, τῆς ὁποίας μάλιστα ἐγὼ προσωπικῶς ἠρνήθην τὴν συνταγματικότητα.

§11Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τότε εἶχα δίκαιον, τώρα ἔχω ἄδικον.

§12Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὁμιλῶν δὲ περὶ ἐπιτυχίας τῆς ἐπιτροπῆς, ὁμιλῶ περὶ τῆς διαδικασίας, διότι τὸ ζήτημα τῆς οὐσίας τοῦ νόμου ἐξαρτᾶται κυρίως ἐκ τῆς στάσεως καὶ τῆς ποιότητος τῆς ἑκάστοτε πλειοψηφίας.

§13Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν συντελεῖ εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον;

§14Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Συντελεῖ. Καὶ ἂν παρηκολουθήσατε τὰ πρακτικὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ εἴδητε ὅτι ἤσκησε τὴν προσπάθειάν της εἰς τὸ μέγιστον ὅριον, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι πάντοτε ζήτημα ψηφοφορίας, καὶ δὴ τὰ κρίσιμα θέματα καὶ κομματικῆς πειθαρχίας, ὅπως ἐνθυμεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. Βαμβέτσος, ὁ τόσον ἐργασθεὶς εἰς τὴν πρώτην ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως.

§15Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐδῶ θὰ εἰργάζετο καλύτερον.

§16Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν. Ἐπικαλοῦμαι ἁπλῶς μίαν μαρτυρίαν περὶ τοῦ πῶς ἐγένοντο οἱ νόμοι, διὰ τοὺς ὁποίους τυχὸν ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις.

§17Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ νομοθετικαὶ ἐξουσιοδοτήσεις καταλύουν τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν καὶ ἐξαφανίζουν τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος.

§18Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ ἄσκησις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας ὑπὸ Σώματος ὀλιγώτερον πολυμελοῦς δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ ἐξευτελισμὸν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας.

§19Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ὀλιγαρχία.

§20Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ δὲν ἔχει σχέσιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δι’ ὀλιγωτέρου ἀριθμοῦ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς προσεκτικωτέρας καὶ μὲ μεγαλυτέραν συνείδησιν τῶν εὐθυνῶν ἐπεξεργασίας τῶν νόμων καὶ εἰς καλυτέραν κίνησιν τῆς νομοθετικῆς μηχανῆς. Ἑπομένως παραμένει μόνον τὸ ζήτημα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Κύριοι βουλευταί, νομίζω κατόπιν τῶν ἄνω ὅτι ἐφ’ ὅσον κρίνεται καὶ ἐφ’ ὅσον τελικῶς κριθῇ ἀναγκαία ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀπαραίτητον συμπλήρωμα εἶναι ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω θεωρητικὴν ἀντίρρησιν τὸ ζήτημα τῆς συντακτικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δηλαδὴ τῆς μεταβιβάσεως τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας, διότι ναὶ μὲν ἡ συντακτικὴ ἢ ἔστω εὐρυτέρα Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ ἔχει τὴν ἐξουσίαν νὰ πράττῃ τὰ πάντα, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω ἂν ἔχῃ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀπεκδυθῇ τῶν δικαιωμάτων καὶ νὰ τὰ ἀναθέσῃ εἰς ἄλλο ὄργανον.

§21Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Πῶς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπεκδυθῇ τοῦ νομοθετικοῦ δικαιώματος;

§22Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Διότι προσδιορίζει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἀσκεῖται ἡ συντεταγμένη ἐξουσία, ἐνῷ τὸ ἄλλο εἶναι ὅτι προσδιορίζει τὸν τρόπον καθ’ ὃν ἀσκεῖται, συντακτικὴ ἐξουσία, διὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἄμεσον ἐντολὴν ἀπὸ τὸν λαόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά, ἡ ὁποία προεκάλεσε καὶ τὴν συζήτησιν κατὰ τὸ 1924 ἐπὶ τῆς Δʹ Συντακτικῆς, ὅταν ἀντεμετώπισε τὸ θέμα ὁ ἀείμνηστος Παντελῆς Τσιτσεκλῆς.

§23Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Διατὶ τότε νὰ εἴμεθα 350 καὶ ὄχι 50;

§24Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Ὁμιλῶ ἐὰν ὑπάρχῃ κατ’ ἀρχὴν ἡ δυνατότης μεταβιβάσεως τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας. Ἐὰν ἡ Βουλή, ὅπως εἰς τὸ παρελθόν, κρίνῃ ὅτι καὶ ἡ συντακτικὴ ἐξουσία εἶναι δεκτικὴ μεταβιβάσεως, νομίζω ὅτι ὁ περιορισμὸς μόνον εἰς τὰ ψηφίσματα τὰ κατατιθέμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως —καὶ τοιοῦτον εἶναι μόνον ἓν— δὲν δικαιολογεῖται. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθοῦν ὅλα τὰ κατατεθειμένα, διότι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει καὶ τὸ πρὸ πολλοῦ κατατεθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βαμβέτσου σχέδιον ψηφίσματος διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καθὼς καὶ ἕτερον ψήφισμα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἓν κατατεθὲν ὑπ’ ἐμοῦ ἀφορῶν τὴν γενικὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ προβλήματος. Ἐὰν παρακάμψωμεν τὸν συνταγματικὸν σκόπελον εἶναι ἀνάγκη, ἀποβλέποντες εἰς τὴν οὐσίαν, νὰ εὐρύνωμεν τὸν κύκλον τῶν ψηφισμάτων, προσθέτοντες ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν κατ’ ἐξοχὴν πρακτικὸν σκοπὸν καί, ἑπομένως, τὰ ψηφίσματα τὰ δικαιολογοῦντα περισσότερον τὴν ἐκτροπὴν ἀπὸ τῆς συνταγματικῆς ὀρθοδοξίας.

§25Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἐπεξέτεινε τὴν διάταξιν αὐτὴν σήμερον, ὅπως θὰ ἀκούσετε μετ’ ὀλίγον.

§26Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Εὐχαριστοῦμαι πολὺ ποὺ τὸ ἀκούω. Θὰ ἐνόμιζον ἐπίσης, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν πρέπει νὰ εἶναι τόσον περιωρισμένος, ὅσον προτείνεται εἰς τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον. Διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ταχύτης ἐξασφαλίζεται πλήρως, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ θεσμοῦ τῆς περιωρισμένης συζητήσεως, τόσον πλήρως μάλιστα, ὥστε εἰς τὸ παρελθὸν ὑπάρχει περίπτωσις κρισίμων νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα ἐπέρασαν εἰς μίαν νύκτα, ἐνῷ, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ μὴ εἶχε κατορθωθῆ νὰ περάσουν. Ὥστε, ὁ ἀριθμὸς τῶν 50, ὁ ὁποῖος ἐδοκιμάσθη, δὲν εἶναι μεγάλος. Ἀντιθέτως, ὁ μικρὸς ἀριθμὸς καθιστᾷ τὰς πιέσεις ἀφορήτους καὶ ἐπὶ πλέον προκαλεῖ κατάχρησιν προσωπικῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ μεγαλύτερον μειονέκτημα τῶν ὀλιγομελῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς 50 καὶ 30, ὁ ὁποῖος ἐδοκιμάσθη, πρέπει νὰ παραμείνῃ, ἡ δὲ ταχύτης δὲν πρόκειται ποσῶς νὰ παραβλαφθῇ. Ἐλπίζω, ἄλλως τε, ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ νομοθετικὸς αὐτὸς ὀργασμὸς ὁ ὁποῖος ἐμάστιζε τὴν πρώτην Ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως.

§27Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη 50 καὶ 30, ὅπως καὶ σήμερον.

§28Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 4, εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποστῇ τροποποίησιν τῆς περὶ ἀπαρτίας διατάξεως, ἀναλόγως πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως, εἶναι ὀρθὸν μὲν νὰ ψηφίζωνται ἅπαξ, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ διευκρινισθῇ ὅτι πρόκειται περὶ χαριστικῆς ψηφοφορίας διὰ νὰ μὴ γεννῶνται αἱ ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι παρουσιάσθησαν εἰς τὴν πρώτην ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως. Κύριοι συνάδελφοι, τὸ σχέδιον ψηφίσματος παραπέμπει καὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη τὴν 1 Αὐγούστου. Καθιστᾷ, ἑπομένως, τὸν Κανονισμὸν ἐκεῖνον ψήφισμα, δηλαδὴ κανόνα δικαίου περιέχοντα τυπικὴν ἰσχὺν Συνταγματικῆς διατάξεως. Εἶναι, λοιπόν, ἀνάγκη νὰ διευκρινισθῇ τοὐλάχιστον μία περίπτωσις, διότι δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ διευκρίνησις διὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ Κανονισμὸς ἐκεῖνος εἰσάγει τὸν θεσμὸν τῆς περαιωμένης συζητήσεως. Ἐπειδή, ὅμως, ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις πρὶν λάβουν τὸν λόγον καὶ ὁμιλήσουν οἱ ὑπὸ τῶν Κομμάτων ὁριζόμενοι εἰδικοὶ ἀγορηταί, εἶναι ἀνάγκη, δι’ ἑρμηνευτικῆς δηλώσεως, νὰ διευκρινισθῇ ὅτι πάντως οἱ κατόπιν ρητῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ ἐξουσιοδοτούμενοι νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον εἰδικοὶ ἀγορηταὶ τῶν Κομμάτων, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκούωνται προτοῦ κηρυχθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις. Τέλος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν τήρησιν τῶν πρακτικῶν, τὸ ἀκολουθηθὲν σύστημα εἶναι τὸ ἄριστον. Αὐταί, εἶναι, ἐν συντομίᾳ αἱ ἀπόψεις μου, αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις τὰς ὁποίας ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς σκέψεις καὶ προϋποθέσεις δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν, ἐλπίζων νὰ εἶναι ἡ τελευταία φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν παρίσταται ἀνάγκη διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ μὲ τὰς σκέψεις αὐτάς, εὔχομαι καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ ἀσκήσουν κατὰ τὸν ἐπωφελέστερον τρόπον τὴν παρεχομένην εἰς αὐτὰς ἐξουσίαν. (Χειροκροτήματα).

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§30Χ. ΛΑΔΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγον, διὰ νὰ σᾶς ἐκθέσω τὰς ἀπόψεις τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως. Τὸ θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως εἶναι, ἐὰν τὸ Σῶμα θὰ συναινέσῃ εἰς τὴν διακοπὴν τὴν προσωρινὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θὰ ἐκθέσω τὰς γνώμας τοῦ Κόμματος εὐθέως, ὄχι διὰ νὰ ἀπολογηθῶ εἰς ὑπαινιγμὸν ὁ ὁποῖος ἐρρίφθη ἀπόψε διὰ τῶν ἐφημερίδων ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δῆθεν δὲν ἀντέσχεν ἐπαρκῶς κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι θέλει, δῆθεν, νὰ ἔχῃ τὴν Βουλὴν ὑποχείριον καὶ εἰς ἣν στιγμὴν αὐτὸ σχηματίσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαλύσῃ τὴν Βουλήν. Εἰς τοιούτου εἴδους βλακώδη ἰσχυρισμόν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσουν οἱ Φιλελεύθεροι, διότι εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀντιτάσσονται ἐκ πεποιθήσεως, ὄχι διὰ πρώτην φορὰν ἀλλὰ κατὰ συνέχειαν, διότι εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πάντοτε κατὰ συνέχειαν καὶ μὲ συνέπειαν, ὑπεστήριξαν πάντοτε τὴν ἀντίθεσιν πρὸς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθοῦν ὅτι ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ καταλύσουν τὸν ἐλεύθερον Κοινοβουλευτικὸν βίον, ὅταν δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ συνηθίσωμεν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικῶς σκέπτεσθαι καὶ συζητεῖν. Διότι, ἀκριβῶς, ἀντιθέτως, ἀλλὰ ὅσα γίνονται καὶ αὐτὸ ἀκόμη ἐνώπιον τοῦ ὁποίου παριστάμεθα, πρὸ τοῦ θεάματος τῆς διαρκοῦς παραβάσεως τοῦ Κανονισμοῦ — μὲ συγχωρεῖ ὁ κ. Πρόεδρος, γνωρίζει ποῖον σεβασμὸν διὰ τὴν ἀμεροληψίαν του τρέφω καὶ ἐγὼ καὶ τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω — ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ὁποῖον παρατηροῦμεν, νὰ γίνεται συζήτησις καὶ ἐνῷ ὑπάρχει ἀντιπολίτευσις νὰ ἀγορεύουν περισσότεροι βουλευταὶ τῆς συμπολιτεύσεως παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅπως συνέβη καὶ πρὸ ἡμερῶν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅλα αὐτὰ καὶ ἄλλα περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω βραδύτερον, εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ ὅτι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον δεκαετίαν δὲν ὑπῆρχε κοινοβουλευτικὸς βίος καὶ συνηθίσαμεν νὰ κυβερνώμεθα χωρὶς Κοινοβούλιον καὶ ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνεχθοῦν σκεπτομένους ἀνθρώπους ἐντὸς μιᾶς αἰθούσης, ἡ ὁποία καλεῖται Κοινοβούλιον. (Χειροκροτήματα). Θὰ σᾶς εἴπω λοιπὸν ἐλευθέρως τὰς γνώμας μου, τὰς γνώμας αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν καὶ τὴν θέσιν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὸν κίνδυνον βέβαια νὰ εὑρεθῶμεν πάλιν διαφωνοῦντες—διότι θὰ εὑρεθῶμεν διαφωνοῦντες— ὄχι μόνον διότι αὐτὸ εἶναι τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, ἀλλὰ καὶ διότι ἐπλάσθησαν οἱ ἄνθρωποι, διὰ νὰ εἶναι εὐχαριστημένοι μὲ ἐκείνους συνήθως, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν τὰ πάθη των καὶ ὄχι μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν τὰ συμφέροντά των. Τώρα ποῖον εἶναι ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς διαφωνοῦμεν κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὄχι διὰ νὰ προκαλέσωμεν ψηφοφορίαν — διότι ἀπέναντί μας ὑπάρχει μία συμπαγὴς πλειοψηφία, τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνεργαζομένων Κομμάτων εἰς τὴν Κυβέρνησιν — ὄχι, λέγω, διὰ νὰ προκαλέσωμεν ψηφοφορίαν. Διότι βλέπετε τὰ ἀποτελέσματα τῆς νοθείας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, διὰ τῆς Κυβερνητικῆς συνεργασίας, καὶ θὰ παρετηρήσατε, κύριοι συνάδελφοι, ἂς τὴν εἴπω, ἕνα εἶδος ἐλλείψεως ἀντιδράσεως τῆς Βουλῆς. Δὲν τὸ ἔχετε καταλάβει, κύριοι, ὅτι ἔχομεν ἀποχαυνωθῆ ἐπὶ τῶν ἑδρῶν μας; Διότι αὐτὸ εἶναι αἱ Κυβερνήσεις τῶν Ἐθνικῶν συνεργασιῶν. Καταργοῦν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. (Χειροκροτήματα). Καὶ δι’ αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι ἐγὼ τοὐλάχιστον προσωπικῶς ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὸν κ. Κουλουμβάκην, διότι διακόπτων καὶ προκαλέσας αὐτὴν τὴν στιχομυθίαν μὲ τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μετέχων τῆς Κυβερνήσεως, κατηργήθη δυνάμει οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ καταργήσουν εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν τὸ Ὑπουργεῖον Προπαγάνδας. (Χειροκροτήματα ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς). Δι’ αὐτό, λέγω, ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου εἰς τὸν κ. Κουλουμβάκην, διότι μᾶς ἀπετίναξεν ἐκ τοῦ ὕπνου εἰς τὸν ὁποῖον εἴχομεν περιπέσει λόγῳ τῆς νωθείας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος. Δὲν πρόκειται τώρα νὰ εἰσέλθω εἰς συνταγματικὰς θεωρίας, ἀλλὰ θὰ εἴπω τὰ πράγματα πρακτικά: Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι, ὅταν γίνωνται πόλεμοι, αἱ Βουλαὶ δὲν κλείνουν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ σταματήσῃ ὁ ἐλεύθερος Κοινοβουλευτικὸς βίος μιᾶς χώρας; Διατὶ δηλαδὴ τώρα πρέπει νὰ κλείσῃ ἡ Βουλὴ μὲ πρόσχημα ὑπὸ τὴν καλὴν ἔννοιαν τὴν αἴτησιν τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν—θὰ εἴπωμεν περὶ τούτου—μὲ πραγματικότητα ὅμως πέραν τῆς αἰτήσεως τῶν συναδέλφων Μακεδονίας; Οἱ συνάδελφοι Βορείου Ἑλλάδος ἔχουν δίκαιον νὰ ζητοῦν νὰ εἶναι ἐκεῖ ὄχι διὰ νὰ βοηθήσουν τὴν Ἐπιτροπὴν ἐρεύνης εἰς τὴν ἀνεύρεσιν τῆς ἀληθείας, διότι αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ εἶναι ὑποχρέωσις τῶν βουλευτῶν νὰ μείνουν ἐκεῖ διὰ νὰ κρατήσουν ὑψηλὰ τὸ ἠθικὸν τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἀγωνιζόμεθα ὅλοι, ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδυ, ὄχι οἱ ἀριστεροί, οἱ δεξιοί, οἱ ἐθνικόφρονες, νὰ τὸ καταβιβάσωμεν πάρα κάτω. Λοιπὸν ἦτο ἀνάγκη, ὅταν ἡ Ἐπιτροπὴ θὰ μείνῃ 15 ἡμέρας εἰς τὴν Μακεδονίαν, νὰ ἐξακολουθήσουν ἐπὶ 2 μῆνας αἱ διακοπαὶ τῆς Βουλῆς; Ὄχι, εἶναι προφανὲς ὅτι αὐτὸ εἶναι ἕνα ἅρπαγμα ἀπὸ μίαν τυχαίαν περίστασιν διὰ νὰ ζητηθῇ ἡ δίμηνος διακοπή. Πραγματικότης εἶναι ἡ συνήθεια ποὺ ἔχομεν ἀποκτήσει ἐπὶ 10ετίαν νὰ ζῶμεν ἄνευ Κοινοβουλευτικοῦ βίου. Κυβερνᾷ ἀκόμη ἡ Ἀντιβασιλεία. Καὶ τὶ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἐμποδίσῃ νὰ ἔχωμεν Βουλήν, ὅταν ὅλους μᾶς ἑνώνῃ ἡ Ἑλλάς, διότι δυστυχῶς, εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, κύριοι βουλευταί, ἐνθυμούμεθα διαρκῶς ἐκεῖνα ποὺ μᾶς χωρίζουν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἐνθυμούμεθα ὅ,τι μᾶς ἑνώνει.

§31ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν προσέχει.

§32Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐγὼ ἀπευθύνομαι πρὸς ἐκείνους ποὺ πρέπει νὰ ἀκούουν καὶ ὄχι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ποῖον εἶναι λοιπὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἠμπόδιζε νὰ συνεχίσωμεν τὸν βίον τῆς Βουλῆς ὅταν ὅλοι ἔχωμεν τὴν συναίσθησιν τοῦ ἔργου μας, ὥστε νὰ μὴ γινώμεθα παίγνια ἀκούσια ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦλθον διὰ νὰ στραγγαλίσουν τὸ δίκαιον; Ἡμεῖς τὸ κεφάλι τὸ ἔχομεν ὑψηλά. Τὶ μᾶς ἐμποδίζει ἡ ὕπαρξις τῆς Βουλῆς; Ἀσφαλῶς τίποτε. Καὶ οἱ συνάδελφοι ἠμποροῦν νὰ εἶναι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐργαζώμεθα. Ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Φλωρίνης, ὁ ὁποῖος δὲν ἠμπορεῖ νὰ κατηγορηθῇ ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν Μακεδονίαν, καὶ ἡ Βουλὴ–Βουλὴ καὶ ἡ Μακεδονία–Μακεδονία. Ἀλλὰ περαιτέρω, κύριοι βουλευταί, μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἀπό τινος χρόνου — διατὶ κρυβόμεθα πίσω ἀπὸ τὰ δάκτυλά μας, ἡ εἰλικρίνεια σώζει—ἀπό τινος χρόνου γίνεται ἕνας ἀγών, ἀγὼν ἀδυσώπητος, ἀλλὰ ἀγὼν ὑποχθόνιος καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ πρόσωπον οἱονδήποτε πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑφίσταται ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας ὅλων τῶν εἰδῶν τὰς ὕβρεις, ὅλων τῶν εἰδῶν τὰς ὑπονομεύσεις, διὰ νὰ καταλήξωμεν ὕστερα νὰ λέγωμεν ὅτι εἴμεθα Ἐθνικόφρονες! Λοιπὸν ὁ πρῶτος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον φρονεῖ τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι δὲν πρέπει νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συνηθίσωμεν ὅλοι ὅτι τελοῦμεν καὶ θὰ τελοῦμεν ὑπὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν πρῶτοι ἡμεῖς τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, κλείνοντες τὰ στόματά μας, ὅπως τὸ ἔκλειεν ὁ πολύπειρος ἀρχηγός μου, ἀλλὰ συζητοῦντες ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀποκάλυψις τῆς ἀληθείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ὅπλον εἰς οἱονδήποτε κύριον, ὁ ὁποῖος ἦλθεν ἐδῶ, ἔπειτα ἀπὸ τὰς τόσας θυσίας τοῦ τόπου αὐτοῦ, εἰς μίαν χώραν σπαρμένην ἀπὸ ἐρείπια καὶ ποτισμένην ἀπὸ τὸ αἷμα χιλιάδων Ἑλλήνων, διὰ νὰ κάμῃ ἀνάκρισιν! (Χειροκροτήματα). Καὶ ὁ δεύτερος λόγος, κύριοι βουλευταί; Ὁ δεύτερος λόγος, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐπιβάλλει νὰ διαφωνήσωμεν εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀκριβῶς τὸ συμφέρον περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ προηγουμένως ἀγορεύσας ἐνώπιον ἡμῶν βουλευτὴς Φλωρίνης καὶ πρώην Ὑπουργός, ὁ ἀξιότιμος κ. Δραγούμης. Εἶναι δυνατόν, εἶναι πιθανόν, πιθανώτατον, τολμῶ εἰπεῖν, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτῶν τῶν ἀνακρίσεων — ἂς τὰς εἴπωμεν ἀνακρίσεις— καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῶν ἐρευνῶν, καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν αὐτῶν τῶν διεθνῶν συζητήσεων νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ εἶναι παροῦσα ἡ Βουλὴ ὄχι διὰ νὰ προασπίσῃ χωρισμένον Ἔθνος, ἀλλὰ διὰ νὰ προασπίσῃ τὴν Ἑλλάδα, ἡνωμένην εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ καθήκοντος. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἔπρεπε πρώτη ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ εἶναι παροῦσα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία διὰ νὰ ἀποτελῇ δι’ αὐτὴν τὴν Ἐθνικὴν ἀσπίδα εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τοῦ καθήκοντος τὸ ὁποῖον ἔχει πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ἡμεῖς νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Αὐτοὶ εἶναι, κύριοι οἱ λόγοι, οἵτινες μᾶς φέρουν εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀντιταχθῶμεν νομίμως —διότι μᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἀντετάχθημεν ἐπαρκῶς—νὰ πάρωμεν δηλαδὴ καὶ πιστόλια—εἰς τὴν αἴτησιν τῶν βουλευτῶν ἢ μᾶλλον τοῦ βουλευτοῦ Μακεδονίας, ἡ ὁποία υἱοθετήθη ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους Ὑπουργοὺς τοὺς μετέχοντας τῆς Κυβερνήσεως.

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ἀπὸ 15 βουλευτάς.

§34Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐδιάβασα μόνον τὸ ὄνομα τοῦ βουλευτοῦ κυρίου Πιπιλιάγκα. Τώρα πρέπει ταὐτοχρόνως νὰ δικαιολογήσω τοὺς συναδέλφους — βλέπετε εἶναι ἡ ὥρα — νὰ δικαιολογήσω τοὺς συναδέλφους οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς αὐτὴν τὴν ἔκκλησιν. Ἡμεῖς προηγούμεθα. Ἡμεῖς ἐστείλαμε τηλεγράφημα νὰ παραμείνουν οἱ βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος εἰς τὰς θέσεις των διὰ νὰ συντελέσουν εἰς τὴν ὕψωσιν τοῦ ἠθικοῦ τοῦ λαοῦ. Νὰ μείνουν οἱ βουλευταὶ ὄχι ὅμως διὰ νὰ προασπίσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλοίμονον ἐὰν μία Κυβέρνησις μὲ 7 κεφαλὰς ἢ 8 εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποκατασταθῇ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς τῆς Μακεδονίας. Οἱ βουλευταὶ τῆς Μακεδονίας εἶναι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ποτίσει μὲ τὸ αἷμα των τὴν γῆν αὐτὴν τὴν ὁποίαν δὲν μᾶς τὴν χάρισαν ἀλλὰ τὴν πήραμε μὲ ἀγῶνας, μὲ δάκρυα, μὲ θυσίας, μὲ αἵματα καὶ κορμιὰ σπαρμένα εἰς τὰ βράχια τῆς Μακεδονίας. Αὐτοὶ δὲν θὰ ὑποκαταστήσουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ τὸ καθῆκον της. Αὐτοὶ ἔχουν ἄλλο καθῆκον. Καὶ τὸ καθῆκον αὐτὸ εἶναι μεγαλύτερον ἀπὸ τὸ νὰ εἶναι διαφωτισταὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης. Εἶναι πολὺ μεγαλύτερον, πολὺ ὑψηλότερον. Εἶναι νὰ κρατήσουν τὸ ἠθικὸν τοῦ κόσμου. Διότι, κύριοι, καὶ πλησιάζω πρὸς τὸ τέλος, δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ ὁ ὕπουλος ἀλλὰ καὶ τεχνηέντως παρασκευαζόμενος ἀγὼν κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πνεύματος καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὅλου. Ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου παρασκευάζεται καὶ ἕνας ἄλλος ἀγών. Δὲν τὸν αἰσθάνεσθε; Δὲν τὸν ἀκούετε; Μυρίζει! Παρασκευάζεται αὐτὴ ἡ κατάπτωσις τοῦ ἠθικοῦ τοῦ κόσμου ποὺ εἶναι τὸ χειρότερον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα, κύριοι! Αὐτὸ τὸ κάνουν, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ καταντήσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνήθως χάνουν τὴν ψυχραιμίαν των νὰ εἴπουν. Ὤχ, ἀδελφέ! Ἄς κοιμηθοῦμε καὶ μιὰ βραδυὰ ἥσυχοι καὶ ἂς γίνῃ καὶ μία τέτοια Κυβέρνησις. Ἐκεῖνο τὸ «Ὤχ, ἀδελφέ!» —τὸ ὁποῖον πολὺ λίγοι Ἕλληνες θὰ τὸ ποῦν—παρασκευάζεται! Αὐτὸ πρέπει νὰ σταματήσῃ! Οἱ βουλευταὶ Μακεδονίας καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀξιέπαινοι, πρέπει νὰ μείνουν εἰς τὰς θέσεις των διὰ νὰ προασπίσουν τὸ ἠθικὸν τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Πρέπει λοιπὸν νὰ τελειώσῃ, κύριοι βουλευταί, αὐτὴ ἡ ἱστορία τῆς καταπτώσεως τοῦ ἠθικοῦ τοῦ λαοῦ μας. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ἡ Ἑλλὰς ὑφίσταται δοκιμασίας. Καὶ ἐὰν καμμιὰ φορὰ εἰς τὴν ψυχήν μας ἀπὸ τὸ θέαμα τῶν συγχρόνων γεγονότων αἰσθανόμεθα ἀπογοήτευσιν δὲν ἔχομεν, κύριοι βουλευταί, παρὰ νὰ στραφῶμεν εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἀντλήσωμεν παραδείγματα ἀπὸ τοὺς μακροὺς αἰῶνας εἰς τοὺς ὁποίους ἐκύλισεν ἡ ἱστορία μας. Ἡ Ἑλλὰς πάντοτε ἐγνώρισε δυσχερείας καὶ οἱ πατέρες μας καὶ οἱ πατέρες τῶν πατέρων μας μὲ θάρρος, μὲ περιφρόνησιν καὶ μὲ ὑπομονὴν τὰς ὑπερεπήδησαν καὶ ἡ Θεία Πρόνοια τοὺς ἐβοήθησεν εἰς τὰς προσπαθείας των. Διατὶ δὲν θὰ βοηθήσῃ καὶ ἡμᾶς; Διατὶ θὰ ἔκανε χατῆρι εἰς τοὺς προγόνους μας; Οἱ ὀλιγόπιστοι ἂς ἀντλήσουν ἀπὸ τὸ παρελθὸν τὰ διδάγματα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ πεισθοῦν ὅτι ὅταν ἕνας λαὸς κατώρθωσε τρεῖς χιλιάδες χρόνια νὰ μὴ ἀφανισθῇ πρὸ τοιούτων δυσχερειῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσῃ. Θὰ μείνῃ ὀρθὸς καὶ θὰ νικήσῃ. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη, κύριοι βουλευταί. Ἤκουσα καὶ ἠκούσθη καὶ ἀπὸ τὸ βῆμα αὐτὸ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφεθῇ χωρὶς ἀπάντησιν ὅτι: Πρέπει νὰ ἐπιτύχῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διότι, ἀλλοίμονον, δὲν ὑπάρχει περιθώριον δι’ ἄλλην Κυβέρνησιν. «Σωστὸν εἶναι νὰ ἐπιτύχῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις!» «Εὐχόμεθα νὰ ἐπιτύχῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις». Τὶ εἶναι αὐτά, κύριοι βουλευταί; Τὶ εἶναι αὐτά; Ἐὰν ἀποτύχῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις θὰ ἔλθῃ ἄλλη Κυβέρνησις καὶ ἄλλη Κυβέρνησις καὶ πάρα κάτω ἄλλη Κυβέρνησις. Χθὲς ἀκόμη 17 νέοι ἄνθρωποι ἔκαναν νέον Κόμμα. (Χειροκροτήματα). Δὲν χάνεται ἡ Ἑλλάς. Διότι εἰς τὰ διάφορα ἔθνη, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχουν ἄνθρωποι χρήσιμοι. Οὐδεὶς ὅμως εἶναι ἀναγκαῖος ἢ ἀναντικατάστατος. Μόνον ὁ λαὸς εἶναι ἀθάνατος καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει λαὸς ἀθάνατος θὰ εὑρεθῇ πάντοτε κἄποιος διὰ νὰ πάρῃ τὴν σημαίαν ἀπὸ τὰ χέρια τοῦ σημαιοφόρου καὶ νὰ προχωρήσῃ ἐμπρός. Πῶς ἐλέχθη λοιπὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς ἐθνικῆς συνελεύσεως ὅτι «πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ ἢ ἄλλως ἐχάθη ὁ τόπος»; Δὲν ἐχάθη ἡ Ἑλλὰς ποτέ, κύριοι! Πάντοτε εἶναι ἕτοιμα τὰ παιδιά μας νὰ τὴν προασπίσουν καὶ ἐὰν εἶναι ἀνάγκη θὰ δώσουν ἄλλην μίαν φορὰν ἕνα μάθημα εἰς φίλους καὶ ἐχθροὺς ὅτι δὲν εἶναι τὰ ὅπλα ποὺ προασπίζουν τὰ Ἔθνη, ἀλλ’ εἶναι τὰ στήθη τῶν παιδιῶν των! (Χειροκροτήματα παρατεταμένα). Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, κύριοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀρνεῖται νὰ συμφωνήσῃ εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὅμως ἄλλως δόξει τῇ πλειοψηφίᾳ, τότε τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον εἶναι Κόμμα πιστεῦον εἰς τοὺς Δημοκρατικοὺς θεσμοὺς θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ὑπόδειξιν τῆς πλειοψηφίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως γενέσθαι, καὶ ἑπομένως, δὲν θὰ συζητήσῃ τὸ ψήφισμα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἀφοῦ ὡς προσάγεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐγκριθῆ ἐν τῇ συσκέψει τῶν ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβε μέρος καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματός μας ὥστε εἶναι γνωστὸν καὶ ἐπιφυλασσόμεθα νὰ τὸ συζητήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον. (Χειροκροτήματα).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου βουλευτὴς Ἀργολιδοκορινθίας ἔχει τὸν λόγον.

§36Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδ)νθίας). Κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἔργα ἀναμφισβητήτως πρέπει νὰ διατίθενται πρὸς σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. Διὰ τοῦτο ἐθεσμουργήθη ὁ κανὼν ὅτι «ὑπεράνω ὅλων ἡ Πατρίς». Μεγαλύτερον καὶ πατριωτικώτερον ἐπινόημα ἀπὸ τὸ κοινοβουλευτικῶς πολιτεύεσθαι ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὁ ταπεινὸς ἀγορητής, ὅτι οὐδεὶς ἄλλος πιστεύει βασίμως περισσότερον ἐμοῦ ὅτι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Ἔθνους. Πιστεύω ὅμως καὶ πάλιν ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι ἐκεῖναι αἵτινες πρέπει νὰ διακανονίζουν τὴν πορείαν τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων. Καὶ παρὰ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, πιστεύω, ἐπαναλέγω, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διακοπή. Ἐπιβάλλεται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους τῆς μεγαλυτέρας καὶ μοναδικῆς περιφερείας τῆς Χώρας μας, τῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία εἶναι ποτισμένη μὲ τὸ αἷμα τῶν πατέρων καὶ τῶν ἀδελφῶν μας, οἱ ἀντιπρόσωποι λέγω τοῦ Ἔθνους θὰ εἶναι μακράν. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τί ἀκριβῶς θὰ συνέβαινεν ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλάμβανε χώραν, ὡς θὰ λάβουν χώραν, αἱ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὸν χρόνον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον κρίνει ἀπαραίτητον ἡ Κυβέρνησις, εἰς στιγμὰς τόσον κρισίμους, καθ’ ἃς σύσσωμον τὸ Ἔθνος καλεῖται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα πιέζουν τὴν πατρίδα. Καὶ ἀναμένει τὸ Ἔθνος ἡνωμένον νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐκείνους οἵτινες ὤρθωσαν τὸ ἀνάστημα κατὰ τοῦ λαοῦ φονεύοντες ὅ,τι τὸ ἁγνόν, ὅ,τι τὸ ὡραῖον, ὅ,τι τὸ νόμιμον, ὅ,τι τὸ ὑπισχνούμενον σωτηρίαν καὶ εὐημερίαν εἰς τὴν πατρίδα μας. Ἡ κατάστασις, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἔκρυθμος. Δὲν εἶναι ὅμως ξένη πρὸς τὴν ἱστορίαν τῆς πατρίδος μας, διότι πλειστάκις ἡ πατρίς μας διῆλθε κρισίμους στιγμάς. Ἤδη ὅμως εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ γεγονὸς γνωστὸν καὶ πασίδηλον, ὅτι σύμπας ὁ λαὸς εἶναι πανέτοιμος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν μικρὰν ἐκείνην μειονότητα, ἡ ὁποία προδίδει τὴν ἱστορίαν τῆς φυλῆς. Εἶναι ἕτοιμος ὁ λαὸς ποδηγετούμενος παρ’ ἐκείνων τοὺς ὁποίους πιστεύει ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ὁδηγήσουν εἰς τὴν εἰρήνην τῆς ὁποίας τόσον σοβαρῶς δικαιοῦται καὶ τῆς ὁποίας ἀπηλλοτριώθη ὡς ἐκ τῆς μειονότητος περὶ ἧς ὡμίλησα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ προηγούμενος συνάδελφος, περὶ κινδύνων τοῦ πολιτεύματος, εἶναι λόγοι ξένοι πρὸς τὴν πραγματικότητα, διότι οἱ θεσμοί, ὡς ἔλεγον ἐν προλόγῳ, πρέπει τὴν ζωὴν νὰ ἐξυπηρετοῦν. Ἄν δὲν τὴν ἐξυπηρετοῦν ἐρρέτωσαν ἐκεῖνοι. Τὶς ὁ λόγος, ποῖον τὸ ἐμπόδιον νὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δημιουργηθοῦν λόγοι ὑπαγορεύοντες τὴν ἀνάγκην τῆς συγκλήσεως ὡς προβλέπει τὸ ψήφισμα; Δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολῆται τις ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ πρὶν ἢ τερματίσω τὸ λόγον μου, θεωρῶ σκόπιμον νὰ εἴπω ὅτι ἀπαραιτήτως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν νόμον, ἀπαραιτήτως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναβολῆς θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ προσέξῃ, πρέπει νὰ συναγείρῃ τὸ αἴσθημα τοῦ λαοῦ, ὥστε ἐν συναγερμῷ καὶ ἀπὸ συνόλου νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ πραγματώσουν συμφέροντα ἄνομα εἰς βάρος τῆς πατρίδος ἢ ὁποία εἶναι ἀξία καλυτέρας τύχης. Τούτοις τοῖς λόγοις φρονῶ ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ καὶ μολονότι πιστεύω εἰς τὴν Βουλήν, εἶμαι ὑποχρεωμένος λέγω, νὰ ψηφίσω τὴν διακοπήν, πιστεύων βασίμως ὅτι ἐξυπηρετῶ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον, ὅπερ εἶναι τὸ πρώτιστον ἐν προκειμένῳ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Παπαδημητρίου βουλευτὴς Ἠλείας, ἔχει τὸν λόγον.

§38Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἠλείας). Εὑρισκόμεθα, κύριοι βουλευταί, πρὸ μιᾶς αἰτήσεως ὡρισμένων συναδέλφων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι τὴν στιγμὴν ταύτην ἀντιμετωπίζουν παντὸς εἴδους κίνδυνον· κίνδυνον τῆς ἀτομικῆς των ἀσφαλείας, κίνδυνον τῶν οἰκογενειῶν των, κίνδυνον τῶν συμπολιτῶν των. Οὐδεὶς νομίζω, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν παρακολουθεῖ μεθ’ ἱερᾶς συγκινήσεως τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον διεξάγουν οἱ συνάδελφοι τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ οὐδεὶς εἶναι ἐκεῖνος, ἐξ ἡμῶν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἤθελεν ὁπωσδήποτε νὰ διευκολύνῃ τὸ ἔργον αὐτῶν, εἰς τὴν προσπάθειαν, ἡ ὁποία καταβάλλεται διὰ τὴν ἔρευναν τοῦ γενικοῦ ζητήματος ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῶσι περισσότερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τὰ ζητήματα τῶν βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ἐξ ἴσου ἀπασχολοῦν πᾶσαν τιμίαν ἐθνικὴν συνείδησιν. Θὰ συνέφερε δηλαδὴ περισσότερον νὰ διεκόπτοντο αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἢ θὰ ἐξυπηρετοῦντο περισσότερον ἂν ἡ Βουλὴ συνέχιζε τὰς ἐργασίας της; Νομίζω, κύριοι βουλευταί, καὶ δὲν θὰ ἐπαναλάβω βεβαίως τὰ ὅσα ἄλλοι συνάδελφοι προλαβόντες ἐμοῦ, ἐξέθεσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ὅλης Ἐθνικῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ πᾶσαν Ἑλληνικὴν ψυχήν, εἶναι ἐπιτακτικόν, ὅπως τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Σῶμα παραμείνῃ ἐν λειτουργίᾳ συνεχῶς καὶ ἀδιαλείπτως μέχρι πέρατος τοὐλάχιστον τοῦ ἔργου τῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε. Οὐδεὶς κόπος, οὐδεμία δυσκολία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιάζεται εἰς τὴν νομοθετικὴν κίνησιν τοῦ Σώματος ἐκ τῆς ἀπουσίας, εἴτε τοῦ συνόλου τῶν συναδέλφων τῆς Βορείου Ἑλλάδος, εἴτε ἑνὸς μέλους ἐξ αὐτοῦ, ἄν τινες ἐκ τούτων θὰ ἦσαν ἀποφασισμένοι κατὰ διαλείμματα νὰ παρακολουθήσουν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος. Θέλω νὰ διαβεβαιώσω πάντας ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὁ πόνος, τὸν ὁποῖον αἰσθάνομαι παρακολουθῶν τὸν ἀγῶνα τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ἀγῶνα τὸν ὁποῖον συμμερίζεται πᾶσα ἡ ἐθνικὴ ψυχή, δὲν θὰ ἠσθανόμην καμμίαν δυσκολίαν νὰ εἴπω, ὅτι οἱαδήποτε θυσία, ἡ ὁποία θὰ ἐζητεῖτο ἀπὸ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας θὰ εὕρισκε πλήρη κατανόησιν ὥστε νὰ ἐξυπηρετηθῇ κατὰ τὸν ἀποτελεσματικώτερον τρόπον καὶ σύμφωνα μὲ τὴν ὁμόφωνον τοῦ Ἔθνους θέλησιν. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως τούτου, μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ δεχθῶμεν ἀσυζητητὶ μίαν αἴτησιν ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δὲν ἐμελετήθη ἐπαρκῶς θὰ ἦτο πρᾶγμα τὸ ὀλιγώτερον ἐπιζήμιον διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῆται, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρὸ ὀλίγου χρόνου, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς τὸ διάστημα μιᾶς ἄλλης διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Νομοθετικοῦ τούτου Σώματος ἀνέκυψαν ζητήματα καὶ ζητήματα σοβαρὰ διὰ τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς δὲν ἠκούσθη οὐδεμία φωνὴ ἀπὸ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ τοῦτο διότι ἡ Βουλὴ εἶχε διακόψει τὰς ἐργασίας της, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἦτο ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ μόνον ἐὰν εὑρίσκετο ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἐν λειτουργίᾳ. Μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ Ἕλληνας τὸ γένος περιέρχεται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ γραφεῖα τῶν ἰσχυρῶν τῆς Βρεταννικῆς Αὐτοκρατορίας καὶ ἐπικαλεῖται τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν δικαίαν κρίσιν διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κυπριακοῦ ζητήματος Καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, καθ’ ἣν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία ἀπολύτως συμμερίζεται τὰς ἀπόψεις καὶ ἐγκρίνει τὰς ἐνεργείας τῆς Ἀντιπροσωπείας ἐκείνης, θὰ ἦτο δὲ ἀποφασισμένη νὰ ἐκδηλώσῃ ὅλην τὴν συμπάθειαν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον της, ἐν τούτοις, διότι ἦσαν διακεκομμέναι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, δὲν ἠκούσθη καμμία φωνὴ ἀτυχῶς ὑπὲρ τοῦ μεγάλου σκοποῦ της. Ἕτερον ζήτημα, ἐξ ἴσου σοβαρόν, ἀνακύπτει, χωρὶς νὰ θιγῇ μέχρι σήμερον παρ’ οὐδενὸς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων. Εὐάριθμοι, φαντάζομαι, τῆς αἰθούσης ταύτης συνάδελφοι, θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ εἶναι ἐνημερωμένοι ἐπὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Ἡ Κυβέρνησις εὐστόχως ἐζήτησε διὰ προσφυγῆς της τὴν ἔρευναν τῆς ἐδῶ καταστάσεως, ἐγκαλέσασα ἐν τῷ μεταξὺ τοὺς ὁμόρους λαούς, Νοτιοσλάβους, Βουλγάρους καὶ Ἀλβανούς. Ὁ Ὀργανισμὸς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἢ συγκεκριμένως τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπεφάσισε δι’ ἐπιτροπῆς νὰ ἐξετάσῃ τὰ ζητήματα, ὡς ταῦτα παρουσιάζονται εἰς τὴν Χώραν μας. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, κύριοι, ὅταν ἡ Ἑλλὰς προσέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν καὶ ἐζήτησε τὴν ἔρευναν, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ μέρους τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἦτο δυνατὸν ποτὲ ἡ προσφυγὴ αὐτὴ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν ὅτι ἐκαλοῦντο καὶ οἱ ἐγκαλούμενοι νὰ παραστῶσιν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους καὶ νὰ γίνωσιν οἱ κατήγοροι τῶν Ἑλληνικῶν μας ὑποθέσεων;

§39Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἴπομεν, διότι δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ διότι εἴπομεν νὰ μὴ ἀναμίξωμεν τοιαῦτα ζητήματα.

§40Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ θίξῃ, εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ τὰ θίξῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅταν βλέπῃ ἀπὸ τὸν ἐξώστην τοῦ ξενοδοχείου «Ἀκροπὸλ» νὰ γίνεται προσφώνησις ὑπὸ τοῦ Βουλγάρου ἀντιπροσώπου πρὸς τοὺς κομμουνιστὰς συναδέλφους του. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὰ σημεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνέκυψαν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γνώμην ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Καθημερινῶς ἀνακύπτουν καὶ νεώτερα ζητήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ παρουσία καὶ ἡ γνώμη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι πολύτιμος. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τὰ νομοθετικὰ σώματα νὰ κλείουν τὰς πύλας των, ἁπλῶς καὶ μόνον, διότι ἡ Κυβέρνησις συγκεντρώνει αὐτὴν τὴν στιγμὴν μίαν μεγάλην πλειοψηφίαν ὑπὲρ αὑτῆς. Αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις καθώρισαν τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς δύναται ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν ἢ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὄχι καὶ ἀπεριορίστως. Δίδει ἐξ ἄλλου τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν της, ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον; Δὲν ἐφαντάσθη ποτὲ ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης ὅτι θὰ εὑρίσκετο Βουλή, ἡ ὁποία θὰ ἔλεγεν ὅτι ἀποφασίζει νὰ αὐτοδιαλυθῇ, νὰ ἀπομονωθῇ ἀπὸ τὰ κύρια ἔργα της καὶ νὰ λέγῃ ὅτι εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ἐνῷ πράγματι θὰ εἶχε ἀποξενωθῆ τοῦ τοιούτου δικαιώματος. Ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, πῶς ἐμφανίζεται εἰς τὸν λαόν; Τί εἴδους ἐμπιστοσύνην ἐμπνέει πρὸς τὰς λαϊκὰς μάζας; Διότι ὑπάρχουν πολλοὶ ἐκ τῶν μετεχόντων τῆς Κυβερνήσεως Ἀρχηγῶν, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι αὐτοί, ὡς ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς των δυνάμεως, ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ διερμηνεύσωσι τὰς γνώμας ὅλης τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἀνεξελέγκτως, διότι ὑποτίθεται ὅτι, ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς δυνάμεως, ἔχουν καὶ τὴν σοφίαν μαζί των. Λυποῦμαι, διότι δὲν παρίστανται νὰ τοὺς ἐκφράσω τὴν λύπην μου, δι’ ὅσα πιστεύει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ αὐτῶν. Ἂς μακαρίζουν τὸ ἀναλογικὸν σύστημα οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν, τῶν μετεχόντων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, κύριοι συνάδελφοι. Θὰ τοὺς διαβεβαιώσω ὅτι, εἰς τὰς προσεχεῖς ἐκλογὰς δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον. Ἡ Κυβέρνησις ἐδημιούργησε μίαν ζοφεράν, ἀτυχῶς, ἐντύπωσιν κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐμφανίσεώς της, ὅτε ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑπουργικῶν χαρτοφυλακίων ἀπὸ 22 ἐξεπήδησεν εἰς 43. Παρὰ ταῦτα, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, μᾶς εἶπον ὅτι, ἐθεώρησεν ἡ Κυβέρνησις ἀναγκαῖον ὅπως δώσῃ τὸν τόνον τοῦ μετασχηματισμοῦ καὶ τοῦ περιορισμοῦ της. Ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Ὑπουργῶν ἀνταποκρίνεται εἰς πραγματικὴν ἀνάγκην, ἐπεβλήθη ὅμως καὶ ὑπὸ τῆς κρισιμότητος τῶν ὡρῶν, τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος. Καθ’ ἣν στιγμήν, τὰ συμπράξαντα εἰς τὴν Κυβέρνησιν κόμματα, ἀνεβίβασαν τὸν ἀριθμὸν τῶν Ὑπουργικῶν χαρτοφυλακίων ἀπὸ 22 εἰς 43, ἔρχονται βραδύτερον ὁλοταχῶς νὰ συμπτυχθῶσιν εἰς δέκα πέντε. Καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη ἀπόφασις ἐξ ἴσου ἐπιζήμιοι, κύριοι συνάδελφοι. Ἴσως ἡ δευτέρα ἀπόφασις νὰ εἶναι ἐπιζημιωτέρα τῆς πρώτης, διότι εἶναι θλιβερόν, εἰς τὴν σημερινὴν περίοδον τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως, τῆς ἀνασυγκροτήσεως γενικῶς τῆς Χώρας, Ὑπουργεῖα σοβαρά, Ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐξασφαλίζουν τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον Ἐφοδιασμοῦ, τὴν στιγμὴν ποὺ κατώρθωσε νὰ ἐξεύρῃ ἕνα δραστηριώτατον Ὑπουργόν, ὅπως ὁ κ. Κάντζιας, νὰ ἀποστερηθῇ τῶν ὑπηρεσιῶν του ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία καὶ νὰ παραδοθοῦν τὰ πάντα εἰς τὸν συμπαθέστατον καὶ ἀξιώτατον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν κ. Χέλμην, ὁ ὁποῖος ἀναντιρρήτως ἐπῆρε τὸ βάρος ἑνὸς τεραστίου Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἔχει μόνον ἐλλείψεις. Διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς εἶπον, δηλαδή, κύριε Χέλμη, ἀπασχολεῖσαι ἤδη ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν 28 ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον, θὰ πρέπει νὰ ἀπασχοληθῇς 40 ὧρες. Καὶ ὁ κ. Χέλμης, ἐν γνώσει ὅτι δὲν θὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ τίποτε εἰς πέρας, ἀνέλαβε καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Ἐφοδιασμοῦ. Ὁποῖον θὰ εἶναι τὸ κατάντημα τῆς ὅλης κινήσεως τῆς κρατικῆς μηχανῆς, εἶναι εὐνόητον. Ἀλλὰ πρέπει, ἐπίσης, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσωμεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ τὸ γεγονός. Καὶ μόνον ὅτι συνέρχεται μία Ἐθνικὴ τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, ἔπειτα ἀπὸ δεκαετῆ ἀνώμαλον πολιτικὸν βίον καὶ δὲν κατορθώνει ἡ πολυάριθμος αὐτὴ συνέλευσις τῶν 360 περίπου ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, νὰ ἐξασφαλίσῃ ἕνα ἡγέτην τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀναγκάζεται νὰ προσφύγῃ εἰς κατὰ πάντα ἀξίους τιμῆς πολίτας, ἀλλὰ μὴ ἔχοντας καμμίαν θέσιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τοῦτο, λέγω, τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ἀποτελεῖ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον πραγματικῶς μειοῖ τὸ κῦρος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐπανέρχομαι καὶ πάλιν ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ κύριον θέμα μας, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε καὶ ἀποτελεῖ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὑπεστήριξαν μερικοὶ ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅτι ἔκτακτοι καὶ κρίσιμοι περιστάσεις ἐδημιούργησαν συνθήκας, αἱ ὁποῖαι ὑπαγορεύουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Πότε ἄλλοτε εἴχαμε περίοδον γεγονότων τόσων σοβαρῶν, ὥστε νὰ ὑποχρεούμεθα εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν; Καθὼς ἀνέφερεν ὁ ἐκπρόσωπος τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Χρ. Λαδᾶς, εἶναι θλιβερὸν νὰ χάνωμεν τόσον εὐκόλως τὴν ψυχραιμίαν μας. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἀφοῦ ἐζήσαμεν ἐντὸς τῶν γεγονότων, ὅτι κατὰ τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον, ἡ Βρεταννικὴ Αὐτοκρατορία ἀντιμετώπισε τὸν μεγαλύτερον κίνδυνον τὸν ὁποῖον ἐγνώρισε ποτὲ εἰς τὴν μακρὰν πολιτικήν της ἱστορίαν, ὅταν εἶχεν ἀπομονωθῆ ἀπὸ πάντας τοὺς συμμάχους καὶ συνεργάτας της, παράπλευρος δὲ αὐτῆς ἔμεινε μόνον ἡ ἔνδοξος καὶ λησμονημένη ἤδη Ἑλλάς. Ἡ Βρεταννικὴ Αὐτοκρατορία δὲν ἐνόμισε ποτὲ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ καταλύσῃ τὸ Κοινοβούλιόν της. Καὶ ἐνῷ τὸ Κοινοβούλιόν της ἐβομβαρδίζετο καὶ κατερρίπτετο, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἔχουσα συνείδησιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν ὑποχρεώσεών της, ἔσπευσε νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν ἐξεύρεσιν νέου χώρου ὅπου θὰ συνεδρίαζεν ἡ Βουλή. Οὐδέποτε ὅμως ἐσκέφθη νὰ περιορίσῃ τὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ, νὰ ἀποστερήσῃ τὸν λαὸν πάσης ἀνακοινώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἔδιδε πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οὐδέποτε ἐσκέφθη νὰ κάμῃ κάτι τι, σὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτολμᾶ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἐπιμείνουν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς των, διὰ νὰ κλείσουν τὰς θύρας τοῦ Κοινοβουλίου. (Χειροκροτήματα). Δὲν θὰ ἤθελα, κύριοι, νὰ παραμείνῃ ἡ ἐλαχίστη ἐντύπωσις, εἴτε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς, ὅτι εὑρέθησαν βουλευταὶ ἀντίθετοι πρὸς μίαν αἴτησιν ὑποβαλλομένη ἀπὸ μέρους τῶν συναδέλφων τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Θὰ ἤθελα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, νὰ δώσω τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι οἱ βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ ὁ λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος, δύνανται νὰ ὑπολογίζουν εἰς τὸ ἀπεριόριστον ἀδελφικόν μας ἐνδιαφέρον, δύναμαι ἀκόμη νὰ διαβεβαιώσω τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται μακρὰν τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὅτι ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 7ετίαν ὁλόκληρον ὑπηρετήσαμεν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ πυρὸς διὰ τὴν ἀπόκτησιν τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης, παρὰ τὰ λευκά μας μαλλιά, δὲν θὰ διστάσωμεν καὶ πάλιν νὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν διὰ τὴν προάσπισιν τοῦ ἱεροῦ ἐκείνου ἐδάφους. (Χειροκροτήματα).

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπακάλμπασης ἔχει τὸν λόγον.

§42Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἤκουσα μὲ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, τοὺς ἀντιλέγοντας συναδέλφους. Εἶμαι μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὴν πρότασιν τῆς ὀλιγοημέρου διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Διηρωτώμην καὶ διερωτῶμαι, ἐὰν ὄντως διέπραξα ἔγκλημα κατὰ τῶν Κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν τοῦ Κράτους. Παρηκολούθησα μὲ ὅλην τὴν ἐνδεδειγμένην προσοχὴν τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀντιφρονούντων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διατηρήσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰς ἀπόψεις μου. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι, τὴν πρότασιν τῆς ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι ἐπροκάλεσεν ἡ Κυβέρνησις. Δὲν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀνάγκην τῆς προτάσεως τῶν συναδέλφων Μακεδονίας καὶ Θράκης διὰ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν διακοπῆς. Θὰ ἀνέμενον, ὅμως, ὅπως ἀντὶ νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν πρότασίν μας, νὰ ζητήσῃ εὐθαρσῶς μικρὰν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου, λόγῳ τοῦ διεξαγομένου ἔργου ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης, ἥτις μετασταθμεύει εἰς Θεσσαλονίκην. Ἐκεῖ πρόκειται νὰ διεξαχθῇ ἀγὼν πρὸς ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας καὶ καταπολέμησιν τῆς συκοφαντίας. Ἡμεῖς ἠλπίζομεν ὅτι εἰς τοιαύτας κρισίμους στιγμὰς δὲν θὰ ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀπευθυνθῶμεν ὡς βουλευταὶ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Τοῦτο ἦτο καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο κατώτερον τῆς ἀντιλήψεώς μας, ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξάρωμεν τὴν σημασίαν τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βόρειος Ἑλλὰς ἀποτελεῖ τὸν κορμὸν τῆς Πατρίδος μας ἐκτιμῶσα τὴν ἀρχήν, καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ Μακεδονίας καὶ Θράκης εὐημερούσης. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἠγωνίσθημεν κατὰ τὸ παρελθὸν ὅπως ἡ πρωτεύουσα τοῦ Κράτους μεταφερθῇ ἐξ Ἀθηνῶν εἰς Θεσσαλονίκην. Ἐὰν ἡ πρότασις αὐτὴ ἐγένετο τότε δεκτή, πιθανὸν πολλὰ μειονεκτήματα καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἀκόμη συστήματος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν. Ἡ πρότασις ἐκείνη ἀπερρίφθη κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν: Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἐνεφάνιζεν ὠργανωμένην πολιτείαν, ἐὰν ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη εἶχον πλήρη ὀργάνωσιν ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἵτινες θὰ ἐνέπνεον πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν κόσμον, πιθανὸν καὶ ἡ πρότασις αὐτὴ ἡ ἰδική μας νὰ ἐπερίττευε τελείως. Δυστυχῶς, ὅμως, οἱ πόλεμοι, αἱ καταστροφαί, αἱ ἀνατροπαί, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, προκειμένου περὶ Μακεδονίας καὶ Θράκης, δὲν παρέχουν εἰς τὸν Μακεδονικὸν καὶ Θρακικὸν πληθυσμὸν τὴν ἠρεμίαν τῆς σκέψεως ἐκείνην, ἡ ὁποία νὰ τονώσῃ τὸν καὶ τώρα ἀρκετὰ ἔντονον ἐθνικὸν παλμὸν τῶν νέων μας χωρῶν. Ἐνομίσαμεν, λοιπόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ὕπαρξις ἰσχυροῦ Κράτους, Κράτους ἐμπνέοντος ἐμπιστοσύνην πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, δὲν κατωρθώθη ἀκόμη νὰ ὑπάρξῃ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ, οὔτε κατωρθώθη νὰ ἐκλείψῃ τὸ κομματικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς καλλιεργοῦμεν καὶ καλλιεργήσαμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, τὴν δὲ Μακεδονίαν καὶ Θράκην εἴχομεν ἐκλάβει ὡς τόπον ἐξορίας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ἀντιτιθέμενοι πρὸς τὴν ἑκάστοτε κρατοῦσαν κατάστασιν, ἡ παρουσία ἡμῶν εἰς μίαν τοιαύτην στιγμὴν εἶναι ἀπαραίτητος. Ἰδοὺ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον εἴχομεν τὸ θάρρος νὰ ὑποβάλωμεν τὴν πρύτασιν αὐτὴν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, πρότασιν ἡ ὁποία, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὅτι, εἶχε τύπον ἐκκλήσεως πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον. Διότι, κύριοι, διατὶ νὰ ἀποκρύπτωμεν τὴν ἀλήθειαν; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην διεξάγεται ὁλόκληρος σταυροφορία. Ἐκεῖ συγκρούονται αἱ δύο ἰδεολογίαι περὶ Δημοκρατίας, τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Δημοκρατίας ἥτις στηρίζεται εἰς τὴν δικτατορίαν μιᾶς τάξεως ἀφ’ ἑτέρου. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην προβάλλονται ἀξιώσεις ἐκ μέρους ἐχθρῶν τῆς ἀκεραιότητος τοῦ τόπου μας. Καὶ νομίζομεν ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἐλλείψει τοῦ καταλλήλου ὁπλισμοῦ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην πρὸς ὁλόκληρον τὸν κόσμον, ἡ δὲ παροῦσα Κυβέρνησις, χθὲς μόλις ἀναλαβοῦσα τὴν ἀρχήν, δὲν δύναται νὰ κατηγορηθῇ, διότι δὲν ἀντιμετώπισεν οὔτε τὸ σύστημα τῆς Διοικήσεως, οὔτε τὴν ἀποστολὴν τῶν καταλλήλων προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀσκήσουν μίαν χρηστὴν Διοίκησιν εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἡ παρουσία ἡμῶν πρὸς ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας ἐπιβάλλεται. Κύριοι, ἡ ἔκκλησις ἡμῶν εἰς τὴν ὁποίαν καὶ μόνην περιορίζομαι, μπορεῖ κάλλιστα νὰ συνοψισθῇ εἰς τὰς ἑξῆς ὀλίγας λέξεις: Ἂς κλείσωμεν πρὸς στιγμὴν τὰς πύλας τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐπιδείξωμεν εἰς ὁλόκληρον τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην τὴν αἱματωμένην ψυχὴν τῆς Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὴν τὴν τόσον σοβαρὰν συζήτησιν, ποῖος τὴν παρακολουθεῖ; Δὲν βλέπω παρὰ δύο μόνον ἐκ τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες καὶ αὐτοὶ εἶναι ἀπησχολημένοι εἰς ἰδιαιτέρας συνομιλίας. Τοῦτο ἀποτελεῖ διασυρμὸν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ προτείνω ν’ ἀποχωρήσωμεν ὅλοι τῆς αἰθούσης. (Ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Γραφᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§45Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, νευρικότης καὶ ἐν μέρει ἀδιαφορία, εἶναι τὸ χαρακτηριστικὸν τῶν δύο τελευταίων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς μας. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὀφείλεται ἀναμφιβόλως εἰς τὴν ἐξαγγελθεῖσαν ἀπό τινων ἡμερῶν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Κύριοι βουλευταί, πρὸς ἑνὸς ἀκριβῶς μηνὸς ἡ τότε σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις ἐθνικῆς συνεργασίας, παρουσιασθεῖσα ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἠτήσατο τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἤτοι μηνιαίαν πίστωσιν χρόνου, διὰ νὰ δυνηθῇ, ὡς ἔλεγε, νὰ ἐνημερωθοῦν οἱ Ὑπουργοί της ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς ἁρμοδιότητός των. Καὶ ἐπὶ πλέον ἠτήσατο χορήγησιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν τυχὸν ἐμφανισθησομένων προβλημάτων. Καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, σύσσωμος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, παρέσχεν τὴν μηνιαίαν πίστωσιν χρόνου καὶ ἐχορήγησε τὴν αἰτηθεῖσαν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἤδη ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζεται καὶ πάλιν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ υἱοθετεῖ πρότασιν τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως μέχρι τῆς 2ας Ἀπριλίου. Καὶ διερωτῶμαι, κύριοι συνάδελφοι· τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, ἦτο τόσον δημιουργικόν, τόσον γόνιμον, οὕτως ὥστε νὰ παράσχωμεν καὶ μελλοντικῶς ἐπὶ δύο μῆνας ἀνεξελέγκτως τὴν ἐμπιστοσύνην μας; (Χειροκροτήματα). Κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς ποὺ διερχόμεθα, εἶναι σκόπιμος ἡ ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσω. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἐνῷ ἀνεμέναμεν πνοήν, σάλπισμα ἐγερτήριον, ἐνῷ ἀνεμέναμεν μείωσιν τῆς δραστηριότητος τῶν ἀνταρτῶν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην ἑπτὰ συμμετεχόντων κομμάτων, τοὐναντίον παρετηρήσαμεν μετὰ λύπης μας συσκέψεις, διασκέψεις, διαβούλια, ἀπεράντους συζητήσεις ἑνὸς πολιτικοῦ καλουμένου συμβουλίου, πρωτοτύπου καὶ ἰδιορρύθμου διαχειριζομένου τοὺς Ὑπουργοὺς τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας. (Χειροκροτήματα). Εἴδαμεν ἀλλεπαλλήλους ἀνασχηματισμούς, ἀλλαγὰς δύο Ὑπουργῶν, οὕτως ὥστε ἐξέλιπε καὶ ὁ λόγος τῆς ἐνημερώσεως τῶν Ὑπουργῶν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς τρεχούσης φύσεως. Ἐπὶ πλέον εἴδαμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διὰ τηλεφωνικῆς διαταγῆς, νὰ ἀναστέλλῃ τὸ ψήφισμα τῆς ἐξυγιάνσεως, διὰ τὸ ὁποῖον τόση συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο καὶ ὁλονύκτιος ἀκόμη συνεδρίασις διετέθη καὶ διερωτῶμαι, θὰ ἐγένετο τοῦτο ἂν ὑπῆρχε καὶ συνεδρίαζεν ἡ Βουλή; Καὶ ἐπιπροσθέτως, ὡς ἐπιστέγασμα ὅλων αὐτῶν, βλέπομεν τὴν τελευταίαν στιγμήν, τὴν 12ην ὥραν, νὰ προσκομίζεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν τὸ ἐξάμβλωμα, τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο, τῆς παροχῆς ἀμνηστίας εἰς τοὺς φονεῖς τῶν ἡρωϊκῶν χωροφυλάκων μας καὶ τῶν γενναίων στρατιωτῶν μας. Καὶ διερωτῶμαι καὶ πάλιν, θὰ ἐψηφίζετο ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἂν αὕτη ἐλειτούργει, τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο κατασκεύασμα;

§46Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν μοῦ λέγετε, κύριε συνάδελφε, αὐτὴν τὴν τόσον σοβαρὰν συζήτησιν περὶ τῆς ὁποίας ἀσχολούμεθα, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ποῖος τὴν παρακολουθεῖ τὴν στιγμὴν ταύτην; Διότι ἐκ τῶν παρόντων, ὁ εἷς συζητεῖ καὶ ὁ ἕτερος ἀναγνώσκει καὶ δὲν εἶναι καὶ οἱ ἐντελῶς ἁρμόδιοι νὰ παρακολουθοῦν τοιαύτην συζήτησιν.

§47Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Τὸ πολιτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον συνεχίζει τὰς ἐργασίας του.

§48Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ βλέπω διασυρμὸν τοῦ πολιτεύματος, διασυρμὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐξευτελισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§49Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Προτείνω νὰ διακόψωμεν.

§50Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἀποχωρήσωμεν καὶ ἀποχωρῶ πρῶτος.

§51Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀποχωροῦμεν ὄχι διότι δὲν θέλομεν νὰ σᾶς ἀκούσωμεν. Καὶ σεῖς νὰ διακόψετε καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῆτε. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι βλέπομεν νὰ ἀμνηστεύωνται τὴν τελευταίαν ὥραν οἱ δολοφόνοι τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος καὶ τὰ ἀργυρώνητα αὐτὰ καθάρματα τῶν ξένων ἐχθρῶν μας, ἐνῷ ἐκ παραλλήλου σήπονται εἰς τὰς φυλακὰς ἐθνικόφρονες πολῖται, οἱ ὁποῖοι εἴτε ἀτρόμητοι ἐφόνευσαν κομμουνιστάς, εἴτε συνελήφθησαν ἁπλῶς ὁπλοφοροῦντες. Ἐὰν αὐτὸ λέγεται Κράτος δικαίου, ὅπως διατυμπανίζει εἷς ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν μετεχόντων εἰς τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων, ἐρρέτω τὸ Κράτος αὐτό. Χθὲς ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ νέου Κόμματος κ. Μαρκεζίνην, εἶπεν ὅτι ἐπειδὴ εὑρίσκεται ἐνταῦθα ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐρεύνης τοῦ Ο.Η.Ε., δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὀφείλομεν νὰ διακόψωμεν. Ἐγὼ διαφωνῶ ριζικώτατα πρὸς τὸν ἀπουσιάζοντα κ. Ἀρχηγὸν καὶ νομίζω, ὅτι ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι ἐνταῦθα ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐρεύνης, ὀφείλομεν νὰ συνεδριάζωμεν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἡ φωνὴ τῆς διαμαρτυρίας, ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη, διὰ τὴν κακομεταχείρισιν τῆς πατρίδος μας. Παρουσιάζεται ὡς πρόσχημα τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν ἡ πρότασις τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν. Σεβόμεθα ἀπολύτως τὴν πρότασιν ταύτην καὶ συγχαίρομεν ἐγκαρδίως τοὺς Μακεδόνας βουλευτὰς διὰ τὴν χειρονομίαν των. Ἀλλὰ τὶ παρεμποδίζει τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἡ ἀπουσία τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν; Προτείνεται Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως 50μελής. Διατὶ ἀντὶ τῆς Ἐπιτροπῆς ταύτης νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ 200 μελὴς Βουλή, ἡ ὁποία καὶ νομοθετικὸν ἔργον νὰ κάμῃ καὶ ἐνίσχυσιν νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νὰ ὁρίσωμεν 50 βουλευτὰς νὰ κάμουν τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν καὶ οἱ ἄλλοι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς οἰκίας των. Καὶ τότε θὰ εἴμεθα ἀργόμισθοι τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ διεκπεραιωταὶ ἁπλῶς ὑποθέσεων τῶν ἐκλογέων μας. Ἀπαντῶν εἰς τὸν συνήγορον καὶ ἀπολογητὴν τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουν νὰ διακόψωμεν, λέγω ὅτι, ἀντιθέτως, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Βουλή, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἡ ὁποία νὰ ὑψώνῃ, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη, φωνὴν διαμαρτυρίας. Πρέπει κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς νὰ εὑρίσκωνται ἅπαντες οἱ βουλευταὶ εἰς τὰς θέσεις των καὶ νὰ εἶναι ἕτοιμοι νὰ δώσουν τὸ ἐγερτήριον σάλπισμα. Πρέπει νὰ εἴμεθα ἐδῶ ἕτοιμοι νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν ἐξόρμησιν, τὴν ὁποίαν διασαλπίζει ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν σκληρὸν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν ἐσωτερικῶν ἐχθρῶν καὶ νὰ φωνάξωμεν εἰς ἄλλους μὲν «Κάτω τὰς χεῖρας ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα» εἰς ἄλλους δέ, ἐὰν τυχὸν παρέμβουν, «ἀφαιρέσατε τὰς χειροπέδας, λύσατε τὰς χεῖρας μας». Ἡ Ἑλλὰς δὲν θέλομεν νὰ γίνῃ πεδίον οἱωνδήποτε πειραματισμῶν. Ἀνήκει εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἐθνῶν ἐκείνων τὰ ὁποῖα προσέφερον αἷμα καὶ θυσίας εἰς τὸν ἀγῶνα. Εἶναι ἡ πρωταθλήτρια τῆς νίκης, δὲν εἶναι εἰς τὸ στρατόπεδον τῶν ἡττημένων. Διότι σήμερον ὑποφέρομεν, εἴμεθα οἱ ἡττημένοι τῶν νικητῶν. Ἐλέχθη χθὲς ὅτι ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις θὰ ἀναβάλῃ τὸν ἔλεγχον δι’ εὐθετώτερον χρόνον. Ἀλλὰ μὲ ποῖον δικαίωμα μονοπωλεῖται τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου εἰς τὴν ἀξιωματικὴν Ἀντιπολίτευσιν; Οἱ ἄλλοι βουλευταὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀσκήσουν ἔλεγχον; Ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνήκωμεν, θὰ ἀσκήσωμεν ἔλεγχον ἐναντίον οἱουδήποτε. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ τυχὸν ἀναβολὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ δίμηνον, θὰ εἶναι μία ἔμμεσος ὁμολογία χρεωκοπίας τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε διεμαρτυρόμεθα διὰ τὴν κατάργησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν, ὅπως ἐπὶ 4ης Αὐγούστου καὶ ἄλλοτε, ἐρχόμεθα σήμερον ἐμμέσως καὶ κατὰ τρόπον κάπως ἰδιόρρυθμον, νὰ ὁμολογήσωμεν τὴν χρεωκοπίαν μας καὶ νὰ βοηθήσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Δι’ αὐτὸ δηλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἀντιτίθεμαι εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ θὰ ψηφίσω ἐναντίον αὐτῆς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Παπαληγούρας ἔχει τὸν λόγον.

§53Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι βουλευταί, ὅτι πράγματι ἀφορμὴν μόνον τῆς σημερινῆς συζητήσεως ἀποτελεῖ ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἡ γενομένη παρὰ τῶν ἐκ Μακεδονίας συναδέλφων, ἀφορμὴν ἡ ὁποία εἶναι βεβαίως διὰ τὴν συνείδησιν ὅλων μας ἱερὰ ἀφοῦ προέρχεται ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Ἀκριτικῶν περιοχῶν μας, ἀλλ’ ἀποτελεῖ μόνον ἀφορμήν. Κατ’ οὐσίαν, κύριοι, τὸ θέμα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἦτο ἐκ τῶν πραγμάτων τεθειμένον πολὺ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς προτάσεως ἐκ μέρους τῶν Μακεδόνων συναδέλφων μας. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ ἐγώ, ὅπως ὁ προλαλήσας ἐξ Ἔβρου ἀξιότιμος συνάδελφος, κακίζω τὴν Κυβέρνησιν διότι δὲν ἠθέλησεν εὐθέως καὶ εὐθαρσῶς νὰ προτείνῃ αὐτὴ ἐξ ἰδίας της πρωτοβουλίας εἰς τὸ Σῶμα τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ διακοπή, κύριοι βουλευταί, ὑπαγορεύεται ἐκ δύο λόγων. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι περιστασιακός, ὁ δεύτερος λόγος ὑφίσταται παγίως καὶ λανθανόντως ἀφ’ ἧς συνήλθομεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, κύριοι συνάδελφοι μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ πρῶτος, ὁ περιστασιακὸς λόγος ἐκφράζεται πράγματι διὰ τῆς προτάσεως τῶν Μακεδόνων συναδέλφων. Ἡ Κυβέρνησις ἡ νέα, ἡ σχηματισθεῖσα δὲν ἔχει ὡς ἀποστολήν, κύριοι βουλευταί, τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς γενικωτέρου προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας καὶ κακῶς καπηλευόμεθα συχνὰ τὴν λέξιν «ἀνασυγκρότησις» καὶ ὁμιλοῦμεν καὶ παραλλήλως παρασυρθεῖσα ὡμίλησε καὶ ἡ Κυβέρνησις περὶ ἑνὸς μεγάλου προγράμματος ἀνασυγκροτήσεως τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν της νὰ ἐπιτελέσῃ. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις Συνασπισμοῦ ὁ ὁποῖος συνέστη δι’ ἕνα καὶ μόνον λόγον καὶ πρὸς ἀντιμετώπισιν ἑνὸς καὶ μόνον βασικοῦ προβλήματος, τοῦ προβλήματος τῆς δημοσίας τάξεως. Ὅλα βεβαίως τὰ ἄλλα προβλήματα ἡ Κυβέρνησις θὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ, θὰ τὰ ἀντιμετωπίσῃ ὅμως παρεμπιπτόντως. Ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον συνέστη εἶναι ἡ ἀντιμετώπισις τῆς ἀνταρσίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός της καὶ ἑπομένως κατὰ τὸν σκοπὸν τὸν ὁποῖον θέτουν τὰ πράγματα εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ θέσῃ ἡ ἰδία διὰ τὸν ἑαυτόν της, κατὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον θὰ κριθῇ καὶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ αἱ διάφοροι πράξεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ὑπὸ κρίσιν πρότασις. Κατηγορήθη παρὰ συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι κήδονται ἰδιαιτέρως τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ Κυβέρνησις ὅτι συνεκροτήθη κατὰ τρόπον ἀντικείμενον εἰς τὰ Συνταγματικὰ καὶ κοινοβουλευτικὰ θέσμια καὶ ὅτι ἡ σημερινὴ κατ’ οὐσίαν κυβερνητικὴ πρότασις ὀφείλεται ἐν πολλοῖς εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Συνεργασίας, εἶναι Κυβέρνησις Συνασπισμοῦ πλειόνων Κομμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν διάφορα προγράμματα καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦν νὰ πείσουν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην τοὺς ὀπαδούς των νὰ ψηφίσουν τὰ νομοθετήματα εἰς τὰ ὁποῖα οἱ Ὑπουργοὶ κατόπιν διαφόρων ὑποχωρήσεων αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται μεταξύ των, καταλήγουν. Ὁ σχηματισμός, κύριοι βουλευταί, μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως, ὡς ἡ σημερινή, ὄχι μόνον δὲν ἀντίκειται εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ τὰ δημοκρατικὰ θέσμια καὶ ἔθη ἀλλὰ εἶναι νομίζω κατ’ ἐξοχὴν δημοκρατικὸς τρόπος σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως. Ἀπορῶ πῶς ἀνεφέρθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μόνον παραδείγματα Κρατῶν τὰ ὁποῖα κυβερνῶνται ἀπὸ Κυβέρνησιν ἑνὸς μόνον κόμματος. Τὰ περισσότερα Δημοκρατικὰ Κράτη τῆς σημερινῆς Εὐρώπης κυβερνῶνται ἀπὸ Κυβερνήσεις Συνασπισμοῦ. Βεβαίως, κύριοι, τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα εἰσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχουν ὅλα τὸ ἴδιον πρόγραμμα. Βεβαίως, καθένας μπαίνει εἰς τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὰς ἐπιφυλάξεις του, καθένας διατηρεῖ τὰς κοινωνικάς, τὰς οἰκονομικάς, τὰς ἰδεολογικάς του πεποιθήσεις. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ἐπαναλαμβάνω, συνέστη δι’ ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὅλοι οἱ μετέχοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι σύμφωνοι νὰ ἀντιμετωπίσουν, τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας τάξεως. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα εἰς ὅλα τὰ ἄλλα σημεῖα τοῦ προγράμματος, τὰ κοινωνικά, τὰ οἰκονομικά, ἠμπορεῖ νὰ διαφωνοῦμεν καὶ διαφωνοῦμεν. Ἡ Κυβέρνησις, ἀφοῦ τῆς ἐτέθη ἐκ τῶν πραγμάτων ἕνας τοιοῦτος σκοπός, ἐσκέφθη, διὰ νὰ τὸν ἐξυπηρετήσῃ νὰ κατατοπισθῇ πρῶτα ἐπὶ ἕνα ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα. Καὶ αἱ διαρρεύσασαι ἀπὸ τοῦ σχηματισμοῦ της μέχρι σήμερον ἑβδομάδες, ὅπως πιστοποιοῦν τὰ ἀλλεπάλληλα συμβούλια τὰ ὁποῖα ἠμπορεῖ νὰ ἐκνευρίζουν μερικοὺς ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἦσαν πράγματι ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ νὰ κατατοπισθῇ κάπως ἐπὶ μιᾶς τόσον περιπλόκου καταστάσεως, εἰς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἔτεινον. Τώρα ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλε μίαν νέαν μέθοδον, ἕνα νέον τρόπον ἀντιμετωπίσεως τῆς στάσεως. Καὶ εὑρίσκεται τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὸ στάδιον τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐξορμήσεώς της. Κατὰ τὸ στάδιον αὐτὸ τῆς ὀργανώσεως τῆς ἐξορμήσεως ἂς ἐννοήσουν, κύριοι βουλευταί, τοὐλάχιστον οἱ παρέχοντες εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἐμπιστοσύνην των συνάδελφοι, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσουν ἔλεγχον. Διότι τί εἴδους ἔλεγχον, κύριοι συνάδελφοι, θέλετε νὰ ἀσκήσουν; Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι μυστικά. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐξεδηλώθη ἀκόμη ἡ μέθοδος καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον σκέπτεται νὰ δράσῃ ἡ Κυβέρνησις. Τί εἴδους, ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ἑνὸς μόνον θέματος τοῦ ὑφισταμένου, θὰ ἀσκήσωμεν, κύριοι βουλευταί; Ἀντετάχθη παρὰ προλαλήσαντος συναδέλφου, ὅτι ἡ ὑποστηριχθεῖσα χθὲς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ καὶ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἄποψις, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς λόγῳ τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης, ἀντετάχθη, λέγω, κατὰ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ὅτι ἀκριβῶς θὰ ἔπρεπε, ἐπειδὴ συνεδριάζει ἡ Ἐπιτροπή, νὰ συνεδριάζωμεν ἐκ παραλλήλου καὶ ἡμεῖς διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐὰν παραστῇ ἀνάγκη. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, ποὺ ἐξακολουθοῦν πολλοὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην νὰ ἀντιμετωπίζουν ἀκόμη μὲ τόσον ρωμαντισμὸν τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰς ξένας δυνάμεις καὶ τὰς ξένας Ἐπιτροπὰς καὶ λυποῦμαι διότι ὑπάρχουν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ἔχει οἱανδήποτε σημασίαν μία φραστικὴ καὶ ρωμαντικὴ διαμαρτυρία ἡ ὁποία θὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ δὲν νομίζουν ὅτι ἀντὶ διαμαρτυριῶν καὶ λόγων καὶ ψηφισμάτων αὐτοῦ τοῦ εἴδους, πολὺ πρακτικωτέραν ἐργασίαν θὰ ἔκαμνον οἱ βουλευταὶ ὅλοι ἐὰν πᾶνε εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Πρέπει νὰ παύσωμεν ἐπὶ τέλους, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐκλαμβάνωμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ὑπὸ τὴν στατικὴν καὶ παραδεδομένην μορφὴν τοῦ 19ου αἰῶνος. Ἐάν, κύριοι, πιστεύωμεν εἰς τὸν κοινοβουλευτισμόν, πρέπει νὰ πιστεύωμεν καὶ εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀνανεώσεώς του. Αὐτὸς εἶναι ὁ περιστασιακὸς λόγος ὁ ὁποῖος δικαιολογεῖ πλήρως τὴν ἀναβολήν. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἕνας ἄλλος λόγος, κ. βουλευταί, βαθύτερος τὸν ὁποῖον ἡμεῖς ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, κοινοβουλευτικοὶ ἄνδρες, κριταὶ τῶν φαινομένων τὰ ὁποῖα θίγουν τὴν κοινοβουλευτικήν μας ἀξιοπρέπειαν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι συμπτωματικὸν τὸ γεγονός, ὅτι ἡ παροῦσα συνέλευσις ἠναγκάσθη περισσότερον τῆς μιᾶς φορᾶς νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της. Δὲν εἶναι κύριοι, συμπτωματικόν, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶσθε σύμφωνοι, κ. βουλευταί, μὲ τὴν διαπίστωσιν ὅτι τὸ πολυμελὲς αὐτὸ Σῶμα δὲν δύναται πλέον λειτουργοῦν μὲ τὸν σημερινὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς καὶ ἐντὸς τῶν ἀπὸ τοῦ 19ου αἰῶνος παραδεδομένων πλαισίων, νὰ λειτουργήσῃ καὶ νὰ νομοθετήσῃ. Τὸ γεγονὸς ὅτι κάθε φορὰν ποὺ παρουσιάζονται κάπως κρίσιμοι περιστάσεις ἢ ποὺ πρόκειται νὰ γίνῃ κάποια στροφὴ τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς, καταφθάνει ἡ Κυβέρνησις, εἴτε ἀμέσως ὅπως τὴν ἄλλην φορὰν εἴτε ἐμμέσως ὅπως σήμερον καὶ προτείνει τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ μᾶς ἐμβάλλει εἰς ὡρισμένας σκέψεις. Αἱ σκέψεις αὐταὶ εἶναι ἐν μέρει γνωσταὶ καὶ εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀκόμα περισσότερον γνωσταί, εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος. Ἀξιότιμος ἐκ Τρικάλων συνάδελφος, ὁ κ. Βαμβέτσος, ἐπρότεινε μίαν λύσιν ριζοσπαστικήν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ἤδη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ μνημονευομένην. Εἶπε δηλαδὴ ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ νομοθετῶμεν ἐν ὁλομελείᾳ καὶ ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ εἴτε διαιρουμένη εἰς τμήματα, εἴτε ἄλλως πως κατ’ ἐπιτροπὰς ὀλιγομελεστέρας, νὰ λειτουργῇ τὸ νομοθετικὸν Σῶμα. Τὴν πρότασιν αὐτήν, δὲν πρόκειται βεβαίως ἐγὼ σήμερον νὰ σᾶς τὴν ἀναπτύξω, θέλω μόνον νὰ τονίσω ἓν σημεῖον, ἐπειδὴ κατηγορεῖται συνεχῶς τὰς τελευταίας αὐτὰς ἡμέρας ἡ Κυβέρνησις, ὅτι παραβαίνει τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια, θέλω νὰ τονίσω ὅτι ἀντιθέτως καὶ ἡ σημερινὴ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν καὶ ἐὰν θέλετε δοκιμὴν αὐτοῦ τοῦ γενικωτέρου σχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα πρὶν καὶ γενικώτερον ἡ καθιέρωσις ἑνὸς θεσμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποδιαιροῦσε τὴν Βουλήν, εἰς τμήματα, καὶ θὰ ἀνέθετε εἰς τὰ τμήματα αὐτὰ τὰ νομοθετικὰ της ἔργα, ἀποτελεῖ ὄχι καταλυτήν, ἀλλὰ ἀσπίδα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Κύριοι βουλευταί, ἔτσι ὅπως νομοθετοῦμεν καὶ ἔτσι ὅπως ἀσκοῦμεν ἢ μᾶλλον ὅπως δὲν ἀσκοῦμεν τὸν ἔλεγχον, μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐξευτελιζόμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Βουλὴ ὡς Σῶμα, καὶ αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖοι ἐθεσπίσθησαν πρὸς προστασίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου, κατὰ τὸν 19ον αἰῶνα καὶ πρὸς προστασίαν τῆς ἀτομικῆς ἀνεξαρτησίας ἑκάστου τῶν βουλευτῶν, καταντοῦν τὸν 20ὸν αἰῶνα, νὰ κατατυραννοῦν τὸ σύνολον καὶ νὰ ἐξευτελίζουν τὸ Σῶμα. Ὄποιος πιστεύει, κύριοι, εἰς ὡρισμένους θεσμούς, π. χ. εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, δὲν δύναται νὰ τοὺς πιστεύει ὡς εἰς ὄστρακον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς βιτρίναν Μουσείου Παλαιοντολογικοῦ. Πρέπει νὰ πιστεύῃ καὶ εἰς ἰδέας, αἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν μέσα εἰς τὴν Ἱστορίαν, αἱ ὁποῖαι ἐξελίσσονται. Παράδοσις, κύριοι, δὲν σημαίνει μηχανικὴ ἐπανάληψις τοῦ παρελθόντος. Ὁ 20ὸς αἰών, κύριοι βουλευταί, θὰ εἶναι καὶ διὰ τὸν τόπον μας καὶ διὰ τὸν κόσμον ἕνας αἰὼν μεγάλων κοινωνικῶν καὶ ἑπομένως νομοθετικῶν μεταρρυθμίσεων. Μὲ τὸ σημερινὸν ὄργανον, τὸ νομοθετικόν, αἱ ἀναγκαῖαι αὐταὶ μεταρρυθμίσεις δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ συντελεσθοῦν.

§54Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε μὲ ἐνθουσιασμὸν διὰ τὸν 20ὸν αἰῶνα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὅλοι ἀνεμένομεν, ὅτι ὁ 20ὸς αἰὼν θὰ ἦτο Μεσσίας. Δυστυχῶς ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ὁ αἰὼν τῶν μαρτυρίων καὶ τῶν βασάνων διὰ τὴν ἀνθρωπότητα.

§55Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος εἰς τοῦτο. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν κάνω μίαν ἱστορικὴν κρίσιν, δὲν ἀξιολογῶ τὸν αἰῶνα, ἐὰν εἶναι καλὸς ἢ κακός. Ἐγὼ λέγω, εἴτε τὸ θέλομεν, εἴτε δὲν τὸ θέλομεν, πρὸς ἀντιμετώπισιν ἀκριβῶς αὐτῶν τῶν τραγικῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας σεῖς διεγράψατε, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνουν καὶ θὰ γίνουν κοινωνικαὶ καὶ οἰκονομικαὶ μεταρρυθμίσεις μεγάλης σημασίας. Ἐὰν τὸ παραδεδεγμένον ὄργανον, ὁ κοινοβουλευτισμός, δὲν μεταρρυθμισθῇ καταλλήλως, ὥστε νὰ ἀποκτήσῃ τὴν εὐκαμψίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος, διὰ νὰ συντελεσθοῦν αἱ ἐξελίξεις, ἁπλούστατα θὰ σπάσῃ ὁ κοινοβουλευτισμός, καὶ θὰ σπάσῃ εἴτε πρὸς τὰ δεξιά, διὰ μιᾶς δικτατορίας, τῆς ἄκρας δεξιᾶς, εἴτε πρὸς τὰ ἀριστερά, καὶ μᾶλλον τὸ δεύτερον θὰ συμβῇ.

§56Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω.

§57Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Ἐγὼ πιστεύω, ὅτι θὰ ἐξελιχθοῦν οἱ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοὶ καὶ δὲν θὰ πᾶμε, οὔτε πρὸς τὰ δεξιά, οὔτε πρὸς τὰ ἀριστερά.

§58Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἀριστερὰν ἐξέλιξιν δὲν πιστεύω.

§59Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν πιστεύω, κύριοι συνάδελφοι, εἰς παραδεδεγμένα σχήματα, εἴτε δεξιά, εἴτε ἀριστερὰ λέγονται, οὔτε εἰς τὰ δόγματα τὰ κοινοβουλευτικά, δηλαδὴ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, πιστεύω εἰς τὴν ἰδέαν τὴν κοινοβουλευτικὴν καὶ ὄχι εἰς τὸν Κανονισμὸν τῶν Βουλῶν, τὸν ψηφισθέντα τὸν 19ον αἰῶνα. Λέγω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι ἡ σημερινὴ ἐξουσιοδότησις, εἶναι ἀπαραίτητος καὶ διὰ λόγους εἰδικοὺς καὶ περιστασιακούς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα λόγον πολὺ γενικώτερον, ἕνα λόγον, ἐπιτρέψατέ μου, νὰ εἴπω, ἐξαιρετικόν. Καὶ ἐγὼ πιστεύω, ὅτι ἐὰν ὁ ἐκτάκτως αὐτὸς σημειούμενος λόγος, δηλαδὴ ἡ σημερινὴ ἀνταρσία, ἐμφανίζεται ὡς κάτι τὸ ἐξαιρετικὸν σήμερον, καὶ πράγματι εἶναι ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἕνα γεγονὸς ἐξαιρετικόν, ποὺ ἐξέρχεται ἀπὸ τὸν ὁμαλὸν βίον ἑνὸς Κράτους, πιστεύω, ὅτι τὰ προσεχῆ ἔτη, αἱ προσεχεῖς δεκαετίαι, θὰ εἶναι ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων δεκαετίαι ἀνωμαλιῶν καὶ ἑπομένως θὰ πρέπει, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ ἀνώμαλοι δεκαετίαι, νὰ δημιουργήσωμεν τὸ κατάλληλον ὄργανον. Ὑπὸ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, κύριοι βουλευταί, πιστεύω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὡς ἐπιβαλλομένην ἐκ τῶν περιστάσεων καὶ τὴν ἐξουσιοδότησιν ὡς ἀποτελοῦσαν ἀσπίδα τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. (Χειροκροτήματα).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§61Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀμφιβάλλω ἐὰν, κατὰ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, ὑπῆρξεν Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἢ Βουλή, ἡ ὁποία νὰ εἶχε τόσην μεγάλην ἀποστολήν, οἵαν ἔχει ἡ παροῦσα Ἐθνικὴ Συνέλευσις. Εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν ἔλαχεν ἡ μεγάλη τιμή, τιμὴ ἡ ὁποία ἀνεπήδησεν ἀπὸ τὰ παγκόσμια ἐρείπια, νὰ ἀποτελέσῃ ἕνα σταθμὸν μιᾶς νέας ἐξορμήσεως, μιᾶς νέας δημιουργίας. Ἀλλὰ οὐδέποτε οὐδεμία Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἢ Βουλὴ ὑπέστη τοιαύτην καταφρόνησιν, οἵαν ὑφίσταται ἡ παροῦσα ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε μετεκλογικὰς Κυβερνήσεις. Σήμερον δὲν ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὐτὴ υἱοθέτησε τὴν ὑπό τινων βουλευτῶν, ὑποβληθεῖσαν πρότασιν, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνελεύσεως, καὶ εἶναι εὐνόητον, ὅτι αὕτη ἔχει ὑποδειχθῆ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ πολλοστὴν φοράν, ἀφ’ ὅτου συνεκροτήθη εἰς Σῶμα ἡ παροῦσα Συνέλευσις, ἡ ὁποία ὡς κύριον μέλημα εἶχε τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, διὰ πολλοστὴν φορὰν καλεῖται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της καὶ νὰ δώσῃ νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, καὶ δὴ δίμηνον τοιαύτην. Ἐλέχθη χθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι νέα, διότι ἀνασυνεκροτήθη, καὶ διὰ πρώτην φορὰν αὕτη ζητεῖ διακοπὴν καὶ ἐξουσιοδότησιν. Ἡ συχνότης τῆς διακοπῆς καὶ ἡ διάρκεια αὐτῆς δὲν ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν ἀφορᾷ τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀφορᾷ τὴν Ἐθνοσυνέλευσιν ὡς Σῶμα καὶ τὸ κῦρος αὐτῆς, καὶ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις εἶναι ἡ ἰδία, παραμένει ἡ αὐτή· δὲν εἶναι νέα. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι αἱ ἀλλεπάλληλοι διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν, δημιουργοῦν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν λαὸν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις εἶναι περιττή. Βεβαίως, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις εἶναι νόμιμος καὶ συνταγματική, ἀλλὰ πρέπει νὰ δίδεται αὕτη μετὰ φειδοῦς. Τοῦτο ἐτηρεῖτο κατὰ τὸ παρελθόν. Οἱ ὁπωσδήποτε ἀσχολούμενοι μὲ τὸ Πολίτευμα καὶ τὸ Σύνταγμα, γνωρίζουν ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις ἐν αὐτῷ προβλέπουσα νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Ἐπεκράτησεν ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ χορηγῆται τοιαύτη μετὰ φειδοῦς καὶ ἀνεγράφη εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 τὸ ἄρθρον 77, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορηγεῖτο ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, χορηγεῖται τοιαύτη ἐξουσιοδότησις διὰ κατεπειγούσας περιπτώσεις καὶ ἐπὶ θεμάτων ἐκ τῶν προτέρων καθοριζομένων. Τώρα ἡ Κυβέρνησις προβάλλει ὡς κατεπείγουσαν περίπτωσιν καὶ ἀποχρῶντα λόγον διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος τοῦ ὅτι οἱ ἐκ Μακεδονίας βουλευταὶ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ, κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐδεὶς πιστεύει ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ σοβαρὸν λόγον νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας. Ἴσως νὰ ἀπετέλει λόγον διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τὸ ἐὰν ἀπεφασίζαμεν ὅπως ὅλοι οἱ βουλευταὶ ἀπέλθωμεν πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ διαφωτίσωμεν καὶ ἐνθαρρύνωμεν τὸν λαόν, ἀντιμετωπίζοντες ἐκείνους οἱ ὁποῖοι διδάσκουν ἀναρχικὰς θεωρίας καὶ τὸν κομμουνισμόν. Μόνον αὐτὸς ὁ λόγος θὰ ἐδικαιολόγει διακοπὴν καὶ πάλιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Καὶ πρέπει νὰ διακηρύξωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ πείσωμεν τὸν λαὸν ὅτι τὸ πρόγραμμά μας ἐνέχει κοινωνικὸν περιεχόμενον, ἀποβλέπον εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς αὐτοῦ, εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ βιοτικοῦ του ἐπιπέδου. Ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις προβάλλει ὡς λόγον διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ τὸ ὅτι παρίσταται, δῆθεν ἀνάγκη νὰ μείνῃ ἀπερίσπαστος εἰς τὸ ἔργον ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας. Καὶ ἐρωτᾶται, κατὰ τί ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς θὰ παρημπόδιζε τὴν προσπάθειαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως; Τοὐναντίον, θὰ ἦτο παραστάτις καὶ ἐνισχύτρια εἰς τὴν προσπάθειαν αὐτῆς. Δὲν εἶναι σοβαρὰ ἡ σκέψις, καθ’ ἣν πρέπει νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας διὰ νὰ μεταβοῦν βουλευταί τινες εἰς Μακεδονίαν. Νὰ κάμουν τί ἐκεῖ; Νὰ ὑποβοηθήσουν τὴν Ἐρευνητικὴν Ἐπιτροπήν; Καὶ ἡ σκέψις μόνον τοιαύτης ἀποφάσεως ἀποτελεῖ πολιτικὴν ἐπιπολαιότητα, δεδομένου ὅτι οἱ ἐχθροί μας θὰ ἰσχυρισθοῦν ἀσφαλῶς ὅτι ἀπεστείλαμεν ἐκεῖ βουλευτὰς διὰ νὰ παραπλανήσουν τὴν Ἐπιτροπήν. Καὶ ἡ ἐπιπολαιότης καθίσταται περισσότερον ἐπικίνδυνος, ἐκ τοῦ ὅτι ἡ τοιαύτη σκέψις διετυμπανίσθη κατὰ τὸν ἐπισημότερον τρόπον.

§62Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Οὐδεὶς ἐσκέφθη νὰ διαστρέψῃ τὴν πραγματικότητα καὶ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν παραπλάνησιν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§63Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι καλῆς πίστεως νὰ ἰσχυρισθοῦν τοιοῦτόν τι. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ αὐτό. Γνωρίζουν οἱ λαοί, τοὺς ὁποίους ἡ Ἐπιτροπὴ ἐκπροσωπεῖ, τὴν πραγματικὴν ἐν Ἑλλάδι κατάστασιν, καὶ ἦτο περιττὸν νὰ ἔλθῃ αὕτη ἐδῶ διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὅτι ἡ ἀνωμαλία δημιουργεῖται ὑπὸ τῶν ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν μας. Οὔτε παρίσταται ἀνάγκη νὰ περιοδεύῃ αὕτη τοὺς συνοικισμοὺς καὶ νὰ διαπυνθάνεται ἀπὸ τὸν πρῶτον τυχόντα, ἐὰν εἴμεθα Κράτος Δημοκρατικόν. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν πραγματικὴν Δημοκρατίαν καὶ ὅτι εἴμεθα τὸ μᾶλλον φιλελεύθερον Κράτος. Οἱ ἀντίπαλοί μας ἀκόμη διηυκόλυνον τὴν ἀπόδειξιν αὐτοῦ. Ἐνθυμεῖσθε, βεβαίως, ὅτι παρὰ τὴν ἀστυνομικὴν διαταγὴν ἐγένετο, καθ’ ὃν χρόνον εὑρίσκετο ἡ Ἐπιτροπὴ ἐν Ἀθήναις, διαδήλωσις ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν, καὶ οὐδεὶς ἔθιξεν αὐτούς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάζωνται ἀνὰ τὰς συνοικίας, ἢ συνοικισμούς, ἄνθρωποι τοῦ ὑποκόσμου, ἐὰν ἐδῶ ἔχωμεν Δημοκρατίαν ἢ ὄχι. Καὶ ὅτι δὲν εἴμεθα Κράτος «φασιστικόν», ὅπως διατείνονται οἱ διαστρέφοντες καὶ τὴν ἁπλῆν ἀλήθειαν γείτονές μας, καὶ διαστρέφουν τὴν ἀλήθειαν διὰ νὰ δικαιολογήσουν τὴν ὕπουλον ἐνίσχυσιν τῆς ἀνταρσίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀσφαλῶς ἐξ αὐτῶν τούτων τῶν ἐκδηλώσεων τῶν ἀναρχικῶν, πρὸ αὐτῆς ταύτης τῆς Ἐπιτροπῆς, θὰ ἐπείσθη αὕτη ὅτι ἐδῶ αἱ ἐλευθερίαι εἶναι σεβασταί, καὶ πέραν μάλιστα τοῦ ἐπιτρεπτοῦ ὁρίου καὶ ὅτι δὲν εἴμεθα Κράτος φασιστικόν. Ἔχει ἐπαρκῶς διαφωτισθῆ ἡ Ἐρευνητικὴ Ἐπιτροπὴ περὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι πραγμάτων, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μεταβοῦν εἰς Μακεδονίαν οἱ ἐκεῖθεν βουλευταί, πρὸς διαφώτισιν αὐτῆς, καὶ μάλιστα διακοπῆς ἐπὶ δίμηνον.

§64ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχετε φαίνεται ὑπ’ ὄψει σας, τί συμβαίνει εἰς τὴν Μακεδονίαν.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προχθὲς εἴσαστε σύμφωνοι νὰ μὴ διακόψωμεν, τώρα ὅμως διατὶ ἀλλάξατε;

§66Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κάμνετε λάθος. Πρέπει νὰ ἔλθουν ἐδῶ ὁ Εὐθυμιάδης καὶ ὁ Ἠλιάδης, τῶν ὁποίων ἐσκότωσαν τὴν σύζυγον τοῦ ἑνὸς καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ ἄλλου, διὰ νὰ καταλάβετε τὴν κατάστασιν.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑπεραμύνομαι ὅλων.

§68Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄς μοὶ ἐπιτραπῆ νὰ εἴπω εἰς τὸν κύριον συνάδελφον ἐκ Μακεδονίας, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν χωρεῖ διαβάθμισις πατριωτισμοῦ. Ἐδῶ ὑπάρχει εἷς βαθμὸς πατριωτισμοῦ, καὶ ἔχομεν ἅπαντες τὴν συναίσθησιν ὅτι ἔχομεν κοινὰ καθήκοντα καὶ κοινὰς ὑποχρεώσεις, ἔναντι τῶν περιστάσεων. Διαφορὰ ἴσως ὑπάρχει εἰς τὸ ὅτι πάντες ἁμιλλῶνται τίς περισσότερον νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του αὐτάς. Γνωρίζων καλῶς, τὰ ὅσα ὁ κύριος συνάδελφος παρετήρησε, καὶ ὑπερθεματίζων, προτείνω, ὅπως ὁλόκληρος ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων μεταφερθῇ καὶ συνεδριάση ἐν Θεσσαλονίκῃ, συνεδριάσῃ ἐν Μακεδονίᾳ. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐφ’ ὅσον παρίσταται ἀνάγκη, ὄχι μόνον νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, ἀλλὰ καὶ νὰ διαλυθῇ ἀκόμη ἡ Βουλή, ἐφ’ ὅσον τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ διευκόλυνσιν τῶν βουλευτῶν, ὅπως διασχίσουν τὴν Ἑλλάδα κατὰ πολλὰς διευθύνσεις διὰ νὰ διαφωτίσουν, ὡς εἶπον, τὸν λαὸν καὶ νὰ προκηρυχθοῦν νέαι ἐκλογαί, τότε μόνον, ὅταν ἡ Χώρα ἡσυχάσῃ. Ἄς μὴ θελήσῃ ὁ κύριος συνάδελφος, ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος, νὰ μονοπωλήσῃ τὸν πατριωτισμόν, διότι ἐν Ἑλλάδι μόνον τοιοῦτόν τι δὲν δύναται νὰ συμβῇ.

§69Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ νὰ μὴ νομοθετῇ ἕνας κουκουές, ὅπως νομοθετεῖ τώρα, ἕνας κουκουὲς ἀνεπίσημος, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, ἱδρύσας Ἐπιτροπὴν νομοθετικὴν ὁ κουκουὲς αὐτός.

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι;

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν ἐγένετο συζήτησις.

§72Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα λέγω, κύριοι βουλευταί, ὄχι διὰ νὰ ἀσκήσω ἀντιπολίτευσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν μετέχει καὶ τὸ κόμμα ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγην ὡς βουλευτής. Ἐὰν τοῦτο ἔπραττον, θὰ ἤμην πολιτικῶς ἐν ἀταξίᾳ, δεδομένου μάλιστα ὅτι ἐξελέγην ὑπὸ σύστημα ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, τὸ ὁποῖον ἐνέχει, ἔν τινι μέτρῳ, καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς τῶν ἐκλογέων, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸν βουλευτὴν νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ τὸ Κόμμα, ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγη, καὶ δὴ κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ἐκλεγείσης Βουλῆς.

§73ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τὸ ἐτήρησαν αὐτὸ οἱ νέοι ἄνδρες.

§74Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῶν ἰδικῶν μου ὑποχρεώσεων ὁμιλῶ. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀπαγορεύει, οὔτε ἀποκλείει τὴν ἄσκησιν ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ δικαίωμα ἐλέγχου ἔχει πᾶς βουλευτής. Ἡ ἀντιπολίτευσις ὅμως ἀσκεῖται, ὅπως ὀρθῶς ἐλέχθη καὶ χθές, ἀπὸ τὴν ἀξιωματικὴν τοιαύτην· ἀσκεῖται ἀπὸ ἀντιπολίτευσιν προερχομένην ἀπὸ τὸν λαόν, καὶ ἡ ὁποία ἐξελέγη ἐπὶ τῇ βάσει προγράμματός της καὶ τῆς διακηρύξεως τῶν ἀρχῶν της. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ παραδειγματισθῶμεν ἀπὸ τὴν Χώραν, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὡς ἡ κοιτὶς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖ ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία λέγεται «Ἀντιπολίτευσις τῆς Α. Μεγαλειότητος», ὅπως λέγεται «Κυβέρνησις τῆς Α. Μεγαλειότητος» ἀποτελεῖ Ὀργανισμὸν ἐπίσημον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Τόσον ἐπίσημον, ὥστε ὁ Ἀρχηγός της, ὁ ὁποῖος καὶ μόνον ἔχει τὸ ἀνεγνωρισμένον δικαίωμα νὰ ἀσκῇ ἀντιπολίτευσιν, τυγχάνει ἰδιαιτέρας ἀποζημιώσεως καὶ ἐξόδων παραστάσεως. Εἶναι ὠργανωμένη μὲ τὸ ἐπιτελεῖον της, εἰς τὰ μέλη τοῦ ὁποίου κατανέμονται ὅλα τὰ ζητήματα πρὸς μελέτην, ἵνα εἶναι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν ἑτοίμη πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἐξουσίας. Αὐτὴ λέγεται Ἀντιπολίτευσις ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Ἀντιπολίτευσις δημιουργουμένη ἐν αὐτῷ διὰ τῆς ἀποσκιρτήσεως καὶ συσπειρώσεως βουλευτῶν ἀπὸ διάφορα Κόμματα, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος, οὔτε καὶ τὸ λαϊκὸν ἔρεισμα πρὸς ἄσκησιν ἐγκύρου ἀντιπολιτεύσεως, οὔτε καὶ τὴν λαϊκὴν ἐντολὴν πρὸς τοῦτο. Δι’ αὐτὸ φρονῶ ὅτι θὰ εὑρισκόμην ἐν πλήρει πολιτικῇ ἀταξίᾳ, ἐὰν ἐπροτιθέμην νὰ ἀσκήσω διαβρωτικὴν ἀντιπολίτευσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὅπως διαρκούσης, τοὐλάχιστον, τῆς περιόδου αὐτῆς τῆς Βουλῆς, ἐμμένω εἰς τὰς τάξεις τοῦ Κόμματος ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγην. Εἴπομεν ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς καὶ ἄλλοτε, ὅτι εὑρεθέντες ἐδῶ, μετὰ ἕνα παγκόσμιον σάλον καὶ μετὰ μίαν κατερείπωσιν πραγμάτων καὶ ψυχῶν, ἔχομεν μεγάλην καὶ ἱστορικὴν ἀποστολήν. Ἔχομεν τὴν τραγικὴν εὐκαιρίαν, ὅπως ὑπὸ τὰ ἐρείπια αὐτὰ δημιουργήσωμεν νέον κόσμον καὶ νέας παραδόσεις εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς Πολιτείας καὶ τῆς Κοινωνίας. Δυνάμεθα νὰ ἀποτελέσωμεν σταθμὸν νέων πολιτικῶν ἐθίμων καὶ παραδόσεων. Ὑπάρχουν καὶ τώρα ζητήματα, κύριοι βουλευταί, τὰ ὁποῖα διέπονται ἀπὸ ἀγράφους νόμους, ἀπὸ ἔθιμα καὶ παραδόσεις. Ἡ Ἀγγλία κυβερνᾶται ἐν ὀνόματι ὀλίγων νόμων, ἀλλὰ δυνάμει πολλῶν ἐθίμων καὶ πολλῶν παραδόσεων. Ὑπάρχουν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ δύναμις τῆς Κυβερνήσεως καθορίζεται καὶ περιορίζεται ὑπὸ τῶν ἀγράφων ἠθικῶν νόμων. Δὲν εἶναι πάντοτε δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλωνται διὰ γραπτῶν νόμων τὰ καθήκοντα καὶ αἱ ὑποχρεώσεις μιᾶς Κυβερνήσεως. Οἱ ἠθικοὶ νόμοι καὶ αἱ παραδόσεις, αἱ ἐπιβάλλουσαι ὡρισμένας ἐνεργείας εἰς μίαν Κυβέρνησιν, ἢ αἱ ἀπαγορεύουσαι τοιαύτας, ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν ἠθικὴν ἀντίληψιν τοῦ κοινοῦ νοῦ. Τοὺς τοιούτους νόμους, πρέπει πρωτίστως νὰ σέβεται μία Κυβέρνησις. Καὶ ἔχει ἠθικὴν ὑποχρέωσιν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις νὰ σεβασθῇ τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, τὴν προέλευσιν καὶ τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ, καὶ δὴ ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας, νὰ σεβασθῇ τὸ Κοινοβουλευτικὸν καὶ Δημοκρατικόν μας Πολίτευμα. Αἱ ἀλλεπάλληλοι ὅμως καὶ μακροχρόνιοι διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, τῇ ἐπιμονῇ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ λόγους οὐχὶ ἀποχρῶντας, προδίδουν ὅτι αὕτη δὲν σέβεται τοὺς ἠθικοὺς νόμους καὶ τὰς παραδόσεις. Ἐναπόκειται εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν σεβασμὸν πρὸς αὐτὰ καὶ πρὸς τὸ Σῶμα, διότι οὕτω καὶ μόνον θὰ ἤμεθα ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ἐντολὴν τῶν ἐκλογέων μας, τῶν ὁποίων τὴν θέλησιν καὶ μόνον ἐκπροσωποῦμεν. Εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι αἱ συχναὶ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ «Δήμου», πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Τὸ γε νῦν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβληθῶμεν ἄλλως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἰμὴ ἂν ἐπικαλεσθῶμεν τὴν ὑποχρέωσίν της πρὸς τοὺς ἠθικοὺς πολιτικοὺς νόμους καὶ νὰ ὑποδείξωμεν εἰς αὐτὴν νὰ μὴ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἢ τοὐλάχιστον νὰ μὴ τὰς διακόψῃ ἐπὶ δίμηνον. Ἐγὼ θὰ ἠδυνάμην νὰ συγκατατεθῶ εἰς 15θήμερον ἢ τὸ πολὺ 20ήμερον διακοπήν. Κύριοι βουλευταί, αἱ συχναὶ ἀχρηστεύσεις τοῦ Κοινοβουλίου ὑποσκάπτουν τὴν ὑπόστασιν αὐτοῦ, τὰ θεμέλια τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος. Ἤκουσα νὰ ἀκούωνται, ἀραιοὶ μέν, ἀλλὰ ἔντονοι ψίθυροι περὶ Δικτατορίας. Τὴν εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἐντυπώσεως καὶ ἐξελίξεως παρὰ τῇ κοινῇ γνώμῃ, θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, προκαλοῦσα ἀλλεπαλλήλους καὶ μακροχρονίους διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀπευθυνόμενος πρὸς αὐτήν, κρούω τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, διότι δὲν θὰ ἤθελα ποτὲ νὰ ἴδω τὴν πατρίδα μου ὑποβαλλομένην εἰς δικτατορικὸν πολίτευμα. Προτιμῶ, ἐκ πεποιθήσεως, τὸ δημοκρατικόν μας πολίτευμα, οἷον εἶναι σήμερον. Ἐπιθυμῶ, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ εἶναι πάντοτε κυρίαρχος ἐν τῷ οἴκῳ του. Θὰ ἀνταποκριθῶμεν περισσότερον πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ δημοκρατικοῦ μας πολιτεύματος, ἐὰν ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν αἰτουμένην μακροχρόνιον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν χορήγησιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐκτὸς μόνον ἐὰν ἀποφασίσωμεν νὰ ἀποδυθῶμεν εἰς τὸν ἀγῶνα, τὸν ὁποῖον ἀπαιτοῦν αἱ παροῦσαι κρίσιμοι περιστάσεις καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἐμφάνισιν ἰδεῶν καὶ ἀρχῶν, διὰ τῶν ὁποίων νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν ὑποσκάπτοντα τὴν ὕπαρξιν τῆς πατρίδος μας κομμουνισμόν. Ἐκτὸς ἂν συμφωνήσωμεν ὅλοι μαζί, ὄχι μόνον ὡς βουλευταί, ἀλλὰ καὶ ὡς Ἕλληνες πολῖται, νὰ ἐκδράμωμεν καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ διακηρύξωμεν πρόγραμμα μὲ περιεχόμενον ἐθνικόν, διότι τότε μόνον θὰ ἀνταποκριθῶμεν πρὸς τὰς ἀνωμάλους περιστάσεις καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἐποχῆς. (Χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Νικολαΐδης.

§76Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐπανῆλθον ἐκ Θεσσαλίας, ὅπου ἐπεσκέφθην διάφορα χωρία καὶ μίαν ἤκουσα φωνὴν ἐκ μέρους τῶν ἀτυχῶν γεωργῶν, τῶν ὁποίων αἱ γυναῖκες ἀτιμάζονται τὰ παιδιὰ σφάζονται, αἱ περιουσίαι ληστεύονται καὶ δημεύονται, αἱ οἰκίαι αὐτῶν καίονται καὶ δὲν γνωρίζουν οἱ ἀτυχεῖς, ἐὰν ἡ κεφαλή των θὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν της ἢ θὰ πέσῃ ἀπὸ τὸ τσεκοῦρι ἢ τὴν δολοφονικὴν μάχαιραν τῶν κομμουνιστῶν. Μίαν καὶ μόνην φωνὴν ἀπηύθυναν πρὸς ἐμέ, οἱ ἀτυχεῖς οὗτοι ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν ἄλλην ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν παρὰ μόνον νὰ ἐπιβληθῇ ἡ τάξις καὶ νὰ ἐμπεδωθῇ ἡ ἀσφάλεια διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς τὰ ἔργα των καὶ νὰ ζήσουν ἀσφαλεῖς καὶ ἥσυχοι. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὴν φωνὴν ταύτην τῶν γεωργῶν καὶ μετὰ τὰ τραγικά, τελευταίως, γεγονότα τὰ λαβόντα χώραν εἰς ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, μετὰ τὴν δολοφονίαν τῆς συζύγου τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κυρίου Εὐθυμιάδη, μετὰ τὴν σφαγὴν τῆς θυγατρὸς τοῦ ἐπίσης ἀξιοτίμου συναδέλφου μας κυρίου Ἠλιάδη, μετὰ τὸ ξεκοίλιασμα τῶν ἐγκύων γυναικῶν, μετὰ τὴν κατακρεούργησιν νηπίων καὶ βρεφῶν, μετὰ τὴν ἀποδειχθεῖσαν τελευταίως καὶ περιτράνως καὶ ἀναμφισβητήτως συνεργασίαν τῶν κομμουνιστῶν μετὰ τῶν ἀπαισίων ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος, Βουλγάρων, Ἀλβανῶν καὶ Γιουγκοσλαύων, ἐνόμισα καὶ ἐθεώρησα καθῆκον μου, κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης ὅτι δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ δεχθῶ κἂν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ διατάγματος τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀμνηστίας καὶ μέτρων κατευνασμοῦ καὶ ἐπιεικείας ἔναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι παρεβίασαν καὶ ἐξευτέλισαν τὰ πάντα καὶ αὐτὸν τὸν ἀνθρωπισμόν. (Χειροκροτήματα)... Καὶ ἐκεῖ ἀνέπτυξα καὶ ὑπεστήριξα τὴν ἀπόρριψιν κατ’ ἀρχὴν τοῦ σχεδίου διατάγματος περὶ ἀμνηστίας καὶ τέλος κατεψήφισα, κατ’ ἀρχήν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πιστὸς εἰς τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πιστὸς εἰς τὰς πεποιθήσεις τὰς ὁποίας ἔχω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κύριοι συνάδελφοι, δὲν θέλει πλέον μέτρα ἐπιεικείας, δὲν θέλει μέτρα κατευνασμοῦ, ἀλλὰ ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ ἡ δύναμις τοῦ νόμου, νὰ ἐπιβληθῇ τὸ Κράτος μὲ ὅλας τὰς δυνάμεις του διὰ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ τάξις καὶ ἡ γαλήνη εἰς τὸν τόπον. Μοῦ εἶπον οἱ γεωργοὶ καὶ ὁ λαὸς τῆς Θεσσαλίας νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προχωρήσῃ ἐμπρὸς καὶ ἐὰν εἶναι ἀνάγκη καὶ αὐτὸν τὸν Στρατιωτικὸν Νόμον νὰ κηρύξῃ καὶ νὰ κατασυντρίψῃ πᾶσαν ἔκνομον ἐνέργειαν τῶν ἐαμοβουλγάρων. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νέων νόμων. Ὑπάρχουν νόμοι ἐν Ἑλλάδι ἀρκετοί, δυνάμει τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν τάξιν εἰς τὸ Κράτος, τὴν τάξιν εἰς τὴν χώραν μας. Τούτου ἕνεκα, φρονῶ ὅτι πολὺ ὀρθῶς, ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε μὲ τὴν πρότασιν τῶν ἀξιοτίμων καὶ ἐντίμων συναδέλφων, Μακεδονίας καὶ Θράκης, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ ἐπεκροτήσαμεν καὶ ἐπεδοκιμάσαμε καὶ ἐδέχθη τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νόμων, κύριοι, ἀλλὰ οὔτε καὶ ἀνάγκην ἐλέγχου, διότι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, οὐδείς, μὰ οὐδείς, θὰ τολμήσῃ νὰ στραφῇ ἐναντίον της, διότι θὰ ἀποδοκιμασθῇ παρ’ ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀποτύχῃ ὅπερ ἀπευχόμεθα, καὶ πάλιν δὲν ὑφίσταται ἀνάγκη ἐλέγχου, διότι μόνη θὰ καταρρεύσῃ ὑπὸ τὰς ἀρὰς τοῦ Λαοῦ καὶ φοβοῦμαι μήπως μὲ τὴν πτῶσιν αὐτῆς παρασυρθῇ καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν οἰκοδόμημα. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται σήμερον εἰς τοιαύτας στιγμὰς ὥστε δὲν πρέπει οὔτε εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐξακολουθήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐνῷ διεξάγεται εἷς ἀγὼν εἰς τὸ μέτωπον περὶ τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κράτους ἐναντίον τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν ἐχθρῶν τῶν ἐπιδιωκόντων νὰ καταλάβωσι τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην καὶ νὰ ἐξοντώσωσιν ὅλον τὸν νομιμόφρονα καὶ ἐθνικόφρονα κόσμον τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἐγκαταστήσωσι τὸ κομμουνιστικὸν καθεστώς. Εἶναι πρωτοφανῆ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος τὰ γεγονότα αὐτά. Τὰ ἴδιά της τέκνα λησμονοῦντα τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον των ἔστρεψαν τὰ ὅπλα κατ’ αὐτῆς καὶ τῆς ἀνεξαρτησίας της ζητοῦντα νὰ τὴν θέσουν ὑπὸ τὴν πτέρναν τῶν προαιωνίων ἐχθρῶν της τῶν σλαύων. Ὁ γενναῖος Στρατὸς καὶ ἡ Χωροφυλακὴ τοὺς ἀπάτριδας τούτους τοὺς ἀντιμετωπίζουν σήμερον, στῆθος πρὸς στῆθος καὶ γράφουν νέας ὑπερλάμπρους σελίδας εἰς τὴν ἔνδοξον ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος μας ἀψηφώντας τὸν θάνατον καὶ ὅλας τὰς κακουχίας. Αἱ ἡμέραι εἶναι ἱστορικαὶ ἀλλὰ καὶ τραγικαὶ καὶ τούτου ἕνεκα ἀπαιτοῦνται ἔκτακτα μέτρα καὶ ἔκτακτοι ἀποφάσεις. Ἡ Ἑλλὰς κατασυντετριμμένη ἀπὸ τὸν μεγάλον ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διεξήγαγε κατὰ δύο μεγάλων αὐτοκρατοριῶν, βλέπει γύρω της τὰ ἐρείπια τὰ ὁποῖα ἐπεσώρευσαν οἱ βάρβαροι κατακτηταὶ καὶ τὰ ὁποῖα ἐπλήθυναν οἱ βάρβαροι ἐσωτερικοὶ ἐχθροί. Ἡ Ἑλλάς, κρατοῦσα μὲ τὸ ἕνα χέρι τὴν ἔνδοξον κυανόλευκον καὶ μὲ τὸ ἄλλο τὴν σάλπιγγα τῆς ἐξεγέρσεως καὶ τῆς σωτηρίας, ἀπευθύνεται καὶ καλεῖ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ τὴν προασπίσῃ ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φονεύουν τὰ τέκνα της, δῃοῦν τὰς οἰκίας, κατασφάζουν τὰ νήπια καὶ ζητοῦν νὰ ἀποσπάσουν ἀπὸ τὰς ἀγκάλας της τὰς δύο ὡραίας θυγατέρας της, τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην, διὰ τὰς ὁποίας ἐχύθησαν ποταμοὶ αἱμάτων καὶ σαλπίζει τὸ σάλπισμα τοῦ γενικοῦ συναγερμοῦ, διότι τώρα εἶναι ὁ ὑπὲρ ὅλων ἀγών. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ περιορισθῶμεν εἰς ἡμίμετρα ἀλλὰ κυρίως πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, νὰ κάμωμεν μίαν γενικὴν ἐξόρμησιν ἐναντίον ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ μᾶς πάρουν ὅ,τι ἔχομεν ἱερόν, νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, νὰ μᾶς ἀφαιρέσουν τὴν ἐλευθερίαν καὶ αὐτὴν τὴν ζωήν μας καὶ νὰ μᾶς κάνουν λαόν τους. Ἡ Κυβέρνησις μὲ τοὺς Ὑπουργοὺς καὶ τοὺς βουλευτάς της, ἡ Ἱερὰ Σύνοδος μὲ τὸν Μητροπολίτην ἐπὶ κεφαλῆς καὶ τὸν κλῆρον ὁλόκληρον, ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου μὲ τοὺς Καθηγητὰς καὶ φοιτητάς, ὅλος ὁ ἐπιστημονικὸς καὶ ὁ διανοούμενος καὶ ὑπαλληλικὸς κόσμος, ἂς ριφθῶσιν εἰς τὸν ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνα καὶ ἂς τεθῶσιν εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ μαχομένου στρατοῦ... Οἱ ἔμποροι, καὶ οἱ βιομήχανοι, καὶ οἱ δυνάμενοι, ἂς προσφέρουν τὰ χρήματά των. Ἡμεῖς δὲ οἱ βουλευταὶ ἀφήνοντες τὰς αἰθούσας ταύτας τῶν συνεδριάσεων ἂς ριφθῶμεν εἰς τὸν ἀγῶνα καὶ ἂς σπεύσωμεν νὰ εὑρεθῶμεν ἐκεῖ ὅπου μάχεται ὁ γενναῖος Ἑλληνικὸς στρατὸς καὶ ἡ γενναία Ἑλληνικὴ χωροφυλακή, διὰ νὰ τοὺς τονώσωμεν καὶ τοὺς ἐνισχύσωμεν καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, τὸν ἐθνικόφρονα, τὴν δύναμιν νὰ καταφέρῃ τὸ καίριον κτύπημα κατὰ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἐχθροῦ τῆς Πατρίδος μας. Ἀσφαλῶς ἡ ἐμφάνισις τῶν βουλευτῶν εἰς τὰς περιφερείας των θὰ τονώσῃ τὸ αἴσθημα τῶν μαχομένων καὶ θὰ ἐνισχύσῃ τὸν ἀγῶνα. Θὰ ἐμπνεύσῃ τὸ θάρρος καὶ εἰς αὐτὸν τὸν λαὸν καὶ θὰ πείσῃ τοὺς πάντας, καὶ ἐκείνους τοὺς ἀδιαλλάκτους ὅτι ἔφθασεν ἡ στιγμὴ τῆς νίκης καὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ Κράτους τοῦ νόμου. Δὲν ἤμουν ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἐνέκριναν τὸν τρόπον τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις, σήμερον, ὅτε ἡ Κυβέρνησις ἐξαγγέλλεται τὴν γενικὴν ἐξόρμησιν καὶ δὲν πρόκειται περὶ οὐδενὸς ἄλλου παρὰ περὶ πράξεως καθαρῶς ἐθνικῆς ὅλοι πρέπει νὰ τεθῶμεν εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ριφθῶμεν εἰς τὸν ὑπὲρ ὅλων ἀγῶνα. Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς πάντας ὑμᾶς. Ἂς ἀφήσωμε κατὰ μέρος καὶ πολιτικὰς διενέξεις καὶ κομματικὰ πάθη καὶ κομματικοὺς ὑπολογισμούς. Ἂς ἀφήσωμεν προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις καὶ ἡνωμένοι ὅλοι ἂς κατέλθωμεν εἰς τὸν μεγάλον ἀγῶνα. Πρέπει νὰ δείξωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἐπέστη ἡ μεγάλη στιγμὴ τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος καὶ ὅτι δέον ὅλοι νὰ ριφθῶμεν εἰς αὐτὸν μὲ ὅλας τὰς ψυχικὰς καὶ ὑλικὰς δυνάμεις διὰ νὰ δείξωμεν ἀκόμη μίαν φορὰν εἰς τὸν πεπολιτισμένον κόσμον ὅτι ἡ ἔνδοξος καὶ ἡρωϊκὴ ἀλλ’ ἀδικουμένη Ἑλλάς, δὲν ἐννοεῖ ποτὲ νὰ καταθέσῃ τὰ ὅπλα πρὸ τῶν Βαρβάρων λαῶν καὶ ὅτι οἱ Ἕλληνες ξεύρουν νὰ ζήσουν μὲ τιμὴν ἀλλὰ ξεύρουν καὶ νὰ ἀποθνήσκουν διὰ τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν πατρίδα. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§78Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα δὲν μὲ φέρει διάθεσις ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Μὲ φέρει ἡ ἀνησυχία ὅτι ἡ ἐπανειλημμένη αὐτὴ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἔρχεται καθ’ ὃν χρόνον εἰς ὁλόκληρον τὸν κόσμον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἰδιαιτέρως, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὸ μεταίχμιον δύο διαφόρων κόσμων, ἀμφισβητοῦνται προαιώνιοι θεσμοὶ καὶ ἀντιτάσσονται νέαι ἰδέαι. Ἡ ἀνησυχία τῆς συγκρούσεως αὐτῆς μὲ ὡδήγησεν εἰς τὸ βῆμα. Μικρὸν τὸ ζήτημα ἀλλ’ ὑπ’ αὐτὸ μεγάλη κοινωνικὴ ἀσθένεια μαστίζει τὴν ἐθνικόφρονα παράταξιν. Πρὶν ἀπασχοληθῶ ὅμως καὶ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀνέκυψεν ἓν ζήτημα ἐξ ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτοῦ κ. Μπακοπούλου, τὸν ὁποῖον καὶ παρεκάλεσα νὰ παραμείνῃ ἐνταῦθα, ὁ ὁποῖος ἔρριψε τὴν ἰδέαν ὅτι ἐνῷ διαφωνεῖ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ καταψηφίσῃ αὐτὴν καὶ περαιτέρω ἐπροχώρησε, διότι ἐξελέγη ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπομακρυνθῇ αὐτοῦ μέχρι τέλους τῆς θητείας τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἄποψις ἡ ὁποία συνδέεται καὶ μὲ ἐμὲ προσωπικῶς καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους τοὺς συγκροτήσαντας τὸ Νέον Κόμμα καὶ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἀναπάντητος ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ τεθῇ σαφῶς τὸ ζήτημα ἀπὸ ἐπιστημονικῆς πλευρᾶς καὶ ἀπόψεως πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι παγία διάταξις τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν οἱ βουλευταὶ δὲν ἀντιπροσωπεύουν τὴν ἐπαρχίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἐκλέγονται ἀλλὰ τὸ Ἔθνος ὁλόκληρον, παγία διάταξις εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα τοῦ κόσμου σκοποῦσα νὰ καταργήσῃ τὸ σύστημα τῆς ἐπιτακτικῆς ἐντολῆς. Ἐπιτακτικὴ δὲ ἐντολὴ λέγεται ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ βουλευτὴς νὰ ἔχῃ ἐν παντὶ γνώμην σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπόψεις τῶν ἐκλογέων του ἀλλὰ καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπόψεις τοῦ κόμματος ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐξελέγη. Ἐρωτᾶται τώρα δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ βουλευτὴς νὰ ἀπομακρυνθῇ τοῦ Κόμματος; Ἡ διάταξις εἶναι σαφής. Δὲν δεσμεύεται οὔτε πολιτικῶς ἀλλ’ οὐδὲ ἠθικῶς πρὸς τὸ κόμμα ἐφ’ ὅσον δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Κόμματος. Καὶ πότε δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ κόμματος; Ὁσάκις τὸ κόμμα ἐπαγγέλλεται ὡρισμένας ἐπαγγελίας πρὸς τὸν Λαὸν καὶ δὲν τηρεῖ αὐτάς, κριτὴς δὲ εἶναι ἡ συνείδησις τοῦ βουλευτοῦ. Τὸ θέμα ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ρητῶς τίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 113 τοῦ Συντάγματος τῆς Βαϊμάρης τὸ ὁποῖον ρητῶς λέγει ὅτι οἱ βουλευταὶ ἀντιπροσωπεύουν τὸ Ἔθνος καὶ ἡ συνείδησις αὐτῶν εἶναι κριτὴς τῆς διαχειρίσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Ἑπομένως ἀποτελεῖ ζήτημα συνειδήσεως τοῦ βουλευτοῦ νὰ κρίνῃ ἐὰν πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐντὸς τοῦ κόμματος καὶ τὸ κριτήριον εἶναι ἐὰν αἱ ἐπαγγελίαι τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν εἰς τὸν λαὸν ἐξετελέσθησαν ἢ οὔ. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὅπου ἔπρεπε ἐξέφρασαν τὴν γνώμην των, διετύπωσαν τὴν διαφωνίαν των ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ συμφωνήσω πρὸς τὰς κατευθύνσεις τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀπεδοκίμασα. Ἀποτελεῖ λοιπὸν ὄχι μόνον δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον τοῦ διαφωνοῦντος βουλευτοῦ νὰ ἀκολουθήσῃ γραμμὴν σύμφωνον πρὸς τὴν συνείδησίν του, κριτήριον δὲ τῆς γραμμῆς αὐτῆς εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν συμφερόντων τοῦ Ἔθνους. Ἐὰν ἡ συνείδησίς του τοῦ λέγῃ ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους δὲν ἐξυπηρετοῦνται διὰ τῆς γραμμῆς τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τραβήξῃ τὴν γραμμὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία κατὰ τὴν συνείδησίν του ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀπόψεις του καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους. Συνεπῶς ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς δὲν τίθεται ζήτημα. Ἰδίᾳ ἐν Γερμανίᾳ ὅπου αἱ ἐκλογαὶ γίνονται ὑπὸ καθεστὼς ἀναλογικῆς ψηφοφορίας ἅπαντες οἱ συγγραφεῖς ἐδέχθησαν σαφῶς ὅτι δὲν ὑπάρχει ὑποχρέωσις ἐκ τοῦ ἀναλογικοῦ συστήματος τοῦ βουλευτοῦ νὰ ἀκολουθῇ τὸ κόμμα. Παραμένει μόνον τὸ ζήτημα πολιτικῆς καὶ ἠθικῆς εὐθύνης. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκομεν μέχρι πρὸ ὀλίγου, δὲν ἐνέμεινεν εἰς τὰς ἐπαγγελίας τὰς ὁποίας ἐδώσαμεν κατὰ τὰς ἐκλογὰς εἰς τὸν λαὸν καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν πιστεύομεν τοῦτο ἀποτελεῖ καθῆκον τιμῆς πρὸς τὴν Πατρίδα νὰ χαράξωμεν νέαν ὁδόν, ὁδὸν σύμφωνον πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ Λαὸς θὰ κρίνῃ ἐὰν ὀρθῶς ἢ μὴ ἐπράξαμεν. Δὲν θὰ εἶχον δὲ καὶ καμμίαν ἀντίρρησιν τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ εἰσαγάγῃ νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου παραιτουμένου βουλευτοῦ δὲν ἔρχεται ὁ ἑπόμενος ἀλλὰ γίνεται ἐκλογή, δὲν θὰ εἶχον λέγω κανένα προσωπικῶς δισταγμὸν νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου διὰ νὰ διενεργηθοῦν ἐκλογαὶ καὶ νὰ δοθῇ μία ἀκόμη διαπίστωσις ἀπὸ τὸν λαὸν ἐὰν ἐγὼ εἶμαι παραβάτης τῆς ἐντολῆς τοῦ λαοῦ. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου Μπακοπούλου. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ἐτέθη πρὸ τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς καὶ προεβλήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ συνηγόρου—ὀρθῶς ἀποκληθέντος οὕτω ὑπὸ τοῦ συναδέλφου κυρίου Γραφάκου—τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου διπλῆ αἰτιολογία. Πρῶτον ὅτι ὑπάρχει τὸ αἴτημα τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν καὶ δεύτερον ὅτι παρεμπίπτει ἡ παρουσία τῆς ἐπιτροπῆς ἐρεύνης τοῦ Ὀργανισμοῦ Ἡνωμένων Ἐθνῶν. Καὶ προσετέθη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Τουρκοβασίλη καὶ τρίτον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, ἡ καταστολὴ τοῦ κινήματος τῆς ἀνταρσίας. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ τοιαύτη θεμελίωσις τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς ὄχι μόνον δὲν προάγει τὸ ζήτημα, δὲν αἰτιολογεῖ τὸ αἴτημα, ἀλλὰ καὶ καταδικάζει καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα τῆς μεταβάσεως τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς Μακεδονίας εἰς τὰς περιφερείας των. Ἡ αἴτησίς των εἶναι πράγματι ἀξιέπαινος ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ λέγεται ὅτι ἡ ἀπουσία 20, 30, 50 βουλευτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ παρακωλύσῃ τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι 50. Εἶναι 102 οἱ βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος.

§80Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἔστω 102. Ὑπολείπονται 250 οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συνεχίσουν τὰς ἐργασίας ἀπροσκόπτως καὶ ὄχι μόνον δύνανται ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ συνεδριάζουν συνεχῶς διὰ νὰ μεταφέρουν συνεχῶς τὰς διαμαρτυρίας, τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἔθνους καὶ ἀντιτάσσουν εἰς τὰς πανταχόθεν προβαλλομένας κραυγὰς τῶν διαφόρων ἐφημερίδων καὶ τῶν διαφόρων συκοφαντιῶν τῆς ἀριστερᾶς. Τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν κλονίζονται αἱ πεποιθήσεις, δοκιμάζονται αἱ ἰδέαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κλείσῃ τὸ βῆμα τοῦτο ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ μόνον δύναται νὰ ἀντλήσῃ ἡ ἐθνικόφρων παράταξις θάρρος καὶ ἐνθουσιασμόν. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν δὲν δικάζεται μόνον ἡ Μακεδονία, δικάζεται ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. Ὁ ἀγὼν εἶναι καθολικός. Ὁ καθεὶς πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὰς ἐπάλξεις του. Τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς θὰ ἐσήμαινε λιποταξίαν. Συνεπῶς τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν εὐσταθεῖ. Εἰσέρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς οὐσιῶδες ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου. Τὸ τῆς παρουσίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε. Καὶ τὶ ἔχει νὰ προσφέρῃ τὴν ὥραν αὐτὴν ἡ Κυβέρνησις; ἐὰν πράγματι μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἔχῃ ἕτοιμα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐγκλήματος τὸ ὁποῖον συζητεῖται καὶ περιμένει τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ συλλέξῃ τὰ στοιχεῖα, τότε βέβαια θὰ εἶναι μεγάλη ἡ καταστροφὴ εἰς βάρος τοῦ Ἔθνους. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν νὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις ὅτι θέλει νὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν διὰ νὰ προσφέρῃ νέα στοιχεῖα. Τὰ στοιχεῖα πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν Κυβέρνησιν εἶναι διακεκριμένος ὑπάλληλος καὶ δύναται νὰ δώσῃ τὴν δέουσαν κατεύθυνσιν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐρεύνης καὶ τὴν ὑπεράσπισιν τῶν Ἐθνικῶν μας δικαίων. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ πρόβλημα τῆς καταστολῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ κινήματος. Ἐπὶ 28 ἡμέρας, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐγένοντο διαβούλια διάφορα καὶ προσῆλθε χθὲς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ μᾶς ἀνήγγειλεν ὅτι κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις. Εὔχομαι νὰ εἶναι αἱ τελευταῖαι, ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ὅτι πράγματι κατέληξαν εἰς ἀποφάσεις, ἡ περαιτέρω ἐκτέλεσις τῶν εἰλημμένων ἀποφάσεων εἶναι ἔργον τῶν ὀργάνων τῆς τάξεως, δὲν εἶναι ἔργον πολιτικόν. Οἱ Ὑπουργοὶ θὰ ἐποπτεύουν ἁπλῶς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ποτὲ ὅτι εἰς σοβαρὰς καὶ κρισίμους περιστάσεις, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναστέλλεται ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος; Ὑπάρχει τι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τοῦ πολιτεύματος; Διότι ἓν ἐκ τῶν δύο συμβαίνει. Ἢ τὸ πολίτευμα εἶναι νόθον καὶ ἔχει ἀνάγκην ριζικῶν μεταρρυθμίσεων καὶ τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ ἀνατρέψωμεν, ἢ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα νὰ χειρίζεται τὸ Πολίτευμα καὶ νὰ ἀντιμετωπίζῃ καὶ τὰς ἐξαιρετικὰς περιστάσεις. Ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κύριον Παπανδρέου καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐγώ, ὅτι διεξήχθη ἐν Ἀγγλίᾳ ὁλόκληρος πόλεμος καὶ βομβαρδισμοὶ καὶ δὲν ἐσταμάτησεν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἡ κοινοβουλευτικὴ λειτουργία τοῦ Πολιτεύματος. Εἶναι δυνατὸν σοβαρῶς νὰ ἀποδίδωμεν εἴτε τοιαύτην ἀτέλειαν καὶ ἀχρηστίαν εἰς τὸ Πολίτευμά μας, εἴτε τοιαύτην ἀνικανότητα εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς; Ἔργον αὐτῶν εἶναι νὰ ἐκλέξουν μίαν τῶν λύσεων. Ἀλλ’ ἀμφότεραι ὁδηγοῦν εἰς ἀδιέξοδον. Καὶ ἐρωτῶ εἶναι ἀξία ἡ Βουλὴ τοιαύτης μομφῆς; Ἠμπόδισεν ἡ Βουλὴ τὰ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως; Ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον δὲν ἠμπόδισεν, ἀλλὰ πολλάκις διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν ἐμφανιζομένων Κυβερνητικῶν μέτρων. Πολλάκις ἔδειξε σημεῖα ἀπειθαρχίας καὶ παρουσίασεν ἡ Κυβέρνησις τὸ ἄκοσμον φαινόμενον νὰ λαμβάνωνται νομοθετικὰ μέτρα μὲ τὴν ψῆφον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἐσήμαινεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀξιώσεις τῆς νωπῆς ἐντολῆς, τὸ ὁποῖον ἐσήμαινεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεδοκίμαζε τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐρωτῶ περαιτέρω, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ νομοθετικὰ τὰ ὁποῖα εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐλύοντο τὰ μεγάλα Ἑλληνικὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ οὐσιῶδες ὅπλον κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ; Ὁ κομμουνισμὸς δὲν θὰ κατασταλῇ διὰ τῶν ὅπλων. Ὁ κομμουνισμὸς θὰ ἐκριζωθῇ διὰ βαθειῶν κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων. Καὶ ἐψήφισε σωρείαν νομοθετημάτων ἐκ τῶν ὁποίων ἀμφιβάλλω ἂν ὑπάρχῃ ἓν τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ὄχι μεταρρυθμιστικὸν ἀλλ’ ἁπλῶς κοινωνικὸν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τοῦ λαοῦ.

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε συνάδελφε, πιστεύετε, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ποὺ ἡ ἐπανάστασις εἶναι εἰς τὸ ὀξύτερον σημεῖον της ἠμποροῦμεν διὰ κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἔνοπλον αὐτὴν κατάστασιν;

§82Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Τὴν ἔνοπλον κατάστασιν θὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν διὰ τῶν ὅπλων, ἀλλὰ ἐκ παραλλήλου θὰ ἐργασθῶμεν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὄχι τοὺς κομμουνιστάς, οἱ κομμουνισταὶ εἶναι ἐντεταλμένα ὄργανα, ἀλλὰ νὰ πείσωμεν τοὺς παρασυρθέντας, τοὺς παραπλανημένους, τοὺς ἀνοήτους, ὅτι ὁ ἀγών, τὸν ὁποῖον αὐτοὶ ὡς δίκαιον ἀγωνίζονται εἶναι ἄδικος.

§83Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ πιστεύομεν ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς τῶν ἀνταρτῶν εἶναι παιδιά ἰδικά μας παρασυρθέντα ἀπὸ τὸν Σλαυϊσμὸν καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι ἐκεῖθεν. Ἡ λέξις κομμουνισμὸς δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἀπολύτως· εἶναι τὸ περίβλημα ἐκεῖνο ποὺ περιβάλλει, εἶναι ὁ κίνδυνος ὁ Σλαυϊκός, ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη πλέον εἰς τὴν Διάσκεψιν τῶν Παρισίων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἀφήνῃ καμμίαν ἀμφιβολίαν. Δὲν πιστεύω, ὅτι διατρέχει κίνδυνον ἡ Ἑλλὰς οὔτε ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν, οὔτε ἀπὸ τὴν Σερβίαν, διότι καὶ αἱ δύο αὐταὶ χῶραι εἶναι σήμερον ἐπαρχίαι τῆς Ρωσίας. Ὁ κίνδυνος εἶναι ἐκεῖθεν καὶ αὐτὸν τὸν κίνδυνον πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, κατὰ τρόπον σαφῆ. Νὰ εἴπωμεν εἰς τὰ τέκνα μας, ὅτι παρεσύρθητε, διότι αὐτὴν τὴν στιγμὴν αὐτοὶ νομίζουν, ὅτι ἀγωνίζονται διὰ τὴν Πατρίδα καὶ δὲν ἠκούσθη ἀπὸ μέρους ἡμῶν οὔτε μία ἀντίθετος κραυγή. Αὐτὰ ἔλεγον ὁμιλῶν χθές, ὅτι ὅταν παίρνωμε τοὺς Κομμουνιστὰς μετὰ μίαν δρᾶσιν τριετῆ ἐγκληματικήν, ὅταν παίρνωμεν τὰ ὄργανα τοῦ Σλαυϊσμοῦ μετὰ μίαν δρᾶσιν τριετῆ ἐγκληματικὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὴν ὕπαιθρον τὴν κατέσφαξαν καὶ τὴν ἐλεηλάτησαν, ὅταν λέγω, παίρνωμε τοὺς Κομμουνιστὰς αὐτοὺς καὶ τοὺς κάνωμεν Ὑπουργούς, αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἀμνηστεύομεν μίαν ἐγκληματικὴν δρᾶσιν διαρκείας τριῶν καὶ ἡμίσεος ἐτῶν, δρᾶσιν ἐγκληματικήν, ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, διότι ἡ διάλυσις τῶν Ἑλληνικῶν δυνάμεων εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν εἶναι ἔργον ἐπίσης αὐτῶν, εἶναι ἔργον Σλαυϊκόν, τῶν πρακτόρων, τῶν προδοτῶν τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος. Λοιπὸν θὰ ἤμην ἐντελῶς σύμφωνος μαζί σας συμπαθέστατε κύριε συνάδελφε, ὅτι θὰ ἔπρεπε διὰ ριζοσπαστικῶν κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων νὰ δώσωμεν κοινωνικὸν περιεχόμενον καὶ νὰ ἀνακουφίσωμεν τὰς λαϊκὰς τάξεις. Ἀλλὰ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅπου ἡ ἐπανάστασις εἶναι εἰς τὸ ὀξύτερον σημεῖον της καὶ εἰς τὴν τραγικωτέραν της ἐκδήλωσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀναπτυχθοῦν θεωρίαι, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω, ὅτι αἱ θεωρίαι αὐταὶ εἶναι χιμαιρικαί. Βεβαίως ἔπρεπε ἀπὸ πολλοῦ νὰ εἶχε γίνει ἡ ἐργασία αὐτή. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ Σλαυϊσμὸς ἐπωφελήθη τοῦ δράματος τῆς Ἐθνικῆς μας ὑποδουλώσεως καὶ εἰργάσθη καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς ἐκαθεύδομεν. Καὶ πράγματι ἐγκατελείψαμεν τὸν λαὸν ἔρμαιον καὶ ἔγινεν εὔκολος λεία τῶν Κομμουνιστῶν χωρὶς καμμίαν ἀμφιβολίαν. Λοιπὸν θὰ ἤμην σύμφωνος μαζί σας ἂν δὲν εἴχομεν τὴν ἐπανάστασιν εἰς ὃ σημεῖον εὑρίσκεται σήμερον. Ἀλλὰ ὅταν βλέπωμεν, ὅτι τὸ σπίτι μας καίγεται ἀπὸ ὅλες τὶς μεριὲς ἠμποροῦμε νὰ λέγωμεν ὅτι αὐτὸ θὰ τὸ ἐμποδίσωμεν; Κατὰ τίνα τρόπον θὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸ κοινωνικόν μας καθεστώς;

§84Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αὐτὰ δὲν εἶναι διακοπή, εἶναι ἀγόρευσις καὶ διαμαρτυρόμεθα.

§85Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἤθελον νὰ ἀπαντήσω ὅτι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἠμποροῦμεν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ κοινωνικῶν μεταρρυθμίσεων.

§86Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅτι ὁ Κομμουνισμὸς ἀποτελεῖ τὸ κάλυμμα τοῦ Σλαυϊσμοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία καὶ εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον βαρύνει καὶ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν μας εἶναι ὅτι ἐνῷ διαπιστοῦται ἡ κοινωνικὴ αἰτία καὶ ὁ Κομμουνισμὸς ἐμφανίζεται ὡς φάρμακον, φάρμακον βλαβερὸν τῆς κοινωνίας, ἡ ἐθνικὴ παράταξις δὲν κατώρθωσε νὰ ἀποδείξῃ εἰς τοὺς πλανημένους, ὅτι τὸ φάρμακον εἶναι βλαβερὸν καὶ δεύτερον δὲν κατώρθωσε νὰ εὕρῃ τὰ μέσα τῆς θεραπείας. Ἁπλῶς ἢ κοιμᾶται ἢ ἀγνοεῖ τὰ πάντα. Καὶ ἡ νεολαία ὅλου τοῦ κόσμου, ἡ Ἑλληνικὴ ἰδιαιτέρως, ἀπὸ εὐγενῆ ἐλατήρια ἀγωνιζομένη, νομίζει ὅτι ἀγωνίζεται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ δικαίου. Τὶ ἐπράξαμεν ἡμεῖς, ὄχι ἡ Βουλή; Τὶ ἐπράχθη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἡγεσίαν τοῦ τόπου διὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὴν νεολαίαν αὐτήν, ὅτι ἡ κοινωνικὴ ἀδικία θὰ θεραπευθῇ, περισσότερον, παρ’ ἡμῶν, διότι ἔχομεν τὸ μέτρον νὰ τὴν καλύψωμεν; Τί ἀποδείξεις ἐδώσαμεν περὶ τούτου; Ἐψηφίσαμεν νόμους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τοὺς ἐνωμοτάρχας καὶ τοὺς εἰσπράκτορας καὶ μὲ τὰ πάσης φύσεως μικροζητήματα, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν ἐπιφέρουν πολιτικὴν μεταβολήν. Ὑπῆρχε καιρὸς πρῶτον, ἀλλὰ καὶ σήμερον εἶναι καιρός, ὁπότε διατὶ ἡ ἀμνηστία; Καὶ τὰ ψυχολογικὰ μέσα τῆς καταστολῆς ὑπάρχουν, μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδείξουν ὅτι ὁ ἀγὼν εἶναι προδοτικὸς καὶ ἀντεθνικός. Καὶ τὰ μέσα αὐτὰ θὰ τὰ δώσωμεν ἐργαζόμενοι συνεχῶς καὶ ἀποδεικνύοντες ὅτι δὲν ἐλησμονήσαμεν τὴν ἐντολὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι σᾶς εἶπα ὅτι, ἐὰν ἠδυνήθη ἡ Ἀγγλία νὰ διεξαγάγῃ ἕνα πόλεμον, διατὶ δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ διεξαγάγωμεν ἕνα ἀνταρτικὸν ἀγῶνα πολιτικοῦ περιεχομένου; Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀσκεῖ οὐσιώδη ἐπιρροὴν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου, εἶναι ἐὰν ἐγένετο καλὴ ἢ κακὴ χρῆσις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὸ παρελθόν. Ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Βαμβέτσος εἶναι εὐχαριστημένος ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ παρελθόντος ἔτους. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ διαφωνήσω ριζικῶς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατ’ ἐπανάληψιν παραβιάσασα τὸ Σύνταγμα ἔφθασεν εἰς τὴν μορφὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἄλλην μορφήν, ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας ἐπῆλθε τὸ τέρας τοῦ λεγομένου ἐνοικιοστασίου μὲ πληθὺν προσωπικῶν διατάξεων.

§87Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ προσωπικαὶ αὐταὶ διατάξεις;

§88Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Θὰ ἠμποροῦσα εἰς ἄλλην ὥραν νὰ σᾶς εἴπω τὰς διατάξεις αὐτάς.

§89Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Πολὺ περισσότεραι προσωπικαὶ διατάξεις ἐτέθησαν ἐν τῇ Ὁλομελείᾳ τοῦ Σώματος παρὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ διαπιστώσω.

§90Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Καὶ ἐν τούτοις τὸ ἐνοικιοστάσιον μὲ τὰ μελισσοκομεῖα του γέμει προσωπικῶν διατάξεων. Καὶ ἐρωτῶ· καὶ ἡ τελευταία ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸ ὀλίγου χρόνου, κατήντησε νὰ χρησιμοποιηθῇ μόνον ἓν λεπτὸν πρὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Βεβαίως ὁ κ. Βαμβέτσος πιστεύει ὅτι διὰ τῆς προτάσεως τῶν συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων δύναται νὰ γίνῃ ἐπιτροπὴ ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ ἐπέλθουν μεταρρυθμίσεις εἰς τὸ Σύνταγμά μας καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κ. Παπαληγούρας, ἐὰν τὰς εἶχε μελετήσει, θὰ ἔβλεπεν ὅτι ἡ κατὰ τμήματα λειτουργία τῆς Βουλῆς ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τοῦτο, ὅτι θὰ συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ ἀνὰ πᾶσαν ὥραν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέτρεπε τὴν διαρκῆ λειτουργίαν αὐτῆς. Ἀλλὰ μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν καθιέρωσιν τῶν συνταγματικῶν αὐτῶν μεταρρυθμίσεων, ἔχομεν ἕνα Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ σεβώμεθα.

§91Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Δὲν καταλαβαίνω ποία θὰ ἦτο ἡ διαφορά.

§92Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κατηγορῶ τὸ ἐπιχείρημά σας κατὰ τοῦτο, ὅτι ὑπεστηρίξατε καινοφανεῖς θεωρίας ὅτι ἡ μεταβολὴ τῶν ἰδεολογικῶν καὶ κοινωνικῶν συνθηκῶν θὰ σημάνῃ καὶ τὴν ἀνάγκην μεταβολῆς τῶν συνταγματικῶν θεωριῶν καὶ εὑρήκατε ὅτι ἡ ἀθρόα χορήγησις νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ ρεῦμα τῶν συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἔλθουν. Καὶ σᾶς ἀπαντῶ: ὅτι ἐὰν ἤθελε γίνει δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτή, εἴτε μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ κ. Βαμβέτσου, εἴτε μὲ τὴν ἰδικήν μου, θὰ εἶχεν ὡς συνέπειαν τὸν ἀποκλεισμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, διότι θὰ συνεδρίαζε πάντοτε ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τοῦτο σᾶς εἶπον ὅτι δὲν ἀντελήφθητε ὀρθῶς τὴν γενομένην τροπολογίαν.

§93Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Φρονῶ ὅτι ἐρίζετε περὶ λέξεων. Διότι εἶπα ὅτι, ἐὰν εἶχε ψηφίσει ἡ παροῦσα συνέλευσις τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Βαμβέτσου, θὰ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ ἀσκῆται τὸ νομοθετικὸν ἔργον ἀπὸ ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο παρόν. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχει ψηφισθῆ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βαμβέτσου ὑπὸ τῆς παρούσης συνελεύσεως, ἡ ὁποία ἔχει συντακτικὸν χαρακτῆρα, ἱδρύεται ἓν τμῆμα τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἑπομένως θὰ εἶναι παρὸν καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν θὰ ἀσκῇ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Ποῦ ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ἑνὸς τμήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο συνέπεια μιᾶς γενικωτέρας ἀποφάσεως τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ διότι δὲν ἐπρολάβαμεν νὰ τελειώσωμεν δυστυχῶς τὸ συντακτικόν μας ἔργον; Ἐὰν σεῖς εἶσθε ἐκ τῶν ὑποστηριζόντων ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὸ Κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς ἡ λειτουργία τῆς Βουλῆς κατὰ τμήματα, θὰ κατελάμβανον πλήρως τὴν παρατήρησίν σας. Σεῖς, ὅμως, ὡς εἰσηγητὴς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος, ἠμπορεῖ νὰ μὴ εἰσηγήθητε ἀκριβῶς σύμφωνα μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ κ. Βαμβέτσου, ἀλλ’ εἰσηγήθητε ὅτι τὸ τμῆμα τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν ἄλλην θὰ εἶναι παρόν. Ποῦ ὑπάρχει διαφορά;

§94Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Διαφορὰ ὑπάρχει εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ σκέψιν τριῶν ἀνθρώπων καὶ δεύτερον ὑπάρχει καὶ ἡ οὐσιώδης διαφορὰ ὅτι τὰ μὲν τμήματα τῆς Βουλῆς θὰ σχηματίζωνται ὄχι κατ’ ἐπιλογὴν ὡρισμένων προσώπων, ἀλλὰ κατ’ ὀργανικὴν συμμετοχὴν ὅλων. Ἐπὶ τοῦ παρόντος αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος δὲν ὑπάρχει.

§95Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μὲ συγχωρεῖτε, θὰ σᾶς κάμω μίαν διακοπήν. Δηλαδὴ προτείνετε μὲ ἄλλους λόγους τὸ ἑξῆς. Προτείνετε· δὲν νομοθετοῦμεν ἀκόμη, ἀλλ’ ἐφαρμόζομεν πρὶν νομοθετήσωμεν.

§96Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ὁ κ. Παπαληγούρας ἰσχυρίζεται τοῦτο.

§97Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον εἴπατε, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀνομάζομεν κοινῶς «ἄνω ποταμῶν». Καὶ τώρα τὸ δεύτερον. Ἀποκρούω προκαταβολικῶς τὴν πρότασιν ἀπείρων πολιτευομένων καὶ τοὺς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ προσθέσω, παιδαριώδη, διότι οἱ νόμοι δὲν πρέπει νὰ τίθενται πολυάριθμοι, πρέπει νὰ τίθενται μετὰ μεγάλης προσοχῆς, ὀλίγοι ἑκάστοτε καὶ νὰ εἶναι νόμοι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι προσπίπτουν ἁρμονικῶς, πρεπόντως, καὶ στερεῶς εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν τὴν ὁποίαν κοινὴν συνείδησιν ἐκπροσωπεῖ ἡ ὁλομέλεια τοῦ Σώματος καὶ ὄχι μιᾶς ἐπιτροπῆς.

§98Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἡ ἔκφρασις τῆς βουλήσεως τοῦ Ἔθνους δὲν εἶναι ζήτημα ὡρισμένου ἀριθμοῦ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· ἐλάβατε τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσετε τόσον τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βαμβέτσου ὅσον καὶ τὴν ἰδικήν μου;

§99Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν καιρῷ θὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτῶν.

§100Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἑπομένως τὸ νὰ σπεύδετε νὰ ἐκφέρετε γνώμας καὶ κατηγορίας χωρὶς νὰ ξεύρετε τὸ θέμα....

§101Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς κατηγόρησα. Ἐγὼ ἔχω ἀρίστην γνώμην περὶ ὑμῶν, ἀλλ’ εἶπον ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ νομοθετοῦν πολυαριθμότεραι ἐπιτροπαί. Ἐὰν ἐπιτρέπετε μάλιστα σᾶς λέγω πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνέβη καὶ εἰς ἡμᾶς πρό τινων ἐτῶν, ὅπου ὡρισμένας γνώμας τὰς εὑρίσκαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὀρθοτάτας, ὅταν ὅμως αἱ γνῶμαι αὐταὶ ἀντίκρυζον τὸ σύνολον τοῦ Σώματος, αἱ γνῶμαι αὐταὶ εὑρίσκοντο ὡς οὐχὶ ὀρθαί. Ἡ ψυχολογία τοῦ συνόλου τοῦ Σώματος εἶναι ἡ ἐκπροσωποῦσα τὴν ψυχολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ νομοθετῇ ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ συνόλου τοῦ λαοῦ.

§102Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὥστε ἐὰν διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν θὰ νομοθετοῦμεν;

§103Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἠθέλησε διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῆς παιδαριωδίας νὰ μᾶς κάμῃ νὰ καμφθῶμεν.

§104Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δίδω ἰδιάζουσαν σημασίαν εἰς τὸ γεγονὸς τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ὅπως εἴπομεν, αὕτη συμπίπτει κατὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ κρισιμότης τῶν θεσμῶν ὅλων τῶν ἀστικῶν Κρατῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι πέραν τῶν συνόρων τοῦ Κράτους διδάσκεται ὅτι τὸ ἀστικὸν Κράτος εἶναι ὄργανον τῶν κεφαλαιοκρατῶν. Ὅταν αὐτὰ διδάσκωνται ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, ἡμεῖς τὶ ἔχομεν νὰ ἀντιτάξωμεν; Ἔχομεν νὰ ἀντιτάξωμεν τὴν ὀρθότητα τῶν θεσμῶν. Νὰ ἀντιτάξωμεν τὸ Κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἐλευθερίας. Οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν διδάσκουν ὅτι τὸ Κράτος τὸ ἀστικόν, δὲν εἶναι Κράτος δικαίου, εἶναι ὄργανον τῆς πλουτοκρατικῆς κεφαλαιοκρατίας, καὶ λέγουν ὅτι αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας ψηφίζομεν ἐδῶ εἶναι ὄργανα ἐπιβολῆς ἐναντίον τῶν πτωχοτέρων μαζῶν. Κατὰ τῆς ψευδοῦς αὐτῆς κατηγορίας ἔχομεν νὰ ἀντιτάξωμεν τοὺς θεσμούς μας, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ περιβάλωμεν μὲ ἀπόλυτον σεβασμὸν διὰ νὰ ἀποδείξωμεν τὴν ἀληθῆ βάσιν αὐτῶν, καὶ ὄχι νὰ ἐπιφέρωμεν πλῆγμα κατὰ τῶν θεσμῶν αὐτῶν ὁπότε τοὺς καταρρίπτομεν. Ἑπομένως καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι, ὅταν κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν, ὅταν μετὰ μίαν δεκαετίαν ἀναστολῆς ἐλευθέρου Κοινοβουλευτικοῦ βίου ἐρχώμεθα ἡμεῖς μὲ μίαν διάθεσιν περιφρονήσεως πρὸς τὸ πολίτευμα καὶ τὸ νομοθετικὸν σῶμα καὶ ζητοῦμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ δημιουργοῦμεν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὸν κόσμον ὅτι δὲν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ. Δίδομεν δικαιολογίας εἰς τοὺς ἀντιπάλους μας, κλονίζομεν τὴν πεποίθησιν τῶν ὁμοφρόνων μας καὶ ὑποσκάπτομεν τὸ κοινωνικὸν καθεστώς. Συνεπῶς νομίζω ὅτι ἀνεξαρτήτως παρατάξεως πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς τὸ ζήτημα. Δὲν πταίει τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, δὲν διερχόμεθα κρίσιν πολιτικῆς ἡγεσίας. Τερματίζων θὰ εἶχον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὑπενθυμίζων εἰς αὐτὸ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἐπέβαλλε ἡ ἐκλογή του ὡς πλειοψηφοῦντος κόμματος καὶ ἡ διὰ τῶν ἰδίων ἐνεργειῶν μείωσις αὐτῶν. Ἐσχηματίσατε μίαν Κυβέρνησιν ἐκ τεσσαράκοντα προσώπων. Ἐσχηματίσατε πολιτικὸν Συμβούλιον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν ἐντολὴν νὰ Κυβερνήσῃ, περιωρίσθη νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὸ πολιτικὸν συμβούλιον μὲ ἕνα πρόσωπον τὸν ἀρχηγόν του, καὶ νὰ περιβάλλεται ἀπὸ ἓξ ἀντιπάλους. Ὡς μόνον δὲ βοήθημα παρέμεινεν εἰς αὐτὸ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς ἡ συνεργαζομένη μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἡ πρώην ἀντιπολίτευσις καρατομεῖ αὐτὴν διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν καὶ οὕτω παραδίδετε τὸν ἀρχηγόν σας εἰς τὴν διάθεσιν τῆς μειοψηφίας ἐν μέσῳ τῶν χειροκροτημάτων των. Τερματίζων θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ὅτι οἱ θεσμοὶ κλονίζονται, ἂς προσέξωμεν· ἡ μόνη ἐγγύησις τῶν ἐλευθεριῶν ἡμῶν εἶναι οἱ Δημοκρατικοί μας θεσμοί: Ἂς περιβάλωμεν αὐτοὺς μὲ σεβασμὸν διὰ νὰ καταστήσωμεν τοὺς θεσμοὺς αὐτοὺς σεβαστοὺς εἰς τοὺς φίλους καὶ τρομεροὺς εἰς τοὺς ἐχθρούς μας. (Χειροκροτήματα).

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Διακουμόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§106Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφίχθην ἐκ Βορείου Ἑλλάδος μόλις πρὸ δύο ἡμερῶν. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην συνήντησα πολλοὺς συναδέλφους καὶ ἐκ μέρους αὐτῶν ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσω τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ἐπί τι χρονικὸν διάστημα. Ἐφ’ ὅσον κατηγορούμεθα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον ὅτι ἡμεῖς δῆθεν πιεζόμενοι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐδώσαμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν, λέγω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὑποχρέωσίν μας μόνοι μας νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν συνέλευσιν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ἡ παρουσία μας εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἐθεωρήθη ἀπαραίτητος ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους. Ἐνομίσαμεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πρότασίς μας αὐτὴ δὲν θὰ εὕρισκεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν παρ’ οὐδενός. Ἐὰν ἐγνώριζον οἱ κύριοι συνάδελφοι τὸ τὶ συμβαίνει εἰς τὴν Θράκην, τὴν Μακεδονίαν καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἀκόμη, θὰ ἦσαν σύμφωνοι ὅλοι ὅτι ἀμέσως πρέπει νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ μεταβῶμεν ὅλοι ἐκεῖ διὰ νὰ προασπίσωμεν τὴν πατρίδα. Οἱ ἐχθροὶ τῆς Πατρίδος μας ἐσωτερικοὶ καὶ ἐξωτερικοί, ἔχουν φθάσει ὅλοι εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας. Ἐφθάσαμεν πρὸ ἡμερῶν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἴδωμεν κατακρεουργημένην τὴν σύζυγον τοῦ συναδέλφου μας κ. Εὐθυμιάδη καὶ τὴν θυγατέρα τοῦ συναδέλφου μας κ. Ἠλιάδη. Εἴδομεν καὶ ἄλλους ἐθνικόφρονας νὰ κατακρεουργοῦνται, ὥστε ἀπὸ ἡμᾶς θεωρεῖται ὡς ἐπιτακτικὴ ὑποχρέωσις, ἡ παραμονή μας ἐκεῖ. Ἐκ μέρους τῶν 102 βουλευτῶν τῆς Βορείου Ἑλλάδος καὶ 30 περίπου βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας παρακαλῶ καὶ ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὅλους τοὺς συναδέλφους νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν ὀλιγοήμερον διακοπὴν οὕτως ὥστε ἡ παρουσία ὅλων ἡμῶν εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, καθ’ ἣν στιγμὴν συνεδριάζει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐρεύνης, νὰ συντείνῃ εἰς τοῦτο καὶ μόνον, νὰ ὑποδείξωμεν δηλαδὴ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὶ πρέπει νὰ κάμῃ καὶ νὰ παρακολουθήσωμεν τὰ ζητήματά μας τὰ Ἐθνικά. Ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ ἐπιτελεῖ ἐνόρκως τὸ ἔργον του, πρέπει ὅμως νὰ μεταβῶμεν ὅλοι οἱ ἐθνικῶς σκεπτόμενοι ἐκπρόσωποι τοῦ λαοῦ ἐκεῖ, διὰ νὰ δημιουργήσωμεν ἐξόρμησιν τοῦ ὑγιῶς καὶ ἐθνικῶς σκεπτομένου λαοῦ, ἵνα μὴ ἡ κατάστασις ἐπιδεινωθῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Κουλουμβάκην ὁ ὁποῖος μοῦ ἐπέρριψε τὴν μομφὴν ὅτι πρὸ δύο μηνῶν εἶχον τὴν ἀντίθετον γνώμην — ἀλλὰ τότε ἦτο ἄλλη κατάστασις — νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεώς μας καὶ ποιοῦμαι ὑστάτην ἔκκλησιν τόσον εἰς αὐτόν, ὅσον καὶ εἰς ὅλους τοὺς συναδέλφους, ὅπως δεχθῶσι τὴν ἄποψίν μου καὶ εἰ δυνατόν, ἐπισκεφθῶσιν οὗτοι ὅλας τὰς πόλεις τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης, διότι τότε καὶ μόνον θὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἱερὸν καὶ ἐθνικόν μας καθῆκον. (Χειροκροτήματα).

§107Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μὲ τὸν ἀξιότιμον κύριον συνάδελφον, συνηντήθην πράγματι καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς· μοῦ εἶπε μάλιστα ὅτι ὅλοι οἱ ἐκεῖθεν προερχόμενοι, εἶναι σύμφωνοι, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐμπράκτως, διότι δὲν ἐστάλη παρὰ ἓν καὶ μόνον τηλεγράφημα μὲ μίαν καὶ μόνην ὑπογραφήν. Αἱ ἄλλαι ὑπογραφαὶ ἢ ἐζητήθησαν ἐδῶ ἢ ἐλήφθησαν ἐδῶ. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνοι οἱ Μακεδόνες καὶ Θρᾷκες βουλευταί, ἔναντι τοῦ ἀριθμοῦ 100, ὑπογράφουν μόνον 15.

§108Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἤθελον νὰ μάθω τὸ ἑξῆς: Οἱ βουλευταὶ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, διότι πρέπει νὰ ὑπάγουν ἐκεῖ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα οἱ βουλευταὶ καὶ δὲν ἠμποροῦν νὰ εὑρίσκωνται ἐδῶ. Τοὺς ἐρωτῶ, εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, οὐδεὶς βουλευτὴς τῆς Βορείου Ἑλλάδος θὰ μετέχῃ; Ἐὰν δὲν θὰ εἶναι κανείς, τότε ἠμποροῦν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μὴ εἶναι κανείς.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Γονῆς ἔχει τὸν λόγον.

§110Ε. ΓΟΝΗΣ. Πάντα σύντομος, κύριοι βουλευταί, βεβαιωθῆτε ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν πρόκειται τοῦ κανόνος τούτου νὰ ἀποστῶ σήμερον. Τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε καὶ ἀπασχολεῖ τὸ Σῶμα, εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρισθῇ ἀπὸ ὅλους ὡς μικρόν. Τὸ θέμα ὅμως τοῦτο δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀντιτιθεμένους εἰς τὴν ἀναβολήν, εἶναι ὄντως θέμα σοβαρόν. Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ συνοψισθοῦν εἰς τρία. 1) Τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, ἐπιβάλλει τὴν ἀναβολὴν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν. 2) Ὅτι ὑπάρχει νέα Κυβέρνησις. 3) Ὅτι παρίσταται ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ο.Η.Ε. Ἀλλὰ ἂν ἡμεῖς δὲν ἀπεδίδομεν οἵαν σημασίαν πιστεύομεν ὅτι ἔχει τὸ θέμα, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ ἠσχολούμεθα μὲ τοῦτο τόσον ἐκτενῶς καὶ τόσον ἐπιμελῶς. Τὸ πρῶτον ἐπιχείρημα, τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, δὲν εὐσταθεῖ. Ἀλλὰ κάνω μία ἐπίκλησιν εἰς τὴν μνήμην τῶν ἀγνοησάντων τὴν ἱστορίαν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Ἐλέχθη ποῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ σπουδαιότερον ἐπιχείρημα, ἀκριβῶς ὑπὲρ τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν. Ἐλέχθησαν πολλὰ ἐναντίον τῶν Δημοκρατικῶν πολιτευμάτων, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι τὸ σοβαρώτερον πάντων ἦτο καὶ εἶναι ὅτι ἀκριβῶς εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις οἱ Δημοκρατικοὶ θεσμοὶ ἀδρανοῦν, ὅτι οἱ Δημοκρατικοὶ θεσμοὶ ἔχουν κάτι ποὺ στερεῖται τὸ δικτατορικὸν καθεστώς, ἔχουν τὸ πολύτιμον ποὺ λέγεται «κοινὴ γνώμη». Ἔχουν τὸ κριτήριον ποὺ λέγεται κοινὴ γνώμη καὶ τοῦ ὁποίου ἀκριβῶς στερεῖται τὸ δικτατορικὸν καθεστώς. Κατὰ τὴν κρίσιμον στιγμὴν τοῦ πολέμου, ὁ μέγας Τσῶρτσιλ ἔλεγε: Δὲν ἔχω νὰ σᾶς προσφέρω παρὰ δάκρυα καὶ μόνον δάκρυα καὶ πάλιν δάκρυα. Οὐδεὶς ὅμως τότε ἐσκέφθη νὰ τοῦ ἐπικαλεσθῇ τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἀναβολῆς τῆς λειτουργίας τῶν Δημοκρατικῶν θεσμῶν. Ἀλλὰ ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι, δὲν ἀρκεῖ νὰ τὸ λέγῃ, ἀλλὰ ὀφείλει καὶ νὰ τὸ ἀποδείξῃ καὶ ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἀξίαν ἔχουν αἱ πράξεις καὶ ὅταν τὰ πράγματα ὁμιλοῦν, πᾶς λόγος μάταιός ἐστι.

§111Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὁ Δημοσθένης λέγει «ὅταν τὰ πράγματα ἀπεῖ πᾶς λόγος μάταιός ἐστιν».

§112Ε. ΓΟΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι διὰ τὰ σχολικὰ βιβλία καὶ ὄχι διὰ τὴν Βουλήν. Γνωρίζω ἐγὼ πῶς τὸ λέγει ὁ Δημοσθένης. Ἐγὼ συζητῶ ἕν σοβαρόν θέμα καὶ δὲν κάμνω συζήτησιν δημοτικῶν σχολείων, ὅπως θέλετε σεῖς. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ συνέπεια μεταξὺ τῶν λόγων καὶ τῶν ἔργων. Ἔδωσα τὴν ψῆφον μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐνισχύσω αὐτὴν εἰς τὸ ἔργον της, ἀλλὰ δυστυχῶς βλέπω τελείαν ἀντίφασιν μεταξὺ τῶν ἐπαγγελιῶν καὶ τῶν ἔργων της. Ἐπηγγέλθη μεγάλας γραμμάς, ἐξ ὧν οὐδὲν ἀπεκρυστάλλωσε· μέχρι χθὲς τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Ἀσφαλείας, ἦτο κενόν. Ἐὰν εἶχε συναίσθησιν ἡ Κυβέρνησις τῆς κρισιμότητος τῆς καταστάσεως, δὲν θὰ τὸ ἔκαμε αὐτό. Δὲν εἶναι ἔργον τῆς παρούσης καὶ τῆς κρισιμότητος τῶν στιγμῶν, ἡ παῦσις καὶ ὁ διορισμὸς Νομαρχῶν.

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσοι Νομάρχαι ἐπαύθησαν;

§114Ε. ΓΟΝΗΣ. Νὰ ἀποταθῆτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ σᾶς τὸ εἴπῃ. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι αἱ κρίσιμοι περιστάσεις πρέπει νὰ συνδυάζωνται μὲ ἔργα. Ἐὰν ὄντως ὁ λόγος, ὁ βασικώτερος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶναι ἡ παρουσία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης τοῦ Ο.Η.Ε., τότε ὁ κοινὸς νοῦς λέγει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἢ τις τῶν ἀρχηγῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἦσαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ὅπως τὸ ἔκαμε καὶ τὸ ΕΑΜ. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται μὲ παύσεις Νομαρχῶν καὶ ἀπολύσεις ἐργατῶν, πολεμιστῶν τοῦ Ρίμινι, ἤτοι ἀνθρώπων ποὺ ἔχυσαν τὸ αἷμα τους διὰ τὴν πατρίδα καὶ τοὺς ὁποίους ἀπέλυσε μὲ μιὰ μονοκονδυλιὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἴδατε κανένα ἔργον δημιουργικὸν νὰ γίνεται; Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ λαὸς ἀγωνιᾶ, συνεχίζεται μακαρίως ἡ ἐποχὴ τοῦ μακαρίτου Δεληγιάννη. Δὲν παρέρχεται ἀπαρατήρητον τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν γίνεται καμμία ἐθνικὴ προώθησις. Καὶ αὐτὰ ὅλα παρατηροῦνται, διότι ἡ ἐθνικὴ ἡγεσία νοσεῖ. Ἄν ἡ ἡγεσία νοσῆ, τὸ πᾶν νοσεῖ. Κατὰ ποῖον τρόπον θὰ προκαλέσετε σεῖς συναγερμὸν συνειδήσεων; Πέρασαν οἱ ἐποχὲς κατὰ τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ μένῃ ἀσυγκίνητος ὁ κυβερνῶν. Νὰ γιατὶ ἡ ἡγεσία πρέπει νὰ εἶναι συνεπής. Νὰ γιατὶ πρέπει νὰ εἶναι δυνατή. Νὰ γιατὶ πρέπει νὰ στέκῃ σὰν ὑπόδειγμα. Πῶς θὰ προκαλέσετε, κύριοι, αὐτὸ ποὺ λέγεται συναγερμός, ὅταν σεῖς δὲν στρατευθῆτε, ἡμεῖς ὅλοι κατὰ τὴν δύναμιν ποὺ διαθέτομεν μὲ τὸ ἐθνικόν μας παράδειγμα; Δὲν ἀρκοῦν αἱ μεγαλοστομίαι τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Καὶ ἠσθάνθη ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀνάγκην μετὰ μηνῶν, μόλις ἕνα νὰ περιμαζεύσῃ, τὴν συρραφὴν τῶν λέξεων, τὰς ὁποίας περιεῖχον αἱ προγραμματικαί της δηλώσεις καὶ παρουσιάσθη μὲ ἕνα πρόγραμμα ὄντως νοικοκυρεμένο κάπως, μολονότι καὶ αὐτὸ περιέχει μερικὰς λέξεις μεγαλοστόμους, αἱ ὁποῖαι λέγονται χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν τὰς συνεπείας των. Τὰ πράγματα ἐκεῖ ὅπου ἔφθασαν, δὲν θεραπεύονται μὲ τὰς φράσεις, τὰς ὁποίας ἀναζητοῦμεν περπατώντας ἐπάνω στὰ σύννεφα, χρειάζεται νὰ κατεβοῦμε χαμηλά, κοντὰ στὸ λαό, καὶ νὰ πιάσωμε τὸν σφυγμό του. Τότε θὰ γίνῃ πράγματι ὁ ἐθνικὸς συναγερμός, ἡ ἀναγκαία αὐτὴ προϋπόθεσις, διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας τῆς Ἑλλάδος. Ὅλα τὰ ἄλλα εἶναι λόγια. Ὅλα τὰ ἄλλα δὲν περνᾶνε. Πέρασε ἡ ἐποχὴ τῶν κουτῶν. Δουλειὰ — ἔργα καὶ νὰ σταματήσῃ ἡ ἀπόλυσις τῶν ἐργατῶν. Χρειάζεται νέον πνεῦμα, νέον παράδειγμα, τὸ αἰώνιον παράδειγμα τῆς θυσίας, τῆς ἀρετῆς, καὶ ὄχι τοῦ ρουσφετιοῦ. Ὁμολογῶ, ὅτι μὲ ἐξέπληξαν μερικὰ ἀραιά, ἔστω, χειροκροτήματα, τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἡ προσπάθεια τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἦτο πρῶτα νὰ διαλύσῃ σᾶς, καὶ σεῖς χειροκροτούσατε. Μοῦ ἐκάματε τὴν ἐντύπωσιν ναυαγῶν καραβιοῦ ποὺ βυθίζεται, οἱ ὁποῖοι χειροκροτοῦν....

§115Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Μὰ τὰ πιστεύετε, αὐτὰ ποὺ λέτε;

§116Ε. ΓΟΝΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνουν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τοὺς φίλους καὶ ἀγαπητοὺς Μακεδόνας. Ἐζητήσατε, κύριοι, 20ήμερον ἀναβολὴν καὶ κανεὶς δὲν θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν εἰς αὐτήν, ἀλλὰ πότε; Ὅταν διεγίγνωσκε τὸ Σῶμα καὶ ἡμεῖς εἰλικρίνειαν εἰς τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τί ἀντελήφθημεν; Σχηματίζεται Κυβέρνησις καὶ δημοσιεύεται εἰς τὴν «Ἑστίαν» πληροφορία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς, πολὺ πρὸ τῆς ἀφίξεως τοῦ Ο.Η.Ε. Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ διαψεύσῃ τὴν εἴδησιν καὶ παρουσιάζεται κατ’ ἀρχὴν ὡς μία ἀναβολὴ 10 ἡμερῶν, τὴν ὁποίαν πᾶς λογικὸς θὰ τὴν ἤκουεν. Αὐτὴ ὅμως γίνεται μῆνας, καὶ ἐπιλαμβάνεται τελικῶς τῆς ἰδικῆς σας προτάσεως, διὰ νὰ διαρκέσῃ τὸ κλείσιμο τῆς Βουλῆς ἐπὶ τρίμηνον. Αὐτὸ εἶναι ὄντως κατάχρησις τῆς προτάσεώς σας. Ἡ πονηρὴ αὐτὴ τακτική, δὲν μοῦ ἀρέσει. Ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι πονηρή. Ὅταν ὁ κ. Τσαλδάρης εὑρίσκετο εἰς Παρισίους καὶ ἠγωνίζετο ὑπὲρ τῶν δικαίων μας, ἀπέμεινε ἐδῶ ἕνας ἄλλος, ὁ ὁποῖος μόνος του εἶχε τὸ κουράγιο καὶ τὴν ἠθικὴν ἀντοχὴν νὰ διευθύνῃ μόνος του τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ἀπολύτως καλά. Τώρα ποὺ εἶναι 7–8, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πεταχθῇ ἕνας ἐκεῖ ἐπάνω... Τότε εἴχομεν Ο.Η.Ε. καὶ ἐγένετο κάτι χειρότερον. Ὅταν ὁ κ. Τσαλδάρης, ὀρθῶς κατ’ ἐμέ, ἤθελε νὰ μεταβῇ εἰς Ἀμερικήν, ἠκούσθη ὁ κ. Παπανδρέου καὶ κατέβαλε προσπάθειαν οὔτε ὁ κ. Τσαλδάρης νὰ φύγῃ, οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ κλείσῃ. Τὰ ξεχάσατε αὐτά, κύριοι; Καὶ τὰς παραμονὰς τῶν Χριστουγέννων εἶχε τόσην ἐπιθυμίαν νὰ κρατήσῃ τὴν Βουλήν, παρὰ τὰ ἤθη, παρὰ τὰ ἔθιμα. Ἐλησμονήθησαν αὐτά; Ἐκεῖ δὲ ποὺ ἐπῆγε ὁ κ. Τσαλδάρης ἔπαιζε; Δὲν ἠγωνίζετο διὰ τὰ κρισιμώτερα ζητήματα τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἠγωνίζετο εἰς τὸν ΟΗΕ μόνος, βάλλων κατὰ παντός; Καὶ σήμερον δὲν ἐξεκίνησε ἕνας τῶν Ἀρχηγῶν νὰ μεταβῇ εἰς Θεσσαλονίκην, ἀλλ’ ἐστάλη κάποιος ἐκ Θεσσαλονίκης συνάδελφος, καλὸς ἴσως καὶ ἄξιος, ὄχι ὅμως τοῦ ὕψους τῆς ἀποστολῆς του. Δὲν θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς εἷς ἐκ τῶν Ἀρχηγῶν καὶ νὰ μεταβῇ ἐκεῖ καὶ νὰ μᾶς καλέσῃ ὅλους νὰ βοηθήσωμεν; Αὐτό, μάλιστα, θὰ τὸ ἐδεχόμην. Ἀλλὰ νὰ κλείσωμεν τὴν Βουλὴν καὶ νὰ σκορπισθοῦμεν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ὡς ἀρουραῖοι, ἐπιδιώκοντες ρουσφέτια, δὲν εἶναι ἐθνικὴ ὑπηρεσία. Ἄς μὴ ἐπικαλούμεθα, λοιπόν, οὔτε τὴν κρισιμότητα τῶν περιστάσεων, οὔτε τὸν Ο.Η.Ε. Ὁ κ. Τσαλδάρης, τότε, εἶχε μεταβῆ μόνος του καὶ ἐπῆρε μαζί του ὅσους ἠθέλησε νὰ πάρῃ καὶ ὁ κ. Γονατᾶς ἐδῶ, διηύθυνε μόνος του τὰς ἐργασίας μὲ ὑπομονήν, μὲ πλήρη ἀντίληψιν τῶν θεσμῶν καὶ τοῦ σεβασμοῦ τούτων. Τὸ Σῶμα ὀφείλει νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι πρέπει νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν αὐστηροτάτην ἐπιβολὴν καὶ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τῶν θεσμῶν. Ἐὰν δὲν ἀντιληφθῶμεν τὴν τεραστίαν σημασίαν τοῦ γεγονότος τοῦ 1946, τὸ ὅτι εἴμεθα ἐδῶ καὶ συζητούσαμε ἐλευθέρως, τὸ ὅτι ἀνεβάζαμε καὶ κατεβάζαμε Κυβερνήσεις, τότε μοιραίως θὰ πρέπει νὰ ἐξαχθῇ ἕνα ἄλλο συμπέρασμα. Καὶ τὸ συμπέρασμα δὲν θὰ τὸ βγάλω ἐγώ. Τὸ εἶπον οἱ προλαλήσαντες, χωρὶς νὰ τὸ καταλάβουν. Καὶ θὰ τὸ εἴπουν ἀκόμη οἱ ἄνθρωποι, οἱ ἐπιβουλευόμενοι τὸ πολίτευμα. Ἐπιμένω, κύριοι, διότι τὸ θέμα εἶναι σοβαρόν. Θὰ δημιουργήσετε νομολογίαν, ὅτι ὁσάκις ὑπάρχουν κρίσιμοι περιστάσεις θὰ κλείνῃ τὸ Σῶμα. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον τότε. Μικρὸν τὸ βῆμα πρὸς τὴν δικτατορίαν ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα. Ἀλλὰ καὶ ἕνα ἄλλο ἀκόμη, θέλω νὰ εἴπω, πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους τῆς Μακεδονίας. Ὅτι ἡ παρουσία μας ἐδῶ, θὰ βοηθήσῃ τὸ ἔργον των, ἡ συμπαράστασις ὅλων μας θὰ εἶναι ἐπωφελὴς διὰ τὸ ἔργον των. Θέλω, κύριοι, νὰ πιστεύσετε ὅτι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ ἀναδεικνύονται εἰς τὰς κρισίμους στιγμάς. Καὶ κάμετε λάθος, κύριοι, καὶ τὸ λάθος εἰς τὴν πολιτικὴν εἶναι πάντοτε ἔγκλημα. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ εἴπῃ, χωρὶς ψευδεῖς ἰσχυρισμούς, ὅτι φοβᾶται τὴν πλειοψηφίαν, ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ τὴν κυβερνήσῃ καὶ ζητεῖ τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς. Καὶ θέλω, κύριοι, νὰ σχίσω τὴν μάσκαν αὐτήν. Ὅλα τὰ προβαλλόμενα ἐπιχειρήματα, διὰ τὸ κλείσιμον τῆς Βουλῆς, εἶναι σαθρά. Ἀπόδειξις δὲ τῆς σαθρότητος τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτῶν, εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ ἡ Κυβερνητικὴ καὶ ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων, ἡ ἀσχοληθεῖσα μὲ τὸ ψήφισμα, ἡ ὁποία εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ κλείσῃ ἡ Βουλή, ὄχι διότι εἶναι ἡ Ἐξεταστικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ο.Η.Ε. ἐδῶ, ἀλλὰ δι’ ἄλλους λόγους, ἀσχέτους πρὸς τοῦτο καὶ δι’ ἄλλα αἴτια. Τόσον σαθρὰ εἶναι τὰ προβαλλόμενα ἐπιχειρήματα. Ἐπαναλαμβάνω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι θεωροῦμεν οὐσιῶδες τὸ ζήτημα τοῦτο. Σεῖς κρίνατε ὅπως νομίζετε καὶ ὅπως ἔχετε δικαίωμα. Ἀλλ’ ὅταν θὰ σταθμίσετε τὰ ζητήματα μετ’ ὀλίγον καιρὸν θὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπροστάτευσαν τὰ συμφέροντα τοῦ Σώματος, ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἔθνους, εἶναι οἱ ἄνθρωποι τοῦ Νέου Κόμματος. (Χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μπασιᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§118Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ γεγονὸς καὶ μόνον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀπὸ τῆς χθὲς ἐξακολουθεῖ μία κοπιώδης συζήτησις ἐπὶ θέματος κοινοῦ, κοινοτάτου, ἀποδεικνύει τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως, περὶ διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Τὰ λεγόμενα περὶ σεβασμοῦ τῶν θεσμῶν, περὶ τροχοπέδης, ἡ ὁποία τίθεται εἰς τὸ ἔργον τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρά, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν συμφωνοῦν καὶ μὲ τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Φαίνεται, κύριοι, ὅτι ἔχομεν παραγνωρίσει, κατ’ ἀρχήν, τὸν πρυορισμὸν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὸν προορισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχομεν πιστεύσει δηλαδὴ ὅτι εἶναι τὸ ἴδιον πρᾶγμα, τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον παρέχουν οἱ θεσμοὶ καὶ τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν Βουλὴν ἁπλῶς νὰ βουλεύεται καὶ νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν, μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὴν διοίκησιν καὶ ἡ ὁποία προορίζεται νὰ κυβερνᾷ. Ἄλλο, κύριοι, τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ βουλεύεται καὶ ἄλλο τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ Κυβερνᾷ. Οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, ἔχομεν παραγνωρίσει τοὺς σκοποὺς τῶν δύο Σωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητα καὶ τῶν ὁποίων ὁ προορισμὸς εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος. Εἴτε αἱ περιστάσεις εἶναι κρίσιμοι, εἴτε δὲν εἶναι, ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς διοικήσεως τῆς Χώρας, καὶ ἡ ὁποία ἀντιμετωπίζει σήμερον μίαν κρίσιμον περίστασιν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν τῶν συναδέλφων Μακεδόνων καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι ἡμεῖς ὡς Βουλὴ ἔχομε τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν ψῆφον μας εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ἀπὸ ποῖα ἐλατήρια καὶ ἀπὸ ποίους σκοποὺς ὁρμηθέντες οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν τὴν ἀπόρριψιν τῆς προτάσεως ταύτης, εἶπον προηγουμένως ὅτι πρῶτον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ νομοθετῇ καὶ δεύτερον νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν. Μὴ τυχὸν οἱ ἀντιφρονοῦντες θέλουν ὁπωσδήποτε νὰ ἀσκήσουν τὰ ἔργα των τὰ νομοθετικά; Μὰ καὶ ἐὰν ἦτο τόσον ἔντονος ἡ ἐπιθυμία των, τὸ ζήτημα εἶναι καὶ πάλιν εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἰσαγάγῃ νομοθετήματα εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ὑπάρχει θέμα ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐγένετο παγίως δεκτὸν ὅτι τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς τὸ ἀντικαθιστᾷ κατά τινα τρόπον ἡ λεγομένη Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, τὸ πρῶτον θέμα, τοῦ νομοθετεῖν δηλαδή, ἐκφεύγει ἀπὸ τὴν σημερινὴν συζήτησιν. Καὶ μένει μόνον τὸ δεύτερον καὶ τὸ οὐσιῶδες, ὅτι δηλαδὴ διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἀποξενωθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, εἴχομεν ἐνώπιόν μας μίαν Κυβέρνησιν παλαιάν, ἡ ποία ἔχει ὑποπέσει εἰς σφάλματα, βεβαίως ἡ ἄποψις θὰ ἦτο ὀρθή. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅμως ἐν τῇ Κυβερνήσει μετέχουν τὰ 9)10 τῆς Βουλῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις μόλις πρὸ ὀλίγου, χθές, ἀνέλαβε τὸ βαρὺ καὶ σκληρὸν ἔργον τῆς ἀντιμετωπίσεως τῆς κρισίμου καταστάσεως, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῦ καὶ πῶς πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν 9)10 τῆς Βουλῆς, κατὰ μείζονα δὲ λόγον ὅταν ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐδήλωσεν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσῃ οὐδένα ἔλεγχον. Ἀπὸ ποίους, λοιπόν, πρόκειται νὰ γίνῃ ὁ ἔλεγχος κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ἀπὸ ἡμᾶς τοὺς βουλευτάς, φίλους τῆς Κυβερνήσεως; Ἢ ἀπὸ ὡρισμένους ἐξ ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἀντίθετοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων αἵτινες κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, δὲν προκύπτει ὅτι ὑπάρχει κανείς, πλὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὸς ἀκόμη ὁ ἡγέτης τοῦ «Νέου Κόμματος» κ. Μαρκεζίνης, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἐδήλωσε χθὲς ὅτι ὑποστηρίζει τὴν ὁ κ. Μαρκεζίνης, δὲν ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀντιπολιτευόμενος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν βλέπω ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κόπτονται ὑπὲρ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Φαίνεται, λοιπόν, ὅτι κάποιοι λόγοι, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὠθοῦν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ἀντιτιθεμένους εἰς τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς. Καὶ οἱ λόγοι τῆς διαφωνίας ἐξάγονται ἀπὸ ὑπαινιγμοὺς τινῶν ἐκ τῶν σημερινῶν ρητόρων. Ἐλέχθη, δηλαδή, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ τρόπου τῆς αἰτήσεως ἐκ μέρους τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν, θέλει νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀρρυθμίαν, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἢ πρόκειται νὰ ἐμφανισθῇ εἰς τὴν παράταξιν τὴν Κυβερνητικήν. Ὅτι, δηλαδή, ἡ Κυβέρνησις αἰσθανομένη ἀδυναμίαν νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν πλειοψηφίαν, προάγεται, ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ μόνον, διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἂς εἶναι βέβαιοι οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ταῦτα πιστεύοντες ὅτι πλανῶνται. Ἄς εἶναι βέβαιοι, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ συμβαίνει εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, τῆς διαβρώσεως, δηλαδή, τῆς πλειοψηφίας τοῦ κυβερνῶντος κόμματος ἀπὸ βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν ὑπὸ ὡρισμένας σημαίας καὶ σήμερον ἐμφανίζονται ὑπὸ ἄλλας, ἂς εἶναι, λέγω, βέβαιοι ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο παράδειγμα, τὸ ἀντικείμενον εἰς τοὺς θεσμοὺς ὑπὲρ τῶν ὁποίων κόπτονται, δὲν πρόκειται νὰ συνεχισθῇ καὶ δὲν πρόκειται κἂν νὰ ἐπαναληφθῇ. Διότι εὔκολον εἶναι ὡρισμένοι ἐκ τῶν συναδέλφων νὰ ὁμιλοῦν περὶ σεβασμοῦ εἰς τοὺς θεσμούς, ἀλλὰ πρέπει καὶ οἱ ὁμιλοῦντες νὰ δώσουν τὸ παράδειγμα τοῦ σεβασμοῦ αὐτοῦ. Ὑπεστήριξαν πολλοὶ ἐκ τῶν ἀντιλεγόντων συναδέλφων, ὅτι πρέπει νὰ σεβασθῶμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τοὺς δημοκρατικοὺς θεσμούς. Ποῖοι εἶναι ὅμως αὐτοὶ οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ καὶ ποῖαι αὐταὶ αἱ παραδόσεις; Μὴ τυχὸν βάσις τῆς Δημοκρατίας εἶναι τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσαμεν καὶ ἡμεῖς ὅλοι, καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος, ἀσχολούμενοι, δηλαδή, ἐπὶ μακρὰς ἡμέρας καὶ μακρὰς νύκτας μὲ ζητήματα ἐπουσιώδη; Μήπως οἱ θεσμοὶ οἱ δημοκρατικοὶ καὶ κοινοβουλευτικοὶ εἶναι μία ἀκατάσχετος πολυλογία, διὰ νὰ μὴ εἴπω φλυαρία; Τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα εἶναι τοῦτο καὶ μόνον, νὰ ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ ἐκλέγῃ εἰς ἐλευθέρας ἐκλογὰς τοὺς ἀντιπροσώπους του καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοί, οἱ ἐκλεγόμενοι ἀπὸ ἐλευθέρας ἐκλογάς, νὰ παρέχουν εἰς τὸν τόπον Κυβέρνησιν λαοπρόβλητον. Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις τοῦ πολιτεύματος τοῦ Δημοκρατικοῦ. Τὰ ἄλλα εἶναι ἁπλαῖ συνέπειαι, συνέπειαι ἐπουσιώδεις. Καὶ ὅταν λέγω ἐπουσιώδεις συνέπειαι, ἐννοῶ τοῦτο: Δέχομαι καὶ σέβομαι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνητικῶν πράξεων, δὲν δέχομαι ὅμως τὸ νὰ ἔρχηται ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν καὶ νὰ ἀπασχολῇ τὸ βῆμα ἐπὶ ὥρας μακρὰς διὰ ζητήματα ἐπουσιώδη, καθ’ ἥν στιγμὴν ἡ Χώρα κατάκειται εἰς ἐρείπια καὶ καθ’ ἥν στιγμὴν ἡ Χώρα ἀγωνιᾷ. Κατὰ τί λοιπὸν θὰ θιγῶσιν οἱ θεσμοὶ οἱ δημοκρατικοί, ἐὰν διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος καὶ ἀφεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀπερίσπαστος διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς κρισίμου καταστάσεως; Κατὰ τί θὰ θιγῶσιν οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ ἐάν, κλειομένου τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ὑπαρχούσης μιᾶς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, παρασχεθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπομακρυνθῶμεν τῶν Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἐπίγνωσιν τῆς καταστάσεως, καὶ δοθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας καὶ τονώσωμεν τὸ φρόνημα τοῦ μαχομένου λαοῦ; Νομίζω συνεπῶς, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ αἴτημα τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Μακεδόνων συναδέλφων, πρέπει νὰ μᾶς εὕρῃ ὅλους συμφώνους καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις, μετ’ οὐ πολύ, κατορθώσῃ καὶ ἐμπεδώσῃ τὴν τάξιν, πρῶτοι ἡμεῖς θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἱκανοποιηθῶμεν, διότι διὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς συνετελέσαμεν εἰς τὴν παγίωσιν τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως ἐν τῇ Χώρᾳ. Ἀντιστρόφως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀποτύχῃ εἰς τὸ ἔργον της, καὶ εἴμεθα ζῶντες, θὰ ἔχωμεν ὅλην τὴν εὐκαιρίαν ἵνα ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητήσωμεν ἀπὸ ἐκείνην εὐθύνας. Ἄς προσέξωμεν ὅμως τοῦτο, ὅτι δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, νὰ δημιουργῶμεν ζητήματα ἐπουσιώδη. Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα ὑπὸ τὸ πρόσχημα, ὅτι αἱ κρίσιμοι περιστάσεις ἐπιβάλλουν τὴν λειτουργίαν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία δὲν πρόκειται τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσῃ, ἀλλὰ ἁπλῶς νὰ προσθέσῃ προσκόμματα εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα, ὑπὸ τὰ προσχήματα ταῦτα καὶ ὑπὸ τὴν ἀπόκρυψιν ἄλλων σκοπῶν, νὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ δημιουργοῦμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι παρατείνοντες τὰς ἀσκόπους ταύτας συζητήσεις, ἀποδεικνύομεν, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπίγνωσιν τῆς τραγικότητος τῆς καταστάσεως. (Χειροκροτήματα).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Στρᾶτος ἔχει τὸν λόγον.

§120Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀναβολῆς. Μὲ ἔφερε μία νύξις τοῦ προλαλήσαντος κυρίου Μπασιάκου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον τινὲς ἐξ ἡμῶν, νὰ φύγουν ἀπὸ ἓν Κόμμα καὶ νὰ προσχωρήσουν εἰς ἄλλο. Εἰδικώτερον δὲ περὶ ἐμοῦ, θὰ σᾶς ὁμιλήσω, διότι εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα. Δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐγώ, ὁ υἱὸς τοῦ Νικολάου Στράτου, θὰ εἶχον πολλὰ παραδείγματα νὰ ἀρυσθῶ, οὔτε θὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω μερικοὺς ἐξ ὑμῶν, οἱ ὁποῖοι τόσον κόπτεσθε δι’ αὐτήν, τὴν ὁποίαν λέγετε διάβρωσιν τῆς πλειοψηφίας. Ποῦ εὑρίσκεσθε, ὅταν τὸ 1935, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα διεσπάσθη καὶ ἐξηφανίσθη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου; Ποῦ εὑρίσκεσθε κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, ὅτε ἡμεῖς, οἱ νεώτεροι, οἱ μὴ πιστεύοντες τότε εἰς τὴν δυνατότητα ξαναϋπάρξεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἠγωνιζόμεθα διὰ νὰ ἐμποδίσωμεν μερικοὺς ἐξ ὑμῶν, ἀπὸ τοῦ νὰ ὑπογράψουν πρωτόκολλα καὶ συμφωνίας καταστρεπτικὰς διὰ τὸν τόπον. Ποῦ εὑρίσκεσθε τὸ 1945, ὅταν τρεῖς ἐξ ἡμῶν, ὁ κ. Σπῦρος Θεοτόκης, ὁ κ. Ἀρ. Πρωτοπαπαδάκης καὶ ὁ ὑποφαινόμενος ξανασιάξαμεν, σχεδὸν διὰ τῆς βίας, βοηθούμενοι ἀπὸ τὸν κ. Μαρκεζίνην τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τοῦ ὁποίου σήμερον ἐσεῖς λέγετε ὅτι εἶσθε μέλη. Κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἶπον, ὅτι ἐκπροσωπῶ μίαν ἱστορίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ξαναεἴπω καὶ πάλιν, ἰδίως πρὸς ὑμᾶς κ. Πολυχρονόπουλε, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐγνωρίσατε τὴν ἱστορίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ποῦ εὑρίσκεσθε ἐσεῖς, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἐπρόκειτο νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ δὲν εἶχεν ἀρχάς, εἰς τὰς ὁποίας νὰ πιστεύῃ; Καὶ ὅταν 5 ἐξ ἡμῶν ἐξανασιάξαμεν ἕνα πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον εἶμαι βέβαιος, κ. Μπασιάκε, ὅτι οὔτε κἂν τὸ ἐδιαβάσατε, καὶ τέλος θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ἐὰν πραγματικῶς πιστεύετε ὅτι ἐβγήκατε, διότι διεκηρύξατε τὰς ἀρχὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἀκόμη εἰς ἕνα χρονοντούλαπο, ποὺ ὅλοι ἐσεῖς τὰς ἐρρίξατε; Δὲν ἐβγήκαμεν μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος· ἐβγήκαμεν, ἐβγήκατε διότι ἐφωνάζατε διαρκῶς ζήτω ὁ Βασιλεύς, καὶ μόνον μὲ αὐτὴν τὴν σημαίαν καὶ ἐμεῖς καὶ ἐσεῖς ἐξελέγητε. (Χειροκροτήματα).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καράμπελλας ἔχει τὸν λόγον.

§122Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐξελέγην ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ παραμένω εἰς τὰς τάξεις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Καίτοι διαφωνῶ εἰς πολλὰ σημεῖα μὲ τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέχει καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, δηλῶ ὅτι παραμένω εἰς τὰς τάξεις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Πιστεύω εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἐπήγασεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, καὶ πιστεύω ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀπὸ τῆς στιγμῆς τῆς ὑπάρξεώς του, εἶναι τὸ Κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσέφερε θυσίας καὶ τὸ αἷμα τῶν ἀρχηγῶν του, εἰς τοὺς θεσμοὺς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἀκριβῶς δὲ ἐπειδὴ παιδιόθεν πιστεύω εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀδιαφορῶ διὰ τὸν ἑκάστοτε ἀρχηγόν του. Σήμερον, ὑπὸ τὰς κρισιμωτάτας στιγμάς, ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῦμεν, πιστεύω ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐπιτρέπεται νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Σέβομαι ἀπολύτως τὴν πρότασιν τῶν συναδέλφων ἐκ Μακεδονίας. Ἡ κατάστασις ἐκεῖ, εἶναι πλέον κρίσιμος ἀπὸ τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Πιστεύω ὅμως, ὅτι δὲν ἐμποδίζουν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος τοὺς συναδέλφους τῆς Μακεδονίας, νὰ εὑρίσκωνται ἐκεῖ, διὰ νὰ συντελέσουν ὄχι εἰς τὴν διαφώτισιν τῶν μελῶν τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ πολεμήσουν τὰς καταχθονίους προσπαθείας τῶν ἐχθρῶν τῆς φυλῆς μας. Ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ, ἐπιτρέπεται, ὑπὸ τὰς περιστάσεις ταύτας, νὰ κλείσῃ ἡ Βουλή, διότι πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀντικρούωνται τὰ ἐπιχειρήματα καὶ αἱ σκοτειναὶ συκοφαντίαι, αἱ ὁποῖαι ἐκτοξεύονται κατὰ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ διαφόρους ξένους, οἱ ὁποῖοι παρεισέφρυσαν εἰς τὰ Κοινοβούλια καμουφλαρισμένοι καὶ ἐξηπάτησαν τοὺς λαούς, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐξέλεξαν, διότι δὲν ἠκούσθη οὔτε φωνὴ διαμαρτυρίας, δι’ ὅσα ὁ περίφημος βουλευτὴς Τόμας, ἐξεστόμισε κατὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἀνήκει σήμερον εἰς τὴν πηγὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν ἐδίστασε περιφρονώντας τὴν Χώραν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἔδωσε τὸ αἷμα της, πολεμώντας τὸν κοινὸν ἐχθρὸν ὁ ὁποῖος ἠπείλει θανασίμως τὴν πατρίδα του, δὲν ἐδίστασε νὰ ἔλθῃ καὶ νὰ σφίξῃ τὸ χέρι ἑνὸς αἱματηροῦ ἐχθροῦ τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ὁ ὁποῖος ἔχει κατακρεουργήσει ἀθώους καὶ ἁγνοὺς Ἕλληνας, προσφάτως δέ, διὰ τῶν ὀργάνων του εἶχε κατακρεουργήσει τὴν κόρην καὶ τὴν σύζυγον Ἑλλήνων συναδέλφων του. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οὐδεμία διαμαρτυρία ἠκούσθη ἐκ μέρους ἡμῶν, ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου αὐτοῦ κυρίου, ὁ ὁποῖος ἦλθε καὶ μετεχειρίσθη τὴν Ἑλλάδα, ὡσὰν νὰ ἦτο κάποια ἐπαρχία τῶν Κάφρων, ὅπως ἦσαν πρὸ 200 ἐτῶν αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἀφρικῆς. Ἐπιβάλλεται, λοιπόν, σήμερον νὰ λειτουργήσῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις. Ἐπιβάλλεται δέ, διότι μὲ τὸ Συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἔχει διαμορφωθῆ, ζῶμεν ὑπὸ μίαν ἀνώμαλον κατάστασιν. Ἐνῷ ὑπάρχει Κυβέρνησις, ἐνῷ ὑπάρχει Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπόλογον καὶ ὑπεύθυνον ἔναντι τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, ὑπάρχει καὶ κάποιο Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον μάλιστα προεδρεύεται ἀπὸ ἄνδρα, μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως καὶ μὲ μέλη Ὑπουργοὺς πρώτης τάξεως, διότι οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ εἶναι δευτέρας τάξεως καὶ ἔχουν καταντήσει διεκπεραιωταὶ τῶν ὑπηρεσιῶν. Φοβοῦμαι ὅτι ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν καὶ παρεκτροπαί, αἱ ὁποῖαι μόνον ὅταν λειτουργῇ τὸ Κοινοβούλιον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδισθοῦν. Σήμερον μὲ κατάπληξιν ἐπληροφορήθην κάτι καὶ θὰ τὸ εἴπω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ νὰ σχηματίσετε γνώμην, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν πρέπει νὰ κλεισθῇ ἡ Βουλὴ ἢ ἐὰν πρέπει νὰ κατοχυρώσωμεν τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας ζῶμεν. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἀπὸ σᾶς, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀκούῃ ἀπὸ τὸν λαὸν νὰ μᾶς λέγῃ καθ’ ἡμέραν «Θὰ σᾶς κλείσωμεν ὅπως καταντήσατε, διότι σεῖς οἱ ἴδιοι καταργεῖτε τὸν ἑαυτόν σας». Δὲν πιστεύω νὰ ἀγνοοῦμεν ὅτι ὁ λαὸς λέγει ὅτι «ἀρκοῦσε νὰ βγάλῃ ὁ Μεταξᾶς τὸ δακτυλάκι του ἀπὸ τὸν τάφον, διὰ νὰ μᾶς καταργήσῃ». Ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν δώσει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ λέγῃ τέτοια πράγματα. Σήμερον ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκπροσωπεῖ οὐδεμίαν μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, οὐδὲ τὸν ἑαυτόν του, διότι δὲν τὸν ἐψήφισε, διὰ τοῦ ἰδιαιτέρου του καὶ ἀνεψιοῦ του κυρίου Γεωργίου Οἰκονομοπούλου, συνέστησε κάποιαν ἐπιτροπὴν τριμελῆ ἐκ δύο συμβούλων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας καὶ ἑνὸς Πρωτοδίκου, τὰ ὀνόματα αὐτῶν εἶναι Καρβελᾶς, Μαραγκόπουλος καὶ Μαρμαρᾶς. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου εἶναι ἐαμῖται. Ὡς γραμματεὺς τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι κάποιος ὀνόματι Παπασωτηρίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐπεξεργάζεται τὰ νομοσχέδια τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Καμμίαν θέσιν δὲν ἔχει ἡ Ἐθνοσυνέλευσις, καμμίαν ἀξίαν δὲν ἔχετε σεῖς, κύριοι βουλευταί, ἀρκεῖ ὁ κ. Οἰκονομόπουλος νὰ διορίσῃ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα τυχόντα διὰ νὰ ἐλέγξῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐπεξεργάζονται οἱ Ὑπουργοὶ καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἐλέγξῃ ἡ Βουλή.

§123Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἁπλῶς μίαν διασάφησιν, παρακαλῶ. Δὲν πρόκειται περὶ Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐξετάζει τὰ νομοσχέδια ἢ προτάσεις νόμων, ὑποβαλλομένας εἰς τὴν Βουλήν, πρόκειται περὶ Ἐπιτροπῆς ἀπὸ νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι πρὶν ἢ διαμορφωθῇ τὸ σχέδιον νόμου ἀπὸ τοὺς Ὑπουργούς, ἐπὶ πλέον ὅλων τῶν ἄλλων, ἐπεξεργασιῶν πρὸς τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως, γίνεται καὶ νομοτεχνικὴ ἐπεξεργασία ἀπὸ αὐτὴν τὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καμμίαν ἐξουσίαν, καμμίαν ἁρμοδιότητα, κανὲν ἐπιμίσθιον. Καὶ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι, ἐπιπροσθέτως ὅλων τῶν ἄλλων προσπαθειῶν διὰ τὴν ἐντελεστέραν ἐμφάνισιν τῶν νομοσχεδίων ἔχει καὶ μίαν ἐπὶ πλέον Ἐπιτροπήν. Τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι.

§124Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ πολύ, κύριε Τσάτσο, ἐδιάβασα τὰ πρακτικὰ τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐδιάβασα αὐτὰ ποὺ εἴπατε σεῖς καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, καὶ σᾶς ἐρωτῶ, τὶ θὰ ἐλέγξῃ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή; Ὄχι νομοσχέδια; Θὰ ἐλέγξῃ τὰς σκέψεις τῶν Ὑπουργῶν;

§125Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν μελετᾶ, σᾶς παρακαλῶ, τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Ἔχει δικαίωμα ὁ Πρωθυπουργὸς νὰ καλέσῃ τὸν φίλον του, τὸν οἱονδήποτε φίλον του, νὰ τοῦ ζητήσῃ τὴν γνώμην του.

§126Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Εἰς αὐτὸ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε: Ποῦ εὑρίσκονται τὰ πέντε νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας;

§127Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ ἴδιος εἶναι ἐδῶ καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσῃ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§128Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι, δὲν εἶναι Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐλέγχῃ τὰς σκέψεις τῶν Ὑπουργῶν. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐλέγξῃ. Μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ τὸ ἐλέγξῃ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἡ ὁποία οὐδένα ἐκπροσωπεῖ καὶ ὄχι ἡ Βουλή; Αὐτὸ μοῦ προξενεῖ κατάπληξιν διότι ἐξαιρετικῶς σᾶς, σᾶς ἐκτιμῶ κύριε Τσάτσε, ὡς διακεκριμένον νομομαθῆ, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέτε τέτοια πράγματα μέσα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐκθέτω μίαν πραγματικὴν κατάστασιν ἐνώπιον τοῦ Σώματος καὶ παρακαλῶ τοὺς κ. συναδέλφους, νὰ σκεφθοῦν ὅτι τοιαῦτα πράγματα δὲν ἠμποροῦν σήμερον νὰ γίνουν, δὲν θὰ ζήσωμεν ὑπὸ τὴν δικτατορίαν οὐδενός.

§129Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν προέρχεται ἐκ τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐκπροσωπεῖ τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, τοῦ ὑποβάλλονται τὰ νομοσχέδια καὶ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ τὰ ἐγκρίνει ἢ τὰ ἀπορρίπτει, συμβουλευόμενος τοὺς φίλους του. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔχει ἀποτελεσθῆ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων. Ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν δύναται νὰ κάμῃ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἄλλοτε. Ἄλλοτε ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὡς ἐκπρόσωπος τῶν διαφόρων ἄλλων κομμάτων, ὑπέβαλλε τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ Πρωθυπουργός. Διότι ἐφ’ ὅσον ὡς ἀποτελοῦντες τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον εἶναι ἀρχηγοὶ κομμάτων καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει ἀπὸ κοινοῦ νὰ ὑποβάλλωνται, θὰ πρέπει κατ’ ἀνάγκην νὰ ἐπεξεργασθοῦν ἀπὸ 2–3 ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι κατάλληλοι, διὰ νὰ γίνῃ μία εἰσήγησις καὶ τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποφασίσῃ κατὰ πόσον αὐτὰ τὰ νομοσχέδια γενικῶς καὶ χωρὶς καμμίαν ὑποχρέωσιν, εἶναι σύμφωνα μὲ τὶς ἀπόψεις τῶν ἀποτελούντων τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον ἀρχηγῶν. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ διορισμοῦ προσώπων, οὔτε περὶ οὐδενὸς ἄλλου ζητήματος, παρὰ περὶ ταξινομήσεως τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων, ἵνα τὰ νομοσχέδια αὐτὰ τὰ ἴδῃ κατ’ ἀρχὴν τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον. Δὲν πρόκειται κατὰ συνέπειαν διὰ τίποτε ἄλλο παρὰ διὰ μίαν προεργασίαν τῶν νομοθετημάτων, διὰ τὴν ὑποβολήν των εἰς τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον.

§130Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ἡ ἀπάντησίς σας κύριε Πρόεδρε τυπικῶς εἶναι ὀρθή. Κατ’ οὐσίαν ὅμως πρόκειται περὶ ἐλέγχου τῶν νομοσχεδίων παρ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἐξουσιοδότησιν ἔχουν νὰ ἐλέγχουν τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ νομοσχέδια τῶν Ὑπουργῶν, τὰ παίρνουν τρεῖς ἄνθρωποι, τοὺς ὁποίους σεῖς διωρίσατε καὶ νὰ ἐλέγχουν πρὶν κἂν συζητηθοῦν.

§131Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Πρ. Κυβερν.). Δὲν πρόκειται περὶ ἐλέγχου, πρόκειται περὶ ταξινομήσεως, διὰ νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον.

§132Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ἐγὼ τοὐναντίον ἐπιμένω εἰς ὅσα εἶπον καὶ ἐπειδὴ δὲν θέλω νὰ κουράσω περισσότερον τὸ Σῶμα, ἐκφράζω φόβους καὶ θέλω νὰ προλάβω νὰ μὴ συνεχισθοῦν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τυπικῶς μὲν ἐν τάξει, ἀλλὰ κατ’ οὐσίαν καταργοῦντα τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Δι’ αὐτὸ δηλῶ ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ συνεπῶς κατὰ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως.

§133Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Θὰ ἤθελα νὰ δώσω ὀλίγον περισσοτέρας ἐξηγήσεις εἰς τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς, σχετικῶς μὲ τὴν λειτουργίαν τοῦ περιφήμου Πολιτικοῦ Συμβουλίου καὶ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῶν νομοσχεδίων. Ὅπως εἶναι φυσικόν, εἰς Κυβέρνησιν ἡ ὁποία δὲν ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἓν καὶ μόνον κόμμα, ὁ Προεδρεύων καὶ ἀσκῶν τὰ χρέη τοῦ Πρωθυπουργοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον προέρχεται ὄχι ἀπὸ τὴν Συνέλευσιν ἀλλὰ ἀπ’ ἔξω, εἶναι ἠναγκασμένος τὴν γενικὴν πολιτικὴν νὰ τὴν συζητῇ μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισαν νὰ ἀπαρτίσουν τὸν συνασπισμόν. Δὲν εἶναι νοητὸν ν’ ἀναλάβῃ πρωτοβουλίαν γενικῆς πολιτικῆς, διότι αὐτὸ θὰ ἀντέκειτο πρὸς τὸν Κοινοβουλευτικὸν θεσμὸν ὑπὲρ τοῦ ὁποίου τόσοι ὡμίλησαν ἀπόψε. Φυσικόν, λοιπόν, εἶναι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνέρχωνται διὰ νὰ συντονίζουν τὰς σκέψεις των ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς. Τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον, δὲν ἀποτελεῖ κανένα θεσμόν. Ἔχει γίνει ὑπερβολικὸς λόγος περὶ αὐτοῦ, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ θεσμοῦ. Φυσικὸν εἶναι, οἱ ἀπαρτίσαντες τὴν Κυβέρνησιν ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, νὰ βλέπωνται, ἢ δυνατὸν κάθε ἡμέραν, φυσικὸν θὰ ἦτο νὰ ἐβλέποντο καὶ δὶς καὶ τρὶς τῆς ἡμέρας, διὰ νὰ συντονίζουν τὰς σκέψεις των, διὰ νὰ ἀποφεύγωνται οἱαιδήποτε παρεκκλήσεις ἀπὸ τὴν κοινὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν χαράσσουν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ νομοσχέδια, κύριοι βουλευταί, ἐσκέφθημεν ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, πρὶν φθάσουν εἰς τὴν Βουλήν, πρὶν παραπεμφθοῦν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, νὰ ρίχνωμε μία ματιὰ ὅλοι διὰ νὰ μὴ δημιουργῆται, τυχόν, διαφωνία περὶ νομοσχεδίου τινὸς ἐντὸς τοῦ Σώματος, διαφωνία μεταξὺ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἶναι συντεθειμένη ἀπὸ ἓν καὶ μόνον κόμμα, τότε φθάνει ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ συνεννοῆται μὲ τὸν ἀρχηγόν του καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ δύο των νὰ ἀποφασίσουν τὴν ὑποβολὴν ἑνὸς νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἀπαρτίζεται ἀπὸ πλείονα κόμματα, φυσικώτερον ἦτο, ἀντὶ νὰ συμβῇ εἰς μίαν Α περίπτωσιν νὰ ἐκδηλωθῇ διαφωνία μεταξὺ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν Κυβέρνησιν κομμάτων ἐξ ἀφορμῆς ἑνὸς νομοσχεδίου ἐν τῇ Βουλῇ, φυσικώτερον ἦτο οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ρίχνουν μία ματιὰ εἰς τὰ νομοσχέδια πρὶν ἢ τὰ νομοσχέδια παραπεμφθοῦν εἰς τὴν Βουλήν.

§134Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ἀμφισβητεῖ κανεὶς τὸ δικαίωμα ὅτι τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον οἱ ἀρχηγοὶ αὐτῶν, θὰ ἔπρεπε νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ὁ κύριος βουλευτής, κατέληξεν ὅτι ἔγινε μία Ἐπιτροπὴ Ἐξωκοινοβουλευτική, τρόπον τινά, ἡ ὁποία μελετᾷ αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, διὰ νὰ τὰ ὑποβάλλῃ, ποῦ; Δὲν ἠδυνήθην νὰ τὸ ἀντιληφθῶ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ δῶ τὶ ἔχει νὰ πῇ ἡ Κυβέρνησις, διότι τὸ νὰ βλέπετε τὰ νομοσχέδια δὲν εἶναι κακὸν ἀλλὰ καὶ τὸ Συμβούλιον τὸ Πολιτικὸν εἶναι θεσμὸς ὅταν λειτουργῇ, ὅταν λαμβάνῃ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν νομικὸν κῦρος.

§135Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Δὲν λαμβάνει καμμίαν ἀπόφασιν νομικοῦ κύρους.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δεδομένου ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἐκπροσωποῦν τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λεχθῇ ὅτι..................

§137Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον, δὲν λαμβάνει καμμίαν ἀπόφασιν νομικοῦ κύρους. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον μετέχουν ὅλα τὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ, αὐτὸ καὶ μόνον λαμβάνει τὰς ἀποφάσεις, αὐτὸ καὶ μόνον συζητεῖ τὰ θέματα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος ἔχει συνεπείας νομικὰς ἢ πολιτικάς. Τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ μία φιλικὴ συνάντησις μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἐπιτροπήν, καὶ αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ θεσμόν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν προέρχεται ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, εἶναι διαιτητὴς καὶ ἐγγυητὴς τῆς ἑνώσεως τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει συνασπισθέντων κομμάτων καὶ εἶναι φυσικόν, ὁ ἐγγυητὴς τῆς ἑνώσεως διαφόρων κομμάτων, νὰ εἶναι πρόσωπον τὸ ὁποῖον δὲν προέρχεται ἀπὸ τὰ κόμματα. Ὁ Πρωθυπουργός, ἐγγυητὴς ὢν αὐτῆς τῆς συνεργασίας καὶ τῆς καλῆς λειτουργίας τῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισαν νὰ συνεργασθοῦν, φυσικὸν εἶναι νὰ προσέχῃ τὰ πάντα. Ἀνέλαβεν, ἀπέναντι ἡμῶν τῶν ἄλλων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσῃ ποῖα τῶν νομοσχεδίων εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθοῦν ὑπ’ ὄψει μας καὶ ποῖα ὄχι. Διότι εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, εἶναι πλῆθος νομοσχεδίων καθαρῶς τυπικῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, βάσει ἰδικῆς του πρωτοβουλίας, ἂν θέλητε, ἰδιωτικῆς, ἀνέθεσεν εἰς 2–3 πρόσωπα τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ τοῦ ἔργου, τοῦ ἔργου δηλ. τῆς ταξινομήσεως, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς καταγραφῆς κατ’ αὔξοντα ἀριθμόν, ἀλλὰ τῆς ταξινομήσεως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ διαχωρισμοῦ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φθάσουν μέχρις ἡμῶν καὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπολύτως τυπικὰ καὶ εἶναι δυνατόν, κάλλιστα, ἀμέσως νὰ σταλοῦν εἰς τὴν Βουλήν.

§138Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὥστε ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ θὰ κάμῃ τὴν διάκρισιν τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα εἰσάγονται εἰς τὸ Πολιτικὸν Συμβούλιον;

§139Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν κάμνει τὴν διάκρισιν καὶ αὐτὸς ἔχει δικαίωμα νὰ συμβουλευθῇ ὅποιον θέλει.

§140Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐγώ, ὑπὲρ πάντα ἄλλον, τὸ ἀναγνωρίζω αὐτὸ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ αὐτὴ ἡ πολυτέλεια τῶν Συμβουλίων.

§141Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην ἀπέναντι ἡμῶν νὰ προβαίνῃ εἰς αὐτὴν τὴν διάκρισιν τῶν νομοσχεδίων εἰς τὰς 2 κατηγορίας περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον ὅπως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς ὑπευθύνου ἀποστολῆς, τύχῃ τῆς βοηθείας 2–3 ὑπαλλήλων, 2–3 νομομαθῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ κανὲν ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ. Ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα, ὄχι μόνον ὁ Πρωθυπουργός, ἀλλὰ καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, νὰ συμβουλεύεται οἱονδήποτε προκειμένου περὶ οἱουδήποτε θέματος. Πρόκειται περὶ φιλικῶν συνομιλιῶν καὶ φιλικῶν ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι παρέχονται πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιμισθίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω, ἀνέλαβε μίαν εὐθύνην ἀπέναντι ἡμῶν, ἀπέναντι τῶν κομμάτων τὰ ὁποῖα ἀπαρτίζουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε τὴν εὐθύνην αὐτὴν νὰ τὴν ἀναλάβῃ κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος πράγματι νὰ ἐγγυᾶται τὴν πλήρη καὶ εὐσυνείδητον ἐπιτέλεσίν της. Ὡς ἐκ τούτου, παρεκάλεσεν ὡρισμένους κυρίους, νομικούς, νὰ τὸν βοηθήσουν.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον.

§143Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνήγγειλεν εἰς αὐτὴν ὅτι συνεστήθη τοιαύτη Ἐπιτροπὴ παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ καὶ ἐζήτησεν ὅπως ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ὑποβάλει διαμαρτυρίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν λειτουργίαν μιᾶς τοιαύτης παρακυβερνητικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ζήτημα συνεζητήθη εὐρέως ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία κατέληξεν εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα: Ἐὰν μὲν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι Ἐπιτροπὴ καθαρῶς νομοτεχνική, ἡ ὁποία δηλαδὴ ἐπεξεργάζεται τὰ νομοσχέδια ἀπὸ νομοτεχνικῆς ἀπόψεως πρὸ τῆς ὑποβολῆς των εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται τῶν ὁρίων τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συντάγματος, διότι ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ διορίζῃ οἷα αὕτη θεωρεῖ κατάλληλα πρόσωπα διὰ νὰ ἐπεξεργάζωνται νομοτεχνικῶς τὰ νομοσχέδια, προϋποτιθεμένου ὅτι τοῦτο γίνεται πρὸ τῆς ὑποβολῆς τῶν νομοσχεδίων εἰς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ εἶναι Ἐπιτροπὴ ἐλέγχουσα τὰ νομοσχέδια κατὰ περιεχόμενον, ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος κρίνει ὅτι τοῦτο βεβαίως θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον, ἀλλ’ ὅτι τοῦτο εἶναι ἐσωτερικὸν ζήτημα τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, καὶ ζήτημα προσωπικῆς αὐτῶν ἀξιοπρεπείας, ἐὰν δέχωνται δηλαδὴ νὰ ἐλέγχωνται ἢ ὄχι ἀπὸ Ἐπιτροπὴν ἐκ τρίτων ὑπαλληλικῶν προσώπων. Τρίτον σημεῖον εἶναι, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἐπεξεργάζεται νομοσχέδια κατατεθειμένα εἰς τὴν Βουλήν. Τότε, πράγματι, τὸ γεγονὸς θὰ ἦτο ἀπολύτως ἀπαράδεκτον διὰ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία θὰ διαμαρτυρηθῇ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Ἐπειδή, ὅμως, δὲν εἴχομεν τίποτε τὸ συγκεκριμένον, διὰ νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν, ἀπεφασίσαμεν ὅπως ἀντίγραφον τῶν πρακτικῶν ἀποσταλῆ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ζητηθοῦν δὲ παρ’ αὐτοῦ πληροφορίαι περὶ τοῦ χαρακτῆρος τῆς Ἐπιτροπῆς καί, ἀναλόγως τῆς φύσεως τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ προέβαινεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος εἰς τὴν προσήκουσαν ἐνέργειαν. Αὐτὰ εἶναι τὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν σήμερον τὴν μεσημβρίαν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Συντάγματος, τῶν ὁποίων θὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Ἐπιτροπῆς.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Λυκουρέζος ἔχει τὸν λόγον.

§145Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη καὶ ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Βουλὴ μία ἀπόφασιν, δι’ αὐτὸ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Ζουμπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§147Η. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Παραιτοῦμαι καὶ ἐγὼ τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§149Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ι. Κίνιας ἔχει τὸν λόγον.

§151Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσω κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην. Πλὴν ὡρισμένα σημεῖα ἐνίων ἀγορητῶν μὲ ἠνάγκασαν νὰ ὁμιλήσω καὶ νὰ λάβω σαφῆ θέσιν ἔναντι διατυπωθεισῶν ὑπὸ τούτων σκέψεων καὶ ἰδεῶν. Ἀπὸ μακρᾶς πείρας γνωρίζω, ὅτι τὸ Κοινοβούλιον βλέπει μὲ εὐμενὲς ὄμμα τὴν ἵδρυσιν νέων Κομμάτων. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ὁ τρόπος τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Νέου Κόμματος, μὲ ἐξένισεν. Γνωρίζω ἐκ παραδόσεως μακρᾶς, ὅτι τὰ κόμματα ἔχουν μίαν προεργασίαν, ἓν πρόγραμμα, ζοῦν μέσα εἰς τὸν λαόν, ἐμφανίζονται εἰς τὸν λαόν, ἐκλέγονται ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ ἀποστέλλονται εἰς τὴν Βουλήν, ὅπου διατυπώνουν τὰς περαιτέρω σκέψεις των. Τὸ Νέον Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη ὡς ὁ κατήγορος καὶ τιμητὴς ὅλων τῶν ἄλλων σχεδὸν κομμάτων, ἔχει μίαν περίεργον ἐμφάνισιν, τὴν ὁποίαν, ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31 Μαρτίου προέκυψε μία πλειοψηφία, ἡ ὁποία ἀπέδωσε τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Μέσα εἰς αὐτὴν τὴν πλειοψηφίαν ἔζησε τὸ Νέον Κόμμα ἐπὶ 10 ὁλοκλήρους μῆνας συμπράττον ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ συνεργασθὲν στενώτατα καὶ ὑπευθύνως μετ’ αὐτῆς. Εἷς ἐκ τῶν ρητόρων τοῦ νέου Κόμματος, ἐπετέθη κατὰ τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργασίας Κομμάτων, τὴν μόλις χθὲς συγκροτηθεῖσαν μὲ τὴν κατηγορίαν, ὅτι τὰ Κόμματα ταῦτα προσῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ὡς ἀρουραῖοι ἐπιπέσωσι. Ἀρουραῖοι εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνεμήθησαν τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐξουσίας ἐν τῇ Κυβερνήσει κατὰ τὸ δεκάμηνον, ὡς καὶ τὸ Νέον Κόμμα, διότι καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν ἔκανε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἐγκρίνῃ καὶ νὰ ψηφίζῃ τὰ γενόμενα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως....

§152Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. (Ἐν ὀργῇ). Αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ θέμα, κύριε συνάδελφε. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§153Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν σᾶς ἀκούω, κύριε συνάδελφε. Ἐλᾶτε πλησιέστερον. Τὰ νέα Κόμματα δύνανται νὰ ἐκλεγοῦν ὑπὸ μίαν σημαίαν, τὴν ὁποίαν ἀναπετάννυνται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ τὴν ὁποίαν κατόπιν ἐγκαταλείπουν, πλὴν ὀφείλουν νὰ δικαιολογήσουν τὴν στάσιν των καὶ τὴν μεταστροφήν των ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Σεῖς ἀπεσπάσθητε ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὑπὸ τὴν σημαίαν τοῦ ὁποίου ἐξελέγητε, ἐδημιουργήσατε τὸ Νέον Κόμμα, χωρὶς κἄν νὰ ἐξηγήσητε ἢ νὰ δικαιολογήσητε ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων σας ἢ τοῦ Κοινοβουλίου τὴν στάσιν σας αὐτὴν ἢ νὰ ἀναπτύξητε τοὺς λόγους τῆς ἀποσπάσεώς σας. Κάποτε, κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη, ἀπεσπάσθησαν ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Κοκκέτην 17 βουλευταὶ ἐκ τοῦ Κόμματος τούτου καὶ ὠνομάσθησαν ὑπὸ τοῦ τύπου καὶ τῆς κοινῆς γνώμης οἱ «17 Κοκκέτηδες», διότι δὲν εἶχον νὰ δώσουν εἰς τὸν τύπον καὶ τὴν κοινὴν γνώμην βάσιν καὶ δικαιολογίαν τῆς στάσεώς των.

§154Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἐὰν ἔχετε ὑπομονὴν θὰ τὰ διαβάσετε καὶ θὰ τὰ ἀκούσετε.

§155Ι. ΚΙΝΙΑΣ. (Πρὸς τοὺς βουλευτὰς τοῦ Νέου Κόμματος). Ἐψηφίζατε ὅλα τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ δὲν διεμαρτυρήθητε ποσῶς διὰ τὰ ἀτελῆ ταῦτα μέτρα ἐπὶ 10 ὁλοκλήρους μῆνας, καὶ ἀποσπασθέντες καὶ ἀποσκιρτήσαντες, ἔχετε μεθ’ ὑμῶν καὶ τὸν ἀποτυχόντα κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας, συναποτελοῦντες μετ’ αὐτοῦ τὸ Νέον Κόμμα. Καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἐρωτήσω: Ἀφοῦ ἀπεσκιρτήσατε ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν καὶ ἀπετελέσατε τὸ Νέον Κόμμα, εἴπατέ μας διὰ ποίους συγκεκριμένους λόγους ἀπεσκιρτήσατε; Διατὶ ἐπὶ 10 μῆνας ἠνείχεσθο ὅσα συνέβαινον εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν καὶ δὲν διεμαρτύρεσθο, ἀλλ’ ἐψηφίζατε διαρκῶς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, συμμετέχοντες οὕτω τῶν εὐθυνῶν αὐτῆς; Ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἤκουσε τὴν ἐξαγγελίαν τοῦ Νέου Κόμματος, νὰ σᾶς θέσῃ τὰ ἐρωτήματα ταῦτα καὶ ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσετε. Ἐψηφίσατε σεῖς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τελευταίως;

§156Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. (Ἐν ὀργῇ). Κύριε Πρόεδρε, ἢ θὰ γενικεύσωμεν τὴν συζήτησιν, ἢ θὰ σταματήσῃ.

§157Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι). Ὅταν θέλετε νὰ ἐλέγχητε, θὰ ἐλεγχθῆτε. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῆτε καὶ σεῖς τὸν ἔλεγχον.

§158Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Τότε νὰ συνεχίσωμεν.

§159Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐὰν θέλετε, νὰ δευτερολογήσετε. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, κύριοι, νὰ ἀποσχίζωνται, ὅπως σεῖς 17 ἢ 18 δυσαρεστημένοι, ἐκ τῆς πλειοψηφίας καὶ νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ἀποτελοῦν Νέον Κόμμα. (Θόρυβος καὶ φωναὶ ἐκ τῶν ἑδρῶν τῶν βουλευτῶν τοῦ Νέου Κόμματος).

§160Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. (Ἐν ὀργῇ). Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διὰ 18 βουλευτάς, εἰς τοὺς ὁποίους δὲν ἔχετε τίποτε νὰ προσάψετε.

§161Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὅσον καὶ ἂν φωνάζετε, δὲν μπορεῖτε νὰ συγκαλύψετε τὴν πρᾶξιν σας.

§162Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. (Ἐν ὀργῇ). Αὐτὸ ποὺ σᾶς λέγω. Αὐτὰ ποὺ λέτε, εἶναι συκοφαντίαι. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§163Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὑπὸ ποίαν σημαίαν ἐξελέγητε βουλευτής, κύριε Λυκουρέζε;

§164Π. ΛΥΚΟΥΡΕΖΟΣ. Ὑπὸ τὴν σημαίαν ποῦ ἐξελέγητε καὶ σεῖς.

§165Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Τὴν ὁποίαν ἐγκατελείψατε. Εἶναι καιρός, κύριοι, νὰ εἴμεθα σοβαρώτεροι. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σήμερον δέχεται μίαν φοβερὰν καταπίεσιν ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ αὐτὴν τὴν καταπίεσιν τὴν ἠνείχοντο ἐπὶ δέκα μῆνας οἱ νέοι ἄνδρες τοῦ Νέου Κόμματος καὶ ἐψήφισαν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπέπιπτον, ἵνα μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν τοῦ ἑνὸς τῶν ρητόρων τοῦ Νέου Κόμματος, ἐντὸς τῶν Ὑπουργείων ὡς ἀρουραῖοι. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἐμφανίζεσθε ἔτσι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι τὰ νέα Κόμματα ἐμφανίζονται μὲ προγράμματα καὶ ἀρχὰς καὶ ὄχι μὲ ἐπιτετηδευμένα χειροκροτήματα· καὶ εἶναι περίεργον διατὶ σιγᾶτε καὶ δὲν τολμᾶτε νὰ εἴπητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διατὶ ἐγκατελείψατε τὰς τάξεις τῆς πλειοψηφίας, τὰς ὁποίας νεμόμενοι τὴν ἐξουσίαν ὑπεστηρίζατε ἕως χθές. Δὲν τολμᾶτε, διότι δὲν ἔχετε ἀρχάς, δὲν ἔχετε ἰδεολογίαν. Συμμετείχατε τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ὡς Ὑπουργός, φέροντες τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, διατὶ ἤδη τὴν ἐγκαταλείπετε;

§166Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διατὶ τὴν ἐγκατέλειψα; Ἐρωτήσατε καλλίτερον, διατὶ μὲ παρεκάλουν νὰ μείνω. Τὴν ἐγκατέλειψα διὰ νὰ μὴ παραδώσω τὸ Σωματεῖον εἰς τοὺς Κομμουνιστάς.

§167Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Μέχρι χθὲς ἦσθε ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἔχετε ἀκεραίας τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἂν ἔχῃ, ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀποσείσητε τὰς εὐθύνας καὶ νὰ ἐμφανίζεσθε ὡς Νέον Κόμμα. Δὲν εἶναι σοβαρὰ αὐτὰ τὰ πράγματα. (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τοῦ Νέου Κόμματος).

§168Α. ΚΑΨΑΛΗΣ. Ἀπηυθύνατε ἐρώτημα, διατὶ ἀπεσπάσθημεν ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Ποιὸς σᾶς τὸ εἶπεν αὐτό;

§169Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐντός, ἐκτὸς καὶ ἐπὶ τὰ αὐτά.

§170Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω πῶς ἀπεσπάσθητε ἀπὸ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἤκουσα ἀπὸ τοὺς ὀπαδοὺς τοῦ Νέου Κόμματος τοὺς κλαυθμυρισμούς των ὅτι τάχα ἡ Κυβέρνησις τῆς Συνεργασίας, ἡ ὁποία ἀπετελέσθη «κοινῇ τῶν Ἑλλήνων βοῇ» καὶ «κοινῇ τῶν Ἑλλήνων ἐπιθυμίᾳ» ἐξ ὅλων τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων, δὲν ἔχει νὰ ἀποδώσῃ τίποτε τὸ σοβαρόν. Καὶ ἀντιστρέφω τὸ ἐρώτημα διὰ νὰ πληροφορηθῶ ἐὰν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἣν ἐψήφιζαν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Νέου Κόμματος ἐπὶ 10 μῆνας, ἀπέδωσε περισσότερα. Ἠκούσθησαν γνῶμαι ὅτι ἂν διακόψῃ ἡ Βουλὴ κινδυνεύουν οἱ Κοινοβουλευτικοὶ καὶ Δημοκρατικοὶ θεσμοὶ καὶ βαίνομεν πρὸς Δικτατορίαν!! Πρόκειται περὶ ἐπιχειρήματος ὄχι σοβαροῦ. Δὲν ὑπῆρξε περίπτωσις εἰς τὸ παρελθὸν ποὺ νὰ μὴ ἔλαβον χώραν διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ τῶν διακοπῶν νὰ μὴ ἐδίδετο νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ νὰ λαμβάνωνται τὰ ἀναγκαῖα νομοθετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα αἱ περιστάσεις ἐπέβαλλον. Συνεπῶς ποὺ βλέπετε τὸν κίνδυνον τῶν θεσμῶν τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἢ τῶν Δημοκρατικῶν, ὡς ἐκ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος;

§171Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν ἔχετε, νὰ μᾶς ἀναφέρετε περιπτώσεις διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ αὐτῇ Συνόδῳ, τετράκις.

§172Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε Μπακόπουλε, μετέχετε τῆς Βουλῆς ταύτης, ἐψηφίσατε καὶ τὰς τρεῖς διακοπάς, χωρὶς νὰ ἔχετε καμμίαν ἀντίρρησιν. Συνεπῶς ἂν τοῦτο ἀποτελεῖ ἀνωμαλίαν, τὴν διαπράξατε καὶ σεῖς τρὶς μέχρι τοῦδε, διὰ τῆς ψήφου σας. Δὲν φαντάζομαι νὰ κινδυνεύουν οἱ θεσμοὶ ἂν τὴν διαπράξητε καὶ ἅπαξ εἰσέτι.

§173Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀνωμαλία ἔγκειται εἰς τὴν συχνότητα τῶν διακοπῶν καὶ ὄχι ἐν αὐτῇ τῇ διακοπῇ. Δὲν ἀντέχω νὰ ψηφίσω καὶ τὴν τετάρτην.

§174Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Λοιπόν, δὲν ὑπάρχει Βουλή, ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, ἡ ὁποία νὰ μὴ διέκοψε τὰς ἐργασίας αὐτῆς. Εἶσθε ἐν ἀσυνεπείᾳ, φίλε κ. Μπακόπουλε, ὑποστηρίζοντες τὸ ἀντίθετον. Σήμερον αἱ περιστάσεις εἶναι ἐξαιρετικὰ σοβαραί. Οἱ Μακεδόνες συνάδελφοι, ἐζήτησαν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος. Ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς καὶ αἱ περιστάσεις αὐταὶ ἐπιβάλλουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὑπὲρ τῆς ὁποίας θὰ ψηφίσω. Ὅταν ὅμως ἡ Βουλή, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς, ἀναμφισβητήτως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκχωρήσῃ σύμφωνα μὲ τὸ πολίτευμα τῆς Χώρας εἰς μίαν Ἐπιτροπὴν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τὰ δικαιώματά της, διότι πιθανὸν νὰ ἐμφανισθοῦν ἀνάγκαι σοβαραί, αἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ τύχουν τῆς δεούσης ρυθμίσεως ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν, παρετήρησα καὶ μίαν ἄλλην περίεργον καὶ ἐκπληκτικὴν ἀσυνέπειαν, ἣν ὀφείλω νὰ τονίσω. Δὲν ἔχω παράδειγμα βουλευτοῦ κατὰ τὸ παρελθόν, ὁμιλήσαντος δριμύτατα κατά τινος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν ὥραν τῆς ψηφοφορίας νὰ τὸ ψηφίζῃ. Αὐτὸ ἐθεωρεῖτο ἄλλοτε ἀσυνέπεια, ἐθεωρεῖτο δημοκοπία, ἄλλα νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ ἄλλα νὰ ψηφίζωμεν. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, τὸ Κοινοβούλιον ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφερόμεθα, ἂν θέλωμεν νὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος αὐτοῦ, ὅταν λαμβάνῃ θέσιν καὶ στάσιν ἐπὶ μέτρου συγκεκριμένου κυβερνητικοῦ, ὄχι μόνον νὰ λέγωμεν καὶ νὰ ἀγορεύωμεν, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ψηφίζωμεν ἀναλόγως. Καὶ ἐνῷ ἐγένετο ἡ συνεργασία τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων, ἡ ὁποία ἀπέβλεπε εἰς ἕνα συγκεκριμένον σκοπόν, εἰς τὸν σκοπὸν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν καὶ τὸ κράτος τοῦ νόμου καὶ θὰ ἔπρεπεν οἱ πάντες νὰ χειροκροτῶμεν τὴν ἐθνικὴν ταύτην ἕνωσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, συμφώνως καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, βλέπομεν ἀντιθέτως ἐνίους εὐτυχῶς μεμψιμοιροῦντας καὶ διαμαρτυρομένους διὰ τὴν γενομένην συνεργασίαν, διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν καὶ ἀνωμάλων αὐτῶν περιστάσεων, καὶ νὰ διαβλέπουν ὅτι τάχα οἱ Κοινοβουλευτικοὶ θεσμοὶ κινδυνεύουν καὶ ὅτι δικτατορία ἀπειλεῖ τὸν τόπον. Ἕνα ἔτος τώρα εἰς τὴν Θεσσαλίαν, εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς τὴν Φθιώτιδα καὶ ἀλλαχοῦ, ὁ ἐσωτερικὸς ἐχθρὸς ἔξωθεν ἐνισχυόμενος ἀπειλεῖ οὐχὶ τοὺς θεσμούς, ἀλλὰ καὶ τὴν πατρίδα καὶ τὴν ζωὴν ἡμῶν.

§175Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ καὶ νὰ λειτουργῇ ἡ Βουλή.

§176Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Καὶ θέλουν ἤδη νὰ λειτουργῇ ἡ Βουλή, τὴν ὁποίαν, κύριε Μπακόπουλε, τὴν διακόψατε τὸν μῆνα Δεκέμβριον καὶ σεῖς καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσατε ὑπὲρ τῆς διακοπῆς. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι περίεργος ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, διότι πρέπει καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ κατανοήσῃ ἐὰν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὁμιλοῦντες, ὡς ὁμιλοῦμεν, αἰσθανόμεθα τὰ ὅσα ὑποφέρει ὁ λαός, ἢ μόνον θέλομεν νὰ λαλῶμεν χωρὶς νὰ αἰσθανώμεθα τὸν πόνον, τὴν φρίκην, τὸ μαρτύριον καὶ τὴν ὀδύνην αὐτοῦ. Θὰ ψηφίσω, κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶμαι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τῆς συνεργασίας τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων. Πιστεύω ἀκραδάντως ὅτι θὰ φθάσωμεν ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου εἰς τοὺς ἀντικειμενικοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος προτίθεται καὶ ἐπιδιώκει, δηλαδὴ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τῆς τάξεως. Δὲν ἀνησυχοῦμεν οὔτε ἀπὸ τὰς φωνάς, οὔτε ἀπὸ τὰς διαμαρτυρίας, ἀλλ’ οὔτε ἀπὸ τὰς ἐπιδρομάς, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος, ἔξωθεν ὑποστηριζόμεναι. Δὲν μὲ συνδέει τίποτε μὲ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἐγένετο μία κατάχρησις. Ἐπεστρατεύσαμεν τὸν ἔντιμον καὶ ἔγκριτον τοῦτον πολίτην, διὰ νὰ ἑνωθοῦν ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα, ἐν τούτοις ὅμως ρίπτονται πάρθεια βέλη ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς κυριάρχου συνελεύσεως. Δὲν θὰ ἀνατρέξω πολὺ μακράν, ἀνατρέχω εἰς τὸ ἔτος 1926, ὅτε τὰ κόμματα τῆς Χώρας ἐπεστράτευσαν τότε τὸν ἀείμνηστον Ζαΐμην καὶ τὸν ἔθεσαν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Οἰκουμενικῆς ἐκείνης Κυβερνήσεως, συνεργασθέντα μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ δύο περίπου ἔτη, διὰ νὰ ὑπάρξῃ τότε μία πράγματι ἀναπλαστικὴ διὰ τὸν τόπον ζωή. Δὲν ἐσκέφθη οὔτε ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, οὔτε ὁ Παναγῆς Τσαλδάρης, οὔτε ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, δὲν ἐσκέφθη κανεὶς νὰ κατηγορήσῃ τὴν πρᾶξιν ταύτην τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὡς δικτατορικήν, ἀλλὰ τὴν ἐθεώρησαν ὡς κοινοβουλευτικήν. Δὲν ἐσκέφθησαν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες κατὰ τὸ 1926, ὅτε ὑπῆρχεν ἀνωτέρα πολιτικὴ ἀκμή, νὰ κατηγορήσουν κανένα ὡς ἐπιβουλευόμενον τὸ πολίτευμα τῆς Χώρας. Σήμερον, ὅμως, τί συμβαίνει; Ὄταν ὅλος ὁ ἐθνικόφρων κόσμος ἑνοῦται ὑπὸ μίαν φυσιογνωμίαν ἄσπιλον καὶ λευκοτάτην, ὑπὸ ἕνα ἔντιμον καὶ ἔγκριτον ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος ἐπεστρατεύθη, μερικοί, ἀποτελοῦντες μίαν μικρὰν ὅλως παραφωνίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ρίπτουν κατὰ τοῦ λευκοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς τὰ μυδραλλιοβόλα των, κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔκαμε παρὰ τὸ καθῆκον του. Δι’ αὐτὸ σᾶς λέγω ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ σκεφθῶμεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠθέλησε τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ὁποῖος ἀναμένει μετὰ πίστεως τὴν σωτηρίαν τῆς Χώρας ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, πιστεύει εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν. Βεβαιωθῆτε δὲ ὅτι καὶ τὰ νέα κόμματα καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπικρίνουν τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν καὶ τὸ ἔργον αὐτῆς, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐθνοσωτήριον, θὰ μετανοήσουν μίαν ἡμέραν, ἀλλὰ καὶ θὰ κλαύσουν πικρῶς, ὅταν ἀντιληφθοῦν, ὅτι ἐσφαλμένως ἐπιτίθενται, διότι ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, κατ’ ἐμὴν γνώμην, θὰ εὕρῃ τὴν σωτηρίαν της καὶ τὴν ἀσφάλειάν της. Ἓν μόνον ἐξάγω ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ὁμιλοῦν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν αἰσθάνονται βαθύτατα τὸν πόνον, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ αἰσθανώμεθα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§177Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσητε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§179Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διασύρεται μία πολιτικὴ κίνησις, ἡ ποία ἔχει τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ λέγῃ ὅτι γίνεται καλοπίστως. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑβριζώμεθα. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς καταδικάσετε ἐκθέτους εἰς τὰς ἐπιθέσεις τοῦ κ. Κίνια.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγεννήθη κανὲν προσωπικὸν ζήτημα;

§181Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Βεβαίως.

§182Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἐπιθέσεις κατὰ κομμάτων, δὲν εἶναι προσωπικά.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χ. Φουσιάνης ἔχει τὸν λόγον.

§184Χ. ΦΟΥΣΙΑΝΗΣ. Εἰς τὰς 31 Ἰανουαρίου ἡ Βουλὴ συνήνεσε νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι της καὶ προέβη εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων πρὸς πάταξιν τῆς ἀνταρσίας. Σήμερον ζητεῖται νέα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Βεβαίως σήμερον δὲν εἶναι αἱ στιγμαὶ διὰ συζητήσεις, διότι εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἐξελίξει τῆς μάχης αὐτῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ κριθῇ ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐπειδὴ ἀπὸ τὴν ἔκβασιν τῆς μάχης αὐτῆς κρίνεται ἡ τύχη καὶ ἡ ὕπαρξις τῆς Πατρίδος μας, ἀκριβῶς διὰ τὸ βάρος τῶν εὐθυνῶν αὐτῶν ὀφείλει ἕκαστος ἀντιπρόσωπος νὰ καθορίσῃ σαφῶς τὴν θέσιν του ἔναντι τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου. Ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀρχὴν παρῆλθεν ἕνα χρονικὸν διάστημα 40 ἡμερῶν, τὸ ὁποῖον μετέβαλε πολὺ τὴν κατάστασιν. Εἴμεθα τότε εἰς τὸ μέσον τοῦ χειμῶνος, τοῦ ὁποίου ἡ δριμύτης περιώριζε τὴν ἔκτασιν τοῦ ἀγῶνος. Σήμερον ὅμως εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς ἀνοίξεως ἡ ὁποία εὐνοεῖ τὰς πολεμικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ ἰδιαιτέρως τὸν κλεφτοπόλεμον. Μία ἄλλη διαπίστωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: Ὄτι προϊόντος τοῦ χρόνου ὁ πόλεμος αὐτὸς καθίσταται σκληρότερος. Ὁ ἐχθρὸς ἀπὸ δύο περίπου μηνῶν ἔχει θέσει εἰς ἐφαρμογὴν ἕνα πολὺ σκληρὸν μέτρον, τὸ μέτρον τῆς ὁμαδικῆς ἀπαγωγῆς τῶν πολιτῶν, τῆς βιαίας στρατολογίας. Καὶ πρὸ τῆς τοιαύτης τακτικῆς τοῦ ἐχθροῦ τῆς Ἑλλάδος, ἡμεῖς πῶς ἐνεργοῦμεν; Φοβοῦμαι ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔδειξεν ὅτι σπεύδει βραδέως, ἐνῷ τὸν χρόνον αὐτὸν τὸν ἐκμεταλλεύεται ὁ ἐχθρὸς τῆς Ἑλλάδος ὁ ὁποῖος κινεῖται μὲ ταχύτητα. Κύριοι βουλευταί, ὅταν τὴν 28 Ὀκτωβρίου 1940 μᾶς ἐπετέθησαν κατὰ τρόπον βάναυσον καὶ ἄνανδρον καὶ ὅλως αἰφνιδιαστικῶς οἱ Ἰταλοί, ἐὰν δὲν ἐκινεῖτο τὸ Κράτος μὲ ἀστραπιαίαν ταχύτητα διὰ νὰ ἐξουδετερώσῃ τὴν ἐπιβουλήν, ἐὰν ἐκάθητο νὰ σκεφθῇ ἐπὶ ἕνα μῆνα τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ, θὰ εἶχε καταληφθῆ ὄχι μόνον ἡ Ἑλλὰς καὶ ὅλη ἡ Μέση Ἀνατολή. Ὀφείλει λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ χωρήσῃ πρὸς τὸ ἔργον της μὲ ταχύτατον ρυθμόν. Αἱ ἀποφάσεις εἰδικῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων ἐλήφθησαν καὶ εἶναι πρὸς μεγάλην τιμὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐπέδειξε σθένος εἰς τὴν λῆψιν τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν καὶ ἰδιαιτέρως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ νὰ ἔχουν ληφθῆ ἐνωρίτερον, διότι ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὸν ἐχθρὸν νὰ ἐπωφεληθῇ πολυτίμου χρόνου. Σήμερον λέγεται ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς τῆς ἐξορμήσεως τοῦ Στρατοῦ μας. Εὑρισκόμεθα κατὰ συνέπειαν πρὸ μεγάλων γεγονότων καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν προσοχήν μας ἐντεταμένην. Ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα πρέπει νὰ παρακαμφθοῦν ἐξαιρέσει ὡρισμένων ἀπαραιτήτων καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφοσιωθῇ ὁλοψύχως εἰς τὸν τρόπον τῆς διεξαγωγῆς τοῦ ἀγῶνος πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς φυλῆς μας. Ἀκόμη δὲν γνωρίζω ἐὰν δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ διακοπῇ ἡ λειτουργία ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν ὅπως γίνεται ἐν ὥρᾳ πολέμου. Διότι οἱ κίνδυνοι σήμερον εἶναι μεγαλύτεροι ἀπὸ κάθε ἄλλην φοράν. Ζητοῦμεν ἀκόμη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ φροντίσῃ ὥστε ὁ στρατός μας κατὰ τὴν μάχην αὐτὴν νὰ μὴ εἶναι μόνος. Πρέπει ὁ ἐχθρὸς νὰ ἀντιληφθῇ, ὁπουδήποτε τῆς Ἑλληνικῆς γῆς καὶ ἂν εὑρίσκεται ὅτι ἀντιμετωπίζει ἐχθρικὸν περιβάλλον. Εἴτε εἰς τὰ Ἑλληνικὰ βουνά, εἴτε εἰς τὰς Ἑλληνικὰς πεδιάδας, ὁπουδήποτε τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὅτι μπρός του εἶναι ὁ ἐχθρός. Πῶς θὰ καταστῇ τοῦτο δυνατόν; Μὲ τὴν ἐπιστράτευσιν μιᾶς, δύο, τριῶν, πέντε ἡλικιῶν; Ὄχι. Θὰ τεθῇ εἰς κατάστασιν ἐπιστρατεύσεως σύσσωμος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ ὀργανωθῇ τὸ Ἔθνος νὰ συμμετάσχῃ σύσσωμον εἰς τὸν ἀγῶνα. Διότι, ἂς μὴ πλανώμεθα. Θὰ ἀναγκασθῶμεν, θέλομεν δὲν θέλομεν, ἀπὸ τῆς τελευταίας πόλεως μέχρι τοῦ τελευταίου χωρίου νὰ διεξαγάγωμεν ἀγῶνα ἀπεγνωσμένον. Θὰ πρέπει νὰ ὀργανωθῇ ὁ ἀγὼν αὐτὸς κατὰ περιφερείας, κατὰ νομούς. Ἂς διατεθοῦν ὅλοι οἱ καλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι νὰ φροντίσουν διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὑπεραμυνόμενοι τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας του. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ τοῦτο, διότι τότε ἀναπτερώνεται τὸ ἠθικὸν τοῦ στρατοῦ μας καὶ ἀντιθέτως καταπίπτει τὸ ἠθικὸν τοῦ ἀντιπάλου. Μόνον κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν ἡ νίκη μας θὰ εἶναι περιφανὴς καὶ μὲ ὀλιγωτέρας θυσίας. Διότι σήμερον ἡ θυσία πίπτει ὁλόκληρος εἰς βάρος τοῦ στρατοῦ μας καὶ τῆς Χωροφυλακῆς. Ἄλλη κυρία προϋπόθεσις εἶναι ἡ ἀμείλικτος δίωξις τῆς προπαγάνδας τοῦ ἐχθροῦ ἀπὸ τὰ κατώτατα ὄργανά του μέχρι τῶν ἀνωτέρων. Διότι εἶναι ἐκτὸς πάσης λογικῆς, ὅταν γίνεται ἕνας ὁλοκληρωτικὸς πόλεμος, ἡ προπαγάνδα τοῦ ἐχθροῦ νὰ ἀφήνεται ἐλευθέρα νὰ δρᾷ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νομίζει. Γνωρίζομεν βέβαια τὶ σημαίνει αὐτὸ καὶ ἴσως τὴν στιγμὴν αὐτὴν νὰ λέγουν πολλοὶ «τὶ ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος αὐτός;». Καὶ ὅμως εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ αὐτό. Ἂς μὴ λέγωμεν ὅτι δὲν μποροῦμε νὰ κάμωμεν τὸ ἕνα δὲν μποροῦμε νὰ κάμωμεν τὸ ἄλλο ἢ προσκρούομεν εἰς τὸ α ἢ τὸ β ἐμπόδιον, ὅτι εἴμεθα Κράτος ἐξηρτημένον, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκας, ὅτι πεινοῦμεν, ὅτι δυστυχοῦμεν, τὰ γνωρίζω ὅλα αὐτά, εἶναι ἀληθῆ. Αἱ ἀνάγκαι μας εἶναι μεγάλαι καὶ ἡ ἀδυναμία μας εἶναι μεγάλη. Ἀλλ’ αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διερχόμεθα εἶναι πολὺ μεγαλυτέρας σημασίας. Αἱ ἀνάγκαι μας καὶ αἱ πληγαί μας δὲν φθάνουν εἰς τὸ ὕψος τῆς κρισιμότητος τῶν σημερινῶν περιστάσεων καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν νίκην καὶ νὰ κερδίσωμεν τὸν σκληρὸν αὐτὸν ἀγῶνα εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις ὑπεράνω τῶν ἀναγκῶν καὶ τῶν ἀδυναμιῶν μας. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι εἶναι στιγμὴ ἡ σημερινὴ ποὺ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὸν ἑαυτόν μας νὰ τὸν κατευθύνῃ περισσότερον τὸ αἴσθημα καὶ ὁ πόνος τῆς ψυχῆς μας ἀπὸ τὴν σύνεσιν, τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν λογικήν. Διότι, εἰς τὴν Ἱστορίαν τῶν Ἐθνῶν ὑπάρχουν στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ σύνεσις καὶ ἡ λογικὴ μόναι δὲν σώζουν, ἀλλὰ σώζει τὸ θάρρος καὶ ἡ ψυχικὴ ἐπανάστασις. (Χειροκροτήματα). Σᾶς παρακαλῶ, ἡ ἐποποιΐα τῆς Ἀλβανίας ποῦ ὠφείλετο; πῶς ἐπολέμησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, μὲ τὴν λογικὴν ἢ μὲ τὸν πόνον του καὶ τὴν ψυχήν του, μὲ τὸ αἴσθημα; Ποῦ ὀφείλεται ἡ νεωτέρα Ἑλλάς, κύριοι βουλευταί; Ποῖος τὴν ἐδημιούργησε, ποῖος τὴν ἔκανε τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1821; Ἡ λογικὴ τοῦ Καποδίστρια ἢ ἡ ψυχικὴ ἐπανάστασις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; Εἶναι μεγάλαι αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἐὰν ἡ ἡγεσία μας δὲν δυνηθῆ νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ὕψος τῶν στιγμῶν αὐτῶν καὶ νὰ λάβῃ ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι νὰ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς στιγμὰς ποὺ διερχόμεθα, τότε κινδυνεύει ἡ ὑπόστασις τοῦ Ἔθνους. Ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μεγάλαι ἀποφάσεις, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, καὶ μόνον αὐτόν, ὄχι διότι κινδυνεύει ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἢ ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, ἀλλὰ διότι κινδυνεύει τὸ Ἔθνος, εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν ἀποφάσεις σοβαραί, μεγάλαι ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξασφαλίσουν τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς Φυλῆς. Μόνον καὶ μόνον δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴμεθα ἄγρυπνοι μέχρις ὅτου τοὐλάχιστον καταδειχθῇ ὅτι ἐδημιουργήθησαν αἱ προϋποθέσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξασφαλίσουν τὴν συντριβὴν τοῦ Κομμουνισμοῦ καὶ τὴν νίκην τῆς Πατρίδος. Ἐὰν ἤξευρα ὅτι ἤδη ἐδόθησαν διαταγαὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ χωρήσωμεν εἰς τὸν δρόμον αὐτόν, πρὸς δημιουργίαν τῶν προϋποθέσεων τὰς ὁποίας ἀνέφερα, τότε θὰ ἔλεγον νὰ κλείσῃ ἡ Βουλὴ καὶ νὰ μὴ ἀνοίξῃ παρὰ μόνον ὅταν τελειώσῃ ὁ ἀγὼν αὐτός. Ἀλλὰ ὑπάρχουν ἐμπόδια, πολλὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑπερπηδήσωμεν. Δι’ αὐτὸ ζητῶ νὰ εἴμεθα ἄγρυπνοι. Κύριοι Ἀρχηγοί, ἔχετε πίσω σας ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ὅταν ἐπῆγα εἰς τὰς Καλάμας μοῦ εἶπαν ὅτι ἐπεράσαμε τὴν κατοχήν, ἐπεινάσαμεν, ἐπάθαμε τὰ πάντα· εἴμεθα ὅμως καὶ σήμερα διατεθειμένοι νὰ ὑποστῶμεν καὶ νέας θυσίας, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους νὰ εἰρηνεύσῃ ἡ χώρα μὲ τὴν συντριβὴν τῶν ἀναρχικῶν. Γι’ αὐτὸ σᾶς ἐβγάλαμε βουλευτάς, μοῦ εἶπαν. Λοιπόν, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Ἔθνους, εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴμεθα ἐπ’ τι διάστημα ἐν ἐπιφυλακῆ μέχρις ὅτου ἐκδηλωθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογήν. Εὔχομαι οἱ Ἀρχηγοί μας, τοὺς ὁποίους συνοδεύομεν ὅλοι, νὰ φανοῦν ἄξιοι τῶν περιστάσεων καὶ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κατάστασιν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην ἀποφασιστικότητα. (Χειροκροτήματα).

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§186Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐζήτησα τὸν λόγον ἀπόψε, ὄχι διὰ νὰ εἴπω ὑπὲρ ἢ κατὰ τῆς ἀναβολῆς—διότι αὐτὸ τὸ εἶπα ἀπὸ χθὲς—ἀλλὰ διότι κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ἐλέχθησαν ὡρισμένα πράγματα, εἰς τὰ ὁποῖα βεβαίως ὡς βουλευτὴς τῆς Βουλῆς τοῦ 1935 καὶ 1936 εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω. Ἀπὸ ὡρισμένους συναδέλφους τοῦ Νέου Κόμματος, ἐλέχθησαν ὡρισμένα πράγματα, τὰ ὁποῖα, βέβαια, ἔχουν τὴν ἀλήθειάν τους καὶ τὴν πραγματικότητα. Διότι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ Ἀρχηγός μου ἀνέδειξε τὴν παρέαν αὐτὴν ὥστε νὰ ἐμφανισθῇ μέσα εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς «Νέον Κόμμα» μὲ νέας ἀρχάς, καὶ μάλιστα νὰ κατηγορήσουν τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ὅτι αὐτοὶ ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τοῦ ἔκαναν τὸ πρόγραμμα, σἂν οἱ Ἀρχηγοί του οἱ παλαιοί, τοῦ ὕψους τοῦ Γούναρη καὶ τοῦ μακαρίτη τοῦ Τσαλδάρη, δὲν ἦσαν ἱκανοὶ νὰ κάνουν πρόγραμμα ἀλλὰ περίμεναν νὰ γεννηθοῦν οἱ νεαροὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἴσως τότε νὰ μὴ εἶχον ἐγκατασταθῆ ἀκόμη στὴν κοιλιὰ τῆς μάνας τους. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Διότι εἶναι πολὺ νεώτεροι νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ νὰ εἴπουν ὅτι αὐτοὶ ἔκαναν τὸ πρόγραμμα, ὅτι αὐτοὶ ἐβγῆκαν μόνον μὲ μίαν ἰδέα, τὴν ἰδέα τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλείας, ἐνῷ οἱ ἴδιοι τὸ 1935 τὴν ἐπολέμησαν καὶ ἐτάχθησαν ἐναντίον τοῦ προσώπου τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Ἔχουν δίκαιον εἰς ὡρισμένα ζητήματα καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ ἐγὼ ἄλλοτε εἶπα ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ πνοὴ μέσα ἐδῶ τῆς ἡγεσίας καὶ τῶν περιστάσεων. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖ ἡ σημερινὴ ἡγεσία νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τὴν νέαν ἡγεσίαν. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν κάνουμε μεταβίβασιν τῆς ἡγεσίας ἀπὸ πρόσωπα, εἰς πρόσωπα τὰ ὁποῖα βεβαίως, χωρὶς νὰ νομίσουν ὅτι τοὺς κατηγοροῦμε πολύ, φαίνεται ὅτι δὲν ἔχουν ἀκόμη τὸ «γνῶθι σαὐτόν». (Χειροκροτήματα, γέλωτες). Ὁ πολιτικὸς δὲν φυτρώνει σἂν μανιτάρι ἀπὸ τὴ μία στιγμὴ ὣς τὴν ἄλλη. Ἐὰν Ἀρχηγὸς τοῦ Νέου Κόμματος ἦταν ὁ μακαρίτης ὁ πατέρας του, θὰ ἦταν γνωστὸς εἰς ὅλους. Ἀλλὰ ὁ νεαρὸς αὐτὸς τώρα ἐφάνηκε καὶ ἐμφανίσθηκε πολὺ σύντομα. Ἀνέβηκε τὰς βαθμίδας μὲ ἀστραπιαία ταχύτητα. Οὔτε τὰ νέα ἀεροπλάνα δὲν τὸν φθάνουν. Πταίει καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διὰ τὴν ταχύτητα αὐτήν. Διότι τοὺς ἔδωσε μεγάλον ἀέρα. Τοὺς ἐδόθησαν ὡρισμένα χρηματικὰ ποσὰ νὰ διαχειρίζωνται χωρὶς ἔλεγχο καὶ χωρὶς νὰ ἀποδώσουν αὐτοὶ οἱ κύριοι λογαριασμὸ τῆς διαχειρίσεώς των ἐκείνης. Διότι τὰ χρήματα ἐκεῖνα εἶχαν μαζευτῆ ἀπὸ ἐράνους καὶ ἦσαν ἱερὰ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ διαχειρισθοῦν δύο–τρεῖς ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν καὶ οἱ ἁρμόδιοι.

§187Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, τί διαχείρισις ἦταν αὐτή;

§188Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Καθῆστε κάτω. Δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ὑποστηρίξεως τῆς πτέρυγος αὐτῆς, οὔτε κανενός, οὔτε δέχομαι διακοπάς. Ἀνέβηκα ἐδῶ ἐπάνω γιὰ νὰ εἰπῶ ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ἀπὸ τὶς φωνές σας ἴσως μοῦ ξεφύγουν. Μοῦ δόθηκε ἡ εὐκαιρία νὰ θίξω ὡρισμένα πράγματα διότι ὅταν ἀνεβαίνουν νεαροὶ ἐπάνω καὶ κατηγοροῦν τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ λέγουν ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ δὲν συμμαζεύονται, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι —οἱ ὁποῖοι ἴσως εἰς τὸν δρόμον νὰ μὴ τοὺς φθάνωμεν ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἐκεῖ θὰ τοὺς περάσουμε (γέλωτες)—δὲν ἠμποροῦμε νὰ ἀκοῦμε αὐτοὺς νὰ κατηγοροῦν καὶ νὰ παρουσιάζωνται ὡς μεγάλοι σωτῆρες τοῦ Ἔθνους. Δὲν ἠμποροῦν νὰ παρουσιάζωνται, ὡς μεγάλοι σωτῆρες τοῦ Ἔθνους. Δὲν εἶναι ἐν τάξει μὲ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐὰν ἀφήνουν τὸ Κόμμα των. Ἐὰν τὸ ἀφήσουν νὰ τὸ κάμουν ὡς ἄτομα καὶ ὄχι ὅταν ὁ καθένας ἀπὸ αὐτοὺς ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ κυττάῃ νὰ βάλλῃ κατὰ τοῦ δυστυχισμένου αὐτοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ μεγαλύτερα θύματα καὶ τὰς περισσοτέρας συμπαθείας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἠμποροῦν, λοιπόν, οἱ κύριοι αὐτοὶ ἄλλοτε νὰ παρουσιάζωνται ὡς Δημοκράται καὶ ἄλλοτε νὰ παρουσιάζωνται ὅτι ἐβγῆκαν μὲ τὴν ἰδέαν τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλείας καὶ νὰ λησμονοῦν τὸ Κόμμα των. Τοὺς ἀπαγορεύεται νὰ μονοπωλοῦν τὴν ἰδέαν αὐτὴν καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Αὐτὰ τὰ λέγω διότι μὲ ἐπροκάλεσεν ὁ κ. Στρᾶτος, ὅταν εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ποῦ εἶναι οἱ συνάδελφοι τοῦ 1935. Καὶ τότε τὸν διέκοψα· σεῖς εἶσθε ὁ υἱὸς τοῦ Στράτου καὶ δὲν σᾶς ἐπετρέπετο, οὔτε τότε οὔτε τώρα νὰ φέρετε ζήτημα προσωπικὸν εἰς τὸ μέλλον. Ἐὰν λέγω αὐτά, δὲν τὰ λέγω, διότι θέλω νὰ ὑπερασπίσω τὸ Στέμμα. Οὔτε ἔχει ἀνάγκην τοιαύτης ὑπερασπίσεως, ἀπὸ τὰς μικρὰς δυνάμεις τὰς ἰδικάς μου. Τὸ λέγω, διότι ὡρισμένοι ἄνθρωποι ἔχομεν πληρώσει μὲ θύματα, μὲ κόπους, μὲ ἀγῶνα, μὲ θυσίας καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀκούωμεν στραγγαλιζομένην τὴν πραγματικότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν. Ἀκούομεν νὰ γίνεται μεγάλη κατάχρησις περὶ Κράτους δικαίου καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῇ κανεὶς περὶ Κράτους δικαίου, ὅταν ἀναγκάζεται τὸ Κράτος νὰ ὑποκύπτῃ εἰς τοὺς κατσικοκλέφτες καὶ ἔχει μέσα εἰς τὰ μπουντρούμια κατὰ ἑκατοντάδας χιλιάδων τοὺς Ἕλληνας, ὄχι τοὺς πραγματικοὺς δοσιλόγους, ἀλλὰ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐκατηγόρησαν οἱ παληάνθρωποι αὐτοί; Οἱ κατσικοκλέφτες εἰς τὰ βουνὰ καὶ οἱ φίλοι τοῦ Κράτους νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ 2½ χρόνια;

§189Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Οἱ ἥρωες δοσίλογοι;

§190Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἡρώων δοσιλόγων, οὔτε θέλω νὰ ὑπερασπίσω τὸν Τσιρονῖκον .... Ὑπάρχουν χιλιάδες θύματα, τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς γνωρίζετε, καὶ λέγετε, ὅτι δὲν τὰ γνωρίζετε. Καὶ ἐνῷ ἐπερίμενα καὶ ἐγώ, ὅταν ἔκανα τὴν πρότασιν νὰ ἑνωθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, διὰ νὰ πολεμήσῃ τὴν ἀνταρσίαν, τὴν ἔκανα ἐν ἐπιγνώσει, διὰ νὰ φύγῃ ἀπὸ τοὺς κυρίους αὐτούς, αὐτὸ τὸ ἠθικὸν ἔρεισμα. Νὰ ἑνωθῇ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἀφοῦ εἶναι ὁμοιογενής, καὶ νὰ κτυπήσῃ τὴν ἀνταρσίαν τοῦ βουνοῦ, διότι καὶ σεῖς, κύριοι, ἐν μέρει ποὺ τὴν ὑποστηρίζετε δὲν γλυτώνετε, διότι καὶ τὸ ἰδικόν σας κεφάλι παράλληλα μὲ τὸ ἰδικόν μας, θὰ πᾶνε, ἐὰν ἐπικρατήσουν αὐτοὶ οἱ κύριοι. Αὐτοὶ βάζουν τὸν ἀδελφὸν νὰ σκοτώνῃ τὸν ἀδελφόν. Ἀκόμη κοιμώμεθα καὶ θὰ κοιμώμεθα ἐπὶ μακρὸν χρόνον. Καὶ ἐρχόμεθα νὰ κατακρίνωμεν ἀκόμη ὡρισμένα πράγματα. Εἴπομεν, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἐδώσαμεν τὴν ἔγκρισίν μας καὶ ἐλυπήθημεν, διότι καὶ τὸ Κόμμα, αὐτό, δὲν εἶναι μαζὶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι σήμερον, ὅπως βλέπετε, δὲν πολεμάει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ἐθνικόφρων τὴν ἀνταρσίαν. Παλεμάει μὲ 4 Κράτη. Πολεμάει μὲ ὅλους τοὺς γείτονάς μας καὶ ἂν δὲν βάλωμεν μυαλά, σύντομα θὰ πάθωμεν νέαν πάλιν ὑποδούλωσιν καὶ δὲν θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν τὴν φορὰν αὐτὴν νὰ ἀποτινάξωμεν τὸν σκληρὸν ζυγὸν αὐτῆς τῆς δουλείας, ὅσοι θὰ ζοῦν καὶ ἐὰν θὰ ζοῦν. Ἐλέχθησαν βέβαια πολλαὶ ἀλήθειαι καὶ σήμερον καὶ χθές. Ὅτι τροφὴν εἰς τὴν ἀνταρσίαν ἔδωκε τὸ ἀστικὸν κράτος, διότι ἔχει δεθῆ μαζὶ μὲ τὴν κεφαλαιοκρατίαν. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις καὶ ἡ σημερινὴ καὶ αἱ χθεσιναὶ καὶ αἱ προχθεσιναὶ καὶ ἡ ἰδική σας κύριε Κουτσοπέταλε. Ὅταν δίδετε δάνεια εἰς τοὺς καπνοβιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἐπτώχευσαν ποτέ, καὶ δὲν δίδετε δάνεια ἢ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς τὸν πένητα λαόν, ποὺ δὲν ἔχει νὰ ἀγοράσῃ τὸ ψωμὶ τοῦ παιδιοῦ του, νὰ ἔχῃ δελτίον νὰ τὸ πάρῃ δωρεάν, τότε τί θὰ γίνῃ, τί θὰ κάμετε; Ὅλοι σχεδὸν ἀδιαφοροῦν. Ἐγὼ μόνον ἕνα συνάδελφον ἠξεύρω τὸν κ. Πολίτην ποὺ καβάλλησε τὴν ἐξουσίαν καὶ ἐπέταξε τὸ χαρτοφυλάκιον καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν του. Ἄλλη τοιαύτη χειρονομία, δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ ἐγένετο. Ἐγὼ ἔχω περισσότερα δικαιώματα, ἀπὸ τὸ καθένα νὰ εἶχον καβαλλήσει τὸ χαρτοφυλάκιον. Ἀλλὰ θὰ εἶχον λυμένην τὴν γλῶσσαν μου. Ἐὰν νομίζετε ὅτι ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου, δὲν θὰ εἶχον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον μοῦ ἀνέθετον, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ εὑρίσκετο κάποιος νὰ μὲ ἐμποδίσῃ. Καὶ ἔρχομαι ἐνώπιόν σας καὶ ὄχι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ εἴπω.

§191ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ λέγεις αὐτὸ διότι δὲν σοῦ ἔδωσαν Ὑπουργεῖον.

§192Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ὅλους τοὺς λόγους, ἐργατικότητα, καὶ θυσίας ἐθνικὰς καὶ ἀτομικὰς καὶ οἰκογενειακάς. Αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν δίδω εἰς αὐτὸν τὸν κύριον— ἴσως νὰ εἶναι κανεὶς ἀπὸ τὸ Νέον Κόμμα—ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ καίτοι δὲν ἔγινα Ὑπουργὸς ἐργάζομαι πάντοτε διὰ τὸ συμφέρον τοῦ λαοῦ, τῆς πατρίδος καὶ τοῦ Κόμματος ἐνῷ σεῖς ὅταν ἀπεμακρύνθητε ἀπὸ τὰ Ὑπουργεῖα ἐκάματε ἰδικόν σας κόμμα.

§193Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἀπεμακρύνθην ἀπὸ Ὑπουργός, ἀλλὰ τὸ ἐγκατέλειψα.

§194Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ ξεύρω αὐτό. Ἐγὼ ξεύρω ὅτι εἰργάσθην πάντοτε καὶ προκαλῶ τὸν ἀρχηγόν μου καὶ οἱονδήποτε ἄλλον. Ἐγὼ προσέφερα ὑπηρεσίας εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ἀποτελῶ μοναδικὸν παράδειγμα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Θὰ σᾶς τὰ ποῦν ἄλλοι ποὺ τὰ γνωρίζουν καλύτερα.

§195Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ἡ πλευρὰ αὐτὴ ἐδῶ σᾶς γνωρίζει.

§196Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ἔχομεν ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον νὰ μὴ δώσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ εἶναι ἴσως ἡ πρώτη φορὰ ποὺ θὰ καταψηφίσω τὴν πρότασιν ἐξουσιοδοτήσεως διότι πιστεύω ὅτι εἶναι θανάσιμον πλῆγμα κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἡ ἐπὶ 4 φορὰς ἐντὸς τῆς ἰδίας περιόδου ἐξουσιοδότησις καὶ δὲν συμμαζεύεται. Δὲν ἤλθομεν ἐδῶ δι’ αἰσθηματολογίαν, ἤλθομεν νὰ προσφέρωμεν πραγματικὰς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ἠθέλωμεν— καὶ ἂς τὸ σκεφθῇ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος—ἠμπορούσαμεν νὰ λύσωμεν τὰ κύρια προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, μὲ 20–25 νομοθετήματα ποὺ θὰ ἔφερνε ἡ Κυβέρνησις καὶ ποὺ θὰ τὰ περνούσαμεν εἰς μίαν συνεδρίασιν. Καὶ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ἀναθεωρητικόν της ἔργον. Ἐγὼ τὰ εἶπα καὶ ἄλλοτε αὐτά. Εἶναι πολλοὶ οἱ λόγοι καὶ τὰ ζητήματα ποὺ ἀναγκάζουν τὸν κόσμον νὰ ὑποφέρῃ. Δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῶμεν τὸν πολὺ κόσμο. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ βλέπῃ ὁ κάθε ἕνας —προκλητικώτατα— τὸν ἄλλον νὰ κερδίζῃ 500 χιλιάδες τὴν ἡμέρα καὶ αὐτὸς νὰ πεθαίνῃ τῆς πείνας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγωνίζεται ὁ λαὸς καὶ νὰ κοροϊδεύεται. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλοι νὰ πηγαίνουν νὰ χύνουν τὸ αἷμα τους καὶ ἄλλοι ἐδῶ νὰ κερδίζουν λίρες, αὐτοὶ οἱ τελευταῖοι ἀφοῦ δὲν δίδουν αἷμα πρέπει νὰ δίδουν λίρες μὲ τὸ τσουβάλι. Φορολογία μεγάλη εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς. Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς πῶ, κύριοι συνάδελφοι. (Χειροκροτήματα).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Ἰωάννου ἔχει τὸν λόγον.

§198Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ὄχι διὰ νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἁπλῶς ἐπὶ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ διὰ νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῶν γραμμῶν ἃς λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καταπολεμήσεως τῶν συμμοριῶν καὶ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Θὰ μὲ εὕρισκεν ἀπολύτως σύμφωνον ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐὰν εἶχε χαράξει νέαν γραμμὴν ἀντιμετωπίσεως τῶν συμμοριῶν, δυστυχῶς ὅμως ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤλλαξε πρόγραμμα ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα αὐτό. Διεκήρυξεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς προχθεσινὰς τοιαύτας ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ Κράτος δικαίου καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου. Ἐρωτῶ ὅμως τὴν Κυβέρνησιν: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ κολοσσιαῖον αὐτῆς ἔργον ὅταν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις οὐδὲν ἀνέφερεν, οὔτε κἂν ἔθιξε τὸ ζήτημα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ἐθνικῆς ἀντιστάσεως; Ἡ ψήφισις τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς Ἕλληνας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὅταν δὲν ὑπῆρχε Κράτος, νόμοι, πολιτικοὶ ἀρχηγοί, αὐτοὶ ἔπραξαν τὸ καθῆκον των ἀπέναντι τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Πάνω στὶς θυσίες αὐτὲς τῶν ἡρώων τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως στηριζόμενοι εἰσήλθομεν θριαμβευτικῶς εἰς Ἀθήνας. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31)3 τί ἔπραξε διὰ τοὺς ἥρωας αὐτούς;

§199Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κατηρτίσθη μία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ καταλήξῃ εἰς ἕνα πόρισμα ποῖοι συμμετέσχον εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ νὰ καθορίσῃ τὰς ἀμοιβὰς ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς τῶν ὁποίων οὗτοι ἦσαν ἄξιοι. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατέληξεν εἰς πόρισμα;

§200Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κατηρτίσθησαν τρία νομοσχέδια.

§201Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ψήφισμα νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν ἀπόψε.

§202Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν χρειάζεται διότι πρόκειται περὶ ἁπλῶν νομοσχεδίων. Ἑπομένως περιλαμβάνονται αὐτομάτως εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§203Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πόσος χρόνος ἐπέρασεν ἀπὸ τότε ποὺ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις αὐτή; Γνωρίζει δὲ ἐπίσης τὴν μεγάλην σημασίαν ποὺ ἔχει ὁ νόμος αὐτὸς καὶ ποίας ἐθνικὰς ὑπηρεσίας δύναται νὰ προσφέρῃ; Δυστυχῶς ὅμως ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι μοῦ μένει ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἀπὸ καθαρῶς κομματικὰ συμφέροντα παρακινούμενος παρημπόδισε τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§204ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§205Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἡ τότε Κυβέρνησις καὶ ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§206ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§207Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Γνώμη μου εἶναι. Διὰ τοῦ ψηφίσματος, κύριοι συνάδελφοι, πρόκειται νὰ δοθῇ σύνταξις εἰς τοὺς ἀναπήρους καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν ἡρώων αὐτῶν καὶ πρόκειται νὰ ἀρθῇ ἡ τιμωρία τῆς λιποταξίας τῶν χωροφυλάκων οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὰς τάξεις τῶν Γερμανῶν διὰ νὰ πολεμήσουν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας. Πρέπει νὰ γίνῃ αὐτὸ διὰ νὰ εὑρεθοῦν Ἕλληνες νὰ πολεμήσουν καὶ νὰ συνεχίσουν τὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν. Ἀλλὰ μήπως ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε τίποτε εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Δυστυχῶς οὔτε κἂν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις τὸ περιέλαβε. Καὶ μᾶς ζητεῖ σήμερον νὰ τῆς δώσωμεν 2μηνον ἐξουσιοδότησιν ἐνῷ δὲν κατέληξεν εἰς οὐδὲν οὐσιῶδες μέτρον καὶ δὲν ἐχάραξε νέαν γραμμὴν καταπολεμήσεως τῶν κομμουνιστῶν.

§208Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν ἡ ἀλλαγὴ τοῦ προσώπου τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως;

§209Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ διὰ πρόσωπα, ὁμιλῶ διὰ τὰ ληφθέντα μέτρα καὶ φαντάζομαι ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ σημειωθῇ αὐτό. Διὰ νὰ καταπολεμηθῇ ὁ κομμουνισμὸς δὲν ἀρκεῖ νὰ χρησιμοποιηθῇ ὁ στρατὸς, διότι οἱ κομμουνισταὶ ἔχουν συμμορίας καὶ αἱ συμμορίαι καταπολεμοῦνται διὰ διαφόρων τρόπων. Ἄν θέλετε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἀποκτήσετε μίαν ἰδέαν τοῦ πῶς καταπολεμεῖται ὁ κομμουνισμὸς δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἔλθετε εἰς τὴν Ἤπειρον. Σεῖς πρὸ παντὸς σεβαστὴ Κυβέρνησις. Ἐκεῖ θὰ ἰδῆτε ὅτι ὁ κομμουνισμὸς ἔχει καταπολεμηθῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδεμία συμμορία. Αἱ συμμορίαι αἱ ὁποῖαι εἰσέρχονται εἰς τὴν Ἤπειρον δὲν ἐξέρχονται. Ἐκεῖ ὁ λαὸς εἶναι ἀδελφωμένος μετὰ τὴν 31)3. Δὲν εἶναι χωρισμένος εἰς κόμματα ἀλλ’ εἰς δύο παρατάξεις τῶν ἐθνικοφρόνων καὶ τῶν ἀντιθέτων. Ἔτσι μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ καταπολεμηθῇ ὁ κομμουνισμός. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, οἱ καθοδηγηταὶ τοῦ Κ. Κ.Ε., τὰ στελέχη του δηλαδὴ εἶναι πράγματι βέβαια ὄργανα τῶν Σλαύων, ἀλλὰ δὲν τὰ λένε τὰ πράγματα αὐτὰ εἰς τοὺς ὀπαδούς των. Εἰς τοὺς ὀπαδούς των λέγουν ὅτι ἀγωνίζονται διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λαοῦ, διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς ζωῆς, διὰ τὴν ἰσοπολιτείαν, διὰ τὸ δίκαιον καὶ τέλος ἀγωνίζονται διὰ τὸ μοίρασμα τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν τῆς ζωῆς. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ καὶ ἀγράμματοι χωρικοὶ ἀγρόται νὰ ἀντιληφθοῦν τὴν πλάνην αὐτὴν ἢ μᾶλλον τὴν ἀπάτην τοῦ Κομμουνισμοῦ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οὐδὲν ὄργανον τοῦ Κράτους εὑρίσκεται διὰ νὰ τοὺς διαφωτίσῃ; Ἐπιβάλλεται λοιπὸν ὅπως τὸ Κράτος σαλπίσῃ τὸ Ἐθνικὸν σάλπισμα, διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θέλει νὰ μάθῃ πλέον, διατὶ ἐπολέμησε, διατὶ θυσιάζεται. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει νὰ μᾶς ἴδῃ ὅλους ἡμᾶς ἐδῶ μέσα εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ ἀγῶνος, θέλει νὰ ἰδῇ ὅλους τοὺς μεγαλοσχήμονας ὅ,τι διὰ τῶν θεωριῶν των διακηρύττουν, νὰ τὸ ἐφαρμόσουν καὶ διὰ τῆς πράξεως. Θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ δῇ τοὺς πλουσίους εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν τοῦ πυρὸς δίπλα του νὰ θυσιάζωνται, ἀφοῦ πρότερον ἔχουν καταθέσει τὸ μεγαλύτερον μέρος τῶν οἰκονομιῶν των διὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους. Κύριοι βουλευταί, δυστυχῶς δὲν εἶμαι ἐκ τῶν διακεκριμένων συναδέλφων, ὥστε τὰ λόγια μου νὰ ἔχουν σοβαρὰν ἀπήχησιν. Εἶμαι ὅμως ἕνας Ἠπειρώτης, εἶμαι ἕνας ἀνάπηρος τοῦ Ἀλβανικοῦ Μετώπου, ἕνας τραυματίας τῆς Ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ τέλος ἕνας ἀπὸ ἐκείνους τοὺς Ἕλληνας, τοὺς πολλοὺς βέβαια, οἱ ὁποῖοι ἔταξαν ὡς σκοπὸν τῆς ζωῆς των νὰ πεθάνουν ἐπάνω εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος πρὸς τὴν πατρίδα. (Χειροκροτήματα). Ἑπομένως τὰ λόγια μου αὐτά, νὰ μὴ λογισθοῦν ὡς ἐπίκρισις τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ὡς πολιτικὴ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως. Τουτέστιν ὁ σκοπός μου εἶναι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρῶτον μὲν νὰ προσφέρω μίαν σχετικὴν κοινοβουλευτικὴν ἐργασίαν, ἀφ’ ἑτέρου δέ, νὰ ὑπερασπίσω καὶ ἐγώ, σἂν ἀγωνιστὴς τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, ἕνα ἀπαράγραπτον δίκαιον τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως. Θεωρῶ σκόπιμον διὰ νὰ σᾶς κατατοπίσω πόσον εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ἁγνῶν χωρικῶν εἶναι ριζωμένον τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα νὰ σᾶς διαβάσω ἕνα γράμμα ἀπὸ ἕνα πατέρα ὁ ὁποῖος ἔχασε τὰ δύο του παιδιὰ εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, τὸ δὲ τρίτο του παιδὶ ὑπηρετεῖ ἤδη εἰς τὸν ἐθνικὸν στρατόν. Ὁ πατέρας αὐτὸς ἀπὸ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τῶν ἐχθρικῶν ὁμάδων εἰς τὴν περιοχήν του ἔστειλε τὰ δύο του παιδιὰ εἰς τὰς ἐθνικὰς ὁμάδας. Τὸ πρῶτο του σκοτώθηκεν εἰς μίαν μάχην μὲ τοὺς Ἰταλούς, τὸ δεύτερον σὲ μία μάχη μὲ τοὺς Γερμανοὺς εἰς τὴν Κανέττα, τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἀπελευθερώσεως, τὸ δὲ τρίτον κατετάγη εὐθὺς ἀμέσως εἰς ἐθνικὰς ὁμάδας, ἐν συνεχείᾳ δὲ εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν καὶ ὑπηρετεῖ μέχρι σήμερον εἰς τὸ ἔνδοξον τάγμα τοῦ κ. Πανταζῆ. Ὁ Πατέρας του πρὸ καιροῦ μὲ εἶχε παρακαλέσει νὰ ἐνεργήσω διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ υἱοῦ του, πρὸ ὀλίγων δὲ ἡμερῶν μοῦ ἔστειλε μίαν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν σᾶς διαβάζω, καὶ θὰ τὴν καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς: «........ (ἀναγινώσκει)..........». Ὁ σκοπὸς τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐπιστολῆς μου αὐτῆς εἶναι ἱερός. Καὶ ἀποτέλεσμα νομίζω θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς. Θὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον αὐτόν· ἀλλὰ πότε; Καὶ ἂν μὲν δώσῃ τοιαύτην ὑπόσχεσιν ἡ Κυβέρνησις, θὰ κατέλθω τοῦ βήματος τούτου ἀφοῦ δηλώσω προηγουμένως κάτι ποὺ θὰ εἶναι καὶ δι’ ἐμὲ καὶ διὰ τὸ Σῶμα τίμιον καὶ καλόν.

§210Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὅτι θὰ ἐπανέλθετε ἐκεῖ ὅπου εἴσαστε, κύριε συνάδελφε.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, τελειώνετε, κύριε συνάδελφε.

§212Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἠρώτησα κάτι τὴν Κυβέρνησιν καὶ θὰ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησίν της. Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τυχαίου ζητήματος.

§213Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Δὲν εἶναι εὔκολον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀπαρτιζομένην ἀπὸ πολλὰ Κόμματα, νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἐπὶ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει γίνει προηγουμένως συνεννόησις μεταξὺ τῶν Κομμάτων.

§214Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ διαπιστώσω.

§215Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Ἄν θέλετε τὰς σκέψεις μας καὶ τὴν καρδιά μας, βεβαιωθῆτε ὅτι αὐταὶ συμπίπτουν ἀπολύτως μὲ τὰς ἰδικάς σας καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ ψηφίσωμεν ἕνα νόμον ποὺ θὰ ἀμείβῃ τοὺς ἀγωνιστὰς τῆς Πατρίδος.

§216ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ δήλωσις τῶν ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, μᾶς εἶναι ἀρκετή.

§217Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐγὼ ἀναμένω τὴν δήλωσιν ὅτι συμφωνεῖ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχει διατυπωθῆ.

§218Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ νὰ εἶναι ἐκ τῶν πρώτων ποὺ θὰ μᾶς ἀπασχολήσουν.

§219Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Ἡ ἐξουσιοδότησις, ὡς διετυπώθη τὸ σχέδιον ψηφίσματος, ἀφορᾷ γενικῶς πᾶσαν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ἑπομένως, εἶναι ζήτημα συνδεόμενον μὲ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως νὰ προχωρήσῃ κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ νόμου περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε.

§220Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω......

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§222Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε πολύ, κύριε Πρόεδρε. Ἔχει σημασίαν τὸ θέμα καὶ εἶναι ζωτικόν. Διακόπτει τὰς ἐργασίας της ἡ Βουλὴ αὔριον καὶ ὅλοι ἡμεῖς θὰ πᾶμε εἰς τὰς ἐπαρχίας μας καὶ αἱ ἐπαρχίαι μας ἀποτελοῦνται ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ κόσμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος, μὲ κάθε τρόπον καὶ κάθε μέσον, εἶναι ἀποφασισμένος νὰ σώσῃ διὰ μίαν φορὰν ἀκόμη τὴν τιμὴν τῆς Ἑλλάδος. Τὶ θὰ ἀπαντήσωμεν ἡμεῖς εἰς τὸν κόσμον αὐτόν; Ἐρωτῶμεν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ μᾶς ἀπαντήσουν ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς: ἔπραξαν τὸ καθῆκον των ἢ ὄχι; Καὶ πῶς θὰ τοὺς καλέσωμεν καὶ πάλιν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ πράξουν ἐκ νέου τὸ καθῆκον των; Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἠθέλαμεν νὰ μᾶς ἀπαντήσετε, ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων.

§223Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Σᾶς ἐδώσαμε σαφῆ ἀπάντησιν. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἄν, ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκον μας, σᾶς παρουσιάσωμεν μεταξὺ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν ἐπιτελέσει, καὶ τὸ ἔργον τοῦτο, δηλαδὴ τὸν νόμον περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε.

§224Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Σεῖς μόνον ἀπαντᾶτε, κύριε Ὑπουργέ.

§225Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε θὰ κατορθωθῇ νὰ συνέλθῃ ἐκ νέου ἡ Βουλή; Ἡμεῖς, οἱ παριστάμενοι ἐνταῦθα, ἀπεφασίσαμεν διὰ τὴν 21 Ἀπριλίου, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι παράγοντες οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζομεν πότε θὰ μᾶς ἐπιτρέψουν νὰ συνέλθωμεν. Κατὰ τὸν χρόνον αὐτόν, θὰ δοθῇ ἡ ὁλοκληρωτικὴ μάχη τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ἡ Ἑλλάς. Ἢ πρέπει νὰ ζήσῃ ἢ πρέπει νὰ πεθάνῃ. Καὶ τὰ παιδιὰ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, θὰ εἶναι εἰς τὰς ἐπάλξεις τοῦ καθήκοντος. Αὐτὰ θὰ πολεμήσουν ἐκ νέου. Πιστεύσατέ το, διότι κλονίζετε τὸ θεμέλιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε σαφῶς. Θὰ στειρεύσῃ ἡ πηγὴ τοῦ ποιτριωτισμοῦ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐπισύρω τὴν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ κινδύνου αὐτοῦ.

§226Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κ. Τσαλδάρην. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔδωσε ἀπάντησιν ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως;

§227Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὁ κ. Κανελλόπουλος σᾶς εἶπεν ἤδη ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιμετωπίζει τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ.

§228Δ. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀγαπητοί μου, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω τὴν ἐξουσιοδότησιν ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δηλῶ ὅτι μὲ εὐχαρίστησιν θὰ εὑρεθῶμεν πάλιν κάτω ἀπὸ τὰ ἐλεύθερα......... (δὲν ἠκούσθη)......τῆς Ἑλλάδος, ἂν τοῦτο θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη: Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Σφαέλλος κατέθεσε τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «Λήλωσις τοῦ βουλευτοῦ Πειραιῶς καὶ Νήσων Δημ. Κ. Σφαέλλου. Ἀρνούμενος νὰ συμμερισθῶ τὰς εὐθύνας τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ ἀντικοινοβουλευτικοῦ σφάλματος τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς τοῦ λαοῦ Ἀντιπροσωπείας ἐπὶ δίμηνον, εἰς ἐποχὴν ἰδιαιτέρως κρίσιμον διὰ τὰ ἐν μέσῳ τῶν ταχέων διεθνῶν ἐξελίξεων διακυβευόμενα Ἐθνικά μας ζητήματα, τὰ τῆς ἀμύνης καὶ ἀκεραιότητος τῆς χώρας, καθὼς καὶ διὰ τὰ οἰκονομικά, καὶ ἐνῷ ἡ Βουλὴ δὲν ἐπελήφθη ἕως σήμερον κανενὸς ἐξ αὐτῶν, ἢ κἂν τοῦ κυρίου Ἀναθεωρητικοῦ αὐτῆς ἔργου, δηλῶ ὅτι διαμαρτυρόμενος κατὰ τῆς προτάσεως διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν θὰ καταψηφίσω αὐτὴν καὶ τὸ σχετικὸν ψήφισμα. Ἀθῆναι τῇ 27 Φεβρουαρίου 1947». Δέχεται ἡ Βουλὴ τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς;

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτή.

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν τεσσάρων νομοσχεδίων ποὺ ἀναγράφονται εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑπογραφῆ.

§232ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης συμφωνίας «περὶ διαμετακομίσεως τῶν Διεθνῶν Ἀεροπορικῶν Ὑπηρεσιῶν».

§234ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης συμφωνίας «περὶ διαμετακομίσεως τῶν Διεθνῶν Ἀεροπορικῶν Ὑπηρεσιῶν». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Συμφωνίαν τοῦ Σικάγου περὶ διεθνῶν ἐναερίων συγκοινωνιῶν».

§236ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Συμφωνίαν τοῦ Σικάγου περὶ Διεθνῶν Ἀεροπορικῶν μεταφορῶν». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Συμβάσεως «περὶ Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας».

§238ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Συμβάσεως «περὶ Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας». Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Προσωρινῆς Συμφωνίας Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας».

§240ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Σικάγῳ τῇ 7ῃ Δεκεμβρίου 1944 ὑπογραφείσης Προσωρινῆς Συμφωνίας Διεθνοῦς Πολιτικῆς Ἀεροπορίας».

§242Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν πρότασιν. Θὰ ἐνόμιζον ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἀναστολῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς ἕνα μῆνα.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν ἐφθάσαμεν ἀκόμη εἰς τὸ ψήφισμα. Τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων κατέθεσε σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἔχει οὕτω: «Ἡ 4η Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων .........».

§244Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). (Μόλις εἰσελθὼν εἰς τὴν αἴθουσαν). Τὸ ψήφισμα ἐπέρασεν;

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι ἀκόμη.

§246Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ὑπέθετον ὅτι τὸ ψήφισμα θὰ τὸ ἀναγνώσετε μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐτελείωσεν ἡ συνεδρίασις;

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν συζητηθῇ τὸ ψήφισμα καὶ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας της, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πλέον συζήτησις.

§248Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ διακοπὴ ὁρίζεται ἀπὸ ὡρισμένης ἡμέρας.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατατεθὲν σχέδιον ψηφίσματος, ἔχει ὡς ἀκολούθως: «Ἡ Δʹ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων, θεωροῦσα ὅτι, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἀφορωσῶν τὴν Ἑλλάδα Συνθηκῶν Εἰρήνης, ἐπέστη ἤδη ἡ στιγμὴ ὅπως διατυπωθῇ φιλικῶς ἀλλὰ σαφῶς πρὸς τὴν μεγάλην φίλην καὶ σύμμαχον Δύναμιν τὸ αἴτημα αὐτῆς περὶ ἑνώσεως τῆς Κύπρου, διαδηλοῖ ὁμοφώνως τὰ ἑξῆς: Ἡ ἕνωσις τῆς Κύπρου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς πόθον τῶν Κυπρίων ἢ ἁπλῆν εὐχήν, ἀλλὰ ἐπιτακτικὴν καὶ ὁμόθυμον ἀξίωσιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις προσδοκᾷ μετὰ πίστεως ὅτι ἡ μεγάλη καὶ δεδοκιμασμένη φίλη τῆς Ἑλλάδος Ἀγγλία, θὰ δώσῃ, κατ’ αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τῆς ἀρχῆς τῆς αὐτοδιαθέσεως τῶν λαῶν, πλήρη ἱκανοποίησιν εἰς τὸ φιλικὸν αὐτὸ ἀλλὰ Πανελλήνιον αἴτημα, παγιώνουσα οὕτω καὶ ἰσχυροποιοῦσα εἰς τὸ διηνεκὲς τοὺς ἀναλλοιώτους δεσμοὺς φιλίας τοὺς συνδέοντας τὰς δύο χώρας. Ψηφίζει ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Συνελεύσεως φέρῃ τ’ ἀνωτέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων καὶ τῆς Βουλῆς τῶν Λόρδων καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀνακοινώσῃ τὸ παρὸν ψήφισμα εἰς τὴν φίλην Κυβέρνησιν τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου».

§250ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων). Δεκτόν, δεκτόν.

§251Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Παρακαλῶ νὰ γίνῃ μία διακοπὴ πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτή.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ πέντε λεπτά. (Ὥρα 1.15′ π. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 1.30′ π. μ.).

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§256Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Ἡ Ἕνωσις τῆς Μεγαλονήσου Κύπρου μὲ τὴν Μητέρα Πατρίδα ἀπετέλεσεν ἀνέκαθεν καὶ ἀποτελεῖ καθολικὸν αἴτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, φορεῖς τοῦ Ἐθνικοῦ αἰσθήματος, ἀπέβλεψαν εἰς τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τούτου, τὸ ὁποῖον καὶ εἰς τὸ παρελθὸν εἶχεν εὕρει εὐμενῆ ἀνταπόκρισιν. Ἡ εὐτυχὴς διευθέτησις τοῦ θέματος ἐπιδιώκεται ἐν τῷ πνεύματι τῶν δεδοκιμασμένων παλαιῶν καὶ ἐγκαρδίων σχέσεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μεγάλης Βρεταννίας καὶ πραγματοποιουμένη θέλει προκαλέσει τὴν αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθη ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς τὸ ἀκόλουθον σχέδιον ψηφίσματος: «Ἡ Δʹ Ἐθνικὴ Συνέλευσις τῶν Ἑλλήνων, θεωροῦσα ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν περίοδον τῆς ἱστορικῆς διαμορφώσεως τοῦ μεταπολεμικοῦ κόσμου καὶ ὅτι ἐπέστη ὁ χρόνος διὰ τὴν εὐτυχῆ διευθέτησιν τοῦ ἱεροῦ καὶ ἐθνικοῦ αἰτήματος τῆς ἑνώσεως τῆς Κύπρου μὲ τὴν Ἑλλάδα, ἀπευθύνεται πρὸς τὸν εὐγενῆ καὶ γενναῖον λαὸν τῆς Μεγάλης Βρεταννίας, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑπῆρξε πάντοτε πιστὸς σύντροφος εἰς τοὺς καιροὺς τῆς δοκιμασίας, καὶ ἐκφράζει τὴν πεποίθησιν ὅτι τὸ ἐθνικὸν τοῦτο αἴσθημα θὰ εὕρῃ τὴν πλήρη αὐτοῦ ἱκανοποίησιν. Ἡ προσθήκη καὶ τῆς νέας αὐτῆς φιλικῆς καὶ γενναιόφρονος ἐκδηλώσεως τῆς Μεγάλης Βρεταννίας θὰ προκαλέσῃ τὴν αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Ἡ Συνέλευσις ἐμπιστεύεται τὴν εὐτυχῆ ἔκβασιν τοῦ ἐθνικοῦ τούτου θέματος εἰς τὰς φιλικὰς διαπραγματεύσεις μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς φίλης συμμάχου Μεγάλης Βρεταννίας. Ἐν Ἀθήναις τῇ 27 Φεβρουαρίου 1947. Οἱ προτείνοντες βουλευταὶ Κ. Τσάτσος, Ι. Μελᾶς, Δ. Σφαέλλος, Ι. Πολίτης, Γ. Θεμελῆς, Κ. Καραμανλῆς, Ι. Κίνιας, Κ. Καλλίας, Α. Ἀναγνωστόπουλος, Π. Παπαληγούρας, Α. Βαμβέτσος, Λ. Μακκᾶς, Δ. Θεοχαρίδης, Δ. Χατζηγιάννης, Γ. Μπακόπουλος, Δ. Μαντούβαλος, Π. Σωτηρόπουλος, Κ. Παπακωνσταντίνου, Γ. Φιλιππίδης, Θ. Διακουμόπουλος, Ν. Καράμπελας».

§258Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπ. Ἐξωτ.). Μὲ βαθεῖαν συγκίνησιν εἴμεθα ἀπόψε μάρτυρες τῶν ἀναγνωσθέντων δύο ψηφισμάτων, τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν κ.κ. βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι τὸ ὑπέγραψαν. Εἴθισται εἰς τοιαύτας στιγμὰς καὶ πρὸ τοιούτων συζητήσεων ὅταν εὑρίσκωνται αἱ Βουλαί, νὰ μὴ ἀντιμετωπίζεται εὐρεῖα συζήτησις. Θὰ ἠδυνάμην δὲ ὡς ἐκ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ βεβαιώσω ὅτι τυχὸν ἐπέκτασις τῆς συζητήσεως, θ’ ἀπετέλει ἴσως ἐπικίνδυνον καμπὴν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι τὸ ὑπὸ τῶν κ.κ. βουλευτῶν ὑποβαλλόμενον ψήφισμα, εἶναι τὸ μᾶλλον συντρέχον εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐθνικοῦ αὐτοῦ ζητήματος, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως γίνῃ δεκτὸν τὸ ψήφισμα, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῶν κ.κ. βουλευτῶν. (Χειροκροτήματα). (Ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ὄρθιοι διὰ ζωηρῶν καὶ παρατεταμένων χειροκροτημάτων, φωνάζουν, δεκτόν, δεκτόν).

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς τὸ ἀνωτέρω ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Σώματος κατατεθὲν ψήφισμα, ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων καὶ νομοθετικῶν διαταγμάτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς». Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. βουλευτὰς ὅπως συμφωνήσουν εἰς τὸ νὰ γίνῃ δεκτὸν τοῦτο κατ’ ἀρχήν.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Δεκτόν.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν τὸ σχέδιον ψηφίσματος.

§263Γ. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος διὰ τὸ Κυπριακόν. Ἐλπίζω καὶ ἐκφράζω τὴν εὐχὴν καὶ τὴν παράκλησιν ὅτι τὸ γενόμενον δεκτὸν ψήφισμα θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων.

§264Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ Κυβέρνησις υἱοθέτησε τὸ δεύτερον ψήφισμα, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῶν κ.κ. βουλευτῶν. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ ψηφοφορία καὶ δι’ ἀναστάσεως ἀποδοχή του. Πέραν τούτου εἰς οὐδεμίαν ἄλλην δήλωσιν δύναται νὰ προβῇ ἡ Κυβέρνησις.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ ψηφίσματος. Ὁ κ. Α. Βαμβέτσος ἔχει τὸν λόγον ὡς εἰσηγητής.

§266Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπή, συνεζήτησε σήμερον διὰ μακρῶν τὸ σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς. Κατόπιν εἰσηγήσεως ἐμοῦ ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας καὶ τοῦ κ. Μαύρου τῆς μειοψηφίας, ἐγένετο δεκτὸν μὲ τροποποιήσεις τινὰς τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνεκοινώθη πρὸ ὀλίγου μετὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν πρόκειται ἑπομένως νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ μακρόν, ἀναπτύσσων τὰς λεπτομερείας τοῦ ψηφίσματος. Ἐπιθυμῶ μόνον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα διατάξεων αὐτοῦ, αἱ ὁποῖοι θὰ συντελέσουν εἰς τὸ νὰ διαμορφωθῇ ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς σημαντικοῦ σημείου τοῦ Συντάγματός μας. Ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς διακοπῆς διὰ σημαντικῆς πλειοψηφίας, ὄχι τόσον διὰ τὸν λόγον, ὁ ὁποῖος ἀνεκοινώθη χθές, δηλαδὴ τοῦ τηλεγραφήματος τῶν ἐκ Μακεδονίας συναδέλφων, ὅσον καὶ δι’ ἄλλους λόγους, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν γνώμην τῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἔπρεπε νὰ ὑποδειχθοῦν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς προτάσεως τῶν διακοπῶν τοῦ Σώματος. Οἱ λόγοι, οὓς θεωρεῖ ἡ Ἐπιτροπὴ ὡς ἱκανοὺς νὰ δικαιολογήσουν τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, εἶναι οἱ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς Χώρας εὑρίσκεται εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἱκανὸν διάστημα νὰ μείνῃ ἀπερίσπαστος, ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἐπιδοθῇ ἀνενόχλητος εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἐπιβολῆς τῆς τάξεως, ἐπίσης ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀσχοληθῇ μὲ τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, διότι καὶ ξένη ἀντιπροσωπεία εὑρίσκεται ἐν Ἑλλάδι. Ὁ δεύτερος λόγος, εἶναι ἡ παρουσία τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε., ἡ ὁποία ἐπίσης ἐπιβάλλει ἀδιάλειπτον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, τόσον πρὸς περισυλλογὴν ἀποδεικτικῶν στοιχείων, ὅσον καὶ πρὸς ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν διὰ τῶν ἰσχυρισμῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναπτυχθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ καιρὸν διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Ὁ τρίτος λόγος, εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι διὰ κόπτεται οὕτως ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἐκρίθη ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος, διότι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει τόσον βραχὺν τὸν βίον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλεγχθῇ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος, καθ’ ὃ θὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ὁ τέταρτος λόγος, ὁ σχετικὸς μὲ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι λόγος κατὰ τῆς διακοπῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ νομοθετικὴ λειτουργία πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Δὲν θεωροῦμεν, ἑπομένως, βάσιμα τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν ὑπὸ τῶν κ.κ. συναδέλφων ἐναντίον τῆς διακοπῆς, οὔτε νομίζομεν ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Σώματος θὰ συμβάλῃ κατά τι διὰ τὴν προσφορωτέραν ἀπόδοσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε., δοθέντος ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι καθαρῶς κυβερνητικὸν καὶ κυρίως τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Κυβερνήσεως παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ αὐτῇ. Καὶ ἐὰν μὲν τὰ παράπονα διετυποῦντο ἐκ μέρους ἡμῶν, ἢ ἐκείνων ἐκ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν τακτικῶς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν ἐνδελεχῶς τὰς ἐργασίας τῶν κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τὸ πρᾶγμα βεβαίως θὰ εἶχε ποιάν τινα βασιμότητα, ἀλλὰ τὸ νὰ διατυποῦνται παράπονα καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους νεαροῦ συναδέλφου, νέου καὶ κατὰ τὴν ἡλικίαν καὶ κατὰ τὸν κοινοβουλευτικὸν βίον, ὁ ὁποῖος εἰς ἐλαχίστας, μετρωμένας ἴσως εἰς τὰ δάκτυλα τῆς μιᾶς χειρός, συνεδριάσεις τοῦ Σώματος κατεδέχθη νὰ παραστῇ, ἅπαξ μόνον ἐτίμησε τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του καὶ εἰς οὐδεμίαν συνεδρίασιν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ παραστῇ, ὁ ὁποῖος ἔρχεται σήμερον νὰ διαμαρτυρηθῇ ἐναντίον τῆς διακοπῆς, τὸ γεγονὸς τοῦτο φαίνεται εἰς ἡμᾶς ἐξαιρετικῶς κατακριτέον, διότι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκτιμοῦν τὴν κοινοβουλευτικὴν λειτουργίαν, θὰ εἶχον δικαίωμα νὰ διαμαρτύρωνται, ἀλλ’ ὄχι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνεφανίζοντο παρὰ σπανίως εἴτε ἐνώπιον τοῦ Σώματος, εἴτε ἐνώπιον τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ψηφίσματος, ἡ δὲ ἀντίρρησις ὅτι τὸ διάστημα εἶναι πολὺ μακρόν, δὲν εἶναι οὐσιώδης, ἀρκεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς ὅτι παρεμπίπτουν αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα. Πρόκειται ἑπομένως πραγματικῶς περὶ διακοπῆς ἑνὸς περίπου μηνός. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ ἀσκῆται ἡ νομοθετικὴ λειτουργία κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὑπάρχει μία ἐλαφρὰ διαφωνία μεταξὺ τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου καὶ τοῦ σχεδίου τῆς ἁρμοδίας Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν τυχὸν ἐνθυμῆσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ πρώτου ψηφίσματος τὸ τέλος παρελθόντος Ἰουλίου, εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὴν πρότασιν, ὅπως μὴ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν παλαιὰν τακτικὴν τῆς ἐκδόσεως νομοθετικῶν διαταγμάτων, ἀλλὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν ριζικωτέραν λύσιν ὡς πρὸς τὴν ἄσκησιν τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας, λύσιν, ἡ ὁποία, γενομένη δεκτή, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς πρότυπον διὰ μίαν ὁριστικωτέραν λύσιν τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας ἐν τῷ Συντάγματι. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, τότε, εἶχε σοβαρωτάτους δισταγμοὺς καὶ 2–3 συνάδελφοι εὑρέθησαν σύμφωνοι μὲ τὰς ἀπόψεις μου. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐλειτούργησε κατὰ τὸ πρῶτον τρίμηνον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀπέδωκε, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἄριστα ἀποτελέσματα, διότι κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριμήνου διακοπῆς εἰς 28 συνεδριάσεις κατωρθώθη νὰ ψηφισθοῦν 125 νομοθετήματα καὶ 3–4 ψηφίσματα καὶ ταῦτα οὐχὶ ψηφίσματα ἢ νομοθετήματα ἄνευ συζητήσεων, ἀλλὰ νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν σοβαρωτάτας καὶ μακροτάτας συζητήσεις καὶ τὰ ὁποῖα, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει τοῦ ρυθμοῦ, μὲ τὸν ὁποῖον εἰργάσθη ἡ ὁλομέλεια τοῦ Σώματος, θὰ κατηνάλισκον τοὐλάχιστον δεκάμηνον χρονικὸν διάστημα, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθοῦν ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Σώματος. Διότι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν κ.κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν δύνανται παρὰ νὰ συνομολογήσουν, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν παρεισέφρυσαν προσωπικαὶ διατάξεις, ἀλλὰ τοὐναντίον πολλάκις ἐκ τῆς συζητήσεως ἠναγκάσθησαν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἀποσύρουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εὗρον ἀντιμετώπους ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ πολλὰ μέλη τῆς πλειοψηφίας ἀκόμη. Θὰ ἦτο ἑπομένως ἄδικος κάθε μομφὴ ἐναντίον τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς. Καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο ὁμιλία καὶ περὶ ἑνὸς ἄλλου νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ὡς περιέχον προσωπικὰς διατάξεις — περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου — τὸ γεγονὸς ὅτι μία καὶ μόνη διάταξις ἀνεγράφη ἐπὶ μῆνας εἰς τὸν τύπον ὡς περίεργος, ἡ περὶ ἑνὸς Μελισσοκομείου, εἶναι ἀρκετὴ ἀπάντησις διὰ τοὺς ἐπικριτάς· θὰ ἤθελα νὰ ἴδω πόσαι προσωπικαὶ διατάξεις θὰ περιείχοντο, ἐὰν εἰς ὁλόκληρον τὸ Σῶμα ἐνεφανίζετο καὶ ὑπ’ αὐτοῦ κατηρτίζετο τὸ νομοθέτημα αὐτό. Κύριοι, εἶναι εὔκολον νὰ κάμωμεν κριτικήν, ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν οἱ κύριοι αὐτοὶ νὰ ἐργασθοῦν ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ. Ἀπὸ 25ετίας ἀσχολοῦμαι ἐπὶ νομοθετημάτων, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι οὐδέποτε ἐπεξειργάσθην νομοσχέδιον τοιαύτης σοβαρότητος καὶ τοιαύτης δυσκολίας, ὡς εἶναι τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐδῶ ἔχετε νὰ κάμετε μὲ ζωτικὰ ἄμεσα συμφέροντα, μὲ συμφέροντα διαιροῦντα ὄχι ἁπλῶς τάξεις, ἀλλὰ ἄτομα. Καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐνοικιοστασίου, γνωρίζουν ὅτι ἐλάβομεν χιλιάδας ἐγγράφων καὶ τροπολογιῶν, ἀντιφασκουσῶν πρὸς ἀλλήλας. Ἂν δὲ ἡ Ἐπιτροπὴ εἰργάσθη, ὡς εἰργάσθη, καὶ ἔφερε, οἷα ἔφερε, ἀποτελέσματα, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκούωνται διαμαρτυρίαι ἐὰν ἐγένετο δεκτὴ καὶ μία διάταξις ὄχι ἀπολύτως γενική.

§267ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αἱ διαμαρτυρίαι εἶναι ὁλοκλήρου τοῦ νομικοῦ κόσμου.

§268Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι συνηθίσαμεν, δυστυχῶς, εἰς τὴν ἄκοπον ἐργασίαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα διετυπώθησαν, εἶναι παράπονα ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον συνετάχθη τὸ νομοθέτημα, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἠθικῆς συντάξεως τοῦ νομοθετήματος καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι οὐδὲ ἓν ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἠμπορεῖ νὰ κατηγορηθῇ ὅτι ἠθέλησε νὰ εἰσαγάγῃ διάταξιν προσωπικήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν «περὶ Μελισσοκομίας», νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ μίαν μοναδικὴν ἀλλὰ τιμητικὴν ἐξαίρεσιν προσωπικῆς διατάξεως ἐν νομοσχεδίῳ, εἰς τὸ ὁποῖον ἐζητήθησαν χιλιάδες προσωπικῶν διατάξεων. Ἤδη τὸ ζήτημα τίθεται ἐνώπιον ἡμῶν οὕτω πως: Εἶναι προαγωγὴ τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος, ἡ ἄσκησις τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας ὑπὸ 350 βουλευτῶν ἢ εἶναι καταρράκωσις τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ, καὶ μήπως δὲν πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περισσότερον πρὸς ἐξεύρεσιν τρόπου ἀσκήσεως νομοθετικῆς λειτουργίας τοιούτου, ὥστε πράγματι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοὶ νὰ σωθοῦν καὶ διατηρηθοῦν; Τὸ μόνον παράπονον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ διατυπωθῇ, εἶναι ὅτι ἕνα μέρος τῆς Βουλῆς καταδικάζεται εἰς ἀδράνειαν διὰ τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας ὑπὸ κλιμακίου βουλευτῶν. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἀντίρρησιν αὐτὴν ἀπηντήσαμεν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δι’ ἑνὸς σχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προβλέπεται ὅτι ἡ ὅλη Βουλὴ κατανέμεται εἰς τρία κλιμάκια ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας, οὕτως ὥστε ἕκαστος βουλευτὴς νὰ μετέχῃ ἑνὸς τοιούτου κλιμακίου, κατ’ αὐτὸν δὲ τὸν τρόπον ὅλοι οἱ βουλευταὶ θὰ εἶναι μέλη Κοινοβουλευτικῆς τινος Ἐπιτροπῆς. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι αὐτὴ αὕτη ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως εἶχε τρομάξει, σήμερον εὑρίσκεται ἕτοιμος νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ὁριστικῆς κατατμήσεως τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον ἀνέφερα καί, κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασίν της, ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀνακοινώσω. Γεννᾶται, δηλαδή, τὸ ζήτημα εἰς ποῖον θὰ ἀναθέσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν διαρκουσῶν τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἢ εἰς ἡμᾶς αὐτούς; Ποία εἶναι ἡ προτιμοτέρα, ἡ δημοκρατικωτέρα λύσις; Ἡ ἀνάθεσις εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἢ εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ Σῶμα, δηλαδὴ εἰς μέλη τοῦ Σώματος ἡμῶν; Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἔχῃ τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ δευτέρα λύσις εἶναι ἡ ὀρθοτέρα καὶ δημοκρατικωτέρα.

§269Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Ἡ ἄποψις, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε εἶναι ἀναμφισβητήτως ὀρθὴ καὶ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ συμφωνήσῃ ἡ Βουλή, νέον θεσμὸν ἐν τῷ Συντάγματι. Πρὶν ὅμως θεσπισθῇ, καθ’ ὃν τρόπον προτείνετε, ἡ διάταξις αὐτή, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν παλαιὰν παράδοσιν, ἡ ὁποία βασίζεται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τῆς παρεχομένης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§270Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ἀνεκοινώθη σήμερον καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος, ὑπό τινων τῶν μελῶν της. Εἰς τοῦτο ἀντετάχθη ἡ πλειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι πρῶτον, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα σχεδὸν Σῶμα Συντακτικῆς Συνελεύσεως, εἴμεθα ἐλεύθεροι σήμερον νὰ ρυθμίζωμεν ἓν συγκεκριμένον θέμα, νὰ τὸ ρυθμίζωμεν καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς νομίζομεν προσφορώτερον. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπειδὴ ἐκφράζονται ὑπό τινων ἀμφιβολίαι περὶ τοῦ συστήματος, τὸ γεγονὸς αὐτό, θὰ ἀπετέλει μίαν δοκιμήν, θὰ ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς βραχυπροθέσμου λειτουργίας καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ θεσμοῦ, ἥτις θὰ ἀπεδείκνυε περὶ τοῦ κατὰ πόσον τὸ σύστημα αὐτὸ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ μονίμως. Χρειαζόμεθα, λοιπόν, μίαν μικρὰν πεῖραν περὶ τοῦ ἂν τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι πρακτικόν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη πρακτικὴ πλευρὰ ἥτις θὰ κριθῇ. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς θεσπίσωμεν ὅτι ἐξουσιοδοτοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ διατάγματα κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς, κατ’ ἀνάγκην ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν τερματίζεται ἡ διακοπή, τερματίζεται τὸ δικαίωμα καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα. Καὶ κατὰ συνέπειαν, ἐπειδὴ δὲν καθίσταται πολλάκις δυνατὸν νὰ ἀποταθοῦν ἐγκαίρως τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα καὶ νὰ τὰ φέρουν εἰς τὸν Ἀνώτατον ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος, ὥστε τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, ἰδίως τὰ ψηφίσματα κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως, νὰ δημοσιεύωνται ἐμπροθέσμως, συμβαίνουν δύο τινά, εἴτε ἡ πλαστογράφησις τῆς ἡμερομηνίας τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ προθεσμία, ἐκδίδονται πολλὰ νομοθετήματα μὲ τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν καὶ βλέπουμε οὕτω 20–30 φύλλα τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κυκλοφοροῦν μαζί, ὡς ἐκτυπωθέντα δῆθεν πάντα ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας, πρᾶγμα τεχνικῶς ἀδύνατον, εἴτε τὸ δεύτερον ἄτοπον ὅτι παρίσταται ἀνάγκη ὅπως νομοθετήματά τινα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ψηφισθῆ, νὰ ἐπανέλθουν καὶ αὖθις πρὸς ψήφισιν, καὶ τοῦτο, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ τὰ κυρώσῃ καὶ τὰ δημοσιεύσῃ ἐντὸς τῆς προθεσμίας τῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Καὶ τὰ ἄτοπα αἴρονται ἐὰν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐξουσιοδότησις θὰ δοθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, μόνον ἡ Ἐπιτροπὴ δεσμεύεται ὡς πρὸς τὴν προθεσμίαν, ἀλλὰ δὲν δεσμεύεται καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ὑπογραφὴν καὶ κύρωσιν τῶν νόμων αὐτῶν. Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα ἀπὸ πρακτικῆς πλευρᾶς. Τὰ νομοθετήματα τὰ ἐκδιδόμενα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ὠνομάσθησαν νομοθετικὰ διατάγματα, ἀλλά, μ’ ὅλον τοῦτο, τίθεται ἐπ’ αὐτῶν ἡ μεγάλη σφραγὶς τοῦ Κράτους καὶ λαμβάνουν ἀριθμοὺς ἐν συνεχείᾳ τῶν νόμων. Ἐὰν προσέξητε τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἴδητε ἀναμὶξ νομοθετικὰ διατάγματα μὲ νόμους καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἐκλείψῃ, ὀνομαζομένων ὅλων αὐτῶν τῶν νομοθετημάτων νόμων, ὅπως καὶ πράγματι θὰ εἶναι. Καὶ τὸ τελευταῖον σημεῖον εἶναι ὅτι μετὰ τὰ δῆθεν νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ψηφιζόμενα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἐπανέρχονται πλέον εἰς τὸ Σῶμα πρὸς συζήτησιν καὶ κύρωσιν. Καὶ ἐρωτῶ, ποῖος εἶναι, λοιπόν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὁ χαρακτήρ των ὡς νομοθετικῶν διαταγμάτων; Ἓν τελευταῖον ἐπιχείρημα, τῶν ἀκολουθούντων τὴν ἀντίθετον γνώμην, εἶναι τὸ τῆς δῆθεν κυβερνητικῆς εὐθύνης. Ἐπὶ τούτου ὅμως ὑπάρχει τρόπος νὰ προΐδῃ τὸ Σῶμα ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ διατηρήσῃ τὴν κυβερνητικὴν εὐθύνην. Διότι εἶναι μὲν βεβαίως δυνατὸν τὸ Σῶμα νὰ θελήσῃ νὰ ψηφίζωνται νομοθετήματα ὑπὸ Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῶν συνήθων νόμων, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς συνταγματικῆς πρακτικῆς, καθ’ ἣν δὲν δύναται ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ὁ συμπράττων ὡς παράγων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, νὰ μὴ κυρώσῃ νόμον ψηφισθέντα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔγινεν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἑπομένως θεωρεῖται ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας εἶναι πλέον γράμμα νεκρόν.

§271Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τὸ ἐλέγξωμεν αὐτὸ ὡς Ἀναθεωρητικὴ Βουλή.

§272Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ Βασιλεύς, λοιπόν, δύναται νὰ κυροῖ τοὺς νόμους τῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔννοιαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν κυροῖ τοὺς νόμους τοὺς ψηφιζομένους ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν δύναται νὰ τοὺς ἀκυρώσῃ, ὅτι ὑποχρεοῦται νὰ τοὺς κυρώσῃ. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τότε, ὅτι γεννᾶται κυβερνητικὴ εὐθύνη ἐκ τῆς κυρώσεως τῶν νόμων τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, διότι ὁ Βασιλεὺς οὐδέποτε ἤσκησε τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπὸ αἰώνων καὶ παρ’ ἡμῖν ἀπὸ αἰῶνος περίπου οὐδέποτε τὸ ἤσκησεν. Ἑπομένως ἡ διάταξις τῆς ἀρνησικυρίας εἶναι γράμμα νεκρὸν τοῦ Συντάγματος, διότι ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔχει πράγματι δικαίωμα ἀλλ’ ὑποχρέωσιν νὰ κυροῖ τοὺς νόμους. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία ἄποψις. Ὑπάρχει ὅμως καὶ δευτέρα. Τὰ νομοθετήματα, τὰ ψηφιζόμενα ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, δύνανται νὰ μὴ ἐξομοιοῦνται πρὸς τὰ νομοθετήματα τὰ ψηφιζόμενα ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος κατὰ τὴν ὁποῖον ὁ Βασιλεὺς κυροῖ τοὺς νόμους θὰ δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ γράμμα ἐπὶ τῶν νομοθετημάτων τῶν ψηφιζομένων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι πράγματι δικαίωμα τοῦ Βασιλέως νὰ κυροῖ ἢ μὴ κυροῖ τοὺς νόμους τῆς Ἐπιτροπῆς, ὁπότε θὰ ὑφίσταται κυβερνητικὴ εὐθύνη τόσον διὰ τὴν τυχὸν κύρωσιν, ὅσον καὶ διὰ τὴν τυχὸν ἀρνησικυρίαν. Ἐάν, λοιπόν, τὸ Σῶμα δὲν θέλῃ νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐξομοιώσῃ πλήρως τοὺς νόμους τῶν Ἐπιτροπῶν μὲ τοὺς νόμους τῆς Βουλῆς, δύναται νὰ θεωρήσῃ ὅτι ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν περίπτωσιν τῶν νομοθετημάτων τῶν ψηφιζομένων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς δύναται ὁ Βασιλεὺς νὰ ἀρνηθῇ τὴν κύρωσιν, ὁπότε ἡ Κυβέρνησις, ἡ προκαλέσασα τὴν κύρωσιν ἀναλαμβάνει καὶ τὴν πολιτικὴν εὐθύνην τῆς πράξεως αὑτῆς.

§273Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν κάμνετε μίαν προσπάθειαν νὰ μᾶς πείσετε ὅτι δὲν χρειάζεται δεύτερος νομοθετικὸς παράγων, ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα εἶναι σαφὲς ἐν προκειμένῳ, οὐδὲ δύναται ἡ Ἀντιπροσωπεία νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἄσκησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ. Ἐὰν ὁ Βασιλεὺς δὲν ἔκαμε χρῆσιν δὲν ἕπεται ὅτι ἀπέβαλε τὸ δικαίωμα αὐτό. Διὰ νὰ καταργηθῇ, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία.

§274Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μόνον σεῖς δίδετε αὐτὴν τὴν ἑρμηνείαν. Ἡ διατύπωσις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ὁ Βασιλεὺς κυροῖ καὶ δημοσιεύει τοὺς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφιζομένους νόμους. Εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται, εἴτε νὰ δεχθῆτε αὐτὴν τὴν διατύπωσιν, ὅπως ἀκριβῶς διατυποῦται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς, εἴτε νὰ δεχθῆτε ἐξαίρεσιν καὶ νὰ θέσετε τὰ νομοθετήματα τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς ἥσσονα μοῖραν τῶν ἄλλων νομοθετημάτων. Ὁπωσδήποτε ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι αὐτή, ὅτι διὰ λόγους καθαρῶς δημοκρατικοὺς ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ διατηρήσῃ τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν διὰ τοῦ κλιμακίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσκῇ ἐν ὀνόματί της τὴν ἐξουσίαν αὐτήν. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ σχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ἑξῆς διατυπώσεως: «Κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τοιαύτης διακοπῆς, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς ψηφίζει σχέδια νόμων ἢ ψηφισμάτων, ἐφ’ ὅσον τὰ τελευταῖα ταῦτα κατετέθησαν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν ἢ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ψηφισμάτων τροποποιούντων προγενέστερα τοιαῦτα. Ὁ Βασιλεὺς κυροῖ καὶ δημοσιεύει τοὺς ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ψηφισθέντας νόμους, δημοσιεύει δὲ τὰ ὑπὸ ταύτης ἐγκριθέντα ψηφίσματα». Θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ψηφίσματα. Διετυπώθησαν ἀντιρρήσεις ὑπὸ μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐὰν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ ἐκχωρήσωμεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν συντακτικὴν ἐξουσίαν. Κώλυμα βεβαίως νομικὸν δὲν ὑπάρχει, διότι, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα οἱονεὶ Συντακτικὴ Συνέλευσις, δικαιούμεθα καὶ τοῦτο νὰ πράξωμεν. Ἐθεωρήθη ὅμως, ὅτι διὰ λόγους σκοπιμότητος δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο. Τὰ κατατεθειμένα ψηφίσματα εἶναι 7–8 ἐκ τῶν ὁποίων 2–3 ἔχουν πράγματι ἐγκαταλειφθῆ καὶ δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ περὶ αὐτῶν λόγος. Τινὰ δέον ἀπαραιτήτως νὰ ψηφισθοῦν. Ἀναφέρω συγκεκριμένως ἕνα ψήφισμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον ἀποδίδει ἐξαιρετικὴν σημασίαν, εἶναι τὸ ψήφισμα περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν εἰς ξένον συνάλλαγμα καὶ ξένον νόμισμα, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις τὸ ἐθεώρει ἀναγκαῖον. Αὐτὸ πρόκειται νὰ ἔχῃ συντακτικὴν ἰσχύν, διότι θέλομεν νὰ πείσωμεν ὅτι δὲν δύναται νὰ τροποποιηθῇ ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἐπίσης παρελείψαμεν τὴν φράσιν τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, ἡ ὁποία περιορίζει τὰ ψηφίσματα εἰς μόνα τὰ ὑποβαλλόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τοῦτο, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ψήφισμα ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς εἶναι ἓν καὶ μόνον, τὸ ἀφορῶν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔχει ψηφισθῆ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως καὶ δὲν δύναται ἑπομένως νὰ ἐπανέλθῃ πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, διότι ἡ κύρωσις πρέπει νὰ γίνῃ ὑπὸ τῆς ὁλομελείας τοῦ Σώματος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἓν σχέδιον ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐγὼ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ὡς σοβαρόν, ἦτο τὸ ψήφισμα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων, τοῦ ὁποίου τὴν δυνατότητα συζητήσεως παρέχει ἡ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς γενομένη διατύπωσις τοῦ ἄρθρου 2 κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου. Τὸ τρίτον σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀπεμακρύνθημεν τοῦ σχεδίου τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι τὸ ἀφορῶν τὴν τροποποίησιν ψηφισμάτων προγενεστέρων. Τοῦτο δὲν μᾶς τὸ ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις μᾶς ἐζήτησε μόνον τὸ δικαίωμα ἐκδόσεως Βασιλικῶν διαταγμάτων, ὡς ἐγένετο καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν προβλεπομένων ὑπὸ νόμων καὶ ψηφισμάτων. Τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὑπὸ ταύτην τὴν μορφήν, ἣν ἐθεώρησεν ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπαράδεκτον, διότι αὐτὰ τὰ Βασιλικὰ διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων παρατείνονται προθεσμίαι, εἶναι διατάγματα εἰσάγοντα κανόνας Δικαίου. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος παραλλήλως νὰ λειτουργῇ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀσκουμένη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον λέγομεν ὅτι θὰ δύναται ὄχι μόνον τὰς προθεσμίας νὰ παρατείνῃ, ἀλλὰ καὶ οἱανδήποτε ἄλλην τροποποίησιν, προγενεστέρων ψηφισμάτων νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ψήφισιν. Ἑπομένως ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀνταποκρινόμεθα κατὰ τὸ ἥμισυ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐμμένομεν εἰς τὴν δημοκρατικὴν ἀρχήν, ὅτι, ὑπαρχούσης Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδίδῃ διατάγματα. Αὐτὰ εἶναι τὰ κύρια σημεῖα τὰ ἀφορῶντα τὸν τρόπον τῆς ἀσκήσεως τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ ἄλλα σημεῖα, κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπομακρύνεται τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ Κυβέρνησις προτείνει 35μελῆ τὴν Ἐπιτροπὴν μὲ 15 μέλη ἀναπληρωματικά. Ἐθεωρήσαμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι μικρός, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι λόγῳ τῆς καταστάσεως ἐνδεχόμενον εἶναι ν’ ἀπουσιάσουν βουλευταί, καὶ θὰ ἦτο δύσκολος ἡ ἐξασφάλισις ἀπαρτίας. Διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τῶν 50 τακτικῶν καὶ 30 ἀναπληρωματικῶν ὁπότε ἡ ἀπαρτία θὰ ἦτο τὰ ⅗ τοῦ συνόλου τῶν τακτικῶν μελῶν, δηλαδὴ 30. Τὸ τελευταῖον σημεῖον, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπομακρύνεται τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ τρόπου τῶν συνεδριάσεων τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὅταν συνεζητεῖτο ὁ Κανονισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶχον προτείνει, ὅπως αἱ συνεδριάσεις γίνωνται δημοσίᾳ καὶ νομίζω ὅτι ἦτο ὀρθὸν, διότι μεταγενεστέρως ἠκούσθησαν παράπονα, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνομοθέτει ἐν κρυπτῷ. Δὲν ὑπάρχει τίποτε διὰ τὸ ὁποῖον νὰ ἐντρέπεται ἡ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ παραμικρὰ ὑπόνοια, ὅτι κεκλεισμένων τῶν θυρῶν λαμβάνονται ἀποφάσεις. Νομίζω, ἑπομένως, ὅτι ἡ δημοσιότης ἀποτελεῖ μίαν ἐγγύησιν τῆς καλυτέρας διεξαγωγῆς τῆς λειτουργίας ταύτης τοῦ πολιτεύματος. Καὶ ἄλλοτε ἔγιναν μακραὶ συζητήσεις καὶ ἀρκετὰ τῶν μελῶν ὑπερεψήφισαν τῆς δημοσιότητος καὶ νομίζω ὅτι θὰ πρέπει τὸ Σῶμα νὰ μὴ ἔχῃ τὸν παραμικρὸν δισταγμὸν ὅτι εἶναι πρέπον νὰ δεχθῶμεν τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ἐπὶ τῷ τέλει, ὅπως μείνῃ ἀπολύτως ἀδιάβλητος ἡ ἄσκησις τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἀποδεχόμεθα τὴν προσθήκην, ὅτι τὰ λοιπὰ πρέπει νὰ διέπωνται ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς 1ης Αὐγούστου 1946. Ἐπὶ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ, ἐπειδὴ ὡρισμένοι συνάδελφοι διετύπωσαν μερικὰς ἀμφιβολίας ὡς πρὸς διατάξεις τινὰς τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε, ὄχι βεβαίως διὰ ρητῆς τροποποιήσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τύπον ἑρμηνευτικῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἀπεδέχετο τὸ Σῶμα, νὰ καθωρίζοντο τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν ζητήματα κατὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Τὸ πρῶτον σημεῖον εἶναι περὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Πράγματι, μολονότι ἠμφισβητήθη τὸ πρᾶγμα, τελικῶς, κατὰ τὴν προηγουμένην λειτουργίαν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἐγένετο ἐν τῇ πράξει δεκτόν, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ περαιωμένη ἡ συζήτησις πρὶν ὁμιλήσουν πάντες οἱ δικαιούμενοι πρὸς τοῦτο. Ὅταν λέγω οἱ δικαιούμενοι πρὸς τοῦτο — ἐξηγῶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως — ἐννοῶ τοῦτο: Ὅτι ἐξ ἑκάστου κόμματος ὑπάρχει εἷς καὶ μόνον ρήτωρ, δυνάμενος νὰ ἀγορεύσῃ μόνον ἐπὶ ἡμίωρον καὶ οἱ εἰσηγηταὶ ἐπίσης ἀγορεύοντες ἐπὶ ἡμίωρον. Χάρις εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν κατώρθωσε νὰ λειτουργήσῃ ἀπροσκόπτως ἡ Ἐπιτροπή. Πάντες οἱ λοιποὶ ρήτορες δὲν δικαιοῦνται νὰ ὁμιλήσουν πέραν τῶν 10 λεπτῶν καὶ ἐπὶ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως πέραν τῶν 5. Ἑπομένως ἡ ἔννοια ἦτο βεβαίως ὅτι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν εἰσηγηταὶ ἢ ἀντιπρόσωποι τῶν κομμάτων μὴ ἀγορεύσαντες, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ κηρύξῃ περαιωμένην τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ μὴ ἀφαιρέσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀπὸ εἰσηγητὰς καὶ ἀπὸ ἀντιπροσώπους κομμάτων τὸ δικαίωμα νὰ ἀγορεύουν ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὰ Κόμματα. Τὸ ἕτερον σημεῖον εἶναι τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου εἰς τὸν Κανονισμὸν αὐτόν. Ἔχομεν προΐδει καὶ τοῦτο. Ἐθεωρήθη ὡς ποιά τις ἀντινομία, ὅτι, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἄρθρων γίνονται τροποποιήσεις ἐπ’ αὐτῶν, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον παρὰ μόνον ἀφοῦ παρέλθῃ 24ωρον ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ συνηρμολογημένον κείμενον θὰ διανεμηθῇ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐθεωρήθη πρὸς στιγμὴν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντινομίαν πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ψηφίσματος, ὅτι ἡ ψήφισις γίνεται μόνον ἐφ’ ἅπαξ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον. Ἐλέχθη δηλαδή, ὅτι ἀφοῦ ἡ ψήφισις γίνεται ἐφ’ ἅπαξ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, δὲν δύναται ὁ Κανονισμὸς νὰ διακόψῃ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου δι’ ἄλλην συνεδρίασιν, ἀλλὰ διὰ τὴν κατ’ ἄρθρον ψήφισιν ν’ ἀκολουθήσῃ ἀμέσως ἡ εἰς σύνολον τοιαύτη. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ παρεκάμφθη ἐν τῇ πράξει. Καὶ νομίζω ὅτι ἡ πρακτικὴ ποὺ ἐτηρήθη, θὰ τηρηθῇ καὶ πάλιν, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἔννοια εἶναι ὅτι δύναται νὰ διακοπῇ ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, ὅταν ἐπέλθουν αἱ τροπολογίαι καὶ ἑπομένως θὰ ἀναβληθῇ δι’ ἄλλην συνεδρίασιν ἄνευ συζητήσεως ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου, πρὸς διαπίστωσιν τοῦ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον τὸ συνηρμολογημένον κείμενον εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ ψηφισθέν. Ἡ Βουλὴ λοιπόν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ψηφίζει τὸ ψήφισμα, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν δηλ. ὅτι οὔτε ἀντιπρόσωποι κομμάτων θὰ δύνανται νὰ στερηθοῦν τοῦ λόγου οὔτε θὰ γεννηθῇ ζήτημά τι ὡς πρὸς τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου τοῦ νομοθετήματος εἰς ἄλλην συνεδρίασιν ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ τροπολογίαι. Αὐταὶ εἶναι αἱ κύριαι τροποποιήσεις τὰς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς προτείνω ἐξ ὀνόματος τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τοῦ σημείου τὸ ὁποῖον θεωρῶ ὡς τὸ κυριώτερον ὅλων καὶ νὰ παρακαλέσω ἐκείνους τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι διστάζουν, λόγῳ ἐμμονῆς εἰς τὴν πεπατημένην, νὰ τολμήσουν νὰ ἀποχωρισθῶμεν ἀπὸ τὴν πεπατημένην ὁδόν, μὲ τὴν πλήρη βεβαιότητα, ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἀσκήσεως τῆς λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως δημιουργοῦμεν μίαν νέαν ὁδὸν λειτουργίας τοῦ Συνταγματικοῦ Πολιτεύματος, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ οὔτε κατάργησιν οὔτε καταρράκωσιν τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ τοὐναντίον τὴν μόνην δυνατὴν ὁδὸν διὰ νὰ ἐπιβιώσῃ καὶ διὰ νὰ ἐπικρατήσῃ τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα. (Χειροκροτήματα).

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἔχει τὸν λόγον.

§276Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Θὰ ἤθελα, κύριοι βουλευταί, νὰ βεβαιώσω τὸν ἀγαπητὸν φίλον κ. Βαμβέτσον, ὅτι θὰ ἤμην ἀπολύτως σύμφωνος νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν πεπατημένην καὶ νὰ χαράξωμεν μίαν νέαν ὁδόν, ἐὰν πράγματι διὰ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν κάμνει χαράσσεται ἡ ὁδὸς αὐτή. Θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅμως δι’ ἐλαχίστων λέξεων ὅτι ἡ ὁδὸς δὲν χαράσσεται, ὅτι ἡ δημοκρατικὴ βάσις περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Βαμβέτσος δὲν πρόκειται νὰ ἰσχύσῃ καὶ ὅτι ἀντιθέτως ἀντ’ αὐτῆς θὰ ἰσχύσῃ βάσις ὀλιγαρχική. Εἶπον, διακόψας τὸν κ. Βαμβέτσον, ὅτι ἐὰν ἐθεσπίζαμεν ἐν τῷ Συντάγματι νέον τρόπον ἀφορῶντα τὴν γένεσιν τῶν νόμων, τότε, ἐὰν ἐκαλούμεθα σήμερον νὰ ἀποφασίσωμεν τοῦτο θὰ συνεφώνουν μαζί του. Διότι πράγματι θὰ εἶχε οὐσιώδη ἀποτελέσματα ἀπὸ ἀπόψεως ποιοτικῆς ἐργασίας ἐὰν ἡ Βουλὴ διῃρεῖτο εἰς τμήματα καὶ ἕκαστον τμῆμα ἀνελάμβανε τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Εἰς τὴν περίπτωσιν ὅμως τῆς ἐφ’ ἅπαξ, κατ’ ἐξαίρεσιν θεσπίσεως αὐτῆς τῆς ἀρχῆς ἡ κατ’ ἐξαίρεσιν θέσπισις τῆς ἀρχῆς ἀναιρεῖ τὴν ἀρχήν, τὴν δημοκρατικότητα τῆς βάσεως καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Ἐὰν τὸ ἐλέγαμεν εἰς τὸ Σύνταγμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Βαμβέτσος, πράγματι ὅλοι οἱ βουλευταί, θὰ εἶχον τὴν νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν καὶ θὰ τὴν ἤσκουν. Εἰς αὐτὸ δὲ τὸ σημεῖον κυρίως ἔγκειται ἡ οὐσιαστικὴ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἡ ὁποία χορηγεῖται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως ἡ ὁποία θὰ ἐχορηγεῖτο πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Θὰ ἤμην σύμφωνος νὰ γίνῃ αὐτὸ ἐὰν εἴχαμε τρεῖς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς εἰς τὰς ὁποίας θὰ μετεῖχον ὅλα τὰ μέλη τῆς Βουλῆς, ὁπότε πράγματι θὰ συνετελεῖτο ταχύτερον τὸ ἔργον τῆς νομοθεσίας καὶ αὐτὸ νὰ τὸ σκεφθῶμεν νὰ τὸ θεσπίσωμεν εἰς τὸ νέον Σύνταγμα. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δημιουργηθῇ ἕνα προνόμιον εἰδικῶς ὑπὲρ ἐκείνων τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι θὰ μετάσχουν κατ’ ἐξαίρεσιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν θὰ καταρτίσωμεν. Τὸ κοινοβουλευτικὸν προνόμιον, κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, αὐτοὶ καὶ μόνον νὰ ἀσκήσουν τὸ δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας. Θὰ γνωρίζετε ὅλοι σας, κύριοι βουλευταί, ὅτι, κατὰ τὸ διάστημα τῶν μηνῶν οἱ ὁποῖοι διέρρευσαν ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ καὶ συνεκλήθη ἡ Βουλή, δὲν πέρασε οὔτε ἕνα νομοθέτημα προερχόμενον ἀπὸ νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν βουλευτῶν.

§277ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐννοεῖ αὐτὸ ὁ κ. Βαμβέτσος.

§278Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, περὶ τῆς ὁποίας προβλέπει τὸ σχέδιον ψηφίσματος, θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν—διότι εἰς τοῦτο ἔγκειται κατὰ κύριον λόγον ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς τύπου τῆς ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τοῦ ἄλλου—θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα αὐτό.

§279Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν μὲ ἐννοήσατε καλῶς!

§280Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι δὲν ἀντελήφθην καλῶς διότι ἁπλούστατα δὲν ἐξηγήσατε τὸ ζήτημα, δὲν εἴπατε τίποτε περὶ αὐτοῦ, τὸ ἀφήσατε κενὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀντιληφθῇ παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ Συντάγματος προκύπτει. Εἶναι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς, τότε τὸ τμῆμα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιωδέστερον σημεῖον, ἐὰν θὰ ἔχῃ ἢ ὄχι, αὐτὴ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας τῶν μελῶν της.

§281Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν εἶπον βεβαίως, τοιοῦτον τι. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Βουλὴ γνωρίζει καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν Κανονισμὸν καὶ τὴν Κοινοβουλευτικὴν πρακτικήν. Καθὼς γνωρίζετε, οὐδέποτε, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν, εἴτε εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ἀσκούσας ἔργα Βουλῆς, προτάσεις νόμων προερχόμεναι ὑπὸ βουλευτάς, ἐὰν δὲν τὸ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τοῦ ἑξῆς ἁπλουστάτου τρόπου. Ὁρίζεται μὲν ἐν τῷ Κανονισμῷ ὅτι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν δύνανται νὰ ἀναγράφωνται προτάσεις νόμων, ἀλλὰ αἱ προτάσεις νόμων, ὁσάκις ἀναγράφονται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ἀναγράφονται εἰς τὸ τέλος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ οὐδέποτε ἔφθασε τὸ Σῶμα, μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, ὥστε νὰ ψηφισθοῦν καὶ αἱ προτάσεις νόμων, αἱ περιεχόμεναι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐπειδή, λοιπόν, ὑποθέτω, ὅτι ἐν τῇ πρακτικῇ αὐτὸ εἶναι γνωστόν, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀσχοληθῶ, διότι DE FACTO ἔχει καταργηθῆ ἡ ἐν τῷ Συντάγματι, ὡς γράμμα μόνον πλέον περιεχομένη πρωτοβουλία τῆς Βουλῆς ἐν τῇ προτάσει τῶν νόμων, διότι πράγματι διὰ τῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καταρτίσεως τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, τὸ δικαίωμα τῶν προτάσεων νόμων τῆς Βουλῆς δὲν ὑφίσταται πλέον πρὸ πολλοῦ. Ὥστε τοιοῦτον ζήτημα δὲν ὑπάρχει.

§282Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μόνον εἰς τὴν Βουλὴν αὐτήν. Εἰς τὰς ἄλλας Βουλὰς εἴχομεν καὶ προτάσεις νόμων, προερχομένας ἀπὸ βουλευτάς.

§283Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μόνον ὅταν ἡ Κυβέρνησις υἱοθετῇ τὴν πρότασιν νόμου.

§284Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ τοῦτο, διατί; Διότι ἡ Κυβέρνησις διευθύνει τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς. Τοιουτοτρόπως δὲν δυνάμεθα θὰ εἴπωμεν, ὅτι καταργεῖται ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία τῆς Βουλῆς.

§285Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ σύνταξις τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καθιστᾶ ἄνευ σημασίας τὴν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ παραμένει πάντοτε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Τί διαφέρουν τὰ νομοθετικὰ διατάγματα, τὰ ὁποῖα θέλετε ἐσεῖς ἀπὸ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους θέλω ἐγώ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ νομοθετικὰ αὐτὰ διατάγματα προσλαμβάνουν τὸν τύπον νόμου, ἐπιτίθεται ἡ μεγάλη τοῦ Κράτους σφραγίς, ἀριθμοῦνται καὶ πρὸ παντὸς, τὰ νομοθετικὰ αὐτὰ διατάγματα δὲν ἐπανέρχονται εἰς τὸ Σῶμα πρὸς κύρωσιν; Τί εἶναι αὐτά; Εἶναι νομοθετικὰ διατάγματα ἢ εἶναι κοινοὶ νόμοι;

§286Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Ἡ διακοπή, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βαμβέτσος, ἦτο ἀναγκαία βεβαίως, διότι διηυκρίνησε τὸ θέμα, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ πῶς τὸ σκέπτεται ὁ ἴδιος ὁ κ. Βαμβέτσος, ἀλλὰ ἐγὼ ἐπιμένω, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς πρωτοβουλίας τῆς νομοθετικῆς τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν λύεται μὲ τὴν πρακτικὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ἔδωσεν ὁ κ. Βαμβέτσος. Νομίζω, λοιπόν, κύριοι, ὅτι διηυκρίνησε τὴν ἄποψιν του ὁ κ. Βαμβέτσος καὶ τὴν διηυκρίνησε διὰ τῆς ἀνωτέρω διακοπῆς, λέγων ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν αὐτό. Ἐὰν εἶναι ἡ ἐξουσιοδότησις εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, θὰ πρέπει οἱ βουλευταὶ νὰ ἔχουν καὶ τὴν πρωτοβουλίαν τὴν νομοθετικήν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν βάσιν διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ ἑνὸς τύπου ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τοῦ ἄλλου. Ἐὰν μέχρι τοῦδε, ἡ Βουλὴ δὲν ἔκανε χρῆσιν διόλου τοῦ δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ τὸ διατυπώσωμεν ἔτσι, ὅτι δὲν ἔκανε χρῆσιν, ὑπάρχουν πολλοὶ βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἔκαναν χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἁπλούστατα ἡ Βουλή, δὲν ἠθέλησε μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰ καταρτισθέντα ὑπὸ τῶν βουλευτῶν νομοσχέδια. Εἰς τὴν Βουλὴν πράγματι ἄλλωστε, εἶναι δυσχερής, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βαμβέτσος, ἡ νομοθετικὴ ἐν γένει ἐργασία καὶ φυσικὸν ἦτο, νὰ ψηφισθοῦν, κυρίως ἐλάχιστα, νομοσχέδια, ὑποβληθέντα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπου ἡ ἐργασία θὰ γίνεται μὲ ταχύτητα πολὺ μεγαλυτέραν, μὲ ρυθμόν, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βαμβέτσος, ἀνάλογος πρὸς τὴν σχέσιν ἑνὸς πρὸς δέκα, διότι ὅ,τι κάνει, εἶπεν ὁ κ. Βαμβέτσος, ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐντὸς ἑνὸς μηνός, ἡ Βουλὴ δὲν τὸ κάνει εἰς 10 μῆνας, εἰς μίαν Ἐπιτροπήν, λοιπόν, ἡ ὁποία θὰ ἐργάζεται μὲ αὐτὸν τὸν ρυθμόν, θὰ ἦτο κάλλιστα δυνατὸν νὰ γίνῃ χρῆσις τοῦ δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς πρωτοβουλίας. Αὐτὸ εἶναι τὸ σημεῖον, τὸ κύριον σημεῖον διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ ἑνὸς τύπου ἐξουσιοδοτήσεως καὶ τοῦ ἄλλου Καὶ ἐπειδὴ δὲν νομίζω, ὅτι δικαιούμεθα, νὰ ἀπορρίψωμεν τὴν νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν καὶ νὰ εἴπωμεν, ὅπως προέτεινε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βαμβέτσος, ὅτι αὐτὴν τὴν νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν τὴν καταργοῦμεν, ἐπειδὴ τὸ πιστεύω, ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν πρέπει νὰ γίνῃ, δι’ αὐτὸ ἐπιμένω, ὅτι πρέπει ἡ ἐξουσιοδότησις νὰ δοθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι διαφορετικὰ ἀντὶ νὰ ἐφαρμόσωμεν μίαν δημοκρατικὴν ἀρχήν, θὰ ἐφαρμόσωμεν μίαν ἀρχὴν ὀλιγαρχικήν, ὑπὲρ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐξαίρεσιν θὰ ἐκλεγοῦν ὡς μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως.

§287Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εὑρίσκετε δημοκρατικώτερον, τὸ νὰ τὸ εἰσάγῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀπὸ τὸ νὰ τὸ εἰσάγῃ ἓν μέρος τῆς Βουλῆς;

§288Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἐκπροσώπους τῶν περισσοτέρων Κομμάτων τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπαρτίζεται ἀπὸ ἐκπροσώπους ὅλων τῶν Κομμάτων τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ ἀπὸ ἐκπροσώπους, μὴ τυχόντας τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Ἡ μὲν Κυβέρνησις ἀπαρτίζεται ἀπὸ Ὑπουργούς, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἀπαρτίζεται ἀπὸ μέλη τυχόντα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιῶδες. Μόνον τότε, ὅταν θεσπίσωμεν τὴν ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἀγωνίζεται ὁ κ. Βαμβέτσος, ὡς ἀρχὴν θεμελιώδη τοῦ νέου μας Συντάγματος, τότε θὰ εἶμαι σύμφωνος, πράγματι, καὶ ἐγὼ νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, διότι αὕτη τιθεμένη εἰς τὸ Σύνταγμα, ὡς ἀρχή, θὰ ἀνταποκρίνεται, πράγματι, εἰς μίαν Δημοκρατικὴν ἔννοιαν. Κύριοι βουλευταί, ὡς πρὸς τὰς ἄλλας τροπολογίας τὰς ὁποίας προέτεινε ὁ κ. Βαμβέτσος ἐξ ὀνόματος τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἔχω τι νὰ παρατηρήσω. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίσῃ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν 50 εἶναι προτιμότερος ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῶν 35, ἂς ψηφισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν 50. Ὅσον ὀφορᾷ εἰδικῶς τὴν δημοσιότητα, θὰ παρεκάλουν, κύριοι, νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς αὐτό. Εἰς τὴν δημοσιότητα, τὴν σχετικὴν μὲ τὸν τύπον, μὲ τὰς ἐφημερίδας, θὰ ἤμην σύμφωνος νὰ προσχωρήσω—ὁμιλῶ μόνον ὡς ἄτομον αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ὄχι ὡς Κυβέρνησις — νὰ δημοσιεύωνται τὰ πρακτικά, ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι αὐτὸ τὸ μέγα πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον ἐτόνισεν ὁ κ. Βαμβέτσος, τὸ πλεονέκτημα τῆς ταχύτητος θὰ ἀρθῇ, ὅταν ὑπάρξῃ δημοσιότης, διότι τὸ βῆμα αὐτό, θὰ γίνῃ βῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἀνέρχωνται ὅλα τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ ἐπιμένουν εἰς μακρὰς ἀγορεύσεις, διότι θὰ ὑπάρχουν ἀρκετὰ......

§289ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει περιορισμὸς ἀπὸ τὸν Κανονισμόν, δὲν εἶναι δυνατόν.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§291Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἡ Κυβέρνησις κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχει νὰ ἀντείπῃ εἰς τὰς ἀπόψεις τὰς ὁποίας ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς, σχετικῶς μὲ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἤγαγον τὸ Σῶμα εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι εὑρίσκει ὅτι οἱ λόγοι αὐτοὶ ἦσαν ὀρθοί. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, ὡς πρὸς τὰς ἄλλας παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐξέφερεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς δὲν νομίζει ὅτι δύναται νὰ εἶναι σύμφωνος, διότι παρατηρεῖ ὅτι οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐξέθηκεν ἐντεῦθεν δὲν εὐσταθοῦν. Φρονῶ ὅτι τὸ Σῶμα ἔχει ἤδη τὴν ἀπόφασιν νομοθετοῦν ἐνταῦθα, νὰ μὴ ἐκφύγῃ ἀπὸ τὰς Συνταγματικὰς βάσεις τοῦ πολιτεύματος. Τὸ Σῶμα δὲν δύναται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἐξέλθῃ τῶν βάσεων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον δὲ ἐπὶ τῶν βάσεων τούτων πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν σήμερον, ἔχομεν ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ὁδὸν, ἡ ὁποία ἔχει νομοθετηθῆ ὡς ἐθνικὴ θέλησις, ἐκ μέρους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὰ ἄρθρα τοῦ Συντάγματος λέγουν, ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων, ὁ Βασιλεύς, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ τὰ διατάγματα, καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας. Ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ Βασιλεὺς ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο, δὲν δύναται παρὰ τὸ Σῶμα εἰς αὐτὸν νὰ ἀναθέσῃ καὶ τὴν ἔκδοσιν τῶν διαταγμάτων τῶν σχετικῶν μὲ τὰ σχετικὰ νομοθετήματα καὶ ψηφίσματα. Βεβαίως ὑπάρχουν πολλαὶ θεωρίαι συνταγματικαί, σχετικῶς μὲ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων ἢ ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐκτελεστικὴ ἐξουσία, καὶ μὲ τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἀρύεται ἐκ τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ αὗται εἶναι θεωρίαι ἁπλῶς. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅθεν τὴν συνταγματικήν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλην ὁδόν, ἀπὸ τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις παρουσίασεν ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, σχετικῶς μὲ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα καὶ μὲ τὰ ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, πρόκειται νὰ ψηφίσῃ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πολλαὶ θεωρίαι ὑπάρχουν σχετικῶς μὲ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀνωνάτου Ἄρχοντος καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἀλλά, ἐπὶ πλέον, πρὸ δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν Ἑλλάδα, εἶχε καταρτισθῆ μία μεγάλη ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία κατέγινε νὰ ἐμφανίσῃ, νὰ νομοθετήσῃ ἕνα νέον σύστημα σχετικῶς μὲ τὰς διατάξεις τὰς νομοθετικὰς τῆς Βουλῆς καὶ μὲ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦ Βασιλέως. Τὸ ζήτημα τῶν Ἐπιτροπῶν Ἐξουσιοδοτήσεως δὲν εἶναι τι νέον διὰ τοὺς συνταγματολόγους τοῦ κόσμου, ἔχει συζητηθῆ ἐπανειλημμένως, καὶ εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια τοῦ κόσμου. Ἐν Ἀμερικῇ μάλιστα ἔγινε μία μεγάλη κομματικὴ ὁμὰς ἥτις δεικνύει Βουλὴν εἰς τὴν ὁποίαν ὡρισμένα νομοθετήματα δύνανται νὰ ψηφισθοῦν μόνον ὑπὸ τῶν Ἐπιτροπῶν. Ἀλλὰ ἡ τοιαύτη νομοθέτησις προϋποθέτει ὅλην τὴν Βουλὴν κατατετμημένην εἰς διαφόρους ἐπιτροπάς, δὲν πρόκειται ἐκεῖ νὰ γίνῃ μία μόνον ἐπιτροπὴ ὅπως προτείνεται ἐνταῦθα, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ ὁλόκληρον τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, διότι ἐὰν ὑποτεθῇ τοῦτο, τότε θὰ τοποθετήσωμεν τὴν ὀλιγαρχίαν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Θὰ ἔχωμεν τότε, μόνον ἕνα τμῆμα τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον θὰ νομοθετῇ μόνον αὐτό, ἐνῷ τὰ ἄλλα τμήματα τῆς Βουλῆς θ’ ἀδρανοῦν μὴ ἔχοντα οὐδεμίαν τοιαύτην νομοθετικὴν ἐξουσίαν. Δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ λάβωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν ἐξ ὅλης τῆς Βουλῆς διὰ νὰ τὴν δώσωμεν μόνον εἰς ἕνα τμῆμα αὐτῆς καὶ νὰ ἀφήσωμεν τὰ ἄλλα χωρὶς ἐξουσίαν, διότι ἁπλούστατα δὲν δυνάμεθα, σήμερον νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὰ συνταγματικὰ ἡμῶν ὅρια. Αὔριον τὸ Σύνταγμα ψηφιζόμενον, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κατατμηθῇ εἰς τμήματα, ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει νομοθετηθῆ τοῦτο, εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταφέρωμεν τὰ δικαιώματα τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς ἕνα καὶ μόνον τμῆμα τῆς Βουλῆς, ὡς ζητεῖται. Θὰ φέρῃ τοῦτο ἀνατροπὴν εἰς τοὺς κρατοῦντας συνταγματικοὺς ἡμῶν θεσμούς, τοὺς ὁποίους δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀγνοήσωμεν. Τέλος, δὲν θεωρῶ ὅτι τὸ ψήφισμα αὐτὸ εἶναι ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος.

§292Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 προβλέπει ὅτι τὰ νομοθετήματα αὐτὰ ἐπανέρχονται πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας.

§293Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ φέρω ἐπιχειρήματα ἐπὶ τῆς γνώμης αὐτῆς ἐκ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, ἐφ’ ὅσον νομοθετοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911.

§294Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ὑπάρχει μία διάκρισις μεταξὺ νομοθετημάτων καὶ ψηφισμάτων. Τὰ μὲν νομοθετήματα τὰ ὁποῖα Σεῖς ὀνομάζετε νομοθετικὰ διατάγματα καὶ ἡμεῖς νόμους, αὐτὰ δὲν ἐπανέρχονται πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπανέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν μόνον τὰ ψηφίσματα, δηλαδὴ αἱ πράξεις συντακτικῆς ἐξουσίας, ἐπανέρχονται εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ψήφισιν. Τὸ συμπέρασμά σας δὲν στέκει, διότι ἡμεῖς ὁμιλοῦμεν μόνον περὶ τῶν νόμων καὶ οὐχὶ περὶ τῶν ψηφισμάτων.

§295Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Φαίνεται ὅτι οὐδέποτε διαβάσατε τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος.

§296Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροποποίησις δὲν ἔγινε μόνον περὶ τῶν νόμων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ψηφισμάτων.

§297Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος, δὲν ἀνέγνωσε τὸ τελευταῖον ἄρθρον.

§298Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ἐὰν ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἀνέγνωσε τὸ τελευταῖον ἄρθρον, πρέπει νὰ ὁμολογήσητε ὅτι σεῖς δὲν ἀνεγνώσατε τὸ ἄρθρον 74 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927.

§299Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ τὸ ἀνέγνωσα καὶ τὸ ἐφήρμοσα.

§300Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικ.). Ὁ ἀείμνηστος Μιχαλακόπουλος ποὺ ἦτο εἰσηγητὴς τοῦ Συντάγματος τούτου, εἶπεν ὅτι τὰ νομοθετικὰ διατάγματα ψηφιζόμενα ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιστρέφουν ἐντὸς 4 μηνῶν εἰς τὴν ὡλοκληρωμένην Βουλήν. Συνεπῶς τὸ διάταγμα αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφισθῇ αὔριον, ἔχω ἐγὼ τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ φέρω εἰς τὴν Βουλήν.

§301Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν τὸ διαβάσατε τὸ σχέδιόν σας, λέγει: «Τὰ κατὰ τὸ παρὸν ......... (ἀναγινώσκει) .........». Ἑπομένως βλέπετε ὅτι τὸ λάθος δὲν εἶναι ἰδικόν μου, ἀλλὰ εἶναι ἰδικόν σας, ποὺ δὲν γνωρίζετε τὸ νομοσχέδιόν σας.

§302Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἰδοὺ διατὶ λέγετε αὐτά, διότι εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927.....

§303Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§304Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Σχετικῶς μὲ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἐπαναφορὰ.

§305Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, τὸ ἄρθρον «περὶ Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως», δὲν ἰσχύει σήμερον, δὲν εἶναι ἐκ τῶν ἄρθρων ἐκείνων τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 τῶν ὁποίων ἡ ἰσχὺς διετηρήθη καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ὑπάρχει μόνον τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος, τὸ ἀφορῶν τὴν νομοθετικὴν λειτουργίαν, τὸ ὁποῖον διετηρήθη καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνομεν εἶναι νέον Δίκαιον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ κατὰ παρέκκλισιν τοῦ Συντάγματος αὐτοῦ καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κάμνομεν σήμερον, εἶναι ὅτι ὁρίζομεν ὅτι τὰ Ν. Δ. δὲν ἐπανέρχονται πρὸς κύρωσιν ἀλλὰ ἰσχύουν ὡς νόμοι.

§306Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καρατομεῖτε τὴν Βουλήν.

§307Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις.

§308Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἡ Κυβέρνησις, σεῖς.

§309Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κάμνετε πάλιν λάθος, συγχέοντες τὰ δύο Συντάγματα. Ἐπεκαλέσθητε τὸ Σύνταγμα καὶ ἔρχεσθε πάλιν νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται τίποτε ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927! Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἰσχύει καὶ μόνον συμπληρώνει διάταξιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911.

§310Γ. ΜΑΥΡΟΣ. Ἐὰν τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἰσχύει ὡς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτὴν τῆς ὑποχρεωτικῆς ὑποβολῆς ἐντὸς 4 μηνῶν τῶν διαταγμάτων εἰς τὴν Βουλήν, τότε ὁλόκληρον τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε ἡ Ἐπιτροπὴ πέρυσι, δηλαδὴ 125 νόμοι, μὴ ὑποβληθέντες εἰς τὴν Βουλήν, ἔπαυσαν νὰ ἰσχύουν. Εἶναι ἀκριβὲς αὐτό; Ἢ ἰσχύουν; Ἢ δὲν ἰσχύει τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927.

§311Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μέχρι τοῦ 1927 δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἔκδοσις Ν. Δ. Διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν νομοθεσίαν, εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927, ἐτέθη διάταξις, ἡ ὁποία ἀναγνωρίζει εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν τὴν ἔκδοσιν Ν. Δ. κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία παρείχετο ἀπὸ τὴν Βουλὴν πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ἐὰν τὰ Ν. Δ. ταῦτα ἐξέδιδεν ἡ Κυβέρνησις, εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν ἐντὸς 4 μηνῶν νὰ τὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ εἰς τὴν νομοθεσίαν τὴν σημερινὴν δὲν ἰσχύει τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927, διότι διὰ τῶν συντακτικῶν πράξεων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπανῆλθον ὡρισμέναι διατάξεις τοῦ Συντάγματος τοῦ 27, εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 11, δὲν περιελήφθη τοιαύτη διάταξις, παρὰ μόνον ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Ἡ παροῦσα Βουλὴ ἡ ποία εἶναι Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ καὶ ὄχι Συντακτικὴ Βουλή, ὅπως τὴν θέλει ὁ κύριος εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, καθώρισε ἕνα τρόπον ψηφίσεως νομοθετημάτων καὶ ψηφισμάτων. Εἰς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔκαμε, εἶπε τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὰ μὲν νομοθετήματα, ἅμα δημοσιευθοῦν, εἶναι νόμοι τοῦ Κράτους, τὰ δὲ ψηφίσματα, τὰ συντακτικοῦ περιεχομένου ψηφίσματα, αὐτὰ ὑποχρεωτικῶς πρέπει νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικονομία, ἡ ὁποία ἴσχυσε μέχρι σήμερον. Ὁ κύριος εἰσηγητὴς ἐζήτησε ὡρισμένας τροπολογίας καὶ ἠθέλησε αὐτὰς τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔγιναν ἀκόμη δεκταὶ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ. Ἐγὼ εἶμαι κατὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ τοῦ νομοθετεῖν διὰ κλιμακίων, διότι θὰ ἤθελα εἰς κάθε νόμον νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ ν’ ἀπαλλοτριωθῇ τῶν δικαιωμάτων της αὐτῶν καὶ νὰ τὰ παραχωρήσῃ εἰς ὡρισμένα κλιμάκια. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει, πάλιν ἡ νομοθετικὴ πρωτοβουλία ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀνήκει, βεβαίως, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἐφήρμοσεν ὁ ἴδιος ὁ εἰσηγητής, ὁ ὁποῖος ἔχει καταθέσει ψήφισμα περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως κτημάτων διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ κτηνοτρόφων. Ἄρα, ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζει ὅτι ἡ πρωτοβουλία αὐτὴ ἀνήκει καὶ εἰς τὴν Βουλήν.

§312Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ εἶπα ὅτι DE FACTO δὲν γίνονται αὐτά.

§313Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔχομεν ἕνα Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὸ σεβασθῶμεν καὶ τὸ Σύνταγμα αὐτὸ θὰ ἰσχύσῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν τὸ ἐτροποποίησεν ἡ Βουλή. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει τὸ Σύνταγμα, ἡμεῖς θὰ πολιτευθῶμεν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Συντάγματος.

§314Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν ἔχομεν μόνον Σύνταγμα, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἴδια δικαιώματα κυριαρχικά, δι’ ὧν εἴπομεν ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, σχετικῶς μὲ τὰ ψηφίσματα, ταῦτα ἐπανέρχονται..... .... (Δὲν ἠκούσθη) ἐπαναφέρονται πάλιν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔρχονται. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπωμεν αὐτό. Καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927.

§315Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διατὶ ἀναφέρετε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 τὸ ὁποῖον σᾶς εἴπομεν ὅτι κατηργήθη διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ὁ ἀσκῶν τότε τὴν συντακτικὴν ἐξουσίαν, ἐξέδωκε Συντακτικὴν Πρᾶξιν διὰ τῆς ὁποίας εἶπεν ποῖαι διατάξεις τοῦ Συντάγματος θέλει νὰ παραμείνουν ἐν ἰσχύϊ.

§316Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπανελήφθη μὲ δύο διακρίσεις ἀπὸ τὸ ψήφισμα τὸ προηγούμενον.

§317Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν νομοθετημάτων ὡς αὐτὴ νομίζει καλόν. Σεῖς λέγετε ὁ κύριος εἰσηγητὴς ὑποστηρίζει νὰ κάμωμεν ἕνα νεωτερισμόν. Ποῦ ἔγκειται αὐτὸς ὁ νεωτερισμός, εἰς τὸ ὅτι θέλει ὄχι ἡ Βουλὴ ἀλλὰ τὸ μέρος τῆς Βουλῆς τὸ ὁποῖον αὐτὴ αὕτη ἡ Βουλὴ προκρίνει διὰ νὰ ἀποτελέσῃ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως αὐτὸ νὰ ἀναλάβῃ ἐκ μέρους τῆς μεγάλης Βουλῆς τὴν ἐντολὴν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετήσῃ καὶ ἐκτελέσῃ ἄνευ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτὰ ἐναντίον τῶν κειμένων διατάξεων τοῦ Συντάγματος;

§318Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὅλα εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος.

§319Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν εἶναι ὅλα ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ λέγει ὅτι ἡ θέλησίς μου εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἀναλάβῃ μόνον τὸ μέρος αὐτό.

§320Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μὰ δὲν ὑπάρχει Ἐπιτροπὴ Ἐξουσιοδοτήσεως κατὰ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα. Ἡμεῖς τὴν ἐκάναμε διὰ πρώτην φορὰν κατὰ παρέκκλισιν.

§321Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὑμεῖς λέγετε νεωτερίζοντες ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ μόνον διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἐνεργῇ, ἐχούσης τὴν ἐξουσιοδότησιν τοῦ ὅλου Σώματος καὶ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι δὲν δυνάμεθα σήμερον, κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις, νὰ δώσωμεν τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτὴν διότι τοιοῦτον τι δὲν ἐψηφίσθη. Ἔχομεν μόνον ἐνώπιον ἡμῶν τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ αὐτό, τότε εἶναι ὡσὰν νὰ θέλωμεν διὰ τοῦ παραθύρου νὰ εἰσαγάγωμεν μίαν σημαντικὴν συνταγματικὴν διάταξιν. Τοῦτο εἶναι τὸ ὀλιγώτερον κἄτι τι πολὺ περίεργον. Αὐτὰ διὰ τὸ πρῶτον μέρος. Ἡ ἐπιτροπὴ διαφωνεῖ ἀκόμη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν σχετικῶς μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθοῦν, πάντοτε βέβαια ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι τὸ δέκατον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βουλευτῶν. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τριάκοντα πέντε βουλευταὶ δὲν εἶναι ἱκανοὶ διὰ νὰ ἀπαρτίσουν τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Εἶναι ἀρκετοί. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι περισσότεροι, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐὰν ἐργασθοῦν ὅπως κατὰ τὸ παρελθόν, ὑπάρχει δυνατότης ἀσφαλῶς νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον αὐτὸ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας καὶ μετὰ τοῦ αὐτοῦ ἐνθουσιασμοῦ.

§322Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ πρακτικὴ μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι δὲν εἴχομεν ποτὲ πάρα πάνω ἀπὸ τὰ τριάκοντα πέντε μέλη κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς παλαιᾶς ἐπιτροπῆς καὶ εἴμεθα 50 τακτικὰ καὶ 30 ἀναπληρωματικά. Ἐὰν βάλετε 35 δὲν θὰ ἔχωμεν ἀπαρτίαν διότι εἶναι πολὺ ὀλίγα καὶ δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καὶ καλὴν ἐμφάνισιν.

§323Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐὰν θεωρήσῃ ἡ Βουλὴ ὅτι τοῦτο εἶναι σωστὸν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἐπιμείνῃ ἀλλὰ νομίζω ἐγὼ ὅτι εἶναι ἱκανὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν τριάκοντα πέντε βουλευτῶν.

§324Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐρωτήσατε τοὺς κ. κ. Γονατᾶν καὶ Χατζηπᾶνον νὰ σᾶς βεβαιώσουν ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν τριάκοντα πέντε.

§325Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἄς εἶναι, κύριε Ὑπουργέ, εὐρύτερος ὁ ἀριθμὸς διὰ νὰ ὑπάρχῃ καὶ μεγαλυτέρα ἀντιπροσώπευσις.

§326Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τρίτη διαφωνία τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας σᾶς εἶπε τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ εἶναι δημόσιαι αἱ συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ βγῇ τίποτε καλὸν ἐὰν ὑπάρχῃ λίγη γαλαρία διὰ νὰ ἀκούῃ τὰς συζητήσεις. Καὶ ἐγὼ φρονῶ μᾶλλον ὅτι τοῦτο θὰ ζημιώσῃ ἄν υἱοθετηθῇ.

§327ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀναμφισβητήτως θὰ ζημιώσῃ.

§328Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἡ δημοσιότης ἐξασφαλίζεται διότι ἐκδίδοντα δελτία τῶν ἀποφάσεών σας. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ παρακολουθῇ τὸ κοινόν. Καὶ σᾶς φέρνω παράδειγμα τὰ ξένα Κράτη ὅπου οὐδέποτε αἱ συνεδριάσεις εἶναι δημόσιαι. Διότι αἱ ἀποφάσεις δημοσιεύονται καὶ ἐφ’ ὅσον δημοσιεύονται νομίζω ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἔχει νὰ φοβηθῇ καμμίαν διαβολὴν ὅτι τὸ ἔργον αὐτῆς γίνεται ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνετε εἰς τοῦτο, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσουν αἱ συνεδριάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, δηλαδὴ νὰ μὴ εἶναι δημόσιαι.

§329Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δημοσιότης ἐζητήθη διὰ νὰ κατοχυρώσῃ τὴν μικρὰν Βουλήν, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο μικρὰ Βουλή.

§330Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Αὐταὶ εἶναι αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κύριος εἰσηγητής. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἔχει μὲ μόνην τὴν μεταβολὴν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν εἰς πεντήκοντα ὡς ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπή. Μίαν ἀκόμη προσθήκην ἔχω νὰ κάνω εἰς τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὴ εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον. Νὰ προστεθῇ «ὡς καὶ ψηφισμάτων τροποποιούντων ἤδη ἰσχύοντα τοιαῦτα».

§331Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡμεῖς τὸ ἐπροτείναμεν αὐτό.

§332Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Καὶ ἐγὼ τὸ ἀπεδέχθην.

§333Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν κατατεθῆ ὑπὸ μελῶν τῆς Βουλῆς καὶ εἶναι τὸ περὶ ἀπαλλοτριώσεων καὶ τὸ περὶ ἀντιμετωπίσεως τοῦ Δημοσιοϋπαλληλικοῦ προβλήματος, δέχεσθε νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αὐτά. Δηλαδὴ νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ τὰ ἤδη κατατεθειμένα ὑπὸ μελῶν τῆς Βουλῆς ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθοῦν;

§334Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ξεύρετε ὅτι αὐτὸ ἀκριβῶς ἦλθεν εἰς ἀντίθεσιν......

§335Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν εἶναι ἀντίθεσις, διότι ἤδη ὑπάρχει νομικὸν κώλυμα καὶ ἂν τὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ δύνανται νὰ συζητηθοῦν. Ἐγὼ λέγω ὅτι κατ’ ἀνάγκην θὰ συζητηθοῦν, ἐγὼ λέγω νὰ ἄρωμεν τὸ νομικὸν κώλυμα νὰ τὰ συζητήσωμεν.

§336Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ποῖα εἶναι τὰ ψηφίσματα αὐτά.....

§337Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ζητῶ νὰ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ψηφίσματα, ἀλλὰ νὰ καταστήσῃ δυνατὸν νὰ τὰ υἱοθετήσῃ ἐν καιρῷ.

§338Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Δὲν βλέπω κανένα λόγον διὰ νὰ ἀρνηθῶμεν. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πεισθῇ νὰ ἔχῃ τὴν εὐκολίαν νὰ τὰ υἱοθετήσῃ.

§339Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Ἡ παρατήρησίς μου εἶναι καθαρῶς δικονομική. Νὰ διευκρινισθῇ ὅτι γίνεται ἡ ψηφοφορία ἅπαξ κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἀλλὰ κεχωρισμένως. Διότι ἠμφισβητήθη εἰς τὴν προηγουμένην ἐπιτροπὴν ἐὰν θὰ γίνεται χωριστὴ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς ἀρχῆς κλπ......

§340Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ μὴ μπῇ τίποτε. Θὰ γίνῃ μία ἑρμηνευτικὴ δήλωσις τὴν ὁποίαν θὰ ἀποδεχθῶμεν, ἡ ὁποία θὰ νοῇ ὅτι γίνεται μία ψηφοφορία κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον.

§341Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Μάλιστα νὰ γίνῃ ἑρμηνευτικὴ δήλωσις. Μοῦ φαίνεται ὅτι εἴμεθα σύμφωνοι.

§342Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Χρειάζεται νὰ καθορισθῇ ὅτι ἡ παράτασις τῶν προθεσμιῶν δὲν θὰ γίνεται διὰ Β. Δ. ἀλλὰ δι’ εἰσαγωγῆς νομοθετήματος παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ, καὶ ζητῶ ἐπ’ αὐτοῦ νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις: Ἐὰν δέχεται τὴν τροποποίησιν αὐτὴν ἢ ὄχι.

§343Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔχει δίκαιον ἡ ἐπιτροπή.

§344Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ (Ὑπ. Τ.Τ.Τ.). Αἱ παρατάσεις τῶν προθεσμιῶν θὰ γίνωνται διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως.

§345Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ἐγὼ ζητῶ νὰ ψηφισθῇ ὡς εἶχεν ἀρχικῶς τὸ ψήφισμα. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ἐγένετο κατόπιν.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Θηβαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§347Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τοῦ ψηφίσματος τῆς Κυβερνήσεως εἰσερχόμενος εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν ὡρισμένας ὑποδείξεις αἱ ὁποῖαι συμβάλλουν εἰς τὴν ἀρτιωτέραν κατάρτισιν τοῦ ψηφίσματος. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ἀκολουθεῖται ἡ παλαιὰ ἀρχὴ ἢ καθιερωμένη ἀρχή, καθ’ ἣν ἡ ἐξουσιοδότησις παρέχεται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Διὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως γίνεται τοῦτο τὸ ἔκτροπον, ἀντὶ νὰ ἀσκῆται ὑπὸ τῶν συντεταγμένων νομοθετικῶν ἐξουσιῶν, ἀνατίθεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐξουσία κατὰ παραχώρησιν. Δὲν χρειάζεται οὔτε κἂν γνωμοδότησις. Θὰ ἐκδίδεται ἐφ’ ὅσον τὸ διάταγμα τὸ θέλει ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ εὐθύνην αὐτῆς. Ἀντιστρόφως πρὸς τὴν ἄποψιν αὐτὴν ὁ κ. Βαμβέτσος κατεχόμενος ἀπὸ νεωτεριστικὸν πνεῦμα θέλει νὰ μεταβάλῃ βασικὰς συνταγματικὰς διατάξεις, ἐγκαταλείπων τὴν διδασκαλίαν αὐτὴν τῆς ἀναθέσεως τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν. Ὁ κ. Βαμβέτσος, ἀγόμενος ἀπὸ τῆς ἀντιλήψεως ταύτης προτείνει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν καθιερωμένην ὁδὸν καὶ νὰ δημιουργήσωμεν μίαν μικρὰν Βουλήν, ἡ ὁποία θὰ ἀσκῇ τὸ σύνολον τῆς νομοθετικῆς καὶ τῆς συντακτικῆς ἐξουσίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ παροῦσα Βουλή. Κατ’ ἀρχὴν τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ ψηφίσματος περὶ ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἐπιφέρωμεν μίαν τοιαύτην συνταγματικὴν μεταρρύθμισιν. Θὰ προβῶ εἰς τοῦτο ὅταν πρόκειται νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ Σῶμα ἐν καιρῷ τῷ δέοντι τὴν συνταγματικὴν ταύτην μεταρρύθμισιν. Τὸ σύστημα πάντως τοῦτο ἄγει εἰς πολυαρχίαν, διότι ἡ μικρὰ αὐτὴ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς μεγάλης Βουλῆς δηλαδὴ θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δέχεται τὰ κατὰ νομοθετικὴν πρωτοβουλίαν τῆς Βουλῆς ὑποβαλλόμενα σχέδια νόμων παρ’ ὅλα τὰ τεχνικὰ κωλύματα, νομικῶς θὰ ὑφίσταται ἡ εὐχέρεια ὅτι 20 βουλευταὶ θὰ ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ψηφίζουν νόμους, οἱ ὁποῖοι θὰ δεσμεύουν τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα θὰ εἶναι οἱ 20 αὐτοὶ βουλευταὶ συνενούμενοι θὰ δύνανται νὰ ἀνατρέψουν τὸ πολίτευμα καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ κάθεται μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ δικαίωμα τῆς ἀρνησικυρίας τοῦ Βασιλέως καθεύδει ἀπὸ αἰώνων. Συνεπῶς ὀλισθαίνομεν εἰς μίαν ὀλιγαρχίαν τῶν 35 μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὁπότε θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους θὰ ψηφίζῃ ἡ ἐπιτροπή.

§348Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σᾶς διαφεύγει ὅτι τὰ ψηφίσματα δὲν εἶναι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Ἐπιτροπῆς, παρὰ μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἤδη κατατεθῆ.

§349Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ψηφίσματα προγενέστερα, ἑπομένως ὁ δρόμος τῆς τροποποιήσεως τῶν προγενεστέρων ψηφισμάτων εἶναι ἄδηλον ποῦ ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ. Θὰ τεθῇ ὅμως ἡ ἀντίρρησις, ὅτι ἀφοῦ καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ ἐκάμαμεν τὴν τροποποίησιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίζῃ κατὰ τμήματα, δὲν φοβεῖσθε μήπως καὶ ἐκεῖ συμβῇ τὸ ἴδιον; Ἡ τροποποίησις αὐτὴ συνδέεται μὲ τὴν τροποποίησιν καὶ μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ζητῇ διὰ ψηφίσματος ἔγκρισιν ἑνὸς νομοσχεδίου καταψηφισθέντος. Μὲ εὑρίσκει συνεπῶς ἐντελῶς ἀντίθετον ἡ πρότασις τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τῆς ὁποίας ὑποβάλλεται τὸ νομοθέτημα. Πρέπει νὰ παραμείνῃ ἀκέραιον τὸ δικαίωμα, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν ποῖον νομοθέτημα θὰ ἐκδώσῃ καὶ ποῖον θὰ ἐφαρμόσῃ. Διὰ τοῦτο εἶναι προτιμητέον τὸ ψήφισμα ὅπως ἦτο εἰς τὴν ἀρχικήν του διατύπωσιν μέ τινας φραστικὰς διορθώσεις. Π. χ. λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκδίδει νομοθετικὰ διατάγματα. Ἡ διατύπωσις αὐτὴ ἔχει τὸ ἑξῆς μειονέκτημα, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὑποχρεωτικαὶ καὶ αὐτὸ ἐννοοῦμεν ὅταν λέγωμεν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε νὰ λέγῃ «δύναται νὰ ἐκδίδῃ νομοθετικὰ διατάγματα μετ’ ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς», διότι ἐὰν δὲν τὰ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ ἀπορρίπτει. Δεύτερον μειονέκτημα.........

§350Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε μίαν διακοπήν. Ὅταν ἡ ἐξουσιοδότησις παρέχεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Τὴν ἀποδέχεται ἢ ὄχι.

§351Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Σύμφωνοι, ἡ κατασκευὴ ὅμως ἐπαφίεται εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς. Λοιπὸν νὰ βάλωμεν μετὰ σύμφωνον γνώμην. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι ὅτι δημοσιεύει ψηφίσματα μετ’ ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ χρησιμοποίησις τοῦ δευτέρου ὅρου μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθή, διότι αἱ συνταγματικαὶ διατάξεις ἐκδίδονται ἁπλῶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ δημοσιεύονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἄνευ κυρώσεως. Διότι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀποφασίζῃ ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τὰ ψηφίσματα καὶ περιορίσωμεν τὸν Βασιλέα, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ δώσωμεν ἀπεριόριστα δικαιώματα εἰς μίαν τριακονταπενταμελῆ ἐπιτροπήν. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ δύναται νὰ ἐγκρίνῃ νομοθετικὰ διατάγματα καὶ ψηφίσματα, ἡ δὲ Κυβέρνησις θὰ τὰ ἐκδίδῃ καὶ οὐχὶ ἡ ἐπιτροπή. Ἔχω ὅμως καὶ μίαν βασικὴν ἀντίρρησιν, διότι ἀποτελεῖ παραβίασιν τοῦ Συντάγματος ἡ παραχώρησις ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Βουλῆς δι’ ἔκδοσιν ψηφισμάτων, διότι ἡ ἀνωτάτη συντακτικὴ ἐξουσία εἶναι ἀνεκχώρητος, διότι τὸ κυρίαρχον δικαίωμα τοῦ λαοῦ εἶναι νὰ θέτῃ μονομερῶς συνταγματικὰς διατάξεις διὰ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Ἐάν, λοιπόν, αὐτὸ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς μονομερῶς, τὸ ἐκχωρήσωμεν εἰς μίαν ἐπιτροπήν, τότε ἀνατρέπομεν τὴν βάσιν τοῦ πολιτεύματος, διότι εἶναι δυνατὸν δι’ ἑνὸς ψηφίσματος νὰ ἀνατρέψωμεν ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν δι’ ἐμὲ εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν νὰ παραχωροῦμεν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§352Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὶ θὰ πῇ ἀντισυνταγματικὴ τακτική;

§353Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Ἡ ἄσκησις συντακτικῆς ἐξουσίας δὲν γίνεται δι’ ἐπιτροπῶν ἐξουσιοδοτήσεως καὶ συνεπῶς ὁπωσδήποτε τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ περιορισμὸς εἰς τὴν ἔκδοσιν ψηφισμάτων, παρὰ μόνον εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα. Τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν δὲν εἶναι μεγάλο, ὥστε νὰ ἐκδοθῇ σωρεία ψηφισμάτων.

§354Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μὰ λέγει τὰ κατατεθέντα ψηφίσματα.

§355Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ ὁ ἀγὼν γίνεται διὰ τὸ ψήφισμα περὶ ἀποκαταστάσεως ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Πάντως μὲ εὑρίσκει ἀντίθετον ἡ ἰδέα τῆς ἐκχωρήσεως συνταγματικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὴν χρειάζεσθε τοὐλάχιστον νὰ τὴν περιορίσετε εἰς τὰ κατατεθειμένα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ψηφίσματα καὶ ὄχι νὰ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰ κατατεθειμένα ὑπὸ βουλευτῶν ψηφίσματα, διότι αὐτὰ θὰ κριθοῦν ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος. Ὅσον ἀφορᾶ τὸν ἀριθμὸν θὰ παρακαλέσω νὰ αὐξηθῇ εἰς 50 ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν. Διὰ τὴν δημοσιότητα εἶμαι ἀντίθετος, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὰ θεωρεῖα ἐπηρεάζουν. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ «ἐκδίδει ψηφίσματα μετὰ σύμφωνον γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς». Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ἀπομακρυνθῶμεν τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω ὅτι, ὑπὸ αὐτὴν τὴν διατύπωσιν δέον νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Π. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§357Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχοληθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ μετατρέψωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιστήμη ἔχει ἀποδεχθῆ. Νομίζω ὅτι δὲν μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον σήμερον προχείρως, παρεμπιπτόντως νομοθετοῦντες δι’ ἕνα ψήφισμα διὰ τοῦ ὁποίου θὰ δώσωμεν ἐξουσιοδότησιν νὰ μεταβληθῶσι βασικαὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Βαμβέτσον νὰ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, ἂν εἶναι δυνατὸν ἡ νομοθετικὴ λειτουργία νὰ ἀσκῆται δι’ ἐπιτροπῶν. Θὰ πρέπει νὰ τὸ μελετήσωμεν διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπέρασμα. Πάντως ὅμως οὔτε τὸ ἤδη εἰσαγόμενον εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς προτάσεις τοῦ κ. Βαμβέτσου εἰς τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, διότι λέγετε ἐκεῖ ὅτι θὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν μετὰ γνώμην τῆς Βουλῆς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει ἤδη. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν, ἔχω νὰ εἴπω ὅμως τοῦτο ὅτι, αὐτὸ τὸ ψήφισμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν σήμερον καὶ εἰς τὴν προηγουμένην ἐξουσιοδότησιν εἶχε γίνει δεκτόν, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ ἀπὸ συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο. Ἑπομένως παρέχει καὶ τὴν ἔγκρισιν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς. Συνεπῶς νομίζω θὰ ἔπρεπε νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὸ κείμενον αὐτό. Ἀναμφισβητήτως τὸ Σύνταγμα τοῦ 11 δὲν περιέχει διάταξιν νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 27 διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὴν κατάστασιν ἐθέσπισεν αὐτὸ ἐπικαλούμενον τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος ἐθεράπευσε κατὰ παραπλήσιον τρόπον μὲ τὴν ἑξῆς διάταξιν. Ὅτι συνεφωνήθη τότε ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ἐπανέρχωνται αὐτὰ τὰ νομοθετικὰ διατάγματα πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ μόνον τὰ ψηφίσματα. Αὐτὸ ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ ὀρθόν. Πάντως δὲν γνωρίζω ποῖοι λόγοι ἠνάγκασαν τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων νὰ ἀποδεχθοῦν αὐτὴν τὴν διατύπωσιν. Πάντως τὰ ψηφίσματα θὰ πρέπει νὰ ἐπανέλθωσι πρὸς κύρωσιν. Νομίζω ὅτι τὰς βασικὰς μεταβολὰς ἐπὶ τοῦ θέματος δὲν εἶναι δυνατὸν προχείρως εἰς μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία γίνεται οὕτω νὰ τὰς ἀποφασίσωμεν. Ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς δημοσιότητος τῶν συζητήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶναι καλύτερον αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ νὰ συνεδριάζουν ἄνευ δημοσιότητος. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ περὶ δημοσιότητος εἶναι ἀπαλειπτέα. Ἡ αὔξησις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐπροτάθη ἐν ὁμοφωνίᾳ νομίζω καὶ ἐγὼ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ πάντοτε ἀπαρτία μὲ τοὺς 35. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον,

§359Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, κύριε Πρόεδρε.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§361Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι, βεβαίως προκεχωρημένη ἡ ὥρα, κύριοι βουλευταί, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀποφύγω ἀπὸ τοῦ νὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον διότι εὑρίσκω ἐπίσης πολὺ προκεχωρημένας τὰς σκέψεις καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ ἐκ Τρικκάλων κ. συναδέλφου. Ἐξ ὅσων διὰ μακρῶν ἀνέπτυξεν ὁ κ. εἰσηγητὴς ἀπεκόμισα τὴν ἐντύπωσιν ὅτι οὗτος συγχέει δύο διακεκριμένας ἐννοίας, τὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἐκείνην τῆς νομοθετικῆς λειτουργίας. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις εἶναι μέτρον ἔκτακτον, χορηγούμενον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν δι’ ἐξαιρετικὰς καὶ κατεπειγούσας περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἀνάγκην κατεπειγούσης μερίμνης. Δὲν εἶναι σύνηθες μέτρον νομοθετικῆς λειτουργίας. Ὡς εἶπον δὲν εἶναι μέτρον προβλεπόμενον ὑπὸ οὐδεμιᾶς συνταγματικῆς διατάξεως. Ἐπεκράτησεν ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν νὰ χορηγῆται νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις, καὶ τοῦτο πρὸς ταχεῖαν μέριμναν ἐπὶ κατεπειγουσῶν περιπτώσεων, κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς, ἢ ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνεγράφοντο εἰς τὸ σχετικὸν διάταγμα. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἐννοήσω πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ ταχύτης καὶ ἡ ἑκάστοτε προκύπτουσα ἀνάγκη ταχείας μερίμνης, ἐφ’ ὅσον συνιστᾶται Ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνατίθεται ἡ νομοθετικὴ ἁρμοδιότης. Αὕτη δὲν εἶναι ἀπηλλαγμένη τοῦ ἐλαττώματος τῆς βραδύτητος. Ἄλλως τε ἡ ἐξουσιοδότησις χορηγεῖται πρὸς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Βασιλέα, καὶ ὄχι πρὸς τὸ Τμῆμα τῆς Βουλῆς. Δὲν βλέπω τὸν λόγον ὑπάρξεως τοιαύτης Ἐπιτροπῆς, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία θὰ προτείνῃ τὰ ληπτέα μέτρα καὶ ἐκείνη θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην δι’ αὐτά. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι αἱ συχναὶ διακοπαὶ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος ἀποτελοῦν ἀπαρχὴν τῆς καταργήσεως αὐτοῦ, καθ’ ὅσον, μάλιστα, τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως δὲν ἐκλέγονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ πράγματι ὑποδεικνύονται καὶ διορίζονται ὑπὸ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐθίγησαν ὑπὸ τοῦ κυρίου συναδέλφου, ὡς π.χ. τὸ περὶ διαιρέσεως τῆς Βουλῆς εἰς Νομοθετικὰ Τμήματα, εἶναι βασικά, ἄσχετα πρὸς τὸ παρὸν θέμα, καὶ χρήζουν μακρᾶς μελέτης καὶ συζητήσεως. Θὰ ὑπεισέλθω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ ζητήματος καὶ θὰ παρακαλέσω καί πάλιν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, χάριν τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, περιορίσῃ τὸν χρόνον τῆς ἀπαιτουμένης διακοπῆς. Δὲν εἶναι ὀρθόν, ἄλλως τε, νὰ διακόψωμεν τὰς ἐργασίας μας ἐπὶ δύο μῆνας.

§362Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία καθ’ ἣν ἐὰν τὸ ⅓ τῶν βουλευτῶν τὸ ζητήσῃ νὰ διακόπτεται ἡ ἐξουσιοδότησις καὶ νὰ συγκληθῇ ἡ Βουλή.

§363Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ψηφίσματος δέον νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς, διὰ νὰ ἐκλείψῃ καὶ ὁ φόβος τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας: «Μετ’ ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς τοιαύτης διακοπῆς ὁ Βασιλεύς: 1) ἐκδίδει νομοθετικὰ διατάγματα καὶ 2)...........». Ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Ἐπιτροπή Ἐξουσιοδοτήσεως ἀποφασίζῃ, διαρκούσης τῆς διακοπῆς τῆς Βουλῆς, ἐπί τινος νομοθετικοῦ μέτρου, αὐτὸ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα νὰ δύναται νὰ ἐκδίδεται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. Ἐπίσης δυνάμεθα νὰ θέσωμεν διάταξιν καθ’ ἣν νομοθετικὰ διατάγματα ψηφισθέντα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς λειτουργίας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως νὰ ἐκδίδωνται μετὰ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, καὶ οὕτω νὰ μὴ ματαιοῦται τὸ ἔργον της ἐπί τινος νομοθετήματος ἐλλείψει χρόνου δημοσιεύσεως αὐτοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ εἶναι τὸ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ κλιμάκιον αὐτὸ τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίζῃ ψηφίσματα συντακτικοῦ περιεχομένου. Τοιοῦτόν τι ἀντίκειται πρὸς τὴν μορφήν, τὴν προέλευσιν καὶ τὸν σκοπὸν τῆς Ἐθνικῆς Συνελεύσεως.

§364Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἓν διάταγμα νὰ ἐκδοθῇ τόσον πλησίον πρὸς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ χρόνος πρὸς ἔκδοσίν του. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ὑπὸ τοῦ κυρίου Μπακοπούλου προτεινομένη τροπολογία.

§365Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὅσα εἶναι ἐπείγοντα νὰ ψηφισθοῦν ἀμέσως, ὅσα φθάσουν τὴν τελευταίαν ἡμέραν, ἂς ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν.

§366Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ δεχθῆτε τὴν διατύπωσιν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου διότι οὕτω θὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον δίδεται ἡ ἐξουσιοδότησις.

§367Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπ. Δικαιοσ.). Τὴν δέχομαι.

§368Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξουσιοδότησιν πρὸς ἔκδοσιν ψηφισμάτων συντακτικοῦ περιεχομένου, δὲν πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε οὔτε σεῖς. Ἄλλως τε δύναται νὰ θεωρῆται βέβαιον ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν δὲν θὰ παραστῇ ἀνάγκη ψηφισμάτων συντακτικοῦ περιεχομένου. Συμφέρει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν τοιαύτην ἐξουσιοδότησιν, διότι εἶναι ἑπόμενον νὰ ὑπάρξουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι, τοὐλάχιστον εὐλογοφανῶς, θὰ ὑποστηρίξουν ὅτι αὕτη, ἔχουσα ψηφίσματα ἐκκρεμῆ, ἀνέμενε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς διὰ νὰ εἰσαγάγῃ ταῦτα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ὅπως εὐχερέστερον ἐπιτύχῃ τὴν ψήφισιν αὐτῶν. Μία Κυβέρνησις δὲν ἀρκεῖ νὰ εἶναι τιμία, ἀλλὰ νὰ φαίνεται καὶ τοιαύτη, διὰ νὰ ἀποφεύγῃ τὰς μεμψιμοιρίας καὶ νὰ ἐξουδετερώνῃ τὰς συκοφαντίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς, οὗτος δὲν μὲ ἀπασχολεῖ ποσῶς. (Χειροκροτήματα).

§369ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§370Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω ἂν παραστῇ ἀνάγκη.

§371ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κατ’ ἄρθρον κηρύσσεται περαιωμένη. Ὑπεβλήθη πρότασις ὑπογεγραμμένη παρὰ 10 συναδέλφων, περὶ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βαμβέτσου: (Ἀκολούθως ἐκφωνοῦνται ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων τὴν πρότασιν, ἐξ ὧν ὅμως ἀπουσιάζουν οἱ 5).

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεπῶς ἡ πρότασις θεωρεῖται ὡς μὴ ὑποβληθεῖσα κατὰ τὸν Κανονισμόν. Δέχεται ἡ Βουλὴ εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὸ σχέδιον ψηφίσματος, ὡς ἐτροποποιήθη;

§373ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Ψηφισμάτων καὶ Νομοθετικῶν Διαταγμάτων κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς», ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη. Δέχεται ἡ Βουλὴ πρότασιν περὶ καταβολῆς κατὰ μῆνα Φεβρουάριον, εἰς τό, πραγματικῶς καθ’ ὑπερωρίαν καὶ ὑπευθύνῳ βεβαιώσει τῶν ἁρμοδίων, ἐργασθὲν προσωπικὸν τῆς Βουλῆς, τοῦ Μεγάρου καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ἐπιδόματος ἴσου πρὸς τὸ ἥμισυ τῶν μηνιαίων ἀποδοχῶν ἑκάστου, τῆς δαπάνης ληφθησομένης ἐκ τοῦ κονδυλίου μισθῶν καὶ ἐπιδομάτων τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς;

§375ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτή.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ ἐπικυρώσω ὑπὸ ἰδίαν ἐμοῦ εὐθύνην τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως.

§377ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Συνεπῶς τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως ἐπικυροῦνται ὑπ’ εὐθύνην μου. Εὔχομαι εἰς τοὺς κ. κ. συναδέλφους καλὸ Πάσχα. Λύεται ἡ συνεδρίασις καὶ διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ Ψήφισμα. (Ὥρα 4.00′ π. μ.).