1947.01.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 92α

Τρίτη 28 Ἰανουαρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.30′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 88, 90 καὶ 91.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων 88, 90 καὶ 91. Παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας κ. Βενσὰν Ὠριὸλ ἡ Βουλὴ ἔλαβε τὴν κάτωθι ἀπάντησιν εἰς τὸ ἀποσταλὲν συγχαρητήριον τηλεγράφημα αὐτῆς, ἔχον οὕτω: «Πρόεδρον Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς Ἑλλήνων Ἀθήνας Σᾶς παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε τὰς θερμοτάτας εὐχαριστίας μου διὰ τὸ θερμὸν μήνυμα τὸ ὁποῖον μοῦ ἀπηυθύνατε ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐκλογῆς μου ὡς Προέδρου τῆς Δημοκρατίας.

ΒΕΝΣΑΝ ΩΡΙΟΛ

Πρόεδρος Δημοκρατίας». Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποβάλλει ἐρωτήσεις ἢ ἐπερωτήσεις, ὅπως διέλθωσι τοῦ γραφείου ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων καὶ διαγράψουν τὰς ὅσας ἐξ αὐτῶν θεωροῦν ὡς παρακαίρους. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος, ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§4Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). 1) Ὁ βουλευτὴς Λασιθίου κ. Ε. Κοθρῆς καταθέτει αἴτησιν τῶν Σπύρου, Λίζας καὶ Ἀλεξάνδρας Κόττου, Δημοσίων Ὑπαλλήλων, κατοίκων Ἀθηνῶν, παραπονουμένων κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ Προνοίας, διότι ἀρνεῖται νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Αʹ Ἀναθεωρητικοῦ Συμβουλίου στεγάσεως, δι’ ἧς διατάσσεται ἡ ἀποστέγασις τοῦ ἀναγκαστικῶς στεγαζομένου εἰς τὴν κατοικίαν των Δ. Γραμμένου. 2) Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει ἀναφορὰν ἀποστράτων ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς, διαμαρτυρομένων δι’ ἀναστολὴν καταβολῆς χορηγουμένων βοηθημάτων καὶ ζητεῖ ὅπως καταβληθῶσι ταῦτα συμφώνως τῷ Α. Ν. 884)1937. 3) Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. Πολυζωγόπουλος καὶ Ι. Γιαννόπουλος καταθέτουν τηλεγράφημα τοῦ Δημάρχου Λετρίνων, ἀναφέροντος τὰς μεγάλας ζημίας, ἃς ὑπέστη ἡ περιφέρειά των ὑπὸ τοῦ ἐνσκήψαντος σφοδροῦ κυκλῶνος, ζητῶν δὲ τὴν λῆψιν ἀμέσων μέτρων. 4) Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Ι. Λαυρεντίδης καταθέτει ὑπόμνημα πολεμιστῶν Κρήτης, διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 113)1946 Σ. Π. 5) Ὁ αὐτὸς βουλευτὴς κ. Ι. Λαυρεντίδης, καταθέτει ἀναφορὰν Ἐπιτροπῆς ὑπαλλήλων ἐργαζομένων εἰς γραφεῖα Ἐφοδιασμοῦ Ἐπαρχιῶν, προσληφθέντων βάσει τοῦ Α. Ν. 3121)1945 ζητούντων νομιμοποίησιν τῶν προσλήψεών των. 6) Ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Πειραιῶς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως ἀδειῶν ἀσκήσεως Δικηγορικοῦ λειτουργήματος εἰς πρόσωπα στερούμενα προβλεπομένων κατὰ τοὺς νόμους καὶ τὴν παράδοσιν τοῦ Δικηγορικοῦ Σώματος προσόντων. 7) Ὁ Δήμαρχος Γυθείου, ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου, Ἰατρικοῦ Συλλόγου καὶ λοιπῶν συλλόγων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀσκουμένην ὑπὸ ἐνίων βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πολεμικὴν ἐναντίον τοῦ βουλευτοῦ Λακωνίας κ. Ν. Καράμπελλα, ὡς δῆθεν συνεργασθέντος μετὰ τῶν Ἰταλῶν. Διαπιστώνουν δὲ τὴν ἄκρως πατριωτικὴν στάσιν του κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Κατοχῆς. 8) Ὁ Σύνδεσμος Τραπεζιτικῶν ὑπαλλήλων Θεσσαλονίκης ζητεῖ ὅπως οἱ ὑπάλληλοι τῆς διαλυθείσης Ὀθωμανικῆς Τραπέζης ἀπορροφηθῶσιν εἰς τὰ ἑκάστοτε παρουσιαζόμενα κενὰ ἄλλων Τραπεζῶν. 9) Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Πειραιῶς ὑποβάλλει ἀπόψεις τοῦ Ἐμπορικοῦ κόσμου ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς χώρας. 10) Ἡ Γεωργικὴ ἕνωσις Κιλκὶς διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας δι’ ἀπόρριψιν αἰτήσεώς της πρὸς παραχώρησιν μηχανουργικῶν ἐγκαταστάσεων εἰσαχθεισῶν ἐξ Ἀμερικῆς καὶ μὴ διατεθεισῶν παντελῶς εἰς τὴν ὡς ἄνω ἕνωσιν. 11) Ἡ Ἕνωσις εἰσαγωγέων γαιανθράκων Πειραιῶς ζητεῖ σύστασιν Ἐπιτροπῆς πρὸς ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος «περὶ εἰσαγωγῆς γαιανθράκων ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ κλπ.». Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 62867 Π. Ε. ἀναφορὰν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Πλημμελειοδικῶν μετὰ σχετικῆς κατὰ τοῦ κ. Μιλτ. Βαρβιτσιώτη, βουλευτοῦ Ἀθηνῶν, ποινικῆς δικογραφίας καὶ ζητεῖ τὴν ἄρσιν τῆς βουλευτικῆς ἀσυλίας δι’ αὐτόν, προκειμένου ν’ ἀσκηθῇ ποινικὴ δίωξις ἐναντίον του, διότι δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὴν ὑπ’ ἀριθ. 571)1945 ἔκθεσιν αὐτοψίας τοῦ ἀστυμηχανικοῦ Ἀθηνῶν. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Καροῦσος, Κ. Καλαμαρᾶς, Π. Παπαδόπουλος, Μ. Καρζῆς, Λ. Βρεττᾶκος, Θ. Κονίτσας, Δ. Γιαννόπουλος, Ι. Λαυρεντίδης κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων διορισμοῦ Καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου εἰς ἕδρας αὐτοτελεῖς καὶ μὴ καὶ βάσει τοῦ ὑπὸ στοιχ. Θʹ τῆς 28.8.46 ψηφίσματος τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς «περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μαλλιάκας καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 175)1946 Ν. Δ. «περὶ ὑποβολῆς εἰδικῆς εἰσφορᾶς ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν ὑπὲρ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου Γεωργίας, Κτηνοτροφίας καὶ Δασῶν διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου καὶ τῶν λοιπῶν ἐχθρῶν καὶ νόσων τῆς ἐλαίας». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Θηβαῖος, Ε. Κουλουμβάκης, Γ. Γραφᾶκος, Ν. Καράμπελας κ. ἄ. καταθέτουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1226)1944 νόμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τοῦ ΙΔʹ ψηφίσματος περὶ ἀναστολῆς τῆς διώξεως ἐπὶ παραβάσει τοῦ Γʹ ψηφίσματος κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λήψεως ἐκτάκτων τινῶν μέτρων διὰ τὴν ἐγκατάστασιν καὶ λειτουργίαν τῆς Ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν μειοψηφίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρόνου διαγραφῆς Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν καταληφθέντων ὑπὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας τὴν 1 Ἰανουαρίου 1946». Ἡ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν μὲ κεφάλαια εἰς ξένον νόμισμα». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ Ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν Ἐπιμελητηρίων Νομοθεσίας». Οἱ κ.κ. Δ. Ἀμπατζόπουλος, Κ. Τζιτζικώστας, Α. Πάγιος, Η. Μπάτζιος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεών τινων τοῦ Κώδικος περὶ Δικηγόρων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Βαρβιτσιώτης, Π. Σταθόπουλος, Ν. Μαλλιάκας, Μ. Καρζῆς, Γ. Μαῦρος, Σ. Χούτας, Δ. Μαρσέλλος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσαυξήσεως ἀριθμοῦ εἰσακτέων εἰς τὴν Ἀρχιτεκτονικὴν Σχολὴν Ε. Μ. Πολυτεχνείου». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ε. Κουλουμβάκης, Ι. Μπερνίτσας, Ν. Ἀθανασίου, Ι. Φωτόπουλος, Γ. Στράτος κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κρίσεως Ἀξιωματικῶν καὶ Ἀνθυπασπιστῶν τοῦ Στρατοῦ τῆς Ξηρᾶς τῶν τελούντων ἐκτὸς ὑπηρεσίας καὶ Ὀργανικῶν θέσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Κ. Καλαμαρᾶς, Ι. Μπερνίτσας, Π. Σπηλιώτης, Μ. Καρζῆς, Κ. Θεοφανόπουλος, Κ. Σκιαδᾶς, Φ. Μανουηλίδης, Ε. Κουλουμβάκης, Α. Φράγκος, Χ. Λαδᾶς, Δ. Μπέης Ἀντωνόπουλος, Γ. Μπακόπουλος, Γ. Στράτος, Κ. Παπαγιάννης, Χ. Ζαλοκώστας κλπ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὴν Ἀρχιτεκτονικὴν Σχολὴν τοῦ Ε. Μ. Πολυτεχνείου». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μιχαλακόπουλος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ παρατάσεως προθεσμίας τοῦ ΙΔʹ ψηφίσματος «περὶ ἀναστολῆς τῆς διώξεως ἐπὶ παραβάσει τοῦ Γʹ ψηφίσματος κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Χρυσοχέρης, Ε. Κομνηνός, Δ. Μαρσέλλος, Γ. Λαζανᾶς, Φ. Σαχλός, Ι. Μελᾶς κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὰ Πανεπιστήμια, τὸ Πολυτεχνεῖον, τὰς Ἀνωτάτας Σχολὰς κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Σχοινᾶς, Μ. Καροῦσος, Β. Κρῖκος, Θ. Κονίτσας, Μ. Βαρβιτσιώτης, Γ. Ἀστερίου, Θ. Δεσύλλας, Γ. Παπαϊωάννου κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ὑποβολὴν δικαιολογητικῶν ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις τῶν νόμων 4506)1930 καὶ 2588)1921». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Δ. Σφαέλλος, Ε. Πηλείδης, Β. Μητσόπουλος, Ν. Γεννηματᾶς, Π. Σπηλιώτης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσαυξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων εἰς τὰ Πανεπιστήμια κ.λ.π.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Χ. Θηβαῖος, Κ. Παπαγιάννης, Ε. Δεδούσης, Α. Κακαρᾶς κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δήμου Λουτρακίου ἐπὶ τῶν ἰαματικῶν πηγῶν κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Καροῦσος, Α. Βαχλιώτης, Α. Πολεμίδης, Ε. Σαββίδης, Π. Χρυσοχέρης κ. ἄ. καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῶν ἐπιτυχόντων φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Σοφούλης ἔχει τὸν λόγον.

§6Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Οὐδέποτε ἄλλοτε ἠσθάνθην τόσην ἀμηχανίαν λόγου, ὅσην σήμερον, ἀνερχόμενος ἐπὶ τῷ βήματι αὐτῷ. Ὀφείλεται, ἴσως, εἰς τὴν κατάπληξιν τὴν ὁποίαν ἐπροκάλεσεν εἰς ἐμὲ ἡ τελευταία πολιτικὴ ἐξέλιξις. Ἡ νέα δηλαδὴ διαμόρφωσις τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων καὶ ἠθῶν, εἰς τὴν ὁποίαν δυσκόλως προσαρμοζόμεθα ἡμεῖς, οἱ παλαιοί, οἱ πιστεύοντες ἀκόμη εἰς παραδόσεις καὶ ὑποχρεώσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας νομίζομεν ἀχώριστον τὴν πολιτικὴν ζωήν. Ἐπὶ 10 σχεδὸν ἡμέρας ἀνέμενεν ἐν ἀγωνίᾳ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν λῆξιν τῆς Κυβερνητικῆς ἐκκρεμότητος, ἀπὸ τὰ πολιτικὰ διαβούλια Πρωθυπουργοῦ καὶ πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Ἐὰν ἐβράδυνεν, ἴσως, ἐπί τινα χρόνον ἡ ἀπόφασίς των, ὀφείλεται τοῦτο ὄχι τόσον εἰς τὰς δυσχερείας ἐκ τῶν ἐνδεχομένων ἀντιθέσεων, ἀλλὰ περισσότερον ὀφείλεται εἰς τὸ κοινὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον συνήντων τοὺς περισσοτέρους τῶν κυρίων πολιτικῶν ἀρχηγῶν, δηλαδὴ εἰς τὴν κοινὴν ἐπιθυμίαν καὶ προσπάθειαν, νὰ ματαιώσωσι λύσιν τῆς Κυβερνητικῆς κρίσεως, σύμφωνον πρὸς τὰ ἀνέκαθεν καθεστῶτα τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ σύμφωνον καὶ πρὸς τὸ δημόσιον αἴσθημα. Ἀλλὰ ὁπωσδήποτε μετὰ τοὺς λαβυρινθώδεις αὐτοὺς ἑλιγμοὺς καὶ στοχασμοὺς τῶν πολιτικῶν διαβουλίων, προέκυψεν, ἐπὶ τέλους, ἡ νέα Κυβέρνησις, πρὸς τὴν ὁποίαν, ἡμεῖς σήμερον, ἀπευθύνομεν τὸν ἐγκάρδιον χαιρετισμόν μας. Καὶ τὸ ὄνομα τῆς Κυβερνήσεως αὐτῆς, εἶναι Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Κύριοι, φανῆτε ἐπιεικεῖς εἰς τὰς γεροντικάς μου ἰδιοτροπίας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ παύσῃ ἡ ἐπὶ ματαίῳ ἐπίκλησις τῶν ἱερῶν καὶ ὁσίων τοῦ Ἔθνους. Ἄλλωστε δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ χαιρετίζομεν τὴν Ἐθνικὴν Ἕνωσιν. Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ἦτο καὶ ἡ τελευταία Αἰγυπτιώτις Κυβέρνησις. Ὡς Ἐθνικὴ Ἕνωσις ἐπανηγυρίσθη ἐν χορδαῖς καὶ τυμπάνοις, καὶ ἡ μεγάλη μυσταγωγία τοῦ γηπέδου τοῦ «Παναθηναϊκοῦ». Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δικαιοῦται περισσότερον νὰ οἰκειοποιηθῇ τὸν τίτλον αὐτὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Εἶναι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀντίθετος ἡ ἰδική μας ἀντίληψις. Βεβαίως ἡ συνεννόησις πολιτικῶν ἀρχηγῶν, ὁ παραμερισμὸς τῶν ἐνδεχομένων ἀντιθέσεων πρὸς μίαν συνεργασίαν, ἀποτελεῖ μίαν σημαντικὴν πολιτικὴν πρᾶξιν, ἄλλοτε ὠφέλιμον, κάποτε ἐπιβλαβῆ, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαρθῇ ποτὲ εἰς σημασίαν μιᾶς ἀνωτέρας ἐθνικῆς ἐννοίας, ἀνωτέρας ἐθνικῆς ἰδέας. Ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις ἔχει μίαν καὶ μόνην πηγήν, αὐτὴν τὴν ψυχήν, αὐτὸ τὸ αἴσθημα τὸ αὐθόρμητον τοῦ λαοῦ. Μόνον ἡ σύμπνοια, ἡ ἀγάπη, ἡ συμφιλίωσις, ἡ συναδέλφωσις τοῦ λαοῦ, αὐτὰ εἶναι τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν καὶ παρασκευάζουν τὴν ἐθνικὴν ἕνωσιν. Καὶ τὴν ἑνότητα αὐτήν, ἀκριβῶς, τὴν ἐθνικήν, ἐπιδιώκει ἡ πολιτικὴ ἡ ἰδική μας, ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ, ἡ ἐφαρμοζομένη ἀδιάφορον ἂν ἀπὸ Κυβέρνησιν ἀποτελουμένην ἀπὸ πολλὰ ἢ ὀλίγα κόμματα, ἀλλ’ ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ ἐμπνέουν ἐμπιστοσύνην διὰ τὴν εἰλικρίνειάν των. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐδοκίμασα μίαν σχετικὴν ἀπογοήτευσιν ἐκ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἀνέμενα ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τὸ πολιτικόν, ἀπότοκον συνεννοήσεως καὶ συνεργασίας ὅλων τῶν πολιτικῶν κορυφῶν μας, τῶν ἐν τῇ Βουλῇ τοὐλάχιστον, ἀνέμενον νόημα ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλύτερον καὶ πυκνότερον, δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέρων λέξεων. Δυστυχῶς οὔτε τί τὸ συγκεκριμένον, οὔτε τί τὸ οὐσιαστικῶς θετικόν, τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν. Ἀλλὰ μεγαλορρημοσύνη ἄφθονος, κυριαρχεῖ μὲ φράσεις ἀληθῶς ὡραίας, ἀλλὰ φράσεις πολλάκις ἤδη ἀκουσθείσας. Περὶ τῶν ἐθνικῶν δικαίων, περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως, περὶ τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας, θὰ ἀκολουθήσῃ εἷς εὐρύτερος λόγος ἐκ μέρους τῶν μελῶν τοῦ Φιλελευθέρου Κόμματος. Ἐγώ, ἐγκαινιάζων σήμερον τὴν πολιτικὴν αὐτὴν συζήτησιν, θὰ περιορισθῶ κυρίως εἰς τὸ θέμα τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας, διότι ἀποδίδω εἰς αὐτὸ ἐξαιρετικῶς ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι ἀπὸ τὴν διευθέτησιν καὶ ἐξομάλυνσιν τοῦ θέματος αὐτοῦ, προάγεται καὶ διευκολύνεται καὶ ἡ αἰσιωτέρα εἰς τὸ μέλλον ἐξέλιξις ὅλων τῶν ἐθνικῶν μας προβλημάτων. Ἡ θέσις, τὴν ὁποίαν λαμβάνει σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ, καὶ τοῦ ἀδελφοκτόνου πολέμου, εἶναι ἡ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νόμου, δηλαδὴ ἡ θέσις τῆς δυναμικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐδοκιμάσαμεν ἤδη καὶ ἐθρηνήσαμεν διὰ τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματά της. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἐφήρμοσε μὲ ὅλα τὰ δυνατὰ καὶ τὰ ἀδύνατα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ δυστυχῶς καὶ αἱ στρατιωτικαὶ ἐκκαθαριστικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ αἱ δικαστικαὶ ἀποφάσεις τῶν στρατοδικείων καὶ αἱ ἀθρόαι συλλήψεις τῶν πολιτῶν καὶ αἱ κατὰ χιλιάδας ἐκτοπίσεις ἄλλων πολιτῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀθώων, καὶ τὰ μέτρα τὰ ἔκτακτα τῆς ἀσφαλείας καὶ τὰ ἄλλα ἐπίσης τὰ ἔκτακτα τὰ μέτρα, τὰ ἀστυνομικά, ὄχι μόνον δὲν κατέστειλαν τὴν ἀνταρσίαν, ὄχι μόνον δὲν ἐμετρίασαν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπηύξησαν τὸ κακόν, ἐπηύξησαν τὸ δεινὸν εἰς βαθμόν, τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει πλέον καμμία ὑπερβολή. Τὴν πολιτικὴν αὐτήν, ὄχι μόνον ἐννοεῖ νὰ συνεχίσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐντείνῃ εἰς ὑπερδυναμικήν, διὰ τῆς ἀπολύτου ἐνισχύσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὁ λαὸς ὅμως ὁ ἄοπλος, καταπεπονημένος πλέον ἀπὸ τὰ ἀνεκδιήγητα δεινοπαθήματα καὶ τὴν παντελῆ ἔλλειψιν ἀσφαλείας τῆς ζωῆς, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὑποφέρῃ, νὰ ὑπομένῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν, τῆς ὁποίας ἡ παράτασις δύναται νὰ δημιουργήσῃ καὶ γενικωτέρους ἐθνικοὺς κινδύνους. Ἡ ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν εἶναι ἀληθῶς ἐθνικὸν δυστύχημα. Καὶ ἂν ἀκόμη, διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ, τῆς ἐνισχύσεως τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, κατορθώσῃ νὰ καταστείλῃ τὴν ἀναρχίαν, καὶ πάλιν τὰ ἀποτελέσματα, ἐθνικῶς, δὲν θὰ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου εὐχάριστα, διότι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον γενεὰν θὰ φυγαδευθῇ τότε ἡ γαλήνευσις τῆς χώρας, καὶ μίση ἄγρια, ἄσβεστα, θὰ χωρίζουν, εἰς ἄβυσσον πλέον τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ἐπίγνωσις τῆς καταστάσεως αὐτῆς μοὶ ἐνέπνευσε τὸ θάρρος νὰ διακηρύξω πρὸ μηνὸς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι τὸ μόνον μέσον ἀσφαλείας, ἡ μόνη ἐλπὶς τῆς ἐμπεδώσεως μιᾶς εἰρηνικῆς πλέον ἐννόμου ζωῆς, εἶναι ἡ ἐφαρμογὴ νέας πολιτικῆς, τῆς πολιτικῆς τοῦ κατευνασμοῦ. Τὸ περιεχόμενον καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ κατευνασμοῦ, πολλάκις ἐξέθεσα, καὶ δὲν ὑπάρχει σήμερον ἀνάγκη μιᾶς εὐρυτέρας καὶ πάλιν ἀναλύσεως. Συνοπτικῶς ἐκφραζομένη ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ συνίσταται εἰς τὸν ἀφοπλισμὸν τὸν ἀναίμακτον τῶν ἐνόπλων δυνάμεων οἱουδήποτε χρώματος, ὑπὸ μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ, καὶ τὴν θέλησιν καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐξασφαλίσῃ πλέον τὴν ἰσοπολιτείαν τῆς χώρας καὶ τὴν δικαιοσύνην εἰς ὅλους. Θὰ ἔχῃ τὴν θέλησιν νὰ ἀμνηστεύσῃ τὸ παρελθὸν δι’ ὅλους ὅσοι προσαρμόζονται εἰς τὴν ἐπιταγὴν καὶ τὴν πρόσκλησιν τῆς γαληνεύσεως καὶ νὰ πατάξῃ μὲ ὅλην τὴν ὑλικὴν καὶ ἠθικὴν δύναμιν τοῦ Κράτους, μόνον ἐκείνους ὅσοι τυχὸν ἐξακολουθήσουν νὰ προβάλουν πάντοτε τὴν βίαν. Διεκηρύξαμεν ἐπίσης ὅτι οὐδέποτε διενοήθημεν τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ὡς συνθηκολόγησιν πρὸς οἱανδήποτε ἄλλην πλευράν, οὔτε ὡς ἀδυναμίαν τοῦ Κράτους ἀντιλαμβανόμεθα, ἀλλὰ ὡς μίαν ὑπαγόρευσιν τῆς ἠθικῆς ἀποστολῆς τοῦ Κράτους νὰ φροντίσῃ ὥστε νὰ ἀπομονωθῇ τὸ ἔγκλημα τοῦ ἰδεολογικοῦ πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Δίπλα ὅμως εἰς τὸν ὑπερδυναμισμὸν τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ νέα Κυβέρνησις, μᾶς βεβαιώνει ὅτι ἔχει ἐπίσης τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Ὅταν πρὸ μηνῶν διεκηρύξαμεν ἡμεῖς τὸν κατευνασμόν, καταιγισμὸς ὕβρεων καὶ συκοφαντιῶν ἐξαπελύθη ἐναντίον μας. Ἀπὸ τὰ Κυβερνητικὰ ὄργανα ἀπεκλήθην πάλιν ὁ κακὸς γέρος, πρᾶγμα ποὺ δὲν συμβαίνει, οὔτε τὸ ἕν, οὔτε τὸ ἄλλο. (Γέλωτες). Τὸ δὲ ραδιοφωνικόν, ἐπίσης, ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως, διεκήρυξεν εἰς τὸ παγκόσμιον πλέον κοινὸν URBI ET ORBI, ὅτι κατόπιν τῶν δηλώσεων αὐτῶν περὶ ἀμνηστίας, διαπιστοῦται πλέον ὅτι ὁ Σοφοκλῆς εἶναι προδότης καὶ Βούλγαρος!! (Χειροκροτήματα). Ὕβρεις καὶ συκοφαντίαι, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἡ συνήθης προσωνυμία τοῦ συνοδοιπόρου, ὁμοιάζει πρὸς μίαν φιλικὴν θωπείαν. Εἶμαι ὅμως εὐτυχὴς σήμερον, διότι ἡ Κυβέρνησις υἱοθετοῦσα τὴν ἰδικήν μου πολιτικήν, πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, μὲ ἀπαλλάσσει τῆς δεινῆς αὐτῆς κατηγορίας, καὶ μὲ ἐπαναφέρει εἰς τὴν ἑλληνικήν μου ἰθαγένειαν. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν μπορῶ νὰ κατανοήσω κατὰ τίνα τρόπον ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν μικτὴν αὐτὴν πολιτικήν, εἰρηνοπόλεμον πολιτικὴν συνισταμένην ἀπὸ δύο ἄκρας ἀντιθέσεις, ἡ μία τῶν ὁποίων ματαιώνει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἄλλης. Ἀλλὰ εἶναι ἀνεξήγητος καὶ ἡ βαθεῖα σιγὴ τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, περὶ τῶν αἰτίων τοῦ σημερινοῦ μας καταντήματος. Πῶς εἶναι δὲ δυνατόν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ πρέπουσα διάγνωσις τῆς νόσου, νὰ εἶναι ἀποτελεσματικὰ τότε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα μέλλει νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν θεραπείαν τῆς νόσου αὐτῆς. Πενιχρὸν ἐπίσης καὶ ἀκαθόριστον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς παρεχομένης ἀμνηστίας. Δὲν θέλω ὅμως νὰ παρασυρθῶ εἰς ἀπαισιόδοξα προαισθήματα. Ἐάν, ὁπωσδήποτε, κατορθώσῃ διὰ τῶν μέτρων αὐτῶν τῆς μικτῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν σκοπεύει νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν ἐπιτύχῃ τὴν γαλήνευσιν τῆς Χώρας, πρῶτος ἐγὼ θὰ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ χειροκροτήσῃ τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀπὸ καρδίας καὶ θὰ ἀναγνωρίσῃ αὐτὴν ὡς πραγματικὴν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Σωτηρίας. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἀπαραίτητος ὅρος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν προσπαθειῶν της, εἶναι ἡ πίστις πρὸς τὴν ἐφαρμοζομένην πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, ἡ πίστις, τὸ θάρρος καὶ ἡ εἰλικρίνεια. Ὑπάρχει ἡ πίστις αὐτὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα ἐρώτημα. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§8Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι ἀμέσως εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις πρὸς τὴν Βουλήν. Θὰ ἀκούσωμεν ὅλους τοὺς ὁμιλητάς, οἱ ὁποῖοι θὰ παρέλθουν ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν τελικῶς νὰ ἀναπτύξῃ εὐρύτερον τὰς ἀπόψεις της. Ἀλλὰ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔθεσεν ὡρισμένα ζητήματα, ἡ διευκρίνισις τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἐπιβάλλεται πρὸ τῆς συνεχίσεως τῆς συζητήσεως, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ εὑρίσκεται ἐνώπιον σαφῶν δεδομένων διὰ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἠκούσαμεν μὲ ὅλον τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν, τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Ἠκούσαμεν ὅμως καὶ ἡμεῖς μὲ κατάπληξιν τὴν ἰδικήν του κατάπληξιν. Ἠπόρησεν ὁ σεβαστὸς Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διατὶ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ὑπῆρξαν μακραὶ πολιτικαὶ συνεννοήσεις καὶ ἠπόρησεν ἐπίσης διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐδόθη ἡ λύσις εἰς τὸ Κυβερνητικὸν θέμα. Ἡ ἀπάντησις, σεβαστὲ Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, εἶναι διπλῆ. Πρῶτον, ἐπὶ τοῦ Συνταγματικοῦ θέματος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔπιπτεν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ ψῆφον δυσπιστίας, τότε πράγματι θὰ ἔπρεπε νὰ κληθῇ ἡ ἀξιωματικὴ Ἀντιπολίτευσις. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις, διαθέτουσα τὸ τεκμήριον τῆς πλειοψηφίας, καὶ συνοδευομένη ἀπὸ τὴν εὐρυτέραν θέλησιν τῆς Βουλῆς, εὐρυτέραν καὶ τῆς ἰδικῆς της πλειοψηφίας, ὅπως σχηματισθῇ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς συνεργασίας, ἐδικαιοῦτο ἀσφαλῶς νὰ εἰσηγηθῇ μεταβολήν, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς εὐρυτέραν βάσιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ὁδός, ἑπομένως, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν, ἀποτελεῖ πλήρη σεβασμὸν τῶν κοινοβουλευτικῶν παραδόσεων. Καὶ ἀναμένομεν ἀπὸ ὑμᾶς, θεματοφύλακα τῶν παλαιῶν παραδόσεων, ὁ ὁποῖος μὲ τὴν συνεχιζομένην νεότητα τὸ ὑπόσχεται καὶ διὰ τὸ μέλλον (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα), ἀναμένομεν τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῆς τῆς συνταγματικῆς συνεπείας μας. Ἀλλὰ πέραν τοῦ συνταγματικοῦ θέματος, ὑπῆρξε καὶ τὸ πολιτικὸν θέμα. Καὶ γνωρίζει, ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀπὸ ὅλην τὴν ἱστορίαν τῶν Οἰκουμενικῶν Κυβερνήσεων παραδείγματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μας καὶ εἰς τὰς πολλὰς ἰδικάς του γενεάς, γνωρίζομεν ὅτι πάντοτε ἀπαιτεῖται χρόνος καὶ πρὸς διευκρίνισιν τῆς ταυτότητος τῶν προγραμματικῶν κατευθύνσεων καὶ πρὸς διευθέτησιν τῆς συνθέσεως τῶν Κυβερνήσεων. Ὅ,τι συνέβη σήμερον, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβαινε πάντοτε, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ καταρτισθοῦν Κυβερνήσεις συνεργασίας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν τῶν Κυβερνήσεων συνασπισμοῦ. Ὁ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων μᾶς ἀπηύθυνεν ἐγκάρδιον χαιρετισμόν. Ἀναμένω τὴν ψῆφον, ὅπως βεβαιωθῶ διὰ τὴν ἐγκαρδιότητα. (Χειροκροτήματα). Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διεμαρτυρήθη, διότι ἔγινεν ἐκμετάλλευσις τῶν ἱερῶν καὶ ὁσίων «καὶ ἐπωνομάσθη ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως».

§9Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ὄχι ἐκμετάλλευσις. Ἐπίκλησις σύμφωνα μὲ τὴν ἐντολήν.

§10Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπ. Ἐσωτ.). Ἀπαντῶ, ὅτι ἡ προσοχὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε πλήρης. Καὶ διότι ἀκριβῶς δὲν συντελέσθη, ὅπως ηὐχόμεθα ἐκ βάθους ψυχῆς, ἡ ὁλοκλήρωσις τῆς Κυβερνητικῆς συνεργασίας ὅλων τῶν ἐθνικῶν πολιτικῶν Κομμάτων, ὠνομάσθη ἡ Κυβέρνησις ὄχι Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ Κυβέρνησις «Ἐθνικῆς συνεργασίας», ἡ ὁποία εὐλόγως ἠμπορεῖ νὰ συνίσταται καὶ ἀπὸ ὀλιγώτερα Κόμματα, ἐθνικῶς συνεργαζόμενα. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐξέφρασε τὴν λύπην του, διότι τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τοῦ παρέσχε αἰσθητικὴν μόνον ἱκανοποίησιν καὶ εὗρε, ὅτι δὲν εἶχε τίποτε, οὔτε τὸ συγκεκριμένον, οὔτε τὸ οὐσιαστικόν. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν, εἶναι μόνον ἰδική του, διότι νομίζω, ὅτι τὸ κείμενον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἠμπορεῖ νὰ ἐκτεθῇ εἰς ἄλλας κατηγορίας, ἀλλὰ ἀπὸ μίαν κατηγορίαν ἀσφαλῶς θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένη, ἀπὸ τὴν κατηγορίαν δι’ ἔλλειψιν σαφηνείας. Καὶ ἐρχόμεθα τώρα, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ μέγα θέμα, ἡ συζήτησις τοῦ ὁποίου μᾶς ἔφερεν ἀμέσως ἐπὶ τὸ βῆμα. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς Δημοσίας Τάξεως. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κατήγγειλε, πρῶτον τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐφαρμόζει δυναμικὴν πολιτικήν, καὶ κατήγγειλε ταὐτοχρόνως τὴν Κυβέρνησιν, διότι ὑπεξαιρεῖ καὶ τὴν ἰδικήν του πολιτικὴν τοῦ «κατευνασμοῦ». Θὰ ἐκφράσω, πρῶτον, τὴν ἀπορίαν μου, διότι ὁ σεβαστὸς ἡγέτης, ὀνομάζει «δυναμικὴν» πολιτικὴν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἐπιβάλλεται διευκρίνισις. Ἐὰν ἡ ἐπιβολὴ τοῦ νόμου θεωρῆται δυναμικὴ πολιτική, τότε πράγματι ἡ διαφωνία εἶναι ἀπόλυτος. (Χειροκροτήματα). Πιστεύομεν, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους, συνίσταται εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ πολιτικὸς βίος συντεταγμένος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ ἔννοια Κράτους, κύριον συστατικὸν τοῦ ὁποίου νὰ μὴν εἶναι ὁ νόμος, ὁ ἀπρόσωπος νόμος, ἡ πλήρης ἐπιβολὴ τοῦ νόμου. Καὶ ἀρνούμεθα νὰ δεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τοῦ νόμου, ὁποία ἀποτελεῖ συστατικὸν τῆς Πολιτείας, εἶναι πολιτικὴ δυναμική, εἶναι πολιτικὴ βίας. Διότι τί σημαίνει, Ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, τί σημαίνει «δυναμικὴ πολιτική»; Σημαίνει βίαν. Καὶ τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἡ διευκρίνισις ἐνώπιον τῶν συνειδήσεων τοῦ Ἔθνους, θὰ πρέπει νὰ γίνῃ πλήρης. Ἀρνούμεθα τὴν βίαν καὶ ἐπιβάλλομεν τὸν νόμον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρίων). Ἐναντίον τῆς βίας ἐπιβάλλομεν τὸν νόμον. Δυναμικὴν πολιτικὴν δὲν ἀσκοῦμεν ἡμεῖς. Τὴν ἀσκοῦν αἱ συμμορίαι ἐναντίον τοῦ Κράτους. (Χειροκροτήματα). Ἡμεῖς ἀσκοῦμεν τὸν νόμον. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ θεμελιώδης ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἔθνους παρέχει. Πᾶσαν βίαν, ὁποθενδήποτε προερχομένην, ἐπαγγελόμεθα ὅτι θὰ καταλύσωμεν, ἐν ὀνόματι τοῦ νόμου. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ταὐτίζεται μὲ τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους Δικαίου. Καὶ ἡ μεγάλη σημαία τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ πραγματοποίησις τοῦ Κράτους Δικαίου πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. (Φωναί, μπράβο, χειροκροτήματα). Τὸ πρῶτον ἐρώτημα, ἑπομένως, τὸ ὁποῖον τίθεται καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀναμένομεν σαφῶς ἀπάντησιν, διότι τὸ Ἔθνος πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ὑπάρχῃ διαφορὰ εἰς τὴν πολιτικήν μας, τὸ πρῶτον ἐρώτημα εἶναι: Ἐὰν ἡ σημερινὴ Ἀντιπολίτευσις ἀναγνωρίζῃ ὡς δικαίωμα καὶ ὡς καθῆκον τοῦ Κράτους τὴν ἐπιβολὴν τοῦ νόμου ἢ ἀρνῆται εἰς τὸ Κράτος τὸ καθῆκον νὰ ἐπιβάλῃ τὸν νόμον. (Χειροκροτήματα). Ἀδυνατοῦμεν νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ νόμος νὰ ὀνομασθῇ βία καὶ νὰ καταγγελθῇ ὡς ἐσφαλμένη πολιτική. Ἀλλὰ ἐὰν συμφωνήσωμεν εἰς τὴν προϋπόθεσιν αὐτήν, ἐρωτῶ: ποῦ ὑπάρχει πλέον ἡ διαφορὰ εἰς τὴν πορείαν μας; Καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου αὐτοῦ ἐρωτήματος ἀναμένομεν σαφῆ ἀπάντησιν. Εἴπομεν ἡμεῖς: Ὅσοι ὑψώνουν τὸ ὅπλον ἐναντίον τοῦ Κράτους, θὰ καταλυθοῦν, ὁπονθεδήποτε καὶ ἂν προέρχωνται, εἴτε ὀνομάζονται ἀριστεροί, εἴτε ὀνομάζονται δεξιοί, εἴτε ἄτομα παράνομα, εἴτε ὀργανώσεις παράνομοι. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ εἴπομεν ἐπίσης, ὅτι διὰ τὴν ἔκτασιν ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ διὰ τὸ μέγα συμφέρον τῆς Χώρας, νὰ εἰσέλθῃ τὸ ταχύτερον εἰς τὸν ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον, εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἐφαρμόσωμεν καὶ τὰ εὐρύτατα δυνατὰ μέτρα ἐπιεικείας, διὰ νὰ ἐπιταχύνωμεν τὸν ρυθμὸν τῆς ἀποκαταστάσεως, τῆς ἠρέμου κοινωνικῆς ζωῆς καὶ τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ μέτρα τοῦ κατευνασμοῦ, τὰ ὁποῖα ἀνηγγείλαμεν. Καὶ ἐρωτῶμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ ἀναμένομεν εἰς τὸ συγκεκριμένον αὐτὸ ἐρώτημα, συγκεκριμένην ἀπάντησιν: Ποῖα μέτρα ἐπὶ πλέον προτείνει; Διότι ἐπὶ πλέον ἓν μόνον μέτρον ὑπάρχει: ἡ ἀποφυλάκισις τῶν ἐγκληματιῶν. (Χειροκροτήματα). Ἐρωτῶ: Προτείνει ἡ Ἀντιπολίτευσις γενικὴν ἀμνηστίαν, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἀκόμη ἡ ἀνταρσία, ὥστε ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὰς φυλακὰς οἱ ἐγκληματίαι νὰ μεταβοῦν εἰς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐχθροῦ, ὁ ὁποῖος στρέφεται ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος; (Χειροκροτήματα). Διότι πέραν αὐτοῦ τοῦ μέτρου, δὲν ὑπάρχει ἄλλο μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ περιέχεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ συγκεκριμένα ἐρωτήματα τὰ ὁποῖα θέτομεν πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἐρωτῶμεν, πρῶτον: Ταὐτίζει τὴν βίαν μὲ τὸν νόμον, ἢ ἀναγνωρίζει τὸν νόμον καὶ εἶναι ἀπὸ κοινοῦ μεθ’ ἡμῶν ἀντιμέτωπος πάσης βίας; Καὶ ἐρωτῶμεν, δεύτερον: Ποῖα συγκεκριμένως ἐπὶ πλέον μέτρα ἐπιεικείας ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ στάσις προτείνει ἡ ἀντιπολίτευσις; Ἐπειδή, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀσάφεια, κύριοι βουλευταί, δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει μόνον εἰς τὰς ἀπόψεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Διότι ἀκούομεν ἐπὶ μῆνας καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν τύπον καὶ εἰς τὴν διεθνῆ κοινὴν γνώμην τὴν λέξιν «κατευνασμὸς» καὶ τὴν λέξιν «εἰρήνευσις» καὶ οὐδέποτε ἠκούσαμε τὸ συγκεκριμένον της περιεχόμενον. (Χειροκροτήματα). Ἡμεῖς ζητοῦμεν καὶ τὸ Ἔθνος ἀναμένει ἀποσαφήνισιν. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος, ἐὰν μᾶς χωρίζῃ πράγματι πολιτικὴ ἢ μᾶς χωρίζουν μόνον αἱ λέξεις. Διότι ἐὰν πράγματι μᾶς χωρίζῃ πολιτική, βάσιμος εἶναι τότε ἡ σημερινὴ διαίρεσις τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζῃ τὸ Ἔθνος ποῦ εὑρίσκεται ἡ διαφορὰ τῆς πολιτικῆς. Ἐὰν πάλιν διαπιστωθῇ, ὅτι δὲν ὑπάρχει διαφορὰ πολιτικῆς, τότε εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ διαίρεσις, τότε ὅλοι μαζὺ θὰ πρέπει ν’ ἀποτελοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Εἶπεν ὁ σεβαστὸς Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι τὸ πρόβλημα τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πρόβλημα πίστεως. Καὶ ἀπαντῶμεν: Εἶναι πράγματι πρόβλημα πίστεως. Ἡ Κυβέρνησις κατέχεται ἀπὸ τὴν πίστιν ὅτι εἰς μίαν κρίσιμον ὥραν ἀνέλαβε τὰς εὐθύνας διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ κινδυνεύοντα ἱερὰ τοῦ Ἔθνους. Καὶ εἰς τὸν κρίσιμον αὐτὸν ἀγῶνα, εἰς τὸν ὁποῖον παρέβλεψε πᾶσαν κομματικὴν ἄποψιν, καὶ ἐνεπνεύσθη μόνον ἀπὸ τὸ ἐθνικὸν καθῆκον, ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους τὴν ἐμπιστοσύνην. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§12Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, μὲ μεγάλην ἀνακούφισιν ὅλοι, ἐδέχθημεν ἐπὶ τέλους τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως. Δὲν ἐννοῶ τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ εὐρέος ἢ εὐρυτάτου συνασπισμοῦ, ἀλλ’ ἐννοῶ ὅτι τὸ Κράτος ἀπέκτησε Κυβέρνησιν. Καθ’ ἣν στιγμὴν δύο διεθνοῦς κύρους ἀποστολαί, ἡ σημασία τῶν ὁποίων κατὰ πολὺ ὑπερβαίνει τὰ σύνορα τοῦ Κράτους, ἔφθασαν εἰς τὴν πατρίδα μας, εὑρέθη ἡ μὲν Κυβέρνησις ὑπὸ σοβοῦσαν παραίτησιν ἀπὸ δύο ἑβδομάδων, τέλος δὲ τὸ Κράτος ἐν πλήρει διαλύσει, μὲ τὴν πρωτοφανῆ διὰ τὸν τόπον ἀπεργίαν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ ἀπὸ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ τοὺς πρὸ ὀλίγου κατελθόντας ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο, δὲν ἤκουσα καμμίαν λέξιν ἐπὶ τῆς σημασίας τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἄφιξιν τῶν δύο αὐτῶν ἀποστολῶν ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναλύσω τὸν σκοπὸν τῆς ἀφίξεως αὐτῶν, διὰ νὰ βγάλωμεν μερικὰ συμπεράσματα, ἐὰν ὄντως συμφέρῃ εἰς τὸ Ἔθνος ἡ ἀλλαγὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐὰν αὕτη ἦτο κατάλληλος ἡ στιγμὴ πρὸς τοῦτο. Ἀπὸ τετραμήνου, τοῦ Σεπτεμβρίου μᾶλλον τοῦ προηγουμένου ἔτους, ἀπεγνωσμένως προσεπάθει ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου τῆς πραγματικότητος, ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὄντως συμφέρει εἰς τὰ ἐθνικά μας ζητήματα δηλαδὴ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας δὲν εἶναι ἐσωτερικὸν ζήτημα τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐκτείνεται πολὺ περισσότερον ἔξω. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ πολλὰς πολιτικὰς ἀπόψεις καὶ ἐπὶ πλέον ὅτι ἡ σοβοῦσα αὐτὴ ἀνταρσία ἔξωθεν ἔχει τὴν ὑποκίνησιν ἔξωθεν τὴν κατεύθυνσιν, ἐσχάτως δὲ καὶ ὁ σχηματισμὸς τῶν συμμοριῶν ἔξωθεν κατευθύνεται καὶ αἱ συμμορίαι ἔξωθεν ἐξοπλίζονται καὶ ἑτοιμάζονται καὶ ἐκγυμνάζονται. Ἀνέμενε λοιπὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τότε νὰ κάμψῃ τὴν ἀντίστασιν τῶν ἐνδιαφερομένων Κρατῶν ὅπως ἐμφανίσουν τὸ Κράτος ἐν ἀναρχίᾳ καὶ παρὰ τὰς ἀντιδράσεις ὡρισμένου συγκροτήματος ἐθνῶν τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ δικαίωμα διὰ τῆς διατάξεως τῆς ἀρνησικυρίας νὰ μὴ συμμετάσχῃ εἰς τὴν ἐρευνητικὴν ἐπιτροπὴν ἀνέμενεν ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμψῃ τὰς ἀντιδράσεις ταύτας καὶ ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν πρὸς τιμήν της ὅτι ἐπέτυχεν ἓν κεφαλαιῶδες ἔργον μὲ τὴν ἄφιξιν ἐδῶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐρεύνης τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο.Η.Ε. καὶ ἐκ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν καταλλήλως τὴν συνδράμωμεν διὰ τὴν συλλογὴν τῶν στοιχείων, ἀναμένωμεν μίαν δικαίωσιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων. Ὅταν λέγω δὲ δικαίωσιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀπόψεων, πρέπει νὰ τονίσω ὑμῖν, ὅτι ἀπὸ τετραμήνου ἐντατικωτάτη ἀντεθνικὴ προπαγάνδα διεξάγεται εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὑπὸ τῶν πολιτικῶν κύκλων τῶν προσκειμένων εἰς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία θέλει νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐν Ἑλλάδι τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας εἶναι καθαρῶς ἐσωτερικὸν καὶ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μία ἐντατικὴ προσπάθεια κατεβλήθη ὅπως συσκοτισθῶμεν ὅλοι ἡμεῖς ἐπὶ τοῦ προβλήματος ἀσφαλείας τῆς χώρας. Διότι ἐνῷ τὸ πρόβλημα ἔχει κυρίως ἐξωτερικὴν μορφήν, ὄργανα τοῦ τύπου καὶ πολλοὶ ἄνθρωποι σημαίνοντες καὶ ἀρχηγοὶ κομμάτων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος πρὸ ὀλίγου κατελθὼν τοῦ βήματος τούτου ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων θέλουν νὰ ἐμφανίσουν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας εἶναι καθαρῶς ἐσωτερικὸν καὶ λύεται μόνον μὲ μέτρα ἐπιεικείας, μὲ μέτρα ἀμνηστίας ἢ μέτρα κατευνασμοῦ. Δεύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπορρέει ἐκ τῆς ἀφίξεως ἐνταῦθα τῆς ἐρευνητικῆς ἀποστολῆς τοῦ Ο.Η.Ε. ἀπὸ τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ Ἔθνη, ἰδίως τὰ μικρὰ ἀναμένουν νὰ δείξῃ ἐὰν ἔχῃ τὴν δυνατότητα καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐπιβάλῃ τὴν τάξιν, νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν εἰρήνην εἰς οἱονδήποτε σημεῖον τῆς γῆς ἐὰν αὕτη ἤθελε διαταραχθῇ καὶ κλονισθῇ ἢ καὶ ἀπειληθῇ, ἐὰν λέγω ὁ Ο.Η.Ε. θὰ ἔχῃ τὴν δυνατότητα εἰς τὴν συγκεκριμένην ταύτην περίπτωσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ νόμου διεθνῶς. Καὶ τρίτον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κυριολεκτικῶς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας εἶναι νὰ μᾶς δικαιώσῃ. Κατὰ πόσον διατυποῦντες ὅπως διετυπώσαμεν τὴν διαρρύθμισιν τῶν βορείων συνόρων μας, εἴχομεν σαφεῖς λόγους, οὐσιαστικούς λόγους, νὰ ὑποστηρίζωμεν τοῦτο διὰ ζητήματα καθαρῶς καὶ ἀτομικῶς τῶν πολιτῶν καὶ Κρατικῆς ἡμῶν ἀσφαλείας. Αὐτὰ κύριοι, εἶναι τὰ μεγάλα ζητήματα τὰ σοβαρά, τῶν ὁποίων τὴν ἐπίλυσιν ἀναμένομεν ἐκ τῆς ἀφίξεως ἐδῶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐρεύνης τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας τοῦ Ο. Η. Ε. Δὲν εἶδον ὅμως ἐπαναλαμβάνω οὔτε εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε εἰς τὰς δηλώσεις τῶν προλαλησάντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀναλυομένην τὴν σοβαρότητα τὴν πραγματικῶς ἐθνικὴν τῆς ἀφίξεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἐν Ἑλλάδι. Δεύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπίσης συνέπεσε μὲ τὴν σοβοῦσαν τότε καὶ ἤδη ἐκδηλωθεῖσαν, καὶ περατωθεῖσαν Κυβερνητικὴν κρίσιν, ἦτο ἡ ἄφιξις τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὸν κ. Πόρτερ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς. Καὶ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἀναμένομεν νὰ ἐρευνηθῇ πλήρως, καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ δημοσιοοικονομικὸν πρόβλημα, ἐπὶ πλέον δὲ νὰ μελετηθῇ ἡ ἔκτασις τῶν μέτρων ἀποκαταστάσεως, ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς ἐθνικῆς μας οἰκονομίας καὶ γενικῶς τῶν παραγωγικῶν μας μέσων ἀπὸ τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ὑπέστημεν ἐκ τοῦ πολέμου, τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς, καὶ τῆς κομμουνιστικῆς ἀνταρσίας. Θὰ ἐνόμιζον, καὶ μετ’ ἐμοῦ ἀρκετὴ μερὶς τῆς κοινῆς γνώμης ὅτι ἄκαιρος ἦτο ἡ στιγμὴ τῆς δημιουργίας Κυβερνητικῆς κρίσεως ἐν ὅσῳ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐρευνηθοῦν ἀπὸ τὰς δύο ἀφικνουμένας ἀποστολὰς δὲν ἔχουν ἀκόμη ἀχθῆ εἰς πέρας, καὶ δὴ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μέσα εἰς τόσας ἀποτυχίας εἶχεν ὄντως δύο ἐθνικὰς ἐπιτυχίας, τὴν ἄφιξιν ἐδῶ τῶν δύο αὐτῶν ἀποστολῶν. Καὶ βεβαίως οἱ κύριοι πολιτικοὶ ἡγέται εἴτε ὑπογράφοντες πρωτόκολλα καὶ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν εἴτε συνυπογράφοντες ταῦτα καὶ συμμετέχοντες τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶχον πλείστους λόγους νὰ δημιουργήσουν τὴν πολιτικὴν μεταβολὴν ὅταν ἕτερα ζητήματα σοβαρὰ ἐπίσης ἀλλὰ ἐσωτερικῆς καθαρῶς φύσεως ἐσόβουν ἐν τῷ τόπῳ. Ὅταν εἰς τὰς τελευταίας ἐκλογὰς ὁ λαὸς ἐκλήθη νὰ ψηφίσῃ τὰ διάφορα κόμματα, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ταύτης ἠσθάνθημεν ὅλοι μερικὰς ἐπιτακτικὰς ἐπιθυμίας, τὰς ὁποίας μᾶς ἐπέβαλεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅταν μᾶς ἐψήφισεν. Πρῶτον ἦτο ἡ ἀποκάθαρσις τοῦ Κρατικοῦ μηχανισμοῦ ἀπὸ τοῦ μιάσματος τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔτασσον ὑπεράνω τῶν ὑποχρεώσεών των πρὸς τὸ Κράτος, τὰ πολιτικά των φρονήματα εἴτε δεξιά, εἴτε ἀριστερά, εἴτε δὲν ξεύρω καὶ ἐγὼ ποῖα ἦσαν ταῦτα, ἰδίως τοὺς ἐμποτισμένους μὲ τὸ δηλητήριον καὶ μὲ τὸ μίασμα τὸ κομμουνιστικόν. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοί, ἀπὸ Κρατικὰ ὄργανα ἐγένοντο ἀντικρατικὰ ὄργανα καὶ ἔπρεπε νὰ ἐξοβελισθοῦν. Ἐν τούτοις ἐὰν ἐρωτήσωμεν τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς θὰ ἴδωμεν ὅτι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν δὲν ἤγαγον εἰς πέρας τὸ ἔργον των. Ἐὰν ἤθελον θὰ ἠδυνάμην νὰ ἐλέγξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι παρέβη μίαν τῶν ἐπιτακτικωτάτων κατευθύνσεων τὰς ὁποίας μᾶς ἔδωσεν ὁ λαὸς μὲ τὴν ψῆφον του. Δεύτερον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπίσης θὰ ἠδύνατο νὰ ἑνώσῃ τοὺς κ. κ. Ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ νοικοκυρεύματος τῆς διοικήσεως τοῦ ὑποβιβασμοῦ τοῦ ὕψους τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὸν περιορισμὸν ὅλων τῶν δαπανῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι δι’ αὐστηροτάτων οἰκονομιῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθοῦν. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι κατὰ τὴν κατοχικὴν περίοδον ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν μετακατοχικὴν μυριάδες ὑπαλλήλων διωρίσθησαν ἀνόμως, ἴσως ἴσως, χωρὶς οὐδὲν ἔργον νὰ ἐκπληροῦν, εἴχομεν τὴν ἀπαίτησιν τόσον αἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀποστολαὶ ὅσον καὶ ὁ Κρατικὸς μηχανισμὸς νὰ ἀποκαθαρθοῦν ἀπὸ ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἀπαραίτητα διὰ τὴν ὁμαλὴν Κρατικὴν λειτουργίαν. Ὡσεὶ νὰ ὑπῆρξε μία σιωπηρὰ ἐκεχειρία μεταξὺ τῶν κομμάτων δὲν εἴδομεν οὐδένα ὑπάλληλον παυόμενον, ἔστω καὶ ἐὰν ἀνόμως εἶχε διορισθῆ καθ’ ὅλα τὰ προηγούμενα ἔτη. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅταν ἀναμένωμεν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ βοηθήσῃ τοὺς ὑπαλλήλους, τοῦτο εὑρίσκεται ἐν πλήρει οἰκονομικῇ ἀδυναμίᾳ νὰ τὸ πράξῃ ἐνῷ θὰ ἠδύνατο νὰ περιστείλῃ τὰς μυριάδας τῶν ἀνόμως διωρισμένων ὑπαλλήλων, νὰ περιστείλῃ τὰ ἐπιδόματα πάσης φύσεως, καὶ τὰς ὑπερωρίας τὰς ὁποίας μία προνομιοῦχος μερίς, μία ἀριστοκρατικὴ μερὶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπολαμβάνει. Καὶ θὰ εἴχομεν ἐξοικονομήσει τὰ χρήματα ἄνευ τῆς αὐξήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἐχορηγοῦμεν τὰ μέσα ζωῆς εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, νὰ μὴ τοὺς ἀφήνωμεν ἐκτεθειμένους εἰς τοὺς μισθοὺς τῆς πείνης διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰς ἀπεργίας. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τόσον κεφαλαιώδους θὰ εὕρισκεν ἡ ἑνότης τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν σύμφωνον γνώμην πολλῶν ἐκ τῶν βουλευτῶν οὕτως ὥστε νὰ ἐπιτευχθοῦν αἱ οἰκονομίαι, χωρὶς οἱοσδήποτε φόβος ὡς ἐκ τῆς συνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιορίσῃ τούτους ἀπὸ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν προθέσεων τῶν κ. κ. πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Τρίτον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐξεταστέον ποίαν μορφὴν λαμβάνει. Διότι κατὰ τὸ μὲν πρῶτον στάδιον τῆς ἐκδηλώσεως τῆς κομμουνιστικῆς ἀνταρσίας, ὅταν αἱ κομμουνιστικαὶ συμμορίαι ἔδρων ἐντεῦθεν τοῦ Ὀλύμπου, ἐνθυμούμεθα ὅτι τὸ Κράτος εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐνθυμούμεθα ἐπίσης τὴν μακαρίαν νωχέλειαν μετὰ τῆς ὁποίας ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας μᾶς ἐβεβαίου, ὅτι ἐντὸς δέκα πέντε ἡμερῶν θὰ εἶχεν ἀποκατασταθῆ τὸ Κράτος τοῦ νόμου καὶ δὲν ἐγένετο τίποτε. Ἀντὶ δὲ σήμερον νὰ ἐμφανίζεται καὶ πάλιν τὸ πρόβλημα τῆς ἀσφαλείας ἐπὶ τῆς πραγματικῆς του θέσεως, ἀφήνεται ἐν ἀμφιβόλῳ νὰ πιστεύεται ἀπὸ τὸ πολὺ κοινόν, ὅτι εἶναι ζήτημα ἐφαρμογῆς τῆς α ἢ τῆς β ἐσωτερικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν τὸ α ἢ τὸ β κόμμα ὑποστηρίζει, καὶ ὄχι ὡς ζήτημα γενικώτερον συνδεόμενον μετὰ διεθνῶν ἐξελίξεων ἢ κατευθύνσεων, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀμέτοχος καὶ ἡ Πατρίς μας.

§13Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος;

§14Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δὲν πρόκειται νὰ γίνω ἀπολογητὴς τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε νὰ ἐξάρω τὴν καλὴν πρόθεσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑποστηρίξω μερικὰ ζητήματα, καὶ λέγω ὅτι ἐὰν ἠστόχησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων, θὰ ἠδύναντο οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ἀπαιτήσωσιν τότε διεύρυνσιν ἢ ἀλλαγὴν ἢ ὁποιανδήποτε μεταρρύθμισιν, ἀλλὰ ἐπὶ ζητημάτων τὰ ὁποῖα δὲν θέτουν ἐν κινδύνῳ — καὶ τονίζω τὴν λέξιν—τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους. Διότι νομίζω ὅτι κακίστην στιγμὴν ἐπέλεξαν νὰ δημιουργήσουν Κυβερνητικὴν κρίσιν, σήμερον, δεδομένου ὅτι τὰ κεφαλαιώδη ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερον ἐν ἀρχῇ ἦτο φυσικὸν νὰ συνέχωνται καὶ νὰ συνδέωνται μετὰ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ τέως Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν τελευταίαν εἰς Ἀμερικὴν μετάβασίν του, ὁπότε ἐνθυμούμεθα μεθ’ ὁποίου πάθους ἐπεζήτουν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ συγκρατήσουν τοῦτον ἐνταῦθα καὶ νὰ μὴ τὸν ἀφήσουν νὰ μεταβῇ ἵνα ἐκπληρώσῃ ἴσως τὴν μοναδικὴν ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησίς του, τὴν ἄφιξιν δηλαδὴ ἐδῶ τῶν δύο ἀποστολῶν. Ἤδη ὅμως ταῦτα ἀνάγονται εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ ἐσχηματίσθη μία Κυβέρνησις. Ὀφείλομεν νὰ τονίσωμεν ὅτι δὲν μᾶς ἐνθουσιάζει πολὺ ἡ διεύρυνσις τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅσον εὐρύτεροι κυβερνητικοὶ συνασπισμοὶ σχηματίζονται, τόσον ἀσταθέστεροι εἶναι. Ἀπαιτεῖται πρὸ παντὸς ἡ ἕνωσις τῶν κομμάτων νὰ μὴ εἶναι μόνον συμβατική, ἀλλὰ νὰ εἶναι οὐσιαστικὴ εἰς τρόπον, ὥστε νὰ συνδέουν ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς κοινότης βλέψεων, κοινότης σκοπῶν καὶ κοινότης μέσων. Καὶ νὰ εἶναι οὗτοι ἀπηλλαγμένοι πάσης κομματικῆς φιλαρχίας, εἴτε φιλοδοξίας. Διότι μὴ ἀπατώμεθα, δὲν προβλέπω ὅτι ὁ βίος τῆς Κυβερνήσεως ταύτης θὰ εἶναι στρωμένος μὲ ρόδα. Ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν μίαν κάμψιν τῆς κομμουνιστικῆς ἀνταρσίας, ἀλλὰ τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, δὲν πρόκειται νὰ ἔχῃ σχέσιν μὲ τὴν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει σχέσιν ἀμεσωτέραν μὲ εὐρυτέρους διεθνεῖς συνδυασμοὺς καὶ ἐξελίξεις. Συνεπῶς πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ἐντὸς τῶν ἐρχομένων ἡμερῶν μίαν κάμψιν τῆς κομμουνιστικῆς ἐνέδρας ἄσχετον μὲ τὴν ἐπελθοῦσαν ἕνωσιν καὶ συνεννόησιν. Μένει τὸ ζήτημα τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας τοῦ τόπου. Καὶ ἐπὶ τούτου ἐπιθυμῶ νὰ τονίσω ὅτι, ἐνόσῳ δὲν ἐπεζήτησεν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀναπροσαρμογὴν τῶν οἰκονομικῶν μας συνθηκῶν ἐπὶ τῶν διεθνῶν πλαισίων, ματαίως θὰ ἀναμένῃ ἔξωθεν τὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν ἀναμένει. Διότι ἡ κυριωτέρα ἀφορμή, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχομεν μέχρι σήμερον βοηθείας ἔξωθεν καὶ δὴ ἐκ τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, τοῦ μόνου Κράτους δυστυχῶς, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐλεύθερον καὶ ἱκανὸν νὰ ἀπονέμῃ τὰ εὐεργετήματα ταῦτα, ἢ μᾶλλον νὰ ἀπονέμῃ τὴν εὐλογίαν ταύτην εἰς τὰ δεινοπαθήσαντα ἐκ τοῦ πολέμου κράτη, εἶναι διότι δὲν ἐπείσθησαν οἱ ἔξωθεν ὅτι ἐπῆλθε μεταβολὴ τῆς οἰκονομίας μας, ὅτι ἐπῆλθεν ἄλλη διάρθρωσις τῆς οἰκονομίας μας. Καὶ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο πρέπει νὰ ἐντυπωθῇ εἰς ὅλους τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει κομμάτων ὅτι πρέπει νὰ ἀχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διὰ αἱματηροτάτων οἰκονομιῶν εἰς ἐπίπεδα τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύναται σήμερον τοὐλάχιστον νὰ ἱκανοποιῇ τοὺς ὑπαλλήλους του, διότι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ λόγος διὰ τὴν δημιουργίαν ἔργων ἢ ἐπανόρθωσιν ζημιῶν μὲ τὰ ἤδη ὑφιστάμενα μέσα τοῦ τόπου. Δεύτερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζωμεν εἰς τὴν ἀναζωογόνησιν τῆς ἐθνικῆς μας παραγωγῆς ἐν’ ὅσῳ τὰ ἐπίπεδα τῆς ζωῆς καὶ τὰ ἐπίπεδα τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων ἵστανται ὑπεράνω τῶν διεθνῶν ἐπιπέδων τῶν λοιπῶν κρατῶν. Ἔχομεν πρόχειρον τὸ παράδειγμα τῆς τοποθετήσεως τῶν καπνῶν, τὰ ὁποῖα προσφέρονται εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν εἰς χαμηλοτέρας τιμὰς ἐκείνων, τὰς ὁποίας δικαιοῦνται νὰ ἀπαιτήσουν οἱ καπνοπαραγωγοί, διότι ἔχουν νὰ ἀντιμετωπίσουν κόστος ζωῆς πολὺ ὑπέρτερον ἀπὸ τὸ κόστος τῆς ζωῆς τῶν ἄλλων κρατῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ ὅπου ὁμοιογενῆ προϊόντα παράγονται. Συνεπῶς ἐὰν δὲν λυθῇ τὸ οὐσιαστικὸν τοῦτο πρόβλημα κατὰ τρόπον ριζικὸν πρέπει νὰ προείπω ὅτι πικρὰς ἀπογοητεύσεις θὰ δοκιμάσῃ ἡ Κυβέρνησις. Τέλος ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔμενεν ἐπίσης ἀπροσδιόριστον, εἶναι τὰ λεγόμενα μέτρα κατευνασμοῦ ποίαν ἔκβασιν θὰ λάβουν. Καὶ ἀνέλαβε μὲν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μετέχων καὶ αὐτὸς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἀναλύσῃ τὰς θεωρίας περὶ Κράτους νόμου καὶ κράτους βίας, δὲν ἀνέλυσεν ὅμως συγκεκριμένως ὅταν ὀνομάζῃ Κράτος νόμου, ἐὰν ἐννοῇ ὅτι Κράτος νόμου εἶναι τὸ νὰ συλλαμβάνῃ τοὺς ὁπλοφοροῦντας, τοὺς παραστρατημένους ἴσως καὶ πιεζομένους ἀπὸ τὴν καθοδήγησιν, ἢ περιλαμβάνει καὶ τοὺς περιφερομένους ἐλευθέρως εἰς Ἀθήνας καὶ προπαγανδίζοντας καὶ χύνοντας τὸ δηλητήριον τῶν ἀντεθνικῶν των ἰδεῶν; Περιλαμβάνει καὶ αὐτοὺς ἐντὸς τῆς ἀμνηστίας, ἐντὸς τοῦ κατευνασμοῦ, ἢ οὗτοι θὰ ὑποστοῦν σκληρὸν τὸν νόμον ὅπως θὰ τὸν ὑποστοῦν καὶ οἱ τυχὸν ὁπλοφοροῦντες εἰς τὰ ὄρη μαχηταί, τὰ θύματα τῶν ἐντεῦθεν ὑποκινούντων αὐτούς; Πρέπει νὰ τονίσω καὶ τοῦτο διότι διαρκῶς ὁμιλοῦν περὶ διεθνοῦς κλίματος ἢ διεθνῶν τάσεων, ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς διεθνεῖς τάσεις ὅπως ἀπό τινος ἐξελίσσονται, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ πλέον φιλελεύθερον κράτος τῆς γῆς, ἡ μεγάλη δημοκρατία τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς ἐκκαθαρίζει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ κομμουνιστικὰ μιάσματα, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὁπωσδήποτε ἔχοντας μὲ τὸν κομμουνισμὸν σχέσιν εἴτε ἐν τοῖς κρατικοῖς ὀργανισμοῖς εἴτε ἐν τοῖς ὀργανισμοῖς δημοσίου δικαίου ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως. Ἄν μή τι ἄλλο προξενεῖ κατάπληξιν ὅτι εὑρίσκονται καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἄνθρωποι διαμαρτυρόμενοι ὅτι τὰ λαμβανόμενα μέτρα εἶναι φασιστικά. Ἀπὸ τετραμήνου μία συνωμοτικὴ ἐκστρατεία ἔχει ἀναληφθῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐναντίον τῆς ἀσφαλείας αὐτοῦ τοῦ τόπου, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ ἀντεθνικὰ συμφέροντα καὶ πολὺ φοβοῦμαι ὅτι καί τινες τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν ἔπεσαν θύματα τῆς τάσεως ταύτης καὶ ἐμφανίζουν τὰ προβλήματα τῆς ἀσφαλείας ἀφορῶντα ἔν τινι μέτρῳ ἀτομικῶς ἡμᾶς αὐτούς, ἐνῷ εἶναι προβλήματα ἀφορῶντα τὴν ὕπαρξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους. Ἔχομεν ἄλλην πολιτείαν τῆς Ἀμερικῆς, τὴν Βραζιλίαν, ἡ ὁποία ἐκτύπησε τὸν κομμουνισμόν, ἀλλὰ ἔχομεν καὶ τὴν γείτονά μας Τουρκίαν, ἡ ὁποία ὕψωσε τὸ ἀνάστημά της καὶ εἶπεν ὅτι σᾶς ἀπαγορεύω νὰ ζῆτε εἰς τὸν τόπον μου, ἐφ’ ὅσον ἀντιπροσωπεύετε ἀντεθνικὰς ἰδέας. Ἔχομεν καὶ τὴν Περσίαν, ἡ ὁποία ἔλαβεν ἀνάλογα μέτρα καὶ βλέπομεν τὴν ὑπερήφανον Ἑλλάδα, ἡ ὁποία τὰ τελευταῖα ἔτη ἔδωσε μαθήματα πῶς ἐννοεῖ νὰ ἐξυπηρετῇ καὶ τὴν ὑπερηφάνειάν της, καὶ τὴν τιμήν της, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν της, βλέπομεν τὴν Ἑλλάδα ὀρροδοῦσαν νὰ λάβῃ μέτρα ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἰς ὅλας τὰς σκέψεις καὶ τὰς ἐνεργείας των οὐδὲν τὸ ἐθνικὸν ἔχουν, ἀλλὰ μόνον ἀντεθνικὰς καὶ πολιτικὰς βλέψεις. Καὶ ἐρωτῶ. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἀνέχεται ὅλους τοὺς ὑπονομευτὰς καὶ καθοδηγητὰς νὰ συνωμοτοῦν εἰς τὰς τοιαύτας ἀντεθνικάς των ἐνεργείας, ἢ ἐννοεῖ νὰ ἀφήνῃ αὐτοὺς μὲν ἐλευθέρους, διότι εἴμεθα φιλελεύθερον Κράτος καὶ θὰ ἐπιβάλῃ σκληρὸν τὸ Κράτος τοῦ νόμου ἐναντίον τῶν ἀθλίων ἐκείνων ὄντων, τὰ ὁποῖα ὁ φανατισμὸς καὶ ἡ κακοῦργος καθοδήγησις τὰ ὡδήγησεν εἰς τὰ ὄρη νομίζοντα ὅτι οὕτω πρέπει νὰ ἐξυπηρετοῦν τὰς πολιτικὰς βλέψεις των; Θὰ ἦτο ὡσὰν νὰ ἠθωοῦμεν τοὺς ἠθικοὺς αὐτουργοὺς καὶ νὰ κατεδικάζαμεν τοὺς αὐτουργούς. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν νομίζω ὅτι ὁ βίος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἐστρωμένος μὲ ρόδα. Ἀπὸ τῆς αἰθούσης ὅμως ταύτης πρέπει νὰ εἴμεθα προητοιμασμένοι νὰ δίδωμεν οἱασδήποτε λύσεις, οἱουδήποτε πολιτικοῦ ἀδιεξόδου, διότι ἐὰν οἱ πολιτικοὶ ἡγέται ἔχουν φιλοδοξίας καὶ φιλαυτίας, δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ τοὺς ἀκολουθήσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον τοὐλάχιστον ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐτάξαμεν ὡς σκοπὸν ἐπικρατήσεως μόνον τὴν ἐθνικὴν ἐξυπηρέτησιν, καὶ βλέπω ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν αὐτὴν τὴν ἀρχήν. Καὶ κάμω τὴν ἔκκλησιν εἰς μὲν τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας τοὺς μετέχοντας τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναλογισθοῦν σοβαρῶς αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω καὶ ἐξαρθῶσιν ὑπεράνω τῶν φιλοδοξιῶν ἢ τῶν κομματικῶν των ἐπιδιώξεων καὶ νὰ ἀνέλθουν εἰς εὐπρεπέστερα ἐπίπεδα, διότι ἡ ἀποτυχία των αὐτῶν τούτων τὰ κομματικὰ συμφέροντα θὰ βλάψῃ, εἰς ὑμᾶς δὲ ὅλους μίαν ἔκκλησιν ὑποβάλλω καὶ προτείνω, νὰ σταθῶμεν ἐπὶ τῶν πλαισίων, τὰ ὁποῖα τὸ καθῆκον μας καὶ ἡ ἐπιταγὴ τῶν πολιτῶν μας ἔταξε καὶ νὰ ἀσκήσωμεν σκληρὸν μὲν τὸν ἔλεγχον, διὰ πάσας τὰς κακὰς τυχὸν πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δημιουργικόν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ κῦρος ἀποτελεσματικῶς νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ ἀπαλλάξῃ τὴν χώραν μας ἀπὸ τῶν δολοπλοκιῶν, αἱ ὁποῖαι διεθνῶς ἐξυφάνθησαν ἐναντίον αὐτῆς τῆς ὑποστάσεώς μας κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῆς Μ. Ἀνατολῆς μέχρι σήμερον ἡ ἀντεθνικὴ προπαγάνδα, ἰδίως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔχει δυστυχῶς ὑποστηριχθῆ ἀπὸ μερικοὺς παράγοντας φίλων μας οἱ ὁποῖοι ἀκόμη ἐν τῷ συνόλῳ δὲν διεφωτίσθησαν ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ ζητήματος. Ἐξακολουθεῖ ἡ προπαγάνδα αὐτὴ νὰ δημιουργῇ ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντίθετοι τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀποτελουμένη ἐκ τῆς ὁλομελείας τῆς Ἀντιπροσωπείας τῆς ὁλότητος σχεδὸν τῆς Βουλῆς νὰ σταθῇ ἀντιμέτωπος ὅλων αὐτῶν τῶν ἡμιεπισήμων καὶ ἀνεπισήμων ὀργανώσεων αἱ ὁποῖαι ὑπονομεύουν τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους ὡς Κράτους ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Μέσης Ἀνατολῆς μέχρι σήμερον. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§16Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐχειροκρότησα μὲ ὅλην μου τὴν ψυχὴν τὴν φράσιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὴν ἀναφερομένην εἰς τὴν Ἑλληνικὴν μεγαλόνησον, καὶ διατὶ νὰ μὴ εἴπωμεν καὶ τὸ ὄνομα εἰς τὴν προσφιλεστάτην μας Κύπρον. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐπαναλαμβάνω διὰ πολλοστὴν φορὰν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ παράπονον ὡς πιστεύω ὅλων τῶν Ἑλλήνων ἀνεξαρτήτως, διότι ἡ Κύπρος μᾶς παρεχωρεῖτο εἰς τὴν μητέρα της κατὰ τὸ 1915 καὶ δὲν ἔχει ἀκόμη παραχωρηθῆ. Τώρα, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἐθυσιάσθη διὰ νὰ νικήσουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐνίκησαν. Ἤμην ἐπίσης διατεθειμένος νὰ χειροκροτήσω καὶ τὴν ἑτέραν φράσιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἐπὶ αἰῶνας ἐχθρὰν καὶ τώρα φιλτάτην σύμμαχον, ἀποδείξασα τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην της κατὰ τὸ διάστημα τῆς μαύρης κατοχῆς τὴν Τουρκίαν. Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὸ αὐτὸ στάδιον ἀμύνης ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς των ὑποστάσεως. Μετὰ ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι ἐνῷ καὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ τὸ βῆμα τὸ Δικανικὸν μὲ γνωρίζουν ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, οὐδέποτε ᾐσθάνθην τόσην συγκίνησιν ὁμιλῶν ὅσην αἰσθάνομαι τὴν ἑσπέραν ταύτην. Διότι καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκτελῶ τὸ καθῆκον μου εἰς τὸν τόπον τοῦτον καὶ ἐπιμένω ἀπὸ δεκαετηρίδων ἀπαρεμβλήτως καὶ διαρκῶς, ὅπως ὑπάρξῃ εἰς τὴν Πατρίδα μας ἡ βασιλεία τοῦ νόμου, διὰ τὴν ὁποίαν βασιλείαν τοῦ νόμου, τὴν ἐπικράτησιν τοῦ νόμου, τὴν κυριαρχίαν τοῦ νόμου, ἀληθῶς ἀπαιτεῖται θάρρος, ἀπαιτεῖται ψυχικὴ δύναμις, ἀπαιτεῖται πίστις καὶ περισσότερον θάρρος ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ τρεπόμενοι εἰς φυγὴν διὰ νὰ μὴ ὑποστοῦν ἔλεγχον. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ πρὸς ὑμᾶς, αἰσθανόμενος βαθυτάτην δι’ αὐτὸ τιμήν, ἂν μοὶ τὸ ἐπιτρέψητε νὰ τὸ εἴπω, καὶ ὑπερηφάνειαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ αἰσθάνεται καὶ βαθεῖαν συγκίνησιν διότι μὲ αὐτὰ τὰ αἰσθήματα, μὲ αὐτὰς τὰς συζητήσεις, ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον του πρὸς τὴν Πατρίδα. Ἀνήκω, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα προσελθὼν εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ πρὸ τῶν ἐκλογῶν διότι ἐπίστευσα καὶ ἀπεδείχθη ἀληθὴς ἡ πίστις μου ὅτι ἐξεπροσώπει καὶ διηρμήνευε τὴν θέλησιν τῆς μεγάλης τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πλειονοψηφίας. Πιστεύω ἀκόμη εἰς τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν, πιστεύω καὶ εἰς τὸν Ἀρχηγὸν αὐτοῦ, ἀρχηγόν μου, διότι ἀπὸ τοῦ 1940–1941, ἀπὸ ὅλους τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας περισσότερον εἶχε τὴν εὐρυτέραν γραμμὴν εἰς τὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν ἔχω ἐνώπιόν μου Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ ἑπομένως μένω εἰς τὰς τάξεις τοῦ Κόμματος αὐτοῦ ἀποφασισμένος νὰ μείνω εἰς τὰς τάξεις αὐτοῦ μὲ τὸν σημερινὸν ἀρχηγὸν αὐτοῦ τὸν ὁποῖον ἐμπιστευόμενος ὁλοψύχως ἔχων τινὰς ἀμφιβολίας καὶ ἐνδοιασμοὺς καὶ πεποιθήσεις ἀκόμη ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα ἐντὸς τοῦ συμφέροντος τῆς Πατρίδος, δὲν εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου δὲν εὑρισκόμεθα ἐνώπιον προγράμματος ὑπαγορευομένου ἀπὸ τὰς δεινοτάτας περιστάσεις τῆς Πατρίδος. Ἀντικρύζοντας τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία συνεκροτήθη καθ’ ὃν τρόπον συνεκροτήθη, θὰ συζητήσωμεν κύριοι τὸ μεγάλο θέμα μὲ σοβαρότητα διότι πρὸ ὀλίγου δὲν ἠξεύρω ποῖος ἐξ ὑμῶν διεφώνησε. Ἐγὼ διεφώνησα ἀπολύτως, ὅταν ἀπὸ δύο ρήτορας, ὁ εἷς εἰς ἐμὲ ἀπολύτως σεβαστός, ἀπὸ δύο ρήτορας ἠκούσθησαν ἀλλεπάλληλα λογοπαίγνια προκαλοῦντα θυμηδίαν, προκαλοῦντα γέλωτας, προκαλοῦντα, ἂς μοῦ συγχωρηθῇ νὰ εἴπω τὴν ἔκφρασιν, ἔκπτωσιν τῆς σοβαρότητος τῆς συζητήσεως. Ἐλέχθη καὶ δὴ κατ’ ἐπανάληψιν, ὅτι ἡ πλειονοψηφία κυβερνᾷ καὶ ἡ μειοψηφία ἐλέγχει.

§17Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ ἠκούσθη ἡ φωνὴ τοῦ κυρίου τῆς λέξεως.

§18Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐπιστημονικῶς ἡ ἔκφρασις δὲν εἶναι ἀληθής, διότι πολλάκις καὶ μέλη τῆς πλειονοψηφίας ἐλέγχουν διαρκῶς καὶ ἡ μειονοψηφία συμπράττει συζητοῦσα ἐνίοτε καὶ ψηφίζουσα τὸ νομοθετικὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ κατ’ ἐξοχὴν κυβερνητικὸν ἔργον. Ἀλλὰ καὶ πραγματικῶς δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ λεγόμενον περὶ τῆς σημερινῆς κοινοβουλευτικῆς μας καταστάσεως, διότι τὸ κύριον μέρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως μένει εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, τὸ μεγαλύτερον κόμμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως μένει ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐλέγχῃ. Ἀλλὰ διετυπώθη καὶ μία θεωρία, ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιβάλλεται εὐρυτέρα συγκρότησις κυβερνήσεως, καὶ ὅτι τάχα τοῦτο ἐφηρμόσθη εἰς τὰς περισσοτέρας δημοκρατικὰς χώρας. Καθ’ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω, κύριοι, τοῦτο ἐφηρμόσθη μόνον εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ὅπου συνέπραξαν δύο μεγάλα κόμματα, ἀληθῶς κόμματα, ἐκπροσωποῦντα ἀληθῶς μεγάλας μερίδας τοῦ λαοῦ καὶ οὐχὶ μονάδας τινὰς ψηφοφόρων καὶ δὲν ἤκουσα νὰ συμβαίνῃ τοῦτο, οὔτε εἰς τὸν Καναδᾶν, οὔτε εἰς τὴν Νότιον Ἀφρικήν, οὔτε εἰς τὴν Αὐστραλίαν, οὔτε εἰς τὴν Ζηλανδίαν, διὰ νὰ ἀναφέρω τὰ Κράτη τῆς Μεγάλης Βρεταννίας.

§19Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Κύριε συνάδελφε, χάριν τῆς ἀκριβείας τοῦ λόγου. Ἀναφέρατε καὶ τὴν Νότιον Ἀφρικήν. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀνακριβῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἀναφέρατε, ἀναφέρατε καὶ αὐτήν. Ἐκεῖ, ὄχι μόνον συμμετέχει ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέρχεται ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§20Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μεταξὺ τῶν πολλῶν ἀνακριβειῶν, τὰς ὁποίας πολλάκις λέγετε, εἶναι καὶ αὐτή.

§21Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἀερ.). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς καὶ ἡ ἀπρεπὴς φράσις ἡ ὁποία ἐλέχθη ἀπὸ παλαιὸν κοινοβουλευτικὸν καὶ ἡ ὁποία μὲ ἔθιξε προσωπικῶς νὰ ἀνακληθῇ ρητῶς, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη.

§22Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἀνακαλέσετε, ἀνακαλῶ. Διότι πρῶτος σεῖς εἴπατε ὅτι εἶπα ἀνακριβείας.

§23Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Εἶπον ὅτι τὸ λεχθὲν δὲν εἶναι τὸ ἀληθές. Πληροφορῶ καὶ πάλιν τὸν κ. συνάδελφον καὶ λυποῦμαι διότι θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τοῦ δώσω καὶ περισσοτέρας πληροφορίας ὅτι κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ παρόντος πολέμου, τοῦ πολέμου ὁ ὁποῖος ἔληξε, ἀνέλαβε τὴν πρωθυπουργίαν τῆς Ν. Ἀφρικανικῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐκεῖ ἀντιπολιτεύσεως κ. Ἔρτσον καὶ αὐτὴ ὑπῆρξε μία πρᾶξις διὰ τὴν ὁποίαν σεμνύνεται ὁ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν γενόμενος δεκτὸς Πρωθυπουργὸς τῆς Ν. Ἀφρικανικῆς Κυβερνήσεως στρατάρχης Σμάτς. (Χειροκροτήματα).

§24Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀπαντῶ ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ν. Ἀφρικῆς ὁ φίλτατος εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας σεβαστὸς στρατάρχης Σμάτς εἶναι Πρωθυπουργὸς τῆς Ν. Ἀφρικῆς διότι εἶναι ἀρχηγὸς τῆς Κοινοβουλευτικῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§25Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ οἱ δύο εἶσθε ἐν ἀληθείᾳ. Ἐπεδιώχθη νὰ καταρτισθῇ μία Κυβέρνησις καὶ ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ὁ στρατάρχης Σμάτς ἐδέχθη καὶ ἔγινε Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν Πρωθυπουργίαν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀλλὰ δὲν διήρκεσεν ἐπὶ μακρὸν διότι κατόπιν διεφώνησαν ἐπὶ τῆς πολιτικῆς καὶ ἀνετράπη ὁ Ἔρτσον καὶ διὰ νέων ἐκλογῶν ἀνέλαβεν ὁ Σμάτς.

§26Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁρίστε, τὰ βλέπετε; Ἐπὶ τέλους, κύριοι βουλευταί, δὲν θὰ ὑπῆρχε καὶ εἰς ἐμὲ ἀκόμη λόγος νὰ διαφωνήσω σπουδαίως ἐὰν πράγματι συνηνοῦντο καὶ ἀπήρτιζον Κυβέρνησιν, εἴτε εὐρυτέρας συγκροτήσεως εἴτε καὶ οἰκουμενικῆς ἡγέται προερχόμενοι ἀπὸ μεγάλας μερίδας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅπως εἶναι ὁ κ. Γονατᾶς, ὁ κ. Βενιζέλος, ὁ κ. Ζέρβας, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι ἐὰν δὲν στερεωθῇ ψυχολογία λαϊκὴ ὅτι ὁ λαὸς κυβερνᾷ τὸν λαόν. Ἀλλὰ διότι συμβαίνει τοῦτο, διότι συμβαίνει ἐκεῖνο, διότι ὑπάρχουν μερικαὶ συμπτώσεις, διότι διετυπώθησαν εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς μερικαὶ ἄτοποι ἐκφράσεις ἔρχονται καὶ λέγουν ὅτι οἱ ἡγέται τοῦ Ἔθνους καταρτίζουν Κυβέρνησιν τῆς ἕνωσης (θυμηδία). Ἡ ἔλλειψις τοιαύτης ψυχολογίας προεκάλεσε τὴν συγκρότησιν καὶ ἄλλης Κυβερνήσεως, ὀνομασθείσης καὶ αὐτῆς ὄχι τῆς ἑνότης ἀλλὰ τῆς «ἑνότητας» εἰς τὴν ὁποίαν Κυβέρνησιν περιελαμβάνετο ὁ Ζεῦγος, ὁ Πορφυρογένης, ὁ Σβῶλος, ὁ Ἀγγελόπουλος δὲν ἠξεύρω ποῖα ἄλλα πρόσωπα ἀπὸ αὐτὰ συνέπραττον.

§27Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπ.). Ὁ κ. Στεφανόπουλος, ὁ κ. Χέλμης καὶ ἄλλα μέλη τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§28Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι ἔλλειπεν ἡ ψυχολογία περὶ τῆς ὁποίας εἶπον, συνέπραττε ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ εἷς ἄλλος ἀξιαγάπητος καὶ ἐξαίρετος πολιτευτής, συνέπραττε ὁ κ. Χέλμης, συνέπραττεν ἐκεῖνος μετὰ τοῦ ὁποίου πολλάκις διαφωνῶ ἀλλὰ ἴσως περισσότερον τὸν ἀγαπῶ, ἀπὸ κάθε ἄλλον, συνέπραξε καὶ ἔπραξε ὅσα ἔπραξεν ἀτοπήματα ὁ ἀγαπητὸς εἰς ἐμὲ ἀλλὰ αἴτιος τῆς σφαγῆς τοῦ Μυστρᾶ. Κύριοι μὲ συγχωρεῖτε, ἀλλὰ δὲν κάμνω προσωπικὰς ἐπιθέσεις.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μπᾶ, τέτοιο πρᾶγμα!

§30Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν τὰ πρόσωπα μένουν ἀνέλεγκτα εἶναι ἡ ἐσχάτη παραγνώρισις τῆς πραγματικότητος ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ νόμοι αὐτοί. Τὰ πρόσωπα, οἱ κυβερνῆται πρέπει νὰ ἐλέγχωνται καὶ δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχωνται καὶ πάλιν κυβερνῆται ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους κατεδίκασε μία ὑποψία γενικωτάτη διὰ τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ὑπέχουν δι’ ὅσα ἔπραξαν καὶ διέπραξαν καὶ κατέπραξαν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ νομιμότης. Δὲν εἶναι λοιπὸν οἱ ἔλεγχοι κατὰ τῶν κυβερνητῶν ἐπιθέσεις κατὰ προσώπων. Τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸ λόγον κατὰ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν εὐκαιρίαν ἢ τὴν σύμπτωσιν ἀνῆλθον εἰς τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Κράτους παύουν νὰ εἶναι πρόσωπα, εἶναι ἰδεολογικαὶ ὑποστάσεις καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν ἐλέγχωνται, ἀλλοίμονον ἐὰν δὲν ὑφίστανται ἐπιθέσεις. Ἀλλὰ κύριοι, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν προσοχὴν πολὺ βαθυτέραν εἰς τὰ ζητήματά μας, εἰς τὰς συμφοράς μας, εἰς τοὺς κινδύνους μας. Θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νόμον πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν. Θὰ κτυπήσωμεν καὶ κατὰ τούτων καὶ κατ’ ἐκείνων. Ὥστε λοιπὸν σήμερον ἐν μέσῳ αὐτῆς τῆς συμφορᾶς τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἡ Πατρίς μας, ἐν μέσῳ αὐτοῦ τοῦ διασπαραγμοῦ ὑπάρχουν λοιπὸν οἱ βάλλοντες καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν, (φωναί: μάλιστα). Ἐγὼ πιστεύω ἀδίστακτα καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μοῦ κάμετε τὴν χάριν νὰ μὲ ἀκούσετε μὲ ἰδιάζουσαν προσοχὴν εἰς τοῦτο, πιστεύω ὅτι εἶναι ἀληθὲς τὸ ὅπερ πρὸς ὑμᾶς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πολλάκις, ὅτι εἰς τὴν Πατρίδα μας δὲν ὑπάρχουν δεξιοὶ καὶ ἀριστεροὶ καὶ κεντρικοὶ καὶ ἄκροι καὶ μέσοι κλπ. Ὑπάρχουν μόνον Ἕλληνες ἀστοί, μικροαστοί, Ἕλληνες πιστοὶ εἰς τὴν ἐθνικήν των παράδοσιν, πιστοὶ εἰς τὴν Πατρίδα των, πιστοὶ εἰς τὸ Πολίτευμά των, πιστοὶ εἰς τὴν νομοθεσίαν τοῦ Κράτους μας καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι οἱ ἐχθροί, ἐχθροὶ ἀδυσώπητοι αὐτοὶ διῃρημένοι εἰς δύο, εἰς τοὺς ἐχθροὺς καὶ εἰς τοὺς προδότας κατὰ πρόθεσιν καὶ εἰς τοὺς παραπλανημένους. Δὲν ὑπάρχουν ἄλλαι διαιρέσεις εἰς τὸν τόπον. Δὲν ἀπειλοῦν ἑπομένως τὴν δημοσίαν τάξιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ διαφόρους κατευθύνσεις. Μία εἶναι ἡ κατεύθυνσις, ἡ κατεύθυνσις τοῦ ἀκηρύκτου πολέμου τὸν ὁποῖον ὑφίσταται ἡ Πατρίς μας. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα ἐσωτερικόν, εἶναι τὸ ζήτημα κυριολεκτικῶς διεθνές. Εἶναι ψεῦδος ὅτι κινδυνεύει ἡ δημοσία τάξις ἀπὸ λεγομένους δεξιούς, ἀπὸ Ἐθνικόφρονας Ἕλληνας. Ἂν κάποτε ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῆς ζωῆς των, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας των, ὑπὲρ τοῦ χωρίου των ἀντετάχθησαν ἐναντίον τῶν προδοτῶν, ἤσκουν ἄμυναν ἱεράν, ἄμυναν ρητῶς προβλεπομένην καὶ συγχωρουμένην ὑπὸ τοῦ Π. Ν. ὅλων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν. Ἑπομένως ἐρχόμεθα εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Ὁ εἰς ἐμὲ σεβαστὸς φίλος καὶ παλαιότερος εἰς ἐμὲ φίλος ἀπὸ πάντα ἄλλον ἐξ ὑμῶν διότι εἴμεθα φίλοι ἀδελφικοὶ ἀπὸ τοῦ 1908, ἔχει λέγει πολιτικὴν κατευνασμοῦ. Καθὼς τὸ εἶπον ἐν ἀρχῇ ἀστειευόμενος καὶ ἐγὼ εἶπον μήπως ὁ φίλος μου κ. Σοφούλης θέλῃ νὰ γίνῃ εἰς ἕκαστον τῶν Ἑλλήνων μία ἕνεσις μορφίνης. Τὶ εἶναι αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ; Ποῖος ἄνθρωπος μὲ στοιχειώδη νοημοσύνην, μὲ στοιχειώδη εὐπρέπειαν, μὲ στοιχειώδη ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα του, δὲν θέλει κατευνασμόν; Δηλαδὴ Δημοσίαν τάξιν; Ἀλλ’ ὑπηρετεῖται ἡ δημοσία τάξις, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν τὰ παθήματα δὲν γίνονται μαθήματα; Αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τοῦ τοιούτου κατευνασμοῦ, ὡς τὸν ἀνέπτυξεν ὁ σεβαστός μου φίλος, ἐξυπηρετεῖται μὲ τὴν κακοηθεστάτην καὶ παρανομοτάτην βλακωδέστατα ἐπιβληθεῖσαν εἰς τὴν Ἑλλάδα,—ὑπογραφεῖσαν ὑπὸ ἑνὸς προδότου ὁ ὁποῖος περιοδεύει σήμερον ἀνὰ τὸν κόσμον καὶ κατασυκοφαντεῖ τὴν Πατρίδα μας,—συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας; Ὑπηρετεῖται ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ ὑπὸ τοῦ «νόμου τῆς ἀποσυμφορήσεως»; Λοιπὸν εἶπον καὶ ἄλλοτε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι βέβαια ὅταν εὐρύτερον διαταράσσεται ἡ δημοσία τάξις, τὰ Κράτη θεωροῦν ὡς ἀνάγκην καὶ ὡς καθῆκον πρὸς τὸ Ἔθνος νὰ ἐφαρμόσουν μέτρα ἐπιεικείας, ἀλλὰ τὰ μελετοῦν ποῖαι θὰ εἶναι αἱ διατυπώσεις καὶ ποίας ἐκτάσεως. Τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς ἐπιεικείας θὰ περιλαμβάνουν τὰ ἐγνωσμένα καὶ ἀναμφισβήτητα ὄργανα τῶν ἐχθρῶν τοῦ Ἔθνους μας οἱ ὁποῖοι διευθύνουν τὴν διατάραξιν τῆς δημοσίας τάξεως παρ’ ἡμῖν; Σᾶς ἠρώτησα περὶ τούτου πολλάκις. Σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἀπόψε καὶ θὰ σᾶς ἐρωτῶ ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχετε καὶ θὰ ὑπάρχω καὶ θὰ εἶναι διαταραγμένη ἡ τάξις εἰς τὴν Πατρίδα μας. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συνεννοῆται ἐφ’ ἑξῆς ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Γʹ Διεθνοῦς ὁ ὁποῖος διευθύνει τοὺς διευθύνοντας ἐδῶ τὰ ὄργανα τῆς διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως; Διατὶ θὰ λάβωμεν μέτρα ἐπιεικείας; Ὄχι κύριοι. Θὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν δημοσίαν τάξιν, θὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν Πατρίδα μας ἐὰν ἐξαφανίσωμεν ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς, ἐν πάσῃ περιπτώσει τῆς Ἑλληνικῆς γῆς, τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς προδοσίας καὶ μετὰ ταῦτα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐπιεικείας. Διότι λέγω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μολονότι ἐγὼ δὲν τὴν ἐμπιστεύομαι λέγω πρὸς αὐτήν: Θὰ κατορθώσῃ τί ἐὰν τῆς παραδώσουν ὀλίγα ὅπλα οἱ δῆθεν μεταμελούμενοι διὰ νὰ κατέλθουν ἀπὸ τὰ βουνὰ τὸν χειμῶνα καὶ ἐπανέλθουν εἰς αὐτὰ τὴν ἄνοιξιν καὶ θὰ εὕρουν πάμπολλα ὅπλα καὶ ἄφθονα πολεμοφόδια; Λοιπόν, ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ καὶ ὡς τὴν ἀνέπτυξεν ἀπόψε ὁ κ. Σοφούλης καὶ ὡς τὴν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ τὰς δηλώσεις του, εἶναι πολιτικὴ καταδικασμένη εἰς ἀποτυχίαν ἀσφαλῆ, πολιτικὴ ἡ ὁποία θὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ παθήματα δὲν μᾶς γίνονται μαθήματα, δὲν θὰ εἶναι παρὰ πολιτικὴ νέας συμφωνίας τῆς Βάρκιζας, νέας ἀποσυμφορήσεως καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἔπρεπε, βεβαίως ἔπρεπε, κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον κατὰ τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε τὸ κόμμα τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἔχουν συλληφθῆ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς προδοτικῆς συμμορίας. Πρέπει καὶ τώρα αὐτὸ νὰ συμβῇ ἐὰν εἶναι ἀληθῶς Κυβέρνησις ἐθνικῆς ἑνώσεως. Ἀλλὰ χρειάζεται κἄτι ἄλλο, κύριοι, χρειάζεται κἄτι τὸ ὁποῖον διδάσκει ἡ Ἱστορία ὅλων τῶν ἐθνῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐάν, πολλάκις πραγματευθεὶς τοιαῦτα ζητήματα, κατέκρινα, ἀπεδοκίμασα καὶ ἐχλεύασα ἐνίοτε τὴν καλουμένην θεωρίαν περὶ κομμάτων ἀρχῶν. Κόμμα εἶναι ὁ Ἀρχηγὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὁ Πρωθυπουργός. Ὁ Πρωθυπουργὸς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Κράτους εἶναι ὁ εἷς βασιλεὺς ὡς διδάσκει ὅλα τὰ Ἔθνη ὅλας τὰς γενεὰς τῶν ἀνθρώπων ὁ μέγιστος τῶν ποιητῶν τῆς ἀνθρωπότητος, ὁ Ὅμηρος. Ὁ Πρωθυπουργὸς—σέβομαι κύριοι τὸν Πρωθυπουργὸν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως—τὸν σέβομαι. Μάλιστα, ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν καὶ νὰ γράψω καὶ νὰ τὸ ὁμολογήσω δημοσίᾳ, τὸ ὁμολογῶ καὶ ἐνώπιον ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐπὶ κατοχῆς ὅταν δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ ἠθέλησε νὰ ἡγηθῇ μιᾶς κινήσεως πολιτικῆς, διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν δραστιριωτέραν, γενναιοτέραν κίνησιν ἄλλων πολιτευομένων. Ἀλλ’ ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, τοῦ ὁποίου σέβομαι τὴν σεμνότητα καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν, ἂς μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἦλθεν ἐδῶ ὡπλισμένος μὲ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον δίδουν εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Κοινοβουλευτικῶν Κρατῶν, οἱ μακροί, οἱ δύσκολοι, οἱ τραχεῖς ἀγῶνες οἱ ὁποῖοι ἀναγορεύουν τὰς μεγάλας ἱκανότητας καὶ δίδουν κῦρος, ψυχικὴν δύναμιν, φερεγγυότητα, ὅτι θὰ πράξουν ὅ,τι ἀπαιτοῦν αἱ περιστάσεις. Καὶ ἐκτὸς τούτου, κύριοι βουλευταί, ὁ λόγος εἶναι περὶ νομιμότητος. Κύριοι, ἀποτελοῦμεν ἐθνοσυνέλευσιν ἀναθεωρητικήν. Κύριοι, ἔργον μας εἶναι ἡ ἀναθεώρησις τοῦ Συντάγματος. Ἀπὸ τοῦ 1864 πιστεύομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, πολιτευόμενοι καὶ ἐπιστήμονες τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, ὅτι τὸ Σύναγμα εἶναι μονομερὴς πρᾶξις τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Εἰς τὰ 1911 εἰδικώτερον, ὁ ὁμιλῶν πρὸς ὑμᾶς τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀνέπτυξε τὸ θέμα, ἐλέγχων πως μίαν διφορουμένην φράσιν τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου. Ἐδέχθη ἐκεῖνος, ἐδέχθη καὶ ὅλη ἡ Συνέλευσις, ὅτι τὰ ζητήματα τοῦ Συντάγματος, τὰ θέματα τὰ συνταγματικά, δὲν τίθενται ὡς ζητήματα ἐμπιστοσύνης. Διότι ἐὰν τεθοῦν ὡς ζητήματα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι μετέχει, ὅτι συμπράττει, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπηρεάζει τὴν σύνταξιν τοῦ Συντάγματος ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεύς. Καὶ τώρα, ὅταν ἔρχεται ἡγέτης τῆς Κυβερνήσεως, πρόσωπον μάλιστα τόσον σεβαστόν, ἀκόμη περισσότερον ὑποστηρίζεται ἡ γνώμη μου ἐκ τούτου, ὅταν ἔρχεται ἐδῶ, χωρὶς νὰ εἶναι μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας καὶ ἁπλῶς προέρχεται ἀπὸ τὸν διορισμὸν ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως, καὶ ὅταν εἶναι τοιοῦτον πρόσωπον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ὑποτεθῇ ὅτι ἐπηρεάζει; Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ὑπόθεσις, ἡ παρεξήγησις νὰ μὴ ἀνέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ μέχρι τῶν Ἀνακτόρων; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἑπομένως ἔχει ἐνταῦθα νόμιμον θέσιν ὁ κ. Μάξιμος, ὁ σεβαστὸς εἰς ἐμὲ κ. Μάξιμος; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἴπω πρὸς αὐτὸν μὲ ὅλον τὸν ὀφειλόμενον σεβασμόν: Ἀπέλθετε, κύριε, ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην. Δὲν ἔχετε θέσιν. Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται κατὰ νόμιμον ἀντίληψιν νὰ ἐπηρεάζεται τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ὑποτίθεται ὅτι τὸ ἐπηρεάζετε. Διότι καὶ ἡμεῖς, ὅσοι ἠγωνίσθημεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, διὰ νὰ ἔχωμεν τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον εἴχομεν τοῦ Δημοψηφίσματος, ἐλέγομεν ὅτι θέλομεν καὶ ἐπιθυμοῦμεν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν. Ἀλλὰ Δημοκρατία εἶναι ἐκείνη τῆς ὁποίας τὸ πολίτευμα συντάσσει ἡ Ἐθνικὴ Κυριαρχία διὰ τῶν ἀντιπροσώπων της, ἀποκλειστικῶς καὶ ὁλοκληρωτικῶς. Ἐγὼ ὑπεστήριξα ἄλλοτε, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐδέχθητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Συνέλευσις ἡμῶν εἶναι Συντακτική. Ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου. Συνεζήτησα καὶ μετὰ εἰδικῶν ἐπιστημόνων καὶ εἶναι σύμφωνοι μαζί μου, ὅτι ἀποτελοῦμεν Συντακτικὴν Ἐθνοσυνέλευσιν. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι, ἐάν, ἐπὶ τέλους, ἦτο Συντακτικὴ Συνέλευσις, συζητήσιμον καὶ πάλιν θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα, διότι πρόκειται περὶ θεμελιωδεστάτων διατάξεων. Ἀλλὰ ἐπὶ τέλους θὰ ἠδυνάμην καὶ ἐγὼ νὰ προχωρήσω εἰς τὴν γνώμην, ὅτι δι’ ἑνὸς ψηφίσματος, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτρέψωμεν ὅπως ὑπάρχῃ τοιοῦτος Πρωθυπουργός. Δὲν θὰ τὸ ἐδεχόμην, διότι, ἐπαναλαμβάνω — ὅπως εἶχεν ἀναπτύξει ἐπιστημονικώτατα ἄλλοτε εἰς τὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν τοῦ 1920–23 ὁ μακαρίτης Δημήτριος Γούναρης, εἶναι θέματα τοῦ Ἀνωτάτου δικαίου, τοῦ γενικωτέρας σπουδαιότητος δικαίου, τὰ ὁποῖα δὲν δικαιοῦται νὰ θίξῃ οὔτε μία Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις. Οὔτε μία Συντακτικὴ Ἐθνοσυνέλευσις δύναται σήμερον νὰ εἴπῃ πρὸς ἕνα ἐλεύθερον λαόν, λαὸν τοῦ 1947, δύναται καὶ ἄλλος νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν ἐργασίαν σας διὰ τὸ πολίτευμά σας.

§31Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ ἔχετε μίαν εἰδικότητα ἐξαιρετικὴν εἰς τὰ Συνταγματικά, θὰ ἤθελα νὰ φωτίσητε τὴν Βουλὴν καὶ ἐμὲ ἰδιαιτέρως, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ἐρωτήματος: Εὑρίσκετε ὅτι εἶναι συνταγματικὸν πρωτόκολλον συντασσόμενον ἀπὸ πολιτικοὺς ἡγέτας, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνατίθεται εἰς τὸν ἀνεύθυνον νὰ διορίσῃ κατ’ ἰδίαν ἐκλογὴν τὸν ὑπεύθυνον σύμβουλόν του;

§32Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, ἀλλὰ εἶχα σκοπὸν νὰ τὸ εἴπω. Βεβαίως. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ κύριον σκοπὸν ἔχει τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ πολιτεύματος τὸ δὲ πολίτευμα εἶναι πρᾶξις ἀποκλειστικῶς καὶ ὁλοκληρωτικῶς τῆς Ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἔθνους, δὲν δύναται καὶ δὲν δικαιοῦται κανεὶς νὰ συντελέσῃ ὁπωσδήποτε εἰς τὸ νὰ ὑπάρξῃ μία δύναμις ἀπὸ αὐτοῦ πηγάζουσα καὶ δυναμένη νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν γνώμην καὶ ψῆφον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Πιστεύω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπίστευσε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς δύο συνελεύσεις του. Πιστεύω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὀρθότατα, ἐπιστημονικώτατα, κοινοβουλευτικώτατα, ἀνδρικώτατα, ἐντιμώτατα, μὲ συναίσθησιν τῶν μεγάλων του εὐθυνῶν ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐξακολουθῶ, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἐμπιστεύωμαι, εἰς τὰς συνελεύσεις μας ἐκείνας καὶ ἔδωσεν ἀφορμὴν καὶ εἰς ἄλλους ἡμῶν νὰ τὸ ἀναπτύξωμεν· ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἐδῶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἡ Κυβέρνησίς του, νὰ δώσῃ λόγον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Καὶ εἶχε πολλὰ νὰ ἀναπτύξῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, πολλὰ κατορθώματα, πολλὰς ἐπιτυχίας καὶ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ἀνέγνων σήμερον εἰς μίαν ἐφημερίδα, κάτι τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ τὸ χαρακτηρίσω ὅπως τοῦ ἀξίζει, κάτι τὸ παντελῶς ἀβάσιμον, ὅτι τάχα θὰ ἐκαλεῖτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ὅτι τάχα θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίαν τῆς Βουλῆς, ὅτι τάχα θὰ εἶχε δικαίωμα νὰ κηρύξῃ καὶ τὴν λῆξιν ἀκόμη τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς. Ὅλα αὐτά, κύριοι, εἶναι ἀβάσιμα, εἶναι ἀντισυνταγματικά, διότι οὔτε ἐκ τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ Συντάγματος, ὑποστηρίζονται καὶ αὐτὰ καθ’ ἑαυτά, ἀλλ’ οὐδαμῶς στηρίζονται ὅταν πρόκειται περὶ ἀναθεωρητικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως. Ἄλλο εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ Βασιλέως νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας μιᾶς ἁπλῆς Βουλῆς καὶ ἄλλο εἶναι τὸ ἀνύπαρκτον δικαίωμα νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας μιᾶς Ἀναθεωρητικῆς Συνελεύσεως καὶ νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Συνέλευσις αὐτὴ κατὰ τὴν ὑπερτάτην ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, καταρτίζει τὸ πολίτευμα τῆς Χώρας. Ὁ φόβος, λοιπόν, αὐτὸς εἶναι ἀνύπαρκτος. Καὶ ἐὰν ἐκαλεῖτο ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ἡγέτης δηλαδὴ τοῦ μεγαλυτέρου τῶν κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν ἀπαράβατον — ἄλλως θὰ ἦτο ἐγκληματίας καὶ θὰ ἠρχόμεθα ἐδῶ ἡμεῖς ἐξ ἡμῶν αὐτῶν καὶ νὰ λάβωμεν ἀπόφασιν ἐναντίον του — νὰ λογοδοτήσῃ διατὶ ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐὰν τυγχάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης ἡμῶν.

§33Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§34Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία.

§35Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐφευρήματα τῶν καιρῶν.

§36Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μοῦ ἀκούσητε ἀναπτύσσοντος καὶ ἄλλο θέμα ἀφορῶν τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι μεταξὺ τῶν παραλείψεων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἀποδώσῃ κανεὶς εἰς τὴν Κυβέρνησίν μας, τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἐννοῶ, ἦτο καὶ ὅτι δὲν ἐμερίμνησεν ἐγκαίρως νὰ ἱκανοποιήσῃ ὑπὸ ἔποψιν μισθοῦ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἔπρεπε βέβαια πρῶτον νὰ ἐξυγιάνῃ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἔπρεπε νὰ ἐξωσθῶσι τῶν δημοσίων θέσεων ἐπὶ κακοηθείᾳ οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Ε.Α.Μ. Διότι εἶναι κακοήθεις ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετεῖχον εἰς μίαν συμμορίαν, ἡ ὁποία ἔσφαξεν γέροντας, ἠτίμαζεν γυναῖκας, κατεκερμάτιζε συναδέλφους των. Καὶ ἔπρεπε δεύτερον ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ περιορίσῃ ἐκείνους τοὺς ὑψηλοτάτου βαθμοῦ προδότας, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐδῶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀνακηρυχθέντες οἰκονομικοὶ δικτάτορες τῆς Χώρας, διέδιδον ἀνὰ τὴν Οἰκουμένην ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα τάχα ὑπάρχουν πόροι, ὅτι τάχα ὑπάρχουν κεφαλαιοῦχοι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐνθυμεῖσθε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τοῦ Βαρβαρέσσου πρῶτον καὶ τοῦ Τσουδεροῦ ἔπειτα. Καὶ ἔπρεπε μετὰ ταῦτα νὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις ἀπαγορεύσει εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τὴν συγκρότησιν τὴν συνδικαλιστικὴν ὅλων τῶν κλάδων τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ ἀκολούθως ἐπίσης νὰ ἀπαγορεύσῃ διὰ συλλήψεων καὶ φυλακίσεων τὴν ἀπεργίαν. Ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ φροντίσει οἱ ὑπάλληλοι νὰ μισθοδοτοῦνται ἐπαρκέστερον. Εἶναι ἔγκλημα κατὰ τῆς πατρίδος αὐτὸ τὸ ὁποῖον συμβαίνει μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ εἶναι ἔγκλημα ἡ πολιτικὴ ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐφρόντισαν νὰ μάθῃ ὅλη ἡ Οἰκουμένη ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη διότι ἐπολέμησεν, κατεστράφη ὑπὸ μίαν κατοχὴν ἡ ὁποία ἐξηφάνισε ὅλας τὰς πλουτοπαραγωγικὰς πηγὰς τῆς Χώρας μας. Ὄχι νὰ καταντήσωμεν νὰ ἔρχεται μία Ἐπιτροπὴ ὑπὸ ἕνα κύριον, ὅπως συμπίπτουν ὅλαι αἱ πληροφορίαι, ἀξιοπρεπέστατον καὶ ἐναρετώτατον, ἀλλὰ μία Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἦλθεν νὰ κάμῃ τί; Νὰ ἐρωτήσῃ ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶναι πένης; Νὰ ἐρωτήσῃ ἐὰν ἡ Ἑλλὰς κατεστράφη πολεμήσασα ὅπως ἐπολέμησε καὶ εὑρεθεῖσα ἐπὶ 3½ ἔτη ὑπὸ κατοχὴν Οὔννων ἁρπάγων, κατερειπωτῶν καὶ οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν ἐν συμπράξει μετὰ τῶν μεγάλων συμμάχων μας, τὸν ἐσωτερικὸν διασπαραγμόν; Δὲν τὸ ἐγνώριζεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πόρτερ, ἐν Ἀμερικῇ εὑρισκόμενος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πένης; Λοιπὸν εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη ὅλων τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων. Καὶ ἔπραξαν μόνον τοῦτο ὅλαι αἱ Ἑλληνικαὶ Κυβερνήσεις, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ἄλλο θέμα, τὸ ἴσως σπουδαιότερον παντὸς ἄλλου; Ἀλλὰ δὲν διεφώτισαν καθόλου τὴν ἀνθρωπότητα, ποία εἶναι ἡ κοινωνικὴ συγκρότησις τῆς Ἑλλάδος. Δὲν διεφώτισαν ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἔχομεν τὴν φιλεργατικωτέραν νομοθεσίαν ὅλης τῆς γῆς, ὅλης τῆς ὑφηλίου, ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος· καὶ ἔρχεται, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει, ὅτι θὰ ἀποδεχθῇ κάποιαν συμφωνίαν συνδικαλιστικήν. Νὰ κάμῃ τί; Νὰ κάμῃ τί, ἐφ’ ὅσον τώρα ἔχομεν αὐτὰς τὰς ἐλευθερίας περισσότερον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην χώραν τῆς γῆς; Ἔζησα, κύριοι, ἐπὶ 2 ὁλόκληρα ἔτη εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς καὶ ἀντελήφθην ἑκατοντάκις ἢ καὶ περισσότερον παρεκτρεπομένους ἀνηθίκους ἐργάτας καὶ ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους, νὰ ἐκδιώκονται αὐτοστιγμεὶ ἀπὸ τοὺς διευθύνοντας τὴν ἐργασίαν. Εἶδον πολλάκις ἀπεργίας τραίνων, σιδηροδρόμων καὶ φορτηγῶν. Οὐδέποτε εἶδον νὰ ἐπιτρέπεται ἀπεργία, οὐδέποτε νὰ ἀναλαμβάνεται ἀπεργία, ἀπεργία τραίνων ἐπιβατικῶν. Ἡμεῖς ὅλα τὰ ἔχομεν νομοθετήσει ἐλεύθερα, χωρὶς περιορισμούς. Πρὸς τί λοιπὸν ἐπιτρέψαμε νὰ ἔλθουν ἐδῶ τυχοδιῶκται, ἐργατοπατέρες ἄλλων χωρῶν, ἀσυνείδητοι, φιλεργατικώτεροι τάχα, σύμβουλοι μεγάλων τραπεζῶν; Νὰ ἔλθουν ἐδῶ καὶ νὰ συκοφαντοῦν τὴν πατρίδα μας; Καὶ πρὸς τί ἐρχόμεθα τώρα, ἐπισημώτερον μὲ Κυβερνητικὰς δηλώσεις νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ λάβωμεν μέτρα, ἀφοῦ ὅλα τὰ μέτρα τὰ ἔχομεν λάβει καὶ ὅλα τὰ μέτρα εἶναι εἰς ἐφαρμογήν;

§37Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε Κουλουμβάκη, νομίζω ὅτι ἡ λέξις τυχοδιῶκται, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἡγέτας τῆς Παγκοσμίου Συνδικαλιστικῆς κινήσεως, πρέπει ν’ ἀνακληθῇ. Εἶναι ἀφάνταστος ἡ ζημία, ἡ ὁποία γίνεται ἐκ τοιούτων λόγων. Γίνεται ἀφάνταστος χρῆσις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τῆς παραμικρᾶς λέξεως, προκειμένου περὶ προσωπικοτήτων, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον ἐμπνέονται ἀπὸ τὰ καλλίτερα αἰσθήματα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ἔρχονται ἐδῶ μὲ ὡρισμένους σκοπούς. Νομίζω, ὅτι ἡ στάσις, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, δὲν ὀφείλεται εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὸ ὅτι δὲν διεφωτίσθησαν ἐπαρκῶς καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν μὲ ὕβρεις νὰ ἀνταποκρινώμεθα εἰς τὰς συκοφαντίας τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος.

§38Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριέ μου, εἶναι γνωσταὶ κάποιαι πεποιθήσεις σας καὶ καλαί, ἀλλὰ καὶ μερικαί, τὰς ὁποίας δὲν ἀποδέχομαι. Ὅταν ἦλθεν ἐδῶ ὁ κύριος αὐτός, καὶ ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ μετέβη καὶ εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ ὡμίλει κατὰ τῆς πατρίδος μας, ὅπως ὡμίλει καὶ ἦσο παρὼν ἔπρεπε νὰ τὸν δείρῃς.

§39Ε. ΓΟΝΗΣ. Κύριε Κουλουμβάκη, εἶναι πλάνη, τὸ λέγω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, νὰ νομίζητε, ὅτι ὁ κ. Ζουὼ ὑπῆρξε ποτὲ Ἀνθέλλην. Ὑπῆρξε Φιλέλλην, ὑπῆρξεν ἀπὸ τοὺς περισσότερον ἐσφαλμένως ἀντιληφθεὶς τὰ πράγματα καὶ ἔφυγε μὲ μίαν ἀντίληψιν ὄχι καλὴν ἐν σχέσει μὲ ὡρισμένον θέμα τὸ ὁποῖον διεχειρίσθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Δὲν εἶναι Μισέλλην, εἶναι μεγάλος, ἐπαναλαμβάνω, Φιλέλλην.

§40Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς Ἕλληνας καὶ Φιλέλληνας, οἱ ὁποῖοι ἀκούουν ὅτι μερικοὶ προικοθῆραι συκοφαντοῦν κατὰ τῆς Ἑλλάδος καὶ περὶ τῶν ὁποίων, ἂν θέλῃ, δύναται νὰ μᾶς διαφωτίσῃ ὁ κ. Ἀβραάμ, τί πράττουν.

§41Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἐπειδή, συμβαίνει ἀπὸ μίας εἰκοσαετίας νὰ γνωρίζω τὴν προσωπικότητα, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖτε, ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω τὴν διαπίστωσιν καὶ τὴν ἀπόλυτον διαβεβαίωσιν, ὅτι ὁ κύριος αὐτός, πράγματι ἐμπνέεται ἀπὸ τὰ Φιλελληνικώτερα αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα ἐνοθεύθησαν καὶ ἐδηλητηριάσθησαν ἀπὸ ἐκτοξευθείσας ἐναντίον του κατηγορίας, ἀναλόγους πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας αὐτὴν τὴν στιγμὴν υἱοθετεῖτε. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι τοῦτο συμβαίνει εἰς βάρος ὡρισμένων θετικῶν ἐθνικῶν συμφερόντων.

§42Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ 2 λόγους εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Γονῆς καὶ ὁ κ. Μακκᾶς σχετικῶς μὲ τὸ πρόσωπον τοῦ κ. Ζουώ. Ὅπως εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω γενικώτερον δι’ ὅλα τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μέρος εἰς τὴν Συνδικαλιστικὴν Συνομοσπονδίαν, διὰ νὰ κανονίσουν τὴν θέσιν τὴν Ἑλληνικήν, εἰς τὰς διαφόρους κατευθύνσεις, τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ λάβῃ. Νομίζω ὅτι πράγματι καὶ ὁ κ. Γονῆς καὶ ὁ κ. Μακκᾶς ὀρθῶς ἔθεσαν τὸ ζήτημα αὐτό, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῶν προσώπων αὐτῶν καὶ ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας νὰ εἴπω, ἀπὸ ὅσα διεπίστωσα καὶ ἐγώ, ὅτι πράγματι τὰ αἰσθήματά των, δὲν εἶναι παρὰ φιλικὰ πρὸς τὴν Ἑλλάδα.

§43Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ διαβεβαιῶ τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον, ὅτι πάρα πολὺ ἔβλαψαν τὴν πατρίδα μας αὐταὶ αἱ ἐπιείκειαι, ἡ περίφημος εὐπρέπεια, αἱ ὁποῖαι λέγουν, διατὶ νὰ μὴ δώσωμεν διαβατήριον εἰς τὸν κ. Σοφιανόπουλον; Ἀδιάφορον ἂν ἐνεργῆται κατ’ αὐτοῦ ἀνάκρισις ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, διπλωματικὸν διαβατήριον! Ὁ κ. Καλκάνης δύναται νὰ τὸ διαβεβαιώσῃ, ὅτι ἐκαυχήθη, ὅτι τὸ ἐπῆρε, παρὰ τὴν θέλησίν του; Μὲ αὐτὰς τὰς καλωσύνας, μὲ αὐτὴν τὴν εὐπρέπειαν τῶν σπουδαίων τάχα προσώπων, ἐδόθη διαβατήριον ἐπίσης εἰς τὸν κ. Πορφυρογέννην, εἰς τὸν κ. Πιστολάκην, εἰς τὸν κ. Μιχαλακόπουλον, διότι εἶναι κύριοι. Πῶς δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν διαβατήριον εἰς τοὺς κυρίους αὐτούς, τοὺς ψευδολογοῦντας καὶ συκοφαντοῦντας τὴν πατρίδα; Καὶ μὲ τὴν περίσσειαν αὐτὴν τῆς καλωσύνης, καὶ τῆς εὐπρεπείας συνηντήθημεν καὶ μὲ τὸν κ. Ζουὼ καὶ εἰς Παρισίους καὶ εἰς Καναδᾶν καὶ ἔλεγον πρὸς αὐτόν· ἐσεῖς κ. Ζουώ, μία τόσον σπουδαία προσωπικότης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἀγαπᾶτε τὴν Ἑλλάδα. Καὶ βέβαια εἶμαι φιλέλλην καὶ ἀγαπῶ τὴν ἔνδοξον Ἑλλάδα. Καὶ τὸν ἐπιστεύσαμεν ἡμεῖς, ὅταν ἦλθεν ἐδῶ καὶ ἔσπειρε τὴν διχόνοιαν, μέχρις σπαραγμοῦ εἰς τὴν ἐργατικὴν τάξιν καὶ ἐξύβρισε τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Κράτους, καὶ ἀνεμιγνύετο εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, οἱ φιλεργατικώτεροι, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, νόμοι τῆς ὑφηλίου. Ὄχι, κύριοι. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁμιλοῦντες μὲ τὴν κακῶς ἐννοουμένην αὐτὴν εὐγένειαν, ἀφήσαμε καὶ εἰς ἄλλα θέματα ἀκόμη ἀνυπεράσπιστον τὴν πατρίδα μας.

§44Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ προβῶ εἰς τὴν ἑξῆς διευκρίνισιν: Πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις, ἀπὸ τῆς ἐπιθέσεως τῆς προσωπικῆς κατὰ τοῦ κ. Ζουώ, μέχρι τῆς πολιτικῆς τοῦ κ. Ζουώ. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπῆρξαν σαφεῖς καὶ κατηγορηματικαὶ αἱ πολεμικαὶ αἱ ὁποῖαι ἠσκήθησαν ἐκ μέρους ἡμῶν. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, καὶ ἄλλο ζήτημα εἶναι ἡ ὑποχρέωσις τὴν ὁποίαν ἀνεγνωρίσαμεν εἰς ἑαυτούς, πῶς πρέπει αὐτὰ τὰ ζητήματα νὰ ἀντιμετωπισθοῦν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρόσωπα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐδῶ, ἐκ μέρους τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως.

§45Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀκούσω μὲ σεβασμὸν καὶ πολλὴν ἐμπιστοσύνην τὴν γνώμην τοῦ ἀρχηγοῦ ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ νομίζω, ὅτι ἦτο μία παράλειψις νὰ ἀφεθῇ νὰ ἔλθῃ ὁ κύριος ἐκεῖνος ἐδῶ, νὰ ἐπικρίνῃ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Κράτους, καὶ τὴν νομοθεσίαν τοῦ Κράτους, ὡς ἐφηρμόσθη, ὅπως εἶναι μία παράλειψις ὅτι δὲν ἔγιναν ἀναφοραί, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῆς Πατρίδος μας, ἀναφοραὶ εἰς συμμαχικὰς καὶ φιλικὰς κυβερνήσεις, ὅτι εἰς τὰς ἐδῶ Πρεσβείας των ἀκόμη ὑπηρετοῦν ὑπάλληλοι, ἑλληνικῆς τάχα καταγωγῆς, ἑλληνικῆς τάχα ὑπηκοότητος, φραγκολεβαντῖνοι, ὄργανα τῆς προπαγάνδας ἡ ὁποία ἀπειλεῖ τὴν Πατρίδα μας. Ὑπῆρξα, κύριοι, κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, μάρτυς διαμαρτυρηθεὶς καὶ ἐπιπλήξας ὅπως τοῦ ἤξιζεν εἰς τὰ Λουτρὰ τῆς Αἰδηψοῦ, ὅπου ὑπάλληλος μεγάλης Πρεσβείας, Κράτους μεγάλου, μεγίστου, Κράτους φιλικωτάτου εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὁ ὁποῖος εἶχε κατορθώσει νὰ συγκροτήσῃ ἀκροατήριον πολυπληθὲς καὶ νὰ διδάσκῃ, ὄχι κομμουνισμόν, ἀναρχίαν, καὶ ὅτι ἦτο μεγάλο τὸ ἔγκλημά μας, διότι δὲν ὑπηκούσαμεν ὅλοι οἱ Ἕλληνες νὰ ἀναγνωρίσωμεν Κυβερνήτην μας τὸν Σοφιανόπουλον. Καὶ ἠναγκάσθην νὰ τὸν ἐπιπλήξω....

§46Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ποῖος εἶναι αὐτός;

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι λέγεται Κεστερετζόπουλος ἢ Κεστερετζόγλου. Καὶ ἐπιδοθεὶς εἰς ἐρεύνας, ἐπληροφορήθην ὅτι εἶναι καὶ ἄλλοι. Λοιπόν, ἡ Ἑλλὰς ἐθυσιάσθη εἰς τὸν ἀγῶνα τῶν συμμάχων. Εἶναι ὑπερήφανος διὰ τοῦτο, καὶ εἶναι ἑτοίμη νὰ θυσιασθῇ καὶ αὔριον.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι ἄλλην φοράν.

§49Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς εἶναι Κράτος κυρίαρχον, ἀνεξάρτητον. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι Προτεκτορᾶτον, δὲν θὰ καταντήσῃ ποτὲ Προτεκτορᾶτον ἡ Ἑλλάς.

§50Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Τρὶς ἐξαμαρτεῖν; Τὸ δὶς εἶναι ἀρκετόν.

§51Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι δὲν ἠξεύρω τί συμβαίνει. Πιστεύω ὅτι, οὔτε σεῖς γνωρίζετε τί συμβαίνει. Πρέπει νὰ ἀγωνισθῶμεν πρὸς στερέωσιν τῆς Δημοσίας Τάξεως, καὶ ἔχω μίαν ἀντίληψιν, ὅτι ἀποβλέπομεν ὅλοι νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίας Τάξεως ὁ ἡρωϊκὸς στρατηγὸς Ναπολέων Ζέρβας. (Χειροκροτήματα). Διατὶ εἶναι ἄνευ χαρτοφυλακίου ὁ Ζέρβας; Ἔχει δικαίωμα τὸ κυρίαρχον Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἔχομεν δικαίωμα, οἱ ἀπόγονοι τῶν ἀγωνιστῶν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, ἔχομεν δικαίωμα, οἱ ἀδελφοὶ καὶ πατέρες καὶ οἱ συγγενεῖς τῶν ἡρώων τοῦ Ἀλβανικοῦ πολέμου, οἱ ὁποῖοι ἔδωσαν τὴν νίκην εἰς ἐκείνους τοὺς μεγάλους, νὰ ἐρωτήσωμεν, διατὶ δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τὸν ἡρωϊκὸν στρατηγόν, ὁ ὁποῖος τόσον ἠγωνίσθη ὑπὲρ αὐτῶν, νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς Δημοσίας Τάξεως;

§52ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι δὲν ἐπιτρέπουν, κύριε συνάδελφε;

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, δὲν γνωρίζω διατί! Εἶναι λόγοι ἐξωτερικοί; ἢ εἶναι λόγοι ἐσωτερικοί; Καὶ ἐσωτερικοὶ ἐὰν εἶναι οἱ λόγοι....

§54Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. Ἐὰν πραγματικῶς ὑπάρχουν τέτοια ἐμπόδια, διὰ νὰ ὀργανωθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐννόμου Τάξεως, ἐπιβάλλεται νὰ παραιτηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἔλθουν αὐτοὶ νὰ κυβερνήσουν.

§55Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ παρέμβω καὶ πάλιν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἡ περίπτωσις αὐτὴ τίθεται ὑπὸ προϋποθέσεις καθαρῶς ἀνυπάρκτους. Ἡ περίπτωσις τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος εἶναι περίπτωσις, καὶ δύναται καὶ τὸ ἴδιον τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα νὰ τὸ καθορίσῃ, περίπτωσις καθαρῶς ἐσωτερικὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ἡ ὁποία θὰ κανονισθῇ, ὅταν κανονισθῇ, ἀπὸ τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα, ἐν τῷ πνεύματι τῆς συνεργασίας τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος μὲ τὰ ἄλλα Κόμματα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ περίπτωσις, οἵαν τὴν περιγράφετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§56Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τότε, δὲν εἶναι Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, Ἐθνικῆς ἑνότητος, ἐθνικῆς ὁμονοίας, ἐθνικῆς ὁμοφροσύνης, ἐθνικῆς παντελοῦς ἀφιλοκερδείας, Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἀποβλέπει μόνον εἰς τὰ ἰδεώδη, μόνον εἰς τὰ ὅσια καὶ ἱερά, ἀλλὰ γίνονται καὶ κάποια διαβούλια, κάποιαι σκέψεις, κάποιαι διαπραγματεύσεις, καὶ ἄλλοτε μὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ 5, ἄλλοτε ἀπὸ 25, καὶ εἰς τὸ τέλος ἀπὸ 45. Δυστύχημα θὰ ἦτο ἐὰν ἦσαν 45 καὶ διὰ τοῦτο, καλλίτερον νὰ εἶναι 46! Λοιπόν, διατὶ ὁ κ. Ζέρβας εἶναι ὑπουργὸς ἄνευ χαρτοφυλακίου; Διατὶ δὲν δίδονται ἀκόμη ὑπουργικαὶ θέσεις καὶ εἰς τοὺς ὀπαδούς του ἀκόμη; Εἶναι πρὸς παντελῆ ἐκδίωξιν ἀπὸ τὴν ἑνότητα, ἢ πρὸς ὁλοκληρωτικὴν χρησιμοποίησιν; Ὀφείλομεν νὰ τὸ μάθωμεν, διὰ νὰ ἀποδεχθῶμεν ὅτι εἶναι Κυβέρνησις ἰδεωδῶν καὶ πίστεων, καὶ δὲν εἶναι Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐγένετο παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἀρχηγοῦ της, παρὰ τὰς συζητήσεις τὰς ὁποίας διεξηγάγαμεν, παρὰ τὰ χειροκροτήματα τὰ ὁποῖα ἠκούσθησαν καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ του, καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ μου, εἰς δύο συνελεύσεις τοῦ Κόμματος. Κύριοι, ἐπανέρχομαι, διότι τὸ θεωρῶ καθῆκον μου, εἰς τὸ ζήτημα τῆς Δημοσίας τάξεως. Ἡ δημοσία τάξις θὰ ἀσφαλισθῇ εἰς τὸν τόπον μας, ἂν οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι, εὐγνώμονες πρὸς τὰς θυσίας τοῦ Ἔθνους μας, ἐμποδίσουν νὰ ὑπάρχουν αἱ αἰτίαι, ἐκτὸς τῶν συνόρων μας τῆς διαταραχῆς τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ ἐπίσης, ἐὰν ἡ Ἑλλάς, ἐν τῇ ἀπολύτῳ κυριαρχίᾳ της ὡς Κράτους, κτυπήσῃ ἐσωτερικῶς τὴν ἀνταρσίαν, ὅπως εἶπον προηγουμένως. Ἄλλως πλανώμεθα.

§57Ν. ΖΕΡΒΑΣ (Ὑπουργὸς ἄνευ Χαρτοφυλακίου). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις: Δικαίωμά σας νὰ ἔχητε οἵαν γνώμην ἔχετε ὅσον ἀφορᾷ τὸ θέμα τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος Ἑλλάδος καὶ προσωπικῶς ἐμοῦ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ δηλώσω, καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τοῦτο: ὅτι ἐὰν προσωπικῶς ἀντιληφθῶ τοιοῦτον τι, τὸ ὁποῖον σεῖς ὑπαινίττεσθε, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εὑρίσκωμαι ἐδῶ. (Χειροκροτήματα).

§58Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶμαι βεβαιότατος περὶ τούτου, καὶ αἰσθάνομαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅλην τὴν συγκίνησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς αἰσθάνεσθε, λέγοντες αὐτοὺς τοὺς ἀνδρικοὺς λόγους.

§59Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα παραμένει.

§60Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάντως, τὸ ζήτημα παραμένει ἐκκρεμές.

§61Χ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τάξεως καὶ δὲν ὑπάρχει Ὑπουργὸς Δημοσίας Τάξεως.

§62Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλέγετο εἰς τὴν ἀρχαιότητα «πᾶς μὴ Ἕλλην, βάρβαρος». Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἀκουσθῇ τώρα «πᾶς μὴ Ἕλλην, ἀσυντόνιστος». Ἔφθασε περίπου τοὺς 45 τὸν ἀριθμὸν Ὑπουργοὺς ἡ Κυβέρνησις.

§63Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὰ Ὑπουργεῖα δὲν ὑπερβαίνουν τὰ 21 ἢ 22.

§64Χ. ΛΑΔΑΣ. Τριάκοντα ἐννέα.

§65Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις.

§66Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Αἱ Γενικαὶ Διοικήσεις, εἶναι βαθμὸς ἁπλῶς, δὲν εἶναι Ὑπουργεῖα.

§67Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ τοὺς ἐμέτρησα.

§68Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ «Ἐμπρὸς» ἔχει καὶ τὸν ἀριθμὸν 43.

§69Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τεσσαράκοντα τρεῖς. Νὰ μὴ μιμηθῶμεν τοὺς συνοδοιπόρους. (Γέλωτες).

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοὺς ἐπεράσαμε.

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. 43 Ὑπουργικοὶ μισθοί, 43 αὐτοκίνητα, 43 ἢ 86 ἰδιαίτεροι. Ἐγὼ πιστεύω, κύριοι, ὅτι διὰ τὸ Κράτος μας καὶ 15 Ὑπουργικαὶ θέσεις εἶναι πολλαί. Πιστεύω ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν θέσιν οἱ Ὑφυπουργοί, πιστεύω ὅτι ἢ ὁ κ. Χέλμης ἢ περισσότερον — ἂς μοῦ τὸ συγχωρήσῃ ὁ κ. Χέλμης — ὁ κ. Στεφανόπουλος καὶ ὁ κ. Αἰλιανός, ὁ ἱκανώτατος, θὰ ἠδύνατο νὰ διευθύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἄριστα. Περιττεύουν οἱ τέσσαρες.

§72Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ (Ὑπ. Ἀεροπορίας). Πότε ἐπληροφορήθητε ὅτι ὑπάρχουν τόσοι πολλοί;

§73Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάρετε μίαν ἐφημερίδα νὰ διαβάσετε. Καὶ ἔχομεν καὶ τοὺς συντονισμούς. Συντονισμὸς οἰκονομικός, συντονισμὸς πολιτικός, καὶ τώρα ἔχομεν καὶ συντονισμὸν Στρατιωτικόν. Δὲν θὰ εἴμεθα οὔτε Βασιλευομένη Δημοκρατία, οὔτε Ἀβασίλευτος, οὔτε Λαοκρατία, ἀλλὰ Κράτος τῶν συντονισμῶν. (Χειροκροτήματα καὶ γέλωτες). Δὲν δύναμαι, κύριοι συνάδελφοι, ἐγὼ νὰ ἀνεχθῶ, ἀντιπρόσωπος καὶ ἐγὼ τοῦ Ἔθνους ὅτι εἰς τὴν πολυπληθῆ αὐτὴν Συνέλευσιν τῶν Βασιλέων τοῦ Ἔθνους, τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι δὲν ὑπῆρξεν εἷς, δὲν ἠξεύρω ποίου Κόμματος, ἱκανὸς ὅσον καὶ ὁ κ. Μάξιμος, ἀλλὰ μὲ περισσότερα ἐκ τοῦ νόμου ἐκείνου δικαιώματα νὰ ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν τῆς Χώρας. Δὲν τὸ παραδέχομαι αὐτό. Πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀρχίσωμεν ἐφαρμόζοντες τοὺς νόμους, πρέπει νὰ ἀπέλθῃ τῆς αἰθούσης ταύτης ὁ παρανόμως διορισθεὶς Πρωθυπουργός. (Χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ ἀποκρούσω τὸν πολιτικὸν ἀντίπαλον, τὸν σεβαστὸν φίλον, τὸν κ. Σοφούλην, διότι καὶ ἐκεῖνος, ὅταν ἀνέλαβε ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λιβάνου, ἀπέστειλεν ὀπαδούς του, φίλους του, συνεργάτας του νὰ συνυπουργεύσουν μὲ τὸν Πορφυρογένην καὶ τὸν Ζέβγον, καὶ ὅταν δικαίως ἐχλεύασαν καὶ εἶπον τὴν παροιμίαν «ἡ ἡμέρα βλέπει τῆς νύχτας τὰ καμώματα καὶ γελᾶ», ἐκεῖνος κατήρτισε τὴν Κυβέρνησίν του εἰς νυκτερινὰς ὥρας καὶ ἀνηγγέλθη εἰς τὴν ἀνθρωπότητα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὡρίσθη, ἐκβιασθέντος τοῦ Ἀντιβασιλέως, καὶ ὅταν ἔρχεται ἐδῶ καὶ ὁμιλεῖ, καθ’ ὃν τρόπον ὁμιλεῖ περὶ τῆς ἑνώσεως — πράγματι δὲν ὑπάρχει — δὲν εἶχεν ὑπουργοὺς ἐξ ἄλλων κομμάτων, ἀλλὰ ἀκόμη καὶ ἓν κάθαρμα κοινωνικόν, τὸ ὁποῖον ἐσχάτως εὑρέθη ὅτι εἶναι ἐφοπλιστὴς καὶ ἔγραψε εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ λογαριασμὸν ἀπὸ ποῦ ἐπορίσθη τὰ χρήματα. Λοιπόν, δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ πταίσαντες εἰς τὸ παρελθόν, οἱ νομοθέται τῆς ἀποσυμφορήσεως, νὰ ἔρχωνται ἐδῶ καὶ νὰ ὁμιλοῦν περὶ κατευνασμοῦ, διότι ἐκεῖνοι ἀπὸ τοῦ 1941, διαρκοῦντος τοῦ πολέμου, ἐνῷ ἠγνοεῖτο ποῖος θὰ νικήσῃ, ἐνῷ ἠγνοεῖτο ποῖον θὰ εἶναι τὸ τέρμα τοῦ πολέμου καὶ ἡ κατάστασις τῆς Πατρίδος μας, ἂν θὰ ὑπάρχῃ, ἐδημιούργουν τὸ καρκίνωμα τοῦ Πολιτειακοῦ καὶ ἀπέστελλον εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν τοὺς προδότας οἱ ὁποῖοι ἔκαμον τὸ κίνημα, τὸ στασιαστικὸν ἐκεῖνο κίνημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀρχή, ἡ σπουδαιοτέρα ἀρχὴ τῶν σημερινῶν μας συμφορῶν καὶ κινδύνων. Ἀλλὰ λυποῦμαι μὲ ὅλην μου τὴν ψυχήν, διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ ἀτενίζῃ τὴν Ἑλλάδα ὑπερήφανον διὰ τοῦ ἀρχηγοῦ του, δὲν ἐξετέλεσεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς εἶπεν ὁ σεβαστός μου ἀρχηγὸς εἰς δύο συνελεύσεις τοῦ Κόμματός μας: Φοβοῦμαι, εἶναι μεγάλα τὰ καθήκοντά μου, κύριοι βουλευταί, καὶ νὰ προσέχωμεν νὰ εἴμεθα προσεκτικώτεροι, πειθαρχικοὶ μέν, ἀλλὰ μὲ τὸ θάρρος τῆς γνώμης μας. (Χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος).

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμεῖ νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 10½.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσοι βουλευταὶ θέλουν, ἂς ἀποχωρήσουν.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τῆς ἀποχωρήσεως τὸ Σῶμα ζητεῖ διακοπὴν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§79Δ. ΜΠΕΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γεγονός, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος ἀνταπεκρίθη εἰς ἕνα πανελλήνιον πόθον. Εἶναι ὅμως ἐξ ἴσου γεγονός, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος δὲν ἀποτελεῖ τὸν σκοπόν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ τὸ μέσον εἰς τὸ ὁποῖον τὸ Ἔθνος ἔχει στηρίξει τὰς ὑστάτας καὶ τὰς μεγίστας ἐλπίδας του. Καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ Ἕλλην αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εὔχεται δι’ ὅλης του τῆς ψυχῆς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ὅμως μεγαλύτεροι εἶναι οἱ πόθοι καὶ αἱ ἐλπίδες, τὰς ὁποίας στηρίζει τὸ Ἔθνος εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τόσον καὶ αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως ἀποβαίνουν μεγαλύτεραι καὶ τόσον τὸ καθῆκον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας προβάλλει κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἰδιάζοντα. Ἡ συμμετοχὴ τῶν Κομμάτων εἰς τὴν Κυβέρνησιν καθορίζει ἀναμφιβόλως καὶ τὴν θέσιν τῶν Κοινοβουλευτικῶν μελῶν τῶν Κομμάτων ἔναντι τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ κρίσιμον ὅμως τῶν περιστάσεων, καὶ αἱ ἱστορικαὶ τῷ ὄντι στιγμαί, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ Πατρίς μας, νομίζω, ὅτι δημιουργοῦν δι’ ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ μέλη τοῦ Κοινοβουλίου μίαν ὑπερκομματικὴν ὑποχρέωσιν καὶ προβάλλει δι’ ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς βουλευτὰς τῆς Ἀντιπροσωπείας ἕνα ὑπέρτατον καθῆκον τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δικαιοῦται νὰ προδώσῃ. Θὰ εἶμαι ὅσο πρέπει σύντομος ἐν τῇ ἀνασκοπήσει τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ δὲν θὰ σταθῶ, παρὰ μόνον εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα νομίζω, ὅτι σταματᾶ καὶ ἡ ἀτομική μου εὐθύνη, ὡς μέλους τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐξαγγέλλεται διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἡ πολιτικὴ τῆς ἴσης φιλίας πρὸς ὅλους τοὺς μεγάλους Συμμάχους. Καὶ εἶναι γεγονός, ὅτι ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ἀστικὰ πολιτικὰ κόμματα, αὐτὴν τὴν πολιτικὴν ἔχουν, τῆς ἴσης δηλαδὴ φιλίας πρὸς ὅλους τοὺς μεγάλους Συμμάχους. Εἶναι ὅμως ἐξ ἴσου ἀληθές, ὅτι ἓν τῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ τὸ μᾶλλον ταξικὸν κόμμα, τὸ Κομμουνιστικόν, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ καὶ πρεσβεύει ἀντίθετον ἐντελῶς γραμμήν, τὴν γραμμὴν τῆς μονομεροῦς δηλονότι καὶ ἀποκλειστικῆς φιλίας πρὸς ἕνα τῶν μεγάλων Συμμάχων. Καὶ ἐνῷ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ ἀρνεῖται καὶ διατάσσει τὴν πολιτικὴν τῆς ἴσης φιλίας, ἐν τούτοις κατορθώνει τοῦτο τὸ περίεργον, νὰ κατηγορῇ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ ὑπόλοιπα ἀστικὰ κόμματα, ὅτι δὲν ἀκολουθοῦν πολιτικὴν ἴσης φιλίας! Καὶ αὐτὸς ἀκριβῶς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος ἐξηνάγκασεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ περιλάβῃ τὴν δήλωσιν αὐτὴν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις. Ἔχομεν ὅμως τὴν ἀντίληψιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἀρκεῖ ἡ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἁπλῆ ἐξαγγελία τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, ἀλλὰ ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ μὲ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον διαθέτει, ὡς ἐκ τῆς συνθέσεώς της, νὰ καταγγείλῃ κατὰ τρόπον ἀπερίφραστον καὶ σαφῆ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον διαταράσσει τὴν πολιτικὴν τῆς ἴσης φιλίας, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον ἐπιδιώκει βασικὴν ἀλλαγὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ μονομερῆ καὶ ἀποκλειστικὴν φιλίαν πρὸς ἕνα ἐκ τῶν Συμμάχων μας. Θὰ ἠδυνάμεθα μάλιστα νὰ προσθέσωμεν τοῦτο, ὅτι ἡ καταγγελία αὐτὴ τὸ πρῶτον θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὸν Σύμμαχον ἀκριβῶς ἐκεῖνον, πρὸς τὸν ὁποῖον προσανατολίζεται τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσωμεν τὸν κύκλον τῆς ἐννοίας αὐτῆς, ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ μὲν ἀναγραφὴ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως χωρὶς νὰ ἀκολουθήσῃ καὶ ἡ ἐπιβαλομένη πολιτικὴ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ ὠφελήσῃ καὶ ἔτι πλέον εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν. Ἐν σχέσει μὲ τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ὅπως τοῦτο ἐμφανίζεται διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὰ ἀκόλουθα: Ἡ ἀποκατάστασις τῶν θετικῶν τοὐλάχιστον ζημιῶν, τὰς ὁποίας προὐξένησεν ὁ ἐχθρὸς εἰς τὴν Χώραν, συνιστᾶ ἀπαίτησιν ἔχουσαν βάσιν ὄχι μόνον ἠθικὴν ἀλλὰ καὶ καθαρῶς νομικήν. Τὸ δίκαιον τοῦ πολέμου, τὸ διεθνὲς δίκαιον, αἱ διεθνεῖς συμβάσεις καὶ συμφωνίαι παγίως διὰ μέσου τῶν αἰώνων, ἀνεγνώρισαν τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἡττημένου νὰ ἀποκαταστήσῃ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ἐπέφερεν εἰς τὸν νικητὴν ἀντίπαλόν του. Μάλιστα δυνάμεθα νὰ προσθέσωμεν ὅτι καὶ νομολογία ἀκόμη τῶν διεθνῶν δικαστηρίων καὶ τῶν διεθνῶν ἐπιτροπῶν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἡ Ἑλλὰς συνεπῶς εἰς τὸ σημεῖον τῶν πολεμικῶν ἐπανορθώσεων, δὲν ἀσκεῖ ἁπλῶς ἠθικὴν ἐνοχήν, ἀλλὰ καθαρῶς νομικὴν ἐνοχήν, προστατευομένην ἀπὸ τὸν νόμον καὶ τὸ ἐν ἰσχύϊ δίκαιον. Καὶ ἐρωτᾶται, κύριοι βουλευταί. Ἀπὸ τῆς ἀπαντήσεως αὐτῆς παρητήθη ποτὲ ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ἐρωτᾶται ἀκόμη. Χάριν τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς νομίμου αὐτῆς ἀπαιτήσεως τί συγκεκριμένως ἐπετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις; Καὶ ἐὰν ἅπτομαι τοῦ σημείου τούτου, δὲν προτίθεμαι νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον κατὰ τῶν πράξεων τῆς μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεως. Σκοπός μου εἶναι νὰ ἐπιφέρω, ὡς νομίζω, παρατηρήσεις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἵνα χρησιμεύσουν διὰ τὴν ἀκολουθητέαν ἐπὶ τοῦ θέματος γραμμήν. Καὶ εἶναι ἀπαραίτητον, κύριοι βουλευταί, νὰ παρατηρηθῇ τοῦτο: Οἱ Μεγάλοι Σύμμαχοι θὰ ἠδύναντο καὶ θὰ ἐδικαιοῦντο ἀσφαλῶς νὰ ἀπαλλοτριωθῶσι τῶν ἀπαιτήσεων αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον εἰς αὐτοὺς. Εἶχον τὸ δικαίωμα καὶ τὴν εὐχέρειαν νὰ χαρίσουν, πᾶν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦντο νὰ εἰσπράξουν αὐτοὶ ἀπὸ τοὺς ἡττημένους. Κατ’ οὐδὲν ὅμως δίκαιον, οὔτε ἠθικόν, οὔτε νομικόν, οἱ μεγάλοι Σύμμαχοι εἶχον ποτὲ τὸ δικαίωμα νὰ μεταγάγουν ἀπαιτήσεις πλείονας ἐκείνων τὰς ὁποίας πράγματι εἶχον. Καὶ αἱ ἀπαιτήσεις αἱ ἰδικαί μας, ἐπειδὴ ἀκριβῶς εἶναι ἀπαιτήσεις ἰδικαί μας, μόνον παρ’ ἡμῶν ἠδύναντο νὰ ἀπεμποληθῶσιν, μόνον ἡμεῖς δικαιούμεθα νὰ ἀπαλλοτριωθῶμεν αὐτῶν, μόνον ἡμεῖς ἐδικαιούμεθα νὰ παραιτηθῶμεν αὐτῶν. Ἐὰν οἱ Μεγάλοι μας Σύμμαχοι ἐνόμιζον δι’ οἱονδήποτε λόγον ὅτι ἠδύναντο νὰ προέλθουν εἰς τοιαύτην τινα χειρονομίαν πρὸς τοὺς ἡττημένους, εἶχον ταὐτοχρόνως ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλουν αὐτοὶ ἐξ ἰδίων ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐδικαιοῦτο νὰ εἰσπράξῃ ἡ Ἑλλάς. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε κύριοι βουλευταί, πόσον ἡ τοποθέτησις τοῦ θέματος διὰ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγοῦμαι αὐτὴν τὴν στιγμήν, μεταβάλλει ἐντελῶς τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν πολιτικῶν ἀποζημιώσεων. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ τονίσω ἀκόμη διὰ μίαν φορὰν ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὕτη τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι μόνον ἠθικὸν δικαίωμα, ἀλλ’ εἶναι δικαίωμα μὲ προστασίαν καθαρῶς καὶ αὐστηρῶς νομικήν, καὶ ἐὰν ἡ τοποθέτησις αὐτὴ δι’ οἱονδήποτε λόγον δὲν ἐγένετο μέχρι τοῦδε, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ παραλειφθῇ ἤδη ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διαθέτει τόσον κῦρος, ὡς ἐκ τῆς συνθέσεώς της καὶ ὡς ἐκ τῶν προσδοκιῶν τὰς ὁποίας στηρίζει ἐπὶ ταύτης τὸ Ἔθνος. Καὶ ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ὑπάρχει τὸ μέρος τῆς οἰκονομικῆς βοηθείας, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ἡ Ἑλλὰς ἐκ μέρους τῶν Συμμάχων. Καὶ ἐκφράζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δηλώσεών της τὴν εὐγνωμοσύνην της πρὸς τοὺς Συμμάχους διὰ τὴν οἰκονομικὴν βοήθειαν τὴν ὁποίαν μᾶς παρέσχον. Νομίζω, ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῶν ζωηρῶν αἰσθηματισμῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀκριβῶς ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ ἀποκτήσωμεν σαφεστέραν συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων μας, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν. Δὲν διστάζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἕνας ἁπλοῦς ἐκπρόσωπος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ἀλλὰ μόνον πρὸς τὸν ἰδιωτικὸν διεθνῆ παράγοντα, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως συνεκινήθη ἀπὸ τὸ δρᾶμα τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως διατηρεῖ ἀνάμνησιν τῆς προσφορᾶς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐσκέφθη ὅτι ὤφειλε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἑνὸς λαοῦ τόσον δεινοπαθήσαντος διὰ τὴν κοινὴν ὑπόθεσιν. Δὲν αἰσθάνομαι, ὅμως, τὴν ἰδίαν ὑποχρέωσιν, ὥστε νὰ ἐκφράσω κανενὸς εἴδους εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν ἐπίσημον καὶ ὑπεύθυνον ἡγεσίαν τῶν Συμμάχων, διότι μετὰ τὴν ἐγκατάλειψιν τῶν ἐθνικῶν ἀπαιτήσεών μας, καὶ εἰς τὸ πεδίον τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως μᾶς ἐγκατέλειψεν. Ἐὰν αὐτὸ τὸ θάρρος, αὐτὴ ἡ παρρησία, καὶ αὐτὴ ἡ θέσις λείψῃ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὸ σύνολον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, δὲν ξεύρω ἀπὸ ποίαν Κυβέρνησιν πλέον δύναται τὸ Ἔθνος νὰ ἀναμένῃ τὸ θάρρος καὶ τὴν παρρησίαν αὐτήν. Ἐδῶ ὅμως, κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ὑπάρξωμεν περισσότερον πραγματισταὶ καὶ ἐξ ὁλοκλήρου πραγματισταί, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἀπαρατήρητον τοῦτο: Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ συμμαχικὸς παράγων κατείχετο καὶ ἴσως καὶ ἀκόμη κατέχεται ἀπὸ μίαν ἀντίληψιν. Τὴν ἀντίληψιν ὅτι διαρκούσης τῆς κατοχῆς καὶ τῆς ἀντιστάσεως τῆς ἐθνικῆς, διωχέτευσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα μίαν τόσην μεγάλην ποσότητα χρυσοῦ, ὥστε ἡ ποσότης αὕτη θὰ ἦτο κατὰ τοὺς παράγοντας, τοὺς συμμαχικούς, ἀρκετὴ διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὑπῆρξεν, ἀτυχῶς, καὶ ἀπὸ τῆς ἰδικῆς μας πλευρᾶς, μία υἱοθέτησις τῆς τοιαύτης ἐσφαλμένης συμμαχικῆς ἀντιλήψεως. Ὅταν ἐπὶ τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων ἐξηγγέλετο παρὰ τῶν ὑπευθύνως διαχειριζομένων τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ὅτι ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰς ἰδικάς της καὶ μόνον δυνάμεις ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ἀνασυγκροτηθῇ, εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι οὐδὲν ἄλλο περιείχετο ἐν τούτῳ καὶ ὅτι οὐδὲν ἄλλο ὑπενοεῖτο παρὰ ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα προηγουμένως. Καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι δὲν ἐδόθη ἀπὸ μέρους τῶν μέχρι τοῦδε Κυβερνήσεων ἡ δέουσα προσοχή, ὥστε νὰ διασκεδασθῇ μία ἀπατηλὴ ἐντελῶς ἐντύπωσις, ἡ ὁποία παρείχετο εἰς τοὺς ἐδῶ συμμάχους ἀπὸ ὡρισμένα κοσμικὰ κέντρα τῆς πρωτευούσης, τὰ ὁποῖα παρεῖχον τὴν ἐντύπωσιν μιᾶς ἀπολύτου οἰκονομικῆς εὐμαρείας, ἐνῷ κάτω ἀπὸ τὴν ἀπατηλὴν καὶ ἄκοσμον, ἐὰν θέλετε, αὐτὴν εἰκόνα, εὑρίσκετο ἡ ἀπέραντος ἀπαθλίωσις παντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπὸ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου μέχρι τοῦ τελευταίου ἀγρότου. Καὶ ὅταν σήμερον εὑρίσκεται μετὰ 2½ περίπου ἔτη εἰς τὴν Ἑλλάδα, μία οἰκονομικὴ ἐπιτροπὴ κεκλημένη νὰ διαπιστώσῃ τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας, δικαιούμεθα, ἀλλὰ καὶ ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι θὰ ἦτο ἐγκληματικὴ ὀλιγωρία ἂν δὲν κατορθώσωμεν νὰ ἀποδείξωμεν εἰς τοὺς συμμάχους τὴν πραγματικότητα τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Καὶ παρέχεται ἀκόμη ἐξ ἐπισήμων πλευρῶν, καὶ ἐξ ἐπισήμων πηγῶν, ἡ ἀποκαρδιωτικὴ ὅλως ἐντύπωσις, ὅτι κρατεῖ ἡ ἀντίληψις ὅτι καλλιτέρα εἶναι ἡ οἰκονομική μας κατάστασις ἀπ’ ὅτι εἶναι πράγματι, καὶ ὅτι ὀλιγωτέρας βοηθείας ἔχομεν ἀνάγκην ἀπὸ ὅσων ζητοῦμεν. Καὶ διὰ νὰ κλείσω, κύριοι βουλευταί, τὸν κύκλον τῶν παρατηρήσεών μου καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, εἰμὴ μόνον ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, καὶ περισσότερον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ διὰ τὸ ὁποῖον οὐδαμοῦ δύναται νὰ ὑπάρξῃ δικαιολογία διεθνοῦς εἰς βάρος μας ἀντιδράσεως, εἶχεν τὴν δικαίαν ἀξίωσιν νὰ τύχῃ ἀπὸ μέρους τῶν μεγάλων συμμάχων καλλιτέρας ἀσυγκρίτως μεταχειρίσεως. Καὶ δὲν θὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν ὑπεύθυνον συμμαχικὴν ἡγεσίαν, παρὰ τότε καὶ μόνον, ὁπόταν ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἑλλὰς κατάκειται εἰς τὸ αἴτημα αὐτὸ τοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἑλλὰς κατάκειται χάριν τῆς ὑποθέσεως τῆς κοινῆς, χάριν τῆς ὑποθέσεως τῆς ὁποίας τὰ κέρδη τὰ οἰκονομικά, ἠθικά, ἐδαφικὰ καὶ ἄλλα παγκόσμια, θὰ εἰσπράξουν οἱ μεγάλοι σύμμαχοι, ἡ Ἑλλὰς, λέγω, ἡ κατερειπωμένη, ἡ ὁποία προσέφερε τὸ ὑστέρημά της καὶ τὸ αἷμα της, ἡ ὁποία προσέφερεν ἑαυτὴν ὁλοκαύτωμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τὴν συμμαχικὴν, ἔχει τὴν ἀπαίτησιν οἱ σύμμαχοι νὰ ἐξωφλήσουν εἰς τὸ σημεῖον τοὐλάχιστον αὐτὸ ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ὑποχρεώσεις των. Καὶ ἐὰν ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, μὲ τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον διαθέτει, δὲν κατορθώσῃ νὰ κάμῃ καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, αὐτὴν τὴν τοποθέτησιν πλησίον τῶν συμμάχων, δὲν γνωρίζω ἀπὸ ποίαν ἄλλην Κυβέρνησιν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀναμένωμεν τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑπόλοιπον οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν νομίζω ὅτι Κυβέρνησις συνασπισμοῦ, ὅπως ἡ σημερινὴ, θὰ εὕρῃ τὸν τρόπον καὶ τὸν χρόνον, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς γενικωτέρου ἐσωτερικοῦ οἰκονομικοῦ προγράμματος.

§80Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόγραμμα δεκαετές, μὲ Κυβέρνησιν προπαρασκευάζουσαν ἐκλογάς;

§81Δ. ΜΠΕΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τοὐλάχιστον, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐθεώρουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶχεν ἐπιτελέσει ὁλόκληρον τὸ ἔργον της τὸ οἰκονομικόν, ἐὰν κατόρθωνε, νὰ ἐπιλύσῃ, καθ’ ὃν τρόπον εἶχον τὴν τιμήν, νὰ εἰσηγηθῶ, τὸ θέμα τῶν πολεμικῶν ἀποζημιώσεων, τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως καὶ τελευταῖον τὸ θέμα τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς πίστεως εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν αὐτὰ τὰ ἁπλᾶ καὶ στοιχειώδη, κατορθώσῃ νὰ ἐπιτελέσῃ ἡ Κυβέρνησις, δύναται ἀπὸ τοῦδε νὰ εἶναι ὑπερήφανος ὅτι εἰς τὸν τομέα αὐτὸν προσέφερε μεγίστην καὶ οὐσιαστικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ Ἔθνος. Καὶ τώρα, κύριοι βουλευταί, ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον κατὰ τὴν τάξιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλ’ εἰς τὸ πρῶτον κατὰ τὴν τάξιν τῶν πραγμάτων θέμα, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἴθισται νὰ ὀνομάζωμεν θέμα δημοσίας τάξεως. Ὅταν τὴν 5ην Ἰουλίου 1946 εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἀπὸ τοῦ ἰδίου αὐτοῦ βήματος, ἔλεγα τὰ ἑξῆς: «Ἔχω τὴν ἀντίληψιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι μεταξὺ ὑμῶν καὶ τῆς πραγματικότητος, μεσολαβεῖ ἕνα παραπέτασμα, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ὅλην τὴν πραγματικότητα, ἢ μᾶς ἐμποδίζει νὰ τὴν ὀνομάσωμεν μὲ τὸ ὄνομά της». Καὶ ἡ πραγματικότης, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοὐλάχιστον τοῦ ὁμιλοῦντος, εἶναι ἄλλη ἀπὸ ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐκφράζεται διὰ τῶν λέξεων διατάραξις τῆς δημοσίας τάξεως. Ἡ πραγματικότης καὶ τότε καὶ τώρα εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐκφράζεται διὰ τῶν λέξεων κομμουνιστικὴ ἐπανάστασις. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται λεπτομερὴς ἀνάλυσις, διὰ νὰ καταδειχθῇ ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς φραστικῆς διαφορᾶς, πρόκειται περὶ διαφορᾶς οὐσίας τόσον βασικῆς καὶ θεμελιώδους, ὥστε ἡ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐννοίας πρὸς τὴν ἄλλην νὰ συνεπάγεται τὸ ὀλιγώτερον ἀπώλειαν θέματος. Ἄλλα ἐντελῶς εἶναι τὰ κριτήρια καὶ τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἀπεκαθίστατο μία διασαλευμένη δημοσία τάξις καὶ ἄλλα εἶναι τὰ κριτήρια καὶ τὰ μέσα, μὲ τὰ ὁποῖα θὰ κατεστέλλετο μία ἐπανάστασις καὶ δὴ ἐπανάστασις κομμουνιστική. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀντιλαμβάνεται τὸ θέμα ὡς ὑμεῖς τοὐλάχιστον τὸ διατυπώνομεν, αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ διαφωνήσωμεν ριζικῶς πρὸς τὴν τοιαύτην ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἀντιθέτως τοποθετῇ μὲν ἡ Κυβέρνησις τὸ θέμα ὡς ἔχομεν ἡμεῖς τὴν τιμὴν νὰ τὸ τοποθετοῦμεν, διστάζει ὅμως νὰ τὸ ὀνομάσῃ μὲ τὸ πραγματικόν του ὄνομα, ὑποχρεούμεθα τὸ ὀλιγώτερον νὰ εἴμεθα ἀνήσυχοι, διότι ὅταν βλέπωμεν Κυβέρνησιν τῆς σημερινῆς συνθέσεως, παραλείπουσαν νὰ ὁπλισθῇ μὲ τὸ ἀπαιτούμενον πολιτικὸν θάρρος, διὰ νὰ ὀνομάσῃ τὰ πράγματα μὲ τὸ ὄνομά των, μετὰ δυσκολίας θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προσχωρήσωμεν εἰς τὴν ἄποψιν ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιμετωπίσῃ πλέον τὰ πράγματα διὰ τῶν ἀληθῶν καὶ ἐπιβαλομένων μέσων. Δὲν θὰ ἐξάρω, κύριοι βουλευταί, τὴν σημασίαν τοῦ θέματος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλῶ καὶ θὰ πράξω τοῦτο, διότι πιστεύω, ἀκραδάντως ὅτι οὐδενὸς διαφεύγει τὴν ἀντίληψιν καὶ οὐδεὶς ὑποτιμᾷ τὴν ζωτικότητα τοῦ θέματος, θὰ ἐπιμείνω ὅμως εἰς ὅσα εἶπον. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν προέλθῃ εἰς τὴν ὀρθὴν τοποθέτησιν τοῦ πράγματος καὶ ἐὰν δὲν ὁμιλήσῃ μὲ τὸ ὄνομα τοῦ πράγματος, ἐὰν δὲν τοποθετήσῃ ἑαυτὴν ἀπέναντι τῆς πράγματι ὑπαρχούσης κομμουνιστικῆς ἐπαναστάσεως καὶ δὲν χρησιμοποιήσῃ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ἡ καταστολὴ τῆς ἐπαναστάσεως, θὰ ἐπροτιμούσαμεν νὰ εἴμεθα κακοὶ μάντεις, ἀλλὰ ἔχομεν καθῆκον νὰ προμαντεύσωμεν ὅτι πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ βλέπωμεν ἐπιτυχίαν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Καὶ ὅταν ἐν συνεχείᾳ εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως βλέπομεν ὅτι ἐξαγγέλλει ἡ Κυβέρνησις τὴν πρόθεσίν της νὰ αὐξήσῃ τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις τοῦ Κράτους καὶ νὰ τὰς καταστήσῃ εἰς ἀριθμὸν ἱκανάς, διὰ νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὴν ἀνταρσίαν, δικαιούμεθα, κύριοι βουλευταί, νὰ παρατηρήσωμεν ὅτι ἀπὸ τῆς ἀρχῆς του τὸ θέμα ἀντιμετωπίζεται κατὰ τὸν χειρότερον δυνατὸν τρόπον. Ἡ καταστολὴ πάσης ἐπαναστάσεως, ἀλλ’ εἰδικώτερον τῆς κομμουνιστικῆς ἐπαναστάσεως, ὑπὸ τὴν ὁποίαν τελεῖ ἡ Χώρα, εἶναι ἀνάγκη νὰ βροντοφωνήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ νὰ ὑπομνησθῇ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα μόνον στρατιωτικῶν δυνάμεων, ἡ καταστολὴ τῆς κομμουνιστικῆς ἐπαναστάσεως ἀποτελεῖ τὴν συνισταμένην μιᾶς γενικῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, πολιτικῆς ἁπτομένης ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν κύκλων τῆς κρατικῆς δραστηριότητος ἀπὸ τῆς διπλωματίας μέχρι τῆς διοικήσεως καὶ ἀπὸ τῆς οἰκονομίας μέχρι τῆς δικαιοσύνης. Ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν πάγιον καὶ ἀποφασιστικὸν τρόπον δὲν ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου εὑρίσκεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, θὰ ὁδηγήσῃ καὶ ἑαυτὴν, ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ ὁδηγήσῃ τὸν τόπον εἰς ἀδιέξοδον. Καὶ δὲν δυνάμεθα, κύριοι βουλευταί, οὔτε δικαιούμεθα ν’ ἀποσιωπήσωμεν τὰς ἀνησυχίας τὰς ὁποίας μᾶς ἐγέννησαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ σημεῖον κατὰ τὸ ὁποῖον διαφαίνεται μία δευτέρα «Βάρκιζα». Εἷς ἁπλοῦς βουλευτὴς τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅπως θέλει νὰ τοποθετῇ ἑαυτὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἔχει τὸ θάρρος καὶ τὴν ἀπαιτουμένην παρρησίαν διὰ νὰ εἴπῃ πρὸς μίαν μεγάλην ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ὅτι ἐὰν βαδίζετε πρὸς μίαν νέαν Βάρκιζαν, σκάπτετε τὸν τάφον τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὰς σκέψεις αὐτὰς δὲν μᾶς ἐμπνέει οὔτε τὸ μῖσος, οὔτε ἡ ἐκδίκησις, διότι αὐτὰ εἶναι αἰσθήματα ἐντελῶς ξένα πρὸς τὴν ἰδιοσυγκρασίαν μου. Ὁ πόνος ὅμως πρὸς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἡ πικρά μας σκληρὰ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀπεκτήσαμεν εἰς τοὺς ἀγῶνας τῶν τελευταίων ἐτῶν, μᾶς ἔχει πείσει ἀκραδάντως, ὅτι ἡ μέθοδος ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ὁμοιομόρφως ἀπὸ τοῦ 1942, ἀπὸ τοῦ 1943, ἀπὸ τοῦ 1944, ἀπὸ τοῦ 1945, εἶναι ἡ αἰτία τῶν δεινῶν τὰ ὁποῖα ὑφιστάμεθα...

§82Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ διατὶ δὲν λέτε καὶ τὸ 46, μὲ τὰ μέτρα ἐπιεικείας;

§83Δ. ΜΠΕΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. .... καὶ θὰ ἀποτελέσῃ, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ πολιτική, τὴν αἰτίαν ἔτι μεγαλυτέρων δεινῶν διὰ τὸν τόπον; Ἀλλὰ τὰ πράγματα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰ πράγματα κύριε ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰ πράγματα κύριοι ὑπουργοὶ εἶναι κατὰ τὴν ταπεινὴν τοῦ ὁμιλοῦντος ἀντίληψιν ἁπλᾶ: ἢ δέχεσθε ὅτι ἡ ἀνταρσία εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἠθελημένης, τῆς προγραμματισμένης, καὶ τῆς σκοπίμου δράσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἢ δέχεσθε ὅτι ἡ ἀνταρσία εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς «διώξεως τοῦ Μοναρχοφασισμοῦ» πρὸς τοὺς «Δημοκρατικοὺς πολίτας», δὲν ἔχετε ἄλλο περιθώριον ἐκλογῆς. Καὶ ἐὰν δέχεσθε τὸ δεύτερον, ὅτι δηλαδὴ ἡ ἀνταρσία εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Μοναρχοφασιστικῆς διώξεως, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω μὲ ὅλον τὸ θάρρος ὅτι ἡ θέσις σας δὲν εἶναι ἐδῶ, ἂν ὅμως δέχεσθε ὅτι ἡ ἀνταρσία εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἠθελημένης καὶ σκοπίμου κομμουνιστικῆς δράσεως, δὲν δύνασθε νὰ ἀκολουθῆτε τὴν διαφαινομένην γραμμήν. Αἱ ἐπαναστάσεις, κύριοι, ἢ ἐπιτυγχάνουν ἢ καταστέλλονται. Τὸ Κράτος οὐδέποτε συνθηκολογεῖ μὲ τὰς ἐπαναστάσεις. Ὅταν δὲν συνθηκολογήσῃ μὲ τὰς ἐπαναστάσεις τὸ Κράτος, προδίδει ἑαυτὸ καὶ παραδίδεται καὶ βεβαιωθῆτε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὔτε ἀγνοῶ, οὔτε ἀμφισβητῶ τὴν ἐμπλοκὴν τοῦ θέματος μέσα εἰς ἕνα σύνολον διεθνῶν θεμάτων, καὶ διεθνῶν ἀνταγωνισμῶν. Αὐτὸ ὅμως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ βροντοφωνήσωμεν πρὸς τοὺς μεγάλους, καὶ ἂν δὲν ἠδύναντο μέχρι τοῦδε νὰ τὸ βροντοφωνήσουν οἱ ἄλλοι, δύναται καὶ ὀφείλει νὰ τὸ βροντοφωνήσῃ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Νὰ ἐπιτύχῃ δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις τοῦτο τὸ ἐλάχιστον, νὰ ἀπαγκιστρώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν θέμα ἀπὸ τὸν Διεθνῆ ἀνταγωνισμὸν τῶν μεγάλων. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἑλλάς, κύριε Πρόεδρε, προσέφερε καὶ πρὸς Ἀνατολὰς καὶ πρὸς Δυσμάς, τόσον μεγάλας καὶ ἀπροσμετρήτους θυσίας, ὥστε δικαιοῦται νὰ στραφῇ καὶ πρὸς Ἀνατολάς, νὰ στραφῇ καὶ πρὸς Δυσμάς, νὰ στραφῇ καὶ πρὸς Νότον, νὰ στραφῇ καὶ πρὸς τὰ τέσσαρα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος, ὑπερηφάνως, γενναίως, ἀλλὰ καὶ μὲ συνείδησιν καὶ συναίσθησιν τοῦ ἠθικοῦ της μεγαλείου, καὶ νὰ ζητήσῃ τί! τὴν ἡσυχίαν της. Ἡ Ἑλλὰς ὑπῆρξεν ἰδέα, καὶ ὡς ἰδέα ἢ θὰ μείνῃ ἢ θὰ ἀποθάνῃ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας διαθέτει μὲ τὴν σημερινήν της θέσιν ἐξακολουθῇ τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν καὶ δώσῃ τὴν μεγάλην μάχην θὰ νικήσῃ. Ἡ Συμμαχικὴ πολιτική, κύριε Πρόεδρε, ἔχει βαρείας τὰς εὐθύνας της δι’ ὅ,τι συνέβη εἰς τὴν Ἑλλάδα, δι’ ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἐπικαλοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἰδιαιτέραν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ εἴπωμεν πρὸς τὸν Συμμαχικὸν παράγοντα ὅτι τὰ ἐν Ἑλλάδι γεγονότα εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἠθελημένης ἢ τῆς ἐσφαλμένης πολιτικῆς σας. Διαλέξατε, κύριοι, θὰ τοὺς εἴπωμεν, δὲν ἔχετε ἄλλο περιθώριον ἐκλογῆς. Ἢ θέλετε αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔγινε ἢ αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται ἢ κάματε ἕνα τραγικὸν λάθος. Εἴτε ὅμως τὸ πρῶτον συμβαίνει εἴτε τὸ δεύτερον, ἐρχόμεθα, κύριοι, νὰ ζητήσωμεν νὰ σταματήσετε. Εἶναι τόσον μικρὰ ἡ Ἑλλάς, ὥστε νὰ μὴ ἀντέχῃ εἰς ἕνα τόσον μεγάλον κλονισμόν. Ἀρκετὰ ἔδωσε δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ δώσῃ, ἔχει ὅμως τὴν τιμὴν καὶ τὴν ἱστορίαν της τὰς ὁποίας εἶναι ἀποφασισμένη νὰ προστατεύσῃ μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι τῆς ἀπομένουν. Ἄλλο σημεῖον ὅπου θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως, εἶναι τὸ σημεῖον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ο.Η.Ε. Αἰσθάνομαι ἔλεγχον ὅταν συλλογίζωμαι ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργήσῃ ὡς δικαστηριακὴ Ἐπιτροπὴ ἢ ὡς διαιτητική. Ἐρωτῶ κατὰ ποῖον τρόπον ἡ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπὴ δύναται νὰ συμβάλῃ ἀποφασιστικῶς εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως; Ἐὰν ὁ κύριος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συγκατετέθη νὰ διαδραματίσῃ ἡ ἐπιτροπὴ ἔργον διαιτητικὸν τότε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ἔχει συντελεσθῆ ὁ ἐνταφιασμὸς τῆς Ἑλλάδος.

§84Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐκκινεῖτε ἐπὶ προϋποθέσεων ἀνυπάρκτων. Πρόκειται περὶ συλλογισμοῦ σας ἐσφαλμένου, ὅστις ὅμως εἶναι δυνατὸν νὰ παραπλανήσῃ ὡρισμένα στρώματα τῆς κοινῆς γνώμης.

§85Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ κατάστασις τοῦ κειμένου εἶναι ὀλίγον ἀσαφής.

§86Μ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ἡ διατύπωσις τῶν δηλώσεων δὲν εἶναι ὀρθή.

§87Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὶ λέγει ὁ κ. Παπανδρέου ποὺ τὰ ἔγραψε;

§88Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ διατύπωσις τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων εἶναι ὀρθή.

§89Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε ξαναδιαβάζω τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις: «.......... (ἀναγινώσκει» ...........». Ἐὰν ἄλλος συνάδελφος ἐκλαμβάνῃ ἄλλως αὐτὰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, ἐπαγγέλλεται εἰρήνευσιν διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ο.Η.Ε. εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀναταραχήν. Ἄνθρωπος ἀνερχόμενος τὸ βῆμα τοῦτο μὲ πολιτικὰς ἀξιώσεις ὀφείλει νὰ σκεφθῇ ὅπως ἐγὼ σκέπτομαι.

§90Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐὰν ἡ ἀπόφασις τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ὅτι ἡ ἀνταρσία ὀφείλεται εἰς ἐξωτερικὰ αἴτια θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν εἰρήνευσιν ἢ ὄχι;

§91Δ. ΜΠΕΗΣ–ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς τότε ναί. Δὲν λέγω ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐξαγγέλλεται ἀπὸ ἄλλης πτέρυγος, ὡς κατευνασμός, εἶναι ἔννοια ἀπαράδεκτος κατὰ τὰς ἑλληνικὰς σκέψεις καὶ εἰς τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ὅπως ὅμως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατυπώσω προηγουμένως, εἰς τὴν μάχην τὴν ὁποίαν δίδει τὸ Ἔθνος, ὀφείλει πρῶτα νὰ καταγάγῃ τὴν νίκην, καὶ ἀφοῦ καταγάγῃ τὴν νίκην, τότε καὶ μόνον δικαιοῦται νὰ ὑπάρξῃ μεγαλόψυχον, τότε καὶ μόνον δικαιοῦται νὰ σκεφθῇ περὶ μέτρων ἐπιεικείας. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον καὶ ἀπαράδεκτον, εἶναι τακτικῶς, πολιτικῶς, ἠθικῶς καὶ λογικῶς ἀδύνατον νὰ συνυπάρξουν καὶ χρησιμοποιηθοῦν ταὐτοχρόνως τὰ δύο μέσα. Εἶναι τόσον βασικὴ ἡ κλιμάκωσις, εἶναι τόσον καθαρὰ ἡ ἱεραρχία ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζονται αἱ δύο αὐταὶ ἔννοιαι, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ λάβουν θέσιν εἰς τὸ αὐτὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Δὲν ἔχω, κύριε Πρόεδρε, παρὰ νὰ εὐχηθῶ καὶ μίαν ἀκόμη φορὰν τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεώς σας. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι μὲ τρομάζει πολὺ ἡ ἀποτυχία τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, διότι ὄπισθεν τῆς τυχὸν ἀποτυχίας τῆς Κυβερνήσεώς σας, δικαιοῦμαι νὰ ὁραματίζωμαι τὸ χάος καὶ τὸ σκότος. Δὲν θὰ ἐχρεωκόπει μία πολιτικὴ Κυβέρνησις, θὰ ἐχρεωκόπει ὁλόκληρος σχεδὸν ὁ ἀστικὸς πολιτικὸς κόσμος ὁ ὁποῖος περιέχεται εἰς τοὺς κόλπους τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Πᾶς εὐσυνείδητος καὶ πραγματικὸς Ἕλλην δὲν δύναται παρὰ νὰ εὔχεται διαπύρως τὴν ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν προσθήκην αὐτὴν διὰ νὰ τονίσω καὶ ἐξηγήσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ παρώρμησε καὶ μὲ ἔφερε μέχρι τοῦ βήματος αὐτοῦ καὶ μὲ ὥπλισε μὲ τὸ θάρρος καὶ τὴν παρρησίαν διὰ νὰ εἴπω, ὅσας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω, ἀληθείας, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν μὲ σκοπὸν νὰ βοηθήσω ἐγὼ μονὰς ἁπλῆ τοῦ Κοινοβουλίου τὴν μεγάλην Κυβέρνησιν τῆς σημερινῆς ἐθνικῆς συνεργασίας. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἰς τοὺς λόγους μου αὐτοὺς δὲν εἶχον κανένα ἄλλον ὁδηγόν, δὲν εἶχον κανὲν ἄλλο κίνητρον παρὰ τὸν ὅρκον τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν ὅλοι ἐδῶ καὶ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύομεν καὶ πονοῦμεν ὅλοι. (Χειροκροτήματα).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, αὔριον θὰ εἶναι ἡ τρίτη ἡμέρα συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ θέλῃ νὰ ἀποστερήσῃ ὑμᾶς τοῦ λόγου, ἐπιθυμεῖ ὅπως τερματισθῇ αὔριον ἡ συζήτησις καὶ γίνῃ ἡ ψηφοφορία. Παρακαλῶ ὅπως ὁρισθῇ ὥρα ἐνάρξεως ἡ 5η ἀπογευματινή, ἐπανέλθωμεν δὲ πρὸς συνέχισιν τῆς συζητήσεως καὶ μετὰ τὸ φαγητόν.

§93ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ν’ ἀρχίσωμεν εἰς τὰ 4, κύριε Πρόεδρε.

§94Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἡ Ἀντιπολίτευσις προτείνει ὅπως ὁρισθῇ ὥρα ἐνάρξεως ἡ 4η ἀπογευματινή. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀντίρρησιν.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4ην μ. μ. μὲ ἀντικείμενον ἡμερησίας διατάξεως συνέχισιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. (Ὥρα 10.15′ μ. μ.).