1946.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15η

Τετάρτη 5 Ἰουνίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.10′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἀναβάλλεται, ὡς μὴ εἰσέτι διανεμηθέντων. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος ν’ ἀναγνώσῃ τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς κλπ.

§2Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Τὸ Αʹ Πανελλήνιον Συνέδριον Θυμάτων Κατοχῆς ὑποβάλλει ψήφισμα ἔχον οὕτω: Ψήφισμα Τὸ Αʹ Πανελλήνιον Συνέδριον Θυμάτων Κατοχῆς, περιλαμβάνον εἰς τοὺς κόλπους του ἀντιπροσώπους τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων τοῦ κόσμου τῶν πολεμοπαθῶν καὶ Θυμάτων ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, διαπιστῶσαν τὴν οἰκτρὰν θέσιν τῆς χώρας μας ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ἐσωτερικοῦ διχασμοῦ καὶ ἀντιλαμβανόμενον ὅτι μόνον διὰ τῆς ὁμονοίας καὶ ἀγάπης μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνορθωθῇ ἡ χώρα μας καὶ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις τῶν ἐρειπίων της, ἀπηυθύνθη δι’ Ἐπιτροπῆς του πρὸς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων τῆς χώρας μας, καὶ ἀπήτησε τὴν κατάπαυσιν τοῦ συνεχιζομένου μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ἀλληλοεξοντικοῦ ἀγῶνος. Ποιεῖται ὅθεν ἔκκλησιν Πρὸς πάντα ἕλληνα ὅπως ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὰς πολιτικὰς ἀκρότητας καὶ ἀντεκδικήσεις καὶ τείνει χεῖρα συναδελφώσεως πρὸς πάντα ἀντίπαλόν του, ὅπως κάμνουν σήμερα τὰ θύματα, χάριν τοῦ γενικοῦ τῆς Πατρίδος συμφέροντος. Καλεῖ Τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων ὅπως ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ συμβάλῃ καὶ αὐτὴ μὲ πᾶν μέσον, ὡς ἔχει ἄλλωστε ὑποχρέωσιν, εἰς τὴν συνένωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὡς ρητὴ εἶναι ἡ ἀπαίτησις τῶν μαυροφορεμένων μητέρων, συζύγων, τέκνων καὶ τοῦ πολεμοπαθοῦς γενικὰ κόσμου, ὅστις περιλαμβάνεται εἰς ὅλας τὰς πολιτικὰς ἀποχρώσεις. Δηλοῖ Ὅτι θὰ θεωρήσῃ πάντα παρεμβάλλοντα προσκόματα εἰς τὸ σωτήριον ἔργον τῆς συμφιλιώσεως, ὡς ἐχθρὸν τῆς Πατρίδος μας. Τὸ παρὸν ἐντέλλεται τὸ Προεδρεῖον τοῦ Συνεδρίου, ὅπως ἐγχειρίσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ ἀποστείλῃ εἰς τὸν τύπον τῆς Πρωτευούσης καὶ τῶν ἐπαρχιῶν. Ἡ Πανελλήνιος Ὁμοσπονδία πωλησάντων ἀκίνητα Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ὑποβάλει ψήφισμα καὶ ζητεῖ ἀκύρωσιν δικαιοπραξιῶν συναφθεισῶν κατὰ διάστημα Κατοχῆς. Ἡ Ἀνωτάτη Διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ Δημοσίων Ὑπαλλήλων ζητεῖ τὴν ἀναπροσαρμογὴν τῶν μισθολογίων, τὴν κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 59 Συντακτικῆς Πράξεως καὶ λῆψιν μέτρων νοσοκομειακῆς περιθάλψεως κλπ. Ὁ Σύλλογος πυροπαθῶν Δ. Μακεδονίας ζητεῖ ὅπως ληφθῇ πρόνοια ἀναγκαστικῆς στεγάσεως καὶ ἀποσταλῇ ἱματισμός, τρόφιμα κλπ. Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ καθορισμὸν κατωτάτου ὁρίου ἡμερομισθίων, μισθῶν καὶ συντάξεων, ἐνίσχυσιν καὶ ἐπέκτασιν λειτουργίας ἀσφαλιστικῶν ὀργανισμῶν κλπ. Οἱ κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς ἀπολυθέντες ἀστυνομικοὶ ζητοῦν ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 3 καὶ 4 τῆς ὑπ’ ἀριθ. 91)45 Συντακτικῆς Πράξεως καὶ ἐπανέλθουν εἰς τὸ Ἀστυνομικὸν Σῶμα. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατοίκων πόλεως Ἀχαρνῶν Ἀθηνῶν, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἐπιβολὴν ὡς δημάρχου πόλεως ταύτης συμπολίτου των Παναγιώτου Παπακωνσταντίνου. Ὁ Δήμαρχος Ἰωαννίνων, ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος καὶ ὁ Ἰατρικὸς Σύλλογος διαμαρτύρονται δι’ υἱοθέτησιν παρὰ προκατόχου Κυβερνήσεως Α. Ν. 1072 «περὶ ἱδρύσεως Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας καὶ ὑπαγωγὴν τούτου εἰς Ἐφετεῖον Κερκύρας καὶ ζητεῖ κατάργησιν νόμου. Τὸ Σωματεῖον Ἐργατοϋπαλλήλων παραλαβῶν καὶ διανομῶν ἐφοδίων ΟΥΝΡΑ δι’ ὑπομνήματός του ζητεῖ 1) τὴν αὔξησιν τοῦ προσωπικοῦ Ο.Λ.Π. 2) τὴν μὴ ἀπόλυσιν προσωπικοῦ καὶ 3) τὴν ἐκ περιτροπῆς ἐργασίαν εἰς τοὺς συνοδοὺς κλπ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Πύργου ζητεῖ τὴν ταχεῖαν Κρατικὴν μέριμναν διὰ τὰς ζημίας ποὺ ὑπέστη ἡ παραγωγὴ κατὰ τὴν 24ην καὶ 25ην Μαΐου. Ὁ Σύνδεσμος Σταθμαρχῶν Ἐλεγκτῶν καὶ Ὑπαλλήλων γραφείων, ἰδιωτικῶν λεωφορείων Α.Π.Π. δι’ αἰτήσεώς των ζητοῦν 1) ὀργάνωσιν τῶν λεωφορείων ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐποπτείαν τοῦ Κράτους 2) ἵδρυσιν εἰδικοῦ Κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ 3) ὑπαγωγὴν τῶν Σταθμελεγκτῶν καὶ ὑπαλλήλων γραφείων εἰς τὸ Τ.Σ.Α. 4) ἀπομάκρυνσιν ἀπὸ τὰς διαφόρους γραμμὰς τῶν ἐργαζομένων ξένων πρὸς τὸ ἐπάγγελμα. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐργατῶν Πειραιῶς διαμαρτύρεται δι’ ἀπόλυσιν προσωπικοῦ Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας Ἀθηνῶν– Πειραιῶς. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν κρατουμένων εἰς Φυλακὰς Καλλιθέας ζητεῖ κατάργησιν 6)45 Συντακτικῆς Πράξεως. Ἡ Ἕνωσις Ἑλλήνων Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας καὶ αἱ συνεργαζόμεναι ὀργανώσεις Βορείου Ἑλλάδος διαμαρτύρονται διὰ τοὺς διωγμοὺς Ἑλληνισμοῦ Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ζητοῦν τὴν προσάρτησιν αὐτῆς εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Ἡ Ὁμοσπονδία ἁλιεργατῶν Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάσχεσιν τεσσάρων Γρί–Γρὶ τοῦ Συνεταιρισμοῦ ἁλιεργατῶν Καβάλλας δυνάμει τῆς ὑπ’ ἀριθ. 125653 διαταγῆς καὶ ζητεῖ τὴν κατάργησιν ταύτης. Ἡ Ἕνωσις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Καλαμπάκας διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην πραγματοποίησιν συστήματος περὶ ὑποχρεωτικῆς συγκεντρώσεως σίτου καὶ ζητεῖ ὅπως ἡ συγκέντρωσις σίτου ἐνεργηθῇ παρὰ τῶν Συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων. Οἱ Δημόσιοι Ὑπάλληλοι Θέρμου ζητῶσιν τὴν ταχεῖαν ἐπέμβασιν Ὑπουργείου Ἐφοδιασμοῦ καὶ ἀποστολὴν εἰδῶν τῆς ΟΥΝΡΑ. Ἡ Θεοδώρα Θ. Πότση κάτοικος Θεσσαλονίκης, δι’ αἰτήσεώς της ζητεῖ ὅπως ἐξαιρεθῇ τυχὸν ψηφίσεως νόμου ἀκυρώσεως ἀγοραπωλησιῶν Κατοχῆς. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν δι’ ὑπομνήματός του διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἵδρυσιν Ἐμπορικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἑλλάδος. Ἡ Ἕνωσις Πολεμιστῶν 1940–41 τῆς γραμμῆς τῶν πρόσω Ἀχαΐας, ἐκφράζει τὴν ἱκανοποίησίν της διὰ τὸ ψήφισμα τῆς Βουλῆς κατὰ τῆς Βουλγαρικῆς προκλητικότητος. Ὁ Ἐμπορικὸς Βιομηχανικὸς Σύλλογος Χαλκίδος, ζητεῖ κατάργησιν φόρου Ἀγροφυλακῆς ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων ἐμπορευμάτων. Οἱ ὁδηγοὶ Αὐτοκινήτων Βορείου Ἑλλάδος, ζητοῦν τροποποίησιν τοῦ νόμου 1086)9 3 46. Ἡ Ἐθνικὴ Συνομοσπονδία Ἐργατῶν Ἑλλάδος, ζητεῖ τὴν συμμετοχὴν καὶ ἐργατικῶν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς αἵτινες θὰ μεταβοῦν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τὰς Ἐθνικὰς διεκδικήσεις. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Εἰσαγωγικοῦ Συλλόγου Ἀμαλιάδος ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ νόμου περὶ ἀγοραπωλησιῶν περιόδου κατοχῆς ὡς καὶ τὴν κατάργησιν 114 Συντακτικῆς Πράξεως. Οἱ κάτοικοι Λευκῆς Τριφυλλίας ἀναφέρουν ἐπίθεσιν ὁμάδος 25 μελῶν ἀναρχικῶν στοιχείων καὶ ζητοῦν ἐνίσχυσιν δι’ ἀσφάλειάν των. Ἡ Ἐθνικὴ Γενικὴ Συνομοσπονδία Ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου τῆς Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ καταστρατήγησιν τοῦ νόμου 207)23–3–45 καὶ ζητεῖ τὴν ἐπαναφοράν του. Ὁ Ἐθνικὸς Σύνδεσμος Ἀναπήρων πολέμου 1940–41 Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς καὶ ἡ Γενικὴ Ἕνωσις Ἀναπήρων πολέμου 1912–22 ζητοῦν 1) αὔξησιν καὶ ἀναπροσαρμογὴν τῶν συντάξεων καὶ ἐπιδομάτων καὶ διαχωρισμὸν τῶν συνταξιούχων ἀναπήρων πολέμου ἀπὸ τῶν λοιπῶν κατηγοριῶν τῶν συνταξιούχων διὰ τὴν παροχὴν εἰδικῆς προστασίας 2) μελέτην καὶ ἱκανοποιητικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τῆς λειτουργίας Νοσοκομείων καὶ Σανατορίων κλπ. Οἱ κάτοικοι Καλαμακίου 1) Ι. Χαραλάμπους, Δ. Λάϊος, Ι. Λαΐου, δι’ ὑπομνήματός των ζητοῦν τὴν καταψήφισιν τοῦ Νομοσχεδίου περὶ ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀκινήτων των πρὸς ἵδρυσιν Ἀγγλικοῦ Στρατιωτικοῦ Νεκροταφείου. Ὁ Πρόεδρος παραρτήματος Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Λαμίας, ζητεῖ τὴν ὑποστήριξιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς τοῦ Νομοσχεδίου ὅπως οἱ συνταξιοῦχοι λαμβάνουν τὰ 85 ἑκατοστὰ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὁμοιοβάθμων των. Οἱ ὁπλῖται Χωροφυλακῆς δι’ ὑπομνήματός των ζητοῦν, ὅπως ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύϊ ὁ καταργηθεὶς ἐπὶ Δικτατορίας Συνταξιοδοτικὸς Νόμος τῆς 19 Νοεμβρίου 1935. Οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι γραφεῖς Πολεμισταὶ χαρακωμάτων, ζητοῦν τὴν προαγωγήν των εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ λόγῳ τῆς στασιμότητος εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν ἐπὶ πολλὰ ἔτη. Ἡ Χριστιανικὴ Ἕνωσις Νέων Ἀγρινίου, ζητεῖ τὴν ἀποστολὴν 5–6 ἀντιτύπων ἀπὸ κάθε σχολικὸν βιβλίον τοῦ Ο.Ε.Σ. Β. διὰ τὸ ἀναγνωστήριον τῆς πόλεως καὶ διευκόλυνσιν τῶν ἀπόρων μαθητῶν. Οἱ Καπνοπαραγωγικοὶ Συνεταιρισμοὶ Σερρῶν, διαμαρτύρονται δι’ ἀδράνειαν Ἀγροτραπέζης, ὅπως ἐνισχύσῃ καπνοκαλλιέργειαν καὶ ζητοῦν χορήγησιν καπνοκαλλιεργητικῶν δανείων καὶ πρόσθετον πλασματικὸν χιλίας κατ’ ὀκᾶν. Ἐπιτροπὴ Ἐθνικοφρόνων Δημοτῶν Κερατσινίου–Πειραιῶς, διαμαρτύρεται διὰ θρυλούμενον διορισμὸν ἑτεροδημότου Δημάρχου Χρήστου Μπουγᾶ καὶ ζητεῖ ἀναστολὴν διορισμοῦ. Τὸ Χρηματιστήριον Ἐμπορευμάτων Πειραιῶς, διαμαρτύρεται διὰ μελετωμένην ἵδρυσιν Ἐμπορικοῦ Ὀργανισμοῦ Ἑλλάδος. Ὁ Σύλλογος ἀγοραστῶν Ἀκινήτων Μακεδονίας 1941– 44, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 114)1946 Συντακτικῆς Πράξεως. Ἐπιτροπὴ Ἑνώσεως Πολεμιστῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν καθολικὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 113)46 Συν. Πράξεως. Ὁ Σύνδεσμος Οἰκογενειῶν Ἐλασοκρατουμένων Ὁμήρων δι’ ὑπομνήματός του παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι μέτρα διὰ τὴν σωτηρίαν καὶ παλινόστησιν τῶν ἐν Γιουγκοσλαυΐᾳ Ὁμήρων. Τὸ παράρτημα Χιτῶν Καλαμπακίου Δράμας ἐλπίζει ἀκραδάντως ὅτι οἱ Βουλευταὶ τοῦ Ἔθνους θὰ σώσουν τὴν Πατρίδα ἐκ τοῦ Κομμουνισμοῦ θέτοντες αὐτὸν ἐκτὸς Νόμου. Ἐπὶ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς των οἱ κάτοικοι Δολιανῶν Ἰωαννίνων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄνανδρον δολοφονίαν Λοχίου Μαρίου Παπαναστασίου γενομένην ὑπὸ ἀναρχοκομμουνιστῶν ὡς καὶ διὰ τὴν κατακρεούργησιν Ἐθνικοφρόνων Φ. Γκαραζιώτη καὶ υἱοῦ του, ζητοῦσιν τὴν ἄμεσον λῆψιν μέτρων. Ἡ Ἐπιτροπὴ καταδίκων Δράμας διαμαρτύρονται διὰ καταδικαστικὰς ἀποφάσεις τοῦ εἰδικοῦ Δικαστηρίου Δοσιλόγων. Οἱ ἀνάπηροι περιπτεριοῦχοι καὶ λιανοπωληταὶ Ἔβρου, διαμαρτύρονται διὰ τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως ὑπὸ τῶν Καπνοβιομηχάνων καὶ πρατηριούχων τῶν σιγαρέττων. Οἱ κάτοικοι Καρυστίας ζητοῦν τὴν ἐπαναφορὰν Ποιμενάρχου Μητροπολίτου Παντελεήμονος. Ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπὴ Αʹ Πανθεσσαλικοῦ Συνεδρίου ζητεῖ ἐπειγόντως, λόγῳ τῆς ἐνσκηψάσης θεομηνίας, τὴν ἀποστολὴν σπόρων βάμβακος, ἀραβοσίτου, σησαμίου, διὰ σπορὰν ὡς καὶ τὴν κρατικὴν ἐπιχορήγησιν δι’ ἀντικατάστασιν ζώων, οἰκημάτων κλπ. Ἡ Ἐκτελεστικὴ ὁμοσπονδία ἀρτεργατῶν Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ὑπ’ ἀριθ. 18290 Πράξεως Ὑπουργοῦ Ἐργασίας περὶ διορισμοῦ τῶν Τσιάκου Χατζηδημητρίου καὶ λοιπῶν ἀντιπροσώπων εἰς Τ.Α.Α. Ἡ Ἕνωσις Ἀποστράτων Μεσολογγίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἐπάρκειαν συντάξεως διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ἡ Συνομοσπονδία Ἑνώσεως Συνεταιρισμοῦ Λαρίσης διαμαρτύρεται διὰ τὸν μονοπωλιακὸν τρόπον τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς σιτηρῶν. Ὁ Βουλευτὴς Θεσ)νίκης Γεώργιος Θεμελῆς ὑποβάλει αἰτήματα τῆς Ὀργανώσεως Ἐθνικοφρόνων δημοδιδασκάλων Μακεδονίας–Θράκης καὶ παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι ταῦτα ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ Παιδείας καθότι ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου Στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Δι’ ἀναφορᾶς του ὁ Ἠλίας Ἀντων. Σαμπατακάκης διαμαρτύρεται διότι δὲν ἔτυχε πολεμικῆς συντάξεως καὶ παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὸν Νόμον καὶ ἡ Νόσος τοῦ Μπέϊζ Ντόου ἐξ ἧς προσεβλήθη καὶ κατέστη ἀνίκανος. Αἱ Διοικήσεις 47 Συνεταιρισμῶν Ὀρεστιάδος, διαμαρτύρονται δι’ ἀπολύσεις αἱρετῶν ἐκπροσώπων συνεταιρισμένου ἀγροτικοῦ κόσμου παρὰ τῷ Συμβουλίῳ Ἀγροτραπέζης. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καταθέτει τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων αὐτῆς τῆς χρήσεως 1946–1947 μετ’ ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Ἡ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ διὰ τὴν σύνταξιν προγράμματος Ἀνασυγκροτήσεως».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Φιλιατρῶν ζητούντων τὴν ἐπαναλειτουργίαν τοῦ ἰατρείου τῆς πόλεως, ὁ κ. Σπέντζας ἔχει τὸν λόγον.

§4Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἡ πόλις τῶν Φιλιατρῶν εἶναι μετὰ τὰς Καλάμας ἡ μεγαλυτέρα πόλις τῆς Μεσσηνίας. Ηὐδόκησε νὰ ἀποκτήσῃ ταμεῖον κατὰ τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκυβέρνα τὸ Κέντρον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπὸ κατωτέραν πολιτικὴν ἀντίδρασιν, ἀπὸ κατωτέραν ἀντιπολίτευσιν τόσον πρὸς τὸν προκάτοχόν του Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος συνέστησε τὸ ταμεῖον ὅσον καὶ πρὸς ἐμὲ προσωπικῶς διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς λειτουργίας τοῦ ταμείου τὰς ἑπομένας ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν. Τὸ ταμεῖον Φιλιατρῶν συνεστήθη κατόπιν ἀποφάσεως, ἡ ὁποία ἐλήφθη τρεῖς μῆνας πρὸ τῶν ἐκλογῶν περίπου. Δὲν εἶχε καμμίαν σχέσιν μὲ τὰς ἐκλογικὰς παροχὰς τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ συνεστήθη κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ταμείου Κυπαρισσίας, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ταμείου τούτου διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς περιφρείας ἐκείνας καθὼς καὶ ἐκθέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διαφωνῶν καὶ πρὸς τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας του προέβη εἰς τὴν ἀναστολὴν τῆς λειτουργίας τοῦ ταμείου ὑπείκων, ὄχι μόνον εἰς ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν, ἀλλὰ καὶ παράκλησιν συναδέλφου. Δὲν θὰ μὲ ἀφίσῃ ἀπὸ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἀδιαμαρτύρητον, διότι βλέπω εἰς ποῖα μέτρα καὶ μεθόδους κατερχόμεθα διὰ νὰ διεξαγάγωμεν τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας. Ἔσπευσε μετὰ τὰς διαμαρτυρίας νὰ ζητήσῃ τὴν ἔκθεσιν δευτέρου ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἀναμένομεν τὴν ἔκθεσιν διὰ νὰ ἴδωμεν, ἐὰν καὶ ὁ δεύτερος αὐτὸς ἐπιθεωρητής, θὰ βοηθήσῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ τὸν βοηθήσῃ εἰς τὸ νὰ ματαιώσῃ τὴν σύστασιν τοῦ ταμείου εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Φιλιατρῶν καὶ μὲ ποῖα ἐπιχειρήματα καὶ μὲ ποίας δικαιολογίας, διότι τότε θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐλέγξωμεν καὶ τὸν πιεζόμενον ἐπιθεωρητὴν διὰ νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτην γνώμην. Δὲν θέλομεν νὰ συγκρίνωμεν περισσότερον τὰς μεθόδους αὐτάς, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ τὴν καλυτέραν λύσιν, τὴν λύσιν ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ἀπὸ τὸν προκάτοχόν του Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος ὁμολογῶ πρὸς τιμήν του δὲν ὑπέκυψεν εἰς παρομοίας πιέσεις. Δὲν φρονοῦμεν ὅτι πρέπει νὰ ὑποφέρουν αἱ πόλεις, αἱ περιφέρειαι ἀπὸ προσωπικὰς ἀντιθέσεις καὶ ἀντιδικίας. Θὰ ἀναμείνωμεν νὰ ἀκούσωμεν τὰς δικαιολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν, κύριε Πρόεδρε καὶ πάλιν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§6Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνέρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ Βῆμα, χάριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, διότι θέλω νὰ ἔχω τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Βουλῆς, εἰς τὸ νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν ἀπόφασιν, ὑπὲρ τῆς δευτέρας εἰς πληθυσμὸν πόλεως τῆς Μεσσηνίας. Τὰ Φιλιατρά, κ. συνάδελφοι ἔχουν πληθυσμὸν ὑπὲρ τὰς 10.000 κατοίκους καὶ διὰ τοῦτο ἔχουν Δῆμον καὶ οὐχὶ Κοινότητα, εἶναι ἑπομένως κατάδηλον καὶ ἀναντίρρητον τὸ πρᾶγμα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀνασύστασις τοῦ ταμείου, διότι ταλαιπωροῦνται, μὴ ὑπάρχοντος ταμείου, δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ πολῖται καὶ ἄλλοι εἰς πληθυσμὸν ἀξιοπαρατήρητον. Πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει τὸ δίκαιον τοῦ πράγματος καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ τὸ ἀναγνωρίζει καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ συμφωνήσῃ.

§7Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχω νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ὅταν ἀνέλαβα τὸ Ὑπουργεῖον εὑρῆκα πράγματι μίαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο ἡ σύστασις ταμείου εἰς τὰ Φιλιατρά.

§8Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Εἶχε σταλῆ πρὸ 2μήνου.

§9Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Εἶχε συσταθῆ τὸ ταμεῖον αὐτὸ ἀπὸ 2μήνου, ἀλλὰ δὲν ἐλειτούργησεν. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι διαμαρτυρίαι βουλευτῶν καὶ τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς: Τὰ Φιλιατρὰ ἀπέχουν 15 χιλιόμ. περίπου ἀπὸ τὴν Κυπαρισσίαν καὶ οἱ Γαργαλιάνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπίσης πρωτεύουσα μεγάλης περιφερείας, ἀπέχουν περὶ τὰ 50 χιλιόμετρα ἐκ τῆς Κυπαρισσίας. Ἐτέθη ὡς ἑξῆς τὸ θέμα. Προκειμένου νὰ συσταθῇ ἓν ταμεῖον, θὰ ἔπρεπε νὰ συσταθῇ εἰς τὰ Φιλιατρά, ἀπέχοντα 15 χιλιόμετρα τῆς Κυπαρισσίας ἢ εἰς τοὺς Γαργαλιάνους, ἀπέχοντας περὶ τὰ 50 καὶ ἐξυπηρετοῦντας μεγαλειτέραν περιφέρειαν: Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐγὼ ἐζήτησα δι’ ἀναφορᾶς ἀπὸ τὸν ἐκεῖ ἐπιθεωρητὴν τὴν γνώμην του ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἀνέστειλα τὴν ἐνέργειαν αὐτήν, διότι προκειμένου νὰ συσταθῇ ἕνα ταμεῖον πρέπει τοῦτο νὰ συσταθῇ ὅπου εἶναι συντομώτερον.

§10Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Τὸ ἔγγραφον τῆς ἀναστολῆς δὲν τὸ προσυπέγραψεν ὁ Γενικὸς Διευθυντής σας, διαφωνήσας πρὸς ὑμᾶς.

§11Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν διεφώνησε κανείς. Καὶ ἐὰν διεφώνησεν ὁ Γενικός μου Διευθυντής, τὴν εὐθύνην τῶν ἐνεργειῶν τὴν ἀναλαμβάνω ἐγὼ προσωπικῶς.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς οἰκογενειῶν ἐκτελεσθέντων πατριωτῶν περιόδου κατοχῆς 1941–44, ζητούντων μέριμναν Κράτους, τροποποίησιν Νόμου 812 καὶ ἐξομοίωσιν τρόπου συντάξεως μὲ θύματα Ἀλβανικοῦ.

§13Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι συναφὴς πρὸς συζητηθεῖσαν ἤδη ἀναφορὰν ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπῆρξεν εὐμενὴς ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαγεωργίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§15Ν. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ὅταν, Κύριοι Βουλευταί, ὁ πέπλος τῆς ἀβεβαιότητος, τοῦ σκότους καὶ τοῦ μυστηρίου ἐκάλυψε τὴν χώραν αὐτήν, ἦσαν Ἕλληνες πατριῶται μὴ χαίροντες οὐδεμίαν ἰδιότητα, εἴτε τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου εἴτε τοῦ ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν πολιτείαν, οἱ ὁποῖοι ἀντέστησαν κατὰ τῆς βίας, τὴν ὁποίαν ἐφήρμοζεν ἓν συγκρότημα ἐγκληματιῶν. Ἡ ἀντίστασις αὐτὴ τῶν ἀνθρώπων ἐστοίχισε τὴν ζωήν των καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἄξιοι περισσοτέρας προσοχῆς αὐτοὶ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τυχαίως καὶ μοιραίως φέροντες τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀξιωματικοῦ ἢ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου ἐσύρθησαν εἰς τὰ βουνὰ ἢ εἰς τὴν ὁμηρίαν καὶ ἐθυσιάσθησαν διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ ἔθνους. Δι’ αὐτὰ τὰ θύματα οὐδεμία μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς μέριμνα ἐλήφθη. Ἀντιθέτως ἐλήφθη μέριμνα καὶ μάλιστα ἔχει ἤδη κατατεθῆ νομοθέτημα ὑλικῆς τιμῆς τῶν ἀρχηγῶν μονάδων, δι’ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀνωτέρους καὶ δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπωλέσθησαν, ἐνῷ κατὰ τοὺς γενικοὺς κανόνας ἐκεῖνοι δὲν δικαιοῦνται ὁπωσδήποτε, ἐφ’ ὅσον ἦσαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, μιᾶς συντάξεως. Οἱ πατριῶται ὅμως, εἰς τοὺς ὁποίους νομίζω, ὅτι κατὰ μείζονα λόγον τὸ ἔθνος ὀφείλει μεγίστας ὑπηρεσίας, δὲν ἐτιμήθησαν διὰ τῆς τοιαύτης προστασίας. Τὴν τοιαύτην αἴτησιν τῶν θυμάτων αὐτῶν ἐπικουρῶν, ὑποβάλλω καὶ ἐγὼ θερμὴν παράκλησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ὅπως τὴν υἱοθετήσῃ καὶ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα· διότι μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς, ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ, ἐδηλώθη βέβαια, ὅτι λαμβάνονται σύντονα μέτρα διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν, ὄχι ὅμως τῶν ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔφερον καμμίαν ἰδιότητα καὶ διὰ τοὺς ὁποίους οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη μέχρι σήμερον.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Δερδεμέζης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§17Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Εἶναι γνωστὴ ἡ πενία, κύριοι βουλεταί, τῶν θυμάτων τῶν ἐλασιτῶν. Ἐνῷ μέχρι σήμερον αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἔχουν λάβει μέτρα διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ διὰ τὰ θύματα τοῦ ἀμάχου πληθυσμοῦ, τὰ ὁποῖα ἔχουν δημιουργηθῆ ἀπὸ βομβαρδισμοὺς καὶ συνεπείᾳ βέβαια τοῦ πολέμου, διὰ τὰ θύματα ποὺ ἔχουν καταστῆ τοιαῦτα ἀπὸ τοὺς ἐλασίτας καὶ τῶν ὁποίων ἡ πενία εἶναι ἀκόμη μεγαλειτέρα, διότι γνωρίζομεν μὲ τὶ μανίαν ἐξεδικήθησαν οἱ ἐλασίται τοὺς ἐθνικόφρονας, νομίζω, ὅτι ἡ μεγαλυτέρα προσοχὴ ἔπρεπε νὰ δοθῇ, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν μέχρι σήμερον Κυβερνήσεων, εἰς τὰ θύματα αὐτὰ καὶ μάλιστα ὅταν καὶ σήμερον ἀκόμη βλέπομεν ἐθνικόφρονας νὰ πίπτουν θύματα τῶν ἐλασιτῶν καὶ νὰ μένουν ἀπροστάτευτα. Ἡ πενία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, γνωρίζω πολλοὺς ἀπὸ τὴν περιφέρειάν μου μερικοὶ τῶν ὁποίων ἔχουν 7 κόρες καὶ δὲν ἔχουν οὐδένα προστάτην εἶναι πολὺ μεγάλη. Δὲν εἶναι δίκαιον τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ ἀμέσως ἀρωγὸν πρὸς αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ; Δεδομένου διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, γνωρίζω, βέβαια, ὅτι καὶ αὐτοὶ ὑποφέρουν, τὸ Κράτος τοὺς βοηθεῖ. Ἀλλὰ νὰ ὑποφέρουν ἐξ ἴσου ὅλοι τοὐλάχιστον.

§18Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑπουργὸς Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὅλα τὰ παράπονα τῶν θυμάτων τῶν ἐλασιτῶν εἶναι δικαιότατα, δὲν ἠξεύρω ὅμως ἂν καὶ κατὰ πόσον θὰ ὑπάρξῃ ἐπάρκεια εἰς τὸν προϋπολογισμὸν διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν αἰτημάτων ὅλων αὐτῶν τῶν κατηγοριῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θέλω νὰ πιστεύσητε, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ θὰ πράξωμεν ὅ,τι εἶναι ἀνθρωπίνως δυνατόν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Θεολογίτης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Ἐθνικοφρόνων Παλαιοχωρίου Καβάλας, ζητούντων ἐξίσωσιν τιμῶν καπνῶν πωληθέντων εἰς χαμηλὰς τιμάς.

§20Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Τὸ παράπονον τῶν καπνοπαραγῶν ὁλοκλήρου τῆς Μακεδονίας καὶ Θράκης καὶ ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ὅτι διὰ κρατικῶν χρημάτων ἠγοράσθησαν μεγάλαι ποσότητες καπνῶν εἰς ἐξηυτελισμένας τιμάς, αἱ ὁποῖαι ἀρχίζουν ἀπὸ 1000 δραχμὰς μέχρι 2.000 καὶ 3.000 δραχμῶν. Ζητοῦν οἱ καπνοπαραγωγοί, οἱ ὁποῖοι ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς ἀνάγκης ἐπώλησαν τὰ καπνά των, νὰ πληροφορηθοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἀπὸ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποκομισθοῦν ἀπὸ τὰς ἐξευτελιστικὰς αὐτὰς τιμάς, κατὰ ἓν ποσοστὸν θὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὴν ἱκανοποίησιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον τόσον στοργικὸν εἶναι νὰ δίδῃ δάνεια διὰ ν’ ἀγοράζωνται τὰ καπνὰ καὶ τόσον φειδωλὸν προκειμένου νὰ ἱκανοποιήσῃ αὐτούς, οἱ ὁποῖοι παρήγαγον τὸν καπνόν. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, τί σκέπτεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, δηλαδὴ ἐπὶ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν καπνοπαραγῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν τὰ καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, ἀγορασθέντα διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου καὶ ἐὰν τὸ συντομώτερον θὰ καθορίσῃ τιμὰς ἀσφαλείας, διότι οἱ παραγωγοὶ ἀρνοῦνται πλέον νὰ παραδώσουν τὰ καπνά των. Νὰ πληροφορήσῃ δὲ ἐπίσης τὴν Βουλὴν ἐὰν καὶ πότε σκέπτεται ἀπὸ τὸ ἀντίτιμον τῶν καπνῶν, ἀπὸ τὰ διασωθέντα ἀπὸ Βουλγάρους νὰ δώσῃ τὸ ἀνάλογον ποσοστόν, εἰς ἐκείνους τοὺς οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται νὰ τὸ λάβουν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ν. Γρηγοριάδης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§22Ν. ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ. Εἶναι δίκαιον καὶ ἠθικὸν νὰ γίνῃ ἀναπροσαρμογὴ τῶν τιμῶν διὰ τὰς τάξεις ἐκείνας τῶν καπνοπαραγωγῶν, αἱ ὁποῖαι ἠναγκάσθησαν νὰ πωλήσουν τὰ καπνά των εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, σήμερον δὲ τὰ καπνὰ αὐτὰ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τῶν καπνεμπόρων, οἱ ὁποῖοι προκειμένου νὰ τὰ ἐξαγάγουν εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν θὰ πληρωθοῦν πρὸς 5.000 τὸ δολλάριον. Ἴσως διὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀναπροσαρμογὴ αὐτὴ τῶν τιμῶν. Νομίζω ὅτι τὸ αἴτημα τοῦτο τῶν καπνοπαραγωγῶν εἶναι δίκαιον καὶ δὲν βλέπω κανένα λόγον, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ προβάλῃ ἔναντι αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Θ. Μανωλόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§24Θ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι ὑπάρχουν καὶ παρόμοιαι περιπτώσεις μὲ τὴν νέαν ἀγορὰν καπνῶν, ἐξ ὧν εἰς τὸ αὐτὸ χωριὸ ἐδόθησαν 6.000 διὰ τὸ μαξοῦλι καὶ 2.000 διὰ τὸ ρεφοῦλι καὶ μετὰ 10 ἡμέρας ἐδόθησαν 10.000 διὰ τὸ μαξοῦλι καὶ 10.000 διὰ τὸ ρεφοῦλι. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα καὶ νὰ δώσῃ τιμὰς ἀσφαλείας, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον νὰ ἀφίσωμεν τὸν παραγωγὸν ἔκθετον εἰς τὴν ἀπληστίαν καὶ τὴν βουλιμίαν τῶν καπνεμπόρων, τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον τὰ κέρδη τῶν ἐμπόρων εἶναι τεράστια. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις ἐπίσης νὰ χωρήσῃ εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Κρατικοῦ λεγομένου Καπνικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀποτελέσῃ ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα καὶ ἐγγύησιν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ καπνοπαραγωγικοῦ κόσμου.

§25Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ ἐρώτησις ἀφορᾷ ἓν μέρος μόνον τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. Τὸ καπνικὸν ζήτημα θὰ συζητηθῇ προσεχῶς ἐξ ἀφορμῆς δύο ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐγγεγραμμέναι εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τοῦ ὅλου καπνικοῦ ζητήματος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου Πυροπαθῶν Γιαννιτσῶν αἰτοῦντος τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς στέγασιν πυροπαθῶν ἀγροτῶν, τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Καλλιγκότσης.

§27Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ βάρβαρος κατακτητής, κατεχόμενος ἀπὸ τὴν γνωστὴν μανίαν τῆς καταστροφῆς, δὲν παρέλειψε νὰ ἀφήσῃ ἀνεξίτηλα ἴχνη τῆς διαβάσεώς του ἐκ τῶν πόλεων Γιαννιτσῶν καὶ Ἐδέσσης, τῶν ὁποίων τὸ πλεῖστον μέρος, ὀλίγας ἡμέρας πρὸς τῆς ἀναχωρήσεώς του ἐθεώρησε καλὸν νὰ πυρπολήσῃ. Οὕτω ἔμειναν ἄστεγοι ἑκατοντάδες οἰκογενειῶν καὶ οἱ οὕτω πως παθόντες ποιοῦνται ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ ζητοῦν, ὅπως τὸ ταχύτερον ἀρχίσουν αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν στέγην καὶ δικαίως διαμαρτύρονται, διότι βλέπουν ὅτι καὶ τὸν ἐπικείμενον χειμῶνα θὰ διέλθουν ἄστεγοι. Ἡ θέσεις των εἶναι δεινὴ καὶ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως εἰς τὰς 2 αὐτὰς πόλεις εἶναι πολὺ ὀξύτερον ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν διότι αἱ πόλεις αὐταί, πλὴν τῆς τελευταίας καταστροφῆς ποὺ ἔπαθαν ἀπὸ τὸν ἐχθρόν, εἶχον ὑποστῆ ἐπίσης πυρκαϊὰς προηγουμένως καὶ ἀπὸ τὴν Ἔδεσσαν ἔχει καεῖ τὸ 60 καὶ 70% τῆς πόλεως. Ἐπίσης καὶ τὰ Γιαννιτσὰ τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποστῆ καταστροφὴν ἀπὸ τὸν προηγούμενον πόλεμον, εὑρίσκονται καὶ αὐτὰ εἰς δεινὴν θέσιν, τὰ δὲ ἐναπομείναντα σπίτια εἶναι κυρίως προσφυγικοὶ συνοικισμοί, τῶν ὁποίων ὁ χῶρος εἶναι ἀδύνατον νὰ χωρέσῃ καὶ στεγάσῃ καὶ ἄλλον κόσμον. Ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐλπίδα, ὅτι συντόμως θὰ ἴδωμεν οἰκοδομικὰς ἐργασίας, διότι αἱ περιφέρειαι αὐταὶ ἔχουν ἀπογυμνωθῆ ἀπὸ τὰ ὑγιᾶ στοιχεῖα καὶ τὰ ὑγιέστερα στοιχεῖα ἔχουν ἀπομακρυνθῆ, διότι αὐτὰ ἔπαθον τὴν καταστροφὴν καὶ γνωρίζετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν ἔχομεν ἀνάγκην ἐπανδρώσεως τῶν πόλεων καὶ τῶν χωρίων ἀπὸ ὑγιᾶ στοιχεῖα. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται κάθε ἐξαίρεσις καὶ προτίμησις, οὕτως ὥστε νὰ ἀρχίσουν αἱ οἰκοδομικαὶ ἐργασίαι εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Οἰκονόμου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§29Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Πρὸ δύο ἀκριβῶς ἐτῶν, κύριοι βουλευταί, μίαν ὡραίαν χαραυγὴν τοῦ θέρους 1944, ἡ ἱστορικὴ πόλις τῶν Γιαννιτσῶν καὶ ἡ μεγαλυτέρα ἀγροτικὴ πόλις τῆς χώρας μας εὑρέθη κυκλωμένη ἀπὸ τοὺς κατακτητάς. Ἀποτελέσματα τῆς κυκλώσεως αὐτῆς ἦσαν τὰ ἑξῆς, κύριοι. Συγκέντρωσις τοῦ ἄρρενος πληθυσμοῦ ὁλοκλήρου εἰς ἕνα κεκλεισμένον χῶρον, ὁμαδικὴ ἐκτέλεσις 60 ἀνθρώπων ἐκ τῶν καλλιτέρων τῆς πόλεως τῶν Γιαννιτσῶν μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνεται καὶ ὁ τότε Δήμαρχος Γιαννιτσῶν 60τούτης τὴν ἡλικίαν. Οἱ αἱμοβόροι κατακτηταὶ δὲν ἠρκέσθησαν εἰς τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον ἔχυσαν, δὲν ἱκανοποίησαν τὰ ἄγρια ἔνστικτά των ἀπὸ τὸ αἷμα ποὺ ἐχύθη ποταμηδὸν ἀπὸ τὴν ὁμαδικὴν αὐτὴν ἐκτέλεσιν καὶ ἀφοῦ περιώρισαν τοὺς ὑπολοίπους εἰς ἕνα ἄλλον χῶρον ἐπεδόθησαν εἰς τὴν δῄωσιν καὶ τὴν λεηλασίαν. Ἀλλὰ καὶ οὔτε ἡ λεηλασία τοὺς ἱκανοποίησεν καὶ ἔθεσαν πῦρ εἰς 1.000 καὶ πλέον κατοικίας καὶ καταστήματα τῆς πόλεως Γιαννιτσῶν, κατὰ τὰ ¾ ἀγροτικάς, διότι ὅπως σᾶς εἶπα, ἡ πόλις τῶν Γιαννιτσῶν εἶναι ἡ μεγαλυτέρα ἀγροτικὴ πόλις τῆς χώρας μας. Ὁ καπνὸς ἐφαίνετο ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ Πέλλης, τὴν Ἔδεσσαν, ἡ ὁποία ἀπέχει περίπου 50 χιλιόμετρα. Τοιαύτην καταστροφὴν ὑπέστη ἡ πόλις αὐτὴ ἡ ἱστορική, καὶ τὴν τοιαύτην καταστροφὴν ἐτόνισα διὰ νὰ καταδείξω τὸ μέγεθος τῆς καταστροφῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τῆς Ἀνοικοδομήσεως ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ Ὑφυπουργὸν τῆς Γεωργίας διὰ νὰ δείξουν ἐξαιρετικὴν φροντίδα καὶ πρόνοιαν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τόσου ἀριθμοῦ ἀγροτῶν τῆς πόλεως ἐκείνης. Τοῦτο πράττοντες οὐ μόνον θὰ ἀποκαταστήσωμεν ἕνα ἑλληνικὸν πληθυσμὸν παθόντα εἰς τοιοῦτον βαθμὸν καταστροφήν, ἀλλὰ θὰ ἀποκαταστήσωμεν ταχέως καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν διότι εἶναι γνωστὸν πόσον ἡ περιφέρεια ἐκείνη εἶναι παραγωγικὴ καὶ πόσον οἱ ἀγρόται ἐκεῖνοι οἱ καλοί, ὅταν ἀποκατασταθοῦν καὶ ἱκανοποιηθοῦν, θὰ ἀποδώσωσιν πολλαπλασίως. Εὐελπιστῶ ὅτι ἡ φωνή μου αὕτη θὰ εὕρῃ εὐήκοον οὖς εἰς τοὺς ἁρμοδίους Κυρίους Ὑπουργούς.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Χατζηγιάννης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§31Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ θέμα ἐξηντλήθη, κ. Πρόεδρε, καὶ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε.

§32Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ (Ὑπουργὸς Δημοσίων Ἔργων). Οἱ λαβόντες τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ προέδρου πυροπαθῶν Γιαννιτσῶν, ἀνέσυραν μόλις μίαν μικρὰν πτυχὴν τοῦ ὅλου δράματος τῶν ἀστέγων ἐκ τῶν πολεμικῶν περιπετειῶν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ θέμα αὐτὸ ἂν διηυρύνετο, ὅλοι θὰ ἤθελον νὰ λάβουν τὸν λόγον διὰ νὰ ἐνισχύσουν κάθε προσπάθειαν ἡ ὁποία θὰ ἔτεινεν εἰς τὴν στέγασιν τῶν ἀστέγων. Τὸ θέμα εἶναι τόσον μέγα ὥστε αὐτὴ ἡ μικρὰ ἐρώτησις δὲν δύναται βέβαια νὰ δώσῃ τὴν λύσιν καὶ τὴν ἐξάντλησιν. Θὰ ἦτο ἐντελῶς ἄδικον τὸ νὰ ἀποδοθῇ οἱαδήποτε ἀμέλεια εἰς τοὺς διαχειριζομένους τὸ ζήτημα αὐτὸ διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας σχεδὸν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχω ἀναλάβει τὸ Ὑπουργεῖον αὐτό, ἠθέλησα νὰ συζητήσω κάπως εὐρύτερον τὸ θέμα καὶ ἔκαμα μίαν διάσκεψιν εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ἐμπορικοῦ καὶ Βιομηχανικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν κατὰ τὴν ὁποίαν πολλοὶ ἐκ τῶν συναδέλφων παρέστησαν καὶ ἐξέθεσαν τὰς γνώμας των. Τὸ πρᾶγμα ἔχει μελετηθῆ ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς καὶ στοιχεῖα πλήρη ὑπάρχουν εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας καὶ τὸ ἐνδιαφέρον εἶναι ἐπίσης πλῆρες. Ἐκεῖ ὅπου, βέβαια, προσκόπτει τὸ ζήτημα, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν μέσων. Ἔχει γίνει ἐπίσης, νομίζω, συνείδησις ὅλων μας ὅτι αἱ καταστροφαὶ τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἑλλὰς καὶ τὰ ἐρείπια εἰς τὰ ὁποῖα ἔχουν μεταβληθῆ ὅλα της τὰ Δημόσια ἔργα, δρόμοι, σιδηρόδρομοι, λιμένες, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναστηλωθοῦν καὶ νὰ ἀναπληρωθοῦν διὰ τῶν μέσων τῶν ἰδικῶν μας καὶ μόνον. Καταβάλλεται καὶ θὰ καταβληθῇ ὅση εἶναι δυνατὸν προσπάθεια διὰ τῶν ἐσωτερικῶν μας μέσων, ἀλλὰ πάντως πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ὅτι αὕτη δὲν ἐπαρκεῖ οὔτε διὰ τὸ πολλοστημόριον τῶν πληγῶν, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐπουλώσωμεν. Ὑφιστάμεθα ὀχλήσεις ἐκ μέρους τῶν ἀντιπροσώπων τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν οἱ ὁποῖοι ζητοῦν νὰ προτιμηθοῦν αἱ περιφέρειαι αἱ ἰδικαί των καὶ εὑρίσκω δικαιολογημένον τὸ ἐνδιαφέρον των καὶ τὸν πόνον των ἀλλὰ πολλάκις μετὰ κάποιας ἴσως ὠμότητος ἀπαντῶ ὅτι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ ἱκανοποιήσωμεν πλήρως αὐτὰς τὰς ἀξιώσεις, τὰς δικαίας, ἐπαναλαμβάνω, ἀξιώσεις. Ἀπὸ ὅσα θὰ ἀκούσητε κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ αὔριον ἢ μεθαύριον, θὰ ἴδητε ποῖα μέσα διατίθενται διὰ τοὺς σκοποὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὸ μεγαλύτερον τῆς ἐσωτερικῆς προσπαθείας ἀλλὰ καὶ τὸ ἐλάχιστον ἀπέναντι ἐκείνων τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν διὰ νὰ καλύψουν τὴν προσπάθειαν αὐτήν. Τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον διετέθη διὰ τὴν ἀνοικοδόμησιν κατ’ ἀρχὴν ἐτέθη ὡς πρώτη ἀνάγκη νὰ χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν κοπὴν τῶν καέντων δένδρων—καψάλες,—τῶν ξύλων τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἕνα τεράστιον πλοῦτον Ἐθνικὸν καὶ ἓν ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα ὑλικὰ τῆς ἐνοικοδομήσεως καὶ αὐτῶν ζητοῦμεν κατὰ πρῶτον τὴν ἐξασφάλισιν. Ἐννοεῖται ὅτι, ἂν αὐτῶν τῶν δένδρων δὲν γίνῃ ἡ κοπὴ καὶ ἡ ἀποφλοίωσις, θὰ ἀρχίσῃ ἴσως ἡ σῆψις, καὶ εἶναι τόσον πολύτιμος ἡ ξυλεία τὴν στιγμὴν αὐτὴν ποὺ ἀνοικοδομεῖται ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη. Ἀπὸ ἐκεῖ, λοιπόν, θὰ ἀρχίσωμεν. Χρειάζονται 5 δισεκατομμύρια δραχμῶν διὰ τὴν κοπὴν αὐτῶν τῶν καψαλῶν. Χρειάζονται ἄλλα τόσα διὰ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον θὰ κοποῦν εἰς τὰ πριονιστήρια. Χρειάζονται καὶ ἄλλα τόσα διὰ νὰ μεταβληθοῦν αὐτὰ εἰς δοκοὺς καὶ σανίδας. Μένει ἕνα μικρὸν περιθώριον κατόπιν, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ προσπαθήσωμεν νὰ συμπληρώσωμεν τὰ ἡμιτελῆ, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔγιναν πέρυσι καὶ δὲν ἐσκεπάσθησαν, δὲν ἀπέκτησαν πατώματα, δὲν ἀπέκτησαν παράθυρα, δὲν ἀπέκτησαν στέγας, καὶ μικράς τινας νέας οἰκοδομὰς νὰ ἀρχίσωμεν. Λυποῦμαι διότι τὰ λέγω αὐτὰ ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι ὑπεύθυνος καὶ ὁ ὁποῖος θὰ τὸ ἐθεώρουν, βέβαια τιμήν μου, νὰ ἠμπορέσω νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὸ μέγεθος τῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ καταστήσω καὶ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ κοινωνοὺς τῆς πραγματικότητος.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ε. Σωτηριάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς Προέδρου Κοινότητος Γουμενίτσης, διαβιβάζοντος παράκλησιν Προέδρων Κοινότητος Παιονίας, περὶ ἐπανιδρύσεως Ἐπαρχίας καὶ διορισμοῦ Ἐπάρχου.

§34Ε. ΣΩΤΗΡΙΑΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορά, περιέχει αἴτημα τῶν κατοίκων τῆς περιφερείας Γουμενίτσης τῆς ἐπαρχίας Παιονίας. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Γουμενίτσης, ὑποβάλλει τὴν ἀναφορὰν αὐτήν, προερχομένην ἐξ ὀνόματος ὅλων τῶν Προέδρων τῶν Κοινοτήτων τῆς Ἐπαρχίας αὐτῆς. Οἱ παλαιότεροι ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἐνθυμοῦνται πότε, πῶς καὶ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἱδρύθη ὁ Νομὸς Κιλκίς, ὁ ὁποῖος ἀπετελέσθη ἀπὸ τὰς δύο Ἐπαρχίας, Κιλκὶς καὶ Παιονίας. Καὶ τότε, κ. βουλευταί, ἐλάβομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πόσον ἄδικος ἦτο ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον συνεκροτήθη ὁ Νομὸς αὐτός, ἐκ τοῦ ὁποίου, παρὰ τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων τῆς Ἐπαρχίας Παιονίας, προσετέθη ἡ Ἐπαρχία αὐτή, ἡ ὁποία καμμίαν ἀπολύτως σχέσιν οὔτε οἰκονομικήν, οὔτε συγκοινωνιακὴν δὲν εἶχε μὲ τὴν ἕδραν τοῦ Νομοῦ, τὴν πόλιν τοῦ Κιλκίς. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου προέκυψαν ποικίλαι δυσχέρειαι κατὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κατοίκων τῆς Ἐπαρχίας Παιονίας. Ἰδίως τὸν χειμῶνα, ὁπότε ἡ ἀπ’ εὐθείας ἐπικοινωνία τῶν δύο Ἐπαρχιῶν ἦτο ἀδύνατος, οἱ κάτοικοι καὶ αἱ Κοινοτικαὶ Ἀρχαὶ ἦσαν ὑποχρεωμέναι νὰ κατέρχωνται εἰς Θεσσαλονίκην καὶ ἐκ Θεσσαλονίκης νὰ ἔρχωνται εἰς Κιλκὶς διὰ τὰς ὑποθέσεις των. Ἐάν, λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ἦτο τὸ πρᾶγμα τόσον δύσκολον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην—ὁπότε εἴχομεν ἀρίστας συγκοινωνίας —φαντάζεσθε πόσον δραματικὴ κατήντησεν ἡ κατάστασις τώρα, μὲ τὴν ἐξάρθρωσιν τῶν συγκοινωνιῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἐπὶ πλέον λόγον κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικόν, συνεστήθη ἡ ἐπαρχία Παιονίας καὶ διωρίσθη Ἔπαρχος, ὁ ὁποῖος, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἠσχολεῖτο μὲ τὰς ὑποθέσεις τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ καὶ κυρίως, ἤσκει τὴν γενικωτέραν κρατικὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν αἱ συνθῆκαι εἶναι, ὁμολογουμένως, ἐξαιρετικαί. Ἀτυχῶς κατηργήθη ἡ ἐπαρχία, εἰς τὰς σημερινὰς δὲ ἐξόχως δυσκόλους περιστάσεις εἶναι ὁμολογουμένως ἐθνικὴ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη ἡ ἐπανασύστασίς της, τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον βλέπομεν ὅτι εἰς τὸν Λαγκαδᾶν, μίαν πόλιν ἡ ὁποία ἀπέχει μόλις 20 χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν Θεσ)νίκην καὶ ὅπου δὲν ὑπάρχουν οἱ εἰδικοὶ λόγοι τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, εἰς τὸν Λαγκαδᾶν, λέγω, ὑπάρχει ἐπαρχία. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἱδρυθῇ ἐπαρχία ἐν Γουμενίτσῃ, ἄλλως νὰ τοποθετηθῇ ὁ ἐν Λαγκαδᾷ Ἔπαρχος εἰς Παιονίαν. Ἐὰν φρονῇ, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ ἐπαρχία εἰς τὸν Λαγκαδᾶν καὶ ἄν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σοβαρόν, ἂν λόγοι δηλ. οἰκονομικοὶ δὲν ἐπιτρέπουν τὴν δαπάνην, θὰ συνίστων κάτι ἄλλο εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσπασθῇ ἕνας ἐκ τῶν πλεοναζόντων ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τῆς Γεν. Διοικήσεως Κεντρικῆς Μακεδονίας, ἕνας εἰσηγητής, φέρ’ εἰπεῖν, ἢ τμηματάρχης τις καὶ εἷς γραφεύς, ὥστε νὰ ἀπαρτισθῇ ὁ πυρὴν αὐτῆς τῆς ἐπαρχίας εἰς τὴν Γουμενίτσαν. Νομίζω, ὅτι ἡ λύσις αὕτη εἶναι καὶ ἀνώδυνος ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιβαρύνσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ θὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὴν υἱοθετήσῃ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πίψος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§36Χ. ΠΙΨΟΣ. Ἡ ἐπαρχία Παιονίας εἶναι ἕνα τμῆμα τοῦ Νομοῦ Κιλκίς. Ἔπαρχος εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν ἐτοποθετήθη ἀπὸ τὸ 1919, ἐτοποθετήθη δὲ καὶ διὰ τοὺς λόγους ποὺ ἀνέφερεν ὁ συνάδελφος κ. Σωτηριάδης, καὶ διὰ λόγους ἀποστάσεως ἀπὸ τὴν Θεσ)νίκην. Ὑπῆρχον τότε καὶ ὑφίστανται καὶ σήμερον ἀκόμη, ἰσχυρότεροι λόγοι ὑψίστης ἐθνικῆς ἀνάγκης. Μέχρι τοῦ 1945 ὁ ἔπαρχος Παιονίας ἐξετέλει τὰ καθήκοντά του, ἰδιαιτέρως δὲ ὁ τελευταῖος, ὀνόματι Κωστόπουλος εἰς βαθμὸν ἀνώτερον περιγραφῆς ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Ἀλλὰ οἱ ἐαμοκομμουνισταὶ ἐλασίται, μὴ δυνηθέντες νὰ τὸν παρασύρουν μὲ τὸ μέρος των τὸν ἐξετέλεσαν τὸ 1943. Μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τῶν Γερμανικῶν στρατευμάτων ἐκ Γουμενίτσης ἕδρας τῆς ἐπαρχίας, ἐθεώρησαν καλὸν νὰ τοποθετήσουν ὡς ἔπαρχον Παιονίας ἕνα «καπετάνιον», ὁ ὁποῖος ἤρχισε, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νὰ ἀλληλογραφῇ μὲ τὴν Γεν. Διοίκησιν καὶ τὰς ἄλλας Δημοσίας Ὑπηρεσίας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον ἐπροτάθη ἀπὸ τὴν Γεν. Διοίκησιν Θεσ)νίκης καὶ κατηργήθη ἡ θέσις τοῦ ἐπάρχου, διὰ νὰ μὴ εὑρίσκεται τὸ ἐπίσημον Κράτος εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀλληλογραφῇ μὲ τὸν ἐαμοκομμουνιστὴν ἔπαρχον. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουν σήμερον τὴν τοποθέτησιν ἑνὸς ἐπάρχου εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι λόγοι ὑψίστης ἐθνικῆς ἀνάγκης, τοὺς ὁποίους ἀποφεύγω νὰ ἀπαριθμήσω. Ὑποβάλλω διὰ τοῦτο τὴν θερμὴν παράκλησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως τὸ ταχύτερον, κατὰ οἱονδήποτε τρόπον, ἔστω καὶ κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ὑπέδειξεν ὁ συνάδελφος κ. Σωτηριάδης, νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, εἰς τὴν Γουμενίτσαν, ἕνας ἐκπρόσωπος τοῦ Κράτους, διὰ νὰ τὸν αἰσθάνωνται ὄχι μόνον αἱ Ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος των μήτε ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς σημερινὰς κρισίμους περιστάσεις ποὺ διέρχεται ἡ ἐπαρχία αὐτή. Διὰ νὰ αἰσθάνωνται ὄχι μόνον αἱ ὑπηρεσίαι, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν αἰσθάνωνται καὶ νὰ ἐνθαρρύνωνται οἱ ἐναπομείναντες ἐθνικόφρονες τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, καί ὅλος ὁ ἄλλος ἑλληνικὸς πληθυσμός, ὁ ὁποῖος ἀπέδειξεν ὅτι παρέμεινεν ἀσυγκίνητος καὶ ἀκλόνητος κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου, διότι δὲν ὑπέκυψεν εἰς καμμίαν τρομοκρατίαν καὶ κατῆλθε σύσσωμος καὶ ἐψήφισε. Διὰ τοὺς λόγους, λοιπόν, αὐτοὺς καὶ διότι δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἀπροστάτευτα τὰ θύματα τὰ πολυάριθμα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ τὰ ὁποῖα ζητοῦν ἐκπρόσωπον τοῦ Κράτους. Εἶναι λόγοι σοβαροὶ καὶ πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ τοποθετηθῇ ἔπαρχος εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν.

§37Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀναμφιβόλως ἔχετε δίκαιον, ἡ ἐπαρχία πρέπει νὰ ἐπανασυσταθῇ διὰ χιλιάδας λόγους.

§38Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἀνεφέρθησαν διὰ τὴν ἐπανασύστασιν τῆς ἐπαρχίας Παιονίας εἶναι ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μετ’ εὐμενείας θὰ εἰσακουσθοῦν καὶ θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπανασύστασις τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Πρὸ πάσης δὲ τελικῆς λύσεως, ἔχω ἤδη ζητήσει πληροφορίας καὶ ἀπὸ τὰς Γεν. Διοικήσεις καὶ ἀπὸ τοὺς Νομάρχας καὶ ὅταν μοῦ δοθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὐταὶ θὰ ἐξετασθοῦν ἐν τῷ συνόλῳ τὰ ζητήματα καὶ ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι θὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἐπανασύστασιν τῆς ἐπαρχίας Παιονίας, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ λόγοι αὐτοὶ εἶναι ὑπ’ ὄψει τοῦ Ὑπουργείου, διότι οἱ λόγοι αὐτοὶ εἶναι σοβαροὶ καὶ εὐθὺς ὡς δοθῇ ἡ ἀπάντησις, ἡ ὁποία θὰ εἶναι εὐνοϊκή, σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι θὰ γίνῃ ἡ ἐπανασύστασις τῆς ἐπαρχίας Παιονίας.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς κεκανονισμένης ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου, τοῦ σχεδίου ψηφίσματος «περὶ τῶν ψηφισμάτων τῆς Δʹ. Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς καὶ τροποποιήσεων ἢ συμπληρώσεων, τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς», καὶ ψήφισις αὐτοῦ. Συνυποβάλλεται ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ψηφίσματος, τῆς ἁρμοδίας ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὁμοφώνως ἐνέκρινε τοῦτο. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Δαρβέρης, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ Ἐπιτροπῆς.

§40Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς συνελθοῦσα τὴν παρελθοῦσαν Δευτέραν κατήρτισε τὸ ψήφισμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ στηριχθῇ ἡ Βουλὴ διὰ τὴν ψήφισιν τῶν ψηφισμάτων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει της καὶ ὅσα ἀκριβῶς περιεῖχον οἱ Κανονισμοὶ τοῦ 1911 καὶ τοῦ 1927 καὶ κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ἵνα ὁμοφώνως προτείνῃ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ ψήφισμα, τὸ ὁποῖον κατήρτισε, δηλαδὴ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συζητοῦνται τὰ ψηφίσματα. Ἀλλὰ διὰ νὰ εἶναι ἀσφαλεστέρα ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος τούτου ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ πρόκειται μόνον περὶ ψηφισμάτων συνταγματικοῦ περιεχομένου, ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν ἵνα μόνον ὡς ψηφίσματα ὑποβάλλονται ἐν γένει σχέδια συντακτικοῦ περιεχομένου καὶ νὰ συζητῶνται μετὰ τὴν ὑποβολήν, τὴν ἐκτύπωσιν καὶ τὴν διανομὴν τῶν σχεδίων τούτων, τοῦτο δὲ διὰ νὰ μὴ στερηθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ δικαιώματος τῆς συζητήσεως τῶν νόμων εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν, διότι τὰ μὲν ψηφίσματα, ὡς γνωρίζετε, ψηφίζονται εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν, ἐνῷ οἱ νόμοι συζητοῦνται εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Λοιπὸν διὰ νὰ μὴ στερήσῃ τοῦ δικαιώματος τούτου τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ἐνέκρινεν ὅπως ὑποβάλλονται ὡς ψηφίσματα μόνον ἐνέργειαι συνταγματικοῦ καθαρῶς περιεχομένου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων κατήρτισε τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν διαφορὰν ἔχει μὲ τὰ ἄλλα ψηφίσματα τοῦ 1911 καὶ τοῦ 1927, διότι τότε ἠδύναντο νὰ συζητῶνται καὶ ἄλλα θέματα κατεπειγούσης φύσεως, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἔκρινεν, ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον κατεπειγούσης φύσεως, ἦτο δυνατὸν νὰ περιληφθῶσι καὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα οὐσιαστικῶς ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ μειώσουν τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς προκειμένου λόγου περὶ συζητήσεως νομοσχεδίων εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Λοιπόν, ἐπὶ τῇ βάσει τούτων κατηρτίσθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν ψήφισμα, ὁ ὀργανισμὸς δηλαδή, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίζωνται τὰ ψηφίσματα μὲ προϋπόθεσιν μόνον τὸ συνταγματικὸν περιεχόμενον. Ἐπίσης κατηρτίσθη καὶ ὁ κανονισμός.

§41Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰσάγονται πρὸς συζήτησιν καὶ τὰ δύο ψηφίσματα;

§42Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ ἕνα μόνον. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω, ὅτι ὁμοφώνως ἡ Ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε τὸν καταρτισμὸν τοῦ ψηφίσματος, ὅπως διατυποῦται εἰς τὸ διανεμηθὲν φύλλον, δηλαδή, ψηφίσματα θὰ γίνωνται μόνον διὰ συντακτικοῦ περιεχομένου γεγονότα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§44Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μὲ τὰ δύο ψηφίσματα, κύριοι βουλευταί, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται σήμερον.......

§45Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὸ πρῶτον μόνον.

§46Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Καὶ τὰ δύο ἔχουν τὴν αὐτὴν προϋπόθεσιν. Τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα τοῦ πρώτου ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ δευτέρου ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον προσδιορίζει τὴν ἔκτασιν τῆς ἁρμοδιότητος τῆς παρούσης Συνελεύσεως. Δὲν θὰ εἰσέλθω πάντως εἰς λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ δευτέρου. Διὰ τῶν δύο σήμερον εἰσαγομένων ψηφισμάτων γίνεται ἀπαρχὴ τοῦ συντακτικοῦ ἔργου τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐπὶ τῶν θεμάτων συντακτικοῦ περιεχομένου ἡ Βουλὴ δὲν πρόκειται νὰ διακριθῇ ἐπὶ τῇ βάσει κομματικῶν κριτηρίων. Ἐλπίζω ἐπίσης, ὅτι μετὰ σύντονον καὶ γόνιμον ἐργασίαν θὰ κατορθώσῃ νὰ δώσῃ τὸν συνταγματικὸν ἐκεῖνον χάρτην, ὁ ὁποῖος θὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας τοῦ Ἔθνους καὶ εἰς τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας τῆς συγχρόνου ἐποχῆς. Βάσις καὶ προϋπόθεσις, προδικαστικὸν τρόπον τινὰ ζήτημα καὶ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου ψηφίσματος, εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ χαρακτῆρος τῆς παρούσης Συνελεύσεως. Ὑπεστηρίχθη, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι Ἀναθεωρητική. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὁ χαρακτὴρ τῆς Βουλῆς εἶναι ἀναμφισβητήτως συντακτικὸς ἀνεξαρτήτως ὀνόματος.

§47Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βεβαίως, ἀναμφισβητήτως.

§48Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Πρῶτον, διότι Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μόνον κατὰ τὰς διατυπώσεις τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος τοῦ ἀναθεωρηθέντος τὸ 1911, τὸ ὁποῖον ἐν προκειμένῳ δέν ἐφηρμόσθη. Δεύτερον, διότι τὸ διάταγμα τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν ὥρισεν, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὴν ἁρμοδιότητα ἀναθεωρήσεως ὄχι μόνον τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων, ἀλλὰ ὅλων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφοροῦν τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος.

§49Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι λάθος. Ἐκλήθη ὁ λαὸς πρὸς ἐκλογὴν βουλευτῶν Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς καὶ οὐχὶ Συντακτικῆς Συνελεύσεως.

§50Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Μεταχειρίζεται μόνον τὴν λέξιν ἀναθεώρησις τὸ διάταγμα τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, λέξιν ὅμως χρησιμοποιουμένην πάντοτε, ὅταν δὲν πρόκειται περὶ συντάξεως πολιτεύματος ἐξ ὑπαρχῆς. Ἀλλ’ ὅταν γίνεται ἀναθεώρησις θεμελιωδῶν διατάξεων τὸ ἔργον ἔχει καθαρῶς συντακτικὸν χαρακτῆρα.

§51Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἀναθεώρησις τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος.

§52Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Τὸ οὐσιωδέστερον ὅμως γεγονὸς καὶ ἐπιχείρημα, κύριοι βουλευταί, ἀνεξαρτήτως νομικῶν τύπων, εἶναι τοῦτο, ὅτι προηγήθη τῆς ἐκλογῆς τῆς παρούσης Βουλῆς δεκαετὴς ἐκτροπὴ ἀπὸ τῆς συνταγματικῆς νομιμότητος, κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀποστερηθῇ ὁ λαὸς τοῦ δικαιώματος νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν συνταγματικὴν νομιμότητα, μετὰ μίαν δεκαετῆ ἐκτροπήν, ὥστε ipso iure εἶναι συντακτικὴ ἡ συνέλευσις. Ἡ ἐκτροπὴ ἄλλοτε μὲν ὠφείλετο εἰς βούλησιν ἀρνήσεως καὶ ἀποστερήσεως τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ καὶ ἄλλοτε εἰς ἀναπόδραστον ἀνάγκην. Ὁπωσδήποτε ὅμως, ὑπάρχει ἡ δεκαετὴς ἐκτροπὴ καὶ κατὰ συνέπειαν, ἡ πρώτη συνερχομένη Βουλή, ἔχει συντακτικὰ δικαιώματα, ἐξαιρέσει ἑνὸς θέματος, τὸ ὁποῖον ἐξῃρέθη ἀπὸ τὴν ἰδικήν της ἁρμοδιότητα διὰ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἄμεσον ἁρμοδιότητα τοῦ λαοῦ.

§53Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἐξουσία νὰ ἐξαιρεθῇ.

§54Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Δὲν ὑπῆρχε νομικῶς ἐξουσία διὰ νὰ ἐξαιρεθῇ, ἀλλὰ ἐκ τῶν πραγμάτων ἐξῃρέθη. Πάντως ἀπὸ ἡμᾶς ἐξαρτᾶται μόνον νὰ περιβάλλωμεν καὶ διὰ τῆς τυπικῆς δυνάμεως τὴν ἐξαίρεσιν. Ἀλλ’ οὐσιαστικῶς ἡ ἐξαίρεσις ἔχει ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβληθῆ, ἡ ἐξαίρεσις ἔχει συντελεσθῆ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς πολιτικῆς πραγματικότητος ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀπέρρευσεν ἡ παροῦσα Βουλή. Ἐκτὸς ὅμως τῶν ἐπιστημονικῶν καὶ οὐσιαστικῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τοῦ συντακτικοῦ χαρακτῆρος τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ ἐκ τῆς συνταγματικῆς ἱστορίας τῆς χώρας δυνάμεθα ν’ ἀντλήσωμεν ἐπιχειρήματα. Διότι ἔχομεν δύο ὅμοια προηγούμενα. Τὴν Βουλὴν τοῦ 1920, ἡ ὁποία ἐξελέγη ὡς Ἁπλῆ Βουλὴ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐπιχειρήματος τῆς προηγουμένης ἐκτροπῆς ἀπὸ τῆς συνταγματικῆς νομιμότητος, μετετράπη εἰς τὴν Γʹ Συντακτικὴν Συνέλευσιν. Καὶ τῆς Βουλῆς τοῦ 1926–27, ἡ ὁποία ἐνῷ ἐξελέγει ὡς Ἀναθεωρητικὴ μὲ 15θήμερον μάλιστα προθεσμίαν ἀναθεωρητικῆς δικαιοδοσίας, μετετράπη οὐσιαστικῶς εἰς Συντακτικὴν καὶ διότι ἐξέδωκε ψηφίσματα ἰσχύοντα παραλλήλως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ διότι ἐπελήφθη τῆς ἀναθεωρήσεως θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς, κ. βουλευταί, κριθῇ τὸ ζήτημα τοῦ χαρακτῆρος τῆς παρούσης Βουλῆς, νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν ἄλλα οὐσιώδη ζητήματα, τὰ ὁποῖα ν’ ἀπασχολήσουν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ εἰδικωτέρου περιεχομένου τῶν ψηφισμάτων. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ψηφίσματος θὰ ἤθελον νὰ κάμω μόνον δύο παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη παρατήρησις εἶναι μᾶλλον φραστική, τὸ σχέδιον γράφει εἰς τὸ 1ον ἄρθρον του: «Ἡ 4η Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ δύναται ν’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ ζητημάτων συνταγματικοῦ χαρακτῆρος». Ἐπειδὴ κατ’ ἀρχὴν ἡ χρῆσις τῆς λέξεως «συνταγματικὸς» χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς συμφώνους πρὸς τὸ Σύνταγμα πράξεις καὶ ὄχι διὰ τὰς πράξεις τῆς συντασσούσης ἐξουσίας, νομίζω, ὀρθοτέραν τὴν διατύπωσιν «συντακτικοῦ χαρακτῆρος». Ὑπάρχει καὶ δευτέρα οὐσιαστικωτέρα παρατήρησις· ἡ συντακτικὴ ἐξουσία ἔχει ἀναγνωρισθῆ ἀπὸ τοῦ 1864 παρ’ ἡμῖν, ὅτι ἀσκεῖται ὑπὸ ἑτέρου μόνον τῶν παραγόντων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, δηλαδὴ ὑπὸ τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Τὸ ψήφισμα ἔχει διατύπωσιν ἐκ τῆς ὁποίας δύναται νὰ προκύψῃ, ὅτι αἱ συνταγματικαὶ μεταρρυθμίσεις χρειάζονται ἐπικύρωσιν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ διατύπωσις τῆς § 2 θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἐντολὴ πρὸς δημοσίευσιν νὰ δίδεται ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ προκύπτει ρητῶς, ὅτι εἶναι ὑποχρεωτική, καὶ πρέπει μάλιστα νὰ γίνεται ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, κατ’ ἐμὲ ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως, καθ’ ἣν ἔγινε δεκτὸν τὸ ψήφισμα. Ἀφ’ ἑνὸς τότε θὰ ἔχῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἡ ὁποία παρέχει μόνον τὴν ἐντολὴν πρὸς δημοσίευσιν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἐξασφαλίζεται ἡ ὑποχρεωτικότης τῶν ψηφισμάτων καὶ ἡ ὑποχρεωτικὴ ἰσχύς των, ἀσχέτως πρὸς τὴν βούλησιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς λειτουργίας. Τὸ θέμα ἔχει καὶ τὴν πρόσθετον σημασίαν, ὅτι μὲ τὴν ὀρθὴν διατύπωσιν δὲν θὰ γεννῶνται ζητήματα ἑρμηνείας περὶ τοῦ χαρακτῆρος τῆς παρούσης Βουλῆς καὶ περὶ δυνατότητος νὰ ἐκδίδῃ ψηφίσματα καθαρῶς συντακτικοῦ χαρακτῆρος. Βασικῶς ὅμως ἔχει τὴν σημασίαν, ὅτι ἡ συντακτικὴ ἐξουσία παραμένει εἰς τὸν λαόν. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι δὲν χρειάζεται μακρυλογία ἐπὶ τῶν προβλημάτων, ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω παρὰ μόνον, ὅτι δὲν πρέπει μὲ κανένα τρόπον νὰ προκαλῇ δισταγμὸν ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς παρούσης Βουλῆς ὡς Συντακτικῆς Συνελεύσεως. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἔχουν γίνει ἀντικείμενον ἐκτροπῆς καὶ παραβάσεως, ὡς ἐπὶ παραδείγματι αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 3–20 περὶ ἀτομικῶν ἐλευθεριῶν, αἱ περὶ δικαστικῆς ἐξουσίας καὶ πολλαὶ ἄλλαι. Δὲν πρέπει δὲ νὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχήν μας, ὅτι καθαρῶς συντακτικὸν ἔργον θὰ ἦτο καὶ μόνη ἡ ἀποκατάστασις τῆς Συνταγματικῆς νομιμότητος, πολὺ περισσότερον ὅταν συντρέχῃ μὲ ἀναθεώρησιν θεμελιωδῶν διατάξεων. (Χειροκροτήματα).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Α. Βαμβέτσος.

§56Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι εὐτύχημα, ὅτι μετὰ τριῶν καὶ πλέον ἑβδομάδων κοινοβουλευτικοῦ βίου, εἰσερχόμεθα πλέον εἰς τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ εἰς τὸ νομοθετικόν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀνέμενον, ὅτι ἡ εἴσοδος αὐτὴ θὰ γίνῃ κατὰ τρόπον πλήρη, ἐγένετο κατὰ τρόπον ἀπολύτως μειονεκτικόν. Ἡ πρωτοβουλία τοῦ ψηφίσματος περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης συνελεύσεως, ἔδει νὰ προήρχετο, κατ’ ἐμέ, ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὄχι ἐκ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ ἐπειδὴ παρῆλθον 15 ἡμέραι, χωρὶς ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον τοιούτου ψηφίσματος, ἐνόμισα, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω ἐγὼ ὡς βουλευτὴς πρότασιν ψηφίσματος περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν τῆς 4ης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Λυποῦμαι ὅτι τὸ Προεδρεῖον δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν πρότασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὤφειλε κατὰ καθῆκον νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοὐλάχιστον συγχρόνως μετὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ψηφίσματος, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ ἰδική μου πρότασις ἦτο πληρεστέρα, διότι ἀνεφέρετο εἰς τὸ ὅλον ἔργον τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ κύριον ἔργον τῆς παρούσης Βουλῆς εἶναι τὸ ἀναθεωρητικόν. Τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι τὸ νομοθετικόν, διότι ἔπειτα ἀπὸ τὴν καταστροφήν, ἔπειτα ἀπὸ τὸν ἐμφύλιον σπαραγμόν, πρέπει ν’ ἀνορθώσωμεν ἐπὶ τῶν ἐρειπίων τὴν νέαν Ἑλλάδα. Καὶ τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν θὰ τὸ ἐπιτελέσωμεν διὰ τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, ἀλλὰ διὰ τῶν νομοθετημάτων. Ὑπάρχει σειρὰ νομοθετικῶν διαταγμάτων τῆς κατοχῆς καὶ τῶν μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν Κυβερνήσεων πρὸς κύρωσιν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλήν. Ἄν πρέπει μὲ τὰ Νομοθετικὰ αὐτὰ Διατάγματα ν’ ἀπασχοληθῶμεν, διὰ τῆς κανονικῆς κατὰ τὸ Σύνταγμα ψηφίσεως, δὲν θὰ ἀρκέσῃ οὔτε μία 20ετία διὰ νὰ τελειώσῃ τὸ ἔργον αὐτό, χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν, ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσέλθωμεν καὶ εἰς τὸ κύριον ἔργον τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Τὸ ψήφισμα ὡς ὑπεβλήθη περιωρισμένον μόνον εἰς τὰ ζητήματα τοῦ συντακτικοῦ περιεχομένου, εἶναι ἀτελές. Πρὶν εἰσέλθω ὅμως εἰς τὰς παρατηρήσεις μου, ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσω καὶ ἐγὼ τὸ θέμα τοῦ χαρακτῆρος τῆς παρούσης συνελεύσεως. Τὸ ζήτημα εἶχε γεννηθῆ καὶ κατὰ τὴν συνέλευσιν τοῦ 1936, ὁπότε καὶ πάλιν εἶχον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος καὶ εἶχον διατυπώσει τὴν ἄποψιν, ὅτι ἡ συνέλευσις ἐκείνη δὲν ἦτο οὔτε ἀναθεωρητικὴ οὔτε συντακτική, ἀλλ’ ἦτο κάτι μεταξὺ ἀμφοτέρων. Τὸ ἴδιον ἔχω νὰ εἴπω καὶ ὡς πρὸς τὴν παροῦσαν. Ὁ χαρακτὴρ ὁ ἀναθεωρητικὸς καὶ ὁ χαρακτὴρ ὁ συντακτικὸς δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Σώματος. Ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν συνεζητήθη ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου κατῆλθε τοῦ βήματος. Τὸ ζήτημα δηλ. ἂν ἡ παροῦσα συνέλευσις εἶναι διαλύσιμος ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἢ ὄχι. Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κυριώτερον σημεῖον τοῦ συντακτικοῦ χαρακτῆρος αὐτῆς. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ συντακτικὴ Συνέλευσις εἶναι Σῶμα ἀπολύτως κυρίαρχον καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαλυθῇ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Μέχρι τοῦ σημείου αὐτοῦ νομίζω ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν ὅσον ἀφορᾷ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ παρόντος Σώματος. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς νομίζω ὅτι ἡ 4η Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ δὲν εἶναι συντακτικὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν δύναται νὰ διαλυθῇ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας. Πέραν ὅμως τοῦ σημείου αὐτοῦ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι πλήρως συντακτικὸν πλὴν ἑνὸς σημείου, τοῦ σημείου δηλ. τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος. Διὰ νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ χαρακτῆρος μιᾶς Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, δέν ἀρκεῖ ἁπλῶς νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ κείμενα τῶν Συνταγμάτων, πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς πολιτικὰς καταστάσεις. Ἡ ἐπιστήμη τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου δὲν σημαίνει μόνον ἐπιστήμην Δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἐπιστήμην πολιτικῆς. Καὶ τὰ ὅρια εἶναι τόσον ἐγγὺς ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ διακρίνωμεν πότε τερματίζεται τὸ Δίκαιον καὶ πότε ἀρχίζει ἡ πολιτική. Εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς καταστάσεως προδήλως ἀντισυνταγματικῆς ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος. Διότι, ὡς ὀρθῶς εἶπεν, ὁ ἐξ Εὐβοίας συνάδελφος, δὲν συνῆλθεν ἡ παροῦσα Βουλὴ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶναι ἄρα ἡ Βουλὴ τοῦ ἄρθρου 108 ἡ μὴ δικαιουμένη νὰ θίξῃ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις.

§57Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Οὔτε ἡ Βουλὴ τοῦ 1911 εἶχε συνέλθει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Κατὰ συνέπειαν αὐτὸς δὲν εἶναι λόγος νὰ μὴ ἀναθεωρήσῃ τὰς ἄλλας διατάξεις πλὴν τῶν τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος.

§58Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀσφαλῶς ναί. Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἀντικείμενον καθορισμοῦ τῆς ἁρμοδιότητος ὑπὸ τοῦ Σώματος αὐτοῦ τούτου. Εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντ)τος ἀναμφιβόλως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὅτι τὸ Διάταγμα τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν τῆς παρούσης Βουλῆς ἔθεσε τὰ ὅρια τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Τὸ δὲ Διάταγμα τοῦτο ἐγένετο δεκτὸν ὑφ’ ὁλοκλήρου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Ὅταν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τούτου, ἀδιαμαρτυρήτως πάντες οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐκπρόσωποι τῶν πολιτικῶν κομμάτων, κατῆλθον εἰς τὰς ἐκλογάς, τοῦτο σημαίνει ὅτι ὁμόφωνος ἡ κοινὴ γνώμη, ὁμόφωνος ὁ ψηφίσας Ἑλληνικὸς λαός, ἀπεδέχθη τὴν κατὰ τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο ἄσκησιν τοῦ ἔργου τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἑπομένως ἡ ἐντολὴ ἡ δοθεῖσα ὑπὸ τοῦ λαοῦ εἰς ἡμᾶς εἶναι νὰ ἀναθεωρήσωμεν πάσας τὰς διατάξεις πλὴν τῶν ἀφορωσῶν τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος. Καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὑπάρχει ὡσαύτως ἡ πολιτικὴ πραγματικότης, ὅτι παραπλεύρως τῆς διατάξεως ταύτης πρόκειται νὰ γίνῃ δημοψήφισμα, παγκοσμίως καὶ γενικῶς ἀναγνωρισθέν, τὸ ὁποῖον θὰ τερματίσῃ τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακόν. Ἡ ἀπόφασις τοῦ συνόλου τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτικοῦ κόσμου περὶ διενεργείας τοῦ δημοψηφίσματος, διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος, ἀφίνει εἰς ἡμᾶς νὰ λύσωμεν πᾶν, ὅ,τι ὁ λαὸς ἀπ’ εὐθείας δὲν θὰ κάμῃ, ἀσκοῦντες τὴν κυριαρχίαν τὴν λαϊκήν, ἐν τῷ κύκλῳ τοῦ Συντάγματος, πλὴν τῶν ἀναγομένων εἰς τὸ πολιτειακόν, διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐξέρχονται τῶν ὁρίων τῆς δικαιοδοσίας μας. Πέραν τοῦ σημείου τούτου πάντα τὰ λοιπὰ εἶναι ζητήματα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἀπόφασιν ἡμῶν. Δηλ. ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ ποίας διατάξεις τοῦ Συντάγματος θέλει νὰ τροποποιήσῃ. Περιορισμὸν ἔχομεν ἕνα καὶ μόνον τὸ πολιτειακόν. Πέραν τούτου οὐδένα ἔχομεν περιορισμόν. Εἴμεθα ἐλεύθεροι νὰ θίξωμεν πᾶσαν διάταξιν. Τοῦτο εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον φυσικὸν καθόσον, ὡς γνωρίζουν οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὸ Συνταγματικὸν Δίκαιον, δὲν ὑπάρχουν σαφῆ τὰ ὅρια μεταξὺ θεμελιωδῶν καὶ μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων. Οἱ συνταγματολόγοι ἀπαριθμοῦντες τὰς θεμελιώδεις διατάξεις, παραθέτουν ὁλόκληρον κατάλογον χωρὶς νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ δώσουν ἐπιστημονικὰ κριτήρια τοῦ τὶ εἶναι θεμελιώδεις καὶ τὶ δὲν εἶναι θεμελιώδεις διατάξεις. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐκκινήσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ ποῖαι εἶναι θεμελιώδεις καὶ μὴ διατάξεις. Ἄρα περιορισμὸς νομικὸς δὲν ὑπάρχει.

§59Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ λαὸς δὲν μᾶς ἔδωσεν ἐντολὴν νὰ ἀναθεωρήσωμεν τὸ Σύνταγμα;

§60Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Μᾶς ἔδωσεν ἐντολὴν σύμφωνα μὲ τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθησαν πάντες.

§61Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ τίνα λόγον λοιπὸν νὰ ὀνομάσωμεν τὴν Βουλὴν ταύτην Συντακτικὴν συνέλευσιν καὶ νὰ ἐμπλακῶμεν εἰς ἕνα κύκλον, εἰς ἕνα ἀδιέξοδον;

§62Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι δὲν εἶναι Συντακτική, διότι ἐπιτρέπεται ἡ διάλυσις τῆς παρούσης Συνελεύσεως διὰ πράξεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§63Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ εἴπωμεν ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως καθ’ ὅλους τοὺς συνταγματολόγους ἀποτελεῖ θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ τὴν θεμελιώδη αὐτὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ὁ λαὸς τὴν ἐπεφύλαξεν εἰς τὸν ἑαυτόν του;

§64Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι θεμελιώδεις διατάξεις.

§65Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἄλλη.

§66Χ. ΛΑΔΑΣ. Αἱ δύο Βουλαὶ ἢ ἡ μία καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλες διατάξεις θεμελιώδεις.

§67Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Νὰ σᾶς διαβάσω τί λέγει ὁ Σαρίπολος. Τί εἶναι θεμελιώδεις διατάξεις;

§68Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὰ ξέρω αὐτά.

§69Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀφοῦ τὰ ξέρετε τί μὲ ρωτᾶτε;

§70Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἐρωτῶ: διατί νὰ ἐμπέσωμεν εἰς τὴν δύσκολον θέσιν νὰ δώσωμεν τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς Συντακτικῆς Συνελεύσεως, ἐνῷ εἶναι Ἀναθεωρητικὴ Βουλή;

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἁπλῆν ἐρώτησιν; Ὅταν λέγωμεν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, τί ἐννοοῦμεν;

§72Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐννοοῦμεν ἂν θὰ εἶναι βασιλευομένη δημοκρατία ἢ ἀβασίλευτος δημοκρατία ἢ ἀπόλυτος μοναρχία.

§73Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἐννοοῦμεν ὅτι κυβερνᾶται ὑπὸ τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ, εἶναι ἔμμεσος δημοκρατία, δὲν εἶναι οὔτε μοναρχία, οὔτε ὀχλοκρατία. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι ὅπως δὲν εἶναι καθωρισμένον ποῖαι εἶναι αἱ θεμελιώδεις διατάξεις καὶ ποῖαι δὲν εἶναι θεμελιώδεις, πολὺ ὀλιγώτερον ἔχει καθορισθῆ, ἢ μᾶλλον οὐδόλως ἔχει καθορισθῆ τί ἐννοοῦμεν λέγοντες μορφὴν τοῦ πολιτεύματος.

§74Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἡ ἐπιστημονικὴ θέσις τοῦ ζητήματος κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ ὁποία δὲν εἶναι γνώμη τοῦ Πάπα, ἀλλὰ ἑνὸς ἀσχολουμένου ὁπωσδήποτε μὲ τὸ συνταγματικὸν δίκαιον, ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν, καὶ ἔχοντος ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ συγγραφικὸν ἔργον, ἐκτὸς τῆς δικηγορικῆς του πρακτικῆς, εἶναι, ὅτι ὅταν λέγωμεν κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ Διατάγματος περὶ προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, ἐννοοῦμεν ἐκεῖνο μόνον τὸ σημεῖον τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ τὴν ἄμεσον κρίσιν τοῦ λαοῦ διὰ τοῦ ἐπικειμένου δημοψηφίσματος. Δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν, περὶ τοῦ τί εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος, πρόκειται νὰ ἑρμηνεύσωμεν ὡρισμένα κείμενα καὶ ὡρισμένην Ἑλληνικὴν πολιτικὴν πραγματικότητα. Ἡ ἀνεγνωρισμένη Ἑλληνικὴ πολιτικὴ πραγματικότης εἶναι, ὅτι ἐτέθη εἰς τὴν ἄμεσον κρίσιν τοῦ λαοῦ ἓν καὶ μόνον ζήτημα, ἐὰν θὰ ἔχωμεν βασιλευομένην ἢ ἀβασίλευτον δημοκρατίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ μορφὴ τοῦ πολιτεύματος, τὴν ὁποίαν ἐννοεῖ τὸ Διάταγμα τὸ προκηρῦξαν τὰς ἐκλογάς, καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς πολιτικὸς κόσμος ὁ παριστάμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Πέραν τούτου, ὅλα τὰ ἄλλα θέματα, εἶναι θέματα ἀναγόμενα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς συνελεύσεως ἡ ὁποία εἶναι κυρίαρχος νὰ ἀποφασίσῃ ποίας θέλει καὶ ποίας δὲν θέλει νὰ μεταβάλῃ διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἄλλο τὸ ποίας δύναται καὶ ποίας δὲν δύναται, ἄλλο τὸ ποίας θέλει καὶ ποίας δὲν θέλει. Ἡ παροῦσα Βουλὴ δύναται νὰ ἀναθεωρήσῃ πάσας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, πλὴν ἑνὸς μόνον ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος τὸν ἀρχηγὸν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καὶ φυσικὰ κατὰ συνεκδοχὴν ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὰς σχετικὰς μὲ αὐτό. Διότι, βεβαίως, δὲν δυνάμεθα π.χ. νὰ συζητῶμεν τὰ περὶ διαδοχῆς τοῦ θρόνου ἐφ’ ὅσον δὲν λύεται προηγουμένως τὸ ζήτημα ἂν θὰ ὑπάρχῃ βασιλευομένη ἢ ἀβασίλευτος δημοκρατία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι συντακτικὴ ἡ παροῦσα Συνέλευσις, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι εἶναι σῶμα κυρίαρχον, δὲν εἶναι σῶμα μὴ διαλυόμενον, ἀλλὰ σῶμα δυνάμενον νὰ διαλυθῇ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας. Αὐτὰ ἐξάγονται ἐξ ἑρμηνείας τῶν ὑφισταμένων διατάξεων. Διότι θὰ ἦτο, κατ’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, παραφροσύνη νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ διαλυθῶμεν καὶ ὅτι θὰ ὑπάρχωμεν εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Καὶ φοβοῦμαι, ὅτι, ἂν ὁ τόνος, ὁ ὁποῖος ἐπεκράτησε κατὰ τὰς διαρρευσάσας τρεῖς ἑβδομάδας, συνεχισθῇ, θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ διαλυθῶμεν προώρως, καὶ θὰ διαλυθῶμεν προώρως. Νὰ προσέξωμεν τὸν τρόπον καθ’ ὃν θὰ ἀσκήσωμεν τὰ ἔργα μας, διότι, ἂν δὲν ἀναδειχθῶμεν ἄξιοι τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν περιμένει διακοπὰς τῶν ρητόρων ἄνευ λόγου καὶ κενὰς ρητορικὰς φράσεις, τότε, ἂν δὲν διαλυθῶμεν, θὰ μᾶς διαλύσουν. (Χειροκροτήματα). Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἐτέθησαν ἀπὸ μέρους μου σαφῶς τὰ νομικά, τὰ συνταγματικὰ καὶ τὰ πολιτικὰ ὅρια τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν. Ὅτι δηλ. ἡ παροῦσα Βουλὴ ἔχει εὐρύτατον ἀναθεωρητικὸν χαρακτῆρα, περιοριζομένη μόνον ἐν τῇ δυνάμει της, ἐπὶ τῆς διατάξεως τῆς περιλαμβανομένης εἰς τὸ θέμα τοῦ δημοψηφίσματος, ὅτι ὅμως δὲν εἶναι συντακτικὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι δὲν δύναται νὰ διαλυθῇ. Οὕτω πως τιθεμένου τοῦ ζητήματος, ἐρωτᾶται κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ἀσκήσῃ τὰ νομοθετικὰ καὶ συντακτικὰ αὐτῆς ἔργα. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον εἶχον θέσει τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1936. Τούτων οὕτως ἐχόντων, νομίζω ὅτι τὸ ψήφισμα ὑπῆρξε καὶ κατὰ τὴν βάσιν καὶ κατὰ τὴν διατύπωσιν ἀπολύτως ἀτυχές. Καὶ θὰ ἦτο προτιμώτερον νὰ ληφθῇ ὡς βάσις, ὄχι διὰ λόγους πνευματικῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ διὰ λόγους πληρότητος, τὸ σχέδιον ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ τοῦτο διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Διότι τὸ συντακτικὸν ἔργον δὲν εἶναι τὸ μόνον οὔτε τὸ κυριώτερον. Τὸ κυριώτερον εἶναι τὸ νομοθετικὸν καὶ ἡ λύσις τῶν ἐθνικοοικονομικῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἐνώπιον ἡμῶν. Θὰ εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ αὐτὴ τὰ ἐργασθῇ ἂν ἐπιμένωμεν νὰ ψηφίζωμεν πᾶν νομοθέτημα εἰς δύο ἀναγνώσεις. Καὶ ἂν αὐτὸ ἐγένετο δεκτὸν εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1936, ποὺ εἶχε πολὺ ὀλιγώτερα ἔργα πρὸ αὐτῆς, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὸν προκειμένου περὶ τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἄν θελήσωμεν ν’ ἀπασχοληθῶμεν καὶ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν μελέτην τῶν χιλιάδων νομοθετημάτων τῆς κατοχῆς καὶ τῶν κυβερνήσεων τῆς Μ. Ἀνατολῆς καὶ τὰς ἑκατοντάδας τῶν νομοθετικῶν διαταγμάτων τὰ ὁποῖα ἐξέδωκαν αἱ κυβερνήσεις ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως καὶ ἐντεῦθεν, ὑπολογίζετε πόσος χρόνος θὰ χρειασθῇ καὶ μάλιστα ἂν ὅλοι οἱ βουλευταὶ φιλοδοξοῦν νὰ λάβουν τὸν λόγον ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου; Ὄχι μόνον πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰς ἀναγνώσεις, ἀλλὰ θὰ πρέπει διὰ τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἄλλους περιορισμοὺς νὰ εἰσαγάγωμεν ὡς πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ρητόρων καὶ τὸν χρόνον τὸν ὁποῖον θὰ καταναλίσκῃ ἕκαστος.

§75Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Καὶ διὰ τοὺς νέους νόμους;

§76Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Νομίζω διὰ πάντας. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ὑποβάλλω τὴν κάτωθι διατύπωσιν. Ἡ Βουλὴ τοῦ 1936 εἶχεν υἱοθετήσει παρόμοιον ψήφισμα. Ἀπὸ τὸ σχέδιον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποδέχομαι τὴν τελευταίαν παράγραφον τὴν ἀφορῶσαν τὸν κανονισμόν. Ἀλλὰ κατὰ τὰ λοιπὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «§ 1. Τό τε ἀναθεωρητικὸν καὶ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς ἀσκεῖται διὰ ψηφισμάτων. § 2. Τὰ ψηφίσματα τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς εἰσάγονται, συζητοῦνται καὶ ψηφίζονται, κατὰ παρέκκλισιν τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, εἰς μίαν μόνην ἀνάγνωσιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον μετὰ ἐπεξεργασίαν τῶν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. § 3. Ἐκ τούτων τὰ μὲν συντακτικοῦ περιεχομένου ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ Βασιλέως (διακόπτων τὴν ἀνάγνωσιν, λέγει): «..........» Δὲν συμφωνῶ μὲ τὴν διατύπωσιν τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου «ὑπὸ τοῦ ἀσκοῦντος τὴν βασιλικὴν ἐξουσίαν», διότι ἐφόσον ὅλοι οἱ νόμοι καὶ τὰ διατάγματα ἐκδίδονται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Βασιλέως, θὰ ἦτο βυζαντινολογία τὸ νὰ μὴ λέγωμεν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως. (Ἐξακολουθεῖ τὴν ἀνάγνωσιν). Τὰ δὲ νομοθετικοῦ, κυροῦνται καὶ δημοσιεύονται κατὰ τὸ ἄρθρον 36 τοῦ Συντάγματος. § 4. Κατὰ τὴν ἐπίθεσιν τῆς Μεγάλης τοῦ Κράτους Σφραγῖδος, τὰ ψηφίσματα λαμβάνουν αὔξοντα ἀριθμόν. § 5. Τροποποιήσεις καὶ συμπληρώσεις τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς δύνανται κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς παρούσης Βουλῆς νὰ εἰσάγωνται, συζητῶνται καὶ ψηφίζωνται κατὰ τὴν παράγραφον 2 τοῦ παρόντος, ἰσχύουν δὲ ἀπὸ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν Πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως, καθ’ ἣν ἐψηφίσθησαν. § 6. Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ ψηφίσματος, περιλαμβάνει τὸ σύνολον τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς παρούσης Βουλῆς δὲν ἄφινε δὲ καμμίαν δυνατότητα εἰς παρελκύσεις καὶ ἀπωλείας χρόνου, ἀλλὰ μᾶς ἐπιτρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν γονίμως εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἀναμένει ἀπὸ ἡμᾶς ὁ Ἑλληνικὸς λαός. (Χειροκροτήματα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χ. Λαδᾶς.

§78Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ σχεδίου ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ψῆφον σας, ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικάλων, εἶναι καταφανής. Διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Τρικάλων, διὰ τῆς τροπολογίας του προσπαθεῖ διὰ τοῦ αὐτοῦ ψηφίσματος νὰ λύσῃ δύο ἁρμοδιότητας, τὴν νομοθετικὴν καὶ τὴν συντακτικὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς. Ὁμιλῶ περὶ συντακτικῆς ἁρμοδιότητος, καίτοι ὅπως θὰ ἴδητε παραιτέρω, ἐγώ, διαφωνῶ διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα συντακτικὴ Συνέλευσις. Ἐν ᾧ κατηγορεῖ τὸ ψήφισμα τῆς Ἐπιτροπῆς Κανονισμοῦ, ὅτι θέτει προέχουσαν θέσιν καὶ εἰς μόνον τὸ ζήτημα τῆς συντακτικῆς ἁρμοδιότητος, δύναται νὰ ὑποστῇ τὴν κατηγορίαν, ὅτι τὸ ἰδικόν του ψήφισμα θεωρεῖ προέχουσαν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς τὴν νομοθετικὴν καὶ ἑπομένως προσπαθεῖ διὰ τοῦ αὐτοῦ ψηφίσματος νὰ λύσῃ τὰς δύο ἁρμοδιότητας. Γεγονὸς εἶναι ὅτι ὅταν ἐγειρομένου ζητήματος περὶ τῆς νομοθετικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς προκύψουν ὅλα αὐτά, περὶ τῶν ὁποίων τόσον ὡραῖα ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς Τρικάλων, τότε θὰ συζητήσωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἡ νομοθετικὴ αὐτὴ ἐπεξεργασία προτάσεων νόμων. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν εἶναι δυνατὸν μαζὶ νὰ ἀναμίξωμεν τὰ νομοθετήματα τὰ ὑπὸ οἱονδήποτε τύπον, διότι πράγματι δὲν ἔμεινε τύπος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς δεκαετίας. Εἶναι καὶ συντακτικαὶ πράξεις, εἶναι καὶ νομοθετικὰ διατάγματα, εἶναι ἀναγκαστικοὶ νόμοι. Δὲν ἔχουν κἂν διαφορετικὸν ἀριθμόν. Ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν φερ’ εἰπεῖν 1235 πρέπει νὰ ἐρευνᾶτε διαφόρους κώδικας, διὰ νὰ ἰδῆτε ποίου ἔτους εἶναι καὶ ὁ νόμος αὐτὸς ἢ ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις. Ὅταν πρόκειται λοιπόν, νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς νομοθετικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς, τότε βέβαια, θὰ συζητήσωμεν καὶ τὸ ψήφισμα ὑπὸ τὴν μορφὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν τὸ φέρει ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Τρικάλων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαγάγωμεν διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας περατώσεως καὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν περιόδων τῆς δεκαετίας εἰς τὸν αὐτὸν τύπον καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς τρεχούσης νομοθετικῆς ἐργασίας.

§79Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Τὸ ἐκάματε καὶ εἰς τὸ 1936. Τὸ ψήφισμα τὸ ἰδικόν μου εἶναι ἐπανάληψις τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1936.

§80Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ἀντίγραφον τοῦ ψηφίσματος τοῦ 1936, ἀλλὰ εἶναι ἐπίσης βέβαιον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσάγεται ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι πρόκειται περὶ ἁρμοδιότητος τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὄχι τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ, ὄχι δηλαδὴ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι θὰ ἐγένετο ἡ ἐπεξεργασία καλύτερον ἢ χειρότερον, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἁρμοδιότητος, ἐφ’ ὅσον γίνεται, λέγω, ἡ συζήτησις περὶ τῆς συντακτικῆς δικαιοδοσίας τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ συναναμίξωμεν καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, καθ’ ἣν στιγμὴν τότε θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ καθιερώσωμεν ἄλλην διαδικασίαν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἄλλην διαδικασίαν διὰ τὴν κανονικὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς. Τώρα δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συζητῶμεν νομίζω διὰ τὸν χαρακτῆρα τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι μία συζήτησις, ἡ ὁποία ἔχει ἀπὸ μακροῦ χρόνου διαιρέσει τοὺς νομομαθεῖς, ἀπὸ τὸ 1910. Ὁ σεβαστός μου κ. Κουλουμβάκης ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ ἐνεφανίσθη εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς αἰθούσας, κατὰ τὸ 1910, θὰ ἐνθυμῆται ὅτι ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τοῦ 1910 συνεζήτει ἂν ἦτο ἀναθεωρητικὴ ἢ συντακτική. Καὶ ἐγένετο συντακτική.

§81Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγένετο, διότι ὑπερέβη τὰ ὅρια, τὰ ὁποῖα εἶχε χαράξει αὐτὴ ἡ Βουλή.

§82Χ. ΛΑΔΑΣ. Βλέπετε ὅτι ἀπὸ τὸ 1910 εἰς τὰς πρώτας συνεδριάσεις τῆς Ἀναθεωρητικῆς ἐκείνης Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶχε κληθῆ σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ Συντάγματος, εἶχον προηγηθῆ τὰ ψηφίσματα τῶν διαφόρων κομμάτων καὶ ἔγινε μία διαδικασία, ἡ ὁποία εἰσήγετο εἰς τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν ἰσχυρίσθη, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι διακεκριμένοι ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι μετεῖχον τῆς Βουλῆς αὐτῆς, διετύπωσαν τὴν γνώμην ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη δὲν ἦτο ἀναθεωρητικὴ Βουλή. Ἡ οὐσία εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τοῦ 1910, πρόκειται περὶ τοῦ 1946, ἔχουν περάσει ἀπὸ τότε 36 ἔτη καὶ εὑρισκόμεθα πρὸ ἐρειπωμένης Ἑλλάδος, ἡ κατάστασις τῆς ὁποίας ἐπιβάλλει νὰ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς συζητήσεις περὶ τῆς μορφῆς τῆς Α ἢ τῆς Β ἐνεργείας ἡμῶν καὶ νὰ προσέξωμεν εἰς τὰ πράγματα, καὶ τὰ πράγματα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔθεσεν ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς Τρικάλων καὶ εἶπεν, ὅτι ἐὰν παραβάλωμεν τὸ δημοψήφισμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔλθῃ, διὰ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσῃ ἡ κυβέρνησις, καὶ τὸ διάταγμα περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν, προκύπτει σαφῶς τί ἔχομεν νὰ κάμωμεν, δηλαδὴ δυνάμεθα νὰ ἀναθεωρήσωμεν πᾶσαν ἄλλην διάταξιν τοῦ Συντάγματος, πλὴν τῆς διατάξεως ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος. Λοιπὸν διατὶ νὰ συζητῶμεν ἐὰν θὰ ὀνομασθῇ συντακτικὴ Συνέλευσις, ἢ ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ἢ ἁπλῆ Βουλή; Ἐγὼ μάλιστα νομίζω, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι συνέχεια τῆς τρίτης ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς, ἐκείνης τῆς ὁποίας τὸ ἔργον βιαίως διεκόπη, διότι ἐκείνη ἡ Βουλὴ συνεχίζεται ἀκόμη, ἡ τρίτη δηλ. Ἀναθεωρητικὴ Βουλή. (Χειροκροτήματα). Καὶ δι’ αὐτὸ βλέπετε ὅτι ἰσχύει ὁ κανονισμὸς ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς τρίτης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ συζητῶμεν περὶ τῆς ὀνομασίας τοῦ ἔργου μας, ὅταν ἔχωμεν τετραγωνικῶς ἀποδεδειγμένον ποῖον εἶναι τὸ ἔργον μας. Ἀλλὰ ἐνῷ εἶχεν αὐτὰ ὑπ’ ὄψει της ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ κανονισμοῦ, καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητήσω καὶ ἐπὶ τῶν δύο ψηφισμάτων, ἐνῷ εἶχεν αὐτὰ ὑπ’ ὄψει της ἡ ἐπιτροπή, περιέργως—δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ἔπρεπε νὰ προέλθῃ τὸ ψήφισμα αὐτὸ ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς δικαιοσύνης—περιέργως ἡ διατύπωσις τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, μακρὰν τοῦ νὰ εἶναι νομοθετικῶς ἀρτία, εἶναι ὀλίγον βεβιασμένη, ὅπως διατυποῦται. Ἰδίως εἰς τὸ ἄρθρον 1 περὶ τοῦ δευτέρου ψηφίσματος τοῦ περὶ εἰδικοῦ κανονισμοῦ διὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν Βουλήν, φαίνεται ὅτι περιορίζει τὴν ἁρμοδιότητα τῆς Βουλῆς μόνον ἐπὶ τῶν θεμάτων ἐκείνων τοῦ συντακτικοῦ περιεχομένου, συντακτικοῦ, ἐπαναλαμβάνω, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ, διὰ τὰ ὁποῖα θέματα, θὰ ὑπάρχῃ πρότασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ἡ ἔννοια βεβαίως οὔτε τῆς ἐντολῆς μας, οὔτε τοῦ προορισμοῦ μας, διότι ἀρχίζει πρῶτα–πρῶτα κατὰ τρόπον πρωθύστερον διότι εἰς τὸ ἄρθρ. 1 ὁμιλεῖ: (Ἀναγινώσκει) «Διὰ τὴν ἀναθεωρητικὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐργασίαν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς συγκροτεῖται... ...........» Καὶ εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον: (Ἀναγινώσκει) «Πᾶσα πρότασις ἀφορῶσα τὰς ἀναθεωρητέας διατάξεις...........». Ἐνῷ νομοτεχνικῶς ἔπρεπε νὰ ἔχῃ πρῶτον τὸ δεύτερον. Ἀλλὰ περαιτέρω ἠμπορεῖ νὰ γεννηθῇ ἀμφισβήτησις, ὅτι ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλή, ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ την, ἡ Βουλὴ ἡ προελθοῦσα ἐκ τῶν ἐκλογῶν τῆς 31 Μαρτίου, εἰς τὸ ἀναθεωρητικόν της ἔργον, διὰ τὴν ἔκτασιν τοῦ ὁποίου εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι, ὅτι περιλαμβάνει ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος πλὴν ἐκείνης, ἡ ὁποία ρητῶς ἐκρατήθη ἀπὸ τὸν ἐντολέα καὶ δὲν ἐδόθη εἰς τὸν ἐντολοδόχον, ὅτι αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ ἔργον της παρὰ μόνον ἐπὶ ἐκείνων τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τύπον ψηφίσματος, ὑποβάλλονται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ πρέπει νὰ τηρηθῇ ἡ διαδικασία ποὺ ἐτηρεῖτο ἄλλοτε. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ ἔννοια, βεβαίως, οὔτε τῆς ἐντολῆς μας, οὔτε τοῦ προορισμοῦ μας. Ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία ἠκολουθεῖτο εἰς τὰς προηγουμένας Ἀναθεωρητικὰς Βουλὰς καὶ εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ μετέχω εἰς ὅλας ἦτο ἡ ἑξῆς: Κατηρτίζετο μία ἐπιτροπή, ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἦτο 30μελὴς ἢ 40μελής. Ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ κατήρτιζεν ὑποεπιτροπὰς καὶ αἱ ὑποεπιτροπαὶ κατὰ κεφάλαια τοῦ Συντάγματος διώριζον γενικὸν εἰσηγητὴν καὶ εἰδικοὺς εἰσηγητάς, ἐπεξειργάζοντο τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ ἔφερον τὸ πόρισμά των εἰς τὴν Βουλήν, ὅπου ἐγένετο ἡ συζήτησις καὶ τοιουτοτρόπως δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ περίεργον ἄρθρον ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων. Ἡ πρότασις τροποποιήσεως τοῦ Συντάγματος γίνεται ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ἐπεξεργασθῇ ὁλόκληρον τὸ Σύνταγμα καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τροποποιηθοῦν ὅλαι αἱ διατάξεις, ἀλλὰ κανονικῶς ὅλαι αἱ διατάξεις ἐξετάζονται ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, διότι θὰ περάσῃ ὁλόκληρον τὸ Σύνταγμα κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Αὐτὴ ἦτο ἡ διαδικασία, ὅπως ἐνθυμοῦνται οἱ παλαιότεροι, ἡ ὁποία ἐτηρεῖτο εἰς τὰς περασμένας ἀναθεωρήσεις τοῦ Συντάγματος.

§83Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Κατηρτίσθη ἡ ἐπιτροπή;

§84Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ τὸ λέγει τὸ ψήφισμα καὶ δι’ αὐτὸ ἀπευθύνομαι εἰς σᾶς, διότι εἶσθε Ὑπουργὸς ὅταν ἔγινε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου ψηφίσματος ἐν ἄρθρῳ 1 καταρτίζεται Ἐπιτροπὴ καὶ ἐνῷ περιμένει κανεὶς νὰ μάθῃ τί θὰ κάνῃ ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτή, ἐμφανίζει τὴν Ἐπιτροπὴν αὐτὴν ὡς λαμβάνουσαν ἀποφάσεις μόνον ὅταν διαβιβάζωνται εἰς αὐτὴν παραπεμπόμεναι ὑπὸ τῆς Βουλῆς αἱ προτάσεις ψηφισμάτων, αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἀπὸ διαφόρους βουλευτάς. Ἔτσι λέγει καὶ μάλιστα δὲν τὸ λέγει ἔτσι: Ἐὰν θελήσῃ κανεὶς νὰ κάμῃ μίαν συζήτησιν δικηγορικὴν εἰς τὴν διατύπωσιν, ἡ διατύπωσις φαίνεται σὰν νὰ θέλῃ νὰ ἀπαγορεύσῃ νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν χωρὶς νὰ κρίνωνται ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν αἱ διατάξεις. Θὰ ἔπρεπε λοιπὸν κάπως νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλή. Κατὰ τὰ λοιπὰ τὰ ὑπόλοιπα ἄρθρα πλὴν τοῦ ἄρθρου ἐκείνου, διὰ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χωρίσῃ ἡ ἀμφισβήτησις, εἶναι κανονικά. Εἰς τὸ πρῶτον ὅμως ψήφισμα «περὶ ψηφισμάτων τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς», ἔχω δύο παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη παρατήρησις εἶναι ὅτι, τῆς παραγράφου 1 τοῦ ἄρθρου μόνου πρέπει νὰ ἀλλάξῃ ἐντελῶς ἡ διατύπωσις. Ἐδῶ εἶναι ὁ βουλευτὴς Πατρῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ κρίνῃ καλύτερον πῶς εἶναι διατυπωμένη κατὰ τρόπον ἐντελῶς πρόχειρον ἡ διάταξις. Διότι λέγει: «Ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ... (ἀναγινώσκει)...». Ἡ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ «ἀποφασίζει», ὄχι «δύναται».

§85Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἔχει λογικὴν τὸ ἄρθρον. Λέγει: «Δύναται δι’ εἰδικῶν ψηφισμάτων», διότι κάνει διάκρισιν μεταξὺ τοῦ πλήρους ἔργου, τοῦ Συνταγματικοῦ, καὶ τοῦ μερικοῦ ἔργου.

§86Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ «δύναται» ἔχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι δὲν περιορίζεται καὶ δὲν ὑποχρεοῦται.

§87Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἰσαχθῇ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ποὺ λέγει ὁ κύριος ἐκ Θεσσαλονίκης συνάδελφος, ἔχει: Ὅτι δύναται, ἐὰν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ τὰ συνταγματικοῦ χαρακτῆρος ζητήματα νὰ τὰ ψηφίσῃ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ δύναται...

§88Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. .. καὶ κατὰ τὴν διαδικασίαν τοῦ νόμου.

§89Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐνῷ ἐγὼ ἰσχυρίζομαι, ὅτι πρέπει νὰ εἴπῃ, ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ θέματος συντακτικοῦ καὶ εἰσάγεται εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὴν διαδικασίαν αὐτοῦ ἡ ψήφισις γίνεται κατὰ τὸν τρόπον αὐτὸν δι’ ἑνὸς ψηφίσματος.

§90Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐὰν αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, λέγω, ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον ἔννοια ἀντιεπιστημονική, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανοηθῇ κανείς, ὅτι ψηφίσματα συντακτικοῦ περιεχομένου δύνανται νὰ ψηφισθοῦν κατὰ τὴν διακασίαν τῶν νομοθετικοῦ περιεχομένου σχεδίων.

§91Κ. ΜΠΑΚΟΛΑΣ. Ἡ ἔννοια εἶναι αὐτὴ ποὺ λέτε σεῖς κ. Λαδᾶ. Πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «δύναται».

§92Χ. ΛΑΔΑΣ. Χαίρω πολύ, ὅτι συμφωνοῦμε.

§93Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ διάταξις τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ψηφισμάτων εἶναι περιοριστικὴ τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς καὶ εἶναι περιοριστική, διότι ὁ Κανονισμὸς διαγράφει κατὰ ποῖον τρόπον ψηφίζονται οἱ νόμοι. Λοιπόν, νὰ εἶναι εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Βουλῆς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ χαρακτηρίσῃ μίαν διάταξιν, ἔστω καὶ συνταγματικοῦ περιεχομένου καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ψηφίζω αὐτὸ ὡς ψήφισμα, εἰδ’ ἄλλως τὴν παραπέμπω εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συνταγματικῆς διατάξεως ἢ τὴν ἀφήνω διὰ νὰ ὑποβληθῇ ὡς νομοσχέδιον. Κατὰ συνέπειαν, ὁ ὅρος «δύναται» εἶναι ἐπιβοηθητικός. Χωρὶς νὰ βλάπτῃ ὠφελεῖ.

§94Π. ΧΑΤΖΗΠΑΝΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Συμβαίνει τὸ ἑξῆς: Ἡ ἀρχικὴ διατύπωσις ἦτο «δύναται νὰ ἀποφασίζῃ ἐπὶ ψηφισμάτων συνταγματικοῦ χαρακτῆρος ἢ γενικωτέρου χαρακτῆρος». Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἔβγαλεν ὅταν τὸ ἐπεξειργάσθη τὸ «γενικωτέρου χαρακτῆρος» καὶ ἄφισε τὸ «δύναται νὰ ἀποφασίζῃ». Αὐτὸ εἶναι τὸ λάθος. Εἶναι καταφανὴς παραδρομή.

§95Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἄρα δέχεσθε τὴν πρότασίν μου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἡ διαφορὰ ὅτι ἐγὼ θέλω συντακτικοῦ περιεχομένου ψηφίσματα νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ τὰ ψηφίζῃ ἡ Συνέλευσις, κατ’ ἄλλον τρόπον παρὰ διὰ ψηφίσματος. Ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον μένει ἐκκρεμὲς εἶναι: αὐτὰ θὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος; Ναὶ ἢ ὄχι, διότι ἐδῶ λέγει: μετὰ τὴν ἐκτύπωσιν καὶ διανομὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς δύναται νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὥστε εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι θὰ εἰσάγωνται πρῶτον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§97Κ. ΜΠΑΚΟΛΑΣ. Ἡ μόνη ἐξασφάλισις θὰ εἶναι νὰ μὴ λαμβάνωνται τὴν ἴδια βραδιὰ ἀποφάσεις.

§98Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι διὰ ν’ ἀποφεύγωμεν χρονοτριβὰς θὰ πρέπει νὰ γίνεται ἐναλλαγὴ εἰς τὸ βῆμα μεταξὺ ἐκείνων ποὺ δὲν συμφωνοῦν πρὸς τὸ ψήφισμα καὶ ἐκείνων ποὺ εἰσηγήθησαν τὸ ψήφισμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ θὰ πρέπει νὰ δοθοῦν μερικαὶ ἐξηγήσεις ἐπὶ ὡρισμένων σημείων, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ διέγραψεν αὐτὸν τὸν τρόπον τῆς ψηφίσεως, οὕτως ὥστε, οἱ μέλλοντες νὰ ἀγορεύσουν νὰ μὴ ἐπαναλάβουν ὅλοι τὰ ἴδια, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ τέλος θ’ ἀποδειχθοῦν ὅτι δὲν ἦσαν ἀναγκαῖα νὰ λεχθοῦν. Θὰ παρεκάλουν, μετὰ τὸν κ. Λαδᾶν νὰ μοῦ δοθῇ ὁ λόγος διὰ νὰ ἐξηγήσω διατὶ ἔγινεν αὐτό.

§99Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἑπομένως θὰ μείνῃ πρὸς συζήτησιν ἡ ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἐὰν αὐταὶ αἱ περιπτώσεις αἱ κανονιζόμεναι δι’ εἰδικῶν ψηφισμάτων θὰ ἔλθουν εἰς συζήτησιν μετ’ ὑποβολὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Συντάγματος ἢ ἄνευ ὑποβολῆς. Ἐγὼ δηλώνω σαφῶς τὴν γνώμην μου, ὅτι ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ προέρχωνται ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς, διότι τότε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώνωνται ἐκ τοῦ προχείρου αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ψηφιζόμεναι διατάξεις θὰ εἶναι νομοθετικῶς ἄρτιαι.

§100Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι μία διαδικασία, ἡ ὁποία καθιερώθη ἀπὸ καταβολῆς τῆς Βουλῆς, ὅτι πᾶσα πρότασις ἢ ψήφισμα πρέπει νὰ περνάῃ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὴν ἐπεξεργάζεται.

§101Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑπὸ τὰς προϋποθέσεις αὐτὰς εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ψηφίσωμεν αὐτὰ τὰ ὑπὸ συζήτησιν δύο σχέδια.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης ἔχει τὸν λόγον.

§103Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ ἀσχοληθῶ, διὰ βραχυτάτων κατὰ πρῶτον, λόγων, διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰσάγεται ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι δικαίωμα παντὸς βουλευτοῦ εἶναι νὰ εἰσαγάγῃ οἱανδήποτε πρότασιν, εἴτε συντακτικοῦ εἴτε νομοθετικοῦ περιεχομένου. Δικαίωμα καὶ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ εἰσάγῃ προτάσεις ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, διὰ τῶν ὁποίων ἐπέρχονται μεταβολαὶ εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἔχομεν Κανονισμὸν τῶν νομοθετικῶν ὀργανωτῶν τῆς παρούσης Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Κινούμεθα ἀκόμη κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς τακτικῆς, τῆς συνήθους Βουλῆς.

§104Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἢ μᾶλλον κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς τοῦ 1911, ἡ ὁποία ἦτο ἐπίσης Ἀναθεωρητική, μὲ τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ὑπέστη ἐν τῷ μεταξύ.

§105Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν διατάξεις εἰδικαὶ διὰ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον· ἦταν κανονισμοὶ Ἁπλῆς Βουλῆς.

§106Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ναί, ἀλλὰ Βουλῆς τοῦ 1911. Ὁ Κανονισμὸς χρονολογεῖται ἀπὸ τότε καὶ ἔχει ἑπομένως ὅλας τὰς σχετικὰς διατάξεις.

§107Χ. ΛΑΔΑΣ. Τοῦ 1911 εἶναι ὁ Κανονισμός.

§108Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ χωρίσωμεν τὰ 2 αὐτὰ κεφάλαια. Τὸ ἀναθεωρητικὸν ἢ τὸ συντακτικὸν ἀπὸ τὸ νομοθετικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, προσκλήσει καὶ εἰσηγήσει τοῦ κ. Προέδρου, ἐστηρίχθη εἰς τὸ ἄρθρον 35 τοῦ ἐν ἰσχύϊ κανονισμοῦ κατὰ τὸ ὁποῖον, «..... (ἀναγινώσκει).....». Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει πολλὴν πρακτικὴν σημασίαν, ἐὰν θὰ πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς νὰ φέρῃ τὸ σχέδιον τοῦ ψηφίσματος ἢ ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλωστε ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐδήλωσεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι τὸ ψήφισμα τὸ εἰσάγει κατόπιν συμφωνίας τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§109Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται εἰς ποίαν Ἐπιτροπὴν θὰ πάῃ. Ἐὰν θὰ πάῃ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης ἢ τοῦ Κανονισμοῦ.

§110Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Περιμένετε· νομίζω, ὅτι θὰ ἐπιχύσω ἀρκετὸν φῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Εἰσάγεται πρότασις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται νὰ κρίνῃ ἂν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Δικαιοσύνης ἢ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Εἰσάγεται ἡ πρότασις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ Βουλὴ θὰ ἀποφανθῇ καὶ περὶ τῆς προσηκούσης παραπομπῆς. Ἐὰν ἀποδειχθῇ κατ’ ἀρχήν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ, θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν καὶ τοῦ περιεχομένου αὐτῆς. Ἡ Βουλὴ ἐπελήφθη ἤδη τοῦ θέματος καὶ ἐξετέθησαν διάφοροι ἀπόψεις. Ἡ πρώτη ἄποψις, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη, εἶναι, ὅτι θὰ πρέπει νὰ δοθῇ ὁ προσήκων χαρακτηρισμὸς εἰς τὴν ἁρμοδιότητα καὶ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δεούσης ὀνομασίας τῆς παρούσης Βουλῆς. Διῃρέθησαν αἱ γνῶμαι, διότι τινὲς φρονοῦν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει συντακτικὸν χαρακτῆρα, ἄλλοι πάλιν, ὅτι ἔχει ἀναθεωρητικὸν καὶ τέλος ὑπῆρξε καὶ τρίτη γνώμη, ὅτι ἡ παροῦσα Βουλὴ εἶναι κάτι τὶ τὸ μέσον μεταξὺ Συντακτικῆς καὶ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸ Δημόσιον Δίκαιον ζητήματα, καὶ δὲν ὑπάρχει βεβαίως σπουδαιότερον θέμα ἀπ’ αὐτό, λύονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἐὰν αὕτη λύῃ τὰ ζητήματα, ἀλλὰ φωτίζονται καὶ ἀπὸ τὸ φῶς τῆς ἐπιστήμης. Πρέπει ὅμως νὰ φωτιζώμεθα καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν πρᾶξιν τοῦ παρελθόντος. Τὰς ἐπιστημονικὰς γνώμας ὑπεστήριξαν διάφοροι ἐκ τῶν προλαλησάντων δὲν κομίζω δὲ γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, τροποποιῶν τὰς ἐξενεχθείσας θεωρίας ἢ διατυπῶν αὐτὰς κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἀλλ’ αἱ Βουλαί, ἀποτελοῦν σώματα, νομοθετικά, ἀντλοῦντα τὴν δύναμίν των, ἐὰν πρόκειται περὶ ὁμαλῆς καταστάσεως, ἐκ τοῦ κειμένου καταστατικοῦ χάρτου, ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, ἐκ τοῦ κυριάρχου λαοῦ. Ὑπάρχει ἄλλωστε διάταγμα, κατὰ τὸν ἰσχύοντα Συνταγματικὸν χάρτην, κατὰ τὸ ὁποῖον ἅπασαι αἱ ἐξουσίαι πηγάζουσιν ἐκ τοῦ ἔθνους. Ἐὰν λοιπὸν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀντλήσωμεν λύσιν ἐξ οἱασδήποτε ἄλλης πηγῆς παρὰ ἐκ τῆς πηγῆς τῶν ἐντολέων μας, ποία εἶναι ἡ ἐντολή, ἡ ὁποία ἐδόθη ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἰς τοὺς ἐκπροσώπους του; Θὰ περιπλανηθῶμεν εἰς ἐδάφη ἐπισφαλῆ, ἐὰν δὲν θελήσωμεν νὰ θέσωμεν πρωτίστως τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ στηρίξωμεν τὰ θέματά μας. Καὶ ἄλλη βάσις δὲν ὑπάρχει, παρὰ μόνον τὸ Διάταγμα, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖον ἐκλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἐντολοδόχους του. Τὸ Διάταγμα δὲν εἶναι κάτι τι, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐξέδωκε, στηριζομένη μόνον εἰς τὴν ἰδίαν της πολιτικὴν σκέψιν, ἀλλὰ κάτι τὸ ὁποῖον ἔτυχε τῆς ἐπιδοκιμασίας ὅλου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Καὶ βέβαια θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ κανείς, ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος, κατὰ τεκμήριον, ἀντιπροσώπευε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἀλλὰ ἅπαντες «παροικοῦμεν τὴν Ἱερουσαλὴμ» καὶ πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ὁ πολιτικὸς αὐτὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος τὸν ἐξεπροσώπει κατὰ τὸ παρελθόν, ἔδωσε συνέχειαν εἰς τὸ παρὸν καὶ θὰ δώσῃ καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἐὰν τὸ μέλλον κριθῇ κατὰ πᾶσαν δυνατὴν ἀνθρωπίνην πρόβλεψιν. Βεβαίως ἔχομεν εἰς τὸ παρελθὸν παρεκβάσεις ἀπὸ τῆς Λαϊκῆς ἐντολῆς, διότι ἀσφαλῶς παρέκκλισις ἀπὸ τῆς Λαϊκῆς ἐντολῆς ἦτο ὅτι ἡ Βουλὴ τοῦ 1936 περιεβλήθη τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον περιεβλήθη, παρεκβάσεις δὲ ὑπάρχουν καὶ παλαιότερον. Ἡ κλασσικωτέρα ἀπὸ τὰς παρεκβάσεις αὐτὰς εἶναι ἡ θεωρία, ὅτι ὁ λαὸς καθορίζει τὴν ἀποστολὴν τῶν ἀντιπροσώπων του, εἰς τὴν ὁποίαν θεωρίαν ἀντιστοιχεῖ ἡ διὰ κοινῆς ἀποφάσεως τοῦ τότε πολιτικοῦ κόσμου χαραχθεῖσα γραμμὴ κατὰ τὸ 1926, καθ’ ἣν ἡ Συνέλευσις ἐκείνη ἦτο Συντακτική. Ὑπῆρξε δὲ Συντακτικὴ καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς σημασίας τῆς λέξεως, διότι συνέταξε νέον Σύνταγμα. Ἐάν, λοιπόν, θέλωμεν νὰ παραμείνωμεν εἰς τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν μὲ τὴν ἄποψιν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ψηφίζων, ὅπως ἐψήφισεν, ἔδωκε τὴν ἐντολήν, οἵα περιείχετο εἰς τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν, τότε πρέπει νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἔχομεν ὅλα τὰ δικαιώματα, πλὴν ἑνός, ὅπως διετύπωσαν οἱ προλαλήσαντες, τοῦ δικαιώματος νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὴν μορφὴν τῆς Πολιτείας. Μορφὴ τοῦ πολιτεύματος, κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ Διάταγμα τῶν ἐκλογῶν, ἔννοια, ἡ ὁποία διὰ νὰ καθορισθῇ πρέπει νὰ συναρτηθῇ μὲ τὰ προηγηθέντα καὶ τὰ σύγχρονα περιστατικά, εἶναι ὅτι ἡ συνέλευσις δὲν ἠμπορεῖ νὰ θίξῃ τὸ πρόσωπον τοῦ Βασιλέως. Δὲν ἠμπορεῖ δηλαδὴ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν Βασιλέα τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τὸν ἔχει τάξει τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα καὶ τοῦτο, διότι ἡ σχετικὴ κρίσις ἐπεφυλάχθη εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν νὰ τὸ κρίνῃ δι’ εἰδικῆς του ἐτυμηγορίας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, περίπου σὲ ὅλην τὴν ἔκτασιν ὅτι τὰ δικαιώματα τῆς παρούσης Βουλῆς περιορίζονται μόνον εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα σημεῖα ἔχει πλήρη ἐλευθερίαν νὰ τροποποιήσῃ ἁπάσας τὰς διατάξεις, τότε δὲν βλέπω, ποίαν ἰδιαιτέραν σημασίαν θὰ ἔχῃ, ἀλλὰ καὶ ποίους φόβους ἐμπνέει ἡ ὀνομασία Συντακτική. Οἱ νομίζοντες, ὅτι, δὲν πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ παροῦσα Βουλὴ ὡς Συντακτική, ἴσως ὁδηγοῦνται ἀπὸ τὸν φόβον, μὴ τυχὸν δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς αὐτῆς δύναται νὰ προχωρήσῃ πολὺ βαθέως. Ἀλλὰ διατὶ φοβοῦνται, ἀφοῦ τὸ κύριον θέμα, τὸ θέμα τὸ ὁποῖον διαιρεῖ καὶ ἡμᾶς, καὶ τοὺς ἐντολεῖς μας, τὸ θέμα δηλαδὴ τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος, δὲν πρόκειται νὰ τὸ θίξωμεν καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι δὲν ἠμποροῦμε νὰ τὸ θίξωμεν, ὥστε καὶ ἂν χαρακτηρίσωμεν τὴν Βουλὴν συντακτικήν, δὲν κάμνομεν τίποτε παραπάνω, παρὰ νὰ δίδωμεν πραγματικὸν ὄνομα εἰς περιεχόμενον οὐσιαστικόν. Διότι, οὐσιαστικῶς, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κάμωμεν ὁτιδήποτε ἄλλο, χωρὶς νὰ περιορισθῶμεν, παρὰ μόνον εἰς αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ποῖα ἦτο ἡ ἔννοια ἡ ὁποία ἀπεδόθη ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν, τὴν ἱστορίαν ὄχι τὴν ἰδικήν μας, ἀλλὰ ὅλων τῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἐθεμελίωσαν τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν πολίτευμα; Ποῖα εἶναι ἡ σημασία, ἡ ὁποία ἀπεδόθη εἰς τὴν λέξιν Συντακτικὴ Συνέλευσις; Ἀναμφιβόλως εἶναι ἡ σημασία ὅτι, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς φραγμὸς εἰς τὴν Συνέλευσιν αὐτὴν καὶ ὅτι, δύναται αὕτη ἀδεσμεύτως νὰ χαράσσῃ τοὺς νόμους της ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἑκάστου τόπου. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν περιέχει ἡ φράσις «Συντακτικὴ Συνέλευσις» ἠμπορεῖ νὰ μᾶς τρομάζῃ, οὔτε πάλιν νομίζω, ὅτι, ἂν τὴν ἀποφύγωμεν καὶ ὀνομάσωμεν τὴν Βουλὴν Ἀναθεωρητικήν, ἢ ἄλλως πως, ὅτι αἱ λέξεις θὰ καθορίσουν τὴν ἁρμοδιότητά μας. Ἡ ἁρμοδιότης μας εἶναι σαφῶς καθωρισμένη. Ἴσως θὰ συνεφώνουν μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν, συνάδελφον κ. Κουλουμβάκην, ὅστις, εἶπε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι, οἱ μόνοι φραγμοί, ποὺ τίθενται εἰς τὸ ἔργον Συντακτικῆς Συνελεύσεως, εἶναι αἱ θεμελιώδεις ἀρχαὶ τοῦ δικαίου, οἱ θεμελιώδεις ἠθικοὶ κανόνες, ἀπὸ τοὺς ὁποίους δὲν ἐπιτρέπεται, ὄχι μόνον ἡ Ἑλληνικὴ ἀλλὰ καὶ ἡ παγκόσμιος συνείδησις, νὰ ἀπομακρυνθοῦν. Ἀναμφισβητήτως ἡ γνώμη αὐτὴ ἀποτελεῖ κανόνα διὰ τὴν τηρητέαν νομοθετικὴν πολιτικήν. Ἀλλὰ δὲν ἀποτελεῖ θεσμόν; Δὲν ἀποτελεῖ ἐμπόδιον; Πάντως, δὲν ἠμπορεῖ νὰ φαντασθῇ κανείς, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ παροῦσα Βουλὴ νὰ θίξῃ καὶ τὰς θεμελιώδεις ἐκείνας διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων ἀναγνωρίζονται τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα, διότι τότε πλέον θὰ φθάσωμεν εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐβασίλευεν ἡ μεσαιωνικὴ ἀντίληψις.

§111Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν δίδει εἰς τὸν λαὸν ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς Βουλῆς ὡς Συντακτικῆς Συνελεύσεως καὶ εἶναι λόγος νὰ ἀποφύγωμεν τὸ δραστικὸν αὐτὸ ὄνομα τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπνεύσῃ μίαν ἀνησυχίαν.

§112Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐπειδὴ εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τῆς ἐκτάσεως τοῦ συνταγματικοῦ ἔργου τῆς Συνελεύσεως, θὰ εἴχωμεν μόνον τὸν φόβον αὐτόν, τὸν ὁποῖον ἐτόνισα καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἴσως τὸν φόβον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐξεδηλώθη, ὅταν ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ὡμίλει εἰς τὴν Πλατεῖαν Συντάγματος ἤκουε φωνὰς «Συντακτικὴ–Συντακτικὴ» καὶ ἀπήντησε «Ἀναθεωρητική», ἀλλὰ τότε αἱ φωναὶ εἶχον ἄλλην σημασίαν. Εἶχον τὴν σημασίαν, ὅτι οἱ διαμαρτυρόμενοι ἐζήτουν ἀλλαγὴν τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος καὶ ὁ Ε. Βενιζέλος δὲν ἔστεργεν εἰς τὴν ἀλλαγὴν ἐκείνην. Σήμερον ὅμως, ποὺ εἶναι γνωστόν, ὅτι πρόκειται νὰ προβῶμεν εἰς δημοψήφισμα καὶ ὁ λαὸς κυρίαρχος νὰ ἐξενέγκῃ τὴν ἐτυμηγορίαν του, πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶμεν τῶν φόβων αὐτῶν καὶ νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν παροῦσαν Βουλὴν ὅπως πρέπει. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ὀνομασίαν τῆς Συνελεύσεως, διότι εἶμαι φίλος τῆς οὐσίας καὶ ὀλιγώτερον τῶν τύπων. Δὲν θὰ προσδώσῃ ἄλλωστε μεγαλύτερον κῦρος εἰς τὴν παροῦσαν Συνέλευσιν ὁ τίτλος τῆς Συντακτικῆς ἀπὸ ὅ,τι παρέχει ὁ τίτλος τῆς Ἀναθεωρητικῆς, ἀφοῦ τὰ ἴδια ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μὲ οἱονδήποτε τίτλον. Τὰ ὑποβαλλόμενα ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς δύο σχέδια χωρίζονται εἰς δύο κεφάλαια. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν ψηφισμάτων, δι’ ὧν πρόκειται νὰ ἐπενεχθοῦν τροποποιήσεις οἱασδήποτε φύσεως τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Αὐταί, αἱ μόνιμοι δηλαδὴ μεταβολαὶ τοῦ Συνταγματικοῦ Χάρτου, θὰ καταστοῦν ἔργον τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ προηγουμένως ἡ εἰδικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος διατυπώσῃ τὸ σχέδιόν της. Δὲν ἔχει λοιπὸν σκοπὸν τὸ συζητούμενον σχέδιον νὰ διευκολύνῃ τὴν Βουλὴν ἢ μᾶλλον νὰ καθορίσῃ τὴν διαδικασίαν περὶ τροποποιήσεων τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Ἔχει ἄλλον τινὰ σκοπόν. Εἰς τὴν ἐναλλαγὴν τῶν διαφόρων καθεστώτων, ἡ ἀνάγκη ὡδήγησεν εἰς τὴν ἔκδοσιν πάσης μορφῆς πράξεων συνταγματικοῦ ἢ νομοθετικοῦ περιεχομένου, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε μὲν ὀρθῶς, ἄλλοτε δὲ σφαλερῶς ἐπῆραν τὸ ὄνομα «Ἀπόφασις τῆς Ἐπαναστάσεως», «Συντακτικὴ Πρᾶξις», «Ἀναγκαστικὸς Νόμος», «Νομοθετικὸν Διάταγμα». Διατὶ ἐγίνετο τοῦτο; Δὲν ἐγίνετο εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχε. Οἱ ἀσκοῦντες ἁπάσας τὰς ἐξουσίας ἐπὶ Ἐπαναστάσεως, ὅπως οἱ ἀσκοῦντες οὐσιαστικῶς ἁπάσας τὰς ἐξουσίας καὶ ἐπὶ Κατοχῆς καὶ μετὰ τὴν Κατοχήν, ὅλοι ἀνεζήτησαν τὸν τύπον, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ περιβληθοῦν αἱ ἐκδιδόμεναι πράξεις. Ὅτι δὲ οὕτως ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς φάσεως, τὴν ὁποίαν προσέλαβεν τὸ ζήτημα τῶν Συντακτικῶν Πράξεων καὶ τῶν διαφόρων νομοθετημάτων τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως, τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη Ἤχθησαν ζητήματα ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης διατυπώσεως καὶ τοῦ τοιούτου ἢ τοιούτου περιεχομένου τῶν προσβληθεισῶν πράξεων, νομοθετικῶν ἢ συντακτικῶν ἐλύθησαν ταῦτα εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατὰ τοῦ κύρους τῶν νομοθετικῶν αὐτῶν πράξεων.

§113Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἶπε σαφῶς, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αἱ μεταδεκεμβριαναὶ δὲν εἶχον δικαίωμα ἐκδόσεως συντακτικῶν πράξεων.

§114Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμή, θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου καὶ δὲν θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας εἰς πλεῖστα σημεῖα τῶν ἀπόψεών του. Πάντως σήμερον καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ εὑρεθοῦν πρὸ τῶν ἑξῆς περιπτώσεων. Τὸ Σύνταγμα καθορίζει, πῶς καταρτίζονται ἐν γένει αἱ νομοθετικαὶ πράξεις. Αἱ νομοθετικαὶ πράξεις, κατὰ τὰς ἐπικρατούσας διατάξεις, εἶναι νόμοι τυπικοὶ καὶ νόμοι οὐσιαστικοί. Καὶ νόμοι μὲν οὐσιαστικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέτουν κανόνας δικαίου, νόμοι δὲ τυπικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ γίνουν παρὰ ὑπὸ τὴν μορφὴν νόμου. Π.χ. εἶναι πλέον ἀνεγνωρισμένον εἰς τὴν ἐπιστήμην τοῦ Δημοσίου Δικαίου, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι οὐσιαστικὸς νόμος, διότι δὲν θέτει κανόνας δικαίου, ἀλλὰ τυπικός, διότι ὑπάρχει διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει νόμον. Μέγα πλῆθος τῶν διαφόρων συντακτικῶν πράξεων, ἀναγκαστικῶν νόμων, Νομοθετικῶν Διαταγμάτων ὀφείλονται καὶ εἰς τὴν προσπάθειαν τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων νὰ ἀντιμετωπίσουν αὐτὴν τὴν δυσχέρειαν καὶ ἐθεωρήθη πάντοτε, ὅτι ἐκεῖ ὅπου τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ νόμον τυπικόν, χρειάζεται νὰ γίνῃ νόμος τυπικός.

§115Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Πολλαὶ πράξεις ἠδύναντο νὰ κανονισθοῦν μὲ Β. Διατάγματα.

§116Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἠμποροῦσαν· δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀλλὰ καὶ σήμερον θὰ παρουσιασθῇ ἡ αὐτὴ ἀνάγκη. Τὸ δημοψήφισμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λύσῃ τὸ θεμελιῶδες ζήτημα τῆς μορφῆς τοῦ πολιτεύματος, πῶς θὰ γίνῃ; Δὲν δύναται νὰ γίνῃ μὲ Νομοθετικὸν Διάταγμα, διότι τὸ Σύνταγμα δὲν προβλέπει τοιοῦτόν τι. Τὸ Σύνταγμα δὲν ἔχει προβλέψει. Θὰ ἀκολουθήσωμεν ἄλλον τύπον καὶ ὁ τύπος αὐτὸς εἶναι ἡ Συντακτικὴ Πρᾶξις. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὡμίλησε περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς θεσπίσεως διατάξεών τινων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπήρχετο περιορισμός, ἀναστολή, καὶ καταστολὴ τῶν ἐπιθέσεων κατὰ τοῦ πολιτειακοῦ, θὰ ἔλεγον, καθεστῶτος. Καίτοι νομίζω ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι διατάξεις τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥστε νὰ ἀντιμετωπισθῇ οἱοσδήποτε κίνδυνος, ἐν τούτοις δὲν ἠξεύρω, μήπως ἡ ἀνάγκη ὠθήσῃ, νὰ ληφθοῦν πέραν τῆς νομοθετικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς μέτρα ἔκτακτα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, θὰ πρόκειται ὄχι πλέον περὶ τυπικῆς Συντακτικῆς πράξεως, ἀλλὰ περὶ οὐσιαστικῶς τυπικῆς, διότι θὰ τίθενται κανόνες δικαίου. Αὐτὰς τὰς Συντακτικὰς πράξεις ἠθέλησεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς νὰ ρυθμίσῃ, πῶς θὰ εἰσάγωνται, πῶς θὰ συζητῶνται, πῶς θὰ ψηφίζωνται. Εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, ποὺ ἐστάλη ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἡ ἔκτασις τῶν ψηφισμάτων προεβλέπετο μεγαλειτέρα. Τὸ ἀρχικὸν σχέδιον ὡδηγεῖτο ἀπὸ τὴν σκέψιν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αἱ καθαρῶς συντακτικοῦ περιεχομένου πράξεις, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι πράξεις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ περιβληθοῦν ἢ μᾶλλον νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν ταχυτέραν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιδεικνύομεν σχετικῶς μὲ τὰς Συντακτικοῦ περιεχομένου πράξεις. Περιήχετο δηλ. εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον, ἐκεῖνο ποὺ ὑπεστήριξεν ὁ ἐκ Τρικκάλων πολιτευτὴς καὶ ἐκεῖνο ποὺ ὑπῆρχεν εἰς τὸ ψήφισμα τοῦ 1936, τοῦ ὁποίου, νομίζω τὸ ψήφισμά σας, ἀποτελεῖ πιστὸν ἀντίγραφον.

§117Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Σχεδόν. Προσέθεσε μόνον τὸ ζήτημα τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§118Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶχε προστεθῆ ἡ φράσις ὅτι καὶ γενικωτέρου περιεχομένου ἀποφάσεις δύνανται νὰ περιληφθοῦν δι’ ἐπιψηφίσεως εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν. Κατὰ τῆς τοιαύτης διατυπώσεως ἀντετάχθην καὶ μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἔπεισα τὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι αὕτη εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος. Εἶναι ἐξόχως ἐπικίνδυνος, διότι ἀκριβῶς αὐτὰ τὰ ζητήματα, τὰ φλέγοντα, ὁ πόθος ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λυθοῦν τὸ ταχύτερον, ἀποτελεῖ κίνδυνον σοβαρώτατον νὰ ὀλισθήσῃ ἡ Βουλὴ εἰς ταχείας ἀποφάσεις ἐπὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θέλουν περίσκεψιν καὶ μελέτην. Κύριοι βουλευταί, τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην νομοθετικῆς ρυθμίσεως καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι μεγάλα καὶ σπουδαῖα, δὲν δύνανται νὰ ψηφίζωνται ταχέως εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν. Μὴ σπεύδωμεν. Δὲν θὰ λύσωμεν οὔτε τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως, οὔτε οἱονδήποτε ἄλλο ζήτημα, διὰ ταχείας, διὰ ταχίστης ἐπιψηφίσεως τῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§119Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Καὶ πρὸ παντός, ἄνευ παραπομπῆς εἰς Ἐπιτροπήν.

§120Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄλλωστε, ἔχομεν τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς αἱ ὁποῖαι στηρίζονται καὶ ἐπὶ διατάξεων τοῦ ἰσχύοντος Συντάγματος. Ἔχομεν τὴν διαδικασίαν τῆς ψηφίσεως σχεδίων νόμων κηρυσσομένων κατεπειγόντων. Ἄν ὑπῆρχον τὰ ἐμπόδια, διὰ τὴν ταχυτέραν ψήφισιν τῶν κατεπειγόντων νομοσχεδίων, δυνάμεθα νὰ ἄρωμέν τινα ἐξ αὐτῶν, οὐδέποτε ὅμως νὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν διάταξιν τῆς ψηφίσεως εἰς δύο ἀναγνώσεις. Πράγματι ὑπάρχουν τοιαῦτα ἐμπόδια, διότι διὰ νὰ κηρυχθῇ κατεπεῖγον σχέδιον νόμου, χρειάζωνται τὰ ἑξῆς: 1) Ὁ καταθέτων τὴν πρότασιν Ὑπουργὸς νὰ τὸ χαρακτηρίσῃ ὡς τοιοῦτον. 2) Ἡ ἁρμοδία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ νὰ συμφωνήσῃ εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν καὶ 3) μέχρι τοῦ τέρματος τῆς συζητήσεως τοῦ οὕτω κηρυχθέντος κατεπείγοντος νομοσχεδίου, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις 20 βουλευτῶν. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀφήσωμεν εὐρύτερον πεδίον δράσεως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία καὶ ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων πρέπει νὰ τελῇ καὶ εὐθύνας ἔχει καὶ νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο δι’ εἰδικοῦ ψηφίσματος τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον θὰ λάβῃ τὴν μορφὴν Συντακτικοῦ περιεχομένου, διότι θὰ καταργήσῃ ἢ τροποποιήσῃ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 49 τοῦ Συντάγματος, καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ταχεῖαν ἐπιψήφισιν. Ἀλλ’ ὀφείλω καὶ πάλιν νὰ τονίσω, ὅτι οἱ προτείνοντες τὴν ταχυτέραν ἐπιψήφισιν σχεδίων νόμων ἀφορώντων γενικώτερα ζητήματα, μὲ εὑρίσκουν πολὺ σκεπτικιστήν, ἂν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ γίνῃ ἡ λυσιτελεστέρα ἀντιμετώπισις τῶν ζητημάτων αὐτῶν καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι θὰ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπάρχον σχέδιον, περιοριζόμενον μόνον εἰς τὰς συντακτικοῦ περιεχομένου πράξεις. Μετὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν ἀποδοχὴν τῆς εἰσηγήσεως αὐτῆς ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Κανονισμοῦ—ὁμιλῶ πάντοτε ἐπὶ τοῦ πρώτου σχεδίου—ἐθεωρήθη, ὅτι ἡ διατύπωσις θὰ ἔπρεπε νὰ παραμείνῃ ὅπως εἶχεν, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἔγινεν ἡ παραδρομὴ τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτὴς καὶ ἡ ὁποία εἶναι ὀρθὸν νὰ διορθωθῇ, κατὰ τὰς ὑποδείξεις του, διότι αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ συνήθης φράσις εἰς τοὺς νόμους: «Ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται, ἡ Βουλὴ ψηφίζει, αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀποφασίζουν» κ.λ.π. αὐτὸ πρέπει νὰ διορθωθῇ. Συζήτησις ἔγινεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ποῖον χρονικὸν διάστημα θὰ ἔπρεπε νὰ μεσολαβῇ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῆς προτάσεως συντακτικῆς πράξεως, ὅπως ἐπίσης καὶ ἡ συζήτησις ἂν θὰ ἔπρεπεν αἱ προτάσεις αὗται νὰ πηγαίνουν εἰς τὰς ἁρμοδίας Ἐπιτροπὰς ἤ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ πράξεων συντακτικοῦ περιεχομένου, νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος. Ὑπεστήριξα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Κανονισμοῦ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ, ποῖαι εἶναι αὐταὶ αἱ πράξεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν τόσον ἐπείγοντα χαρακτῆρα, ὥστε νὰ μὴ μεσολαβήσῃ κάποιο χρονικὸν διάστημα μεταξὺ τῆς καταθέσεως τῆς προτάσεως καὶ τῆς συζητήσεώς της. Καὶ ἤδη, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, καίτοι ὑπῆρξεν ὁμόφωνος ἡ ἀπόφασις, δηλῶ ὅτι εὑρίσκω ὅτι καὶ εἰς τὰ σημεῖα αὐτὰ θὰ πρέπει νὰ γίνῃ κάποια μεταβολὴ τοῦ σχεδίου. Τὸ ζήτημα, ποία Ἐπιτροπὴ θὰ εἶναι ἁρμοδία, εἶναι ἐπίσης οὐσιῶδες. Διότι καλὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἓν πρῶτον στάδιον προπαρασκευῆς πράξεων τοιαύτης σημασίας, οἷαι εἶναι αἱ πράξεις διὰ τῶν ὁποίων θίγονται Συνταγματικαὶ Διατάξεις. Καὶ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι σύμφωνος, ἂν ὄχι ἡ παμψηφία, ἀλλ’ ἡ μεγίστη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ὀρθῶς πράττει ἐχομένη ζηλοτύπως τῶν δικαιωμάτων τῆς Λαϊκῆς Ἀντιπροσωπείας, νομίζω ὅτι θὰ ἠμποροῦσε καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ νὰ ἐπέλθῃ μία σύμπτωσις γνωμῶν, οὕτως ὥστε νὰ ὑφίστανται μίαν προεργασίαν καὶ αἱ συντακτικαὶ πράξεις. Ποία ὅμως θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ ἁρμοδία Ἐπιτροπή; Θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος ἤ αἱ Ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι καθ’ ὕλην εἶναι ἁρμόδιαι; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συντάγματος, διότι θὰ θίγωνται συνταγματικὰ ζητήματα, καὶ αὐτὴ θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἀποφαίνηται. Ἴσως θὰ ἔπρεπεν ἐπίσης, νὰ ὑποστῇ μερικὰς μεταβολὰς τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ σχεδίου ψηφίσματος, ἂν συντακτικαὶ πράξεις δὲν εἶναι ἀπόρροια συνεργασίας τῶν παραγόντων τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Κατὰ τὸ ἰσχῦον Σύνταγμα παράγοντες τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἶναι ἡ Βουλή, ἡ ὁποία κατὰ κοινόχρηστον ἔκφρασιν διατυπώνει τοὺς νόμους καὶ ὁ Βασιλεύς, ὅστις τοὺς κυροῖ καὶ δημοσιεύει. Διὰ τῆς κυρώσεως τῶν νόμων ἐξαντλεῖται ἡ ἀποστολὴ αὐτοῦ, διότι ἡ ἔκδοσις δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ αὐθεντικὴ βεβαίωσις τῆς κατὰ διάταγμα ψηφίσεως τῶν νόμων, καὶ ἡ δημοσίευσις, πρᾶξις καθαρῶς διοικητική.

§121Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ὁ Βασιλεὺς εἶναι παράγων τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας.

§122Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτό. Ἀλλὰ διὰ τὰς Συντακτικὰς Πράξεις δὲν ἔχομεν κανὲν ἐμπόδιον καὶ κανένα κανόνα, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς ἐμποδίζῃ νὰ εἴπωμεν, πῶς γίνονται αὐταὶ αἱ Συντακτικαὶ Πράξεις. Εἰς ὅλας τὰς Ἀναθεωρητικὰς καὶ Συντακτικὰς Βουλάς, ἐπεκράτησεν, ὅτι ἀπόφασις συντακτικοῦ περιεχομένου, ἡ λαμβανομένη ὑπὸ τῆς Ἀναθεωρητικῆς ἢ τῆς Συντακτικῆς Βουλῆς δὲν ὑπόκειται εἰς τὴν ἔρευναν καὶ κρίσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, ἢ μᾶλλον τοῦ παράγοντος τούτου τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, ὅστις εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκδώσῃ καὶ δημοσιεύσῃ τὰς Συντακτικὰς Πράξεις. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἴσως, διὰ νὰ τηρηθῇ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἀνακατεύεται κἂν ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία.

§123Χ. ΛΑΔΑΣ. Τὰς Συντακτικὰς Πράξεις τὰς δημοσιεύει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς.

§124Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀφοῦ κυρωθοῦν τὰ Πρακτικὰ τῆς Συνεδριάσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθησαν αἱ Συντακτικαὶ Πράξεις, θὰ ὑπογράφωνται αὗται ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τῆς ὑπογραφῆς του θὰ δημοσιεύωνται εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀφ’ ἑνὸς ἡ Βουλὴ θὰ ἐτόνωνε τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀναμφισβητήτως ἔχει, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἀπεφεύγοντο πιθαναὶ συγκρούσεις μεταξὺ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἀσκοῦντος τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν, συγκρούσεις τῆς Βουλῆς μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δι’ οἱονδήποτε τυχὸν λόγον δὲν θὰ ἤθελε νὰ φέρῃ εἰς τὴν δημοσιότητα τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς.

§125Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἀφοῦ ὅλα τὰ Συντάγματα ἐξεδόθησαν ὑπὸ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας.

§126Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄν ὑποστηρίζω αὐτὴν τὴν ἄποψιν τὸ πράττω, διότι δὲν γνωρίζω μήπως τυχὸν ὑπάρξῃ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ψηφισμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνωνται ἐκ τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας, συνεπῶς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§127Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§128Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θεωρητικῶς ἔχω ἀπολύτως δίκαιον, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα μόνον τοὺς νόμους κυρώνει ὁ Βασιλεύς.

§129Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι Κυβέρνησις, διότι τὸ θέλει ἡ Βουλή; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πρέπει νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§130Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι Κυβέρνησις διότι τὸ θέλει καὶ ἡ Βουλή.

§131Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις στηρίζεται εἰς τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὁ κίνδυνος αὐτὸς εἶναι χιμαιρικός.

§132Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἡ πρότασις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἐφ’ ὅσον ἡ Ἐκτελεστικὴ Ἐξουσία πρέπει νὰ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς, διατὶ θὰ τῆς ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα αὐτό, ἐφ’ ὅσον εἶναι Κυβέρνησις καὶ ἀπολαμβάνει τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς.

§133Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις.

§134Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Διὰ νὰ εἶναι Κυβέρνησις, πρέπει νὰ στηρίζεται εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν θὰ ἀρνηθῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Ἐκτελεστικὴν Ἐξουσίαν αὐτὸ τὸ δικαίωμα νὰ συμμετέχῃ εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν πράξεων συντακτικοῦ περιεχομένου.

§135Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δικαίωμα, εἶναι ὑποχρέωσις. Ἐλύθη εἰς τὰ 1910.

§136Χ. ΛΑΔΑΣ. Ὑποβάλλονται πάντοτε τὰ σχέδια τροποποιήσεως τοῦ Συντάγματος ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς–Βουλευτάς. Ἑπομένως αὐτὸ κ. Τουρκοβασίλη, εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὸ ἐπιχείρημά σας.

§137Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶναι παγία ἡ πολιτικὴ πρᾶξις ἐν Ἑλλάδι, κατὰ τὴν ὁποίαν τὰς συντακτικοῦ ἢ ἀναθεωρητικοῦ περιεχομένου διατάξεις δὲν ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις, ὡς Κυβέρνησις, ἀλλὰ ὡς σύνολον βουλευτῶν.

§138Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἀλλ’ εἶναι παγία ἡ πρᾶξις, ὅτι τὰς Συντακτικὰς Πράξεις τὰς ἐκδίδει ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ἐκτελεστικῆς Ἐξουσίας.

§139Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Τὸ πρᾶγμα θεωρητικῶς ἔχει ὅπως εἶπον.

§140Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐκδώσῃ ψήφισμα ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Κυβέρνησις τὸ θεωρεῖ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, εἶναι φυσικὴ συνέπεια, ὅτι πρέπει νὰ πέσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§141Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἐὰν ψηφισθῇ Σύνταγμα, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει νὰ τὸ ἐκδώσῃ, δὲν δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Ἡ ὑποχρέωσις ὑφίσταται ἀκεραία διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν τὸ δημοσιεύει καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης διὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσκήσῃ πίεσιν ἐπὶ τῆς πλειοψηφίας, ὅταν συζητοῦνται ἢ ψηφίζωνται Συντακτικαὶ Πράξεις, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὀρθωθῇ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ Πράξεων Συντακτικῶν καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν τὰς δέχομαι.

§142Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἅμα δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις δὲν ψηφίζεται οὔτε τὸ Σύνταγμα.

§143Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ 2ου σχεδίου ψηφίσματος, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ καθορίζεται ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ ἀσκήσῃ τὸ ἀναθεωρητικόν της ἔργον ἡ Ἀναθεωρητικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ μετέπειτα ἡ Βουλή. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς: Συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τρικάλων συνάδελφον, ὅτι τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον καὶ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἀγορεύσεων πλειόνων ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων προσέλαβε διαστάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν νομίζω ὅτι τηροῦν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ. Διότι, τὶ πρόκειται, κύριοι βουλευταί, νὰ κάμωμεν διὰ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν διατάξεων αὐτῶν; Τὰς μὲν διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὰ ἀτομικὰ δικαιώματα τῶν Ἑλλήνων καὶ ἄλλας τινάς, τὰς ὁποίας ἔχει καθιερώσει παγκόσμιος καὶ μακραίων συνήθεια, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μεταβάλωμεν, τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν σύνταξιν τῆς Πολιτείας δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητοῦμεν, ἐφ’ ὅσον δὲν δὲν εἶναι λελυμένον τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ ὑπάρχῃ ἢ δὲν θὰ ὑπάρχῃ Βασιλεύς. Νομίζω λοιπόν, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ ἔργον τὸ ἀναθεωρητικόν, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς σημερινὰς πραγματικὰς συνθήκας καὶ ἀνάγκας. Πολλὰς διατάξεις τοιαύτας τοῦ Συντάγματος, δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται νὰ μεταβάλωμεν. Διατάξεις δέ, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ τροποποιήσωμεν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ κατάστασις μεταβατική, δὲν θὰ περιλάβωμε βεβαίως εἰς τὸ σῶμα τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ εἰς τὸ σῶμα Εἰδικῶν ψηφισμάτων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς εἶναι ἀναθεωρητικόν, εἴτε κατὰ τὴν εὐρεῖαν ἐκδοχήν, εἴτε κατὰ τὴν περιωρισμένην, πάντως θὰ πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ αὕτη καὶ τοῦ ἔργου τοῦ ἀναθεωρητικοῦ. Τὸ σχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν παρουσιάζει, βέβαια, τρωτά· ἀλλὰ τὰ τρωτά, τὰ ὁποῖα κατηγγέλθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶναι ὄχι οὐσίας, ἀλλὰ διατυπώσεως, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ μὲ εὕρουν σύμφωνον οἱ προλαλήσαντες καὶ ἰδίως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτής, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι σκόπιμον εἶναι νὰ διατυπωθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχεδίου, ὥστε νὰ μὴ φαίνεται ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ σπουδαιοτάτην ἀποστολήν, δὲν κάνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ παίρνῃ τὰς προτάσεις καὶ νὰ τὰς καταρτίζῃ καὶ ἐπὶ μιᾶς ἑκάστης νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην. Ἀλλὰ πρέπει νὰ καταστῇ σαφές, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐπιτροπῆς θὰ εἶναι αὐτὴ νὰ ἔχῃ τὴν πρωτοβουλίαν ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Καὶ σκόπιμον θὰ ἦτο φραστικῶς νὰ τροποποιηθῇ τὸ σχέδιον κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθῇ, ὅτι τὸ ἔργον της ἐξαντλεῖται, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, βεβαίως, οὔτε οἱ συντάξαντες οὔτε οἱ ἐπεξεργασθέντες τὸ σχέδιον ἐσκέφθησαν. Ἀναθεωρητικῶς περιορίζεται εἰς τὸ νὰ παίρνῃ τὰς διαφόρους προτάσεις, νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην της καὶ νὰ τὰς στέλλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Συμφωνῶ δὲ μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτήν, ὅτι πρέπει νὰ μὴ γίνῃ ἐσπευσμένη ἡ διόρθωσις αὐτή, ἀλλὰ μετὰ προσοχῆς, οὕτως ὥστε νὰ ἐκλείψῃ τοιαύτη ἐκδοχή, μολονότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ποτέ, ὅτι ἐν τῷ νῷ τοῦ συντάξαντος καὶ ἐν ταῖς διανοίαις τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν, ἔστω καὶ πόρρωθεν, ἡ σκέψις, ὅτι δὲν θὰ κάμνῃ τίποτε ἄλλο ἡ ἐπιτροπή, παρὰ νὰ παίρνῃ καὶ νὰ κρίνῃ τὰς διαφόρους προτάσεις. Ἐλέχθη, καὶ αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς ἀγορεύσεώς μου, ὅτι πολλὰ καὶ ποικίλα, μέγιστα καὶ σπουδαιότατα προβλήματα ἀναμένουν τὴν λύσιν καὶ ὅτι εἰς τὴν λύσιν αὐτὴν πρέπει νὰ χωρήσῃ ταχέως καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία. Δι’ ἡμᾶς, τοὺς διαχειρισθέντας τὰ προβλήματα αὐτά, ἡ λύσις, οὔτε εὔκολος οὔτε ταχεῖα δύναται νὰ εἶναι, διότι δὲν ὑπάρχουν ἐμπόδια διατυπώσεως τῶν ἰδεῶν, δὲν ὑπάρχουν ἐμπόδια θέσεως σχετικῶν κανόνων, ἀλλ’ ὑπάρχουν οὐσιαστικὰ ἐμπόδια. Ἐφ’ ὅσον τὰ οὐσιαστικὰ αὐτὰ ἐμπόδια δὲν αἴρονται, ὅλα τὰ σχέδια νόμων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλαι αἱ ἀποφάσεις ποὺ τυχὸν θὰ λάβῃ ἡ Βουλή, δὲν θὰ εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἐλπίδες, αἰσιοδοξίαι, εὐχαί. Τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατατεθοῦν τὸ ταχύτερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τοὐλάχιστον τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιέχουν τὰς σκέψεις καὶ τὰς προτάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν μεγάλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τεθοῦν ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Τὸ ὑπερδίμηνον χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἤσκησε τὴν ἐξουσίαν της, ἦτο ἀρκετόν, ὥστε νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ τὰς γνώμας της καὶ νὰ τὰς φέρῃ ἐνώπιον τῆς Λαϊκῆς Ἀντιπροσωπείας, ὥστε καὶ διὰ τῆς ἄνευ προκαταλήψεως συζητήσεως, νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Πρέπει νὰ πιστεύωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ νὰ πείσωμεν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐὰν καὶ ποῖα εἶναι τὰ ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν διὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν Δημοσίαν Τάξιν, μὲ τὴν ἀνασυγκρότησιν, μὲ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν παθόντων, μὲ τὴν ρύθμισιν τῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν καὶ μὲ διάφορα ἄλλα ἀντικείμενα. Ἡ Κυβέρνησις ἤσκησε τὴν πολιτικήν της καὶ τὴν ἤσκησεν, ὅπως θὰ ἀποδείξωμεν, εἰς εὔθετον στιγμήν, ἀφειδῶς, πλουσιοπαρόχως ὑπὸ μορφὴν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Μία παρουσίασις τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ διὰ τῆς ἀμέσου εἰσαγωγῆς πρὸς κύρωσιν τῶν ἐκδοθέντων Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Καὶ αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ γίνῃ, ὄχι μόνον, διότι κατὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ ὁμαλοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου, ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοθετικόν της ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον περιέχεται, πολὺ φοβοῦμαι, ὁλόκληρον τὸ πρόγραμμα, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δοθῇ ἀφορμή, εὐκαιρία εἰς τὴν Λαϊκὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως, τοὐλάχιστον μέρους ἐκ τῶν θεμάτων αὐτῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν οἱ ψίθυροι, οἱ ὁποῖοι κάθε ἡμέραν γίνονται περισσότεροι, ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν πραγματικότητα, δὲν ἠξεύρω μήπως τυχὸν ἡ Κυβέρνησις φθάσῃ εἰς τὴν αἴτησιν διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς παροχῆς νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι τόσον ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἡ πλειοψηφία, διότι τοὐλάχιστον ἡ μειοψηφία θὰ ἀντιταχθῇ σθεναρῶς, ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποστῇ τοῦ ἐγχειρήματος αὐτοῦ. Διότι θὰ εἶναι πλῆγμα κατὰ τῶν δικαιωμάτων τῆς Λαϊκῆς Ἀντιπροσωπείας, πλῆγμα κατ’ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§145Γ. ΔΡΟΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§147ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΙΝΕΣ. Νὰ διακόψαιμεν, κ. Πρόεδρε.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ.μ.;

§149ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 6ην μ.μ. (Ὥρα 9.30′ μ.μ.)