1946.07.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50ὴ

Τετάρτη 24 Ἰουλίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.55′ μ.μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἐπειδὴ, λόγῳ φόρτου ἐργασίας τοῦ τυπογραφείου, δὲν κατέστη εἰσέτι δυνατὸν νὰ διανεμηθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ καθυστερήσῃ ἐπ’ ὀλίγον ἡ ἐπικύρωσις αὐτῶν. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφοράς, κλπ.

§2Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει ὑπόμνημα Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν ζητούντων πλήρη ἐφαρμογὴν νόμου 1074)46 περὶ διαβαθμίσεώς των ὡς καὶ χορήγησιν ἀμοιβῆς διὰ τὰς ἑκάστοτε ὑπερωρίας. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Σταῦρος Πολυζωγόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Κεραμυδιᾶς (Ἠλείας) ζητοῦντος οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πυροπαθοῦς Κοινότητος. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Δ. Νικολαΐδης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Θωμᾶ Δροκαλᾶ, κατοίκου Γαζώρου, ζητοῦντος ἀποζημίωσιν διὰ τὰ λεηλατηθέντα καπνά των ὑπὸ τῶν Βουλγάρων εἰς τὴν ἐντεῦθεν τοῦ Στρυμόνος περιοχήν. Ὁ βουλευτὴς Μεσσηνίας κ. Κ. Δημητρακόπουλος καταθέτει τηλεγραφικὴν διαμαρτυρίαν τῆς Ἑνώσεως Συνεταιρισμοῦ Τριφυλλίας ζητούσης ἐξόφλησιν παρὰ Α.Σ.Ο. τίμημα τῶν σταφίδων παλαιῶν ἐσοδειῶν. Ὁ βουλευτὴς Θεσσαλονίκης κ. Ἀλέξ. Κωστόπουλος καταθέτει αἴτησιν Ἰωάννου Θεολογίτου τοῦ ὁποίου οἱ δύο ὑπηρετοῦντες εἰς τὴν Ἀεροπορίαν υἱοί του Γεώργιος καὶ Νικόλαος ὡς καὶ οἱ ἕτεροι δύο Δημήτριος καὶ Βασίλειος καθὼς καὶ ἡ σύζυγός του ἐξετελέσθησαν κατὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα αὐτὸς δὲ διασωθεὶς (ὡς ἐκ θαύματος) καὶ παρακαλεῖ ἵνα τύχῃ προστασίας. Ὁ βουλευτὴς Χαλκιδικῆς κ. Ἰωάννης Λαμπρόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Ἀναστασίας χήρας Ἀριστ. Τσανάκα κατοίκου Πολυγύρου, δι’ ἧς αἰτεῖται τὴν ἀπονομὴν συντάξεως ἐκ τοῦ Ταμείου Νομικῶν, τοῦ ὁποίου ἦτο μέλος ὁ σφαγεὶς ὑπὸ τῶν ἐλασιτῶν σύζυγός της ὡς συμβολαιογράφος. Ὁ βουλευτὴς Κιλκὶς κ. Ν. Ἀντωνιάδης ἀποστέλλει τηλεγράφημα διαμαρτυρίας διὰ τὸν φόνον Προέδρου Μανδροῦ καὶ ἑτέρων δύο πολιτῶν ὑπὸ τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν καὶ ζητεῖ ἄμεσον λῆψιν μέτρων τάξεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Βαχλιώτης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Συνεταιρισμοῦ πατατοπαραγωγῶν Ἀρκαδίας παραπονουμένου διὰ τὴν συνεχιζομένην ὑποτίμησιν τῆς πατάτας καὶ ζητοῦντος τὴν λῆψιν προστατευτικῶν μέτρων. Ὁ βουλευτὴς Ἠλείας κ. Δ. Γόντικας καταθέτει τηλεγραφικὴν ἀναφορὰν παγοπλήκτων σταφιδοπαραγωγῶν Πύργου Ἠλείας ζητούντων ἀποζημίωσιν διὰ τὰς καταστραφείσας ὑπὸ τοῦ παγετῶνος σταφιδαμπέλους των. Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐμπόρων καυσίμων ὑλῶν, Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ προαστείων ζητούντων ὅπως τὰ πρὸς πώλησιν εἴδη καυσίμων πωλοῦνται παρὰ τοῦ συνεταιρισμοῦ Α.Σ.

Ε.Κ.Υ.

Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. Λαδᾶς καταθέτει αἴτησιν ἑνώσεως μικροπωλητῶν ὑαλοπωλῶν Ἀθηνῶν ζητούντων ἐπανεγκατάστασιν των εἰς τὴν ὁδὸν Ἀθηνᾶς. Ὁ βουλευτὴς Σερρῶν κ. Α. Μπουκουβάλας καταθέτει τηλεγράφημα ἐπαγγελματιῶν Θεσσαλονίκης ζητούντων ἀναστολὴν ἐξωστικῶν ἀποφάσεων βάσει Ν. 808)45. Ἡ Χρυσάνθη Ἀρσενίου κάτοικος Ἀθηνῶν συνταξιοῦχος δημοδιδασκάλισσα, πωλήσασα τὴν οἰκίαν της κατὰ τὴν περίοδον Κατοχῆς, ζητεῖ ἐπαναπόδοσιν ταύτης. Ἡ Ἕνωσις Δωδεκανησίων Β. Ἑλλάδος εὔχεται ὁλοκλήρωσιν Ἐθνικῶν Δικαίων προσφιλοῦς Πατρίδος. Κάτοικοι Μεσολογγίου ζητοῦν ἐγκατάστασιν Φυλακίου Χωροφυλακῆς εἰς συνοικισμὸν Βίγλα Μεσολογγίου δι’ ἀσφάλειάν των. Ἐθνικόφρονες ὑποκατάδικοι δοσίλογοι Ἀκροναυπλίας, ζητοῦν ἀποφυλάκισίν των. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Πατρῶν ζητεῖ ἄμεσον ἀπομάκρυνσιν Ἰταλῶν ὑπηκόων. Ὁ Πρόεδρος Ἐθνικοφρόνων Πτολεμαΐδος καὶ ἐπιτροπὴ κατοίκων Μολάων διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως καὶ ζητεῖ λῆψιν μέτρων ἀσφαλείας. Δικαστικοὶ Ὑπάλληλοι Νομοῦ Ρεθύμνης ζητοῦν τὴν ἔγκρισιν νομοσχεδίου προωθήσεως δικαστικῶν ὑπαλλήλων. Ὁ Σύνδεσμος ἐργατριῶν Γυναικείων φορεμάτων θεωρεῖ ἀπαράδεκτον καὶ ὡς στρεφόμενον ἐναντίον ἐργαζομένων γενικῶς ψήφισμα ἐξυγιάνσεως Δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ ζητεῖ ἀνάκλησίν του. Ἐπιτροπὴ Δημοσίων Ὑπαλλήλων καὶ Τραπεζιτικῶν μετατεθέντων πρὸ τῆς 1.10.43 ζητοῦν τὴν προστασίαν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Καλαμῶν ζητεῖ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 48 τοῦ εἰσαγωγικοῦ Νόμου Ἀστικοῦ Κώδικος τοῦ ὑπ’ ἀριθ. Ν. 1699)1919 «περὶ ἱκανοποιήσεως τοῦ ἀδικηθέντος». Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Ἁλμυροῦ, ζητεῖ ἐπέκτασιν συγκεντρώσεως καὶ ἐπὶ τῆς βρώμης. Ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς Νομοῦ Ἄρτης καὶ Φιλιππιάδος ζητεῖ ἐνίσχυσιν Ἀγροτικῆς τάξεως, χορήγησιν σπόρων, φαρμάκων, ἐργαλείων, ζώων, χρηματοδότησιν Συνεταιρισμοῦ ὑλοτόμων κλπ. Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἀσφαλιστικοῦ Ὀργανισμοῦ κινδύνων πολέμου ἰσχυουσῶν διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 8 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων τῶν Εἰρηνοδικῶν Βʹ τάξεως, Ἀντεισαγγελέων, Πρωτοδικῶν καὶ Ἐμμίσθων Παρέδρων». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μονιμοποιήσεως Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν Ὅπλων καὶ Σωμάτων ἐν τῷ Στρατῷ Ξηρᾶς». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Κ. Ν. 4952) 1931». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καταθέτει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10)11 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τὸ Δημόσιον Λογιστικόν». 2) «Περὶ κυρώσεως Ὑπουργικῶν ἀποφάσεων περὶ τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τῶν καταταγέντων εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἐθελοντοῦ ὁπλίτου πρὸς καταστολὴν τοῦ κινήματος τοῦ Δεκεμβρίου 1944». 3) «Περὶ παροχῆς ἐξουσιοδοτήσεως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς χορήγησιν τῆς Κρατικῆς ἐγγυήσεως ὑπὲρ ξένων Κυβερνήσεων, πιστωτικῶν ἀλλοδαπῶν ὀργανισμῶν, κλπ.». 4) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Λονδίνῳ τὴν 21 Μαρτίου 1946 ὑπογραφείσης μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ Βορείου Ἰρλανδίας Συμφωνίας περὶ τῶν περιουσιῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς τὸ Ἡνωμένον Βασίλειον καὶ τὴν Ἑλλάδα, αἵτινες ἔχουσιν ὑπαχθῆ εἰς εἰδικὰ μέτρα λόγῳ τῆς ἐχθρικῆς Κατοχῆς ἐν Ἑλλάδι». 5) «Περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Καΐρῳ τὴν 30ὴν Μαρτίου 1946 ὑπογραφείσης μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Αἰγύπτου συμφωνίας, δι’ ἀνταλλαγῆς ἐπιστολῶν διὰ τὴν περάτωσιν τῶν Ἐργασιῶν ἀποδεσμεύσεως τῶν Αἰγυπτιακῶν καὶ Ἑλληνικῶν περιουσιῶν ἐν Ἑλλάδι καὶ Αἰγύπτῳ». 6) «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπ’ ἀριθ. 217)1946 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τακτοποιήσεως προκαταβολῶν τινων» καὶ 7) «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16)16 Ἀπριλίου 1946 «περὶ καταργήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς». Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Λαμπρόπουλος καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης ἐδαφ. 2 εἰς τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ Α. Ν. 967)1946». Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Λυκουρέζος καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ ἐξυγιάνσεως δημοσίων ὑπηρεσιῶν κλπ.». Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Παπακωνσταντίνου καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 8)11 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 972)1946 Α. Ν. «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως ἐνίων διατάξεων «περὶ ἱδρύσεως καὶ ἐπιθεωρήσεως Φαρμακείων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Π. Ροζάκης, Η. Λαγᾶκος, Ι. Ἀποστόλου, Α. Μπιράκης, Λ. Λαμπριανίδης, Ν. Βλιάμος καὶ Θ. Μανέτας καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως, τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7 Μαΐου 1946 Ν. Δ. «περὶ κατεπειγούσης ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Γ. Βορρές, Κ. Θεοφανόπουλος καὶ Ι. Λαυρεντιάδης καταθέτουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως κλπ. τοῦ Ν. Δ. τῆς 7.5.46 «περὶ κατεπειγούσης ρυθμίσεως ζητημάτων τινῶν ἀναφερομένων εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον κλπ.».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἵνα προβῇ εἰς τὴν κατάθεσιν ἀναφορᾶς.

§4Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταθέτω μίαν ἀναφορὰν τῶν σφαγιασθέντων Καλαβρυτινῶν καὶ ὀφείλω νὰ προσθέσω δύο λέξεις. Τὴν 13 Δεκεμβρίου 1943 οἱ Γερμανοὶ κατέσφαξαν τὸν ἄρρενα πληθυσμὸν τῶν Καλαβρύτων, ἀφοῦ προηγουμένως ἐλήστευσαν καὶ ἐπυρπόλησαν τὴν πόλιν. Μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἐγένετο ἀπὸ τὸ Κράτος πρὸς βοήθειαν τῶν Καλαβρυτινῶν, παρὰ μόνον παρεσχέθη εἰς αὐτοὺς ὁ χαρακτηρισμὸς ὅτι εἶναι ἄποροι. Πρὸ ἡμερῶν ἐξεδόθη μία διαταγὴ διὰ τῆς ὁποίας αἴρεται ὁ χαρακτηρισμὸς αὐτὸς ὡς ἀπόρων καὶ καλοῦνται τὰ γυναικόπαιδα τῶν Καλαβρύτων νὰ καταβάλλουν τὸ ἀντίτιμον τροφίμων τῆς ΟΥΝΡΡΑ. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς Συντονισμοῦ, Ἐφοδιασμοῦ καὶ Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐπιτρέψουν τὴν συνέχισιν τῆς ἀπορίας, διότι ἄλλως τὰ γυναικόπαιδα αὐτὰ θὰ πεθάνουν ἀπὸ τὴν πεῖνα. Παρακαλῶ δὲ ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἀπορία καὶ εἰς ἄλλα χωριὰ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, τῶν ὁποίων ἡ ἐσοδεία κατεστράφη τελείως.

§5Δ. ΚΟΥΤΣΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφ’ ὅσον τὴν ἰδίαν τύχην εἶχον καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ Μελιγαλᾶ, συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ἐπὶ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ὑπεστήριξε, καὶ προσθέτω ὅτι πρέπει καὶ τὰ θύματα τοῦ Μελιγαλᾶ νὰ ἀπαλλαγοῦν τῆς φορολογίας καὶ τῆς καταβολῆς τοῦ ἀντιτίμου διὰ τὰ τρόφιμα τῆς ΟΥΝΡΡΑ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Δημάρχου Γυθείου δι’ ἐγκληματικὴν δρᾶσιν κομμουνιστῶν.

§7Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος μηνὸς εἴχομεν τηλεγράφημα ἐκ μέρους τοῦ Δημάρχου Γυθείου, ἀναφέροντος ὅτι, ἡ ἐκεῖ ὀργάνωσις τοῦ ΕΛΑΣ εἶχε κατασφάξει ὡρισμένους ἐθνικόφρονας πολίτας τῆς περιφερείας ἐκείνης καὶ παρεκάλει νὰ ὑποβληθῇ τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, διὰ νὰ ληφθοῦν μέτρα προστασίας τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ὀργάνωσις τοῦ ἡρωϊκοῦ ΕΛΑΣ ἐπεξετάθη εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ ἔχομεν σήμερον τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, χωρὶς βεβαίως νὰ κτυπῶνται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μὲ τὸ ἴδιον κτύπημα, μὲ τὸ ὁποῖον κτυποῦν καὶ αὐτοὶ τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας. Παρακαλῶ ὅπως καὶ διὰ τὴν περιφέρειαν ἐκείνην ἀποσταλοῦν δυνάμεις καὶ προστατευθῶσιν οἱ ἐθνικόφρονες πολῖται ἀπὸ τὰ ἐπιθέσεις τῶν ὀργανώσεων αὐτῶν τοῦ ΕΛΑΣ, τῶν κομμουνιστικῶν ὀργανώσεων τῆς περιφερείας Οἰτύλου καὶ Γυθείου.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ν. Καράμπελλας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§9Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω πολλά, διότι ἔχει συζητηθῆ ἐν ἐκτάσει κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὴν Δημοσίαν Τάξιν. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας εἰδικῶς εἰς τὴν Λακωνίαν, διότι, καὶ πάλιν τὸ τονίζω, εἶναι ἡ βάσις τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν διὰ τὴν κυριαρχίαν τῆς ὑπαίθρου τῆς Λακωνίας. Πρέπει νὰ σταλοῦν δυνάμεις Χωροφυλακῆς καὶ στρατοῦ, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν τοπικὴν ἐπιστράτευσιν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν. Δεύτερον, νὰ ληφθοῦν δραστήρια μέτρα διὰ τοὺς ὑποθάλποντας, τροφοδοτοῦντας καὶ ἐνισχύοντας τοὺς συμμορίτας αὐτούς. Ὁ αἱμοσταγὴς διοικητὴς τῆς ΟΠΛΑ Ν. Πετροπουλάκης, ἡγούμενος συμμορίας ἐκ 17 μελῶν ἐκ τῶν ἀποσυμφορηθέντων κακούργων, οἵτινες ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν κατόπιν τῆς ἀδίκου ἐκείνης πράξεως τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Κέντρου, πρὸ 1½ μηνός, συνέλαβεν εἰς τὸ χωρίον Ἅγιος Βασίλειος καὶ κατεκρεούργησε τὸν ἐθνικόφρονα Τζανετουλᾶκον. Κύριε Ὑπουργέ, βλέπω δὲν μὲ προσέχετε.

§10Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Εἶσθε πολὺ ἀπατημένος, ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν σᾶς προσέχω.

§11Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΛΑΣ. Ἐνῷ, λοιπόν, ὁ κακοῦργος αὐτὸς εἶναι ἔξω τῆς πόλεως τοῦ Γυθείου, ἡ οἰκογένειά του ζεῖ ἐν Γυθείῳ, ἀπολαμβάνουσα ἀνενοχλήτως ὅλων τῶν ἀγαθῶν, ἔλαβε δὲ καὶ δάνειον ἑκατομμυρίων παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ καλλιεργήσῃ τὰ κτήματα τοῦ κακούργου αὐτοῦ, καὶ ὡς ἐκ τούτου προκαλεῖται ἡ ἀγανάκτησις τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Γυθείου, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ σεβασμὸν πρὸς τὸ Κράτος δὲν χειροδικοῦν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἀγωνιζόμεθα οἱ βουλευταὶ τῆς περιφερείας νὰ τοὺς συγκρατήσωμεν, ὥστε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κηδείας τοῦ τραγικοῦ αὐτοῦ θύματος, νὰ μὴ προβοῦν εἰς μίαν δικαίαν ἐξέγερσιν καὶ ἐπιβάλλουν τὴν δέουσαν τιμωρίαν εἰς τὰ τέρατα αὐτά. Προτείνω νὰ ληφθοῦν μέτρα ἐκτοπίσεως τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν τῶν κακούργων, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αἰσθανθῇ ὁ καθείς, ὅτι ἐπιβάλλεται τὸ Κράτος τοῦ νόμου. Εὐελπιστοῦμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ταχέως τὰ μέτρα αὐτά, ὁπότε αἱ συμμορίαι θὰ ἀρχίσουν νὰ διαλύωνται.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Η. Λαγᾶκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἶναι γνωστὸν ὅτι αἱ ὀργανώσεις τοῦ ΕΛΑΣ, αἱ ὁποῖαι ἐπί τι χρονικὸν διάστημα εὑρίσκοντο ἐν ὑφέσει δράσεως εἰς τὴν Λακωνίαν, τὸ τελευταῖον τετράμηνον ἔχουν ἀναπτύξει ἰδιάζουσαν δρᾶσιν εἰς τὸ Νομόν μας, ἔχουν προβῆ εἰς πράξεις ἐγκληματικάς, εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι αἴρουν αὐτὴν ταύτην τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους εἰς τὴν Λακωνίαν. Ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς λήψεως ἰδιαζόντων μέτρων εἰς τὴν Λακωνίαν, διότι ἀτυχῶς ἀποτελεῖ πραγματικὸν ὁρμητήριον τῶν ἀναρχικῶν ἡ περιφέρεια τοῦ Πάρνωνος. Συνιστῶ ἐκθύμως τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθοῦν ἐκ τῶν πρώτων μέτρα εἰς τὴν Λακωνίαν, διότι πραγματικῶς δὲν γνωρίζομεν εἰς ποῖον σημεῖον θὰ φθάσῃ ἡ ἀγανάκτησις τῶν κατοίκων ἐνώπιον τῆς ὀγκουμένης καθημερινῶς δράσεως τῶν ἀναρχικῶν. Συνιστῶ ἐκθύμως νὰ ληφθοῦν ἄμεσα μέτρα, διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ Νομὸς τοῦ Γυθείου παρουσιάζει τὴν μεγαλυτέραν δραστηριότητα τῶν ἀναρχικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεοδωρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§15Α. ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω ἀπολύτως τίποτε εἰς τὰ ὅσα οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι ἐκ Λακωνίας εἶπον. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἀπελευθερώσεως μέχρι σήμερον, ἔχουν πέσει οἱ καλύτεροι Λάκωνες πολῖται. Τελεσφόρος προστασία θὰ ἠδύνατο νὰ παρασχεθῇ μόνον, ἐὰν ἐγκαθιδρύετο μονίμως Τάγμα στρατοῦ εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ, τὴν Σπάρτην. Πρὸς τοῦτο ἔχουν ὑποβληθῆ ἀναφοραὶ ἐκ μέρους ὅλων τῶν σωματείων τῆς Λακωνίας, διότι ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῶν ἐθνικοφρόνων πολιτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παταχθοῦν αἱ ἐκεῖ δρῶσαι καὶ λυμαινόμεναι τὴν περιφέρειαν συμμορίαι. Μόνον ἐὰν ἐγκατασταθῇ Τάγμα στρατοῦ καὶ ὄχι τμῆμα Χωροφυλακῆς, διότι γνωρίζομεν τὴν ἀνεπάρκειαν τῆς Χωροφυλακῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ τὸ Κράτος τοῦ νόμου ἐπὶ τῶν ἀναρχικῶν, καὶ νὰ ἐγκατασταθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, ὁπότε εἶναι δυνατὸν νὰ παγιωθῇ ἡ τάξις καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ λαός, ὁ ὁποῖος φορολογεῖται καὶ τόσα προσφέρει εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ Κράτους.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τουρκοβασίλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§17Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ τονίσω, ὅτι ἡ περιφέρεια Λακωνίας εἶναι ἓν ἐκ τῶν πλέον νευραλγικῶν σημείων ἀπὸ ἀπόψεως Δημοσίας Ἀσφαλείας. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, νὰ λάβῃ τὰ μέτρα του, διότι ἀπὸ ἐκεῖ γίνεται κάθε ἐξόρμησις ἐναντίον τῆς ὑπολοίπου Πελοποννήσου. Τόσον ὁ Ταΰγετος, ὅσον καὶ ὁ Πάρνων, εἶναι δύο κρησφύγετα αὐτῶν τῶν ληστανταρτῶν. Ἐπὶ πλέον θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ τοποθετηθῇ μία μόνιμος δύναμις, διὰ νὰ ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ συμφορὰ καὶ ἡ πανώλης, ἡ ὁποία τόσας συμφορὰς ἐπεσώρευσεν εἰς τὴν Χώραν.

§18Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπ. Δημ. Τάξεως). Ἀπὸ πολλοῦ χρόνου μὲ ἀπησχόλησε τὸ τμῆμα αὐτὸ τῆς Πελοποννήσου, διότι πράγματι εἰς τὴν Λακωνίαν ἰδιαιτέρως, ὑποβοηθούντων καὶ τῶν ἐδαφικῶν συνθηκῶν, σημειοῦται κάποια ἐντατικὴ δρᾶσις τῶν ἀναρχικῶν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρὸ ὀλίγου χρόνου ἐγένετο ἡ πρώτη προσπάθεια συνδυασμένων ἐνεργειῶν ἐκ μέρους τῆς Χωροφυλακῆς καὶ τοῦ στρατοῦ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Τάξεως ἔχουν τὴν πεποίθησιν ὅτι σειρὰ προβλεπομένων μέτρων θέλει οὐσιαστικῶς βελτιώσει τὴν ἐκεῖ ἐμφανιζομένην ἔκρυθμον κατάστασιν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 72 ἐρώτησις ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος τοῦ λιμένος Βαθέος Σάμου διαγράφεται, ὡς ἀπουσιάζοντος τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ κ. Ε. Σοφούλη. Ὁμοίως ἡ ὑπ’ ἀριθ. 73 ἐρώτησις διαγράφεται ὑπὸ τοῦ ἐρωτῶντος βουλευτοῦ κ. Ι. Μπουρνιᾶ, δηλώσαντος ὅτι ἐλήφθη ἀπάντησις ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεώς του, ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁ κ. Π. Οἰκονομίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐρωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, περὶ ἐπειγόντων τινῶν μέτρων πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς νομιμότητος καὶ διοικητικῆς τάξεως.

§20Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ παρεπέμφθησαν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν ὁποίαν συμμετέχω καὶ ἐγώ, τὰ ἐπεξεργαζόμεθα τώρα, συνεπῶς δὲν ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν ζήτημα συζητήσεως.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, παρελθούσης ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰν καὶ ἐρωτήσεις, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Δερδεμέζης.

§22Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὸ 3 ἀκριβῶς ἐτῶν, στὰς 24 Ἰουλίου 1943 μία νέα σελὶς δόξης καὶ τιμῆς προσετίθετο εἰς τὶς τόσες ἄλλες τῆς ἐνδόξου καὶ λαμπρᾶς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας, μὲ αἷμα Ἠπειρωτικόν, μὲ αἷμα τῆς ἱστορικῆς καὶ θρυλικῆς περιοχῆς τοῦ Σουλίου καὶ Δωδώνης. Ἕνα ὁλόκληρο χωριό, ἡ Μουσιωτίτσα, ἀπὸ 200 σπίτια, ἐγένετο παρανάλωμα τοῦ πυρὸς καὶ τοῦ σιδήρου ὑπὸ τῶν αἱμοσταγῶν, τῶν βδελυρῶν καὶ ἀνάνδρων κατακτητῶν, τῶν Γερμανο–Ἰταλῶν. Διακόσιαι ἀθῶαι ὑπάρξεις, γυναικόπαιδα καὶ γέροντες εὕρισκον τραγικὸν θάνατον, ὕστερα ἀπὸ πολλὰ καὶ ἀλγώδη μαρτύρια καὶ βασανιστήρια. Εἶχα τὴν ἀτυχία νὰ εἶμαι μάρτυς αὐτῶν. Ἡ φλόγα πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὸ καθῆκον, καὶ ὁ δρόμος πρὸς τὴν Ἐλεύθερη Ὀρεινὴ Ἑλλάδα μὲ εἶχον φέρει τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἕως τὰ μέρη αὐτά, καὶ ὡς κρατούμενος τῶν Γερμανῶν — γιατὶ εἶχα πέσει εἰς τὰ χέρια τους — ἤκουσα μὲ τ’ αὐτιά μου τὰς οἰμωγάς, τοὺς θρήνους καὶ τοὺς κοπετοὺς τῶν ἀθώων καὶ ἡρωϊκῶν αὐτῶν θυμάτων, καὶ εἶδα μὲ τὰ μάτια μου τὶς φωτιὲς καὶ τοὺς καπνοὺς τῶν ἐρειπίων. Πειὸ μακρυά, εἰς τοὺς Μπαουσούς, 7 Πρόεδροι Κοινοτήτων, Ἀσπροχωρίου, Τσεριτσάνων, Ψίνης, Μελιγγῶν κλπ., καὶ ὁ παπᾶς των ἐκαίοντο ζωντανοὶ μέσα σὲ μιὰ ἀχυροκαλύβη. Ὅλη ἡ περιοχὴ ἠγωνίζετο καὶ προσέφερε αἷμα καὶ θυσίες εἰς τὸν τίμιο καὶ ἱερὸ ἀγῶνα. Ὁ Ἔλαφος, ὁ Πεντόλακος, ἡ Κάτω Λίππα, τὸ Κοκκουλέσι, οἱ Βαρυάδες καὶ οἱ Κοπᾶνοι, ἐκαίοντο ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον. Ἑπτὰ Γερμανικὰ στούκας ἐμβομβάρδιζαν τὰ Δερβίζενα καὶ τὸ Γερμανικὸ πυροβολικὸ μὲ ἐμπρηστικὲς καὶ ἐκρηκτικὲς ὀβίδες ἐσάρωνε τὰ γύρω χωριὰ Γεωργάνους, Τόσκεσι καὶ Γκουμελῆ. Παντοῦ κόλασις. Οἱ Γερμανο–Ἰταλοὶ ἐξεδικοῦντο τὶς ἀπώλειές τους καὶ καταστροφές. Εἶχε γίνει τὸ μεγάλο σαμποτὰζ ἀπὸ τοὺς ἡρωϊκοὺς ἀντάρτες τοῦ ΕΔΕΣ καὶ τοὺς κατοικοῦντας τὴν περιοχὴν ἐκείνην, ἀπὸ Μπιζάνη ἕως τὴν Ἄρτα, καὶ οἱ Γερμανοὶ εἶχαν λυσσάξει. Οἱ Ἰταλοὶ ἀφοῦ κατ’ ἐπανάληψιν δὲν κατώρθωσαν νὰ τοὺς δαμάσουν, καὶ ἀφοῦ ἔσπασαν τὰ μοῦτρα τους, ἐζήτησαν τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Γερμανῶν. Καὶ ὄντως 4.000 Γερμανοί, δύο τάγματα θανάτου Γερμανικὰ καὶ αὐτά, καὶ οἱ σύντροφοί των οἱ Ἰταλοί, ἐπετίθεντο κατὰ τῆς ἡρωϊκῆς αὐτῆς περιοχῆς διὰ νὰ τὴν καταστρέψουν καὶ νὰ τῆς σβύσουν τὴν φλόγα πρὸς τὴν Λευτεριά. Δὲν τὸ κατώρθωσαν ὅμως καὶ αὐτοί. Καὶ παρὰ τοὺς σκοτωμούς, τὶς καταστροφὲς καὶ τὶς λεηλασίες, ἡ ψυχή τους ἔμεινε καὶ θὰ μείνῃ ἐλεύθερη κι’ ἀδάμαστη ὅπως καὶ τῶν προγόνων μας Σουλιωτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἱστορία. Κι’ αὐτὴ εἶναι ἡ 24 Ἰουλίου τοῦ 1943 εἰς τὴν Ἤπειρο. Τὸ αἷμα καὶ τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς Μουσιωτίτσας, μαζὶ μὲ τὸ αἷμα καὶ τὸ ὁλοκαύτωμα τῶν Καλαβρύτων, τοῦ Διστόμου, τοῦ Κομμένου τῆς Κρήτης καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, δὲν χύθηκε μόνον γιὰ τὴν Ἑλλάδα, χύθηκε γιὰ ὁλόκληρο τὸν ἐλεύθερο κόσμο καὶ δὲν θὰ μπορέσῃ κανεὶς νὰ τὸ μολύνῃ. Τὸ αἷμα αὐτό, μαζὶ μὲ τὸ αἷμα τῆς Ἀλβανίας, τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς ὑπόδουλης Ἑλλάδος, ζητοῦν ἀπὸ τὸν ἐλεύθερο κόσμο δικαιοσύνη καὶ ἀναγνώρισιν. Αἰωνία των ἡ μνήμη. (Χειροκροτήματα).

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ὅπως λάβῃ ἀπόφασιν καὶ ψηφισθοῦν ὅλα τὰ νομοθετήματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει συζήτησις, ἀσχέτως σειρᾶς ἡμερησίας διατάξεως, ἐν συνεχείᾳ δὲ νὰ ἐπακολουθήσῃ συζήτησις ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων, ἐφ’ ὧν ὑπάρχει συζήτησις, καθ’ ἣν σειράν ἀναγράφονται.

§24ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ Α. Ν. 255)45 τροποποιοῦντος τὰ τῶν προθεσμιῶν ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος ἰδιοκατοικήσεως ὑπὸ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ βουλευτῶν», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§26Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις ὅσον ἀφορᾷ τοὺς Δημοσίους ὑπαλλήλους, προτείνω ὅμως ὅπως ἀπαλειφθεῖ ἡ φράσις «καὶ βουλευτῶν» χάριν τῆς ὑπερηφανείας τοῦ πολιτευομένου κόσμου.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον τὸ σχέδιον νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς;

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, ἡ πρότασις νόμου «περὶ προσθήκης παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 18 τοῦ Α. Ν. 255)45 τροποποιοῦντος τὰ τῶν προθεσμιῶν ἐνασκήσεως τοῦ δικαιώματος ἰδιοκατοικήσεως ὑπὸ Δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ βουλευτῶν», ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 378)1936 Α. Ν. «περὶ λήψεως μέτρων διὰ τὴν μελέτην τῆς Ὀργανώσεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιστρατεύσεως τῆς Χώρας».

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 378)36 Α. Ν. «περὶ λήψεως μέτρων διὰ τὴν μελέτην τῆς Ὀργανώσεως τῆς Οἰκονομικῆς Ἐπιστρατεύσεως τῆς Χώρας». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς, μαθητῶν Σχολῆς Εὐελπίδων τῆς τάξεως 1916».

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου, «περὶ καθορισμοῦ σειρᾶς ἀρχαιότητος Ἀξιωματικῶν τοῦ Στρατοῦ Ξηρᾶς, μαθητῶν Σχολῆς Εὐελπίδων τῆς τάξεως 1916». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24.4.46 Ν. Δ. περὶ ἀναστολῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 110)1946 Συντ. Πράξεως «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας Ἀνωτάτων καὶ Ἀνωτέρων Ἀξιωματικῶν Στρατοῦ Ξηρᾶς».

§34Θ. ΜΑΝΕΤΑΣ. Οἱ ἀποστρατευθέντες διὰ τοῦ νόμου ὑπέστησαν μίαν ἀδικίαν, διότι ........ (δὲν ἀκούεται) .........., συνεπῶς εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν λογαριάζονται, εἰς τὴν ἄλλην δὲν λογαριάζονται .......... (δὲν ἀκούεται) ..........

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλετε μίαν τροπολογίαν σήμερον διὰ νὰ τὴν συζητήσωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ἤδη νὰ γίνῃ δεκτὸν εἰς πρώτην συζήτησιν, ὡς ἔχει.

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, δεκτόν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 24.4.46 Ν. Δ. «περὶ ἀναστολῆς τῆς ὑπ’ ἀριθ. 110)46 Συντ. Πράξεως «περὶ ἑκουσίας ἀποστρατείας ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν στρατοῦ ξηρᾶς». Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως ὑπαρχόντων κενῶν εἰς Ὑπαξιωματικοὺς Εἰδικοτήτων Β. Ν. καὶ εἰς Ἀξιωματικοὺς Α)Υ».

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ συμπληρώσεως ὑπαρχόντων κενῶν εἰς Ὑπαξιωματικοὺς Εἰδικοτήτων Β. Ν. καὶ εἰς Ἀξιωματικοὺς Α)Υ». Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀποσπωμένους δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ. ἐκ τῶν κυρίων καθηκόντων των εἰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας κλπ.».

§40ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, δεκτόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ σχέδιον νόμου «περὶ διατάξεών τινων ἀφορωσῶν τοὺς ἀποσπωμένους δημοσίους ὑπαλλήλους κλπ. ἐκ τῶν κυρίων καθηκόντων των εἰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας κλπ.». Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1. Μόνη συζήτησις κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9.5.46 Ν. Δ. «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας». Ὁ κ. Α. Δημητρακόπουλος, ὡς εἰσηγητής, ἔχει τὸν τὸν λόγον.

§42Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὅπως εἶναι γνωστόν, διὰ συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Δημοσίου, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀνέλαβεν τὴν προσωρινὴν καὶ μόνιμον ἀνοικοδόμησιν τῶν ἐκ τοῦ πολέμου καταστραφέντων συνοικισμῶν. Ἀνέλαβεν τὸ ἔργον αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἡ σύμβασις αὐτὴ ἐλειτούργησεν καὶ ἡ Τράπεζα ἠσχολήθη μὲ τὴν προσωρινὴν στέγασιν μέχρι τοῦ παρελθόντος Μαΐου. Εἰς τὰς 11 Μαΐου, ἐδημοσιεύθη ἕνα νομοθετικὸν διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου διελύετο ἡ σύμβασις τῆς Τραπέζης μετὰ τοῦ Δημοσίου, ὡς πρὸς τὴν προσωρινὴν στέγασιν, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ὁριστικῆς στεγάσεως τῆς εἶχεν ἀφαιρεθῆ διὰ τοῦ νόμου διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθη τὸν παρελθόντα Ἰανουάριον τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Εἰς τὴν εἰσηγητικήν της ἔκθεσιν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διατυπώνει ἐν συντομίᾳ τὸ νομοθετικὸν ἱστορικὸν πρὸς κατατοπισμὸν τῶν κυρίων βουλευτῶν, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συμβάσεως μέχρι τῆς ἐκδόσεως τοῦ ὑπ’ ὄψει νομοθετικοῦ διατάγματος, τοῦ ὁποίου ἡ κύρωσις συζητεῖται σήμερον. Ἡ μειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπέστησεν τὴν προσοχήν της ἐπὶ τοῦ τίτλου τοῦ νομοσχεδίου, ἀναχωροῦσα ἀπὸ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐκ τοῦ τίτλου αὐτοῦ πρέπει κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ συνάγεται μία ἰδέα περὶ τοῦ περιεχομένου. Ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας, δὲν παρέχει τὴν ἐντύπωσιν τοῦ περιεχομένου, διότι συνήθως γίνεται τώρα χρῆσις τῆς λέξεως ἀνοικοδόμησις, μὲ τὴν ἐν γένει ἀνασυγκρότησιν καὶ ἀνοικοδόμησιν τῆς Χώρας. Συνεπῶς μπορεῖ νὰ σημαίνῃ τὴν ὅλην ἀνασυγκρότησιν τῆς Χώρας. Καὶ εἶπεν ἡ μειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «Χώρας» ὥστε νὰ εἶναι περισσότερον ἐντοπισμένος ὁ τίτλος εἰς τὸ περιεχόμενον. Ἀλλὰ ἡ πλειοψηφία δὲν τὸ ἐδέχθη αὐτό. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον προτείνεται ἡ παράτασις τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν τῆς Τραπέζης ἀπὸ 3 εἰς 6 μῆνας. Οὐσιαστικωτέρα εἶναι ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, ἐκεῖ ὅπου ὁμιλεῖ περὶ ἐγκρίσεως ἀπολογισμῶν. Εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, διὰ τῆς συμβάσεως μὲ τὸ Δημόσιον, ἐλειτούργει ἕνα συμβούλιον μικτὸν ἐξ ἀντιπροσώπων τῆς Τραπέζης καὶ ἀντιπροσώπων τοῦ Κράτους. Ἐξεπροσωπεῖτο τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν καὶ τελευταίως καὶ τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Τὸ μικτὸν αὐτὸ συμβούλιον ἔλυε τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα ὑπάγει εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἔγκρισιν τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔργου τῆς Τραπέζης, μέχρι τῆς διαλύσεως τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ τὸ ἔργον τῆς Τραπέζης καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν διάρκειαν ἦτο περίπλοκον καὶ πολυσχιδές. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως εἰς τὸ ὄργανον αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλέγξῃ τὸν ἀπολογισμόν, ὑπαχθῇ καὶ ἡ προηγουμένη ἐκκαθάρισις τῆς ὅλης διαχειρίσεως τῆς Τραπέζης διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀπολογισμόν. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, προβλέπει τὴν δυνατότητα ἀναθέσεως εἰς μίαν τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν, τοῦ Ταμειακοῦ καὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἔργου τῆς ἀνοικοδομήσεως διὰ συμβάσεως. Προβλέπει ἐπίσης, τὴν ἀνάθεσιν, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, εἰς μίαν τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν καὶ ἄλλων καθηκόντων διὰ τῆς παραγράφου 2, προφανῶς δὲ τῆς διανομῆς ὑλικοῦ κλπ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ κρίνει σκόπιμον νὰ προτείνῃ τροποποίησιν, ὅπως εἰς περίπτωσιν ἀναθέσεως εἰς μίαν Τράπεζαν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ὑπὸ ἴσους ὅρους, προτιμᾶται ἡ Α.Τ.Ε. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, κάνει αὐτὴ τὴν πρότασιν ἀναχωροῦσα ἀπὸ τὰς ἀκολούθους σκέψεις: 1) Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, εἶναι μία Τράπεζα ἡ ὁποία ἀνεμίχθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν, κατετοπίσθη καὶ ἔχει μίαν πεῖραν καὶ παράδοσιν. 2) Ὅτι ἔχει, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἔργου της, μεγαλειτέραν διείσδυσιν εἰς τὴν ὕπαιθρον μὲ Ὑποκαταστήματα, παρὰ οἱαδήποτε ἄλλη Τράπεζα. 3) Διότι τὰ κεφάλαιά της εἶναι κεφάλαια ἑνὸς ὀργανισμοῦ δημοσίου δικαίου, τὰ ὁποῖα διὰ τῆς μικρᾶς ἀμοιβῆς ἐξυπηρετοῦνται, ἐνῷ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν τὰ κεφάλαια εἶναι ἰδιωτικά. 4) Καὶ τέλος διὰ λόγους πρακτικότητος συναλλαγῆς. Ὡς εἶναι γνωστόν, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχει διαφόρους συναλλαγὰς μὲ ἀγρότας. Ἀλλὰ καὶ ἡ Τράπεζα ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον αὐτὸ πιθανώτατα θὰ ἔχῃ τοιαύτας συναλλαγὰς μὲ ἀγρότας. Ἄν, ὡς προβλέπεται ἀπὸ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, ἱδρυθοῦν κατὰ τόπους συνεταιρισμοὶ οἰκοδομικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως, ἐνισχυομένη ἀπὸ τὸ Δημόσιον δι’ οἰκονομικῶν ἐνισχύσεων καὶ ὑλικῶν, θὰ δημιουργηθῇ μία συναλλαγὴ μεταξὺ τῶν οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν ὡς ἀτόμων μὲ τὴν Τράπεζαν. Ὀρθότερον καὶ πρακτικώτερον εἶναι νὰ συναλλάσσωνται μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, μὲ τὴν ὁποίαν θὰ συναλλάσσωνται διὰ τὰ ἰδικά των ἔργα, παρὰ μὲ δυὸ διαφορετικὰς Τραπέζας. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἐπρότεινε αὐτὴν τὴν τροποποίησιν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Διαρκούσης τῆς συζητήσεως, ἐγνωστοποιήθη ὅτι τὴν 24ην Ἰουνίου ἀνετέθη διὰ συμβάσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἡ ἐργασία αὐτή. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐξήτασε ποσῶς τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ τὴν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ὡς μίαν πρᾶξιν σχετικὴν μὲ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα καὶ ἐθεώρησε ὅτι δὲν ἦτο τόσον ἐπείγουσα. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, εἰσηγεῖται τὴν προτεινομένην τροποποίησιν μὲ ἀναδρομικὴν μάλιστα ἰσχύν, ὥστε νὰ διαλυθῇ ἡ μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης σύμβασις καὶ νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἀναδρομικὴ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς τροποποιήσεως. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 προτείνεται μία ἐντελῶς τυπικὴ τροποποίησις. Τὸ ἄρθρον 4 προβλέπει ὅτι ὅλα τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα ἔχει προμηθευθῆ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, περιέρχονται εἰς τὸ δημόσιον καὶ μέχρις ὅτου περιέλθουν εἰς τὸ δημόσιον τὰ διαφυλάσσει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὰ διαθέτῃ κατόπιν ἐντολῆς τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Διὰ τὸ ἔργον της αὐτό, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2 περὶ συνάψεως μιᾶς συμβάσεως διὰ νὰ τῆς δοθῇ ἐνδεχομένως μία ἀμοιβή, ἐπειδὴ ὁ τρόπος τῆς διατυπώσεως προβλέπεται κατὰ τὴν διάρκειαν μέχρι τῆς παραλαβῆς ὑλικῶν καὶ μηχανημάτων ἀπὸ τὸ δημόσιον, ἐνῷ ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου λέγουσα «ἐφ’ ἑξῆς κ.λ.π.» εἴδαμε ἕνα παράγοντα ἀοριστίας, ἐθεωρήθη σκόπιμον διὰ νὰ μὴ ἀνακύψουν ἀμφιβολίαι εἰς τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, νὰ ἀντικατασταθῇ ἐπὶ τὸ σαφέστερον. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τὰ ὁποῖα εἶναι συναφῆ. Τὸ ἄρθρον 5 προβλέπει τὴν ὑπὸ τοῦ δημοσίου χρησιμοποίησιν τοῦ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον εἶχε προσλάβει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διὰ τὰ ἔργα τῆς ἀνοικοδομήσεως. Τὸ ἄρθρον 6 προβλέπει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ δύναται καὶ ἐφεξῆς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως νὰ προσλαμβάνῃ ἔκτακτον προσωπικὸν διὰ τὰ ἔργα. Ἐπὶ τῶν δύο αὐτῶν ἄρθρων ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει τροποποιήσεις αἱ ὁποῖαι εὑρισκόμεναι πάντως ἐντὸς τῶν σκοπῶν καὶ τῶν πλαισίων τοῦ νομοθέτου, διευκρινίζουν ὡρισμένα ζητήματα σαφέστερον. Διὰ τοῦ ἄρθρου 5 σκοπεῖται βεβαίως, νὰ παραλάβῃ τὸ Δημόσιον τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Τράπεζα καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει συνάψει συμβάσεις μετὰ τῆς Τραπέζης, νὰ σεβασθῇ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς Τραπέζης καὶ ὅταν θὰ λήξουν αὐταὶ αἱ συμβάσεις νὰ τὸ ὑπαγάγῃ καὶ αὐτὸ τὸ προσωπικὸν εἰς νέας συμβάσεις ἢ ἄλλως πως εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν περὶ προσωπικοῦ τοῦ ἄρθρου 6.

§43Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν διατήρησιν τῶν ἰδίων προσώπων.

§44Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Λοιπὸν ἡ διατύπωσις αὐτὴ τοῦ ἄρθρου 5 ὡς ἔχει ἀφίνει διάφορα κενὰ καὶ δημιουργῇ διαφόρους παρεξηγήσεις π. χ. λέγει ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως ὑποκαθιστᾶ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἔναντι τοῦ προσωπικοῦ τούτου. Βεβαίως ὀφείλει νὰ διευκρινίσῃ ἂν ἀναδέχεται καὶ τὰς ὑποχρεώσεις. Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 6 ὁμιλεῖ μόνον ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχὰς καὶ ὄχι ὡς πρὸς τὸν τρόπον περαιτέρω προσλήψεως. Ἐπὶ πλέον δὲ δὲν διασαφηνίζεται ὅτι τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχάς του περιλαμβάνεται εἰς τὰ ποσοστὰ 5% τῶν ἀποδοχῶν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων τὸ ὁποῖον ὁρίζει τὸ ἄρθρον 6. Ἐκτὸς τούτου ἡ ἀπότομος διακοπὴ τοῦ ἔργου στεγάσεως ἀπὸ τὴν Α.Τ.Ε., ἀφίνει ἀσφαλῶς διαφόρους ἐκκρεμότητας, ἐπιμετρήσεις ἐν τῇ ἐκτελέσει ἔργων, παραλαβῆς ἔργων κλπ. Ἐφόσον ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἐκκρεμοτήτων ὑπόλογος εἶναι ἡ Τράπεζα πρὸς τὸ Δημόσιον καὶ ἐφόσον μέρος τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἔχει αὐτὰς τὰς ἐκκρεμότητας παραλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ δύναται νὰ τὰς ἐκκαθαρίσῃ αὐτὰς τὰς ἐκκρεμότητας τηροῦντος πάντοτε τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως τὴν σκοπιμότητα τῆς τοιαύτης ἐνεργείας. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 5 ὡς διατυποῦται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ἄρθρον 6. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, προτείνει νὰ διασαφηνισθῇ ὅτι διὰ τὸ ἐπιστημονικὸν προσωπικὸν τὸ ὁποῖον θ’ ἀσχολῆται εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν ἔργων, εἰς τὴν ἐποπτείαν ἐκτελουμένων ἔργων, τηρηθοῦν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα γενικῶς προβλέπονται ἀπὸ τοὺς νόμους τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἔπειτα προβλέπει ὁ νόμος ὅτι τὸ προσωπικὸν αὐτὸ τὸ ἀσκοῦν τὴν ἐποπτείαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, δύναται νὰ προσλαμβάνεται εἴτε ὡς ἡμερομίσθιον, εἴτε ἐπὶ μισθῷ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ διευκρινισθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα καὶ ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ πρόσληψις ἐπιστημονικοῦ προσωπικοῦ ἀσκοῦντος τὴν ἐποπτείαν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων, ὡς ἡμερομισθίου, διότι οἱ ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι δὲν ἔχουν τὴν δέουσαν ὑπαλληλικὴν ὑπόστασιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν ἐποπτείαν τῶν ἔργων. Ἐπὶ πλέον δὲν εἶναι ὀρθὸν ἐπιστήμονες νὰ προσλαμβάνωνται ὡς ἡμερομίσθιοι. Ὑπάρχει ἡ πληροφορία ὅτι λόγοι ταχύτητος ἐπιβάλουν τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὑπάρχει ὅμως λύσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προσλαμβάνωνται αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ὡς ἔκτακτοι ἐπὶ συμβάσει χωρὶς νὰ παρορᾶται καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ταχύτητος. Ἀνάλογον τροποποίησιν προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν εἰσήγησίν της.

§45Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δέχεσθε εἰδικῶς διὰ τοὺς ἐπὶ συμβάσει προσλαμβανομένους;

§46Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεχόμεθα καὶ ὁρίζομεν ἓν ἐλάχιστον ὅριον ἕξη μηνῶν διότι δὲν μπορεῖ ἕνας σοβαρὸς ἄνθρωπος νὰ ἔρχεται καὶ νὰ ὑπηρετῇ τὸ Δημόσιον διὰ ἕνα ἢ δύο μῆνας.

§47Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν τὸ ἀποκλείει ὁ νόμος αὐτό.

§48Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ μὴ τὸ ἀποκλείῃ. Πρέπει καὶ νὰ τὸ ὑποχρεώνῃ. Ὁ νόμος ἐπίσης διὰ λόγους ταχύτητος, προβλέπει ὅτι οἱ διορισμοὶ τῶν ὑπαλλήλων δύνανται νὰ μὴ δημοσιεύωνται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, φρονεῖ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ δημοσίευσις τῶν διορισμῶν, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον τὸ ἄρθρον αὐτὸ προβλέπει ὡς πρὸς τὰς ἀποδοχάς, τὰ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα, παρέκκλισιν τῶν κειμένων διατάξεων καὶ ὀρθὸν εἶναι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ δημοσιεύεται περίληψις τῶν διορισμῶν καὶ τοῦτο δὲ κυρίως διὰ τὸ ἀδιάβλητον τῆς διοικήσεως. Εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος δημοσιεύσεως χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη καθυστέρησις εἰς τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ προσλαμβανομένου προσωπικοῦ καὶ τοιαύτην τροποποίησιν ἀνάλογον προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ τῆς εἰσηγήσεώς της. Ἡ πλειοψηφία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐπρότεινε ὅπως ἡ ἐποπτεία τῶν ἔργων εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας, ἀνατεθεῖ εἰς τοὺς νομομηχανικοὺς καὶ μηχανικοὺς τοῦ Κράτους, ἡ μειοψηφία ὅμως τῆς Ἐπιτροπῆς, φρονεῖ ὅτι αὐτὸ θὰ ἦτο μία διάταξις ριζικὴ ἡ ὁποία ὑπάγεται μᾶλλον εἰς τὰς διατάξεις περὶ συστάσεως Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως καὶ ὄχι εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τρόπον προσλήψεως προσωπικοῦ καθορίζει καὶ ἐπὶ πλέον καὶ πρακτικῶς θὰ ἦτο ἀνεφάρμοστος, διότι τὸ Ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, σήμερον ὑποφέρει καταπληκτικὰ ἀπὸ ἔλλειψιν προσωπικοῦ, ἔχω δὲ ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τελευταίαν ἔγγραφον διαμαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον διεκτραγωδεῖ τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς ἐλλείψεως προσωπικοῦ καὶ ἑπομένως, κατὰ τὴν γνώμην τῆς μειοψηφίας, ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι καὶ πρακτικῶς ἀνεφάρμοστος. Τὸ Ν. Δ. προβλέπει ὅτι αἱ δαπάναι τοῦ προσωπικοῦ τὸ ὁποῖον θὰ προσλαμβάνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 5% τῆς ἀξίας τῶν ἔργων, δηλαδὴ θὰ ὑπολογίζεται τί πίστωσις διατίθεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τὴν προμήθειαν ὑλικοῦ καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ξεχωρίζεται ἕνα 5% καὶ ἐντὸς αὐτοῦ θὰ γίνεται ἡ κίνησις διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἀποδοχῶν αὐτῶν. Ἐπειδὴ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ὁριζόμενον κατὰ τρόπον σταθερόν, ἀντίκειται ὀλίγον εἰς τὰ πράγματα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἰσηγεῖται τὸν καθορισμὸν αὐτοῦ τοῦ ποσοστοῦ ὡς ἑνὸς ἀνωτάτου ὁρίου καὶ ἑκάστοτε τὸ πραγματικὸν ποσοστὸν νὰ καθορίζεται ἀναλόγως τοῦ ἑκάστοτε προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ εἴδους τῶν ἔργων μετὰ γνώμην τοῦ οἰκείου Συμβουλίου. Διότι ὁμολογουμένως, δὲν ὑπάρχει πάντοτε σταθερὰ ἀναλογία σχέσεων μεταξὺ τοῦ ἐπιβλέποντος προσωπικοῦ καὶ τῆς ἀξίας τῶν ἔργων. Ὁ προϊστάμενος π.χ. ἑνὸς συνεργείου, δύναται ἄριστα νὰ ἐποπτεύσῃ καὶ 50 σπίτια, μέσα εἰς ἕνα χωριό, καὶ 75 ἀκόμη. Λοιπὸν τὸ ζήτημα ἔχει ἀφ’ ἑαυτοῦ μίαν ἐλαστικότητα, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν διοίκησιν εἰς ἑκάστην περίπτωσιν.

§49Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐθεωρήθη ὡς ὑπερβολικὸν τὸ 5%;

§50Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, ἀλλ’ ἐθεωρήθη ὅτι δύναται εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις νὰ εἶναι καὶ μικρότερον. Τὰ ἄρθρα 7 καὶ 8 τοῦ Ν. Δ., προβλέπουν δύο Συμβούλια, διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ προγράμματος τῆς ἀνοικοδομήσεως, ὅπως ἐπίσης καὶ διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν μελετῶν, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων κλπ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχουσα πεῖραν ὅτι τὰ πολυμελῆ Συμβούλια εἶναι δυσκίνητα, προτείνει κατ’ ἀρχήν, συμφώνως πρὸς τὰς λεπτομερείας τὰς ὁποίας ἀναφέρει εἰς τὴν ἔκθεσίν της, τὸν περιορισμὸν τῶν μελῶν ἀμφοτέρων τῶν Συμβουλίων, ὀλιγώτερον τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἄρθρου 7, τὸ ὁποῖον θὰ ἀσχολῆται μὲ προγραμματικὰ ζητήματα καὶ περισσότερον τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἄρθρου 8 τὸ ὁποῖον θὰ συνεδριάζῃ συχνότερον καὶ θὰ ἀσχολῆται κυρίως μὲ τρέχοντα ζητήματα. Εἰδικώτερον προτείνει τὴν ἀντικατάστασιν δύο ἐκ τῶν προβλεπομένων μελῶν δι’ ἑνὸς ἐκπροσώπου τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ ἑνὸς ἐκπροσώπου τῆς συνομοσπονδίας Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν, ἐπειδὴ καὶ ὁ γεωργικὸς κόσμος, πρέπει νὰ ἔχῃ μία γνώμην ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἐπίσης ἐπὶ τῶν ἄρθρων αὐτῶν προτείνονται μερικαὶ νομοτεχνικαὶ διαρρυθμίσεις. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπίσης προτείνει ὅπως αἱ ἀμοιβαὶ τῶν μελῶν τῶν Συμβουλίων αὐτῶν ὑπαχθοῦν εἰς τοὺς γενικοὺς κανόνας τῆς ἀμοιβῆς τῶν μελῶν τῶν Συμβουλίων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, αἱ ὁποῖαι ρυθμίζονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦτο διότι καὶ αὐτά, τὰ δύο Συμβούλια εἶναι ὅπως περίπου καὶ τὰ ἄλλα τῶν ἄλλων Ὑπουργείων καὶ θὰ κινοῦνται ἐντὸς τοῦ συνήθους ρυθμοῦ τῆς Διοικήσεως καὶ δὲν ἔχουν ὡρισμένας εἰδικότητας αἱ ὁποῖαι νὰ συνεπάγωνται καὶ ἐξαιρετικὰς ἀμοιβάς. Εἰδικώτερον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, παρατηρεῖ ὅτι εἰς τὴν ἁρμοδιότητα, διὰ τὴν ὁποίαν προβλέπει ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 8, τοῦ Συμβουλίου, εἰσάγεται ἐν συνεχείᾳ καὶ ἡ ἁρμοδιότης τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ὑπὸ ἄλλην διατύπωσιν προϋπῆρχεν εἰς τὸν νόμον τὸν συστατικὸν τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι πρέπει ἐν πάσῃ περιπτώσει νὰ καταργηθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ προηγουμένου νόμου, ἡ ὁποία προβλέπει τὰ αὐτὰ πράγματα τὴν αὐτὴν ἁρμοδιότητα κατ’ ἄλλον τρόπον διὰ νὰ μὴ ἐπέρχεται ἐμπλοκή. Ἐπίσης παρατηρεῖται ὅτι ἐπὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ εἶναι κατὰ παρέκκλισιν τῶν περὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων ἔργων καὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ διατάξεων, δὲν προβλέπεται ἐκ τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος ὅτι ἀποφασίζει ὁ Ὑπουργός. Βέβαιον, ἀπαντῶ, εἶναι ὅτι τελικῶς ὁ Ὑπουργός, θὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν, ἀλλὰ ὀρθότερον εἶναι νὰ τὸ λέγῃ καὶ αὐτὸ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα. Ἐπίσης προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὅπως αἱ γνωμοδοτήσεις τοῦ Συμβουλίου ἐπὶ περιπτώσεων παρεκκλίσεων ἀπὸ τὰς διατάξεις τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, περὶ προμηθειῶν καὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων ἔργων εἶναι δικαιολογημέναι καὶ ὄχι αἱ συνήθεις ξηραὶ γνωμοδοτήσεις. Τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου, προβλέπει ἓν σκοπιμώτατον μέτρον: τὴν δυνατότητα συστάσεως κατὰ τόπους οἰκοδομικῶν συνεταιρισμῶν διὰ τὴν αὐτοστέγασιν. Ἡ παράγραφος 2 κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἐντελῶς περιττή, διότι τὸ περιεχόμενόν της διαλαμβάνεται ἀναλυτικώτερον εἰς τὴν παράγραφον 3. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ παροχὴ ἐνισχύσεως ἀπὸ τὸ Δημόσιον ὄχι μόνον εἰς τοὺς συνεταιρισμούς, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀστέγους, οἱ ὁποῖοι ὀργανοῦνται εἰς συνεταιρισμὸν ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὰ τὰ ἄτομα. Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν περιπτώσεις, ἰδίως περιπτώσεις μικρῶν σποραδικῶν ἐπισκευῶν εἰς συνοικισμοὺς τῶν ὁποίων ἡ φύσις νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐχόντων τὰς ἀνάγκας αὐτὰς εἰς ἕνα συνεταιρισμὸν καὶ νὰ εἶναι προχειρότερον καὶ εὐκολώτερον ἀτομικῶς ἕκαστος νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν συμπλήρωσιν τῆς οἰκοδομῆς του. Προβλέπει δὲ ἡ εἰσήγησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι ὡρισμένοι ὅροι τοὺς ὁποίους θὰ κανονίσῃ ἐκτελεστικὸν διάταγμα θὰ ρυθμίσουν τὸν τρόπον τῆς τοιαύτης ἐνισχύσεως, διότι βεβαίως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ληφθοῦν ὡρισμένα μέτρα, ὡρισμέναι κατοχυρώσεις διὰ νὰ μὴ ὑφίσταται καθημερινῶς ἡ Διοικητικὴ πίεσις καὶ νὰ παρεκκλίνῃ ἐνίοτε τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ. Αὐταὶ εἶναι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, αἱ εἰσηγήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν διατάγματος. Ὁ σκοπὸς γενικῶς τῶν προτάσεων αὐτῶν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀνέγνωσαν τὴν εἰσήγησίν της, εἶναι νὰ καταστῇ ἀποδοτικώτερον τὸ νομοθετικὸν διάταγμα τοῦτο, ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῶν σκοπῶν τοῦ νομοθέτου ὥστε, ἐὰν μίαν ἡμέραν ἡ ἀνοικοδόμησις προσλάβῃ γοργὸν ρυθμὸν νὰ διευκολυνθῇ ἡ Διοίκησις εἰς τὴν πραγματοποίησίν της. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσήγησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Τώρα θὰ κάμω δύο παρατηρήσεις ἐπὶ δύο σημείων. Τὸ πρῶτον σημεῖον ἀφορᾷ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως αὐτῆς δὲν τὸ γνωρίζω καθόλου.

§51Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ καταθέσῃ αὐτὴν τὴν σύμβασιν διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§52Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἁπλῶς ὡς μίαν Κυβερνητικὴν πρᾶξιν.

§53Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐξετυπώθη καὶ διενεμήθη.

§54Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν.

§55Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τὴν κυρώσῃ, κύριε Πρόεδρε, ἀλλὰ ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς Συμβάσεως θὰ σχηματίσῃ κρίσιν καὶ περὶ ὡρισμένων διατάξεων τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος καὶ τοῦ νόμου. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ διανεμηθῇ.

§56Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἔχω ἀναγνώσει τὴν σύμβασιν, καὶ ἀσχολοῦμαι μόνον μὲ τὴν πρᾶξιν τῆς συνάψεως μιᾶς οἱασδήποτε Συμβάσεως. Καθ’ ὃν χρόνον ἡ σχετικὴ διάταξις εἶχε τεθῆ ὑπὸ συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε καταλήξει εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ προτείνῃ τὴν ἣν ἐπρότεινεν τροποποίησιν, νομίζω ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἡ σπουδὴ αὐτή. Ἴσως θὰ ἦτο δυνατὴ ὡς μία λύσις, ἐπειδὴ ὅλα τὰ πράγματα εἰς τὸν κόσμον εἶναι δεκτικὰ κάποιου συμβιβασμοῦ, θὰ ἦτο δυνατὴ μία λύσις: νὰ διαχωρισθῇ ἡ ὑπόθεσις μεταξὺ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Νὰ ἐντοπισθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα εἰς τὰ ἀστικὰ κέντρα, ἐπειδὴ ἐκεῖ ἔχει μεγαλυτέραν δρᾶσιν, καὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὰ Ἀγροτικὰ Κέντρα. Αὐτὴ εἶναι μία συμβιβαστικὴ πρότασις, τὴν ὁποίαν κάμνομεν. Ἡ δευτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ἀναφερόμενον εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ προσωπικοῦ. Τὸ νομοθετικὸν διάταγμα προβλέπει ὅτι, αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ προσωπικοῦ, τοῦ προσλαμβανομένου διὰ τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως καθορίζονται καθ’ ὑπέρβασιν οἱασδήποτε διατάξεως. Προφανὴς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου εἶναι, νὰ καταστῇ δυνατὸν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐργασθοῦν διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν, νὰ δοθοῦν τὰ στοιχειώδη ἀναγκαῖα μέσα διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ζήσουν, ἐπειδὴ αἱ κείμεναι διατάξεις δὲν τὰ δίδουν αὐτὰ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπογράφων τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, ἀνεγνώρισεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην, καὶ ἔδωσεν ἐν λευκῷ τὴν ἐξουσιοδότησίν του εἰς τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ τὴν ἐφαρμόζῃ. Καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ εὗρεν ὀρθόν. Πραγματικῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιμένωμεν ἀνασυγκρότησιν καὶ ἀνοικοδόμησιν μὲ ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι πεινοῦν. Ὅταν ὁ ὑπάλληλος φεύγῃ ἀπὸ τὸ σπίτι του διὰ νὰ πάῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ αἰσθάνεται πίσω του τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν τῆς οἰκογενείας του, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφιερώσῃ τὸν νοῦν καὶ τὴν ψυχήν του εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ Κράτους. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν καὶ αἱ πρέπουσαι ἐγγυήσεις μιᾶς καλῆς διαχειρίσεως τῶν ὑποθέσεων τῆς ἁρμοδιότητός των. Ἑπομένως τὸ μέτρον κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης τῆς ἀνοικοδομήσεως δὲν ἐντοπίζεται μόνον εἰς τὸ πλαίσιον τῆς στεγάσεως τοῦ πληθυσμοῦ. Ὑπάρχουν δύο ἄλλοι τομεῖς ἀνοικοδομήσεως εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν συγκοινωνίαν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην ἐπίσης τοιούτου προσωπικοῦ. Ἀλλὰ κι’ αὐτοῦ θὰ συμβῇ τὸ ἴδιον, διότι κι’ αὐτοῦ ἡ συνήθης λειτουργία τῆς Κρατικῆς μηχανῆς ἔχει ἀνάγκην ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς στοιχειώδεις ἀνάγκας τῆς ζωῆς των. Καὶ ἡ συνήθης λειτουργία τῆς κρατικῆς μηχανῆς εἴτε εἰς ἀνοικοδόμησιν ἀποβλέπει εἴτε εἰς ἀπονομὴν δικαιοσύνης, εἴτε εἰς οἱουσδήποτε ἄλλους σκοπούς, ἔχει αὐτὴν τὴν ἀνάγκην. Βεβαίως δὲν θέλω νὰ ἐξέλθω τῆς ἡμερησίας διατάξεως καὶ νὰ εἰσέλθω εἰς ἓν θέμα τόσον σοβαρόν. Δὲν πρόκειται νὰ λυθῇ τὴν παροῦσαν στιγμὴν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἄλλοτε εἶχεν ἀποφασισθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον συζητήσεως μιᾶς εἰδικῆς συνεδριάσεως. Ἐὰν δὲν γίνῃ τοῦτο, θὰ πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ συζητηθῇ ὁμοῦ μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὁποίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπῆρξε πενιχρότατος ὡς πρὸς τὸ ὑπ’ ὄψιν ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ βεβαίως σήμερον τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐπιβάλλεται ὅμως νὰ λυθῇ ὡς πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς αὐτῆς κατηγορίας, τοὺς ἀσχολουμένους εἰς ἐντελῶς ὅμοια ἔργα. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν δύο ὑπάλληλοι τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ, τῆς αὐτῆς εἰδικότητος, εἰς τὸ ἴδιον γραφεῖον, ἀσχολούμενοι μὲ τὰ αὐτὰ ἔργα καὶ ὁ εἷς νὰ ἀμείβεται διαφορετικὰ ἀπὸ τὸν ἄλλον. Νὰ συναντῶνται εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν συνοικισμὸν ὁ ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διὰ νὰ ἐπισκευάσῃ ἕνα κτίριον, ὁ ὑπάλληλος τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως διὰ νὰ ἐπισκευάσῃ σπίτια, ὁ ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων διὰ νὰ φτιάσῃ δρόμους καὶ νὰ λαμβάνουν αὐτοὶ διαφορετικὰς ἀποδοχάς. Ἡ διαφορὰ εἰς τὰς ἀποδοχὰς εἶναι ἀνεκτή, ὅταν κατὰ τὸ δυνατόν, ἱκανοποιοῦνται αἱ συνήθεις ἀνάγκαι τῆς ζωῆς, ἀλλ’ ὅταν αἱ ἀποδοχαὶ εἶναι κάτω τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὰς στοιχειωδεστέρας ἀνάγκας τῆς ζωῆς, αἱ διαφοραὶ εἶναι αἰσθηταί, θὰ φθάσωμεν δὲ εἰς ἓν σημεῖον, ὥστε καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Ὑφυπουργεῖον τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ παρατηρηθοῦν τοιαῦται διαφοραί. Κατὰ μερικὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ ἐκεῖ, ἐπὶ 260 περίπου μηχανικῶν καὶ ὑπομηχανικῶν τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως τὰ ⅔ θ’ ἀμείβωνται κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν καὶ τὸ ⅓ σύμφωνα μὲ τὰς κειμένας διατάξεις. Μοῦ διέφυγε νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅταν ἐγένετο σχετικὴ πρότασις κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ρυθμίζεται τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν ὑπεβλήθη εἰσέτι καὶ δὲν θὰ προφθάσῃ ἐνδεχομένως νὰ ὑποβληθῇ, ἐφ’ ὅσον διακόπτονται αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Ἐν τῷ μεταξὺ διὰ νὰ δοθῇ μία πρακτικὴ λύσις ὑπέβαλον κι’ ἐγὼ μίαν τροπολογίαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὴν συζητήσῃ καὶ νὰ τὴν δεχθῇ, διὰ μίαν ἀπαρχὴν τῆς τακτοποιήσεως τοῦ ζητήματος. Δὲν λύει βεβαίως τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα γενικῶς, πάντως ὅμως λύει τὸ ζήτημα εἰς τὸν τομέα, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλεται νὰ συγχρονισθῇ ἀπολύτως.

§57Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Κανονισμοῦ, «Πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως..... (ἀναγινώσκει)......». Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἔκαμεν εἰσήγησιν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς Ἐπιτροπῆς ἀλλ’ ἡ εἰσήγησις αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐπὶ λεπτομερειακῶν σημείων, ἐνῷ ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται πρωτίστως νὰ ἀκούσῃ τὰς γενικὰς ἀντιλήψεις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνοικοδομήσεως. Θὰ παρεκάλουν πρὶν ἢ ἀγορεύσουν οἱ περαιτέρω ρήτορες, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ τὸν λόγον διὰ νὰ μᾶς ἀναπτύξῃ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς γενικωτέρας αὐτοῦ διατάξεις καὶ ἰδίως νὰ μᾶς ἀνακοινώσῃ καὶ τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνοικοδομήσεως, τὸ ὁποῖον ἀναμένει νὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ ἔπειτα νὰ ἀκολουθηθῇ ἡ σειρὰ τῶν ρητόρων.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ δεύτερος εἰσηγητής.

§59Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκυκλοφόρησεν εἰς τεῦχος κομψὸν καὶ εἰς χαρτὶ πολυτελείας, ἡ σύμβασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Εἶναι ἔκδοσις τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Καὶ ἐρωτῶ τὴν στιγμὴν αὐτὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ σύμβασις αὐτὴ δὲν εἶναι νομικῶς τελειωμένη, τελεῖ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διατὶ ἡ σπατάλη τοῦ χάρτου καὶ τὰ ἔξοδα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι πιθανὸν ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὴν ἐπικυρώσῃ;

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπερώτησις.

§61Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Ἀνοικοδ.). Ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἡ Σύμβασις αὐτὴ δὲν πρόκειται νὰ ἔλθῃ ποτὲ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§63Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας εἶναι ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ἐσωτερικὰ ζητήματα, ὕστερα ἀπὸ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς Δημοσίας Τάξεως. Ἡ ἀπορία τῆς Βουλῆς εἶναι ἔκδηλος, ἂν τὸ ὅλον κοινωνικὸν πρόβλημα τῆς Κυβερνήσεως ἐμπίπτει καὶ ἐγκιβωτίζεται μέσα εἰς αὐτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ κυρουμένου ἤδη νομοθετικοῦ διατάγματος. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ γίνωμεν διερμηνεῖς τῆς ἀπορίας αὐτῆς τῆς Βουλῆς. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις δὲν ἠθέλησε νὰ ἐπισκοπήσῃ τὸ ὅλον οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας ἀκριβῶς διὰ νὰ ὑποβοηθήσῃ τὴν ψήφισιν, εἴτε ὅπως ἔχει, εἴτε τροποποιουμένου, τοῦ σχεδίου αὐτοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀφέθη εἰς τὸν δεύτερον εἰσηγητὴν νὰ ὑποβάλῃ τὰ ἐρωτήματα αὐτὰ καὶ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ποῖα ἐρωτήματα; Παρέρχεται διετία, ἀφ’ ὅτου ἀπηλευθερώθη ἡ Χώρα. Εἰς τὴν διετίαν αὐτὴν κάμνουν οἱ πληθυσμοὶ ὄχι μόνον τῆς ὑπαίθρου Χώρας, κάμνουν οἱ πληθυσμοὶ καὶ τῶν πόλεων τῶν ἐπαρχιακῶν τὸ ἐρώτημα, τὶ θὰ γίνῃ; Ὄχι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἀλλὰ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, τὸ Κράτος τὸ μεταπολεμικόν, πῶς ἀντιμετωπίζει τὸ ὅλον πρόβλημα τοῦ οἰκισμοῦ τῆς καταστραφείσης χώρας; Εἴχομεν καὶ δι’ ἐπερωτήσεως ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ἔδωσε μίαν ἀπάντησιν ἡ ὁποία δὲν μᾶς ἱκανοποίησε, βεβαίως.

§64Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν ἔλαβον κἄν.

§65Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Λέγει: «Μόλις διετέθη..... (ἀναγινώσκει)......». Πλησιάζει μὴν καὶ οὔτε τὰ σχέδια οὔτε ἡ σχετικὴ νομοθεσία προσεκομίσθη εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὰ ἀστικὰ κέντρα τῆς Χώρας. Κύριοι, χωρὶς νὰ θέλω νὰ περιορίσω τὸν ἔλεγχον μονάχα εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ἐκπροσωπῶν ἕνα διαμέρισμα τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν ὑπέστη συντριβὴν καὶ ἀπὸ τὸν σεισμὸν καὶ ἀπὸ τὰς βόμβας καὶ ἀπὸ τὴν θεομηνίαν τοῦ κατακτητοῦ, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω: Τὶ σκέπτεται τὸ Κράτος αὐτὸ διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν τοῦ τόπου; Θὰ τὴν κάμῃ ποῖος; Τὸ Κράτος, πῶς; Οἱ δῆμοι, πῶς; ἡ Ἐκκλησία, πῶς; Εἰδικὸς Ὀργανισμός; Κατὰ ποῖον τρόπον; Ἐνῷ ἐλλείπουν τὰ χρήματα θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ὁ νοῦς ὁ φωτεινός. Ἕνα πρόγραμμα σαφές. Ποῦ πηγαίνομεν; Τὶ θὰ γίνῃ; Μία καθοδήγησις ἔστω καὶ τῶν κατοίκων πῶς θὰ ξανακάνουν τὰς πόλεις των. Λοιπόν, κύριοι, ὅταν κατεστράφη ἡ Κόρινθος, ἡ ὁποία ἦτο μία πόλις μικρὰ μὲ τὴν Ἑλλάδα εὐημεροῦσαν οἰκονομικῶς σχετικῶς, μὲ τὴν παγκόσμιον εἰρήνην καὶ μὲ εὐημερίαν παγκόσμιον, τὸ Κράτος δὲν ἐσκέφθη τότε ν’ ἀναλάβῃ αὐτὸ διὰ τοῦ Ὑπουργ. τῶν Δημ. Ἔργων ἢ νὰ συγκροτήσῃ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, δὲν ἐσκέφθη ν’ ἀναλάβῃ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς πόλεως Κορίνθου, ἀλλὰ ἵδρυσε ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμὸν τῆς πόλεως Κορίνθου περὶ τοῦ ὁποίου ἀργότερα θὰ εἴπω μερικά. Εἰς τὸν Ὀργανισμὸν αὐτὸν ἔδωκε· πρῶτον τὴν ἐκπροσώπησιν καὶ εἶπε σὺ εἶσαι ὁ ὑπεύθυνος, ἔδωκε τὰ εἰσοδήματα τοῦ Καζίνου Λουτρακίου καὶ τὰ εἰσοδήματα τῶν ἰαματικῶν λουτρῶν Λουτρακίου, σοῦ παρέχονται αὐτὰ νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃς ὡς τοκοχρεωλύσιον δάνειον μὲ τὸ ὁποῖον ν’ ἀνοικοδομήσῃς τὴν πόλιν καὶ βάσει αὐτῶν τῶν πόρων ἐκτὸς τῶν ἄλλων ποὺ ἔδωσε τὸ Κράτος, ὁ ὀργανισμὸς συνῆψε δάνειον 210 ἑκατομμυρίων, 110; 87 ἑκ. ἐν ὅλῳ 407 ἑκατομ. δραχμῶν ὑγιῶν, μὲ λίραν τότε ποὺ δὲν ἔφθανε τὰς 1.000 δρχ. Παραλλήλως ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἀνετέθη εἰς τὴν παγκόσμιον ἀλληλεγγύην καὶ τοῦ ἐστάλη ἕνα ποσὸν χρηματικὸν καὶ ἱδρύθη ὁ ὀργανισμός. Ὁ σεισμὸς ἔγινεν εἰς τὰς 22 Ἀπριλίου 1928, ὁ ὀργανισμὸς ἱδρύθη μὲ τὸν νόμον 3087 τῆς 25.12.28 ὕστερα ἀπὸ 8 μῆνας καὶ ἐτέθη ὁ πρῶτος θεμέλιος λίθος τὴν 27ην Ὀκτωβρίου 1929, ὕστερα ἀπὸ 10 μῆνας ἀφ’ ἧς ἱδρύθη ὁ ὀργανισμὸς καὶ ὕστερα ἀπὸ 18 μῆνας ἀφ’ ἧς ἔγινεν ὁ σεισμός. Τώρα ἐρωτᾶται ποὺ εἶναι κατεστραμμένα τὰ πλεῖστα χωρία καὶ πολλαὶ πόλεις τὶ θὰ γίνῃ; Ἡ ἀπογραφὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Δημοσίων Ἔργων παρουσιάζει τὰ ἐλλείποντα οἰκήματα εἰς 402 χιλιάδας κατὰ ποῖον τρόπον αὐτὰ θὰ ἀνοικοδομηθοῦν; Εἴχομεν τὸν σεισμὸν τῆς Χαλκιδικῆς ὁ ὁποῖος κατέστρεψεν ἀγροτικὰ διαμερίσματα. Πῶς τὸν ἀντιμετώπισεν τὸ Κράτος; Δὲν ἔκανεν οὔτε Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, οὔτε κεντρικὸν ὀργανισμόν, ἀλλὰ τί; Διὰ νόμου εἶπεν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν: «κάμετε συνεταιρισμούς». Ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω τὴν διαφώτισιν, τὴν ἐποπτείαν καὶ τὸν ἔλεγχον ἂν θέλετε καὶ σᾶς δίδω τὰ μέσα. Ποῖα μέσα; Τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης θὰ βαρύνῃ τὸ Κράτος. Πέραν τοῦ ἡμίσεος θὰ ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ συνομολογῆτε δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ ἀπεριόριστον Κρατικὴν ἐγγύησιν, ὅπου δὲ οἱ παθόντες ἦσαν ὀλίγοι καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνῃ συνεταιρισμός. — Θὰ δύναμαι — εἶπε τὸ Κράτος — νὰ σᾶς βοηθήσω. Ἂν θὰ κάμετε ἕνα δωμάτιον θὰ δίδῃ τὸ Κράτος 18 χιλ. δρχ. ὑγιεῖς. Ἄν θὰ κάμετε 2 δωμάτια δίδει τὸ Κράτος 24 χιλ. δρχ. Ἄν θὰ κάμετε 3 δωμάτια δίδει τὸ Κράτος 30 χιλ. δρχ. καὶ ἐπὶ πλέον τὸ ἥμισυ ὑποχρεοῦται νὰ δίδῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὡς δάνειον μὲ ἀπεριόριστον ἐγγύησιν Κρατικήν. Καὶ ἔτσι ἀνοικοδομήθηκε ἡ Χαλκιδική. Χρῆμα, ἐγγύησις Κρατική, διαφώτισις, ἀλλὰ καὶ κινητοποίησις τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας.

§66Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Πόσα ἦσαν τὰ σπίτια;

§67Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν.

§68Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§69Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι τότε τὸ Κράτος εἶχε νὰ ἀντιμετωπίσῃ μόνον τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου καὶ 2–3 χωριὰ τῆς Χαλκιδικῆς. Εἶπον ὅτι τότε εἴχομεν ἀνθοῦσαν τὴν οἰκονομίαν τῆς Χώρας, εἴχομεν ἱδρύματα πιστωτικά, δυνάμενα νὰ βοηθήσουν τοὺς ἐνδιαφερομένους. Εἴχομεν ἀκόμη καὶ τὴν παγκόσμιον δικονομίαν ὥστε νὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ λάβῃ καὶ ἔξωθεν δάνεια.

§70Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ σοβαρώτερον ὅτι ἐπρόκειτο περὶ 2–3 χιλιάδων σπιτιῶν.

§71Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀντιδικίας· εἶναι σοβαρώτατον ζήτημα καὶ πρέπει νὰ διαφωτισθῇ ἡ Βουλή.

§72Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐλέγξω τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Πάντοτε ὁμιλῶ μὲ μίαν προοπτικὴν ἀντικειμενικήν, αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Θὰ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. Σήμερον ἀντιμετωπίζομεν 400.000 σπίτια κατεστραμμένα. Μόνον ἡ πόλις τῆς Λαρίσης, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἀνοικοδομηθῇ, θὰ ἐχρειάζετο ποσὸν 6.000.000 λιρῶν καὶ δὲν ἔχομεν οὔτε ταμεῖον παρακαταθηκῶν, οὔτε Ἐθνικὴν Τράπεζαν, οὔτε ἄλλην Τράπεζαν νὰ δανείσῃ καὶ ἔχομεν μίαν Ἀμερικήν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν περιμένομε τὰ πάντα. Ἐρωτᾶται: τί θὰ γίνῃ; Τώρα πλέον ἤλλαξαν οἱ ὅροι, εἴμεθα κατεστραμμένοι, κατεστραμμένη καὶ ἡ Εὐρώπη, κατεστραμμένος ὁ κόσμος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ σύστημα τῆς Κορίνθου, οὔτε τῆς Χαλκιδικῆς. Τὶ θὰ κάμωμεν; Θὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς Λαρισαίους μείνατε ἄστεγοι καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας μείνατε ἄστεγοι καί, ἢ θὰ ἀποθάνετε τὸν χειμῶνα ἀπὸ τὸ κρύο, ἢ διαρρεύσατε καὶ σεῖς εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, διὰ νὰ γίνῃ ὁ πληθυσμὸς της δύο ἑκατομμύρια.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε συνάδελφε, ξεύρετε πόσον σᾶς συμπαθῶ καὶ σᾶς ἐκτιμῶ, ἀλλὰ σεῖς εἶσθε ὁ εἰσηγητὴς καὶ δὲν ἔχετε παρὰ ἕνα ὕφος ἐλεγκτοῦ, κάμετε μίαν ἐπερώτησιν.

§74Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀντικειμενικῶς γίνεται ἡ ἐξέτασις, θὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς χωρικοὺς ὅτι διὰ μίαν διετίαν, ἢ διὰ μίαν εἰκοσαετίαν δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀνοικοδόμησις τῆς Χώρας; Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι δικαιοῦται νὰ ἀνοικοδομηθῇ καὶ δύναται νὰ ἀνοικοδομηθῇ, αὐτὸ ἀποτελεῖ πίστιν μου. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παραμείνῃ τὸ ζήτημα εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Πῶς θὰ ἀνοικοδομηθῇ; Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, κινητοποιήσῃ τὸ ἔμψυχον καὶ τὸ ἄψυχον ὑλικὸν τῶν διαμερισμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν. Καὶ θὰ μοῦ πῆτε: Δὲν τὰ ἐκινητοποίησεν ἕως τώρα τὸ Κράτος; Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι 4 μῆνας εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἔχομεν Κράτος ἐλεύθερον ἀπὸ εἴκοσι μηνῶν, ἐν τούτοις δὲν ἔγινε καμμία κινητοποίησις. Μὴ τυχόν, κύριοι, περάσωμεν τὴν παρυφὴν τοῦ ἐλέγχου καὶ δὲν τὰ εἴχομεν εἴπει; Θὰ τὰ εἴπωμεν, κύριοι, καὶ ἔλεγχος θὰ γίνῃ. Διατὶ ὄχι; Πῶς ἀντιμετωπίσθη ἡ κατάστασις καὶ τὶ ἐννοῶ μὲ τοῦτο; Ἐννοῶ ὅτι τὸ Κράτος ὀφείλει ἀπὸ τοῦδε νὰ κάμῃ ἕνα πρόγραμμα ἀνοικοδομήσεως, ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα αὐτό, πιστεύω ἐγὼ τοὐλάχιστον ὡς εἰσηγητής, τότε μόνον θὰ πραγματοποιηθῇ, ὅταν κινητοποιηθῇ τὸ ἔμψυχον καὶ τὸ ἄψυχον ὑλικὸν τῶν ἐνδιαφερομένων πόλεων καὶ διαμερισμάτων. Δι’ αὐτὸ φέρω τὸ παράδειγμα τῆς Κορίνθου. Ἐὰν τότε, μὲ ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν, ἠδύνατο εὐχερῶς τὸ Κράτος διὰ τῶν ἰδίων του μέσων νὰ ἀνοικοδομήσῃ τὴν πόλιν τῆς Κορίνθου καὶ τὸν Πολύγυρον καὶ ἐν τούτοις ἐχρησιμοποίησε τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν, ἐχρησιμοποίησε τὸ ἔμψυχον καὶ τὸ ἄψυχον ὑλικὸν τῶν περιφερειῶν ἐκείνων, κατὰ μείζονα λόγον τώρα, ποὺ εἴμεθα ἐντελῶς κατεστραμμένοι, ποὺ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα οὔτε τῶν Τραπεζῶν, οὔτε τὴν εὐχέρειαν τοῦ 1926–1928, πρέπει τὸ Κράτος νὰ στραφῇ καὶ νὰ εἴπῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον: μὴ τὰ περιμένεις ὅλα ἀπὸ ἐμένα, σὺν Ἀθηνᾷ καὶ χεῖρα κίνει. Ἀλλὰ πῶς θὰ κινηθῇ; Πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λαρίσης ἀπέκαμε νὰ ἀναμένῃ τὴν ἐπίσημον σιγὴν καὶ ἐψήφισε μίαν ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας κατήρτισε μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ τοῦ Μητροπολίτου Λαρίσης, τοῦ Δημάρχου καὶ τοῦ πρώην Δημάρχου κ. Σάπκα, ἡ ὁποία ἐπεφορτίσθη νὰ μεταβῇ εἰς Ἀμερικήν. Εἶπε, λοιπόν, ἡ Ἐπιτροπή. Νὰ πᾶμε εἰς τὴν Ἀμερικὴν νὰ κάμωμεν τί; Νὰ εἴπωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἀνοικοδομήσωμεν τὴν Λάρισαν καὶ θὰ μᾶς ἀπαντήσουν: ποῖοι εἶσθε, τὶ ἐκπροσωπεῖτε; Ἔχει δικαίωμα ὁ Νομὸς Λαρίσης νὰ συνάπτῃ δάνεια καὶ νὰ ζητῇ ἐπανορθώσεις;

§75Ξ. ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐλήφθη ὄχι διὰ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, διὰ νὰ συνάψῃ δάνειον τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι καθαρῶς ἀντιοικονομικόν, ἀλλὰ διὰ νὰ περιφέρουν εἰς τὴν Ἀμερικὴν μὲ τὴν συναντίληψιν τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας. Δὲν πρόκειται νὰ ἀνοικοδομηθῇ δι’ ἐράνου ἡ Λάρισα, θὰ ἱεραρχηθῇ μέσα εἰς τὸν γενικὸν ὀργανισμὸν τῆς ἀνοικοδομήσεως, ὁ δὲ Μητροπολίτης καὶ τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ μεταβοῦν ἐκεῖ διὰ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τοὺς ἐκεῖ ὁμογενεῖς ἄλλου εἴδους ἐνίσχυσιν, δηλαδὴ διάφορα μηχανήματα καὶ ἐφόδια καὶ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ ἀπόφασις καὶ γίνεται σαφῶς διάκρισις. Διότι ἐταλαιπωρήθη ἡ Λάρισα ἐπὶ ἓν ἔτος μὲ τὰς ἰδικάς σας ἐλπίδας περὶ ξεχωριστῆς ἀνοικοδομήσεως, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ὄχι μόνον ἀντιοικονομικόν, ἀλλὰ καὶ τελείως ἀδύνατον.

§76Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐάν, κύριοι, πραγματοποιηθῇ ἡ ἀποστολὴ αὐτή, δι’ ἐμὲ τοῦτο θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα ταξίδιον ἀναψυχῆς καὶ τίποτε ἄλλο. Καί, ἐὰν καὶ ἄλλαι πόλεις μιμηθοῦν τὴν Λάρισαν, θὰ ἀπολέσωμεν καὶ τὸ τελευταῖον ἔρεισμα ποὺ ὑπάρχει, διότι ἀντὶ νὰ μαζέψωμεν μὲ τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας 10, 20, 30, 50 ἢ καὶ 100 χιλιάδας δολλάρια, θὰ ἠμποροῦσαν οἱ ἁρμόδιοι νὰ μεταβοῦν ἐκεῖ μὲ ἕνα ὀργανισμὸν ὑπεύθυνον, μὲ ἐγγυήσεις καὶ μὲ δικαιοδοσίαν καὶ νὰ χρησιμοποιήσουν καλύτερα τὴν ἀποστολήν αὐτήν, ἀντὶ νὰ περιμένωμεν τὸν δίσκον τῆς ἐπαιτείας καὶ μάλιστα διὰ μίαν πόλιν ἱεράν. Θὰ ἀναφέρω ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐνδιαφέρουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἱδρύθη διὰ τοῦ νόμου 873 τοῦ 1946 τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, τὸ ὁποῖον ἀνελάμβανεν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν του ὅλα τὰ πολεοδομικὰ ζητήματα τῆς ἀνοικοδομήσεως κατεστραμμένων χωρίων καὶ πόλεων. Μετὰ 2 μῆνας δημοσιεύεται ὁ νόμος 1128 τοῦ 1946, ὄχι ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, ὁ ὁποῖος νόμος ἀντὶ τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως θὰ γίνῃ ὀργανισμὸς ἀνοικοδομήσεως μὲ τὰ ἴδια δικαιώματα, ποὺ εἶχε τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Θὰ μοῦ εἴπητε τὶ διαφορὰ ὑπάρχει; Κύριοι, ἐὰν τὸ Κράτος ἀπέδειξεν εἴτε νὰ κρατήσῃ τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς ὑπαίθρου χώρας διὰ τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, εἴτε νὰ ἀναστήσῃ τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, θὰ σημάνῃ μίαν πλήρη ἀποτυχίαν τοῦ ἔργου τῆς ἀνοικοδομήσεως, θὰ ἀχρηστεύσῃ τὰς ἐμψύχους δυνάμεις εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐνδιαφέρονται. Κάθε πόλις ἔχει καὶ εἰδικάς της πηγὰς πλούτου, ὅπως ἡ Κόρινθος, ἡ ὁποία εἶχε τοὺς πόρους τοῦ Λουτρακίου καὶ τοῦ Καζίνου, τοὺς ὁποίους ἔδωσεν ὡς μέσον καλύψεως τοῦ δανείου. Σᾶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἐὰν ἡ Βουλὴ αὐτὴ ἐπαναπαυθῇ εἰς τὴν φροντίδα τοῦ κέντρου, δὲν θὰ γίνῃ τίποτε. Ἐμελέτησα κατὰ βάθος τὸ ζήτημα καὶ σᾶς λέγω ὅτι, ἐὰν δὲν κινητοποιηθῇ ἡ ἐπαρχία μὲ ὡρισμένας ἐγγυήσεις, ἀνοικοδόμησις δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Τὶ ἐγγυήσεις; Ἔχομεν πόρους τοπικούς, οἱ πόροι αὐτοὶ ἠμποροῦν νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ δανείου. Ἐὰν ἔχετε μόνον ἕνα ὀργανισμόν, εἴτε ἕνα Ὑπουργεῖον δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ πάρετε τοὺς πόρους τῶν δανείων, διὰ νὰ κάμετε τὴν Λάρισαν. Ἑπομένως ἠμπορεῖτε μὲ τοὺς πόρους τοὺς τοπικοὺς νὰ κάμετε ἀνοικοδόμησιν.

§77Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Εἶναι πλάνη νὰ νομίζωμεν ὅτι θὰ ἀνασυγκροτήσωμεν τὴν χώραν μας διὰ τῶν ἰδίων μας δυνάμεων ἄνευ ἐξωτερικῆς βοηθείας.

§78Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπαρκέσουν οἱ τοπικοὶ πόροι γιὰ νὰ ξαναγίνῃ ἡ Ἑλληνικὴ ὕπαιθρος. Ὄχι. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὰς ἐπανορθώσεις, πρὸ παντὸς εἰς τὰς ἐπανορθώσεις. Ἀλλ’ ὅταν θὰ τὶς πάρητε αὐτὲς τὶς ἐπανορθώσεις, θὰ τὶς διαχειρισθῆτε μὲ ποῖον; μὲ ἕνα αὐτόνομον ὀργανισμὸν μονάχα εἰς τὴν πόλιν αὐτήν; Μὲ τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως ἕνα δι’ ὅλα; Τὸ θεωρῶ πλάνην. Ἐνῷ ἐὰν ὑπῆρχον αὐτοὶ οἱ αὐτόνομοι κατὰ τόπους ὀργανισμοὶ μὲ νομικὰ πρόσωπα, μὲ ἐγγυήσεις τῶν πόρων αὐτῶν αὐτοὶ θὰ πάρουν τὴν ἀναλογίαν των ἀπὸ τὰς ἐπανορθώσεις καὶ ἐὰν λείψῃ ὑπόλοιπον θὰ μποροῦν νὰ ποῦν: μᾶς χρειάζονται 4 ἑκ. λίρες, ἔχομε 3 ἑκ. λίρες ἀπὸ τὰς ἐπανορθώσεις, μᾶς λείπουν 1 ἑκ. λίρες, μᾶς τὶς δίδετε μὲ αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις; Πάρτε τὰ σπίτια ὑποθήκη γιὰ 4 χρόνια. Βάζετε δὲ τὸ θεμέλιον τῆς ἀνοικοδομήσεως ἀπὸ τοῦδε, ὀργανώνετε τὴν ἀνοικοδόμησιν μὲ τὴν κινητοποίησιν τῶν δυνάμεων τῆς ἐπαρχίας καὶ ἔχετε ἑτοιμάσει τοὺς ὀργανισμοὺς γιὰ νὰ δώσητε τὰς ἐπανορθώσεις ὅταν θὰ τὶς πάρετε. Κύριοι, θὰ μοῦ πῆτε τὸ ἑξῆς: Δυσπιστεῖτε εἰς τὸ Κέντρον; ἀντὶ νὰ ἀπαντήσω θὰ πάρω τὸ νομοσχέδιον. Σᾶς τὸ ἐξήγησεν ὁ κ. εἰσηγητής, εἰδικώτερα δὲ θὰ συμπληρώσω καὶ ἐγώ. Διάταγμα νομοθετικόν, ἡμερομηνία 9 Μαΐου 1946, 3 ἡμέρας προτοῦ συγκληθῇ ἡ Βουλή. Τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐμελετήθη ἄρθρον πρὸς ἄρθρον, γραμμὴν πρὸς γραμμὴν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἔξω παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ, τόσον ἔξω ὥστε ὑπῆρξαν ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἐψηφίσθησαν παμψηφεί, ἀδιακρίτως κομματικῶν ἀποχρώσεων καὶ ὑπῆρξαν τροποποιήσεις εἰς τὰς ὁποίας οἱ 2 εἰσηγηταί, ἀνήκοντες εἰς τὸ αὐτὸ κόμμα, διεφώνουν καὶ ὅταν ἐψήφιζεν ναὶ ὁ ἄλλος ἐψήφιζεν ὄχι. Τοιαύτη ἀντικειμενική, ὑπερκομματικὴ ἐπεξεργασία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο. Καὶ ὅμως, κύριοι, δὲν ἔμεινεν ἄρθρον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐτροποποιήθη. Σᾶς τὰ εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ἀλλὰ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω δύο λέξεις τὰς ὁποίας λέγει ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ἡ Κυβέρνησις ἐπροχώρησεν βάσει νομοθετικοῦ Διατάγματος καὶ τὸ ἔφερεν ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀφῄρεσε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ προχωρήσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὴν στέγασιν τῆς ἀγροτικῆς ὑπαίθρου. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄλλου ἄρθρου εἶπεν: Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σοῦ πάρω καὶ τὴν λογιστικὴν διαχείρισιν τῶν ἔργων αὐτῶν καὶ νὰ τὴν ἀναθέσω εἰς οἱανδήποτε ἄλλην Τράπεζαν μὲ τὴν ὁποίαν θὰ συμβληθῶ. Εἶπε δὲ καὶ τοῦτο ὅτι ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν θὰ ὑπογράψω ἐγὼ μὲ τὴν Τράπεζαν δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν· ὅ,τι ἐγὼ ἀποφασίζω, αὐτὸ εἶναι. Ἂν αὐτὴ εἶναι λύσις Κοινοβουλευτικὴ ἀφήνω σὲ σᾶς νὰ τὴν κρίνητε. Ἐγὼ εἰς αὐτὸ διαφωνῶ. Καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ εἴπω τοῦτο, καὶ ἂν αὐτὸ εἶναι ἔλεγχος ἀσκῶν καὶ ἔλεγχον, ἔχω νὰ εἴπω ὅτι οἱ 2 εἰσηγηταὶ εἶχον ἑτοιμάσει τὴν προεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου, εἶχον ὑποβάλει μίαν ἔκθεσιν πρὸς τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν λέγουν οἱ εἰσηγηταὶ ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις πρέπει νὰ προτιμηθῇ διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τῆς στεγάσεως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὡς ἵδρυμα Κρατικόν. Καὶ ἐνῷ εἶχε διανεμηθῆ ἡ ἔκθεσις αὐτή, καὶ ἐνῷ τὸ ψήφισμα ἐπεξειργάζετο ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ὑπόδικον ἐνώπιον ἡμῶν ἡ Κυβέρνησις σπεύδει καὶ ὑπογράφει σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν 24ην Ἰουνίου 1946. Ἡ ἔκθεσις τῶν δύο εἰσηγητῶν πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν φέρει χρονολογίαν 15 Ἰουνίου καὶ τὴν 24ην ὑπογράφεται ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐνῷ εἶχεν ὑπογράψει καὶ ἡ Κυβέρνησις ὅτι τοὐλάχιστον οἱ δύο εἰσηγηταὶ διαφωνοῦν μὲ τὰς ἀπόψεις αὐτάς, καὶ ἦλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἶπε, διατὶ ἀσχολεῖσθε μὲ τὸ ἄρθρον αὐτό, ἡμεῖς πλέον ὑπεγράψαμε τὴν σύμβασιν. Καὶ τοῦ εἴπομεν αὐτὸ κύριε Ὑπουργέ, ἀποτελεῖ ἔλλειψιν εὐλαβείας πρὸς τὸ σῶμα, εἶναι τὸ ὀλιγώτερον ἀρχὴ ἀντικοινοβουλευτική. Καὶ τὸ ψέγομεν ὄχι μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο τὴν Προεδρικὴν ἕδραν καταλαμβάνει ὁ Αʹ Ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος).

§79Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἰπῆτε ἐὰν διεπιστώθη σχεδὸν ὁμοφώνως ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐδημιούργησε δυσφορίας, ἐξετέθησαν διάφορα παράπονα ἀπὸ τὰς διαφόρους περιφερείας τοῦ Κράτους καὶ ὅτι ὅταν ἠκούσαμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις συμβάλλεται μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἴπομεν ὅτι αὐτὸ μᾶς παρέχει μίαν πρόσθετον εὐχαρίστησιν; Ὅταν εἰσηγῆσθε κάτι εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ τὸ φέρετε ὅλο καὶ ὄχι μόνον ὅσα εἶναι εἰς τὴν ὄψιν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§80Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται ὅτι δὲν παρηκολούθησεν ὅλας τὰς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἄλλο ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τῆς στεγάσεως ἀπὸ τὴν Ἀγροτιγὴν Τράπεζαν καὶ ἄλλο διαχείρισις λογιστικὴ τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Εἶναι ἕνα πρᾶγμα τελείως διάφορον, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδωσεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Ἔργου. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ἔργον τῆς ἀναλύσεως θὰ ἀναλάβω ἐγὼ ἀπ’ εὐθείας βάσει τοῦ νόμου καὶ ἔχω δικαίωμα νὰ δώσω εἰς μίαν τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὕστερα ἀπὸ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων ὅτι ἔχει ὑπογράψει τὴν σύμβασιν αὐτὴν καὶ εὑρίσκετο πρὸ τετελεσμένου γεγονότος ἡ Ἐπιτροπὴ παμψηφεὶ ψηφιζόντων καὶ τῶν μελῶν τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἀπέρριψε τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς τῆς συμβάσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ὡς πρᾶξιν ἀντικοινοβουλευτικήν, λόγῳ ἐλλείψεως εὐλαβείας πρὸς τὸ Σῶμα αὐτό, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους οὐσίας. (Χειροκροτήματα). Καὶ ἡ οὐσία εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶναι ἵδρυμα Κρατικὸν μὲ κεφάλαια Κρατικὰ καὶ τὸ χρῆμα θὰ πάῃ εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ δὲν πρόκειται νὰ κάνῃ δάνεια ἀστικά, βιομηχανικὰ καὶ ἐμπορικά. Ἢ τὴν ἔχετε ἢ τὴν καταργεῖτε, ἐὰν δὲν εἶναι ἐπαρκὴς εἰς τὸν προορισμόν της. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καὶ εἶναι ἐπαρκὴς ἀπὸ ἀπόψεως ὑποκαταστημάτων καὶ πρακτορείων καὶ εἶναι ἐπαρκεστέρα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν διότι ὑπάρχουν μέρη εἰς τὰ ὁποῖα Ὑπάρχουν ὑποκαταστήματα τῆς Α.Τ.Ε. ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὅπου ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα θὰ ἀναγκασθῇ νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰ ὑποκαταστήματα τῆς Α.Τ.Ε. πρέπει νὰ τὴν χρησιμοποιήσετε. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον ἡ Α.Τ.Ε. εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάνῃ καὶ τὸ ἔργον τῆς λογιστικῆς διαχειρίσεως τῶν ἐκτελουμένων ἔργων καὶ παραπονεῖται καὶ λέγει ὁτιδήποτε μοὶ ἀνεθέσατε τὸ ἐξετέλεσα......(ἀναγινώσκει στοιχεῖα).....». Δυνάμει τοῦ ἄρθρου παράγραφος 1 ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ καὶ νὰ δώσῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔργου τὴν Λογιστικὴν εἰς μίαν οἱανδήποτε Τράπεζαν. Ἀλλὰ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 2, ἐδάφιον 2, λέγει: «Κατὰ τὸν αὐτὸν ὡς ἄνω τρόπον δύνανται νὰ ἀνατεθοῦν... (ἀναγινώσκει).....διὰ συμβάσεως ἡ ὁποία δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κύρωσιν». Τὸ ἐδάφιον 2, παράγραφος 3, λέγει ὅτι τὰ ὑλικὰ ποὺ ἔχει ὑποχρεοῦται νὰ τὰ φυλάξῃ ἡ Α.Τ.Ε. ἕως ὅτου τὰ παραλάβει τὸ Κράτος: «...... (ἀναγινώσκει)......». Δηλαδὴ ἐκτὸς τῆς διαχειρίσεως καὶ διὰ τὴν φύλαξιν αὐτῶν τῶν ὑλικῶν τὰ ὁποῖα τὰ ἔχει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα λέγει θὰ τὰ φυλάσσει ἕως τὴν ἡμέρα ποὺ ἐγὼ θὰ τὰ παραλάβω. Κατόπιν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ συμβληθῶ μὲ οἱανδήποτε ἄλλην Τράπεζαν ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς διαφυλάξεως. Καὶ ἐρωτῶ: Ἡ μεταφορὰ δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνας; Θὰ ἀπαιτήσῃ. Δὲν θὰ πάρῃ ἡ Τράπεζα προμήθειαν; Θὰ πάρῃ. Ρίψατε ἕνα βλέμμα εἰς τὸ ἄρθρον 9 τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τοῦ τί θὰ λάβῃ ἡ Τράπεζα καὶ ἀκόμη καὶ περὶ διαιτησιῶν. Ἐνῷ ἡ Α.Τ.Ε. ὡς Τράπεζα Κρατικὴ θὰ λαμβάνῃ διαταγὰς καὶ ἔχει καὶ δήλωσιν ὅτι θὰ ἐπιτελῇ τὸ ἔργον τοῦ διαχειριστοῦ καὶ λογιστοῦ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀμοιβῆς, διότι εἶναι Τράπεζα Κρατική. Καὶ ἂν ὅλα αὐτὰ δὲν ἔχουν σημασίαν νομίζετε ὅτι μπορεῖτε......

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον δίδουν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν;

§82Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δίδουν ἐκτὸς τῶν ἐξόδων, προμήθειαν 5% μέχρι συμπληρώσεως ......(ἀναγινώσκει)........».

§83Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἡ Ἀγροτικὴ πόσο ἔπαιρνε;

§84Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. «Τὸ καθαρὸν κόστος ...... (ἀναγινώσκει)......». Αὐτὸς εἶναι ὁ λογαριασμὸς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης.

§85Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Εἶναι 2%;

§86Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί, ἀλλὰ ἐζητήθη νὰ ὑποβάλῃ νέας προτάσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Ἄλλο ἐκτέλεσις καὶ ἄλλο διαχείρισις.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς μένετε εὐχαριστημένος ἀπὸ τὸ ἔργον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης;

§88Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ κάμετε σύγχυσιν τῶν ἐκτελουμένων ἔργων. Αὐτά, τὰ κάνει τὸ Κράτος δὲν τὰ κάνει οὔτε ἡ Ἐθνική, οὔτε ἡ Ἀγροτική. Τὸν ταμίαν ἁπλῶς θὰ κάμῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἐὰν δὲν ξεύρῃ νὰ κάμῃ οὔτε τὸν ταμίαν, νὰ τὴν διαλύσωμεν τότε. Κύριοι, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὶν τουλάχιστον ἐγκριθῇ τὸ νομοθέτημά της νὰ μᾶς φέρῃ πρὸ τετελεσμένου γεγονότος. Δὲν ἔπρεπεν, ἴσως διὰ λόγους, ἂν θέλετε, πολιτικῆς εὐθιξίας. Διότι, κύριοι, ἀφήνετε ἔκθετον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μπορεῖ νὰ παρεξηγηθῇ. Ἡμεῖς εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἀπεδέχθημεν παμψηφεὶ ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις προτιμᾶται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ θὰ παράσχωμεν τὴν εὐκαιρίαν, θέτοντες ζήτημα ὀνομαστικῆς ψηφοφορίας, νὰ φανῇ ποῖοι προτιμοῦν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ ποῖοι ἀπεμπολοῦν ἓν ἵδρυμα Κρατικὸν τὰ χρήματα τοῦ ὁποίου πηγαίνουν εἰς τοὺς ἀγρότας τῆς Ἑλλάδος.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὰ ἐλλείμματα τῆς μισθοδοσίας τοῦ προσωπικοῦ της τὰ πληρώνει τὸ Κράτος.

§90Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ συμμετέσχον τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν.

§91Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Σεῖς θὰ ἐλείπατε, τὰ ἄλλα κεφάλαια τῆς εἰσηγήσεως ἀνέπτυξεν ἀναλυτικῶς ὁ συνάδελφος κ. Δημητρακόπουλος. Αἱ τροπολογίαι τῆς Ἐπιτροπῆς διατυποῦνται εἰς τὴν ἔκθεσίν της ὥστε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ σᾶς τὰς ἀναγνώσω ἢ νὰ σᾶς τὰς ἐξηγήσω. Ἀπὸ τὰς ἄλλας τροπολογίας ἡ πλέον οὐσιώδης εἶναι ὅτι ἡ ἐποπτεία τῶν ἔργων ἀνήκει τοὐλάχιστον εἰς τοὺς ὑπευθύνους νομομηχανικοὺς τοὺς ἐπαρχιακούς, ὥστε τὸ ἡμερομίσθιον προσωπικὸν νὰ μὴ εἶναι καὶ ἐκτελοῦν καὶ ἐλέγχον. Ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔχει τόσους δημοσίους ὑπαλλήλους διὰ νὰ κάμῃ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἔργων θὰ ὑποκύψωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν, ἀλλὰ ὅπου ἔχει, ἡ ἐποπτεία θὰ ἀσκῆται ἀπὸ τοὺς ὑπευθύνους μηχανικοὺς τοῦ Κράτους. Ἐπίσης οὐσιώδης διάταξις εἶναι ὅτι δύο Συμβούλια δημιουργοῦνται διὰ τοῦ νομοθετήματος. Ἕν προγράμματος καὶ ἔργων τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἓν ἄλλο ἐκτελέσεως ἔργων. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι εἶναι πολυμελῆ. Δέκα ἑπτὰ μέλη, δέκα ὀκτὼ μέλη καὶ κατὰ σύμπτωσιν οὐδεὶς χωρεῖ ἐκπρόσωπος οὔτε τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἔστω καὶ ἀπὸ τὴν Συνομοσπονδίαν ἔστω καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διωρισμένος οὔτε καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Κύριοι, ἐγὼ ἔκανα τὸ καθῆκον μου. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν εἶναι ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὑπάρξουν Συμπολιτευόμενοι καὶ Ἀντιπολιτευόμενοι. Εἶναι ζήτημα προοπτικῆς καὶ προγράμματος. Ὡς ἐκπρόσωπος ἑνὸς διαμερίσματος ποὺ ἔρχεται πρῶτον εἰς τὰς καταστροφὰς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ὁλοκληρώσῃ τὸ πρόγραμμά της καὶ διὰ τὴν ἀστικὴν ἀποκατάστασιν ὀργανώνουσα τοὺς κατὰ τόπους ὀργανισμοὺς οἱ ὁποῖοι εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἀναλάβουν τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἀλλὰ ἀκόμη, κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν μὲ ἱκανοποίησε, τὸ εἶπον καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὅτι ἐφέτος ἡ χρονιὰ ὁλόκληρος θὰ περάσῃ μονάχα διὰ νὰ κάμωμεν ξυλείαν, τὰ κομμένα ξύλα καὶ κεραμίδια. Εἴπομεν εἰς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐάν, κ. Πρόεδρε, ὡς Ὑπουργοῦ Δημοσίων Ἔργων τὰ χέρια σας εἶναι δεμένα ἀπὸ τὴν μικρὰν πίστωσιν ἡ ὁποία σᾶς ἐδόθη, τὴν πίστωσιν τῶν 24 δισεκατομμυρίων δραχμῶν ἐφ’ ὅσον εἶσθε ἀρχηγὸς κόμματος συγκυβερνῶντος τὴν χώραν, ὡς Ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος θὰ ἔπρεπε καὶ σεῖς νὰ λύσετε τὰ χέρια τοῦ Ὑπουργοῦ σας καὶ εἴτε ἀπὸ ἐπανορθώσεις, εἴτε ἀπὸ δάνεια, εἴτε ἀπὸ ἐράνους, εἴτε ἀπὸ ὅ,τιδήποτε ἄλλο νὰ εὕρετε ἀκόμη μερικὰ δισεκατομμύρια διὰ νὰ ἐξακολουθήσετε τὸ ἔργον τῆς στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν διότι μετὰ τρίτον χειμῶνα ὑπάρχει φόβος ἢ νὰ ἀποθάνουν ἢ νὰ διαρρεύσουν εἰς τὰς πόλεις. Δὲν πρέπει νὰ περάσῃ καὶ αὐτὴ ἡ χρονιὰ μὲ τὸ ποσὸν τῶν 24 δισεκατομμυρίων δραχμῶν μονάχα τὰ ὁποῖα φθάνουν μόνον διὰ καψάλες καὶ κεραμίδια διότι τὸ ἔργον ἐσταμάτησε. Κύριοι, ἔχω μίαν στατιστικὴν ἀφορῶσαν τὴν Γαλλίαν. Τὴν ἐπαύριον τῆς μάχης τοῦ Μάρνη τὰ Γαλλικὰ Συντάγματα εἶχον 50% ἀγρότας. Αὐτὸ στὸ 1915. Στὸ 1916 ηὐξήθη ἡ ἀναλογία αὕτη εἰς 90% ἀγροτῶν εἰς τὰς μαχίμους μονάδας. Δὲν ἔχω λόγον νὰ ἀμφιβάλω καὶ νὰ ἀμφισβητῶ ὅτι ἡ ἰδία ἀναλογία τῶν Γαλλικῶν μεραρχιῶν ἦτο καὶ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς μαχίμους μονάδας κατὰ τὸ Ἔπος τῆς Ἀλβανίας. Ἔχομεν ἔπειτα τὸ ὁλοκαύτωμα, ἄνευ προηγουμένου, τῆς ὑπαίθρου χώρας. Ἔχει, λοιπόν, τὸ δικαίωμα ὁ τόπος αὐτὸς νὰ ζητήσῃ ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο, τοὐλάχιστον νὰ στεγασθῇ. Ἕνα δωμάτιον αὐτὸς καὶ ἕνα διὰ τὰ ζῶα του. Ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ τὰ βροῦμε καὶ νὰ τοῦ τὰ δώσωμεν. Καθ’ ὅλον τὸ 1945 διετέθησαν ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ στέγασιν τῶν ἀγροτῶν 123 μονάχα χιλιάδες λίρες, ἐνῷ εἰς ἄλλας περιπτώσεις διετέθησαν ἑκατομμύρια λιρῶν. Ἐν ὀνόματι αὐτῆς τῆς ὑπαίθρου χώρας, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀντλοῦμεν τὰς δυνάμεις, τὰς ὑλικὰς καὶ τὰς ζωτικάς, καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἀντλοῦμεν τὰς δυνάμεις αὐτὰς ὅταν θὰ παύσῃ ἡ ΟΥΝΡΡΑ, ὅταν θὰ παύσουν οἱ δανεισμοὶ αὐτοί, ζητοῦμεν μεγαλύτερον ἐνδιαφέρον καὶ μεγαλύτερα μέσα. (Χειροκροτήματα).

§92Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως νὰ μᾶς ἐξαγάγῃ ἀπὸ τὴν ἀπορίαν, διὰ ποῖον λόγον ἐτερματίσθη ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ ἀνετέθη εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικήν. Ἡ ἀπορία εἶναι δικαιολογημένη, ἐφ’ ὅσον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶναι ἕνα ἡμικρατικὸν Ἵδρυμα, ἐνῷ ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνική, εἶναι ἰδιωτικὴ ἀπολύτως ἐπιχείρησις. Ἄν εἶχε τὴν καλωσύνην, ὁ κ. Ὑπουργὸς, νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐγγεγραμμένοι 18 εἰσέτι ἵνα ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Διακόπτομεν τὴν συνεδρίασιν ἕως τὴν 10.30′ μ.μ. Πρῶτος ἐν συνεχείᾳ θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων. (Ὥρα 9.10′ μ.μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.00′ μ.μ.).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§95Γ. ΔΡΟΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομήσεως καὶ Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§97Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Τὸ θέμα τῆς ἀνοικοδομήσεως, εἶναι τὸ πλέον τεράστιον θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὁ τόπος καὶ δικαίως προκαλεῖ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο εἶναι ἀρκετοὶ καὶ οἱ ἐγγεγραμμένοι βουλευταί, ὅπως ὁμιλήσουν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ κυρώσῃ τὸ σχετικὸν νομοθετικὸν διάταγμα. Ἐγώ, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, ἀντελήφθην τὴν σπουδαιότητα καὶ τὸ μέγεθος τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον εἶχον ν’ ἀντιμετωπίσω καὶ διὰ τοῦτο ὀλίγας ἡμέρας κατόπιν προεκάλεσα μίαν δημοσίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ συγκέντρωσις ὑπῆρξε πρωτοφανὴς εἰς ὄγκον, σχετικῶς μὲ τὰς συνεδριάσεις, τὰς γενομένας ἑκάστοτε εἰς τὸ Ἐπιμελητήριον, καὶ εἶχον παρακαλέσει καὶ τοὺς βουλευτάς, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ περιφερείας, ἰδίως, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποστῆ μεγαλυτέρας καταστροφάς, νὰ προσέλθουν καὶ νὰ ἐκθέσουν τὰς γνώμας των, καὶ ὁμολογῶ, ἐπίσης, ὅτι ἀρκετοὶ ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως οἱ κ.κ. Σακελλαρίου, Δαρβέρης, Βασιλειάδης, Καψάλης, Μπουρνιᾶς, Γονῆς, Μπερνίτσας καὶ ἄλλοι πολλοί. Ὅταν ἐτελείωσαν οἱ κύριοι βουλευταί, ἔλαβον τὸν λόγον τεχνικοὶ καὶ ἀντιπρόσωποι Ἐπιμελητηρίων. Εἴχομεν καλέσῃ τοὺς Συλλόγους τῶν Ἐργολάβων Δημοσίων Ἔργων, καὶ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἐνδιέφερε περισσότερον τὸ ζήτημα αὐτό, ὅπως εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου Δημ. Ἔργων, τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Ὑπῆρξε μία μακρὰ συζήτησις. Εἶχον δηλώσει ἀπ’ ἀρχῆς, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο παρὰ νὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξετίθεντο καὶ τὰ πορίσματα τῶν συζητήσεων αὐτῶν θὰ τὰ ἐχρησιμοποίει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ μορφώσῃ ἰδίαν γνώμην ἐπ’ αὐτῶν καὶ νὰ λάβῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔκρινεν ὡς προσφορώτερα. Ἀφ’ ἑτέρου, ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, εὑρέθην πρὸς ἑνὸς νομοθ. διατάγματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ τὸ ὁποῖον καθώριζεν ἕνα ὀργανισμὸν Ἀνοικοδομήσεως. Ὀφείλω, κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ θεσπίσαντες τὸν ὀργανισμόν, εἶχον λάβει τὴν πρόνοιαν νὰ μὴ ἐφαρμόσουν ἀμέσως αὐτὸ τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, ἀλλ’ ὥριζον ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἄρχεται ἀπὸ τῆς 10 Ἀπριλίου. Λέγω ὅτι εἶχον τὴν πρόνοιαν, διότι ἐγνώριζον ὅτι τὴν 31 Μαρτίου θὰ ἐνηργοῦντο ἐκλογαὶ καὶ ἤθελον νὰ ἀφήσουν εἰς τὴν μέλλουσαν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ἢ οὔ. Ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ εἴπω προκαταβολικῶς ὅτι εἶμαι κατὰ ἢ ὑπὲρ ἑνὸς ὀργανισμοῦ Ἀνοικοδομήσεως. Τὰ διάφορα Κράτη, τὰ ὁποῖα ὑπέστησαν ἴσας ἢ μικροτέρας ἢ ἀναλόγους καταστροφὰς εἰς οἰκήματα, ἄλλα μὲν ἐξ αὐτῶν ἔχουν δημιουργήσει ὀργανισμοὺς ἀνοικοδομήσεως, ἄλλα δὲ ἔχουν κάμει Ὑπουργεῖα ἢ Ὑφυπουργεῖα Ἀνοικοδομήσεως. Ὥστε καὶ τὰ δύο συστήματα εἶναι ἐν ἐφαρμογῇ. Καὶ εἰς ἡμᾶς ἔχει ἐφαρμοσθῆ τὸ σύστημα τῶν ὀργανισμῶν, καὶ εἰς περιπτώσεις ὡρισμένας, περιωρισμένας πάντως, ὅπως ἀνέφερεν καὶ ὁ κ. Χατζηγιάννης, διὰ τὴν Κόρινθον, διὰ τὴν Χαλκιδικὴν κλπ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων τῶν ἰδικῶν μας, εἶχε γίνει ἕνας αὐτόνομος ὀργανισμός. Δὲν ξεύρω ἀκόμη καὶ μελλοντικῶς ἂν φθάσωμεν καὶ πάλιν ἐκεῖ. Καὶ τότε, ἐκεῖνοι ποὺ μᾶς ἔδωσαν τὸ δάνειον τὸ προσφυγικόν, ἠξίωσαν νὰ μετέχουν καὶ οἱ δώσαντες τὸ δάνειον, καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἕναν ὀργανισμὸν αὐτόνομον. Δὲν ξεύρω ἡ ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων ποῦ ἠμπορεῖ νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κατὰ τὴν ὥραν ποὺ ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον δὲν μποροῦσα νὰ δεχθῶ, νὰ ἐφαρμόσω τὸν Ὀργανισμὸν τὸν ὁποῖον εἶχε θεσπίσει τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκδοθῆ ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν. Ἠμπορεῖ νὰ ἦτο σοφόν. Ἦτο ἕνας ὀργανισμὸς ἀρκετὰ πολυσύνθετος, ὁ ὁποῖος προέβλεπε τὴν ἐξεύρεσιν οἰκονομικῶν μέσων καὶ ὁλόκληρον σύστημα οἰκονομικόν, τὸ ὁποῖον ἐφρόνουν οἱ συντάξαντες ὅτι θὰ ἐξυπηρέτει τὴν καθαυτὸ ἐργασίαν τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ὅπως ἦτο ἀνεπτυγμένος ὁ ὀργανισμὸς ἀπετέλει ἕνα δεύτερον Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀνελάμβανε τὴν διαχείρισιν ὅλων τῶν Δημοσίων κτημάτων, ἀνελάμβανε τὴν διαχείρισιν τῶν προσφυγικῶν περιουσιῶν, διαφόρους φόρους τοὺς ὁποίους ἔβαζε εἰδικῶς διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν κτλ. Ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς κολοσσιαίας ὑπηρεσίας. Πρῶτον, τὸ σύστημα δὲν θὰ ἦτο ἀμέσου ἀποδόσεως, καὶ δεύτερον, εἴχομεν πρὸ ἡμῶν τὸ πείραμα τὸ ὁποῖον εἶχε γίνει προηγουμένως, ὅταν τὸ Κράτος ἐχρηματοδότησεν διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἔναρξις αὐτὴ τῆς ἀνοικοδομήσεως. Φυσικὸν λοιπὸν ἦτο, ἐφ’ ὅσον τὸ νομοθετικὸν αὐτὸ διάταγμα ἔλεγεν ὅτι, ἡ ἰσχύς του ἀρχίζει ἀπὸ τῆς 10ης Ἀπριλίου, φυσικὸν ἦτο νὰ προλάβωμεν ἡμεῖς δι’ ἑτέρου νομοθετικοῦ διατάγματος νὰ ἀναστείλωμεν τὴν ἰσχὺν τοῦ νομοθετικοῦ αὐτοῦ διατάγματος. Ὥστε εἰς αὐτὸ δὲν πιστεύω νὰ ὑπῆρχε οἱαδήποτε ἀσέβεια πρὸς τὴν μέλλουσαν νὰ συνέλθῃ Βουλήν, διότι ἐκάμαμεν τὴν ἀναστολὴν αὐτὴν τοῦ Ν. Δ., τὴν ὁποίαν, ἐὰν δὲν ἐκάμνομεν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἐνῷ δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν. Ἡ σκέψις, ἡ ὁποία μοὶ ἐγεννήθη τότε, καὶ ἡ πεῖρα, μπορεῖ νὰ πῇ κανείς, ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς, ἡ ὁποία εἶχε γίνει ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, μὲ ἔπεισαν ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ σύστημα αὐτό. Καὶ ἀπὸ μίαν περιοδείαν τὴν ὁποίαν ἔτυχε νὰ κάμω κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, διότι εἶχα ἀντιπροσωπεύσει τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὰς ἑορτὰς τῆς Ἐξόδου τοῦ Μεσολογγίου, καὶ ὅπου ἐπῆγα διὰ ξηρᾶς καὶ διέσχισα οὕτω ἀρκετὸν μέρος τῆς ὑπαίθρου καὶ διῆλθον ἀπὸ ἀρκετὰ κατεστραμμένα χωριά, ἀλλὰ καὶ ἐκ περιοδείας μου περὶ τὴν πόλιν τοῦ Μεσολογγίου, καθ’ ἣν ἔφθασα μέχρις Ἀγρινίου, εἶδα πλεῖστα κατεστραμμένα χωριά. Ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα ἦτο ὅτι οἱ χωρικοὶ δὲν ἦσαν εὐχαριστημένοι ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Καὶ εἰς αὐτὸ, ὅμως, θέλω νὰ εἶμαι ἐπιεικὴς ἔναντι τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, διότι νομίζω ὅτι καὶ οἱοσδήποτε ἄλλος ἐὰν εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἀνοικοδόμησιν μὲ τὰ περιωρισμένα αὐτὰ μέσα καὶ μὲ τὴν περιωρισμένην κλίμακα, ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐπρόκειτο νὰ ἀνοικοδομηθοῦν, οἱ κάτοικοι δὲν θὰ ἦσαν εὐχαριστημένοι. Βέβαια, εἶχε γεννηθεῖ ἡ ἐντύπωσις ὅτι θὰ κατεσκευάζοντο σπίτια ἂν μὴ καλλίτερα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ κατεστράφησαν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τοῦ αὐτοῦ ὄγκου καὶ τοῦ αὐτοῦ περιεχομένου, ἐνῷ ἡ στέγασις ἡ ὁποία ἐγένετο διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐθεωρήθη πρόχειρος στέγασις καὶ ἡ πρόχειρος αὐτὴ στέγασις πάλιν περιωρίσθη εἰς χῶρον πολὺ μικρότερον ἐκείνου ποὺ εἶχον προηγουμένως. Ἑπομένως, καὶ ἐξ αὐτῶν μόνον τῶν λόγων, ἠμπορεῖ νὰ δικαιολογήσῃ κανεὶς τὰ ἀκουόμενα παράπονα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπῆρχον φαίνεται καὶ μερικὰ παράπονα περισσότερον δεδικαιολογημένα, εἴτε ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς κατασκευῆς, εἴτε ὡς πρὸς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους διενεμήθησαν ἢ ἐδόθησαν κατὰ πρῶτον νέα σπίτια. Ἐσκέφθην νὰ χωρίσωμεν τὴν κατασκευὴν τῶν οἰκημάτων ἀπὸ τὴν ἐν γένει διαχείρισιν τὴν οἰκονομικὴν καὶ εἴπομεν νὰ πάρῃ τὴν διαχείρισιν μία Τράπεζα διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἡ ὑπηρεσία ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὴν κατασκευὴν καὶ τὸν μπελᾶν τὸν διαχειριστικόν. Ἀντὶ ὅμως νὰ δημιουργηθοῦν καὶ νέαι ὑπηρεσίαι διαχειριστικαί, ἐκρίθη προτιμώτερον νὰ πάρωμεν ἑτοίμους ὑπηρεσίας ἠσκημένας εἰς τὸ ζήτημα τὸ διαχειριστικόν, ὅπως εἶναι αἱ Τράπεζαι, καὶ τότε ἡ ἄλλη, ἡ τεχνικὴ ὑπηρεσία, ἀπερίσπαστος πλέον νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ κύριον ἔργον της. Ἐπίσης ἐλήφθησαν ὅλαι αἱ δυνάμεναι νὰ ληφθοῦν ἐγγυήσεις, διὰ τοῦ καταρτισμοῦ 2 Συμβουλίων, τῶν ὁποίων τὸ μὲν ἓν θὰ προέβλεπεν γενικώτερον τὸ ὅλον πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ τὸ πόρισμα μάλιστα αὐτὸ τὸ ἐθέσαμεν ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν μιᾶς ἐπιτροπῆς προεδρευομένης ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ τῆς ὁποίας μέλη ἦσαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως, καὶ ἐπίσης μίαν δευτέραν ἐπιτροπήν, ἰδιαιτέρως ἐπιβλέπουσαν τὰ τῶν κατασκευῶν, τὰ τῶν δημοπρασιῶν, τὰ τῆς προκηρύξεως καὶ τῆς ἐγκρίσεως τῶν δημοπρασιῶν. Καὶ εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν, ἐλάβομεν ὡς ὑπόδειγμα τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ἐπιτυχοῦσα τὴν ἀνακατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων τῶν Σ.Ε.Κ. Περίπου ἐμείναμεν εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν μελῶν, τὸν ὁποῖον μερικοί, ἐνταῦθα, τὸν ἐθεώρησαν μεγάλον, περὶ τὰ 15–18, διαφόρων εἰδικοτήτων καὶ ἐδώσαμε τὰς αὐτὰς ἀμοιβὰς τὰς ὁποίας δίδει καὶ ὁ ἐν λόγῳ ὀργανισμός, ὁ λειτουργῶν ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον, πρὸ τῆς συστάσεως τοῦ ἰδικοῦ μας, καὶ ὁ ὁποῖος ἔδωσε τόσον καλὰ ἀποτελέσματα. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ εἴχατε ἐνδιαφέρον νὰ ἀκούσετε λεπτομερῶς ἀπὸ ποίους συντίθενται αἱ 2 αὐταὶ ἐπιτροπαί, ἄλλως τε περιέχονται εἰς τὸ σχέδιον νόμου. Ἐν τούτοις, θὰ σᾶς πῶ ἐνδεικτικῶς μερικὰς ἰδιότητας, ποὺ μετέχουν. Οὕτω εἰς τὸ 1ον Συμβούλιον Σ.Π.Α. (συμβούλιον προγράμματος ἀνοικοδομήσεως): Γενικὸς Διευθυντὴς Κοινωνικῆς Προνοίας, Γενικὸς Διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ Γεωργίας, Διευθυντὴς Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν Ὑπουργείου Παιδείας, Ἐπιθεωρητὴς Ὁδοποιΐας, Διευθυντὴς Τεχνικῶν Ὑπηρεσιῶν Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς, ὁ Πρόεδρος τοῦ Τεχνικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἱδρύματος τῶν Κοινωνικῶν Ἀσφαλίσεων (Ι.Κ.Α.). Ἡ ἄλλη Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία λέγεται Σ.Ε.Π.Α. (Συμβούλιον ἐκτελέσεως προγράμματος ἀνοικοδομήσεως), ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀνάλογα μέλη καθὼς καὶ ἐκ δύο μελῶν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, διὰ τὴν σύμφωνον μὲ τοὺς λογιστικοὺς νόμους παρηκολούθησιν τῶν ἀποφάσεων τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐνδεικτικῶς ἀναφέρω καὶ ἐδῶ μερικὰς εἰδικότητας: Ἕνας καθηγητὴς τοῦ Πολυτεχνείου ἐπὶ τῶν κατασκευῶν, Ἐπιθεωρητὴς Δημοσίων Ἔργων εἰδικὸς ἐπὶ τῶν ὑλικῶν καὶ κατασκευῶν, ἐκπρόσωπος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου κλπ. Καὶ ἀπὸ τῆς συνθέσεως τῶν Συμβουλίων αὐτῶν δὲν ἤκουσα νὰ ὑπάρξουν πολλαὶ ἀντιρρήσεις. Εἶπον μόνον ὅτι εἶναι πολυμελεῖς, αἱ ἐπιτροπαί, καὶ ὅτι θέλουν νὰ βγάλουν μερικοὺς ἐξ αὐτῶν καὶ νὰ βάλουν ἕνα ἀντιπρόσωπον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἢ ἕνα ἀντιπρόσωπον τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν. Ἐγὼ διὰ τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἀλλὰ δὲν βλέπω καμμίαν δικαιολογικὴν αἰτίαν νὰ εἶχεν ἡ προτίμησις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μέσα εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό. Ἀπὸ τοὺς δύο εἰσηγητὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὁ μὲν κ. Δημητρακόπουλος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν Ὑπουργὸς τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ διεχειρίσθη τὸ ζήτημα ὅταν τὸ εἶχεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, δὲν εἶδα νὰ ἔχῃ ριζικὰς ἀντιρρήσεις ἐπὶ τῆς ὅλης συγκροτήσεως τῆς νέας μορφῆς τῆς ὑπηρεσίας. Περιωρίσθη εἰς μερικὰς λεπτομερειακὰς μεταβολὰς αἱ ὁποῖαι, ὅμως, δὲν ἀλλοιώνουν τὴν ὅλην συγκρότησιν τοῦ νομοθετήματος. Ὁ κ. Χατζηγιάννης, μετὰ κάποιας ἐπιθετικότητος, ἡ ὁποία δὲν ἐδικαιολογεῖτο, κατηνάλωσε ἔξω σχεδὸν τοῦ νομοθετήματος τὴν ὅλην του ἀγόρευσιν καὶ ἐπρότεινεν ἰδικάς του λύσεις, ὁμοίας μὲ τὴν τῶν παλαιῶν Ὀργανισμῶν Κορίνθου καὶ Χαλκιδικῆς καὶ ἄλλοι πολλοὶ τοιοῦτοι, σχεδὸν κατὰ πόλιν ἢ χωρίον ἢ περιφέρειαν. Νὰ γίνουν εἰδικοὶ ὀργανισμοὶ κατὰ πόλιν, ἢ Νομόν, αὐτόνομοι Ὀργανισμοὶ Δημοσίου Δικαίου, οἱ ὁποῖοι νὰ ἀναλάβουν τὴν ἀνοικοδόμησιν. Εἶναι πιθανὸν νὰ εἶναι μία γνώμη συζητήσιμος, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν κατεύθυνσιν τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἠκολουθήσαμεν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐμμένομεν. Ἡ περισσοτέρα, ὅμως, ἐπιθετικότης του, προῆλθεν ἀπὸ τὸ ὅτι, ἐφαρμόζοντες τὰς διατάξεις τοῦ Ν. Δ. τὸ ὁποῖον ἔδιδε τὴν εὐχέρειαν νὰ προέλθωμεν μὲ μίαν ἐκ τῶν μεγάλων Τραπεζῶν εἰς συμφωνίαν διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὸ διαχειριστικὸν καὶ ταμειακὸν μέρος τῆς ὅλης ἀνοικοδομήσεως, προετιμήσαμεν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀντὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Καὶ πάλιν σᾶς λέγω ὅτι δὲν κατέχομαι ἀπὸ καμμίαν προκατάληψιν κατὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν εἰς τὸ Ἐμπορικὸν καὶ Βιομηχανικὸν Ἐπιμελητήριον, καὶ ἀπὸ ἄλλας συζητήσεις ἰδιαιτέρας, τὰς ὁποίας ἔτυχε νὰ ἀκούσω, ἐλέγετο ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐξέφυγε ἀτυχῶς ἀπὸ τὸν προορισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἐδημιουργήθη. Εἰς μίαν περίπτωσιν παρέλαβε καὶ ἔκαμε τὰς διανομὰς τῆς ΟΥΝΡΡΑ, τὴν δευτέραν περίοδον ἀνέλαβε καὶ ἔκαμε τὰς οἰκοδομικὰς αὐτὰς ἐργασίας. Καὶ μέσα ἀπὸ τὴν Τράπεζα καὶ ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς Τραπέζης, ἔτυχε νὰ ἀκούσω ὅτι αὐτὰ εἶναι ἔργα ξένα τοῦ προορισμοῦ τῆς Τραπέζης καὶ ὅτι ἡ ἀποστολή της ἦτο ἀρκετὴ διὰ νὰ τὴν ἀπασχολεῖ καὶ νὰ μὴ τῆς μένει διαθέσιμος χρόνος δι’ ἄλλας ἐργασίας. Ἀλλὰ δὲν βλέπομεν καὶ δεδικαιολογημένην τὴν ἐχθρότητα ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία, δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι καμμία Τράπεζα κερδοσκοπική. Εἰς τὸ παρελθὸν, μάλιστα, ὅταν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὑπῆρξαν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας προσέφερε πολυτίμους ὑπηρεσίας καὶ ἐδάνεισεν τὸ Κράτος ἐξ ἰδίων. Καὶ ἂν αὐτὴν τὴν περίοδον εὑρίσκετο κάπως μειωμένη ἀπὸ ἀπόψεως ἐργασιῶν, τί τὸ κακὸν θὰ ἦτο ἐὰν τῆς ἀνετίθετο μία ἐργασία; Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα μὲ αὐτοθυσίαν καὶ ἄνευ οὐδενὸς κέρδους ἠθέλησε νὰ ἀναλάβῃ τὰς ἐργασίας, τότε ἐὰν εἶναι ἄνευ οὐδενὸς κέρδους πῶς δικαιολογεῖται, παρὰ τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἄποψιν αὐτήν, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐνισχύσωμεν ἕνα Κρατικὸν ἵδρυμα, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἀποκομίσῃ κέρδος, ποία θὰ ἦτο ἡ ἐνίσχυσις ἡ οἰκονομική, ἐὰν τῆς ἀνετίθετο αὐτὴ ἡ ἐργασία; Ἐκτὸς τούτου ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ἔπρεπε μὲ τὸ νέον σύστημα νὰ ἐξοφλήσωμεν καὶ τοὺς λογαριασμούς μας μὲ τὴν μίαν Τράπεζαν καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἄλλους καινούργιους καθαροὺς λογαριασμοὺς μὲ μίαν ἄλλην Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔχει ὀλιγωτέρας ἀσχολίας, καὶ μετὰ περισσοτέρας προσοχῆς, θὰ παρακολουθῇ τὸ νέον της ἔργον. Εἶπον τινὲς ὅτι δὲν ἔχει ὑποκαταστήματα τόσα πολλὰ ὅσα ἔχει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἀλλὰ οὔτε ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀνοικοδομήσεως πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ ὑπηρεσίας νέας εἰς κάθε χωριό. Εἰς τὰ σημεῖα ὅπου ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀνοικοδομήσεως θὰ ἐγκαταστήσῃ τὰ κέντρα της, ἐκεῖ τὴν ὑποχρεώνουμε καὶ τὴν Τράπεζαν, ἐὰν δὲν ἔχει, νὰ δημιουργήσῃ ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία νὰ εἶναι παράπλευρος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀνοικοδομήσεως. Εἶπον μερικοὶ ἀκόμη, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη βραδύτης καὶ θὰ ἀπαιτηθῇ ἄσκοπος δαπάνη, διὰ νὰ παραδώσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τὰς ἀποθήκας της εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα ἔχει, ἀκόμη. Ἀλλὰ, κατὰ τὸ μεγαλύτερον μέρος, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶχεν ἐνοικιάσει ἰδίας ἀποθήκας εἰς τὰς ὁποίας εἶχεν ἐναποθηκεύσῃ τὰ ὑλικὰ αὐτά. Ἑπομένως αὐτούσιοι αἱ ἴδιαι ἀποθῆκαι μὲ τὸ ἴδιον ἐνοίκιον πρόκειται νὰ μεταβιβασθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ἑπομένως οὐδεμία δαπάνη, οὔτε πρόσθετα ἔξοδα, πρόκειται νὰ γίνουν. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας. Θὰ ἀφήσω νὰ ἀκούσω καὶ τοὺς ἄλλους ρήτορας οἱ ὁποῖοι θὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ κατόπιν θὰ δευτερολογήσω, διὰ νὰ εἴπω ποίας ἐκ τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπροτάθησαν ἢ θὰ προταθοῦν, θὰ ἦσαν ἀποδεκταὶ ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας μας καὶ ποῖαι δὲν θὰ ἦσαν. Ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, τροπολογίαν τῆς ὁποίας δὲν ἔχετε λάβει γνῶσιν, διότι μόλις τώρα ὑπεβλήθη, εἶναι μακρὰ τροπολογία ἡ ὁποία δὲν ἀφορᾷ καθόλου τὴν ὑπηρεσίαν ἀνοικοδομήσεως, ἀλλ’ ἀποβλέπει εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν ὅλων τῶν ἀσχολουμένων μὲ τὰς τεχνικὰς ὑπηρεσίας. Εἶναι ὡραιοτάτη καὶ λογική, ἀλλὰ δὲν ξεύρω διατὶ θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἀποτελέσῃ μέρος τοῦ παρόντος σχεδίου νόμου, καὶ ὄχι ἄλλων εἰδικῶν νόμων.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἀντισυνταγματική, δὲν μπαίνει.

§99Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Πάντως διὰ νὰ συζητηθῇ ἡ τροπολογία αὐτὴ πρέπει νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖται ἔκθεσις, διότι προκαλεῖ δαπάνας, καθ’ ὃ ἀφορῶσα αὔξησιν ἀποδοχῶν. Κρίνω ὅτι πρέπει νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὅπως καὶ ἐγὼ ἠθέλησα νὰ λάβω, ὑπὲρ τῶν τεχνικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίων Ἔργων. Πρὸς τοῦτο ὑπεβάλαμεν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον σχετικὸν νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ὅμως ἔκρινεν ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν συμφέρει νὰ ἀποτελέσῃ νόμον τοῦ Κράτους. Ἑπομένως δὲν ἀπολείπει ἡ καλὴ θέλησις διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἀποδοχῶν, ἀλλ’ εἶναι αἱ ὅλαι συνθῆκαι, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἀναγκάζουν νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἀπὸ τοῦδε μέτρα. Ἐπανέρχομαι εἰς τὸ νομοσχέδιον· αἱ διευκολύνσεις τὰς ὁποίας παρέχομεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν, εἶναι διευκολύνσεις τὰς ὁποίας σχεδὸν ἀντεγράψαμεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Δημοσίων Ἔργων, ποὺ ἔχει δικαίωμα νὰ προσλαμβάνῃ ὑπαλλήλους ἐκτάκτους καὶ ἡμερομισθίους. Δὲν βλέπω λοιπὸν ποία ἐγγύησις θὰ ἦτο διὰ τὸ Κράτος τὸ νὰ δημοσιεύωνται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ζητεῖ ὁ κ. Δημητρακόπουλος. Ἐνῷ τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις ὁρίζομεν, ὅπως ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποφασίζωμεν, ὅπως ἔγινε καὶ μὲ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶναι ἀρίστη καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐγένετο πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Βεβαίως δὲν ἔγινεν ἀκόμη ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔχομεν μέχρι τοῦδε, εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ ὑπερβοῦν τὸ 13% εἰς γενικὰ ἔξοδα. Ἐνῷ ἡμεῖς τὸ περιορίζομεν εἰς 5%, καὶ ἐβάλαμε καὶ αὐτοπεριορισμὸν εἰς τὸν ἑαυτόν μας, καὶ εἴπομεν ὅτι τὸ προσωπικόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ εἰς δαπάνας τὸ 5% τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ δαπανηθοῦν διὰ τὰ ἔργα αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Δημητρακόπουλος, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προσδιορίζωνται ἑκάστοτε τὰ ἔξοδα, νομίζω ὅτι αὐτομάτως γίνεται ἡ αὐξομείωσις. Ἄν μὲν διατεθοῦν περισσότεραι πιστώσεις, ὁπότε θὰ ὑπάρχῃ περισσοτέρα ἐργασία, τὸ 5% θὰ εἶναι μεγαλύτερον καὶ συνεπῶς περισσότεροι οἱ ὑπάλληλοι. Ἐὰν αἱ περιπτώσεις εἶναι περιωρισμέναι τὸ 5% θὰ εἶναι ὀλιγώτερον, καὶ ἑπομένως θὰ πάρουμε ὀλιγωτέρους τεχνικοὺς ὑπαλλήλους. Ἑπομένως δὲν βλέπω αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο νὰ βελτιώνουν τὸ νομοθέτημα. Νομίζω ὅτι ὑπῆρξε ἀρκετὰ μελετημένον καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἀποδώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα. (Χειροκροτήματα).

§100Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρεκάλουν πρὶν κατέλθητε τοῦ βήματος νὰ προσθέσετε καὶ ὀλίγα τινὰ περὶ τοῦ ὅλου προγράμματος τῆς ἀνοικοδομήσεως, διότι κυρίως ἐκεῖνο ἀνεμένομεν ἀπὸ ὑμᾶς καὶ ὄχι τόσον τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου.

§101Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Εἴχομεν δηλώσει ὅτι ὅλα τὰ κατεστραμμένα οἰκήματα ὑπελογίζοντο εἰς 150.000 καὶ ἐξ αὐτῶν εἶχεν ἀναλάβει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τὴν κατασκευὴν περίπου 30.000 καὶ ἀπέμειναν νὰ κατασκευασθοῦν ἄλλα 120.000. Ἐξ αὐτῶν ὑπελογίσαμεν διὰ τὸ ἐφετεινὸν πρόγραμμά μας 60.000 οἰκήματα. Διὰ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ εἶχεν ὑπολογισθῆ δαπάνη 150 δισεκατομμυρίων δραχμῶν. Πάντοτε ὅμως, ὁσάκις ὡμιλήσαμεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀνοικοδομήσεως, εἴπομεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ διὰ τῶν ἰδίων οἰκονομικῶν τῆς Χώρας δυνάμεων.

§102Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὰ 150 δισεκατομμύρια ἀπὸ ποῦ θὰ ἐδίδοντο;

§103Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Διὰ τὰ 60.000 οἰκήματα θὰ ἀπῃτοῦντο 150 δισεκατομμύρια, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς, ὁσάκις ὡμιλήσαμεν, εἴπομεν ὅτι αὐτὰς τὰς δαπάνας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς δώσῃ ὁ τόπος ἐκ τῶν ἰδίων του μέσων, ἀλλ’ ὅτι φυσικὸν καὶ λογικὸν ἦτο νὰ ἐπανορθώσουν τὰς καταστροφὰς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ τὰς ἐπροξένησαν καὶ ὅτι θὰ ἐπεζητεῖτο ἡ ἀνοικοδόμησις νὰ γίνῃ διὰ τῶν ἐπανορθώσεων, τὰς ὁποίας δικαιούμεθα καὶ ἐλπίζομεν πάντοτε ὅτι θὰ μᾶς ἐπιδικάσουν. Μόνον δι’ αὐτῶν τῶν ἐπανορθώσεων θὰ ἀνεπληροῦντο καὶ θὰ διορθώνοντο αἱ καταστροφαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπροξενήθησαν παρὰ τοῦ ἐχθροῦ. Αὐτὸ ὅμως φαίνεται ὅτι θὰ βραδύνῃ. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἀπελπιζώμεθα, ὅτι δὲν θὰ δικαιωθῶμεν μίαν ἡμέραν, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος βραδύνει καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὰς ἰδικάς μας δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι διὰ τὸ ἔτος αὐτὸ ἐκρίθησαν ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπερβοῦν τὰ 24 δισεκατομμύρια 500 ἑκατομμύρια. Ὥστε πρέπει νὰ κάμῃ κανεὶς τὴν ἔκπτωσιν τὴν ἀνάλογον ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν 150 δισεκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπῃτοῦντο, μέχρι τῶν 24 δισεκατομμυρίων 500 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν διὰ νὰ εὕρῃ τὸ ἐκτελεσθησόμενον ἐφέτος ἔργον. Εὑρέθημεν εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν νὰ ἀποφασίσωμεν πῶς θὰ ἔπρεπε νὰ διαθέσωμεν τὸ μικρὸν αὐτὸ ποσόν. Καὶ ὁλόκληρον τὸ Συμβούλιον τὸ ἰδικόν μας, τὸ ΣΕΠΑ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ ἀνθρώπους μορφωμένους, εἰδικοὺς τεχνικούς, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον ἐνδιεφέρετο ἐξ ἴσου καὶ διὰ τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ ζήτημα τῶν δασῶν, ἐμείναμεν σύμφωνοι ὅτι ἡ καλυτέρα χρησιμοποίησις τοῦ χρήματος αὐτοῦ, θὰ ἦτο ἡ κοπὴ τῶν καμμένων δασῶν, ἡ ἀποφλοίωσις αὐτῶν καὶ ἡ περισυλλογὴ αὐτῶν, διότι ὑπῆρχεν ὁ κίνδυνος, ἐὰν παρέμενον ἀκόμη εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, νὰ ἀρχίσουν νὰ ὑφίστανται τὸ μαύρισμα εἰς τὴν ἀρχήν, τὴν σῆψιν κατόπιν. Τὸ δὲ ὑλικὸν τῆς ξυλείας εἶναι τὸ πολυτιμώτερον ὑλικὸν αὐτὴν τὴν στιγμήν, διότι ὅλη ἡ Εὐρώπη ζητεῖ ξυλείαν καὶ ἑπομένως ἔχει φθάσει εἰς τιμὰς δυσθεωρήτους, πολὺ δὲ περισσότερον τὸ ὑλικὸν αὐτὸ ἔπρεπε νὰ τὸ προφυλάξωμεν διότι εὑρίσκετο εἰς τὴν Χώραν μας καὶ δὲν ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθῃ συνάλλαγμα, διὰ νὰ τὸ ἀγοράσωμεν. Ἡ σκέψις, λοιπόν, ἦτο αὐτή, πῶς μὲ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ περισυνελλέγετο ἡ ξυλεία αὐτή. Καὶ ἐκάμαμεν πράγματι δημοπρασίας διὰ τὴν κοπὴν τῶν ξύλων αὐτῶν καὶ ἐκάμαμεν καὶ μερικὰς δασικὰς ὁδούς, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατορθωθῇ ἡ μεταφορὰ τῶν ξύλων αὐτῶν εἰς τὰ πριστήρια, ὅπως τὰ λέγουν οἱ εἰδικοί, ὅπου μετατρέπουν τοὺς κορμοὺς εἰς σανίδας.

§104ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ δαπάνη αὐτὴ πόση εἶναι;

§105Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Τὴν ὑπολογίζομεν εἰς 11 δισεκατομμύρια.

§106Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Καὶ θὰ μείνουν ἄλλα 13 δισεκατομμύρια.

§107Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν τῶν προσωρινῶν στεγάσεων, ὀφείλει ἕνα μεγάλο ποσὸν εἰς διαφόρους ἐργολάβους, πολλοὶ δὲν ἐξ αὐτῶν ἔχουν ἀποταθῆ εἰς ἡμᾶς καὶ ζητοῦν νὰ μάθουν πῶς θὰ πληρωθοῦν. Τὸ χρέος αὐτὸ ὑπολογίζεται εἰς 4 δισεκατομμύρια καὶ ὀφείλεται ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τοὺς διαφόρους ἐργολήπτας τοὺς ἀσχοληθέντας μὲ τὴν προσωρινὴν στέγασιν, ὁπότε ἔχομεν μίαν μείωσιν κατὰ 4 δισεκατομμύρια.

§108Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Ἀλλὰ εὑρισκόμεθα ἀκόμη εἰς τὸν δισταγμὸν ἐὰν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὸ χρέος αὐτὸ ἀμέσως, ἢ νὰ τὸ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔλλειμμα αὐτὸ κατ’ ἄλλον τρόπον.

§109Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πάντως τὰ ποσὰ αὐτὰ ὀφείλονται εἰς ἐργάτας καὶ πρέπει νὰ δοθοῦν, οἱ δὲ ἐργολάβοι δὲν ἔχουν πληρώσει τοὺς ἐργάτας των. Ἐγὼ ἔχω καταθέσει καὶ μίαν ἐρώτησιν σχετικήν, διότι ὑπάρχει εἰς τὴν Τρίπολιν ἕνας ἐργολάβος, τοῦ ὁποίου ὀφείλουν περὶ τὰ 2 δισεκατομμύρια.

§110Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Ἐδώσαμεν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἕνα ποσὸν ἀπέναντι τῶν ὀφειλομένων ὑπ’ αὐτῆς καὶ ἀπ’ ἐκεῖ καὶ πέρα ἀνελάβομεν ἡμεῖς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις. Δεύτερον εἶναι τὸ ζήτημα τῶν κεράμων, τὰ ὁποῖα χρειάζονται εἰς μεγάλας ποσότητας. Περὶ τὰ 100.000.000 κέραμοι θὰ χρειασθοῦν, καὶ δι’ αὐτὸ ἐκρίναμεν σκόπιμον, νὰ προτιμήσωμεν μετὰ τὴν ξυλείαν, τὴν προπαρασκευὴν αὐτῶν, οὕτως ὥστε ἐὰν ἐν τῷ μεταξύ, Θεοῦ θέλοντος, μᾶς ἔλθῃ καμμία οἰκονομικὴ ἐνίσχυσις, νὰ ὑπάρχουν τοὐλάχιστον τὰ δύο αὐτὰ σπουδαιότερα ὑλικά, ἡ ξυλεία καὶ τὰ κεραμίδια, οὕτως ὥστε ἡ προώθησις νὰ γίνῃ ταχύτερον. Ἐνῷ ἐὰν εἴχωμεν τὰ χρήματα καὶ δὲν εἴχομεν λάβει τὴν πρόνοιαν αὐτήν, νὰ ἔχωμεν προπαρασκευάσῃ τὰ δύο αὐτὰ ὑλικά, πάλιν δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν μὲ τὸν ρυθμόν, τὸν ὁποῖον θὰ μᾶς παρεῖχεν ἡ εὐχέρεια τῶν πιστώσεων.

§111Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δοθέντος ὅτι εἴμεθα εἰς τὰ τέλη Ἰουλίου, δὲν νομίζετε ὅτι ἡ διάθεσις χρημάτων πρὸς κατασκευὴν ὑλικῶν κλπ. ἐλαττώνει τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο χρησιμώτερον πρὸς κατασκευὴν στεγάσεων;

§112Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Τὰ χρήματα τὰ διδόμενα διὰ τὴν ξυλείαν καὶ διὰ τοὺς κεράμους δίδουν ἐργασίαν εἰς ὅλας τὰς περιφερείας καὶ ἡ χρησιμότης τῶν δύο αὐτῶν ὑλικῶν δὲν εἶναι ὅσον νομίζετε μικρά. Διότι ἔχομεν λάβει εἰς τὸ πρόγραμμα πρόνοιαν διὰ τὰς στέγας, τὰς ὁποίας δὲν συνεπλήρωσεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ὁποῖον θὰ μείνῃ, θὰ ἦτο τόσον, ὥστε μόνον τὴν ἀντιζηλίαν τῶν περιφερειῶν θὰ ἠδύνατο νὰ προκαλέσῃ, παρὰ τὴν πραγματικὴν ἀνακούφισιν. Πάντως τὸ πρόγραμμα εἶναι, ἐὰν μείνῃ κάποιο περιθώριον, νὰ διατεθῇ πρὸς τὰς περιφερείας τὰς παρὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν καὶ πρὸς τὴν δυτικὴν Μακεδονίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ σειρὰ προτεραιότητος.

§113Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δηλαδὴ πόσα οἰκήματα ὑπολογίζετε ὅτι θὰ κατασκευάσετε, μέχρι τέλους τοῦ ἔτους;

§114Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). 3–4.000 οἰκήματα μόνον. Εἶναι λυπηρόν, καὶ ἀκούομεν σήμερον διαμαρτυρίας ἀπὸ ὅλους τοὺς συναδέλφους. Πολλοὶ ζητοῦν νὰ τοὺς κάμωμεν κἄτι, ἔστω καὶ ἓν δημόσιον κτίριον. Ἀπὸ τὰ Φάρσαλα, π. χ., μᾶς λέγουν, κάμετέ μας ἕνα κτίριον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ μποῦν αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι μας, διότι τώρα ἐλλείψει δημοσίων κτιρίων δὲν λειτουργοῦν αἱ ὑπηρεσίαι καὶ πηγαίνομεν εἰς τὸν Βόλον διὰ τὴν παραμικρὰν ὑπόθεσιν. Ὑπάρχουν τοιαῦται περιπτώσεις, τὰς ὁποίας θὰ προτιμήσωμεν νὰ κάμωμεν μὲ τὰ ἐλάχιστα αὐτὰ μέσα.

§115Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑποσχεθῆ 100 δισεκατομμύρια καὶ νομίζω ὅτι τὸ εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§116Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Ἴσως σᾶς παρεπλάνησεν ἡ διατύπωσις. Ἡ πραγματικότης εἶναι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς διαθέτει 100 δισεκατομμύρια δι’ ἐπανορθώσεις, αἱ ὁποῖαι κατανέμονται εἰς ὅλα τὰ Ὑπουργεῖα, Παιδείας, Ὑγιεινῆς, Δημ. Ἔργων κλπ.

§117Α. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τί διαστάσεις ἔχουν τὰ οἰκήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα θὰ οἰκοδομηθοῦν τώρα;

§118Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Θὰ ἀκολουθήσωμε τὸ σύστημα τῆς ἡμιμονίμου στεγάσεως. Ἡ ἐντελῶς πρόχειρος στέγασις, ἀπαιτεῖ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι μετ’ ὀλίγον πηγαίνουν χαμέναι. Θὰ ὑπάρχουν καὶ περιπτώσεις μεταθέσεως χωρίων ὁλοκλήρων ἢ καὶ συγκεντρώσεις συνοικισμῶν ἐπὶ τὸ αὐτό. Διότι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε ὅτι πλεῖστα χωρία ἰδικά μας, λόγῳ τῆς Τουρκοκρατίας ἄλλοτε, τῆς ληστροκρατίας ἔπειτα, ἔχουν χωθεῖ εἰς ὡρισμένα ἀπόκεντρα καὶ ἀπόκρημνα μέρη εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἠμποροῦν σήμερον νὰ ζήσουν. Πολλὰ χωριά, ζητοῦν μόνα των τὴν μετατόπισιν. Τὸ ἴδιο τὸ Καρπενῆσι μᾶς ζητεῖ σήμερον νὰ τοῦ ὁρίσωμεν τὴν νέαν θέσιν διὰ νὰ ἀρχίσῃ μόνον του τὴν ἀνοικοδόμησιν. Ὡρίσθησαν Ἐπιτροπαί, ἀπὸ ὑγιεινολόγους καὶ λοιποὺς εἰδικούς, οἱ ὁποῖοι αὐτὴν τὴν στιγμὴν εὑρίσκονται εἰς περιοδείας διὰ νὰ ἐκλέξουν τοὺς χώρους τοὺς καταλλήλως καὶ νὰ χαράξουν τὰ σχέδια τῶν νέων χωρίων. Ἔχομεν στείλει τοπογραφικὰ συνεργεῖα πανταχοῦ τὰ ὁποῖα τοπογραφοῦν τοὺς χώρους, διότι ὁπωσδήποτε θὰ γίνουν μεταρρυθμίσεις, τὸ ζητοῦν καὶ οἱ ἴδιοι οἱ κάτοικοι. Καὶ τὰ Χανιά, ἐπίσης, ζητοῦν τὴν ἐκπόνησιν τοῦ νέου σχεδίου, ὥστε ὅλαι αἱ προπαρασκευαστικαὶ ἐργασίαι γίνονται. Δι’ αὐτὰς τὰς προεργασίας, ἐδόθησαν ἀρκετὰ ἑκατομμύρια. Συνεργεῖα τοπογραφικὰ ἐχρησιμοποιήθησαν, τόσον τὰ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὅσον καὶ τὰ τῶν Δημοσίων Ἔργων, καὶ ἀκόμη ἐκάμαμε δημοπρασίας δι’ ἀνάθεσιν ἀπ’ εὐθείας, τῆς τοπογραφήσεως, εἰς ἰδιώτας τοπογράφους. Ἐχρησιμοποιήσαμεν ἀκόμη καὶ τὴν φωτογράφησιν ἀπὸ ἀεροπλάνων πρὸς ταχυτέραν ἐκτέλεσιν τοπογραφικῶν διαγραμμάτων.

§119Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡς γνωρίζω, ἡ Ἐπιτροπὴ ἦτο ἀντίθετος δι’ ἡμιμόνιμον στέγασιν.

§120Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδ.). Ἡμιμόνιμος στέγασις εἶναι ἕνα τμῆμα τὸ ὁποῖον συμπληρούμενον ἀργότερα θὰ ἀποτελέσῃ τὴν μόνιμον στέγασιν. Ἔχει ἐπιτραπῆ καὶ γίνεται ἤδη σκέψις αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ εὐρυνθῇ τὸ μέτρον νὰ δώσωμεν ἀπ’ εὐθείας τὰ ὑλικὰ εἰς ὅσους προπαρασκευάσουν μόνοι των τοὺς τοίχους καὶ εἰς ὅσους δύνανται νὰ λάβουν δι’ ἰδίων των μέσων τὰ ὑλικὰ (ξυλείαν καὶ κεράμους) ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ εἶναι συγκεντρωμένα. Διότι στοιχίζει πολὺ ἡ μεταφορὰ καὶ δὲν ἔχομεν πολλὰ μεταφορικὰ μέσα ἡμεῖς. Ἕνας φόβος μόνον ὑπάρχει, τῆς σπατάλης ἢ τῆς πωλήσεως τῶν ὑλικῶν. Ἀλλὰ θὰ γίνῃ παρακολούθησις καὶ τμηματικὴ παράδοσις, ἀναλόγως τῆς προόδου τῶν ἐργασιῶν. Θὰ τὰς παρακολουθήσωμεν διὰ συνεργείων. Ἐὰν ὅσον βλέπωμεν ὅτι ὁ χρόνος παρέρχεται καὶ ἡ ἀναμενομένη οἰκονομικὴ συνδρομὴ ἐξακολουθεῖ νὰ βραδύνῃ τόσον περισσότερον θὰ εὐρύνωμεν τὴν σκέψιν αὐτὴν τοῦ νὰ δώσωμεν τὰ ὑλικὰ αὐτὰ εἰς ὅσους ἠμποροῦν νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν δι’ ἰδίων των μέσων. (Χειροκροτήματα).

§121Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑπάρχει ἔνδειξις κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐλπίδας χρηματοδοτήσεως;

§122Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Αὐτὸ εἶναι γενικώτερον ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον θὰ δύναται ἴσως νὰ σᾶς δώσῃ ἀπάντησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανερχόμενος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κώης ἔχει τὸν λόγον.

§124Θ. ΚΩΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰσάγεται ὑπὸ ψήφισιν τὸ σχέδιον νόμου περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 9.5.1946. Τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα, ἔχει ἀντικείμενον σπουδαιότατον, μεταξὺ τῶν σπουδαιοτάτων, διότι ἀφορᾷ τὴν στέγασιν τοῦ δεινοπαθοῦντος ἀστέγου πληθυσμοῦ. Ἐξ ὅλης τῆς οἰκονομίας τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος προκύπτει, ὅτι ἀφορᾷ κυρίως τὴν ὁριστικὴν στέγασιν, δὲν ἀντιμετωπίζει παντάπασι τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως. Ἐπὶ τούτου εἶναι σαφεῖς αἱ ἐξηγήσεις τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως, ὅστις εἶπεν ὅτι ἐκ τῶν παρασχεθεισῶν πιστώσεων τὸ μεγαλύτερον μέρος θὰ διατεθῇ διὰ τὴν μετατροπὴν τῆς ἡμικαύστου ξυλείας (καψάλας) τῶν πυρποληθέντων δασῶν εἰς οἰκοδομικήν, καὶ ὅτι πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσι περίπου 4.000 στέγαστρα πρὸς τὴν παραμεθόριον. Πρόκειται λοιπόν, οἱ κάτοικοι τῶν πυροπαθῶν περιοχῶν, ἐνῷ διῆλθον ἄλλοι τὸν τρίτον ἄλλοι δὲ τὸν τέταρτον χειμῶνα ἄστεγοι, πεινῶντες καὶ γυμνητεύοντες νὰ διέλθωσι νῦν καὶ τὸν πέμπτον. Ἀλλὰ ἡ συντήρησις τοῦ πληθυσμοῦ εἰς τὰς ὀρεινὰς ἐκείνας περιφερείας, ἀποτελεῖ στοιχειῶδες καθῆκον τοῦ Κράτους καὶ νομίζομεν, ὅτι Κράτος τὸ ὁποῖον ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἀρνεῖται τὴν στέγην εἰς ἀστέγους καὶ γυμνητεύοντας πολίτας, εἰσέρχεται εἰς δεινὴν κρίσιν. Ἀκούομεν ἀπὸ πολλοῦ λεγόμενον, ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ εἶναι Κράτος δικαίου, ἀλλὰ τὸ Κράτος δικαίου ἐξασφαλίζει τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, ἐξασφαλίζει καὶ τὴν νομικὴν ἰσότητα. Ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ Κράτος κοινωνικόν, Κράτος Κοινωνικῆς Δικαιοσύνης, ἀντιμετωπίζον γοργῶς τὰ κοινωνικὰ προβλήματα, διότι τότε καὶ ἡ προσωπικὴ ἐλευθερία καὶ ἡ νομικὴ ἰσότης κτῶνται ἀσφαλῆ βάσιν. Προέρχομαι ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἡ ὁποία εἶναι ἐκ τῶν δεινότερον πληγεισῶν περιφερειῶν καὶ ἐνατενίζω πάντοτε τὴν εἰκόνα τῆς φρίκης ὑπὸ τὴν ὁποίαν διαβιοῦσι 1.000.000 καὶ πλέον κάτοικοι ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ὡς εἴπομεν, τὸ Κράτος πρέπει νὰ εἶναι πρὸ παντὸς σήμερον κοινωνικὸν Κράτος, Κράτος κοινωνικῆς δικαιοσύνης. Δὲν ὑπάρχει δὲ κοινωνικὴ δικαιοσύνη, ὅταν μετὰ μίαν ἐθνικὴν περιπέτειαν, ἡ ὁποία προσεπόρισε περίλαμπρον δόξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἄλλοι μὲν ἐξέρχονται ἐστερημένοι τῶν πάντων, ἄλλοι δὲ ἢ ἐπλουτίσθησαν ἢ οὐδὲν ἔπαθον. Ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ συγκερασμὸς μεταξὺ τῶν δύο καταστάσεων ὥστε ὁπωσδήποτε ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἐπειγόντως τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως. Ὑπάρχουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προπολεμικῶς ἦσαν μόνον νομικῶς κύριοι ἀκινήτου ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ οἰκονομικῶς δὲν ἦσαν, διότι τὰ κτήματα αὐτῶν ἦσαν ἐνυπόθηκα. Οὗτοι ἀπηλλάγησαν τῶν βαρῶν δυνάμει τοῦ νόμου 18) 1944 περὶ διαγραφῆς τούτων. Τοῦτο ἰσοδυναμεῖ πρὸς πραγματικὴν τούτων ἀπόκτησιν. Ὑπῆρχον δὲ καὶ ἄλλοι, οἵτινες οὐ μόνον δὲν ὑπέστησαν μείωσιν τῆς περιουσίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἀπέκτησαν καὶ νέα ἀκίνητα. Νομίζω, ὅτι ἠδύνατο καὶ ἔπρεπε νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων καὶ οὕτω ἐκεῖθεν νὰ προσπορισθῇ τὸ Κράτος οὐχὶ βεβαίως τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ὁριστικὴν στέγασιν, διότι τοῦτο μόνον δι’ ἐπανορθώσεων παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔβλαψαν τὸ Κράτος δύναται νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἠδύνατο διὰ τῆς φορολογίας ταύτης ν’ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ἐπεῖγον ζήτημα τῆς προσωρινῆς τουλάχιστον στεγάσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, εὗρε τὴν Συντακτικὴν Πρᾶξιν 114 ἡ ὁποία ἀπηγόρευσε τὰς πράξεις ἐπὶ τῶν ἀκινήτων τῶν ἀγορασθέντων ἐπὶ κατοχῆς. Διὰ τῆς δεσμεύσεως αὐτῆς τὸ μὲν βλάπτεται ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία τὸ δὲ περιορίζονται αἱ συναλλαγαὶ εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου καὶ ἐκ τρίτου δὲν καταβάλλεται προσπάθεια φορολογήσεως τουλάχιστον τούτων, ὥστε νὰ ἐξευρεθῇ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν προσωρινὴν στέγασιν. Ἄν ταῦτα συνέβαινον, νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀνοικοδομήσεως, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ εἴπῃ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι εἶναι τόση ἡ ἱκεσία τῶν ἀστέγων καὶ τόσον ἀνεπαρκῆ τὰ μέσα, ὥστε κατέχει αὐτὸν ἡ ἀπάθεια τοῦ νεκροθάπτου. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλάς, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀπαθείας ταύτης, ἔχει ἀνάγκην τῆς πνοῆς καὶ τῆς ἀνησυχίας τοῦ δημιουργοῦ. Θὰ ἠδύνατο νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα τῆς αὐτοστεγάσεως, ὁπότε ὁ ἀγρότης ἐλαυνόμενος ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως καὶ βοηθούμενος ἀπὸ τὸ Κράτος θὰ ἠδύνατο νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα. Ἐπισκοποῦντες τὸ Νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα, κύριοι βουλευταί, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ πρότασις νόμου ἀντιτίθεται πρὸς τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927 κατὰ τὴν γενομένην αὐτῷ ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν, ὅπερ ἄρθρον ἰσχύει δυνάμει τῆς ἀπὸ 28.10.35 Συντακτικῆς Πράξεως.

§125ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον θίγετε, ἐξητάσθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τῇ ἰδικῇ σας προτάσει καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις, ἡ ὁποία ἔλυσε τὸ ζήτημα κατὰ τῆς ἀπόψεως τὴν ὁποίαν ἐξεθέσατε.

§126Θ. ΚΩΗΣ. Πράγματι προέτεινα τοιαύτην πρότασιν ἀλλὰ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς κ. Στρᾶτος, εἶπεν ν’ ἀφεθῇ τὸ ζήτημα, ἵνα ἐξετασθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον λοιπὸν 29 τοῦ Συντάγματος, οὐδεμία πρότασις εἴτε ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν γενομένη, εἴτε ὑπὸ ἄλλου τινὸς Ὑπουργοῦ, γίνεται δεκτή, ἂν δὲν ὑπογράφεται καὶ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ οὗτινος θίγει τὰς διαχειριζομένας ὑπ’ αὐτοῦ ὑποθέσεις. Προκειμένου, ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς κύρωσιν Ν. Δ., νομίζω, ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν Συνεδρίασιν αὐτῆς τὴν 22 Νοεμβρίου 1913 ὁ ἀείμνηστος Ν. Δημητρακόπουλος, ὅτι τὰ Ν. Δ., ἅτινα εἰσάγονται πρὸς κύρωσιν περιέχουσι συνήθως δύο εἰδῶν διατάξεις. Τὸ μὲν διατάξεις προσωρινὰς αἱ ὁποῖαι ἐξαντλοῦνται εἰς Διοικητικὰς πράξεις, ὁπότε τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς κυρίως εἶναι πολιτικόν, διότι ἐλέγχει ἤδη πράξεις Διοικητικὰς γενομένας, τὸ δὲ περιέχουσι ὀργανικὰς διατάξεις, ὁπότε ἡ Βουλὴ θέτει κανόνας δικαίου. Ἡ διάκρισις αὕτη ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι τὸ ὑπὸ κρίσιν Ν. Δ. ἔχει μόνον διατάξεις προσωρινῶς ἐκτελεσθείσας, ἀλλὰ ἔχει καὶ διατάξεις ὀργανικὰς παγίας. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἐν προκειμένῳ ἀφαιρεῖται ὁλόκληρος ἡ Δικαιοδοσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, προκειμένου ἰδίως περὶ τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ διὰ τὸν ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὡς πρόσωπον ἀλλὰ καὶ ΕΧ ABBICIO εὑρίσκεται ἐγγύτερον πρὸς τὸν πόνον καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀγροτῶν, τὸ ζήτημα ἔχει ἰδιαιτέραν οὐσιαστικὴν σημασίαν. Διότι πιστεύομεν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, δὲν θὰ ὑπέγραφε Ν. Δ. τοιοῦτον εἰς βάρος τῆς Α.Τ.Ε. καὶ εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τοὐλάχιστον, ἄνευ μερίμνης περὶ τῆς προσωρινῆς στεγάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ὅπως ἐν προκειμένῳ. Καὶ ἐνῷ ταῦτα συμβαίνουν, κατὰ μίαν εἴρωνα διάταξιν τοῦ Ν.Δ. ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ἔχει τὴν προέχουσαν εἰσήγησιν ἐπὶ τῶν γεωργοοικονομικῶν ζητημάτων!! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπομένουσα δικαιοδοσία τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐνῷ προκειμένου περὶ στεγάσεως ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἡ ἁρμοδιότης του εἶναι προφανής. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς οὐσιαστικὰς διατάξεις, ἔχω νὰ παρατηρήσω ταῦτα: Ἡ ὑπ’ ἀριθ. 1 διάταξις, ἀφαιρεῖ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως ἐκ τῆς Α.Τ.Ε. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωρινὴν στέγασιν, νομίζω, ὅτι ἔλαβον χώραν παραλείψεις, ἀλλ’ αὗται ἠδύναντο νὰ διορθωθοῦν. Τὸ ἄρθρον 2 ἔχει τὰ ἑξῆς τὰ ὁποῖα ἠκούσατε βεβαίως ἀπὸ τοὺς προηγηθέντας ρήτορας, ἀνάγκη ὅμως καὶ πάλιν νὰ ἀκουσθῶσιν. Ἔχει τὴν ἑξῆς διάταξιν «διὰ τοῦ παρόντος ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν Ὑφυπουργὸν τῆς Ἀνοικοδομήσεως, ὅστις μετὰ γνώμην τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ παρόντος Συμβουλίου συνάπτουν μετὰ μιᾶς τῶν ἐν Ἑλλάδι μεγάλων Τραπεζῶν συμβάσεις, ἰσχυούσας ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς αὐτῶν ἐκ μέρους τῶν συμβαλλομένων μερῶν, ἄνευ ἑτέρας κυρώσεως διὰ τὴν ἀνάθεσιν εἰς αὐτὰς τῆς ταμειακῆς καὶ λογιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἔργου τῆς στεγάσεως». Δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ μὴ καθορισθῇ εἴτε διαγωνισμός, εἴτε ἄλλος τρόπος συμμετοχῆς καὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν, προκειμένου περὶ ἀναθέσεως ἔργου καθαρῶς ταμειακοῦ καὶ λογιστικοῦ; Ἠδύνατο τοὐλάχιστον νὰ περιληφθῇ διάταξις ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις προτιμᾶται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§127Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Διὰ τίνα λόγον κ. συνάδελφε;

§128Θ. ΚΩΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξω. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὡς ὀρθῶς ἀνέπτυξεν εἰς εἰδικὸν πρὸς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον, ὁ Διοικητὴς αὐτῆς, κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς προσεπάθησε νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἐν ὄψει βέβαια τῶν τότε περιστάσεων καὶ δυνατοτήτων.

§129Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ πληθυσμοῦ; Τῶν ὑπαλλήλων της ναί! ἔχετε πολὺ λάθος.

§130Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Σεῖς εἶσθε εὐχαριστημένος ἀπὸ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Τραπέζης; Μποροῦμε νὰ μποῦμε στὰ Καλάβρυτα ἀπὸ τὶς χῆρες καὶ τὰ ὀρφανά;

§131Θ. ΚΩΗΣ. Χάρις εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Κασιμάτην, Ὑπουργὸν τότε ἐπὶ τῆς Προνοίας, ἤρξατο προσωρινὴ στέγασις ἐκεῖ ἡ ὁποία ἀτυχῶς νῦν διεκόπη. Εἶναι γεγονός, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἀποτελεῖ οὕτως εἰπεῖν Δημοσίαν Ὑπηρεσίαν, ἀποτελεῖ ὄργανον τῆς Γεωργοοικονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑπάρχει ὄργανον Γεωργοοικονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, ὄργανον τὸ ὁποῖον καὶ ἐὰν παρεξέκλινεν, δύναται νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἁρμόζουσαν θέσιν Νομοθετικῶς, δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ παραμερισθῇ τὸ ὄργανον τοῦτο, τὸ ὁποῖον, ὡς ὀρθῶς παρατηρεῖ ἡ Διοίκησις αὐτοῦ, οὔτε εἰς συνάλλαγμα μετέτρεψε τὸ ἀπόθεμά του, οὔτε ἀκίνητα ἠγόραζε κατὰ τὴν κατοχήν. Δὲν νομίζω, ὅτι δύναται νὰ ἀγνοηθῇ, ἀφοῦ ἐὰν στερῆται χρημάτων, αὐτὸ τὸ Κράτος θὰ ἀναγκασθῇ νὰ ἐνισχύσῃ τοῦτο, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν του. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ἐπὶ ἴσοις ὅροις νὰ παραγκωνισθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ ταμειακοῦ καὶ λογιστικοῦ μέρους, ἔστω καὶ ἐὰν θεωρηθῇ ὅτι ἠστόχησεν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως.

§132Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅπως θὰ ἀποδειχθῇ, δὲν ἠστόχησεν.

§133Θ. ΚΩΗΣ. Προκειμένου περὶ ταμειακῆς καθαρῶς ἐργασίας, διὰ τὴν ὁποίαν διαθέτει ὑποκαταστήματα εἰς τὰ πλέον ἀπομεμακρυσμένα μέρη τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀνταποκριθῇ πλήρως εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἡ ἑξῆς περίπτωσις. Μήπως τυχὸν ἡ διάταξις αὕτη, ἐφ’ ὅσον ἡ σύμβασις ὑπεγράφη μεταβάλλῃ τὸ ζήτημα τῆς κυρώσεως αὐτῆς εἰς ζήτημα πολιτικόν, ζήτημα ἐλέγχου; Νομίζω, ὅτι, τοιαύτη ἄποψις δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἡ σύμβασις ὑπεγράφη τὴν 24ην Ἰουνίου, καθ’ ὃν χρόνον συνεζητεῖτο τὸ σχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὑπῆρξα ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπρότεινον, ὅπως ἡ διάταξις αὕτη τροποποιηθῇ καὶ ἐπειδὴ μάλιστα ἡ τροποποίησις τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἑρμηνείαν ὅτι ἡ σύμβασις δὲν θίγεται τροποποιουμένου ἁπλῶς τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, προέτεινα καὶ ἡ πρότασίς μου ἐγένετο δεκτὴ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως, ἡ τροπολογία, ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις προτιμᾶται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ Νομ. Διατάγματος, ὥστε ἡ σύμβασις νὰ καταπέσῃ, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Καὶ πράγματι πρέπει νὰ καταπέσῃ, διότι ἡ σύμβασις αὐτὴ καὶ οὐσιαστικῶς κρινομένη, ἀποδεικνύει ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ συντάξασαι αὐτήν, δὲν προήσπισαν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§134Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶσθε μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ δηλώσετε εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ἐνεκρίθη κατὰ παμψηφίαν ἡ πρότασις.

§135Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ λέγει ἡ ἔκθεσις.

§136Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλείπατε σεῖς κ. Οἰκονομίδη.

§138Θ. ΚΩΗΣ. Κύριοι βουλευταί, βεβαιῶ, ὅτι ὁμοφώνως ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, δύναται νὰ τὸ βεβαιώσῃ.

§139Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ πρότασις ἐτέθη εἰς ψηφοφορίαν καὶ ἐγένετο δεκτὴ κατὰ παμψηφίαν τῶν παρόντων αὐτῆς μελῶν. Ὁ κ. Οἰκονομίδης, δὲν ἦτο παρὼν κατὰ τὴν Συνεδρίασιν αὐτήν.

§140Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐνῶ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ οἱ δύο Εἰσηγηταὶ βεβαιώνουν, προσβάλλεται καὶ ἡ ἔκθεσις ὡς πλαστή;

§141Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Παρέχω εἰς τὴν Βουλήν, τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Μίαν ἡμέραν κατὰ μίαν συνεδρίασιν, προετάθη ἀπὸ τὸν κ. Κώην, νὰ ἀναληφθῇ αὐτὴ ἡ ἐργασία ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην, δὲν ἐγένετο ψηφοφορία.

§142Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν ἄλλην ἡμέραν ἔγινε.

§143Π. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ἴσως. Πάντως, ὅταν ἐγένετο, ἐγὼ δὲν ἤμουν παρών.

§144Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Συνεζητήθη μόνον τοῦ κ. συναδέλφου ἡ πρότασις, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ἀπόφασις κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, διότι εἴχομεν ἀπαρτίαν πρὸς συζήτησιν μόνον, εἴμεθα παρόντα 11 μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, ἐνῷ ἐχρειάζοντο 14 διὰ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις. Τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν, εὑρέθημεν 17 μέλη καὶ τότε ἐγένετο ψηφοφορία ἐπὶ τῶν διαφόρων προτάσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο.

§145Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παμψηφεὶ ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις.

§146Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Οἰκονομίδης ἀπουσίαζεν. Ἡ πρότασις ἐψηφίσθη κατὰ παμψηφίαν.

§147Θ. ΚΩΗΣ. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα διαχειρίσεως κατὰ τὰς προτάσεις τῆς Τραπέζης, ταῦτα θὰ καθωρίζοντο μετὰ ἔλεγχον ἐπιτροπῆς ἐξ ἑνὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, ἑνὸς ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν καὶ ἑνὸς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Αὐτὸ ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα. Ὡς πρὸς τὸ ποσοστὸν τῆς προμηθείας κατὰ τὰς προτάσεις τῆς αὐτῆς Τραπέζης, τοῦτο θὰ καθωρίζετο ἐπίσης κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον. Μάλιστα δὲ ἐγένετο καὶ πρότασις παρ’ αὐτῆς, ὅπως ἐὰν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσι, νὰ μὴ δοθῇ παντάπασι ποσοστὸν διὰ τὸ πρῶτον ἔτος. Ἀντιθέτως ἡ ὑπογραφεῖσα σύμβασις τῶν Ὑπουργῶν, μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης περιέχει, τὴν ἑξῆς διάταξιν: Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 ἡ ὁποία διαλαμβάνει: «Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα......... Τὸ πέραν τοῦ ἀνωτέρω προσωπικοῦ (δηλ. τοῦ μονίμου) ἀπαιτηθησόμενον πρόσκαιρον βοηθητικὸν τοιοῦτον θέλει προσληφθῆ διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, προτάσει μὲν τῆς Τραπέζης, τῇ ἐγγράφῳ δὲ ἐγκρίσει τοῦ ἁρμοδίου περιφερειακοῦ ὀργάνου τοῦ Ὑφυπουργείου τῆς Ἀνοικοδομήσεως». Ἐκ τοῦ ἄρθρου δὲ τούτου, καὶ τοῦ ἄρθρου 9ου ἐδαφ. βʹ, προκύπτει ὅτι τὸ Δημόσιον, θὰ καταβάλῃ πρὸς τοῖς ἄλλοις «τὸ σύνολον τῶν καταβληθέντων διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, μισθῶν καὶ ἐν γένει ἀποδοχῶν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τῆς παρούσης, μονίμου προσωπικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἢ προσκαίρου τοιούτου». Δηλαδή, τὸ πέραν ἀπαιτηθησόμενον προσωπικόν, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῇ συμβάσει ποσοτικὸς καθορισμός, μετ’ ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀνοικοδομήσεως, θὰ προσλαμβάνεται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ θὰ μισθοδοτῆται παρ’ αὐτοῦ. Τὸ Δημόσιον δηλαδή, θὰ καταβάλλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, σὺν τῇ προμηθείᾳ καὶ τοὺς μισθοὺς οὐχὶ μόνον τοῦ προσκαίρου, ἀλλὰ καὶ τοῦ μονίμου προσωπικοῦ τῆς Τραπέζης». Τὸ ἄρθρον 8 λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, βάσει τῶν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῶν ἔργων προβλέψεων, θὰ καταθέτῃ ἑκάστοτε εἰς τὸ ἐν Ἀθήναις Κεντρικὸν Κατάστημα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ εἰς ἴδιον παρ’ αὐτῇ λογαριασμὸν καταθέσεως, ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια, καθορίζον ἅμα κατὰ προσέγγισιν πρόβλεψιν χρησιμοποιήσεως αὐτῶν κατὰ τομεῖς ἀνοικοδομήσεως. Ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τούτου ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, θὰ ἀναλαμβάνῃ ἑκάστοτε τὰ ἀναγκαιοῦντα χρηματικὰ ποσά, ἅτινα δὲν δύνανται νὰ ὑπερβαίνουν τὰς ἀμέσους ἀνάγκας ἑνὸς μηνός». Νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ διετυπώθη ἀστόχως. Ἀφοῦ τὸ ὅλον ποσὸν τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως θὰ εὑρίσκεται παρὰ τῇ Τραπέζῃ καὶ ἡ Τράπεζα ἐκ τῶν Ταμείων αὐτῆς θὰ ἀναλαμβάνῃ τὰ δι’ ἕκαστον μῆνα ἀπαιτούμενα, εἶναι φανερόν, ὅτι δὲν ὑπάρχει ποσῶς διαχωρισμὸς εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Τραπέζης, ὥστε νὰ δύναται νὰ χρησιμοποιῇ καὶ τὰ ἄλλα διαθέσιμα ποσά, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ παρ’ αὐτῇ καταθέσει τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Ἡ διάταξις αὐτή, νομίζω, ὅτι ἔχει μεγάλην σημασίαν, διότι ἀφορᾷ εὐκολίαν μεταχειρίσεως χρημάτων τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρέσχε μεγάλας ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀποτελεῖ Ἀνώνυμον Ἐμπορικὴν Ἑταιρείαν.

§148Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδομ.). Ἡ κατάθεσις τῶν πιστώσεων ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, γίνεται εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐξ αὐτῆς λαμβάνει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ ἀναγκαιοῦντα ποσά.

§149Θ. ΚΩΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχει οὕτω καλῶς. Τότε ἀνέγνων ἐξ ἐσφαλμένου χειρογράφου. Πάντως θὰ γίνεται ἀνάληψις χρημάτων παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν ἀμέσων ἀναγκῶν ἑνὸς μηνὸς κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 9 «Εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς ἡ Τράπεζα θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, κατάστασιν τῶν παρ’ αὐτῆς πραγματοποιηθεισῶν πληρωμῶν καὶ εἰσπράξεων α) Τὸ σύνολον τῶν διενεργηθεισῶν παρ’ αὐτῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 2 παραγρ. αʹ πληρωμῶν, β) τὸ σύνολον τῶν καταβληθέντων παρὰ τοῦ Δημοσίου μισθῶν καὶ ἀποδοχῶν τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τῆς παρούσης, μονίμου προσωπικοῦ τῆς παρούσης Τραπέζης ἢ προσκαίρου τοιούτου, γ) τὰ παρ’ αὐτῆς καταβληθέντα ἐνοίκια ἀποθηκῶν, γραφείων κλπ., δ) πᾶν ἕτερον πραγματικὸν ἔξοδον διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρούσης συμβάσεως ἐγκρινόμενον παρὰ τῶν περιφερειακῶν ὀργάνων τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, ε) ἡ καταβλητέα αὐτῇ ὑπὸ στοιχεῖα αʹ—δʹ διενεργηθείσας πληρωμάς, προμήθεια διὰ τὴν κάλυψιν τῶν δαπανῶν, χρηματαποστολῶν καὶ τῶν γενικῶν αὐτῆς ἐξόδων (ἀπασχόλησις γενικῶν στελεχῶν Κέντρου τῶν Διευθυντῶν τῶν Ὑποκαταστημάτων, ἀναλογία ἐνοικίων, φωτισμοῦ, θερμάνσεως κλπ.). Ἐδῶ περιλαμβάνονται ὅλα τὰ ἔξοδα καὶ ἐπὶ τούτοις καὶ ἡ ἀμοιβή. στ) «Ἡ προμήθεια αὕτη ὁρίζεται εἰς πέντε ἐπὶ τοῖς χιλίοις (5‰) ἐτησίως, μέχρι συμπληρώσεως συνολικοῦ ποσοῦ πληρωμῶν 25 δισεκατομμυρίων εἰς τέσσαρα ἐπὶ τοῖς χιλίοις (4‰) διὰ τὰς ἐπὶ πλέον τῶν 25 δισεκατομμυρίων καὶ μέχρι συμπληρώσεως συνολικοῦ ποσοῦ πληρωμῆς 50 δισεκατομμυρίων, εἰς τρία ἐπὶ τοῖς χιλίοις (3‰) διὰ τὰς ἐπὶ πλέον τῶν 50 δισεκατομμυρίων καὶ μέχρι συμπληρώσεως συνολικοῦ ποσοῦ πληρωμῆς 75 δισεκατομμυρίων εἰς δύο ἐπὶ τοῖς χιλίοις (2‰) διὰ τὰς ἐπὶ πλέον τῶν 75 δισεκατομμυρίων πληρωμὰς αὐτῆς». Κύριοι βουλευταί, ἂν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης τινὸς διατάξεως δὲν θὰ ὑπῆρχεν ἀντίρρησις, ἐπειδὴ ἐξηντλήθη διὰ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἶχεν ὑπὸ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, τοῦτο θεωρῶ ὡς ἀπεμπόλησιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ Κοινοβουλίου τὴν ἐπικράτησιν τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι δὲν δυνάμεθα ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν οἱ τῆς συμπολιτεύσεως νὰ ταχθῶμεν ὑπὲρ τῆς ἀκυρώσεως τῆς διατάξεως. Διότι ἡ σπουδὴ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως ἐνέχει προσβολὴν τοῦ Κοινοβουλίου, ἡ δὲ ἀπόφασις τῆς Κοιν. Ἐπιτροπῆς, αὕτη ὁμοφώνως ληφθεῖσα, ἀποτελεῖ ἀπάντησιν πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐνδοιασμοὺς ὡς πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Αἱ διατάξεις τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, κ. Ὑπουργέ, παρουσιάζουσι τοῦτο, ὅτι δεικνύουσι μίαν ἀντιπάθειαν πρὸς τοῦ γενικοὺς νομίμους περιορισμοὺς ἐκ παγίας, τοὺς ἐκ πάλαι ἰσχύοντας, οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουσι τὴν χρηστὴν καὶ καλὴν διοίκησιν. Ἀσφαλῶς εἰς παραδρομὴν ὀφείλεται ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ τῆς διαθέσεως τοῦ ὑλικοῦ τοῦ εὑρισκομένου παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ, κανονίζονται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ Ἀνοικοδομήσεως. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, προέτεινε τὴν προϋπόθεσιν τῆς γνώμης τοὐλάχιστον τοῦ Συμβουλίου ἐκτελέσεως, διότι βεβαίως οἱ Ὑπουργοὶ ἔρχονται καὶ παρέρχονται, συνήθως αἱ ὑπηρεσίαι παίζουσι ρόλον εἰς αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις καὶ δὲν εἶναι ὀρθόν, καθ’ ὃν χρόνον τὸ Δημόσιον, προκειμένου νὰ διαθέσῃ ἀντικείμενον μικρᾶς ἀξίας ὑποβάλλεται εἰς περιορισμούς, νὰ παρέχηται εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην πλήρης ἐλευθερία. Τὸ ἄρθρον 6 ὁμιλεῖ περὶ προσλήψεως προσωπικοῦ ἐπὶ συμβάσει, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ ἔργον αὐτὸ θὰ βραδύνῃ αἱ συμβάσεις αὗται θὰ παρατείνωνται. Ἡ πρόσληψις κατὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοθετικὸν διάταγμα γίνεται κατὰ παρέκκλισιν πάσης γενικῆς ἢ εἰδικῆς διατάξεως ἄνευ δημοσιεύσεως εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ἡ τοσαύτη παρέκκλισις δὲν δικαιολογεῖται. Ἐπιβάλεται, ὅπως οἱ προσλαμβανόμενοι ὑποβάλλωνται καὶ οὗτοι εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τοὐλάχιστον, ὡς μὴ ἔχοντες καταδικασθῆ εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ εἰς ἐπανορθωτικὴν τῶν ἄρθρων 23 καὶ 24 τοῦ ποινικοῦ νόμου καὶ τοὐλάχιστον νὰ ἔχωσιν ἐκπληρώσει τὰς στρατιωτικὰς αὐτῶν ὑποχρεώσεις. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὀρθῶς ὅθεν προέτεινε ἀνάλογον τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπίσης ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως τὸ ἔργον τῆς ἐποπτείας, ἀνατεθῇ εἰς τοὺς ἐπαρχιακοὺς μηχανικοὺς καὶ νομομηχανικούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν σοβαρὰν ἐγγύησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ διάταξις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστάθη ἡ Ἐπιτροπὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 ἐδάφιον 2 ὑπὸ στοιχ. αʹ κατὰ τὴν ὁποίαν «τὸ Συμβούλιον γνωμοδοτεῖ αʹ) Ἐπὶ τοῦ προσφορωτέρου τρόπου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων, τῶν προμηθειῶν καὶ τῶν μελετῶν, ἅτινα πάντα δύνανται νὰ ἐκτελῶνται εἴτε ἐργολαβικῶς εἴτε.....καὶ κατὰ παρέκκλισιν ἀπὸ οἱασδήποτε γενικῆς ἢ εἰδικῆς διατάξεως νόμου περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ, περὶ Κρατικῶν Προμηθειῶν καὶ περὶ ἐκτελέσεως Δημοσίων Ἔργων.» Ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐθεώρησε τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐξασφαλίζουσαν τὸ Δημόσιον χρῆμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι καθηγιασμένον ὡς ἐκ τοῦ σκοποῦ του καὶ ἔθεσεν ὡς κανόνα τὴν τήρησιν τῶν γενικῶν διατάξεων καὶ μόνον εἰς περίπτωσιν ἐξαιρετικῆς περιπτώσεως ἐπιτετραμμένον νὰ γίνεται παρέκκλισις ἀπὸ τῶν διατάξεων αὐτῶν. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατέβαλε προσπαθείας νὰ διορθώσῃ τόσον τὸ ὕφος ὅσον καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοθετικοῦ τούτου διατάγματος, διότι δυστυχῶς αἱ Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι δὲν κατώρθωσαν κατὰ τὸ πλεῖστον, νὰ ἀποξενωθοῦν τοῦ πνεύματος τῆς τελευταίας δεκαετίας κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ νομοθετεῖν ἐθεωρεῖτο ἔργον εὐχερέστατον. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ ἀντίληψις αὕτη, περὶ εὐκόλου καταρτισμοῦ τῶν νομοθετημάτων, ἐπεξετάθη καὶ εἰς τὸν λαόν, ὥστε τὸ αἴσθημα τῆς νομιμοφανείας νὰ μειοῦται ἐντεῦθεν. Διότι ὁ νόμος εἶναι ὁ ἄνευ ὀρέξεως νοῦς, ὡς ὥριζεν ὁ Ἀριστοτέλης, ὁ νοῦς ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἀποβλέπῃ μόνον πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους, καὶ πρὸς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τοῦ συνόλου. Ἀλλὰ καὶ ὅταν δὲν παρεμβάλωνται διατάξεις περίεργοι κατὰ περιεχόμενον καὶ τότε νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀσυναρτησία, ἡ ἐν τῷ νόμῳ ἀνακολουθία, δίδει τὴν ἐντύπωσιν τῆς προχειρότητος καὶ ἑπομένως ἥκιστα συντείνει εἰς τὴν εὐλάβειαν τῶν πολιτῶν πρὸς αὐτούς. Διότι τί θέλετε νὰ εἴπωμεν ὅταν βλέπωμεν εἰς σχέδιον νόμου, ὅπως εἰς τὸ προκείμενον, ὅπου ἡ πρᾶξις τῆς κυρώσεως, ἡ ἀνήκουσα εἰς τὸν ἕτερον παράγοντα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ὑποβάλεται πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν; Ἀνεξαρτήτως ὅμως τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ νομοθετικὸν τοῦτο διάταγμα, ἀνάγκη νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε διαχείρισις τῆς θέσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ἰδίως πληθυσμοῦ, τοῦ στερουμένου στέγης, δὲν ἔτυχε τῆς προσηκούσης ἀντιμετωπίσεως. Ὀλίγον πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προὐκάλεσε νομοθετικὸν διάταγμα περὶ ἐνοικιοστασίου. Ἄν ἀναγνώσωμεν τὸ ἄρθρον πρῶτον αὐτοῦ θὰ διακρίνωμεν τὴν ἑξῆς διάταξιν ὅτι αἱ μισθώσεις ἐπὶ ὁλοκλήρων διαμερισμάτων παρατείνονται, αἱ ἄλλαι τῆς συστεγάσεως δὲν παρατείνονται. Ἠθέλησε βεβαίως νὰ προστατεύσῃ τοὺς μικροϊδιοκτήτας, ἀλλὰ δὲν ἔλαβε παντάπασιν πρόνοιαν περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀποβάλλονται καθ’ ἑκάστην δι’ ἀθρόων ἐξώσεων.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτά.

§151Θ. ΚΩΗΣ. Ἔχουν σχέσιν διότι εἰς τὰ πυροπαθῆ μέρη πολλοὶ ἔχουν στεγασθῆ εἰς τὰ περισωθέντα οἰκήματα τῶν ἄλλων, κατόπιν δὲ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ ἀποβάλλονται καὶ δημιουργοῦνται μεταξὺ αὐτῶν ἐχθροπάθειαι καὶ προσέτι ἐπιδεινοῦται τὸ ζήτημα τῆς ἐλλείψεως στέγης ἐκ τῆς ἐλλείψεως οἰκημάτων. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν σχέσιν ἔχουν. Ζητῶ συνεπῶς νὰ ὑπάρξῃ συντονισμὸς ἐνεργειῶν ὥστε νὰ παρακολουθῶνται αἱ ἀνάγκαι τῶν πληθυσμῶν, οἵτινες παραμένουσιν ἄστεγοι καὶ παρὰ τῶν ὁποίων ζητοῦνται καὶ φόροι πολλάκις, καθ’ ἣν στιγμὴν στεροῦνται τῶν χρημάτων ἵνα ἀγοράσουν τὰ τρόφιμα τὰ παρεχόμενα ὑπὸ τῆς ΟΥΝΡΡΑ. Παρετηρήθη δὲ τοῦτο ὅτι αἱ ἐπισιτιστικαὶ Ἐπιτροπαὶ διανομῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἰδίως, ἔχουσι γίνει ἀντικείμενον κομματικῆς συναλλαγῆς καὶ ἐνῷ πρόκειται περὶ διαχειρίσεως ἐφοδίων τοῦ Κράτους, τοῦ Δημοσίου, αἱ θέσεις ἀπονέμονται εἰς πρόσωπα ἀδόκιμα, τὰ ὁποῖα ἐπιζητοῦν τὴν κατάληψιν τῶν θέσεων τούτων, οὐχὶ βέβαια διὰ τὸ συμφέρον τοῦ συνόλου, ἀλλὰ ἐξ ἰδιοτελείας, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ προτιμῶνται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐπηυξημένον τὸ αἴσθημα τῆς εὐθύνης, ἀλλὰ καὶ τὰς κυρώσεις βαρυτέρας. Συμβαίνει εἰς χωρία διανομαὶ νὰ μὴ γίνωνται κατὰ τὰς περιστάσεις παντάπασι καὶ πάντοτε ἀτελῶς νὰ γίνωνται. Τοῦτο ὅμως δὲν λέγεται προστασία ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται τῶν πάντων, καὶ οἱ ὁποῖοι, ἐν πάσῃ περιπτώσει, προσεφέρθησαν ὁλοκαύτωμα εἰς τὸν βωμὸν τῶν ἐλευθεριῶν ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Ἐλέχθη ὀρθῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμός, ἀποτελεῖ τὴν ἐθνικὴν δεξαμενήν, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ Κράτος ἀντλεῖ τὰς δυνάμεις πρὸς συντήρησιν, πρὸς ἀνασυγκρότησιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἄμυναν, ὁσάκις τοιαύτη περίστασις προκύψῃ. Ἀλλὰ τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἔχῃ συναίσθησιν τῶν θυσιῶν εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλεται ὁ ἀγρότης καὶ ἀντιμετωπίζει τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχει πρὸς αὐτόν. Ἐὰν τοῦτο δὲν γίνεται, κύριοι βουλευταί, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δημιουργεῖται πικρία εἰς τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν ἡ δὲ πικρία προκαλεῖ αἴσθημα ἀγανακτήσεως, τὸ ὁποῖον σὺν τῷ χρόνῳ μεταβάλλεται εἰς αἴσθημα ἐχθρότητος πρὸς τὸ Κράτος. Δὲν πρέπει νὰ ἀσχολούμεθα μόνον εἰς τὸ νὰ ἀποσοβήσωμεν ἀστυνομικῶς καὶ νὰ καταστείλωμεν τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις, τὰς προσβολὰς τῆς ἐννόμου τάξεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀνατρέχωμεν εἰς τὴν ρίζαν τοῦ κακοῦ, ἡ δὲ ρίζα τοῦ κακοῦ ἀποβάλλεται τότε μόνον ὅταν ὑπάρξῃ χρηστὴ διοίκησις, ὅταν ὑπάρξῃ ἀπροσωπόληπτος δικαιοσύνη, ὅταν ὑπάρχῃ κοινωνικὴ δικαιοσύνη καὶ ὅταν ἡ κρατικὴ μηχανὴ ἀποκατασταθῇ ἐκ τῆς σκωρίας, ἀπὸ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν μεγαλοσχημόνων ἐκείνων ἐχθρῶν τοῦ λαοῦ, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησε πρό τινων ἡμερῶν ὁ συνάδελφος κ. Βοραζάνης. Ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κύριοι βουλευταί, ἐπίστεψε εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ ἐχαιρέτησε τὴν κανονικὴν ἐπαναλειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἠθέλησε λοιπὸν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἔχῃ ἀντιπροσώπους, τοὺς ὁποίους οὗτος ἐξέλεξεν, ἵνα ἑρμηνεύσουν τὸν πόνον του καὶ καταστοῦν παραστάται τῆς θεραπείας τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἐμίσησε τὰς δικτατορικὰς καταστάσεις, αἵτινες ἠγνόησαν αὐτὸν καὶ ἐστράφησαν κατ’ αὐτοῦ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν πίστιν τοῦ Λαοῦ πρὸς τὸ Κράτος, καὶ θὰ ἐνισχύσωμεν ταύτην, κύριοι βουλευταί, ὅταν εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἐπιληφθῶμεν τοῦ ζητήματος τῆς προσωρινῆς στεγάσεως, καὶ ἀξιώσωμεν ὅπως ἡ προσωρινὴ στέγασις τεθῇ ἀμέσως εἰς ἐφαρμογήν. Διότι εἶναι ἀπαράδεκτον πληθυσμοὶ ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου νὰ παραδοθοῦν εἰς τὸν ἀφανισμὸν ἐπὶ ἕνα εἰσέτι χειμῶνα, μέχρις ὅτου αἱ καψάλαι, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὰ ἡμικεκαυμένα δηλαδὴ ξύλα τῶν δασῶν, μεταβληθοῦν εἰς οἰκοδομήσιμον ξυλείαν. Μόνον ἂν ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια, κύριοι βουλευταί, ὥστε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως κατὰ τὴν πρόσφορον αὐτὴν ἐποχὴν τοῦ θέρους, τότε καὶ ἡμεῖς οἱ ἐκ πυροπαθῶν περιφερειῶν προερχόμενοι καὶ σεῖς πάντες, θὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησιν συνευδοκοῦσαν, ὅτι ἐξετελέσαμεν καθῆκον ἐπὶ θέματος ἀνυπολογίστου σημασίας. (Χειροκροτήματα).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δ. Σφαέλλος.

§153Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἐδηλώσαμεν ὅτι ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης ἀνῆκεν ὁλοκληρωτικῶς εἰς τὴν Κυβερνητικὴν παράταξιν. Ἀλλὰ ἡ ἐπανειλημμένη καὶ σαφὴς αὐτὴ δήλωσις τῆς θέσεώς μας δὲν σημαίνει ὅτι ὑποχρεώνει, ὄχι μόνον ἐμέ, ἀλλὰ καὶ ὅλους τοὺς βουλευτὰς τῆς κυβερνητικῆς παρατάξεως νὰ μὴ ἔχωμεν γνώμην ἢ ὅτι μᾶς στερεῖ τὴν διάθεσιν ἢ καὶ ἱκανότητα καὶ θέλησιν συμβολῆς θετικῆς εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, συμβολῆς ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὴν μορφὴν τῆς προσθήκης, τῆς τροποποιήσεως ἢ καὶ τῆς ἐν ἐκτάσει ἀκόμη μεταβολῆς. Τοῦτο δὲ ἰδιαιτέρως ὅταν τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔρχονται, τὰς περισσότερας φοράς, κατόπιν ὁμοφώνου ἀποφάσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ γίνουν ὡρισμέναι τροπολογίαι. Ἐὰν δὲν συνέβαινεν αὐτό, καὶ ἐστεροῦντο οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταὶ τῆς δυνατότητος ἢ τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συμβάλλουν θετικῶς καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν διατηροῦντες ἐλευθερίαν καὶ ἀνεξαρτησίαν γνώμης ἐπὶ θεμάτων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι πολιτικῆς φύσεως, ἀλλὰ τεχνικῆς φύσεως, τότε φοβοῦμαι ὅτι, τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα θὰ παρουσίαζεν ἓν σοβαρώτατον μειονέκτημα, καὶ ὅτι, ἓν μέγα μέρος τῆς Βουλῆς θὰ τὸ ἐνεκρώναμεν, καὶ θὰ ἀφῃρεῖτο ἀπὸ τὴν Συμπολίτευσιν τὸ δικαίωμα νὰ συμβάλῃ καὶ αὐτὴ θετικῶς εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ὑπὸ τὸ πρῖσμα τοῦτο νὰ ἐξετασθοῦν καὶ ὑπ’ αὐτὰς τὰς προϋποθέσεις παρακαλῶ νὰ παρακολουθηθοῦν αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἐκφέρω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὄχι νὰ ἀποδοθοῦν εἰς πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, διότι, δὲν ὑπάρχει καθόλου πνεῦμα ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ὑπάρχει ἁπλῆ καὶ σαφὴς θέλησις συμβολῆς, ἐπικουρίας καὶ ὁλοκληρώσεως τοῦ Κυβερνητικοῦ ἔργου. Καὶ εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀτυχῶς ὑπάρχουν σφάλματα, ἐλλείψεις καὶ κενά, τὰ ὁποῖα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξεν, ἐργασθεῖσα μὲ πνεῦμα, κάθε ἄλλο παρὰ κομματικόν, μὲ πνεῦμα πραγματικῆς ἀνωτερότητος μὲ πνεῦμα καὶ διάθεσιν ἐξυπηρετήσεως τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, ἐν τῇ ἐξετάσει τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἰς τὰς περισσοτέρας περιπτώσεις καὶ φορὰς, ὁμοφώνως κατέληξεν εἰς τὸ νὰ εἰσηγηθῇ σειρὰν τροπολογιῶν, ἀτελεύτητον, ἴσως ἴσως κομβολόγιον τροπολογιῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶναι ἀναγκαῖον, χρήσιμον καὶ διασφαλίζει τὸ νομοθέτημα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποσπάσῃ καὶ τὰς βαθείας εὐγνώμονας εὐχαριστίας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ διὰ τὸ συγκεκριμένον καὶ πραγματικὸν ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τὸ ἔργον του. Ἐὰν αἱ τροπολογίαι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν γίνουν δεκταὶ καὶ ἂν ἐπιμείνουν οἱ ἁρμόδιοι εἰς τὸ νὰ μὴ τὰς δεχθοῦν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρὸς τί ὁ κόπος καὶ ἡ ἐπεξεργασία καὶ τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπετέλεσεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἔργον, τὸ ὁποῖον εἶναι παγκοίνως παραδεδεγμένον ὅτι εἶναι συνήθως πολὺ ἀποδοτικώτερον καὶ πολὺ θετικώτερον ἀπὸ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον λαμβάνει χώραν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τῆς Βουλῆς; Διότι ἡ ὁλομέλεια τῆς Βουλῆς ἄγεται πολλάκις καὶ φέρεται ἀπὸ κομματικὰς σκέψεις καὶ πειθαρχίαν κομματικήν, ἐνῷ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ εἶναι σχεδὸν ξέναι πρὸς ὅλα αὐτὰ καὶ σκέπτονται κατὰ τρόπον πραγματικῶς, ὑπερκομματικὸν χωρὶς διαξιφισμούς, ἀκροατήρια καὶ χειροκροτήματα. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω πραγματικὴν ἔκκλησιν καὶ πρὸς τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τὴν Συμπολίτευσιν καὶ πρὸς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ ἐξετάσουν τὸ θέμα μὲ τὴν ἀνωτέραν ἐπὶ τοῦ θέματος ἀντίληψιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§154Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδ.). Αἱ ἀποφάσεις τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν εἶναι ἀνώτεραι;

§155Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι τόσον ἡ Συμπολίτευσις, ὅσον καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ πρέπει ἀκριβῶς χάριν τοῦ Ἐθνικοῦ σκοποῦ τῆς ἀνοικοδομήσεως νὰ προσέξουν τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μὲ μίαν ἀνωτέραν ἀντικειμενικότητα καὶ μὲ ἀνάμνησιν τοῦ γεγονότος ὅτι ἄλλωστε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ Πρόεδρον Κυβερνητικὸν ἔχει καὶ ἡ πλειοψηφία τῶν μελῶν της ἀποτελεῖται ἀπὸ κυβερνητικούς, ὥστε θὰ πρέπει νὰ ἐκτιμηθῇ τὸ ὑπερκομματικὸν ἔργον της καὶ νὰ τύχουν τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς αἱ τροπολογίαι της. Καὶ ἂν ἡ Βουλὴ νομίζῃ ὅτι πρέπει νὰ τὰς δεχθῇ, ἂς τὰς δεχθῇ, ἄλλως ἂς τὰς ἀπορρίψῃ. Πάντως ὅμως νὰ μὴ παραμείνῃ προκατειλημμένη ὅτι τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο τυχαῖον, διότι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ διαφωνήσω μὲ τὸν κύριον Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ὄντως, αἱ τροπολογίαι δὲν εἶναι λεπτομερειακαί, δὲν εἶναι ἀσήμαντοι, ἀλλ’ εἶναι σημαντικώταται. Τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὁ ἕκτος κατὰ σειρὰν νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν εἶδε τὸ φῶς ἐν σχέσει πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀνοικοδομήσεως. Εἶναι ὁ ἕκτος κατὰ σειρὰν νόμος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰς αὐτὰς ἀτελείας, εἰς τὰς ὁποίας συνήθως ὑπέπεσαν οἱ ἁρμόδιοι Εἰσηγηταί του, καὶ εἰς τὰς τρεῖς τελευταίας φάσεις τὰς ὁποίας εἶχε τὸ θέμα τοῦτο. Διότι καὶ ὁ νόμος 768)1945 καὶ ὁ 873)1946 καὶ ὁ 1128)1946, καὶ οἱ τρεῖς ἔχοντες τὴν αὐτὴν προέλευσιν ὑπέπεσαν εἰς τὰ αὐτὰ σφάλματα. Πρέπει νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν κάμνω προσωπικὴν ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ἢ Δημ. λειτουργοῦ, ἀλλὰ τὰ σφάλματα θὰ πρέπει νὰ γίνωνται μαθήματα καὶ οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι ὑποπίπτουν εἰς σφάλματα, ἐθνικῆς πολλάκις σημασίας, θὰ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ γίνεται ὁ ἔλεγχος τῶν ἀσυγχωρήτων σφαλμάτων αὐτῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, κύριοι συνάδελφοι, μίαν χαρακτηριστικὴν τῆς νοοτροπίας τοῦ ἁρμοδίου αὐτοῦ κυρίου περικοπὴν ἑνὸς ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον φέρει ἀριθμὸν 364 τῆς 5.2.1946 ἐκ τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ τὰ ἑξῆς: «Νὰ μὴ γίνῃ οὐδεμία ἔναρξις ἐργασιῶν εἰς χωρία ὅπου δὲν ἤρχισεν ἡ κατασκευὴ τοιχοποιΐας καὶ ἡ παραγωγὴ ἐγχωρίου ξυλείας νὰ συνεχισθῇ μὲ πολὺ βραδὺν ρυθμὸν καθ’ ὅλην τὴν χειμερινὴν περίοδον καὶ μέχρι νεωτέρας ἐντολῆς». Δυστυχῶς δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὁλόκληρον τὸ ἔγγραφον καὶ ἴσως ἡ προσκομιδὴ μέρους μόνον αὐτοῦ νὰ μὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ μᾶς δώσῃ πλήρη ἐντύπωσιν. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ἡ ἐγκληματικὴ αὐτὴ περικοπή, αὐτὴ ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ βραδέως ρυθμοῦ τῆς ξυλεύσεως, δὲν εἶναι περικοπὴ ἡ ὁποία θὰ εἶχε θέσιν εἰς ἓν ἔγγραφον τῆς μεταπολεμικῆς ἐποχῆς, ὅπου τὸ θέμα τῆς ἀνοικοδομήσεως ἔχει ἀνάγκην ἀνωτέρας πνοῆς καὶ θελήσεως πρὸς ταχυτάτην διεκπεραίωσιν.

§156Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπ. Δημ. Ἔργων καὶ Ἀνοικοδ.). Τὶ ἡμερομηνίαν φέρει;

§157Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. 5 Φεβρουαρίου 1946. Ἀλλὰ δὲν μ’ ἐνδιαφέρει, κύριε Ἀντιπρόεδρε, ἐπὶ ποίας Κυβερνήσεως ἀπεστάλη, διότι δὲν κάμνω ἔλεγχον Κυβερνητικὸν αὐτὴν τὴν στιγμήν, κάμνω ἔλεγχον ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι τότε καὶ τώρα ἀπολαμβάνουν τῆς αὐτῆς ὑπολήψεως!!....

§158ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς: Δίδεται ἡ διαταγὴ νὰ σταματήσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ φτιάχνῃ στέγαστρα, μέχρις ὅτου ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα.

§159Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὥστε νὰ ἀνασταλῇ τὸ προπαρασκευαστικὸν ἢ καὶ ἀνοικοδομητικὸν ἔργον τῆς στεγάσεως, διότι ἐπρόκειτο ν’ ἀφαιρεθῇ τυχὸν ἡ ἐκτέλεσις ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν; Ἐκπλήσσομαι, καὶ διὰ λογαριασμὸν τῶν ἀστέγων διαμαρτύρομαι κατὰ τῆς νοοτροπίας αὐτῆς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι θεωρητικῶς καὶ ἐκ μελετῶν καὶ ἐξ ἀρθρογραφίας μου, πρὸ διετίας δημοσιευθείσης, δὲν ὑπῆρξα ποτὲ ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ν’ ἀναμιχθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἀνοικοδομήσεως. Γνωρίζω ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἔχει σχετικὴν πεῖραν ἐπὶ τοῦ θέματος, λόγῳ τῶν δανείων ἀνοικοδομήσεως τὰ ὁποῖα ἐχορήγει προπολεμικῶς.

§160ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ξεύρετε μὲ τὶ τόκον δανείζει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τοὺς ἀγρότας;

§161Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Γνωρίζω καλῶς ὅπως καὶ ποῖος τελικῶς ὠφελεῖται ἀπὸ τοὺς εἰσπραττομένους τόκους. Καὶ αὐτὸς εἶναι πάλιν ὁ ἀγρότης. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἤθελον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ εἶχε ἀναλάβει τὸ ἔργον τοῦτο. Ἀφοῦ ὅμως τὸ ἀνέλαβε, πρὶν ἢ τὴν δικάσωμεν καὶ τὴν καταδικάσωμεν, νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ τὶ ἀκριβῶς ἐπετέλεσεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἄλλωστε κύριοι βουλευταί, ἀνέλαβεν ἀρχικῶς τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως ὑπὸ τὰς κατευθύνσεις καὶ τὴν καθοδήγησιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὅταν ἀκόμη μόλις εἶχεν ἀποκατασταθῆ τὸ Κράτος μιᾶς νομίμου μεταδεκεμβριανῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἀκόμη δηλαδὴ εἰς μίαν ἀκτῖνα ἐγγὺς γύρω τῶν Ἀθηνῶν δὲν ὑπῆρχον Δημόσιαι Ὑπηρεσίαι καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἀσφάλεια. Καὶ τὸ ἀνέλαβε τὸ ἔργον αὐτὸ χωρὶς ἀκόμη νὰ ἔχῃ πρώτας ὕλας, ξυλείαν καὶ ὅλον τὸ ὑλικὸν τὸ ἀπαραίτητον διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν. Καὶ τὸ διεξεπεραίωσε τὸ ἔργον της αὐτὸ μὲ ἔλλειψιν συγκοινωνιῶν καὶ ἔλλειψιν τηλεπικοινωνιακῶν μέσων καὶ ἔφερεν ἕνα συγκεκριμένον καὶ θετικὸν ἀποτέλεσμα ὕστερα ἀπὸ μίαν πολεμικὴν καὶ ἐπαναστατικὴν καταστροφὴν ὥστε νὰ μᾶς παραδώσῃ σήμερον ἕνα ἀριθμὸν 30.000 ἀγροτικῶν στεγάστρων, τὰ ὁποῖα στέγαστρα δὲν ἀρέσουν ἴσως εἰς πολλούς. Ἀλλὰ αὐτὰ ὑπεδείχθησαν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ κατασκευάσῃ καὶ αὐτὰ ἔγιναν καὶ ἐξετελέσθησαν σύμφωνα μὲ τὰς δοθείσας διαταγάς, σχέδια καὶ ὑποδείξεις. Καὶ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει νὰ παρουσιάσῃ ἕνα συγκεκριμένον ἔργον, ἐνῷ οἱ ἐπικριταὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν οὐδὲν πρὸς σύγκρισιν ἔργον. Ἀλλὰ προσδοκίας, ἐλπίδας καὶ εἰκασίας!! Ὕστερα πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἔχομεν μίαν πλήρη, ἀδόκητον καὶ ἐσφαλμένην ἀλλαγὴν τακτικῆς διὰ τῆς ἐπ’ ἐσχάτων τηρηθείσης ἐπὶ τοῦ θέματος πολιτικῆς. Ἤλλαξε δηλαδὴ ὁ ρυθμὸς καὶ ἡ γενικὴ κατεύθυνσις, ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ἕως τώρα εἰς τὸ θέμα. Καὶ κατ’ ἀρχὴν εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἡ προσωρινὴ ἀγροτικὴ στέγασις καὶ βάσει τῆς γραμμῆς αὐτῆς ἐπροχώρησεν εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων. Ἤδη κατόπιν ἀλλαγῆς σκέψεων καὶ ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ εὑρισκόμεθα πρὸ ἀκολουθήσεως συστήματος ἡμιμονίμου στεγάσεως. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ ἀπολύτως ἐξυπηρετικὴ τοῦ θέματος τῆς στεγάσεως. Διότι εἰς ὅλας τὰς μεγάλας Διεθνεῖς προσπαθείας ἀνοικοδομήσεως εἰς ὅλας τὰς χώρας αἱ ὁποῖαι ἐπλήγησαν ὑπὸ τοῦ πολέμου καὶ εἰς τὸ θέμα τῆς συγκοινωνίας καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῶν λιμένων καὶ ἀνοικοδομήσεων δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου χώραν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ ἐλήφθη ἀπόφασις μιᾶς μονίμου ἀνοικοδομήσεως καὶ ἐγκαταστάσεως. Καὶ οἱ λιμένες καὶ αἱ συγκοινωνίαι προχείρως ἐπεσκευάσθησαν διὰ νὰ ἠμπορέσουν νὰ λειτουργήσουν καὶ νὰ ἀποδώσουν ἕνα μέρος τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἀπέδιδαν προπολεμικῶς. Καὶ αἱ συγκοινωνίαι αἱ σιδηροδρομικαὶ καὶ ὁδικαὶ προχείρως ἐπισκευάζονται παντοῦ διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ὁποῖον χρειάζεται ἡ χώρα. Ἀπορῶ λοιπὸν διατὶ προετιμήθη εἰς τὸ θέμα τῆς στεγάσεως ἡ ἡμιμόνιμος στέγασις, ἡ ὁποία μᾶς ἔφερεν εἰς μίαν ἀναστολὴν ἔργων. Διότι ἐὰν δὲν ἐκάμαμεν ἀλλαγὴν τῆς πολιτικῆς θὰ εἴχομεν ἐφέτος ἄλλα 20–30 χιλιάδες σπίτια σύμφωνα μὲ τὸν λογαριασμὸν ὁ ὁποῖος ἔγινε καὶ σύμφωνα μὲ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργείου. Βεβαίως ἔγινε συζήτησις περὶ τῆς προστασίας τῆς Ἐθνικῆς ξυλείας (τῶν καψαλῶν τῶν δασῶν μας) τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ἀναβιβάζεται εἰς 2.000 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ δέχομαι αὐτό. Ἀλλὰ αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριε Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν συγκίνησίν σας καὶ τὸ ἴσον ἐνδιαφέρον σας καὶ διὰ τὰς ψυχικὰς καὶ ἠθικὰς καψάλας εἰς τὰς ὁποίας κατήντησεν ἡ Ἀγροτικὴ τάξις κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς. (Χειροκροτήματα). Συνεπῶς ἀνάλογον ἐνδιαφέρον ἠδύνατο νὰ ἐπιδειχθῇ διὰ τοὺς ἀστέγους ἀγρότας μας, τὴν ὑγείαν των τὴν σωματικήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχικὴν τὴν ὁποίαν βλέπω ἀπὸ τὰ μέτρα σας δοκιμαζομένην δεινῶς, ἰδίως ὡς πρὸς τὰ φρονήματα τὰ ὁποῖα προκαλοῦν. (Χειροκροτήματα). Διότι τὸ θέμα δυστυχῶς δὲν ἔχει μόνον τὴν μορφὴν τῆς ἁπλῆς στεγάσεως. Ἡ στέγασις ἔχει καὶ ἐπακόλουθα καὶ παρακολουθήματα. Καὶ αὐτὰ ἔχουν κολοσσιαίαν παραγωγικὴν σημασίαν, ἔχουν ἐὰν τὸ θέλετε καὶ σημασίαν ὑπάρξεως ἢ χαλαρώσεως τῆς Ἐθνικῆς συνοχῆς. Τὸ θέμα τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ καὶ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας πλευράς του, ἐν συσχετισμῷ καὶ πρὸς τὴν οἰκονομικήν του πλευράν. Καὶ ἡ τελικὴ ὡς φαίνεται ὁδὸς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ γενικωτέρου προγράμματος τῆς ἀνασυγκροτήσεως, μὲ τὴν σύστασιν ἑνὸς Ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος μελετᾷ —καὶ νομίζω ὅτι μελετᾷ μὲ ρυθμὸν ἐπιτυχῆ —τὸ πρόγραμμα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Χώρας, εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ ὁδὸς καὶ θὰ ἠδύνατο ἴσως κανεὶς ψέγων τὰ συμπεράσματα καὶ ἐν προκειμένῳ δρᾶσιν τῶν προηγουμένων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, νὰ εἴπῃ ὅτι καὶ αἱ προγενέστεραι Κυβερνήσεις ὀρθότερον θὰ εἶχον πράξει ἂν εἶχον ἐπιληφθῆ τοῦ θέματος μὲ ἀνάλογον σύστημα καὶ μὲ ἕνα ἀνάλογον ρυθμόν. Καὶ ἡ ταλάντευσις τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, καὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἡ ταλάντευσις, ὅταν ἐνθυμοῦμαι τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου—ὅτι ἐνδέχεται συντόμως νὰ ἀλλάξουν ὅλα— μὲ τοὺς ὁποίους καὶ ἐγὼ θὰ τελειώσω τὴν ἀγόρευσίν μου, ἐκφράζων τὴν αὐτὴν ἐλπίδα, φρονῶ πιθανὸν νὰ μείνῃ ἄνευ συνεπειῶν. Διότι ἡ ὑπόθεσις τῆς Ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας πιστεύω ὅτι δὲν δύναται νὰ γίνῃ νὰ ἐξυπηρετηθῇ μὲ τὰς ἰδικάς μας ὑπηρεσίας τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως. Διότι δὲν πιστεύω ὅτι εἶναι οὔτε τόσον πλήρεις οὔτε τόσον ἐπαρκεῖς, ὅσον ἀπαιτεῖ τὸ μέγα τοῦτο ἔργον. Διότι ἴσως νὰ εἶναι πλήρεις καὶ ἐπαρκεῖς αἱ ὑπηρεσίαι, ἂν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν τὴν στέγασιν εἰς μίαν 5ετίαν ἢ 10ετίαν, ἀλλ’ ὅταν αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην ἡ ὑπόθεσις τῆς στεγάσεως νὰ τελειώσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, ἀσφαλῶς διαπιστώνομεν ὅτι αἱ ὑπηρεσίαι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διότι καὶ εἰς ἀριθμὸν καὶ εἰς ποιὸν καὶ ἐθνικοφροσύνην εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Μοιραίως, λοιπόν, ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀνοικοδομήσεως θὰ περιέλθῃ εἰς Ἑλληνο–Συμμαχικοὺς Ὀργανισμούς, θὰ ἔλεγον ἴσως τὴν λέξιν «Συμμαχικός!», καὶ θὰ ἦτο καὶ Ἐθνικῶς ὠφελιμώτερον νὰ ἔχωμεν μόνον ξένους Ὀργανισμοὺς καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κεφάλαιον νὰ ἔμενε διαθέσιμον δι’ ἄλλους τομεῖς οἱ ὁποῖοι καὶ νὰ ἐργάζωνται ἤδη. Θὰ ἔχωμεν βεβαίως νὰ πληρώσωμεν ἓν κέρδος. Θὰ εἶναι μεγαλυτέρα καὶ καθαρὰ ἡ οἰκονομία μας ἂν πληρώσωμεν τὸ κέρδος αὐτὸ εἰς τοὺς ξένους, παρὰ ἂν νομίζωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν πραγματικὴν οἰκονομίαν ἐκτελοῦντες τὰ ἔργα μόνοι μας. Ἡ διαφορὰ τοῦ χρόνου τῆς ἀνοικοδομήσεως καὶ τῆς παραγωγικῆς ἀποδόσεως θὰ εἶναι καταπληκτικαί. Ἀλλ’ ἤδη εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς πραγματικότητος. Ἡ ἀνάθεσις τῆς ἐκτελέσεως, ἀλλὰ καὶ διαχειρίσεως ἀφαιρεθεῖσα ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, περιέρχεται ἀπὸ ἀπόψεως διαχειρίσεως καὶ ἁπλῆς φυλάξεως ὑλικοῦ, ὡς φαίνεται καὶ ἠκούσαμεν καὶ ἐπληροφορήθημεν ἔκπληκτοι ἀπόψε, καὶ ἀπὸ τὰ διανεμόμενα φυλλάδια ἀπεδείχθη, εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν Ἑλλάδος. Καὶ ὅπως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἐγὼ ἐνθυμούμεθα ὁμοφώνως ἀπεφασίσθη ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἔπρεπε νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι θὰ προετάσσοντο ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Καὶ οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι προετάχθησαν ἀπὸ τὴν Ε.Τ. Ε. ἦσαν ὄχι εὐνοϊκώτεροι ἀπὸ τοὺς ὅρους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προετάχθησαν ἀπὸ τὴν Α.Τ.Ε. διὰ νὰ συναγωνισθῇ τὴν Ε.Τ.Ε. Καὶ προετάχθησαν οἱ ὅροι οὗτοι μετὰ τὴν σχετικὴν ἐπιτυχίαν ἔργων τῆς Α.Τ.Ε. ἀλλ’ οἰκονομικὴν ἀποτυχίαν αὐτῆς καὶ ἡ ὁποία μὲ σημαντικὸν ποσοστὸν ἐξόδων ἐβάρυνεν τὴν ἀνοικοδόμησιν. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἤρχοντο νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον, ἂν θὰ εἶχον μικρότερα ἔξοδα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρουσίασεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Δὲν εἶμαι καθόλου εὐμενῶς διατεθειμένος ἀπέναντι τῆς Α.Τ.Ε. Διεπίστωσα εἰς πρόσφατον περιοδείαν μου ὅτι οἱ γεωργοί μας διάκεινται δυσμενῶς πρὸς τὴν Α.Τ.Ε. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχει προκαλέσει πολλάκις τὴν μῆνιν τῶν γεωργῶν μας καὶ τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν συνοχῆς τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Τραπέζης διὰ τὰς ὁποίας ἀπὸ ὅσους ἐπισκέπτονται τὰ Γραφεῖα καὶ τὰ Ἱδρύματά της, διαπιστώνεται ὅτι δὲν εἶναι πάντως αἱ καλύτεραι καὶ ἰδεωδέστεραι. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ, ἀπὸ τοῦ σημείου τοῦ νὰ θελήσωμεν νὰ βελτιώσωμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ βελτιωθοῦν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ὄργανον τῆς Ἀγροτικῆς οἰκονομικῆς καὶ πιστωτικῆς πολιτικῆς, μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ τὴν θέτωμεν εἰς τὸ ἀριστερόν, ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις. Ὅταν μάλιστα φερώμεθα λησμονοῦντες, ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη δὲν προσέφερεν ἀρκετὰς ὑπηρεσίας ὀφείλει εἰς τὸ μέλλον νὰ προσφέρῃ, καὶ ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἶναι Κρατικὸν Ἵδρυμα καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ περιπτώσεων νὰ ἀπολαύσῃ τὸ κέρδος ἡ Ἀγροτικὴ ἢ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐγὼ θὰ τὸ ἔδιδα εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Διότι ἂν καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα παρουσιάζεται μὲ πολλὴν συγγένειαν πρὸς τὴν Κρατικὴν μορφὴν λόγῳ τῆς ὑπάρξεως παμπόλλων μετοχῶν της εἰς χεῖρας ὀργανισμῶν Δημοσίου Δικαίου καὶ Νομικῶν Προσώπων, εἴτε καὶ τοῦ Κράτους, πάντως δὲν ἔχει 100% κρατικὴν μορφήν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, τῆς ὁποίας πᾶν κέρδος καὶ κερδοσκοπικὸν ἀκόμη καὶ ἂν εἶναι δὲν ἠμπορεῖ παρὰ νὰ διοχετεύεται τελικῶς εἰς τὸν φυσικὸν αὐτῆς ἀποδέκτην, δηλαδὴ τὸν ἀγροτικόν μας κόσμον, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τὰ 60% τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὀφείλει νὰ εἶναι ὑποστηρικτέα. Θὰ ἠδυνάμην νὰ εἰσέλθω καὶ εἰς κατ’ ἄρθρον ἀνάπτυξιν τῶν τροπολογιῶν. Ἀλλὰ καὶ οἱ δύο προλογήσαντες εἰσηγηταὶ ὑπῆρξαν ἀναλυτικοὶ καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος κ. Κώης, διεξῆλθεν ἄρθρον πρὸς ἄρθρον τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑπεστήριξε τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἁπλῶς θὰ συνετέλουν εἰς τὴν καταπόνησιν τῆς Βουλῆς, ἐὰν ὑπεστήριζον μίαν ἑκάστην τῶν τροπολογιῶν, τῶν τόσον λεπτομερῶν καὶ σοφῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἐνισχυομένη ἀπὸ τὴν τεχνικὴν ἁρμοδιότητα ἐξαιρετικῶν προσωπικοτήτων τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις καίτοι ἀνήκουν κομματικῶς εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, τὰς χρησιμοποιεῖ δι’ ἐξαιρετικῆς σημασίας ἔργα, ὅπως εἶναι ὁ Ὀργανισμὸς Ἀνασυγκροτήσεως. Ἀλλὰ θέλω νὰ σταματήσω εἰς δύο μόνον σημεῖα: Εἰς τὸ θέμα τῆς προτιμητέας Τραπέζης καὶ τὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν τὸν Ὀργανισμὸν τῆς στεγάσεως. Τὰ Συμβούλια αὐτά, ὅπως συνεκροτήθησαν, ἦσαν τὸ ἓν 17μελὲς καὶ τὸ ἄλλο 18μελές. Τὸ Συμβούλιον Προγράμματος Ἀνοικοδομήσεως (Σ.Π.Α.) καὶ τὸ Σ. Ἐκ)σεως Πρ. Ἀνοικ. (Σ. Ε.Π.Α.). Ἕν ἕκαστον εἶναι τόσον πολυμελὲς καὶ θὰ εἶναι τόσον δυσκίνητον ὥστε ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀποδώσουν τὸ ἐπιδιωκόμενον ἔργον. Ἐπὶ πλέον δὲ παρουσιάζεται καὶ τὸ φαινόμενον νὰ περιλαμβάνωνται τὰ Συμβούλια αὐτά, βάσει τῆς ὀνομαστικῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχουν, πρόσωπα τὰ ὁποῖα βεβαίως κατέχουν τὴν θέαν αὐτήν, ἀλλὰ ἡ θέσις αὐτῶν εἶναι εἰσέτι μὴ νομιμοποιηθεῖσα ὡς ἀναφέρει τοὐλάχιστον καὶ ἡ σχετικὴ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν νομιμοποιοῦνται δὲ ὡρισμέναι ἐκ τῶν θέσεων αὐτῶν διότι ἁπλούστατα δὲν ὑπάρχουν, δὲν ἀναφέρονται κἂν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου. Συνεπῶς καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς δὲν ἐδόθη τοὐλάχιστον ἡ προσδοκωμένη σημασία κατὰ τὴν συγκρότησιν τῶν Συμβουλίων. Ἐκτὸς τούτου, ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν κατεβλήθη σοβαρὰ προσοχὴ περὶ τὴν Συγκρότησιν τῶν Συμβουλίων ἐκ τοῦ ὅτι ἐλλείπουσιν καὶ ἐκπρόσωποι ἐκ τοῦ ἐνδιαφερομένου ἀγροτικοῦ κόσμου ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν Ἀγροτικὴν στέγασιν καὶ ἡ ὁμοσπονδία τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν εἶναι ὀρθόν, φυσικὸν καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἀποστείλῃ ἐκπροσώπους εἰς τὰ Συμβούλια αὐτά. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι χρήσιμον νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι ὡς χθὲς διεχειρίσθησαν τὴν ὑπόθεσιν εἴτε κατὰ τρόπον ἐκτελέσεως, εἴτε κατὰ τρόπον διαχειρίσεως καὶ οἱ ὁποῖοι εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ μετέχουν κατὰ ἕνα ποσοστὸν ἴσως καὶ τῆς ἐκτελέσεως, ἀφοῦ ἀναδεχόμεθα διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, θὰ ἐξακολουθήσῃ κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 5 νὰ ἀπασχολεῖται μὲ τὸ ἔργον αὐτό, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὑπάρχουν καὶ περιοχαὶ εἰς τὰς ὁποίας θὰ παραμείνῃ ἡ διαχείρισις εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὁπωσδήποτε ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ὑπεργολαβίας, διότι ἁπλούστατα, εἴτε ἡ Ἐθνικὴ δὲν ἔχει παραρτήματα εἰς τὰς περιοχὰς αὐτάς, ἢ δὲν ἔχει καταλλήλους ἀποθήκας καὶ ἐγκαταστάσεις. Καὶ εἶναι καὶ τοῦτο ἕνα μειονέκτημα τῆς τραγελαφικῆς λύσεως ἡ ὁποία διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου δίδεται εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ἀνοικοδομήσεως. Τὰ ὑπόλοιπα τροπολογητέα ἄρθρα εἶναι τόσον πολλά, ὥστε ἁπλῶς εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὰ ἀπαριθμήσω. Τὸ ἄρθρον 2 τροπολογεῖται ριζικῶς, τὸ 3 ὁμοίως, ἡ 2α παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4 τροπολογεῖται ριζικῶς καὶ ἐπίσης τὰ ἄρθρα 5, 6, 7 καὶ 8 τροπολογοῦνται ριζικῶς. Σπανίως, κύριοι συνάδελφοι νομοσχέδιον εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τόσον ἐπίμονον ἐπεξεργασίαν ὑπὸ τῆς Κοινοβουλ. Ἐπιτροπῆς. Ἄλλως ὅταν βλέπῃ κανεὶς ὅτι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξαντλεῖται νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἔργων καὶ εἰς τὸ νὰ κατασφαλίσῃ τὰ προσόντα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων, προσωνιῶν καὶ μὴ—ὅσων θὰ ἀναμιχθοῦν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων—διὰ τῆς δημοσιεύσεως τῶν διορισμῶν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀποβλέπῃ εἰς τὴν καλὴν καὶ νοικοκυρεμένην διαχείρισιν τοῦ ὑλικοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει αἱ τροπολογίαι αὐτῆς νὰ τύχουν ἐπιμόνου ὑποστηρίξεως καὶ ἐπιδοκιμασίας τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι ὅλοι ἔχετε ἀνὰ χεῖρας τὸ κείμενον τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν, ὥστε μακρὰν κάθε κομματισμοῦ ἐπὶ τοῦ Ἐθνικοῦ τούτου θέματος νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἀπὸ πάντας τοὺς ἁρμοδίους νὰ ἐγκαταλείψουν τὴν ἀδικαιολόγητον ἐπιμονὴν καὶ στεῖραν ἄρνησίν των καὶ νὰ ἐνδώσουν εἰς τὴν ἀποδοχὴν αὐτῶν. Δὲν ἔχω, κύριοι, νὰ εἴπω περισσότερα διότι ἀδίκως θὰ ἐπεκτεινόμην ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον ἔχει ἤδη νομίζω, ἀρκετὰ ἐξαντληθῆ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ἐν τέλει, εἶναι ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει εὔχομαι, προσδοκῶ καὶ προβλέπω, συμφώνως πρὸς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ταχέως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ ἔχῃ ἴσως καμμίαν σημασίαν. Διότι ὡς εἶναι συντεταγμένον δὲν ἐλπίζω νὰ μᾶς ἀποδώσῃ ἀποτελέσματα τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἴτε γίνουν ἀποδεκταὶ αἱ τροπολογίαι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν γίνουν, ταχέως θὰ φθάσωμεν εἰς νέαν λύσιν τοῦ ζητήματος. Διότι ἐὰν ὡς ἐλπίζωμεν καὶ προσδοκῶμεν ὅλοι, οἱ Σύμμαχοι θελήσουν νὰ μᾶς βοηθήσουν καὶ αἱ ἐνέργειαι τῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εὑρισκομένης οἰκονομικῆς μας ἀντιπροσωπείας φέρουν τὰ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα, ἀσφαλῶς μὲ νέον ρυθμόν, μὲ νέα κεφάλαια καὶ μὲ νέα μέσα καὶ ὀργανισμοὺς θὰ ἔχωμεν ν’ ἀπασχοληθῶμεν διὰ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἄλλως πολὺ φοβοῦμαι ὅτι ἐὰν δὲν συμβῇ αὐτό, ἡ ὑπόθεσις τῆς στεγάσεως κακῶς ἀντιμετωπισθεῖσα ἀπὸ ὅλας τὰς μεταπελευθερωτικὰς Κυβερνήσεις μὲ ἐλαφροκαρδίαν καὶ ἄγνοιαν τῶν ἐνδεχομένων φοβερῶν Ἐθνικῶν συνεπειῶν ἐνδεχομένης ἀποτυχίας, θὰ ἀποτελέσῃ μίαν γάγγραιναν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσέξωμεν πρὶν ἢ κλονίσῃ αὕτη ἐκ θεμελίων τὴν Ἐθνικήν μας ὑπόστασιν. (Χειροκροτήματα).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Βογιατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§163Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Κύριοι βουλευταί, αἱ καταστροφαὶ τῆς χώρας μας εἰς οἰκοδομικὸν πλοῦτον εἶναι τεράστιαι. Τεράστιον εἶναι τὸ ἐξ αὐτῶν ἀνακῦπτον πρόβλημα καὶ ἑπομένως μεγάλα, σύντονα καὶ δραστικὰ πρέπει νὰ εἶναι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις θὰ πρέπει νὰ λάβουν διὰ τὴν ἀντιμετώπισίν του. Διὰ νὰ σᾶς δώσω μὲ ὀλίγας λέξεις, εἰς ὀλίγας γραμμάς, νὰ καταλάβετε τὸ μέγεθος τοῦ προβλήματος αὐτοῦ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ ¼ τοῦ οἰκοδομικοῦ πλούτου τῆς χώρας κατεστράφη. Ὅτι 400 χιλ. περίπου οἰκοδομαὶ ἐδόθησαν βορὰ εἰς τὸν πόλεμον ἀπὸ τὴν τρισένδοξον αὐτὴν μικρὰν χώραν διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν λαῶν τῆς γῆς. Ἀποτέλεσμα αὐτοῦ εἶναι ὅτι 200 χιλ. οἰκογένειαι εὑρίσκονται εἴτε ἄστεγοι εἴτε εἰς ἀθλίαν κατάστασιν ἀπὸ ἀπόψεως στεγάσεως. Αἱ συνέπειαι τοῦ γεγονότος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς του πλευρᾶς μᾶς δίδει ἀριθμοὺς φανταστικοὺς μπορεῖ νὰ πῇ κανείς, διὰ τὴν σημερινὴν πραγματικότητα εἶναι τεράστιαι. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς σημερινὰς δραχμὰς αἱ ζημίαι τοῦ οἰκοδομικοῦ πλούτου ἀνέρχονται εἰς 6 τρισεκατομμύρια περίπου. Ἐὰν δηλαδὴ ἐσχεδιάζαμε νὰ κατασκευάσωμε τὰ ἔργα αὐτὰ ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας, θὰ ἔπρεπε κάθε χρόνο νὰ πληρώνωμε περίπου 600 δισεκατομμύρια δραχμάς. Συνέπειαι ἄλλαι εἶναι Ἐθνικῆς φύσεως. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὁλόκληροι περιοχαὶ τῆς Ἑλλάδος σήμερον ἔχουν ἐρημωθῆ ἀπὸ τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Κυρίως αὐτὸ τὸ βλέπομεν εἰς τὰς ἀκριτικὰς περιφερείας, εἰς τὰς ὁποίας λόγῳ τοῦ ὅτι τὰ χωριά των κατεστράφησαν τελείως, οἱ κάτοικοι ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς περιφερείας των καὶ νὰ καταφύγουν εἰς τὰ μεγάλα ἀστικὰ κέντρα. Ἀπὸ μίαν στατιστικὴν βλέπομεν ὅτι βορείως τῆς Δράμας καὶ τοῦ Σιδηροκάστρου ὅπου προπολεμικῶς εἴχαμε μίαν πυκνότητα 21 κατοίκων κατὰ τετραγωνικὸν χιλιόμετρον, σήμερον ἔχομεν 1,2 κατοίκους. Καταλαβαίνετε τὶ τεραστίαν ἐθνικὴν σημασίαν ἔχει ἡ ἀπορφάνισις τῶν περιφερειῶν αὐτῶν, ἰδίᾳ τῶν ἀκριτικῶν. Ἡ θνησιμότης εἰς τὰς καταστραφείσας περιφερείας εἶναι μεγάλη. Ἀναφέρεται ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Νομοῦ Πρεβέζης ἡ θνησιμότης, λόγῳ ἀκριβῶς τῶν καταστροφῶν, ηὐξήθη κατὰ 50%. Ἡ ζωτικότης τῆς φυλῆς ἐπλήγη καιρίως εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὅπου ὑπῆρξαν αἱ μεγάλαι καταστροφαί. Ἐνῷ εἰς ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν Ἑλλάδα εὐοίωνον εἶναι τὸ σημεῖον ὅτι ἡ ζωτικότης τῆς φυλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θὰ ἀναπληρώσῃ τὰς εἰς ἔμψυχον ὑλικὸν ἀπωλείας, τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τὸν πόλεμον. Βλέπομεν ὅτι εἰς τὰς περιφερείας αὐτὰς οἱ θάνατοι ὑπερβαίνουν τὰς γεννήσεις, ἀπειλεῖται δηλαδὴ αὐτὴ αὕτη ἡ ὕπαρξις τῆς φυλῆς. Τὸ ζήτημα τῆς ἀστυφιλίας μᾶς ἀπησχόλησε πάντοτε εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ προπολεμικῶς, ἄλλα αἴτια τὸ ηὔξησαν μεταπολεμικῶς, ἀλλ’ αἱ καταστροφαὶ αὐταὶ τὸ ἔφεραν εἰς ἓν ὀξύτατον σημεῖον. Τώρα εἰσάγεται ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ συμβάλῃ, ἢ μᾶλλον θὰ εἶναι μία συμβολὴ εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ προβλήματος, δὲν ἀποτελεῖ ὅμως τὴν λύσιν. Ἡ λύσις τοῦ προβλήματος αὐτοῦ εἶναι καθαρὰ οἰκονομική. Ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν ὁσαδήποτε νομοσχέδια θέλομεν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν χρήματα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν, δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ τίποτε. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας καὶ ἀγαπητὸς φίλος τῆς Ἑλλάδος κ. Μπέβιν, εἰς τὸν λόγον του τῆς 9ης Ἰανουαρίου 1946, ἀναφερόμενος εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ἄλλων κρατῶν καὶ ἰδίως τῆς Ἑλλάδος, εἶπεν ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὸ ρητὸν «σὺν Ἀθηνᾷ καὶ χεῖρα κίνει». Εὑρίσκω, κύριοι, καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ διαπιστωθῇ ἀπὸ ὅλους μας καὶ νὰ γίνῃ γνωστὸν πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς παρ’ ὅλας τὰς καταστροφὰς ἐφήρμοσε τὸ ρητὸν αὐτὸ κατὰ γράμμα καὶ ὡς Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ ὡς λαός. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι κατὰ τὸ 1945 μὲ ὅλην τὴν οἰκονομικὴν ἀθλιότητα τοῦ ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ, μὲ τὸ κατρακύλισμα τὸ συνεχὲς τῆς δραχμῆς μας, διετέθησαν ἀπὸ τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ 1.150.000 χάρτιναι λίραι διὰ τὴν στέγην τῶν πολεμοπαθῶν αὐτῶν πληθυσμῶν τῆς χώρας. Βεβαίως ἐκεῖ συνέβαλε περίπου μὲ ἄλλα τόσα καὶ ἡ UNRRA. Καὶ εἰς τὸ ἐφετεινὸν προϋπολογισμὸν εἶναι γνωσταὶ αἱ προσπάθειαι καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ κυρίως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὁ ὁποῖος κατώρθωσεν ἀπὸ τὰ 10 δισεκατομμύρια, ποὺ ἀρχικῶς προεβλέποντο νὰ τὰ ἀναβιβάσῃ εἰς τὰς 25 δισεκατομμύρια. Βεβαίως τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ψυχία, ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, οἱ ἴδιοι οἱ χωρικοὶ συνήργησαν μόνοι των εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. Ἔχω πληροφορίας ὅτι, ὅπου ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία ἐπιτρέπει εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, τὸ πρῶτον ποὺ θέλουν νὰ ἀντιμετωπίσουν εἶναι τὸ σπίτι των, εἴτε κάμνοντας ἕνα τοῖχον, ἕνα παράθυρον, εἴτε κάμνοντες ἕνα νέον. Εἰς ἄλλας περιφερείας ἀπὸ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα οἱ ὁμογενεῖς τῆς Ἀμερικῆς καὶ τῶν ἄλλων χωρῶν στέλλουν εἰς τοὺς οἰκείους των, ἀρχίζουν νὰ ἀνεγείρουν κάτι τι, δὲν περιμένουν δηλαδὴ μόνον ἀπὸ τὸ Κράτος. Ὅταν ἔχωμεν αὐτὰ τὰ δεδομένα καὶ τὴν προσπάθειαν τοῦ ἐπισήμου Κράτους καὶ τὴν ἰδιωτικὴν τοιαύτην, τότε δυνάμεθα μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς μεγάλους συμμάχους μας ὅτι, ἡ μικρὰ αὐτὴ χώρα, ἡ ὁποία ἠναλώθη τελείως εἰς τὸν κοινὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ, ὄχι νὰ ἐπαιτήσῃ, τὴν ἀμέριστον βοήθειάν των διὰ τὴν πλήρη ἀνασυγκρότησίν της. Τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἠμπορεῖ νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο κεφάλαια, τὸ πρῶτον κεφάλαιον ἀφορᾶ τὴν λῆξιν τῶν ἐργασιῶν τῆς προχείρου στεγάσεως ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τὴν μεταφορὰν των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Προβλέπεται ἐν συνεχείᾳ εἰς τὸ πρῶτον αὐτὸ κεφάλαιον ὁ τρόπος τῆς τακτοποιήσεως τοῦ ἤδη εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ὑπηρετοῦντος προσωπικοῦ καὶ διάφοροι ἄλλαι λεπτομέρειαι, συμπαραμαρτοῦσαι εἰς τὴν τοιαύτην μεταφορὰν τῶν ἔργων. Τὸ δεύτερον κεφάλαιον μᾶς φέρει ὡρισμένας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, εἶναι συμπλήρωσις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑφυπουργείου Ἀνοικοδομήσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει δημοσιευθῆ ἀκόμη καὶ ἑπομένως μὴ ὄντος πλήρους τοῦ Ὑφυπουργείου αὐτοῦ θεσπίζονται ὡρισμέναι διατάξεις ἐδῶ, διὰ νὰ τὸ ὁλοκληρώσουν. Γίνονται δύο Συμβούλια διὰ τὸν προγραμματισμόν, τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, κυρίως δὲ ἀποβλέπει ὁ νομοθέτης εἰς τὴν παροχὴν εὐκολιῶν κινήσεως ἀπὸ ἀπόψεως Δημοσίου Λογιστικοῦ, διότι ἀπεδείχθη ὅτι δι’ ἔργα τοιαῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ πέδη τοῦ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰ κεφάλαια αὐτά, εἰς μὲν τὸ πρῶτον θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὁλοκληρώνει τὴν ἱστορίαν τοῦ προβλήματος αὐτοῦ, ἡ ὁποία ἐξετέθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας καὶ μὲ πολλὴν σαφήνειαν ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω, εἶναι ὅτι, ὅταν μᾶς ἔφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς ἀναστολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ἀνέφερε καὶ τοῦτο, ὅτι ἀναστέλλομεν τὴν λειτουργίαν, δὲν τὸν καταργοῦμεν τὸν ὀργανισμὸν καὶ ὑπῆρχεν ἡ προϋπόθεσις ὅτι συντόμως θὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς φέρῃ ὡλοκληρωμένας τὰς σκέψεις της ἐπὶ τοῦ τρόπου ἀντιμετωπίσεως τοῦ ὅλου αὐτοῦ προβλήματος. Τώρα, ἐφ’ ὅσον ἀνεστάλη ἡ λειτουργία τοῦ ὀργανισμοῦ, αὐτομάτως ἐμφανίζεται εἰς τὸ προσκήνιον τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μᾶς εἶπεν ὅτι, δὲν εἶναι βέβαιος ἐὰν θὰ εἶναι καλύτερος ὁ ὀργανισμὸς ἢ τὸ Ὑφυπουργεῖον. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι εἶναι σοβαρώτατον καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἐκκρεμότης αὐτή. Ἐπίσης εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ὅτι, κατὰ δημοκρατικώτατον τρόπον, ὅταν ἀνέλαβε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἐπρόκειτο νὰ δώσῃ μίαν λύσιν τῆς ὅλης ὑποθέσεως, συνεκάλεσε δύο συσκέψεις, ὅπου ὅλοι οἱ δυνάμενοι νὰ ἔχουν γνώμην τὴν ἐξέθεσαν, ἐπίσης προσεκλήθησαν καὶ βουλευταὶ ἐκ πολεμοπαθῶν καὶ πυροπαθῶν περιφερειῶν, διὰ νὰ εἴπουν καὶ αὐτοὶ τὰς γνώμας των. Εἰς τὸ πρῶτον, λοιπὸν κεφάλαιον, ἀφαιρεῖται ἡ ἐργασία ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία δι’ ἐμὲ δὲν εἶχε τὴν ἐργασίαν αὐτὴν διὰ νὰ ἀποκομίσῃ κέρδη. Ἡ ἐργασία αὐτὴ τῆς ἀνετέθη τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1945. Τότε τὸ Κράτος θέλον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν τῇ βοηθείᾳ τῆς UNRRA, ἠρεύνησε πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις προκειμένης μιᾶς ταχυτάτης ἐνεργείας διὰ τὴν στέγασιν τῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς τὸ ὕπαιθρον καὶ ἐφρόντισε νὰ εὕρῃ τὸν ὀργανισμὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ κάτι πρὸ τοῦ χειμῶνος. Βεβαίως δὲν ξεύρω πῶς ἐσκέφθη τὸ Κράτος καὶ ἡ UNRRA τότε, φαντάζομαι ὅμως ὅτι, εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ποὺ αἱ συνθῆκαι τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἶναι γνωσταί, συγκοινωνίαι δὲν ὑπῆρχον, ἡ ἔλλειψις τῶν ὑλικῶν ἦτο παντελής, τὸ Κράτος μὲ τὴν δυσκίνητον μηχανήν του δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν καὶ συνεπῶς δὲν ἠδυνήθησαν νὰ εὕρουν τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ ἐπεστράτευσαν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἐλέχθη προηγοιμένως ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν κατοχὴν διέθεσε τὰ κεφάλαιά της ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν, ἄλλοι, κύριοι συνάδελφοι εἶπον, ὅτι ταῦτα διετέθησαν ὑπὲρ τῶν ὑπαλλήλων. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἐὰν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἄφηνε τοὺς ὑπαλλήλους της νὰ ἀποθάνουν, βεβαίως δὲν θὰ ὑπῆρχεν σήμερον καὶ ὅτι κατώρθωσε νὰ δώσῃ τὸ παρὼν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν μὲ ράκη ὑπαλλήλους ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς καὶ φυσιολογικῆς ὑποστάσεως, ἀλλὰ μὲ μίαν ψυχήν, ἡ ὁποία τοὺς ἔφερεν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς Πατρίδος μας. Εὑρέθη δὲ καὶ μὲ ἕνα πλῆρες δίκτυον ὑποκαταστημάτων εἰς ὅλον τὸ Κράτος καὶ δι’ αὐτὸ τῆς ἀνετέθη καὶ ἡ διανομὴ τῶν τροφίμων τῆς UNRRA, ἡ πρωτίστη ἐργασία τῆς ἀνασυγκροτήσεως.

§164Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό, ποὺ εἴπατε, διότι ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔδωσαν τὸ παρόν, δὲν τὸ ἔδωσε μόνον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§165Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν ἐννοῶ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἀνετέθη ἡ ἐργασία αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο θεωρητικῶς ἡ καταλληλοτέρα, διότι δὲν ἦτο τεχνικὸς ὀργανισμός, ἦτο πιστωτικὸν ἵδρυμα, ἀλλὰ κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν καὶ ἔφερεν εἰς πέρας ἕνα ἔργον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι περιποιεῖ τιμὴν εἰς αὐτήν.

§166Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος πταίει ἐὰν δὲν ἐνήργησε καλῶς; Πταίει τὸ σύστημα τὸ Τραπεζιτικόν, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ἐν Ἑλλάδι. Κάτι ἄλλο πρέπει νὰ γίνῃ.

§167Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Εἰς τὸ πρῶτον λοιπὸν κεφάλαιον τὸ κυριώτερον θέμα εἶναι ὅτι ἀφαιρεῖται ἡ ἐργασία αὐτὴ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν καὶ ἀνατίθεται εἰς τὸ Ὑφυπουργεῖον τῆς Ἀνοικοδομήσεως. Τοῦτο εἶναι σωστὸν διότι ὡς εἶπεν καὶ ὁ κ. Ὑποδιοικητὴς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὴν σύσκεψιν τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἡ Α.Τ.Ε. δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ συνεχίσῃ τὰ ἔργα τῆς ἀνοικοδομήσεως. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπομένει καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ συζητοῦμεν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διαχειριστικῆς λογιστικῆς καὶ ταμειακῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν Ἔργων. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐπὶ ἴσοις ὅροις θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἐδῶ πρόκειται νὰ ἀνατεθῇ μία ὡρισμένη ἐργασία εἰς ἕνα τραπεζιτικὸν ὀργανισμόν. Διὰ τὴν οἰκονομικωτέραν καὶ ἀρτιωτέραν ἀντιμετώπισίν του τὸ Κράτος θὰ μποροῦσε νὰ καλέσῃ τὰ πιστωτικὰ ἐκεῖνα ἱδρύματα ποὺ ἤθελε νὰ τοῦ ὑποβάλουν τοὺς ὅρους των καὶ νὰ ἐκλέξῃ τὸ συμφερώτερον.

§168Δ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (Ὑπ. Μεταφ.). Δὲν εἶναι ἀπόλυτον αὐτό. Πιθανὸν νὰ ὑπάρξουν προσφορώτεροι ὅροι ἀλλὰ δὲν σημαίνει ὅτι δίδοντες τοὺς καλυτέρους ὅρους εἶναι εἰς θέσιν νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνατίθεται. Εἰς τὸ δίκτυον τῶν Σ.Π.Α.Π. παρουσιάσθησαν μειοδόται οἱ ὁποῖοι ἀνελάμβανον νὰ κάμουν ἔργα μὲ τὸ ἥμισυ τῆς τιμῆς ἀπὸ ὅσα προσέφερον οἱ προτιμηθέντες. Τοὺς ἐπέταξα ἔξω μὲ τὶς κλωτσιὲς αὐτοὺς καὶ ἀνέθεσα τὸ ἔργον εἰς ἐργολάβους σοβαροὺς καὶ δι’ αὐτὸ κατώρθωσα εἰς διάστημα 2½ μηνῶν νὰ ἀποκαταστήσω τὰς συγκοινωνίας ἐνῷ ἄλλοι ὑπελόγιζαν ὅτι θὰ ἐχρειάζοντο 14 μῆνες.

§169Γ. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὰ ὅσα εἴπατε ἀλλὰ ἐκεῖνα τὰ Τραπεζιτικὰ ἱδρύματα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκαλοῦντο διὰ νὰ λάβουν μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἀναμφισβητήτως θὰ πρέπει νὰ εἶναι φερέγγυα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἡ τροποποίησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὅπως ἐτόνισα πρὸς τιμήν της ἐλήφθη παμψηφεὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, πρώτη φορὰ εἰσερχόμενος εἰς τὸ ἱερὸν τοῦτο τέμενος, τὸν ἐνθουσιασμόν μου, διότι εἶπον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν αὐτὴν Ἐπιτροπὴν δὲν ἐγένετο κομματικὴ κρίσις ἀλλὰ ἀντικειμενικὴ καὶ ὑπερκομματικὴ ἐξέτασις τῶν τεχνικῶν ζητημάτων. Θὰ ἤθελα τὸ αὐτὸ πνεῦμα νὰ ἐπικρατῇ καὶ εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, τοὐλάχιστον εἰς ζητήματα τεχνικῆς φύσεως, διότι εἰς ζήτημα γενικῆς πολιτικῆς δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ γίνῃ τοῦτο. Εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον ἐκεῖ ἀναφέρεται μία λεπτομέρεια ἡ ὁποία δὲν ἐσημειώθη τόσον ἀρκούντως. Λέγει κάπου ἐδῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον Ἀνοικοδομήσεως, θὰ ἐξοδεύῃ διὰ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων ἕνα ποσοστὸν μέχρι 5% τοῦ συνολικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἔργων. Πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι τὸ νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι τὰ ἔξοδα ἐπιβλέψεως κλπ. ἑνὸς τεχνικοῦ ἔργου ἀνέρχονται εἰς τόσον ποσοστὸν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν εἶναι πολὺ δύσκολον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶπε νὰ μὴν ὁρίζεται αὐθαιρέτως τὸ 5% καὶ τοῦτο διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐὰν δώσουν τόσα ἑκατομμύρια εἰς ἕνα Ὑπουργὸν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρασυρθῇ οὗτος ἐν τῇ καλῇ του διαθέσει εἰς μίαν σπατάλην, τὴν ὁποίαν φυσικὰ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέοος θὰ πληρώσουν τὰ ἔργα. Νομίζω, ὅτι τὸ σωστότερο θὰ ἦτο τὰ συμβούλια τὰ προβλεπόμενα ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου νὰ καθορίζουν κατ’ ἔτος τὸ ποσοστὸν ποὺ θὰ διατίθεται διὰ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν ἔργων. Δι’ ἐφέτος εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ 5% δὲν θὰ φθάσῃ διότι ἐὰν ὑπολογίσωμεν εἰς 500 ὑπαλλήλους τὸ προσωπικὸν τοῦ Ὑφυπουργείου τὸ ὁποῖον θὰ πληρωθῇ ἀπὸ τοῦ 5% καὶ δεχθῶμεν ὡς συνολικὴν ἐπιβάρυνσιν κατὰ ὑπάλληλον τὸ ποσὸν τῶν 500.000 δραχμῶν μηνιαίως θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν δαπάνην 3 δισεκατομμυρίων διὰ μισθοὺς προσωπικοῦ ἐνῷ μὲ τὸ 5% διαθέτομεν μόνον 1.250 ἑκ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι μὲ τὸ αὐτὸ προσωπικὸν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθοῦν ἔργα πενταπλασίας ἀξίας. Αὐτὸ συμβαίνει διότι ἡ ἀναλογία τῶν ἐξόδων τῶν δαπανῶν διὰ τὴν ἐπίβλεψιν καὶ ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων δὲν εἶναι σταθερά. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ συμβούλια ἐδῶ παρουσιάζονται 2 συμβούλια τὸ ἓν διὰ τὸ πρόγραμμα τὸ ἄλλο διὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Τὸ ἓν ἔχει 17 μέλη καὶ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τοὺς ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει)......». Εἶναι πρόσωπα κατὰ τὴν γνώμην μου ἄξια κάθε ἐκτιμήσεως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ προσφέρουν διὰ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ τίποτε, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἐνῷ ὁρίζεται ἀντιπρόσωπος τοῦ Ι.Κ.Α. ἀφήνονται πολλοὶ ἄλλοι παράγοντες οἵτινες θετικῶς θὰ συνέβαλον εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ἔργων ὅπως εἶναι ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ παρευρίσκωνται εἰς τὸ συμβούλιον διὰ νὰ ἀκούεται καὶ ἐκεῖ ἡ φωνὴ τῶν ἀγροτῶν ὑπὲρ τῶν ὁποίων λαμβάνονται, κατὰ κύριον λόγον τὰ ἔργα αὐτά. Εἰς τὸ δεύτερον συμβούλιον προβλέπονται 19 μέλη τὰ ἑξῆς: «...... (ἀναγινώσκει)......». Ἀσφαλῶς θὰ λαμβάνωνται ἀποφάσεις μὲ 7–8 μέλη ἐφ’ ὅσον θὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία καὶ δὲν πρόκειται νὰ συμβάλῃ οὐσιαστικῶς ὁ μέγας ἀριθμὸς τῶν μελῶν, τοὐναντίον θὰ καταστήσῃ τὸ συμβούλιον αὐτὸ λίαν δυσκίνητον. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχα νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, διὰ τὸ τεράστιον αὐτὸ θέμα διὰ τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν δύναται νὰ ἐπιλυθῇ μόνον μὲ νόμους καὶ μὲ νομοσχέδια, ἀλλὰ μὲ τὴν ἐθνικὴν ἀντιμετώπισιν, τὸ χρῆμα καὶ τὴν ἐντατικὴν ἐργασίαν. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ χρῆμα ὁ μόνος τρόπος διὰ νὰ ἐξευρεθῇ εἶναι νὰ θέσωμεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῶν μεγάλων Συμμάχων μας καὶ νὰ τοὺς εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἡ ὁποία προσέφερε τὰ πάντα εἰς τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν καὶ ἔγινε ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς, πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ἀμέσου ὑποστηρίξεώς των διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἐπουλώσῃ τὰς ἐκ τοῦ πολέμου πληγάς της, διὰ νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πρωτοστατήσῃ καὶ πάλιν εἰς τοὺς εἰρηνικοὺς ἀγῶνας μεταξὺ τῶν πολιτισμένων κρατῶν.

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§171Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Δικονομία δὲν τηρεῖται πάντοτε κατὰ τρόπον διευκολύνοντα τὰς συζητήσεις. Ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ γίνεται συζήτησις, ὅπως καὶ ὁ κανονισμὸς προβλέπει ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἑκάστου νομοσχεδίου, καὶ ἀφοῦ ἡ ἀρχὴ γίνῃ δεκτή, νὰ ἐπιλαμβάνεται τὸ Σῶμα τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συμφύρονται αἱ γνῶμαι, αἱ σχετικαὶ πρὸς τὰς διατάξεις κατ’ ἄρθρον, μὲ τὴν ἀρχὴν τοῦ σχεδίου. Παλαιὸς Κοινοβουλευτικός, θὰ ἀκολουθήσω τὸν Κανονισμὸν καὶ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἡ ἀρχὴ ἀπαρτίζεται ἀπὸ τὰς βασικὰς διατάξεις ἑκάστου σχεδίου καὶ ἐπ’ αὐτῶν καὶ μόνον θὰ περιορίσω τὸν λόγον μου. Ἕνα ἄλλο ἀτύχημα χαρακτηρίζει ἐπίσης τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ μὴ ὑποβολὴ βασικοῦ νομοθετήματος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐμφανίζεται ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἄγνωστον πότε θὰ γίνῃ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία πάντοτε δίδει ἀφορμὴν διὰ τὴν διατύπωσιν ὄχι μόνον ἐπικρίσεων κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ γνωμῶν τῶν καθ’ ἕκαστον κομμάτων καὶ τῶν καθ’ ἑκάστης ὁμιλητῶν, ἀναγκάζουν τοὺς ἀγορητὰς νὰ φέρουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς θέματα τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ φέρουν. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ὀρθῶς προσπαθοῦν νὰ ἱκανοποιήσουν οἱ ὁμιληταί, ἐλλείψει ἄλλης κανονικωτέρας ἀφορμῆς πρὸς ἐμφάνισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Δικαίως ἑπομένως καὶ παρὰ τὸν Κανονισμόν, ἀλλὰ δικαίως, ἐξ ἀφορμῆς τοῦ σχεδίου αὐτοῦ, γίνεται λόγος καὶ ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἐὰν μαζὶ μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποβληθοῦν καὶ ἄλλα νομοσχέδια ρυθμίζοντα τὸ σύστημα, τὴν μέθοδον, τὴν ὁποίαν προτίθεται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀκολουθήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως, τότε βεβαίως ἡ συζήτησις θὰ ἦτο κανονικωτέρα, ἡ διαφώτισις τῆς Βουλῆς πληρεστέρα καὶ ἑπομένως ὁ σχηματισμὸς κρίσεως περὶ τῆς τηρητέας πολιτικῆς ὀρθότερος. Δὲν θὰ θελήσω, ὅμως, νὰ κάμω κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ καὶ δὲν θὰ θελήσω νὰ ἐκταθῶ ἐκ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἡ Χώρα εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ τὰ στενῶς πρὸς τὴν ἀνοικοδόμησιν συναφῆ ζητήματα. Θὰ στρέψω τὸν λόγον εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ εἴπω προηγουμένως μερικὰς γενικωτέρας σκέψεις καὶ χαράξω ἁδρὰς γραμμὰς διὰ τὸ τηρητέον σύστημα, διὰ τὴν περισσότερον εὐμέθοδον, περισσότερον ταχεῖαν καὶ περισσότερον ἀποτελεσματικὴν ἐργασίαν πρὸς ἀνοικοδόμησιν. Κύριοι βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως εἰς τόσον μεγάλην ἔκτασιν βεβαίως εἶναι πρωτοφανές, ἀλλὰ ζήτημα ἀνοικοδομήσεως εἰς σοβαρὰν ἔκτασιν ἀντιμετωπίσαμεν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ δὴ εἰς περιοχὰς ὄχι πολὺ μεμακρυσμένας, διότι ζήτημα ἀνοικοδομήσεως ἀντιμετωπίσαμεν μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφήν, ὅτε ἐπρόκειτο, διὰ νὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὰς ἀγροτικὰς οἰκογενείας, ν’ ἀποκαταστήσωμεν 750.000 περίπου ἀτόμων. Ζήτημα ἀνοικοδομήσεως, ὄχι ὑπὸ τὴν μορφὴν πλέον προσωρινῆς στεγάσεως, ἀλλὰ μονίμου στεγάσεως, ἀντιμετωπίσαμεν καὶ ὅταν εἴχομεν τὸ δυστύχημα νὰ δεχθῶμεν τοὺς πρόσφυγας τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας καὶ ὀλίγον βραδύτερον τοὺς πρόσφυγας τοῦ Καυκάσου. Δὲν εἶναι δὲ ξένον πρὸς τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ τὸ συντελεσθὲν σπουδαῖον ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν εἰς τὰ κτήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπέκτησε τὸ Κράτος ἐξ ἀγορᾶς καὶ εἰς τὰ ὁποῖα μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐφρόντισε ν’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως (πρόκειται περὶ τῶν κτημάτων ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν προηγήθη πολὺ τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως). Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀναφέρω τὰς παλαιοτέρας ἀνοικοδομήσεις καὶ τὰ παλαιότερα συστήματα τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἐγκαταστάσεως εἰς κτήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλαβον μέρος καὶ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ ἀναφέρω μόνον ὅσα συνετελέσθησαν, Πρωθυπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ Ὑπουργοῦντος ἐπὶ τῆς Γεωργίας τοῦ ὁμιλοῦντος κατὰ τὴν στιγμὴν αὐτήν. Ὅταν, παρὰ τὰς προσδοκίας τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἡ ἀνάγκη ἐπέβαλε τὴν σύναψιν τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης, ἐτέθη ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ ἐκτάσει, ἐν ὅλῃ τῇ τραγικῇ ἐκτάσει τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως ὑπὸ στέγην 750.000 προσφύγων ἀγροτῶν καὶ ἰσαρίθμων περίπου ἀστῶν. Βέβαια ὑπῆρχον μερικαὶ εὐκολίαι, διότι συνεθλίβει ὁ Τουρκόφωνος πληθυσμὸς εἰς τὸ ⅒ τῶν οἰκημάτων. Βέβαια, ἐδημιουργήθησαν μερικαὶ εὐχέρειαι, διότι ἐπηκολούθησεν ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν πληθυσμῶν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας, ἀλλὰ τὸ πρόβλημα εἰς τὰς μεγάλας αὐτοῦ γραμμὰς ἦτο τεράστιον. Ἠναγκάσθην νὰ μεταβῶ εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἐκεῖ μετὰ πολυώρους συσκέψεις, ἀπέκρουσα, κύριοι βουλευταί, τὰ σχέδια τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Αἱ Δημόσιαι ὑπηρεσίαι ἐζήτουν νὰ γίνουν συνοικισμοὶ νέοι, νὰ χαραχθοῦν σχέδια, ν’ ἀνοικοδομηθοῦν κτίρια. Αὐτὰ δέ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπέκειτο ὁ χειμὼν καὶ ἐπίεζε διπλῆ ἀνάγκη, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ εὑρεθοῦν ὑπὸ στέγην οἱ ἀγρόται πρόσφυγες, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παύσουν ν’ ἀποτελοῦν ἕνα βαρὺ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐπιδιδόμενοι εἰς τὰς ἀγροτικὰς ἐργασίας καὶ μὲ τὸν μόχθον των προπαρασκευάζοντες διὰ τῆς καλλιεργείας τῶν ἀγρῶν τὴν ἀπόκτησιν τοῦ ἄρτου των. Ἐσκέφθην, ὅτι χάραξις σχεδίου, μετακίνησις συνοικισμῶν, ἀνέγερσις λιθίνων οἰκοδομῶν, ὅλα αὐτὰ ἀπήτουν χρόνον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐξαιρετικῶς ἐπεῖγον, ἦτο ἡ διάσωσις τοῦ πληθυσμοῦ. Καὶ θὰ παραμείνῃ σταθμὸς εἰς τὴν ζωήν μου ἡ συγκίνησις, τὴν ὁποίαν ἐδοκίμασα, ὅταν, ἐξῆλθον μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τῆς Θεσσαλονίκης διὰ νὰ περιοδεύσω ἀνὰ τὴν πεδιάδα, εἶδον τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν νὰ ξηραίνῃ πλίνθους, διότι μὲ πλίνθους τοῦ εἶπον, ὅτι θὰ κατασκευασθοῦν τὰ πρῶτα οἰκήματα. Βέβαια ὑπῆρχε τότε καὶ ἄλλη εὐχέρεια, διότι ἠμπορούσαμεν καὶ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐκ τῶν γειτονικῶν Κρατῶν, νὰ προμηθευθῶμεν καὶ ξυλείαν καὶ κεραμίδια καὶ ἄλλο ὑλικόν, τὸ ὁποῖον εὑρίσκετο εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ἰδιωτικοῦ ἐμπορίου. Ἀλλ’ ἡ βάσις τῆς λύσεως ἦτο μία: Κατασκευὴ προσωρινῶν οἰκημάτων. Τὸ παράδειγμα τοῦτο, τὸν πειραματισμὸν αὐτὸν, εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προήδρευσα τῶν συσκέψεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν μετὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν καὶ τῶν ἀντιπροσωπειῶν τῆς ΟΥΝΝΡΑ διὰ τὸ σύγχρονον πρόβλημα τῆς στεγάσεως. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσω μερικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, διότι συμβαίνει, ἔργα τὰ ὁποῖα ἐπετελέσθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, νὰ εὑρίσκωνται ἀκόμη ἂν ὄχι ἐν πλήρει σκοτίᾳ, ἀλλ’ ὑπὸ κάποιον ἡμίφως καὶ νὰ δημιουργοῦν παρεξηγήσεις καὶ νὰ στηρίζωνται ἐπὶ τῶν παρεξηγήσεων σκέψεις, τῶν ὁποίων ἡ ἐπικράτησις δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἐπικίνδυνος εἰς τὴν περαιτέρω ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀνοικοδομήσεως. Ἡ προσωρινὴ στέγασις δὲν ἦτο ἁπλῶς πολιτικὴ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἦτο ἀνάγκη ἐπιτακτική, διότι ἡ ΟΥΝΡΡΑ ἐδήλωσεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὅτι, συμφώνως πρὸς τὸν Καταστατικόν της Χάρτην, δὲν ἐννοεῖ νὰ προβῇ εἰς οὐδεμίαν ἡμιμόνιμον ἢ μόνιμον στέγασιν. Ὑπῆρξαν τραχεῖς οἱ ἀγῶνες, τοὺς ὁποίους διεξήγαγεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρὸς τὴν ΟΥΝΡΡΑ, διὰ νὰ τὴν πείσῃ, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἔστω καὶ ἡμιμόνιμος στέγασις. Περὶ μονίμου δὲν ἐγένετο οὐδεὶς λόγος. Ἀλλὰ τελευταῖα ἐπείσθη καὶ αὐτὸς καὶ ἐπείσθη μάλιστα ὑπὸ κάποιαν πίεσιν, διότι οἱ ἁρμόδιοι ἐκπρόσωποι τῆς ΟΥΝΡΡΑ μοῦ διεμήνυσαν ὅτι θὰ ἀναχωρήσουν εἰς Ἀμερικὴν μὴ δυνάμενοι νὰ ἀναμένωσι περαιτέρω τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ τότε μὴ ἔχοντες πλέον δυνατότητα ἐπιλογῆς, ἐδέχθημεν, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ στέγασις προσωρινή. Ἡ στέγασις αὐτὴ ἔγινε κατὰ τὰς ἀπόψεις τῶν Ἀμερικανῶν, μὲ συμμετοχὴν μὲν καὶ τῶν Ἑλλήνων τεχνικῶν, ἀλλὰ μὲ πλήρη ἐπικράτησιν τῶν ἀπόψεών των. Οἱ Ἀμερικανοὶ εἶχον καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν ἕνα σύστημα: Ζητοῦν ὑπὸ μορφὴν πυραμίδος ἢ τριγώνου, νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν κορυφὴν μία ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ καθορίζῃ τὴν τηρητέαν πολιτικὴν εἰς ἕκαστον θέμα, ὑπ’ αὐτὴν μία ἐκτελεστικὴ ἐπιτροπὴ καὶ εἰς τὴν βάσιν τοῦ τριγώνου ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων. Ἐπέμενον ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ὅτι τὴν προσωρινὴν στέγασιν ἔπρεπε νὰ τὴν ἀναλάβῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἐπέμενον δέ, ἀφ’ ἑνὸς μέν, διότι εἶχον πεισθῆ ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς Ἐπιτροπῆς Διαχειρίσεως βοηθημάτων τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ ἄλλους παράγοντας, ἔξω τῆς Κυβερνήσεως κειμένους. Καὶ ἡ μὲν Ἐπιτροπὴ Διαχειρίσεως βοηθημάτων τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ εἶχεν ὑπ’ ὄψει τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας εἶχε προσφέρει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα εἰς τὴν μεταφορὰν τῶν τροφίμων τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ δὲ ἄλλα πρόσωπα, ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως, ἦσαν οἰκονομικοὶ παράγοντες, οἱ ὁποῖοι ἔπαιξαν μετὰ ταῦτα σημαντικὸν ρόλον εἰς τὴν Χώραν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν καὶ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Συντονισμοῦ, τῆς ὁποίας μετεῖχον καὶ Ἀμερικανοὶ καὶ Ἄγγλοι καὶ Σουηδοὶ καὶ Ἑλβετοί, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔπρεπε νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς προσωρινῆς στεγάσεως. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπέστεργε τὴν ἀνάληψιν τοῦ ἔργου. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ λεχθέντα, καὶ ἀπόψε καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ὅτι ἐπεδίωξεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν ἡ ἀνοικοδόμησις. Ρητῶς εἰς ἐμέ, ρητῶς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ἐδήλωσεν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὅτι αἱ δυσκολίαι ἦσαν τεράστιαι καὶ ἐφοβεῖτο, μήπως, ἀναλαμβάνουσα τοιοῦτον ἔργον, ἀντὶ νὰ ὁδηγήσῃ εἰς ἐπιτυχίαν, θὰ ὡδήγει εἰς ἀποτυχίαν, ἡ ὁποία θὰ ἐβάρυνεν ἐπὶ τοῦ ἐνεργητικοῦ της. Ἡ ἐμμονὴ ὅμως τῆς ΟΥΝΡΡΑ ἦτο ἄκαμπτος καὶ ἡ διαταγὴ τῆς Κυβερνήσεως ρητή. Τὸ ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἀνέλαβεν ἐξ οἰκείας της πρωτοβουλίας τὸ ἔργον αὐτό, καὶ μὲ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ δρέψῃ οἱασδήποτε δάφνας, αὐτὸ πρέπει νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται μὲ τὰ ζητήματα τῆς προσωρινῆς στεγάσεως καὶ τῆς ἡμιμονίμου ἢ μονίμου ἀνοικοδομήσεως. Εἶναι ἄλλως τε γνωστόν, καὶ ἀπὸ φυλλάδιον τὸ ὁποῖον ἐξέδωκε ἡ Τράπεζα ὡς ὁδηγὸν ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμε εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Φιλολογικοῦ Συλλόγου «Παρνασσός», εἰς τὸ ὁποῖον ἀναγράφει ὅτι δὲν ἐζήτησεν αὕτη προτίμησιν, τὸ ἀνέγραψε δὲ καὶ εἰς μακροσκελῆ ἐπιγραφὴν τῆς ἐκθέσεως. Διακόπτων, δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖοι ἐκ τῶν κ. συναδέλφων, εἶπον ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἠστόχησεν, κύριοι βουλευταί. Τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐκτελεῖ τις, δὲν κρίνονται ἀπολύτως καὶ ἄνευ μελέτης τῆς συγχρόνου καταστάσεως. Ἡ σύγχρονος δὲ κατάστασις ἦτο ἡ ἑξῆς: Ἡ Χώρα ἦτο ἐν πλήρει παραλύσει, Δημόσιαι ὑπηρεσίαι δὲν ὑπῆρχον. Ἦτο ἄγνωστον πόσοι μηχανικοὶ ἐζοῦσαν, καὶ ἦτο ἄγνωστον πότε θὰ ἀνασυνεκροτεῖτο ἡ ὑπηρεσία τῶν Δημοσίων Ἔργων. Τὰ μεταφορικὰ μέσα ἦσαν ἐλλιπέστατα, ὄχι ἐλλιπέστατα, σχεδὸν ἀνύπαρκτα, αἱ ὁδοὶ καὶ αἱ γέφυραι ἦσαν ἐντελῶς κατεστραμμέναι. Διὰ νὰ γίνῃ ἡ κατασκευὴ ξυλείας, ἔπρεπε νὰ κατασκευασθοῦν ὁδοὶ εἰς τὰ δάση καὶ νὰ συγκροτηθοῦν ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνευρίσκοντο διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Ἐταλανίσθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐπὶ μακρόν, ἕως ὅτου ἀποφασισθῇ νὰ κάνῃ δι’ αὐτεπιστασίας τὴν κατασκευὴν ξυλείας. Συνήντησεν ἄπειρα προσκόμματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, ἡ κατασκευὴ δηλαδὴ 30.000 στεγάστρων, συνετελέσθη ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, τὸ ὁποῖον ἐτάχθη εἰς αὐτήν. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι στέγαστρα ἀνηρπάγησαν εἰς τὴν Κρήτην, εἰς τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, ὅτι ἀνηρπάγησαν τόσον ὀλίγα καὶ ὄχι πενταπλάσια, διότι τὰ στέγαστρα αὐτά, δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ δημιουργήσουν μόνιμον κατοικίαν, ἀλλὰ κυρίως προσωρινὸν ἄσυλον δι’ ἕνα χειμῶνα, δύο χειμῶνας, δὲν ἦτο δυνατὸν δὲ νὰ εὑρεθοῦν οὔτε τὰ κεραμίδια, ποὺ ἐχρειάζοντο, οὔτε ἡ ξυλεία ἡ ὁποία ἐχρειάζετο. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὰ στέγαστρα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὸν στόχον τῶν ἐπιθέσεων διαφόρων προχειρολόγων ρητόρων, εἰς δύο συγκεντρώσεις, τὰς ὁποίας προεκάλεσεν ὁ Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων εἰς τὸ Ἐμπορικὸν Ἐπιμελητήριον, τὰ στέγαστρα αὐτά, κύριοι βουλευταί, ἔσωσαν χιλιάδας ψυχῶν ἀπὸ τὸν χειμῶνα καὶ τὰς λοιπὰς ἀτμοσφαιρικὰς ἐπηρείας. Τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν κατασκευὴν 30.000 στεγάστρων—εἰκοσιεπτὰ χιλιάδες περίπου τόσα κατεσκεύασεν,—ἐτερματίσθη. Μὲ τὴν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐλήφθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν ὁποίαν πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἐμμείνῃ, δὲν τίθεται πλέον ζήτημα περαιτέρω οἰκοδομικῆς ἐργασίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἐκ τῶν ἐμφανισθεισῶν παραλείψεων, τῶν γενομένων σφαλμάτων, εἶναι κατὰ τὸν ἐπιεικέστερον χαρακτηρισμὸν ἄδικον νὰ συναγάγωμεν συμπεράσματα εἰς βάρος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς νὰ τὰ μεταχειριζόμεθα ὡς ἐπιχειρήματα, διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ προτίμησις ἡ ὁποία ἔγινε, μιᾶς ἄλλης Τραπέζης. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχουν ἐπιχειρήματα ἄλλης φύσεως ὑπὲρ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ ἐπιχειρήματα συναγόμενα ἐξ ἀποτυχίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἶναι ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τὸν ἐπιεικέστερον χαρακτηρισμὸν ἄδικα. Καὶ ἤδη, μετὰ τὴν παροχὴν τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν διὰ τὴν ἐν τῷ παρελθόντι καὶ μέχρι πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν, ἀκολουθηθεῖσαν πολιτικὴν τῆς στεγάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ, ἔρχομαι εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον θέτει τὰς γενικὰς γραμμὰς ὄχι τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἀλλὰ τοῦ διοικητικοῦ καὶ τοῦ διαχειριστικοῦ. Βέβαια θὰ ἔπρεπε νὰ παρουσιάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς γενικάς της σκέψεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀνοικοδομήσεως, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ παράλειψιν, κενόν, τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισε ἐν γένει τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἠθέλω βέβαια νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσίαζε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο ὁριστικόν. Θὰ ἦτο μία μελέτη, διότι εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀνοικοδομήσεως αἱ μελέται θὰ διαδεχθῶσιν ἀλλήλας, ἐφ’ ὅσον ἐξ ἰδίας δυνάμεως δὲν εἶναι δυνατὸν ὄχι νὰ λύσωμεν, ἀλλὰ οὐδὲ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν κἄν. Εἶναι ἑπόμενον, ἀναλόγως τῆς βοηθείας ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν ἡ ὁποία θὰ παρασχεθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὰς μελέτας μας καὶ νὰ μεταρρυθμίσωμεν συνεπῶς καὶ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις. Δὲν μὲ εὑρίσκουν σύμφωνον αἱ πρόχειραι ὑποδείξεις. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι, ὅτι ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, θὰ εὐτυχήσῃ νὰ ἔχῃ ταχέως καὶ τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν τοῦ μεγίστου τῶν ἔργων τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐνεφάνισε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου χαράσσει τὸν τρόπον τῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἀνοικοδομήσεως καὶ τὸν τρόπον τῆς διαχειριστικῆς καὶ ταμειακῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Τὸ σχέδιον ἔτυχε ἐξαιρετικῶς ἐπιμελημένης μελέτης, ἐκ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶπα προηγουμένως, κ. βουλευταί, ὅτι εἶμαι παλαιὸς κοινοβουλευτικὸς καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα αὐτήν, ἀπηύθυνα εἰλικρινῆ συγχαρητήρια πρὸς τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα πράγματι, ἠργάσθησαν εὐσυνειδήτως καὶ ὑπέδειξαν σπουδαιοτάτας τροπολογίας, εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, θὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν, παρατηρήσεων ὀφειλομένων εἰς τὴν πεῖραν εἰδικῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα μέγα μέρος τῆς ζωῆς των κατηνάλωσαν εἰς ἔργα ἀναγόμενα εἰς τὸ θέμα. Μεταξὺ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας διετύπωσε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, εἶναι αἱ ἀφορῶσαι τὰ τῆς ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία θὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως οὐδέποτε ἤθελε τοῦτο ἀρχίσει. Καὶ αὐταὶ θὰ ἔπρεπε νὰ γίνουν αὐτόνομοι κεντρικοὶ καὶ τοπικοὶ ὀργανισμοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εὑρίσκωνται εἰς μίαν συνάρτησιν μὲ τὸν κεντρικὸν ὀργανισμόν. Δὲν ἤκουσα ἀπόψε νὰ γίνεται λόγος καὶ περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ἀνασυγκροτήσεως, διότι νομίζω, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀποτελεῖ τὸν πρῶτον σταθμὸν καὶ ἀποτελεῖ, ἂς μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ τὸ πιστεύω, σταθμὸν τοῦ ὁποίου κύριος σκοπὸς εἶναι ἡ τυπικὴ κύρωσις ἑνὸς νομοθετικοῦ διατάγματος καὶ οὐσιαστικῶς ἡ ἔγκρισις τῆς διατάξεως, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Καὶ ὅ,τι μὲν ἀφορᾶ τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας, νομίζω, ὅτι ὁπωσδήποτε καὶ ἂν γίνῃ, δὲν ἔχει νὰ περιορισθῇ παρὰ εἰς ἓν καὶ μόνον θέμα ἐπὶ τοῦ παρόντος, εἰς τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων τῆς ἀνοικοδομήσεως, οἷα νῦν παρουσιάζονται. Διότι, ὅπως εἶπα προηγουμένως, μελέτη τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνῃ ἡ ἀνοικοδόμησις, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄνευ λύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ προβλήματος. Ἡ ὑπηρεσία, ὑπὸ οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν συσταθῇ, δὲν θὰ γνωρίζῃ, ποῖα εἶναι τὰ οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της καὶ ἑπομένως, δὲν θὰ γνωρίζῃ, ἀπὸ ποῦ θὰ ἀρχίσῃ καὶ πῶς θὰ ἀρχίσῃ, μὲ τὶ κατεύθυνσιν καὶ μὲ τὶ τέρμα. Δὲν δίδω, λοιπόν, ἰδιαιτέραν σημασίαν εἰς τὴν ὀργάνωσιν αὐτὴν ὅσον ἀφορᾶ τὴν πλευρὰν της τὴν διοικητικήν. Νομίζω, ὅτι εἶναι προσωρινή, διὰ νὰ μὴ μεταχειρισθῶ τὴν λέξιν φευγαλέα. Ἀλλά, δίδω ἰδιαιτέραν σημασίαν, εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ τρόπου τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑλικῶν καὶ εἰς τὸν τύπον τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας. Δὲν νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν εἶναι τοιοῦτος ὀργανισμὸς, ὥστε ν’ ἀναλάβῃ τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν καὶ οἱανδήποτε ἄλλην διαχείρισιν. Τὸ παρελθόν της εἶναι τοιοῦτον, ὥστε τὴν κατέστησε ὀργανισμὸν πρώτου μεγέθους, διὰ τὸν ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν χωρὶς νὰ ὑπερβάλλωμεν, πολλάκις εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκάλυπτε καὶ τὸ Κράτος ἀκόμη. Καὶ ὁ ὀργανισμός της καὶ αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας παρέσχε καὶ οἱ πόροι της, εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ δύναται νὰ διεξαγάγῃ τὸ ἔργον αὐτό. Ἄλλο ὅμως εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξανίσταται κάποτε, διότι θίγεται τὸ γόητρον μιᾶς ὑπηρεσίας, ἐκ τοῦ περιστατικοῦ ὅτι καταργεῖται ἡ ἁρμοδιότης της ἢ περιορίζεται καὶ μετατίθεται εἰς ἄλλην. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλή, δ’ ὡρισμένων ἐκ τῶν μελῶν της ὀρθῶς διετύπωσε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἑνὸς ὀργανισμοῦ, οἷος ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ὁ ὁποῖος ἕως χθὲς ἀκόμη προσέφερε καὶ ἀκόμη προσφέρει ὑπηρεσίας εἰς τὴν προσωρινὴν στέγασιν, βεβαίως ἐθίγη τὸ γόητρον. Ἐὰν βεβαίως ἐλέγετο εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ αἰχμὴν στρεφομένην κατὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, θὰ ἔλιπεν ἡ αἰτία στὸ ὅτι θίγεται τὸ γόητρόν της. Ὅταν ὅμως ἀκούωνται διαμαρτυρίαι, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἔχει ἀποτύχει εἰς τὸ ἔργον της, ὅτι οἱ ἄνεμοι ἀνήρπασαν διάφορα στέγαστρα καὶ ὅτι ἀπὸ αὐτὰ βγαίνει τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ κάνῃ τὴν διαχείρισιν καὶ τὴν καθ’ ὅλα οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὰ ἔργα αὐτά, ἡ ἀπόστασις εἶναι πολὺ μεγάλη καὶ τὰ πτερὰ τῆς φαντασίας ἐτανύθησαν ὑπερβολικῶς. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, δὲν ἀριθμεῖ ζωὴν πολλῶν ἐτῶν. Εἶναι δημιούργημα τοῦ 1929, ἐλειτούργησε κανονικῶς μέχρι τοῦ 1936, ἡμικανονικῶς μέχρι τοῦ 1939, ἔκτοτε ὑπέστη καὶ αὐτὴ ὅλον τὸν κυματισμὸν τὸν ὁποῖον ὑπέστησαν ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι αἱ δημόσιαι, ἀλλὰ καὶ αἱ ἰδιωτικαὶ ἐπιχειρήσεις καὶ ὅλα τὰ ἄλλα. Τὸ ἔργον της ἀπὸ τὸ 1929 μέχρι τοῦ 1936, ἔργον μιᾶς ἑπταετίας, δὲν ἀποτελεῖ οὐδὲ κἂν τὴν νηπιακὴν ἡλικίαν ἑνὸς μεγάλου ὀργανισμοῦ καὶ ἑνὸς μεγάλου θεσμοῦ, οἷος εἶναι ὁ θεσμὸς τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ ἐν τῷ συνόλῳ, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρακολουθοῦν τὴν Τράπεζαν, ὄχι μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ ἐπικριτοῦ, ἀλλὰ μὲ τὸ αἴσθημα τοῦ φίλου, διότι πρόκειται περὶ ἐξόχως κοινωφελοῦς ὀργανισμοῦ, μὲ τὴν πρώτην ἐκ τῶν ἀποστολῶν εἰς Κράτος γεωργικόν, οἷα εἶναι ἡ Ἑλλάς, δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν παρακολουθοῦν μὲ βλέμμα συμπαθείας καὶ ὄχι φθόνου, τὸ ἔργον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἶναι κατάφωρος ἀδικία, τὸ τόσον ἀδιαφόρως λεγόμενον, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, δὲν ἔκανε τίποτε. Ἀλλ’ ἂς τοποθετήσωμεν τὰ πράγματα πέραν παντὸς ἐνθουσιασμοῦ καὶ πέραν πάσης ἐπικρίσεως. Δύναται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἔκαμε ἓν ἔργον, αὐτὴ τὴν προσωρινὴν στέγασιν, διὰ τῶν ὑπηρεσιακῶν της δυνάμεων, νὰ διεξαγάγῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὴν ταμειακὴν ὑπηρεσίαν; Ἀλλὰ διὰ ποίους τάχα λόγους δὲν δύναται; Εἶναι τόσον περίπλοκοι οἱ λογαριασμοὶ αὐτοί, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τὰς διεκπεραιώσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία διεξεπεραίωνε κολοσσιαίους λογαριασμοὺς ἐπὶ μίαν 20ετίαν καὶ πλέον; Ποῖος εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον στερεῖται αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας; Καὶ θὰ εἴπω ἀντιθέτως, διὰ ποῖον λόγον νὰ γίνῃ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, μέγα ἵδρυμα, ἄξιον πάσης ὑποστηρίξεως, καὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία ἀπὸ ἕνα δημόσιον ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγὰς τῆς Κυβερνήσεως; ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐζήτει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, αἱ διαφοραὶ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως νὰ λύωνται διὰ διαιτησίας, ὅπως γίνεται εἰς τὴν σύμβασιν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν—διότι ὁρίζεται ὁ θεσμὸς τῆς διαιτησίας ἐπὶ τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ παρουσιασθοῦν—ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐγείρῃ ἀξιώσεις καὶ νὰ ἐγείρῃ δίκας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ τέλους, ἂν παρουσίαζε οἱαδήποτε τρωτά, εὑρισκόμενος ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν, τί λέγω; περισσότερον, ὑπὸ τὴν ἄμεσον διεύθυνσιν τοῦ Κράτους, θὰ διώρθωνε τὰ τρωτὰ αὐτὰ κατὰ τὰς ὑποδείξεις τοῦ Κράτους; Καὶ διατὶ θὰ πρέπει νὰ πληρώνωνται οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπὸ τὸ Κράτος, ἐνῷ ὑπάρχει τὸ προσωπικὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐκτελῇ πᾶσαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία τοῦ ἀνατίθεται; Καὶ τὶ θὰ ἠμπόδιζε τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἔχει, ἂς χρησιμοποιήσω τὴν φράσιν, ὑπὸ τὸ πέλμα του τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἀπέδειξεν τελευταίως (ἤχθη ἓν ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ὁμιλήσωμεν ἐν καιρῷ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀνατροπὴ τῆς διοικήσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης), διατὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπὸ τὸ πέλμα της τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ τῆς εἴπῃ θὰ κάμῃς τὴν ἐργασίαν αὐτὴν χωρὶς νὰ πάρῃς οὔτε τὸ 5% οὔτε τίποτε ἀπολύτως; Ἀποτελεῖ δὲ σημαντικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης αὐτὸ τὸ ποσοστόν, τὸ ὁποῖον δίδεται. Καὶ διατὶ νὰ δίδεται αὐτὴ ἡ ἐνίσχυσις, ὅταν τὸ Κράτος ἐξακολουθῇ νὰ πληρώνῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ δικαίως διότι εἶναι ἀδύνατον ἄνευ βοηθείας νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἔργον της; Καὶ ἦτο ἀνάγκη νὰ βοηθηθῇ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὑπὸ τὸν τύπον αὐτόν, ὁ ὁποῖος στερεῖ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μιᾶς ἐπωφελοῦς διαχειρίσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, καὶ ἠδύνατο νὰ γίνῃ καὶ ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ Δημοσίου Ταμείου, καὶ νὰ μεταφέρεται ὑπὲρ αὐτοῦ τὸ κέρδος αὐτό, ἔστω καὶ μικρόν, εἰς τὰ Ταμεῖα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; καὶ διατὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἤσκησεν ἄλλοτε τὴν Ἀγροτικὴν πίστιν καὶ ὅταν ἐγένετο ἡ σύστασις τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐδέχθη ὅτι ἔπρεπε, ὡριμάσασα πλέον κατὰ τὴν κρίσιν της νὰ μετατοπισθῇ ἡ ἀγροτικὴ πίστις εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, διατὶ νὰ θέλῃ νὰ ἀσχολῆται μὲ διαχείρισιν καὶ ἔργα, ἀφορῶντα κυριώτατα τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν; Τὸ ὀρθὸν θὰ ἦτο, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὰ μὲν ἀφορῶντα τὴν ἀστικὴν ἀνοικοδόμησιν ν’ ἀνατεθοῦν εἰς οἱανδήποτε Τράπεζαν τῆς ἐκλογῆς τῆς Κυβερνήσεως, τὰ δὲ ἀφορῶντα τὴν Ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν νὰ παραμένουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, καὶ διότι εὑρίσκεται ἐγγύτερον εἰς τὸν Ἀγροτικὸν πληθυσμὸν καὶ διότι ὁ ὠργανωμένος ἀγροτικὸς κόσμος τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ζητεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ διαχειρίζεται τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀνοικοδομήσεως. Δὲν βλέπω, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ καινοτομία αὐτή, ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἐξετέλει δημόσιος ὀργανισμός, νὰ μεταφέρεται εἰς ὀργανισμὸν ἰδιωτικόν. Ἐλέχθη ἀπὸ κάποιον ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν εἶναι ἰδιωτικὸς Ὀργανισμός, διότι τὰ 75% τῶν μετοχῶν της τὰ ἔχει τὸ Κράτος. Τὰ 75% τῶν μετοχῶν, ἢ ὀλιγώτερα, ὅσα καὶ ἂν εἶναι, εὑρίσκονται βέβαια εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους, διότι εἶναι εἰς χεῖρας ἱδρυμάτων, τελούντων ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τὰ ἱδρύματα αὐτά, οἱ μέτοχοι αὐτοί, ἔχουν τοποθετήσει τὰ χρήματά των, τὰ ἔχουν ἐνδύσει εἰς μετοχὰς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διὰ νὰ κερδίζουν ἐξ αὐτῶν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρῆται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ὅτι εἶναι ὀργανισμὸς δημόσιος. Δὲν μὲ πείθουν λοιπὸν οὔτε τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων Ὑπουργός, ἀλλὰ μὲ πείθει ἡ ὁμόφωνος γνώμη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία διὰ τῆς ἐρεύνης, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, καὶ διὰ τῶν συμπερασμάτων, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν, ἀνεῦρε τὴν ὀρθὴν ὁδὸν καὶ τὴν εὐθεῖαν λύσιν. Παλαιοὶ δεσμοὶ πρὸς τὸν σεβαστόν μου Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Δημοσίων ἔργων θὰ μοὶ ἐπέβαλον νὰ μὴ εἴπω καὶ ἐγὼ πρὸς αὐτὸν ὅ,τι ἄλλοι εἶπον, σχετικῶς μὲ τὴν ἔλλειψιν κάποιου τὰκτ ἀπέναντι τῆς Λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστός μου κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐκφράσω τὴν ἀπορίαν μου, διατί, ὁ συνήθως τόσον μεμετρημένος, καὶ εἰς λόγους, καὶ εἰς ἔργα, ὁ τόσον συντηρητικός, καὶ δι’ αὐτό, κάποτε, χαρακτηριζόμενος ὡς βραδύς, (ὁ Θουκυδίδης εἶπεν: «Λογισμὸς ὄκνον φέρει»), διατὶ δὲν ἄφησε νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα καὶ τῆς συμβάσεως αὐτῆς, μὲ τὴν σειράν του, εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου; Μήπως, διότι ἐπίκειται ἡ ἔναρξις τῆς ἀνοικοδομήσεως, καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἑτοίμη ἡ ταμειακὴ ὑπηρεσία; Μήπως, διότι ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ εἶναι ἑτοίμη νὰ παραλάβῃ τὰ διάφορα ὑλικά; Ἀλλὰ ἐν αὐτῇ ταύτῃ τῇ συμβάσει ἀναγράφεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους νὰ ἐξεύρῃ χώρους, διὰ νὰ ἀποθηκευθοῦν τὰ διάφορα ὑλικά, καὶ τοῦ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις νὰ πληρώνῃ καὶ τὰς ἀποθήκας. Διατὶ λοιπὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ταχεῖα λύσις τοῦ ζητήματος; Τὸ ὅτι ἔγινεν, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, φρονῶν μάλιστα ὅτι ἀφ’ οὗ ἔγινε, δὲν ὑπόκειται πλέον εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς ὑπόκεινται τὰ πάντα. Καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχε νόμος, ὄχι πλέον νομοθετικὸν διάταγμα ἠρτημένον ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἐπέτρεπεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ σύμβασιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαφύγῃ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος δὲν γίνεται μόνον ἐπὶ τῶν σχεδιαζομένων πράξεων, ἀλλά, καὶ κυρίως, ἐπὶ τῶν συντελεσθεισῶν τοιούτων. Θὰ ἦτο λοιπὸν δικαίωμα τῆς Βουλῆς, ἐγὼ θὰ ἐνόμιζον καὶ καθῆκον, νὰ ἐξετάσῃ τὴν κειμένην σύμβασιν, νὰ εἴπῃ τὰ τρωτά της, καὶ νὰ ἐξασκήσῃ εἰς ὅλην του τὴν ἔκτασιν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει, τοῦ ἐλέγχειν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο δύναται νὰ τὸ πράξῃ κατ’ οἰκείαν κρίσιν, καὶ εἰς ἡμέρας κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, καὶ εἰς ἡμέρας νομοθετικῆς ἐργασίας, διότι ἀλλοίμονον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν συζητουμένου ἑνὸς οἱουδήποτε νομοσχεδίου, ἐστερεῖτο ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος νὰ εἴπῃ ποῖαι εἶναι αἱ πράξεις καὶ παραλείψεις τῆς Κυβερνήσεως σχετικῶς μὲ τὸ ἀντικείμενον αὐτοῦ τούτου τοῦ συζητουμένου σχεδίου νόμου. Ἂν ἡ Βουλὴ ἠκύρωνεν εἴτε ὁλόκληρον τὸ νομοθετικὸν διάταγμα, εἴτε τὴν διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐγένετο ἡ σύμβασις μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ σύμβασις θὰ ἔπιπτεν ἀφ’ ἑαυτῆς, τὸ δικαίωμα δὲ τῆς Βουλῆς εἶναι ἀκέραιον νὰ πράξῃ τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο. Ἐκ τῆς ἐτυμηγορίας τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἐξαρτᾶται καὶ ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως. Δὲν ἔχω νὰ κάμω ἄλλας οὐσιώδεις, κατὰ τὴν κρίσιν μου, παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου. Νομίζω, ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἂν ὄχι ἐν τῷ συνόλῳ των ἀλλὰ κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι ὀρθαὶ καὶ ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας κάμουν αἱ Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ δὲν ἔχουν τὸν χαρακτῆρα ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχουν τὸν χαρακτῆρα συμβολῆς εἰς τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου. Ἂν ἠκολουθεῖτο ἡ παράδοξος καὶ πρωτότυπος ἀρχή, ὅτι τροπολογία ἢ κατάργησις διατάξεως ἑνὸς σχεδίου νόμου ἀποτελεῖ μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε ἔθετε ζήτημα ἐμπιστοσύνης, τότε τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως θὰ συνωψίζετο εἰς ἓν καὶ μόνον: νὰ γίνῃ μία πρᾶξις τῆς πλειοψηφούσης μερίδος, ἡ ὁποία νὰ ἐξουσιοδοτῇ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐκδίδῃ ὅτι νόμους θέλει. Ὁ ἔλεγχος δὲ — ἂς τὸν ὀνομάσωμεν οὕτω — ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν μετεχόντων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν ἔλεγχος ἀντικειμενικός, ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισε νὰ μὴ θίξῃ καθόλου τὸν σεβαστὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ὁ ἴδιος ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ εὐχαρίστως· διότι καὶ καλῆς πίστεως εἶναι ὁ σεβαστός μου Πρόεδρος καὶ ἀντικειμενικὸς καὶ δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἦτο μεταξὺ τῶν πρώτων ποὺ συνετέλεσαν εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ὁ ἴδιος καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε καὶ αὐτὸς νὰ στέρξῃ νὰ δεχθῇ τινάς, ἂν ὄχι ὅλας, τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν. Καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως καὶ ἐπὶ πολύ, φοβοῦμαι, χρονικὸν διάστημα, θὰ παραμείνωμεν μὲ τὸν νόμον αὐτὸν τὸν κυρωτικὸν ἑνὸς Ν. Δ. Ἂν καὶ ὅταν ἀνευρεθῇ ἡ ὁδός, τὴν ὁποίαν θὰ πρέπει καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν πρὸς ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀνοικοδομήσεως, τότε θὰ περάσουν πλείονα τοῦ ἑνὸς σχέδια ἀπὸ τὴν Ἀντιπροσωπείαν διότι τὸ θέμα εἶναι τόσον πολύπλοκον καὶ τόσον δύσκολον, ὥστε ἂν θελήσετε νὰ ἐρωτήσετε τὸν ἀριθμόν, τὸν ἀριθμὸν τῶν νόμων οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν διὰ τὰς ὀλίγας χιλιάδας Καυκασίων καὶ τῆς Νέας Ἀγχιάλου, καὶ τὰς 750 χιλ. προσφύγων ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ ἓν καὶ πλέον ἑκατομμύριον τῶν πυροπαθῶν, θὰ ἴδητε ὅτι — ἔστω καὶ ἂν ὑπολογισθοῦν κατ’ ἀναλογίαν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου πρὸς τὰς ὀλίγας χιλιάδας— θὰ ἴδητε, ὅτι οἱ νόμοι θὰ εἶναι κατ’ ἀνάγκην πάρα πολλοὶ καὶ θὰ ὑφίστανται πολλὰς μεταβολάς, διότι αἱ περιπτώσεις θὰ εἶναι πολλαὶ καὶ ποικίλαι. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξύ, κύριοι βουλευταί, ἕως ὅτου εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ὁποίας ἐμνήσθην προηγουμένως, τῆς ὁριστικωτέρας ἀντιμετωπίσεως τοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν κάπως προσεκτικώτερον περὶ τῶν ἐπειγουσῶν ἀναγκῶν τοῦ πληγέντος πληθυσμοῦ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ, ἔστω καὶ εἰς μικρὰν κλίμακα, εἰς τὴν μέθοδον τῆς προσωρινῆς στεγάσεως. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ποῖα εἶναι τὰ ὑπάρχοντα κενά, δὲν γνωρίζω ἐπίσης, ἂν εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς ἀγορᾶς σήμερον ἢ ἐκ προμηθειῶν οἱωνδήποτε, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεύρῃ τὰ μέσα διὰ τὴν συνέχισιν τῆς προσωρινῆς στεγάσεως. Ἀλλ’ ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν μεταβάλῃ τακτικὴν καὶ δὲν σκεφθῇ νὰ προβῇ, ὁπουδήποτε εἶναι τοῦτο δυνατόν, εἰς προσωρινὴν στέγασιν, ἡ εὐθύνη της θὰ εἶναι ἐξαιρετικῶς μεγάλη. Συνήθως, πρὸς μείωσιν τῶν εὐθυνῶν μιᾶς Κυβερνήσεως, ἀναφερόμεθα εἰς τὰς εὐθύνας τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων. Ἀλλ’ αἱ εὐθῦναι τῶν προηγουμένων Κυβερνήσεων, ἐπικαλούμεναι ἀπὸ τὴν συμπολίτευσιν, ἀποτελοῦν ἁπλῶς προσπάθειαν πρὸς μείωσιν τῆς σημασίας τοῦ ἀγῶνος τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία διαχειρίζεται τὰ ζητήματα, εἶναι ἀσυγκρίτως πολὺ μεγαλείτερα, διότι ἀποτελεῖ τὴν σημερινὴν πραγματικότητα. Χιλιάδες οἰκογενειῶν θὰ παραμείνουν ἄστεγοι, χιλιάδες οἰκογενειῶν εἶναι ζήτημα ἂν θὰ κατορθώσουν νὰ καλλιεργήσουν, χιλιάδες οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναμένουν τὴν προσωρινὴν στέγασιν, ὁποθενδήποτε γενομένην, καὶ βλέπουν τὰ στέγαστρα κλονιζόμενα ἀπὸ τοὺς ἀνέμους, θὰ παραμείνουν μὲ στυγνὴν ἀπελπισίαν εἰς τὴν ψυχήν των καὶ ἡ ἀπελπισία αὐτὴ εἶναι κακὸς ὁδηγὸς καὶ σύμβουλος, ἀλλ’ εἶναι καὶ παράγων ὁ ὁποῖος δὲν συντελεῖ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν, τὴν αὐτονομικὴν ἀνόρθωσιν, ὄχι ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μελετοῦν οἱ οἰκονομολόγοι, ἀλλὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν, τὴν ὁποίαν ἀπεργάζεται μὲ τὴν σκαπάνην καὶ τὸ δίκρανον εἰς τὰς χεῖρας ὁ ἀγρότης τῆς Ἑλλάδος. Αἱ τελευταῖαι αὐταὶ λέξεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δὲν ἀποτελοῦν, οὔτε ἔλεγχον, οὔτε συμβουλήν, ἀποτελοῦν τὴν ἐκδήλωσιν, εἶμαι βέβαιος, κύριοι βουλευταί, τῆς στενοχωρίας τὴν ὁποίαν ὅλοι σας καὶ ὅλοι μας ἔχομεν, διότι τὸ πρόβλημα θὰ παραμείνῃ ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα ἄλυτον. Ἂς δώσωμεν, λοιπόν, ἔστω καὶ προσωρινὰς λύσεις, ἀλλὰ λύσεις ἀνακουφιζούσας τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμόν. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς ὀρθὴ ἡ προσπάθεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀνοικοδομήσεως διὰ τὴν περισυλλογὴν ξυλείας καὶ ἄλλου ὑλικοῦ. Εἶναι εὐκταία ἡ προσπάθεια αὐτὴ πρέπει νὰ γίνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον. Ἀλλὰ νομίζω, συμφωνῶν μὲ κάποιον ἐκ τῶν παρελθόντων τὸ βῆμα πρὸ ἐμοῦ, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ἐξεύρωμεν ἕνα τρόπον νὰ σώσωμεν, ἔστω καὶ προσωρινῶς, ἀλλ’ ἐπειγόντως, περισσοτέρας ἀνθρωπίνας ψυχὰς καὶ νὰ περιορίσωμεν τὰς πυρικαύστους ζώνας. Δὲν θὰ ἔπρεπε, βεβαίως, αὐτὴ ἡ προσωρινότης νὰ σταματήσῃ τὴν ἐπαινετὴν προσπάθειαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἀνοικοδομήσεως. Θὰ ἔπρεπεν, ὅμως, νὰ τονώσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως, ἡ σκέψις ἀφοῦ μάλιστα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις τόσην ἀποδίδει σημασίαν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν — νὰ τονώσῃ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν—. Ὑπάρχουν χωρία, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία τῆς ἀνοικοδομήσεως λέγει: περιμένετε, θὰ μεταφέρωμεν τὸ χωρίον σας ἀπὸ ἐκεῖ ποὺ εἶναι. Θὰ εἶναι περισσότερον προσηλιακὸ καὶ θὰ σᾶς κάμωμεν ρυμοτομίαν. Καὶ μὲ ἐπισκέπτονται συχνὰ ἐπιτροπαὶ καὶ μοῦ λέγουν: δὲν μᾶς δίδετε μερικὰ ὑλικὰ ἢ χρήματα νὰ βάλωμε τὸ κεφάλι μας κάτω ἀπὸ ἕνα στέγαστρον, παρὰ μᾶς λέγετε νὰ περιμένωμε νὰ κάμετε ἐργασίας διὰ νὰ κάμετε νέους συνοικισμούς; Ἐκεῖ, ποὺ δέχονται οἱ κάτοικοι νὰ πάρουν ὡρισμένα ὑλικὰ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Κράτους καὶ νὰ κτίσουν τὰ σπίτια των, νὰ τοὺς ἀφήσωμεν νὰ τὰ κτίσουν. Αὐτὰ τὰ μεγαλεπήβολα σχέδια, τὰ πολεοδομικά, ἔχουν σημασίαν διὰ τὰς πόλεις καὶ δέχομαι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ σχέδιον πολεοδομικὸν π. χ. διὰ τὴν Λάρισαν ἡ ὁποία καὶ λόγῳ τῆς θέσεώς της καὶ λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς της σημασίας, πρέπει νὰ ἀνακτισθῇ μὲ πλῆρες σχέδιον πολεοδομικόν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, αὐτὰ τὰ πολεοδομικὰ σχέδια ἀπὸ τὴν ἐποχήν, ποὺ κατεστράφη ἡ πόλις τῶν Σερρῶν, καὶ δὲν ἀνοικοδομήθη ποτέ, πλήρως, μὲ ἀφίνουν κάπως σκεπτικόν. Καὶ τὸ Δοξᾶτον κατεστράφη καὶ δὲν ἀνοικοδομήθη πλήρως. Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνωνται μεγάλα πολεοδομικὰ σχέδια. Εἰς τὴν Καλαμπάκαν, π.χ., εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐκλογικὴν περιφέρειαν ἔγιναν σχέδια κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀρχαίου Ἀρχιτέκτονος Ἱπποδάμου, ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὸ περίφημον σχέδιον τοῦ Πειραιῶς. Πρακτικώτεραι λύσεις νὰ ἐπικρατήσουν. Νὰ βοηθήσωμεν τὰ χωρία εἰς τὴν στέγασιν, νὰ παράσχωμεν εἰς αὐτὰ ξυλείαν καὶ ἄλλα οἰκοδομικὰ ὑλικά, καρφιά, τζάμια. Ὅσο τὸ δυνατὸν νὰ στεγασθοῦν περισσότεροι, ἔστω καὶ προσωρινῶς. Ὁ χωρικὸς τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος ἐξεκίνησε, ὅταν ἱδρύθη τὸ Κράτος, ἀπὸ τὴν καλύβα καὶ ὁ ὁποῖος κατώρθωσε — συχνάκις γκρινιάζουμε ἀλλὰ δὲν εἶναι ὀρθὸν τοῦτο — κατώρθωσε ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ν’ ἀποκτήσῃ ὄχι εὐζωΐαν, ἀλλὰ μίαν ἀνεκτὴν ζωήν, ὁ χωρικὸς αὐτὸς βοηθούμενος ἀπὸ τὸ Κράτος καὶ ὄχι ἀναμένων πολεοδομικὰ σχέδια, θὰ κατορθώσῃ νὰ σώσῃ τὴν οἰκογένειάν του, νὰ στεγασθῇ, νὰ ἐργασθῇ. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀνοικοδομήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλαχεν ἡ εὐθύνη, ἀλλὰ καὶ ἡ τιμή, τῆς ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας, νὰ σταματήσῃ αὐτὴν τὴν πορείαν, αὐτὸν τὸν δρόμον πρὸς μόνας τὰς ἐπιστημονικὰς λύσεις, καὶ νὰ στραφῇ πρὸς τὰς πρακτικὰς λύσεις, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν προσωρινὴν στέγασιν, στὴν οἱανδήποτε στέγασιν. Ὁ χωρικὸς ἐντὸς ὀλίγου χρονικοῦ διαστήματος, ὅταν κατορθώσῃ νὰ ἀναζωογονήσῃ τὴν οἰκιακήν του οἰκονομίαν, βοηθούμενος ὑπὸ τοῦ Κράτους, θὰ λύσῃ τὸ πρόβλημα τῆς ἀνοικοδομήσεως, ξανακτίζων πάλιν τὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα εἶχε κτίσει καὶ προηγουμένως. Ἀλλὰ ἕως τότε θὰ πρέπει νὰ κινηθῶμεν ὁπωσδήποτε. Δὲν μποροῦμε ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰ προβλήματα τῆς Ἑλλάδος συνολικῶς καὶ ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος. Θὰ μεταχειρισθῶμεν πᾶσαν μέθοδον καὶ πᾶν μέσον, ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ μείνωμεν ἀνοικοδόμητοι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Ἀβέρωφ ἔχει τὸν λόγον.

§173Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν.

§174Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερν.). Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη καὶ δὲν θέλει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις, ἀποδέχεται τοῦτο ἡ Κυβέρνησις.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συνέχισις τῆς μόνης συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9.5.46 Ν. Δ. «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀνοικοδομήσεως τῆς Χώρας», ἀναβάλλεται. Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καταθέτει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς ἔκδοσιν Ψηφισμάτων καὶ Νομ. Διαταγμάτων κατὰ τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς». Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6.30′ μ.μ. (Ὥρα 2.10′ π. μ.).