1946.11.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59η

Τρίτη 5 Νοεμβρίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.00′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Πρωτοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς ἀπὸ 2 Αὐγούστου 1946 μηνύσεως τοῦ Βασιλείου Λαΐου κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἀναστασίου Νταλίπη ἐπὶ συκοφαντικῇ διὰ τοῦ Τύπου δυσφημίσει καὶ παρακαλεῖ ὅπως προκληθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ποινικὴν αὐτοῦ δίωξιν. Ἡ αἴτησις παραπέμπεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν. Ἐπίσης ὁ αὐτὸς Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Πλημμελειοδικῶν Ἀθηνῶν μετὰ τῆς ἀπὸ 22.3.46 μηνύσεως τοῦ Δημητρίου Κολιοῦ, κατοίκου Πειραιῶς, κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Ἐλευθερίου Γονῆ, ἐπὶ συκοφαντικῇ διὰ τοῦ Τύπου δυσφημίσει καὶ παρακαλεῖ ὅπως προκληθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ποινικὴν αὐτοῦ δίωξιν. Ἡ αἴτησις παραπέμπεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν. Ὁ κ. Δ. Χέλμης (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως τῶν κατὰ τὰ πρὸ τοῦ 1946–47 οἰκον. ἔτη πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ τῆς ἐγγραφῆς ἀπαιτουμένων πιστώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τούτου οἰκον. ἔτους 1946–47». Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου (Ὑπουργὸς τῶν Μεταφορῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. 87)1946 «περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 116)1946 Σ. Πράξεως κλπ.».

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ.

Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως. Τὸν λόγον ἔχει ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Δ. Σαρρῆς.

§4Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ τῆς ὁμιλίας μου ὀφείλω νὰ προβῶ εἰς μίαν δήλωσιν. Πιστεύω καὶ πειθαρχῶ ἀπολύτως εἰς τὸν ἀρχηγόν μου καὶ εἰς τὸ Κόμμα τὸ ὁποῖον ἀνήκω. Ἐπίσης, ὅμως, πιστεύω ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν, ὅταν τὸ Ἔθνος συναντᾶ δυσχερεῖς περιστάσεις, νὰ μὴ ἀπαλλοτριώνω τὰς σκέψεις οὔτε καὶ τὴν συνείδησίν μου εἰς τὸ Κόμμα, ἀλλὰ τιμίως καὶ ἀνδροπρεπῶς νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, διότι, κύριοι συνάδελφοι, πιστεύω ὅτι ὁ βουλευτὴς δὲν ἀποτελεῖ ἁπλοῦν μέλος τοῦ κόμματος, ἀλλὰ εἶναι βουλευτὴς τοῦ Ἔθνους. Εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὴν στιγμὴν ταύτην τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν λαὸν τῆς ὑπαίθρου, ἀκόμη δὲ εἰδικώτερον τὸν λαὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τὸν συνέχει συναίσθημα ἀπογοητεύσεως ἢ μᾶλλον, δύναταί τις εἰπεῖν συναίσθημα ἀπογνώσεως διὰ τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν ὕπαιθρον. Πολὺ δὲ περισσότερον τὸ συναίσθημα τοῦτο εἶναι ἐντονώτερον διότι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους, δηλαδὴ νὰ δώσῃ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν Κυβέρνησιν συνασπισμοῦ, τὴν Κυβέρνησιν δὲ αὐτὴν τοῦ συνασπισμοῦ, τὴν στιγμὴν ταύτην, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἐθεώρει ἐπιβεβλημένην, διότι ἐνόμιζε ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὕτη εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Πολλοὶ πρὸ ἐμοῦ ἠθέλησαν νὰ καθορίσουν τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας φέρει τόσον ἡ συμπολίτευσις ὅσον καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις. Τινὲς ἐξ αὐτῶν ἀπεφάνθησαν ὅτι ἡ εὐθύνη βαρύνει ἁπαξάπαντας τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς, τινὲς δὲ ἀπεφάνθησαν ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν φέρνει ἀκεραίαν ἡ Κυβερνητικὴ πτέρυξ. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀληθέστερον, ἐγγύτερον πρὸς τὴν ἀλήθειαν εὑρίσκονται ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπεφάνθησαν ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Χώρας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Τσάτσον, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἐκεῖνος μόνον, ἴσως, ὁ ὁποῖος ἀπεφάνθη ὅτι τὴν εὐθύνην τὴν φέρει ἡ συμπολίτευσις. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι τὸ Ἔθνος ἀντιμετωπίζει δυσχερεῖς καὶ κρισίμους περιστάσεις καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ἀντιπολίτευσις, τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἔλθῃ ὡς ἀρωγός, ὡς συνεπίκουρος, εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ ἐξαγάγῃ τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις, φρονῶ δὲ ἀδιστάκτως ὅτι ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ σκέψις ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ παραμείνῃ ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν κρισίμων γεγονότων καὶ τῶν ἀντιξόων περιστάσεων ὑποστῇ φθοράν, ὑπὸ τὴν σκέψιν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις θὰ ἀποκομίσῃ πολιτικὰ ὀφέλη, ὁμολογῶ ἀδιστάκτως καὶ ἐν πλήρει εἰλικρινείᾳ ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ πολιτικὴν ἀνανδρείαν. Εἶναι παραδεκτὸν ὅτι αἱ Οἰκουμενικαὶ Κυβερνήσεις καὶ αἱ Κυβερνήσεις εὐρέος συνασπισμοῦ, σχηματίζονται ἀκριβῶς κατὰ τὰς κρισίμους περιστάσεις τοῦ Ἔθνους. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ ὁ βίος αὐτῶν εἶναι βραχὺς ἕως ὅτου ἐξέλθῃ ἡ Χώρα ἀπὸ τὸ ἀδιέξοδον, μεθ’ ὃ τὰ Κόμματα ἀναλαμβάνουν τὴν ἰδίαν αὐτῶν αὐτοτέλειαν. Συνεπῶς ἡ συμμαχία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἐθνικοὺς λόγους, εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις καθυποτάσσει τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ Κόμματος. Ὁ κ. Τσάτσος, ὑπηνίχθη ὅτι, ὅσοι πιστεύουν ὅτι τὰς εὐθύνας τὰς φέρουν ἀμφότεραι αἱ παρατάξεις, ἐμπνέονται ἀπὸ πονηρᾶς σκέψεις, ὅτι ἐπιζητοῦν νὰ φθείρουν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα τῆς Χώρας καὶ δραματίζονται δικτατορικὰς ἐξελίξεις. Φρονῶ ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μὲ τὴν Κυβερνῶσαν παράταξιν, ὥστε νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον, αἴ!, τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνο ποὺ φθείρει τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ δίδει ὅπλα εἰς ἐκείνους ποὺ ὁραματίζονται δικτατορικὰς λύσεις. Νομίζω δὲ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ πρόσφατη ἱστορία τοῦτο ἀπέδειξε· ὅτι τὸ 1936 ὅταν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν κατώρθωσε νὰ δώσῃ Κυβέρνησιν εἰς τὸν τόπον, εἶναι ἐκείνη ὑπεύθυνος, ἡ ὁποία ἤγαγε τὸν Μεταξᾶν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δικτατορίαν. Ἐπειδὴ ὅμως, κύριοι βουλευταί, τὴν στιγμὴν ταύτην τὸ νὰ ἐπιρρίπτωμεν εὐθύνας καὶ νὰ καταλογίζωμεν ταύτας καὶ νὰ ἐλέγχωμεν τὰ σφάλματα τῶν ὑπευθύνων, νομίζω ὅτι εἰς οὐδὲν προάγει τὴν κατάστασιν, εἶναι προτιμότερον νὰ λεχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τί πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τρόπον ὥστε ἡ κατάστασις νὰ μεταβληθῇ ἐπὶ τὰ βελτίω. Νομίζω ὅτι δὲν ἐξέλιπεν ἀκόμη πᾶσα ἐλπὶς διὰ τὸν σχηματισμὸν Κυβερνήσεως εὐρέος συνασπισμοῦ. Πιστεύω ὅτι, ἡμεῖς οἱ βουλευταί, ἀκριβῶς διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν εἴμεθα ἁπλᾶ μέλη πολιτικοῦ Κόμματος, ἀλλὰ εἴμεθα βουλευταὶ τοῦ Ἔθνους, δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀγώμεθα ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς ἡμῶν καὶ νὰ υἱοθετοῦμεν ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων. Διότι εἴμεθα μὲν μέλη τοῦ Κόμματος. Εἴμεθα ὅμως καὶ μέλη τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Σώματος, ἡ ὑπερτάτη ἀρχὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλεῖ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ δώσῃ ἐξουσίαν, εἴμεθα οἱ βουλευταὶ τοῦ Κόμματος οἱ ὁποῖοι δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ἀρχηγοὺς νὰ λαμβάνουν ἀποφάσεις. Οἱ ἀρχηγοὶ εἶναι ἐξάρτημα τῶν βουλευτῶν, ὅπως οἱ βουλευταὶ εἶναι ἐξάρτημα τῶν Ἀρχηγῶν. (Ψίθυροι εἰς τὴν αἴθουσαν παρὰ βουλευτῶν). Ἄν σᾶς ἀρέσῃ αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§5ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ τὸ ἰδοῦμε εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§6Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἐὰν ὅμως πραγματικῶς πᾶσα ἐλπὶς ἐξέλιπεν, αἴ, τότε ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ τηρήσῃ στάσιν μεγαλυτέρας θεληματικότητος καὶ στάσιν σθεναρωτέραν. Ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ καταρτίσῃ πρόγραμμα μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν σαφῶς καθωρισμένον, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν πραγματοποιήσιμον. Διότι εἶναι γεγονός, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν γνωρίζωμεν τί θέλομεν, εἰς ποῖον ἀντικειμενικὸν σκοπὸν ἀγόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσωμεν καὶ τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ ἀντικειμενικὸς αὐτὸς σκοπός. Μαζὶ μὲ τὸ σαφὲς πρόγραμμα, τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιζητήσῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ παντὸς μέσου, συνιστῶ ὅπως συγκροτηθῇ καὶ Κυβερνητικὸν κλιμάκιον ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν πολιτικοῦ ἀνδρὸς ἀνεγνωρισμένης ἀξίας, ἀνεγνωρισμένης προσωπικότητος, ἀνεγνωρισμένου κύρους, ὁ ὁποῖος θὰ ἡγηθῇ τοῦ Κυβερνητικοῦ αὐτοῦ κλιμακίου τὸ ὁποῖον θὰ μετασταθμεύσῃ εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ὁ πολιτικὸς αὐτὸς ἀνὴρ πρέπει νὰ περιβληθῇ μὲ ἀπεριόριστον ἐξουσίαν καὶ ἁρμοδιότητα, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἀντιλαμβανόμενος ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰ πράγματα νὰ προβῇ εἰς τὸν ἀναγκαῖον συντονισμὸν πάσης ἐνεργείας, εἴτε στρατιωτικός, εἴτε πολιτικός, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν.... (χειροκροτήματα) ....διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐμπεδώσῃ πραγματικῶς Κράτος νόμου. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει διάχυτος ἡ γνώμη εἰς μίαν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς ἐμὲ δὲ ἔχει καταστῆ συνείδησις, διότι τὴν κατάστασιν τῆς Μακεδονίας κολακεύομαι νὰ πιστεύω ὅτι τὴν γνωρίζουν περισσότερον παντὸς ἄλλου οἱ Μακεδόνες βουλευταὶ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οὔτε οἱ βουλευταὶ τῶν ἀστικῶν κέντρων, νὰ ἔχουν σαφῆ εἰκόνα τῆς ἐπικρατούσης ἐκεῖ πραγματικῆς καταστάσεως. Λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ἔχει καταστῆ συνείδησις ὅτι ἡ ἀνωτάτη ἡγεσία τοῦ Στρατοῦ, τόσον εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅσον καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς δὲν εἶναι ἄμοιρος πολιτικοῦ περιεχομένου. Κύριοι βουλευταί, ἔχει καταστῆ συνείδησις εἰς ἐμὲ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς Ἀσφαλείας εἶναι πληγὴ καί, ἐὰν ἀφίεται ἀπὸ σκοποῦ χαίνουσα, μὲ ἀντικειμενικὸν σκοπὸν νὰ φθείρῃ τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἐπέτυχε μέχρι τινός.

§7Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Αὐτὸ εἶναι βαρυσήμαντον.

§8Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα, κύριε συνάδελφε, νὰ ἔρχεσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ κατηγορῆτε τὴν Ἀνωτάτην Ἡγεσίαν τοῦ Στρατοῦ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ δι’ ὅλων αὐτῆς τῶν παρατάξεων πιστεύει εἰς τὴν ἡγεσίαν αὐτήν.

§9Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Εἶσθε βέβαιος; Δὲν πιστεύομεν ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα τῆς Βορείου Ἑλλάδος.

§10ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐσκεμμένως γίγονται αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται.

§11Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐσκεμμένως; (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§12Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἀπετέλει εὐχὴν ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς ἡ ἄποψις αὐτὴ ν’ ἀναπτυχθῇ εὐρύτερον, διότι ἀντιλαμβάνεσθε τὸ μέγα βάρος μιᾶς τοιαύτης βεβαιώσεως, προερχομένης ἀπὸ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τί λέγει.

§13Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Εἶμαι πάντοτε ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νὰ λέγεται ἡ ἀλήθεια καὶ δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὰς εὐθύνας καὶ ἀναλογίζομαι τὴν βαρύτητα τῶν ὅσων λέγονται ἐδῶ. Ἐὰν θελήσετε νὰ ὑποβάλω ἐπίσημον ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλήν, τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν, μαρτυρικὰς καταθέσεις, ἐκθέσεις μαχῶν, ἐκθέσεις συγκρούσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, τότε καὶ σεῖς ὁ ὁποῖος δὲν εἶσθε στρατιωτικός, ἐὰν κρίνετε τὸ ἀποτέλεσμα καὶ τὴν ἔκβασιν τῶν μαχῶν καὶ τῶν ἀγώνων ἐν σχέσει μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διετέθησαν, θὰ μοῦ εἴπητε σεῖς, ὁ ὁποῖος δὲν εἶσθε στρατιωτικός, ἐὰν σκοπίμως ἢ μὴ διεξήχθησαν οἱ ἀγῶνες αὐτοῦ.

§14Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἀγορεύουν οἱ βουλευταί, δὲν ἐπιτρέπονται διακοπαί. Εἶναι ἐσκεμμέναι αἱ διακοπαί.

§15Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ (Ὑφυπ. Στρατιωτ.). Ἐπὶ τοῦ σημείου, τὸ ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ρήτωρ σχετικῶς μὲ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατοῦ, παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι καίτοι ἐπὶ ἓν 24ωρον εὑρίσκομαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν, ἐν τούτοις ἀπὸ τὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν ἔκανα ἐκ τῶν ἐγγράφων τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῶν διαφόρων ἀναφορῶν καὶ τηλεγραφημάτων, δὲν ἔχω οὐδένα λόγον νὰ ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν, ἐπὶ τοῦ παρόντος τοὐλάχιστον, διὰ τὴν πορείαν τὴν ἐθνικήν, τὴν ὁποίαν τηροῦν οἱ ἡγήτορες τοῦ Στρατοῦ εἰς τὰ τμήματα αὐτὰ τῆς Χώρας.

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§17Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ (Ὑφυπ. Στρατιωτ.). Θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν ρήτορα νὰ μὴ δημιουργοῦνται ἐντυπώσεις εἰς βάρος τῆς ἡγεσίας τοῦ Στρατοῦ. Δὲν ἐπιτρέπεται σήμερον νὰ γίνωνται τοιαῦται κατηγορίαι ἄνευ ὡρισμένων ἀποδείξεων.

§18Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Δὲν ἠξεύρω. Πιστεύω ὅτι ἔπρεπε ἐξ ὑποχρεώσεως, νὰ ὑποστηρίξω τὴν Ἀνωτάτην ἡγεσίαν τοῦ Στρατοῦ. Πάντως ὅμως δὲν σᾶς πιστεύω, κ. Ὑπουργέ, διότι τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, τὴν ἔχω ἐξαγάγει ἀπὸ τὰ γεγονότα. Διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ κατάστασις, θὰ εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰδικώτερον εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ ἀναληφθῇ πρωτοβουλία ἐνεργείας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ δεχώμεθα τὰ γεγονότα. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ προλαμβάνωμεν τὰ γεγονότα. Ἡ παθητικὴ στάσις πρέπει νὰ λείψῃ. Πρέπει νὰ ἀναληφθῇ πρωτοβουλία ἐνεργείας, διότι ἡ παθητικὴ στάσις καταλήγει εἰς ἀβουλίαν, καταλήγει εἰς παράλειψιν καθήκοντος, καὶ ἔστιν ὅτε, φθάνει μέχρι προδοσίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διὰ τοῦτο, θὰ συνίστων εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ καταστρώσουν πρόγραμμα ἐφαρμόσιμον καὶ νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ διὰ παντὸς μέσου, νὰ ἀναλάβουν τὴν πρωτοβουλίαν ἐνεργείας. Μόνον ἔτσι θὰ δυνηθῶμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν. Ἐὰν ὅμως παρ’ ἐλπίδα καὶ ἡ νέα Κυβέρνησις δὲν κατορθώσῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν κατάστασιν, τότε ἴσως, θὰ γίνῃ, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ νὰ καταλήξωμεν νὰ προσφύγωμεν εἰς ἐκλογάς. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, τὸ μεγαλύτερον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον θὰ γίνῃ, εἶναι ἡ προσφυγὴ εἰς ἐκλογάς. Καὶ τὸ ἔγκλημα δὲν ἔγκειται εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐνδεχόμεναι ἐκλογαὶ μὲ τὸ ἀναλογικὸν σύστημα, θὰ ἐπιτρέψουν τὴν εἴσοδον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην μιᾶς μερίδος μικρᾶς ἢ μεγάλης ἀριστερῶν βουλευτῶν. Δὲν ἔγκειται ἐδῶ τὸ ἔγκλημα, οὔτε τὸ ἔγκλημα ἔγκειται ἂν εἶναι δυνατὸν ἢ μὴ νὰ γίνουν ἐκλογαὶ ὑπὸ τὰς κρατούσας συνθήκας. Ἀλλὰ τὸ ἔγκλημα ἔγκειται εἰς τὴν ψυχολογικὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ εὑρεθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, διότι μὴ ἀμφιβάλλετε, οὐδεὶς δύναται νὰ ἀπατήσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐστάθμισεν ἕνα ἕκαστον τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐγνώρισε τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων. Ἐξετίμα μέχρι τινὸς καὶ τὴν ἱστορικὴν αὐτοῦ δρᾶσιν, ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐνόμισεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην, ἐπεφυλάχθη, διότι διαισθητικῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός, γνωρίζει τί προτιμᾷ. Τοῦ ἀπέμειναν οἱ ὑπόλοιποι ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τοὺς γνωρίζει καλῶς, γνωρίζει τὴν τεραστίαν αὐτῶν μόρφωσιν, γνωρίζει τὴν τεραστίαν πνευματικὴν αὐτῶν ἀνωτερότητα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, γνωρίζει καὶ τὴν ρευστότητα τοῦ χαρακτῆρος καὶ τῆς πολιτικῆς συνειδήσεως αὐτῶν, καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπεφυλάχθη. (Χειροκροτήματα). Καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν τοῦ ἔμεινεν οὐδὲν ἄλλο παρὰ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνεργαζομένων κομμάτων καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔδωσεν τὴν ἐντολήν, ἔπραξεν, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ πράξῃ. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ εἰς τί λοιπόν, συνίσταται τὸ τρομερὸν πολιτικὸν ἔγκλημα; Συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἐξουσίαν, εἰς ἡμᾶς εἰς τοὺς ὁποίους ἀνέθεσεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἐντολήν, θὰ τοῦ εἰποῦμεν, ὅτι: Πάρε τὴν ἐντολήν σου, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν δυνάμεθα νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς προσδοκίας σου. (Γέλωτες ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῶν οἰκιῶν ὑμῶν ἐμπιπραμένων, ὑμεῖς ᾄδετε. Τὶ γελᾶτε, τὶ γελᾶτε (Θόρυβος).

§20Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν θὰ συστήσω πρωτοβουλίαν ἐνεργείας, διὰ νὰ βελτιώσωμεν τὴν αὐτὴν κατάστασιν καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ἀνέρχεται ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἑκόντας ἄκοντας νὰ μᾶς πιέζουν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δημιουργεῖται κύριοι κρίσιμος κατάστασις. Τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἐὰν προσφύγωμεν εἰς τὰς ἐκλογάς, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας καὶ θὰ εἴπῃ: Τί νὰ πράξω, ποῦ νὰ ἀναθέσω τὴν ἐντολήν; Καὶ αὐταὶ ἀκριβῶς εἶναι αἱ πράγματι κρίσιμοι περίοδοι τοῦ Ἔθνους. Αἱ περιστάσεις αὐταὶ δεικνύουν ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς περίοδον καταπτώσεως πολιτικῶν ἀνδρῶν.

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Ὥστε δὲν ὑπάρχει οὐδὲν ἄλλο πολιτικὸν κόμμα, κύριε συνάδελφε, ἐκτὸς τοῦ Λαϊκοῦ, νὰ πάῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός;

§22Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἀκριβῶς, λοιπὸν, τὸ πολιτικὸν τοῦτο ἔγκλημα πρέπει νὰ προληφθῇ, πρέπει νὰ εὑρεθῇ διέξοδος, νὰ λυθῇ ἡ κατάστασις. Τοῦτο εἶναι, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς νὰ σχηματίσουν ὁπωσδήποτε τὴν Κυβέρνησιν εὐρέος συνασπισμοῦ. Κύριοι συνάδελφοι, προτοῦ κατέλθω τοῦ βήματος τούτου, θεωρῶ σκόπιμον, ὅπως ἕκαστος ἐξ ὑμῶν πράξει ὅτι νομίζει ἀναγκαῖον, διὰ νὰ συμβάλῃ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον διὰ τὴν Κυβέρνησιν Συνασπισμοῦ. Πληροφορῶ δὲ τοὺς ἀξιοτίμους Πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ τοὺς κρίνῃ ἀπὸ τοὺς λόγους, διότι οἱ περίφημοι λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, οἱ ὁποῖοι ἐλέχθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι μᾶς χωρίζουν τὰ Κόμματα, ἀλλὰ μᾶς ἑνώνει ἡ Ἑλλάς, δὲν ἔχουν οὐδεμίαν θέσιν, ἂν δὲν συνοδευθοῦν ἀπὸ ἔργα. Δὲν πλανᾶται, κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, γνωρίζει τί θέλει. Πληροφορῶ δὲ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Πολιτικῶν Κομμάτων, ὅτι θὰ κριθοῦν ἐν τῷ μέλλοντι ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὄχι ἀπὸ τοὺς λόγους, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ ἔργα καὶ τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας θὰ προσφέρουν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα).

§23Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ κριθῇ ἀπὸ τὰ ἔργα της.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φ. Μανουηλίδης.

§25Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐμφάνισις τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 3 Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, συνοδεύεται ἀπὸ εὔλογον ἀνησυχίαν καὶ ἀπογοήτευσιν τῆς κοινῆς γνώμης. Μετὰ ἑπτάμηνον διακυβέρνησιν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἐμφανίζεται μὲ μεταβολὰς Ὑπουργῶν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Φρονοῦμεν, ὅτι ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ κρίνωμεν τὸ ἑπτάμηνον τοῦτο διάστημα τῆς διακυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος. Τὰς τελευταίας ἡμέρας ἐγένετο ὑπερβολικὴ χρῆσις τῆς λέξεως «συνταγματικὴ τάξις». Ἀπὸ τὴν συνταγματικὴν αὐτὴν τάξιν, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νομίζει ὅτι ἔχει μόνον δικαιώματα, οὐχὶ δὲ καὶ ὑποχρεώσεις. Ἡμεῖς συμφωνοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ μία συνταγματικὴ Κοινοβουλευτικὴ τάξις. Κατ’ αὐτὴν ἡ συμπολίτευσις κυβερνᾷ, ἡ δὲ ἀντιπολίτευσις ἐλέγχει. Ἦτο συνεπῶς φυσικόν, μετὰ τὴν ἑπτάμηνον ἢ ὀκτάμηνον αὐτὴν διακυβέρνησιν, ἡ πλειοψηφία νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν της ὅτι θὰ ἐλεγχθῇ διὰ τὰς πράξεις της. Μὲ ἠρεμίαν συνεπῶς, αἱ πυκναὶ τάξεις τῆς συμπολιτεύσεως, ὀφείλουν νὰ ἀκούσουν τὸν ἔλεγχον τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔργου των, καθόσον μάλιστα σπανιώτατα ἠσκήθη οὗτος λόγῳ τῆς ἐπὶ τρίμηνον λειτουργίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Κατὰ τὸν ἑπτάμηνον ἀπολογισμὸν ἔλαβον χώραν παραλείψεις καὶ ἐπιζήμιοι ἀμέλειαι, αἵτινες ἐδημιούργησαν τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον, ὥστε παρίσταται ἀνάγκη νὰ λεχθοῦν λυπηρὰ πράγματα. Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάθεσιν ἡμεῖς προσωπικῶν ἐπιθέσεων, οὔτε μᾶς κινεῖ οἱαδήποτε προκατάληψις πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Κυβέρνησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἄγει, εἰς τὴν ἄσκησιν καλοπίστου ἐλέγχου, εἶναι ἡ ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος ἄσκησις τῆς ἀναγκαίας κριτικῆς, ἵνα σταματήσουν τὰ αἴτια ἐκ τῶν ὁποίων ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὑποφέρει. Καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν Κυβέρνησιν ἔχει γίνει παραδεκτόν, ὅτι ἡ σημερινὴ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἔχῃ ἀνάγκην, παρὰ τὴν συνταγματικὴν τάξιν, βοηθείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ ἀποτελεσθῇ Κυβέρνησις ἐθνικῆς σωτηρίας. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπροκαλέσαμεν καὶ ἐδημιουργήσαμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ ἰδία Κυβέρνησις ἐπεζήτησεν ἀρχικῶς τὴν συμμετοχὴν ὅλων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἐθνικῶν κομμάτων πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως, ἥτις κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικώτερον καὶ ἀνδρικώτερον, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας διέρχεται ἡ πατρίς. Ἐπίστευεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι μετὰ τὴν ψῆφον τῆς 31ης Μαρτίου, ψῆφον ἡ ὁποία εἶχε τὴν ἔννοιαν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ὅπερ δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, μετὰ τὴν ψῆφον, λέγω, τῆς 31ης Μαρτίου, ὅτι ἡ λαοπρόβλητος Κυβέρνησις θὰ ἐφήρμοζε τὰς προεκλογικὰς ἐπαγγελίας καὶ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀναγκαῖα διὰ νὰ ἀνακουφισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ ὅτι, δὲν θὰ εὑρισκώμεθα σήμερον ὁλόκληρον ἑπτάμηνον μετὰ τὴν διακυβέρνησιν ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἰς ἓν χάος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ αὐτὴ ἡ τάξις τῆς Συμπολιτεύσεως, μὲ τὴν καλὴν πίστιν, ἡ ὁποία διακρίνει τοὺς πατριώτας Ἕλληνας δὲν ἀμφιβάλλω ἀναγνωρίζει ὅτι θὰ εἶναι δύσκολον νὰ ἐξέλθωμεν. Μὲ τὴν πρόθεσιν τοῦ τοιούτου ἐπιβεβλημένου κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου διὰ τὰ τρία μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν σήμερον ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Προέχει βεβαίως τὸ ἐθνικὸν ζήτημα τῆς ἀσκηθείσης ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ εἶμαι ὀλιγόλογος. Φρονῶ ὅτι τὸ θέμα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς δὲν ἀντέχει εἰς μεγάλην ἀνάπτυξιν. Εἶναι ἐν τούτοις ἐπιβεβλημένον νὰ τονισθῇ διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν ὅτι ὅσον ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες ἦσαν σύμφωνοι ὡς πρὸς τὴν γραμμὴν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὅσον, λέγω, τοῦτο εἶναι ἀληθές, τόσον ἐπίσης εἶναι ἀληθὲς ὅτι διεπράχθησαν βαρύτατα σφάλματα κατὰ τὴν διαχείρισιν τῶν ἐθνικῶν ὑποθέσεων. Ὑπάρχουν δημοσιεύματα τὰ ὁποῖα καὶ χθὲς ἀνεπτύχθησαν καὶ ἀνεγνώσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀναφερόμενα εἰς ἀτυχεῖς δηλώσεις καὶ ἀγορεύσεις μελῶν, τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα ἤσκησαν τὴν ἐξωτερικήν μας πολιτικήν. Τὰ μέλη ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως ἐμφανίζονται ὅτι εἶναι εὐχαριστημένα διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διασκέψεως τῆς εἰρήνης. Ὁμολογοῦμεν ὅτι ὅπως δὲν συνεμερίσθημεν τὴν ἀπερίσκεπτον αἰσιοδοξίαν, ἥτις μετεδίδετο ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς διασκέψεως, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον δὲν συμμεριζόμεθα καὶ τοὺς ἀτόπους ἐνθουσιασμοὺς διὰ τὰ ἀποτελέσματα αὐτῆς. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὸ Σῶμα. Ὑπάρχουν ἐπιστολαὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. τέως Ὑφυπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν, μὲ τὸν ὁποῖον μὲ συνδέει ἰδιαιτέρα φιλία καὶ ἐκτίμησις. Αἱ ἐπιστολαὶ αὐταὶ ἀναφέρουν περὶ συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ὑπέσκαπτε τὸ ἔργον του ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τῆς Διασκέψεως. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ποῖος διώρισε τοὺς συναδέλφους αὐτούς, τοὺς ὑποσκάψαντας τὸ ἔργον τοῦ ἀξιοτίμου τέως Ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοὺς δημιουργοὺς τοιαύτης κακῆς ἐντυπώσεως διὰ τὰ ἐθνικὰ ζητήματα τῆς Ἑλλάδος; Ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν σημερινὴν «Καθημερινὴ». Διαμαρτύρεται ὁ κ. τέως Ὑφυπουργὸς διότι παρεισέφρυσαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν οἰκονομικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἀντέδρασαν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀντιπροσωπείας μας. Καὶ ἐρωτῶ καὶ πάλιν ποῖος διώρισε τοὺς ἀνεπιθυμήτους αὐτοὺς ἀντιπροσώπους. Καὶ διατὶ ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διαμαρτυρηθείς, δὲν ἀπεσύρθη ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ἀφ’ οὗ ἐγνώριζεν ὅτι τοιοῦτοι ἀδέξιοι συνάδελφοι ἐπρόκειτο νὰ συντελέσουν εἰς ἐπιβλαβῆ ἀποτελέσματα; Δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα αὐτά. Ἐὰν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον ἐγένετο ἡ διαχείρισις τῶν ἐθνικῶν μας ζητημάτων εἰς τὴν διάσκεψιν δὲν προκύπτει ἀμφιβολία ἐπὶ τῶν ἀφορμῶν τῶν ἀποτυχιῶν. Ξένοι μεγάλοι ἄνθρωποι, φίλοι καὶ σύμμαχοί μας, ἐκακομετεχειρίσθησαν τὴν Ἑλλάδα. Ἕλληνες μικροὶ ἄνθρωποι, δὲν εἶχον τὸ θάρρος ἐν ὀνόματι τῶν ἡρωϊκῶν νεκρῶν μας νὰ ὑψώσουν τὸ ἀνάστημά των, νὰ διαμαρτυρηθοῦν διὰ τὴν κακομεταχείρισιν αὐτὴν καὶ νὰ δηλώσουν μὲ ὑπερηφάνειαν ὅτι ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰς ἀνυπολογίστους θυσίας της ὄχι μόνον δὲν εὗρε τὴν δέουσαν ἀνταπόδοσιν, ἀλλ’ ἀπεναντίας κατεσυκοφαντήθη, τὰ ἱερὰ δίκαιά της κατεπατήθησαν καὶ ἐβγῆκε ἀπὸ τὴν διάσκεψιν αὐτὴν ἀδικημένη. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ τοιαύτη εὐθαρσὴς ἀνάπτυξις τῆς ὑποθέσεώς μας θὰ ἐζημίωνε καὶ δὲν φρονῶ ὅτι, ὅταν λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ εἴμεθα εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διασκέψεως, προάγομεν τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Ἔ, λοιπόν, ὄχι. Ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διαμαρτύρομαι διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διασκέψεως αὐτῆς ἐξ ὀνόματος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ἐξ ὀνόματος τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ πληθυσμοῦ, διαμαρτύρομαι καὶ ἀποδοκιμάζω διότι ἀπεσύρθη ἡ αἴτησις διὰ τὴν Βόρειον Ἤπειρον καὶ διότι ἀπέσχομεν τῆς ψηφοφορίας κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν βορείων συνόρων μας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀκουσθῇ τοὐλάχιστον ἡ διαμαρτυρία αὐτὴ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος διότι ἐξακολουθοῦν καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν νὰ ὁμιλοῦν πάλιν περὶ Δυτικῆς Θράκης οἱ ἀσχημονοῦντες βάρβαροι γείτονές μας ἐκθρασυνθέντες ἀπὸ τὴν ἀνοχὴν τῶν μεγάλων. Πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι ἔχομεν ἀποτύχει εἰς τὴν Διάσκεψιν τῶν Παρισίων, τοῦτο δέ, διότι ὑπάρχει φόβος μήπως ἐπαναληφθοῦν τὰ σφάλματα ταῦτα, διὰ νὰ σταματήσωμεν τοὐλάχιστον τὸν κατήφορον καὶ τὸν ὀλέθριον τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειρίσθημεν τὰς ἐθνικάς μας ὑποθέσεις. Διότι ἐὰν δὲν προπαρασκευασθῇ καὶ πάλιν τὸ ἔδαφος, διὰ τὰς μελλούσας τελειωτικὰς ἀποφάσεις, ἐὰν δὲν ὀργανώσωμεν τὴν κατάλληλον προπαγάνδαν καὶ ἡ ἡγεσία τῆς νέας ἀποστολῆς μας δὲν εὑρεθῇ εἰς τὸ ὕψος της, θὰ εὑρεθῶμεν πάλιν εἰς λίαν κρίσιμον θέσιν καὶ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἀναγνωρίζοντες τὰ λάθη μας, θὰ ἐπικαλούμεθα τὴν βοήθειαν ἄλλων ὅταν πλέον θὰ εἶναι ἀργά. Καὶ ἂς ἔλθω, κύριοι, εἰς τὸ δεύτερον μέγα θέμα, εἰς τὸ θέμα τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως. Ἐν πρώτοις, εἶναι ἀνάγκη νὰ τονισθῇ ὅτι μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας οὐδεμία ἀγαθὴ πρόβλεψις διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν καὶ ἀνασυγκρότησίν μας δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Καὶ ἂν ἀκόμη μᾶς δοθοῦν χρήματα καὶ ἐφόδια περισσότερα ἀπὸ ὅσα προβλέπομεν, ἐν ὅσῳ δὲν ἐμπεδωθῇ ἡ τάξις ἐφ’ ὅσον δὲν ἀποκατασταθῇ τὸ Κράτος, θὰ διαρρέουν τὰ ἀγαθὰ καὶ θὰ ἐπιταθοῦν αἱ δυσχέρεια... Κατὰ τὴν ἐφετεινὴν περίοδον ὑπάρχει φόβος ὅτι ἡ σπορά, ἐκ τῆς ὁποίας περιμένομεν μεγάλην οἰκονομικὴν ἀνακούφισιν, δὲν θὰ ὁλοκληρωθῇ ἢ θὰ συντελεσθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ. Διότι οἱ γεωργοὶ δὲν δύνανται ἐλευθέρως νὰ κυκλοφορήσουν καὶ νὰ σπείρουν τοὺς ἀγρούς των διότι παρέρχεται ἡ τελευταία προθεσμία τῆς σπορᾶς. Κατηναλώθη πολύτιμος χρόνος εἰς μακρὰς ἐκπροθέσμους συζητήσεις μεταξὺ Ὑπουργείου Γεωργίας καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχῃ σπόρος πρὸς διανομὴν ἢ περὶ τοῦ ἂν ὑπάρχουν πιστώσεις διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἀγρότας πρὸς ἀγορὰν σπόρων. Τὰ φορολογικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ τοιαύτη κατάστασις τῆς ὑπαίθρου. Ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὴν ζωήν των καὶ τὴν περιουσίαν των, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὸ Κράτος φορολογίας. Οἱ ἀγρόται περιῆλθον εἰς μίαν τελείαν ἀπόγνωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ ὅλη οἰκονομικὴ κατάστασις ἔχει περιέλθει εἰς σημεῖον αὐτόχρημα ἀπελπιστικόν. Ὁ τιμάριθμος, παρὰ τὰς ἀλχημείας τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, αὐξάνει καθημερινῶς. Τὰ τρόφιμα καὶ τὰ εἴδη τῆς ἐπενδύσεως ἐξακολουθοῦν καθημερινῶς τὴν πρὸς ἀνατίμησιν τάσιν των, καὶ αἱ ἀστικαὶ ὑπαλληλικαὶ καὶ ἀγροτικαὶ τάξεις ἀδυνατοῦν νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας των διότι οὐδεμία ἀναπροσαρμογὴ τῶν προϊόντων καὶ τῆς ἐργασίας των ἐπετεύχθη. Περὶ ἀνοικοδομήσεως, ἂς μὴ γίνεται κἂν λόγος. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀνοικοδόμησις, ἐὰν ἐπετυγχάνετο ἡ ἐξασφάλισις τῶν ὑλικῶν μέσων, πάλιν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀποδώσῃ καὶ νὰ προχωρήσῃ διότι καθημερινῶς καίονται, ἐρειποῦνται καὶ καταστρέφονται στέγαι καὶ οἰκήματα περισσότερα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνοικοδομηθοῦν μὲ τὰ διατιθέμενα πενιχρὰ μέσα. Ἀλλ’ ἂς εἴμεθα δίκαιοι εἰς τὸν τομέα τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἡ Κυβέρνησις ἐσημείωσε τὴν ἐπιτυχίαν εἰς τὸν τομέα τῆς προαγωγῆς εἰς Ὑπουργεῖον τοῦ ἁρμοδίου Ὑφυπουργείου καὶ κατεγίνετο μὲ νομοσχέδια δι’ ὧν συνεζητεῖτο εἰς ποίαν Τράπεζαν θὰ ἀνετίθετο ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἡ διαχείρισις δηλαδὴ τῶν χρημάτων τὰ ὁποῖα δὲν διαθέτομεν, διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν. Τὰς ἡμέρας ἐξ ἄλλου αὐτὰς καὶ κατόπιν ἀπὸ πολλοὺς μῆνας ποὺ εἴχομεν παύσει νὰ ἐνθυμούμεθα τὴν λέξιν «ἀπεργία», ἀπεργίαι ἔχουν ἐκσπάσει ἐκ μέρους τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ καὶ τοῦ τραπεζιτικοῦ κόσμου. Γνωρίζετε ὅλοι τὰς τραγικὰς συνεπείας τῶν τοιούτων ἀπεργιῶν. Σύμπτωμα καὶ αὐτὸ τῶν ὀδυνηρῶν στιγμῶν τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἡ Κυβέρνησις δι’ ἀλλεπαλλήλων ὑποσχέσεων τὰς ὁποίας ἔδιδεν ἐνῷ ἐγνώριζεν ὅτι δὲν θὰ τὰς ἐτήρει, ἐδημιούργησε τὸ σημερινὸν ἀδιέξοδον καὶ ἐν ἀπογνώσει οἱ πεινῶντες δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ οἱ τραπεζιτικοί, κατέφυγον εἰς τὸ ἔσχατον μέσον τῆς ἀπεργίας. Ἀλλὰ τὶ πρῶτον καὶ τὶ ὕστερον νὰ ἀπαριθμήσῃ κανείς. Μήπως τὸ ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ τῆς περιφήμου ἐξυγιάνσεως δὲν ἐξαπέλυσαν ἄλλην θύελλαν διαμαρτυριῶν καὶ ἄλλην ἀπόγνωσιν εἰς τάξεις ὁλοκλήρους ἐνδιαφερομένων καὶ ἀπολυομένων ὑπαλλήλων; Εἴμεθα ἀνέκαθεν, κύριοι συνάδελφοι, τῆς ἰδέας ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ τόσον ἀναγκαία καὶ ἐπιθυμητὴ ἐξυγίανσις καὶ ἡ πραγματικὴ ἐκκαθάρισις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἐτονίσαμεν, ὅμως, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατ’ ἀμφοτέρας τὰς συζητήσεις τοῦ ψηφίσματος, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐξυγίανσις θὰ ἦτο χρήσιμος καὶ ἀπρόσβλητος μόνον ἐὰν ἐβασίζετο ἐπὶ ἠθικῶν καὶ ποιοτικῶν βάσεων. Ἐζητήσαμεν διακομματικὴν ἐπιτροπὴν ἵνα καταστῇ δικαία καὶ ἀδιάβλητος ἡ τοιαύτη ἐξυγίανσις καὶ ἠρνήθη ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς τῆς ἀμερολήπτου ἐκκαθαρίσεως τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ εὑρισκόμεθα σήμερον πρὸ τοῦ οἰκτροῦ θεάματος, κομμουνισταὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς ἔπρεπε νὰ διωχθοῦν καὶ νὰ ἀπολυθοῦν, νὰ εὑρίσκουν τὸ μέσον νὰ σώζωνται καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, ἐθνικόφρονες, ἀλλ’ οἵτινες εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ εἶναι δημοκρατικοί, νὰ ἀπολύωνται καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι....

§26ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οὐδεὶς ἀπελύθη.

§27Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. ..... δὲν εἶναι εὐχάριστοι εἰς τὸ κόμμα, νὰ ἀπολύωνται ἐπίσης διὰ νὰ πληρωθοῦν αἱ θέσεις παρὰ τῶν ἀπειραρίθμων φίλων οἱ ὁποῖοι ἀνέμενον νὰ καταλάβουν τὰς θέσεις αὐτῶν. Μὲ αὐτὸν τὸν ρυθμόν, κύριοι συνάδελφοι, ἡ ἐξυγίανσις καὶ ἡ ἐκκαθάρισις, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν πάντες ἡμεῖς, δὲν θὰ ἔχῃ τὰ προσδοκώμενα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν πραγματικὴν ἐξυγίανσιν καὶ τὴν δημιουργίαν Κράτους δικαίου.

§28ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε ἕνα δημοκρατικὸν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος ἀπελύθη.

§29Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀνεφέρθησαν πολλὰ ὀνόματα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κύριε συνάδελφε. Ἀλλὰ ἂς μὴ λησμονήσωμεν, κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ οἰκτρὸν θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισεν ἡ διανομὴ τῶν ἐφοδίων τῆς ΟΥΝΡΡΑ. Τὰ ἐφόδια αὐτὰ ἦσαν ἐκεῖνα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀνέμενε πραγματικὴν ἀνακούφισιν ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Ὅλοι μας γνωρίζομεν, ὅτι ἔχουν διανεμηθῆ κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον. Αἱ ἀποθῆκαι ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους παραμένουν πλήρεις. Τὰ ἐφόδια αὐτὰ ἐκινδύνευαν καὶ κινδυνεύουν νὰ καταστραφοῦν, νὰ κλαποῦν, ἀλλὰ νὰ μὴ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς πάσχοντας καὶ ἀναμένοντας τὴν διανομήν των. Εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐγένετο ποικίλη ἐκμετάλλευσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἔχω δὲ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα παρακατιὼν θὰ ἀναφέρω. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν παρηκολούθουν καὶ ξένοι, οἱ ὁποῖοι, φαντάζομαι, ποίας ἐντυπώσεις θὰ ἀπεκόμισαν ἀπὸ τὴν ἀκατάστατον διανομὴν τῶν ἐφοδίων, ἡ ταχεῖα καὶ τακτικὴ διάθεσις τῶν ὁποίων θὰ ἐπέφερε πραγματικὴν ἀνακούφισιν τοῦ δυστυχοῦντος λαοῦ μας. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ διαμαρτυρώμεθα ὅταν ἀκούωμεν τὴν ἀλήθειαν. Αὐτὴ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀλλαγῆς, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν εἰς τὰ ἁρμόδια Ὑπουργεῖα, ἀναγνωρίζει τὸν κακὸν χειρισμόν, ὅστις ἐγένετο εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ Συντονισμοῦ μὲ μίαν ἀξιέπαινον προσπάθειαν προσπαθεῖ νὰ συντονίσῃ τὰ ἀσυντόνιστα. Ὁ Ὑπουργός του ὁμολογουμένως κατέβαλεν ὑπερανθρώπους προσπαθείας, εὑρισκόμενος πολλάκις εἰς ἀντιθέσεις καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους του, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠννόουν νὰ συμμορφωθοῦν πρὸς τὰς χαραχθείσας γραμμὰς τοῦ συντονισμοῦ. Ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας τὰ ἀποτελέσματα καὶ οἱ κόποι καὶ αἱ προσπάθειαι τοῦ Ὑπουργείου αὐτοῦ ἀποβαίνουν εἰς μάτην. Εἶναι ἀνάγκη νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἔχει χρεωκοπήσει. Παταγώδης εἶναι καὶ ἡ ἀποτυχία εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Καὶ ἐπαναλαμβάνω κάτι, τὸ ὁποῖον καὶ ἀρχόμενος εἶπον ὅτι καὶ ἂν μεταβληθῇ τὸ σύστημα καὶ ἂν κατορθώσωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν μίαν ὀρθοτέραν οἰκονομικὴν πολιτικήν, ἐφ’ ὅσον ἡ ὕπαιθρος τρομοκρατεῖται καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας εὑρίσκεται εἰς ὃ σημεῖον περιῆλθε σήμερον, ἀντλοῦμεν εἰς πίθον Δαναΐδων. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ τρίτον σοβαρὸν ζήτημα, εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ὅταν κατὰ Ἰούνιον μῆνα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κληθῶ μαζὶ μὲ τοὺς ἄλλους Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — διότι ἀπουσίαζε τότε ὁ ἰδικός μου Ἀρχηγός — παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν σύσκεψιν, μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐλαμβάνοντο καὶ πρὸ τῶν αἰσιοδόξων προβλέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἐτόλμησα, μὲ ὅλην τὴν φιλικὴν διάθεσιν τὴν ὁποίαν εἶχον, νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὁσάκις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως εἴτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἴτε ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου, προέβαινεν εἰς δηλώσεις αἰσιοδοξίας, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν τὴν ὑστεραίαν πάντοτε ἐδημιουργοῦντο καὶ ἀνεκοινοῦντο θλιβερὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἀνέτρεπον ὅλας αὐτὰς τὰς αἰσιοδόξους προβλέψεις. Δὲν ὑπῆρχε, κύριοι κανὲν πρόγραμμα ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ποὺ ἐδημιουργήθησαν τὰ ζητήματα αὐτά. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλύτερον σφάλμα, τὸ ὁποῖον διεπράχθη. Ἀφήσαμεν καὶ ἐφούντωσε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εὑρισκόμεθα σήμερον, τρομοκρατημένοι, νὰ μὴ γνωρίζωμεν πῶς νὰ κατασβήσωμεν τὴν πυρκαϊὰν ἡ ὁποία ἔχει ἁπλωθῆ εἰς ὅλας τὰς περιοχὰς τῆς Ἑλλάδος. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ἀπὸ 30ετίας νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι λίαν θλιβερά. Εἰς τὸν Νομὸν Ἕβρου, τὸ ἀκρότατον αὐτὸ σημεῖον τῆς παραμεθορίου, ὑπῆρχε μέχρι τινὸς σχετικὴ ἡσυχία. Καὶ ἐνῷ εἴμεθα κάπως ἥσυχοι, διότι τουλάχιστον μερικαὶ περιφέρειαι τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ τὸ φάσμα τοῦ ἀλληλοσπαραγμοῦ, αἱ τελευταῖαι πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται ἐκεῖθεν, εἶναι λίαν δυσάρεστοι. Ἐκτὸς τῶν δημοσιογραφικῶν τηλεγραφημάτων πληροφορούμεθα δι’ ἐκθέσεων, ὅτι ἡ ὕπαιθρος κυριαρχεῖται ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν κομμουνιστῶν, εἰς τὴν ἐγκληματικὴν διάθεσιν τῶν ὁποίων εὑρίσκονται οἱ ἀτυχεῖς χωρικοί. Ἡ ἐπιστράτευσις ἐκ μέρους τοῦ Κ.Κ.Ε. ἐξακολουθεῖ. Ἀπὸ τῆς 20.10.46 μέχρι σήμερον ἐπεστρατεύθησαν περὶ τοὺς 350 κομμουνισταί, ὑπὸ τὰ ὄμματα, ἐννοεῖται, τῶν τοπικῶν Ἀρχῶν. Καὶ συγκεκριμένως, ἀπὸ τὴν κωμόπολιν Λαβάρων 100, Μάνδραν 30, (ἀναγινώσκει), Κορνοφωλεὰν 40, Ἑλληνοχῶρι 100, διάφορα ἄλλα χωρία περὶ τοὺς 100. Οἱ ἐκτοπισμοὶ γυναικοπαίδων καὶ ἡ συγκέντρωσις τούτων εἰς ἀποθήκας ὑπὸ τραγικὰς καὶ ὄντως ἀπανθρώπους συνθήκας φέρει ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων ἀποτελέσματα. Ἡ τραγικὴ θέσις τῶν τοιούτων γυναικοπαίδων προκαλεῖ τὴν συμπάθειαν καὶ τὴν διόγκωσιν τοῦ πρὸς τὴν Ἀριστερὰν καὶ τὰ ὄρη ρεύματος. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐκκαθάρισις τοῦ ἐθνικόφρονος καὶ μὴ ἐθνικόφρονος κόσμου. Ἀλλὰ δημιουργεῖται μία σύγχυσις κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐκκαθαρίσεως αὐτῆς. Ὑπῆρχον παλαιοὶ ὀπαδοὶ τοῦ ΕΑΜ, νέα παιδιά, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσαν μεταμέλειαν. Σώνει καὶ καλὰ ἡ διοίκησις καὶ ἡ Χωροφυλακὴ ἐννοεῖ, ἴσως διὰ λόγους πολιτικοὺς καὶ ὄχι ἐκ κακῆς προθέσεως, νὰ τοὺς φυλακίζῃ αὐτοὺς καὶ τὰς οἰκογενείας των, νὰ τοὺς ἀπελαύνῃ, νὰ δημιουργῇ ἀναστώτωσιν εἰς ὁλόκληρον τὴν κοινωνίαν καί, συνεπῶς, νὰ ὠθῇ τὰ παιδιά, αὐτά, διὰ μίαν δευτέραν φοράν, πρὸς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα. Καὶ ὑπάρχει ἀκόμη, κύριοι, ἐκτὸς τῆς ἀνταρσίας τῆς κομμουνιστικῆς καὶ ἡ τρομοκρατία, ἐνίων ὀργάνων τῆς δεξιᾶς. Ὑπῆρχεν αὐτὴ ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐκλογῶν, δὲν ἠθελήσαμεν ὅμως οὐδέποτε νὰ ὑπαινιχθῶμεν τὸ πρᾶγμα φανταζόμενοι ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου ἀναλαβοῦσα τὴν ἐξουσίαν κοινοβουλευτικὴ Κυβέρνησις θὰ κατώρθωνε ὥστε τόσον αἱ τρομοκρατικαὶ ἀνταρτικαὶ καὶ προδοτικαὶ ὁμάδες τῆς ἀριστερᾶς ὅσον καὶ αἱ τῆς δεξιᾶς νὰ ἐπατάσσοντο καὶ θὰ ἠχρηστεύοντο.

§30ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὸν Ἕβρον δὲν ὑπάρχουν τῆς δεξιᾶς.

§31Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Σεῖς, κύριε συνάδελφε, δὲν εἶσθε ἀπὸ τὸν Ἕβρον. Ἐὰν θέλετε νὰ ὁμιλήσητε νὰ ἀνεβῆτε στὸ βῆμα.

§32Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ πληρεξούσιος τοῦ Ἕβρου. Συμμορίαι δεξιαὶ δὲν ὑπάρχουν δυστυχῶς. Συνεπῶς κακῶς λέγετε ὅτι ἡ δεξιὰ τρομοκρατεῖ. Ὑπάρχουν μόνοι κομμουνισταὶ οἱ ὁποῖοι τρομοκρατοῦν καὶ ὅταν σεῖς ἐκοιμᾶσθε μακαρίως εἰς τὰς Ἀθήνας ἐγὼ ἤμην ἐκεῖ ἐθνικὸς κῆρυξ μὲ σφρῖγος καὶ μὲ αὐταπάρνησιν. Μόνον προσωπικὴν πολιτικὴν ἠσκήσατε σεῖς εἰς τὸν Ἕβρον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§33Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ μόνη διακοπὴ τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως ἐδέχθην. Ὁ συνάδελφος κύριος Κουγιουμτζόγλου ἦτο φυσικὸν νὰ ὑποστηρίξῃ μὲ σφρῖγος καὶ αὐταπάρνησιν τοὺς Χίτας. Ἦτο καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν χιτῶν (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Συνεπῶς δὲν ἀπορῶ διὰ τὴν συγκίνησιν τὴν ὁποίαν ἠσθάνθη ὅταν μὲ ἀμεροληψίαν ἀνέφερα τὰς ἀφορμὰς τῆς τρομοκρατίας ἀμφοτέρων τῶν ἄκρων.

§34Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Καίτοι δὲν ἀνήκω εἰς τὸ Κόμμα τῶν Χιτῶν ἐν τούτοις σᾶς λέγω ὅτι ἐὰν δὲν ὑπῆρχον αὐτοὶ ἡ κεφαλή σας δὲν θὰ ἦτο στοὺς ὤμους σας.

§35Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Σημειώνω τὴν παρατήρησιν. Ὁ κ. συνάδελφος ἀνομολογεῖ ὅτι ὑπῆρχον χῖτες, τῶν ὁποίων ἦτο ἀρχηγὸς καὶ ὅτι χάρις εἰς αὐτοὺς ζῶμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. κύριος συνάδελφος εἶναι ἤδη ὀπαδὸς ἄλλου κόμματος καὶ συνεπῶς ἀναπτύσσει μίαν ἐξαιρετικὴν δραστηριότητα.

§36Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Τιμή μου.

§37Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τιμή σας μεγάλη, ἐὰν ὑπήρξατε ἀρχηγὸς τῶν ἡρωϊκῶν ἐκείνων νέων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ τῶν θεωρείων, θόρυβος, γέλωτες καὶ φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§38Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Ὅταν Βούλγαρος ἀξιωματικὸς ἀπὸ τὸν ἐξώστην τοῦ δημαρχείου τῆς πόλεως Διδυμοτείχου ἔλεγεν ὅτι ἡ Θράκη καὶ ἡ Μακεδονία πρέπει νὰ γίνουν ὁμοσπονδία ἐγὼ μὲ στεντορείαν τὴν φωνὴν ἐφώναζα: Κάτω οἱ Βούλγαροι. Δὲν θέλω νὰ εἴπω χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας σας περισσότερα. Δὲν μπορεῖτε νὰ θίγετε ἐμένα. Δὲν ἐξωρίσθηκα ἐγώ.

§39Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος μπορεῖ νὰ λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξῃ τοὺς ἡρωϊσμούς του, καὶ διὰ νὰ τὸν θαυμάσωμεν. Πάντως ὁ κ. συνάδελφος εἶναι γνωστὸς διὰ τὴν ζωηρότητα τοῦ ὕφους του εἰς ὁλόκληρον τὴν περιφέρειαν καὶ συνεπῶς ἐγὼ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ εἴπω περισσότερα διότι ἡ ζωηρότης αὐτὴ τὸν ἔχει καταστήσει πασίγνωστον.

§40Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὁ κ. Μανουηλίδης τὶ ἔκανε διὰ νὰ τὸ ἀκούσῃ ὁλόκληρος ἡ Βουλή. (Φωναί, θόρυβος, Κωδωνοκρουσίαι).

§41Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Λοιπὸν ἔλεγον ὅτι ὑπάρχουν κομμουνισταὶ καὶ χῖτες καὶ εἰς τὸν Νομὸν Ἔβρου...

§42Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Πρέπει νὰ εἴμεθα πρῶτον Ἕλληνες καὶ ὕστερα συμπολιτευόμενοι ἢ ἀντιπολιτευόμενοι... Ξεύρουμε ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ διαταράσσουν τὴν τάξιν εἰς τὴν Μακεδονίαν.

§43ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Οὐδεὶς χίτης ἔστρεψε ποτὲ τὰ ὅπλα κατὰ τῆς πατρίδος του.

§44Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ στείλῃ τὸν λόγον τοῦ κυρίου βουλευτοῦ εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν Βουλγάρων καὶ τῶν Ἀλβανῶν. (Θόρυβος, φωναί, κωδωνοκρουσίαι).

§45Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσωμεν καθ’ ὃν τρόπον ἐπιθυμεῖτε καὶ ὁρίζετε σεῖς. Ἔπρεπε νὰ μὴ εἴπωμεν ὅτι μαζὶ μὲ τὴν προδοτικὴν ἀνταρσίαν τῆς ἀριστερᾶς δὲν λείπει καὶ ἡ τρομοκρατία τῆς δεξιᾶς ἐν ᾧ τὸ ἀνομολογεῖτε καὶ κατηγγέλθη κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐρχόμεθα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀνταρσίαν καὶ τὴν ἀναρχίαν τὴν ὁποίαν ἡ ἀξιοθρήνητος πολιτική σας ἐξαπέλυσε, προσπαθεῖτε μὲ φωνασκίας καὶ μὲ θόρυβον νὰ διαστρέψητε τὰ γεγονότα καὶ νὰ καταπνίξητε τὴν ἀλήθειαν. Πρέπει νὰ εἴμεθα εὐθεῖς καὶ νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀπόψεις μας ὅσον ἀφορᾷ, ὅλας τὰς πλευράς, τὰς πλευρὰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐδημιούργησαν τὴν σημερινὴν θλιβερὰν κατάστασιν. Μὲ τὰς διακοπὰς καὶ τὸν θόρυβον δὲν εὑρίσκεται ἡ ἀλήθεια καὶ ἐγὼ εἶμαι συνηθισμένος νὰ ὁμιλῶ ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον αὐτὸ βῆμα διότι δὲν ἦλθον σήμερον ἐδῶ, ἀλλὰ συνήθισα εἰς 25 ἐτῶν Κοινοβουλευτικὴν ζωήν. Ὁ θόρυβος καὶ αἱ ἀντεγκλήσεις δὲν μὲ πτοοῦν· εἶναι δὲ ἴδια τῶν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἐπιχειρήματα. Θὰ τερματίσω λοιπὸν ἐγὼ ὅπως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τερματίσω. Τὸ βῆμα τοῦτο εἶναι ἐλεύθερον. Τοὐλάχιστον αὐτὸ ὀφείλετε νὰ τὸ ἐννοήσητε καὶ νὰ τὸ σεβασθῆτε, παρὰ τὴν σύγχυσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε. Σεβασθῆτε τοὐλάχιστον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, διότι ἄλλως μὴ ὁμιλῆτε περὶ συνταγματικῆς τάξεως. Ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ πῶς ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐπιβάλλουν τὴν τάξιν. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς εἴμεθα εἰθισμένοι καὶ ἀπὸ τὴν ἀπάθειαν τὴν ὁποίαν δεικνύει ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἄσκησιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ ἀπὸ τὴν ἔνοχον ἀνεκτικότητά της κατὰ τὰς θορυβώδεις ἐκδηλώσεις τῆς πλευρᾶς τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἐννοεῖ νὰ καταπνίξῃ τὴν φωνὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους. Ἡμεῖς θὰ εἴπωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ εἴπωμεν ἀδιαφοροῦντες διὰ τὸν θόρυβον καὶ τὰς διακοπάς. Ἡ κατάστασις λοιπὸν εἰς τὸν Νομὸν Ἔβρου δὲν εἶναι μόνον θλιβερὰ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δημοσίας τάξεως ἀλλ’ εἶναι θλιβερά, θλιβερωτάτη καὶ ἀπὸ τῆς διοικητικῆς πλευρᾶς. Ἐὰν δὲν γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις ἂς πληροφορηθῇ ἀπὸ ἐμὲ ὅτι ἡ Γενικὴ Διοίκησις Θράκης ἔχει μεταβληθῇ εἰς μίαν τραγικὴν ἱλαροτραγῳδίαν ἀπὸ ἕνα Γενικὸν Διοικητὴν συνεχῶς ἀπουσιάζοντα καὶ διαπληκτιζόμενον συνεχῶς πρὸς τὸν Γενικόν του Γραμματέα Κίσσαβον ὀνόματι. Ἡ συνωνυμία ἐκ τοῦ ὀνόματος προξενεῖ ἀηδίαν. Ἀναγούλαν πραγματικὴν εἰς τὴν Διοίκησιν αὐτὴν (γέλωτες) καὶ μία κραιπάλη κομματικὴν τῆς ὁποίας οὐδέποτε ἀντίκρυσε παρομοίαν ἡ Θράκη οὔτε καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ καϋμένου τοῦ φίλου μου κ. Μαντᾶ. Τὸν ἠδικήσαμεν τὸν κ. Μαντᾶν, διότι σήμερον ἡ κατάστασις εἶναι ἀπείρως θλιβερωτέρα εἰς σημεῖον ὥστε ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διὰ στόματος τοῦ Πρωθυπουργοῦ εἶχεν ἀναγκασθῆ νὰ ὁμολογήσῃ τὴν ἀνεπάρκειαν καὶ ἀποτυχίαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ.

§46Α. ΠΑΠΑΔΗΜΟΣ (Ὑπ. Παιδείας). Ὑπῆρξεν ἕνας γενικὸς γραμματεὺς εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Θράκης, ὁ ὁποῖος ἀντικατεστάθη, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ὅμως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Θράκης ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ βροντοφωνήσῃ ὅτι ὁ γενικὸς αὐτὸς διοικητὴς διακρίνεται διὰ τὴν σεμνότητα τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν ἔννοιαν τὴν καλὴν τῆς διοικήσεως καὶ ὁ ὁποῖος ἔρχεται νὰ ἀντικαταστήσῃ ἀνθρώπους ἀγραμμάτους, ἀκαταρτίστους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ διοικήσουν οὔτε τὸ Καμεροῦν, ὁ δὲ Γενικὸς Διοικητὴς Μαντᾶς, ποὺ δὲν ἀποτελεῖ μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἀπετέλεσεν ἕνα σέμνωμα εἰς τὴν Θράκην. Δὲν εἶμαι φίλος του, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ἀπετέλεσε καὶ ἀποτελεῖ πολύτιμον κεφάλαιον διὰ τὸν πολιτικὸν κόσμον τῆς χώρας (Χειροκροτήματα).

§47Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, σᾶς πληροφορῶ ὅτι ὁ συνεχῶς ἀπουσιάζων Γενικὸς Διοικητὴς δὲν πολιτεύεται καλῶς. Βεβαίως σεῖς ὑπεραμύνεσθε τοῦ συναδέλφου σας, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη, νὰ διαπληκτίζεται ὁ γενικὸς διοικητὴς μὲ τὸν γενικὸν γραμματέα, ἦτο θέαμα θλιβερόν. Καὶ σᾶς λέγω ἐπίσης ὅτι ὁ λαὸς τῆς Θράκης ἦτο κατάπληκτος ἀγανακτῶν διὰ τὸ θέαμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐνεφάνισαν γενικὸς διοικητὴς καὶ γενικὸς γραμματεύς.

§48Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς ἀνακρίσεως, ὁ γενικὸς γραμματεὺς δὲν ἔδειξε τὴν ἀπαιτουμένην συμπεριφορὰν καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις τὸν ἀπέλυσε. Συνεπῶς τοῦτο εἶναι πρὸς ἔπαινον τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐπαινῆτε ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεδείχθη αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι ἡ ὑπαιτιότης ἦτο εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα ἐπῆλθεν ἄμεσος κύρωσις καὶ ἀπελύθη οὗτος.

§49Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ κατανείμω τὰς εὐθύνας. Ἐγὼ ἐκεῖνο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπιμένω εἶναι ὅτι ἐδημιουργήθη μία κατάστασις θλιβερά, ὅτι διαταγαὶ τοῦ γενικοῦ διοικητοῦ δὲν εἰσηκούοντο ἀπὸ τὸν γενικὸν γραμματέα καὶ τἀνάπαλιν καὶ ὁμιλῶ ἐπὶ γεγονότων, τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν δύνασθε νὰ ἀρνῆσθε. Ὅταν ἀπουσίαζεν, ὡς συχνὰ συνέβαινεν ὁ κύριος γενικὸς διοικητὴς ὁ γενικὸς γραμματεύς, διὰ τὸν ἄστοχον διορισμὸν τοῦ ὁποίου σεῖς εὐθύνεσθε, ἐδημιούργησε μίαν ἀναστάτωσιν πρωτοφανῆ. Ὅταν ἐπέστρεψεν ὁ γενικὸς διοικητὴς καὶ εἶδε τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἐγένετο ἡ ἀπόλυσις ἥτις δὲν ὠφέλησε διότι τὸ κακὸν εἶχε γίνει. Εὑρισκόμεθα δηλαδὴ πρὸ μιᾶς καταστάσεως ὡσὰν νὰ εἴμεθα ἄλλο Κράτος μακρὰν τῆς Ἑλλάδος καταδικασμένοι νὰ ἀνεχώμεθα αὐθαιρεσίας καὶ κακομεταχείρισιν, τὰ ὁποῖα ἀπελπίζουν τοὺς πολίτας καὶ τὰ ὁποῖα καταρρίπτουν τὸ γόητρον τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτά, ἔχω καὶ ἄλλα νὰ προσθέσω. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ νομοῦ Ἕβρου. Ὑπάρχει ἐκεῖ ἕνας νομάρχης, ὁ ὁποῖος προέρχεται ἀπὸ τὸν στρατόν, ὑπηρέτησεν εἰς τὴν ἐπιμελητείαν τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπελύθη δὲν ξεύρω διὰ ποίους λόγους.

§50Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ πλέον ἀρίστου ἀνθρώπου.

§51Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἄριστος ἄνθρωπος. Καὶ εἰς ἀπόδειξιν αὐτοῦ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῶν ἐθνικῶν Φιλελευθέρων μοῦ εἶπεν ὅτι σύσσωμος ὁ κόσμος τῶν λαϊκῶν τοῦ νομοῦ Ἕβρου διεμαρτυρήθη διὰ τὴν ἀποστολὴν τοῦ νομάρχου αὐτοῦ. Συνεπῶς δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ πραγματικότητι καὶ καλὸν θὰ εἶναι διὰ ξένας ὑποθέσεις νὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§52Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι ξένη ὑπόθεσις, πρόκειται περὶ ἑλληνικῆς καθαρῶς ὑποθέσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἔχω ὅλον τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ καὶ ἀπορῶ πῶς σεῖς παλαιὸς πολιτικὸς ὁμιλεῖτε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§53Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁ νομάρχης Ἕβρου, λοιπόν, κατὰ σημείωμα ἐκεῖθεν ἐγκατεστάθη εἰς Ἀλεξανδρούπολιν συνοδείᾳ δύο ἰδιωτῶν ἐκ Πειραιῶς ἀποτελούντων τὸ ἄμεσον περιβάλλον του καὶ ἀσχολουμένων μὲ ἐμπορικὰς κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις. Οἱ ὕποπτοι αὐτοὶ Σύμβουλοι παρευρίσκονται συνεχῶς εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Νομαρχίας καὶ ἐξέρχεται πάντοτε συνοδευόμενος παρ’ αὐτῶν. Συμπεριφέρεται κατὰ τρόπον ἀνάρμοστον πρὸς πάντα πολίτην μὴ ἀνήκοντα εἰς τὸ κόμμα του. Ἐξεμεταλλεύθη τὰς ἀδείας ἐξαγωγῶν ἀλεύρων καὶ ἐπικρατεῖ ἐντύπωσις ὅτι μόνον πρόσωπα συνεργαζόμενα μὲ τὸ ἐν Πειραιεῖ ἐμπορικὸν γραφεῖον του εὐνοεῖ καὶ προστατεύει. Ἐγένετο παρ’ ὀργάνων του διανομὴ ἱματισμοῦ προκαλέσασα ἀναστάτωσιν καὶ διαμαρτυρίας διὰ τὸν ὕποπτον καὶ ἁρπακτικὸν τρόπον, ἔφθασε δὲ ἡ ὑπόθεσις μέχρις εἰσαγγελίας, ἀνεκρίθη καὶ ὁ ὑπεύθυνος τῆς ΟΥΝΡΡΑ Ἀμερικανὸς κ. Χάριμαν λαβὼν γνῶσιν τῶν τοιούτων ἀτασθαλιῶν καὶ ἡ ὅλη ὑπόθεσις ἐκκρεμεῖ ἐνώπιον τῆς δικαιοσύνης. Ὁ ἴδιος Νομάρχης ἐφωράθη μεταφέρων διὰ τοῦ αὐτοκινήτου του σάκκους πλήρεις ἱματισμοῦ ἵνα προσωπικῶς δῆθεν διανείμῃ εἰς τοὺς χωρικούς». Συνεπῶς νὰ μὴ διαμαρτύρεσθε, ἀλλὰ νὰ ἀκούσετε καὶ νὰ πληροφορηθῆτε γεγονότα δυσάρεστα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεμίχθη καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ἔγιναν καὶ ἀνακρίσεις.

§54Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Ἀπορῶ πῶς πολιτικὸς τῆς πείρας τῆς ἰδικῆς σας, κύριε συνάδελφε ἐξ Ἕβρου, καθ’ ἣν στιγμὴν διεξάγεται γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀνασυγκροτηθείσης Κυβερνήσεως, περιωρίσθητε εἰς τὴν ἀγόρευσίν σας εἰς ἔλεγχον δι’ ἕνα θέμα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπορούσατε νὰ ὑποβάλητε ἐπερώτησιν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε νομίζω ὅτι εἶναι κατώτερον δι’ ἕνα πολιτικὸν τῆς ἰδικῆς σας πείρας. (Χειροκροτήματα).

§55Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ὁ ὁποῖος γνωρίζει πόσο τὸν σέβομαι καὶ τὸν τιμῶ δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζῃ ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ἄτοπον εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἶναι ἡ ἀποστολὴ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Νομάρχου αὐτοῦ, καὶ ἡ μὴ ἔγκαιρος μέχρι τοῦδε ἀνάκλησίς του. Ὅταν κανεὶς ἀποστέλλει ἕνα Νομάρχην εἰς μίαν περιφέρειαν ἀναλαμβάνει καὶ τὴν εὐθύνην διὰ τὸ ἀποστελλόμενον πρόσωπον. Ἔπρεπε δὲ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων νὰ στερεώσῃ τὸ κῦρος καὶ τὴν φήμην, ἅτινα περιβάλλουν τὸ ὄνομά του καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν πληθυσμῶν μὲ κατάλληλα πρόσωπα καὶ οὐχὶ μὲ πρόσωπα τοιαύτης κατωτερότητος καταρρακώσαντα τὴν ἔννοιαν τῆς διοικήσεως εἰς τὴν παραμεθόριον ἐκείνην περιοχήν. Αὐτὰ εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ κολάζωνται κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ἀντὶ νὰ ἀποδίδετε εἰς ἐμὲ τὸ ἄτοπον τῆς καταγγελίας των τὴν στιγμὴν ταύτην. Ἄλλωστε καὶ ἰδιαιτέρως σᾶς κατήγγειλα τὸ γεγονὸς καὶ σεῖς μοῦ εἴπατε ὅτι ὅλοι οἱ Λαϊκοὶ βουλευταὶ τοῦ Νομοῦ Ἕβρου εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην μὲ ἐμὲ περὶ τοῦ Νομάρχου. Καὶ διὰ νὰ καταλήξω, ἔφερα, κύριοι συνάδελφοι, τὰ παραδείγματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων εὑρῆκε ὅτι ἦσαν παράκαιρα, διὰ νὰ τονίσω ὅτι εἰς μίαν περιφέρειαν τὴν ὁποίαν γνωρίζω ἐγὼ ἡ διοικητικὴ κραιπάλη καὶ ἀτασθαλία συναγωνίζονται μὲ τὴν δημοσίαν ἀναρχίαν καὶ ἀνασφάλειαν. Νομίζω δὲ ὅτι τὰ γεγονότα εἶναι ἀπολύτως συνδεδεμένα. Ἡ κακὴ διοίκησις τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήσατε ἐξαποστέλλοντες πάντας τοὺς ἀναπήρους καὶ ἀνικάνους ὀπαδοὺς τοῦ κόμματος συνετέλεσε κατὰ πολὺ εἰς τὴν ἐπιδείνωσιν τῆς ἀναρχίας καὶ τῆς ἀπαθλιώσεως τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν σήμερον θρηνοῦμεν εἰς τὴν ὕπαιθρον. Εἴμεθα ἀπατημένοι ἐὰν νομίζωμεν ὅτι μόνον διὰ τοῦ ἑνὸς τομέως θὰ διορθώσωμεν τὴν κατάστασιν. Ὅταν στέλλωνται διοικητικοὶ ὑπάλληλοι τάσσοντες ἀποκλειστικὸν των σκοπὸν τὴν δημιουργίαν κόμματος καὶ τὴν ἐνίσχυσιν οὐχὶ τῶν πολιτῶν ἀλλὰ μόνον τῶν κομματικῶν των φίλων, τότε βεβαίως δὲν ἔχουσιν αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι τὸν καιρὸν νὰ ἀσχοληθοῦν μὲ ἄλλα γενικώτερα καὶ σοβαρώτερα ζητήματα. Ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι συνεργαζόμενοι ἀρχηγοὶ δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ θίξω τινὰ προσωπικῶς, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἀντιλαμβάνεσθε τὸν κατήφορον εἰς τὸν ὁποῖον φερόμεθα, τότε ἀλλοίμονον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐφ’ ὅσον ὑποστηρίζετε σεῖς οἱ ἴδιοι καὶ ἀναγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην μιᾶς Κυβερνήσεως ἐθνικῆς σωτηρίας, νὰ μὴ ἀναγνωρίζητε καὶ τὰς ἀφορμὰς αἵτινες σᾶς ἔφεραν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχῃ ἀκόμη καιρὸς διὰ νὰ σταματήσωμεν εἰς τὸν κατήφορον πρὸς τὸν ὁποῖον φερόμεθα. Ἐγὼ οὐδενὸς Ἕλληνος τὸν πατριωτισμὸν ἀμφισβητῶ. Ὀφείλομεν ἐν τούτοις νὰ ἀνομολογήσωμεν ὅτι τὰ ὕπατα ἀξιώματα δίδονται εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ δυνηθοῦν διὰ τῶν ἀξιωμάτων αὐτῶν νὰ φέρουν τὴν εὐτυχίαν καὶ τὴν ἡσυχίαν εἰς τὸν τόπον. Θὰ ηὐχόμην ἡ νέα αὐτὴ τρίτη Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τῶν Λαϊκῶν νὰ εἶναι εὐτυχεστέρα τῶν προηγουμένων. Δὲν τὸ πιστεύω ὅμως καὶ δι’ αὐτὸ ἐκφράζω τὴν δυσπιστίαν μου διότι ἡ δυσπιστία αὐτὴ ἴσως εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ σταματήσῃ ἀπὸ τὸν κατήφορον εἰς τὸν ὁποῖον παρασύρει ὁλόκληρον τὴν χώραν. Ἀλλέως θὰ θρηνήσωμεν καὶ νέας συμφορὰς καὶ φοβοῦμαι μήπως ὅταν ἐπέλθῃ ἡ ἀφύπνισις θὰ εἶναι πλέον ἀργά. (Χειροκροτήματα).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κουγιουμτζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§57Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φ. Μανουηλίδης εἶπε μερικὰ διὰ τοὺς Χίτας καὶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν Χ. εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι, νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος. Ἐμένα μὲ ἔφερεν ὡς ἀρχηγὸν τῶν Χιτῶν, εἶναι τιμή μου καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἔγινα ἀρχηγὸς τῶν Χιτῶν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω τὴν ἱστορίαν τῆς ὀργανώσεως τῶν Χιτῶν. Ὅταν ἠλευθερώθημεν ἀπὸ τὸν ἔνδοξον στρατόν μας ὑπῆρχε μία τρομοκρατία ἐκ μέρους τῶν Ἐαμοκομμουνιστῶν, μία τρομοκρατία πρωτοφανής. Τότε λοιπὸν ὠργανώθη ἡ ὀργάνωσις τῶν Χιτῶν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία κομματικὴ χροιά. Ἐγὼ ὅταν προσῆλθον διὰ νὰ ἀναλάβω τὴν ἀρχηγίαν τῶν Χιτῶν εἰς τὸ Διδυμότειχον ὑπῆρχε μία τρομοκρατία πρωτοφανὴς τὴν ὁποίαν δὲν γνωρίζει ὁ κ. Μανουηλίδης, διότι εὑρίσκετο εἰς Ἀθήνας, τρομοκρατία τὴν ὁποίαν ἐγνώρισεν ἐκ τοῦ πλησίον ὁ ὁμιλῶν, διότι εἶχα συλληφθῆ ἀπὸ τοὺς κομμουνιστὰς καὶ ἔμεινα μέσα εἰς τὰ μπουντρούμια γυμνὸς ἕως τὴν μέσην μὲ θερμοκρασίαν 6 βαθμῶν ὑπὸ τὸ μηδέν. Εἰσῆλθον εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ εἶμαι ὀπαδὸς τοῦ κ. Γονατᾶ καὶ ὅτι θὰ ἀνελάμβανον νὰ καταπολεμήσω τὰς προδοτικὰς πράξεις τῶν κομμουνιστῶν. Ἀνέλαβον τὴν ἀρχηγίαν, περιῆλθον, τότε ὅλα τὰ χωρία τοῦ Διδυμοτείχου ζωογονῶν καὶ ἐμπνέων τοὺς Ἕλληνας, νουθετῶν καὶ προσπαθῶν νὰ καταστήσω τὰς ψυχάς των ἰσχυρὰς διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ κομμουνισμοῦ. Νομίζω ὅτι πράττων ταῦτα, ἔπραξα τὸ καθῆκον μου καὶ ὄχι τρομοκρατίαν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Μανουηλίδης. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὴν πολιτείαν μου ἀπὸ μικρᾶς ἡλικίας εὑρίσκομαι εἰς τὰς Ἐθνικὰς ἐπάλξεις, δὶς ἐξορισθεὶς ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους, ἐπὶ διετίαν δὲ ἔσκαπτα εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Βουλγαρίας. Ἐγὼ διὰ τῆς πολιτείας μου ἀπέδειξα, ὅτι εἶμαι πραγματικὸς Ἕλλην, χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω ἄλλως τὸν κ. Μανουηλίδην ἐξετέθην εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ψηφίσθηκα ἀπὸ τὸν λαόν. Ὁ κ. Μανουηλίδης ἐπισκέπτεται τὸν Νομὸν μόνον κατὰ τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐξυπηρετεῖ ὀλίγους προσωπικούς του φίλους διὰ νὰ γίνουν τσορμπατζῆδες.

§58Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι ἐγὼ μὲν ἐκλέγομαι ἐπὶ μίαν εἰκοσιπενταετίαν ἀπὸ τὸν λαὸν τοῦ Ἔβρου σεῖς δὲ πρώτην φορὰν ἐξελέγητε βουλευτὴς καὶ συνεπῶς δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι δὲν ἐξυπηρέτησα τὸν Νομόν.

§59Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Ὁσάκις ἤμην ἀντίπαλός σας ἐλάμβανον περισσοτέρας ψήφους ἀπὸ σᾶς. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι τὸ 1926, ὅτε ἐξετέθην ὀρφανὸς Βενιζελικὸς ἔλαβον μόνος μου 1300 ψήφους. Ὑμεῖς κ. Μανουηλίδη τὸ 1932 ὅτε ἐξετέθητε ὡς ὀπαδὸς τοῦ κ. Παπανδρέου ἐλάβατε μόνον 900 ψήφους εἰς δὲ τὰς ἐκλογὰς τοῦ Μαρτίου ἐ.ἔ. ἐκινδυνεύσατε. Ὁ κ. Μανουηλίδης ἠμπορεῖ νὰ εἶναι πολιτικὸς ἀπὸ εἰκοσαετίας, δὲν ἕπεται ὅμως ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀντιμετωπίσω καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὰ συμφέροντα τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Συνεπῶς λέγω εἰς τὸν κ. Μανουηλίδην ὅτι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς γερμανικῆς κατοχῆς καὶ τοῦ ἐαμοκομμουνισμοῦ, τὰ μόνα κριτήρια ποὺ ὑπῆρξαν τὸ κόσκινον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν διὰ νὰ κοσκινίσουν τὸν καθένα, ἐμένα μὲ ἐκοσκίνισαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἀπέδειξα ὅτι εἶμαι πραγματικὸς Ἕλλην. Διότι ἐγὼ δὲν ἐπήγαινα εἰς τὴν πατρίδα μου μόνον ὅταν ἐπρόκειτο νὰ γίνουν ἐκλογὲς διὰ νὰ πάρω τὴν ψῆφον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Κύριε Μανουηλίδη εἰς τὴν κρίσιμον αὐτὴν στιγμὴν ποὺ δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν Νομὸν Ἕβρου παρὰ προπαγάνδα βουλγαρική, λόγῳ τῆς γειτνιάσεως μὲ τὴν Βουλγαρίαν, ὁ ὁμιλῶν δὲν ἐφείσθη κόπων καὶ μόχθων μηδὲ αὐτῆς τῆς ζωῆς του. Περιῆλθε τρὶς τὰ χωρία τῆς πόλεως Διδυμοτείχου καὶ τὰ ἐζωογόνησε καὶ ἔλεγεν εἰς ὅλους: «Κάμετε ὑπομονὴν ἡ Ἑλλὰς θὰ ζήσῃ». Σεῖς κύριε Μανουηλίδη ποσάκις ἐπεσκέφθητε τὴν ἐπαρχίαν; Συνεπῶς νομίζω ὅτι ἔπραξα καὶ ὡς Ἕλλην καὶ ὡς βουλευτὴς ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνέφερον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπέρτατον καθῆκον πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν πατρίδα καὶ τοὺς συμπατριώτας μου. (Χειροκροτήματα).

§60Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις μόνον ὡς συνέχειαν τῆς θλιβερᾶς παρεμβολῆς προσωπικῶν ἀντιθέσεων. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξιστορήσας τὴν πατριωτικὴν δρᾶσιν του, ἠθέλησε νὰ ἀντιδιαστείλῃ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου καὶ συνεργάτου μου κ. Μανουηλίδου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοῦ ὑπενθυμίσω ὅτι κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, ὁ κ. Μανουηλίδης εἶχεν ἀναλάβει εἰς τὰς Ἀθήνας, ὑπὸ τὴν κατοχήν, τὴν ἐκπροσώπησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰργάσθη ἐν μέσῳ κινδύνων καὶ ἐπετέλεσε τὸ πατριωτικόν του καθῆκον. (Χειροκροτήματα).

§61Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μαζὶ μὲ τὸν Ζεῦγον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§62Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, ὁ κ. Μανουηλίδης κατὰ τὴν κατοχὴν εὑρίσκετο εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἶχε συνεταιρισθῆ μέ κάποιον Οἰκονομίδην διὰ νὰ φέρουν λάδι καὶ νὰ κερδοσκοπήσουν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Οἰκονόμου ἔχει τὸν λόγον.

§64Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Κύριοι βουλευταί, σᾶς μεταφέρω ἐκ τῶν Β. Ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους τὴν ψυχικὴν ἀγωνίαν καὶ τὴν ὀδύνην τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς. Βεβαίως, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ζῶμεν ἐν τῇ Πρωτευούσῃ ὅπου ὁ εὐδαίμων ρυθμὸς τῆς ἀσφαλείας καὶ τῶν τέρψεων ἐξακολουθεῖ τὸν ροῦν του, δὲν δυνάμεθα νὰ αἰσθανθῶμεν τὸ δρᾶμα καὶ τὴν ἀγωνίαν ἡ ὁποία συνέχει τὰς ψυχὰς τῶν Β. Μακεδόνων καὶ τῶν Θρακῶν. Καθ’ ὃν χρόνον ἡμεῖς ἐνταῦθα συζητοῦμεν διαπληκτιζόμενοι, οἱ δυστυχεῖς ἀδελφοί μας εἶναι ἐκτεθειμένοι εἰς τὸ φάσγανον καὶ τὸ τσεκούρι καὶ τὸν ἐμπρηστικὸν δαυλὸν τῶν ἀναρχικῶν συμμοριῶν, τὰς ὁποίας τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα ἐξοπλίζει, διευθύνει, ὀργανώνει καὶ διαθέτει ὑπὸ τὰ ὄμματα τοῦ Κράτους καὶ τῆς ἐξουσίας. Ὁ πληθυσμὸς αὐτός, κύριοι βουλευταί, ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὸ αἷμα καὶ τὰ νεῦρα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, πολὺ πρὶν νυκτώσῃ κλείνεται εἰς τὰς ἀφυλάκτους ἀγροτικάς του οἰκίας καὶ μὲ τὴν ψυχὴν εἰς τὸ στόμα καὶ μὲ τὴν ἀγωνίαν καὶ τὸν φόβον, ἀναμένει νὰ κρούσῃ τὴν θύραν του ὁ δολοφόνος καὶ ὁ ἐμπρηστής. Ζῇ μὲ τὴν ἀγωνίαν τῆς ζωῆς του, τὴν ἀγωνίαν τῆς ζωῆς τῶν προσφιλῶν του προσώπων, τῶν τέκνων του, τὴν ἀγωνίαν τῆς διασώσεως τῆς μικρᾶς του περιουσίας, τὴν ἀγωνίαν τῆς διασώσεως τῆς συγκομιδῆς του, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τοὺς αἱματηροὺς θρόμβους ἱδρῶτος, τοὺς ὁποίους ἔχυσεν ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος ὁλόκληρος ἡ ἀγροτικὴ οἰκογένεια, μὲ τὸν φόβον τῆς τύχης τοῦ ὀλίγου ρουχισμοῦ του, μὲ τὸν φόβον τῆς μικρᾶς του περιουσίας. Οἱ ἀγροὶ μένουν ἀκαλλιέργητοι ἐκ τοῦ φόβου, αἱ συγκοινωνίαι ἔχουν διακοπῆ, αἱ πόλεις ἀπεμονώθησαν καὶ τὸ φάσμα τῆς πείνης πλανᾶται ὑπὲρ τὰς κεφαλάς των. Τὸ Κράτος παρίσταται ἀνίκανον νὰ διαφυλάξῃ τὴν ζωήν των καὶ νὰ τοὺς ἐμπνεύσῃ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας. Τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἐφυγαδεύθη ἀπὸ τὰς ψυχάς των καὶ ὁ φόβος καὶ ἡ ἀγωνία εἶναι ὁ ἀχώριστος σύντροφός των. Καὶ πρέπει νὰ ἔμεινε πολὺ βαθειὰ ριζωμένο τὸ αἴσθημα τὸ πατριωτικὸν τῆς Ἑλλάδος. Οἱ πληθυσμοὶ αὐτοί, τὰς ψυχὰς τῶν ὁποίων ἔχουν χαλυβδώσει μακροὶ ἀγῶνες ἐπὶ Τουρκοκρατίας, τοὺς ὁποίους διεξήγαγον κατὰ τῆς ὑπούλου, ἀνάνδρου, ἀλλ’ αἱμοσταγοῦς καὶ βαρβάρου σλαυϊκῆς ὑπονομεύσεως οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ καίτοι ἄοπλοι ἀνθίστανται ἐναντίον τῶν ἐνόπλων αὐτῶν συμμοριῶν, κατὰ τῶν ἀγρίων καὶ ἀπανθρώπων σφαγέων καὶ ἐκδορέων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸν στρατόν, τὸν λαϊκὸν στρατόν, τοῦ Κομμουνιστικοῦ κόμματος καὶ τὰ τάγματα τὰ ἔνοπλα τῆς λαϊκῆς ἀσφαλείας τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν καὶ διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ νὰ διοικήσῃ τὸ Κράτος. Παρ’ ὅλους δὲ τούτους τοὺς κινδύνους, ὁ λαὸς αὐτὸς δὲν ὑποκύπτει καὶ δὲν προσφέρει γῆν καὶ ὕδωρ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις, κύριοι, τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα βαδίζει ἐπὶ προδιαγεγραμμένου σχεδίου καὶ προγράμματος. Τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας τῶν χωρίων προσπαθεῖ νὰ ἐξοντώσῃ, ἄλλους μὲν διὰ τῆς σφαγῆς καὶ ἄλλους νὰ ἐξαναγκάσῃ εἰς ἐκπατρισμὸν εἰς τὰς πόλεις, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταλάβῃ τὰ χωρία, νὰ ἀπομονώσῃ τὰς πόλεις καὶ νὰ κάμῃ τὴν τελευταίαν κατ’ αὐτῶν ἐξόρμησιν, ὁπότε θὰ ἐπέλθῃ ἡ διάλυσις τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους. Δὲν θέλω, κύριοι, νὰ δραματίζωμαι τὴν ἀπαισίαν αὐτὴν εἰκόνα τῆς Κρατικῆς ἀποσυνθέσεως καὶ διαλύσεως. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι τραγικὴ καὶ ἐγκυμονεῖ κινδύνους καὶ δι’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ὑπόστασιν καὶ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Εἶναι βεβαίως ἀληθές, ὅτι δὲν κατωρθώσαμε νὰ δώσωμε τὰς προσδοκίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς αὐτὸν τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀσφάλειαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βασικὴν προϋπόθεσιν τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς παραμονῆς τοῦ Κράτους. Ὀφείλομεν ὅμως ἐξ ἄλλου νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι διανύομεν περιστάσεις ἐξαιρετικάς. Δὲν πιστεύω νὰ ἔχουν ἐμφανισθῆ εἰς τὴν μακραίωνα ἱστορίαν τοῦ Ἔθνους μας δυσχερεῖς περιστάσεις παρόμοιαι μὲ τὰς παρούσας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁλόκληρος ὁ Σλαυϊκὸς ὄγκος ἐπιτίθεται κατὰ τῆς Χώρας ἡμῶν, βοηθούμενος ἐσωτερικῶς ἀπὸ μίαν αἱματηρὰν μειοψηφίαν, ἡ ὁποία προσπαθεῖ νὰ ἀνοίξῃ τὰς πύλας τοῦ οἴκου μας διὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν εἴσοδον εἰς τὴν πατρίδα, εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν εἶναι ὥρα καταλογισμοῦ εὐθυνῶν, ἀλλὰ εἶναι ὥρα ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν κίνδυνον ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ ἀπολύτως καὶ τὴν ζωὴν τοῦ Ἔθνους. Πρὸ τῆς τραγικῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, καὶ εἰς τὴν κρίσιμον ταύτην καμπὴν τοῦ ἱστορικοῦ μας βίου, ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ζητεῖ τὴν ἕνωσιν τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου, ὡς οὗτος ἐκπροσωπεῖται ὑπὸ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ Κομμάτων, ἵνα ἐμφανίσῃ ἑνιαῖον καὶ ἀρραγὲς μέτωπον, κατὰ τῶν ἐπιβουλευομένων τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους καὶ τῆς φυλῆς, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, κύριοι, ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ ἐθνικόφρονος πολιτικοῦ κόσμου ἐντρέφει τὸν ἀγῶνα τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ δίδει δικαιολογημένα ἐρείσματα εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα δεξιοὶ καὶ ἀριστεροί. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι διώκονται δημοκρατικοὶ πολῖται. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι, εὑρίσκονται αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀφ’ ἑνὸς μὲν Ἕλληνες πιστοὶ εἰς τὴν παράδοσιν καὶ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὑπάρχει μία κακοῦργος μειοψηφία, ἡ ὁποία προσπαθεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐπιβάλῃ τὴν αἱματηρὰν αὐτῆς δικτατορίαν καὶ συμμαχεῖ μὲ τοὺς προαιωνίους μας ἐχθρούς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεώς των μάχονται τὴν Χώραν ἡμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ τὴν καταλάβουν. Δὲν διστάζει ἡ μειοψηφία αὐτὴ νὰ ἐπικαλῆται τὴν βοήθειαν τῶν Σλαύων καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ ἀνοίξῃ τὰς θύρας τοῦ οἴκου μας εἰς αὐτούς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κακὴν ὑπηρεσίαν προσφέρομεν, ὅταν ἰσχυριζώμεθα ὅτι ὑπάρχουν δεξιοὶ καὶ ἀριστεροί. Ὀφείλω ὑπευθύνως νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, τὴν στιγμὴν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ εἶμαι τελείως πεπεισμένος, ὅτι εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ Θράκην, οὐδεμία ὑπάρχει συμμορία δεξιά, ἀλλὰ αἱ Χῶραι ἡμῶν, οἱ τόποι ἡμῶν, αἱ περιοχαὶ ἡμῶν, περιτρέχονται ἀπὸ τὰς ὀρδὰς τῶν κομμουνιστικῶν συμμοριῶν, αἱ ὁποῖαι ληστεύουν, φονεύουν, σφάζουν τοὺς γνησίους Ἑλληνικοὺς δημοκρατικοὺς πληθυσμούς. Τὸ αἰσθητήριον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐν εἰλικρινείᾳ θέλει τὴν ἕνωσιν τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου καὶ τὴν σύμπραξιν τῶν πολιτικῶν κομμάτων, διότι αὕτη εἰς μὲν τὸ ἐσωτερικὸν θὰ τονώσῃ τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον καὶ θὰ ἀφοπλίσῃ τοὺς κομμουνιστὰς ἀπὸ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ὑπάρχουν πολιτικὰ κόμματα τὰ ὁποῖα δικαιώνουν τὸν ἀγῶνα τῶν κομμουνιστῶν, εἰς δὲ τὸ ἐξωτερικόν, θὰ ἐμπεδώσῃ τὴν πίστιν ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουν παρὰ μόνον Ἕλληνες ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἐχθροὶ τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας, οἱ ὁποῖοι συνωμοτοῦν καὶ ἐπιθυμοῦν τὴν ἐξόντωσιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐπιβολὴν τῆς δικτατορίας. Νομίζω, κύριοι, ὅτι εἰς τοιαύτας κρισίμους ἐθνικὰς στιγμάς, ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν κομμάτων πρέπει νὰ σιγήσῃ, νομίζω ὅτι ὁ ἀνταγωνισμὸς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ προκαλέσῃ τὴν φθορὰν τοῦ ἑνὸς κόμματος διὰ νὰ τὸ διαδεχθῇ εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένος ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ὅταν ἡ φθορὰ τοῦ ἑνὸς κόμματος ἀποτελῇ φθορὰν τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅταν, καθὼς εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Ἀντωνόπουλος, ὅτι ἡ φθορὰ σημαίνει καὶ φθορὰν τοῦ ἐθνικόφρονος καὶ ἀστικοῦ καθεστῶτος. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι, ὅτι ὅλα τὰ κόμματα πρέπει νὰ ἐπιδείξουν ἅμιλλαν ὑποχωρήσεων διὰ νὰ κατορθωθῇ ἡ συγκρότησις μιᾶς Κυβερνήσεως εὐρυτάτου συνασπισμοῦ, ἵνα εἴμεθα σύμφωνοι πρὸς τὴν ἐπιτακτικὴν θέλησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῶν Μεγάλων μας φίλων. Τὸ καθῆκον καὶ ἡ μοῖρα τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν ἡγετῶν εἶναι ἡ αὐταπάρνησις καὶ ἡ θυσία, νομίζω δέ, κύριοι, ὅτι ἐκεῖνος θὰ ἔχῃ τὰς μεγαλυτέρας τιμὰς ὁ ὁποῖος θὰ κάμῃ καὶ τὰς μεγαλυτέρας ὑποχωρήσεις. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σαρρῆς, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μᾶς χωρίζουν τὰ κόμματα μᾶς ἑνώνει ἡ Ἑλλάς, δὲν εἶναι σχῆμα λόγου, διότι ἦλθεν ἡ στιγμὴ νὰ ἀποδείξωμεν περιτράνως ὅτι ἐμφορούμεθα ἀπὸ τὴν ἰδέαν τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἑνώσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ κατορθώσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν τόπον τὴν Κυβέρνησιν τὴν ὁποίαν ζητοῦν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀνήκοντες εἰς τὰ κόμματα καὶ ἀκολουθοῦντες τοὺς ἀρχηγούς μας, κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς ἀρχηγούς μας νὰ μᾶς ἀκούσουν καὶ διὰ ψηφίσματος τοῦ συνόλου νὰ κάμωμεν ἔκκλησιν καὶ νὰ ἀξιώσωμεν παρὰ τῶν ἀρχηγῶν μας νὰ συγκροτήσουν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ λαοῦ καὶ ἡ ὁποία, θᾶττον ἢ βράδιον, μετά τι χρονικὸν διάστημα θὰ γίνῃ ὑπὸ τὸ Κράτος τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης καὶ ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν φίλων μας καὶ συμμάχων λαῶν. Καὶ πρέπει, νομίζω, νὰ ἀποδείξωμεν ἀπὸ τοῦδε, προβαίνοντες εἰς τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην ἐξωτερικῶν ὑποδείξεων, οὔτε ἐπεριμέναμεν τὴν τελευταίαν ὥραν διὰ νὰ κάμωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπέβαλε τὸ πατριωτικὸν καθῆκον. Τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς τοὺς σέβομαι ἰδιαιτέρως καὶ τοὺς ἐκτιμῶ ἰδιαζόντως καὶ τοὺς θεωρῶ ὡς πολιτικὸν κεφάλαιον, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων καὶ τῶν τυχῶν τοῦ Ἔθνους. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἐπιπίπτει εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐγεννήθημεν ἐν τῇ ὑποδούλῳ τότε Ἑλλάδι, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνετράφημεν καὶ ἐμεγαλώσαμεν μὲ τὴν ἰδέαν τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος καὶ μὲ τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας μας, ὅτι μᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον, μετὰ περισσοτέρας σταθερότητος καὶ ζηλοτυπίας νὰ ἐχώμεθα τῆς ἐλευθερίας μας, διότι ἐζήσαμε περίοδον δουλείας. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι κατοικοῦμεν εἰς τὰς ἀκραίας ἐκείνας περιοχάς, εἰς τὰς περιοχὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι γειτνιάζουν πρὸς τοὺς ἐχθρούς μας, ὅτι ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τοὺς εἴπωμεν ἀναλάβετε, κύριοι, ἀναλάβετε, διότι ἡ Μακεδονία κινδυνεύει καὶ διότι ἡ Μακεδονία εἶναι ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶμαι πολιτικός, κύριοι, ἀλλ’ ἕνας ἁπλοῦς Ἕλλην, τὸν ὁποῖον ἔφεραν εἰς τὸ προσκήνιον αἱ δειναὶ περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι μαστίζουν τὸ Ἔθνος, καὶ ἡ φιλοτιμία καὶ ἡ προσπάθειά μου νὰ δώσω καὶ νὰ παράσχω τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Πατρίδος καὶ τοῦ Λαοῦ. Εἶμαι ἕνας ἁπλοῦς Ἕλλην, τοῦ ὁποίου τὴν ψυχὴν καὶ τὴν διάνοιαν δὲν συσκοτίζουν οὔτε πολιτικὸν πάθος, οὔτε κομματικὸν συμφέρον. Καὶ δὲν προσδοκῶ καμμίαν πολιτικὴν ἢ κομματικὴν ἰδιοτέλειαν, οὔτε ἐπιδιώκω τοιαύτην. Εἴμεθα, κύριοι βουλευταί, ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, δὲν εἴμεθα ἁπλῶς ὀπαδοὶ τοῦ κόμματος. Ἔχομεν δὲ καθήκοντα ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς συνειδήσεώς μας πρῶτον, καὶ κατόπιν ἀπέναντι τοῦ κόμματος. Καὶ νομίζω ὅτι ἐκπληροῦμεν τὰ καθήκοντά μας, ὅταν ὅλοι μας, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως, ζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς νὰ σχηματίσουν τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν ἢ τὴν Κυβέρνησιν εὐρέος Συνασπισμοῦ, τὴν ὁποίαν ζητεῖ παρ’ ἡμῶν ὁ Λαός. Θλίβομαι, κύριοι, διότι ἀντὶ ν’ ἀκούσω νουθεσίας, ἀντὶ νὰ ἀκούσω γλῶσσαν παρορμῶσαν εἰς συνεννόησιν, παρορμῶσαν εἰς ἕνωσιν τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου, ἤκουσα ἐνταῦθα ἀντεγκλήσεις τῶν ὀπαδῶν τῶν διαφόρων κομμάτων, ἐνῷ ἀνέμενον ὑπὸ τὰς παρούσας δυσχερεῖς τοῦ Ἔθνους συνθήκας νὰ εὑρεθῇ ἀτμόσφαιρα ἡ ὁποία θὰ ἐπέτρεπε τὴν πραγματοποίησιν τῶν ἐθνικῶν ἐκείνων σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει ὁ Λαὸς καὶ τοὺς ὁποίους μᾶς ἐπιβάλλει. Νομίζω, κύριοι, ὅτι μοῦ ἐπιβάλλεται νὰ δηλώσω ὅτι ἡ κατάστασις αὐτή, ἡ κομματικὴ αὐτὴ διαπάλη, ἀποτελεῖ μίαν πνιγηρὰν ἀτμόσφαιραν καὶ μὲ ἐμβάλλει εἰς τὴν σκέψιν ἂν δὲν θὰ ἦτο πολὺ προτιμότερον νὰ μεταβῶμεν ἐκεῖ ἐπάνω, πλησίον τῶν συμπολιτῶν μας διὰ νὰ συμμερισθῶμεν τὰς ἀνησυχίας των, τοὺς ἀγῶνας των καὶ τὰς τύχας των καὶ νὰ εὐχηθῶμεν εἰς τὸν Θεὸν νὰ προστατεύῃ τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν δύο προτάσεις, μία τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ μία τῆς συμπολιτεύσεως, περὶ περιορισμοῦ τῶν ἀγορεύσεων. Δέχεται ἡ Βουλή;

§66ΦΩΝΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη καὶ συνεπῶς παρακαλοῦνται οἱ κύριοι βουλευταί, οἱ μέλλοντες νὰ ὁμιλήσωσι, νὰ ἔχουσι τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν των. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Βαμβέτσος.

§68Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τριημέρου ἄφατος θλῖψις κατέχει τὴν Ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην τῶν Χωρῶν αἱ ὁποῖαι διάκεινται φιλικῶς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ τὴν ἀπροσδόκητον κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μετὰ τὴν διατυμπανισθεῖσαν λύσιν τῆς Κυβερνήσεως εὐρέος ἢ εὐρυτέρου συνασπισμοῦ. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς χθές, εἰς τὴν θλῖψιν αὐτὴν προσετέθη καὶ ἕνα συναίσθημα καταπλήξεως ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει τῆς μετημφιεσμένης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία βεβαίως ἔχει μόνον ὑπὲρ ἑαυτῆς τὸ ἀγαθὸν ὅτι ἠκολούθησεν ἐπιτυχῶς τὴν μέθοδον τῶν εἰδικοτήτων. Πράγματι, τὸν διακεκριμένον ἐκ Κυκλάδων συνάδελφον, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο ἴσως ὁ μόνος ἐνδεδειγμένος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀνοικοδομήσεως, τὸν ἐτοποθέτησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας. Ἕτερον ἀγαπητὸν φίλον καὶ συνάδελφον, οὐδέποτε ἀσχοληθέντα μὲ τὰ Ναυτικά, ὁ ὁποῖος θὰ ἐτίμα ἀσφαλῶς πᾶν ἄλλο πολιτικὸν Ὑπουργεῖον, τὸν ἐτοποθέτησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὅπου ἦτο ἄφθαστος ἡ ἐπιτυχία τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο ὅτι τὸν διακεκριμένον διπλωμάτην καὶ ἀρχειοδίφην, ὁ ὁποῖος τόσας ἀπεκόμισε δάφνας κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτοῦ δρᾶσιν ἐν Παρισίοις, τὸν ἐτοποθέτησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Τοῦτο, κύριοι, ἐκτὸς τῆς φαιδρᾶς του μορφῆς, μᾶς ἐμβάλλει εἰς ποιάν τινα ἀνησυχίαν, μήπως τυχὸν ἡ τοποθέτησις ἐνέχει καὶ τὴν ἔννοιαν διαφόρου πολιτικῆς ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν ἔργων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἀσχολουμένου σήμερον πρωτίστως μὲ τὸ ἔργον τῆς Δημοσίας Τάξεως. Ἡ κοινὴ γνώμη, εἶπον, ἐλυπήθη διότι δὲν ἐσχηματίσθη ἡ Κυβέρνησις εὐρέος συνασπισμοῦ. Καὶ τίθενται πρὸ ἡμῶν δύο ζητήματα. Διατὶ ἀπῃτεῖτο ὁ καταρτισμὸς τοιαύτης Κυβερνήσεως καὶ ποῖος ὁ ὑπαίτιος τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ δὲν κατηρτίσθη. Ἀποκλείω ἀσφαλῶς τὴν ἐκδοχήν, ὅτι ἔξωθεν διετυπώθησαν πιέσεις ἢ συστάσεις πρὸς τοιαύτην κατεύθυνσιν. Διότι τοῦτο οὔτε ἀκριβὲς εἶναι καὶ θὰ ἦτο ἀπαράδεκτον. Ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν τὴν Ἑλλάδα, νὰ ἐξέφρασαν τὴν εὐχὴν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἴδουν τὸν Ἑλληνικὸν πολιτικὸν κόσμον ἡνωμένον. Καὶ ἀναμφιβόλως ἡ ἐμφάνισις τὴν ὁποίαν ἔκανε ἡ τελευταία Ἑλληνικὴ ἀποστολὴ ἐν Παρισίοις, χάρις εἰς τὴν ὁποίαν ἐπετεύχθησαν ποιά τινα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἦτο ἱκανοποιητικὴ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν τὴν Ἑλλάδα.

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς ὅπως τὸ διατυπώνετε.

§70Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀλλ’ ἐνδεχόμενον, ἐκτὸς τῆς εὐχῆς ταύτης, νὰ ἦτο καὶ ἡ συναίσθησις τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἀπέτυχε ἐν τῇ μέχρι τοῦδε διαχειρίσει τῶν κοινῶν καὶ ἠσθάνετο ἡ ἰδία ἄνευ οἱασδήποτε ἄλλης ὑποδείξεως τὴν ἀνάγκην τῆς διευρύνσεώς της, τὴν ἀνάγκην δηλαδὴ νὰ προσφύγῃ εἰς ἄλλας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι νὰ τὴν βοηθήσουν εἰς τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ δυσχεροῦς της ἔργου. Καὶ ἐν τούτῳ, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπισκοπήσωμεν τὰ τρία κύρια σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν Κυβερνητικὴν δρᾶσιν. Τὸ σημεῖον τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, τὸ σημεῖον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς καὶ τὸ σημεῖον τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας. Ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, κύριοι βουλευταί, δὲν δύναμαι, βεβαίως, νὰ ἀποδώσω πλήρη τὴν εὐθύνην τῆς ἀποτυχίας τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ζητημάτων εἰς μόνην τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Εἶναι ἴσως καὶ ἄλλοι πρὸ αὐτῆς ὑπαίτιοι, ἀλλ’ εἶναι κυρίως, κυριώτατα ἡ κατάστασις ἡ διεθνής, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ἀφορμὴ τοῦ νὰ μὴ ταθῇ εὐήκοον οὖς εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἀπαιτήσεις. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ χειρισμὸς τῶν ζητημάτων, κατὰ τὴν ἰδικήν μας γνώμην, δὲν ὑπῆρξεν ὁ προσήκων. Καὶ ἐὰν ἐν τῇ πολιτικῇ, εἰς τὸ πρῶτον αὐτῆς σκέλος, εἰς τὸ σκέλος δηλαδὴ τῆς πολιτικῆς γραμμῆς, εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀσφαλῶς δὲν εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὸ δεύτερον σκέλος, τοῦ χειρισμοῦ, εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα. Ὄταν ἐπρόκειτο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναχωρήσῃ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, τοῦ ὑπέμνησα τὴν ἀνάγκην μιᾶς γενικωτέρας δράσεως, ἡ ὁποία ἴσως θὰ ἦτο χρήσιμος διὰ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν ὁποίαν — ἀφοῦ ἐκάναμεν τόσην κατάχρησιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου — θὰ ἔκαμνεν ὁ μεγάλος αὐτὸς πολιτικός, τὴν ὁποίαν ἔκαμνε καὶ ὁ Μπένες. Θὰ ἔπρεπε δηλαδὴ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰ αὐστηρῶς Ἑλληνικὰ ζητήματα, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς γενικωτέραν τινὰ σφαῖραν καὶ ἐκ τῆς δράσεως αὐτῆς νὰ ἀποκομίσῃ ὠφέλη ὑπὲρ τῆς Χώρας ἡμῶν. Καὶ τὰ σημεῖα τὰ ὁποῖα ἦσαν πρόσφορα, ἦσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τῶν μικρῶν Κρατῶν, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ VETO, τὸ ὁποῖον πρῶτος ἔθιξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅταν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῶν, διὰ νὰ ἀκούσω τὰ ὅσα ἤκουσα εἰρωνικὰ σχόλια μεγαλοσχήμου δημοσιογραφικοῦ ὀργάνου. Τὸ ἕτερον ζήτημα ἦτο, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἑλληνικαὶ ὑποθέσεις ἀπὸ ἀπόψεως Ἑλληνικῆς ἦσαν χαμέναι, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἄστοχον ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ θέσῃ ἐνώπιον τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ ὁποῖα σήμερον συνέχουν ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα, τὸ πρόβλημα δηλαδὴ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τῆς Δημοκρατίας, περὶ τοῦ ἐὰν δηλαδὴ ὑπάρχῃ πράγματι μία Δημοκρατία Ἀνατολικοῦ τύπου καὶ μία ἄλλη Δυτικοῦ καὶ ἐὰν ἐν αὐτῇ τῇ ἐμφανίσει τῶν δύο τούτων Δημοκρατιῶν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ μία ὁριστικὴ καὶ τελικὴ κατεύθυνσις, περὶ τοῦ ποία εἶναι τὰ ἀληθῆ ἰδεώδη τοῦ κόσμου τῶν νικητῶν. Ἀλλὰ βεβαίως τὰ προβλήματα αὐτὰ ἦσαν ἀνώτερα τῶν δυνάμεων τῆς Ἑλληνικῆς ἀποστολῆς. Καὶ ἑπομένως, οὐδαμῶς εἶναι ἄπορον, τὸ ὅτι διακεκριμένοι κατὰ τὰ ἄλλα ἄνθρωποι, ἀλλὰ μὴ ἀσχοληθέντες μὲ ζητήματα τοιαῦτα — διότι ἡ πολιτικὴ σήμερον, κύριοι, δὲν εἶναι τέχνη, εἶναι πρὸ παντὸς ἐπιστήμη — εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν εἶχον ἐπάρκειαν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀφορμὴ ὥστε νὰ περιορισθῶμεν εἰς μερικὰς συζητήσεις, καὶ μερικὰς ἀγορεύσεις, ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου μὲ ἀποτέλεσμα, τὰ Ἐθνικὰ ἡμῶν Δίκαια νὰ λησμονηθοῦν καὶ καταποντισθοῦν. Τὸ δεύτερον σημεῖον εἶναι τὸ σημεῖον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις παρουσιάζει πλήρη χρεωκοπίαν. Μᾶς ἀνέφερεν, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν τελευταίαν του ἐμφάνισιν καὶ ἐπανέλαβε καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, διαφόρους ἀριθμούς, πείθοντας περὶ τῆς ἀνθηρᾶς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἀλλὰ εἰς τὸν σημερινὸν Τύπον δημοσιεύεται ἓν τηλεγράφημα τοῦ εἰδικοῦ ἀνταποκριτοῦ τοῦ «Ρώϋτερ», τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἡ δημοσιονομικὴ καὶ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος ἐμπνέει σήμερον ἀνησυχίας. Αἱ δαπάναι εἶναι περίπου διπλάσιαι τῶν ἐσόδων. Ἤδη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, τὸν Ἀπρίλιον, τὰ ἔσοδα εἶναι ὀλιγώτερα τῶν ὑπολογισθέντων, αἱ δὲ δαπάναι μεγαλύτεραι τῶν ὅσων προεβλέποντο. Ἀρχίζουν καὶ πάλιν νὰ λαμβάνουν μεγάλας διαστάσεις οἱ περὶ πληθωρισμοῦ φόβοι, μερικοὶ δὲ ἐμπειρογνώμονες λέγουν ὅτι δὲν βλέπουν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφευχθῇ τὸ ἀνεπιθύμητον αὐτὸ μέτρον, ἐκτὸς ἐὰν συμβῇ τίποτε τὸ ἀπρόοπτον». Κύριοι βουλευταί, διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ὁ πληθωρισμός, δύο εἶναι αἱ προϋποθέσεις· ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀφαιρεθῇ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς φορολογίας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ ἐπέλθῃ ταχυτέρα κυκλοφορία τοῦ νομίσματος. Τί ἔκανε ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ἀπόψεως φορολογικῆς; Ἕν καὶ μόνον φορολογικὸν νομοσχέδιον, εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἐπιούσιος ἄρτος καὶ χάρις εἰς τὸν ὁποῖον δύναται νὰ εἰσπράττῃ χρήματά τινα πρὸς κάλυψιν στοιχειωδῶν κρατικῶν ἀναγκῶν. Πέραν τούτου ὅμως, οὐδεμία ἄλλη φορολογικὴ πολιτικὴ κατὰ τὸ ἑπόμενον χρονικὸν διάστημα ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τοὐναντίον ἀνεμένομεν ἐναγωνίως διάφορα φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν διαφόρους πηγὰς ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ χρήματα. Ἀλλὰ οὐδὲν τοιοῦτον νομοσχέδιον προσεκομίσθη μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἄλλης ἀπόψεως, τῆς ταχείας κυκλοφορίας, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ πρὸ παντὸς ἡ ἐμπέδωσις τῆς πίστεως, τὴν δὲ ἐμπέδωσιν τῆς πίστεως μᾶς ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ τὴν ἐπετύγχανε διὰ τῆς ἀποδόσεως τῶν καταθέσεων. Ἀντὶ ὅμως ἀποδόσεως καταθέσεων, παρουσίασε μίαν εἰρωνείαν, μίαν λοιδωρίαν τῶν καταθετῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπέσχετο εἰς αὐτοὺς τὸ διπλάσιον τῶν προπολεμικῶν κατατεθεισῶν ὑπ’ αὐτῶν δραχμῶν καὶ τοῦτο καταβλητέον ἐντὸς ὡρισμένης χρονικῆς περιόδου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς κατόχους ἐσωτερικῶν χρεογράφων, ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅπως ὀφείλει, εἰς αὐτοὺς τὰς παλαιὰς δραχμὰς καὶ ταύτας εἰς τὸ ἁπλοῦν ποσόν, δηλαδὴ 100 προπολεμικὰς δραχμὰς πρὸς 100 σημερινάς, τὸ ὁποῖον ἀντιλαμβάνεσθε ποῖον ἀποτέλεσμα δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς ἐμπεδώσεως τῆς πίστεως. Καὶ ὅταν διὰ μακρᾶς μελέτης, κύριοι βουλευταί, ὑπεδείξαμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν καταθέσεων, σχετικὸν νομοσχέδιον ἀπεσύρθη καὶ οὐδέποτε ἐνεφανίσθη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Αὐτὴ εἶναι ἐν ὀλίγοις ἡ μορφή, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζονται σήμερον τὰ Δημόσια Οἰκονομικά. Ἀντὶ τούτου, ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ ἄλλα τινα νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων προφανῶς ἐπιδιώκει νὰ ἐνισχύσῃ τὰς λαϊκὰς τάξεις. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, κύριοι, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ἦταν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐφοπλιστῶν, τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοβιομηχάνων καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ξενοδόχων. Διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται νὰ καταβληθοῦν ἄνω τῶν 5 ἑκατομμυρίων λιρῶν εἰς τοὺς ἐφοπλιστάς, τῶν ὁποίων τὰ πλοῖα ἐπνίγησαν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ὑπῆρχεν εὔλογος ἀξίωσις, ἡ ὁποία θὰ ὤφειλε σήμερον, πρὸ πάσης ἄλλης προτιμωμένη, νὰ ἱκανοποιηθῇ. Ὅταν κατόπιν τῆς πείσμονος ἐπιμονῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως, προσετέθη μία διάταξις εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διὰ τῆς ὁποίας ἐπαφίετο εἰς ἄλλον νόμον ἡ ρύθμισις, τότε ἡ Κυβέρνησις ἐξηκολούθησεν τὸν δρόμον της πρὸς προστασίαν τῶν Καπνοβιομηχάνων καὶ ἐσκέφθη νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν τιμὴν τοῦ Κράτους, ἀποδίδουσα εἰς τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους, τὴν ἀποζημίωσιν διὰ καπνά, τὰ ὁποῖα ἐπετάχθησαν κατὰ τὴν πρώτην Κυβέρνησιν τῆς ἀπελευθερώσεως. Καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἀντετάχθη ἡ Ἀντιπολίτευσις μὲ τὸ ἀποτέλεσμα ὥστε νὰ ἀποσυρθῇ.

§71ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§72Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἠκολούθησεν τὸ τρίτον νομοσχέδιον περὶ ξενοδοχειακῆς πίστεως. Ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Ἑλλὰς αἱμάσσει, νὰ τονώσῃ τὸν τουρισμὸν διὰ τῆς ἀπονομῆς μερικῶν δώρων εἰς τοὺς διευθυντὰς καὶ ἰδιοκτήτας ξενοδοχείων, μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ καὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου, δι’ ὅλα τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκ τῆς ξενοδοχειακῆς ἐπιχειρήσεως καὶ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς τελωνειακοὺς δασμούς, τοὺς ὁποίους κατέβαλον δι’ ὅλα τὰ εἴδη, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄνευ περιορισμοῦ τινος χρόνου. Αὐτὴ ἦτο ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἶναι ἑπομένως εὔκολον νὰ ἀντιληφθῆτε διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις σήμερον αἰσθάνεται ὅτι δὲν εἶναι ἢ μᾶλλον ἠσθάνετο, ὅτι δὲν ἦτο ἱκανὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ μόνη της τὸ ἔργον, ὅταν εἶχεν ἐνώπιόν της ὁλόκληρον τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον πεινῶντα καὶ τὸν κόσμον τῶν συνταξιούχων λιμώττοντα. Εἶχεν ὑποσχεθεῖ ἡ Κυβέρνησις συμπίεσιν τῶν τιμῶν. Ἀντὶ ὅμως τῆς συμπιέσεως αὐτῆς, ἔχομεν αὔξησιν τῶν τιμῶν. Θὰ μοῦ εἴπητε βεβαίως, ὅτι εἶναι εὔκολον κανεὶς νὰ ἀσκῇ ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἠσκήσαμεν ἀρνητικὴν ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ πάντοτε θετικήν, ὁσάκις ἐνεφανίσθησαν τὰ Κυβερνητικὰ νομοσχέδια, ὑπεδείξαμεν πάντοτε λύσεις, καὶ τοῦτο θὰ ἐπράττομεν καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην στιγμὴν ἂν θὰ ἐνεφανίζοντο ζητήματα, οἱασδήποτε φύσεως καὶ πρὸ παντὸς οἰκονομικῆς. Δὲν ἀγνοοῦμεν βεβαίως τὸν παράγοντα τὸν ἐξωτερικόν, δὲν ἀγνοοῦμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἐξωτερικῆς βοηθείας, ἀλλὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν κατεβλήθη ἡ προσήκουσα προσπάθεια, διότι δὲν ἔγινεν ἀντιληπτὸν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὰ ζητήματα ὅλα εἶναι ἀλληλένδετα μὲ τὸ ζήτημα τὸ ἐσωτερικόν. Ἐὰν, κύριοι, δὲν λυθῇ τὸ ἐσωτερικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφῆκα τελευταῖον, ὄχι διότι εἶναι ὀλιγώτερον οὐσιῶδες, ἀλλὰ τοὐναντίον ὅπως λέγουν οἱ Ἄγγλοι THE LAST BUT NOT THE LEAST, διότι εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων, οὔτε τὸ οἰκονομικόν, οὔτε τὸ ἐξωτερικὸν πρόβλημα δύναται νὰ βελτιωθῇ. Τὸ σημεῖον τοῦτο τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως εἶναι ἐκεῖνο, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτῶνται ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀντελαμβάνετο προσηκόντως τὸ ζήτημα αὐτό, θὰ ἐνεφανίζετο πρὸ τῶν φίλων τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ ἐξέθετε τοὺς κινδύνους τοὺς ὑφισταμένους ἐκ τῆς ἐσωτερικῆς τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἀντανακλοῦν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν καὶ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Διότι ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ μίασμα ἐν τῇ Χώρᾳ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχῃ ὁ πεμπτοφαλαγγιτισμὸς ἐν τῇ Χώρᾳ, ὁ ὁποῖος συνεργάζεται μετὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὀρθὴ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ φίλοι καὶ σύμμαχοι ἡμῶν προσηκόντως νὰ λύσουν τὰ διεθνῆ προβλήματα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν θέσιν τῶν Χωρῶν ἐκείνων. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ἐσωτερική, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ οἱαδήποτε οἰκονομικὴ πολιτική, διότι ἡ ἀναρχία ἐν τῇ Χώρᾳ σημαίνει στέρησιν τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, σημαίνει καταστροφὴν δημοσίου πλούτου, ὁδῶν, γεφυρῶν κλπ., τὰ ὁποῖα χρειάζονται χρήματα διὰ νὰ γίνουν, σημαίνει σταμάτημα τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, μιᾶς πηγῆς ἐκ τῆς ὁποίας ἡ φορολογία θὰ ἀρυσθῇ ἔσοδα. Ὅλα αὐτὰ εἶναι συνέπειαι τοῦ ἐσωτερικοῦ προβλήματος καὶ ἐπὶ τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, κύριοι, τί νὰ εἴπωμεν; Εἶναι ἀκριβῶς σήμερον τετράμηνον ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα ἐνώπιον ὑμῶν, τὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Τάξεως, καὶ ὅταν τὴν τελευταίαν νύκτα, μετὰ ἑβδομάδας τινὰς συνεζητοῦμεν, περὶ τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἐνώπιον κενοῦ ἀκροατηρίου, ὁ ἀξιότιμος κύριος Προεδρεύων τῆς Κυβερνήσεως μὲ διεβεβαίωσεν ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου, μέχρι τὸ πολὺ τῆς 15ης Αὐγούστου, ἡ κατάστασις θὰ διωρθοῦτο. Ἀλλὰ εὑρισκόμεθα, κύριοι, εἰς τὰς ἀρχὰς Νοεμβρίου καὶ ἡ κατάστασις ὄχι μόνον δὲν διωρθώθη, ἀλλὰ χειροτερεύει ἀπὸ ἡμέραν εἰς ἡμέραν. Τμήματα ὁλόκληρα σήμερον δὲν ἐλέγχονται ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ ὁ κίνδυνος εἶναι μέγας, ὁ κίνδυνος ὁ ἐξωτερικός. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, μίαν ἄλλην μικρὰν Χώραν, εἰς τὴν ὁποίαν πρὸ ἐτῶν ἡ ἀρχὴ τοῦ πολέμου ἐγένετο, ἀπὸ τὴν δημιουργίαν ἑνὸς δῆθεν ἐλευθέρου μέρους ἐν τῇ Χώρᾳ ἐκείνῃ, τὸ ὁποῖον ἐκάλεσεν ἑτέραν Χώραν πρὸς βοήθειάν του. Εἶναι δυνατόν, κύριοι, εἰς πᾶσαν στιγμὴν νὰ δημιουργηθῇ μία περίπτωσις Κουζίνεν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αἱ συμφοραὶ θὰ εἶναι μεγαλύτεραι. Καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς αὐτὴν τὴν στιγμήν, ὅτι πρέπει νὰ συνέλθωμεν. Ἐξ ἄλλου ἡ μεταβολή, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν μὲ καθησυχάζει. Ὅπως εἶπον πρὸ ὀλίγου, ἠμπορεῖ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος κατέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο, νὰ ἔχῃ τόσας ἄλλας ἀρετάς, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι εἰς ἓν τοὐλάχιστον σημεῖον ἦτο καλλίτερος ἀπὸ τὸν ἀπελθόντα Ὑπουργόν. Διεφωνήσαμεν πολλάκις μὲ τὸν τέως Ὑπουργὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἐπὶ διαφόρων νομοσχεδίων. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν εἰς αὐτὸν καὶ τὴν τόλμην καὶ τὸ θάρρος καὶ τὴν εὐψυχίαν μὲ τὴν ὁποίαν θὰ ἀντιμετώπιζε τὰ διάφορα ζητήματα. Δὲν γνωρίζω δὲ ἐὰν ὁ διάδοχός του εἶναι ὁ ἔχων ὅλας αὐτὰς τὰς ἀρετάς, καὶ φοβοῦμαι μήπως ἀκριβῶς τὸ γεγονός, ὅτι ἔρχεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διπλωμάτης, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται λόγος περὶ πολιτικῆς κατευνασμοῦ καὶ περὶ διαφόρων ἔξωθεν γνωμῶν, συστάσεων καὶ εὐχῶν, δὲν γνωρίζω ἐὰν τοῦτο δὲν θὰ εἶναι ἀφορμὴ χειροτερεύσεως τῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως. Εὔχομαι αἱ ὑπόνοιαι, τὰς ὁποίας ἐκφράζω, καὶ οἱ φόβοι τοὺς ὁποίους ἔχω νὰ μὴ εἶναι ἀληθεῖς. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι τοῦτο ἴσως συμβῇ, διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ διαφωτίσωμεν τοὺς συμμάχους μας περὶ τοῦ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν πρόβλημα, τὸ ἐσωτερικόν, ὑπερέχει παντὸς ἄλλου σήμερον ζητήματος καὶ ὅτι ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ ἑλληνικοῦ προβλήματος ἴσως νὰ ἐξαρτᾶται καὶ ἡ διεθνὴς εἰρήνη. Ἐὰν τοῦτο ἐγένετο, θὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι πράγματι ἔχομεν ἐλευθέρας τὰς χεῖρας, αἱ συζητήσεις ὅμως, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν φίλῃ χώρᾳ, σχετικῶς μὲ τὸν ἐφοδιασμόν μας δι’ ὅπλων, δὲν εἶναι βεβαίως σημεῖον καθησυχαστικόν. Ἡμεῖς, κύριοι δὲν πιστεύομεν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ κατευνασμοῦ. Τὸν κατευνασμὸν τὸν ἐννοοῦμεν ὑπὸ μίαν καὶ μόνην μορφήν, ὑπὸ τὴν μορφήν, ὅτι οἱ ἀναρχικοὶ θὰ καταθέσουν ἄνευ ὅρων τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα στρέφουν ἐναντίον τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα). Διὰ νὰ λυθῇ, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως, μία ὑπῆρχε λύσις εἰς τὴν σκέψιν ὅλων, φαντάζομαι, τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, τοὐλάχιστον ἐκείνων, μὲ τοὺς ὁποίους εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλληνικῆς κοινῆς γνώμης. Ἡ Ἑλληνικὴ δημοσία ἀσφάλεια συνδέεται σήμερον, καλῶς ἢ κακῶς, ἂν θέλετε, μὲ ἓν καὶ μόνον πρόσωπον, παρακαθήμενον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐν τούτοις ἠγνοήθη ὁ παράγων αὐτός, εἰς τὸν ὁποῖον πιστεύει ἡ Ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη καὶ τὸν ὁποῖον θεωρεῖ ὡς τὸν μόνον ἱκανὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ἡμεῖς πιστεύομεν πράγματι, ὅτι μόνον διὰ τῆς ἀναθέσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας εἰς χεῖρας ἱκανάς, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λυθοῦν παραλλήλως καὶ τὰ ἄλλα δύο προβλήματα, τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον, ἐξαρτῶνται ἀμέσως, ἐκ τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ τελευταῖον μέρος. Διὰ ποίους λόγους ἀπέτυχεν ἡ συνεννόησις; Τὸ ἐρώτημα τίθεται ἀπὸ ἡμερῶν, ποῖος πταίει; Μάλιστα ἤρχισαν χείλη τινὰ νὰ τὸ ψιθυρίζουν καὶ ὑπὸ ἄλλην μορφήν, τίς πταίει; Θὰ πρέπει εἰς αὐτὸ νὰ ἀπαντήσωμεν εὐθέως. Ἡμεῖς, οἱ κατέχοντες τὴν πτέρυγα αὐτήν, ἠμποροῦμεν μὲ ὑπερηφάνειαν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἡμεῖς ἀσφαλῶς δὲν πταίομεν. Διότι ἡμεῖς ὑπήρξαμεν πάντοτε πρόθυμοι νὰ ὑπηρετήσωμεν τὴν Πατρίδα ὡς στρατιῶται, καὶ τὸ ἐδηλώσαμεν εἰς πᾶσαν στιγμήν, ἄνευ ὅρων, ἄνευ προϋποθέσεων. Φυσικὰ ὅταν λέγω ἄνευ ὅρων, τὸ λέγω ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ ἀνελαμβάνομεν νὰ βοηθήσωμεν τὴν Πατρίδα ἐκεῖ, ὅπου ἔχομεν τὴν δύναμιν νὰ τὸ πράξωμεν καὶ ὅτι θὰ ἐπιστρατευώμεθα ἀκριβῶς, διὰ νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν. Δὲν θέλω νὰ ἐρωτήσω ἐὰν ἄλλα κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως εὐθύνονται. Ἰδίως δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι πταίει ἐν τούτῳ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἠμποροῦμεν νὰ διαφωνοῦμεν μὲ τὴν πολιτικὴν τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων — καὶ διαφωνοῦμεν ἀσφαλῶς — ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἓν κόμμα ἔχον μίαν πολιτικήν, ἀρνεῖται νὰ συμπράξῃ ὑπὸ ἄλλους ὅρους ἢ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι αὐτὸ τοῦτο θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἰδικήν του πολιτικήν, ἀποτελεῖ πταῖσμα διὰ τὴν διάσπασιν τῆς ἐπιδιωκομένης ἑνότητος. Ἦτο εὔλογος ἀξίωσις, ἐφ’ ὅσον ἐπεδιώκετο μεταβολὴ τῆς πολιτικῆς νὰ ζητήσουν νὰ τὴν ἐφαρμόσουν οἱ ἴδιοι. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡμεῖς διαφωνοῦμεν πρὸς τὸ περιεχόμενον τῆς πολιτικῆς αὐτῆς καὶ δι’ αὐτὸ ἐδηλώσαμεν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ καὶ ἑπομένως ἐκ τοῦ λόγου τούτου καὶ μόνον, λόγῳ τῆς διαφωνίας μας, ἐνομίζομεν ὅτι ἡ τοιαύτη εὐρυτέρα Οἰκουμενικὴ δὲν θὰ ἦτο βιώσιμος ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας. Ἐὰν ἄλλα κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔχουν εὐθύνην τινὰ ἢ ὄχι, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος διὰ νὰ τὸ ἐξετάσω. Ὑποθέτω ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν ἄλλων κομμάτων θὰ λάβουν τὸν λόγον διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὴν θέσιν των ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἴχομεν νὰ εἴπωμεν, εἶναι ὅτι πρῶτον δὲν εὐθυνόμεθα ἡμεῖς, ἀλλὰ δεύτερον, ὅτι μία βαρεῖα εὐθύνη βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν. Διότι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν διεύρυνσιν αὐτήν, ὤφειλε νὰ πράξῃ πᾶν ὅ,τι ἐξῃρτᾶτο ἐξ αὐτῆς διὰ νὰ τὴν ἐπιτύχῃ. Ὤφειλε πρώτη αὐτὴ νὰ δώσῃ τὸ παράδειγμα τῶν θυσιῶν καί, ὅπως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω εἰς ἀγαπητὸν παλαιὸν φίλον, μὲ τὸν ὁποῖον ἴσως ἔχω περισσότερον παντὸς ἄλλου σύνδεσμον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀπὸ τεσσαράκοντα δύο ἐτῶν, τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἦτο στιγμὴ κατάλληλος δι’ αὐτὸν νὰ δοξάσῃ καὶ ἑαυτὸν καὶ τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου προΐσταται, προβαίνων εἰς τὴν μεγάλην ἐκείνην θυσίαν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο ἀπαραίτητος διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ νέα αὐτὴ κατάστασις, ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος. Ἀνέμενον ἀπὸ αὐτὸν τὴν χειρονομίαν αὐτὴν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι εἶχον πρὸς στιγμὴν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι δὲν ἦτο μακρὰν τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν τοῦ ἐπέβαλα. Καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἡ παράταξις, ἡ ὁποία τὸν ἀνέδειξεν ἀρχηγόν, ἔχει ἐν τούτῳ μίαν εὐθύνην, διότι τὰ χειροκροτήματα, τὰ ὁποῖα, μετ’ ὀλίγα λεπτὰ ἀπὸ τῆς συνομιλίας μου, ἤκουσα ἐκ τῆς αἰθούσης τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἴσως νὰ ἀνέτρεψαν τὴν καλὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἴσως εἶχε σχηματίσει πρὸς στιγμὴν ἐν ἑαυτῷ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔκαμε τὴν μεγίστην αὐτὴν θυσίαν, ἠδύνατο νὰ κάμῃ μίαν ἔτι μικροτέραν. Ὅπως ἀνεγνώσαμεν τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἡ διεύρυνσις τῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξα πρὸ ὀλίγου, ἐσταμάτησεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐξωτερικῶν, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐν μέρει τοῦ Ὑπουργείου Συντονισμοῦ. Καὶ τὸ μὲν Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ διεχειρίζετο αὐτὸς οὗτος ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι διατηρῶν τὴν Προεδρίαν, ἡ ὁποία τοῦ ἀνεγνωρίσθη ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἄλλων κομμάτων, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀνατεθῇ εἰς χεῖρας ἐπιτηδειοτέρας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξοικονομήσουν κάπως τὴν διεθνῆ κατάστασιν, δὲν λέγω νὰ ἄρουν διεθνεῖς συνθήκας μὴ ἐξαρτωμένας ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ νὰ μαλακώσουν κάπως μίαν σκληρὰν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὴν γενικωτέραν διεθνῆ πολιτικήν. Ἀλλ’ ὅταν, ἐξ ἄλλου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρνήθη τὴν θυσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν χάριν τῆς συνεννοήσεως, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ θυσιάσῃ αὐτὸν χάριν τῆς σημερινῆς μεταμφιέσεως; Ἰδού, κύριε Πρόεδρε, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οἵα παρουσιάζεται σήμερον καὶ τὴν ὁποίαν θεωροῦμεν οὐχὶ καλλιτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν διεδέχθη, νὰ δώσωμεν, ἐὰν μᾶς ζητηθῇ, ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι κατηγορηματικῶς νὰ τὴν ἀρνηθῶμεν. Ἀλλ’ ἡμεῖς μὲν θὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας οὕτω πως ἐνεργοῦντες, καὶ λέγομεν τοῦτο, οὐχὶ ἀσκοῦντες ἀρνητικὴν πολιτικήν, ἀλλὰ μὲ τὴν σκέψιν, ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀρνηθῇ τὴν ἐμπιστοσύνην της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τοῦτο θὰ εἶναι ἀφορμὴ ἄλλου τινὸς γεγονότος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπνεύσῃ νέας σκέψεις καὶ νέας ἰδέας εἰς τὴν πλειοψηφίαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συνεργασίας, τὴν ὁποίαν τόσον εὐγλώττως ἀνέπτυξαν καὶ ρήτορες τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως τὴν ἔκκλησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα τερματίζων τὴν ἀγόρευσίν μου κατὰ τὴν ἐπερώτησίν μου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω ὑπὸ ἄλλην μορφήν. Ἀναλογισθῆτε, ὅτι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο δὲν εἶσθε τόσον ὀπαδοὶ ἑνὸς κόμματος, ὅσον ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ὅτι αἱ περιφέρειαί σας στενάζουν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πάσχει καὶ ὅτι ἡ παράτασις τῆς σημερινῆς καταστάσεως δὲν θὰ σημάνῃ ἁπλῶς συντριβὴν τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε, δὲν θὰ σημάνῃ ἁπλῶς πλήρη κατάρρευσιν τῆς κομματικῆς σας ὑποστάσεως, ἀλλὰ καὶ κατάρρευσιν τῆς Χώρας. Ἔχετε μίαν εὐκαιρίαν νὰ ἐξαρθῆτε ὑπεράνω τῶν περιστάσεων. Μὴ φαντάζεσθε ὅτι διὰ τῆς ψήφου σας, ἐὰν τὴν ἀρνηθῆτε ἢ ἐὰν κατ’ ἄλλον τρόπον ἀσκήσετε πίεσιν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐπέλθῃ ἀκυβερνησία ἐν τῇ Χώρᾳ. Ἡ Χώρα θὰ κυβερνηθῇ καὶ θὰ κυβερνηθῇ προσηκόντως, διότι ἡ ψῆφος ὑμῶν θὰ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ δημιουργηθῇ ἡ Κυβέρνησις εὐρέος συνασπισμοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένεται ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας, ἡ σωτηρία τῆς πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀριστείδου ἔχει τὸν λόγον.

§74Γ. ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ. Τὴν αἰωνίαν αὐτὴν Ἑλλάδα, τὴν χώραν τῶν ἀδαμάστων καὶ ὡραίων Ἑλλήνων, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξεπήγασαν τὰ φῶτα τοῦ πολιτισμοῦ καὶ αἱ ἰδέαι τῆς ἐλευθερίας, παρακολουθοῦμεν, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κατοχῆς, δοκιμαζομένην κατὰ ποικίλους τρόπους. Κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς οἱ Ἕλληνες, ἀντίκρυζαν τὸν ἐχθρὸν μὲ ὑπερηφάνειαν, τὰς κακουργίας μὲ πικρίαν καὶ θάρρος καὶ ὑψαύχενες ἐβάδιζον πρὸς τὸ πεπρωμένον, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἤρχετο ἡ ἀναμενομένη καὶ ἱερὰ ἐκείνη ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀπέκτων τὴν ἐλευθερίαν των. Ἀλλὰ δυστυχῶς αἱ ἐλπίδες αὐταὶ αἱ ὡραῖαι ἀπέθνησκον καὶ....... (δὲν ἠκούσθη)....... εἶχε τὴν ὑπέροχον ἐκείνην ἀποστολὴν νὰ ἐπανέλθῃ ἐλευθερωτὴς εἰς τὴν πατρίδα του, ἐδημιουργήθησαν αἱ ἐπαναστάσεις εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ κατεκρεουργήθησαν τὰ συμφέροντα τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος. Δυστυχῶς, μέχρι σήμερον δὲν ἐζητήθησαν αἱ δέουσαι εὐθῦναι ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους αὐτῆς τῆς ἐθνικῆς συμφορᾶς. Καὶ τὸ κακὸν ἐξηκολούθησεν κατὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα ποὺ συνετάραξεν ὁλόκληρον τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα ἀλλὰ καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παρουσιάζεται καὶ μέχρι σήμερον ἡ κατάστασις αὐτή. Ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀγορεύων πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν τὴν 22αν Ἰουλίου, ἔκαμα ἔκκλησιν νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων διὰ νὰ σώσωμεν τὰ διατρέχοντα τμήματα τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, μεγάλον κίνδυνον. Ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι καταγόμεθα ἀπὸ τὰ βόρεια τμήματα τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, τὰ τμήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπέκτησαν τὴν ἐλευθερίαν των μὲ τόσας θυσίας αἵματος, τὰ τμήματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ὡραῖα καὶ εὐγενῆ παιδιὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος προσέφερον τὸ αἷμα των καὶ τὴν τελευταίαν των πνοήν, πρέπει νὰ στρέψωμεν τὴν προσοχήν μας νὰ τὰ διασφαλίσωμεν καὶ νὰ τὰ σώσωμεν. Οἱ περισσότεροι ἴσως ἐξ ἡμῶν θὰ ἐπολέμησαν κατὰ τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους, πλεῖστοι δὲ ἄφησαν καὶ νεκροὺς κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, θὰ κάμω μίαν μνείαν πρὸς τὸν Ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου ὅτι καὶ αὐτὸς προσέφερε ἕνα καὶ μονάκριβον προσφιλῆ ἀδελφόν του εἰς τὴν μάχην τοῦ Κιλκίς, προσφιλῆ μου φίλον καὶ φιλοξενηθέντα ἐν τῇ πατρικῇ μου οἰκίᾳ. Ἡ μνήμη τῶν ἡρώων αὐτῶν, ἐν ὀνόματι τῶν ὁποίων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπιτελῶ μνημόσυνον εὐγνωμοσύνης διότι, θυσιασθέντες, ἐχάρισαν εἰς ἡμᾶς τὸ ὡραῖον δῶρον τῆς ἐλευθερίας ἐν ὀνόματι ἐκείνων, ποιοῦμαι ἔκκλησιν νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Ἡ Πατρὶς καὶ ἰδίως τὰ τμήματα ἀπὸ τὰ ὁποῖα κατάγομαι δὲν εἶναι εἰς εὐχάριστον θέσιν, εἶχον τὴν τιμὴν προσφάτως νὰ περιέλθω αὐτὰ καὶ μάλιστα μὲ τὸν Ἀξιότιμον καὶ ἐντιμότατον στρατηγὸν κ. Ζέρβαν, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνοδεύσω καὶ μέχρι τῶν συνόρων καὶ ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθη καὶ οὗτος τὴν κατάστασιν. Νομίζω, κ. κ. συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι αἱ περιστάσεις νὰ παρουσιάζωνται ἀντεγκλήσεις μεταξὺ ἡμῶν. Μᾶς ἑνώνει μία ἰδέα, ἡ ἰδέα τῆς Πατρίδος. Παρηκολούθησα τὴν παράταξιν ἐκείνην νὰ λέγουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις βαδίζει πρὸς τὸν κατήφορον. Δὲν τὸ βλέπω αὐτό. Δὲν τὸ βλέπω διότι ἐὰν βαδίζῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν κατήφορον, ἔχει μεγάλην καὶ μεγαλυτέραν εὐθύνην ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ συμπράξῃ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας. Αὐτὴ εἶναι, ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἡ φήμη εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Νομίζω ὅτι πρέπει, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, νὰ συνέλθωμεν καὶ νὰ ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, νὰ συσπειρωθῶμεν πάντες καὶ νὰ φροντίσωμεν νὰ σώσωμεν τὴν κινδυνεύουσαν Πατρίδα. Ἡ κατάστασις δὲν εἶναι εὐχάριστος εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Καθημερινῶς σφαγιάζονται ἐθνικόφρονες. Ἐπλησίασα εἰς ἓν φυλάκιον πρὸς τὰ τμήματα τῆς Φλωρίνης ἀπέχον περὶ τὰ 500 μέτρα ἀπὸ τῶν συνόρων τῶν Γιουγκοσλαβικῶν, ἔφθασα μάλιστα καὶ μέχρι τῆς γραμμῆς ὥστε νὰ συνομιλήσω καὶ μὲ Σέρβους στρατιώτας. Ὄπισθεν τοῦ φυλακίου ἐκείνου ὑπάρχει ἓν χωρίον, Δράγος, ἀπέχον μόλις περὶ τὸ χιλιόμετρον. Πρῶτον, πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι τὸ χωρίον αὐτὸ δὲν ἔχει κατοίκους, εἶναι ἐντὸς τοῦ Σερβικοῦ ἐδάφους, ἔχουν ἀπομακρυνθῆ ὅλοι οἱ κάτοικοι, διότι ἔχει μετατραπῆ εἰς ὁπλοστάσιον. Ἐκεῖ μεταφέρονται οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐξοπλίζονται καὶ εἰσέρχονται ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐδάφους, καταπατοῦν τὰ ὅσια καὶ τὰ ἱερά, καταπατοῦν τὰ τμήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπότισε αἷμα ἁγνῶν Ἑλλήνων, αἷμα τὸ ὁποῖον τὸ ἐμύρανεν μὲ τὰ ὡραῖα ἰδανικὰ ὁ εὐγενὴς ἐκεῖνος Ἑλληνικὸς στρατὸς ὁ ὁποῖος, μαχόμενος ἔπιπτεν ἐπὶ τῶν πεδίων αὐτῶν. Νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζεται ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν πρέπει νὰ παρουσιάζωνται οἱ διαπληκτισμοὶ αὐτοί. Μᾶς ἑνώνει μία ἰδέα, ἡ ἰδέα τῆς Πατρίδος. Δὲν ὑπάρχει κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ὡραιότερον, εὐγενέστερον καὶ ἰδανικώτερον ἀπὸ τὴν Πατρίδα. Ἂς ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, ἂς ἑνωθῶμεν καὶ ἂς βοηθήσωμεν τὴν κατάστασιν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ψήφου σας διὰ νὰ σταθῇ. Εἶναι συμπαγῆ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα τὴν ὑποστηρίζουν καὶ θὰ δώσουν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς αὐτήν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ μὴ ὑπάρχῃ τοιαύτη ἀξίωσις, ὥστε νὰ καταλύεται ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας. Νομίζω ὅτι, κατὰ τοιοῦτον τρόπον, δίδομεν τὸ δόγμα ὅτι ἡ μειοψηφία πρέπει νὰ κυβερνᾷ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις αἰρομένη εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, ἔπρεπε νὰ δεχθῇ οἱονδήποτε Ὑπουργεῖον — καὶ ἄνευ ὑπουργείων — διὰ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία φέρει πρὸς τὸν ὄλεθρον. Κύριοι, δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω. Ἤθελον περισσότερον νὰ σᾶς ὁμιλήσω. Σέβομαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ ὁποία περιώρισε τὰς ἀγορεύσεις εἰς τὸ τέταρτον. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἔκκλησιν, ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος, ἐν ὀνόματι τῶν γενναίων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν τόσον εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν τῆς Μακεδονίας, ὅσον καὶ εἰς τὰ πεδία τῆς Βορείου Ἠπείρου, ὅσον καὶ ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς, κάμνω ἔκκλησιν νὰ ἑνωθῶμεν καὶ νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα ἡ ὁποία κινδυνεύει, ὡς βλέπομεν πάντες. (Χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον.

§76Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, παρηκολουθήσαμεν καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν σκοπιὰν τὴν ἐθνικήν, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἔταξεν ἡ λαϊκὴ ψῆφος, παρηκολουθήσαμεν, λέγω, μὲ ὁλόκληρον τὸ Πανελλήνιον, μὲ ἀγωνίαν ψυχικὴν τὰς ἀτέρμονας πολιτικὰς συζητήσεις τῶν τελευταίων ἡμερῶν. Καὶ ἐνῷ ἐπεριμέναμεν ἀπὸ τὰς διαρκεῖς καὶ ἀλλεπαλλήλους αὐτὰς συσκέψεις καὶ διασκέψεις νὰ ἐκπηγάσῃ ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις τῶν Κομμάτων, μὲ κατάπληξιν, ἀλλὰ καὶ μὲ ἀγανάκτησιν, παρετηρήσαμεν ὅτι ἡ πολιτικὴ τοῦ τόπου μας Ἡγεσία δὲν ἤρθη εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της καὶ δὲν ἀνταπεκρίθη πρὸς τὰς ἐπιτακτικὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἔθνους. Καὶ ὕστερα ἀπὸ μίαν πολυώδυνον καὶ πολυήμερον δυστοκίαν εὑρέθημεν ἀπὸ χθὲς μάρτυρες τῆς ἐπαληθεύσεως τοῦ μύθου «ὤδινεν ὄρος καὶ ἔτεκε μῦν»! Διαπραγματεύσεις πολιτικαὶ ἀλλεπάλληλοι ἔλαβον χώραν. Ἀλλ’ αἱ διαπραγματεύσεις αὐταὶ ἦσαν ἄξιαι μᾶλλον δι’ ἐμπόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπαζάρευον— καὶ παζαρεύουν ὑλικὰ συμφέροντα, καὶ ὄχι ἄξιαι διὰ πολιτικοὺς Ἀρχηγούς, οἱ ὁποῖοι συνεζήτουν περὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἔθνους μας — διότι περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος ἐπρόκειτο, κύριοι συνάδελφοι. Καὶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν πλάστιγγα τῶν πολιτικῶν συζητήσεων ἐρρίπτοντο πρωτίστως θῶκοι ὑπουργικοὶ καὶ πρωθυπουργικοί, οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος ἐβυσσοδόμουν καὶ συνεσκέπτοντο περὶ τῆς ἐξευρέσεως τοῦ καταλληλοτέρου τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπολέμουν τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν χώραν, εἴτε ἐντὸς τούτων τῶν κόλπων της, εἴτε εἰς τὰς προσεχεῖς συσκέψεις τῆς παγκοσμίου ἀμφικτυονίας. Ἆραγε μόνον ἡμεῖς, μόνον ὁ ταλαίπωρος αὐτὸς Ἑλληνικὸς λαὸς ἐνωτίζεται καὶ ἀντιλαμβάνεται τὸν κίνδυνον τὸν ἐθνικὸν τὸν μυκόμενον καὶ δὲν τὸν ἀντελήφθησαν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων; Ἆραγε οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, εἶχον κλεισμένα τὰ αὐτιά των καὶ δὲν ἤκουον τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον ἐσχάτως ἔκρουσε δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν Θεσσαλονίκην μας ὁ μεγάλος καὶ ἀληθινὸς φίλος μας στρατάρχης Σμάτς; Ἢ μήπως τὰ διαβούλια καὶ αἱ συσκέψεις αὐταί, διὰ νὰ εἶχον ὁμόφωνον τὴν ἀπόφασιν, θὰ ἔπρεπε νὰ λάβουν χώραν ὄχι εἰς τὸ κλεινὸν Ἄστυ ἀλλὰ εἰς κανένα ἀκραῖον σταθμὸν τῆς Ἑλλάδος ἢ εἰς καμμίαν παρημελημένην καὶ μαστιζομένην ἀπὸ τὰς συμμορίας Μακεδονικὴν ἐπαρχίαν, διὰ νὰ ἀκούωνται εὐκρινέστερον οἱ γόοι καὶ οἱ κοπετοὶ τῶν σφαζομένων ἀλυτρώτων ἀδελφῶν μας Βορειοηπειρωτῶν καὶ τῶν σφαγιαζομένων κατὰ τρόπον ἀπάνθρωπον ἐθνικοφρόνων Ἑλλήνων πολιτῶν ὑπὸ τῶν κομμουνιστικῶν ληστοσυμμοριῶν τῆς ὑπαίθρου; Τὴν ἀπάντησιν εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ τὴν περιμένομεν νὰ μᾶς τὴν δώσουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀποτελοῦν τὸ ἅλας τῆς πολιτικῆς καθοδηγήσεως τοῦ λαοῦ μας, ἀλλοίμονον δὲ ἐὰν τὸ ἅλας μαρανθῇ, διότι τότε «ἔν τινι ἁλισθήσεται»; Ὅ,τιδήποτε ὅμως καὶ ἂν συμβῇ, κύριοι συνάδελφοι, τὰ πράγματα ἀτυχῶς παραμένουν καὶ ὁ λαός, ὁ Ἑλληνικός, καί, ἰδιαίτερα ὁ δοκιμαζόμενος λαὸς τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τὴν ὀδύνην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ τὴν ἀγωνίαν τοῦ ὁποίου μεταφέρω καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου— ὁ λαός, λέγω, ὁ Ἑλληνικός, δὲν θὰ λησμονήσῃ τὴν ἀποφράδα ἑβδομάδα — κατὰ τὴν ὁποίαν συσκέψεις καὶ διασκέψεις κατέληγον εἰς ἕνα μεγάλο μηδενικόν. Δὲν θὰ λησμονήσῃ ἐπαναλαμβάνω, ὁ λαός μου, τὴν ἑβδομάδα τῶν ἀκάρπων πολιτικῶν συζητήσεων εἰς στιγμὰς ἀποφασιστικὰς διὰ τὸ μέλλον τοῦ Ἔθνους μας. Διότι γενικὴ εἶναι ἡ ἐντύπωσις, ὅτι ὅλοι οἱ πολιτικοὶ Ἀρχηγοί, Συμπολιτεύσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκτὸς ἴσως ἐλαχίστων τιμητικῶν τινων ἐξαιρέσεων, ὅλοι μετέβαινον εἰς τὰ συμβούλια μὲ τὰς συνήθεις κομματικὰς παρωπίδας καὶ μὲ κλειστὰ τὰ αὐτιά τους, διὰ νὰ μὴ ἀκούουν τὴν ἀγωνιώδη ἐπίκλησιν τοῦ Πανελληνίου περὶ συνεννοήσεώς των πρὸς σωτηρίαν τῆς κινδυνευούσης Πατρίδος... Ἡμεῖς, οἱ νεώτεροι πολιτικοὶ θεράποντες τοῦ τόπου, οἱ ὁποῖοι προσήλθομεν εἰς τὸν βωμὸν τοῦτον μὲ ἄσπιλον τὴν πολιτικήν μας συνείδησιν, διὰ νὰ λάβωμεν μαθήματα ἀπὸ τοὺς μεγαλυτέρους μας καὶ ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγούς, μαθήματα διαχειρίσεως καὶ ἀντιμετωπίσεως τῶν μεγάλων τῆς χώρας προβλημάτων ποὺ μᾶς περιβάλλουν, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι αἰσθανόμεθα ἀποκαρδίωσιν καὶ ἀπογοήτευσιν ἀπὸ τὸ κατάντημα αὐτὸ τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου. Καὶ παρὰ τὸ γεγονός, ὅτι τὸ ἀνάστημά μας εἶναι τόσον μικρόν, ὥστε νὰ μὴ τολμῶμεν νὰ κάμνωμεν ὑποθήκας καὶ παραινέσεις, ἐν τούτοις αἱ κρίσιμοι περιστάσεις ποὺ διερχόμεθα μοῦ ἐπιβάλλουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βροντοφωνήσω πρὸς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων: Κύριοι Ἀρχηγοί, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι πρέπει νὰ χαλιναγωγῆτε εἰς τὰ πλαίσια τὰ πατριωτικὰ κάθε ροπὴν ἀκράτου κομματικῆς ἐγωπαθείας. Ὁ παλαιὸς πολιτικὸς κόσμος ὀφείλει νὰ ἀφήσῃ κατὰ μέρος, ὀφείλει νὰ λησμονήσῃ τὰς κακὰς ἕξεις τοῦ ἁμαρτωλοῦ παρελθόντος καὶ νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τοὺς κινδύνους τοῦ παρόντος. Ὡς ρυθμιστῆρα τῶν πράξεών του τῶν πολιτικῶν ἕνας ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὄχι τὰς ὑπαγορεύσεις, τῶν κομματικῶν του συμφερόντων ἀλλὰ τὴν φωνὴν τῆς Πατρίδος: «Νῦν γὰρ δὴ ἐξ οὗ ἐγένοντο Ἀθηναῖοι ἐς κίνδυνον ἥκουσι μέγιστον...» λέγει ὁ Μιλτιάδης στὸν πολέμαρχον Καλλίμαχον κατὰ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην. Καὶ πράγματι ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται. Δὲν ὑπάρχει κρισιμωτέρα καμπὴ ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν διέρχεται καὶ σήμερον ἡ Ἑλληνικὴ Κοινωνία ὁμοίαν τῆς ὁποίας διήρχοντο καὶ τότε αἱ Ἀθῆναι. Δὲν ἀρνοῦμαι, κύριοι ἀρχηγοί, τὸν πατριωτισμόν σας, πατριωτισμὸν τὸν ὁποῖον εἴδομεν τόσον ἐναργῶς νὰ ἐκδηλώνετε πρὸ μηνὸς ὅταν μὲ τὰς εὐχὰς τοῦ Πανελληνίου σᾶς κατευθύναμε πρὸς τὸ Παρίσι, πρὸς τὴν Συνδιάσκεψιν· ἐκεῖ ὅπου ἐστραγγαλίζοντο καὶ ἐν τέλει ἐστραγγαλίσθησαν παρ’ ἐλπίδα τὰ ἐθνικά μας Δίκαια· ἐκεῖ ὅπου ὑμνήθησαν οἱ θύται καὶ ἐξυβρίσθησαν τὰ θύματα τοῦ πολέμου, ἐκεῖ, ὅπου οἱ φίλοι καὶ σύμμαχοι ὡς ἀληθινοὶ χρεωκοπημένοι ἔμποροι ἠθέτησαν τὰς ὑπογραφάς των ἀπὸ τὴν συναλλαγματικὴν τὴν ὁποίαν μᾶς ὑπέγραψαν.

§77Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εὖγε σου.

§78Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ναί, κύριοι Ἀρχηγοί. Δὲν διαμφισβητῶ τὸν πατριωτισμόν σας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι στὰς κρισίμους στιγμὰς ποὺ διερχόμεθα ἐπιτρέπεται ὁ πατριωτισμός σας αὐτὸς ὁ πλέον ἐνθουσιώδης καὶ μᾶλλον ἀλγῶν καὶ ἁγνὸς πατριωτισμός σας νὰ θολώνῃ τοὺς κομματικοὺς δεσμούς του, τὰ διαυγῆ κρύσταλλα τῆς ὀρθῆς σκέψεως εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρεμποδίζεται ἡ ψύχραιμος ἐνατένισις καὶ ἀντικειμενικὴ ἀντιμετώπισις τῆς ὠμῆς πραγματικότητος. Καὶ ἡ ὠμὴ πραγματικότης, κύριοι, εἶναι ὅτι ὅταν αἱ φλόγες περιζώνουν καὶ ἀπὸ τὶς 4 γωνίες τὸ σπίτι μας καὶ ὅταν ἀρχίζουν αὗται νὰ λείχουν τὴν ὀροφὴν οἱ ἔνοικοι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ στήνουν καυγὰ γιὰ τὸ πάπλωμα, ἀλλὰ ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ προσπαθήσουν τότε νὰ σώσουν καὶ τοὺς ἑαυτούς των, νὰ σώσουν καὶ τοὺς οἰκείους των, νὰ σώσουν καὶ τοὺς συγκατοίκους των. Αὐτὸ σημαίνει ἀνωτέρα πατριωτικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν ἐφαρμοζομένην ἀπὸ σᾶς, κύριοι Ἀρχηγοί, στὶς δύσκολες αὐτὲς ὧρες ποὺ περνᾷ ἡ Πατρίδα μας. Οὔτε δὲ ἐπιτρέπεται σήμερον στὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμάς, κύριοι, νὰ ἐπιδεικνύωμεν πολιτικὴν ὁμοιάζουσαν πρὸς τὴν τακτικὴν τῆς στρουθοκαμήλου ἡ ὁποία χώνει τὸ κεφάλι της εἰς τὴν ἄμμον νομίζουσα ἐν τῇ ἀφελείᾳ της ὅτι ἀποφεύγει τὴν μπόραν ἡ ὁποία ὁλονὲν καὶ τὴν πλησιάζει. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ εὐθῦναι τοῦ ναυαγίου τῶν πολιτικῶν διαπραγματεύσεων καὶ ποίους βαρύνουν; Θὰ ἤμην εὐτυχής, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμω διαχωρισμὸν τῶν εὐθυνῶν ἐν προκειμένῳ. Αἱ εὐθῦναι βαρύνουν ὅλους ἀτυχῶς. Δὲν μπορῶ ὅμως νὰ μὴ ἐπιβαρύνω εἰς τὸ σημεῖον τοῦ καταλογισμοῦ τῶν εὐθυνῶν περισσότερον τὴν κυβερνῶσαν παράταξιν. Διότι πάντοτε τὴν πλειοψηφίαν διακρίνει καὶ πρέπει νὰ διακρίνῃ μεγαλοψυχία ἀπέναντι τῆς μειοψηφίας. Ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, τὰ κυβερνῶντα κόμματα εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ συμφέρον, συμφέρον ἀκόμη καὶ κομματικὸν ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἐθνικὸν νὰ ἀφίσουν στὴν μπάντα τὰ ἀνατραπέντα ἐκλογικὰ τεκμήρια καὶ νὰ προσαρμοσθοῦν πρὸς τὴν πραγματικότητα. Νὰ κάμουν οἱασδήποτε ὑποχωρήσεις διὰ νὰ μπορέσουν ἡνωμένοι ὅλοι νὰ ἀντιμετωπίσουν τὴν κρίσιμον, κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν. Νὰ δείξουν ὅτι σέβονται τοὺς φόβους καὶ τὰς ἀνησυχίας ἀλλὰ καὶ τοὺς κινδύνους τοῦ Ἔθνους. Οὔτε δὲ εἶχον θέσιν τὰ παζαρεύματα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἠτύχησεν, διὰ νὰ μεταχειρισθῶ τὴν βαρεῖαν φράσιν τὴν ὁποίαν ἤκουσα ὅτι ἐχρεωκόπησεν, εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς Κρατικῆς ζωῆς, εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς: οἰκονομικόν, ἐξωτερικὸν καὶ Δημοσίας ἀσφαλείας. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ συνέλθωμεν ὅλοι, διότι ἡμεῖς μὲ τὴν ψῆφον μας ἀνεβάζομεν καὶ κατεβάζομεν τὰς Κυβερνήσεις. Εἶναι ἀνάγκη νὰ συνέλθωμεν καὶ ἰδίως οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἐνωτισθοῦν τὸ φαεινὸν παράδειγμα τοῦ Ἀριστείδου ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐν Σαλαμῖνι ναυμαχίαν ἐλησμόνησε τὰς πολιτικὰς διαφορὰς καὶ ἐνηγκαλίσθη τὸν Θεμιστοκλῆν διὰ νὰ σώσῃ καὶ δοξάσῃ τὸ Ἔθνος. Ἔχομεν λοιπὸν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν ὅλοι τὰ χέρια μας καὶ ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται τῆς καθηγιασμένης Πατρίδος μας ἀπὸ τῶν προφυλακῶν μέχρι τῶν μετόπισθεν νὰ κινηθῶμεν ἡνωμένοι ἵνα ἀποτρέψωμεν τοὺς κινδύνους καὶ ἀξιοποιήσωμεν τὰς θυσίας μας. Οἱ πολιτικοί μας Ἀρχηγοὶ ἂς γίνουν οἱ νεώτεροι Σαμαρεῖται, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπουλώσουν τὰς πληγὰς τοῦ Ἔθνους. Τὸ Πανελλήνιον προστάζει νὰ δώσουν οἱ ἀρχηγοί μας τὰ χέρια καὶ ἡνωμένοι νὰ τεθοῦν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Πατρίδος μας διὰ νὰ ὁδηγήσουν τὸ κλειδωνιζόμενον αὐτὸ Ἑλληνικὸν σκάφος ἂν μὴ εἰς πελάγη εὐδαιμονίας, τοὐλάχιστον εἰς λιμένα σωτηρίας. (Χειροκροτήματα).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀστερίου ἔχει τὸν λόγον.

§80Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, αἱ κρίσιμοι περιστάσεις τὰς ὁποίας διανύει τὸ Ἔθνος, μὲ ἠνάγκασαν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα τοῦτο διὰ νὰ ἐκτελέσω ἕνα καθῆκον ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους ἀλλὰ καὶ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω καὶ ἀπέναντι γενικῶς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Τὸ φαινόμενον τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἐσχάτως ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐν τῷ συνόλῳ του καὶ ἰδίᾳ οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. πολιτικοὶ ἡγέται τῆς Βουλῆς, ὁμολογῶ ὅτι δὲν μὲ ἱκανοποίησεν, δὲν ἱκανοποίησεν δὲ οὔτε τοὺς πόθους καὶ τὰς ἀξιώσεις τοῦ Ἔθνους. Τὸ φαινόμενον αὐτὸ πραγματικῶς ὑπῆρξεν ἀποθαρρυντικόν. Ἐλέχθη ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ὅπως ὀρθῶς ὑπέμνησαν ἄλλοι προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἀπὸ στόματος τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ὅτι ἐὰν μᾶς διαιροῦν τὰ κόμματα ἡ Ἑλλὰς μᾶς ἑνώνει. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ὅτι τὴν δήλωσιν αὐτὴν ὑπεδέχθη ἡ Βουλὴ σύσσωμος μὲ ραγδαῖα χειροκροτήματα. Δυνάμεθα ὅμως, κύριοι, νὰ διαπιστώσωμεν σήμερον ὅτι τὰ λεχθέντα δὲν ἰσχύουν σήμερον πλέον, ἢ μᾶλλον ἰσχύει κάτι τὸ ἀντίθετον ὅτι δὲν μᾶς ἑνώνει ἡ Ἑλλὰς διότι μᾶς χωρίζουν τὰ κόμματα. Δὲν ἔχω τὸν σκοπόν, κύριοι βουλευταί, οὔτε νὰ κατηγορήσω, οὔτε νὰ ὑπερασπίσω οἱονδήποτε. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα αὐτὸ διὰ νὰ διερμηνεύσω ἕνα Πανελλήνιον πόθον, διὰ νὰ διερμηνεύσω μίαν ἐθνικὴν ἐπιταγὴν ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἐπιμόνως Ἐθνικὴν ἕνωσιν. Δὲν θὰ εἰσέλθω νὰ ἀναζητήσω εὐθύνας διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως· φρονῶ μάλιστα, ἐπειδὴ ἐγὼ ἐλπίζω καὶ τώρα ἀκόμη εἰς τὴν ἐθνικὴν ἕνωσιν, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναζητῶμεν εὐθύνας, διότι ἐπιδεινοῦμεν μίαν νόσον, τὴν νόσον τῆς διαιρέσεως ἡ ὁποία μᾶς κατατρύχει. Ἐπίστευον, κύριοι βουλευταί, ἀνέκαθεν, ὅτι μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν ἢ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ τὰ μεγάλα προβλήματα, τὰ πελώρια προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ἄλλως, παρὰ μόνον διὰ τῆς συνεργασίας καὶ τῆς ἑνώσεως ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸν πόλεμον, ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν κατοχήν, ἐξῆλθεν ἀπὸ μίαν ἐμφύλιον ἔριδα, κατεστραμμένη, μὲ τελείως ἐξηρθρωμένην οἰκονομίαν, μὲ συγκοινωνίας ἀνυπάρκτους, μὲ ναυτιλίαν τελείως κατεστραμμένην. Πῶς ἦτο δυνατὸν ὅλα αὐτὰ τὰ προβλήματα νὰ ἀντιμετωπισθοῦν μὲ μίαν κομματικὴν Κυβέρνησιν, ὅταν μάλιστα εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Κομμουνιστικὴ ἐπανάστασις, ἡ ὁποία ἤρξατο ἐπὶ Κατοχῆς καὶ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐντονώτερον τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944, ἐξηκολούθησεν νὰ ὑποβόσκῃ καὶ μετὰ ταῦτα καὶ ἤδη παρουσιάζει τὴν σημερινὴν ἔντασιν. Ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπιτευχθῇ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπιτευχθῇ μετὰ τὰς ἐκλογάς, θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπιτευχθῇ ἤδη καὶ τώρα μάλιστα μετὰ τὴν λύσιν τοῦ καθεστωτικοῦ ζητήματος. Πρὶν ἢ λυθῇ τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ὑπῆρχε πράγματι μία διαφορά, μία ἔρις, ἡ ὁποία ἔφθειρεν τὰς δυνάμεις τοῦ Ἔθνους, ἡ ὁποία ὅμως ἐλύθη. Καὶ εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ Δημοκρατικὰ Κόμματα ἀνεγνώρισαν πλέον τὴν δοθεῖσαν διὰ τοῦ Δημοψηφίσματος λύσιν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπίστευον πάντοτε, ἀδιστάκτως, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία πραγματικὴ διαφορά, ἡ ὁποία ἐχώριζε τὸν κόσμον τὸν πολιτικὸν καί, ὅτι ἦτο ἀπαραίτητον διὰ τῆς ἑνώσεως καὶ τῆς συνεργασίας νὰ ἀντιμετωπισθοῦν ὅλα, αὐτὰ τὰ μεγάλα, τὰ πελώρια προβλήματα τῆς χώρας. Καὶ μόνον, κύριοι βουλευταί, τὸ γεγονός, καὶ μόνον ἡ προσπάθεια νὰ δημιουργήσωμεν τὸ νέον Κράτος μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ Κράτους, μόνον νὰ τοῦ ἐμφυσήσωμεν τὴν νέαν πνοήν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, μόνον διὰ νὰ στρέψωμεν τὸ Κράτος αὐτὸ πρὸς νέας κατευθύνσεις, ἐγκαταλείποντες τὰς παλαιὰς μεθόδους, καὶ μόνον διὰ νὰ θεμελιώσωμεν τοῦτο ἐν καιρῷ ἐπὶ στερεῶν θεμελίων καὶ μόνον αὐτὸ θὰ ἀπῄτει τὴν συνεργασίαν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Κύριοι, εὑρισκόμεθα ἀκόμη πρὸ μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία σὰν ἐφιάλτης πιέζει τὰ στήθη ὅλων μας καὶ ἡ ὁποία ἀναγκάζει τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ πάσης γωνίας νὰ ἀπευθύνῃ ἀγωνιώδη ἔκκλησιν πρὸς ὅλον τὸν πολιτικὸν κόσμον νὰ ἑνωθῇ. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους διεμορφώθη ἡ παροῦσα κατάστασις, οὔτε συμφωνῶ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιρρίπτουν τὴν εὐθύνην μόνον εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Θὰ ἤθελον μάλιστα νὰ ἀποφύγω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων τὰ ὁποῖα μᾶς ὡδήγησαν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα, διότι φρονῶ ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν προάγεται ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἐπιδιώκω, ὁ σκοπὸς τῆς ἑνώσεως. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ παροῦσα κατάστασις εἶναι ἀπότοκος ἄλλων διαδοχικῶν καταστάσεων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι προηγήθη μία τετραετὴς Κατοχή, ὅτι κατὰ τὸ στάδιον τῆς Κατοχῆς μία ἀναρχικὴ συμμορία κατώρθωσε νὰ ἀναπτύξῃ τεραστίαν δρᾶσιν, ἀντιθέτως πρὸς τὸν πολιτικὸν κόσμον, ὁ ὁποῖος ἀπουσίασεν ἢ τοὐλάχιστον ἠσχολήθη μὲ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἐπίκαιρα. Ἐπίσης δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι προηγήθη ὁ Δεκέμβριος τοῦ 1944 καὶ ὅτι ἐπηκολούθησαν αἱ Κυβερνήσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι παρέδωσαν τὴν ἀρχὴν εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ὅμως παρέλαβεν ἕνα Κράτος γυμνόν, ἕνα Κράτος ἀνάπηρον. Πιστεύω λοιπόν, κύριοι, ὅτι τὸ ἐσωτερικὸν ζήτημα ὅπως διεμορφώθη ἐν Ἑλλάδι ἦτο ἀνώτερον τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἱκανότητος οἱασδήποτε Κομματικῆς Κυβερνήσεως, τόσον μᾶλλον, διότι πιστεύω ὅτι τὸ ἐσωτερικὸν ζήτημα ὀφείλεται καὶ εἰς πολλοὺς ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸ ὅτι εἶναι συνδεδεμένον ἀναποσπάστως μὲ τὴν ἐξωτερικήν, μὲ τὴν διεθνῆ κατάστασιν, ὅπως ἐπίσης πιστεύω, ὅτι ὀφείλεται εἰς ὡρισμένας ἀντικειμενικὰς συνθήκας καὶ εἰς τὴν ἀδυναμίαν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ σημερινὸν Κράτος. Τὸ ζήτημα, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἐσωτερικόν, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησε νὰ ὀνομάζεται ζήτημα Δημοσίας Τάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθῇ μόνον ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, οὔτε ἦτο δυνατὸν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ προαχθῇ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, διότι τὸ ζήτημα αὐτὸ ὅπως ἀνέφερον προηγουμένως ἐπηρεάζεται καὶ ἔξωθεν.

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα.

§82Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἀπένταρο, δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον θέμα ὅταν εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι ἄοπλον.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ ἀσφάλεια;

§84Γ. ΑΣΤΕΡΙΟΥ. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀσφάλεια τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην χρημάτων καὶ ὅπλων. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἐξωτερικὴ πλευρὰ τοῦ ζητήματος. Ὀρθῶς λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὸ ἀνεπτυγμένον πολιτικόν του αἰσθητήριον διέγνωσε τὴν κατάστασιν καὶ ὀρθῶς ἀξιοῖ ἀπὸ πάσης γωνίας τὴν ἕνωσιν ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἀλλὰ τὴν ἕνωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τὴν διεκήρυξαν ἅπαντες σχεδὸν οἱ κ. κ. Πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ καὶ αἱ τελευταῖαι διαπραγματεύσεις δὲν εἶχον ἄλλον σκοπὸν παρὰ τὴν πολιτικὴν συνεργασίαν. Μάλιστα πρό τινος χρόνου ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις ἑωρτάσθη πανηγυρικῶς ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἐνώπιον τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον καθίσταται δυσχερὴς αὐτὴ ἡ ἕνωσις; Δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ τυχὸν σύμπραξις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ καταστροφήν, διότι θὰ ἐχρειάζετο νὰ μείνουν πολιτικὰ κόμματα ἐν ἐφεδρείᾳ. Ἡ πολιτικὴ κατάστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἂν προκληθῇ καταστροφὴ δὲν θὰ ὑπάρξουν κόμματα ἐθνικόφρονα νὰ διακυβερνήσουν τὴν Ἑλλάδα. Ἡ καταστροφὴ θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ κυβερνήσουν δὲν θὰ ἦτο δυστυχῶς ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν Ἑλλάδα. Δὲν χρειάζεται, λοιπόν, κανεὶς δισταγμός, διὰ νὰ χωρήσωμεν πρὸς τὰ ἐμπρὸς καὶ νὰ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τοὺς πόθους καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ ἐὰν ἀκόμη — τὸ λέγω τοῦτο πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν — ἔχῃ τὴν γνώμην ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ἄμεσος καὶ ἐπικείμενος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ προσέλθῃ καὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ στηρίξῃ τὸ κλονιζόμενον οἰκοδόμημα ἔστω καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κατασυντριβῇ καὶ αὐτὴ ὑπὸ τὰ ἐρείπια. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου σήμερον, διότι ὅταν θὰ ἐπέλθῃ ἡ κατάρρευσις δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ γίνεται συζήτησις οὔτε περὶ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, οὔτε περὶ ἐλευθεριῶν οὔτε περὶ Ἑλλάδος. Ἐπειδή, κύριοι βουλευταί, κατέχομαι ἀπὸ ἕνα αἴσθημα βαθείας ἀνησυχίας, ἐνῷ ἐξ ἄλλου πιστεύω ὅτι ὅλοι μαζὶ ἡνωμένοι θὰ ὑπερνικήσωμεν ὅλους τοὺς κινδύνους καὶ θὰ κατορθώσωμεν νὰ ἀποκρούσωμεν ὅλας τὰς καταστροφάς, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦν τὴν χώραν δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπιτρέψητε εἰς ἐμὲ τὸν ἐλάχιστον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ κάμω μίαν ἔκκλησιν πρὸς ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ἰδίως πρὸς τοὺς κ. κ. πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς διὰ νὰ διερμηνεύσω πρὸς αὐτοὺς τὸν πανελλήνιον πόθον καὶ τὴν ἐθνικὴν ἐπιταγὴν νὰ ἑνωθοῦν ὁπωσδήποτε, διὰ νὰ σώσωμεν τὴν χώραν ἀπὸ ὅλους τοὺς κινδύνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀπειλοῦν. Δὲν ἐννοῶ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις πρέπει νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς διακοσμητικὸς τύπος, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀπαιτῆται νὰ ὑποδουλωθῇ καὶ ἡ πλειοψηφία εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν. Μὲ τοιαύτας ἰδέας, μὲ ἀμοιβαῖον σεβασμὸν καὶ ἀμοιβαίαν ἐκτίμησιν, ἐλεύθερον πλέον ἀπὸ καχυποψίας καὶ ἀπὸ κομματικὰς βλέψεις ἔχετε τὸ καθῆκον καὶ τώρα ἀκόμη τὴν ὑστάτην στιγμήν, ἀπευθύνομαι πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας, ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ προσπαθήσετε νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἕνωσιν. Εἶναι καιρός, κ. κ. πολιτικοὶ ἀρχηγοί, νὰ ἐμπνευσθῶμεν ἀπὸ τὰ ὡραῖα παραδείγματα τῆς μεγάλης ἱστορίας μας καὶ νὰ παύσωμεν νὰ ἀντιγράφωμεν τὰς μαύρας σελίδας τῶν διχονοιῶν καὶ τῶν διαιρέσεων. Εἶναι ἐπίσης ἀπαραίτητον νὰ ὑπομνησθῇ ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὰς μεγαλυτέρας θυσίας, θὰ εἶναι καὶ περισσότερον ἄξιοι τῆς πατρίδος. Δὲν γνωρίζω ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τῆς κοινῆς ἐκδηλώσεως τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ἐκ τῆς ἐκδηλώσεως πολλῶν κυρίων βουλευτῶν. Ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅμως ὅτι οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοί, τοὺς ὁποίους δὲν ἀπέλιπεν ὁ πατριωτισμός, θὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸ κοινὸν αἴσθημα καὶ θὰ ἐνθαρρύνουν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος ζῇ ὑπὸ τὴν φρίκην καὶ τὴν ἀγωνίαν τόσων κινδύνων. Ἐὰν ὅμως παρ’ ἐλπίδα δὲν θελήσετε νὰ ὁμονοήσετε καὶ προκαλέσετε τὴν καταστροφήν, θὰ μᾶς παρακολουθῇ ὅλους ἡ κατάρα τοῦ Ἔθνους καὶ ἡ μνήμη μας ἀκόμη θὰ εἶναι ἐπικατάρατος.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν συμφωνῆτε νὰ διακόψωμεν διὰ μίαν ὥραν.

§86ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§87Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Ἀρχηγὸς Βενιζ. Φιλελευθ.). Νομίζω ὅτι πρέπει ἀπόψε νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ἐγγεγραμμένων νὰ ὁμιλήσουν, ὥστε αὔριον νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀπαντήσουν οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ καὶ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις.

§88Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε. Ἐμείναμεν σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει σημείωμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔμειναν σύμφωνοι οἱ κ. κ. Ἀρχηγοί, ὅτι θὰ ὁμιλήσουν αὔριον.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ἀρχηγὸς Δημοκρ. Σοσιαλιστικοῦ Κόμ.). Ἡ Κυβέρνησις ὁμιλεῖ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπαντᾷ.

§91Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁμιλητῶν. Δὲν νομίζω ὅτι ἔχει συμφέρον ἡ Κυβέρνησις ἐκ τούτου.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ μίαν ὥραν. (Ὥρα 10.00′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.10′ μ. μ.).

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σ. Παπουτσάνης.

§94Σ. ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἂν καὶ πιστεύω ὅτι ἡ συγκρότησις μιᾶς Οἰκουμενικῆς ἢ εὐρέος συνασπισμοῦ Κυβερνήσεως δὲν θὰ εἶχε τὰς μαγικὰς ἐκείνας ἢ θεϊκὰς ἰδιότητας διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἀμέσως καὶ ἐπιτυχῶς τὰ ποικίλα μεταπολεμικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα προέκυψαν διὰ τὸν τόπον καὶ τὴν Ἑλλάδα, καίτοι γνωρίζω τὰ μειονεκτήματα τῶν Κυβερνήσεων αὐτῶν ἐν τούτοις ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀφ’ ἧς ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς συγκροτήσεως μιᾶς Κυβερνήσεως εὐρέος συνασπισμοῦ ἐτάχθην μὲ τὴν ἄποψιν τῆς συγκροτήσεως μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως διότι ἐπίστευον ὅτι εἰς τὰς δυσκόλους αὐτὰς στιγμὰς τὰς ὁποίας διέρχεται ὁ τόπος καὶ ἡ Πατρίς μας μόνον ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ὁλοκλήρου τοῦ ἐθνικόφρονος πολιτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος ἠμπορεῖ νὰ βοηθήσῃ εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τόσον τῶν ἐσωτερικῶν ὅσον καὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων τοῦ τόπου.

§95Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὰ εἴπατε αὐτὰ εἰς τὴν σύσκεψιν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος;

§96Σ. ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ. Μάλιστα. Ἐὰν εἴχατε ὑπομονὴν θὰ ἀκούατε ποὺ θὰ τὸ ἔλεγα. Τὴν δὲ ἄποψίν μας αὐτὴν εἴχαμε τὸ θάρρος νὰ τὴν φέρωμεν ἐνώπιον τῆς συσκέψεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ μαζὶ μὲ ἕνα συνάδελφον νὰ τὴν ἀναπτύξωμεν ἐν ἐκτάσει καθ’ ἣν στιγμὴν πολλοὶ ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς ἀγορητὰς ἐσίγων ἢ διὰ τῆς στάσεώς των ἐδείκνυον ὅτι ἐτάσσοντο ἐναντίον τῆς συγκροτήσεως μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως. Ἐπράξαμεν δὲ τοῦτο καὶ ὑποστηρίζομεν τὸ αὐτὸ καὶ σήμερον διότι πιστεύομεν ὅτι νέοι ἄνδρες ἡμεῖς, νέοι ἐπιστήμονες τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι τὸ πρῶτον εἰσέρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἔχομεν ὑποχρέωσιν ὑπεράνω ἀτομικῶν βλέψεων, ὑπεράνω κομματικῶν συμφερόντων, ὑπεράνω τῆς κακῶς ἐννοουμένης κομματικῆς πειθαρχίας νὰ θέτωμεν τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς πατρίδος. Ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἄποψιν αὐτὴν πολὺ περισσότερον διότι τὸν τελευταῖον καιρὸν μὲ ἐπιμονὴν εἰς τὰς διαφόρους ἐφημερίδας τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ ἀπὸ ἀνταποκρίσεις ἀνταποκριτῶν μεγάλων ἐφημερίδων Ἀγγλικῶν καὶ Ἀμερικανικῶν ἐτέθη τὸ ζήτημα εἰς τὰς χώρας των καὶ ἐδημιουργήθη μία ἀτμόσφαιρα εἰς τὴν κοινὴν γνώμην τῶν χωρῶν αὐτῶν περὶ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς συγκροτήσεως ἐν Ἑλλάδι μιᾶς Κυβερνήσεως ἀπὸ ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα πολιτικὰ κόμματα τῆς Ἑλλάδος, Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἐκτὸς τῶν μεγαλυτέρων ἱκανοτήτων τὰς ὁποίας θὰ παρουσιάζῃ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ποικίλων μεταπολεμικῶν ζητημάτων τῆς Ἑλλάδος θὰ δημιουργήσῃ συγχρόνως καὶ τὴν ἀτμόσφαιραν διὰ τὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τῶν προβλημάτων αὐτῶν ἰδιαιτέρως δὲ τοῦ ἐσωτερικοῦ προβλήματος τῆς Δημοσίας Τάξεως. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποκρύψωμεν ἢ νὰ ἀμφισβητήσωμεν ὅτι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας τάξεως εἰς τὴν χώραν δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εἶναι. Δὲν θέλομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν διότι τὸ θέμα τῆς σημερινῆς συζητήσεως δὲν εἶναι αὐτό, νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας ἀλλὰ συγχρόνως δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι ἡ κατάστασις εἰς ὡρισμένα διαμερίσματα τῆς χώρας ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας τάξεως καὶ ἀσφαλείας δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ὤφειλε νὰ εἶναι. Ἀναφέρω χαρακτηριστικῶς τὸ ἑξῆς παράδειγμα ὅτι εἰς τὴν ἰδιαιτέραν περιφέρειάν μου εἰς μίαν νῆσον εἰς τὴν Λέσβον ὅπου ὁ χῶρος τῆς κινήσεως τῶν 2 ὑφισταμένων συμμοριῶν εἶναι μικρός, ὅπου τὸ πεδίον δράσεως εἶναι μικρόν, ἐν τούτοις αἱ δύο αὐταὶ συμμορίαι συντεθειμέναι ἀπὸ 15 τὸ ὅλον πρόσωπα κινοῦνται καὶ δροῦν χωρὶς τὰ ἐντεταλμένα ὄργανα τῆς τάξεως καὶ τῆς ἀσφαλείας νὰ ἐπιχειροῦν ἀποτελεσματικῶς νὰ διώξουν αὐτὰς τὰς συμμορίας καὶ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἐξόντωσίν των ἢ τὴν σύλληψίν των. Καὶ ἐὰν εἰς ἕνα περιωρισμένον χῶρον ὅπως εἶναι ἡ Λέσβος συμβαίνουν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ ἐξόντωσις τῶν συμμοριῶν, φαντάζεσθε πόσον περισσότερον εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα καὶ τὴν Θεσσαλίαν τὸ κακὸν ἔχει δημιουργήσει μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐγκυμονεῖ κινδύνους σοβαροὺς διὰ τὴν χώραν ἐὰν δὲν ἀντιμετωπισθῇ ἀποτελεσματικῶς καὶ ταχέως, τοῦτο δὲ ὄχι μόνον διότι ἡ χώρα πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ ἐπανέλθῃ εἰς κατάστασιν ἡσυχίας καὶ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια εἰς τὰ διαμερίσματα ὅπου εἶναι διατεταραγμένη. Ἀκόμη πρέπει νὰ συμβῇ τοῦτο διότι ἡ ὕπαρξις συμμοριῶν, ἡ ὕπαρξις μιᾶς καταστάσεως ἀνωμάλου εἰς τὰ διάφορα διαμερίσματα τῆς χώρας δημιουργεῖ ζητήματα διὰ τὴν ὅλην οἰκονομικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, δημιουργεῖ ζητήματα διὰ τὸν τιμάριθμον, διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν ἐν γένει. Ὑπεστηρίξαμεν τὴν ἄποψιν τῆς συγκροτήσεως μιᾶς Κυβερνήσεως εὐρέος συνασπισμοῦ διότι ἐπιστεύσαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ μὲ ἄλλο κῦρος θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐξωτερικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν τόπον καὶ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων καὶ τῶν ἐθνικῶν δικαίων τῆς Ἑλλάδος. Δὲν θὰ ἠθέλαμεν νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας διὰ τὴν ἀποτυχίαν, διὰ τὸ ναυάγιον τῶν συζητήσεων, διὰ τὴν μὴ κατάρρευσιν μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως. Εἰλικρινῶς καὶ ἐντίμως πιστεύομεν ὅτι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὰς εὐθύνας της ἀλλὰ παραλλήλως πιστεύομεν ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγός μας, θὰ ἠμποροῦσε νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑπερτάτην θυσίαν, ἐὰν ὄχι τὴν πρώτην ἡ ὁποία ἦτο ἀπαράδεκτος, διὰ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος, τῆς ἀλλαγῆς τῶν προσώπων τῆς Κυβερνήσεως, τοὐλάχιστον εἰς τὴν ὑπερτάτην θυσίαν τῆς παραχωρήσεως τῶν ζητουμένων Ὑπουργείων. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐκεῖ ἐσκάλωσε τὸ ζήτημα. Αὐτό, κύριοι, τὸ πιστεύω, ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει διὰ νὰ ἀποδεικνύεται ἡ κακὴ πίστις τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παραχώρησις καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ πράξῃ ὅπως εἶπον καὶ εἰς ἄλλην αἴθουσαν, ἵνα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πεισθῇ ἀπολύτως ὅτι ἐγένετο πᾶσα παραχώρησις καὶ πᾶσα θυσία διὰ τὴν συγκρότησιν μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, καὶ ὅτι τὸ ναυάγιον ὀφείλετο ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἄποψίς μας, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς εὐθύνας καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Θέλω νὰ ἐλπίζω ὡς Ἕλλην ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς συγκροτήσεως μιᾶς τοιαύτης Κυβερνήσεως δὲν ἐναυάγησεν ὁριστικῶς διὰ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, διὰ τὸ συμφέρον τῆς Ἑλλάδος. Θὰ ἔπρεπε ἴσως ἀργότερα, ἐὰν ὄχι ἀμέσως ν’ ἀναληφθῇ μία νέα προσπάθεια ἀπὸ ὅλους τοὺς δυναμένους νὰ προσφέρουν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς Κυβερνήσεως εὐρέος συνασπισμοῦ ἡ ὁποία πολλὰ θὰ εἶχε νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν τόπον. Ἐλπίζω ὅταν τότε προκύψῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα ὅτι καὶ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ δείξουν πολὺ μεγαλυτέραν διάθεσιν διὰ νὰ προέλθουν εἰς τὸ ἀγαθὸν ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον προσδοκᾷ ὁ τόπος καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ συνένωσις τοῦ ἐθνικόφρονος πολιτικοῦ κόσμου διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἀπὸ αὐτήν, νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἰδίως τὸν ἐσωτερικὸν ἐχθρὸν τῆς χώρας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔπαυσε καὶ δὲν παύει συνεχῶς νὰ πολεμᾷ τὰ θεμέλια τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους.

§97Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, δηλῶ ὅτι οἱ ἐγγεγραμμένοι ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων παραιτοῦνται τοῦ λόγου, πλὴν τοῦ κυρίου Κωστοπούλου, ὁ ὁποῖος θὰ ὁμιλήσῃ.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§99Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἠκούσατε κατὰ τὴν ἀπογευματινὴν συνεδρίασιν συγκινητικὰς ἐκκλήσεις, ἠκούσατε καὶ κατηγορίας, καί τινες μάλιστα ἔκλαυσαν ἐπὶ ποταμοῦ Βαβυλῶνος διὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ. Θὰ ἦτο σκοπιμώτερον ἀπόψε ὁπότε ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι πλέον ἤρεμος καὶ τὸ ἀκροατήριον ἠρεμώτερον ἀντὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν αὐτὴν προσπάθειαν δι’ ἐκκλήσεων καὶ μομφῶν νὰ κάμωμεν μίαν πλέον ψύχραιμον ἔρευναν τῶν προηγηθέντων γεγονότων καὶ μίαν πλέον ψύχραιμον ἐνατένισιν τῶν μελλόντων νὰ συμβοῦν. Ἀπὸ 4 μηνῶν παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον. Ἐξελέγη μία πανίσχυρος Κυβέρνησις ἥτις ἐπαίρεται ὅτι κατέχει ὑπερηφάνως τὴν ἐξουσίαν ἐνῷ παραλλήλως ὁ λαὸς ὁ ὁποῖος τὴν ἐψήφισε ἤρχισε καὶ νὰ δυσφορῇ καὶ νὰ πορεύεται τὸν δρόμον τῆς ἀπαισιοδοξίας. Καὶ ἐδημιουργεῖτο ὀλίγον κατ’ ὀλίγον μία εὐρεῖα διάστασις μεταξὺ ἑνὸς λαοῦ ὁ ὁποῖος ἤρχιζεν νὰ βλέπῃ ματαιουμένας καὶ τὰς ἐθνικάς του διεκδικήσεις καὶ τὰς οἰκονομικάς του προβλέψεις κυρίως δὲ τὴν ἐσωτερικήν του ἀσφάλειαν καὶ μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία τὸν ἐδρόσιζεν μὲ τὴν ζείδωρον αὔραν τῆς αἰσιοδοξίας της ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ὁ λαός. Ἐξ αὐτῆς τῆς διαστάσεως ἡ ὁποία ἀπετέλει ἕνα ἐξαιρετικὸν φαινόμενον διὰ τὸ σύντομον τοῦ χρόνου κατὰ τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη, προέκυψεν ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη κάποιας ἀλλαγῆς εὐθὺς δὲ ὡς ἐτερματίσθη τὸ πολιτειακὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶχε παγώσει, εἶχε ἀποκρυσταλλώσει μίαν κατάστασιν κατὰ τρόπον τεχνητόν. Ἐδημιουργήθη εἰς ὅλων τὴν συνείδησιν ἡ ἀνάγκη νὰ συζητήσουν τοὐλάχιστον τὸ ζήτημα τῆς ἀλλαγῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐδημιουργήθη ὡς ἐκ τούτου τὸ θέμα αὐτὸ μὲ τὸ ὁποῖον σήμερον καὶ ἡμεῖς ἀντιπαλαίομεν. Ἐὰν κανεὶς ἀναλογισθῇ ὅσα προηγήθησαν, θὰ ὁμολογήσῃ ὅτι γεννᾶται ἕνα πρόβλημα, δι’ ἕνα ποὺ θέλει νὰ εἶναι ἀντικειμενικός, πῶς ἐδημιουργήθη τόσον ταχέως αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀλλαγῆς τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ ἀρχὴν πρέπει νὰ εἶναι κανεὶς ἀντίθετος πρὸς τὰς Κυβερνητικὰς μεταβολάς. Μία μεταβολὴ Κυβερνήσεως εἶναι πάντοτε μία δυσχέρεια διὰ τὸν τόπον πρὸ παντὸς δὲ ὅταν ὑπάρχῃ μία πλειοψηφία πρέπει νὰ εἶναι κανὼν τὸ νὰ κυβερνᾷ αὐτὴ ἡ πλειοψηφία καὶ νὰ ἐλέγχεται μόνον ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν. Διὰ νὰ γίνῃ παρέκκλισις ἀπὸ αὐτοῦ τοῦ κανόνος, ἀπὸ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς τῆς πλειοψηφίας πρέπει νὰ ὑπάρξουν ἔκτακτοι λόγοι. Πρέπει νὰ συμβαίνουν δύο κυρίως πράγματα ἢ νὰ ὑπάρξῃ ὁμολογουμένη ἀποτυχία τῆς Κυβερνήσεως ὁπότε ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀποχωρήσῃ ἢ πρέπει νὰ συμβῇ κάτι ἄλλο νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ Κυβερνητικὴ ἀποτυχία ἀλλὰ νὰ ἐπέλθουν ἐξαιρετικὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα νὰ ὑπερβαίνουν τὰς δυνάμεις τῆς ὑπαρχούσης Κυβερνήσεως. Δὲν γνωρίζω τὶ ἀκριβῶς συνέβη αὐτὴν τὴν στιγμήν. Ἡ λύσις ἡ φυσιολογικὴ ὅταν τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο συμβαίνει, ἡ ὁμαλὴ λύσις, εἶναι ἡ διάλυσις. Ὅταν δημιουργηθῇ ἐξ ἑνὸς οἱουδήποτε λόγου διάστασις λαοῦ καὶ Κοινοβουλίου, διάστασις τῆς ἀξιοδόξου Κυβερνήσεως καὶ τοῦ δυσπιστοῦντος λαοῦ ἡ λύσις εἶναι ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν. Αὐτὴ ἡ λύσις ὅμως ἡ φυσιολογικὴ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων τὰς ὁποίας διερχόμεθα εἶναι τεχνικῶς ἀδύνατος ἐξ οὗ καὶ τὸ νόσημα τὸ ὁποῖον νοσοῦμεν διότι ἐὰν ἦσαν σήμερον τὰ ζητήματα τῆς τάξεως λελυμένα καὶ προσεφεύγαμεν εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν οὐδεὶς λόγος θὰ ὑπῆρχεν ἐναντίον οὐδενός. Ἡ λύσις θὰ ἦτο ἁπλῆ καὶ φυσιολογική. Ἔρχεται ὅμως αὐτὸ τὸ ἐξαιρετικὸν γεγονὸς τῆς ἀδυναμίας τῆς προσφυγῆς εἰς τὴν λαϊκὴν ἐτυμηγορίαν τὸ ὁποῖον μᾶς ἀναγκάζει νὰ παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τὰς φυσιολογικὰς λύσεις τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Καὶ τότε μένει μία ἄλλη λύσις: Νὰ εὑρεθῇ μία νέα Κυβέρνησις βάσει τῆς ὑφισταμένης κοινοβουλευτικῆς καταστάσεως, βάσει τοῦ ἰδίου κοινοβουλίου. Πῶς εἶναι αὐτὸ δυνατόν; Ἔγινε προσπάθεια μὴ διαλυομένης τῆς Βουλῆς νὰ δημιουργηθῇ ἕνα νέον Κυβερνητικὸν συγκρότημα. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν αὐτῆς τῆς προσπαθείας, καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν της, διότι ἀποτελεῖ μίαν εἰλικρινῆ ὁμολογίαν τῆς κατανοήσεως τῆς σοβαρότητος τῶν περιστάσεων. Ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη τὰ ἑξῆς: Ἐδῶ ὑπάρχει ἡ ἰδική μου πλειοψηφία. Δὲν δύναμαι ὅμως μὲ τὴν ἰδικήν μου πλειοψηφίαν νὰ ἀντεπεξέλθω εἰς τὰς περιστάσεις, ἢ δὲν δύναμαι νὰ ἀνταπεξέλθω ὅσον καλῶς θὰ ἤθελα. Θὰ προσλάβω καὶ μερικὰς ἐνισχύσεις ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, θὰ σωπάσουν μερικοὶ διαμαρτυρόμενοι, θὰ ξεγελασθοῦν οἱ ζητοῦντες διεύρυνσιν, θὰ δώσω τόπον εἰς τὴν ὀργὴν καὶ θὰ λύσω τὸ ζήτημα ἱκανοποιητικῶς δι’ ὅλους, ἐμβαλωματικῶς δι’ ὅλους. Αὐτὴ ἦτο ἡ μία λύσις. Νομίζω ὅτι ἐκεῖ, εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν, μὲ βάσιν τὴν πλειοψηφίαν νὰ εὑρεθῇ νέα Κυβερνητικὴ λύσις, εἰς αὐτὴν τὴν προσπάθειαν ἔγκειται ἡ ἀδυναμία τῆς ὅλης ἐξελίξεως ἡ ὁποία ἐμφανίζεται πρὸ ἡμῶν. Ἐδῶ ὑπάρχουν δύο δρόμοι, ὑπάρχουν δύο λύσεις: «δυοῖν θάτερον», ἢ θὰ ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν θὰ θεωρήσωμεν ἀκλόνητον καὶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταλήξωμεν κατ’ ἀδήριτον λογικὴν ἀνάγκην εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν· ἢ τότε, διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἄλλην λύσιν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μεγάλα ἐξαιρετικὰ γεγονότα καταλύουν τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας καὶ τότε μόνον δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ λύσεων....

§100Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ὁποῖαι καταλύουν τὴν Δημοκρατίαν....

§101Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅταν λέγω «καταλύουν» ἐννοῶ τοῦτο: Θὰ συνομολογηθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας νὰ ἀποτελέσῃ τὸ ἀνώτατον κριτήριον πρὸς ρύθμισιν τοῦ Κυβερνητικοῦ προβλήματος, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ πρυτανεύσῃ ἀνωτέρα τις ἀρχή....

§102Π. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατάλυσις τῆς Δημοκρατίας δηλαδή....

§103Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν θέλετε νὰ ἐπιμείνετε εἰς τὴν ὀρθοδοξίαν τῆς Δημοκρατίας θὰ δεχθῆτε ὅτι ἡ πλειοψηφία ὀφείλει νὰ Κυβερνήσῃ, διότι πλειοψηφία ὑπάρχει.

§104Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὄχι νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ πλειοψηφία διὰ τῆς μειοψηφίας, ὁπότε πράγματι θὰ κατηργεῖτο ἡ Δημοκρατία, ἀλλὰ νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ πλειοψηφία διὰ τῆς παμψηφίας τὴν ὁποίαν ὑπαγορεύει ἡ ἀνάγκη τοῦ Ἔθνους.

§105Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Καὶ τὸν ἔλεγχον ποῖος θὰ τὸν ἐνεργήσῃ;

§106Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μὴ μᾶς γυρεύετε τότε νὰ μετάσχωμεν καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος μᾶς ἐγκαλεῖτε καὶ μᾶς καθηλώνετε εἰς τὰς θέσεις μας. Τὶ θέλετε λοιπόν;

§107Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ δίλημμα εἶναι ἀμείλικτον. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐμμείνητε εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας θὰ μείνητε εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς διαρρυθμίσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν. Ἐὰν θέλετε νὰ εὕρητε λύσιν εὐρυτέραν θὰ ἀναχωρήσητε ἀπὸ ἄλλην ἀρχήν, ἂς τὴν ὀνομάσωμεν ἀρχὴν τῆς παμψηφίας, ἤ, ἐὰν θέλετε, ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῶν ὑψίστων ἐθνικῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν ἄλλην ἀφετηρίαν. Τότε πρέπει νὰ καταφύγητε εἰς τὰς ἐκκλήσεις πρὸς εὐρυτέραν συνεργασίαν.

§108Χ. ΛΑΔΑΣ. Πλειοψηφία εἶναι ἡ κοινοβουλευτική πλειοψηφία· ἐὰν ἡ πλειοψηφία ψηφίσῃ οἱανδήποτε Κυβέρνησιν ἀπὸ ἄλλα κόμματα εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας.

§109Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρ. Κυβερν.). Πλειοψηφία δὲν εἶναι ἐκείνη ποὺ ψηφίζει ἐδῶ μέσα ἀλλ’ ἐκείνη ποὺ ἔδωσεν ὁ λαός.

§110Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐκεῖ ἔχουμε ζωηρὰς διαφωνίας. Διότι σεῖς δὲν εἴσαστε Ἀρχηγὸς κατὰ τὴν ἐκλογήν. Εἴσαστε 5. Λοιπὸν ἐγὼ λέγω: Ἐὰν σχηματίσῃ Κυβέρνησιν ὁ κ. Θεοτόκης ἢ ὁ κ. Μαυρομιχάλης, οἱ ὁποῖοι ἦσαν συνεργάται, ἀλλάζει ἡ πλειοψηφία τοῦ λαοῦ, 5 εἴσαστε τότε μαζί, πῶς ἀλλάζει ἡ πλειοψηφία;

§111Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαράδεκτον εἶναι νὰ θέλωμεν νὰ συγκεντρώσωμεν τὰ δύο στοιχεῖα. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐχώμεθα στερρῶς τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ζητοῦμεν διεύρυνσιν τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ δύο αὐτὰ δὲν συμβαδίζουν. Ἐν τούτοις ἔγινε προσπάθεια νὰ συμβαδίσουν, διότι ἐνομίσθη ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἕνας συγκερασμὸς χωρὶς ὁλοκληρωτικὰς θυσίας. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ ὀρθοδοξία ἐπιβάλλει ἐφ’ ὅσον ἐμμένετε εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας νὰ συνεχίσητε τὴν διακυβέρνησιν τῆς χώρας διὰ τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι καὶ ἡ πλειοψηφία δικαιοῦται ἢ καὶ ὑποχρεοῦται νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἀρχὴν αὐτήν, ὅταν ὕψιστοι ἐθνικοὶ κίνδυνοι ἐπιβάλλουν τὴν ἀνάγκην. Καὶ ἀμέσως ἐδῶ ἐρχόμεθα νὰ ἐξετάσωμεν, εἶναι τοιαῦται αἱ περιστάσεις ὥστε σήμερον νὰ θεωρηθοῦν ὅτι ὑπερβαίνουν αὗται τὰς δυνάμεις μιᾶς κομματικῆς ὁσονδήποτε ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, ναὶ ἢ ὄχι; Διότι ἐὰν δὲν ὑπερβαίνουν τὰς δυνάμεις μιᾶς Κυβερνήσεως κομματικῆς, τὸ ὀρθόδοξον καὶ τὸ συμφέρον εἶναι νὰ μείνῃ εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Ἐὰν ὅμως συνομολογηθῇ ὅτι αἱ περιστάσεις ὑπερβαίνουν τὰς δυνάμεις τῆς Κυβερνήσεως, τότε μόνον δυνάμεθα καὶ ὀφείλομεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἑνώσεως. Χωρὶς νὰ ἔλθῃ τις εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας ἐκ μόνου τοῦ γεγονότος τῶν παντοίων ὁμολογιῶν περὶ τῆς κρισιμότητος τῆς καταστάσεως, ὁμολογιῶν ἐκδηλωθεισῶν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τὰς ὁποίας ἔκανε ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ συμβούλιον τοῦ Στέμματος τὸ ὁποῖον ἐκάλεσεν ὁ ἀνώτατος ρυθμιστὴς εἰς τὸν τύπον τὸν Κυβερνητικὸν καὶ εἰς τὰς ἀγορεύσεις τὰς σημερινὰς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῆς συμπολιτεύσεως, ἐξ ὅλων αὐτῶν νομίζω ὅτι πηγάζει σαφῶς ὅτι ἔχομεν ἐνώπιόν μας τὰς ἐξαιρετικὰς ἐκείνας περιστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν παρέκκλισιν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας καὶ προσφυγὴν καὶ εἰς τὴν μειοψηφίαν. Τὶ ζητεῖ ἡ πλειοψηφία ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν; Ζητεῖ δύναμιν; Δύναμιν ἔχει ἡ πλειοψηφία πολὺ μεγαλυτέραν, δὲν χρειάζεται τὴν ἰδικήν μας. Ἄνδρες διὰ νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἡ πτέρυξ τῆς συμπολιτεύσεως ἄνδρας ἐπιλέκτους ἀξίους νὰ καθέξουν ὅλα τὰ ἑδώλια τὰ Ὑπουργικά. Κάτι ἄλλο ζητεῖ, ζητεῖ λοιπὸν τὴν ἐνίσχυσιν, ἡ ὁποία θὰ τῆς ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικὸν νὰ ἐμφανίσῃ αὐτὴν ὡς νέαν Κυβέρνησιν μὲ κάπως ἀλλοιωμένας κατευθύνσεις, ζητεῖ μίαν νέαν ἐπιφάνειαν ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι, αὐτὴν τὴν ἐπιφάνειαν ἡ ὁποία θὰ δημιουργήσῃ μίαν νέαν ἐμπιστοσύνην, μίαν νέαν σχέσιν Κυβερνήσεως καὶ λαοῦ. Αὐτὸ ζητεῖ ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν ἡ πλειοψηφία. Ὅταν ὅμως ζητεῖ τοῦτο καὶ εἶναι ὡραῖον αὐτὸ νὰ τὸ ζητῇ, διότι πράγματι εἶναι τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν, τότε πρέπει συγχρόνως νὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ πλειοψηφία, ὅτι θὰ δώσῃ εἰς τὴν μειοψηφίαν καὶ θὰ ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ ἐκεῖνα δι’ ὧν ἀκριβῶς θὰ ἐπιτευχθοῦν ὅσα ζητεῖ ἡ πλειοψηφία, ἡ νέα ἐπιφάνεια καὶ ἡ νέα ἐμπιστοσύνη δηλαδὴ θὰ δώσῃ καὶ ὅλα τὰ συνακόλουθα μέσα, ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέσα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀλλαγὴ τὴν ὁποίαν μόνον ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἡμεῖς δυνάμεθα εἰδικώτερον νὰ προσφέρωμεν; Δυνάμεθα νὰ προσφέρωμεν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἕνα νέον ἂς τὸ ποῦμε ὅπλον, ἕνα νέον ἐπιχείρημα, δὲν λέγω τὴν λέξιν χρῶμα, διότι ἐνοχλεῖ, δὲν λέγω τὴν λέξιν κλῖμα, διότι ἐνοχλεῖ, ἀλλὰ τὴν οὐσίαν τὴν ξεύρωμεν ὅλοι. Ὅταν ἔρχεσθε καὶ ζητεῖτε αὐτὴν τὴν ἐνίσχυσιν σήμερον, διατὶ τὴν ζητεῖτε; Ὄχι βέβαια διότι χρειάζεσθε δύναμιν, ἀλλὰ διότι ζητεῖτε αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὀρθὴ διακυβέρνησις τῆς Χώρας. Ἀλλά, ἐνῷ ζητεῖ ἡ πλειοψηφία αὐτό, ταὐτοχρόνως ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ τὰ μέσα δι’ ὧν αὐτὸ τὸ ἐπιδιωκόμενον δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Ἐνῷ ὑποδεικνύετε ὅλοι τὴν ἀλλαγὴν τοῦ χρώματος, ἡ ὁποία θὰ βοηθήσῃ ἐσωτερικῶς καὶ ἐξωτερικῶς, ὅταν καθορίζει ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰ μοναδικὰ μέσα δι’ ὧν θὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὴ ἡ ἀλλαγή, τότε ἡ Κυβέρνησις σταματᾷ καὶ καρφώνεται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας. Θέλει ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν πίτταν τῆς πλειοψηφίας ὁλόκληρον καὶ τοὺς ὑλακτοῦντας κύνας εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ ἐξωτερικόν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἀλλαγήν, τοὺς θέλει καὶ αὐτοὺς χορτάτους. Θέλει τὸν σκοπὸν καὶ ἀρνεῖται τὰ μέσα. Εὑρίσκεται εἰς μίαν τραγικὴν ἀντίφασιν καὶ αὐτὴ ἡ ἀντίφασις ὁδηγεῖ εἰς διάλυσιν κάθε συνεννοήσεως. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καταλάβωμεν ἀκριβῶς τὶ θέλομεν. Θέλομεν τὴν μεταβολὴν αὐτήν, τὴν αἰσθανόμεθα ὡς ἀναγκαίαν; τότε μοιραίως θὰ παραχωρήσωμεν καὶ τὰ μέσα δι’ ὧν θὰ ἐπιτευχθῇ. Ἐὰν δὲν συντονίσωμεν τὰ μέσα μὲ τὸν σκοπόν, οἱ μὲν εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν θὰ εἶναι γυμνοὶ ἀπὸ οἱανδήποτε προσφοράν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δὲν θὰ κερδίσῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ τὸ βάρος μιᾶς πλειοψηφίας καὶ θὰ ἐλαττώσῃ ἐπὶ ματαίῳ τὰς ἐφεδρείας μὲ τὰς ὁποίας πάντοτε πρέπει νὰ εἶναι ἐφωδιασμένος ἕνας πολιτικὸς κόσμος. Αὐταὶ εἶναι αἱ δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας βλέπω εἰς τὰ πρὸ ἡμῶν γεγονότα. Ἅμα τὰ ἀπογυμνώσετε, τὰ γεγονότα τῶν τελευταίων ἡμερῶν, ἀπὸ τὰς λεπτομερείας, τὰς φράσεις, τὰς ἀντεγκλήσεις, θὰ εὕρετε εἰς τὸ βάθος, ὅλων αὐτῶν τῶν πραγμάτων τὴν ἐσωτερικὴν αὐτὴν ἀντίφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιπέσει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἐξέλθῃ, διότι, ἀδυνατεῖ νὰ χειραφετηθῇ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς πλειοψηφίας. Ἡ ἀρχὴ ὅμως τῆς πλειοψηφίας καὶ ὁ σκοπὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, εἶναι 2 ἀντιφατικὰ πράγματα. Ἐάν, κύριε Πρόεδρε, θὰ κάνωμεν τὴν Ἐθνικὴν Ἕνωσιν, καὶ θὰ τὴν κάμωμεν, θέλετε καὶ δὲν θέλετε, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν θὰ ὁμιλῆτε πλέον περὶ πλειοψηφίας. Κύριοι βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, γνωρίζω, σέβομαι καὶ τιμῶ τὴν ἀφοσίωσιν, τὴν ὁποίαν ἐδείξατε καὶ θὰ δείξετε πάντοτε πρὸς τὸν Ἀνώτατον ρυθμιστὴν τοῦ Πολιτεύματος. Γνωρίζω μὲ ποίαν ἀγωνίαν, καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι, ὅτι καὶ εἰς αὐτὸ σᾶς συμπαρακολουθοῦμεν καὶ ἡμεῖς, μὲ ποίαν ἀγωνίαν παρακολουθεῖτε τὸ δυσχερὲς ἔργον του. Θὰ ἤθελα ὅμως νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἀπόψε: εἶσθε βέβαιοι ὅτι κάμνετε, ὅτι πρέπει, αὐτὴν τὴν στιγμήν, διὰ νὰ συνδράμετε αὐτὸ τὸ δυσχερὲς ἔργον; Ἀφ’ ἧς ἦλθεν ὁ Ἀνώτατος ρυθμιστὴς τοῦ Πολιτεύματος, ζητοῦμεν Ἕνωσιν. Ἐνῷ μέχρι τῆς ἡμέρας, ποὺ ἦλθεν, εἴχομεν μίαν σταθερὰν Κυβέρνησιν, ἀπὸ τῆς ἡμέρας, ποὺ ἦλθεν, ἔχομεν διαρκῶς συζητήσεις διὰ μίαν νέαν Κυβέρνησιν, ἀπὸ ὅλας τὰς πλευράς. Ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς νέας Κυβερνήσεως καὶ τὴν ζητοῦμεν. Τοῦ δώσαμεν τὰ μέσα νὰ τὴν φτιάξῃ; Ἐρωτῶμεν, τοῦ δώσαμεν τὰ μέσα νὰ κάνῃ, ἐκεῖνο ποὺ πέρα ἀπὸ σᾶς ζητεῖ ὁλόκληρος ὁ λαός; Καὶ διατὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ κάνῃ; Διότι πήγατε μίαν ἡμέραν καὶ τοῦ εἴπατε: Θὰ κάνῃς Κυβέρνησιν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ τῆς πλειοψηφίας θὰ μείνῃ ἀνέπαφος. Ὀρθῶς, δὲν δύναται ὁ Ἀνώτατος Ἄρχων νὰ καταργήσῃ τὴν πλειοψηφίαν, ἀλλὰ δικαιοῦται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ λύσῃ τὰ χέρια τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος εἰς μίαν τοιαύτην κρίσιμον στιγμὴν καὶ νὰ τοῦ ἐπιτρέψῃ ἀπὸ τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, χειραφετούμενος ἀπὸ τὰ δεσμὰ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας.

§112Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡμεῖς, ζητοῦμεν ἕνα πρᾶγμα, κύριε συνάδελφε. Ἤρχισεν ὁ ἀγὼν ἐναντίον τοῦ Ἔθνους ἀπὸ ὡρισμένους ἀνευθύνους, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ ἤρχισαν τὰς ἀντεθνικὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἐξακολουθοῦν ἀκόμα, καὶ δὲν παύουν νὰ μᾶς πολεμοῦν, τόσον εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὅσον καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ πρόκειται περὶ ἀνθρώπων στερουμένων ἐθνικῆς συνειδήσεως. Αὐτὸ ἀκριβῶς ζητεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ αὐτό, ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς, νὰ μᾶς συνδράμετε ἐναντίον αὐτῶν καὶ νὰ μὴ καταπολεμῆτε τὴν Κυβέρνησιν. Κάμνομεν ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς, νὰ ἐνισχύσετε τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ χάος εἰς τὸ ὁποῖον εὑρισκόμεθα.

§113Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ συζήτησις δὲν εἶναι περὶ τῆς προθέσεως, ἡ συζήτησις εἶναι περὶ τῆς μεθόδου καὶ τοῦ τρόπου καὶ τῶν μέσων. Ὑπάρχουν πολλοὶ τρόποι. Εἷς ἐκ τῶν τρόπων αὐτῶν εἶναι ἡ ἐν τῇ Κυβερνήσει ἑνότης. Ἄν εἶναι ὁ καλλίτερος ἢ ὄχι δὲν θέλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ ἐξετάσω. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι παρ’ ὅλας τὰς φαινομενικὰς δυσχερείας εἰς χεῖρας τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας ὑπάρχει ἡ λύσις τοῦ προβλήματος, τὸ ὁποῖον μᾶς βασανίζει, ἡ λύσις, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ, τολμῶ νὰ εἴπω, ἐντὸς ἐλαχίστων ὡρῶν, ἐὰν ὁ Ἀνώτατος ρυθμιστὴς τοῦ πολιτεύματος ἠδύνατο νὰ ἀπαλλαγῇ, ἡ πρωτοβουλία τοῦ Κοινοβουλίου, ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἀρχῆς τῆς πλειοψηφίας. Ἐὰν τὸ ἐπράττετε αὐτό, κύριοι συνάδελφοι, ἐὰν τὸ ἐπράττομεν ὅλοι ἡμεῖς οἱ 354 ἐκπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τότε θὰ ἐνεφανίζετο τὸ ἑξῆς χαρμόσυνον φαινόμενον. Παραμεριζομένων ὅλων τῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι, καθὼς μᾶς λέγουν, κωλισιεργοῦν εἰς τὴν ἐθνικὴν ἕνωσιν, ὁ λαὸς ἀφ’ ἑνός, ἐνσαρκούμενος εἰς τὰ πρόσωπά σας καὶ ὁ Ἀνώτατος ρυθμιστὴς ἀφ’ ἑτέρου, θὰ ἦσαν ἱκανοὶ ἐντὸς ἐλαχίστων ὡρῶν νὰ λύσουν τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον τώρα πονοκεφαλᾶμε ἐπὶ ἑβδομάδας. Θέλω δὲ νὰ πιστεύσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν πρότασιν αὐτὴν δὲν ὑπάρχει κανεὶς δόλος. Δὲν θέλομεν νὰ δημιουργηθοῦν ρήγματα εἰς τὴν πλειοψηφίαν. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ δημιουργία ρηγμάτων εἶναι συμφέρουσα. Ἀρκετὰ κόμματα εἶναι ἐδῶ μέσα, ἂς μὴ πολλαπλασιασθοῦν. Θέλω ὅμως διὰ μιᾶς χειρονομίας, διὰ μιᾶς στιγμιαίας σας χειρονομίας, νὰ γλυτώσετε τὸν τόπον ἀπὸ τὸν σοβαρὸν κίνδυνον, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρίσκεται καὶ δὲν μπορεῖτε νὰ ἀμφισβητήσετε ὅτι δὲν δικαιοῦσθε νὰ τὸ πράξετε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον βλέπετε, κύριοι, ὅλοι σας, εἶναι ὅτι σήμερον ἀφοῦ ἔδωσαν οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ ἐξετάσεις καὶ κατὰ τὸ λέγειν — δὲν θέλω ἐγὼ νὰ κρίνω κανένα — δὲν ἐπέτυχαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιτύχουν, ἔρχεται ἡ σειρά μας νὰ δώσωμεν ἐξετάσεις. Ἔρχεται ἡ σειρά μας νὰ ἴδωμεν ἂν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐπετύχωμεν καλλίτερα ἀπὸ τοὺς ἀρχηγούς.

§114Χ. ΛΑΔΑΣ. Κατὰ τὸ σύστημα τῆς Ἀντιβασιλείας.

§115Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁ τρόπος. Ὅλοι μας ἀγόμεθα ἀπὸ τὴν σκέψιν ὅτι τὸ Ἔθνος γυρεύει ἕνωσιν, ὁ λαὸς γυρεύει ἕνωσιν, ἡ Βουλὴ ὅλη γυρεύει ἕνωσιν καὶ ἡ σύμμαχοί μας καὶ φίλοι μας ζητοῦν ἕνωσιν, ἐρωτῶ κατὰ ποῖον τρόπον θὰ γίνῃ τοῦτο τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ δὲν θέλουν νὰ πειθαρχήσουν εἰς τὴν φωνὴν τοῦ Ἔθνους; Ἕνας τρόπος ὑπάρχει: Δέχονται ὅλοι οἱ βουλευταὶ νὰ ἀρνηθοῦν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἢ νὰ καταψηφίσουν τὴν Κυβέρνησιν, ὅσοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν κατάλυσιν τῆς πλειοψηφίας;

§116Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Δὲν θέλω νὰ φέρω χαρακτηρισμούς, διότι τὰ ζητήματα εἶναι δύσκολα. Ὁ Κοινοβουλευτισμὸς κινδυνεύει. Μὴ πλανᾶσθε, κύριοι. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν ἐδῶ ἕνα χρόνον νὰ εἴμεθα ἀνίκανοι νὰ δώσωμεν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, θὰ τὴν πάρῃ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ἀπὸ ἀλλοῦ καὶ τότε θὰ εἴμεθα πάλιν ὅλοι συσπειρωμένοι ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ὑπεκατέστησαν. Διέρχεται ὁ Κοινοβουλευτισμὸς δοκιμασίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ λεγομένη δοκιμασία τῆς πυρᾶς. Ἐὰν αὐτὴν τὴν φορὰν διὰ μιᾶς συνεδριάσεως, διὰ μιᾶς μόνης ψηφοφορίας, δοθῇ ἐδῶ μέσα μία λύσις, ἡ ὁποία νὰ ἐκβιάσῃ τὴν ἕνωσιν, ἔχετε σώσει τὸν Κοινοβουλευτισμόν. (Χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Δημητρᾶτος.

§118Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐπωμισθῆ ἐξουσίας, τὰς ὁποίας ποτὲ ἄλλοτε καμμία ἄλλη Κυβέρνησις δὲν εἶχε, μηδὲ καὶ τῶν δικτατορικῶν ἐξαιρουμένων. Ἐξαιρετικαὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ κάθε δυνατὴν ἐνίσχυσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ σωρεία τῶν προβλημάτων, κατὰ πρῶτον λόγον ἐσωτερικῶν καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἐξωτερικῶν. Καὶ διὰ μὲν τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα δὲν πρόκειται νὰ ἀσκήσω κριτικήν, πλὴν μιᾶς περιπτώσεως, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ Ἐργατικὸν Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ, διαφωνεῖ ριζικῶς. Καὶ αὐτὴ ἡ συγκεκριμένη περίπτωσις ἀφορᾷ τὴν στάσιν τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου, ὁ ὁποῖος ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ διεθνοῦς οἰκονομικοῦ ἐλέγχου.

§119Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη περίπτωσις.

§120Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Χαίρω πάρα πολύ, διότι, τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰ δημοσιεύματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν ὑπ’ ὄψει, εἴχομεν σχηματίσει τὴν ἀντίθετον γνώμην.

§121Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡμεῖς τὸ ἐδιαβάσαμεν εἰς ὅλας τὰς ἐφημερίδας.

§122Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐγὼ αὐτὸ εἶχον ὑπ’ ὄψει μου καὶ αὐτὴν τὴν ἐντολὴν ἔλαβον ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ. Καὶ τώρα εἰσέρχομαι εἰς τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα. Εἰς τὸ πρόβλημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἡ Κυβέρνησις ἐσημείωσε μίαν ἀποτυχίαν. Καὶ διερωτῶμαι, ὀφείλεται ἡ ἀποτυχία αὐτὴ εἰς τὸν ἀπομακρυνθέντα Ὑπουργὸν τῆς Ἀσφαλείας ἢ εἰς τὴν πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις; Νομίζω ὅτι μᾶλλον τὸ δεύτερον συμβαίνει. Προχωροῦμεν εἰς ἓν δεύτερον σημεῖον, σημεῖον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐργατικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ἐσημειώθη μία πλήρης ἀποτυχία καὶ διερωτῶμαι, ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῆς Ἐργασίας ἀπέτυχεν ἢ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ ἀπαντῶ: Ἀσφαλῶς, ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἔρχομαι εἰς ἓν τρίτον σημεῖον, ποὺ ἀφορᾷ τὴν συνδικαλιστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸν τομέα αὐτόν, ὄχι μόνον ἐσημειώθη ἀποτυχία πρὸς ὄφελος τοῦ κομμουνιστικοῦ παράγοντος μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου ὅπου, ἡ ἐκτὸς νόμου, ὅπως ἐμφανίζεται μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἐκλεγμένη διοίκησις νὰ ἀντιπροσωπεύῃ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων, ἀλλὰ νὰ ἡγῆται ὁλοκλήρου τοῦ ἐργατικοῦ καὶ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, ἀπὸ τὴν ἄκραν δεξιὰν μέχρι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, εἶχε ἕνα δυσμενῆ ἀντίκτυπον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ ἀποτέλεσμα μίαν δυσμενῆ κριτικὴν εἰς βάρος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ἴσως, νὰ μὴ εἶχεν ἰδέαν τοῦ τί εἶχε συντελεσθῆ.

§123Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερνήσεως). Κάμνετε λάθος. Δὲν παρηκολουθήσατε τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, οὔτε τὰς δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ ἄλλοτε Ὑπουργοῦ.

§124Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Ἀνέγνωσα τὰς δηλώσεις σας καὶ τοῦ ἄλλου Ὑπουργοῦ καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ Μόντρεαλ, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς...... (δὲν ἠκούσθη)...... ὅλων τῶν Χωρῶν. Εἰς ὅλας τὰς περιπτώσεις, εὑρέθημεν μειωμένοι, ἐνῷ εἴχομεν ὅλο τὸ δικαίωμα νὰ εἴμαστε ὑψηλὰ καὶ νὰ ἔχωμεν εἰς τὸ πλευρόν μας ὅλας τὰς ἐργατικὰς ὀργανώσεις, διότι παρετηρήθη τὸ ἑξῆς ἐξωφρενικόν. Ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὸ ἐνθυμεῖσθε, (ἀλλὰ τότε ἄλλαι ἀνάγκαι ἐπιτακτικαὶ σᾶς ὑπεχρέωσαν νὰ φύγετε εἰς τὸ ἐξωτερικόν), εἶχεν ἔλθει εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ Ζουώ, παλαίμαχος ἀγωνιστὴς καὶ ἐργάτης τῆς Γαλλικῆς συνδικαλιστικῆς κινήσεως, ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ποὺ ἦτο ἀπὸ τοὺς φανατικωτέρους ὑποστηρικτὰς τῆς ἰδέας αὐτῆς, ἀλλ’ οὐδέποτε ὑπῆρξεν κομμουνιστής, ἔχει ἀκολουθήσει μίαν γραμμὴν ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὸ διεθνὲς συνδικαλιστικὸν πνεῦμα, ἐπολεμήθη πάντοτε ὑπὸ τῶν κομμουνιστῶν καὶ κατὰ τὸν χρόνον ποὺ ἦτο εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ ὁ Ἑλληνικὸς τύπος τὸν κατηγόρει ὡς κομμουνιστήν, τὸ ἐπίσημον ὄργανον τῆς Γαλλίας ἔκαμνε ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Ζουώ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ἀναλάβῃ τὸν σχηματισμὸν μιᾶς Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς συγκεντρώσεως. Αὐτὰ ἀποτελοῦν σφάλματα καὶ σφάλματα βαρύτερα ἐγκλημάτων. Ἀλλ’ ἐξακολουθῶ. Ἔκαμε μίαν βιομηχανικὴν πολιτικὴν καὶ ἐμπορικήν, ἐν συνδυασμῷ αὐτὴ ἡ πολιτική, δὲν εἶναι δυνατὸν παρά, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς στάθμης τοῦ ἐπιπέδου τῆς ζωῆς, νὰ παρακολουθῆται εἰς τὴν ἄνοδον τῆς ζωῆς τῶν ἐργαζομένων. Τί παρετηρήθη εἰς τὸν τομέα αὐτόν; Ὁλόκληρος ἡ οἰκονομικὴ δραστηριότης ὑπὸ τὴν μορφὴν...... (δὲν ἠκούσθη)...... αἱ ὁποῖαι ἐπλούτησαν ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως τὸ ἐπίπεδον τοῦ ἐργαζομένου εἰς ὅλους αὐτοὺς τοὺς κλάδους ἤρχισε νὰ πέφτῃ εἰς σημεῖον τοιοῦτον, ὥστε σήμερον νὰ ἐμφανίζῃ μίαν κατάστασιν ἀπελπιστικήν, ὄχι μόνον εἰς τὰς χιλιάδας τῶν ἀνέργων ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων — ἀνεργία ἡ ὁποία ἐπεκτείνεται — ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἐργαζομένους. Τὸ ἐπίπεδον τῆς ζωῆς τῶν ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων ἔχει φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον ποὺ — εὔχομαι νὰ βγῶ ψεύστης — ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης καὶ ὄχι ὑπὸ τοῦ φόβου τοῦ κομμουνισμοῦ θὰ εὑρεθῶμεν πολὺ σύντομα πρὸ πραγματικῆς ἀγανακτήσεως, ὄχι πλέον δυσφορίας ἡ ὁποία ἤδη ὑφίσταται, ἀλλὰ πρὸ ἀπογνώσεως. Αἱ ἀπεργίαι αἱ ὁποῖαι προετοιμάζονται εἶναι γενικαὶ δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἤδη ἔχουν πάρει ἀπόφασιν καθόδου εἰς γενικὴν ἀπεργίαν ὅλοι οἱ κλάδοι τῶν μεταφορῶν. Δὲν ξέρω ἂν τὸ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἔχουν πάρει ἀπόφασιν οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι. Ἔχουν προπαρασκευασθῆ αἱ ἀπεργίαι ὅλων τῶν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ποῖα μέτρα συγκεκριμένα προτείνει ἡ Κυβέρνησις; Φοβοῦμαι ὅτι ἀκόμη σοβαρῶς δὲν ἔχει ἀπασχοληθῆ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βουλὴ — ὅταν κάποτε εἶχε κηρυχθῆ μία 24ωρος ἀπεργία — τόσον τὰ κόμματα τῆς συμπολιτεύσεως, ὅσον καὶ τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὁλόκληρος δηλαδὴ ἡ Βουλή, μὲ μίαν ὁμοφωνίαν, ἐξέφρασε τὴν εὐχὴν νὰ ἔλθῃ τὸ καπνικὸν καὶ ἐργατικὸν πρόβλημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ συζητηθῇ. Δὲν πρόκειται νὰ κουράσω τὴν Βουλήν. Συμφωνῶ, κατὰ βάσιν, μὲ τὸν κ. Θ. Τσάτσον, μὲ τὴν βασικὴν εἰσήγησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὴν ἀρχήν, καί τελειώνοντας, συμφωνῶ μὲ τὸν δεύτερον κ. Τσάτσον, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς προτάσεως.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λ. Μακκᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§126Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Σπανίως, νομίζω, τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον διεξήγαγε σοβαρωτέραν συζήτησιν ἐνώπιον τόσον ἐξαιρετικῶν περιστάσεων. Ἡ συζήτησις, ἡ σημερινή, ἐνέχει ἐξαιρετικὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἤθελον ὅλοι οἱ βουλευταὶ καὶ ὅλοι οἱ ρήτορες ἐξ ἴσου νὰ ἐκτιμήσουν, μὴ καταπονούμενοι εἰς λεπτολογίας, ἀλλ’ αἰρόμενοι εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν τῶν περιστάσεων, ἐξετάζοντες δὲ τὰς γενικὰς μόνον γραμμὰς καὶ τὰς γενικὰς εὐθύνας. Ἀπὸ τῆς τελευταίας συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν της, συνετελέσθησαν δύο μεγάλαι ἐξελίξεις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ζωήν. Ἡ μία, εἰς τὴν διεθνῆ ζωὴν καὶ τὸ διεθνὲς ἐπίπεδον, διὰ τῶν ἀξιοθρηνήτων, δυστυχῶς, ἀποτελεσμάτων τῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων. Ἡ δὲ ἄλλη ἐξέλιξις, ἀφορᾷ τὴν σοβαρὰν ἐπιδείνωσιν τῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως, μὲ τὴν προϊοῦσαν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως, εἰς ἐκτεταμένας περιοχὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα, μᾶς ὑποχρεώνουν νὰ ἐκτιμήσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν σημασίαν τῆς συζητήσεως καὶ νὰ συζητήσωμεν μὲ τὴν ψυχραιμίαν ἐκείνην καὶ τὴν ἀντικειμενικότητα, μὲ τὴν ὁποίαν καὶ μόνον τὸ ζήτημα τοῦ Ἑλληνικοῦ μέλλοντος, μετὰ τὴν τοιαύτην διπλῆν ἐξέλιξιν, δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ. Τὸ κατ’ ἐμέ, κύριοι συνάδελφοι, συμμετασχὼν εἰς τὴν Διάσκεψιν τῶν Παρισίων, ζήσας ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς θλιβερὰς ἐκείνας ἡμέρας, ἀντιληφθεὶς καὶ τὴν ἀντικειμενικότητα τῶν δυσχερειῶν, ἐναντίον τῶν ὁποίων εἶχε νὰ παλαίσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἀλλά, δυστυχῶς, καὶ τὰ λάθη εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσεν ἡ Ἀντιπροσωπεία αὕτη, κατὰ τὸν χειρισμὸν τῶν ζητημάτων — λάθη ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἦλθεν ἀκόμη ἡ στιγμὴ διὰ νὰ γίνῃ ὁ δημόσιος ἔλεγχος, διότι δὲν τὸ ἐπιτρέπει τὸ ἐθνικὸν συμφέρον — ζήσας αὐτὰς τὰς θλιβερὰς ἡμέρας νομίζω, κύριοι, ὅτι ἔχω ἕνα πρόσθετον καθῆκον: Νὰ σᾶς μεταφέρω ἐδῶ τὴν ἀντίληψιν τῆς σοβαρότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ προβλήματος, ὅπως ἐμφανίζεται εἰς τὸν ἐκεῖθεν παρατηροῦντα αὐτὸ παρατηρητήν, νὰ σᾶς μεταφέρω εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἐκεῖ ὡρισμένοι Ἕλληνες, τεταγμένοι ἀπὸ τὴν μοῖραν νὰ ἑνωθῶμεν ὅλοι, ὅπως ἤμεθα ἡνωμένοι, παρὰ τὰ ὅσα ἄλλως τε διατείνεται ὁ κ. Ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ νῦν τῶν Στρατιωτικῶν, ἡνωμένοι ὅλοι διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ μειώσωμεν, ὅσον τὸ δυνατόν, τὴν ἀπογοήτευσιν, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο, δυστυχῶς, νὰ συγκαλύψῃ τὰς ψυχάς μας πρὸ τοῦ ναυαγίου, εἰς τὸ ὁποῖον κατεδικάζοντο αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις. Ἡ ἀτμόσφαιρα, κύριοι ἡ ὁποία εἶχε δημιουργηθῆ ἐν Παρισίοις, ἦτο τοιαύτη, ὥστε μόνον προδότης θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἠρνεῖτο τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως. Κατὰ τὴν ἀντίληψίν μας, ὅλοι ἐκεῖ εἴχομεν λησμονήσει τὰ Κόμματα. Ὅλοι ἐκεῖ δὲν ἐβλέπομεν παρὰ τὴν Ἑλλάδα. Ὅλοι ἐκεῖ δὲν εἴχομεν παρὰ μίαν σκέψιν: Πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποστομωθοῦν οἱ ἐχθροὶ καὶ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ἐπίπεδον ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τὴν ἔχουν ἀναγάγει ὅλοι οἱ φίλοι της, ὅλοι οἱ Σύμμαχοί της — καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ μείνῃ σεβαστὴ καὶ ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς της ἀκόμη. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀτμόσφαιρα. Καὶ ἡ ἐπιτακτικότης τοῦ καθήκοντος τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως ἦτο τέτοια, ὥστε οὐδέποτε ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῇ κανείς, ὅτι, τερματιζομένων, ὅπως φεῦ! ἐτερματίσθησαν, τῶν ἐργασιῶν τῆς Διασκέψεως τῶν Παρισίων, δὲν θὰ ἦτο προδότης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τὴν πραγματοποίησιν διὰ πάσης θυσίας τῆς ἐθνικῆς αὐτῆς ἑνώσεως. Ἐπιστεύομεν ὅτι, ἰδίως, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔζησε καὶ αὐτὸς τὰς συγκινήσεις ἐκείνων τῶν ἑβδομάδων ὁ ὁποῖος ἐγεύθη καὶ αὐτὸς τοὺς πικροὺς καρποὺς μιᾶς καθυστερημένης ἴσως ἐθνικῆς ἐντατικῆς καὶ συστηματικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία δὲν ἀπέδωσε τὴν ἀπόδοσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς θὰ ὠνειρεύοντο ὅταν ἀπέθνησκον οἱ ἥρωες τῶν βουνῶν τῆς Ἀλβανίας καὶ τῆς Ἠπείρου, ἐπιστεύομεν, λέγω, ὅλοι ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐστάθμιζεν ἀπολύτως τὴν βαρύτητα τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπίεζεν ὅλους καὶ τὸ ὁποῖον κατέληγεν εἰς τὸ ἐπιτακτικὸν συμπέρασμα: Νὰ μᾶς ἀπαγορεύῃ τὴν ἕνωσιν. Βεβαίως ἡ ἐκτέλεσις ἑνὸς τοιούτου καθήκοντος δὲν ἦτο δυνατὸν ποτὲ νὰ γίνῃ χωρὶς θυσίας. Ἀλλ’ ὅταν οἱ Ἕλληνες στρατιῶται ἐθυσιάσθησαν ἀνωνύμως εἰς τὰ βουνά, ὅταν ἀκόμη καὶ τώρα οἱ γενναῖοι ὑπερασπισταὶ τοῦ ἐθνικοῦ μας Κράτους, οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ στρατιῶται μας, καθ’ ἡμέραν πίπτουν ὑπερασπιζόμενοι τὸ Ἐθνικὸν Κράτος, ὅταν ἡ ἀνώνυμος θυσία φθάνῃ εἰς τοιοῦτον ὕψος αὐταπαρνήσεως, ἐπιστεύομεν πάντοτε ὅτι, καὶ οἱ ἐπώνυμοι ἄρχοντες τοῦ Κράτους θὰ ἦσαν καὶ αὐτοὶ ἱκανοὶ δι’ ἀναλόγους, τοὐλάχιστον, θυσίας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς). Καί, ἐν τούτοις, μὲ κατάπληξιν εἴδομεν, ὅτι, ἀντὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, ἀντὶ τῆς συνεννοήσεως πρὸς συγκρότησιν Κυβερνήσεως ἐθνικῆς σωτηρίας, τὴν ὁποίαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπέβαλον τὰ πράγματα καὶ αἱ περιστάσεις, εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς νέας ἢ τῆς ἀνανενεωμένης ἢ τῆς ἀνασυσταθείσης πάλιν Κυβερνήσεως καὶ πρὸ τῶν Ὑπουργικῶν ἑδωλίων, ὅπως ταῦτα ἐμφανίζονται ἀπόψε. Λυποῦμαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὰ πάντα, τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους, ἡ εὐθύνη σας, τὸ συμφέρον τοῦ κοινοβουλευτικοῦ μας πολιτεύματος, ἡ εὐθύνη καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ τῆς μειοψηφίας, ὡλοκληρωμένη εἰς μίαν ἔννοιαν γενικῆς εὐθύνης, τὰ πάντα ὑπηγόρευον ἄλλην λύσιν πλὴν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀντικρύζομεν σήμερον. Διότι πῶς προέκυψε τὸ θέμα αὐτό; Πῶς προέκυψεν ἡ ἀνάγκη τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως; Βεβαίως ἀπὸ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου ἡ Κυβέρνησις ἀπέκτησε μίαν τοιαύτην πλειοψηφίαν, ὥστε καὶ μικρὰς — ἀκόμη καὶ ἐλαχίστας — ὑπηρεσίας ἐὰν προσέφερε καὶ μικρὰν βελτίωσιν ἐὰν ἐπέφερεν εἰς τὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἦτο ἀσφαλὴς καὶ ἑδραία καὶ οὐδέποτε ἀσφαλῶς θὰ ἐσκέπτετο νὰ ζητήσῃ τῆς ἄλλης πτέρυγος τὴν συνδρομήν. Ἐὰν πανταχόθεν προῆλθεν ἡ πίεσις, ὅπως ἡ συνδρομὴ αὕτη ζητηθῇ, τοῦτο ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς μίαν καὶ μόνον αἰτίαν, εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὸ ἑπτάμηνον αὐτὸ ἡ ἐκ τοῦ λαοῦ προελθοῦσα καὶ ἐπὶ τόσον ἀρραγοῦς πλειοψηφίας στηριζομένη Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσε νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ζωὴν καμμίαν βελτίωσιν — τοὐναντίον, μάλιστα, ἐπιδείνωσιν τῆς καταστάσεως ἐπροκάλεσεν εἰς ὅλους τοὺς τομεῖς τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς. Δι’ αὐτὸ καὶ μόνον προῆλθε πανταχόθεν, ἀπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος μέχρι τῆς διεθνοῦς Κοινῆς Γνώμης, ἀπὸ τοὺς κόλπους αὐτῆς ταύτης τῆς πλειοψηφίας, ὅπως τὸ ἀντελήφθην ἤδη ἀπόψε, μέχρι τῶν οἱωνδήποτε στρωμάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, αὐτὴ ἡ πίεσις διὰ τὴν ἀλλαγὴν — διὰ τὴν ἀλλαγὴν ἐν τῇ συνεργασίᾳ καὶ διὰ τὴν συνεργασίαν ἐν τῇ ὁμοτιμίᾳ. Διότι εἶναι ἀδύνατον ἅμα ζητεῖται ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡ συνεργασία τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τὴν Συμπολίτευσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ θεωρηθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις ὡς δευτερεύουσα κατηγορία βουλευτῶν, ἀλλ’ ὁμοτίμως δέον νὰ καλῆται νὰ συνεργασθῇ διὰ νὰ συμμερισθῇ καὶ τὴν εὐθύνην — ἐλπίζομεν δὲ καὶ τὴν δόξαν. Τοσούτῳ μᾶλλον, κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ὅσον κατὰ τὸ ἑπτάμηνον τοῦτο ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν παρενέβαλε, νομίζω, ἀπολύτως οὐδὲν πρόσκομμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τοὐναντίον, δὲν ὑπῆρξε μέτρον σοβαρόν, δὲν ὑπῆρξε τομεὺς σημαντικὸς τῆς Ἐθνικῆς ζωῆς ἐν τῷ ὁποίῳ ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ μὴ προσέφερεν ἀμέριστον τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὰ ἐθνικὰ θέματα προέβαλεν τὸ στῆθος της ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐξ ἴσου γενναίως μὲ ὑμᾶς. Ὑπήρξαμεν ὡρισμένοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἐπολεμήσαμεν εἰς τὴν Διάσκεψιν τῶν Παρισίων, ὅπως θὰ ἠθέλαμεν ἀνέκαθεν, ἀφ’ ὅτου ἐξερράγη ὁ πόλεμος, ὅλοι οἱ Ἕλληνες εἰς τὰ διεθνῆ συνέδρια καὶ εἰς τὰς συνδιασκέψεις νὰ εἶχον πολεμήσει. Καὶ ἐπολεμήσαμεν ἀκομματίστως, ὅταν δέ, δυστυχῶς, πολὺ ἀργά, τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα τῆς Διασκέψεως κατωρθώθη καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἔλθουν συνεπίκουροι τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, τὴν ἄμεσον ἠθικὴν βελτίωσιν ἡ ὁποία ἐπετεύχθη εἰς τὴν ἀτμόσφαιραν τῶν Ἑλληνικῶν ζητημάτων, καὶ τὴν αἰσθητὴν ἀνακούφισιν τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσαμεν χάρις εἰς τὴν παρουσίαν των. Καὶ τότε ἀντελήφθημεν τὴν σημασίαν αὐτοῦ τοῦ κοινοῦ ἐθνικοῦ μετώπου, σημασίαν ὅμως τὴν ὁποίαν τὸ ἐθνικὸν αὐτὸ μέτωπον ἀπεδείχθη ὅτι ἔχει ἐπίσης ἀκεραίαν καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς. Διότι καὶ εἰς τὰ στρατιωτικὰ ζητήματα ἡ ἀντιπολίτευσις σᾶς συνέδραμεν, κύριοι. Εἰς τὴν λῆψιν ὡσαύτως τῶν ἐκτάκτων μέτων τάξεως, τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε καὶ παρὰ λεπτομερειακάς τινας διαφωνίας ἢ ἐπιφυλάξεις τὰς ὁποίας ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐπίσης σᾶς ἦλθε συνεπίκουρος. Εἰς οὐδένα, δηλαδή, τομέα σοβαρὸν τῆς Ἑλληνικῆς ζωῆς ἠρνήθη ἢ ἐφειδωλεύθη ἡ ἀντιπολίτευσις τὴν συνδρομήν της εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶχε λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν, ὅταν ἐπρόκειτο ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς γνώμης τοῦ κόσμου ὅλου, ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ κληθῇ νὰ προσφέρῃ ἔτι περισσότερα, νὰ προσκληθῇ ἀπὸ ὑμᾶς ὅπως συμβάλῃ καὶ εἰς τὴν ὑπεύθυνον πλέον διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, νομίζω ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις ἠδύνατο νὰ ἀξιώσῃ ὅπως καὶ εἰς τὴν καταβολὴν τῶν Κυβερνητικῶν πλέον τοῦ λοιποῦ θυσιῶν, ἔχει καὶ ἐκείνη τὴν ἀνταπόδοσιν, τὴν ἀναγνώρισιν καὶ τὴν ἀνταπόκρισιν τῶν θυσιῶν ἐκείνων τὰς ὁποίας προηγουμένως εἶχε προσφέρει. Ἀντὶ τούτου, ὅμως, κατελήξαμεν ὅπου κατελήξαμεν. Τὸ τί ἐμεσολάβησε, θὰ μᾶς τὸ εἴπουν βεβαίως οἱ ἀξιότιμοι κ.κ. Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Τὸ ποῦ ὅμως κατελήξαμεν τὸ βλέπομεν ὅλοι. Διότι παρετηρήσαμεν καὶ διεπιστώσαμεν ὅλοι, ὅτι τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Ἑλλάδος συνέχει μία βαθυτάτη ἀνησυχία καὶ μία ἀγωνιώδης ἐνατένισις τοῦ μέλλοντος, ἡ ὁποία ὀφείλεται ποῦ; Ὀφείλεται ἁπλούστατα εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει δημιουργηθῆ ὁ φόβος ἀπὸ τὴν διαχείρισιν τοῦ προσφάτου παρελθόντος διὰ τὴν τύχην τοῦ ἀμέ☐ διευκρίνισις. Ἐλέχθη καὶ ἐτονίσθη, ἐπανειλημμένως, ὅτι τί σημασίαν ἔχει ἀπὸ ποίους ἀνθρώπους, ἀπὸ ποίους πολιτικούς, ἀπὸ ποίους Κυβερνήτας θὰ ἐκπληρωθῇ ἕνα ὡρισμένον πρόγραμμα, ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦτο συμφωνοῦν ἡ Συμπολίτευσις καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ πρόγραμμα τοῦτο θεωρεῖται κατὰ κανόνα καὶ κατὰ βάσιν ἄρτιον; Ἐδῶ ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ἐμφιλοχωρεῖ μία βαθυτάτη παρεξήγησις. Δὲν εἶναι τὰ προγράμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀξίαν. Ἀξίαν ἔχουν αἱ προσωπικότητες ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι τὰ ἐφαρμόζουν, ἀξίαν ἔχει ἡ σφραγὶς τῆς ἀτομικότητος, ἡ ὁποία τίθεται ἐπὶ ἑνὸς προγράμματος, ἀξίαν ἔχει ἡ πνοὴ μὲ τὴν ὁποίαν ἓν πρόγραμμα ἀπὸ γράμμα νεκρὸν μεταμορφώνεται εἰς μίαν ὡραίαν πραγματικότητα. Καὶ δυστυχῶς προγράμματα..... ἄλλο ποῦ δὲν εἴχαμε πάντοτε! Ἐκεῖνο ποῦ μᾶς ἔλειψε συχνὰ εἶναι αἱ ἰσχυραὶ προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι τὸ πρόγραμμα νὰ τὸ ἐκτελοῦν. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς ἓν θλιβερὸν παρελθὸν διὰ νὰ ὑπενθυμίσω ὅτι καὶ πρὸ 25ετίας τὸ ἴδιον ὡς καὶ πρὶν πρόγραμμα ἐσυνεχίσθη καὶ υἱοθετήθη ἀπὸ τὸ Κόμμα τὸ Κυβερνῆσαν ἀπὸ τοῦ 1920 μέχρι τοῦ 1922, καὶ ὅτι ἐνῷ ὁ προγενέστερος ἐφαρμοστὴς τοῦ προγράμματος εἶχεν ὁδηγήσει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν συνθήκην τῶν Σεβρῶν, οἱ ἔπειτα συνεχισταί του τὴν ἔφεραν, δυστυχῶς, εἰς ἄλλου εἴδους τερματισμόν. Ἀπὸ τὸν ἱστορικὸν τοῦτον παραλληλισμόν, τοῦτο μόνον διατηρῶ — μὴ συγκινῆσθε — ὅτι τὰ προγράμματα ἀξίζουν ὅ,τι ἀξίζουν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι τὰ ἐφαρμόζουν. Ἐὰν συνεπῶς σήμερον θέλετε, κύριοι, τὸ πρόγραμμα τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, τὸ πρόγραμμα τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, τόσον ἀπέναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὅσον καὶ ἀπέναντι τοῦ ἐσωτερικοῦ κινδύνου, νὰ καταλήξῃ εἰς καρποὺς καὶ νὰ δρέψωμεν ἐκ τούτου ὠφελήματα, τότε πρέπει νὰ ἀποβλέψετε εἰς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ τὸ ἐφαρμόσουν. Καὶ ἐὰν τυχὸν ὡρισμέναι προσωπικότητες μέχρι τοῦδε ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον των μὲ ὅλα βέβαια τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα τὰς κοσμοῦν, ἀλλὰ χωρὶς νὰ φέρουν ἐκείνους τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους προσεδόκα ὁ Λαὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ τόσον πτωχός, ὁ τόσον γενναῖος, ὁ τόσον εἰρηνικός, ὁ ὁποῖος τόσον ὀλίγα προσδοκᾷ, ἀλλὰ καὶ ποὺ αὐτὸ ποὺ προσδοκᾷ τὸ ἀξίζει, ἐὰν δὲν κατορθώσῃ, λέγω, ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις τοὺς ὀλίγους αὐτοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ζητεῖ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ δρέψῃ ἔναντι τῶν τόσων θυσιῶν τὰς ὁποίας αὐτὸς ὁ λαὸς καὶ ὑπέστη καὶ ὑφίσταται καὶ γνωρίζῃ ὅτι καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ὑποστῇ ἀκόμη, ἐὰν λέγω δὲν κατορθωθῇ τοῦτο ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς Κυβερνήτας, ἂς ἀναζητήσῃ τὴν αἰτίαν εἰς τὴν ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης τὴν ὁποίαν δυστυχῶς οὗτοι ἐμπνέουν εἰς τοὺς πάντας. Ἡ ἔλλειψις αὐτὴ τῆς ἐμπιστοσύνης προκύπτει αὐτομάτως ἐκ τῶν πραγμάτων. Οὐδὲν σχῆμα καὶ οὐδὲν τεκμήριον, οὐδεμία ἀριθμητικὴ στατιστικὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μειώσῃ τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἐλλείψεως αὐτῆς τῆς ἐμπιστοσύνης. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, τῆς πλειοψηφίας, ἀπόψε, προτοῦ κατακλιθῆτε, ἐρωτήσετε τὰς συνειδήσεις σας εἰς τὸ σκότος, ἐὰν τὰς ἐρωτήσετε κατὰ πόσον πραγματικῶς στηρίζετε διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης σας τὴν Κυβέρνησιν, πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἡ ἀπάντησις τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς δώσῃ ἡ συνείδησίς σας θὰ εἶναι ἀρνητική! Καὶ εἰς τοῦτο τὸ συμπέρασμα ὀφείλετε νὰ προέλθετε διὰ νὰ ἐξακολουθήσετε νὰ εἶσθε ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὸν Λαὸν ὁ ὁποῖος σᾶς ἐξέλεξεν. Διότι ὁ Λαὸς αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνη του τὴν ἔχει ἄρει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐν τούτοις δὲν εἶναι δυνατόν, τοῦτο νὰ ἐξελεγχθῇ διὰ τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ αἱ ἐκλογαὶ δυστυχῶς εἶναι ἀνεπίτευκται, ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὄχι βεβαίως ἐκ σφάλματος τοῦ λαοῦ, ἀλλ’ ἐκ σφάλματος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δὲν κατώρθωσε νὰ ἐπιβάλῃ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς ἐπικρατείας τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀφοῦ, λοιπόν, ἡ διὰ τῶν ἐκλογῶν λύσις εἶναι ἀνεπίτευκτος, μὴ ὀχυρώνεσθε ὄπισθεν τοῦ ἀνεπιτεύκτου τῆς λύσεως διὰ νὰ ἔρχεσθε νὰ ζητῆτε τὴν διαιώνισιν τεκμηρίων, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχουν πλέον. Μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ Βασιλέως γνωρίζετε ἄριστα ὅτι ἔληξεν ἡ ἐντολή σας, ἡ ἐντολή σας ἐτερματίσθη. Θὰ ἤθελον λοιπὸν, διὰ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐθνικὴ ἕνωσις, τὴν ὁποίαν ποθοῦμεν ὅλοι, καὶ διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῆς Ἑλλάδος ὁλοκλήρου, ἐπὶ τὸ Ἐθνικὸν Κράτος, θὰ ἤθελον μίαν ἔντονον εὐχὴν νὰ ἐκφράσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἁπλούστατα νὰ ἀποσυρθῇ. (Χειροκροτήματα).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Θανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§128Δ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐγκαταλείψετε πρὸς στιγμὴν τὴν αἴθουσαν ταύτην, καὶ τὴν ἐπισημότητά σας, ἐὰν ἦτο δυνατὸν μετημφιεσμένος εἰς ἁπλοῦν ἄνθρωπον νὰ εὑρεθῆτε εἰς ἕνα τόπον μεταξὺ λαϊκῶν ἀγωνιστῶν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ὕπαιθρον μεταξὺ τῶν ἀγωνιώντων ἀγροτῶν, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν κατόπιν τούτου νὰ ἐμφανίζεσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μὲ οἵαν ἀπάθειαν σήμερον σεῖς ἀντιμετωπίζετε τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ, οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν ἐμφανιζόμενος εἰς συμβούλιον ἀρχηγῶν νὰ ἀπειλῆτε αὐτοὺς μὲ διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Διότι θὰ εἴχατε πεισθῆ ἀπολύτως ὅτι ἐκείνην τὴν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἐδημιουργήσατε τὴν 31 Μαρτίου πρὸ πολλοῦ ἤδη, μὲ τὴν πολιτικήν σας, τὴν ἔχετε διαλύσει. Δὲν εἶναι καμμία ὑπερβολὴ καὶ δὲν ἐμπνέομαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ κανὲν κομματικὸν πάθος καὶ μῖσος, διότι εἶμαι ἀπολύτως ἁγνὸς καὶ πρώτην φορὰν εἰσέρχομαι εἰς τὴν Βουλήν. Ἦσαν τόσαι αἱ καταστροφαὶ τὰς ὁποίας ὑπέστη ὁ τόπος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, ἦσαν τόσαι αἱ ἐλπίδες τὰς ὁποίας ἐστήριξε μετὰ τὴν λῆξιν τῆς κατοχῆς, εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου, διὰ τὴν εἴσοδον τοῦ τόπου εἰς μίαν ὁμαλὴν κοινωνικὴν καὶ πολιτικὴν ζωήν, ὥστε τόσον μεγαλυτέρα εἶναι ἡ ἀπελπισία ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατέχεται σήμερον, κατόπιν τῆς παταγώδους, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀποτυχίας τῆς Κυβερνήσεώς σας. Δὲν θὰ θελήσω νὰ εἰσέλθω, μικρὸς ἐγώ, εἰς τὴν ἔρευναν τῆς ἀποτυχίας σας, ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξωτερικήν σας πολιτικήν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, βεβαίως, νὰ ἀναγνωρίσω λόγους ὀφειλομένους εἰς τὴν διεθνῆ κατάστασιν, τὴν προκύψασαν ἐκ τοῦ πολέμου, οἱ ὁποῖοι συνέβαλον εἰς τὴν ἀποτυχίαν μιᾶς πολιτικῆς ἡ ὁποία θὰ ἐδημιούργει μίαν Μεγάλην Ἑλλάδα. Δὲν δύνασθε ὅμως, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀμφισβητήσετε τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ παραπονῆται, ὅτι ἴσως διαφορετικὴ θὰ ἦτο ἡ κατάστασις ἂν αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε τὴν τελευταίαν στιγμήν, νὰ θελήσετε νὰ πάρετε μαζί σας καὶ ὅλην τὴν ὑπόλοιπον πολιτικὴν ἡγεσίαν εἰς τὸ Συνέδριον τῆς Εἰρήνης, ἂν λέγω αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάνατε τὴν τελευταίαν στιγμήν, τὸ εἴχατε κάμει ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποτυχίαν τῆς οἰκονομικῆς σας πολιτικῆς, τὴν βλέπομεν, καὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρευνήσωμεν ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Τὴν βλέπομεν εἰς τὸ κατάντημα τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, τὴν βλέπομεν εἰς τὰς ἑτοιμαζομένας ἀπεργίας, τὴν βλέπομεν εἰς τὴν ἀπειλὴν τοῦ φάσματος τοῦ πληθωρισμοῦ καὶ τὴν ἐπάνοδον εἰς τραγικὰς στιγμάς, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπέρασεν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποτυχίαν τῆς πολιτικῆς σας εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας — ἡ ὁποία εἶναι προϋπόθεσις καὶ ἀπαραίτητος ὅρος τῆς ἐπιτυχίας τῆς πολιτικῆς σας καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τομεῖς, τὸ γεγονὸς ὅτι καθημερινῶς εἰς τὸν πρωϊνόν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἀπογευματινὸν τύπον ἀναγινώσκομεν πολεμικὰ δελτία πραγματικά, αὐτὸ εἶναι ἀρκετόν, ὄχι μόνον ἡμᾶς τοὺς ἀντιπολιτευομένους, ἀλλὰ καὶ σᾶς, κ. Πρόεδρε, νὰ πείσῃ ἀπολύτως. Θὰ ἤθελον, ὅπως σᾶς εἶπον ἐν ἀρχῇ, νὰ εὑρεθῆτε τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου περιφέρειαν, τὴν Καρδίτσαν. Θὰ ἐβλέπατε, κ. Πρόεδρε, ἕνα ἀριθμὸν 1500 προσφύγων, ὁ ὁποῖος ἀλλόφρων καὶ ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς μαχαίρας καὶ τοῦ περιστρόφου τοῦ ἀναρχικοῦ, ἠναγκάσθη νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν πόλιν. Ἐκεῖ περιφέρεται ἀνυπόδητος, γυμνός, διότι ἔχει χάσει ὅ,τι εἶχε δημιουργήσει μὲ τὴν ἐργασίαν του καὶ τὴν ἐργασίαν τῶν πατέρων του. Περιφέρεται πεινασμένος, διότι ἀτυχῶς καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἠθελήσατε νὰ μεριμνήσετε περὶ αὐτοῦ, καὶ τὸν ἀφίσατε νηστικόν, παρ’ ὅλας τὰς ἐπικλήσεις του καὶ τὰς ἰδικάς μας παραστάσεις. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς περιφέρεται ἐν ἀπογνώσει, καὶ θὰ σᾶς εἴπω, κύριε Πρόεδρε, καὶ θὰ θελήσω νὰ μὲ πιστεύσετε, ὅτι τὸ ἀνησυχαστικὸν σημεῖον τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως εἶναι τοῦτο, ὅτι σήμερον ἔχει καμφθῇ ἀπολύτως τὸ ἠθικὸν καὶ ἡ ἀντίστασις τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου, τὴν ὁποίαν πλουσίαν παρουσίασε κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ μετὰ τὴν κατοχήν, ὅταν καὶ πάλιν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, εἶδε τὸν τρομερὸν ἐχθρόν τῆς Πατρίδος του καταφεύγοντα εἰς τὰ βουνὰ καὶ ἀναλαμβάνοντα τὸ ὅπλον. Πιστεύσατέ με, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀληθὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω. Πραγματικῶς πρέπει νὰ ἔχετε ἀντιληφθῇ ὅλοι τὴν ἀπογοήτευσιν, ἡ ὁποία ἔχει γεννηθῆ καὶ εἰς τοὺς πραγματικοὺς ἀγωνιστάς, οἱ ὁποῖοι εἶχον θυσιάσει κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ ἀδελφοὺς καὶ περιουσίας, οἱ ὁποῖοι σήμερον εὑρίσκονται ἐν πραγματικῇ ἀπελπισίᾳ καὶ δηλώνουν καθαρά: Τί μᾶς ἀπέμεινε πλέον νὰ κάμωμεν; Πρέπει νὰ πᾶμε νὰ δώσωμεν γῆν καὶ ὕδωρ εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους μέχρι τῆς στιγμῆς ἐπολεμήσαμεν; Πῶς θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ἐπικίνδυνον τοῦτο συναίσθημα τοῦ λαοῦ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Τὸν τρόπον καὶ τὸ μέσον σᾶς τὸ ἔδωσεν ὁ λαός, ἐὰν ὑμεῖς δὲν τὸ εἴχατε σκεφθῆ. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπα εἰς τὴν ἀρχήν, πηγαίνετε κάποτε ὅπου συζητᾷ ὁ λαὸς καὶ θὰ δῆτε τὸ μέσον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἕνωσις. Μὲ πραγματικὴν ἀγωνίαν, μὲ ἐλπίδας ἀναγεννηθείσας ὅσον ἀφορᾶ τὸ μέλλον τῆς πατρίδος μας, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρηκολούθησε κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τὰς προσπαθείας ὅλης τῆς πολιτικῆς ἡγεσίας καὶ τὰς συσκέψεις αὐτῆς. Κατελήφθη ὅμως ἀπὸ μίαν ἀπελπισίαν ἄνευ προηγουμένου ὅταν εἶδεν ὅτι αὗται ἀπετύγχανον. Πιστεύει, ὅμως, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι δὲν ἔλλειψε ποτὲ ὁ πατριωτισμὸς ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι κάποτε εὑρέθησαν ἐπὶ κεφαλῆς τῶν προσπαθειῶν τῆς Ἑλλάδος, ὥστε πρέπει νὰ ἀναμένωμεν ὅτι θὰ ἐπανέλθητε ἐκεῖ ὅπου εὑρέθητε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, εἰς τὴν προσπάθειάν σας νὰ ἐπιτύχετε τὴν ἕνωσιν. Ἡ ἀποτυχία τῆς προσπαθείας σας αὐτῆς, κύριε Πρόεδρε, θὰ δημιουργήσῃ μίαν τοιαύτην κατάστασιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύσω ὅτι μόνον ἕνα θαῦμα, ὡσὰν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη εἰς τὰ Ἀλβανικὰ βουνὰ μὲ τὴν βοήθειαν τῆς Παναγίας, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ χειρονομία σας αὕτη θὰ ἐκτιμηθῇ. Τὴν βοήθειαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἰδίᾳ τῶν Ἀρχηγῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν εἶδεν ἐκφραζομένην εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ὑπ’ αὐτὰς τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ὁ τόπος, δέχεται νὰ συμμετάσχῃ καὶ αὐτὴ τῶν εὐθυνῶν. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σᾶς κατηγορεῖ, ἐνῷ ἀπολύτως ἔχει δικαιώσει τὴν ἡγεσίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Θὰ ἀκούσωμεν καὶ τὰς γνώμας τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, θὰ ἀκούσωμεν καὶ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τὸ ἐπιστέγασμα ὅλων αὐτῶν τῶν ὁμιλιῶν, θέλω νὰ πιστεύω, διότι θὰ εὕρῃ συνεπικούρους καὶ ἡμᾶς ὅλους, θὰ εἶναι ἡ ἐπιτυχία μιᾶς ἂν ὄχι Οἰκουμενικῆς, τοὐλάχιστον Κυβερνήσεως εὐρυτέρου συνασπισμοῦ, εἰς τὴν ὁποίαν πιστεύει καὶ τὴν ὁποίαν θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Μαρινάκης ἔχει τὸν λόγον.

§130Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Ἐπιθυμία τοῦ Ἀρχηγοῦ μου, τῆς ὁποίας ἔλαβον γνῶσιν μετὰ τὴν ἐγγραφήν μου ὡς ὁμιλητοῦ, εἶναι ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Κόμματος θὰ λάβῃ τὸν λόγον, πλὴν ἐκείνου. Ἤθελα ὅμως νὰ παρακαλέσω, τόσον ὑμᾶς, ὅσον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω ὡρισμένας ἐξηγήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν Θράκης συνεπεία τοῦ θορύβου, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη ἐξ αἰτίας τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Μανουηλίδου καὶ τῆς παρεμβάσεως τῶν κ. Ὑπουργῶν, διότι ἔχω προσωπικὴν ἀντίληψιν τοῦ ζητήματος καὶ ἤθελα νὰ διασκεδάσω ὡρισμένας παρανοήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ διότι ἡ διοίκησις εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην παίζει σπουδαῖον ρόλον, λόγῳ τῆς δημοσίας τάξεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πρωταρχικὸν ρόλον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. Ἡμεῖς εἰς τὴν Θράκην δὲν αἰσθανόμεθα ἁπλῶς τοὺς κρωγμοὺς τῶν Κουλίσεφ, Γεωργκῆεφ καὶ Δημητρώφ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀκούομεν, δι’ ὃν λόγον εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην ἡ Διοίκησις πρέπει νὰ εἶναι ὑποδειγματική. Ἡ διοίκησις, λοιπόν, ἐκεῖ ἀπέτυχε συνεπεία κακῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν μαρτυρίαν καὶ τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραμένουν εἰς τὴν περιφέρειαν, ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἐσημειώθη σοβαρωτάτη διαφωνία μεταξὺ τῶν διοικούντων τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, εἶναι δὲ λίαν ὄψιμος ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεβλήθη κύρωσις ἐναντίον τοῦ ἑνὸς σκέλους τῆς Διοικήσεως, διότι ἐφ’ ὅσον ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον ἑξάμηνον, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβεν τὴν Διοίκησιν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς καὶ ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, ἐσημειώθη τοιαύτη διαφωνία, θὰ ἔπρεπεν ἐξ ἀρχῆς νὰ θεραπευθῇ τὸ κακόν, ὥστε νὰ μὴ ἀντικρύζωμεν τὸ φαινόμενον νὰ ἀπολύωνται διευθυνταὶ τῆς ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι ἀρνούμενοι νὰ ἀποδεχθοῦν τὰς παρανόμους ἀπολύσεις των, ἐξεβλήθησαν τῆς ὑπηρεσίας διὰ τῆς Χωροφυλακῆς. Ἀκόμη γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ περιστατικόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἔπαρχος Σουφλίου ἐρράπισε δικαστήν, περιστατικὸν πρωτοφανὲς εἰς τὰ χρονικὰ καὶ παρὰ ταῦτα, ἐνῷ ὁ Ἔπαρχος Σουφλίου ἀφίχθη εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ εἶπε νὰ πάῃ εἰς τὴν θέσιν του. Ἠκούσθησαν ὕβρεις ἐκ τῆς ἐντόνου συζητήσεως κατὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ κ. Μανουηλίδου καὶ ὑβρίσθησαν Γενικοὶ Διοικηταί, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὴν Θράκην διοίκησαν καὶ ἀριστεῖς, ἀναδειχθέντες ἀντάξιοι τῶν περιστάσεων τῶν σοβαρῶν, ἐνῷ σήμερον πιστεύω ὅτι ἡ δημοσία τάξις εἰς τὴν Θράκην, δὲν εἶναι μόνον συνέπεια τῶν περιφήμων καθοδηγητῶν, ἀλλὰ καὶ συνέπεια τῆς κακῆς διοικήσεως, ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς κακῆς ἐπιλογῆς τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἐτάχθησαν εἰς τὴν ἀνωτάτην ἱεραρχίαν τῆς Διοικήσεως, δηλαδὴ οἱ Νομάρχαι καὶ οἱ Ἔπαρχοι. Κάμω ἔκκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως προσέξῃ ἔτι περισσότερον τὴν περιφέρειαν ἐκείνην λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ μαζὶ μὲ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, τὴν ὁποίαν κάμει ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐκκαθαρίσῃ πρῶτον τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν ἵστανται εἰς τὸ ὕψος των καὶ τὰ ὁποῖα δημιουργοῦν τὴν τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ὁ λαὸς ἐκεῖνος, ὁ τόσον φιλόνομος καὶ τόσον φιλόπονος, νὰ εὑρίσκεται σήμερον ὑπὸ τὸ πέλμα τῶν ἀγριοτήτων, ἀλλὰ καὶ νὰ δυσανασχετῇ ἐναντίον μιᾶς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἐπερίμενε ἀπὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐπλειοψήφισε διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν περιφέρειαν ἐκείνην. (Χειροκροτήματα).

§131Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἐφ’ ὅσον νομίζετε ὅτι ἐπὶ ἓν ὁλόκληρον πεντάμηνον ἐγένοντο αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε, εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς δὲν ἐκαταθέσατε μίαν ἐπερώτησιν οὕτως ὥστε νὰ δοθῇ ὁ χρόνος, νὰ σᾶς δοθῇ ἡ δέουσα ἀπάντησις. Σᾶς προσθέτω ὅτι ἀφ’ ἧς περιῆλθον ἐν γνώσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν αἱ πράξεις αὐταί, ἐνεργήθησαν ἀνακρίσεις καὶ ὅπως σᾶς εἶπα προηγουμένως ἐπεβλήθη ἡ ἀπαιτουμένη κύρωσις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι ἐκτύπησε ὁ Ἔπαρχος Σουφλίου Δικαστήν, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἦτο γνωστὸν τοῦτο, οὔτε σεῖς τὸ ἀναφέρατε, οὔτε ἄλλος τις τὸ κατήγγειλε αὐτό.

§132Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐπερώτησις μὲν δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ, δεδομένου ὅτι ὡρισμένα γεγονότα καὶ δὴ τὰ σοβαρώτερα τούτων, ἐγένοντο μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δι’ ἐμὲ τὸ σοβαρώτερον εἶναι ὁ ραπισμὸς τοῦ Δικαστοῦ ὑπὸ τοῦ Ἐπάρχου Σουφλίου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐτηλεγράφησεν ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς ἀλλὰ καὶ διότι ἀκόμη ὁ Ἔπαρχος κυκλοφορεῖ ὁπλοφορῶν καὶ δέρνει τοὺς πολίτας ὡς καὶ ὁ Ἔπαρχος Ὀρεστιάδος.

§133Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Τὸ πρῶτον λαμβάνω γνῶσιν τοῦ ἐπεισοδίου τούτου ἀπὸ σᾶς.

§134Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Τὸ γεγονὸς τοῦ ραπίσματος ἐγένετο μετὰ τὴν διακοπὴν τῶν προηγουμένων ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§135Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐλήφθησαν πληροφορίαι περὶ αὐτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγένοντο αἱ δέουσαι ἀνακρίσεις.

§136Ε. ΜΑΡΙΝΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάστασιν μεταξὺ Γεν. Γραμματέως καὶ Γεν. Διοικητοῦ, νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε τακτοποιηθῆ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, διότι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε γνῶσιν τὸ Ὑπουργεῖον καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ φθάσῃ εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασε, διότι καὶ ὁ ἐγχώριος τύπος ὁ ὁποῖος εἶναι Κυβερνητικός, ἐδιχάσθη εἰς τρόπον ὥστε νὰ βλέπωμεν καὶ εἰς τὸν τύπον τοῦτον διάστασιν τοιαύτην, ὥστε λαὸς ὁ ὁποῖος ἀπὸ 25ετίας διοικεῖται ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, νὰ βλέπῃ ὅτι προκαλεῖται φαινόμενον τὸ ὁποῖον ὀνομάζει ἀηδές.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§138Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προέβη εἰς μίαν ἀνασύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ ὡς φανταζόμεθα, διὰ λόγους ἐνδοκομματικούς, ὄχι βέβαια διὰ λόγους ἀποτυχίας ἢ ἀνικανότητός των ἀντικατέστησε μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Δικαίωμά του τοῦτο, Ἀρχηγὸς ἑνὸς Κόμματος ἐπὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ ὁποίου βασίζεται νὰ ἀντικαταστήσῃ ὅσους ἐνόμιζε διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὄχι τοῦ συμφέροντος τῆς χώρας καὶ τῆς πατρίδος, ἀλλὰ συμφέροντος κομματικοῦ. Διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ ὅτι προέβη εἰς τὴν ἀνασύνθεσιν τῆς Κυβερνήσεως διὰ λόγους ἀποτυχίας ἢ πολιτικῆς νέας κατευθύνσεως τῆς ἀνασυγκροτηθείσης Κυβερνήσεως. Ἡ ἀνακοίνωσις τῆς πράξεως ταύτης, τοῦ ἀποτελέσματος αὐτοῦ ἐπέφερε τὸ συζητούμενον θέμα καὶ παρουσιάζετο τὸ θέαμα ὥστε οἱ βουλευταί, νὰ ὁμιλοῦν ἐπὶ τῇ βάσει ὑπονοιῶν, σκέψεων συμπερασμάτων, χωρὶς νὰ ἔχουσιν ἀκούσει πολλὰ πράγματα καὶ μετεφέρθη ἡ συζήτησις εἰς τὰς αἰτίας τῆς τοιαύτης μεταβολῆς. Εἶναι φυσικὸν τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα διαδραματίζονται ἐν τῇ χώρᾳ, νὰ προκαλέσουν ὅλας τὰς ἀνησυχίας καὶ τὸ ἐρώτημα, διατὶ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐκάματε τὴν μεταβολὴν αὐτήν; Καὶ ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι, ἀπέτυχε ἕνα διάβημα περὶ σχηματισμοῦ μιᾶς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν ἐθνικόφρονα πολιτικὸν κόσμον. Ἐρωτᾶται, ἀπὸ πότε ἀνελήφθη ἡ πρωτοβουλία αὕτη; Καὶ εἰς ποίους λόγους ὑφίσταται; Ἀναμφισβητήτως ἡ προσπάθεια ἡ ὁποία κατεβλήθη περὶ Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ἀναρχοκομμουνιστικοῦ κόσμου κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐκλογῶν, μὲ μίαν προοπτικὴν ὅτι θὰ ἀντιμετωπίζετο μία ἐκλογὴ μὲ πλειοψηφικὸν σύστημα, τὴν ὁποίαν ἤθελε ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, πλὴν τῶν κομμουνιστῶν, ἔφερε ὁλόκληρον τὸν πολιτικὸν κόσμον εἰς μίαν ἕνωσιν τὴν ὁποίαν ὅλος ὁ κόσμος ἐχειροκρότησε. Τὸ σύστημα τὸ ἐκλογικὸν τὸ ἀναλογικὸν δὲν ἐπέτρεπε αὐτὴν τὴν ἕνωσιν, δὲν ἦτο δὲ καὶ συμφέρον πολιτικὸν νὰ κατέλθωμεν ὅλοι ὁμοῦ, ἔμεινε ὅμως εἰς τὸν κουτὸν Ἕλληνα ἡ ἐλπὶς ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογάς, ὁ πολιτικὸς κόσμος θὰ ἔδιδε τὰς χεῖρας διὰ μίαν κοινὴν συνεργασίαν. Ἐὰν ὁ λαὸς ἔδωσε πλειοψηφίαν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, τὸ ἔκαμε διότι τοῦτο ἔθεσε ζήτημα ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ ὁ λαὸς ἐπίστευεν ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν συνεργασίαν. Διότι ἐὰν δὲν παρεῖχεν τὴν πλειοψηφίαν αὐτήν, θὰ ἦτο σήμερον συνασπισμένος ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὰ τὰ σοβαρὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ἀντιμετωπίζει ἡ Χώρα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τῆς μέθης τῆς νίκης τὸ Λαϊκὸν Κόμμα δὲν ἀντελήφθη τὰς εὐθύνας αὐτὰς ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ἦλθον τὰ πράγματα ὥστε ὡς ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην νὰ ἐπιζητοῦν τὴν συνένωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τοῦ τόπου. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, εἶχον τὴν τιμήν, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης νὰ ἐξάρω τὸ γεγονὸς τῆς ἐθνικῆς παραστάσεως ἡνωμένον τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν δικαίων ἀξιώσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐχαρακτήριζον καὶ ἐγὼ τὸ μέτωπον αὐτὸ ὡς ἀρραγὲς καὶ ὡς μέλλον νὰ ἀποβῇ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Χώρας. Δυστυχῶς αἱ ἐλπίδαι μου αὐταὶ καὶ αἱ θυσίαι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἐδικαιώθησαν καὶ ἐφθάσαμε εἰς ἕνα κατάντημα, διατὶ νὰ τὸ ἀποκρύψωμεν, εἰς μίαν τραγικὴν στιγμὴν τὴν ὁποίαν ἀντιμετωπίζει τὸ Ἔθνος σήμερον. Ἡ ἐσωτερικὴ κατάστασις ἡ ὁποία εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὸ δυσκολώτερόν της σημεῖον, δὲν εἶναι ἁπλῶς ἐσωτερικὰ ζητήματα, ἀλλὰ ζητήματα ἔξωθεν καὶ συνεπῶς ἀντιμετωπίζομεν ἕνα σπουδαιότατον ἐθνικὸν κίνδυνον. Τὰ γεγονότα ἠνάγκασαν πλέον τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἵνα τείνει τὰς χεῖρας πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ ἐσωτερικὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα εἶναι συνυφασμένα μετὰ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Ἔφυγον αἱ ἐλπίδες νὰ ἱκανοποιηθοῦν τὰ ἐθνικά μας δίκαια καὶ ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει ποίους φόβους ἔχει τὸ Ἔθνος καὶ ποῖος εἶναι ὁ Σερβικὸς κίνδυνος καὶ ὅτι τέλος διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐξαφανισθῶμεν ὡς Ἔθνος καὶ ὡς φυλή, χάρις εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐν τῇ Χώρᾳ. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως, δὲν κατώρθωσε νὰ ἀντιληφθῇ τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων, ὅτι ἡ ἀνταρσία δὲν εἶχε φθάσει εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται σήμερον, ὅταν ἐκείνη ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι μία ἀλήθεια ὁμολογουμένη, ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ διαφύγῃ, ὅτι σχεδὸν ὅλα τὰ διαμερίσματα τῆς Χώρας τελοῦν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ἀναρχικῶν, τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν. Δὲν εἶναι ξένος πρὸς τὴν πραγματικότητα ὁ κίνδυνος τῆς Θεσσαλονίκης. Φαντασθῆτε εἰς ποίαν κατάστασιν ἐφθάσαμεν ὅταν διατρέχωμεν τὸν κίνδυνον νὰ στερηθῶμεν τῆς πατρίδος μας, χάρις εἰς τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν. Δὲν θὰ ἀποκαλύψωμεν σπουδαίας ἀληθείας, λέγοντες τὰ ὅσα λέγομεν, διότι γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐὰν συμπληρωθῇ ὁ ὁπλισμὸς τῶν ἀναρχικῶν, ἀναμένουν μεγαλύτερα δεινὰ τὴν Χώραν. Δὲν θὰ χρειασθῇ περισσότερον τοῦ ἑνὸς μηνός, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ μία κατάστασις χειροτέρα. Καὶ ἐρωτᾶται: Ὑπὸ τὸ φάσμα αὐτό, ὑπὸ τὴν ἀγωνίαν αὐτήν, δύναται νὰ κοιμᾶται ἥσυχη ἡ Κυβέρνησις; Δὲν πταίει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος διότι ἀπέτυχε ἡ προσπάθειά του τῆς ἑνώσεως τῆς ἐθνικῆς, διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ὁ ἐθνικὸς κίνδυνος, αὐτὴ ἡ ὕπαρξις τῆς πατρίδος. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν κεφαλῶν, ὁμιλῶ περὶ τῆς πατρίδος, διότι καὶ αἱ ἰδικαί μας κεφαλαὶ θὰ πέσουν ἀλλὰ δὲν θὰ κυβερνοῦν τὴν Χώραν Ἕλληνες ἀλλὰ ξένοι. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐνήμερος καὶ ἔχει πλήρη κατανόησιν τῆς καταστάσεως, ἐρωτᾶται, δύναται τότε νὰ ἐρευνᾶ διὰ τοὺς ὑπευθύνους διατὶ δὲν συνετελέσθη ἡ ἐθνικὴ ἑνότης ἥτις θὰ ἔσωζεν τὴν κατάστασιν; Ἀπορῶ, κύριοι, ὅταν ἐρχώμεθα εἰς τέτοιας περιστάσεις καὶ κάμνομεν ἐρεύνας εὐθυνῶν καὶ θέλω νὰ ἀναλογισθῆτε εἰς ποίαν ἀγωνίαν ἐκθέτομεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ἐκθέτομεν. Εἶναι καιρὸς ἀκόμη δι’ ὀλίγας ἡμέρας μόνον, διότι ἐὰν δοθῇ ἡ εὐκαιρία εἰς τὰ ἀναρχικὰ στοιχεῖα νὰ ὁλοκληρωθοῦν ἔτι περισσότερον, θὰ ἴδωμεν πολὺ χειρότερα ἀπὸ τὰ σημερινά. Θὰ ἴδωμεν κατάστασιν τὴν ὁποίαν δὲν ἠμποροῦμεν ὡς Κράτος νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, διότι θὰ φθάσωμεν εἰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐθνικόφρων κόσμος θὰ εὑρίσκει προστασίαν εἰς τὴν ἀναρχίαν καὶ ὄχι εἰς τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον θὰ παρέχει προστασίαν οἵαν παρέσχε εἰς τοὺς πολίτας τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1944. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς μέν, ἐρωτῶμεν ποῖος καὶ ποία ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀταξίαν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ἡ Χώρα; Μὴ ἐρευνῶμεν τὰ πράγματα πρὸ τῆς καταστροφῆς τῆς πατρίδος. Τὰ γεγονότα αὐτὰ ὀφείλουν νὰ ἑνώσουν τὸν ἐθνικόφρονα κόσμον. Ὑπεύθυνος εἶναι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς χεῖρας του ὅλας τὰς ἐξουσίας καὶ δὲν τὰς διαθέτει διὰ νὰ δώσῃ ζωὴν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διὰ νὰ δώσῃ πίστιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, διὰ νὰ συγκεντρώσῃ ὁλόκληρον τὸν λαὸν πίσω ἀπὸ τὴν νέαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν περιμένει διὰ νὰ δώσῃ τὴν μάχην. Κύριοι, μὲ συγχωρεῖτε διότι ὑψώνω τὴν φωνήν μου, ἀλλὰ κατέχομαι ὑπὸ μιᾶς συγκινήσεως, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως κατέχει πάντας τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι πάντες αἰσθανόμεθα ὅπως καὶ ἡ Κυβέρνησις, τοὺς σοβαρωτάτους κινδύνους, δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι ἐξακολουθητικῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐμμένῃ εἰς τὰς ἀπόψεις του ἐκείνας. Ἡ παρέλασις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλῶν μελῶν τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως τὰ ὁποῖα ἐπίστευσαν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος, αἱ ὑποχωρήσεις εἰς ἃς προέβη ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὑποχωρήσεις πλέον τῶν συνήθων, δίδουν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὥστε μέχρι τῆς αὔριον νὰ ἀρχίσῃ τὸ ἔργον καὶ οὔτε νὰ ἠμπορῇ νὰ λάβῃ τὴν δάφνην ποὺ τοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ λάβῃ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἐὰν τοῦτο δὲν συμβῇ, σημαίνω τὸν κίνδυνον καὶ ἐπικαλοῦμαι τὸν πατριωτισμὸν ὅλων ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μέχρι καὶ ὅλων τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δώσουν εἰς τὸν λαὸν Κυβέρνησιν, διότι πάντες γνωρίζομεν τὰ ἀγαθὰ τῆς συνεργασίας τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν ὄλεθρον ὁ ὁποῖος μᾶς ἀναμένει ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει. (Χειροκροτήματα).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Δρόσος ἔχει τὸν λόγον.

§140Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι βουλευταί. Διὰ πρώτην φορὰν λαμβάνων τὸν λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν ἔχω τὴν πρόθεσιν οὔτε ὀξύτητας νὰ προκαλέσω, οὔτε πολεμικὴν νὰ ἀσκήσω, οὔτε προσωπικῶς νὰ θίξω κανένα. Ἁπλῶς καὶ μόνον θέλω νὰ κάμω ἀποκατάστασιν ὡρισμένων πραγμάτων καὶ νὰ ἀπαντήσω εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῶν λόγων τῶν προηγουμένων ρητόρων, οἱ ὁποῖοι, ἴσως ἐν καλῇ πίστει, πάντως ὅμως ἀναντιρρήτως ἐν σχετικῇ ἀγνοίᾳ τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν προέβησαν εἰς διαβεβαιώσεις ἃς εἴπωμεν ἱστορικῶς ἀνακριβεῖς. Ὑπάρχει βεβαίως ἡ ἀντίληψις ὅτι ὡρισμένα σημεῖα τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς δὲν πρέπει νὰ θίγωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου χάριν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων. Ὑπάρχει ὅμως παραλλήλως καὶ τὸ συναίσθημα τῆς ἀγωνίας τὴν ὁποίαν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία αἰσθάνεται διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν ἐθνικῶν μας πραγμάτων καὶ ὑπάρχει τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς μίαν εὐγενῆ ἅμιλλαν πατριωτισμοῦ πολλοὶ ἐξ ἡμῶν μοιραίως ἔθιξαν κατὰ τὴν σημερινὴν ἡμέραν τὰ ζητήματα τῶν ἐθνικῶν δικαίων καὶ δὴ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον τὰ διεχειρίσθη ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ Παρίσι. Τὸ κατακρίνειν εἶναι βεβαίως εὐκολώτερον τοῦ δικαιολογεῖν. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει ἀναντιρρήτως μεγαλυτέραν εὐχέρειαν νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Βεβαίως ἡ ἀντιπολίτευσις φέρει εὐθύνας ὀλιγωτέρας καὶ ἡ Κυβέρνησις περισσοτέρας. Κατὰ συνέπειαν πολλὰ ἠμποροῦν νὰ λεχθοῦν ἐναντίον καὶ ὀλίγα ἠμποροῦν νὰ λεχθοῦν ὑπέρ. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ γεγονότα καὶ ἡμερομηνίαι ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἤθελα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ὑπάρχουν καὶ μερικαὶ γενικότητες, τὰς ὁποίας, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα καλόπιστοι δὲν ἠμποροῦμε νὰ τὰς χρησιμοποιῶμεν ἐπιπολαίως καὶ μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν. Κατηγορήθη ἐπὶ παραδείγματι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἐχειρίσθη τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν ἐκ μέρους ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ἐρωτῶμεν: Ὑπῆρχε τοιαύτη ἀπόφασις; Ποία ἦτο; Πότε ἐλήφθη; Κατὰ τὶ ἡ ἀντιπροσωπεία μας παρέβη τὴν ἀπόφασιν αὐτήν; ὡς πρὸς τὶ τὴν παρέβη; Ὑπῆρξε μήπως ὀλιγώτερον ἔντονος τῆς ἐντολῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὴν ἀντιπροσωπείαν; Ὑπῆρξε περισσότερον ἔντονος τοῦ δέοντος; Ἀλλὰ τότε ἔπρεπε νὰ περιστείλωμεν μήπως τὰς ἐθνικάς μας ἀξιώσεις καὶ ἐὰν ναὶ ἕως ποῦ; Ἐὰν θέλῃ κανεὶς νὰ στηρίξῃ κατηγορίας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ πεδίου αὐτοῦ ὀφείλει, νομίζομεν, προηγουμένως νὰ ἀποσαφηνίσῃ ὅλα αὐτά. Διαφορετικὰ οὔτε συζήτησις γίνεται ἀλλ’ οὔτε κατηγορία εὐσταθεῖ. Τὸ ἴδιον ἰσχύει καὶ διὰ κάτι τὸ ὁποῖον προηγουμένως εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Μακκᾶς. Ὡμίλησεν περὶ σφαλμάτων ἀλλ’ εἶπεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀναφέρῃ τὰ σφάλματα ταῦτα σήμερον. Νομίζομεν ὅτι ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτεθοῦν τὰ σφάλματα αὐτά, εἶναι πρέπον καὶ νὰ μὴ ἀνεφέρεται ὅτι διεπράχθησαν. Διότι ἐνῷ διατυποῦται μία κατηγορία, δὲν παρέχεται ἀντιστοίχως καὶ ἡ δυνατότης νὰ δοθῇ καὶ ἀπάντησις. Εἶναι ἀναντίρρητον, μᾶς εἶπεν ἐν συνεχείᾳ ἄλλος ρήτωρ, ὁ κ. Θ. Τσάτσος, ὅτι ἡ μετάβασις τῆς ἐθνικῆς, ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων, ἀντιπροσωπείας, εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν Παρισίων ἐβελτίωσεν, διὰ κάθε καλῆς πίστεως ἄνθρωπον τὴν κατάστασιν τῶν Ἑλληνικῶν ζητημάτων. Νομίζομεν ἀντιθέτως ὅτι διὰ κάθε καλῆς πίστεως ἄνθρωπον ἡ μετάβασις τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς Παρισίους οὐδόλως συνέτεινε εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν Ἑλληνικῶν πραγμάτων.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τῆς αὐτῆς γνώμης;

§142Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρόεδρος Κυβερν.). Θὰ ἀπαντήσω ἐν καιρῷ.

§143Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Βεβαίως δὲν τὰ ἔβλαψεν, ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι δὲν τὰ ἐβελτίωσεν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐκπρόσωποί τινες τῆς ἀντιπολιτεύσεως ὄντως παρέσχον πολυτίμους ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀντιπροσωπείας μας. Εἶναι δὲ αὐτοί, κατὰ πρῶτον λόγον οἱ κ. κ. Ρέντης καὶ Πολίτης, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν εὑρέθησαν εἰς Παρισίους καὶ εἰργάσθησαν μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν συμφωνήσαντες εἰς ὅλας τὰς γενικὰς γραμμὰς τῆς διαχειρίσεως τῶν Ἐθνικῶν μας πραγμάτων. Κατὰ δεύτερον λόγον εἶναι ὁ κύριος Βενιζέλος ἐργασθεὶς ἰδίᾳ εἰς Ἀμερικὴν καὶ ὁ κύριος Μακκᾶς, ὁ ὁποῖος πράγματι ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς διαφωτίσεως ἔπραξε πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο εἰς Παρισίους. Οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ ἔφθασαν εἰς Παρισίους τὴν 4ην Ὀκτωβρίου ὁπότε τὰ κυριώτερα ἐθνικά μας θέματα, Βορειοηπειρωτικὸν καὶ Βουλγαρικόν, εὑρίσκοντο ἀναντιρρήτως εἰς ὄχι καλὴν κατάστασιν. Ἀμέσως οἱ κύριοι Ἀρχηγοί, ἐζήτησαν νὰ ἴδουν τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Μεγάλων Δυνάμεων. Ἔφεραν μαζί των ὅλοι τὴν ἀνησυχίαν τοῦ Ἔθνους, καὶ πατριωτισμὸν καὶ ζέσιν ἀναμφισβήτητα. Εἶδον λοιπόν, τὸν κύριον Μπὲρνς εἰς τὰς 7 Ὀκτωβρίου καὶ τὸν κύριον Μπέβιν εἰς τὰς 11 ἢ 12. Παρὰ τὴν πολιτικὴν τῆς ἴσης φιλίας τὴν ὁποίαν διεκήρυξαν, ὁ κύριος Μολοτὼφ δὲν τοὺς ἐδέχθη οὔτε ὁ κύριος Μπιντώ. Τοὺς ἐδέχθη ἐπίσης ὁ θερμὸς φίλος τῆς Ἑλλάδος Στρατάρχης Σμάτς. Ἀλλ’ ἂς προσέξωμεν τὰς ἡμερομηνίας. Εἴπομεν, ὅτι τὴν 4ην Ὀκτωβρίου τὰ ζητήματά μας εὑρίσκοντο εἰς κάπως δυσάρεστον θέσιν. Ἐβελτιώθησαν δὲ τὸ μὲν Βορειοηπειρωτικὸν εἰς τὰς 9 ὁπότε ἀπερρίφθη ἡ Γιουγκοσλαυϊκὴ πρότασις περὶ ἐγγυήσεως τῆς ἀκεραιότητος τῆς Ἀλβανίας, τὸ δὲ Βουλγαρικὸν ἐβελτιώθη εἰς τὰς 11 ὁπότε ἀπηλείφθη τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς Βουλγαρικῆς συνθήκης. Ἤδη ὅμως, ἀπὸ ἡμερῶν ὁ Ἀμερικανὸς ἀντιπρόσωπος, εἰσηγητὴς τῆς Ἰταλικῆς ἐπιτροπῆς εἶχε ζητήσει ἀπὸ τὴν ὁλομέλειαν τῆς Διασκέψεως ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ τὴν ἐγγύησιν τῆς Ἀλβανικῆς ἀκεραιότητος ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλλὰς εἶχεν ἐκκρεμῆ ἐδαφικὰ ζητήματα μετὰ τῆς Ἀλβανίας. Κατὰ συνέπειαν ἡ Ἀμερικανικὴ ἀντιπροσωπεία εἶχεν ἤδη πεισθῆ περὶ τοῦ δικαίου τῶν ἐν προκειμένῳ ἀπόψεών μας. Οἱ δὲ κύριοι πολιτικοὶ Ἀρχηγοὶ ηὐχαρίστησαν μᾶλλον τὸν κύριον Μπὲρνς διὰ τὴν ἤδη ληφθεῖσαν ἀπόφασίν του παρὰ τὸν ἔπεισαν νὰ τὴν λάβῃ ἀφοῦ ἤδη τὴν εἶχε λάβει. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Βουλγαρικὰ σύνορα, οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ δὲν κατώρθωσαν νὰ μεταπείσουν τὸν κ. Μπέρνς, ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι ὅτι ἡ Ἀμερικανικὴ ἀντιπροσωπεία μᾶς κατεψήφισε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 1 τῆς Βουλγαρικῆς συνθήκης. Τὸν Στρατάρχην Σμὰτς ηὐχαρίστησαν οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ διότι αὐτὸς ἤδη μᾶς ὑπεστήριξεν ἑκατὸν τοῖς ἑκατὸν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς καὶ ἐνθυμούμεθα ὅλοι ὅτι εἰς μερικὰς στιγμὰς εὑρέθημεν μόνοι, κατάμονοι μὲ συμπαραστάτην μόνον τὴν Νοτιοαφρικανικὴν ἀντιπροσωπείαν. Μένει ὁ κύριος Μπέβιν. Τὸν κύριον Μπέβιν οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶδον μετὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη εἰς τὰς 9 Ὀκτωβρίου. Συνεπῶς εἰς οὐδὲν συνέτεινον ἐν προκειμένῳ. Τὸν εἶδον τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἢ τὴν ἑπομένην τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν συνεζητήθη τὸ Βουλγαρικόν, ἐνῷ ἤδη ἀπὸ τῆς προτεραίας ὁ κύριος Μπέβιν εἶχε διαβιβάσει πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν μήνυμα παρέχων τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι ἡ Μεγάλη Βρεταννία θὰ ἐψήφιζεν ὑπὲρ τῶν ἀπόψεών μας πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἔπραξεν μόνη αὐτὴ ἐκ τῶν 4 Μεγάλων Δυνάμεων.

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὸν συνηντήσαμεν τὴν μεσημβρίαν τῆς ἰδίας ἡμέρας.

§145Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Μάλιστα.

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. ..... καὶ τὸ ἀπόγευμα τῆς αὐτῆς ἡμέρας κατεβλήθη ἡ ἐνθουσιώδης πρωτοβουλία τῆς Βρεταννικῆς ἀντιπροσωπείας ἡ ὁποία ὅπως γνωρίζετε κατ’ ἐξοχὴν συνέβαλεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα. Οὐδέποτε ἰσχυρίσθημεν ὅτι ἀπετέλεσεν μονοπωλιακὴν ἀπόδοσιν ἰδικήν μας. Πάντοτε εἴπομεν ὅτι ὑπῆρξεν ἀποτέλεσμα τῆς κοινῆς ἐθνικῆς προσπαθείας. Ἀλλὰ λυποῦμαι διὰ τὴν προσπάθειαν ἡ ὁποία καταβάλλεται πρὸς παραποίησιν τῆς ἀληθείας.

§147Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε εἶπον ὅτι....

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ὀρθὴ θέσις εἶναι: «ἡ κοινὴ ἐθνικὴ προσπάθεια ἀπέδωσε». Ἐὰν ἐπρόκειτο, κύριε συνάδελφε, ὁ ὁποῖος εἶσθε νέος καὶ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς βοηθήσω καὶ ὄχι νὰ σᾶς παρεμποδίσω εἰς τὸν λόγον σας, ἐὰν ἐπρόκειτο εἰς τὰς κοινὰς ἐθνικὰς προσπαθείας ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ καταβάλωνται προσπάθειαι πρὸς κατανομὴν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ πρὸς ἄρνησιν τῶν ὑπηρεσιῶν, παρέχετε τὴν ἀπόδειξιν διατὶ αἱ τοιαῦται συνεργασίαι ἐμποδίζονται διὰ τὸ μέλλον.

§149Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν θέλω νὰ πικράνω οὐδένα, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι οἱ Ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔπταισαν κατά τι.

§150Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (μειδιῶν). Ἐπταίσαμεν; Καὶ περὶ αὐτοῦ θὰ ἐπρόκειτο; Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μᾶς συγχωρήσητε· καὶ εἰς αὐτὸ θὰ καταλήξωμεν.

§151Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ, κύριε Πρόεδρε, οὔτε τὸν πατριωτισμὸν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς Παρισίους, οὔτε τὴν καλήν της θέλησιν. Ὅταν ὅμως λέγεται καὶ μάλιστα σοβαρώτατα ὅτι εἰς τοὺς ἡγέτας τῆς ἀντιπολιτεύσεως διότι ἔτσι εἶπεν ὁ κ. Τσάτσος, ὀφείλεται ἡ ἐν Παρισίοις βελτίωσις τῶν ἐθνικῶν μας πραγμάτων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές.

§152Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἀποτελοῦν περίληψιν ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν θέλετε νὰ παρακολουθήσετε λέξιν πρὸς λέξιν, νὰ ἀποδίδῃ τὸ νόημα. Τὸ νόημα σᾶς ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς ἐμφανίσεως ἡνωμένου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπέδωσε καρπούς.

§153Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Κύριε Τσάτσο, ἔχω μίαν φράσιν ἐδῶ....

§154Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ λέγω ὅτι ὑπῆρχε μία διαφορά, ὅτι, ὅταν ἡ ἀντιπροσωπεία δὲν ἦτο ἡνωμένη, δὲν κατώρθωσε κατ’ ἐμὲ νὰ ἀποδώσῃ ὅ,τι ἀπέδωσεν ἡ ἡνωμένη. Γνωρίζω, ὅτι ἀνήκω εἰς ἓν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου μίαν ἄποψιν, ὅτι ἡ ἕνωσις προσφέρει ὑψίστας ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι προσφέρετε μίαν κακίστην ὑπηρεσίαν, νομίζοντες, ὅτι ἡ ἕνωσις, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, δὲν προσφέρει οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν.

§155Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Ὁ κ. Τσάτσος, συμφώνως μὲ τὰ Πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα εἶπεν: «....... (ἀναγινώσκει) .... ...». Πιστεύετε δηλαδὴ μόνον τὴν Ἀντιπροσωπείαν τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, τὴν ἀφιχθεῖσαν εἰς τὸ Παρίσι.

§156Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἀρνεῖσθε ἐθνικότητα εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Μέλος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας δὲν εἶναι κι’ αὐτός;

§157Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν πρόκειται μόνον περὶ τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Πολιτικῶν Κομμάτων.

§158Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἦτο ἑνιαία.

§159Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Λέγετε, ὅτι μόνον ὅταν αὐτὴ μετέβη ἐκεῖ, ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα καὶ σᾶς λέγω μὲ τὰς ἡμερομηνίας, πῶς συνέβη, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ἐπηρεάσῃ τὴν εὐνοϊκὴν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ συνάδελφος κύριος Πολίτης, θὰ σᾶς πληροφορήσῃ, ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς ἀφίξεώς μας, συνεδριαζούσης τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία συνεζήτει τὰς ἐπανορθώσεις, ἀνήγγειλεν τὸ γεγονὸς τῆς ἀφίξεως ὅλων μας, καὶ μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὸ γεγονὸς προεκάλεσεν συγκίνησιν. Ἰδοὺ ἡ ἐπιβεβαίωσις, ὅτι τὸ γεγονὸς τῆς ἀφίξεως, τὸ γεγονὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, εἶχε τὴν ἠθικὴν ἀπόδοσίν του.

§161ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἁπλῆ ἀναγγελία ἐξ Ἀθηνῶν.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἦτο εὐκταῖον νὰ διαπιστωθῇ ἡ ἀπόδοσις καὶ ὄχι νὰ ἀντληθῇ ἐπιχείρημα, ὅτι ἀποτελεῖ περιττὴν ἢ ἐπιβλαβῆ πρᾶξιν, διότι εὑρισκόμεθα εἰς ὥραν κρίσεως κατὰ τὴν ὁποίαν μόνον ἡ ἕνωσις σώζει τὴν χώραν, καὶ ὅταν προσέξετε κομματικὴν ἄποψιν εἰς τὴν ὥραν τοῦ Ἔθνους δὲν ὑπηρετεῖτε τὴν Ἑλλάδα.

§163Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸν λάβω κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§164Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικὸν ζήτημα. Ἀλλὰ ἦλθεν ἕνα παιδάκι νὰ χειρισθῇ αὐτὰ τὰ πράγματα, λυποῦμαι πολύ.

§165Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐλέχθη ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι ζήτημα ἠθικῆς τάξεως. Ἐλέχθη, ὅτι μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προσφέρουν ὑπηρεσίας. Ὡς ἀπάντησιν θὰ σᾶς ἀναγνώσω μόνον τὶ εἶπον: «Ὁ ....... (ἀναγινώσκει) .......... τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους». Ποῖος εἶπεν, κύριε, ὅτι δὲν ἀποτελεῖτε μέλος καὶ οὐσιῶδες μέλος τοῦ συνόλου τοῦ Ἔθνους;

§166Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Προϋπήρξαμεν ὅμως ἡμεῖς εἰς Παρισίους, κύριοι.

§167Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Εἶμαι βέβαιος, κύριε συνάδελφε, ὅτι πλὴν ὑμῶν, προσωπικῶς, ἀπὸ τοῦ βήματος — καὶ ὑποθέτω, ὅτι τὸ κάνατε μὲ πλήρη καλὴν πίστιν, οὐδεὶς τῶν κυρίων συναδέλφων, ἀμφισβητεῖ τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν εἶπον. Εἶσθε, πιστεύσατέ το, ἀπολύτως μόνος.

§168Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἀντιλαμβάνομαι ὡς προσπάθειαν μονοπωλήσεως καὶ δι’ αὐτὸ ἔθιξα τὸ ζήτημα. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, θὰ εἶχεν ἀπόλυτον δίκαιον νὰ μὲ μέμφεται, ἐὰν νομίζῃ ὅτι θέλω νὰ διεκδικήσω διὰ κομματικοὺς λόγους ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐπιτυχίαν.

§169Χ. ΛΑΔΑΣ. Ποίαν ἐπιτυχίαν;

§170Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Τὴν βελτίωσιν. Ἀλλ’ ἀντιθέτως τὴν κομματικὴν αὐτὴν προσπάθειαν ἀντιλαμβάνομαι, γενομένην ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§171Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον ἐχρησιμοποιήσαμεν, εἶναι ἡ κοινὴ ἐθνικὴ προσπάθεια καὶ εἶναι ὅρος κυριολεκτικός.

§172Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Τὴν στιγμὴν αὐτὴν ὁμιλεῖτε περὶ Ἐθνικῆς ἐνεργείας.

§173Ε. ΓΟΝΗΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἄσχετον μὲ τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν κατέβαλεν τὸ Ἔθνος καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, διὰ νὰ εὕρῃ μίαν διέξοδον; (Χειροκροτήματα). Τὰ ζητήματα αὐτά, τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, νομίζω ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητηθοῦν. Ἀλλὰ τὸ Ἔθνος σήμερον διανύει μίαν δραματικὴν στιγμήν, καὶ ὅλοι ἀγωνιζόμεθα νὰ εὕρωμεν μίαν διέξοδον, καὶ ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον μετεχειρίσθητε τὴν ὑπόθεσιν, μίαν ὡραίαν ὑπόθεσιν ἀναμφισβητήτως, δὲν νομίζω ὅτι προάγει τὸ ζήτημα καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἡ στιγμὴ εἶναι κατάλληλος διὰ τοιαύτην ἀνάμιξιν.

§174Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως. Ἡ συζήτησις προεκλήθη ἐκεῖθεν, ἐκ μιᾶς ἔστω ἀμφισβητουμένης περικοπῆς τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου Τσάτσου.

§175Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κύριος Τσάτσος σᾶς ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν τῆς ὁμοφωνίας.

§176Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Καὶ σᾶς ἀπήντησα ὅτι οὕτω τὸ ἀντελήφθην.

§177Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ θὰ ηὐχόμην ἡ ὁμοφωνία αὐτὴ νὰ θεωρηθῇ διδομένη καὶ νὰ συνεχίσητε τὴν ὁμιλίαν σας.

§178Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Συνεχίζω εἰς ἄλλο σημεῖον. Κατηγορήθη ἐπίσης ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ὅτι ἀπέσχεν ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ Βουλγαρικοῦ ζητήματος.

§179Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν ὁμιλῶ ὡς ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ ὡς βουλευτής. Ἀπέκειτο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ θέμα τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀντιπολίτευσις ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ θέμα παρὰ μόνον ὅταν κλείσῃ ὁ κύκλος τῆς ἐθνικῆς προσπαθείας. Σεῖς ἐπαναφέρετε τὸ θέμα καὶ τοιουτοτρόπως θέτετε τὴν ἀντιπολίτευσιν ἐνώπιον τοῦ διλήμματος ἢ νὰ σιωπήσῃ εἰς τὴν ἀνάπτυξίν σας ἢ νὰ εἰσέλθῃ εἰς θέμα τοῦ ὁποίου τὴν ἀνάπτυξιν θεωρεῖ ἄκαιρον καὶ ἐπιβλαβῆ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν ἰδικήν σας ἐθνικὴν προσοχὴν καὶ τὴν ἐπέμβασιν ἐπὶ τέλους τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος παριστᾷ τὸν ἀπόντα ἐπὶ τόσας ὥρας.

§180Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα τὸ ἔθιξεν ἡ ἀντιπολίτευσις, δὲν τὸ ἐφέραμεν ἡμεῖς. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὁ κ. Μανουηλίδης συγκεκριμένως κατηγόρησε τὴν ἀντιπροσωπείαν ὅτι ἀπέσχεν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν βουλγαρικῶν συνόρων, ἀπὸ τὴν ψηφοφορίαν καὶ ἀπαντῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§181Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Σαφῶς ἐτονίσθη ὅτι ἡ ὥρα τοῦ ἐλέγχου δὲν ἔφθασεν ἀκόμη, διότι τὸ ἐθνικὸν συμφέρον τὸ ἀποκλείει.

§182Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ ἐπίσης νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν διὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Μανουηλίδη, ὅτι ταῦτα δηλαδὴ ἐλέχθησαν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐθνικῆς διαμαρτυρίας. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία περιῆλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποχῆς, ἀντὶ νὰ παραστῇ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν παμψηφίαν ὑπὲρ τῶν δικαίων μας, εἴχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ εἴπωμεν, διότι δὲν εἶναι τοῦτο ἔλεγχος, εἶναι ἐθνικὴ διαμαρτυρία. Ὅπως εἰς πᾶσαν ὥραν δικαιούμεθα νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν ὅτι καὶ τὸ Βορειοηπειρωτικὸν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ τύχῃ παμψηφίας καὶ τὸ βουλγαρικὸν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ τύχῃ παμψηφίας. Καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα συνέβησαν τὸ Ἔθνος διαμαρτύρεται. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐθνικὴ ἄποψις, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνεται. Ἡ ἄλλη ἄποψις, ἡ ἄποψις τοῦ ἐλέγχου ἀναβάλλεται.

§183Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἡ ἀποχὴ κατὰ τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ βουλγαρικοῦ ζητήματος ἀπετέλει θετικὴν πρᾶξιν καὶ εἶχε τὴν ἔννοιαν τῆς καταψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 1, ὡς τοῦτο εἶχε διατυπωθῆ ὑπὸ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, καὶ ὄχι συνήθους ἀποχῆς.

§184Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ἀπαντῶν εἰς τὴν φωνὴν διαμαρτυρίας, ὡς ἐχαρακτηρίσθη ἡ φωνὴ τοῦ κυρίου Μανουηλίδη. Παρεπονέθη ἕτερος συνάδελφος ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία μας εἰς Παρισίους ἠγνόησε τὸ ζήτημα τοῦ «βέτο» καὶ τὸ πρόβλημα τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας τῆς δημοκρατίας, καὶ ὅτι ταῦτα ὑπῆρξαν ἀνώτερα τῶν δυνάμεων τῆς ἀντιπροσωπείας μας. Εἶναι δικαίωμα βεβαίως τοῦ κυρίου συναδέλφου νὰ νομίζῃ ὅ,τι ἐν προκειμένῳ θέλει. Εἶναι ὅμως ὑποχρέωσίς μας νὰ εἴπωμεν ὅτι τὰ μεγάλα, τὰ τεράστια αὐτὰ παγκόσμια θέματα, εὑρίσκοντο ἀπολύτως ἔξω τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν τῆς διασκέψεως καὶ δὲν ἠμποροῦσε νὰ ἀσχοληθῇ μὲ αὐτὰ ἡ ἀντιπροσωπεία μας, ὅταν ἐπείγουσα ἦτο ἡ ὑποχρέωσίς της ὅπως συγκεντρώσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν προσπάθειάν της εἰς τὰ φλέγοντα δι’ ἡμᾶς ζητήματα.

§185Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔτσι τὰ ἐδιαβάζατε. Ἀφ’ οὗ ἐδῶ δὲν μπορεῖτε νὰ τὰ εἰπῆτε, ποὺ εἴμεθα ἡμεῖς. Μὴ ἀναλαμβάνετε νὰ ὑπερασπίσετε πράγματα, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχετε ἀνάστημα μικρόν.

§186Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὅλοι οἱ λόγοι ἀνεγινώσκοντο εἰς τὴν Διάσκεψιν.

§187Χ. ΛΑΔΑΣ. Καλύτερον θὰ ἦτο νὰ μὴ ἀνεγινώσκοντο.

§188Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ Αὐστραλιανὴ ἀντιπροσωπεία τί ἔκαμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ;

§189Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν εἶχεν ἴδια θέματα.

§190Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅταν κανεὶς δὲν ἔχει ἴδια θέματα, ψάχνει νὰ τὰ εὕρῃ ἀπὸ ἀλλοῦ. Ὅταν δὲν ἔχει ἴδια θέματα δημιουργεῖ τοιαῦτα θέματα, τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ ἐπιτρέψουν τοιαύτην ἐμφάνισιν, ὥστε διὰ τῶν ἄλλων θεμάτων νὰ ἐπιτύχῃ τὰ ἰδικά του.

§191Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Ἡ ὥρα τῶν ὁμιλιῶν ἦτο περιωρισμένη. Κάθε ἀντιπροσωπεία δὲν εἶχε παρὰ ἡμίσειαν ὥραν διὰ ν’ ἀναπτύξῃ τὸ θέμα της καὶ δὲν ἦτο φυσικὸν ἡ Ἑλληνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ καταναλώσῃ αὐτὴν τὴν ἡμίσειαν ὥραν ἐπὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ «βέτο» ἢ τῆς ἐννοίας τῆς δημοκρατίας ὅταν εἴχομεν ἐνώπιόν μας ζητήματα ζωτικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§192Μ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Ὁμιλεῖτε διὰ λογαριασμὸν τῆς Κυβερνήσεως;

§193Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Διὰ λογαριασμόν μου, ἁπλῶς ὡς παραστὰς δηλαδὴ εἰς τὴν διάσκεψιν καὶ ἀντιληφθεὶς αὐτὰ τὰ πράγματα.

§194Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἔρχεσθε μὲ τὴν ἀξίωσιν νὰ μᾶς σερβίρετε τὸ ἀλάθητον τῆς ἀντιπροσωπείας.

§195Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Καὶ ἡμεῖς παρέστημεν κατὰ τὴν διάσκεψιν καὶ ὅμως χάριν τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος ἐπροτιμήσαμεν νὰ σιωπήσωμεν.

§196Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Ἐν τούτοις ὁ κύριος Μακκᾶς ὡμίλησε περὶ λαθῶν καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὰ ἀναφέρῃ.

§197Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἰς τὴν εὐπρέπειαν τῆς γλώσσης μου θὰ ηὐχόμην ν’ ἀνταπεκρίνετο καὶ ἡ ἰδική σας.

§198Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ ἀπρεπείας. Ἐκάματε λόγον περὶ σφαλμάτων καὶ ἐφέρατε εἰς δύσκολον θέσιν τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν.

§199Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Μακκᾶς ὡμίλησε περὶ σφαλμάτων. Σεῖς λέγετε ὅτι δὲν ὑπάρχουν σφάλματα. Ἄς δεχθῶμεν τοῦτο μέχρις ὅτου ἔλθῃ ἡ ὥρα καθ’ ἥν ὁ κύριος Μακκᾶς θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκθέσῃ τὰ σφάλματα καὶ σεῖς θὰ δυνηθῆτε νὰ δώσητε συγκεκριμένας ἀπαντήσεις.

§200Γ. ΔΡΟΣΟΣ. Ἀπήντησα ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν ὑπάρχουν. Ἀλλὰ δέχομαι τὴν ἄποψίν σας αὐτήν.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Δ. Χατζηγιάννης.

§202Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ ἂν ἀποτελῇ εὐλάβειαν πρὸς τὸ Σῶμα τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐνόμισε κοινοβουλευτικῶς δόκιμον νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ ποίους λόγους ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἐπῆλθον τόσαι ἀθρόαι παραιτήσεις ὑπουργῶν. Δὲν ἐνόμισεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πολιτικῶς δόκιμον, εἰς μίαν Βουλήν, τῆς ὁποίας ἀπολαύει τῆς ἐμπιστοσύνης, νὰ ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους διατὶ προῆλθεν εἰς πολιτικὰ συμβούλια καὶ εἰς Συμβούλιον τοῦ Στέμματος, διὰ νὰ βαδίσῃ πρὸς μίαν Κυβέρνησιν Οἰκουμενικὴν ἢ πρὸς μίαν Κυβέρνησιν κοινοβουλευτικὴν εὐρυτέρου συνασπισμοῦ καὶ ἀντὶ αὐτῆς ἐμφανίζεται μὲ τὴν Κυβέρνησιν τὴν παροῦσαν, πτωχοτέραν τῆς προκατόχου, τοὐλάχιστον εἰς ἐπίπεδον πολιτικόν. Ἕνας λαός, κατ’ ἐξοχὴν χειμαζόμενος, ὅπως εἶναι ὁ Ἑλληνικός, ἐρωτῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πιστεύετε εἰς τὴν ἀνάγκην, τὴν ἀνάγκην τὴν ἐθνικήν, ν’ ἀποκτήσῃ ἡ Χώρα μίαν Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως; ἂν τὸ πιστεύῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη Ἐθνική, ἀνάγκη διὰ λόγους ἐσωτερικούς, ἀνάγκη διὰ λόγους ἐξωτερικοὺς νὰ φθάσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, τότε διατὶ τὴν ἐματαίωσεν; Κύριοι, δὲν νομίζω ὅτι δύναται εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν νὰ ἀντιτάσσεται ἡ αὐτοτέλεια τῆς 31ης Μαρτίου. Κύριοι, ἡ 31η Μαρτίου εὗρεν μίαν Ἑλλάδα ἐρειπωμένην, ἀλλὰ μὲ ἓν ἔπος τῆς Πίνδου καὶ ἓν ὁλοκαύτωμα τῆς κατοχῆς. Τὸ ἔπος αὐτὸ δὲν ἀξιοποιήθη. Ὁ πολιτικὸς Ἀρχιμήδης ἀπέθανεν. Δὲν θὰ θίξω καὶ ἐγὼ τὸ ζήτημα τῶν Ἐθνικῶν Δικαίων. Ἄν θὰ τὸ θίξω τώρα, εἶναι διὰ νὰ ἀποδείξω μίαν συγγένειαν καὶ ἀλληλουχίαν καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐσωτερικοῦ. Κύριοι, δὲν πταίει τὸ Ἔθνος ἂν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, θελήσας νὰ ἐπωμισθῇ ὅλον τὸν ἄθλον τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος παρεξηγήθη ὅτι ἐξεπροσώπει ἓν κόμμα καὶ ὄχι τὴν Ἑλλάδα. Δὲν πταίει τὸ Ἔθνος, ἂν ἡ παρεξήγησις αὐτὴ ἀφέθη ἀπὸ ξένας προπαγάνδας νὰ σχηματισθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι τὸ κόμμα αὐτὸ ἐγένετο στόχος εἰς τὰ βέλη τῶν ἐχθρῶν τῆς Ἑλλάδος. Ἀπὸ τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα, ἀναγνωρίζω μίαν προσπάθειαν καὶ μίαν ἐπιτυχίαν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ βιομηχανικοῦ ἐπιπέδου. Εἰς αὐτό, ἐπέτυχεν. Ὅταν ἔχωμεν ἀκόμη ἐρειπωμένα τὰ χωρία, ὅταν ἡ ὅλη προσπάθεια τοῦ Κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ μόλις ὑπῆρξαν μερικὰ δισεκατομμύρια διὰ νὰ ἀγορασθοῦν μερικὰ ξύλα καὶ μερικὰ κεραμίδια δι’ ὅλην τὴν στέγασιν τῶν ἀγροτῶν, γνωρίζομεν ὅτι καὶ πιστώσεις καὶ πρῶται ὗλαι καὶ προϊόντα βιομηχανικά, τὰ πάντα διετέθησαν ὅπως ἀποκατασταθοῦν, ὅπως κερδίσουν οἱ πλουτήσαντες, οἱ ὀλίγοι, καὶ δυστυχοῦν οἱ πολλοί. Κύριοι, τὸ θίγω καὶ τὸ θέμα αὐτὸ ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἂν τὸ Κράτος θέλῃ νὰ ἠρεμήσῃ τὴν χώραν, δὲν θὰ ἀρκέσῃ μόνον ὁ παράγων ὁ δυναμικός, θὰ χρειασθῇ νὰ ἔλθῃ ἐγγύτερον πρὸς τὴν μᾶζαν τῶν πασχόντων. Ὅσον τὸ χάσμα μεταξὺ μάζης πασχούσης καὶ Κράτους θὰ εἶναι εὐρύτερον, τόσον ὁ κίνδυνος θὰ εἶναι μεγαλύτερος καὶ διὰ τὴν κοινωνίαν καὶ διὰ τὸ Κράτος. Καὶ ἔρχομαι ἀμέσως εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἀπὸ τὰ ἄπειρα τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, σᾶς διαβάζω τὸ σημερινόν: «Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις...... (ἀναγινώσκει)... ...... ἐργασιῶν των».

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ ποῦ κινδυνεύουν αὐτά, κύριε Χατζηγιάννη, ἀπὸ τὴν δεξιὰν ἢ τὴν ἀριστεράν;

§204Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀμέσως, ἀμέσως. Ἀκούσατε. Πόθεν κινδυνεύουν; Ἐκεῖνο ποὺ ἐγὼ ἔχω νὰ διαπιστώσω εἶναι τοῦτο: Ὅτι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι αἰώνιον θῦμα ὅλων τῶν καταστάσεων καὶ ὅλων τῶν ἐποχῶν, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι πρῶτοι εἰς θυσίαν αἵματος καὶ χρήματος αὐτοὶ δὲν ἔχουν ἀσφάλειαν οὔτε ζωῆς οὔτε περιουσίας, ξεχνοῦν καὶ ἔλλειψιν ζωῆς καὶ ἔλλειψιν ἐφοδίων καὶ γύμνια καὶ ἕνα μόνον γυρεύουν: Τάξιν καὶ μόνον τάξιν. Καὶ τάξιν δὲν ἔχουν. Κάθε ἡμέραν φόνοι, ἁρπαγαί, ἐμπρησμοί. Πρὸ 3 μηνῶν ἀναπτύσσων ἐπερώτησίν μου καὶ πρότασιν μομφῆς κατὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, ἔλεγον: «πιστεύω ὅτι....... (ἀναγινώσκει).....». Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως! ἀπαντῶν εἰς τὴν πρότασιν μομφῆς λέγει τάδε: «Νομίζω ὅτι.... .... (ἀναγινώσκει).....». Καὶ ἐκάλυψεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν Ὑπουργόν του, ἀλλ’ ἀφῆκεν ἀκάλυπτον καὶ τὴν ὕπαιθρον καὶ τὴν ἔννομον τάξιν! Κύριοι δὲν εἶναι ὥρα πειραματισμῶν. Ἀνέφερα τὰ τρία μόνον αὐτὰ παραδείγματα διὰ νὰ καταλήξω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάγκην μιᾶς ἐθνικῆς ἐξάρσεως μιᾶς ἐθνικῆς ἑνώσεως. Μέσα εἰς τὸ Ἵδρυμα αὐτὸ δὲν εἶσθε ἐκπρόσωποι πτερύγων. Τὴν ὥραν αὐτὴν εἶσθε ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Ὅπως ἐμφανίζεται καὶ ἡ ἐσωτερικὴ καὶ ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις, πιστεύετε ὅτι ἡ πλειοψηφία τῆς 31ης Μαρτίου δύναται μόνη νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν σωτηρίαν της; Προχωρήσατε! Οὐδεὶς φθόνος, οὔτε διὰ τὸν ἆθλον, οὔτε διὰ τὴν δόξαν. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ πράγματα, κύριοι εἶναι ἀνώτερα τῆς πλειοψηφίας, εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ὁ χαρακτὴρ μιᾶς ἐθνικῆς προσπαθείας ἵνα μὴ διαβάλλωνται τὰ μέτρα σας. Ἵνα τὰ μέτρα σας θεωροῦνται ὡς μέτρα ἀμύνης τοῦ Κράτους καὶ ὄχι τοῦ Κόμματος, τότε ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἀχθῶμεν εἰς μίαν ἐθνικὴν ἕνωσιν. Πῶς; Ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν πιστεύετε ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις μόνη της νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της, ἂς προχωρήσῃ. Ἐὰν ὅμως πιστεύετε, κύριοι ὅτι ἔξω ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἕνωσιν κάποια μοιραία στιγμὴ περιμένει καὶ τὸ ἔργον σας καὶ ὑμᾶς, τότε ἐλᾶτε νὰ συνεννοηθῶμεν.

§205ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς νὰ ἔλθετε μὲ τὴν πλειοψηφίαν.

§206Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν πλειοψηφίαν της, προῆλθεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως, διότι ἀντιλαμβάνεται ὅτι ἀποτελεῖ αὐτὸ ἀνάγκην ἐθνικήν, καὶ τοῦτο ἐματαιώθη, αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν νέαν ἀποτυχίαν καὶ εἰς τὸν τομέα αὐτόν. Καὶ ἐρχομένη ἐνώπιόν σας διὰ νὰ ζητήσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἁπλῶς μετατοπίζει τὴν εὐθύνην, ἀλλὰ δὲν λύει τὸ ζήτημα. Ἐκτὸς ἐὰν λύσις τοῦ ζητήματος λέγεται ἡ ἀναβολὴ ἐπί τινας ἡμέρας ἢ ἑβδομάδας τῆς ἀφεύκτου λύσεως. Κύριοι, εἰς τὸν τόπον αὐτὸν κάποια μοῖρα ἔχει ὁρίσει νὰ εἶναι διαρκεῖς αἱ πολιτικαὶ ἔριδες. Ἀλλὰ ὑπῆρξαν πάντοτε πολιτικαὶ καὶ οἱ θυμοὶ ἐπραΰνοντο πρὸ τοῦ ἐθνικοῦ κινδύνου, ἡ δὲ φιλοδοξία, καίτοι ἀποτελεῖ τὸ μεγαλύτερον ὅλων τῶν κακῶν, ἐνέδιδε πρὸ τῶν κρισίμων περιστάσεων τῆς Πατρίδος. Αὐτά, τὰ ὁποῖα γνωρίζει ἡ ἀρχαιότης, δὲν ἠμποροῦν σήμερον νὰ ἐφαρμοσθοῦν; Δὲν θὰ ἐνδώσῃ ἡ σημερινὴ φιλοδοξία πρὸ τῶν περιστάσεων τῆς Πατρίδος; Εἴμεθα ἐδῶ, κύριοι, ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους. Ἐφ’ ὅσον κατέστη συνείδησις ἐθνική, συνείδησις κοινή, ὅτι ἔξω ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἕνωσιν ὑπάρχει τὸ ἄγνωστον, ὑπάρχουν αἱ ἄδηλοι ἐξελίξεις, χαίνει τὸ χάος, ἔργον καὶ ἰδικόν μας καὶ ἰδικόν σας εἶναι νὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς οἱανδήποτε μονόπλευρον Κυβέρνησιν. Ἀποτελεῖ χρέος ἰδικόν σας ὡς πλειοψηφία νὰ γίνετε ρυθμισταὶ μιᾶς Κυβερνήσεως ἐθνικῆς ἑνώσεως. Ὅλα ὑπεράνω κομμάτων, ὑπεράνω προσωπικῶν φιλοδοξιῶν. Κύριοι, δὲν εἶναι ἡ ὥρα εὐθηνῆς εὐθυνολογίας. Ξεχωρίζω ὅμως εὐθύνην κυβερνητικὴν ἀπὸ εὐθύνην τῆς πλειοψηφίας. Ἐὰν ἀπομείνετε ἡ πλειοψηφία τοῦ κόμματος, αἱ εὐθῦναι θὰ εἶναι κοιναί. Ἐὰν ἐξαρθῆτε ὑπεράνω τοῦ Κόμματος καὶ ἀντιληφθῆτε, ὅτι εἶσθε ἡ πλειοψηφία τοῦ Ἔθνους καὶ ὅτι ἀνήκετε εἰς τὸ Ἔθνος, τότε δίδετε λύσιν ἐθνικήν. Κύριοι, δὲν εἶναι μονάχα αἱ στιγμαὶ κρίσιμοι. Εἶναι καὶ αἱ εὐθῦναι τεράστιαι. Ἐπάνω εἰς τοὺς ὤμους σας φέρετε τὸ βάρος μιᾶς ἐθνικῆς κληρονομίας τριάκοντα ἑλληνικῶν αἰώνων. Αἱ Κυβερνήσεις θὰ περάσουν, αἱ Κυβερνήσεις περνοῦν. Ἄς μείνουν οἱ αἰῶνες τῆς Ἑλλάδος. Τοὺς ἔχετε στὰ χέρια σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Παπαδημητρίου ἔχει τὸν λόγον.

§208Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ἀργολιδοκορινθίας). Πᾶς ἀκροατής, κύριοι βουλευταί, ἁπάντων τῶν λόγων τῶν προλαλησάντων ρητόρων ὀφείλει νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι οἱ πρόλογοι ὅλων ὡς καὶ οἱ ἐπίλογοι ἦσαν ὅμοιοι, διότι ὅλοι ἤρχιζον ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καὶ ὅλοι ἀπέληγον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Θὰ ἦτο ὑποχρεωμένος ὁ αὐτὸς ἀκροατὴς νὰ διερωτήσῃ ἑαυτὸν διὰ τίνα λόγον δὲν ἐπέρχεται συμφωνία μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων οἵτινες ἀρχίζουν ἀπὸ τὴν πατρίδα καὶ ἀπολήγουν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ ἀνομολογοῦν λατρείαν πρὸς τὴν Πατρίδα τὴν ὁποίαν πράγματι ὀφείλουν. Θὰ ἔλεγον εἰς τὸν ἀκροατὴν ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀπροσδόκητον διότι οἱ ρήτορες ἤτοι οἱ βουλευταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ κοινοβουλίου εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸ παράδειγμα ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπέθνησκον γιὰ τὶς ἀνώτερες ἰδέες τῆς ἐλευθερίας, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὰ παραδείγματα τῶν ἀθανάτων προγόνων οἱ ὁποῖοι ὡς φάροι τηλαυγεῖς ἐφώτισαν τὸν κόσμον καὶ ὅλον τὸν πλανήτην τοῦτον. Αἱ θυσίαι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων οἵτινες ἀναμφισβητήτως ἔδωσαν τὰς περγαμηνὰς ἀλλὰ καὶ τὰ δικαιώματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα στηρίζουν τὸ πικρὸν παράπονον τῶν Ἑλλήνων διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν ἐδικαιώθη ἡ Πατρίς μας. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐκείνη δὲν ἐδικαιώθη εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν νομίζω πῶς δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς συμμάχους ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὴν πρωτεύουσαν, ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὰς πόλεις, ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὰς κώμας, ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὰ χωρία, ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὰ σπήλαια, ἐκεῖνο ὅπερ λέγει εἰς τὰς τρώγλας γιατὶ εἰς τοιαύτας εὑρίσκεται κατόπιν τῆς πολεμικῆς συμφορᾶς, ἀλλὰ καὶ τῆς συμφορᾶς ἡ ὁποία ὁσημέραι ἐπεκτείνεται ὡς ἐκ τῶν νέων πυρκαϊῶν, ἐμπρησμῶν καὶ σφαγῶν. Καὶ ζητοῦν ὅλοι αὐτοὶ τὴν ἕνωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ δοθῇ Κυβέρνησις ἀξία τῶν περιστάσεων διότι τὸ μέγα τῆς χώρας διαμέρισμα ἡ Μακεδονία ποὺ ὡς ἔλεγον καὶ εἰς ἄλλον λόγον μου ἐὰν σκάψωμεν ἐκεῖ θὰ εὕρωμεν νερό, ὡς συμβαίνει εἰς ἄλλας περιοχὰς τῆς χώρας; Ἐνῷ εἰς τὴν Μακεδονίαν τὸ αἷμα τῶν προγόνων μας, τὰ ὀστᾶ τούτων ἀλλὰ καὶ μίαν διαθήκην ἡ ὁποία θὰ εἶναι βαλμένη εἰς μίαν πλάκα ἡ ὁποία θὰ λέγῃ: Ἕλληνες τὸν Βορρᾶ! Ἕλληνες τὴν Μακεδονίαν, τὴν Μακεδονίαν ἐκείνην ἡ ὁποία σφάζεται διότι λείπει ὁ νόμος τὸν ὁποῖον νόμον ἐπιβάλλει ἡ Κυβέρνησις, τὸν ὁποῖον νόμον τὸν ἐπιβάλλει ἡ Βουλή, γιατὶ οἱ βουλευταί, εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ διορίζουν τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν νομίζω πὼς θὰ ἐκπλήσσεται ἡ Κυβέρνησις ὅταν ἀκούει ἐμέ, ποὺ γνωρίζει ὁ ἀρχηγός μου τὸν ὁποῖον σέβομαι καὶ εἰς τὸν ὁποῖον ἐμμένω, δὲν νομίζω πὼς θὰ ἐκπλήσσεται ὅταν λέγω ὅτι ἀνήκων εἰς τὴν πατρίδα τὸ πρῶτον, ὡς πάντες ἡμεῖς, καὶ στὸ κόμμα ἐφ’ ὅσον κατατείνει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς φυλῆς καὶ τοῦ Ἔθνους. (Φωναί: Μπράβο — μπράβο.... Χειροκροτήματα). Σήμερον ὁ λαὸς εἶναι ἀναντίρρητον ζητεῖ τὴν ἕνωσιν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ τὴν ἐζήτησε καὶ κάποτε ἄλλοτε. Πρὸ καιροῦ σᾶς εἶδεν ἠνωμένους εἰς τὸν Παναθηναϊκὸν καὶ ἀντηλλάξατε ἀσπασμόν. Καὶ ὁ λαὸς ἐπανηγύρισε τὴν ἕνωσιν ἐκείνην γιατὶ εἶπε: τὸ κλειδωνιζόμενον σκάφος τὸ ὁποῖον ἐστερεῖτο πυξίδος εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ὁδηγηθῇ σὲ λιμάνι ἀσφαλές. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι εἶναι τῆς μοίρας γραφτὸ στὰς στιγμὰς τὰς κρισίμους νὰ μὴ ἑνούμεθα διὰ νὰ δώσωμεν ζωὴν εἰς τὸν τόπον ἀπάνω στὰ ζητήματα ποὺ ὁ τελευταῖος τῶν πολιτῶν τὰ ἀντιλαμβάνεται καὶ δίδει τὴν δέουσαν λύσιν. Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, ὑπεστηρίξαμεν εἰς τὴν Συνέλευσιν τοῦ Κόμματος καὶ τὸ ὑπεστηρίξαμεν ἅπαντες οἱ βουλευταὶ ὅτι ἡ μόνη λύσις ἡ ἐνδεδειγμένη ἐν προκειμένῳ εἶναι ἡ ἕνωσις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ ὁ σχηματισμὸς κυβερνήσεως σὲ εὐρὺ πλαίσιον, Κυβερνήσεως ἀναλόγου καὶ ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴν ὑπόδειξιν τῶν συμμάχων οἵτινες, ἄς τὸ ὁμολογήσωμεν, μᾶς ἐπίκραναν ἀλλὰ πιστεύομεν ὅμως ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ τὸ δίκαιον νὰ ἀνεμολογηθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐνθυμηθοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγον ὅταν ἡ χώρα μας ἡ μικρὰ σὲ δύναμι ἀλλὰ μεγάλη σὲ ἀντοχὴν ψυχῆς ἐκινεῖτο κατ’ αὐτοκρατοριῶν, ὅταν ἡ χώρα αὐτὴ ἠγωνίζετο τὸν ἀπέλπιδα ἀγῶνα ἐχομένη στερρῶς τῆς ἀντιλήψεως καὶ τῆς σκέψεως ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ παράδειγμα τοῦ Μαραθῶνος καὶ τῆς Σαλαμῖνος ἂν καὶ πιστεύω ὅτι τὸ κατόρθωμα ἡμῶν κατὰ τὸ 1940 εἶναι ἀνώτερον ἐκείνων. Καὶ πιστεύω ὅτι καὶ πᾶς Ἕλλην τὸ πιστεύει, ὅτι δηλαδὴ ὅταν προχθὲς κατὰ τὴν περίφημον ἐκείνην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἅπας ὁ πολιτικὸς κόσμος ἐφαίνετο ἠνωμένος διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἔχαιρεν καὶ εἴδομεν ἕνα ἀποτέλεσμα, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι θὰ τὸ ἔλεγε κανεὶς ἕνα χάπι ἀπάτης. Ἐὰν ἡ ἕνωσις αὐτή, τὴν ὁποίαν θέλει ὁ λαὸς καὶ ἀξιοῖ νὰ τὴν ἴδῃ καὶ ἐπὶ τῶν ἐσωτερικῶν ζητημάτων, ἐὰν λέγω ἡ ἕνωσις αὐτὴ συνεχίζετο θὰ ἔλεγον χωρὶς νὰ θέλω νὰ μεμφθῶ οὐδένα: τὰ ἀξιώματα, ὡς ἔλεγεν ὁ Πλούταρχος νὰ ἀφίενται εἰς τοὺς ἀρίστους καὶ ὅταν λέγω ἀρίστους ἐννοῶ ὅτι πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς ἐκείνους ποὺ ἔχουν ἐπικρατήσει προηγουμένως εἰς ἄλλους τομεῖς δράσεως διότι φρονῶ, ὅτι αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι περιστάσεις πειραμάτων ἀλλ’ εἶναι περιστάσεις πραγματικοτήτων καὶ ρεαλισμοῦ. Νὰ ἐπιληφθοῦν δηλαδὴ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τό γε νῦν ἔχον ἔχουν τὴν δύναμιν, ἔχουν ἐμπνεύσει εἰς τὸν λαὸν τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐπιβάλλουν τὸν νόμον, διότι μόνον καὶ μόνον τοῦτο ἐν προκειμένῳ ἀνάγκη εἶναι. Διότι γνωρίζετε ὅτι λόχος δειλῶν τοῦ ὁποίου ἡγεῖται δειλὸς παραμένει δειλὸς ἐνῷ ὁ λόχος δειλῶν τοῦ ὁποίου ἡγεῖται γενναῖος μεταβάλλεται εἰς λόχον λεόντων. Ἐὰν λέγω, κύριοι βουλευταί, τὴν κατάστασιν δὲν τὴν ἀντιμετωπίσωμεν ὑπὸ τοιοῦτον πρῖσμα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν σκέψιν ἂς εἴμεθα βέβαιοι καὶ τὸ ἀνομολογοῦμεν ὅτι πρέπει ὁ Λαὸς νὰ μᾶς δικάσῃ ἅπαντας ὡς ἀπάτριδας, ὡς προδότας τῆς θείας καὶ μεγαλοπνόου ἐκείνης ἐντολῆς τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωσεν τὴν 31ην Μαρτίου, καθ’ ἣν μᾶς εἶπε: Θέλω νόμον, θέλω τάξιν, θέλω ἐργασίαν, θέλω Διοίκησιν ἀκομμάτιστον, θέλω ἰσοπολιτείαν, θέλω δικαιοσύνην καὶ ἡσυχίαν διὰ νὰ ἐργασθῶ, διὰ νὰ δώσω εὐημερίαν καὶ προκοπὴν εἰς τὴν ἀγαπητὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§210Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἡ δικονομία καὶ ὁ ἐν γένει τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἤρχισε χθὲς καὶ συνεχίζεται σήμερον ἡ συζήτησις ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι ἀληθῶς περίεργος καὶ πρωτότυπος. Ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιστρέφων ἀπὸ ἓν συνέδριον εἰρήνης, ὅπου συνεζητήθη καὶ οὐσιαστικῶς ἐχάθη τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος θὰ ἔσπευδε νὰ προβῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὰς δηλώσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ἐπιτάσσουν αἱ κρίσιμοι στιγμαὶ καὶ ἡ ἀγωνία τοῦ Ἔθνους. Ὑπὸ ἄλλας περιπτώσεις καὶ ἔπειτα ἀπὸ πολλὰς ἡμέρας συζητήσεων καὶ διαπραγματεύσεων πρὸς καταρτισμὸν Κυβερνήσεως ἐθνικῆς ἑνώσεως εὐρυτέρας ἢ στενωτέρας μορφῆς, ὁ ὑπεύθυνος πρωθυπουργὸς δὲν θὰ ἄφηνε νὰ παρέλθῃ οὔτε μία στιγμὴ ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, χωρὶς νὰ σπεύσῃ νὰ διαφωτίσῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν ἀνάγκην σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης τῆς εὐρυτέρας ἢ στενωτέρας μορφῆς, ἐπὶ τῶν λόγων οἱ ὁποῖοι ἐματαίωσαν τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης καὶ ἐπὶ τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἵνα συγκρίνῃ τὴν ἀπόστασιν τὴν προγραμματικήν της ἀπὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπέφερεν οὐσιώδεις τροποποιήσεις ἐπὶ τοῦ προγράμματός της. Καὶ εἶναι εὔλογος ἡ ἀπορία ποῖον ἐπὶ τέλους πρόγραμμα πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. Τὸ παλαιὸν ἢ τὸ τροποποιηθὲν πρόγραμμα διὰ νὰ προσεγγίσῃ πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως καθὼς σήμερον ἀνήγγειλον αἱ ἐφημερίδες; Ἀντ’ αὐτοῦ παριστάμεθα ἀπὸ προχθὲς μάρτυρες ἑνὸς περιέργου κοινοβουλευτικοῦ φαινομένου. Ἡ Κυβέρνησις καλυπτομένη πίσω ἀπὸ τὸν τύπον ἑνὸς μερικοῦ μόνον ἀνασχηματισμοῦ της, ὄχι μόνον ἀποφεύγει νὰ προβῇ εἰς οἱανδήποτε δήλωσιν ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὄχι μόνον ἀποφεύγει νὰ ἐκθέσῃ τὸ πρόγραμμά της, ἀλλὰ καὶ ἀφήνει τὴν πρωτοβουλίαν τῆς συζητήσεως εἰς τὴν Βουλήν, ἀφήνει τὴν ὅλην συζήτησιν ἄνευ οὐδεμιᾶς κατευθύνσεως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ὑπευθύνου γραμμῆς. Καὶ ἤδη διὰ τρίτην ἡμέραν συνεχίζεται ἡ συζήτησις χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ οὔτε μία φωνὴ ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως....

§211Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐνῷ διορίζονται Ὑπουργοὶ ἄνευ χαρτοφυλακίου, τὴν στιγμὴν ποὺ γίνονται ἀπεργίαι, διότι δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους......

§212ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς εἴχατε 44 Ὑπουργούς...

§213Χ. ΛΑΔΑΣ. Μᾶς περάσατε κατὰ 6.

§214Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς, κύριοι βουλευταί, εἶναι εὔλογος ἡ ἀπορία εἰς ποῖον ἐπὶ τέλους λόγον ὀφείλεται ἡ περίεργος καὶ παθητικὴ αὐτὴ στάσις τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν γνώμην μας δύο εἶναι αἱ δυναταὶ καὶ λογικαὶ ἐξηγήσεις τοῦ φαινομένου τούτου. Ἡ πρώτη εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἴσως δὲν θέλει νὰ ὀξύνῃ τὴν κατάστασιν ἐλπίζουσα ὅτι τοιουτοτρόπως διατηρεῖ πάντοτε ἀνοικτὴν τὴν ὁδὸν τῆς συνεννοήσεως μὲ τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἡ δευτέρα ἐξήγησις εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει στενὸν κομματικὸν συμφέρον νὰ ἀφίσῃ νὰ διαιωνισθῇ καὶ νὰ ἀποτελματωθῇ ἡ συζήτησις, διότι ἐλπίζει ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ ἀμβλυνθῇ ἡ ἐναντίον της ὀξύτης καὶ ἴσως κατὰ τὸ μεσολαβοῦν διάστημα θὰ ἀποδώσουν αἱ ἐνδεχόμεναι παρασκηνιακαί της ἐνέργειαι. Θὰ ἦτο προτιμώτερον, θὰ ἦτο ἀπείρως προτιμώτερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν ἠλήθευεν ἡ πρώτη ἐκδοχή. Πιστεύω ἀδιστάκτως ὅτι ἀληθεύει μόνον ἡ δευτέρα. Διότι δυστυχῶς εἶναι ἐλάχισται αἱ ἐκδηλώσεις τῆς κυβερνητικῆς δράσεως εἰς τὰς ὁποίας ὁδηγὸς καὶ γνώμων νὰ ὑπῆρξε τὸ κομματικὸν κριτήριον. Εἰς τὸν τομέα τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἡ ἀλόγιστος αἰσιοδοξία μὲ τὴν ὁποίαν διεβουκολήθη καὶ παρεπλανήθη ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Χώρας παρὰ τὰς ὑπευθύνους ὑποδείξεις, μόνον μίαν στενὴν καὶ μικροκομματικὴν ἀντίληψιν ἔχει ὡς ἐξήγησιν. Εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως ὑπῆρξεν ἀνάλογος ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀντὶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἐπιβάλῃ τὸ Κράτος τοῦ νόμου πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις, ἔσπευσε νὰ δικαιολογήσῃ τὰς ἀτασθαλίας τῶν φίλων της ὡς ἀθῷα ἐκλογικὰ ἐπινίκεια, καὶ ἠρνεῖτο ἐπὶ μακρὸν νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι τὰ ἀθῷα αὐτὰ ἐκλογικὰ ἐπινίκεια, ὑπῆρξαν ἕνας ἀπὸ τοὺς σπόρους, ἴσως ὁ ἀσθενέστερος, ἀλλὰ πάντως ἕνας ἀπὸ τοὺς σπόρους τῶν σημερινῶν ζιζανίων καὶ τριβόλων. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα διὰ νὰ ἀντιληφθῇ καὶ ὁμολογήσῃ ὁ ἴδιος ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἐξήγησιν τὴν ἔγγραφον τὴν ὁποίαν ἔκαμε πρὸς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων εἰς τὴν πρώτην μετ’ αὐτῶν συνάντησιν τὴν 26ην Ὀκτωβρίου, καὶ νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι: «....... (ἀναγινώσκει) .......». Κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας τῆς ἐν γένει πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ συζήτησις ἔχει γενικευθῆ. Ὡμίλησαν ἤδη πολλοὶ ρήτορες, καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ ὑπεύθυνον συμπέρασμα τῆς συζητήσεως ταύτης θὰ συνοψισθῇ ὑπὸ τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν. Θὰ ἤθελον μόνον νὰ τονίσω ὡρισμένα σημεῖα τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὴν συνάντησίν του μετὰ τῶν ἄλλων πολιτικῶν. Ὀλίγα μόνον σημεῖα σχετικὰ πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν μακράν του αὐτὴν εἰσήγησιν πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγοὺς κατηνάλωσε τὸ μεγαλύτερον μέρος μὲ τὸ οἰκονομικὸν θέμα καὶ κατὰ πρῶτον ἐπανηγύρισε τὸ γεγονὸς ὅτι: «Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις....... (ἀναγινώσκει) ...........». Λυποῦμαι ἰδιαιτέρως, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω ριζικῶς μὲ τὸν πανηγυρικὸν τόνον τῶν πρωθυπουργικῶν δηλώσεων ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Καὶ πρῶτα, πρῶτα ἱστορικῶς δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ κατατεθεὶς ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὁ πρῶτος μεταπολεμικὸς προϋπολογισμός. Εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ αἱ προκάτοχοι μεταπολεμικαὶ Κυβερνήσεις κατήρτισαν καὶ ἐκεῖναι προϋπολογισμοὺς μετὰ τῆς αὐτῆς ἐπιμελείας, ὅπως καὶ ἡ σημερινή, ἀδιάφορον ἂν οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν ἀνετράπησαν ὑπὸ τῶν γεγονότων. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὴν ἱστορικὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ, εἶναι βέβαιον ὅτι ὁ ὑπὸ ἐκτέλεσιν προϋπολογισμὸς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δὲν παρουσιάζει κανὲν ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἡ σύγχρονος θεωρία καὶ πρᾶξις θεωροῦν ὡς ἀπαραίτητα. Δὲν εἶναι ὁ ὑπὸ ἐκτέλεσιν προϋπολογισμὸς μία πρᾶξις πολιτικὴ κατοπτρίζουσα τὸ σύνολον τοῦ δημοσιονομικοῦ, τοῦ κοινωνικοῦ καὶ τοῦ ἐν γένει πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ὑπὸ ἐκτέλεσιν προϋπολογισμὸς εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον μία λογιστικὴ κατάστασις ἐμφαίνουσα τὸ μέγιστον δυνατὸν ὅριον τῶν ἐσόδων καὶ τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον τῶν ἐξόδων. Καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ αὐτοῦ δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένους ἀριθμούς, προκειμένου περὶ τῶν ἐσόδων. Ἐπὶ συνόλου προϋπολογισμοῦ 1.400 ἑκ. τὰ 800 ἑκ. περίπου δηλαδὴ τὰ ⅗ προέρχονται ἀπὸ τὰ ἔκτακτα ἔσοδα καὶ κυρίως ἀπὸ τὴν διάθεσιν τῶν ἐφοδίων τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι τόσον παραστατικὸς καὶ τόσον χαρακτηριστικός, ὥστε νὰ ὁμιλῇ ἀφ’ ἑαυτοῦ καὶ νὰ περιττεύῃ κάθε ἄλλο σχόλιον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα ἀρκοῦμαι μόνον νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἢ μᾶλλον νὰ ἐπαναλάβω τὰ ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ὀλίγου διεξετραγώδησαν πλεῖστοι ἄλλοι τῶν ρητόρων περὶ τῆς οἰκτρᾶς ἀνεπαρκείας τῶν πιστώσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν. Θέλει ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς ἀναγκάσῃ νὰ πιστεύσωμεν ὅτι αἱ ἀνεπαρκεῖς αὐταὶ πιστώσεις διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἀποτελοῦν τὸ ἅπαντον τῆς Κυβερνητικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ τεραστίου τούτου προβλήματος; Βεβαίως δὲν θὰ διαπράξωμεν τὴν ἀδικίαν νὰ ἀποδώσωμεν μίαν τοιαύτην μομφὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ἀκριβῶς, διότι γνωρίζομεν τὰς ἐξ ἀντικειμένου δυσχερείας, μὲ τὰς ὁποίας παλαίει ἡ Κυβέρνησις καὶ μὲ τὰς ὁποίας θὰ ἐκαλεῖτο νὰ παλαίσῃ καὶ οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν κατατεθέντα προϋπολογισμὸν μεγαλυτέραν ἀξίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἔχει μία ἁπλῆ λογιστικὴ κατάστασις. Ἄλλωστε τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μας ἀνεγνώρισεν ὁ ἴδιος ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν προμνησθεῖσαν ἔκθεσίν του πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς. Διότι ὀλίγον κατωτέρω, μετὰ τὸν πανηγυρισμὸν τοῦ γεγονότος τῆς καταθέσεως τοῦ περιφήμου προϋπολογισμοῦ, εἰσερχόμενος εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ λέγει τὰ ἑξῆς: «Ἐλπίζεται....... (ἀναγινώσκει).......». Ἀναγνωρίζει δηλαδὴ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὅτι τὸ ἔλλειμμα τὸ ἐμφανὲς τοῦ προϋπολογισμοῦ πρόκειται νὰ αὐξηθῇ, κατὰ τὰς πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχορηγήθησαν ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου καὶ ἐντεῦθεν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν καὶ τῶν συντάξεων καὶ διὰ τὰ δῶρα τῶν Χριστουγέννων. Τὶ θέλει νὰ πιστεύσωμεν ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Θέλει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι, ὅταν κατηρτίζετο ὁ προϋπολογισμός, αἱ ἀποδοχαὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ αἱ συντάξεις ἦσαν ἐπαρκεῖς καὶ ὅτι αἱ χορηγηθεῖσαι πιστώσεις ἦσαν τὸ ἅπαντον τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου; Ἢ θέλει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι, ὅταν κατηρτίζετο ὁ προϋπολογισμός, ἦτο ἀδύνατον νὰ προβλεφθῇ ἡ ἀνάγκη τῆς χορηγήσεως τῶν δώρων τοῦ Πάσχα καὶ τῶν Χριστουγέννων; Ἄς ἀφίσωμεν, λοιπόν, κατὰ μέρος τὸν πανηγυρισμὸν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ γεγονότος τῆς καταθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἄς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἔρευναν ἑνὸς ἢ δύο ἄλλων σημείων τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, εἰς τὴν κακήν του αὐτὴν ἔκθεσιν, ἐξῆρε τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀποφύγῃ τὸν πληθωρισμὸν καὶ ἐτόνισεν ὅτι τὸ 92% τῆς κυκλοφορίας ἔχει διατεθῆ διὰ σκοποὺς ἀποκλειστικῶς παραγωγικούς. Δὲν ἔχομεν καμμίαν διάθεσιν, οὔτε πρόθεσιν νὰ συντείνωμεν, νὰ εἴπωμέν τι, τὸ ὁποῖον θὰ συνέτεινεν εἰς τὸν κλονισμὸν τῆς ἐμπιστοσύνης πρὸς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἀναγνωρίσωμεν εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι πράγματι ὁ λογαριασμὸς τοῦ Δημοσίου μετὰ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐκινήθη εἰς ἐπίπεδα ἱκανοποιητικά, καθὼς δικαίως τονίζει εἰς τὴν ἔκθεσίν του ὁ κ. Πρωθυπουργός, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν ἤντλησε τοὺς πόρους του κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὁ πληθωρισμὸς δὲν δημιουργεῖται μόνον ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, ἀποτελεῖ ἀξίωμα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης ὅτι ὁ πληθωρισμὸς ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν ἰσορροπίας μεταξὺ νομίσματος καὶ ἀγαθῶν καὶ ἕνα κλάδον τοῦ φαινομένου ἀποτελεῖ ὁ πληθωρισμὸς ὁ προερχόμενος ἀπὸ τὴν ἔκδοσιν τοῦ νομίσματος διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, δυστυχῶς δὲ πρὸς τὴν κατεύθυνσιν αὐτὴν τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ νομίσματος πρὸς τὰ ἀγαθὰ δὲν δυνάμεθα νὰ διαπιστώσωμεν καμμίαν κυβερνητικὴν ἐνέργειαν. Ἡ Κυβέρνησις συνέχισε τὴν προσωρινὴν πολιτικὴν τῶν προκατόχων της, τῆς διατηρήσεως τῆς ἐξωτερικῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος διὰ τῆς προσφορᾶς χρυσοῦ. Ἀλλὰ ἐσταμάτησε μόνον εἰς τὴν διατήρησιν τῆς ἐξωτερικῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος, παραμελήσασα τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν τοῦ νομίσματος, δηλαδὴ τὴν ἀγοραστικήν του δύναμιν καὶ διὰ τοῦτο παριστάμεθα μάρτυρες τῆς διαρκοῦς κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας ὑπερτιμήσεως τοῦ τιμαρίθμου. Ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ νομίσματος ἦτο καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ διατηρηθῇ μόνον διὰ τῆς τονώσεως τῆς παραγωγῆς καὶ διὰ τοῦ ἐλέγχου τῶν τιμῶν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὔτε τόνωσιν παραγωγῆς, πέραν ἑνὸς ἴσως κλάδου βιομηχανίας, ἐπέτυχεν, οὔτε κανένα ἔλεγχον τῶν τιμῶν ἐνήργησε. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ ὅλου μηχανισμοῦ τῶν τιμῶν καὶ τοῦ ἐλέγχου αὐτῶν, ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι ἀπὸ τὴν ὕψωσιν τοῦ τιμαρίθμου προκύπτει μία ρητὴ διάψευσις τῆς αἰσιοδοξίας τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σχετικὴ ἀνακοίνωσις τῶν ξένων ἐμπειρογνωμόνων, ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ προεκάλεσε μέγαν θόρυβον. Ἂς ἴδωμεν τώρα ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ διαβεβαίωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὅτι τὰ 92% τῆς κυκλοφορίας ἔχουν διατεθῆ διὰ σκοποὺς παραγωγικούς. Εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ὑπολογίζει καὶ ὅλα τὰ δισεκατομμύρια, τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὴν μέσῳ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συγκέντρωσιν τῶν γεωργικῶν προϊόντων. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ γεωργικῶν προϊόντων καταναλισκομένων ἐν τῇ Χώρᾳ, ἀναμφισβητήτως ἦτο μία προσπάθεια, ἂν ὄχι ἀπολύτως παραγωγική, πάντως σχετικὰ παραγωγική, διότι ὑπεβοήθησε τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν, ἐφ’ ὅσον ὅμως πρόκειται περὶ προϊόντων ἐξαγομένων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ συγκέντρωσις αὐτῶν ἀντὶ τῆς διευκολύνσεως τῆς ἐξαγωγῆς των εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ παραγωγικὴν τοποθέτησιν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἀποτελεῖ βάρος τῆς κυκλοφορίας. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐπρόκειτο περὶ προϊόντων ἐξαγομένων εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ συγκέντρωσις αὐτῶν ἀντὶ νὰ διευκολύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἀναλόγου συναλλάγματος, ὄχι μόνον δὲν ἀποτελεῖ παραγωγικὴν τοποθέτησιν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ βάρος τῆς κυκλοφορίας. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω ὅτι εἶναι δύσκολον εἰς μίαν συζήτησιν, ὡσὰν τὴν σημερινήν, νὰ εἰσέλθῃ κανεὶς εἰς περισσοτέρας λεπτομερείας, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος. Ἠθελήσαμεν ἁπλῶς νὰ ἐπισημάνωμεν ὡρισμένα σημεῖα λαμβάνοντες ἀφορμὴν ἀπὸ τὰς ἐγγράφους δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς. Καθὼς δὲ θὰ ἀντελήφθητε, εἶναι ἐπίσης δύσκολον νὰ ἐπισημάνῃ κανεὶς τὰς ἀκριβεῖς θεωρητικὰς καὶ δογματικὰς διαφορὰς μεταξὺ τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος καὶ τοῦ προγράμματος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ εἶναι δύσκολον, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητοι αἱ ἀντικειμενικαὶ δυσκολίαι τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰς ὁποίας θὰ ἐκαλεῖτο νὰ ἀντιμετωπίσῃ οἱαδήποτε ἄλλη Κυβέρνησις εἰς τὴν θέσιν της. Κύριοι, ὅμως εἶναι δύσκολον, διότι ἡ Κυβερνητικὴ ἔκκλησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ θέματος εἶναι συντεταγμένη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ περιορίζεται εἰς μίαν ἁπλῆν θεωρητικὴν ἀπαρίθμησιν διαφόρων κινδύνων καὶ διαφόρων μέσων ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δύσκολον νὰ διαφωνήσῃ κανεὶς θεωρητικῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, δὲν εἶναι ἡ δυσκολία ἐπὶ τῆς ἀνάγκης νὰ ἀποφευχθῇ ὁ πληθωρισμὸς ἢ νὰ γίνῃ μία σύνθλιψις τῶν τιμῶν ἢ αὔξησις τῆς παραγωγῆς, ἡ διαφωνία μας εἶναι ὁ τρόπος τῆς ἀσκήσεως τῆς ἀντιπληθωρικῆς πολιτικῆς, τῆς πολιτικῆς τῆς συμπιέσεως τῶν τιμῶν, τῆς πολιτικῆς τῆς τονώσεως τῆς παραγωγῆς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως δὲ αὐτῆς ὀρθῶς κατὰ τὴν γνώμην μας κατὰ τὰς συσκέψεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μεταξὺ τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὑπεστηρίχθη ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα δὲν ἦτο ζήτημα πρωτεῦον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμφωνίαν διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεργασίας. Ἄλλαι εἶναι αἱ διαφωνίαι μας καὶ αἱ διαφοραί μας μὲ τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι κατέστησαν ἀδύνατον τὴν συνεργασίαν. Καὶ ἡ κυριωτέρα ἀπὸ τὰς αἰτίας αὐτὰς εἶναι ἡ ὀργανικὴ ἀδυναμία τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξαρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν σημερινῶν περιστάσεων. Ἡ Κυβέρνησις καλυπτομένη ὀπίσω ἀπὸ μίαν συμβατικὴν πλειοψηφίαν κλείει τὰ ὦτα της εἰς τὰς ἐπικλήσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν γνωρίζομεν ποίαν ἀξίαν ἔχει ἡ σημερινὴ Κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὸ Δημοψήφισμα, καὶ δὲν γνωρίζομεν ἐὰν ἡ πλειοψηφία αὐτὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ὁδὸν τὴν ὁποίαν ἐχάραξεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή, ὑπὸ τὴν σημερινήν της ἐμφάνισιν, ἔχει χάσει πᾶσαν ἐπαφὴν μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, ἔχει ἀποκοπῆ ἀπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, καὶ διὰ τοῦτο, ἐφ’ ὅσον τίθεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν καταψηφίσωμεν. (Χειροκροτήματα).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Θεοφανόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§216Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον ἀπὸ δεκαημέρου δονεῖ τὴν ψυχὴν τοῦ Ἔθνους καὶ προὐκάλεσε τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ Κοινοβουλίου, νομίζω ὅτι ἔχω τὴν ἐπιτακτικὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ ἐπιτακτικὸν καθῆκον νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, τοσούτῳ μᾶλλον ἀφοῦ εἶμαι ὀπαδὸς τῆς γνώμης ὅτι ἡ πολιτικὴ ἕνωσις τῶν κομμάτων τῆς Χώρας, εἶναι ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς κινδύνους οἱ ὁποῖοι περισσότερον καὶ σπουδαιότερον ἀπὸ ἄλλοτε ἀπειλοῦν τὴν Χώραν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς γνωρίζει πάντοτε εἰς τὰς κρισίμους καὶ δυσκόλους περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὰ συμφέροντα τῆς Πατρίδος εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ, νὰ ἑνοῦται καὶ διὰ τῆς ἑνώσεως νὰ μεγαλουργῇ. Καὶ σήμερον παρὰ τὴν διαφορὰν τῶν πολιτικῶν ἀντιλήψεων, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἶναι ἡνωμένος, καὶ δὲν ἀναμένει μὲ ἀγωνίαν τίποτε ἄλλο παρὰ τὴν ἕνωσιν τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν τῆς Χώρας. Εἶναι βαθύτατα πεπεισμένος εἰς τὸ πατριωτικὸν αἴσθημα τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, καὶ πιστεύει ὅτι ὑπὸ τὴν φωτεινὴν ἡγεσίαν τῶν ἡγετῶν τῆς Χώρας θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ δικαίωσις τῶν θυσιῶν του. Διαισθάνεται δὲ ὅτι ὑπὸ τοιαύτην ἡγεσίαν, λαμπρυνομένην ὑπὸ τὴν ὑψηλὴν ἐποπτείαν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, θὰ ἐπιτύχῃ τὴν δικαίωσιν τῶν μεγάλων ἀγώνων καὶ τῶν μεγάλων θυσιῶν. Ἐπὶ πλέον διαβλέπει ὅτι διὰ τῆς ἑνώσεως τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν θὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῆς ἀπὸ τοὺς ἐσωτερικοὺς ἐχθροὺς ποὺ ἀπειλοῦν τὴν ὕπαρξιν αὐτῆς. Καὶ ὅταν πρὸς τοιοῦτον τέλος ἀποβλέπει ἡ Ἐθνικὴ ἀξίωσις, ποῖον εἶναι τὸ κώλυμα τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας νὰ προσφέρουν ἐν τῇ ἑνώσει, καὶ διὰ τῆς ἑνώσεως τὰς ὑπηρεσίας των πρὸς τὴν Πατρίδα; Οὐδὲν ἐγὼ εὑρίσκω κώλυμα, τὸ ὁποῖον νὰ δικαιολογῇ τὴν ματαίωσιν τῶν πρὸς τὴν Πατρίδα ἡνωμένων ὑπηρεσιῶν. Θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας τῆς Χώρας ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἀναμιμνησθῶμεν καὶ τὰς κακὰς τῆς πολιτικῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας σελίδας, τόσον τὰς παλαιὰς ὅσον καὶ τὰς προσφάτους, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ νὰ ἀντλήσωμεν διδάγματα. Ἐκεῖ θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς περιστάσεις σοβαρὰς καὶ κρισίμους, κατὰ τὰς ὁποίας ἐξεδηλώθη διάστασις τῶν στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ἡγετῶν τῆς Χώρας, τὰ συμφέροντα τοῦ Ἔθνους κατεζημιώθησαν καὶ ἐπὶ μακρὸν τὸ πολιτικὸν σκότος ἐκάλυψε τὴν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας. Ἄς ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι περιστάσεις ὁμοίας ἐκείνων τὰς ὁποίας σήμερον διερχόμεθα, οὐδέποτε ἀντίκρυσεν τὸ Ἔθνος κατὰ τὴν μακραίωνα ἱστορίαν του. Οὐδέποτε παρουσιάσθησαν δυσκολίαι τόσον μεγάλαι καὶ κρίσιμοι εἰς τοὺς καιροὺς τοὺς ὁποίους ζῶμεν. Σήμερον δύο τινὰ θὰ γίνουν, ἢ ἡ ἔνδοξος πατρίς μας θὰ ἀνορθωθῇ καὶ θὰ βαδίσῃ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς θείας ἀποστολῆς της ἢ θὰ σβύσῃ ὑπὸ τὴν μάχαιραν τῶν ἐχθρῶν τῆς Χώρας, ἐκείνων ποὺ ἀνῆλθον ἀπὸ τὸν Ἅδην διὰ νὰ σφαγιάσουν, ὄχι μόνον τὰ δίκαια καὶ τὰς ἐλπίδας, ἀλλὰ καὶ τοὺς Ἕλληνας καὶ τὴν Χώραν.

§217Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται ἀκριβῶς.

§218Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς ἀξιοτίμους πολιτικοὺς ἀρχηγούς, ὅτι ὁ τόπος μας ἔχει ἕνα πολιτισμόν, πολιτισμὸν αἰώνων, πολιτισμὸν νέον καὶ παλαιόν, τὸν ὁποῖον ἀνανεώσαμε μὲ θυσίας μεγάλας καὶ ἀγῶνας αἱματηρούς. Εἶσθε, κ. Ἀρχηγοί, θεματοφύλακες τοῦ πολιτισμοῦ αὐτοῦ καὶ ἔχετε τὸ καθῆκον νὰ τὸν διαφυλάξητε ἱερὸν καὶ ἀμόλυντον καὶ οὕτω νὰ τὸν παραδώσητε εἰς τοὺς μεταγενεστέρους. Ἡ φωνὴ τοῦ Ἔθνους σᾶς καλεῖ νὰ ἑνωθῆτε, φωνὴ ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ τοῦ στόματος τοῦ Βασιλέως. Ὅλοι ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν πιστῶς καὶ ἡνωμένοι. Σπεύσατε καὶ ἑνωθῆτε. Ὅτι δὲν ἐπράξατε χθές, νὰ τὸ πράξητε σήμερον, ἴσως εἶναι καιρὸς νὰ τὸ πράξητε καὶ αὔριον. Ἐγὼ προσωπικῶς πιστεύω βαθύτατα εἰς τὴν διαλλακτικότητα καὶ τὸν ἁγνὸν πατριωτισμὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως πιστεύω καὶ εἰς τὴν θερμὴν πρὸς τὴν Πατρίδα ἀγάπην ὅλων τῶν ἡγετῶν τῆς Χώρας. Δὲν θέλω ποτὲ νὰ πιστεύσω, καὶ ἀποκρούω διαρρήδην ὅτι ἡ προσπάθεια διὰ τὴν ἕνωσιν προσέκοψε εἰς ἐμπόδια κατώτερα τῶν μεγάλων πατριωτικῶν αἰσθημάτων σας. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ὑμετέραν προσοχὴν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ σπεύσητε νὰ βοηθήσετε τὴν Πατρίδα, κατασφαζομένην ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς, καὶ ἀδικουμένην ἀπὸ τοὺς φίλους. Ἐὰν δὲν τὸ πράξητε, τὸ σφάλμα σας θὰ εἶναι βαρύ, καὶ θὰ τὸ πληρώσητε καὶ σεῖς καὶ ὅλοι ἡμεῖς μὲ τίμημα βαρύτατον. Ἀνέμενον ἀκόμη μὲ ἀγωνίαν, ὅτι θὰ ἴδωμεν τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας ἡνωμένους διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν δικαίωσιν τῶν ἀγώνων μας, καὶ νὰ ἐνθαρρύνουν τὴν Πατρίδα μας. Μὴ ταράττεσθε, ὁ ἀνασχηματισμὸς τῆς Κυβερνήσεως, ὁ γενόμενος ἐξ ἐπιλέκτων ἀνδρῶν τῆς πλειοψηφίας τοῦ Κόμματος, θὰ καταστήσῃ ὁμαλωτέραν καὶ εὐκολωτέραν τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν γενικὴν διεύθυνσιν τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἤθελον νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἄδειαν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ σεῖς ἀξιότιμοι κ. Ὑπουργοί, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι μέτωπον δὲν εἶναι ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θεσσαλία, ἐκεῖ ὅπου πίπτουν οἱ στρατιῶται μας καὶ τὰ κεφάλια τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν, δυστυχῶς μέτωπον εἶναι ὅλη ἡ Ἑλλάς. Πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἀξιότιμοι κ. Ὑπουργοί, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως δὲν εἶναι μόνον εἰς τὰς χεῖρας τῶν Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως, εἶναι ἐξ ἴσου εἰς χεῖρας ὅλων τῶν Ὑπουργῶν. Ὅλοι οἱ κ. Ὑπουργοί, πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὰς ἐπάλξεις. Εἶναι εἰς χεῖρας τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος, ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπῃ, θὰ τοῦ ἔλεγον «ἐνισχύσατε τοὺς δικαστάς», «ἐμπνεύσατε εἰς αὐτοὺς φρόνημα», «ἀνυψώσατε τὴν καταπεσοῦσαν δικαιοσύνην». Ἔχομεν ἀνάγκην τοῦ μακαρίτου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης τοῦ 1910, μιμηθῆτε τὸν σοφὸν ἐκεῖνον νομικὸν καὶ πολιτικὸν ἄνδρα, ἔχομεν ἀνάγκας σήμερον ταχύτητος καὶ σπουδῆς. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι ὁ χρόνος τῶν Ὑπουργῶν δὲν μετρᾶται μὲ τὸ ἴδιο μέτρο, ποὺ μετρᾶται ὁ χρόνος τῶν ἄλλων ἀνθρώπων. Μία ὥρα ἰδική σας, ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ τὸ πᾶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένετε, ὑπάρχει ἀνάγκη σπουδῆς καὶ ταχύτητος, κύριοι Ὑπουργοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ εὑρίσκεται εἰς τὸ μέτωπον, καὶ τὸ μέτωπον εἶναι ἐδῶ καὶ παντοῦ. Ἀπὸ χθὲς κατῆλθον εἰς ἀπεργίαν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Αὔριον τί θὰ γίνῃ; Δὲν μᾶς κάμει τὴν τιμήν, ὁ κ. Ὑπουργός, νὰ εἶναι ἐδῶ, διὰ νὰ ἀκούσῃ καὶ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ μίαν μερίδα τοῦ Ἀθηναϊκοῦ λαοῦ καὶ τὸν νομικὸν κόσμον τῆς Πρωτευούσης, διὰ νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι δὲν εἶναι ἕτοιμος διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ θέμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ ἀγῶνος. Τὸ ζήτημα τὸ δημοσιοϋπαλληλικόν, εἶναι ἀπὸ ἐτῶν ἐκκρεμές, καὶ εἴχομεν ἡμεῖς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ εἴχομεν βάλει εἰς τὴν ὁδὸν πρὸς λύσιν. Αἱ ἀνακοινώσεις, αἱ γενόμεναι εἰς τὸν τύπον, ἦσαν ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐν μέρει ἀνακριβεῖς, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπρεπε νὰ εἶχεν ὑποβάλλει τὸ ἐπαγγελθὲν νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν ὠφεληθέντων ἐκ τῆς νομισματικῆς διαρρυθμίσεως, καὶ δὲν τὸ ἐπέβαλε, καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου πολλὰ θὰ ἀπεκόμιζε τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ἡ πολιτικὴ τῆς ἀποτελματώσεως ἔχει παρέλθει. Βλέπω ράθυμον τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν καλῶ νὰ εἶναι ταχύτερος καὶ σταθερώτερος. Ἀνέφερα τὰ παραδείγματα αὐτὰ διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ σταθῇ ὁ ἴδιος εἰς τὸ πηδάλιον τοῦ σκάφους, διότι ἐὰν βαδίσωμεν ραθύμως, ὅπως βαδίζομεν, τίποτε δὲν θὰ γίνῃ. Ἀποτεινόμενος καὶ πάλιν, πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας, θέλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κίνδυνος εἶναι ἐπὶ θύραις, μὴ παρίδητε τὴν ἀξίωσιν αὐτὴν τοῦ λαοῦ. Ὁ λαὸς σᾶς ἐτίμησε καὶ σᾶς περιέβαλεν μὲ ἀγάπην, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ παύσητε νὰ τὸν ἀγαπᾶτε. Ἀγαπήσατέ τον καὶ ἀνταποκριθῆτε εἰλικρινῶς εἰς τὴν ἀξίωσιν αὐτὴν τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα ἐξ ὅλων τῶν πτερύγων).

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Παπαδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§220Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα κατόπιν μιᾶς ἀνασυνθέσεως, ἢ μᾶλλον ἀποσυνθέσεως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ κατόπιν τόσων σοβαρῶν πολιτικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐμεσολάβησαν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, καὶ τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρηκολούθησε μὲ μαρτυρικὴν ἀγωνίαν. Δυστυχῶς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, δὲν κατώρθωσαν νὰ δώσουν εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησε καὶ ζητᾶ. Ἐφ’ ὅσον αὐτὸ δὲν κατέστη δυνατὸν τὸ ἐθνικὸν δρᾶμα συνεχίζεται καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ διαγνώσῃ κανεὶς ποῦ θὰ φθάσωμεν. Τρία εἶναι καθ’ ἡμᾶς τὰ βασικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔφεραν εἰς τὴν ἀνάγκην τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας, τὸ ζήτημα τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὸ οἰκονομικόν. Ἐπὶ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου θέματος δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, διότι οὔτε διπλωμάτης εἶμαι, οὔτε οἰκονομολόγος. Ἐκτὸς τούτου, χωρὶς τὴν λύσιν τοῦ πρώτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν τὰ δύο ἕτερα. Πῶς θέλετε, κύριοι βουλευταὶ καὶ κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ μεγάλα διαμερίσματα τῆς Χώρας ἐλέγχονται ἀπὸ τὰς ἀναρχικὰς συμμορίας νὰ μᾶς δώσουν οἱ σύμμαχοι τὰ ὑπόδουλα ἐδάφη, ἐφ’ ὅσον δὲν κατωρθώσαμεν νὰ κυβερνήσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατέχομεν. Πῶς θέλετε νὰ μᾶς δώσουν χρήματα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ τὴν ἀνασυγκρότησιν καθ’ ἣν στιγμὴν σπίτια, γεφύρια, δρόμοι, καταστρέφονται καὶ ἀνατινάσσονται ἀπὸ τὰς κομμουνιστικὰς συμμορίας. Τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν Κράτος ἐλεύθερον, δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀνοικοδόμησις. Κινδυνεύομεν νὰ γίνωμεν ἐλεύθεροι πολιορκημένοι, κινδυνεύομεν νὰ μείνωμε μόνον μὲ τὸ Κράτος τῶν Ἀθηνῶν. Εἴπομεν πρὸ πολλοῦ. Ἐπαναλαμβάνομεν καὶ τώρα. Μεγάλα διαμερίσματα τῆς Χώρας εὑρίσκονται ὑπὸ τὸ Κράτος τῶν κομμουνιστῶν. Οὐδεμία διαταγὴ τοῦ Κράτους ἐκτελεῖται εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἠκολούθησεν ἐσφαλμένην ὁδόν, ἐκκινήσασα ἀπὸ ἄλλην ἀφετηρίαν. Ἐχρησιμοποίησε τὸν στρατὸν καθ’ ὃν τρόπον τὸν χρησιμοποιεῖ, χωρὶς νὰ ἀποδώσῃ τίποτε. Εἴπομεν ἡμεῖς· ὁ Στρατὸς δὲν ἐξοντώνει συμμορίας, διαλύει καὶ τοῦτο μᾶς εἶναι ἀνωφελές. Ὁ Στρατὸς ἔχει ἄλλο ἔργον καὶ πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἐν ἀναμονῇ πρὸς ἀντιμετώπισιν ἐνδεχομένου σοβαρωτέρου κινδύνου. Θέλω νὰ πιστεύω ὅτι τώρα καὶ ἡ Κυβέρνησις παραδέχεται τὴν δυσχέρειαν εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν. Ἐκτὸς τούτου, τὰ γενικώτερα μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τότε ὡμίλησεν εἰς τὴν Βουλήν, δὲν εἶναι τὰ ἐνδεδειγμένα διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας. Ἔλεγον τότε, ὅτι τὸ Ἔθνος πρέπει νὰ κερδίσῃ τὴν μάχην ἐκεῖ ποὺ τὴν δίδει ὁ κομμουνισμός. Συνεπῶς ἀντὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὰς πόλεις πρὸς τὰ βουνά, ἔπρεπε νὰ ξεκινήσῃ ἀπὸ τὰ βουνὰ πρὸς τὰς πόλεις. Ἔπρεπε νὰ συλλάβῃ τὸν ταῦρον ἀπὸ τὰ κέρατα καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ νύχια. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς τάξεως ἀφορᾷ ὅλους τοὺς Κυβερνητικοὺς τομεῖς ἐνεργείας. Τὰ ὄργανα ὅμως τῆς Κυβερνήσεως κατέστρεψαν τὸν ψυχικὸν ἐξοπλισμὸν τῶν ἐθνικοφρόνων Ἑλλήνων. Ἕνα παράδειγμα σᾶς ἀρκεῖ. Εἰς τὴν Ἤπειρον εὑρέθη Νομάρχης τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν εἰς ἕνα φίλον του ἔλεγε πρὸ ἡμερῶν χαρακτηριστικά: «Εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτων Ζερβικῶν, οἱ ὁποῖοι τείνουν νὰ ἐκτοπίσουν τὰ κόμματα ἀπὸ τὴν Ἤπειρον. Πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ αὐτούς.

§221Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὑπάρχει ὁ Νομάρχης Τρικάλων, ὁ ὁποῖος ἔχει κάμει ἐπίσημον ἀναφορὰν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§222Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔθεσεν ὁ κ. Νομάρχης ὑπὸ διωγμὸν τοὺς ἀγωνιστάς, οἱ ὁποῖοι ἂν δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, ἐστήριξαν μὲ τὸ αἷμα των καὶ μὲ τὰ κόκκαλά των τὴν καρέκλαν εἰς τὴν ὁποίαν κάθεται ὁ κ. Νομάρχης. Αὐτοὺς τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις καλεῖ διὰ ν’ ἀντιμετωπίσουν τὸν ἔσχατον κίνδυνον, ζητοῦσα νέον αἷμα καὶ νέας θυσίας. Ἔχω πολλὰ συγκεκριμένα παραδείγματα, ἀλλὰ δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Διερωτώμεθα εἰς τὴν Ἤπειρον, τί ἐπὶ τέλους ἔκαναν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι διὰ νὰ εὑρίσκωνται ὑπὸ διωγμόν; Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τοῦ παρόντος χρόνου. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, θὰ σᾶς κάνω μίαν σύγκρισιν τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ σήμερον εἰς τὴν Θεσσαλίαν, τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Πελοπόννησον ἀκόμη, καὶ τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Ἤπειρον. Εἰσέρχονται καὶ ἐκεῖ συμμορίαι, ἀλλὰ δὲν ἐξέρχονται. Γνωρίζετε καλῶς τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς Ἠπείρου, γνωρίζετε καλῶς τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ συμμορίαι τοῦ Κ. Κ., καὶ οἱ Σλαῦοι, διὰ νὰ ἐπιφέρουν μίαν σοβαρὰν ἀναταραχὴν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν, πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ των. Ὁ Ἠπειρωτικός, ὅμως, Λαὸς ἀπὸ τοῦ 1942 ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατηγοῦ Ζέρβα, ἠγωνίσθη τὸν τίμιον ὑπὲρ πατρίδος ἀγῶνα. Ὁ Λαὸς αὐτὸς εὑρέθη καὶ εὑρίσκεται ἡνωμένος καὶ αἰσθάνεται, ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, ἐθνικὴν ὑπερηφάνειαν καὶ εὐχαρίστησιν ν’ ἀγωνίζεται διὰ τὴν τιμὴν τῆς πατρίδος. Διατηρεῖ ἀκέραιον τὸν ψυχικόν του ἐξοπλισμόν, δι’ αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ δρᾶσις τῶν συμμοριῶν τοῦ Κ. Κ. ἐκεῖ. Ὁ λαὸς αὐτὸς ἀντιλαμβάνεται καὶ γνωρίζει καλὰ ὅτι ἐὰν εἰς τὴν κρίσιμον ἐκείνην καμπὴν τοῦ Ἔθνους, δὲν εἶχεν εὑρεθῆ ἡνωμένος, ἀποφασισμένος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐπερχόμενον κίνδυνον τοῦ Πανσλαυϊσμοῦ, ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, θὰ ἦτο Κομμουνιστική. Ἀναμετρᾷ τὸ μέγεθος τοῦ ἔργου του καὶ εἶναι ἀποφασισμένος νὰ τὸ συνεχίσει καὶ οὐδέποτε θὰ τὸ ἀφίσει νὰ χαθῇ. Δὲν ὑπάρχουν κόμματα εἰς τὴν Ἤπειρον, ὑπάρχει μόνον ἡ Ἑλλάς. Κύριε Πρόεδρε καὶ κύριοι βουλευταί, ἐκεῖ ὑπάρχει ἕνας κόσμος Ἑλληνικὸς καὶ ἕνας κόσμος ἐχθρικὸς πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ὁ Σλαυοκομμουνιστικός. Ἐφροντίσαμεν καὶ φροντίζομεν νὰ διατηρήσωμεν τὴν ἕνωσιν αὐτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ μόνη ἐγγύησις τῆς ἀσφαλείας τοῦ Κράτους. Δὲν ἐξετάζομεν, ἡμεῖς τοὐλάχιστον, ποῖος εἶναι Λαϊκός, ποῖος εἶναι Ζερβικός, ποῖος εἶναι Βενιζελικός, ποῖος εἶναι Παπανδρεϊκός. Ἐξετάζομεν μόνον τὸ ποῖοι εἶναι οἱ Ἕλληνες καὶ ποῖοι οἱ ἐχθροὶ τῆς Ἑλλάδος. Δυστυχῶς ὅμως δὲν μᾶς ἀκολουθοῦν τὰ ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν τακτικήν μας αὐτήν. Αὐτὸ, καθ’ ἡμᾶς, εἶναι ὁ βασικώτερος λόγος, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν πεποίθησιν εἰς τὸν ἀγῶνα ἐναντίον τοῦ Κομμουνισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ὅλης πολιτείας τῶν ὀργάνων της, ἔδωσε τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θέτει εἰς δευτέραν μοῖραν τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον καὶ ὅτι βαδίζει πρὸς δημιουργίαν κομματικοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἐδῶ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη πλευρὰ τοῦ ζητήματος. Εἰς τὴν Ἤπειρον, γνωρίζετε ὅλοι σας, μετὰ τὴν ἀποχώρησίν μας, ἐκεῖθεν, ὅτι ἐσφάγησαν πλέον τῶν 1000 ἀνθρώπων. Ἕτεροι 3000 εἶχον σφαγεῖ εἰς τὰς περιοχάς, τὰς ὁποίας κατεῖχε τὸ ΕΑΜ. Ἐν τούτοις, ἐλαχιστότατοι διωγμοί, ἀντεκδικήσεις καὶ πιέσεις ἐγένοντο εἰς τὴν Ἤπειρον ἀπὸ τοὺς ἐθνικόφρονας. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κόσμος αὐτὸς δὲν εἶχε τὴν δύναμιν νὰ ἐκδικηθῇ καὶ συντρίψῃ ἢ νὰ κτυπήσῃ τοὺς ἐγκληματίας. Ὅμως ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός, ἀφ’ ἧς στιγμῆς, τὸ ἐπίσημον Κράτος ἀνέλαβεν τὴν τιμωρίαν, ἐπανεπαύθη εἰς αὐτὸ καὶ ἀνέμενε τὴν ἐπιβολὴν τοῦ Κράτους τοῦ νόμου. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς παραμονῆς μας ἐκεῖ, τὸν ἐγαλουχήσαμεν, τὸν διδάξαμεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν θὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν δρόμον τῶν ἐγκληματιῶν. Ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν νὰ καταργήσωμεν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ πληρώσωμεν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παραβολήν. Ἡμεῖς, κύριοι βουλευταί, εἴχομεν κάποτε εἰς τὴν Ἤπειρον ἕνα ἐλεύθερον Κράτος καὶ τὸ ἐκρατήσαμεν αὐτὸ μὲ 15.000 Στρατοῦ καὶ εἴχομεν 2 μέτωπα καὶ 2 ἐχθρούς. Τοὺς Γερμανοὺς καὶ τὸ ΕΑΜ. Ἐντὸς τῆς περιφερείας μας ἐπικρατοῦσεν ἀπόλυτος τάξις καὶ ἡσυχία καὶ ἐξεδίδετο μάλιστα καὶ κομμουνιστικὸς Τύπος καὶ ἐκυκλοφόρει ἐλεύθερα. Πῶς ἐξηγεῖται τώρα, ἡ Κυβέρνησις μὲ 100.000 Στρατοῦ καὶ Χωροφυλακήν, ἔχουσα ἓν Κράτος ἐλεύθερον, νὰ κινδυνεύῃ νὰ τὸ παραδώσῃ εἰς τὸν Κομμουνισμόν; Δι’ ἐμὲ τουλάχιστον, εἶναι ἄξιον ἀπορίας. Καὶ αὐτὸ ἔγινε, κύριοι βουλευταί, χωρὶς οὔτε νὰ σφάξωμεν, οὔτε νὰ τουφεκίσωμεν, οὔτε νὰ κακοποιήσωμεν κανένα. Ἀντιλαμβάνεσθε, λοιπόν, τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἡσύχου καὶ ἐλευθέρου Κράτους καὶ τοῦ σημερινοῦ Κράτους τοῦ πανισχύρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ κἂν οὔτε Γερμανούς, οὔτε ΕΛΑΣ συγκεκροτημένον. Ἐνεφανίσθησαν ἐλάχισται κατ’ ἀρχὰς συμμορίαι καὶ σήμερον ἐφθάσαμεν ἐκεῖ ποὺ ἐφθάσαμεν. Καὶ δώσατε σεῖς τὴν ἐξήγησιν, περὶ τοῦ ποῖος εἶναι ὑπεύθυνος δι’ ὅλα αὐτά. Ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος καὶ ἀνέγνωσα μάλιστα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ χειμὼν θὰ εἶναι εἰς βάρος τῶν συμμοριῶν. Πλάνη τεραστία εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν τοῦτο. Θὰ εἶναι μᾶλλον εἰς βάρος τοῦ Ἔθνους. Τὰς γνωρίζομεν καλὰ τὰς Κομμουνιστικὰς μεθόδους καὶ ἀλλοίμονον ἐὰν περιμένομεν τὸν χειμῶνα ὡς σύμμαχον.

§223Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ὄχι. Μᾶλλον, ἀσφαλῶς, ἀσφαλέστατα. Καὶ αὐτὸ εἶναι μία πλάνη, ἡ ὁποία ἕως τὴν στιγμὴν ἐπηρεάζει τὸ πνεῦμα τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ χειμὼν θὰ εἶναι καταστρεπτικὸς διὰ τὸ Ἔθνος.

§224Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀγωνιζόμεθα νὰ ἀνασυγκροτήσωμεν ἕνα Ἐθνικὸν Κράτος, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἀρνούμεθα τοὺς τίτλους καὶ τοὺς ἀγῶνας τοῦ Ἔθνους, τοὺς ὁποίους προσέφερον ἐθελοντικῶς, οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔμαθαν περισσότερον νὰ φτιάχνουν παρὰ νὰ διαβάζουν Ἱστορίαν. Ὁμιλοῦμεν διὰ τὰ διδάγματα τῆς Ἱστορίας, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐφαρμόζομεν. Ὁ Θουκυδίδης κάπου, νομίζω, ἀναφέρει ὅτι «Ἔθνη καὶ λαοί, οἱ ὁποῖοι δὲν τιμοῦν καὶ δὲν ἐκτιμοῦν τοὺς ὑπὲρ τῆς Πατρίδος ἀγωνιζομένους, εἶναι ἀνάξιοι τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐλευθερίας». Πιστεύω ἀπολύτως, ὅτι τὸ Ἔθνος μας εἶναι ἄξιον. Δὲν θὰ ἤθελα, ὅμως, καὶ δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ φανῶμεν ἀνάξιοι. Τί ἔκαμεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὡς πρὸς τὸν τομέα αὐτόν; Τί ἔκαμεν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι μὲ ἕνα θεῖον πεῖσμα ἐκράτησαν ὑπερήφανοι τὴν ἐθνικὴν Σημαίαν; Τίποτε ἀπολύτως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅμως, αὐτοὶ εἶναι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτελέσουν τοὺς στυλοβάτας τῆς ἐθνικῆς ἐξορμήσεως. Ἄν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἐθελοντικῶς ἠγωνίσθησαν εἶναι ἀποφασισμένοι καὶ τώρα νὰ δώσουν καὶ τὸ ὑπόλοιπον αἷμα των, δὲν χρησιμοποιηθοῦν, δὲν εἶναι εὔκολον τὸ ἔργον ὡς φαίνεται. Τελευταίως ὅμως παρακολουθῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν καὶ γνωρίζουν νὰ ἀγωνίζωνται. Ὑπάρχουν ὅμως τόσα θύματα καὶ τόσοι ἀγῶνες τοὺς ὁποίους παντελῶς ἠγνόησεν ἡ Ἐθνικὴ Κυβέρνησις, οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη δι’ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ δώσουν καὶ πάλιν τὸ αἷμα των. Ὁ ἀγὼν εἶναι ἰδεολογικός. Τὸ ἁπλοῦν καθῆκον τοῦ Ἕλληνος στρατιώτου καὶ τοῦ οἱουδήποτε χωροφύλακος καὶ ὑπαλλήλου, δὲν εἶναι ἀρκετὸν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκροτήσωμεν Κράτος, ἐὰν δὲν βραβεύσωμεν τὴν ἀρετήν. Καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Κομμουνισμὸς ὀργιάζει καὶ ἡ 5η Φάλαγξ δρᾷ, ἡ Κυβέρνησις ἀφίνει ἔκθετον τὸν ἀγῶνα τοῦ Ἔθνους. Ὁ Κομμουνισμὸς ἐπιτίθεται ἐναντίον μας, ὁ Σλαυϊσμὸς ἐπιτίθεται ἐναντίον μας. Ὁ οἱοσδήποτε ἐπιτίθεται ἐναντίον μας καὶ ἡ Ἐθνικὴ Κυβέρνησις παραμένει ἄφωνος ὡς ἰχθύς. Αὐτὴν τὴν γραμμὴν καὶ τὴν κατεύθυνσιν, θὰ δώσωμεν καὶ θὰ κληροδοτήσωμεν εἰς τοὺς ἀπογόνους μας. Διατὶ ὅμως συμβαίνουν ὅλα αὐτά; Δὲν θὰ ἠθέλομεν νὰ ἀπαντήσωμεν ὅτι κυβερνώμεθα ἀπὸ κόμματα. Τὰ κόμματα ἔχουν συμφέροντα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀλλάξῃ τὸ ταχύτερον γραμμὴν καὶ νοοτροπίαν, διότι ἄλλως ὁδηγούμεθα καλπάζοντες πρὸς τὸν κρημνόν. Τελειώνων, κύριοι βουλευταί, ἐμνήσθην ἑνὸς ἀρχαίου ρητοῦ: «Οὐ μὲ πείσεις κἂν μὲ πείσῃς». Ἀλλὰ ποῖον νὰ πείσω; Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μᾶς πείσουν μετ’ ὀλίγον ὅλους οἱ Κομμουνισταὶ θὰ ἐπρότεινον τὸ ἑξῆς: Νὰ μεταβῶμεν σύσσωμοι, Κυβέρνησις καὶ βουλευταί, νὰ κάμωμεν μίαν συνεδρίασιν εἰς τὴν Λάρισαν ἢ τὴν Κοζάνην καὶ ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν ἐκείνην τῆς πραγματικότητος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἀποφασίσωμεν, ὅ,τι συμφέρει διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§225Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω νὰ κάμω μίαν διαμαρτυρίαν, ὅτι ἀντὶ τῆς ἀμέσου καταργήσεως τοῦ λόγου, δημιουργεῖται ὁ τρόπος τῆς ἐμμέσου καταργήσεως. Διὰ τοῦ τρόπου δὲ αὐτοῦ ἀναγκαζόμεθα νὰ παραιτηθῶμεν, διότι καλούμεθα νὰ ἀντιμετωπίσωμεν ἓν θέμα τοιοῦτον ἐντὸς 2 ἡμερῶν, ὄχι διότι ἐπείγονται, ἀλλὰ διὰ νὰ τελειώσουν οἱ ἀγορηταὶ βουλευταὶ καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων. Ἐρωτᾶται, κύριε Πρόεδρε, ἀποτελεῖ τοῦτο κοινοβουλευτικὸν τρόπον συζητήσεως; Ὁμιλοῦμεν διὰ τοὺς πρακτικογράφους; Ἠμποροῦμε νὰ ὁμιλῶμεν πρὸ εἰκοσάδος βουλευτῶν καὶ ὥραν 3.15′ πρωϊνήν;

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἔλαβεν ἀπόφασιν, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, νὰ περιορισθοῦν αἱ ἀγορεύσεις εἰς ἓν τέταρτον τῆς ὥρας.

§227Ι. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πεπληρωμένης αἰθούσης καὶ ὄχι πρὸ κενῆς τοιαύτης καὶ διὰ τοὺς πρακτικογράφους μόνον. Αὐταὶ αἱ παννυχίδες ὅπως καθωρίσθησαν, εἶναι ἀκατανόητον, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία, διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν παννυχίδα, διὰ νὰ ἐξαντληθῇ ὁ κατάλογος τῶν ρητόρων; Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἔχομεν κάποιαν ἱερωτέραν ἀποστολήν. Ἀπεστάλημεν ἐδῶ διὰ ν’ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μας ἀπὸ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς πρακτικογράφους. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς διαγράφω πάντως. Ὁ κατάλογος ἐξηντλήθη καὶ αὔριον θὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν;

§229ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ σήμερον καὶ ὥραν 6 μ. μ. (Ὥρα 3.30′ π. μ.).