1947.01.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 89η

Πέμπτη 23 Ἰανουαρίου 1947

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.20′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§2Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχα ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, προκειμένου νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ τραγικοῦ ναυαγίου τῆς «Χειμάρας».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐθεωρήθη σκόπιμον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρι πέρατος τῶν διαταχθεισῶν ἀνακρίσεων.

§4Μ. ΜΑΥΡΟΓΟΡΔΑΤΟΣ. Νομίζω ὅμως, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ ἔπρεπε νὰ τηρήσῃ ἑνὸς λεπτοῦ σιγήν, εἰς μνήμην τῶν ἀτυχῶν θυμάτων τοῦ ναυαγίου τῆς «Χειμάρας».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γίνῃ ἐν τῷ δέοντι χρόνῳ. (Ἀκολούθως, ὑπὸ τὰ ραγδαῖα χειροκροτήματα τῶν βουλευτῶν καὶ τῶν θεωρείων, λαμβάνει τὸν λόγον ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅστις λέγει τὰ ἑξῆς).

§6Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Εἰς τὸ ἐθνικὸν βῆμα, μὲ φέρει τὴν ἑσπέραν ταύτην, πέραν τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ χρέους, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλήν, ὅσα συντελέσθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της, καὶ ἡ ἐπιθυμία μου ν’ ἀνταποκριθῶ πρὸς μίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν. Τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωτίσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐπὶ τῶν πολιτικῶν γεγονότων τῶν ἡμερῶν αὐτῶν, ἅτινα κατέληξαν εἰς τὴν νέαν διαμόρφωσιν τῶν κυβερνητικῶν μας πραγμάτων. Ἡ Κυβερνητικὴ δραστηριότης, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον ἐκάλυψεν ἡ τελευταία διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ἐξεδηλώθη κυρίως μὲ τὴν ἀποστολήν μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς καὶ μὲ τὸ ἐν ἐξελίξει εὑρισκόμενον ἤδη κυβερνητικὸν ἔργον, τὸ τελοῦν εἰς ἄμεσον συνάρτησιν πρὸς τοὺς σκοποὺς τῆς ἀποστολῆς ταύτης καὶ ἀποβλέπον εἰς τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀποτελεσμάτων της. Δύο ἦσαν βασικῶς οἱ σκοποί, διὰ τοὺς ὁποίους εἶχον θεωρήσει — παρὰ πᾶσαν ἀντίθετον γνώμην, διατυπωθεῖσαν ὡς θὰ ἐνθυμῆσθε βεβαίως, καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς — ἀπαραίτητον τὴν αὐτοπρόσωπον μετάβασίν μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας. Πρῶτος, ἡ κατοχύρωσις τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν ἀσφαλείας. Καὶ δεύτερος ἡ ἀποφασιστικὴ ἀντιμετώπισις τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος. Θὰ ἐπεθύμουν, ἀναφέρων πρὸς ὑμᾶς ὅσα ἐτελέσθησαν πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν δύο αὐτῶν σκοπῶν, νὰ προτάξω τ’ ἀφορῶντα εἰς τὸν δεύτερον. Καὶ τοῦτο, τὸ μὲν διότι αἱ κατὰ τὴν παραμονήν μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας σχετικαὶ ἐνέργειαί μου ἀπετέλεσαν τὴν συνέχειαν μακρᾶς καὶ ἐπιμόνου προσπαθείας τῶν ἁρμοδίων ἐν τῇ Κυβερνήσει συνεργατῶν μου καὶ ἐμοῦ προσωπικῶς, τὸ δὲ διότι ἡ ἔμπρακτος ἐκδήλωσις τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἐν προκειμένῳ ἐνεργειῶν μου προηγεῖται χρονικῶς τῆς ἐκδηλώσεως ἐκείνων, αἵτινες ἀναφέρονται εἰς τὸν δεύτερον τῆς ἀποστολῆς μου σκοπόν. Θεωρῶ ὅμως, πρὸ παντός, καθῆκον μου, νὰ ἐξάρω καὶ ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος, τὴν πλήρη κατανόησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν πρόθυμον διάθεσιν νὰ γίνουν συναντιλήπτορες αὐτῶν, τὴν ὁποίαν εὗρον παρὰ τῷ Προέδρῳ κ. Τροῦμαν καὶ εἰς ὅλους τοὺς ὑπευθύνους παράγοντας τῆς μεγάλης φίλης μας συμπολιτείας. Ἐνώπιον αὐτῶν ἔθεσα τὸ σύνολον τοῦ οἰκονομικοῦ μας προβλήματος. Ὑπεγράμμισα ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἐπαιτεῖ. Θυσιάσασα εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς συμμαχικῆς νίκης ὅ,τι μὲ τὸν μόχθον τῶν τέκνων της ἐπὶ ὁλοκλήρους γενεάς, εἶχεν οἰκοδομήσει, ζητεῖ τὴν ἐνίσχυσιν τὴν ὁποίαν δικαιοῦται διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ν’ ἀξιοποιήσῃ τὴν ἐργασίαν τῶν πολιτῶν της, τὸ μόνον κεφάλαιον ποὺ ἀπέμεινεν εἰς αὐτήν. Ἀνέφερα, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν Κυβερνήσεως, προελθούσης ἐκ τῆς ἐλευθέρας ἰδικῆς του ἐκλογῆς, καὶ παρὰ τὰ περιωρισμένα μέσα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσίν του, ἀποδεικνύων καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν τὴν ἀκάματον ἐργατικότητά του, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀνεγνωρίσθη καὶ διὰ τοῦ ἀνακοινωθέντος τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, κατώρθωσε νὰ ἐπιτελέσῃ ἀξιοθαύμαστον ἔργον. Ἀψευδεῖς περὶ τούτου μάρτυρας ἀποτελοῦν, ὅσα ἐπετεύχθησαν εἰς τὴν παραγωγικὴν ἀπόδοσιν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος, ἥτις ἀνῆλθεν εἰς μὲν τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς εἰς τὰ 92%, εἴς τινας δὲ περιοχὰς ὡς τὴν Θεσσαλίαν ὑπερέβη καὶ αὐτὴν τὴν προπολεμικὴν κατὰ 20% ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ τελευταῖον προπολεμικὸν ἔτος, εἰς δὲ τὴν βιομηχανικὴν παραγωγὴν εἰς τὰ 50% τῆς προπολεμικῆς. Ἡ συμβολὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐπιτευχθὲν ἔργον ὑπῆρξε πλήρης ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν δυνατοτήτων τοῦ Κράτους. Ἐνισχύσαμεν τὴν γεωργίαν διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς ἀγροτικῆς πίστεως εἰς 550 δισεκατομμύρια — ποσὸν ὑπερβαῖνον καὶ αὐτὸ τὸ ἐπίπεδον τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας — καὶ τοὺς ἀγρότας διὰ τῆς χορηγήσεως εἰς αὐτούς, μέσῳ τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, εἰδῶν ἱματισμοῦ καὶ ὑποδήσεως, ἀξίας 80 δισεκατομμυρίων. Ἐξησφαλίσαμεν πιστώσεις εἰς τὴν βιομηχανίαν, ὑπερβαινούσας τὰ 50 δισεκατομμύρια. Ἀλλὰ διὰ τῆς σώφρονος καὶ αὐστηρᾶς διαχειρίσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἥτις πολλάκις ἀπέσπασε τοὺς ἐπαίνους τῆς Βρεττανικῆς Ἀποστολῆς, ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰς λοιπὰς οἰκονομικὰς ἐκδηλώσεις μας, ἐπετύχομεν, κυρίως, τὴν σταθερότητα τῶν τιμῶν καὶ τοῦ νομίσματος, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἡ σπουδαιοτέρα αἰτία τῆς ἐκκινήσεως τῆς Χώρας πρὸς ὅλας τὰς παραγωγικὰς αὐτῆς κατευθύνσεις. Ἀντέκρουσα τὰς διατυπουμένας μὲ προχειρότητα ἐπικρίσεις καὶ ἐν τῇ Χώρᾳ ἡμῶν καὶ ἐκτὸς ταύτης, ὡς πρὸς τοὺς σκοπούς, εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁποίων ἀπέβλεψεν ἡ διάθεσις ἐκ τοῦ συναλλαγματικοῦ μας ἀποθέματος σημαντικοῦ μέρους αὐτοῦ κατὰ τὴν χρονικὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἥτις συμπίπτει μὲ τὴν ἔντασιν τῆς παραγωγικῆς δραστηριότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἀπέδειξαν οἱ σχετικοὶ πίνακες οἵτινες ὁμιλοῦν εὐγλώττως καὶ δύνασθε νὰ ζητήσητε αὐτοὺς ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ ὁποῖον κατετέθησαν, (καταχωροῦνται εἰς τὸ τέλος τοῦ πρακτικοῦ), πρὸς πλήρη διαφώτισίν σας, ὅτι τὸ συνάλλαγμα αὐτὸ διετέθη διὰ τὴν προμήθειαν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν τροφίμων καὶ καυσίμων, εἰδῶν ἱματισμοῦ καὶ ὑποδήσεως, πρώτων ὑλῶν διὰ τὴν βιομηχανίαν καὶ μηχανημάτων καὶ ἐργαλείων διὰ τὴν γεωργίαν, ὑλικοῦ ἀνοικοδομήσεως, εἰδῶν, γενικῶν ἀπαραιτήτων διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἐργασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ πέραν τῆς ἀντικρούσεως τῶν ἐπικρίσεων αὐτῶν, ἐπιμένω καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἰσχυριζόμενος ὅτι ἀποτελεῖ τὸ ὀλιγώτερον παραλογισμὸν νὰ ὑποστηρίζεται ὅτι ἠμπορεῖ ἕνας λαός, ὅσον καὶ ἂν τὸν θερμαίνῃ ὁ ζῆλος τῆς ἐργατικότητός του, ν’ ἀποδώσῃ παραγωγικῶς, ὅταν ὑποσιτίζεται καὶ γυμνητεύῃ καὶ ὅταν μάλιστα ὁ λαὸς εἶχεν αὐτὸς ὑποβληθῆ καὶ ἐπὶ τρία πλέον ἔτη — τὰ ἔτη τῆς ἐχθρικῆς κατοχῆς — εἰς ἀφαντάστους στερήσεις. Δὲν ὑποτιμῶμεν βεβαίως τὴν σημαντικὴν συμβολήν, τὴν ὁποίαν προσέφεραν εἰς τὴν περίθαλψιν τοῦ λαοῦ μας ἡ ΟΥΝΡΡΑ καὶ αἱ ἄλλαι ὀργανώσεις τῆς συμμαχικῆς βοηθείας, καθὼς ἐπίσης καὶ ὁ ἀπόδημος Ἑλληνισμός. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἠμπορεῖ ἐξ ἴσου ν’ ἀμφισβητηθῇ ὅτι ἡ παρασχεθεῖσα βοήθεια ἐκάλυψεν ἕνα μόνον μέρος τῶν στοιχειωδῶν ἀναγκῶν μας, τὸ μέγιστον τῶν ὁποίων, ἐξ αἰτίας τῶν καταστροφῶν ποὺ ὑπέστη κατὰ τὸν πόλεμον ἡ Χώρα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιζητῶμεν ὅπως θεραπεύσωμεν ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν, ἕως ὅτου προχωρήσει ἡ προσπάθεια διὰ τὴν ἀνοικοδόμησίν μας καὶ τὴν ἐπαύξησιν τῆς πραγματικῆς μας ἀποδόσεως. Ἡ περαιτέρω ἀκριβῶς ἀντιμετώπισις, κύριοι βουλευταί, τῶν ἀμέσων καὶ ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν μας, αἱ ὁποῖαι ἀνακύπτουν ἀπὸ τὴν λῆξιν τοῦ ἔργου τῆς ΟΥΝΡΡΑ καὶ ἀπὸ τὸν περιορισμὸν τῶν διαθεσίμων τοῦ εἰς συνάλλαγμα ἐθνικοῦ ἀποθέματος, ἡ χρησιμοποίησις τῶν ὁποίων ἐγένετο ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς τεθείσας βάσεις διὰ τῆς συμφωνίας τοῦ Λονδίνου τὸν Ἰανουάριον 1946, ἡ περαιτέρω, λέγω ἀντιμετώπισις τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν ἀπετέλεσε τὸ ἕτερον τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων διεξήχθησαν αἱ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν συνομιλίαι μου. Ἐξ ὀνόματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐπεκαλέσθην τὴν ἐνίσχυσιν τῆς μεγάλης φίλης Συμπολιτείας, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν, ὅπως εἶχον ἐπικαλεσθῆ ἐπίσης καὶ τὴν τοιαύτην τῆς Μ. Βρεττανίας, τῆς στοργικῆς ταύτης παλαιᾶς προστάτιδός μας. Τὸ ἕτερον τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον τῶν συνομιλιῶν μου, ἀνεφέρετο εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τῆς περαιτέρω ἀναπτύξεως τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομίας. Πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, καθὼς ἐπίσης καὶ πρὸς τὴν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν, ἀπηύθυνα κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παραμονῆς μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ἐπιστολήν, διὰ τῆς ὁποίας, ἐξ ὀνόματος καὶ πάλιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ζητῶ ὅπως παράσχουν οἱ δύο μεγάλοι σύμμαχοί του τὴν βοήθειάν των πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ πενταετοῦς σχεδίου διὰ τὴν ἑλληνικὴν ἀνασυγκρότησιν, τὸ ὁποῖον καταρτισθὲν ὑπὸ τῆς ὑποεπιτροπῆς ἀνασυγκροτήσεως τῶν καταστραφεισῶν περιοχῶν, εἶχε τύχει κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς εἰς Νέαν Ὑόρκην παραμονῆς μου τῆς ἐγκρίσεως τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ Ο.Η.Ε., ἀφοῦ προηγουμένως εἶχεν υἱοθετηθῆ ἀπὸ τὸ Οἰκονομικὸν καὶ Κοινωνικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ πενταετοῦς τούτου σχεδίου διὰ τὴν ὁποίαν ὑπελογίσθησαν αἱ δαπάναι εἰς 1.246 ἑκατομμύρια δολλαρίων, ἐξ ὧν τὰ 600 ἑκατομμύρια περίπου θὰ ἀπαιτηθῇ νὰ μᾶς χορηγηθοῦν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θ’ ἀποτελέσῃ ἀναμφιβόλως τὸ βάθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἀνασυγκροτηθῇ ἡ οἰκονομία μας. Ἀλλ’ ὡς ἐμνημόνευσα ἤδη, τὸ ἕτερον τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων τῶν συνομιλιῶν μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, δὲν περιωρίζετο μόνον εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς οἰκονομίας μας. Ἀνεφέρετο, ἐπίσης, καὶ εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάπτυξιν αὐτῆς καὶ τῶν πλουτοπαραγωγικῶν πηγῶν τῆς Χώρας μας, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὕστερα ἀπὸ τὰς τόσας θυσίας του, ἀνώτερον βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ προπολεμικοῦ. Πολύτιμος, ἀληθῶς, διὰ τὸ ἔργον τῆς ἀναπτύξεως τῶν πλουτοπαραγωγικῶν μας πηγῶν εἶναι ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν κατήρτισεν ἡ ἐπισκεφθεῖσα τὴν Ἑλλάδα ὑποεπιτροπὴ τῆς Ἐπιτροπῆς Γεωργίας καὶ Τροφίμων τοῦ Ο.Η.Ε., ἡ ἐπικυρωθεῖσα ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν Κοπεγχάγην καὶ ὑποβληθεῖσα μὲ τὴν σύστασιν ἐφαρμογῆς της πρὸς τὸ ἁρμόδιον Συμβούλιον Ὀργανισμοῦ. Αἱ δύο ἀνωτέρω ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ὀργάνων τοῦ Ὀργανισμοῦ τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν διανοίγουν ἐπὶ πλέον τὰς δυνατότητας διὰ τὴν συνεργασίαν τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν πλουτοπαραγωγικῶν μας πηγῶν. Ἐκδήλωσις τοῦ σχετικοῦ ἐνδιαφέροντος ὑπάρχει ἤδη εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, ὅπου ὑπεβλήθησαν αἰτήσεις πρὸς τὴν Τράπεζαν Εἰσαγωγῶν, Ἐξαγωγῶν ἀπὸ Ἀμερικανικὰς Ἑταιρείας διὰ τὴν χρηματοδότησίν των μὲ 300 ἑκατομμύρια δολλαρίων πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐν Ἑλλάδι. (Χειροκροτήματα). Διὰ τ’ ἀποτελέσματα τῶν συνομιλιῶν, τὰς ὁποίας εἶχον ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν θεμάτων, μετὰ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως, προτιμῶ, κύριοι βουλευταί, ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὸ ἀνακοινωθέν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ Ἀμερικανικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν ἀναχώρησίν μου ἀπὸ τὴν Οὐασιγκτῶνα. Πρὸς τὸν Ἕλληνα Πρωθυπουργὸν—δηλοῦται εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν—παρεσχέθη ἡ διαβεβαίωσις ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ Κυβέρνησις θὰ προβῇ ἐπειγόντως εἰς ἔρευναν ὅλων τῶν δυνατοτήτων ὅπως παρασχεθῇ ἄμεσος, ὅσον καὶ μακρᾶς διαρκείας, οἰκονομικὴ βοήθεια εἰς τὴν Ἑλλάδα». Ἀλλὰ καὶ πέραν τῆς ἐπισήμου ταύτης διαβεβαιώσεως ἐσημειώθη ἤδη τὸ πρῶτον βῆμα πρὸς τὴν ἐνεργὸν ἐκδήλωσιν τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς μεγάλης Συμπολιτείας πρὸς τὴν μικράν, ἀλλὰ γενναίαν σύμμαχόν της τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα). Καὶ τὸ πρῶτον αὐτὸ βῆμα ἐσημειώθη μὲ τὴν ἔλευσιν τῆς ὑπὸ τὸν κ. Πὼλ Πόρτερ οἰκονομικῆς ἀποστολῆς. Εἶχον ἤδη τὴν εὐκαιρίαν κατὰ τὴν παραμονήν μου εἰς τὴν Οὐασιγκτῶνα καθὼς καὶ τὴν πρωΐαν ἐνταῦθα νὰ συναντηθῶ καὶ συνομιλήσω μὲ τὸν κ. Πόρτερ. Ἡ ἐγκυρότης τῶν γνωμῶν του εἰς τὸν κύκλον τῆς ἀρμοδιότητός του, ἡ κατανόησις τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύει διὰ τὸ οἰκονομικόν μας πρόβλημα καὶ ἡ συμπάθεια τὴν ὁποίαν ἐκδηλώνει διὰ τὴν χώραν μας ἀποτελοῦν θετικὰ ἐχέγγυα ὅτι τὸ ἔργον, ποὺ πρόκειται νὰ ἐπιτελέσῃ, θ’ ἀποβῇ γόνιμον. Εἰς τὴν ἀποστολήν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐνεπιστεύθη ὁ Πρόεδρος κ. Τροῦμαν, θὰ εὕρῃ ὁ κ. Πόρτερ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἰλικρινεῖς συνεργάτας, οἱ ὁποῖοι θὰ τὸν βοηθήσουν διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἀνεξερεύνητος καμμία πτυχὴ τοῦ οἰκονομικοῦ μας βίου. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐλλιπὴς ἡ ἔκθεσίς μου ἐν προκειμένῳ ἂν δὲν ἐμνημόνευον καὶ τὸ ἀδιάπτωτον διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν οἰκονομικῶν μας πραγμάτων ἐνδιαφέρον τῆς Βρεταννικῆς Κυβερνήσεως, ἐκδήλωσιν τοῦ ὁποίου ἀπετέλεσεν ἡ τελευταία χειρονομία αὐτῆς νὰ προβῇ εἰς ἄμεσον καταβολὴν πρὸς τὴν Ἑλλάδα τοῦ ποσοῦ τῶν πέντε ἑκατομμυρίων λιρῶν, ἔναντι τοῦ ἐκκρεμοῦντος ὑπολοίπου τοῦ λογαριασμοῦ ἀπαιτήσεων καὶ ἀνταπαιτήσεων τῶν δύο Κυβερνήσεων καὶ ν’ ἀνακοινώσῃ τὴν ἀπόφασίν της ὅπως ἀποστείλῃ λίαν συντόμως εἰς Ἀθήνας ἀντιπρόσωπόν της ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ διακανονισμοῦ τοῦ λογαριασμοῦ τούτου. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ ἀνακοινωθὲν τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε τὸ Ἀμερικανικὸν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῶν συνομιλιῶν αἵτινες διεξήχθησαν κατὰ τὴν παραμονήν μου εἰς τὴν Οὐασιγκτῶνα ἀναφέρεται: «παρ’ ὅλον ὅτι αἱ συνομιλίαι περιεστράφησαν πρωταρχικῶς ἐπὶ οἰκονομικῶν θεμάτων ἀνεγνωρίσθη ὅτι τὸ αἴσθημα τῆς ἀνασφαλείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἠμπόδισε τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐγένετο ἀντιληπτόν, ὅτι ἡ τελευταία ἐνέργεια τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ὅπως διορίσῃ Ἐπιτροπὴν ἐρεύνης, ἡ ὁποία θὰ ἐπισκεφθῇ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς γειτονικὰς αὐτῆς χώρας θὰ ἔχῃ σοβαρὸν καὶ ἄμεσον ἀποτέλεσμα καὶ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Ἡ διαπίστωσις αὐτὴ γενομένη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἀποτελεῖ τὴν καλυτέραν ἀπόδειξιν τῆς ὀρθότητος τῆς θέσεως τῆς ἰδικῆς μας—καὶ ἐννοῶ τῆς πλειοψηφίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ—ἐπὶ τοῦ ἑτέρου ζωτικοῦ προβλήματος, ἡ ἀντιμετώπισις τοῦ ὁποίου ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος σκοπὸς τῆς εἰς Ἀμερικὴν ἀποστολῆς μου. Ἐπωφελοῦμαι τῆς παρεχομένης σήμερον εὐκαιρίας διὰ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἀπὸ τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος ὅτι ἡ Ἑλλὰς προσφυγοῦσα εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας δὲν ἐστράφη ἐναντίον οὐδενός. Ἡ προσφυγή της ἀπέβλεπεν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ὅπως πεισθῇ τὸ Συμβούλιον νὰ διαπιστώσῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν δημιουργηθεῖσαν εἰς τὰ Βόρεια Ἑλληνικὰ σύνορα κατάστασιν καὶ νὰ προέλθῃ εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ θέσουν ὁριστικὸν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν προκαλοῦσαν τὸ αἴσθημα ἀνασφαλείας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, καὶ τὴν δυναμένην νὰ ἐπιφέρῃ τὴν διατάραξιν τῆς εἰρήνης εἰς τὴν Βαλκανικήν. Ἡ Ἑλλὰς καθημαγμένη ἀπὸ τὸν πόλεμον ἔχει ἀποδυθῆ εἰς ἕνα καὶ μόνον ἀγῶνα. Τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνορθώσεώς της ἀπὸ τὰ ἐρείπια. Ἐπιθυμεῖ εἰλικρινῶς τὴν εἰρήνην, διότι ἡ εἰρήνη ἀποτελεῖ πρωταρχικὴν προϋπόθεσιν νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν ἀνόρθωσίν της. Δὲν τρέφει μισαλλοδοξίαν κατὰ τῶν γειτόνων της. Καὶ δὲν μπορεῖ νὰ προσαφθῇ οὐδὲ πρὸς στιγμὴν ἀπὸ μέρους αὐτῶν ἡ κατηγορία ἐναντίον της, ὅτι ἐξεδήλωσε καὶ ἁπλῆν ἔστω πρόθεσιν πρὸς οἱονδήποτε καὶ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀνάμιξιν εἰς τὰ ἐσωτερικά των. Εἶναι ἑπομένως εὔλογος ἡ ἀξίωσις τῆς Ἑλλάδος δι’ ἀντίστοιχον μεταχείρισιν ἀπὸ μέρους τῶν γειτόνων της. Τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα προσεκομίσθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐθεμελιώσαμεν τὴν εἰς αὐτὸ προσφυγὴν ἀπέδειξαν ὅτι ἡ εὔλογος αὕτη ἀξίωσις τῆς Ἑλλάδος ἠγνοήθη ἀπὸ τοὺς γείτονάς της καὶ ὅτι προέβησαν οὗτοι εἰς ἐνεργείας αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν κατάστασιν θέτουσαν ἐν κινδύνῳ αὐτὴν ταύτην τὴν εἰρήνην εἰς τὴν Βαλκανικήν. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς προσφυγῆς μας εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας ἱκανοποιεῖ πρὸ παντὸς τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν πρὸς εἰρηνικὴν μὲ τοὺς γείτονάς του συμβίωσιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφορεῖται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Διότι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας μὲ τὴν γενομένην ἀποδεκτὴν προσθήκην τῆς παραγράφου, ἡ ὁποία παρέχει εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκταθῇ πέραν τῆς ἐρεύνης καὶ εἰς τὴν διατύπωσιν συγκεκριμένων πρὸς τὸ Συμβούλιον προτάσεων, θὰ ἐπιτρέψῃ ὅπως ἐπιτευχθῇ τοῦτο τὸ οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα. Ἡ δημιουργία σταθερῶν συνθηκῶν πρὸς εἰρηνικὴν συμβίωσιν τῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν τὴν πολυτάραχον αὐτὴν γωνίαν τῆς Νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης. Ἀλλὰ διὰ νὰ ὁλοκληρώσω, κύριοι βουλευταί, τὴν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἔκθεσιν τῶν ὅσων ἐπετελέσθησαν κατὰ τὴν ἀποστολήν μου εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας θὰ πρέπει ἀπαραιτήτως ν’ ἀναφερθῶ καὶ εἰς τὰς ἐνεργείας εἰς τὰς ὁποίας προέβην καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν μήπω ἱκανοποιηθεισῶν ἕως τώρα Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Κατὰ τὰς συνομιλίας μου μετὰ τῶν ἀξιοτίμων Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν τῶν Μεγάλων φίλων καὶ Συμμάχων τῆς Ἑλλάδος ἀνενεώθησαν αἱ πρὸς τὴν Κυβέρνησίν μου διαβεβαιώσεις, ὅτι τὸ αἴτημά μας διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς Βορείου Ἠπείρου θὰ ἐπανεξετασθῇ ἀπὸ τοὺς Τέσσαρας Μεγάλους, εὐθὺς ὡς οὗτοι καταλήξουν εἰς ἀποφάσεις ἐπὶ τοῦ Γερμανικοῦ καὶ Αὐστριακοῦ. Δὲν παρέλειψα ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νὰ ὑπογραμίσω τὴν ἀνάγκην διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τῆς Βορείου Ἠπείρου νὰ ληφθοῦν τὸ ταχύτερον μέτρα διεθνοῦς προστασίας αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον χρόνον θὰ παραμείνῃ ἀκόμη ἐν ἐκκρεμότητι ἡ διεκδίκησίς μας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἑτέραν ἐθνικὴν διεκδίκησίν μας τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν συνόρων μας, ἡ Κυβέρνησις διεμαρτυρήθη κατὰ τὸν πλέον ἐμφαντικὸν τρόπον καὶ πρὸς τὸ Συμβούλιον τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ πρὸς τὰς 4 μεγάλας Συμμάχους διὰ τὴν μὴ ἱκανοποίησιν τοῦ αἰτήματος τῆς Ἑλλάδος ζητήσασα τὴν ἐπανεξέτασιν τούτου. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ εἶμαι ἀπολύτως σαφὴς καὶ εἰς τὸ δεύτερον τοῦ σημερινοῦ λόγου μου μέρος τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ πολιτικῶν γεγονότων τῶν τελευταίων ἡμερῶν καὶ τὴν προελθοῦσαν ἐξ αὐτῶν νέαν διαμόρφωσιν τῶν Κυβερνητικῶν πραγμάτων. Εἰς τὴν χώραν μας, πρὸ 9 μηνῶν διεξήχθησαν ἐκλογαί, τὰς ὁποίας ἐπόπτευσαν αἱ Κυβερνήσεις τῶν 3 ἀπὸ τὰς μεγάλας Συμμάχους καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἀποτέλεσμα ἀνεγνώρισαν οἱ παρατηρηταὶ αὐτῶν, ὡς ἀποδίδον τὴν γνησίαν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ ἐτυμηγορία τοῦ Λαοῦ ἦτο σαφής, ἀνεπίδεκτος οἱασδήποτε ἀμφισβητήσεως. Κατὰ τὴν μεγίστην αὐτῶν πλειοψηφίαν οἱ ἐκλογεῖς οἱ ὁποῖοι εἶχον πρὸ ὀφθαλμῶν νωπὰ τὰ γεγονότα τῆς Κατερίνης, τῆς Ναούσης, τοῦ Βόλου, τῆς Φυτιᾶς, τῆς Ποντοκερασιᾶς, ποὺ ἀπετέλουν τὴν ἐκδήλωσιν τῆς νέας ἀποπείρας τῆς ἐνόπλου μειοψηφίας τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς, νὰ ἐπιτύχῃ καὶ πάλιν διὰ τῆς βίας ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε κατορθώσει τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, ἀπεφάνθησαν. Καὶ ἡ κυρίαρχος ἀπόφασίς των ἦτο νὰ ἐπιδοκιμασθῇ ἡ πολιτικὴ τὴν ὁποίαν ὁ πλειοψηφίσας συνασπισμὸς Κομμάτων εἶχεν ἐπαγγελθῆ, ἡ συνισταμένη εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ἐθνικοῦ Κράτους εἰς ὅλην αὐτοῦ τὴν ἰσχὺν συντριβομένης τῆς ἐναντίον αὐτοῦ καὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐπιβουλῆς τῆς ἐνόπλου μειοψηφίας. Τὴν πολιτικὴν ταύτην τὴν ἐπιδοκιμασθεῖσαν ὑπὸ τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἔθεσεν εἰς ἐφαρμογὴν ἡ Κυβέρνησίς μου ἀναλαβοῦσα βάσει τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς τὴν Ἀρχήν. Οἱ ἐπικριταὶ τῆς πολιτικῆς μας αὐτῆς, τόσον εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἔσπευσαν νὰ μᾶς κατηγορήσουν καὶ συνεχίζουν κατηγοροῦντες ἡμᾶς ἐπὶ «φασισμῷ». Τὸν ὅρον αὐτὸν ἀποδίδουν χωρὶς τὸν παραμικρότερον δισταγμὸν εἰς οἱανδήποτε ἄλλην πολιτικήν, ἡ ὁποία διαφέρει ἀπὸ τὸ ἰδικόν των ἰδεῶδες τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἐφ’ ὅσον θεωροῦν φασισμὸν τῆς διὰ τῆς ἐννόμου δυνάμεως τοῦ Κράτους καταστολὴν τῆς ἐνόπλου ἀνταρσίας ἐναντίον τῆς ἐξουσίας μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Κυβερνήσεως προελθούσης ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ καὶ στηριζομένης εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους, εἶναι προφανὲς ὅτι ὅλοι ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ δὲν ἠμποροῦμεν παρὰ νὰ ἀγνοήσωμεν καὶ τοὺς ἐπικριτὰς αὐτοὺς καὶ τὰς ἐπικρίσεις των. Ἀλλ’ οἱ διατυπώσαντες ἐπικρίσεις δὲν περιορίζονται εἰς αὐτὰς μόνον. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπικρίνουν τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἠσκήσαμεν, ἀλλὰ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφηρμόσαμεν ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς ἐν προκειμένῳ πολιτικῆς μας. Φροντίζουν ὅμως ἐπιμελῶς οἱ ἐπικριταί μας αὐτοὶ νὰ ἀντιπαρέρχωνται ἐν σιωπῇ ὡρισμένα περιστατικὰ πρὸς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησίς μου ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ συναρτήσῃ τὴν τακτικὴν τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς πολιτικῆς της ποὺ ἦτο καὶ ἡ ἰδική των πολιτική. Θὰ ὑπομνήσωμεν πρὸς αὐτοὺς σήμερον μερικὰ μόνον ἀπὸ τὰ περιστατικὰ ταῦτα. Θὰ τοὺς ὑπομνήσωμεν ἐπὶ παραδείγματι ὅτι ὅταν ἀνελάβαμεν τὴν ἀρχήν, ὅλη καὶ ὅλη ἡ παρατακτὴ δύναμις τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ ἀνήρχετο εἰς μόλις 8.000 ἀνδρῶν. Ὅτι τὴν δύναμιν αὐτὴν ἦτο ὑποχρεωμένον τὸ Κράτος νὰ μὴ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸ ἔργον της, τὸ ὁποῖον ἦτο ἡ ἐκπαίδευσις εἰς τὰ νέα ὅπλα τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ὑπὸ τὰς σημαίας ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ παρελθόντος Μαΐου. Ὅτι, καὶ ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ἡ μαχητικὴ ἀξία τῆς μικρᾶς ταύτης δυνάμεως δι’ ἐπιχειρήσεις πρὸς ἐπιβολὴν τοῦ Κράτους ἦτο λίαν ἀμφίβολος, διότι οἱ ἐπιβουλευόμενοι τὴν ὕπαρξιν τοῦ νομίμου Κράτους εἶχον ἐπιτύχει ἐπωφελούμενοι τῆς ἀσυδοσίας ἥτις ἀφήνετο εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς προκατόχους μας νὰ διαβρώσουν καὶ τὴν μικρὰν ταύτην στρατιωτικὴν δύναμιν μὲ τοὺς συγκροτηθέντας εἰς τοὺς κόλπους της πυρῆνας τῶν ὀπαδῶν των. Ὅλον ἑπομένως τὸ βάρος διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως εἰς ὁλόκληρον τὴν χώραν πλὴν τῆς Πρωτευούσης καὶ δύο ἄλλων ἐπαρχιακῶν πόλεων, ὅπου λειτουργεῖ Ἀστυνομία Πόλεων, ἐπωμίζετο ἡ Χωροφυλακὴ ἡ ὁποία ὤφειλε ταὐτοχρόνως μὲ τοὺς 24168 ἄνδρας τῆς τότε δυνάμεώς της, τοὺς ἀνεπαρκῶς ἐξωπλισμένους, ν’ ἀναλάβῃ καὶ τὸ ἔργον τῆς ἀμύνης ἐναντίον τῶν ὑπερογδοήκοντα ἀναρχικῶν συμμοριῶν αἵτινες ἔδρων ὅταν ἀνελάβομεν τὴν ἀρχὴν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ὑπομνήσωμεν περαιτέρω πρὸς τοὺς ἰδίους αὐτοὺς ἐπικριτάς μας ὅτι δύο μόλις μῆνας ἀφ’ ὅτου ἀνήλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν ὑπὸ τὸν ζόφον τῆς νεφώσεως τοῦ διεθνοῦς ὁρίζοντος τῆς διαλυομένης εὐτυχῶς ἤδη διὰ τὴν αἱμάσσουσαν ἀνθρωπότητα διολίσθησαν εἰς τὸ ἐθνικόν μας ἔδαφος αἱ πρῶται ἔξωθεν ἐπικουρίαι εἰς τὸν συμμοριακὸν ἀγῶνα καὶ προσεδίδετο εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτὸν ὁ χαρακτὴρ τὸν ὁποῖον προσέλαβεν ἐντονώτερον οὗτος μὲ τὰ γνωστὰ ἀποκαλυπτικὰ γεγονότα κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ὥστε νὰ εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ὑποχρεωμένη νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας προσφυγήν. Θὰ ὑπομνήσωμεν ἀκόμη τὰς ἐπιμόνους προσπαθείας τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ Κυβέρνησίς μας καὶ δὲν εἶναι ἄγνωστοι αἱ προσπάθειαι αὐταὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν τὴν στοιχειωδῶς ἀπαραίτητον ὑλικὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐνόπλου δυνάμεώς του. Ἀλλὰ μαζὶ μὲ τὴν τελευταίαν ταύτην ὑπόμνησιν εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν ν’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν ἐπίμονοι τῆς Κυβερνήσεως προσπάθειαι ἔχουν εἰσέλθει ἤδη εἰς τὸ στάδιον τῆς θετικωτέρας ἀποδόσεώς των. Καὶ εἶναι πολὺ ἐγγὺς ἡ ἡμέρα τῆς λήψεως σχετικῶν ἀποφάσεων ἀπὸ τὰ ἁρμόδια ἐπιτελεῖα. Κύριοι βουλευταί, ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον κανεὶς ἐκ τῶν ἐπικριτῶν μας—καὶ ὁμιλῶ φυσικὰ περὶ τῶν καλῆς πίστεως ἐπικριτῶν μας—ἐξ οἱασδήποτε καὶ ἂν προέρχεται πλευρᾶς, ἠμπορεῖ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐνεπιστεύθη εἰς αὐτὴν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέδειξε καὶ εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἐσωτερικῆς πλευρᾶς τοῦ ὅλου ὑπὸ κρίσιν προβλήματος, τὴν παραμικροτέραν ἐκδήλωσιν πνεύματος μισαλλοδοξίας. Περιώρισε τὸν ἀγῶνα τοῦ Κράτους, παρ’ ὅλον ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἀφορᾷ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπόστασίν του, ἐντὸς τοῦ αὐστηροῦ πλαισίου τῆς ἀμύνης καὶ ἐν συνεχείᾳ, ὅταν ἀπέκτησε τὸ Κράτος τὴν ὑλικὴν πρὸς τοῦτο δύναμιν, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς καταστολῆς τῆς ἐνόπλου ἐναντίον του ἀνταρσίας. Καμμία ἀπὸ τὰς συνταγματικὰς ἐλευθερίας, ἡ εὐλάβεια πρὸς τὰς ὁποίας ἀποτελεῖ τὸν γνώμονα τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως δὲν περιωρίσθη τὸ παράπαν. Ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ πρὸ διμήνου ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῇ εἰσηγήσει της ψηφίσματος, ἐπέδειξεν ἐπιείκειαν ἀπέναντι καὶ ἐκείνων ἀκόμη, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ ὅπλα ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον παραπλανηθέντες ἢ ἐκβιασθέντες τὰ ἔλαβον καὶ παρέσχεν εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν νομιμότητα καὶ ν’ ἀπολαύσουν ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Κράτους τὴν θαλπωρὴν τῆς εἰρηνικῆς καὶ ἐντίμου ζωῆς. Ἡ χειρονομία αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπέμεινεν ἄκαρπος. Τῆς ἰσχύος τῶν περὶ ἐπιεικείας μέτρων —ὅπως εἶναι ἄλλωστε, εἰς ὑμᾶς γνωστὸν ἐκ δηλώσεων, εἰς τὰς ὁποίας πρὸ δεκαημέρου προέβην πρὸς τὸν Τύπον—εἶναι ἀποφασισμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ τὴν παράτασιν. Ἀλλὰ καὶ πέραν ταύτης, ὡς ἀνήγγειλα ἐπίσης ἤδη, εἶναι ἀποφασισμένη ἡ Κυβέρνησις, ἐκπληροῦσα τὴν ἐπαγγελίαν, τὴν ὁποίαν εἶχε παράσχει, ὅταν πρὸ διμήνου εἰσηγεῖτο εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὸ σχετικὸν ψήφισμα, νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον ψηφίσματος, περὶ ἀναθεωρήσεως ὑπὸ τριτοβαθμίου Ἐπιτροπῆς Ἀσφαλείας ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἀποφάσεων, εἰς ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ἐγένοντο ἐκτοπίσεις εἰς ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφίσματος περὶ ἐκτάκτων μέτρων Τάξεως. Κύριοι βουλευταί. Ἠμποροῦν οἱ ἐκ πάσης πλευρᾶς ἐπικριταί μας νὰ ἰσχυρίζωνται ὅτι θέλουν. Ἀλλὰ τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ δὲν τοὺς βοηθοῦν εἰς τὴν εὐστάθειαν τῶν ἰσχυρισμῶν των. Διῆλθεν ἡ χώρα μας—δυνάμεθα νὰ τὸ ἀποκαλύψωμεν τώρα καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος—δραματικὰς στιγμὰς ὑπερτάτου κινδύνου τῆς ἐθνικῆς της ἀσφαλείας, τῆς κρατικῆς της ὑποστάσεως καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ της. Ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν ψύχραιμον καὶ ἀποφασιστικὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸ παντὸς χάρις εἰς τὸν ἀπαράμιλλον ἡρωϊσμὸν καὶ τὴν ὑποδειγματικὴν αὐτοθυσίαν τῶν τέκνων μας ποὺ ὑπηρετοῦν εἰς τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, εἰς τὸν Στρατὸν καὶ τὴν Χωροφυλακήν, χάρις εἰς τὴν ἀντίστασιν τῶν νομιμοφρόνων πολιτῶν, ἡ ἐναντίον τῆς Πατρίδος συντονισμένη ἐπίθεσις ἐθραύσθη. Δὲν ἐπέτυχε κανένα ἀπὸ τοὺς ἀντικειμενικούς της σκοπούς. Ἡ προσφυγὴ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἀσφαλείας διήνοιξε τὸν δρόμον τοῦ διαχωρισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς πλευρᾶς τῆς ἐπιβουλῆς ἀπὸ τὴν ἔξωθεν ὑπόθαλψιν καὶ ἐπικουρίαν καὶ ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀπομόνωσιν τῆς πρώτης. Ὁ διαχωρισμὸς αὐτὸς συμπίπτει μὲ τὴν ὁλοκλήρωσιν τῆς προπαρασκευῆς τῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους νὰ περάσουν ἀπὸ τὸ στάδιον τῆς ἀμύνης εἰς ἐκεῖνο τῆς ἀντεπιθέσεως πρὸς ὁριστικὴν καταστολὴν τῆς ἀνταρσίας καὶ τὴν ἐπιβολὴν καὶ παγίωσιν τῆς Τάξεως καὶ τοῦ Νόμου. Αἱ τελευταῖαι ἀλληλοδιάδοχοι ἐκδηλώσεις τῆς ἡγεσίας τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς εἶναι λίαν χαρακτηριστικαὶ τῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν διέρχεται ἡ ἀνταρσία. Καὶ ἡ πρότασίς της περὶ ἀνακωχῆς ἀποτελεῖ τὴν τρανωτέραν περὶ τούτου ἀπόδειξιν. Ἡ ἔνδειξις ἔξωθεν ὑποδείξεως νὰ γίνῃ ἡ ἀπαραίτητος στροφὴ εἰς τὴν τακτικήν, ἡ ὁποία ἠκολουθήθη ἀπὸ αὐτὴν ἕως τώρα, ἐν ὄψει τῆς ἐλεύσεως τῆς ἐρευνητικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, εἶναι ἐμφανής. Ἀνάλογος ἄλλωστε, στροφή, ἀπότοκος τῆς αὐτῆς δημιουργοῦ αἰτίας, ἐκδηλοῦται καὶ ἐκεῖθεν τῶν βορείων συνόρων μας. Ἐπιβάλλεται νὰ παρακολουθήσωμεν μὲ ὅλην τὴν φρόνησιν ποὺ ἐπιβάλλεται τὴν ἐξέλιξιν καὶ νὰ μὴ παρασυρθῶμεν εἰς καμμίαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία θὰ ἐξησθένιζε τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀποφασιστικωτέραν ἀκριβῶς καμπὴν τοῦ ἀγῶνος του διὰ τὴν ὁριστικὴν καὶ πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς ἐξουσίας. Ἐσκιαγράφησα τὴν κατάστασιν, ὅπως πραγματικῶς διαγράφεται αὕτη ἐν ὄψει τοῦ ἔργου τῶν δύο ἀποστολῶν, τῆς ἀφιχθείσης Ἀμερικανικῆς οἰκονομικῆς καὶ τῆς ἀναμενομένης τοιαύτης τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ἔργου ἀληθῶς ἀποφασιστικοῦ διὰ τὸ μέλλον τῆς Χώρας ταύτης. Ὀφείλω νὰ προσθέσω—καὶ τονίζω τοῦτο κατὰ τὸν ἐμφαντικώτερον τρόπον—ὅτι ἡμεῖς ἐκ τῆς πρωτοβουλίας τῶν ὁποίων προῆλθεν ἡ ἔλευσις τῶν δύο ἀποστολῶν ἀποβλέπομεν μὲ ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν. Καὶ ἀκόμη νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν πρόθεσιν νὰ μεταθέσωμεν εἰς τοὺς ὤμους ἄλλων εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἡμεῖς ἐπωμίσθημεν, μὲ τὴν πρωτοβουλίαν τὴν ὁποίαν ἀνελάβομεν. Ἐφ’ ὅσον, ὅμως, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἑνὸς μέρους τῆς δημοσίας γνώμης ἐξεφράσθη ἡ ἐπιθυμία ὅπως κατὰ τὰς ὥρας αὐτὰς—καὶ δὲν παραγνωρίζομεν βεβαίως πόσον αὗται εἶναι ἱστορικαὶ—ἐξιχθῇ εἰς τὸ ἀνώτατον δυνατὸν ὅριον ἡ ἀλληλεγγύη τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κομμάτων, δὲν θὰ ἦσαν τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἡγοῦμαι καὶ ἐγὼ προσωπικῶς, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἠρνοῦντο νὰ δεχθοῦν τὴν ἀλληλεγγύην αὐτήν. Ἀπεδείξαμεν, ἄλλωστε, καὶ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ἐγώ, ἀφ’ ὅτου μᾶς ἔφερεν εἰς τὴν Ἀρχὴν ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅτι κάθε ἄλλο, παρὰ ἐμφορούμεθα ἀπὸ τὴν διάθεσιν μονοπωλήσεως ταύτης. Ἦτο, ὅμως, ἐπιβεβλημένον ὅπως, ἐφ’ ὅσον ἔφερον τὴν εὐθύνην, ἐπιδιώξω νὰ ἀποβῇ πράγματι γόνιμος διὰ τὴν χώραν ἡ διεύρυνσις τῆς Κυβερνητικῆς συνεργασίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον καὶ πρὸ τῆς μεταβάσεώς μου εἰς τὴν Ἀμερικήν, καὶ πρὸ ἑβδομάδος ἀπέβλεψα ὅλως ἰδιαιτέρως εἰς τὴν συνεργασίαν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐπίστευσα καὶ δὲν παύω νὰ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ συνεργασία τοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πλειοψηφοῦντος κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ καὶ μετὰ τοῦ κόμματος τῆς ἀξιωματικῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ λίαν ἐποικοδομητικὴ διὰ τὸν τόπον. Διότι ἐνῷ θὰ ἐτίθετο διὰ τῆς συνεργασίας ταύτης καὶ τυπικῶς τέρμα εἰς τὸν παλαιὸν ἐσωτερικὸν διχασμόν, τὸν ὁποῖον ἐσυμβόλισαν τὰ δύο αὐτὰ ἱστορικὰ κόμματα, τῶν Φιλελευθέρων καὶ τῶν Λαϊκῶν, θὰ ἐπετυγχάνετο ταὐτοχρόνως καὶ ἕτερον λίαν σημαντικὸν ἀποτέλεσμα. Μὲ τὴν συνεργασίαν αὐτὴν τὴν θεμελιουμένην ἐπὶ τοῦ συντονισμοῦ τῶν ἀπόψεων ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν ὑφισταμένην πραγματικότητα τὴν ὁποίαν ἐσκιαγράφησα ἀνωτέρω, ἡ ἀναρχικὴ ἀνταρσία καὶ ἡ ἡγεσία τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς θὰ ἔχαναν καὶ τὴν τελευταίαν των ἐλπίδα, ὅτι εἶναι εἰς αὐτὰς δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὴν ὑπὸ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἀσκουμένην πολιτικὴν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἰδικῶν των σκοπῶν. Ἐθεώρησα ὅτι τὸ ἀγαθὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἀπεκόμιζεν ὁ τόπος ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν συνεργασίαν ὑπὸ τὴν ἀναφερθεῖσαν ἐννοεῖται, ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν τῶν δύο Κομμάτων, θὰ ἦτο τόσον μέγα, ὥστε ἐνόμισα ὅτι εἶχον χρέος ν’ ἀποσυρθῶ ἀπὸ τὴν Προεδρίαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ διευκολύνω τὴν ἐπίτευξιν συνεργασίας καὶ νὰ προτείνω εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὅπως μετάσχωμεν ἐκεῖνος καὶ ἐγώ, ὡς Ἀντιπρόεδροι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑποδεικνύοντες ἀπὸ κοινοῦ τὸν Πρόεδρον αὐτῆς. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀπέκρουσεν ἐπιμόνως δὶς ἐπαναληφθεῖσαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα, τὴν πρότασίν μου, ὑποστηρίξας τὰς γνωστὰς περὶ κατευνασμοῦ διὰ τῆς παροχῆς ἀμνηστίας ἀπόψεις του, ὅπως ἐπίσης καὶ ἐκείνας περὶ ἀναλήψεως προσωπικῶς ἀπὸ τὸν ἴδιον τοῦ σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν συνιστοῦν αἱ ἀπόψεις του. Ἐνεργήσας, ὡς ἐνήργησα, δὲν ὑπετίμησα —οὐδὲ κἂν διενοήθην τοῦτο—τὴν συμβολὴν τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ παράσχουν μὲ τὴν συμμετοχὴν τὴν προσωπικὴν καὶ διὰ φίλων των, εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας οἱ ἀξιότιμοι Ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ Κομμάτων. Ἀλλὰ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπομνήσω ὅτι τὸ προέχον δι’ ὅσους καὶ ἐντὸς τῆς Χώρας ταύτης καὶ ἐκτὸς αὐτῆς ὑπεστήριζον τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ἐπὶ εὐρυτέρας Κοινοβουλευτικῆς βάσεως ἦτο νὰ συνεργασθῇ μὲ τὴν ἀπορρεύσασαν ἐκ τῶν ἐκλογῶν πλειοψηφίαν, τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκφράσει, κατὰ τὰς ἐκλογὰς διάφορον πολιτικήν, ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἶχον ἐξαγγείλει τόσον τὰ Κόμματα τοῦ πλειοψηφίσαντος συνασπισμοῦ, ὅσον καὶ τὰ Κόμματα τῆς λοιπῆς ἐν τῇ Βουλῇ Ἀντιπολιτεύσεως. Διότι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ὑπῆρξε — καὶ ὑπεγράμμισα ἤδη τοῦτο — παράλληλος. Εἰς τὰς σκέψεις μου αὐτὰς πρέπει ν’ ἀναζητηθῇ ἡ ἐξήγησις τῆς κατευθύνσεως τὴν ὁποίαν ἠκολούθησα εἰς τὰς ἐνεργείας μου διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ἐκδηλωθείσης ἀπὸ μέρους τῆς Δημοσίας γνώμης ἐπιθυμίας πρὸς συνεργασίαν τοῦ ἐθνικοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς προσπαθείας μου, διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς συνεργασίας αὐτῆς μὲ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, οἱ ἀξιότιμοι Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ Μεταρρυθμιστικοῦ, πολύτιμοι συνεργάται μου εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα μετὰ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ κατὰ τὴν ἐννεάμηνον διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, ἐν τῇ ἀντιλήψει ὅτι θὰ διηυκόλυνον οὕτω τὴν συνεννόησιν μετὰ τῶν ἄλλων κομμάτων, ἀπεχώρησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῆς πλειοψηφίας. Καὶ ἐν συνεχείᾳ οἱ δύο ἀξιότιμοι συνάδελφοι, προῆλθον εἰς συνεννοήσεις μὲ τοὺς ἡγέτας τῶν Κομμάτων τῆς λοιπῆς ἐν τῇ Βουλῇ Ἀντιπολιτεύσεως, αἱ ὁποῖαι κατέληξαν εἰς τὴν γνωστὴν συμφωνίαν τῆς παρελθούσης Κυριακῆς. Ἕτοιμοι ὅπως πάντοτε, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ Ἀρχηγός του εἰς θυσίας, δὲν ἐδιστάσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας καὶ εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ἐφ’ ὅσον ἐξ αὐτῶν ἐξηρτᾶτο ἡ ἐπίτευξις σκοποῦ ὁ ὁποῖος ἐκρίνετο ἐξυπηρετικὸς τῶν γενικωτέρων τῆς Χώρας συμφερόντων. Ἀνέλαβον χθὲς τὴν πρωτοβουλίαν συνεννοήσεων μὲ τοὺς ἀξιοτίμους Ἀρχηγοὺς τῶν 6 Κομμάτων καὶ αἱ συνεννοήσεις αὐταὶ κατέληξαν εἰς τὴν συγκρότησιν Κυβερνήσεως εὐρέος συνασπισμοῦ ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ τὴν τιμὴν νὰ ἐμφανισθῇ αὔριον ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι δικαιοῦνται, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ Ἀρχηγός του νὰ ἔχουν ἤρεμον συνείδησιν ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ χρέος των. Θὰ συνεχίσουν ἐκπληροῦντες τὸ καθῆκον των μὲ ὅλας των τὰς δυνάμεις καὶ μὲ ὅλην τὴν πίστιν των εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβον πρὸ ἐννέα μηνῶν μὲ τὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ συνεχισθῇ. Καὶ δὲν εἶναι μακρὰν ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τόπος θὰ ἀπολαύσῃ τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματά του. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§7Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐάν, κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέτῃ πολιτικὸν ζήτημα διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του θὰ παρακαλέσωμεν νὰ γίνῃ μία διακοπὴ δέκα λεπτῶν διὰ νὰ προσέλθῃ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ νὰ ἀπαντήσῃ.

§8Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἤκουσα ἐπακριβῶς τὰ ὅσα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε. Νομίζω ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς ὅτι ἐζήτησε διακοπὴν πέντε ἕως δέκα λεπτῶν διὰ νὰ προσέλθῃ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἀπαντήσῃ. Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ζητήματος, κύριε Πρόεδρε, ὥστε νὰ ἐπιβάλεται ἀπάντησις. Ἐγὼ ἐπανελθὼν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μετὰ μίαν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ θέσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐνεργειῶν μου διὰ τὴν Ἐθνικὴν ὑπόθεσιν καὶ νὰ λογοδοτήσω ἐπὶ τῶν πεπραγμένων. Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ζητήματος.

§9Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐὰν ἡ ὁμιλία τοῦ κ. Προέδρου ἦτο ἀπολογιστικὴ τοῦ ἔργου του ἢ θέτῃ πολιτικὸν ζήτημα θὰ παρακαλέσω νὰ διακοπῇ ἐπὶ δέκα λεπτὰ ἡ συνεδρίασις, ἐὰν ὅμως ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναγγέλλῃ διὰ τοῦ λόγου του τὴν παραίτησιν τῆς Κυβερνήσεως τότε ἡ συζήτησις δύναται νὰ γίνῃ αὔριον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσεν ὅτι νέα Κυβέρνησις εὐρέος συνασπισμοῦ θὰ ἐμφανισθῇ αὔριον εἰς τὴν Βουλήν.

§11Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἢ ὑποβάλλει παραίτησιν ἀπόψε ἄλλως θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις καὶ θὰ τεθῇ ζήτημα πολιτικόν.

§12Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως Κοινοβουλευτικῆς ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ρέντης ὅπως θέτει τὸ ζήτημα.

§13Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐρωτᾶται ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πολιτικοῦ ζητήματος. Ποία θὰ ἦτο ἡ πρακτικὴ ἔννοια τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος ἐὰν ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, αὔριον θὰ ὑπάρχῃ Κυβέρνησις; Ἡ ἀπάντησις ἐδόθη ἤδη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. (Χειροκροτήματα).

§14Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προέβη εἰς ἕνα ἀπολογισμὸν σχεδὸν πλήρη τονίσας ἰδίως τὰς ἐνεργείας του κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατέληξε μὲ κάτι τι τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι συγκεκριμένον δηλαδὴ μὲ μίαν διαφαινομένην ἐλπίδα ἀνασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως. Συνεπῶς τὸ ζήτημα μένει ἐκκρεμὲς καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα ἢ παραιτεῖται ἡ Κυβέρνησις ὁπότε παραιτουμένης τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ ζητηθῇ ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως διὰ νὰ συνεχισθῇ ὅταν ἐμφανισθῇ ἡ νέα, ἄλλως ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν παραιτηθῇ τότε τὸ πολιτικὸν ζήτημα τίθεται αὐτομάτως καὶ θὰ συνεχισθῇ φυσικὰ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἀπαντήσωμεν. Ζητοῦμεν μίαν συγκεκριμένην ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν παρητήθη δὲν γνωρίζομεν ἐὰν θὰ σχηματισθῇ αὔριον ἄλλη Κυβέρνησις, ἡ συζήτησις θὰ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ζητοῦμεν δεκάλεπτον διακοπὴν τῆς συζητήσεως ἵνα προσέλθῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Σοφούλης καὶ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν.

§15Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐὰν ὀφείλεται μία ἀπάντησις διὰ τὸ ἐγερθὲν ζήτημα αὐτὴ θ’ ἀνήκῃ βεβαίως εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὄχι ἀπὸ ἐμὲ προσωπικῶς. Ἐγὼ ἔκαμα μίαν ἐξιστόρησιν τῶν γεγονότων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς ἀντιπροσωπείας, τῶν γεγονότων ἐκείνων τοῦ τελευταίου μου ταξιδίου εἰς Ἀμερικὴν καὶ τῆς ἐν τῷ μεταξὺ παρεμπιπτούσης συνεννοήσεως μὲ τὸν σχηματισμὸν ἢ μὴ Κυβερνήσεως εὐρυτέρου συνασπισμοῦ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὡς ἐνθυμεῖσθε, εἶχε ἀποτελέσει ἀντικείμενον τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅτι αὐτὸ προσθέτει ἢ ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν τοιαύτην ὥστε ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τοῦ βήματος ἀγορητὴς νὰ θέλῃ νὰ εἰσαγάγῃ τὰ συμπεράσματα τὰ ὁποῖα συνάγει. Ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι αὐτὴ ἐν προκειμένῳ. Ἡμεῖς ἐξεθέσαμε πρὸς τὴν Βουλὴν ἁπλῶς τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐθεωρήσαμεν ἀπαραίτητα νὰ ἐκθέσωμεν ἵνα τελῇ τὸ Σῶμα ἐν γνώσει τῶν ὅσων ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένοντο. Πέραν αὐτοῦ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ εἴπω. (Χειροκροτήματα).

§16Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἴσως εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ ἀκριβῶς πρόκειται. Ἢ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία δηλοῖ ὅτι παρῃτήθη, ἢ εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς ὁπότε θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Αὐτὰ εἶναι τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία διασάφησις.

§17Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ὑποθέτω ὅτι εἰς οὐδένα ἀπαγορεύεται ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν. Εἶπον σαφῶς, ὅτι αἱ γενόμεναι συνεννοήσεις, δὲν ἔχουν λάβει ἀκόμη τὴν ὁριστικήν των μορφήν, συνεπῶς ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ, ἂς συζητήσῃ, διότι νομίζω ὅτι οὐδέποτε ἀπηγορεύθη εἰς τὴν Βουλὴν νὰ συζητῇ.

§18Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἤγειρε ζήτημα, διότι ἐὰν αὔριον ἦτο ἡ στιγμὴ νὰ καταρτισθῇ ἡ νέα Κυβέρνησις, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις νὰ ἀρχίσῃ αὔριον. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἤρχισεν ἀπόψε.

§19Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Ἐν τῇ ἐκθέσει τῶν γεγονότων, ἀνεφέρθη καὶ ἡ περίπτωσις αὐτή, τίποτε πλέον αὐτοῦ.

§20Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔπρεπε ἡ ἔκθεσις νὰ γίνῃ αὔριον. Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀναγγέλεται παραίτησις τῆς Κυβερνήσεως, ἐγείρεται πολιτικὸν ζήτημα.

§21Π. ΓΥΠΑΡΗΣ. ...... (δὲν ἠκούσθη).

§22Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Νὰ γίνῃ μία δεκάλεπτος διακοπὴ διὰ νὰ προσέλθῃ ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§23Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ....

§24Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Παρεχωρήθη τὸ δεκάλεπτον, κύριε Πρόεδρε;

§25Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι βουλευταί εἶναι προφανές, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἰδιότυπον, διότι δὲν ἀποτελεῖ συνήθη περίπτωσιν τὸ γεγονός, ὅτι μία Κυβέρνησις τὴν μίαν ἡμέραν προβαίνει εἰς ἀπολογισμὸν τοῦ προσφάτου ἔργου της καὶ ὑπόσχεται διὰ τὴν ἑπομένην νέαν Κυβέρνησιν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια τῶν γεγονότων, κατὰ τὴν γνώμην μου, πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς ἕνα ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου της καὶ σέβομαι αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν της, διότι προτίθεται αὔριον νὰ δώσῃ τὴν θέσιν της εἰς τὴν νέαν Κυβέρνησιν.

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τελείωσε, ἔγινε.

§27Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀναμείνατε, εἶσθε ἀνυπόμονοι.

§28Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι κωλυτικὴ ἡ ἀρρώστεια.

§29Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου της, βεβαίως ἡμεῖς διαφωνοῦμεν. Ἀλλὰ διαφωνοῦντες ὡς πρὸς τὸ παρελθόν, τερματίζομεν τὴν διαφωνίαν, διὰ νὰ ἐκκινήσωμεν ἀπὸ κοινοῦ πρὸς τὸ μέλλον, διὰ τὸ καλὸν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Ἡ ἐπικειμένη συνεργασία μας δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀναδρομικῆς ὁμοφωνίας. Ἕκαστος διατηρεῖ τὴν γνώμην του διὰ τὸ παρελθόν, ἀλλὰ συνεργαζόμεθα ἐπὶ κοινοῦ προγράμματος διὰ τὸ μέλλον. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἐρωτᾶται αὐτὴν τὴν στιγμὴν πολιτικῶς, κοινοβουλευτικῶς, ποία εἶναι συνέπεια τοῦ λόγου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Κατὰ τὴν γνώμην μου, πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκθέσεως τῆς πολιτικῆς του, ἔπειτα ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ ἐπακολουθήσῃ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως. Διότι αὔριον θὰ κληθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ ψῆφον, καὶ ἂν μὲν ἀδοκήτως ἐπανέλθῃ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις, θὰ δοθῇ συνέχεια εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἀνακινήσει ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲ ἔλθῃ ἡ νέα Κυβέρνησις θὰ ἐκθέσῃ τὰς προγραμματικάς της ἀπόψεις καὶ θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος. (Χειροκροτήματα).

§30Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἄλλο πρᾶγμα εἶναι ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσε ἡ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε, καὶ ἄλλο τὸ θέμα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, εἰς περίπτωσιν ποὺ θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ σχηματισθῇ νέα Κυβέρνησις. Σήμερον ἠγέρθη ἄλλο θέμα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ θὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις, ἐκτὸς ἐὰν δηλώσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι παρητήθη...

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Βενιζέλος ἔχει τὸν λόγον.

§32Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ Κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, αἰσθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀκόλουθον δήλωσιν: «Καὶ πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως συνεστήσαμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποφύγῃ οἱονδήποτε ἀπολογισμὸν τοῦ ἔργου του, διότι τοιοῦτος ἀπολογισμὸς ἐπὶ τῇ προόψει τῆς μελλούσης συνεργασίας τῶν Κομμάτων εἰς μίαν νέαν Κυβέρνησιν, θὰ ἐκινδύνευε μοιραίως νὰ δημιουργήσῃ ἀτμόσφαιραν ἀμφισβητήσεων καὶ διαφωνιῶν, ἀτμόσφαιραν ἀσφαλῶς μὴ εὐνοοῦσαν τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Εἶναι προφανὲς ὅτι ὄχι μόνον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαρνηθῶμεν τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ὑπεστηρίξαμεν ἀπὸ τῶν ἑδρῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπισημάνωμεν ὡρισμένας πράξεις καὶ παραλείψεις καὶ νὰ καταλογίσωμεν εὐθύνας. Διατηροῦμεν, συνεπῶς, ἀκεραίας τὰς ἐπιφυλάξεις μας, ὡς πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ ἀτενίζομεν μόνον πρὸς ἕνα καλλίτερον μέλλον». (Χειροκροτήματα).

§33Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Δικαίωμα καὶ καθῆκον, δύναμαι νὰ εἴπω, εἶχεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐκθέσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεώς του κατὰ τὸ δεκάμηνον καθ’ ὃ κυβερνᾶ τὴν Χώραν. Ὅπως νομίζω, θὰ διέπραττε ἀδικίαν διὰ τοὺς συνεργάτας του, ἐὰν καθ’ οἱουσδήποτε τόνους, δὲν ἐτόνιζε τὸ ἐπιτελεσθὲν ἔργον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεώς του. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ ἀγαθὴ πρόθεσις τοῦ συνόλου τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξε πλήρης, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφισβητήσωμεν εἰς κανένα τὴν πατριωτικὴν προσπάθειαν, ὅπως ἐπιτελέσῃ πληρέστερον τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον του. Ἐν τούτοις ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς εἰσόδου μας εἰς τὴν Βουλήν, καταλαβόντες μίαν πτέρυγα τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἀσκήσαντες τὴν ἀντιπολίτευσιν, οὐχὶ κατὰ τρόπον καὶ τόνον ἀρνητικόν, προσπαθήσαμεν πάντοτε νὰ ἐξάρωμεν τὰς καλὰς αὐτῆς πράξεις καὶ νὰ ψέξωμεν τὰς καθ’ ἡμᾶς κακὰς τοιαύτας. Διατηροῦμεν, κύριοι, τὰς γνώμας μας διὰ τὸ παρελθὸν ἀναλλοιώτους. Δὲν εἶναι, ὅμως, νομίζω, τῆς παρούσης στιγμῆς ἔργον νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ νὰ ἀναζητήσωμεν καὶ ἀποδώσωμεν εὐθύνας δι’ αὐτό. Ἡ ἀναζήτησις εὐθυνῶν καὶ ἡ ἀπόδοσις καὶ ὁ καταλογισμὸς τοιούτων πρὸς οἱονδήποτε, τὴν στιγμὴν ταύτην, θὰ ἦτο, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἐπιβλαβής. Δι’ ἡμᾶς ὑπάρχει τὸ μέλλον καὶ διὰ τὸ μέλλον αὐτὸ θὰ δώσωμεν, δι’ ὅσης εἰς ἡμᾶς δυνάμεως, πᾶσαν τὴν συνδρομὴν εἰς τὴν μέλλουσαν νὰ προέλθῃ, ὅπως ἐλπίζομεν, αὔριον Κυβέρνησιν ἐκ τῶν γενομένων συνεννοήσεων, ὥστε ἡ ταλαίπωρος αὐτὴ Χώρα νὰ ξανάβρῃ τὸν δρόμον τῆς ζωῆς της. (Χειροκροτήματα).

§34Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔρχεται εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν διακόπτομεν, παρακαλῶ, 10 λεπτά, ἵνα λάβῃ γνῶσιν τῶν δηλώσεων;

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. ..... (δὲν ἠκούσθη).

§36Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὥστε ἀρνεῖται ἡ Βουλή;

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§38Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, μαζὶ μὲ τὸν κ. Σοφ. Βενιζέλον, ἐθεώρησα κι’ ἐγὼ καθῆκον μου νὰ διατυπώσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν παράκλησιν καὶ τὴν σύστασιν ὅπως ἀποφύγῃ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν. Διότι θεωρῶ κι’ ἐγὼ κάπως παράδοξον τὸ ὅτι γίνεται ἡ ἀποψινὴ συνεδρίασις. Ἡ συνεδρίασις αὐτή, ἀποτελεῖ κάτι τὸ ἀντιτιθέμενον κάπως πρὸς τὸ πνεῦμα τῶν δύο διακοπῶν τῆς Βουλῆς, δύο ἀλεπαλλήλων διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀκριβῶς ὡς σκοπὸν τὴν ἀποφυγὴν τῆς πολιτικῆς συζητήσεως πρὸ τῆς συγκροτήσεως μιᾶς νέας εὐρυτέρας ἐθνικῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι βουλευταί, εἶναι, λέγω, καὶ ἀντίθετος πρὸς τὸ πνεῦμα τῶν δύο διακοπῶν τῆς Βουλῆς, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὴν σύστασίν μας, ἀλλὰ εἶναι καὶ κάπως παράδοξον, ὅπως ἐτόνισα προηγουμένως. Διότι, ἐνῷ πρόκειται νὰ συνεργασθῶμεν καὶ αἱ συνεννοήσεις αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν προχθὲς προχωροῦν μὲ ρυθμὸν ταχὺν πρὸς πέρας τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι θετικόν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα εἰς συνεννοήσεις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δίδει εἰς τὸν ἑαυτόν του τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε ἔχει, τοῦ ἀπολογισμοῦ καὶ τῆς ἐξάρσεως τοῦ ἔργου του, ἀφαιρῶν ταὐτοχρόνως διὰ λόγους ἠθικῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν αἰσθανόμεθα, ἀφαιρῶν ἀπὸ ἡμᾶς κατὰ τὴν διάρκεια συνεννοήσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουν πράγματι εἰς θετικὸν ἀποτέλεσμα, τὸ δικαίωμα τῆς κριτικῆς. (Χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, ἡ πρᾶξις αὐτή, ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ μὴ ἔχῃ συνεπείας. Πρῶτος ἐγώ, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, δίδων τὸ παράδειγμα κατὰ τὴν ἀποψινὴν ἑσπέραν, θὰ ἀποφύγω τὴν κριτικήν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὴν ἀποφεύγω, διαφωνῶν, ὅμως, ταὐτοχρόνως πρὸς ὅσα μέχρι τοῦδε ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, διαφωνῶ πλήρως πρὸς τὴν μέχρι τοῦδε πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφεύγω, τὴν κριτικήν, ἑπομένως, κατόπιν μεγάλης θυσίας, ἡ ὁποία σημειοῦται εἰς τὴν συνείδησίν μου.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§40Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Διὰ τῶν ἀγορεύσεων τῶν ἀξιοτίμων Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος, ἐτέθη σαφῶς πολιτικὸν ζήτημα διαχωρισμοῦ τῶν εὐθυνῶν τῶν ἀπέναντι τῆς ἀσκηθείσης μέχρι σήμερον πολιτικῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ συνεπῶς τὸ ζήτημα τὸ πολιτικόν, εἶναι ἤδη τεθειμένον, ἀνεξαρτήτως τῆς τροπῆς τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελον λάβει ἐνδεχομένως αἱ συνεννοήσεις περὶ καταρτισμοῦ νέας Κυβερνήσεως μερικωτέρας ἢ εὐρυτέρας θέσεως. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἠσχολήθη περισσότερον μὲ τὰ ἀποτελέσματα τῆς μεταβάσεώς του ἐσχάτως εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τῆς Ἀμερικῆς. Εἴμεθα, πράγματι, ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ ὅλα τὰ Κόμματα εὐγνώμονες πρὸς τὴν προσοχὴν τὴν ὁποίαν ὁ μέγας Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἔδωσεν εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων τῆς Χώρας καὶ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔλαβε νὰ ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν ἐμπειρογνωμόνων, προεδρευομένην ἀπὸ γνωστὴν προσωπικότητα τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Χωριστὰ ὅμως πρὸς τὴν ἀπόφασιν αὐτήν, μένει τὸ ἐρώτημα, πῶς ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ 10 ἤδη μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους διοικεῖ τὴν Χώραν, δὲν ἠδυνήθη ἐνωρίτερον νὰ ἐμφανίσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, σαφὲς πρόγραμμα τῶν ἀναγκῶν τῆς Ἑλλάδος εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Χώρας ἢ εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν. Γνωρίζομεν ἐξ ἄλλων συζητήσεων, ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, ὅτι τοιοῦτον πρόγραμμα εἶχε ζητηθῆ καὶ ἀπὸ ἐμὲ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον, ὅτε ὡμίλησα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου, περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τῆς Ἑλλάδος. Μοῦ ἐζητήθη καὶ τότε ἕνα πρόγραμμα σαφές, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βρεττανικὴ Κυβέρνησις. Ἐπηκολούθησαν νομοσχέδια καὶ καταρτισμοὶ εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἤδη πληροφορούμεθα ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι δὲν κατώρθωσαν νὰ συγκροτήσουν συγκεκριμένον τι πρόγραμμα καὶ ἐχρειάσθη νὰ ἀποσταλῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ μέρους τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ἡ ὁποία ἐπὶ τόπου ἐρχομένη νὰ ἀντιληφθῇ τὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ὑπέχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἡ προελθοῦσα ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου τοῦ παρελθόντος ἔτους. Τὸ δεύτερον θέμα, τῆς διατηρήσεως τῆς νομισματικῆς σταθερότητος καὶ τῆς σταθερότητος τῶν τιμῶν, δὲν εἶχεν ἀνάγκην μεγαλειτέρας ἀναπτύξεως. Ὅ,τι συνετελέσθη κατὰ τὸ 10μηνον αὐτὸ διάστημα τῆς Κυβερνήσεως τῆς Χώρας δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ προϊὸν ἐργασίας καὶ προγράμματος τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὰς ἐκλογὰς καὶ ἡ ὁποία διὰ τῶν συμφωνιῶν τοῦ Λονδίνου τοῦ Ἰανουαρίου 1946, ἐπέτυχε τὴν σταθερότητα τοῦ νομίσματος καὶ τὴν σταθερότητα τῶν τιμῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μένει νὰ ἐξετασθῇ εἶναι τί ἔγινε τὸ συναλλαγματικὸν ἀπόθεμα εἰς τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα. Καὶ βεβαίως ἡμεῖς, δὲν θέλομεν νὰ ὑπάρξωμεν κατήγοροι ἀπέναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ, περὶ τοῦ τρόπου διαχειρίσεως τοῦ συναλλαγματικοῦ αὐτοῦ ἀποθέματος. Εἶναι θέμα εἰδικῆς συζητήσεως, κατόπιν τῆς καταθέσεως ὡρισμένων πινάκων περὶ τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα παρηγγέλθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ εἰσῆλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν ἔγινε καλὴ ἢ κακὴ χρῆσις τῶν πιστώσεων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἔχω μόνον ἕνα δεδομένον. Ὅταν τὸν παρελθόντα Ὀκτώβριον ὡμίλησα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας διὰ τὴν ἀνάγκην τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἑλλάς, νὰ ἐπιτύχῃ πιστώσεις, διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν, μοῦ ἀπεκάλυψεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν εἶχεν ἐνδοιασμοὺς διὰ τὸν τρόπον χρησιμοποιήσεως ὡρισμένων κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Παρίσταντο δὲ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, κατὰ τὴν συζήτησιν. Καὶ ἠναγκάσθην τότε νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν μέγα φίλον τῆς Ἑλλάδος, ὅτι δὲν ἔπρεπε οἱ ἐνδοιασμοὶ τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀποτελέσουν ἐμπόδιον ἐνισχύσεως οἰκονομικῆς τῆς Χώρας μας. Ὑπῆρχε τρόπος, ὥστε αἱ πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς ἐδίδοντο, νὰ κατοχυρωθοῦν, τιθέμεναι ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἐπιτροπῆς μικτῆς, δυναμένης νὰ ἀποτελεσθῇ ἀπὸ Ἕλληνα, ἀπὸ Βρεττανὸν καὶ ἀπὸ Ἀμερικανόν. Οἱ ἐνδοιασμοὶ ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἐξεδηλώθησαν, καὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀνακοινωθῆ ἐκ μέρους τῆς Ἀμερικανικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ἀποκαλύπτουν ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος τῶν κεφαλαίων τῶν ξένων ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν προελθοῦσαν ἐκ τῶν ἐκλογῶν, δὲν ἱκανοποίει τὴν Ἀμερικανικὴν Κυβέρνησιν. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, σημειοῦμεν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας. Νομίζομεν ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας, ὅπως ἀποστείλῃ ἐπιτροπὴν νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν τῶν συνόρων τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ πράγματι μίαν ἐπιτυχίαν τῆς ἀποστολῆς εἰς Ἀμερικὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζομεν καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἡ ἀνάμιξις ξένων Κρατῶν εἰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις ἄλλου Κράτους γειτονικοῦ, δύναται νὰ θέτῃ εἰς κίνδυνον καὶ τὰς καλὰς σχέσεις καὶ βαθύτερον τὰ θεμέλια τῆς εἰρήνης εἰς τὰ Βαλκάνια. Καὶ νομίζομεν, ὅτι ἁρμοδία εἶναι ἡ Ὀργάνωσις τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν νὰ παρέμβῃ εἰς παρομοίας περιπτώσεις, διὰ νὰ θέση τέρμα εἰς προστριβὰς μεταξὺ γειτονικῶν Κρατῶν, καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ ὅλους εἰς τήρησιν κανόνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν θεσπισθῆ ὑπὸ τοῦ Διεθνοῦς δικαίου. Καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, πρὸ εἴκοσι περίπου ἐτῶν, ἐπιδρομαὶ βουλγαρικῶν συμμοριῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος, εἶχον ὀξύνει τὰς σχέσεις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας. Ἡ παρέμβασις τῆς τότε Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀπεκατέστησε τὴν τάξιν καὶ τὴν ἁρμονίαν τῶν σχέσεων. Ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ἀπέστειλε, τότε, ἐπιτροπὴν ἀξιωματικῶν οὐδετέρου Κράτους, ἡ παρουσία τῶν ὁποίων ἔθεσε τέρμα εἰς τὰ συνοριακὰ ἐκεῖνα ἐπεισόδια. Ἔχομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ ἐνέργεια τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ προηγούμενον διὰ τὴν Ὀργάνωσιν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου, ὥστε νὰ θέση εὐχερῶς τέρμα εἰς τὰς δυσχερείας, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῆς παραβιάσεως τῶν συνόρων ἐκ μέρους ἄλλων Κρατῶν. Θεωροῦμεν συνεπῶς, ὅτι ἡ ἔλευσις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν θὰ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῶν ἄλλων γειτονικῶν Κρατῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωργικὴν ἀπόδοσιν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀνῆλθεν εἰς τὰ 92% τῆς προπολεμικῆς, νομίζομεν ὅτι ἡ μεγαλυτέρα τιμὴ πρέπει νὰ ἐκφοασθῇ εἰς τοὺς γεωργοὺς τῆς Ἑλλάδος παρὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Διότι, δυστυχῶς, δὲν δυνάμεθα νὰ προβλέψωμεν τὸ ἴδιον διὰ τὸ ἐρχόμενον ἔτος. Ἡ ἀναστάτωσις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ ὕπαιθρος χώρα, δὲν μᾶς ἐπιτρέπει εὐοιώνους προβλέψεις διὰ τὸ μέλλον.

§41Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπ. Γεωργίας). Τὸ 92% δὲν ἀφορᾶ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἀφορᾶ τὴν καλλιεργηθεῖσαν ἐφέτος ἔκτασιν, διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§42Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, διότι εἶδα κάποιο πόρισμα καὶ ἀφορᾶ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ παρελθόντος ἔτους. Εἴμεθα ἀσφαλῶς εὐτυχεῖς, ὅτι τὸ θέμα τῶν διεκδικήσεων τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τῆς Βορείου Ἠπείρου, δὲν ἔχει κλεισθῆ. Ἐπιθυμοῦμεν, ὅλοι νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι δικαιότεραι ἀπόψεις θὰ ἐπικρατήσουν πλησίον τῶν Μεγάλων, εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ δίκαια τῆς Ἑλλάδος. Εἰς ὅ,τι ἀφορᾶ ὅμως τὴν προστασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος διαβιοῖ ἐν Ἀλβανίᾳ, εἴτε γενικῶς, εἴτε εἰδικῶς εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον, εἴμεθα ὑποχοεωμένοι νὰ κατεχώμεθα ἀπὸ τὴν μεγαλειτέραν ἀπαισιοδοξίαν. Διότι ἡ Ἀλβανία κρατεῖ κλειστὰ τὰ σύνορα, καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, νὰ μὴν ἐπιτρέπῃ νὰ πλησιάζουν πολεμικὰ σκάφη μεγάλων δυνάμεων εἰς τὰ χωρικὰ, αὐτῆς, ὕδατα. Καὶ συνεπῶς φοβούμεθα, ὅτι μὲ τὰ κλειστὰ αὐτῆς σύνορα, οἱ Ἕλληνες, οἱ διαβιοῦντες εἰς Βόρειον Ἤπειρον, διατρέχουν τὸν μεγαλύτερον κίνδυνον ἐξαφανισμοῦ. Βεβαίως, ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν ἐκ τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐν τούτοις ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι παρὰ τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατεβάλαμεν τότε ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι διηνηργοῦμεν τὰς ἐκλογάς, ὅτι παρὰ τὰς εἰλικρινεῖς προσπαθείας μας, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ φέρωμεν καὶ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα εἰς τὸ νὰ μετάσχῃ τῶν ἐκλογῶν. Τοῦτο παρουσιάζει μίαν ἀνωμαλίαν, ἡ ὁποία, βεβαίως, δὲν βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Ἴσως θὰ ἐβάρυνε ἡμᾶς, ἐὰν πράγματι δὲν εἴχομεν δείξει ὅλην μας τὴν προσπάθειαν, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν ὅρους, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐπιτρέπουν τὴν συμμετοχὴν καὶ τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος εἰς τὰς ἐκλογάς. Δικαιούμεθα δὲ ἀπέναντι τῶν κομμουνιστῶν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τοῦτο: ὅτι ἐνῷ ἠρνήθησαν νὰ μετάσχουν τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου, δὲν ἠρνήθησαν νὰ μετάσχουν τοῦ Δημοψηφίσματος, ἐνῷ αἱ μὲν ἐκλογαὶ τῆς 31ης Μαρτίου διεξήγοντο ἀπὸ Κυβέρνησιν μέσην, ἐπιδιώκουσαν ἐσωτερικὴν εἰρήνευσιν, τὸ δὲ Δημοψήφισμα διεξήγετο ἀντιθέτως ἀπὸ Κυβέρνησιν τῆς Δεξιᾶς, μὲ τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο εἰς ἄκραν ἀντίθεσιν. Καὶ ἡ διάφορος αὐτὴ στάσις τοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος, μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἑρμηνεύσωμεν, ὅτι δὲν κατῆλθεν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου, διότι μὲ τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, τὸ ἀναλογικόν, ἐχωρίζοντο οἱ ψῆφοι τῶν Κομμουνιστῶν καὶ θὰ ἐφαίνετο καθαρά, ὅτι δὲν ἔχουν τόσην δύναμιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅσην διατείνονται ὅτι ἔχουν. Ἐνῷ εἰς τὸ Δημοψήφισμα, ἐπειδὴ ἐγένετο διμέτωπος, μεταξὺ 2 μερῶν ὁ ἀγών, ἀπέβλεπον νὰ ἐμφανίσουν, ὅτι ὅλαι αἱ δημοκρατικαὶ ψῆφοι, θὰ ἦσαν ἐνδεχομένως ἰδικαί των καὶ θὰ ἐπεκαλοῦντο ὅτι ἔχουν μεγαλιτέραν δύναμιν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν πραγματικῶς εἶχον. Πράγματι, ἡ μὴ κάθοδος τῶν κομμουνιστῶν, εἰς τὰς ἐκλογὰς δὲν βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ παραγνωρίσωμεν, ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν καὶ ἡ σύνθεσις τῆς Βουλῆς, δὲν ἐκπροσωπεῖ ἀπολύτως ὅλας τὰς ἀποχρώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὐδεὶς ποτὲ θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία μεταχειρίζεται τὰς Ἐνόπλους Δυνάμεις τῆς Χώρας πρὸς ἀντιμετώπισιν μιᾶς ἀνταρσίας, νὰ τὴν κατηγορήσουν ἐπὶ φασισμῷ. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι ἐνωρίτερον, ἐπὶ Κυβερνήσεως τοῦ Ναυάρχου Βούλγαρη, κατηρτίσθησαν ὀργανώσεις τῆς Δεξιᾶς εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν ἀφορμὴν νὰ κατηγορηθῇ ἡ Ἑλλὰς ὅτι ἔχει ὀργανώσεις φασιστικάς. Ἡμεῖς προσεπαθήσαμεν, νὰ περιορίσωμεν τὴν δρᾶσιν τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν. Πρῶτον, διότι ἐθεωρούσαμεν, ὅτι πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐνδεχομένης ἐξεγέρσεως κομμουνιστικῆς, δὲν θὰ εἶχον τὴν ἱκανότητα νὰ βοηθήσουν. Καὶ τὸ βλέπομεν, ὅτι παντοῦ ὅπου ἐπεξετάθη τὸ κίνημα, τὸ κομμουνιστικόν, αἱ ὀργανώσεις, δὲν κατώρθωσαν νὰ σταματήσουν τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς. Δεύτερον, διότι θὰ ἔδιδον εἰς τοὺς ἐχθρούς μας τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορήσουν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὑπάρχουν φασιστικαὶ ὀργανώσεις, καὶ νὰ πλέξουν τὸν μῦθον, ὅτι ἐξ αἰτίας τῆς ὑπάρξεως φασιστικῶν ὀργανώσεων γίνεται ὁ ἀνταρτικὸς ἀγὼν τῶν κομμουνιστῶν, συγχέοντας τὰς εὐθύνας. Χάριν διαχωρισμοῦ τῶν εὐθυνῶν, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν ὀργανώσεις πολιτῶν. Ἐπιδιώξαμεν νὰ περιορίσωμεν τὰς ὀργανώσεις. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν ἐκλογῶν, θὰ ἦτο ἀκόμη ἰσχυροτέρα εἰς τὸ νὰ περιορίσῃ καὶ νὰ διαλύσῃ τὰς ἐν λόγῳ ὀργανώσεις. Ἤδη καὶ σήμερον αἱ ὀργανώσεις αὐταί, προβαίνουν εἰς φορολογίαν τῶν πολιτῶν, προβαίνουν εἰς φορολογίαν ὑπὸ τὴν πρόφασιν, ὅτι θὰ ἀγοράσουν ὅπλα.

§43Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Κύριε συνάδελφε, πόθεν ἀρύεσθε αὐτὰς τὰς πληροφορίας; Αἱ Δεξιαὶ ὀργανώσεις ὑπῆρχον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς τὰς διέλυσε. Πολὺ δὲ μᾶλλον εἶναι ἀνακριβές, ὅτι ἀγοράζουν ὅπλα.

§44Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔρχονται αἱ ὀργανώσεις καὶ ἀγοράζουν ὅπλα καὶ τὰ μεταπωλοῦν εἰς τὰς ἐπαρχίας..... (Φωναί, διαμαρτυρίαι).

§45Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φωνάζουν ἀπὸ τὰ θεωρεῖα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος).

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ἀκούσω ἐπιδοκιμασίαν ἀπὸ τὰ θεωρεῖα, θὰ τὰ ἐκκενώσω.

§47Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Διαφωνοῦμε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζει τὴν κομμουνιστικὴν κίνησιν ἐνδυναμώνει καὶ πληθαίνει τοὺς ἀντιτιθεμένους κομμουνιστάς, ὅτι δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος αὐτὸς τρόπος ἀντιμετωπίσεως τοῦ κομμουνιστικοῦ κινήματος. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, γνωρίζετε ὅτι ἔχει μίαν παράδοσιν κομματικήν, ἡ ὁποία τὸ καθιστᾶ ἰσχυρὸν κόμμα. Ἡ παράδοσίς του εἶναι τῆς στενῆς συνοχῆς, τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν φίλων. Ἀλλὰ ὄχι μόνον τοῦτο ἰδίως, τῆς καταδιώξεως τῶν ἀντιπάλων του. Τοῦτο ὑπῆρξε παράδοσις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀνέκαθεν. (Χειροκροτήματα). Εἰς τὴν παροῦσαν, ὅμως, κρίσιμον περίοδον τῶν ἐσωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος, ἡ καταδίωξις ἀντιπολιτευομένων ἔχει ὀλέθριον ἀποτέλεσμα, διότι ἐνισχύει τοὺς κομμουνιστάς. Καὶ κατὰ τοῦτο ἔφερε βλάβην εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπόθεσιν, διότι δὲν κατεδίωξε τοὺς κομμουνιστὰς μόνον. Οἱονδήποτε ἀντίπαλον, τὸν κατεδίωξεν, προσάπτων εἰς αὐτόν, ὅτι εἶναι κομμουνιστής. Βλέπετε πόσον μεγάλος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπελαθέντων, τῶν ἐγκλεισθέντων εἰς στρατόπεδα σκαπανέων, τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποστέλλονται εἰς τὴν Κρήτην. Δὲν εἶναι ὅλοι κομμουνισταί. Πλεῖστοι ὅσοι εἶναι φιλελεύθεροι, οἱ ὁποῖοι ἐκ λόγων κομματικῆς διώξεως ἀποστέλλονται εἰς Κρήτην. Καὶ αὐτὸ ἔφερε βλάβην. Τὰ μέτρα τὰ ἔκτακτα, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ Κυβέρνησις, ἔβλαψαν τὴν ὑπόθεσιν. Δὲν ὠφέλησαν τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κινήματος. Καὶ εἰς αὐτὸ διαφωνοῦμεν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, διότι τὰ ὄργανά της εἶναι φανατικὰ κομματικὰ καὶ νομίζουν, ὅτι ἂν ὅλους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τοὺς ὀνομάσουν κομμουνιστάς, τότε θὰ ἑδραιωθῇ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα, νὰ γεμίσουν ὅλα τὰ βουνὰ ἀπὸ ἀντάρτας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὅλοι κομμουνισταί. Ἄν ἡμεῖς πρεσβεύωμεν καὶ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ, εἰς τοῦτο ἀποβλέπομεν. Νὰ ἀποχωρήσωμεν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταβῆ εἰς τὴν ἀνταρσίαν, νὰ ἀποχωρήσωμεν ὅλα τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι κομμουνιστικά. Ἄν μείνῃ τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα μόνο του, χωρὶς πρόφασιν, ὅτι καταδιώκεται, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρατήσῃ ἡ ἀνταρσία.

§48Κ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν σφάζεται ὁ κόσμος ἀπὸ τοὺς ἀντάρτας, τί εἶναι αὐτὰ ποὺ λέτε;

§49Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Καὶ ἐρχόμεθα εἰς τὸ θέμα τῆς συγκαταβάσεως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἐγωϊστής, ὥστε νὰ θέλῃ μὲ τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔδωσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, νὰ κυβερνᾷ μόνος τὴν Ἑλλάδα. Ἀνοίγει τὴν θύραν καὶ λέγει: Προσέλθετε καὶ ὑμεῖς νὰ μετάσχετε τῶν τιμῶν τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας. Βέβαια, ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀπεδοκιμάσθημεν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἤλθομεν ὡς μικρὰ Κόμματα ἐντὸς τῆς Βουλῆς, ἀληθῶς πότε θὰ εὕρωμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ μᾶς προσφέρῃ ἡ πλειοψηφία Ὑπουργικὰ ἀξιώματα, νὰ ἔλθωμε νὰ κυβερνήσωμε τὴν Ἑλλάδα, καὶ γιατὶ δὲν ἐρχόμεθα; Εἴμεθα κακοὶ Ἕλληνες καὶ δὲν ἐρχόμεθα; Ἔχομεν, κύριοι, διάφορον πολιτικὸν πρόγραμμα ἡμεῖς, ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀπὸ σᾶς τὴν πλειοψηφίαν.

§50ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπεδοκιμάσθητε ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§51Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔχομε διάφορον πολιτικὸν πρόγραμμα, ἀπὸ τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. Ἄν τὸ ἰδικό μας πρόγραμμα ἀπεδοκιμάσθη, δὲν σημαίνει τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς τὸ ἐγκαταλείπομεν. Ἀναμφιβόλως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς κρίσεως. Συμβαίνει ὅμως, κατόπιν ἡ διακυβέρνησις τῆς Χώρας ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν νὰ δίδῃ τὸ ἐνδόσημον, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς πλειοψηφίας δὲν ὑπῆρξε τὸ κατάλληλον διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἡσυχία καὶ ἡ τάξις εἰς τὴν Χώραν. (Χειροκροτήματα). Ἡμεῖς πρεσβεύομεν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα αἱ πολιτικαὶ παρατάξεις δὲν εἶναι δύο, εἶναι τρεῖς καὶ θεωροῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι συμφέρον ἐθνικῶς νὰ διαμοιρασθῶμε μόνον εἰς δύο ἀντίπαλα στρατόπεδα. Θὰ ἐλυπούμην βαθύτατα, ἐὰν συμβῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν Ἱσπανίαν, ὅπου δὲν ἠμποροῦν παρὰ τὴν ἐπέμβασιν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, δὲν ἠμποροῦν νὰ εὕρουν μίαν μέσην λύσιν, διότι ἂν φύγουν ἀπὸ τὸν Φράνκο, κινδυνεύουν νὰ πέσουν εἰς τὰς χεῖρας τῶν κομμουνιστῶν. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ συμβῇ τὸ αὐτό. Νομίζομεν, ὅτι κάθε Κόμμα, πρέπει νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν ἰδίαν αὐτοῦ πολιτικήν. Εὐχόμεθα νὰ μὴν ἀποτύχητε εἰς τὴν κατεύθυνσιν, τὴν ὁποίαν, ἀκολουθεῖτε. Ἄν ἀποτύχετε, δὲν πρέπει νὰ φθάσωμεν εἰς ἀδιέξοδον. Εἶναι σκόπιμον νὰ ὑπάρχῃ μέσον Κόμμα, δυνάμενον νὰ ἐξαγάγῃ τὴν Χώραν ἀπὸ ἕνα ἀδιέξοδον. Καὶ διὰ τοῦτο ἀρνούμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῆς πλειοψηφίας. Ἐὰν γίνῃ ἀλλαγὴ Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει νὰ μετάσχωμεν, τότε θὰ γίνῃ ἀλλαγὴ πολιτικῆς. Θὰ ἀλλάξωμεν πολιτικὴν καὶ θὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν μέσην πολιτικήν, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς πιστεύομεν, ἐὰν ἡ πλειοψηφία αὐτὸ τὸ θελήσῃ. Ἐὰν δὲν τὸ θελήσῃ, θὰ μείνῃ ἡ πλειοψηφία νὰ κυβερνήσῃ μὲ τὸ ἰδικόν της τὸ πρόγραμμα, καὶ ἡμεῖς θὰ μείνωμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὰ χρέη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Εὐχόμεθα νὰ μὴ ἀποτύχῃ ἡ πολιτική της. Ἡμεῖς θὰ μείνωμεν εἰς τὰς θέσεις μας. Ὑπάρχουν βέβαια πολύτιμοι φίλοι τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι μᾶς συνεβούλευσαν τὴν ἕνωσιν, καὶ τοὺς ἀπηντήσαμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐξωτερικοῦ πολέμου, ἀναμφισβητήτως θὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἑνωθῶμεν ὅλοι διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὸ Κράτος εἰς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἀγῶνος. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ὑπάρχουν τοιαῦται ἔκτακτοι περιστάσεις. Δὲν φοβούμεθα, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ὅτι ὁ κόσμος βαδίζει πρὸς νέαν σύρραξιν. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, βαδίζομεν πρὸς παγίωσιν τῆς παγκοσμίου εἰρήνης καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλομεν νὰ θυσιασθοῦν μέσα κόμματα, μετριοπαθῆ κόμματα, τὰ ὁποῖα αὔριον, μεθαύριον, ὅταν θὰ προχωρήσουν αἱ συνεννοήσεις διὰ τὴν παγίωσιν τῆς εἰρήνης, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν Χώραν. Δὲν ἀρνούμεθα συνεπῶς, νὰ μετάσχωμεν Κυβερνήσεως ἑνώσεως, ἐπειδὴ θέλομεν νὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε αὐτῆς, οὔτε ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον, νὰ σχηματισθῇ καὶ νὰ παρουσιασθῇ αὔριον ὡς Κυβέρνησις, ἀλλὰ μένομεν χωριστὰ ἀπὸ ἐκπλήρωσιν ἑνὸς ἐθνικοῦ καθήκοντος. Δὲν νομίζομεν ὅτι θὰ πρέπει νὰ μείνῃ ὡς μόνη ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν Χώραν τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο σφάλμα, σφάλμα πολιτικόν, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀκολουθήσωμεν, ἐγκαταλείποντες τὸ πρόγραμμά μας, καὶ συντασσόμενοι μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§53Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κατόπιν τῆς ρητῆς καὶ κατηγορηματικῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δὲν σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του, οὔτε ὑπέβαλε, οὔτε πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του. Εἰς κάθε ἐπάνοδον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συνηθίζεται μία πανηγυρικὴ συνεδρίασις, τῆς ὁποίας μόνον περιεχόμενον εἶναι ἡ ἐξύμνησις τῶν ἀλλεπαλλήλων ἐθνικῶν θριάμβων του, καὶ μόνος καὶ ἀποκλειστικὸς σκοπὸς εἶναι, ἔπειτα, ἡ ἀποθέωσις καὶ τὸ στεφάνωμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, διὰ τῆς ἐνδεχομένης νέας ἐκδηλώσεως τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἡμεῖς φερόμεθα ἐπὶ μιᾶς ὀλισθηρᾶς κατωφερείας ἀκρατήτως, ἡ ὁποία μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ χεῖλος τοῦ κρημνοῦ. Ἡ Ἑλλὰς κινδυνεύει θανάσιμον κίνδυνον καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς προσδοκῶν τὴν σωτηρίαν του ἀπὸ τὸν πατριωτισμὸν καὶ τὴν ὀρθοφροσύνην τὴν ἰδικήν μας, ἀποκομίζει ἐντεῦθεν μόνον τὰς ἀπιθάνους μελαγχολίας καὶ περιαυτολογίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἐμφύλιος σπαραγμός, ἀδελφοκτόνος πόλεμος, εἶναι ἀκριβῶς ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει σήμερον ἡ Ἑλλάς. Καὶ παταγώδης ὑπῆρξεν ἡ ἀποτυχία τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς τάξεως. Ἀλλὰ καὶ τὸ σύνολον τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἦτο συρροὴ ὀλεθρίων ἀτυχημάτων ἐξωτερικῶς, ἐσωτερικῶς καὶ οἰκονομικῶς. Θὰ ἦτο ὅμως καθαρὰ ματαιοπονία ἡ λεπτομερὴς ἀναθεώρησις τῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἄλλως αἰσθητὴ αὐτομάτως καὶ πρὸς ὅλους ἡμᾶς. Ὅπως δὲν εἶναι σαφὴς ἡ διάγνωσις τῆς νόσου, σαφὴς πρέπει νὰ εἶναι καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν μέσων τῆς θεραπείας. Πρωτίστως ἐπιβάλλεται ὡς ἐθνικὴ ἀνάγκη, ὡς ζήτημα ὑπάρξεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ παραίτησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἐπιβάλλεται ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν προσωπικῆς μεταβολῆς, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν πολιτικῆς. Ἐν πάση περιπτώσει πρωτίστως ἐπιβάλλεται σήμερον ὡς ἐθνικὴ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη, ὡς ζήτημα ὑπάρξεως τῆς Ἑλλάδος, ἡ παραίτησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἐπιβάλλεται, ὄχι ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς προσωπικῆς μεταβολῆς, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅπως εἶπον, πολιτικῆς μεταβολῆς, δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐφαρμογῆς μιᾶς νέας πολιτικῆς ἐπὶ νέων βάσεων, ἐπὶ νέου πολιτικοῦ προγράμματος. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἐξηντλημένος πλέον ἀπὸ τὴν ἀστείρευτον αἱμορραγίαν, στενάζων ὑπὸ τὸ βάρος παντοδαποῦς κακοπαθείας, ἀγωνιῶν διὰ τὴν ἔλλειψιν, τὴν παντελῆ, ἀσφαλείας τῆς ζωῆς, ἔχει ἕνα πόθον, πόθον διακαέστατον· τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἀσφαλείας, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς τάξεως, τὴν ἀποκατάστασιν τῆς εἰρηνικῆς ὁμαλότητος, ἡ ὁποία νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ζωὴν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν ἰσότητα τῶν νόμων πρὸς ὅλους. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰ δὴ λεγόμενον, ἀγρὸν ἠγόρασε. Κωφεύων εἰς τὸν πανελλήνιον αὐτὸν πόθον, εἰς τὴν πανελλήνιον αὐτὴν φωνήν, δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὰς ἀγκάλας του τὴν πεφιλημένην ἐξουσίαν. (Χειροκροτήματα). Πρωθυπουργὸς ἐγὼ καὶ γαῖα πυρὶ μιχθήτω. Φαίνεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι προτιμᾷ νὰ καταποντισθῇ αὐτὸς ὡς Πρωθυπουργὸς μὲ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, παρὰ νὰ σωθῇ ἡ Ἑλλάς, ἄνευ αὐτοῦ ὡς Πρωθυπουργοῦ. Τὸ μόνον δὲ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον προβάλλει πάντοτε, εἶναι ὅτι ἐπιβάλλει τὴν παραμονήν του ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἡ τάξις ἡ συνταγματική. Κανείς, βεβαίως, δὲν ἀρνεῖται τὸ κῦρος τοῦ παράγοντος αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἰς κάθε συνταγματικὴν διάταξιν, εἰς κάθε ἔθιμον, ἀπαράβατον κοινοβουλευτικῶς, ὑπάρχει καὶ μία ἐσωτέρα ἠθικὴ ἔννοια, ἡ ὁποία καὶ ζωντανεύει τὸ νεκρὸν γράμμα τῆς διατάξεως καὶ τὸν τύπον τοῦ ἐθίμου. Καὶ ἡ ἔννοια αὐτὴ εἶναι ὅτι ἡ Συνταγματικὴ τάξις ἀποκτᾷ τὸ ἀδιαφιλονίκητον κῦρος καὶ τὸ ἀδιάσειστον κῦρος της, μόνον ὅταν Κυβέρνησις καὶ ψῆφος τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται ἐν πλήρῃ ὁμοφωνίᾳ πρὸς τὸ κοινὸν αἴσθημα. Ἀλλά, δυστυχῶς, τὸ στοιχεῖον αὐτὸ δὲν ὑπάρχει. Τοὐναντίον, ἡ δημοσία συνείδησις διατελεῖ ἐν ἀναμονῇ τῆς Κυβονητικῆς μεταβολῆς αὐτῆς, ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν, ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν, καὶ ἡ παραίτησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι τὸ καθημερινὸν θέμα αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ὑπεράνω Συνταγματικῶν διατάξεων ὑπάρχει καὶ κάποιος ἄλλος παράγων, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἠθικόν, ἀπαράγραπτον κανόνα, εἶναι ἡ λεγομένη πολιτικὴ φιλοτιμία, ἡ κοινῶς καλουμένη πολιτικὴ εὐθιξίας. Τοῦ κανόνος αὐτοῦ τοῦ ἠθικοῦ, οἱ πολιτικοὶ τῆς παλαιᾶς γενεᾶς ἦσαν πάντοτε εὐλαβεῖς τηρηταί· καὶ οἱ ἀείμνηστοι, Δελληγιάννης καὶ Θεοτόκης Γ. καὶ αὐτὸς ὁ μέγας Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν ἐδίστασαν διὰ μικρὰ πολλάκις ἀτυχήματα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ὑπεύθυνοι νὰ πληρώσουν τὸν φόρον των εἰς τὴν κοινὴν ὑποχρέωσιν τῆς εὐθιξίας. Ὁ κύριος Πρωθυπουργός, ὅμως, παρουσιάζει ἕνα παράδειγμα ἄνευ προηγουμένου, παράδειγμα μοναδικὸν εἰς τὴν παγκόσμιον Κοινοβουλευτικὴν Ἱστορίαν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρ’ ὅλον τὸ μέγεθος τῶν κινδύνων ποὺ περιζώνουν τὴν Ἑλλάδα, παρὰ τὴν κακοποίησιν τῶν Ἐθνικῶν μας Δικαίων, παρὰ τὸν ἐμφύλιον σπαραγμόν, παρὰ τὴν ἐπιδείνωσιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ παρὰ τὰς τόσας ἄλλας συμφοράς, ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἀγωνίζεται μόνον μέσα εἰς αὐτὴν τὴν πλημμύραν τῶν συμφορῶν, ἡ ὁποία κατακλύζει τὴν Ἑλλάδα σήμερον, πῶς νὰ περισώσῃ μόνον τὴν δικτατορικήν του τήβεννον. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι καὶ δικτατορία. Μὴ ὑπερβάλλετε.

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὁμιλοῦμεν περὶ δικτατορίας εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅταν βγαίνῃ ἡ ἐφημερὶς τοῦ Ζαχαριάδη.

§56ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε συνοδοιπόροι.

§57Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Φαίνεται ὅτι ἡ συκοφαντία ἐπλημμύρισε καὶ δὲν σημαίνει ὅτι ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. (Γέλωτες, χειροκροτήματα). Σεῖς δὲν ἐννοεῖτε τί γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸν πόθον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ παρὰ μόνον μία πολιτικὴ ἀντίθετος πρὸς τὴν ἐφαρμοζομένην μέχρι τοῦδε πολιτικήν, πολιτικὴ κατευνασμοῦ.

§58ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀποσυμφόρησις καὶ ἀποφυλάκισις. (Θόρυβος—κωδωνοκρουσίαι).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ διακόπτητε τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων.

§60Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Καθεὶς κάμνει ἐκεῖνο ποὺ τοῦ ἐπιτρέπει ἡ ἀνατροφή του καὶ ὁ χαρακτήρ του. Ἀφήσατε, ἕκαστος, νὰ κάμῃ ὅτι θέλει καὶ ὅτι μπορεῖ. Τὸν πόθον τοῦ λαοῦ μόνον ἡ πολιτικὴ τοῦ κατευνασμοῦ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ, ἀσκουμένη ὑπὸ Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ ἡ ὁποία νὰ πιστεύῃ εἰς τὴν ὀρθότητα τῆς εἰρηνιστικῆς πολιτικῆς καὶ νὰ ἐμπνέῃ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην ὅτι ἔχει τὸ θάρρος νὰ ἐφαρμόσῃ εἰλικρινῶς τὴν πολιτικὴ αὐτὴν καὶ ἐμπνέουσαν καὶ ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ ἐφαρμόσῃ εἰλικρινῶς καὶ ἀποτελεσματικῶς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, μόνον ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἶναι κατάλληλος καὶ ἐπιβεβλημένη νὰ κυβερνήσῃ, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις.

§61ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ ἔλθητε σεῖς.

§62Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. Μάλιστα. Βεβαίως, ἡμεῖς. (Γέλωτες—χειροκροτήματα). Ἄλλωστε, μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἕνα παλαιὸν λόγιον διὰ τοὺς γελῶντας ἄνευ ἀφορμῆς. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις καὶ πρέπει νὰ ἐκφράσῃ διὰ τῆς ψήφου της τὴν γνώμην της ἡ Βουλή. (Χειροκροτήματα).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις δυσπιστίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ βουλευτῶν. Ὑπάρχει ἐπίσης καὶ πρότασις ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν κ. κ. Δ. Παπαδημητρίου, Γκίνη, Μ. Βαρβιτσιώτη, Κρίκου, Ν. Βαρβιτσιώτη, Κ. Δηλαβέρη, Γ. Κομνηνοῦ, Π. Λυκίδη, Θ. Δεσύλλα, Γ. Βογιατζῆ, Διακουμοπούλου, Γ. Δ. Σπηλιώτη, Σ. Σγουρόγλου, Ν. Καρούσου, Ν. Ταλιαδούρου κλπ. ἥτις κατὰ τὸν Κανονισμὸν προηγεῖται ὡς ζήτημα παρεμπίπτον ἐφ’ οὗ θὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Ὁ κ. Γ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως ἀναβολῆς.

§64Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὴν 13 Δεκεμβρίου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος καὶ εὐτυχῶς, ἡ διακοπὴ αὕτη ἔφερε τὰ αἴσια ἀποτελέσματα τῆς ἐθνικῆς συνεργασίας ὁλοκλήρου σχεδὸν τῆς Βουλῆς. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς σήμερον καὶ ἐν ὀλίγοις ἐκφράζω τὴν ἐθνικήν μου εὐγνωμοσύνην πρὸς τοὺς ἡγέτας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεταύτισαν τὰς τύχας των πρὸς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις τῆς Πατρίδος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Λαδᾶς κατὰ τῆς ἀναβολῆς ἔχει τὸν λόγον.

§66Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ ὑποβολὴ προτάσεως περὶ διακοπῆς εἶναι κἄτι τὸ ἀκατανόητον κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἦτο κατανοητόν, θὰ ἦτο πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐρωτήσω ὁ ἴδιος, διακόπτων αὐτόν, μοῦ ἀπήντησεν ὅτι πρόκειται περὶ προτάσεως περὶ διακοπῆς τῆς συζητήσεως. Αὐτό, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἀκατανόητον.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἦτο κακὴ διατύπωσις. Περὶ ἀναβολῆς πρόκειται.

§68Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὅταν ἐτέθη ζήτημα δυσπιστίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἰσχυρίζεται διὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς ὅτι σύρει ὄπισθέν της τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι νοητὴ τοιαύτη πρότασις. Δὲν εἶναι νοητὴ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη λόγον: Διότι προχθές, πρὸ διημέρου, ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διακόπτων ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὡμίλησε περὶ τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης νὰ λήξῃ τὸ ζήτημα τὸ Κυβερνητικόν, καὶ εὑρίσκετο ἐν δικαίῳ. Διότι, πραγματικῶς, ἐὰν εἴχατε τὴν προσοχὴν νὰ ἀκούσητε τὰ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ὡμίλησε περὶ τῶν δύο Ἐπιτροπῶν, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἐπὶ τοῦ πατρίου ἐδάφους, τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐρεύνης, θὰ εἶσθε πεπεισμένοι, ὅτι ἔπρεπε τοὐλάχιστον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ τὰς ἀντιμετωπίσῃ, νὰ εἶναι περιβεβλημένος ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην ἐκείνων μόνον, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ μόνος μεγαλειότατος, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδοκιμάζουν Κυβερνήσεις. Καὶ διὰ νὰ ἀσκήσωμεν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐντολὴν τοῦ λαοῦ ἔχομεν, πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ὡρισμένους ἐξ ἡμῶν νὰ ἀντιπροσωπεύσουν τὴν Ἑλλάδα, ἀπαρτίζοντες τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου. Ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην ἡμῶν, δικαίως ἀντιπροσωπεύει τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν ὅμως δὲν τὴν ἔχῃ, ὀφείλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της. Καὶ εἶναι τιμητικὸν δι’ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της ὅταν δὲν ἔχῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον, εἶναι νὰ ἐπιδιώκωμεν νὰ τελειώσωμεν χωρὶς νὰ δώσωμεν τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἀγωνιῶδες ἐρώτημα ποὺ θέτει ἐνώπιόν μας ὁ λαός: Ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν Κυβέρνησιν ἀπολαύουσαν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς; Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἀπόψε. Ὅταν βλέπετε τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δὶς ἐρωτώμενον καὶ μὴ ἀπαντῶντα ἂν παρητήθη ἢ θὰ παραιτηθῇ, τότε ὀφείλετε νὰ ἀποφανθῆτε διὰ τῆς ψήφου σας, ἀναδεχόμενοι καὶ σεῖς καὶ ἡμεῖς τὰς εὐθύνας μας, ἐὰν ὑπάρχῃ Κυβέρνησις στηριζομένη ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις, ὑποβληθεῖσα ἐκ μέρους τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων δι’ ἧς προτείνεται νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως. Ἑπομένως θὰ γίνῃ ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Παρακαλῶ ὅπως προσέλθουν ἐπὶ τοῦ καταλόγου καὶ ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Σαββίδης, Κρίκος καὶ Βογιατζῆς. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Ἐνταῦθα ἀνέρχεται ἐπὶ τῆς ἕδρας ὁ Πρόεδρος κ. Ι. Θεοτόκης).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τίθεται οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι ΝΑΙ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι ταύτην λέγουσιν ΟΧΙ. (Προσελθόντων τῶν ψηφολεκτῶν ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως τῶν κ. κ. βουλευτῶν ἀπαντώντων ὡς ἀκολούθως εἰς τὸ τεθὲν ἐρώτημα:

(Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης διαλογῆς προέκυψε τὸ κατωτέρω ἀποτέλεσμα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 275. Εἶπον ΝΑΙ 231. Εἶπον ΟΧΙ 44. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀναβολῆς ἐγένετο δεκτή. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§72ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6 μ.μ. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.).