1946.06.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 13η

Δευτέρα 3 Ἰουνίου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 6.20′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Γ. Δρόσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). (Μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πρακτικῶν).

§3Σ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῶν πρακτικῶν μίαν διόρθωσιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δώσατέ την εἰς τὸ Προεδρεῖον διὰ νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§5Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν πρακτικῶν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Βασιλειάδη.

§7Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νά κάμω διόρθωσιν. Ἔχω νὰ σᾶς παρακαλέσω μόνον νὰ ἐπιστήσητε ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν σας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Προεδρείου ἡ ὁποία κάμνει τὴν περίληψιν τῶν πρακτικῶν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν τύπον. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τὶ πράγματι λέγεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δίδονται λοιπὸν εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον καὶ ἀναγράφονται εἰς τὰς καθημερινὰς ἐφημερίδας διάφορα λεχθέντα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν λεχθῇ, διότι δὲν εἶναι ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ ἐθνικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ δὲν ἀναγράφονται καὶ οὐσιώδη τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπὶ παραδείγματι: εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν κατήγγειλα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐπισήμως τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ ἀσεβείᾳ κατὰ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν τῆς χώρας καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀνεγράφη εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα ἐδόθησαν εἰς τὸν τύπον. Παρακαλῶ τοιαῦται οὐσιώδεις παραλείψεις νὰ μὴ γίνωνται διότι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡμεῖς ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν λαμβάνομεν κανένα μέτρον ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία 2 ἡμέρας πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς εἶχε προβῆ εἰς τὴν ἔκδοσιν σωρείας Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διαμαρτύρομαι διὰ τὴν παράλειψιν αὐτήν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὰ συντετμημένα πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων δὲν δίδονται εἰς τὸν τύπον ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς ἀλλ’ οἱ ἐδῶ παρευρισκόμενοι ἐκπρόσωποι τῶν διαφόρων ἐφημερίδων, παρακολουθοῦντες τὰς συνεδριάσεις, κρατοῦν περιληπτικὰ πρακτικὰ ἐκείνων ποὺ ἐλέχθησαν. Τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ διαλαμβάνουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐν συμπτύξει. Ἀπόκειται λοιπὸν εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ περιλάβουν ἢ μή, τὰ λεγόμενα ὑπὸ τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, ἢ νὰ περικόψουν ταῦτα, ἢ νὰ μὴ δημοσιεύσουν τίποτε ἐκ τῆς ἀγορεύσεως ἑνὸς ἢ περισσοτέρων βουλευτῶν.

§9Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Φυσικὰ δὲν ἠμπορεῖτε σεῖς νὰ ἐπιβάλητε εἰς τὰς ἐφημερίδας τί θὰ γράψουν. Ἐπειδὴ ὅμως εἶδον ὁμοιόμορφον τὴν διατύπωσιν εἰς τὰς καθημερινὰς ἐφημερίδας, εἶχον τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι προέρχονται ἐκ μέρους τοῦ Προεδρείου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ὡς διωρθώθησαν. Παρακαλῶ τοὺς μὴ ὁρκισθέντας κ. κ. βουλευτὰς νὰ προσέλθουν καὶ δώσουν τὸν νενομισμένον ὅρκον. Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Π. Γύπαρης ὁ ὁποῖος δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάξω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ Συνταγματικὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου»

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ Γραμματεὺς κ. Μ. Καροῦσος ὅπως ἀναγνώσῃ τὰς ἀπαντήσεις διαφόρων Ὑπουργείων ἐπὶ ἐρωτήσεων κ. κ. βουλευτῶν, τὰς πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰς, κατατιθέμενα σχέδια νόμων, κλπ.

§12Μ. ΚΑΡΟΥΣΟΣ. (Γραμματεύς). (Ἀναγινώσκει). Ι. Ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως βουλευτοῦ κ. Γ. Θέμελη. Ἡ ἀντικατάστασις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Γ.Ε.Α. τοῦ ὑπαρχηγοῦ τούτου καὶ τοῦ Διευθυντοῦ Ὀργανώσεως καὶ Προσωπικοῦ τοῦ Υ. Α. δηλαδὴ τῆς μέχρι τῶν ἐκλογῶν ἡγεσίας τοῦ Σώματος, ἐγένετο διότι οἱ ἀντικατασταθέντες εὐθύνονται διοικητικῶς δι’ ἁπάσας τὰς ἀνωμαλίας, αἵτινες ἐσημειώθησαν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν ἐν τῇ Μέσῃ Ἀνατολῇ, καὶ ἐνταῦθα, καὶ διὰ τὴν ἐν γένει κατάστασιν εἰς ἣν τελεῖ σήμερον τὸ Σῶμα, ἤτοι: 1) Διὰ τὴν συμμετοχὴν στελεχῶν τῆς Ἀεροπορίας εἰς τὰ ἐκδηλωθέντα ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ κινήματα. 2) Διὰ τὰς ἐκδηλωθείσας ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ πολλὰς ὁμαδικὰς ἀντιπειθαρχικὰς ἐνεργείας ἀξ)κῶν καὶ ὑπαξ)κῶν. 3) Διὰ τὴν καλλιέργειαν ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ εἰς τὰς Ἀεροπορικὰς Μονάδας ἀναρχικῶν ἰδεῶν, γενομένης διδασκαλίας περὶ κομμουνισμοῦ εἰς τὴν Μονάδα καὶ ἐκδιδομένου κομμουνιστικοῦ περιοδικοῦ ἐντὸς τοῦ ἐν Καΐρῳ Υ.Α. 4) Διὰ τὴν διαίρεσιν ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ τῶν στελεχῶν εἰς διαφόρους κατηγορίας καὶ τὴν ἐξάλειψιν παντὸς πνεύματος συναδελφότητος καὶ ἀλληλεγγύης. 5) Διὰ τὴν ἀχρήστευσιν ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ στελεχῶν ἱκανῶν τὰ ὁποῖα μὲ μυρίους κινδύνους κατώρθωσαν νὰ διαφύγωσιν ἐκεῖ ἐκ τῆς ἐχθροκρατουμένης Πατρίδος διὰ νὰ πολεμήσουν. Τὰ στελέχη ταῦτα, ἀνωτέρους βαθμοὺς κατέχοντα, τὰ κατεδίκασαν νὰ περιφέρωνται ἄνευ ἐργασίας εἰς τὰ καφενεῖα τῆς Αἰγύπτου, παρὰ τὰς ἐπιμόνους αἰτήσεις των ὅπως τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ πολεμήσωσιν ἔστω καὶ ὡς ἁπλοῖ ἐκτελεσταὶ ἀποστολῶν, δεχόμενοι νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ ὑπὸ τὰς διαταγὰς κατωτέρων των ἢ ἔστω καὶ ὡς στρατιῶται τοῦ Ἱεροῦ Λόχου. 6) Διὰ τὴν ὅλην ἀντιθέτως ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ περισυλλογὴν ὑπόπτων ὑποκειμένων, (ἐν οἷς καὶ ψευδοϊατρῶν) τὰ ὁποῖα ἔκαμαν ἀξιωματικοὺς τῆς Ε.Β.Α. 7) Διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1943 ὅτε ἀνέλαβαν οὗτοι ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Διοίκησιν τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐντεῦθεν οὐδεμίαν ἀνάπτυξιν καὶ αὔξησιν τῆς δυνάμεώς της ἐπραγματοποίησαν, καίτοι προσωπικὸν μονίμων στελεχῶν πάσης κατηγορίας ἔφθανεν ἐξ Ἑλλάδος συνεχῶς, ὑλικὸν δὲ θὰ ἠδύναντο νὰ προμηθευθῶσι παρὰ τῶν Συμμάχων. 8) Διὰ τὴν εἰς εὐρεῖαν κλίμακα ἐπίδοσιν τοῦ προσωπικοῦ εἰς λαθρεμπόρια χρυσοῦ, πολυτίμων λίθων, ναρκωτικῶν κλπ., διὰ τὰ ὁποῖα διεσύρθη τὸ ὄνομα τῆς Ἑλληνικῆς Βασ. Ἀερ. εἰς τὴν διεθνῆ Κοινωνίαν τοῦ Καΐρου, εἰς τὰ καλλίτερα ξενοδοχεῖα τοῦ ὁποίου ἐγένετο αἰφνιδιαστικὴ ἔρευνα παρὰ τῆς Αἰγυπτιακῆς Ἀστυνομίας τῶν δωματίων τῶν Ἑλλήνων Ἀεροπόρων πρὸς ἀνακάλυψιν λαθρεμπορίων. 9) Διὰ τὴν ἐν συνεχείᾳ εἰς Ἑλλάδα μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσίν της μεταφορὰν τῶν ἕξεων καὶ συστημάτων τῆς Μ. Ἀνατολῆς. 10) Διὰ τὴν στάσιν τῆς Ἀεροπορίας κατὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα 1914 καθ’ ὅ οὐ μόνον αὕτη ἐκηρύχθη οὐδετέρα καὶ δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὴν καταστολήν του, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἠγνόησαν καὶ ἐπροστάτευσαν τοὺς κινηματίας ἀναρχικούς, μεθ’ ὧν ἐτέλουν εἰς ἐπαφὴν διαρκοῦντος τοῦ κινήματος. 11) Διὰ τὴν σκανδαλώδη μετὰ τὸ κίνημα προστασίαν τῶν κινηματιῶν ἐγκληματιῶν. Οὕτω ἐνῷ ὁ Καπετάνιος τοῦ ΕΛΑΣ ἔφ. Ἀντ)ρχος Μίχου συνελαμβάνετο διὰ τὰ ἐγκλήματα δι’ ἃ κατηγορεῖτο, τὸ Υ. Α. τὴν ἰδίαν ἐποχὴν τὸν προήγαγεν εἰς Σμήναρχον. Ἐπίσης ἐνῷ ἀπεστράτευσε πλεῖστα νομιμόφρονα στελέχη, ἐτήρησεν ὡς μόνιμα τοιαῦτα πρόσωπα βαρυνόμενα μὲ σωρείαν ἐγκλημάτων κατὰ τὸ κίνημα. 12) Διὰ τὴν συνέχισιν εὐρείας προπαγάνδας ὑπὲρ τῶν ἀναρχικῶν ἰδεῶν μεταξὺ τῶν στελεχῶν καὶ ἀνδρῶν τῆς Ἑλληνικῆς Βασιλικῆς Ἀεροπορίας, εἰς βαθμὸν ὥστε νὰ εἶναι γενικὴ ἡ παρὰ τῷ λαῷ γνώμη ὅτι ἡ Ἀεροπορία τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐπιρροὴν τοῦ Κ.Κ.Ε. καὶ γενικὴ ἡ ἀνυποληψία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς αὐτήν. 13) Διὰ τὴν κακὴν κατάστασιν εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ Σῶμα ἀπὸ ἀπόψεως πειθαρχίας. 14) Διὰ τὴν ὕπαρξιν παρὰ τῷ Υ. Α. 460 ἐκκρεμουσῶν δικογραφιῶν διὰ λαθρεμπόριον, πλαστογραφίας, ἀπάτας κλπ., ὧν πολλαὶ ἀφέθησαν (πιθανῶς ἐκ προθέσεως) νὰ παραγραφῶσι. 15) Οἱ ἀντικατασταθέντες καὶ ἀπολυθέντες ἀρχηγὸς καὶ ὑπαρχηγὸς τοῦ ΓΕΑ ὑπηρέτουν ὡς ἔφεδροι, κατὰ νόμον δὲ ὁ Ὑπουργὸς εἶχε τὸ δικαίωμα καὶ τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἀπολύσεώς των. 16) Κατὰ τὴν ἀνάκλησιν ἑτέρων ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν ἐτηρήθη σχετικὴ διάταξις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς καλεῖ ὑπὸ τὰ ὅπλα ὅσους ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς κρίνει ὅτι ἀναγκαιοῦσι τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ἄλλωστε οἱ ἀνακληθέντες Ἀξιωματικοὶ συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἐκρίθησαν κατάλληλοι ὅπως παρασκευάσωσι τὴν Νομοθετικὴν ἐργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας θὰ λυθῇ τὸ ὅλον ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἡ ὁποία λίαν συντόμως θὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατάλληλοι ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ ἀποκαταστήσωσι μίαν τάξιν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν καὶ ἐμπεδώσωσι πειθαρχίαν.

Ὁ Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας

Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ

ΙΙ. Ὑπουργείου Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας. Ἐπὶ ἐρωτήσεως τοῦ ἐκ Σάμου βουλευτοῦ κ. Ἐμμ. Σοφούλη (ἀρ. βιβλ. ἐρωτήσεων 14 Διεκπεραιώσεως 453), ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν τὰ κάτωθι: Ἡ μετὰ τῆς νήσου Σάμου συγκοινωνία ἐκτελεῖται ἐκ Πειραιῶς ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος μὲ προσέγγισιν εἰς Εὔδηλον Ἰκαρίας. Εἰς Ἅγιον Κήρυκον δὲν προσεγγίζει τὸ πλοῖον λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ περιοχὴ περιλαμβάνεται εἰς τὰς ἀπηγορευμένας συνεπείᾳ ὑπάρξεως ναρκοπεδίων. Εὐθὺς ὡς τὸ Ναυαρχεῖον ἤθελε γνωρίσει ἡμῖν ὅτι συνετελέσθη ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ διάπλου Ἁγίου Κηρύκου, θέλομεν περιλάβει εἰς τὸ δρομολόγιον Σίμου τὴν προσέγγισιν Ἁγίου Κηρύκου.

Ὁ Ὑπουργὸς

Ν. ΑΒΡΑΑΜ

Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Κ. Καλκάνης καταθέτει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 30 Ἀπριλίου 1946 περὶ ἀνασυντάξεως καὶ ἀναθεωρήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων» καὶ παρακαλεῖ ὅπως κηρυχθῇ τοῦτο κατεπεῖγον. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Χατζηπᾶνος καταθέτει σχέδιον ψηφίσματος «περὶ κυρώσεως τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου πρὸς ἐξέλεγξιν καὶ ἐκδίκασιν τῶν γενομένων τὴν 31 Μαρτίου 1946 βουλευτικῶν ἐκλογῶν». Ἡ Διαρκὴς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ καταθέτει σχέδια ψηφισμάτων μετὰ τῶν ἐπὶ τούτων ἐκθέσεών της, αʹ) «περὶ τῶν Ψηφισμάτων τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς καὶ τροποποιήσεων ἢ συμπληρώσεων τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ βʹ) «περὶ εἰδικοῦ κανονισμοῦ διὰ τὴν Ἀναθεωρητικὴν ἐπὶ τοῦ Συντάγματος ἐργασίαν τῆς Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς».

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς κρατουμένων Φυλακῶν Καλλιθέας βάσει τῆς Συντακτικῆς Πράξεως 6]1945, διαμαρτυρομένων διὰ κράτησίν των ὡς δοσιλόγων καὶ ζητούντων τὴν κατάργησιν ταύτην καὶ ἀπονομὴν δικαιοσύνης.

§14Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν Ἀρχαίαν Ρώμην ὅταν διεξήγοντο πόλεμοι μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Καρχηδόνος, γέρων τις συγκλητικὸς καὶ τότε ἔλεγε κατὰ πάσας τὰς συνεδριάσεις: «Ἐνθυμηθῆτε τὴν Καρχηδόνα». Λέγω καὶ ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς: Κατὰ πάσας τὰς ἡμέρας, κατὰ πάσας τὰς νύκτας, κατὰ πάσας τὰς ὥρας ἐνθυμηθῆτε τὴν προδοτικὴν ὑπονόμευσιν τῆς Πατρίδος ἀπὸ τοὺς δῆθεν κομμουνιστάς, ἀλλὰ πράγματι ἀργυρωνήτους προδότας. Ἐννοῶ τοὺς ἀρχηγοὺς αὐτῶν, διότι ἐκ τῶν ὀπαδῶν των, οἱ περισσότεροι ἀναμφιβόλως εἶναι παραπλανημένοι. Οἱ προδόται αὐτοὶ κατώρθωσαν νὰ ὑπάρχῃ σήμερον εἰς τὴν Πατρίδα μας θεσμὸς ἔκνομος, ἄδικος, συγχωρήσατέ μου τὴν λέξιν, κακοήθης, καὶ μεταχειριζόμενος τὴν λέξιν ζητῶ συγγνώμην διότι, δυστυχῶς, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἐφαρμόζεται ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων δικαστῶν. Ἐνώπιον τῆς Ἱστορίας δὲν θὰ εἶναι ἀθῶοι, καὶ οἱ ἐφαρμόζοντες τὸν θεσμὸν αὐτὸν δικασταὶ ἔπρεπε νὰ σχίζουν τὰ σχετικὰ φύλλα τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀπορρίπτουν εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων τὰ τεμάχια. Διότι, εἶναι θεσμὸς ἀνήθικος. Εἰς τὴν πόλιν ταύτην, εἰς τὴν ὁποίαν ἐθεμελιώθη ὁ πολιτισμὸς τῆς ἀνθρωπότητος, ὑπῆρξε ψήφισμα τοῦ λαοῦ, τοῦ μεγάλου ἐκείνου λαοῦ τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων ὅτι, θεσμὸς ἀναδρομικὸς ποινικός, εἶναι θεσμὸς ἀνήθικος, ἀπαράδεκτος. Ὁ θεσμὸς περὶ δοσιλόγων, διότι διὰ τοὺς ἐγκληματίας ὑπάρχουν νόμοι, καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη νόμοι λίαν ἐπαρκεῖς, ἐντελῶς ἐπαρκεῖς, καθ’ ὁλοκληρίαν ἐπαρκεῖς διὰ νὰ τιμωροῦνται οἱ ἐγκληματίαι. Ἀλλά, ὁ θεσμὸς τῶν δοσιλόγων εἶχε σκοπὸν νὰ δώσῃ μίαν ἰδιάζουσαν ἀφορμὴν ὅπως ὑποβάλλωνται καθημερινῶς χιλιάδες μηνύσεων καὶ προσέρχωνται χιλιάδες ψευδομαρτύρων, καὶ ἀπασχολοῦνται ὅλοι οἱ Ἕλληνες δικασταὶ μὲ τοὺς δῆθεν κατὰ μέγα μέρος, κατηγορουμένους. Καὶ εὑρίσκονται σήμερον εἰς τὰς φυλακὰς Ἕλληνες πολῖται, ἐθνικόφρονες, ἔντιμοι, ἐπὶ 10 μῆνας, 11 μῆνας καὶ πλέον χωρὶς κἂν νὰ ἔχουν ἀπολογηθῆ, κύριοι συνάδελφοι, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐξετασθῆ ἕνας μάρτυς, αὐτὸ εἶναι, πράγματι, δι’ ἡμᾶς κυρίως τοὺς ποινικολόγους ἀνήκουστον, τερατῶδες, τελείως ἀνήθικον, καταισχῦνον τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ μας. Ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἔπρεπε, ἐπαναλαμβάνω, νὰ μὴ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ὑπὸ τῶν δικαστῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ἔπρεπε νὰ ὑπαγορεύσῃ εἰς ὅλους τοὺς ἁρμοδίους, εἴτε δικαστάς, εἴτε κυβερνήτας, νὰ τὸν καταλύσουν. Διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὑπῆρχον καὶ ὑπάρχουν νόμοι ποινικοί, κατὰ πάντα ἐπαρκεῖς διὰ νὰ τιμωρηθοῦν οἱ πράγματι ἐγκληματήσαντες. Δὲν ὑπῆρχεν λοιπὸν οὐδεὶς λόγος νὰ τεθῇ αὐτὸς ὁ θεσμός, διὰ νὰ ὑποβάλλωνται ψευδομηνύσεις κατὰ χιλιάδας, καὶ νὰ προτείνωνται ψευδομάρτυρες κατὰ μυριάδας καὶ νὰ ἀπασχολοῦνται ὅλοι οἱ Ἕλληνες δικασταὶ ἐναντίον ἀνθρώπων, κατὰ μέγα μέρος παντελῶς ἀθώων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁ θεσμὸς αὐτός, κατὰ τὸ μέγα αὐτοῦ μέρος, εἶναι θεσμὸς ἀναδρομικὸς καὶ ἑπομένως θεσμὸς ἐναντιούμενος εἰς τὸν πολιτισμόν, ἐναντιούμενος εἰς τὴν ἠθικήν, ἐναντιούμενος κατὰ πάσης νομικῆς ἀντιλήψεως. Ἔχομεν, κύριοι βουλευταί, ὅλοι εὐθύνην, διότι κατεστράφη ἐντελῶς, ἀνετράπη ἀπὸ θεμελίου ἡ ἔννομος τάξις. Σήμερον ἀκόμη ἔλαβον μίαν ἔντυπον ἐπιστολὴν—ὑποθέτω ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἔλαβον ὁμοίαν—κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει Ἀνωτάτη Ἐπιτροπὴ Συνδικαλισμοῦ Δημοσίων Ὑπαλλήλων. Δηλαδὴ ὑπάρχει κράτος ἐν κράτει. Προχωρεῖ, ὅπως βλέπετε, ἡ ὑπονόμευσις, ἀπειλεῖ ἀπὸ θεμελίου τὸ Κράτος μας. Καὶ ἐργάζονται πονηρότατα, ἂν καὶ πολλὰ μέρη αὐτῆς τῆς ἐγκυκλίου ἐπιστολῆς εἶναι ὀρθά, εἶναι δίκαια. Ἀλλ’ ἡ ὕπαρξις τοιαύτης ἐπιτροπῆς ἀποτελεῖ τὸ χειρότερον κράτος ἐν κράτει, τὴν χειροτέραν ὑπονόμευσιν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἐννοήσῃ ἄνθρωπος, ὑπονόμευσιν ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ εἶναι καθῆκον ἐπιβεβλημένον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀνακαλύψῃ ποῖοι ἀποτελοῦν αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν. Ἐξῆλθον κάπως τοῦ θέματος. Ἐπανέρχομαι εἰς αὐτὸ καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κηρύξῃ τὸ ἀνύπαρκτον νομικῶς τοῦ θεσμοῦ τῶν δοσιλόγων, διὰ νὰ ἐξέλθουν τῶν φυλακῶν ἄνθρωποι, ἐπαναλαμβάνω, προφυλακισμένοι ἀπὸ 10 καὶ 11 μηνῶν χωρὶς νὰ ἀπολογηθοῦν, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐξετασθῆ εἷς καὶ μόνος μάρτυς. (Χειροκροτήματα).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ τετάρτου Πανελληνίου Συνεδρίου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου, ὑποβάλλοντος ὑπόμνημα καὶ ζητοῦντος τὴν ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου Ἀναπήρων Θυμάτων Πολέμου καὶ ἑνιαίαν καὶ σταθερὰν καθοδήγησιν τοῦ ἀναπήρου, ὅστις ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ἔρμαιον κάθε ἀναρχικῆς προπαγάνδας.

§16Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ἀναπήρων πολέμου, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη, δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ τυχαῖα. Μία τάξις Ἑλλήνων μαχητῶν, ὄχι ἁπλῶς συμπαθής, ἀλλὰ πεφιλημένη, μία τάξις σεβαστὴ καὶ θαυμαζομένη ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους ἀναξιοπαθεῖ. Καὶ δὲν πρέπει τὸ παράπαν νὰ ἐπηρεασθῶμεν ἀπὸ ἐκεῖνο ποὺ εἴδαμε δυστυχῶς κατὰ τὰς σκληρὰς ἡμέρας τῆς κατοχῆς. Εἴδαμε τότε πράγματι τινὰς ἐκ τῶν ἀναπήρων μας νὰ λησμονοῦν τὸν ὅρκον, ἀλλὰ καὶ τὸ αἷμα ποὺ εἶχαν δώσει μὲ τόσην αὐτοθυσίαν, ὑπερασπίζοντες τὴν πατρίδα, καὶ ἀπὸ θεματοφύλακες τῶν ἱερῶν παρακαταθηκῶν καὶ τῶν ἀπαραγράπτων δικαίων τοῦ Ἔθνους νὰ μεθίστανται πρὸς τὰς προδοτικὰς καὶ ἀντεθνικὰς τάξεις τοῦ κομμουνισμοῦ. Πόσον τὰς ὥρας ἐκείνας ἡ ψυχὴ ὅλων μας δὲν ἐπόνεσεν; Πόσοι δὲν ἀνεμνήσθημεν μὲ πικρίαν καὶ δάκρυα εἰς τὰ μάτια τὴν παλαιὰν ἐκείνην καὶ ἔνδοξον ἐποχήν, τὴν ἐποχὴν τῶν ἡρωϊκῶν τραυματιῶν καὶ ἀναπήρων μας, τῶν ἄλλων πολέμων μας. Καὶ μὲ πόσην κατάνυξιν δὲν ηὐχήθημεν ὅλοι μας, ὅταν ἐβλέπαμε τὸν λατρευτὸν αὐτὸν κόσμον τῶν ἀναπήρων νὰ ἀκολουθῇ τὴν ὁδὸν τῆς ἀπωλείας, ὅπως ὁ Θεὸς τοὺς βοηθήσῃ καὶ συνέλθουν. Ἐνθυμοῦμαι μὲ ὀδύνην τὰς σκληρὰς ἐκείνας ἡμέρας τῆς κατοχῆς, ὅταν ἐπισκεπτόμην τὰ διάφορα νοσοκομεῖα, ἐνθυμοῦμαι λέγω τὶ πόνον αἰσθανόμουν ὅταν ἔβλεπα αὐτὰ τὰ ἡρωϊκὰ παιδιὰ τῆς Ἑλλάδος, νὰ ἔχουν ἐκεῖνο τὸ πεῖσμα εἰς τὴν ψυχήν τους καὶ ἐκείνην τὴν μανίαν καὶ τὴν λύσσαν εἰς τὴν καρδιά τους ἐναντίον ὄχι τοῦ κατακτητοῦ τόσον, ὅσον κατὰ τῆς ἰδέας τῆς Πατρίδος. Καὶ τυφλωμένοι ἀπὸ τὸ μῖσος χωρὶς νὰ γνωρίζουν ὅτι ἀκολουθοῦν τὸν δρόμον τῆς προδοσίας καὶ τῆς ἀπωλείας, μεθίσταντο εἰς τὰς τάξεις τῶν κομμουνιστῶν. Εὐτυχῶς διὰ τὸ Ἔθνος, τὸ κακόν, ὄχι μόνον δὲν εἶχε λάβει γενικωτέραν μορφήν, ἀλλ’ ἦτο περιωρισμένης τοιαύτης. Καὶ ἔτσι ἐπιστεύαμεν ὅλοι ὅτι μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου καὶ ὅταν τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων θὰ εἶχεν ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τὸν λήθαργον εἰς ὃν εἶχε περιπέσει, ὅταν ἅπαντες θὰ ἀντιλαμβάνοντο ὅτι, τὸ εἰς τοὺς τοίχους νύκτα καὶ ἡμέραν μὲ κόκκινα γράμματα ζωγραφιζόμενον ΕΑΜ δὲν ἦτο τίποτε ἄλλο παρὰ ὁ ἴδιος προδοτικὸς συνασπισμὸς τῶν κακῶν ἐκείνων δυνάμεων, ποὺ κακῇ τῇ μοίρᾳ ἔτυχε νὰ γεννηθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπιστεύαμεν λέγομεν πὼς ὅταν οἱ Ἕλληνες θὰ ἔβλεπαν καθαρὰ ὅτι ΕΑΜ ἴσον κομμουνισμός, τότε θὰ συνήρχοντο καὶ πρῶτοι ἐξ ὅλων οἱ ἀνάπηροί μας. Διότι κάθε Ἕλλην εἶχε πεισθῆ ὅτι κομμουνισμὸς καὶ προδοσία ἦσαν ταυτόσημοι ἔννοιαι. Κάθε Ἕλλην εἶχε παρακολουθήσει τὴν προδοτικὴν προσπάθειαν τῶν κομμουνιστῶν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ μεγαλειώδους ἀγῶνος τῆς φυλῆς εἰς Βόρειον Ἤπειρον. Καὶ θὰ ἐνθυμῆσθε ὅτι τότε, ὅλοι μας μὲ τὰς ἀσθενεῖς μας δυνάμεις προσπαθούσαμεν νὰ σμικρύνωμεν, ὅπου μᾶς ἦτο δυνατὸν τὸ κακόν, ποὺ ὁ κομμουνισμὸς ἐπεχείρει ἐναντίον τοῦ Ἔθνους. Ἀπὸ τότε ἐγεννήθη εἰς τὰς ψυχὰς ὅλων μας μία ἀδήρητος ἀνάγκη, μία ἀνάγκη τοῦ νὰ κατορθώσωμεν κυρίως αὐτὸν τὸν κόσμον τὸν τόσον ἀγαπητόν μας, τὸν κόσμον τῶν ἀναπήρων νὰ τὸν φέρωμεν καὶ πάλιν εἰς τὸ ὕψος καὶ τὴν περιωπὴν ἐκείνην εἰς τὴν ὁποίαν ἡ μεγάλη θυσία των πρὸς τὴν Πατρίδα ἐπέβαλε νὰ εὑρίσκωνται. Πόθος μας ὑπῆρξεν ἔκτοτε νὰ κάμωμεν πᾶν τὸ ἱκανόν, τὸ ὁποῖον καὶ πάλιν θὰ διεμόρφωνε τὸν ἑλληνικὸν αὐτὸν κόσμον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε αἱ γενεαὶ ποὺ θὰ ἔρχωνται νὰ τὸν ἔχουν ὡς παράδειγμά των, ἄξιον πρὸς μίμησιν. Καὶ εἴχαμε τότε διαπιστώσει, ὅτι ἡ ἔλλειψις ἀκριβῶς πόνου καὶ στοργῆς ἐκδηλουμένης κατὰ ἕνα συντονισμένον καὶ φωτεινὸν τρόπον ἦτο κυρίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὸ μεγάλο κακόν, κακὸν ποὺ τὸ αἰσθανόμεθα νὰ σφίγγῃ τὴν ψυχήν μας, καὶ τὸ ὁποῖον ἐξηνάγκαζε τοὺς ἀναπήρους, εὐτυχῶς μικρὰν μερίδα τούτων, νὰ παίρνουν τὴν κακὴν στράταν, ποὺ ὡδηγοῦσεν εἰς τὸν δρόμον τῆς ἀτιμίας καὶ τῆς προδοσίας.

§17Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μίαν διευκρίνησιν.

§18Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἔχει τῷ ὄντι δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἀνήκει καὶ ὁ ἴδιος εἰς τὴν τετιμημένην αὐτὴν τάξιν τῶν ἀναπήρων καὶ διὰ τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς ἐπόνεσε τότε πονεῖ καὶ σήμερα, ὅπως καὶ ὅσον καὶ ἡμεῖς πονοῦμε καὶ πιστεύομεν, ὅτι δὲν ἔχει ἐπ’ αὐτοῦ ἀντίρρησιν. Ἐλέγομεν λοιπὸν ὅτι, ἡ ἔλλειψις μιᾶς τοιαύτης συντονισμένης καὶ διαρκοῦς κρατικῆς προσπαθείας ἦτο κυρίως ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐγένετο πρόξενος αὐτοῦ τοῦ κακοῦ. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν σήμερον ὅπως οἱ ἀνάπηροί μας τύχουν αὐτῆς τῆς κρατικῆς ἀρωγῆς. Καὶ τὶ ζητοῦν οὗτοι. Ἕνα ἐλάχιστον πρᾶγμα. Ζητοῦν νὰ ἴδουν τὴν στοργὴν καὶ τὸν πόνον τοῦ κράτους, πρὸς αὐτούς. Ζητοῦν δικαιότατα καὶ αὐτοὶ νὰ ἔχουν τοὺς ἰδικούς των κριτάς, νὰ ἔχουν τοὺς ἰδικούς των στοργικοὺς προστάτας καὶ συναντιλήπτορας. Ζητοῦν νὰ ἔχουν τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ νοιώθουν ἀπολύτως τὸν πόνον τους καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ προσπαθήσουν καθ’ οἱονδήποτε θεμιτὸν καὶ δίκαιον τρόπον νὰ προστατεύσουν αὐτὰ τὰ ἀναξιοπαθοῦντα καὶ παραπονεμένα παιδιά. Μίαν ἡμέραν, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὶς πιὸ σκληρὲς τῆς κατοχῆς, μοῦ ἔτυχε νὰ ἴδω ἕνα ἀνάπηρον, ὁ ὁποῖος εἶχε χάσει καὶ τὰ δύο του πόδια κατὰ τοὺς σκληροὺς ἀλλ’ ἐνδόξους τῆς Χώρας ἀγῶνας εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1915– 1918, σὲ κάποιο τράμ. Ὁ τίμιος ἐκεῖνος καὶ ἁγνὸς μαχητὴς μοῦ εἶπεν: Τί κάθεσαι συνταγματάρχα μου καὶ δὲν ἀκολουθεῖς τὸν δρόμον τοῦ καθήκοντος; Ὁ δρόμος σου εἶναι αὐτὸς καὶ μόνον αὐτός. Εἶναι τὸ ΕΑΜ, τὸ ὁποῖον καὶ θὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα Προσεπάθησα μὲ κάθε τρόπον νὰ τὸν διαφωτίσω καὶ νὰ τοῦ καταδείξω τὴν πλάνην του, ἀλλ’ εἰς μάτην. Καὶ πόσα ἄλλα ὁμοίας φύσεως παραδείγματα δὲν θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀριθμήσωμεν. Εὐτυχῶς ὅμως τὸ κακόν, ὅπως ἀνέφερα καὶ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου δὲν πῆρε τὴν ὀξυτάτην του ἐκείνην μορφήν, τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ἐφοβούμην πολὺ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλάμβανε. Εὐτυχῶς διὰ τὸ Ἔθνος τοῦ ὅτι ὑπῆρξαν τόσοι καὶ τόσοι ἀνάπηροι ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται, ἦσαν τὸ σύνολον σχεδόν, δύναμαι νὰ εἴπω, οἱ ὁποῖοι καὶ κατώρθωσαν μὲ τὴν ἄμεμπτον καὶ θαυμαστὴν φιλοπατρία τους νὰ συγκρατήσουν τοὺς συναδέλφους των ἀπὸ τὸν κατήφορον, τὸν ὁποῖον δὲν ἦτο ἀπίθανον νὰ πάρῃ ὁ ἀναπηρικὸς κόσμος τῆς χώρας. Καὶ ὄχι μόνον συνεκράτησαν αὐτὰ τὰ ἀδικημένα παιδιά, ἀλλὰ καὶ ἐπέτυχαν συνάμα πολλοὺς ἀπὸ τοὺς παραπλανημένους αὐτοὺς ἥρωας νὰ σώσουν. Καὶ ἰδοὺ τώρα τὸ αἴτημά τους. Ἔρχεται σήμερον μία Κυβέρνησις, ἥτις προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀβίαστον θέλησιν τοῦ συνόλου σχεδὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἔρχεται λέγομεν σήμερον αὐτὴ ἡ λαοπρόβλητος Κυβέρνησις νὰ δείξῃ πρὸς τὸν κόσμον αὐτὸν τῶν ἀναπήρων τὸν πόνον καὶ τὴν στοργὴν τῆς ὁποίας τόσον εἶναι ἄξια τὰ γενναῖα αὐτὰ τέκνα τῆς Ἑλλάδος. Οἱ ἄγραφοι καὶ οἱ γραπτοὶ νόμοι, οἱ νόμοι τοῦ δικαίου καὶ τῆς ἠθικῆς ἐπιβάλουν ἐπιτακτικῶς σήμερα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας νὰ ρυθμίσῃ ἅπαξ διὰ παντὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν ἀναπήρων. Πρέπει τοῦτο τὸ ἐλάχιστον ποὺ μᾶς ζητοῦν, ἄνευ καὶ τῆς ἐλαχίστης διστακτικότητος καὶ ἀναβολῆς νὰ τοὺς τὸ δώσωμεν. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε: πῶς θὰ γίνῃ τοῦτο. Καὶ ἀπαντῶ: Πρῶτον, ἐάν, ὅλας τὰς ἀναπηρικὰς ὑπηρεσίας τὰς συγχωνεύσωμεν εἰς μίαν καὶ μόνην τοιαύτην, εἰς ἕνα Ὑφυπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἂς καλέσωμεν ἔστω τοιοῦτον τῶν ἀναπήρων, εἰρήσθω μάλιστα ἐν παρόδῳ, ὅτι ὑπάρχει περίπου αὐτὸ τὸ Ὑφυπουργεῖον ὑπὸ ἄλλην τινὰ ἔννοιαν καὶ μορφήν. Ὑπάρχει, ὡς Γενικὴ Διεύθυνσις Ἀναπήρων. Δεύτερον ζητοῦμεν νὰ δοθῇ εἰς τὸ Ὑφυπουργεῖον τοῦτο τὸ μέσον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἀναπήρων. Παρακαλοῦμεν, λοιπόν, τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ ἀντιληφθοῦν τὸ ὅτι εἶναι ἀνάγκη Ἐθνική, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἀναπήρους νὰ ἀντιληφθοῦν καὶ νὰ πιστεύσουν, ὅτι ἡ ἀγάπη καὶ ἡ στοργή, ὄχι μόνον ἁπάντων ἡμῶν, τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ἀμέριστος πρὸς αὐτούς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ὑφυπουργείου πεισθοῦν, ὅτι ὑπάρχει τέλος τὸ ὄργανον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ προστατεύῃ τοῦ λοιποῦ καὶ θὰ ἱκανοποιῇ τὰς δικαίας, τὰς δικαιοτάτας καθ’ ἡμᾶς ἀξιώσεις των. Καὶ παρακαλοῦμεν προσθέτως τὴν Κυβέρνησιν ὅπως τὸ ταχύτερον, ἀντιλαμβανομένη, ὅπως πιστεύομεν, ὅτι ἀντιλαμβάνεται, τὸ χρέος της πρὸς τὸν κόσμον τῶν ἀναπήρων, θελήσῃ, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Ἀντιπροσωπείας ἕνα νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἱδρύηται τὸ Ὑφυπουργεῖον Ἀναπήρων. Νομίζομεν ἐξ ἄλλου, ὅτι δὲν πρόκειται διὰ τῆς δημιουργίας αὐτοῦ νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἄλλης δαπάνης. Τοὐναντίον μάλιστα. Δὲν ἀποκλείομεν καὶ νὰ ἐλαττωθοῦν αἱ δαπάναι ἃς ἤδη ἀναγκαίως καὶ ὑποχρεωτικῶς ὑφίσταται τὸ Δημόσιον. Δὲν θὰ ἦτο δέ, κατὰ τὴν γνώμην μας, ἄστοχον, τὸ Ὑφυπουργεῖον αὐτὸ νὰ ἀνατεθῇ, εἰς ἕνα ἐξαιρετικὸν ἀνάπηρον συνάδελφον, ὁποιοσδήποτε καὶ ἐὰν ἦτο οὗτος, πάντως ὅμως, εἰς ἕνα, ὁ ὁποῖος νὰ αἰσθάνεται περισσότερον καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ἀκόμα, τὸν πόνον πρὸς τοὺς ἀναπήρους, καὶ τὸν ὁποῖον νὰ νοιώθουν περισσότερον καὶ ἀπὸ κάθε ἄλλον οἱ ἀνάπηροί μας. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§20Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριοι συνάδελφοι, σᾶς ἀκούσαμεν μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ μετὰ πολλῆς συγκινήσεως, διότι, πραγματικῶς, τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται ἡ Κυβέρνησις, νομίζω, τοὐλάχιστον, ὅσον ἐνδιαφέρεσθε καὶ σεῖς. Τὸ ζήτημα, ὅμως, αὐτὸ χρήζει μελέτης καὶ χρήζει καὶ μεγάλης δαπάνης. Ὅπως ὅμως ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα, κάθε δαπάνη, βεβαίως περιορίζεται διότι ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ δὲν εἶναι τόσον εὐχάριστος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡ Κυβέρνησις, ἐπιλαμβάνεται καὶ μελετᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἀναπήρων. Τώρα, ἂν θὰ γίνῃ Ὑφυπουργεῖον ἢ θὰ γίνῃ ἄλλη Διεύθυνσις ἢ ἡ Διεύθυνσις θὰ λάβῃ ἄλλον χαρακτῆρα, αὐτὸ δὲν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ σᾶς τὸ εἴπωμεν. Σήμερον, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἡμεῖς προείπομεν ὅτι θὰ πρέπει εἰς τὴν Διεύθυνσιν αὐτὴν νὰ εἰσέλθουν ἀξιωματικοὶ ἀνάπηροι οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τοὺς συναδέλφους των καὶ θὰ πρέπει, βεβαίως, νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε, νὰ εἶναι ἀπολύτως εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της. (Χειροκροτήματα).

§21Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐκφράζομεν τὰς εὐχαριστίας μας, κ. Ὑπουργέ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Κιζάνης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἀναφορᾶς συνδέσμου ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ζητοῦντος ὅπως διὰ νόμου συσταθῇ Ἕνωσις Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν τοῦ Βασ. Ναυτικοῦ ἔχουσα τὸ κῦρος τοῦ Ὀργανισμοῦ Δημοσίου Δικαίου ὡς ἐδημιουργήθησαν τοιαῦται καὶ εἰς τὰ λοιπὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα.

§23Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὁ Σύνδεσμος τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, ἀναφέρεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ σύστασις ἑνώσεως προστασίας τῶν συμφερόντων τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. Ὁ ἀντιναύαρχος Λούντρας, ἐκφράζεται μετὰ πικρίας διὰ τὰς ὑπηρεσίας, διότι, δὶς τὰς ὤχλησε καὶ εὑρέθη πρὸ κατηγορηματικῆς ἀρνήσεώς των. Ὑπάρχουν 2 νόμοι ἐν ἰσχύϊ, ἐπιτρέποντες τὴν σύστασιν ἑνώσεως τῶν ἀξιωματικῶν τόσον τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ὅσον καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ἀεροπορίας. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἓν σχέδιον νόμου διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπιτρέπεται ἡ σύστασις τῆς Ἑνώσεως ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἐὰν ὅμως παρὰ πᾶσαν προσδοκίαν καὶ παρὰ πᾶσαν δικαίαν κρίσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ θελήσῃ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον αὐτὸ τοῦ νόμου, ἡμεῖς, ὅσοι ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ προερχώμεθα ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ Ναυτικοῦ, θὰ ἀσκήσωμεν τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχομεν, θὰ ὑποβάλωμεν δηλαδὴ ἡμεῖς πλέον αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου καὶ ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἡ Βουλὴ θὰ τὴν ἐγκρίνῃ, δεικνύουσα οὕτω τὸ ἐνδιαφέρον της πρὸς τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, ἀλλὰ δίδουσα ταυτοχρόνως καὶ μάθημα πρὸς τὰς ναυτικὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἐλησμόνησαν τὸ χρέος των νὰ ἀποδώσουν τὰ τροφεῖα πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐδίδαμεν τὰ πρῶτα μαθήματα διὰ νὰ ἔχουν τὴν σημερινήν των σταδιοδρομίαν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βισιλειάδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ ἐνθέρμως, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, διότι τὴν θεωρῶ ὅτι εἶναι δικαιοτάτη, δὲν ἠμπορεῖ δὲ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ, κ. Ὑπουργέ, νὰ μὴ ἀπολαμβάνουν τοὐλάχιστον τῶν αὐτῶν εὐεργετημάτων, τῶν ὁποίων ἀπολαμβάνουν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἄλλων ὅπλων, ξηρᾶς καὶ ἀεροπορίας. Νομίζω ὅτι τὸ Πολεμικὸν Ναυτικὸν ἔχει εἰσφέρει πολλὰς δάφνας εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς Πατρίδος μας καὶ δι’ αὐτὸ οἱ ἀξιωματικοί του, εἰς τὰ γηρατειά των, πρέπει νὰ τύχουν κάποιας προσοχῆς καὶ στοργῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Σᾶς συνιστῶ ἐνθέρμως νὰ λάβετε σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει σας τὴν ἀναφοράν, κ. Ὑπουργέ, καὶ νὰ ἐνεργήσητε ὅ,τι πρέπει.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας διὰ τὰς ἀναφορὰς

καὶ ἐρωτήσεις, εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΩΝ ΕΠΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

§27Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑφυπουργέ.

§29Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Κύριοι Βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἀπεσύρθη τὸ κατατεθὲν ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως Ὀργανισμοῦ Ἀνασυγκροτήσεως». Ὁ συνάδελφός μου ὅταν κατέθετε τὸ ὡς ἄνω νομοσχέδιον ἐνημέρωσε τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ περιεχομένου του. Πρόκειται δι’ ὀλίγων, περὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ συγκεντρώσῃ καὶ θὰ συνενώσῃ ὀρθολογικῶς τὸ πρόγραμμα διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως τὴν Βουλήν, εἶναι ὅπως δεχθῇ καὶ τὸ Νομοσχέδιον τοῦτο ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν τοῦ κατεπείγοντος.

§30Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ καὶ τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου εἶχε ζητηθῆ ἡ κατεπείγουσα ψήφισις, ἐρωτῶ ἂν τὸ σήμερον κατατιθέμενον ἀποτελεῖ καὶ τὴν τελικὴν ἀποκρυστάλλωσιν τῶν ἀπόψεων τῆς Κυβερνήσεως.

§31Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἐπαναφέρω τὴν γαλήνην εἰς τὴν ψυχήν σας, κ. συνάδελφε, βεβαιῶν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ τὸ τελικὸν σχέδιον. Ἐλπίζω ὅτι ἡ διαβεβαίωσίς μου θὰ σᾶς ἐξασφαλίσῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁριστικότητα τοῦ νομοσχεδίου.

§32Χ. ΛΑΔΑΣ. Διατί θυμώνετε; Δὲν σᾶς πείραξε κανείς.

§33Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Ἡ παρατήρησίς σας δὲν εἶναι πολὺ ἐπιτυχής, διότι καὶ σεῖς εἶσθε θυμοειδής. Πρόκειται περὶ ὕφους.

§34Α. ΒΑΜΒΕΤΣΟΣ. Ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑποβάλλονται δύο νομοσχέδια ἀπὸ δύο Ὑπουργούς....

§35Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ (Ὑφυπουργὸς Συντονισμοῦ). Κατατίθεται σήμερον νέον, καὶ ἀρκεσθῆτε εἰς αὐτό, διὰ τοῦ ὁποίου τίθεται ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ Ὑπουργοῦ Συντονισμοῦ ὅλος ὁ Ὀργανισμός. Ὑπῆρχε λόγος νὰ ἀποσυρθῇ τὸ προηγούμενον νομοσχέδιον ἵνα τροποποιηθοῦν διατάξεις τινὲς αὐτοῦ διὰ τὴν ὁμαλωτέραν καὶ ὁριστικωτέραν λειτουργίαν τοῦ Ὀργανισμοῦ. Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ νὰ κηρυχθῇ τὸ νομοσχέδιον κατεπεῖγον εἶναι ἁπλοῦς. Ὅτι θὰ πρέπει τὰ σχέδια αὐτὰ νὰ καταρτισθοῦν καὶ νὰ ἀποτελέσουν ἓν σύνολον τὸ ταχύτερον, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐμφανίσωμεν τὰς δυνατότητας, τὰς ὁποίας ἔχομεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας καὶ νὰ γνωρίζωμεν τί μᾶς χρειάζεται ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς οἰκονομικῆς πλευρᾶς. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν διαδικασίαν αὐτήν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Λεονάρδος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἐπερωτήσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ προσωρινῶς τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Ἀεροπορίας, ἐπί τινων σκέψεων καί τινων σκοπῶν, ἐπικειμένης τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐχάραξε στρατιωτικὴν πολιτικὴν ξένην πρὸς τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ Ἔθνους.

§37Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πιστεύω ὅτι θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ τὴν φορὰν αὐτὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην μου εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν διὰ τὴν μεγίστην τιμήν, τὴν ὁποίαν μοῦ ἔκαμε, νὰ μὲ ἐκλέξῃ διὰ παμψηφίας σχεδὸν πρῶτον αὐτῆς Ἀντιπρόεδρον. Προσεπάθησα, κ. βουλευταί, μέχρι σήμερον —θὰ καταβάλω κάθε προσπάθειαν καὶ εἰς τὸ μέλλον — νὰ ἀσκήσω τὰ καθήκοντά μου αὐτὰ μὲ ὅλην τὴν εὐθύτητα καὶ ἀμεροληψίαν. Κύριοι, βουλευταί, ἀνήκω εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα ἐφ’ ὅσον συμπράττει ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ τὸ κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Τοῦτο ὅμως δὲν μὲ ἐμποδίζει, γενικευθείσης τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον καὶ νὰ ἐκφέρω ἐλευθέρως καὶ ἀνεπηρεάστως τὴν γνώμην μου, θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχὴς ἐὰν ἠμπορέσω νὰ συμβάλλω καὶ ἐγὼ κατά τι εἰς τὴν καλλιτέρευσιν τῶν στρατιωτικῶν μας πραγμάτων. Ὅταν, κ. βουλευταί, πρὶν ἀκόμη προκηρυχθοῦν αἱ ἐκλογαί, διώκουν τὸ Κράτος, αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, ἐβλέπαμεν νὰ δημοσιεύωνται ἀναγκαστικὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα ἐξεγειρόμεθα καὶ διεμαρτυρόμεθα, πὼς αἱ Κυβερνήσεις αὐταί, αἱ ὁποῖαι μάλιστα δὲν προήρχοντο ἀπὸ τὸν λαόν, ἐξέδιδον σωρείαν ἀναγκαστικῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων, διαταγμάτων τὰ ὁποῖα ἐρρύθμιζον πράγματα ἐντελῶς ἐπουσιώδη. Ὅταν δὲ προεκηρύχθησαν αἱ ἐκλογαὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ὁλόκληρος ὁ τύπος καὶ ἡ κυβερνητικὴ πτέρυξ—ἡγουμένων, μάλιστα, τῶν ἀρχηγῶν της—ἐντονώτατα διαμαρτύρετο διότι, προκηρυχθεισῶν τῶν ἐκλογῶν, προέβαινεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Σοφούλη εἰς τὴν ἔκδοσιν ἀναγκαστικῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἰσθάνομαι καὶ ἐγὼ ἀπογοήτευσιν ὅταν ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἐκδίδονται Ἀναγκαστικὰ Νομοθετικὰ Διατάγματα καὶ μάλιστα Νομοθετικὰ Διατάγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἐπρόκειτο νὰ σώσουν τὸ Κράτος, οὐδὲ ἐπρόκειτο νὰ ρυθμίσουν ὡρισμένα ζητήματα ἐπειγούσης φύσεως, τοιαῦτα δὲ δὲν εἶναι τὰ Ἀναγκαστικὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσεν ἡ Κυβέρνησις τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν μεταβολὴν τῆς συνθέσεως τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ τὸν σκοπὸν τὴν προαγωγὴν τῶν ὑποστρατήγων εἰς ἀντιστρατήγους, ἐρωτᾶται εἶναι ζήτημα ἐπεῖγον; Μήπως εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς πολέμου; Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τῆς Βουλῆς; Ἐπίσης τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ἀφορῶν τὴν ρύθμισιν τῶν διαφόρων στρατιωτικῶν μονάδων διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδίδωνται τῇ εἰσηγήσει τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῇ ἐπιμελείᾳ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν καὶ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, εἶναι Ἀναγκαστικὸν Νομοθετικὸν Διάταγμα ἀντισυνταγματικὸν καὶ κατὰ συνέπειαν ἄκυρον βεβαίως, εἶναι καὶ λίαν ἐπικίνδυνον. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἕνα τόσον πολὺ σοβαρὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ νὰ ἀνατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; ἀλλὰ καὶ γενικώτερον, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι, ἀποτελεῖ προσβολὴν κατὰ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, νομίζω ὅτι, ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Συντάγματος, νομίζω, ὅτι, ἀποτελεῖ ἀπαρχὴν δικτατορίας ἐὰν θέλετε, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς) ἡ ἔκδοσις Νομοθετικῶν Διαταγμάτων παρούσης τῆς Βουλῆς καὶ πρέπει αὕτη νὰ λάβῃ τὰ μέτρα της διὰ τὴν περίπτωσιν ἐκδόσεως νέων νομοθετικῶν διαταγμάτων παρὰ τὴν ἔκδοσιν ὅμως τῶν Νομοθετικῶν αὐτῶν Διαταγμάτων ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ ὁποίου ἐγὼ τοὐλάχιστον τὴν παρουσίαν ἐν τῇ Βουλῇ ἰδιαιτέρως ὑπολήπτομαι δὲν ὡρμήθη ἀπὸ κομματικὴν ἰδιοτέλειαν, εἰς τὴν ἔκδοσιν τούτων. Ἡ συγκρότησις ἄλλως τε τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου κατέδειξε τοῦτο. Οἱ Στρατηγοὶ Σπηλιωτόπουλος καὶ Βεντήρης εἶναι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνῆκον εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν, ἐπεκρότησε δὲ καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ καὶ Δημοκρατικοῦ κόμματος τὴν συμμετοχὴν τῶν προσώπων αὐτῶν εἰς τὸ συμβούλιον. Ἐπίσης ὁ Στρατηγὸς κ. Γεωργούλης ὑπῆρξε μέλος τῆς τελευταίας Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν Ναύαρχον Βούλγαρην. Δὲν βλέπω λοιπόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐν τούτῳ ἐνήργησε κομματικῶς. Ἐξ ἄλλου μὲ εὑρίσκει σύμφωνον ἡ ἀντικατάστασις τοῦ παλαιοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Οἱ ἀποτελέσαντες τοῦτο στρατηγοί, κατὰ πάντα καλοὶ ἀξιωματικοί, οἵτινες εἰς τὸ παρελθὸν ὑπηρέτησαν τὸν στρατὸν εὐσυνειδήτως, δὲν δύνανται πλέον νὰ εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ μεταπολεμικοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦτο διότι εἶχον ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἀπομακρυνθῆ τοῦ στρατεύματος καὶ ἄλλοι δὲν εἶχον λάβει μέρος εἰς τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἄλλοι δὲ ἦσαν μὲν ἐκ τῶν λαβόντων μέρος εἰς τὸν πόλεμον, ἀλλὰ ὑπῆρξαν πάλιν ἄλλοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι τοὺς ὑπερέβησαν εἰς δρᾶσιν, συνεπῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πρᾶξις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, μὲ εὑρίσκει σύμφωνον εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν μὲ εὑρίσκει σύμφωνον εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀπεμάκρυνε τοὺς ἀξιωματικοὺς τούτους. Δὲν ἠμπορεῖτε, κύριε Ὑπουργέ, τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους μετεχειρίσθητε εἰς τὴν ἀνωτάτην ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος νὰ τοὺς ἐκδιώκετε ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνον διότι οὕτω σχηματίζεται ἡ ἐντύπωσις ὅτι οὗτοι κάτι κακὸν διέπραξαν. Ἦτο δικαίωμα νὰ διαχειρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ τὸ διαχειρισθῇ μετὰ παρρησίας. Εἶσθε ὁ ἀνώτατος ἀρχηγὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἠμπορούσατε συνεπῶς νὰ καλέσητε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς εἰπῆτε, ὅτι ἡ καλυτέρα τῶν ὑπηρεσιῶν τὴν ὁποίαν θὰ ἠμπορούσατε νὰ προσφέρητε εἰς τὸ στράτευμα εἶναι νὰ ἀπομακρυνθῆτε τούτου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι αὐτοὶ θὰ ἔσπευδον νὰ συμμορφωθοῦν μὲ τὴν ἐπιθυμίαν σας καὶ τότε ἀφοῦ ἐξεφράζατε τὴν εὐαρέσκειάν σας πρὸς αὐτοὺς ἠμπορούσατε νὰ τοὺς ἀπομακρύνητε. Ἀλλ’ ὅμως, ὄχι μόνον δὲν ἐγένετο τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἀλλ’ ἔγινε κάτι ἄλλο. Ὄταν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶχεν ἀποφασίσει νὰ ἐκτελέσῃ!! τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, εἶχε δὲ ἑτοιμάσει καὶ τὸ ἀπόσπασμα τῆς ἐκτελέσεως ἀπέστειλε ἐπειγόντως εἰς αὐτοὺς ἐρώτημα ὅπως συντάξουν πίνακα προαγωγῆς ὑποστρατήγων εἰς ἀντιστρατήγους. Καὶ συνῆλθον οἱ μελλοθάνατοι καὶ εἰς μίαν μόνον ἡμέραν χωρὶς νὰ τοὺς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ μελετήσωσι τὰς ἐκθέσεις λεπτομερῶς τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους ἔκριναν, ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸν κατάλογον τῶν προακτέων ὑποστρατήγων εἰς ἀντιστρατήγους. Δι’ ἐμέ, κύριοι, βουλευταί, ἡ πρᾶξις αὐτὴ δὲν ἔχει οὐδὲν κῦρος, καὶ ἡ κρίσις αὐτῶν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθη ὡς κυβέρνησις διὰ τὴν νέαν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος εἶναι ἐπισφαλής. Καὶ ἀφοῦ παρέλαβεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τὴν τοιαύτην πρότασιν ἔσπευσε καί, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ προβιβάσῃ τοὺς ὑποστρατήγους εἰς ἀντιστρατήγους καὶ νὰ πληρώσῃ τὰς κενὰς θέσεις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, συνεκάλεσε τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ Συμβούλιον τοῦτο διὰ τοῦ νόμου 730 προεδρεύεται ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἀποτελοῦν δὲ μέλη αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ Ὑπουργὸς τὸν ἀναπληροῖ ὁ Ὑφυπουργός. Ἐπίσης εἰς τὸ συμβούλιον τοῦτο εἶναι καὶ οἱ 3 Ἀρχηγοὶ τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων Ναυτικοῦ, Στρατοῦ, Ἀεροπορίας. Ἐγένετο δὲ σκοπίμως ἡ τοιαύτη σύνθεσις, διότι εἶναι φυσικὸν ὁ ἑκάστοτε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἔχῃ γνῶσιν ἐπαρκῆ τῶν πραγμάτων. Τὸ ἴδιο μπορεῖ νὰ συμβαίνῃ καὶ διὰ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ Συμβούλιον συγκροτεῖται καὶ ἀπὸ τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν Γενικῶν Ἐπιτελείων. Καὶ ἔσπευσεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ δημοσιεύσῃ Α.Ν. καὶ νὰ τροποποιήσῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ Συμβουλίου τούτου τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισεν ὑπὸ τὴν ἑξῆς μορφήν. Μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἴδιον τὸν ἑαυτόν του, ὡς Ὑπουργὸν τριῶν Ὑπουργείων, καὶ διὰ νὰ κρίνουν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ξηρᾶς προσέλαβεν ἐπιπροσθέτως καὶ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Καὶ μὲ βάσιν τὴν πρότασιν, περὶ τῆς ὁποίας εἶπον, προέβησαν εἰς διάστημα μιὰ ὥρας, καὶ ἐνῷ δὲν εἶχον στοιχεῖα διὰ νὰ κρίνουν, εἰς τὸν διορισμὸν τοῦ νέου Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, τῆς Ἀνωτάτης, δηλονότι, ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος. Διεπράχθησαν οὕτω, κύριοι βουλευταί, κατ’ ἀνάγκην ἀδικήματα καὶ ἀδικήματα μεγάλα. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Σακελλαρίου, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν, ὀρθῶς ἐτόνισεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ἐπικρίσεις καὶ αἱ ὕβρεις ἐναντίον ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος, οἱ ὁποῖοι εἰς τὸ παρελθὸν ἔκαμαν τὸ καθῆκον των καὶ οἱ ὁποῖοι ἑπόμενον εἶναι νὰ χρησιμοποιηθοῦν καὶ πάλιν. Σέβομαι τὴν γνώμην ταύτην καὶ θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποφύγω νὰ κατηγορήσω ἀξιωματικούς, ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε, ὅτι δὲν βλάπτει εἰς τίποτε, ἂν ἀκολουθήσω ἀντίθετον δρόμον καὶ ἐπαινέσω ἀξιωματικούς. Παρελείφθη, κ. βουλευταί, εἷς ἀξιωματικός, ὁ τέως Γεν. Διευθυντὴς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ὑποστράτηγος κ. Νικολάου. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος εἶχε τὴν τύχην καὶ τὴν τιμὴν νὰ λάβῃ μέρος εἰς ὅλους τοὺς πολέμους, προήχθη δὶς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ καὶ τὰ στήθη του κοσμοῦν, ὁ πολεμικὸς Σταυρὸς Αʹ Τάξεως καὶ τὸ Ἀριστεῖον τῆς Ἀνδρείας. Ὁ ἴδιος, ἀξιωματικὸς ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Συντάγματος Δωδεκανησίων κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἐπὶ διήμερον ἐδέχετο ἐπίθεσιν ὑπερτέρων ἐχθρικῶν γερμανικῶν τμημάτων καὶ ὅταν πλέον ὑπὸ τὴν πίεσιν ἰσχυροτέρων δυνάμεων ἠναγκάσθη νὰ ὑποχωρήσῃ, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τῶν συστρατιωτῶν του, ὁ ἴδιος ὁ συνταγματάρχης μετεβλήθη εἰς ἁπλοῦν στρατιώτην καὶ ἔρριπτε μόνος τὰς τελευταίας βολὰς τιμῆς τοῦ Συντάγματός του ἐκσφενδονίζων χειροβομβίδας κατὰ τοῦ ἐχθροῦ. Ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, ποὺ μίαν ἄλλην ἐπίσης δύσκολον περίοδον, ἔγινεν ἐπίθεσις κατὰ τῶν Ἀθηνῶν ἐκ μέρους τῶν κομμουνιστῶν ἐπέδειξεν ἐξαιρετικὴν στάσιν. Ἦτο μία στιγμὴ δύσκολος καθ’ ἣν ἄλλοι ἀξιωματικοί, ὅπως προχθὲς σᾶς ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας, κ. Γραφᾶκος, δι’ ἐγγράφων καὶ ἀποσπασμάτων ἐκθέσεων δικαστικοῦ Συμβούλου, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε τὰς σχετικὰς ἀνακρίσεις, ἄλλοι ἀξιωματικοὶ ἠρνήθησαν νὰ βοηθήσουν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος. Ἄλλοι ἀξιωματικοὶ καταληφθέντες ὑπὸ φόβου δὲν ἐδέχθησαν νὰ λάβουν μέρος καὶ ἀπέφυγον νὰ παρουσιασθοῦν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὑπῆρξαν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπέφυγον νὰ ἀναμιχθοῦν, φοβούμενοι τυχὸν εὐθύνας ἐν περιπτώσει ἐπικρατήσεως τοῦ κινήματος. Τὴν ἐποχὴν αὐτήν, τὴν κρίσιμον δι’ ἐμέ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκινδύνευσεν ἡ ἐλευθερία τοῦ Ἔθνους καὶ ἐκινδύνευσε τὴν φορὰν αὐτὴν κατὰ τὸν χειρότερον τρόπον, τὴν στιγμὴν ταύτην, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, τὸν ὁποῖον σᾶς εἶπον, δὲν ἐδίστασε ν’ ἀναλάβῃ τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἐπὶ 30 ἡμέρας περίπου, καθ’ ἃς διήρκεσεν ἡ πολιορκία τῶν Ἀθηνῶν, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀπὸ πρωΐας μέχρι ἑσπέρας κατήρτιζε τμήματα καὶ ἐνεψύχωνεν ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους ἀπέστελλεν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν ὅπου καὶ αὐτὸς παρευρίσκετο.

§38Α. ΔΕΡΔΕΜΕΖΗΣ. Κατὰ τὸ 1943 ἦτο εἰς τὸ συσσίτιον τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὴν ὁδὸν Κυδαθηναίων 23.

§39Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν.

§40Χ. ΛΑΔΑΣ. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἦτο πτωχὸς καὶ εἶναι πρὸς τιμήν του.

§41Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἠκούσατε ἤδη κ. βουλευταί, ὁ σημερινὸς Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τὶ ἔγραφε περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων, δὲν ἐννοῶ νὰ μεταφέρω εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἁπλᾶς πληροφορίας καὶ συζητήσεις, ἐννοῶ νὰ μεταφέρω ἐπίσημα ἔγγραφα. Ἰδοὺ τὶ λέγει ὁ ἤδη Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου διὰ τὸν ἀξιωματικὸν τοῦτον: «Ὁ ὑποστράτηγος Σπηλιωτόπουλος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν............. (ἀναγινώσκει).........». Τί λέγει ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου; Λέγει ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς εἶναι χαρακτὴρ ἀδαμάντινος καὶ ὅτι ἔχει λαμπρὰν πολεμικὴν δρᾶσιν. Ἄς ἀκούσωμεν ἐπίσης διὰ τὸν ἴδιον ἀξιωματικόν, κ. βουλευταί, τί λέγει ἕνας ἄλλος σεμνὸς ἀξιωματικός, ὁ Ἀντιστράτηγος Δρᾶκος. Ὁ Ἀντιστράτηγος αὐτός, κατὰ κοινὴν ὁμολογίαν, ὑπῆρξε πάντοτε φειδωλὸς εἰς ἐκφράσεις καὶ φράσεις. Ἰδοὺ τί λέγει: «Ὁ ὑποστράτηγος Νικολάου... (ἀναγινώσκει)...». Τί ἄλλο πρέπει νὰ εἶναι κ. βουλευταί, ὁ ἀξιωματικός, τί ἄλλο πρέπει νὰ εἶναι ἀξιότιμε κ. Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παρὰ εἰς δυσκόλους στιγμὰς τοῦ Ἔθνους νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του καὶ κατὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, τὸν ὁποῖον σεῖς διωρίσατε καὶ νὰ ἔχῃ ὅσας ἀρετὰς ἠκούσατε; Τί ἄλλα προσόντα χρειάζεταί τις νὰ ἔχῃ διὰ νὰ ὑπηρετῇ εἰς τὸ στράτευμα;

§42Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Μήπως τὸ 41 διέλυσε τὸ Σύνταγμα τῶν Δωδεκανησίων;

§43Γ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ζέρβας τί προσέφερεν ὁ ἐν λόγῳ ἀξιωματικός, διότι ἦτο μέλος τῆς Διοικούσης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ε.Δ.Ε.Σ.

§44Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἦτο πρὸς τιμήν του, ὅτι ἔτρωγεν ἀπὸ τὸ συσσίτιον καὶ δὲν ἐπήγαινεν εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν.

§45Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Τὶ ἄλλο ἐπαναλαμβάνω, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χρειάζεται δι’ ἕνα ἀξιωματικόν, παρὰ νὰ λέγῃ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, ὅτι εἶναι χαρακτὴρ ἀδαμάντινος, ὅτι εἶναι ἠθικώτατος καὶ ὅτι ἔχει λαμπρὰν σταδιοδρομίαν;

§46Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν.

§47Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ὄχι.

§48Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Σᾶς διακόπτουν διὰ νὰ ἐκτιμήσητε πόσον δυσάρεστοι εἶναι ἡ διακοπὴ κατὰ τὴν ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας σας.

§49Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κ. βουλευταί, ὅτι δὲν νομίζω, δι’ ἕνα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἠγωνίσθη εἰς τοὺς πολέμους, ὁ ὁποῖος εἶναι τετιμημένος διὰ πλείστων πολεμικῶν παρασήμων, ὁ ὁποῖος κατὰ τήν τελευταίαν περιπέτειαν, τὴν ὁποίαν ὑπέστη τὸ Ἔθνος ἀπὸ τὴν ἐπίθεσιν τῶν ἐαμοκομμουνιστῶν, ὅταν πολλοὶ ἀπὸ ἡμᾶς δὲν εἴχαμε τὸ θάρρος νὰ ἐξέλθωμεν ἀπὸ τὸ σπίτι μας, τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα ἠγωνίζετο διὰ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀποκρούσεως τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Ἔθνους.

§50Γ. ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ. Γνωρίζετε ὅτι ὁ στρατηγὸς Νικολάου.................

§51Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω νὰ μὲ διακόπτετε. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ συζητῶμεν μὲ πληροφορίας ἀνευθύνους, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συζητῶμεν, παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἐγγράφων. Αἱ ἐπίσημοι δηλώσεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου, αἱ ἀνακοινώσεις τοῦ διοικητοῦ τῶν τμημάτων εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἂν δὲν στηρίζηται εἰς αὐτάς, διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατεύματος, στηρίζεται ὄχι ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων. Ὅταν, κύριοι βουλευταί, ἐγένετο τὸ Ν. Δ. 733 διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθησαν τὰ διάφορα Συμβούλια Ἐπιλογῆς, μεταξὺ τούτων ἱδρύθη καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 Συμβούλιον Ἐπιλογῆς, διὰ νὰ κρίνῃ τοὺς συνταγματάρχας καὶ τοὺς ἀντισυνταγματάρχας. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἠγέρθη ἀντίρρησις ἐκ μέρους τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Μερεντίτη, ἠγέρθη ἀντίρρησις περὶ τῆς σκοπιμότητος, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἔπρεπεν οἱ ὑποστράτηγοι νὰ κρίνουν τοὺς συνταγματάρχας. Ἐπ’ αὐτοῦ ὁ κ. Μερεντίτης καὶ δι’ ἄρθρου δημοσιευθέντος τὴν 3ην Μαΐου εἰς τὸ «Βῆμα», λέγει τὰ ἑξῆς: «........ ....... (ἀναγινώσκει).......». Λέγει, λοιπόν, ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ συγκρότησις τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1 Συμβουλίου Ἐπιλογῆς, εἶναι ἐπικίνδυνος, δικαιολογεῖ δὲ τοὺς φόβους τούτους, διότι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὁμοιόβαθμοι, ὡς οἱ τοῦ Συμβουλίου τούτου μὲ τοὺς κρινομένους καὶ ὑπηρέτησαν μαζὶ εἰς τὸν στρατόν, εἶναι φυσικὸν μεταξύ των νὰ ἀπέκτησαν ἀντιπαθείας ἢ μεγάλας φιλίας, πάντως ὅμως ἡ κρίσις τοῦ Συμβουλίου, λέγει, εἶναι λίαν ἐπισφαλής. Ἐπίσης καὶ ἡ Βρεταννικὴ ἀποστολὴ καὶ τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἐπείσθησαν νὰ ἀναθέσουν τὴν κρίσιν εἰς τοὺς ἀντιστρατήγους. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, λέγει ὁ τέως Ὑπουργός, πῶς ἔπειτα ὁ νόμος ἐδημοσιεύθη ἀντιθέτως. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἀποτελέσματα τῆς κακῆς ταύτης συνθέσεως τοῦ πρώτου Συμβουλίου, εἶναι, ὅτι καὶ ἡ γενομένη κρίσις τῶν συνταγματαρχῶν νὰ μὴ εἶναι ἡ πρέπουσα καὶ νὰ ἐπιφέρῃ οἵαν ἐπέφερεν ἀναστάτωσιν εἰς τὸ στράτευμα. Προχθές, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ καὶ ἐπερωτήσας τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κ. Μανέτας, ἀνέγνωσεν ἐπιστολὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου κ. Σπηλιωτοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐξῆρε τὴν δρᾶσιν καὶ τὰ προσόντα τοῦ συνταγματάρχου καὶ τέως Ὑπουργοῦ τῶν Μεταφορῶν κ. Μαχᾶ. Τοῦτο σημαίνει, ὅτι εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπιλογῆς, ὅπου ἐκρίθη ὁ συνταγματάρχης κ. Μαχᾶς—παρίστατο καὶ ὁ συνυπηρετήσας μετ’ αὐτοῦ ὁμοιόβαθμός του ἄλλοτε, καὶ ἤδη ἀντιστράτηγος Γεωργούλης. Εἶναι ἀνάγκη, κ. βουλευταί, ὡρισμένας περιόδους τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς νὰ τὰς ἀκούσητε καὶ πάλιν. «Ἀγαπητέ μου κ. Μαχᾶ,........... ....... (ἀναγινώσκει).......».

§52ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Δυσφοροῦν διὰ τὴν ἐπανειλημμένην ἀνάγνωσιν).

§53Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μὴ δυσανασχετῆτε, εἶναι ἔκθεσις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀκούσητε καὶ πέντε φορές, ἐὰν εἶναι ἀνάγκη, διότι ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Στρατοῦ λέγει τὴν ἀλήθειαν καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀδικεῖται ἢ δὲν λέγει τὴν ἀλήθειαν καὶ τότε δὲν πρέπει νὰ εἶναι Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Νομίζω λοιπὸν κύριοι βουλευταί...

§54ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζετε κ. Λεονάρδε, ὅτι, εἶναι δυνατὸν νὰ κριθῇ ἐνταῦθα ὁ κ. Μαχᾶς;

§55Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἂν νομίζητε σεῖς μὲ τὸ νὰ προσάπτητε κατηγορίαν ἐναντίον προσώπου ἀπόντος ὅτι κάτι λέγετε, δικαίωμά σας εἶναι νὰ νομίζητε, ὅτι ὑποστηρίζετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἄλλωστε ἡ πρόθεσίς μου δὲν εἶναι πρόθεσις ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐὰν λέγω ταῦτα, τὸ κάμνω χάριν τοῦ Στρατεύματος, διότι ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τοῦ ὁποίου τὴν παρουσίαν ἐν τῇ Βουλῇ ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως, εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν ἀντιληφθῇ ἕνα λάθος, θὰ σπεύσῃ νὰ τὸ διορθώσῃ. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ προτέρημα τῶν ἀληθῶν πολιτικῶν ἀνθρῶν, ὅταν ἀντιλαμβάνωνται τὸ λάθος των. Καὶ διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. βουλευτήν, τὸν διακόπτοντα, δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν περαιτέρω ἀνάγνωσιν, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ ἀκούσητε περισσότερα περὶ τοῦ τί λέγει ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου, δι’ ἕνα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος δὲν παρίσταται ἐδῶ διὰ νὰ ἀπολογηθῇ. Ὅταν πάλιν, κύριοι βουλευταί, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ δὲν ἔχῃ ἁπλῶς φιλολογικὴν ἀξίαν καὶ δὲν προῆλθεν ἐκ μιᾶς φιλικῆς διαθέσεως, τὸ ἔγγραφον αὐτὸ ὁμολογεῖ μίαν μεγάλην ἱστορικὴν ἀλήθειαν, τῆς τελευταίας ἐνδόξου πολεμικῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλλάδος. Ὅταν κ. βουλευταί, οἱ Ἰταλοὶ ἐπετέθησαν ἐκκινήσαντες ἐξ Ἐρσύκας ἐναντίον τῆς Πίνδου, τότε τὴν διοίκησιν τῆς στρατιᾶς Μακεδονίας εἶχεν ὁ στρατηγὸς κ. Πιτσίκας μὲ ἐπιτελάρχην τὸν κ. Γεωργούλην, τὸ δὲ Βʹ Σῶμα Στρατοῦ διῴκει ὁ στρατηγὸς Παπαδόπουλος μὲ ἐπιτελάρχην τὸν κ. Μαχᾶν. Ὅταν οἱ Ἰταλοὶ ὁρμώμενοι, ἐπαναλαμβάνω, ἐξ Ἐρσύκας, ἐπετέθησαν κατὰ τῆς Πίνδου, ὁ πρῶτος, τὸν ὁποῖον συνήντησαν, ἦτο ὁ ἀείμνηστος γενναῖος συνταγματάρχης Δαβάκης. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς κροῦσιν μὲ τὴν Μεραρχίαν Τζούλια, ἦτο τὸ ἀπόσπασμα τοῦ ἀειμνήστου συνταγματάρχου Δαβάκη. Τὸ ἀπόσπασμα τοῦτο εὑρέθη πρὸ πολυαρίθμων δυνάμεων, ὅταν δὲ ἐτραυματίσθη ὁ ἀρχηγός του θανασίμως, τότε εὑρεθὲν πρὸ ὑπερτέρας πιέσεως ἠναγκάσθη νὰ διαλυθῇ. Ὅταν τὸ ἀπόσπασμα τοῦτο διελύθη, ἡ Ἰταλικὴ Μεραρχία ἐξηκολούθησε νὰ βαδίζῃ διὰ τῆς Σαμαρίνας σπεύδουσα νὰ καταλάβῃ τὸ Μέτσοβον. Ἐὰν ἐπρολάμβανεν ἡ Μεραρχία Τζούλια νὰ καταλάβῃ τὸ Μέτσοβον, τότε ἡ 8η Μεραρχία τῶν Ἰωαννίνων θὰ ὑπεχρεοῦτο νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν θέσιν της, τιθεμένη μεταξὺ δύο πυρῶν, καὶ τὰ μηχανοκίνητα τοῦ ἐχθροῦ, ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν, θὰ εὑρίσκοντο διὰ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας. Ἐάν, ἐπαναλέγω, ἐπρολάμβανε νὰ πλαγιοκοπήσῃ ὁ ἐχθρὸς τὴν 8ην Μεραρχίαν καὶ νὰ καταλάβῃ τὸ Μέτσοβον, ὁ πόλεμος διὰ τὴν Ἑλλάδα θὰ εἶχε λήξει τὴν ἰδίαν στιγμήν. Αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγράφη ἡ ὡραιοτέρα σελὶς τῆς Ἱστορίας τῆς Πατρίδος μας, αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Βʹ Σῶμα Στρατοῦ ζητεῖ πληροφορίας, περὶ τῆς καταστάσεως ἀπὸ τὸ τμῆμα στρατιᾶς τῆς Μακεδονίας. Αὐτὰ ποὺ σᾶς ἀνέφερα δὲν εἶναι λόγια ἁπλᾶ. Αὐτὰ στηρίζονται εἰς ἔγγραφα καὶ ἐπειδὴ μοῦ ἀρέσει πάντοτε νὰ ἀναγιγνώσκω τὰ ἐπίσημα ἔγγραφα, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ νὰ ἀκούσωμεν τὶ λέγει ἡ πολεμικὴ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου: «..... (ἀναγινώσκει).....». Τοῦ Τμήματος Στρατιᾶς ἐπιτελάρχης ἦτο ὁ συνταγματάρχης κ. Γεωργούλης καὶ τῆς Βας Μεραρχίας ἐπιτελάρχης ἦτο ὁ συνταγματάρχης κ. Μαχᾶς. Καὶ σπεύδει ὁ συνταγματάρχης Μαχᾶς νὰ ἐκκενώσῃ ὅλα τὰ αὐτοκίνητα ἀπὸ τρόφιμα καὶ πυρομαχικὰ καὶ νὰ τὰ ἀποστείλῃ πρὸς διαφόρους διευθύνσεις—εἶναι ἡ δευτέρα ἡμέρα τοῦ πολέμου—σπεύδει νὰ τὰ ἀποστείλῃ πρὸς διαφόρους διευθύνσεις διὰ νὰ συγκεντρώσῃ τοὺς ἐπιστρατευμένους. Καὶ κατορθώνει νὰ συγκεντρώσῃ περὶ τὰ ἕξη τάγματα. Αἱ εἰκόνες τὰς ὁποίας ἐδημιούργησεν ἡ Ἑλληνικὴ ἀνδρεία καὶ τὰς ὁποίας ἀπεικόνισαν οἱ ζωγράφοι δὲν εἶναι ψευδεῖς. Ὅταν βλέπετε, ὅτι εἰς τὰς εἰκόνας αὐτὰς ζωγραφίζονται γυναῖκες καὶ γέροντες νὰ μεταφέρουν εἰς τοὺς ὤμους των τρόφιμα καὶ πυρομαχικά, τοῦτο συνέβη, διότι ὁ συνταγματάρχης Μαχᾶς τὰ αὐτοκίνητα ὅλα τὰ ἐχρησιμοποίησεν διὰ τὴν μεταφορὰν στρατιωτῶν καὶ τὰ πυρομαχικὰ καὶ τὰ τρόφιμα μετέφερον εἰς τοὺς μαχομένους αἱ γυναῖκες καὶ οἱ γέροντες. Συγκεντρώνει λοιπόν, κ. βουλευταί, τὰς δυνάμεις αὐτὰς καὶ τὰς κατευθύνει κατὰ τοῦ μέσου τῆς Μεραρχίας Τζούλια καὶ τὴν ἀποκόπτει εἰς δύο. Συλλαμβάνονται οἱ πρῶτοι αἰχμάλωτοι καὶ ἀναγκάζονται τὰ τμήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον προχωρήσει νὰ στραφοῦν πρὸς τὰ ὀπίσω. Καὶ ἔτσι ἔρχεται ἡ πρώτη νίκη, ἡ ὁποία μεταβάλλει τὸν πόλεμον ἀπὸ ἀμυντικὸν εἰς ἐπιθετικόν. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ δρᾶσις τοῦ συνταγματάρχου Μαχᾶ, τὴν ὁποίαν ἐπικυρώνει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἤδη, Στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος διὰ τῆς ἐπιστολῆς του. Ἀλλὰ ἀκόμη, κ. βουλευταί, ὅταν ὁ κ. Μαχᾶς ἀπὸ ραδιοφώνου εἰς τὴν Ἐπέτειον τῆς μάχης τῆς Πίνδου ἐξιστόρησεν τὴν μάχην ταύτην, τὸν λόγον του, τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησε τὸν ἐτύπωσεν εἰς τεῦχος καὶ τὸν ἀπέστειλεν εἰς τοὺς διαφόρους συναδέλφους του μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἰς τὸν ἀγαπητόν μου φίλον τὸν στρατηγὸν Βεντήρην. Ὁ στρατηγὸς κ. Βεντήρης ἔσπευσεν εὐθὺς ἀμέσως νὰ ἀπαντήσῃ πρὸς τὸν συνταγματάρχην Μαχᾶν τὴν 24ην Δεκεμβρίου τοῦ 1945 διὰ τῆς ἑξῆς ὀλιγολόγου ἐπιστολῆς του: «........... ...... (ἀναγινώσκει).........». Ἰδοὺ καὶ δευτέρα ὁμολογία περὶ τῆς μεγάλης, περὶ τῆς ἀρίστης περὶ τῆς ἐξαιρετικῆς, δύναμαι νὰ εἴπω, δράσεως τοῦ συνταγματάρχου Μαχᾶ. Ἀλλὰ κύριοι βουλευταί, ἴσως ἐγερθῇ ἡ ἀπορία, τὸ ἔκαμεν ὁ συνταγματάρχης Μαχᾶς κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον; Αὐτὸ μᾶς τὸ λέγει, κύριοι, ὁ ἀρχιστράτηγος τῆς Μ. Ἀνατολῆς, στρατηγὸς Παίζετ. Λέγει: «Διὰ τοῦ παρόντος...................... ...... (ἀναγινώσκει).......». Κύριοι βουλευταί, θὰ ἀπαντήσω ἀκόμη καὶ εἰς τὴν ἐπίκρισιν ὅτι ἔλαβε μέρος ὡς Ὑπουργὸς εἰς τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις ἀκοῦτε; Διέπραξε τὸ ἔγκλημα νὰ γίνῃ Ὑπουργός, Κύριοι! ἔκανε τὸ τερατούργημα νὰ γίνῃ Ὑπουργός! καὶ νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν πολιτικήν! Ὄχι, Κύριοι, δὲν ἔλαβε μέρος ὡς «Ὑπουργὸς» ἀλλὰ ἔλαβε μέρος ὡς «ὑπηρεσιακὸς Ὑπουργὸς» ὅπως καὶ ὁ κ. Γεωργούλης ὁ ὁποῖος εἶναι σήμερον ἀντιστράτηγος καὶ μέλος τοῦ Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ μάλιστα διότι ἦτο καλὸς Ὑπουργὸς ὁ κ. Μαχᾶς ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις τὸν παρεκάλεσαν νὰ μείνῃ. Δι’ αὐτὸ παρέμεινεν ὁ κ. Μαχᾶς ἀποδείξας καὶ ἐκεῖ ὅτι ἔχει ἱκανότητες. Δὲν θὰ προχωρήσω, κύριοι, βουλευταί, δὲν θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἀπομακρύνεται ὁ κ. Μαχᾶς καὶ παραμένει ὁ συνταγματάρχης Παππᾶς ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβε μέρος εἰς τὸν τελευταῖον πόλεμον, σᾶς ἀναφέρω ὅμως τὰ παραδείγματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον κτυπητὰ καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐὰν πράγματι θέλετε νὰ δημιουργήσητε στρατόν, ἐὰν θέλετε νὰ ἑτοιμάσητε στρατὸν ἀντάξιον τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ στηρίζεται τὸ Ἔθνος, νομίζω ὅτι θὰ πρέπει εἰς τὰς περιπτώσεις ταύτας νὰ δεχθῆτε νὰ ἀναθεωρήσετε τὰς ἕως ἐδῶ ληφθείσας ἀποφάσεις. Δὲν εἶναι κ. Ὑπουργέ, ἐλάττωμα διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας ὅταν βλέπουν χειροπιαστὰ τὰ πράγματα νὰ σπεύδουν νὰ τὰ διορθώνουν. Ὁ μέγας δι’ ἐμέ, Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἔλεγεν ὅτι «αὐτὸ εἶναι τὸ πλεονέκτημά μου: Ὅταν βλέπω κάτι τὸ ἀνάποδο νὰ ἀλλάζω γνώμην». Ἔχω πεποίθησιν ὅτι Σεῖς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον παραδέχομαι ἐντιμότητα, διὰ τὸν ὁποῖον παραδέχομαι κομματικὴν ἀνιδιοτέλειαν, διὰ τὸν ὁποῖον παραδέχομαι ἐνδιαφέρον διὰ τὸ στράτευμα, ὅτι τὰς περιπτώσεις ταύτας, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα θὰ τὰς μελετήσετε καὶ θὰ λάβετε ἀφορμὴ νὰ ἐπανεξετάσετε τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶναι ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις ἕως τώρα περιεστράφη μόνον εἰς τὸ ζήτημα τῶν προσώπων καὶ θὰ ἔπρεπε βέβαια νὰ περιστραφῇ εἰς τὸ κύριον θέμα τὸ ὁποῖον εἶναι: Τὶ ἐπετελέσθη μέχρι σήμερον εἰς τὸν στρατόν, τὶ δυνάμεις συνεκροτήθησαν μέχρι σήμερον; Διότι βεβαίως ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ πρὸ παντὸς ἡ κοινὴ γνώμη πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἐὰν ὑπάρχῃ στρατὸς τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ διοικήσουν οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους συζητοῦμεν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μέχρι τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως οὐδεὶς ἐκ τῶν συναδέλφων ἠσχολήθη καὶ μόνον ἐλαφρῶς ἔθιξε τὸ θέμα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μπακόπουλος. Κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις περὶ τῶν στελεχῶν ἔγινεν ἐξ ἀφορμῆς τοῦ νέου Ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ νέου ὀργανισμοῦ ὁ ὁποῖος εἶδε τὸ φῶς διὰ τῶν ἐφημερίδων. Ἀνεγράφη λοιπὸν ὅτι συγκροτεῖται στρατὸς ἐκ τριῶν Σωμάτων ἀντὶ τῶν παλαιότερον ὑπαρχόντων πέντε Σωμάτων καὶ δέκα πέντε Μεραρχιῶν ἐν εἰρήνῃ. Δὲν θὰ εἴπω, κ. βουλευταί, τίποτε περισσότερον ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰ ὁποῖα δὲν διέψευσεν ἡ Κυβέρνησις. Κύριοι συνάδελφοι, λέγω ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀφ’ ἧς ἐπάτησεν εἰς τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος ἡ πρώτη Κυβέρνησις ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα τὰ πρῶτα ἐφόδια καὶ οἱ πρῶτοι ἄγγλοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπελήφθησαν τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατεύματος. Ἐγένετο τότε συζήτησις ὅτι θὰ γίνῃ στρατὸς ἐξ 100.000 ἀνδρῶν καὶ ὅτι τὰ ἐφόδια ταῦτα θὰ τὰ ἐχορήγουν οἱ σύμμαχοί μας. Δὲν γνωρίζω ποία ὑπῆρξεν ἡ συμφωνία τῆς πρώτης Κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος μετὰ τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς σχέσεις τῆς ἀποστολῆς ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἐκεῖνο ποὺ γνωρίζω εἶναι ὅτι ἤρχισεν ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ στρατοῦ εὐθὺς ἀμέσως μὲ βάσιν τὴν τρίτην ὀρεινὴν ταξιαρχίαν ἡ ὁποία μετεφέρετο τότε ἐξ Ἰταλίας καὶ τὸν Ἱερὸν Λόχον ὁ ὁποῖος βραδύτερον διελύθη. Ἐγένετο ἀπόπειρα τότε συγκροτήσεως ταγμάτων τινῶν Ἐθνοφυλακῆς διὰ τὴν φρούρησιν τῆς τάξεως, ἀλλὰ ταῦτα ἀφωπλίσθησαν ἀπὸ τοὺς Ἐαμοκομμουνιστὰς ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ κινήματος. Μετὰ τὴν καταστολὴν τοῦ κινήματος συνεχίσθη ὑπὸ τῶν Ἄγγλων ὀργανωτῶν καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐπιτελείου ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ μας μὲ βάσιν τὴν ὀρεινὴν Ταξιαρχίαν καὶ ἐδημοσιεύθη κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1945 νομοθετικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου κατηρτίζετο τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ. Τὸ νομοθετικὸν τοῦτο Διάταγμα παρουσίαζε τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἐνῷ τὸ προπολεμικὸν Ἐπιτελεῖον μας τὸ ὁποῖον διηύθυνε στρατὸν ὑπὲρ τὰς 400.000 ἐν πολέμῳ διὰ νὰ μὴ εἴπω 600.000, ἀπηρτίζετο ἀπὸ 6 διευθύνσεις καὶ 85 ἀξιωματικούς, τὸ νέον Ἐπιτελεῖον, ὡς ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀποτελεῖται ἀπὸ 32 Διευθύνσεις καὶ 540 ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ διοικήσουν τὸν μελετώμενον στρατὸν τῶν 100.000 ἀνδρῶν. Ἐσυνεχίσθη, κ. βουλευταί, μὲ τὸ Ἐπιτελεῖον ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ καὶ παρήχθησαν σὺν τῷ χρόνῳ 4 μηχανοκίνητοι μεραρχίαι.

§56Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Δὲν χρειάζεται νὰ λέγωνται αὐτά, κ. συνάδελφε.

§57Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν θὰ προχωρήσω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ. Ἔχω ὅμως τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐκεῖνα ποὺ λέγω δὲν βλάπτουν, ἀλλ’ ὠφελοῦν· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θεωρεῖ τὴν συζήτησιν ὡς μὴ συμφέρουσαν ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ συνεχίσω. Θὰ εἴπω μόνον τὸ ἑξῆς: Ὅτι εἴχομεν ἕναν ὀργανισμὸν στρατοῦ, ὁ ὁποῖος προέβλεπε 5 Σώματα Στρατοῦ καὶ 15 Μεραρχίας ἐν εἰρήνῃ καὶ ἂν αἱ Μεραρχίαι αὗται κατὰ τὸν πόλεμον ἐπεξετείνοντο εἰς 25, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἀντικαθίσταται διὰ νέου ἐν τῷ ὁποίῳ προβλέπονται, ὡς ἴδομεν ἤδη, 3 Σώματα Στρατοῦ καὶ 7 Μεραρχίαι. Ἔχω ὅλον τὸ δικαίωμα ὡς βουλευτὴς καὶ νομίζω ὅτι ἐκπληρῶ τὴν ὑποχρέωσίν μου πρὸς τοὺς ἐκλέξαντάς με καὶ πρὸς τὸ Ἔθνος, λέγων μερικὰ πράγματα ποὺ ἀφοροῦν αὐτὴν τὴν ζωὴν τοῦ Κράτους. Λέγω λοιπὸν ὅτι ἀντικατεστάθη ὁ ὀργανισμὸς οὗτος, δι’ ἑνὸς ἑτέρου, εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ τὴν ὁποίαν ὁ πρῶτος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ἀποτείνομαι πρὸς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Πολεμικῶν Ὑπουργείων, ὁ πρῶτος ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν ἔγινεν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἀλλὰ κατόπιν σοβαρωτάτης μελέτης πολλῶν ἐτῶν καὶ τῆς ἐξωτερικῆς μας πολιτικῆς καὶ τοῦ ἐδάφους μας. Οἱ ὀργανισμοὶ τοῦ στρατοῦ δὲν ξεπηδοῦν ἀπὸ τὴν μιὰ ὥραν ἕως τὴν ἄλλην, ἀλλ’ εἶναι ἀποτελέσματα διαρκῶν μελετῶν. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ἔκαμε τὸν ἔνδοξον πόλεμον τοῦ 1940–41, ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὁ ὁποῖος σήμερον ἐγκαταλείπεται, ὑπῆρξεν ὀργανισμὸς μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς ἐκράτησε μίαν μεγάλην αὐτοκρατορίαν, τὴν Ἰταλίαν, ἐπὶ 6 μῆνας καὶ ἐξηνάγκασε μίαν ἄλλην ὡπλισμένην μὲ τὴν τελευταίαν λέξιν τοῦ πολέμου, ἐξηνάγκασε καὶ αὐτὴν ἐπὶ ἕνα μῆνα νὰ βασανίζεται μὲ ἡμᾶς. Ἀπεδείχθη λοιπόν, ἐκ τοῦ πολέμου, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὁ παλαιός μας εἶναι χρήσιμος καὶ ἀναγκαῖος, θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι ἴσως αἱ οἰκονομικαὶ συνθῆκαι νὰ μὴ ἐπιτρέπουν τὴν δημιουργίαν ἑνὸς στρατοῦ, ἀλλ’ ἐδῶ εἶναι τὸ παράδοξον, ὅτι ἠμποροῦμε μὲ τὸν στρατὸν ποὺ προβλέπει ὁ ὀργανισμὸς ἐν εἰρήνῃ, ὅτι ἠμποροῦμε νὰ συγκροτήσωμεν τὸν στρατὸν τῶν 15 μεραρχιῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ἔχει τὰ ἐφόδια καὶ τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχωμεν, ἀφοῦ αἱ ἀποθῆκαι μας ἦσαν ἄλλοτε πλήρεις καὶ ταῦτα μετεφέρθησαν ἐν Γερμανίᾳ περιελθόντα εἰς χεῖρας τῶν συμμάχων μας. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ὡς σᾶς εἶναι γνωστὸν βεβαίως, εἶχεν εἰς τὰς ἀποθήκας της ἐφόδια διὰ νὰ ὁπλίσῃ ἕνα στρατὸν 400.000 καὶ οἱ πολῖται εἶχον ἀκόμη δώσει τὰ ροῦχα των καὶ τὰ κεράμια των ἀπὸ τὰς οἰκίας των καὶ μὲ τὸν ὁπλισμὸν αὐτὸν καὶ τὰ ἐφόδια αὐτὰ προσεφέραμεν τεραστίαν ὠφέλειαν εἰς τὴν συμμαχικὴν ὑπόθεσιν—ὑπῆρξεν ἡ Ἑλλὰς ἄλλωστε ἡ ὁποία ἐπολέμησε περισσότερον καὶ ἀπὸ τὴν Ρωσίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἀπὸ τὴν Ἀγγλίαν. Τὰ ἐφόδιά μας αὐτὰ ἠναγκάσθημεν πρὸ ὑπερτέρων δυνάμεων εὑρεθέντες νὰ τὰ ἀφίσωμεν εἰς τὸν ἐχθρὸν ὁ ὁποῖος τὰ μετέφερεν εἰς τὴν χώραν του. Δὲν ἔχομεν σήμερον τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὰ ἐφόδια αὐτὰ ἡμεῖς, ἀφοῦ περιῆλθον εἰς χεῖρας τῶν συμμάχων μας. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ οὔτε ἐκ μέρους τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων οὔτε ἐκ μέρους τῆς σημερινῆς ἐγένετο καμμία προσπάθεια. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, σήμερον ἀπὸ ἐξωτερικῆς ἀπόψεως εἶναι γνωστὸν καὶ ξέρετε ὅλοι ποὺ εὑρισκόμεθα. Ἡ Βουλγαρία ζητεῖ νὰ καταλάβῃ τὴν Δυτικὴν Θράκην, ἡ Ἀλβανία ζητεῖ καὶ αὐτὴ νὰ κατέλθῃ πρὸς τὰ κάτω, ἡ Γιουγκοσλαυΐα—ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας—ὅτι εὐνοεῖ καὶ αὐτὴ τὰς βλέψεις τῆς Βουλγαρίας. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν εἰς μίαν κατάστασιν ποὺ μόνον ἀπὸ τὴν Τουρκίαν δὲν περιμένει κανεὶς εἰς τὸ μέλλον ἐχθρότητα. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, μὲ ἕναν στρατὸν τόσον μικρὸν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν μίαν μελλοντικὴν ἐπιβουλήν; Δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου σημείου ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλῇ κανεὶς καὶ μέχρι ποίου σημείου νὰ σιωπᾷ, ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἠμπορῶ νὰ εἴπω εἶναι ὅτι: Ἕν Κράτος τὸ ὁποῖον δὲν φροντίζει ἐξ ἰδίων του νὰ ἀσφαλισθῇ καὶ περιμένει νὰ τύχῃ εἰς μίαν δεδομένην στιγμὴν Β ἢ Α βοηθείας ἀπὸ τοὺς ἔξω, τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν βαδίζει ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων. Δὲν ἠμπορῶ, κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίρρησις τῆς Κυβερνήσεως, νὰ προχωρήσω ἀφίνων ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἕν μόνον ἠμπορῶ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν εἶναι ζήτημα ὑπερκομματικόν. Τὸ ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ στρατοῦ, νομίζω ὅτι εὑρισκόμεθα ἐντὸς τῆς ἀληθείας ἂν εἴπωμεν ὅτι εἶναι ὑπεράνω καὶ τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, ὑπεράνω τῆς οἰκονομικῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Δὲν πιστεύω, κ. βουλευταί, νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὁ ὁποῖος νὰ προτιμᾷ τὴν εὐζωΐαν του ἀπὸ τὴν ἐλευθερίαν του, δὲν πιστεύω, κύριοι βουλευταί, σοβαρῶς νὰ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν διαφρούρησιν τῶν ἑλληνοβουλγαρικῶν συνόρων καὶ ἀκόμη μᾶς παραχωρηθῇ ἡ Βόρειος Ἤπειρος ὅτι ἔχει τὸ Κράτος νὰ ὀφεληθῇ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἱκανὸν στρατὸν διὰ νὰ κρατήσῃ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ ἐδάφους ἀπὸ τὴν πρώτην ἐχθρικὴν ἐπιβουλήν. Καθ’ ὃν τρόπον, κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει Συνταγματικὴ Ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ὁποίαν συμπολίτευσις καὶ ἀντιπολίτευσις συνέρχεται ἑκάστοτε διὰ νὰ εὕρῃ τὰς καλυτέρας λύσεις καὶ σχηματίσῃ ὁμόφωνον γνώμην ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν μας ὑποθέσεων, νομίζω, ὅτι, διὰ τὸ ζωτικώτερον ζήτημα τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῶν πολεμικῶν μας δυνάμεων—μὴ λησμονῆτε, ὅτι, μέχρι προχθὲς μᾶς ἐπίεζεν ἡ μπόττα τῶν Βουλγάρων— νομίζω ὅτι, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ καταρτισθῇ πάλιν μία ἐπιτροπὴ εἰδικῶς διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτὴν—τώρα ποὺ μόλις τώρα ἐκερδίσαμεν τὴν ἐλευθερίαν μας—ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι συνερχόμενοι, μακρὰν παντὸς μικροπολιτικοῦ ὑπολογισμοῦ, νὰ συζητοῦν καὶ νὰ ἐξευρίσκουν τὰς καλυτέρας λύσεις διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος καὶ ἀφοῦ ἐξεύρουν ἐπαναλαμβάνω, ὅλοι μαζὺ—διότι ἔχει βαρύτητα τὸ γεγονός, ὅτι, ὅλοι θὰ ἀποφανθοῦν, ἔχει σημασίαν διότι θὰ ἐπιβληθῇ καὶ εἰς τὸν λαὸν καὶ τὸν στρατόν, ἡ ἀπόφασίς των—ἀφοῦ λοιπὸν ἐξεύρουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν καλυτέραν λύσιν ἡγεσίας, νομίζω, ὅτι, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ καταρτισθῇ ἕνας στρατὸς ἄξιος τοῦ Ἔθνους ἀφοῦ ἀφίσωμεν ἔπειτα τὴν ἡγεσίαν νὰ ἐργασθῇ ἀνενόχλητα, πάντοτε βεβαίως ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι, θὰ τὴν ἐπιβλέπουν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Συνελεύσεως καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων. Κύριοι, Βουλευταί, νομίζω, ὅτι, δὲν μειοῦται ἡ Κυβέρνησις ἐὰν κάνῃ τὴν ἀρχὴν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Κομμάτων διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ δημιουργία ἑνὸς στρατοῦ ἀνταξίου τοῦ προορισμοῦ τοῦ Ἔθνους. Ἡ τιμὴ θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὁποίας θὰ ὀφείλεται ἡ ἐνέργεια. Οὔτε ἄλλως τε οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων εὑρίσκονται ἐδῶ διὰ νὰ κάμουν πάντοτε ἀντιπολίτευσιν. Ἐπὶ τῶν σπουδαίων ζητημάτων ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ συμπράττουν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, κύριοι βουλευταί, ὅτι, ἐὰν ὑπάρξῃ πνεῦμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πλήρους κατανοήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι, θὰ ἐξευρεθῇ τρόπος διὰ νὰ συγκροτηθῇ στρατὸς ἱκανὸς νὰ περιφρουρήσῃ τὴν ἀκεραιότητα τοῦ ἐδάφους μας καὶ ἀντάξιος τῆς ἱστορίας καὶ τῶν προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους καὶ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, νομίζω, ὅτι, ἐὰν τὸ ἐπιτύχῃ ἡ Ἐθνοσυνέλευσις αὕτη, θὰ εἶναι ἓν ἔργον ἱστορικὸν δι’ αὐτήν. (Χειροκροτήματα).

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χ. Ζαλοκώστας ἔχει τὸν λόγον.

§59Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, εἶναι πρώτη φορὰ ἀπὸ μιᾶς 30ετίας ποὺ γίνεται προσπάθεια ἀνασυγκροτήσεως τοῦ στρατεύματος ἔξω πολιτικῶν ἐπιρροῶν. Ὀκτὼ φορὰς ἕως τώρα ἔγινε προσπάθεια δημιουργίας ἀνεπηρεάστων στελεχῶν καὶ ἡγεσίας τοῦ στρατεύματος καὶ ὀκτὼ φορὰς ἡ προσπάθεια αὐτὴ ἀπέτυχε, διότι πάντοτε ἡ πολιτικὴ ἀνεμιγνύετο εἰς τὸν στρατόν. Πρέπει ὅλοι νὰ καταλάβωμεν ὅτι ἦλθε πλέον ὁ καιρὸς νὰ γίνῃ εἷς στρατὸς ἀπολύτως καὶ ἀποκλειστικῶς νομιμόφρων, στρατός, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι πράγματι ἐθνικός. Κατὰ παλαιὰν συνήθειαν, τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, εἴτε κόμματα τῆς δεξιᾶς εἴτε τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος κατέκριναν τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἰς τὴν ἐπιλογὴν τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν ἐπολιτεύετο. Ὁσάκις ὅμως τὰ κόμματα αὐτὰ ἤρχοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐλησμονοῦσαν τὰ ὅσα ἔλεγον καὶ ἐφατρίαζον μὲ τὴν σειράν τους. Ἔτσι κατέληξαν εἰς φαῦλον κύκλον, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἔμεναν ἔξω τοῦ στρατεύματος, οἱ ἀδικημένοι ἐπερίμεναν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἰσήρχοντο πάλιν εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἱεραρχίαν διὰ νὰ ἀδικήσουν καὶ αὐτοὶ μὲ τὴν σειράν τους. Καὶ εἰς αὐτὸν τὸν φαῦλον κύκλον, εἰς τοιοῦτον ἀδιέξοδον, ἔζησεν ὁ στρατὸς ἀπὸ τὸ 1909 μέχρι σήμερον. Τὸ σύστημα ἀκριβῶς τοῦτο «μία σου καὶ μία μου» ἦλθε σήμερον τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸ σταματήσουν. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως αἱ Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι ἐκυβέρνησαν, ἠδίκησαν πολλοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα θὰ εἶχεν ἔλθει τώρα ἡ ὥρα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος νὰ ἀδικήσῃ καὶ αὐτό. Τὴν χειρονομίαν ὅμως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ προσπαθήσῃ νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν στρατὸν μιὰ γιὰ πάντα ἀπὸ τὴν πολιτικήν, τὴν χειρονομίαν αὐτὴν λέγω πρέπει νὰ τὴν ἐκτιμήσωμεν. Ἔχουν βεβαίως γίνει μερικὰ σφάλματα εἰς τὰ ὑπὸ ἔγκρισιν σχέδια νόμου ἀλλὰ ὅπως εἰς κάθε ἔργον ἀνθρώπινον ὅπου κρίνονται πρόσωπα, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μένουν ἀπ’ ἔξω νομίζουν ὅτι ἀδικοῦνται. Ἀλλ’ ἡ γενικὴ γραμμή, ἡ κατευθυντήριος γραμμὴ τῶν σχεδίων εἶναι ὑγιεστάτη. Μετὰ τὰς τόσας θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ἡ Ἑλλάς, ἔτσι ἐρειπωμένη ὅπως εἶναι δὲν ἠμποροῦμε νὰ κάνωμε κανενὸς εἴδους ἀνασυγκρότησιν ἐὰν μεταχειρισθῶμεν ἡμίμετρα, ἐὰν δὲν ἀκολουθήσωμεν μὲ σπαρτιατικὴν σκληρότητα τὸν ὀρθὸν δρόμον. Ἴσως δὲν γνωρίζετε, ὅτι σήμερον ὁ στρατὸς ἔχει περίπου 50% περισσότερα στελέχη, ἀπὸ ὅσα εἶχεν ὅταν ἀντιμετώπιζε δύο αὐτοκρατορίας, τὸ 1940–41, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι ἀπὸ τὸν καιρὸν τῆς κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν, ὅσαι Κυβερνήσεις ἐκυβέρνησαν τὴν χώραν ἐπανέφεραν ἀξιωματικοὺς σωρηδόν. Ἔχω εἰς χεῖρας μου ὁλοκλήρους πίνακας οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν ἑκατοντάδας διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπανέφεραν, ἄλλα 800 ἄλλα 500 ἀξιωματικοὺς εἰς τρόπον ὥστε κατελήξαμεν ἀπὸ 5.500 ἀξιωματικοὺς περίπου, ποὺ εἴχομεν κατὰ τὸ Ἀλβανικὸν Ἔπος, νὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὰς 9.000 καὶ μετὰ μερικὰς ἀποστρατείας ποὺ ἔγιναν τελευταίως, σήμερον νὰ ἔχωμεν 8.000. Σημειώσατε δὲ ὅτι τὸ 1940–41 εἴχομεν ἐπανδρώσει μὲ στελέχη 20 μεραρχίας ἐνῷ σήμερον ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ προβλέπει μόνον 7. Ἡ ἀναλογία αὐτὴ σημαίνει, ὅτι θὰ ἐχρειάζετο μόνον τὸ ⅓ περίπου τῶν ἀξιωματικῶν, ἀντ’ αὐτοῦ ὅμως εἴχομεν 50% περισσοτέρους. Εἶναι ἑπομένως φανερὸν ὅτι χρειάζεται νὰ γίνῃ ἀποσυμφόρησις εἰς μεγάλην κλίμακα, διότι ὁ τόπος εἶναι πτωχός, προϋπολογισμὸς δὲν ὑπάρχει καὶ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι εἶναι κατορθωτὸν νὰ διατηρηθοῦν ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐν ἐνεργείᾳ. Πρέπει ὡστόσον νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα καὶ ἡμεῖς ἀλλὰ καὶ οἱ ἀξιωματικοί, ὅτι ὅσοι ἀποστρατευθοῦν δὲν ἀποχωροῦν, διότι εἶναι μέτριοι ἢ κακοί. Ὑπάρχουν καὶ κακοὶ καὶ μέτριοι ἀξιωματικοί, ἀλλ’ εὐτυχῶς εἶναι ὀλίγοι. Πρέπει νὰ ἐννοηθῇ ὅτι ἀποσυμφόρησις εἰς μεγάλην κλίμακα ὑποχρεωτικῶς θὰ παρασύρῃ καὶ ἀξίους ἀξιωματικούς, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ κρατηθοῦν οἱ ἀπολύτως ἱκανώτεροι καὶ μόνον αὐτοί. Ἔχετε ἀφ’ ἑτέρου ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἡ σύνταξις, ἡ ὁποία δίδεται σήμερον εἰς ἕνα ἀποστρατευόμενον ἀξιωματικὸν εἶναι τὸ 43% τοῦ μισθοῦ του, ἐνῷ προπολεμικῶς ἦτο τὸ 85%. Ἀλλ’ ὁ κ. Κοτζαμάνης, ὑπηρετῶν τοὺς Ἰταλοὺς εἰς ἐποχὴν ποὺ δὲν ὑπῆρχεν οὔτε ἀνάγκη ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὔτε ἀνάγκη νὰ οἰκονομήσῃ χαρτονόμισμα, διότι τὸ ἐτύπωνεν ἐν ἀφθονίᾳ περιέκοψε τὰς συντάξεις εἰς τὸ 43% καὶ ἐξεδίωξεν ἀπὸ τὸ στράτευμα ὅσους ἀξιωματικοὺς ἐθεώρει ἐπικινδύνους, ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ πεινάσουν αἱ οἰκογένειαί των μαὶ νὰ καταστοῦν αὐτοὶ ἀνίκανοι νὰ ἀκολουθήσουν τὴν φωνὴν τῆς πατρίδος, ὅταν θὰ τοὺς ἐκαλοῦσε. Καὶ αὐτὸ τὸ νομοθέτημα ἰσχύει ἀκόμη καὶ ὁ μισθὸς τοῦ ἀξιωμιτικοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι μεγάλος, ὅταν θὰ φύγῃ θὰ μειωθῇ εἰς ἕν 43%, ἀπολύτως ἀνεπαρκές. Νομίζω ὅτι κατέστησα σαφὲς τὸ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνουν εἰς τὸ στράτευμα ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί. Αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀλλὰ μὴ νομίζετε ὅτι καὶ ἕνας ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἦτο καλὸς εἰς τὸν περασμένον πόλεμον ὅτι εἶναι καὶ τώρα καλός, τώρα ποὺ τὸ τέλος τοῦ πολέμου μᾶς ἐδίδαξεν ὅτι ἤλλαξεν ἡ τακτική, ὅπως ἤλλαξεν τὸ 1918 εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄλλου πολέμου. Καὶ ἔχετε κλασσικὸν παράδειγμα περὶ τούτου τὸν στρατηγὸν Γκαμελέν, ὁ ὁποῖος ἦτο ἔξοχος στρατηγὸς τὸ 1914 καὶ ἀπέτυχε παταγωδῶς τὸ 1940, ἀκριβῶς διότι δὲν ἦτο ἱκανὸς νὰ ἐξελιχθῇ πλήρως. Ἑπομένως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ κυττάξῃ κανεὶς κατὰ τὴν ἐπιλογὴν θὰ ἦτο οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ παραμείνουν νὰ εἶναι εἴτε ἤδη ἕτοιμοι, εἴτε ἱκανοὶ νὰ ἐξελιχθοῦν, σύμφωνα πρὸς τὴν νέαν τακτικήν. Κατηγορεῖται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διότι ἐπανέφερε τὸν νόμον τῆς 10ετίας εἰς τὸ στράτευμα. Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι τοῦ 1936 καὶ ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ μὴ μαραίνωνται συνταγματάρχαι ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸν ἴδιον βαθμόν, καὶ νὰ δύνανται οἱ καλύτεροι, κἄποτε, νὰ γίνουν στρατηγοί. Τὸν νόμον αὐτὸν τὸν κατήργησεν ὁ Τσολάκογλου τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1942, διότι ἐνόμιζεν τότε, ὅτι θὰ νικήσῃ ἡ Γερμανία, καὶ θὰ μείνῃ αὐτὸς ἐπ’ ἄπειρον ὁ στρατηγός, ὁ διοικῶν τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Ὅταν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος ἦλθεν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐπανέφερεν ὀρθῶς ἐν ἰσχύϊ πάλιν αὐτὸν τὸν νόμον, ἀλλὰ τὸν κατήργησεν ὁ κ. Πλαστήρας διὰ λόγους κομματικοὺς βεβαίως. Κατόπιν ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη, διὰ τῆς Συντακτικῆς πράξεως ὑπ’ ἀριθ. 58 ὥρισεν ὅτι, ὁ νόμος αὐτὸς θὰ παύσῃ νὰ ἰσχύῃ, ἐκτὸς ἄν ἄλλως ὁρισθῇ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη, μὲ Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν ἀξιότιμον κ. Μανέταν, διὰ τῆς πράξεως 1151 παρέτεινε τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου, καὶ ἑπομένως, παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀκριβῶς δὲ τὴν 29 Μαρτίου, ἐδημοσίευσεν τὸ διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου παρετείνετο ἡ κατάργησις τοῦ νόμου. Ἄς ἐξετάσωμεν τώρα ὁποῖοι ἀντιστράτηγοι ἀπέρχονται τοῦ Στρατεύματος καὶ ποῖοι εἰσέρχονται. Διότι, ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτής, κατηγόρησεν ὅτι κινδυνεύει ἀπὸ τοὺς νεοεισερχομένους, τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Ἐκ τῶν τεσσάρων ἀπερχομένων ἀντιστρατήγων, μόνον εἷς οὐδέποτε ἀνεμίχθη εἰς κινήματα· οἱ ἄλλοι τρεῖς ἦσαν ἀπότακτοι καὶ μάλιστα οἱ δύο ἀπότακτοι τοῦ 1933, ἐκείνου τοῦ κινήματος ἴσια–ἴσια τὸ ὁποῖον, γενόμενον τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν, ἠθέλησεν νὰ καταργήσῃ τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Ἀντιθέτως ἀπὸ τοὺς 6 νεοπροβιβασθέντας ἀντιστρατήγους, μόνον εἷς ἔλαβε μίαν φορὰν μέρος εἰς κίνημα, καὶ τοῦτο διὰ λόγους ἰδεολογικούς, οἱ δὲ ἄλλοι πέντε οὐδέποτε ἀνεμίχθησαν εἰς κινήματα καὶ πάντοτε ὑπηρέτησαν ὅλα τὰ καθεστῶτα νομιμοφρόνως. Αὐτὴ ἡ ἀναλογία 4 πρὸς 1 ἐν ἀντιθέσει πρὸς 1 πρὸς 6 πρέπει νὰ σᾶς πείσῃ ὅτι ὁ Κοινοβουλευτισμὸς ἐν Ἑλλάδι δὲν κινδυνεύει ἀπὸ τοὺς νεοπροβιβασθέντας ἀξιωματικούς. (Χειροκροτήματα). Δύο ἐκ τῶν ἀπερχομένων ἀντιστρατήγων, μολονότι ἦσαν παλληκάρια, οὐδέποτε διῴκησαν μεγάλην μονάδα, ὄχι Σῶμα Στρατοῦ, ἀλλ’ οὔτε Μεραρχίαν, διότι ἐπανῆλθον εἰς τὸ Στράτευμα μετὰ μακρὰν ἀποστρατείαν, ὡς συνταγματαρχῶν. Ἐκ τῆς ἀποστρατείας ἔγιναν Ὑποστράτηγοι καὶ κατόπιν διατάγματος τοῦ κ. Τσολάκογλου, προβιβασθέντος ἑνὸς ἐξ αὐτῶν, οἱ ἄλλοι δύο οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀρχαιότεροί του, ἐπροβιβάσθησαν διὰ τοῦ νόμου 560 τοῦ Ράλλη. Ὅταν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα καὶ ἀνασυνέταξεν τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατεύματος, καὶ ἀνασυνέστησεν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει της ὅτι ὑπῆρχον ἄλλοι ὑποστράτηγοι, δημοκρατικῶν ἐπίσης φρονημάτων, ἀρχαιότεροι μάλιστα καὶ ὀλιγώτερον ἀναμεμιγμένοι εἰς τὴν πολιτικήν, ἐξέλεξεν τοὺς νῦν ἀποστρατευθέντας 4 ἀντιστρατήγους διὰ νὰ ἀποτελέσουν τὸ Ἀνώτατον αὐτὸ Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, κατὰ τὰ ἄλλα καλῶν ἀξιωματικῶν ὅπως σᾶς εἶπα, δύο δὲν ἔλαβαν μέρος οὐδέποτε εἰς τὴν Ἀλβανικὴν ἐκστρατείαν. Καὶ οἱ νεώτεροι, οἱ ὁποῖοι δὲν τοὺς γνωρίζουν, δὲν τοὺς ἀκολουθοῦν ψυχικῶς. Καὶ ὅταν εἰς ἕνα στράτευμα οἱ νεώτεροι δὲν ἀκολουθοῦν ψυχικῶς καὶ δὲν πιστεύουν εἰς τοὺς ἡγήτορας, ὁ Στρατὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἱκανοποιητικῶς ὠργανωμένος. Ἀντιθέτως οἱ 6 νεοπροβιβασθέντες εἶναι καὶ οἱ 6 πολεμισταὶ καὶ ἔχουν λάβει μέρος, εἰς τὰ ὀχυρὰ τῆς Μακεδονίας καὶ οἱ ἄλλοι 5 εἰς τὸ Ἀλβανικὸν Ἔπος. Ἄν ὑπάρχῃ ἓν παράπονον διὰ τὴν σύνθεσιν τοῦ Α.Σ Σ. τὸ παράπονον αὐτὸ θὰ ἦτο λογικὸν νὰ τὸ ἔχῃ ἡ δεξιά. Διότι μεταξὺ τῶν νεοπροβιβασθέντων ὑπάρχουν καὶ 2 οἱ ὁποῖοι εἰς ὡρισμένην στιγμὴν—γνωρίζομεν καλὰ τοῦτο μερικοί, οἱ ὁποῖοι εἴχομεν συνεργασθῆ διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν, ἐννοῶ τὸν κ. Θ. Τσάτσον καὶ τὸν κ. Θ. Μανουηλίδην—ἐμάσησαν τὰ λόγια τους διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς διαταγῆς κατὰ κρίσιμόν τινα στιγμήν. Εἶναι ὅμως καταπληκτικόν, ὅτι ἡ παράταξις εἰς τὴν ὁποίαν ἰδεολογικῶς ἀνῆκαν οἱ δύο αὐτοὶ νέοι ἀντιστράτηγοι, ἡ παράταξις ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ χαίρῃ διότι καμμίαν σχέσιν δὲν ἔχουν οἱ προβιβασμοὶ μὲ κριτήρια πολιτικά, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν προβιβασθέντων εἶναι Βασιλόφρων, ὅτι ἡ παράταξις ἐκείνη, λέγω, διαμαρτύρεται ἐνῷ τὰ παράπονα θὰ ἦσαν λογικὰ μόνον ἐὰν προήρχοντο ἀπὸ τῆν ἰδικήν μας πλευράν. Θὰ ἔπρεπε τὸ παράδειγμα αὐτὸ καὶ ἡ ἀνιδιοτέλεια τὴν ὁποίαν ἔδειξε τὸ Λαϊκὸν Κόμμα νὰ ἀρκέσουν εἰς τὸν ἐπερωτῶντα ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφον, διὰ νὰ ἐννοήσῃ ἂν ὄχι τίποτε ἄλλο, ὅτι ὅσα ἔγιναν ἐθεσπίσθησαν μὲ τὴν καλλιτέραν θέλησιν ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ στρατὸς ἀπὸ τὴν πολιτικὴν καὶ ἐπὶ πλέον νὰ εἶναι ἐν ἁρμονίᾳ μὲ τὴν Ἀγγλικὴν Στρατιωτικὴν Ἀποστολήν. Ἄλλως τε ἂν ἴδητε καὶ τοὺς πίνακας τῶν ἀποστρατευθέντων Συνταγματαρχῶν καὶ Ὑποστρατήγων, θὰ ἴδητε ὅτι 60% τῶν ἀποστρατευθέντων εἶναι βασιλόφρονες καὶ μόνον 40% εἶναι εἴτε οὐδέτεροι, εἴτε δημοκρατικοί. Ἄλλην ἐπίκρισιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Μανέτας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἡ ἑξῆς: ποὺ εὑρήκατε τοὺς στρατηγοὺς τοὺς ὁποίους ἐπροβιβάσατε; Λοιπόν, οἱ 6 ἀντιστράτηγοι οἱ νεοπροβιβασθέντες εὑρίσκονται εἰς πίνακα τὸν ὁποῖον συνέταξε τὸ Α.Σ.Σ. τὸ ἀπελθόν, τὸ ὁρισθὲν ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα, ὅταν οὗτος ἦλθεν ὡς Κυβέρνησις καὶ ἐπροβιβάσθησαν βάσει τῶν νόμων τοὺς ὁποίους συνέταξεν ὁ ἀξιότιμος κ. Μανέτας. Εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν ὑπάρχουν καὶ 5 ὑποστράτηγοι ἀρχαιότεροι τῶν νεοπροβιβασθέντων καὶ μᾶς ἠρώτησεν ὁ φίλος κ. Μανέτας: πῶς παρελείφθησαν αὐτοί; Ἀλλὰ ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διὰ μὲν τοὺς 6 νεοπροβιβασθέντας οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀντίρρησις, τὸ δὲ ἀπελθὸν Α.Σ.Σ. προέτεινεν αὐτοὺς παμψηφεί, ἐνῷ διὰ τοὺς 5 παραληφθέντας, μερικοὶ τῶν ὁποίων ἦσαν ἀρχαιότεροι, ὑπῆρχε μειοψηφία, ἡ ὁποία τοὺς ἐθεώρει ὄχι ἱκανοὺς διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Συνεπῶς εἶναι πολὺ λογικόν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξέλεξεν τοὺς 6, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν παμψηφίαν ἑνὸς Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ὡς ἐκ τῶν φρονημάτων του δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὅτι ἐμερολήπτει ὑπὲρ αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἑπομένως, συνεμορφώθη ἀπολύτως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, τοὺς ὁποίους συνέταξεν ὁ ἐπικρίνων ἀξιότιμος κ. Μανέτας, ἐνῷ ἀντιθέτως θὰ ἠμποροῦσε κανεὶς νὰ κατηγορήσῃ τὸν κ. Μανέταν, ὅτι δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἐξέδωσε διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροβίβαζε 17 Συνταγματάρχας, τοὺς ὁποίους ἐπῆρεν ἀπὸ παλαιὸν πίνακα τοῦ Ἰουνίου 1945, πίνακα ὁ ὁποῖος, παρὰ τὰ εἰωθότα οὐδέποτε εἶχον ἐπικυρωθῆ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ἑπομένως, ἂν ὑπάρχῃ κάποια παρατυπία διὰ προβιβασμούς, αὕτη ἀνήκει εἰς τὸν κ. Μανέταν καὶ ὄχι εἰς τὸν σήμερον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐρωτᾷ ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος κ. Μανέτας: διατὶ ἡ βία αὐτὴ ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ συνέλθῃ μετ’ ὀλίγον ἡ Βουλή; Ἡ βία δὲν εἶναι τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εἶναι βία τῶν πραγμάτων. Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντιπαρῆλθον κατὰ τὸ τελευταῖον 1½ ἔτος ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως, δὲν ἔκαμαν διὰ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα διακανονισμὸν τελειωτικόν, ὥστε ὁ στρατὸς νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὰ ἔργα του ἀπερίσπαστος. Ὅλοι γνωρίζετε, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἐξηγήσω, πόσους ἐσωτερικοὺς ἐχθροὺς ἔχομεν καὶ πόσοι ἐξωτερικοὶ ἐχθροὶ μᾶς κυκλώνουν. Ὅταν βλέπετε ὅτι οἱ μεγάλοι Σύμμαχοι δὲν συμφωνοῦν καὶ πιθανὸν τὸ χάσμα τὸ ὁποῖον εἶναι μεταξύ των νὰ μείνῃ ἀγεφύρωτον, καὶ ὅταν ἐλλείπῃ πλέον ὁ καιρὸς ποὺ θὰ ἦτο ἀπαραίτητος διὰ νὰ γίνουν μελέται καὶ σχέδια, σᾶς ἐρωτῶ, ὑπάρχει βία ἢ μήπως σκληρὰ ἀνάγκη νὰ μὴ χαθῇ οὐδὲ στιγμή; Διότι, κύριοι, ὅσον λυπηρὸν καὶ ἂν εἶναι αὐτὸ νὰ τὸ ὁμολογήσῃ κανείς, ὁ στρατός μας δὲν ἔχει ἀκόμη ὁμοιογένειαν στελεχῶν, εἶναι μωσαϊκόν.

§60Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Μὲ αὐτοὺς ἔγινεν ὁ ἔνδοξος πόλεμος.

§61Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ὄχι, τότε ὑπῆρχεν ἑνότης δόγματος καὶ ἐκπαιδεύσεως. Τώρα δὲν ὑπάρχει. Τώρα ὑπολοχαγοὶ τοῦ 1924 ἐπανῆλθον ὡς Ἀντισυνταγματάρχαι, τώρα Ταγματάρχαι τοῦ 1924 ἐπανῆλθον ὡς ὑποστράτηγοι. Ἑπομένως οἱ χαριστικοὶ νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν διὰ τοὺς ἡμετέρους ἀντέστρεψαν τὴν ἀναλογίαν τῶν στελεχῶν καὶ ἐνῷ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατόν, κατὰ τὸν παλαιὸν ὀργανισμόν, εἴχομεν ἕνα ἀξιωματικὸν ἀνώτερον διὰ 5 κατωτέρους, σήμερον ἔχομεν φθάσει νὰ ἔχωμεν ἕνα ἀνώτερον διὰ 1½ κατώτερον, διὰ τὴν ἀκρίβειαν μάλιστα 1,07 κατώτερον. Κρίνετε μόνοι σας, κύριοι βουλευταί, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ στρατὸς μὲ τοιοῦτον συνωστισμὸν ἀνωτέρων. Ἡ τραγικὴ αὐτὴ κατάστασις καταπιέζει τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι βλέπουν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναπνεύσουν, χωρὶς νὰ πταίουν εἰς τίποτε, διότι κάποτε ἦλθεν κάποια Κυβέρνησις καὶ ἐπανέφερε διὰ μιᾶς 500 παλαιοὺς ἀξιωματικούς.

§62Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἀπὸ αὐτούς.

§63Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ὅταν λοιπὸν εἷς στρατηγὸς ἔχῃ 17 ἔτη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ ἐν ἐνεργείᾳ, εἶναι λογικὸν ὅτι ὁ στρατηγὸς αὐτός, ὅσον καλὸς καὶ ἂν εἶναι πρέπει νὰ ἀπέλθῃ. Εὐτυχῶς ὑπάρχουν πολλοὶ Συνταγματάρχαι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄριστοι πάντοτε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Στρατὸν ὑπῆρχον ἄριστοι Συνταγματάρχαι, ἱκανοὶ νὰ διαδεχθοῦν ἐκείνους τοὺς στρατηγούς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 10ετίαν παρέμειναν εἰς τὴν Διοίκησιν τοῦ Στρατεύματος. Σημειώσατε ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς εἶναι ὁ μόνος δημόσιος λειτουργός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει πάγιον ὅριον ἡλικίας, τὸ 66 ἢ 65ον, ὅπως ἔχουν οἱ λοιποὶ δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ τὸ ὅριον ἡλικίας ἀρχίζει διὰ τὸν Ἀνθυπολοχαγὸν ἀπὸ τοῦ 48ου ἔτους. Σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα ἑνὸς Ταγματάρχου, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησεν 25 ἔτη διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὸν βαθμόν του, 25 ἔτη ὑπηρεσίας συνεχοῦς, διότι οὐδέποτε μετέσχεν εἰς κίνημα, ἑνὸς ταγματάρχου ποὺ ἐτελείωσε τὴν École du Guerre τῶν Παρισίων, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν πόλεμον τῆς Ἀλβανίας εἶχεν ἴσως τὴν σπουδαιοτέραν θέσιν ποὺ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ εἷς ταγματάρχης, ἦτο δηλαδὴ Σύνδεσμος τοῦ Γενικοῦ Στρατηγείου μὲ τὰ 3 Σώματα Στρατοῦ τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου, καὶ ἐνῷ ἔχει πολλὰ ἔτη εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν εἶναι σήμερον 49 ἐτῶν καὶ μετ’ ὀλίγον καταλαμβάνεται ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας. Θὰ προαχθῇ κάποτε εἰς Ἀντισυνταγματάρχην καὶ κινδυνεύει ἐκεῖ νὰ σταματήσῃ ὁ ἄριστος αὐτὸς βαθμοφόρος. Ἀντιθέτως οἱ ἀποστρατευθέντες ἀντιστράτηγοι ἐν τῷ συνόλῳ εἶχον συνεχῆ ὑπηρεσίαν κάτω τῶν 20 ἐτῶν. Βλέπετε μὲ τὸ νὰ στοιβάζωμεν συνεχῶς ἀπὸ ἀπάνω ἀπὸ τοὺς κατωτέρους, διαρκῶς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, ἔχομεν φθάσει εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Κατήντησεν εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ ἀμείβωμεν τὴν μακρὰν ἀπουσίαν ἀπὸ τὸ στράτευμα, πολλὲς δὲ φορὲς καὶ τὸ ἀπόλεμον, καὶ νὰ παραμελοῦμεν τὴν συνεχῆ ἐργασίαν καὶ τὴν πολεμικὴν δρᾶσιν. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ. Κράτος ὡσὰν τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τόσες θυσίες καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην ἀνασυγκροτήσεως, δὲν ἠμπορεῖ αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρὰ νὰ εὕρῃ τὸν σωστόν του δρόμον. Πρέπει νὰ ἀνασυγκροτηθῇ ὄχι μόνον ὑλικῶς, ἀλλὰ καὶ ἠθικῶς. Καὶ ἂν ἀφήσωμεν αὐτὴν τὴν μοναδικὴν εὐκαιρίαν νὰ χαθῇ, δὲν θὰ τὴν ἐπανεύρωμεν ποτέ. Διότι, ἂν ἀρχίσωμεν νὰ κομματιζώμεθα τώρα, ἡ Διοίκησις ποὺ θὰ ἀναλάβῃ τὸν στρατὸν θὰ κομματιασθῇ καὶ θὰ τὴν διαδεχθῇ μία ἄλλη, ἡ ὁποία θὰ κάμῃ τὰ ἴδια. Δὲν κατακρίνω τὸν ἀγαπητὸν συνάδελφον ἐξ Ἀρκαδίας τόσον διότι μᾶς ἐδιάβασε μίαν ἰδιωτικὴν ἐπιστολήν, οὔτε διότι ἔφερε τὰ μυθεύματα τοῦ «Ριζοσπάστη» ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅσον διότι φαίνεται νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιληφθῇ τὸν παλμὸν ποὺ δονεῖ ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ νὰ βελτιωθῇ καὶ νὰ κάμῃ κάτι καλλίτερον. (Χειροκροτήματα). Τὸν στρατὸν τὸν ἔχομε μπλέξει σὲ τέτοιο σημεῖο ὥστε νὰ ἔχῃ καταντήσει ἕνα κουβάρι, διότι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ τοῦ 1915 δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο, παρὰ κάθε μία οἱασδήποτε παρατάξεως καὶ ἂν ἦτο, νὰ δένῃ καινούργιους κόμβους. Σήμερον πλέον δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν διορθώσωμεν εὔκολα. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐξετάσω ἓν ἄλλο θέμα τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ἐπερωτήσας, τὸ θέμα τῆς δικτατορίας. Ὁ ΣΑΝ, ἐπιτρέψατέ μου νὰ νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνύπαρκτος. Ὑπάρχει αὐτό, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξήγησα πρὸ ὀλίγου, τὸ ὁμαδικὸν παράπονον τῶν νεωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ παράπονον τὸ ὁποῖον οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐξεδηλώθη διὰ συμπτύξεως εἴτε συνδέσμου, εἴτε οἱασδήποτε ἄλλης ὀργανώσεως. Καὶ τὸ παράπονον αὐτὸ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον ὥστε νὰ μὴ τὸ ἐξετάσῃ κάποτε ἡ Βουλή. Ἀλλὰ εἶναι ὕβρις πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἱδρώνουν εἰς τοὺς κάμπους διὰ νὰ κάμουν τὸν νέον Ἑλληνικὸν στρατόν, ἕνα στρατὸν διὰ τὸν ὁποῖον τόσον θαυμαστικὰ ἐξεφράσθη ὁ στρατάρχης Ἀλεξάντερ καὶ ὁ στρατηγὸς Ρώλλινγκς καὶ τελευταίως ἀκόμη, ὁ ἀρχιστράτηγος Μ. Ἀνατολῆς Πάτζετ, εἶναι, λέγω, δυσάρεστον νὰ ἔρχωνται ἐδῶ πρώην ἀξιωματικοὶ—καὶ μάλιστα πρώην Ἀρχηγὸς τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου—καὶ νὰ λέγῃ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τόσον εὐσυνειδήτως ἐργάζονται, ὅτι ἑτοιμάζουν δικτατορίαν. Διότι πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι οὐδεμιᾶς δημοσίας ὑπηρεσίας οἱ λειτουργοὶ ἔχουν πέσει μὲ τὰ μοῦτρα στὴ δουλειὰ τόσον ζωντανά, ὅσον οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ διὰ τοὺς ὁποίους θὰ πρέπει νὰ γνωσθῇ καὶ τοῦτο: ὅτι ἐνῷ ἐκ τοῦ συνολικοῦ ἀριθμοῦ τῶν δημοδιδασκάλων ποσοστὸν ἴσως 50% προσεχώρησεν εἰς τὸν κομμουνισμόν, ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς οὔτε 3% δὲν ἐπῆγαν εἰς αὐτόν. (Χειροκροτήματα). Ἄλλως τε ἐπιτρέψατέ μου νὰ νομίζω ὅτι τὸ νὰ λέγεται ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἑτοιμάζεται δικτατορία, τὴν στιγμὴν ὅπου εἰς μὲν τὴν Δυτ. Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικὴν ὑπάρχει ἔξαλλον τὸ πνεῦμα τοῦ ἁγνοῦ δημοκρατισμοῦ, εἰς δὲ τὴν Ἀνατολικὴν ὑπάρχει ἀπὸ πάνω ἀπὸ τὴν ράχη μας ὁλόκληρος ὁ ὄγκος τοῦ σλαυϊσμοῦ, θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀστεῖον νὰ λέγεται ὅτι ἐνταῦθα 80 ἢ 100 ἀξιωματικοὶ ἑτοιμάζουν δικτατορίαν. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ΡΑΝ; Κατηγορήθη ὁ Στρατηγὸς Βεντήρης, ὅτι ὠργάνωσε τὴν ΡΑΝ. Ἡ ΡΑΝ ἱδρύθη τὸ 1942 ἀφ’ ἑνὸς διὰ νὰ διαφωτίσῃ καὶ συγκρατήσῃ τὸ ἐθνικὸν φρόνημα, ἀφ’ ἑτέρου διὰ νὰ ἀποστείλῃ ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν Μ. Ἀνατολὴν καὶ τὰ βουνὰ καί, κατὰ τρίτον λόγον, ὅταν τὸ ΕΑΜ ἔδειξε, τὸ 1943, ὅτι εἶναι κομμουνιστικὴ Ὀργάνωσις, διὰ νὰ ὀργανώσῃ ἕνα μυστικὸν σύνταγμα εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῆς Πρωτευούσης. Εἶναι δὲ περίεργον καὶ θέλω πρὶν σᾶς εἴπω τί εἶναι αὐτὸ ποὺ εὑρίσκω περίεργον νὰ σᾶς δηλώσω, ὅτι σέβομαι τὸν κ. Μανέταν ὁ ὁποῖος μὲ τιμᾶ μὲ παλαιὰν φιλίαν καί, ἑπομένως, μὴ νομίζετε ὅτι ἔχω ἕνα οἱονδήποτε λόγον νὰ λέγω κάτι ἐναντίον του. Θεωρῶ λοιπὸν περίεργον ὅτι ὁ κ. Μανέτας ὁ ὁποῖος, ὅταν ἀξιωματικοὶ μετέβησαν κατὰ τὴν κατοχὴν καὶ τοῦ ἐπρότειναν τὴν ἀρχηγίαν τῶν Ὀργανώσεων Ἀντιστάσεως, τὴν ἠρνήθη, δύναται νὰ κατηγορῇ σήμερον τὸν στρατηγὸν Βεντήρην, ὅτι τὴν ἐδέχθη διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τοὺς Γερμανοὺς καὶ τοὺς Κομμουνιστάς. (Χειροκροτήματα). Τὸ σύνολον τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὴν ΡΑΝ, ἦσαν 80. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, μόλις ἦλθεν ἡ ἀπελευθέρωσις ἔφυγαν ἀπὸ τὴν ΡΑΝ καὶ ἐπῆγαν εἰς τὰς θέσεις των, οἱ δὲ πολῖται τῆς ΡΑΝ ὅταν ἐτελείωσε καὶ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα, ἄλλοι κατετάγησαν εἰς τὴν Ἐθνοφυλακὴν καὶ ἄλλοι ἐγύρισαν εἰς τὰ σπίτια των. Καὶ ἡ ΡΑΝ εἶχε λησμονηθῆ, κύριοι. Εἶχαν λησμονηθῆ καὶ αἱ πενόμενοι οἰκογένειαι τῶν θυμάτων της. Εἶχαν λησμονηθῆ καὶ οἱ ἀγαπητοί μας νεκροί της. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ σημερινὴ ἐπερώτησις νὰ μᾶς θυμίσῃ τὴν ΡΑΝ καὶ τὰ θύματά της. Ἀπομένει τώρα ἡ προσωπικὴ μομφὴ τοῦ κ. Μανέτα κατὰ τῶν στρατηγῶν Σπηλιωτοπούλου καὶ Βεντήρη. Ὁ στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1942 ἦτο ὁ ἐπίσημος ἐντολοδόχος τῶν δυνάμεων τῆς Μ. Ἀνατολῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Καΐρου, ἀφ’ ὅτου μετέβη ἐκεῖ ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος. Πρὸς αὐτὸν ἦλθον οἱ μυστικοὶ πράκτορες οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐκεῖθεν, ὁ ταγματάρχης Διαμαντόπουλος καὶ ὁ ἰδιώτης Ἀντωνόπουλος καὶ ὁ ἀντισυνταγματάρχης Ροῦσσος. Ὁ Σπηλιωτόπουλος διετήρει μυστικὴν Ὀργάνωσιν πληροφοριῶν, ἡ ὁποία ἔδωσε κάτω μερικὲς ἀπὸ τὶς σπουδαιότερες πληροφορίες. Ὁ στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1943 κατ’ ἐντολὴν τῆς ἐπιτροπῆς Ἀπελευθερώσεως, μέλος τῆς ὁποίας εἶχα τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ μετέβην εἰς τὴν ἐαμοκρατουμένην Πελοπόννησον καὶ ὠργάνωσεν ἐπιτυχῶς πυρῆνας ἀντιστάσεως. Αὐτὸς ἔδωσεν ἀξιωματικοὺς καὶ ἐβοήθησε τὴν ὑπηρεσίαν σαμποτὰζ «ΑΠΟΛΛΩΝ». Καὶ ὁ ἴδιος ἔκαμε τὴν μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν, νομίζω, πρὸς τὸ Ἔθνος ὅταν εἰργάσθη τόσον ἐπιτυχῶς διὰ τὴν ἀναίμακτον ἀπελευθέρωσιν τῶν Ἀθηνῶν. Εἶναι πολλὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα δὲν κατώρθωσα ἀκόμη νὰ ἐξακριβώσω εἰς τὸ ἐρώτημα: Διατὶ τὸ Κομμουνιστικὸν κόμμα δὲν μᾶς ἐκτύπησε τὴν 12ην Ὀκτωβρίου, ὁπότε οἱ Γερμανοὶ εἶχον φύγει (οἱ κ. κ. Μανουηλίδης καὶ Τσάτσος ἐνθυμοῦνται ὅτι τότε δὲν εἶχον φθάσει εἰς Ἀθήνας παρὰ μόνον 13 Ἄγγλοι) καὶ τὸ ἤξευραν τοῦτο καὶ οἱ κομμουνισταί, διότι ἦτο ὁ Ζεῦγος μαζύ μας. Διατὶ λοιπὸν δὲν μᾶς ἐκτύπησαν τότε, ἀλλ’ ἀργότερον, τὸν Δεκέμβριον; Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους. Γνωρίζω ἕνα γεγονὸς ὅτι ὁ στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος ἐγέλασε τότε τὸν Ζεῦγον. Τοῦ ἔκαμε σειρὰν ὁλόκληρον ἀπὸ μπλόφες καὶ δύο τουλάχιστον ἐξ αὐτῶν ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι συνέβαλον κατὰ ἕνα μεγάλο ποσοστόν, εἰς τὴν ἀναίμακτον ἀπελευθέρωσιν. Ἀπόδειξις δὲ τούτου δι’ ἐμὲ εἶναι ὅτι ὁ Ζεῦγος, ὁ ὁποῖος μετέδωσε τὰς ψευδεῖς αὐτὰς εἰδήσεις ὡς ἀληθεῖς εἰς τὸ Κομμουνιστικὸν Κόμμα, οὗτος ἔπεσεν ἔκτοτε εἰς δυσμένειαν καὶ ἐξηφανίσθη, ἀκριβῶς διότι ἔπεσεν εἰς τὰς παγίδας τοῦ στρατηγοῦ Σπηλιωτοπούλου. Ὁ στρατηγὸς αὐτὸς εἶχεν ὑπηρετήσει ἐπὶ τριάκοντα ἓν συνεχῆ ἔτη χωρὶς καμμίαν διακοπήν, χωρὶς οὐδέποτε νὰ λάβῃ μέρος εἰς κανὲν κίνημα καὶ ἔγινε στρατηγὸς τὸ 31ον ἔτος τῆς ὑπηρεσίας του. Εἰς τὸ Ἀλβανικὸν μέτωπον κατὰ τὰ δύο κυριώτερα στάδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἡ μάχη τῆς Πίνδου καὶ ἡ ἐαρινὴ ἐπίθεσις τοῦ Μουσσολίνι, τὸν εὑρίσκουν παίζοντα πρωτεύοντα ρόλον. Εἰς τὴν μάχην τῆς Πίνδου τὴν ὁποίαν διεξάγει ἡ 1η Μεραρχία, εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ Πεζικοῦ τῆς Μεραρχίας, ἐπειδὴ δὲ τότε ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς δὲν εἶχε οὔτε ἀσυρμάτους—εἰς τὴν Πίνδον ὁπωσδήποτε δὲν εἶχεν—δὲν εἶχεν οὔτε διαβιβάσεις ὠργανωμένας ὅπως τώρα, τὶς διαταγὲς δὲν τὶς ἔδιδε μόνον ὁ Μέραρχος, ὁ ὁποῖος συχνὰ ἦτο μακράν, ἀλλὰ τὶς ἔδιδεν καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Πεζικοῦ, ὁ ὁποῖος, εὑρίσκετο ἐμπρὸς μὲ τὰ μαχόμενα τμήματα.

§64Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ξεύρετε ποῖος ἦτο ὁ Μέραρχος;

§65Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ὁ στρατηγὸς Βραχνός.

§66Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Ἦτο μακρὰν τῆς γραμμῆς τοῦ πυρός;

§67Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ναί.

§68Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Λάθος ἔχετε.

§69Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ὑπηρέτησα εἰς τὴν πρώτην Μεραρχίαν καὶ γνωρίζω ὅτι ὁ στρατηγὸς Βραχνὸς ἦτο ἐπὶ κεφαλῆς τῶν περιπολιῶν ὅπως καὶ ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος.

§70Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Δὲν ὑποτιμᾷ κανεὶς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ κ. Σπηλιωτοπούλου, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Βραχνοῦ αἱ ὑπηρεσίαι εἶναι πολλοῦ λόγου ἄξιαι ἐξάρσεως, ὅσον καὶ τοῦ κ. Στανωτᾶ στρατηγοῦ Μεράρχου τοῦ ἱππικοῦ. Τὸ παράπονον εἶναι ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ ἀνώτατοι καὶ γενναῖοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι συνέβαλον εἰς τὸ Ἀλβανικὸν Ἔπος, δὲν ἐκρίθησαν καθόλου. Τὸ εἶπον τοῦτο διότι εἴπατε ὅτι ὁ στρατηγὸς Βραχνὸς ἦτο μακρὰν τοῦ πυρὸς ἐνῷ ἦτο γνωστὴ ἡ γενναιότης του· εἶναι ἕνα παλληκάρι μυθικό. (Χειροκροτήματα).

§71Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ἀλλὰ κύριε συνάδελφε, πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι ἡ μάχη τῆς Πίνδου εἶχεν ἔκτασιν ἄνω τῶν 150 χιλιομέτρων καὶ ἦτο ἀδύνατον ὁ στρατηγὸς Βραχνὸς εἰς τὰ κατσάβραχα αὐτὰ νὰ ἦτο πανταχοῦ παρὼν ὅπως θὰ ἔπραττε ἂν ὑπῆρχεν αὐτοκινητόδρομος. Εἰς τὴν δευτέραν φάσιν τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους δηλ. εἰς τὴν ἐπίθεσιν ἀπὸ 9–16 Μαρτίου 1941 τῆς ὁποίας τὴν σημασίαν τὴν διαβάζουμε εἰς τὰ ἀπομνημονεύματα τοῦ Χίτλερ καὶ τοῦ Μουσσολίνι, κατὰ τὴν μάχην αὐτὴν ὁ ἰταλὸς συγκεντρώσας 7 Μεραρχίας, ἐκτύπησε τὸ σημεῖον ζεύξεως δύο Μεραρχιῶν, τῆς πρώτης τοῦ στρατηγοῦ Βραχνοῦ καὶ τῆς 15ης τῆς ὁποίας τότε Μέραρχος ἦτο ὁ Σπηλιωτόπουλος καὶ ἐπὶ ἐννέα ἡμέρας μὲ ἑπταπλασίας δυνάμεις ἐκτύπησεν αὐτὰς τὰς δύο μεραρχίας χωρὶς νὰ χάσουν οἱ δύο αὐτοὶ στρατηγοί μας οὔτε μίαν σπιθαμὴν ἐδάφους. Αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ Βραχνὸς καὶ ὁ Σπηλιωτόπουλος.

§72Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Τὸ παράπονον εἶναι, ὅτι, ὁ Βραχνὸς δὲν ἐκρίθη.

§73Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Γνωρίζετε κ. συνάδελφε, ἂν ἀπὸ 50 ἀνωτέρους καὶ ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι διώκησαν σώματα στρατοῦ, μεραρχίας κλπ. ὅπως ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος, γνωρίζετε ποῖος ἔμεινεν εἰς τὸ στράτευμα σήμερον; Μόνον ὁ Σπηλιωτόπουλος. Ὅλοι οἱ ἄλλοι ἔφυγαν. Τότε τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας τί γίνεται; (Χειροκροτήματα).

§74Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ἐγὼ κύριε Δαρβέρη, κρίνω σήμερον μόνον τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Μανέτα. Κατὰ τὴν ὑποχώρησιν ἐξ Ἀλβανίας ὁπότε φαίνεται τοῦ ἡγήτορος ἡ ἀξία, ὁ στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος μὲ τὴν ἰδικήν του μόνον XV Μεραρχίαν ἐκάλυψε τὴν ὑποχώρησιν καὶ ἐπέρασεν ἀνενόχλητος ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἀπὸ τὴν γέφυραν τῆς Μέρτζανης. Ἐρωτῶ λοιπὸν τίς τῶν ἀπερχομένων ἀντιστρατήγων ἔχει τοὺς ἰδίους τίτλους τιμῆς ποὺ ἔχει ὁ κατηγορηθεὶς στρατηγὸς Σπηλιωτόπουλος; Διὰ τὸν στρατηγὸν Βεντήρην ὁ ὁποῖος κατέχει τοὺς ἰδίους τίτλους τιμῆς, παρέλαβεν ὅπως ἐνθυμῆσθε τὸν στρατὸν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐν ἐπαναστάσει ἐκεῖνες τὶς μαῦρες ἡμέρες, ὁπότε ἐντρεπόμεθα νὰ εἰποῦμε ὅτι εἴμεθα Ἕλληνες, ὁπότε ἤρχετο τὸ τηλεγράφημα τοῦ Τσῶρτσιλ ποὺ ἔλεγεν ὅτι ἡ δόξα τῆς Ἑλλάδος ἠμαυρώθηκε καὶ τοῦ Ροῦσβελτ ποὺ μᾶς εἶπεν ὅτι θὰ παύσῃ νὰ μᾶς θεωρῇ συμμάχους, καὶ ἐντὸς τριῶν μηνῶν ὁ στρατηγὸς Βεντήρης ὠργάνωσε στρατὸν ὁ ὁποῖος ξανάρχισε τὰς Ἑλληνικὰς νίκας Τώρα ποὺ ξεύρω ὅτι ὁ στρατηγὸς Βεντήρης εἶναι εἰς τὴν Μακεδονίαν διοικητής, ἐγὼ τουλάχιστον αἰσθάνομαι αἴσθημα ἀσφαλείας. (Χειροκροτήματα).

§75Γ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν εἶναι κρῖμα ὅτι παρὰ τὰς ἀναμφισβητήτους αὐτὰς ἀρετὰς τοῦ στρατηγοῦ αὐτοῦ δὲν ηὐτυχήσαμε νὰ τὸν ἴδωμεν μετέχοντα τοῦ Ἀλβανικοῦ Ἔπους;

§76Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ἀναμφισβητήτως. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας ἐπερωτῶν συνάδελφος ἐζήτησε νέαν ἀνασύστασιν τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου. Ἐγὼ ἀπορῶ διὰ τοῦτο ἐφ’ ὅσον οἱ νόμοι ἐπάνω εἰς τοὺς ὁποίους ἔγινεν ἡ συγκρότησις τοῦ Α.Σ.Σ. εἶναι νόμοι ἰδικοί του. Ἐδῶ ἀποκαλύπτεται τὶ εἶναι ἡ πολιτικὴ μέσα εἰς τὸ στράτευμα. Ὁ θεσμὸς τῆς συγκροτήσεως τοῦ Α.Σ.Σ. εἶναι ἀναμφισβητήτως καλὸς ἀφοῦ τὸν ἔκαμεν ὁ ἴδιος ὁ κ. Μανέτας. Εἶναι καλὸς ὅμως μόνον ὅταν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν τὸν θεσμὸν εἶναι φιλικά, γίνεται δὲ κάκιστος εὐθὺς ὡς τὰ πρόσωπα ταῦτα δὲν εἶναι ἰδικά μας. (Χειροκροτήματα).

§77Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ἀντιστρατήγους ποὺ εἴπατε, συμφωνῶ μαζί σας, ὅτι ἴσως ὀρθῶς δυνάμει τοῦ νόμου περὶ δεκαετίας ἀπετάχθησαν. Διαφωνῶ ὅμως ὅταν λέγετε ὅτι πρέπει νὰ συγκρίνωμεν ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὑποστρατήγους καὶ τοὺς συνταγματάρχας μόνον μὲ τὸν κ. Σπηλιωτόπουλον. Καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ παραδεχθῶ τοῦτο, ὅτι κανεὶς ἄλλος ἀξιωματικὸς δὲν ἔχει νὰ παρουσιάσῃ τόσους τίτλους ὅσους ὁ κύριος Σπηλιωτόπουλος.

§78Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα αὐστηρῶς ἐπὶ τῶν θεμάτων ποὺ ἔθιξεν ὁ κ. Μανέτας καὶ εἶπα ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀπελθόντων ἀντιστρατήγων ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τόσους τίτλους τιμῆς ὅσους ὁ κ. Σπηλιωτόπουλος.

§79Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσους ἀντιστρατήγους ἐννοεῖτε;

§80Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Τοὺς ἀπελθόντας οἱ ὁποῖοι συνεκρότουν τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον.

§81Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω μίαν διασάφησιν. Σᾶς ὑπεβλήθη ἡ ἐρώτησις ὅτι 40 ὑποστράτηγοι καὶ συνταγματάρχαι ὠργάνωσαν τὸν στρατὸν διεξήγαγον τὸν πόλεμον καὶ ἐνίκησαν. Ποῦ εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, ἕνας μόνον ἀξίζει νὰ μείνῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν;

§82Χ. ΖΑΛΟΚΩΣΤΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς σας εἶναι ἔξω τοῦ θέματος. Ἀφοῦ ἐπαινέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἤρχισε νὰ λαμβάνῃ, ἔχω νὰ τὸν κατηγορήσω διότι εἰς τὸ ἴδιον διάταγμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀποστρατεύονται ἀξιωματικοὶ διὰ μερικοὺς τῶν ὁποίων ὑπάρχουν βαρύτατοι χαρακτηρισμοὶ στρατιωτικῶν Συμβουλίων, εἰς τὸ ἴδιον διάταγμα τοῦ πίνακος Β περιελήφθησαν οἱ νικηταὶ τοῦ Ἀλβανικοῦ Ἔπους καὶ τῶν ὀχυρῶν τῆς Μακεδονίας. Ὅταν τὸ ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἐφημερίδα ἔσπευσα νὰ συναντήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπε ὅτι ἑτοιμάζει διάταγμα καὶ ἀμοιβὰς καὶ διακρίσεις διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, τοὺς γενναίους τοῦ Ἀλβανικοῦ Ἔπους. Τώρα ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ στράτευμα νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἰδικόν μου θέμα, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι νὰ προβῇ τὸ ταχύτερον εἰς τὴν κατάργησιν τῶν πινάκων Α καὶ Β, διότι εἰς τὸν πίνακα Β ὑπάρχουν μερικὰ ἄριστα στελέχη ὅπως εἰς τὸν πίνακα Α μερικὰ ἐλεεινά. Θὰ τὸν παρακαλέσω αὐτὸ νὰ γίνῃ τὸ δυνατὸν ταχύτερον διὰ νὰ ἠρεμήσῃ τὸ Στράτευμα, μέσῳ ἑνὸς Συμβουλίου τελείως ἀμερολήπτου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦ Προέδρου μέχρι τοῦ εἰσηγητοῦ νὰ μὴν λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν του εἰ μὴ μόνον στοιχεῖα γραπτὰ καὶ ἀποδεδεγμένα ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἀναγκαία ἀποσυμφόρησις. Ἐξέθεσα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν γνώμην μου πάντως ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐκκαθάρισις, ἔπρεπε νὰ μπῇ ἕνα μαχαίρι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἴσως νὰ τὸ ἔβαλε κάπως βαθειὰ ἀλλὰ εἶναι καλλίτερος ὁ τρόπος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρὰ ἄλλων δημοσίων ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν νὰ κάμουν μὲ ἀξιωματικοὺς ἀλλὰ μὲ κομμουνιστὰς καὶ ἐν τούτοις δὲν ἀπετόλμησαν νὰ κάμουν τίποτε. Τὸ παράδειγμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τὸ ὁποῖον ἂν καὶ ἔχῃ ἀπόλυτον πλειοψηφίαν, προβαίνει ἄνευ πολιτικῶν ἐπιρροῶν εἰς τὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ στρατεύματος (διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν πολιτικὴν ἱστορίαν τῆς χώρας) νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸ ἐκτιμήσητε. (Χειροκροτήματα). Ὁ χρόνος, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ξετινάζει τὰ πάντα εἰς τὸν κόσμον αὐτόν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπέδειξεν τί ἀξίζουν μερικοὶ ἀπὸ τοὺς ἀποστρατευθέντας ἀντιστρατήγους θὰ διδάξῃ τὸν κ. Μανέταν, ὄχι ἐμένα βέβαια, τί ἀξίζουν οἱ νέοι ἀντιστράτηγοι ποὺ τόσον ἐκατηγόρησε καὶ ὅτι τὰ μέτρα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καλῶς ἤρχισαν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστόμου ἔχει τὸν λόγον.

§84Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κατὰ τὰς δύο ἢ τρεῖς συνεδριάσεις ἐπὶ τοῦ συζητουμένου θέματος, τὸ πολυπαθὲς τοῦτο θέμα, ὑπέστη τὸν τρυγμὸν μιᾶς ἀδίκου καὶ σφοδρᾶς ἐπιθέσεως ἐναντίον ἐντίμων καὶ ἡρωϊκῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἡρωϊκῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος πολλὰ εἰς τὴν Πατρίδα προσενεγκόντων. Παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ρήτορες τῆς συμπολιτεύσεως, οἱ ὁποῖοι κατὰ τρόπον ἀντικοινοβουλευτικόν, κατὰ τρόπον ἀχαρακτήριστον ἀκόμη, ἐξέκλινον τῆς εὐθείας γραμμῆς τῆς ὑπὸ κρίσιν ἐπερωτήσεως καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτῆς μετέβαλον, καὶ τὰ βέλη αὐτῶν ἤρχισαν νὰ ρίπτουν ἐναντίον τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὡσεὶ οὗτοι καὶ οὐχὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ εἶναι οἱ ἐπερωτώμενοι. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ σεβαστός μοι κύριος Μανέτας, διὰ τῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ σώματος τεθείσης ἐπερωτήσεώς του, ἐπερωτεῖ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν λοιπῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, τοῦ ὁποίου θὰ ἐπεθύμουν πολὺ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ παρίστατο ἐδῶ...

§85Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὤφειλε νὰ παρευρίσκετο, ὀφείλει νὰ παρίσταται.

§86Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ ἐπεθύμουν, ἐπειδὴ πιστεύω, ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ εἰς τὴν μελέτην ἣν ὑπαινίσαμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅτι θὰ μελετήσῃ καὶ θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἀπὸ ὅλως πρωτοτύπου πλευρᾶς, πλευρᾶς ἡ ὁποία εἶναι ἀκριβῶς ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπει ἡ κατατεθεῖσα ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ καὶ δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον ὑποβάλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διακόψῃ τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ πέντε λεπτὰ ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην παρευρεθῇ καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὀφείλει νὰ μὴ ἀκούῃ μόνον τὴν πλευρὰν ἐκείνην τῆς συμπολιτεύσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκει ὁ πρὸ ὀλίγου κατελθὼν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ ὀρθὸν καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἀκούῃ καὶ τὴν ἑτέραν πλευράν, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐλέχθησαν καὶ ἐξηγγέλθησαν πράγματα, τὰ ὁποῖα καθήπτοντο μόνον ἀξιωματικῶν ἐντίμων καὶ ἡρωϊκῶς ἀγωνισθέντων, ἀλλὰ καὶ ἐν ταυτῷ καὶ ὁλόκληρον τὸ σῶμα τὸ ὁποῖον μέχρι χθὲς οὗτοι ἐξεπροσώπουν.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρίσταται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος καὶ σᾶς ἀκούει.

§88Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ γίνῃ πεντάλεπτος διακοπή, διότι ἐπεθύμουν πολὺ νὰ παρίσταται κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Νομίζω, ὅτι εἶναι καὶ ἀντικοινοβουλευτικόν, καὶ δὲν συνάδει καὶ πρὸς τὸν Κανονισμὸν νὰ συζητῆται ἐπερώτησις ἀπευθυνομένη ἐναντίον Ὑπουργοῦ τρισυποστάτου, συγκεντροῦντος δηλαδὴ τὴν δύναμιν τριῶν ἐνόπλων δυνάμεων, νὰ συζητῆται ἐπερώτησις τοσαύτης σπουδαιότητος καὶ σημασίας καὶ νὰ μὴ παρίσταται ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Ἐὰν ἐκ τοῦ καμάτου δὲν δύναται νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συζήτησιν, ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ διακοπὴν 5 λεπτῶν.

§89Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. βουλευτής.

§90Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Παρίστανται τόσα μέλη τῆς Κυβερνήσεως (εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἰσέρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν).

§91Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ, κατατεθεῖσα ἐπερώτησις κύριοι βουλευταί, ἔχει οὕτω: «Ἐπερωτᾶται ὁ ἀξιότιμος...... ....... (Ἀναγινώσκει)......». Ἡ ἐπερώτησις κατετέθη καὶ ἀπηυθύνθη εὐθέως πρὸς ὑμᾶς κατὰ τὸν ἑξῆς σαφῆ τρόπον: «Ἐπερωτᾶται... ..... (Ἀναγινώσκει)..... ἐπικειμένης τῆς ἐνάρξεως τῆς Βουλῆς». Αὕτη εἶναι, κύριοι συνάδελφοι, ἡ πραγματικὴ κατηγορία. Τοῦτο εἶναι τὸ αὐστηρόν, τὸ σαφὲς καὶ ἀμείλικτον ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀπευθύνεται μόνον ἐναντίον τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ἀπευθύνεται καὶ πρὸς τὴν ἰδίαν τὴν Βουλὴν ἀκόμη, πρὸς τὸ κυρίαρχον τοῦτο σῶμα πρὸς τὸ ὁποῖον, ὡς ὀρθῶς ἀπὸ τοῦ βήματος πρὸ ὀλίγου ἐλέγχθη, δὲν ἀπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τὸν ἐμπρέποντα σεβασμόν, τὸν σεβασμὸν δηλονότι πρὸς τὴν τοῦ σώματος τούτου κρίσιν. Δὲν τίθεται, κύριοι βουλευταί, ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν τὸ ζήτημα καὶ τὸ θέμα τῶν περιφήμων καὶ πολυθρυλήτων διαταγμάτων. Διότι ἐὰν ἀληθῶς τοιοῦτόν τι θέμα ἐτίθετο, ἡμεῖς τοὐλάχιστον μὴ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν οἰκογένειαν, καίτοι μετ’ αὐτῆς πολλαχῶς καὶ εἰς πλεῖστα σημεῖα ἀγωνισθέντες, ἐν τούτοις λέγω, οἱ μὴ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν οἰκογένειαν τὴν στρατιωτικὴν δὲν θὰ ἐλαμβάνομεν τὸν λόγον, ἀλλὰ θὰ περιοριζώμεθα εἰς τὸ ν’ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας τῶν εἰδικῶν καὶ βάσει τῶν γνωμῶν τούτων νὰ σχηματίσωμεν τὴν κρίσιν διὰ νὰ δώσωμεν ὀφελίμως τὴν ψῆφον ἡμῶν. Ἀλλὰ ὁ κ. ἐπερωτήσας, ὑπηρέτησεν ἐκπληττόμενος, ἐπεξηγῶν καὶ ἀναπτύσσων τὴν ἐπερώτησίν του, ἐπερωτῶμεν δὲ ἐκπληττόμενοι καὶ ἡμεῖς. Διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ λοιπῶν ἐνόπλων δυνάμεων ἐν πλήρει ἀνασυγκροτήσει κοινοβουλευτικῇ τῆς χώρας, εἰς παραμονὰς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, πρὶν ἢ ἀκόμη τύχῃ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ βήματος ἡ Κυβέρνησις, διατὶ ἔσπευσεν ἀσθμαίνων εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον καὶ συνέθετε ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ νυκτὶ καὶ ἔθετεν ἐν ἐφαρμογῇ διατάγματα οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, κατὰ τρόπον ἀντισυνταγματικὸν ἐκδοθέντα, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν, κ. βουλευταί, τόσον ἀληθῶς σάλον καὶ τόσην ἐν τῷ στρατεύματι ἀναταραχήν; Ἄν, ὅπως εἶπον, οὑτωσὶ συνεζητεῖτο τὸ θέμα, τότε οἱ προλαλήσαντες ἰδίᾳ τῆς συμπολιτεύσεως θὰ εὑρίσκοντο πράγματι μέσα εἰς τὴν γραμμὴν τῆς ἐπερωτήσεως. Ἀλλ’ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐκ τοῦ βήματος τούτου παρελασάντων ταχθέντες θερμοὶ τοῦ ἐπερωτωμένου Ὑπουργοῦ συνήγοροι, ἤρξαντο, διὰ νὰ καλύψουν τὰ ἀκάλυπτα καὶ συγχύσουν τὴν φαεινὴν τῶν πραγμάτων ἀλήθειαν, ἓν ἔργον συνηγορίας οὐχὶ ἐπὶ τῆς γραμμῆς τῆς πραγματικῆς τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλ’ ἐπ’ ἐκείνης, ἡ ὁποία κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, θὰ ἐθόλωνε τὰ νερὰ καὶ θὰ ἐδικαιολόγει τὰ ἀδικαιολόγητα. Ἐνεφανίσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ρήτορες οἱ ὁποῖοι ἀναξέοντες πληγὰς παλαιὰς ἔφθασαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἠθέλησαν ἀσχολούμενοι μὲ τὴν κινηματολογίαν νὰ ἐμφανίσουν μίαν κατάστασιν ἐν τῷ στρατεύματι, εὑρεθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων, ἡ ὁποία ἐνεκυμόνει δῆθεν κινδύνους διὰ τήν λαοπρόβλητον νέαν κατάστασιν πραγμάτων τὴν προελθοῦσαν ἐκ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας. Καὶ ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ κατονομάσουν καὶ πρόσωπα ἀκόμη, ἔφθασαν εἰς τὸ σημεῖον νὰ δώσουν χαρακτηρισμοὺς ἀήθεις διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἄποψιν ταύτην, ὅτι δηλαδὴ ἐκινδύνευεν ἡ Πατρὶς ἡμῶν ἀπὸ τοὺς ἀδιορθώτους κινηματίας. Ἐλησμόνησαν ὅμως οἱ ρήτορες οὗτοι τοῦτο τὸ σπουδαῖον, ὅτι μετὰ δεκαετῆ ἀνελεύθερον βίον, μετὰ δεκαετῆ κοσμογονικὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν τοσαῦται καὶ τοιαῦται ἐπῆλθον ζυμώσεις, ὄχι μόνον εἰς τὰς τάξεις τὰς κοινωνικάς, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτοὺς ἀκόμη, ἂς εἴπωμεν, τοὺς ἐγκεφάλους, τοὺς ὁποίους ἠθέλησαν νὰ χαρακτηρίσουν ὅτι ρέπουν πρὸς τὰ κινήματα, ὥστε νὰ παρατηρῆται σήμερον τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἠθέλησαν οἱ ρήτορες νὰ χαρακτηρίσουν ὡς ρέποντας πρὸς τὰ κινήματα, μετεπήδησαν ἀπὸ τὴν κινηματοπαθῆ, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ὁ χαρακτηρισμός, παράταξιν ταύτην τῆς ἀντιπολιτεύσεως, πρὸς τὴν κινηματόπληκτον ταύτην παράταξιν τῆς δεξιᾶς, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν συμπορεύονται ἁπλῶς, ἀλλὰ προπορεύονται αὐτῆς. Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη κ. συνάδελφοι, διακεκριμένοι πολιτικοὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν παράταξιν τὴν δεξιάν, οἱ ὁποῖοι ἀνεμίχθησαν ἄλλοτε εἰς κινήματα.

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀντιθέτως.

§93Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀλλὰ σεῖς μονοπωλεῖτε τὸ προνόμιον καὶ τὴν ἀρετὴν τῆς φιλονομίας καὶ κατηγορεῖτε πάντας ἡμᾶς, ὅτι εἴμεθα οἱ γεννήτορες τῶν κινημάτων. Καὶ τούτου δοθέντος παρατηρεῖται σήμερον, ἐπαναλαμβάνω, τοῦτο τὸ περίεργον φαινόμενον, ὅτι ἅπαντες οὗτοι, οἱ, ἔστω, εἰς τοὺς κόλπους ἡμῶν γεννηθέντες, νὰ ἔχουν κατὰ μέγιστον μέρος μεταπηδήσει πρὸς τὴν δεξιὰν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς, ὡς εἶπον, νὰ συμπορεύωνται, ἀλλὰ νὰ προπορεύωνται τῆς δεξιᾶς παρατάξεως. Καὶ ἐρωτῶ ποῖος καὶ πόθεν ὁ κίνδυνος τῶν κινημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα μετὰ φόβου ὡμίλησαν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι κατὰ τὴν προχθεσινὴν καὶ ἀντιπροχθεσινὴν ἡμῶν συζήτησιν; Ἐὰν ὑπάρχῃ κίνδυνός τις, ὁ ὁποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ διασαλεύσῃ ἀπὸ τὴν ροπὴν αὐτῶν τῶν ἀδιορθώτων ἀνθρώπων τὴν ἔννομον τάξιν ἢ τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων τὴν νέαν τὴν ἐκ τῶν ἐκλογῶν δημιουργηθεῖσαν, ὁ κίνδυνος αὐτός, θὰ ἠμποροῦσε νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ἀπὸ ἐκεῖ, ἀπὸ τὴν δεξιὰν θὰ ἠμποροῦσε σήμερον νὰ προέλθῃ, διότι πρὸς τὰ ἐκεῖ εὑρίσκεται ὁ μεγαλύτερος ἀριθμὸς τῶν κινηματιῶν τῶν εὑρισκομένων ἄλλοτε εἰς τὴν πλευράν μας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὁ λόγος αὐτός, ἀλλ’ ἄλλοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν νὰ κάμῃ αὐτὰ τὰ διατάγματα. Ἀλλ’ ἐν τῇ ὑπερασπίσει των καὶ ἐν τῷ ὑπερβάλλοντι ζήλῳ των οἱ συνήγοροι τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων ἔφθασαν, κύριοι βουλευταί, μέχρι τοῦ σημείου κομίζοντες ἐπὶ τῆς ἕδρας ταύτης 17 καὶ 3 καὶ 4, ἐν συνόλῳ 24, καταδικαστικὰς ἀποφάσεις, δὲν ἠξεύρω τίνων συμβουλίων ἀεροπόρων...

§94ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς θέλετε νὰ ὑπερασπισθῆτε τοὺς καταχραστὰς καὶ τοὺς λαθρεμπόρους;

§95Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόψετε, περιμένετε νὰ ὁλοκληρώσω τὸν λόγον μου καὶ τότε νὰ ζητήσετε νὰ μὲ διακόψετε.

§96ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑπερασπίζετε τοὺς κινηματίας.

§97Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν ὑποστηρίζομεν κανένα, ἀλλὰ διαπιστώνομεν ἁπλῶς ὅτι εὑρίσκονται σήμερον μέσα εἰς τὴν ἰδικήν σας παράταξιν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§98ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι κινηματίαι θὰ φύγουν ἀπό τὸ στράτευμα.

§99Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δέχομαι διακοπὰς ἄνευ σημασίας, διακοπὰς κενὰς καὶ πομφολυγώδεις. Λέγω, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐκομίσθησαν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου 17+3+4, ἐπαναλαμβάνω τὴν φράσιν, 24 ἐν συνόλῳ ἀποφάσεις ἀεροπόρων ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ καταδικασθέντων, κακῶν ἀεροπόρων, κακίστων ἀεροπόρων, διότι θὰ ἤμην κατώτερος ἐμαυτοῦ νὰ εἴπω καὶ τὸ ἐλάχιστον ἐλαφρυντικὸν ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἐχόντων κατ’ αὐτῶν τελεσιδίκους καταδικαστικὰς ἀποφάσεις, καὶ ἠθέλησαν τὴν ἐξαίρεσιν ἀνάγοντες εἰς κανόνα νὰ ἐπιρρίψουν ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ τούτου βήματος σπίλον καὶ ρύπον ἐναντίον τοῦ ἡρωϊκοῦ σώματος τῶν ἐνδόξων Ἰκάρων, τὸ ὁποῖον διέσχισε κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον τοὺς αἰθέρας ὄχι μόνον τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ τῆς ὑφηλίου ὁλοκλήρου καὶ πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν εἰς τὸ ἀεροδρόμιον τοῦ Τατοΐου ἔλαβον τὰ στίλβοντα μετάλια διὰ τὰ ἡρωϊκά των κατορθώματα ἀπὸ τὸν ἀνώτερον ἐκπρόσωπον τῆς ἀγγλικῆς ἀεροπορίας. Ἠθέλησαν, λοιπόν, διὰ εἴκοσι τέσσαρας λαθρεμπόρους ἢ δι’ ἕνα ἔφεδρον ἀνθυποσμηναγόν, εἰσελθόντα διὰ τοῦ παραθύρου καὶ ἐξαπατήσαντα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἠθέλησαν τὸν ρύπον καὶ τὸν σπίλον τοῦτον νὰ τὸν ἐξαπλώσωσιν ἐφ’ ὁλοκλήρου τοῦ ἐνδόξου σώματος τῆς Ἀεροπορίας καὶ εἶπον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι γεγραμμένον εἰς τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ παραμείνῃ ὡς μελανὴ κηλὶς εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων.

§100Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Εἰς ποίαν περιοχὴν ἐκλέγεσθε;

§101Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐκλέγομαι, κ. συνάδελφε, εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸν ἀκραῖον τῆς Πατρίδος σταθμόν. Σεῖς διὰ πρώτην φορὰν εἰσέρχεσθε εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ἐγὼ ἐξελέγην τετράκις, ἀποσταλεὶς ἀπὸ τὸν λαὸν τοῦ Ἕβρου διὰ νὰ τὸν ἐκπροσωπήσω, ἀποσταλεὶς ἀπὸ τὰς ἐπάλξεις ἐκείνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἵσταται ὁ ἀκριτικὸς λαὸς ὡς φρουρὸς τῆς Πατρίδος, ἀγωνιῶν ἐν ταὐτῷ διὰ τὰς ἀτασθαλίας ταύτας, αἱ ὁποῖαι ἐκβραχίζουν τὰ θεμέλια τοῦ Ἔθνους καὶ τὰ θεμέλια ταῦτα εἶναι αὐτὸς οὗτος ὁ Ἐθνικὸς ἡμῶν στρατός. (Χειροκροτήματα). Λέγει, λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτής, ὁ ὁποῖος μάλιστα, ἐν παρόδῳ εἰρήσθω, μοὶ ἐφάνη νεαρός, ἀλλ’ ὡμολόγησεν, ὅτι ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὁλόκληρον ὑπηρέτει εἰς τὸ στράτευμα τῆς ἀεροπορίας, καὶ συνεπῶς, ἔχει καὶ τὰ χρονάκια του, λέγει λοιπόν, ὁ κ. Γραφᾶκος, ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισε καὶ ἐπιτελάρχης τῆς ἀεροπορίας ἐν τῇ Μ. Ἀνατολῇ (ἀναγινώσκει) «Ἐὰν ἀναγνώσω τὰ ἔγγραφα ποῦ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας μου θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκδιωχθοῦν ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τὴν ἀεροπορίαν». Οὕτω πως ἐχαρακτηρίσθη διὰ τοὺς εἰκοσιτέσσαρας ἐγκληματίας τῆς ἀεροπορίας ὁλόκληρος ἡ ἀεροπορία καὶ ἐλησμόνησεν ὁ ἀγορητής, ἐλησμόνησεν ἐν τῇ θέρμῃ του καὶ τῷ ζήλῳ του τῷ ἀπεράντῳ πρὸς ὑπεράσπισιν τοῦ κατηγορουμένου ἐκπροσώπου τῶν τριῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἐλησμόνησε καὶ τὴν δόξαν τῶν Ἰκάρων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ τὸ φαινόμενον ὅτι οὐδεὶς κλάδος, οὐδὲν σῶμα ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἔχῃ καὶ τοὺς ἀναξίους του καὶ δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν καὶ στρατοδικεῖα, δι’ αὐτὸ ὑπάρχουν καὶ ναυτοδικεῖα, ὑπάρχει καὶ ὁ ποινικὸς νόμος. Πῶς εἶναι δυνατόν, διότι εὑρέθησαν 24 ἀνάξιοι ἀεροπόροι νὰ κατασπιλωθῇ ὁλόκληρον τὸ σῶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδόξασε τὰ φτερὰ τῆς Πατρίδος; (Χειροκροτήματα).

§102Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Νὰ διαβάσετε καλλίτερα τὰ πρακτικὰ δὲν τὰ εἶπα ἔτσι, διαβάσατε καὶ πιὸ κάτω.

§103Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πρακτικῶν ὁμιλῶ, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διαβάσω πιὸ κάτω.

§104Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ διαβάσητε καὶ παρακάτω.

§105Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριε Κουλουμβάκη.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διώρθωσεν ὁ κ. Γραφᾶκος εἰς τὰ πρακτικὰ τὰ ὅσα εἶπεν.

§107Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καυτηριάζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν εἶναι μία, φέρ’ εἰπεῖν, ἀτυχὴς φράσις, ἡ ὁποία ἐλέχθη ἐξ ἀπειρίας ἢ ἐξ ἄλλων τινῶν λόγων, καυτηριάζω μίαν μέθοδον, ἔστω καὶ ἀνακληθεῖσαν, ἡ ὁποία κατασπιλώνει τὸ ἔνδοξον Σῶμα τῶν Ἰκάρων μας.

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἀνεκλήθη, καθωρίσθη.

§109Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἔστω καθωρίσθη. Καυτηριάζω, λέγω, μίαν φράσιν, ἀνακληθεῖσαν ἢ καθορισθεῖσαν, ἡ ὁποία ἐσκόπει νὰ θολώσῃ τὰ νερὰ καὶ νὰ καλύψῃ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων. Τοῦτο ἐγὼ ἐλέγχω.

§110Γ. ΓΡΑΦΑΚΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§111Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Γνωρίζει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, αὐτοὶ οἱ ὑποπέσαντες εἰς τὸ παράπτωμα αὐτό, τὸ ὁποῖον καταγγέλλει, ἀπὸ ποίους ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὸ Σῶμα; Ἀπὸ ἡμᾶς, ἀπὸ τὴν παράταξίν μας.

§112ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἠμπορούσατε νὰ τοὺς κρατήσετε ὁπωσδήποτε.

§113Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Διευκρινήζει λοιπὸν ὁ κ. Βασιλειάδης ὅτι οἱ ἀεροπόροι, οἱ καταδικασθέντες ἐπὶ λαθρεμπορίᾳ, ἐξεδιώχθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Τοῦτο εἶναι μία ἀκόμη ἀπόδειξις τῆς καλῆς μας πίστεως. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§114Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ἦσαν δικοί τους θὰ τοὺς κρατοῦσαν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Ὅπως ἔχουν κρατήσει πολλούς. (Θόρυβος).

§115Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἡ διαπίστωσις αὕτη δεικνύει τὴν καλήν μας πολιτικήν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). Τὸ ἄκρον ἄωτον ὅμως τῆς προσγιγνομένης ἀδικίας τὸ ἄκρον ἄωτον τῆς διαστρεβλώσεως τῆς ἀληθείας ὑπῆρξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἠκούσθη, ὅτι δῆθεν ὁ μέχρι προχθὲς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ στρατοῦ, ὁ ὕπατος, δηλονότι, ἀρχηγὸς τοῦ στρατεύματος, ἦτο λιποτάκτης. Ἠκούσθη μία φωνή, φωνὴ σπηλαιώδης ἀλλὰ φωνὴ συκοφαντικὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ αὐτῇ, ἡ ὁποία ἔδωκε τὸν ὄν ἔδωκε χαρακτηρισμὸν εἰς τὸν ὕπατον τοῦ στρατεύματος ἀρχηγόν, τὸν μέχρι προχθὲς ὀργανώσαντα τὸ στράτευμά μας, ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐκαμαώναμεν προχθὲς μὲ δάκρυα στὰ μάτια μέσα εἰς τὸ Στάδιον, ἠκούσθη μία φωνή, λέγω, συκοφαντική.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προσέχετε, κ. συνάδελφε, εἰς τὸ τὶ λέγετε.

§117Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τί λέγετε κ. Πρόεδρε; Μήπως διαστρεβλώνω ἐγὼ τὰ πράγματα ἢ μήπως ἐγὼ συκοφαντῶ; ...

§118Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ λέγω ἐγώ κ. συνάδελφε. Ὅτι αὐτὸς ἔφυγε ἀπὸ τὸ μέτωπον. (Θόρυβος).

§119Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Μὴ μὲ διακόπτετε, κύριε ἐκ Ξάνθης συνάδελφε, διότι εἶναι πιθανὸν ὁ καταπέλτης τὸν ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θά ἀκούσητε νὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῆς κεφαλῆς σας, ὡς τοῦ ἀνωνύμως λαλήσαντος.

§120Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπηρέτησα εἰς τὸ στράτευμα.

§121Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὁ ἀνώτερος λοιπὸν τοῦ στρατεύματος ἀρχηγός, εἰς τὸν ὁποῖον ἀπηγορεύθη νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν ἑορτὴν τοῦ Σταδίου, ὁ ἀντιστράτηγος κ. Γεώργιος Δρομάζος, κύριοι βουλευταί, ὁμοιάζει, διὰ νὰ ἐπαναλάβω μίαν ὡραίαν φράσιν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου κ. Ἰασσονίδη, μὲ τὰς ὑψηλὰς ἐκείνας κορυφὰς αἱ ὁποῖαι εἶναι προωρισμέναι νὰ δέχωνται τοὺς ἀνέμους καὶ τὰς θυέλλας καὶ δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ καμφθῇ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δώσῃ σημασίαν εἰς τοὺς ἀνέμους καὶ τὰς θυέλλας, αἵτινες προέρχονται ἀπὸ τὰ ἀνθρώπινα πάθη καὶ ἐπιπίπτουν κατ’ αὐτοῦ.

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ λείπουν οἱ ἔπαινοι καὶ οἱ ψόγοι προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν.

§123Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ ἔλεγα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ προηγοῦνται οἱ ἔπαινοι καὶ νὰ ἀκολουθοῦν αἱ κατηγορίαι. Ὅταν ὅμως ἐκτοξεύωνται προηγουμένως τοιαῦται κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἀντανακλοῦν εἰς ὁλόκληρον τὸ στράτευμα, εἶναι καθῆκον ἡμῶν πάντων νὰ ἀκούωμεν καὶ τὴν ἀμυντικὴν φωνὴν τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀδίκως κατηγοροῦνται. Ἔχετε ὅλοι ἀκούσει τὸν θρῦλον τῆς Μορόβας, τῆς Κορυτσᾶς, τῆς Μοσχοπόλεως καὶ ἔχομεν ὅλοι συγκινηθῆ ἀκούοντες τοὺς κώδωνας τῶν ἐκκλησιῶν ὅταν ἀντήχων ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἄλλον μὲ τὴν πτῶσιν τῶν ὀχυρῶν τούτων. Αὐτὰ τὰ ἔχομεν ἀκούσει ὅλοι, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν ἀκούσει ποῖος ὑπῆρξεν ὁ δράστης, ὁ ἥρως τῶν κατορθωμάτων αὐτῶν τῶν μεγάλων. Ὑπῆρξεν ὁ ἀντιστράτηγος Γ. Δρομάζος. Καὶ ἀναγινώσκω ἡμερησίαν διαταγὴν τοῦ ἀντιστρατήγου Γ. Κοσμᾶ ὑπὲρ τοῦ Διοικητοῦ τῆς 10ης Μεραρχίας ἀπονέμοντος εὔφημον μνείαν εἰς τὸν κ. Δρομάζον διὰ τὰ ἡρωϊκά του κατορθώματα. (Ἀναγινώσκει).

§124Η. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπιτρέπετε μία διακοπή; Τὸ ὕψωμα ἐκεῖνο τὸ κατέλαβον ἄλλοι, δὲν τὸ κατέλαβεν ὁ Δρομάζος.

§125Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν δέχομαι διακοπὴν τὴν στιγμὴν αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω τὰ ἔγγραφα αὐτά, διότι νομίζω ὅτι ἐκτελῶ μίαν ἱεροτελεστίαν καὶ δὲν χωρεῖ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν, καμμία διακοπὴ καὶ καμμία προφορικὴ ἀνταπόδειξις. Ἑτέρα ἡμερησία διαταγὴ τοῦ ἀντιστρατήγου Πιτσίκα, ὅλοι γνωστῶν φρονημάτων. (Ἀναγινώσκει). Ἑτέρα τοῦ ἀρχιστρατήγου Παπάγου. (Ἀναγινώσκει). Ἑτέρα τοῦ ἀντιστρατήγου Δημ. Παπαδοπούλου. (Ἀναγινώσκει). Καὶ τοῦ Βασιλέως ἀκόμη, εὔφημος μνεία, κύριοι συνάδελφοι. (Ἀναγινώσκει).

§126Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβῆ, κ. Πρόεδρε, αὐτά. (Θόρυβος). Ἄλλοι κατέλαβον τὸ ὕψωμα, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάρχουν ζωντανοί. Λέγονται ἀνακρίβειαι εἰς τὸ σημεῖον αὐτό.

§127Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ διαψεύσητε τὰ ἔγγραφα τόσων στρατηγῶν.

§128Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Εἰς τὸ Κοινοβούλιον δὲν θὰ διατυπώνωμεν ἐπαίνους τῶν ζωντανῶν καὶ κατηγορίας τῶν νεκρῶν.

§129Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι συνεζήτουν μὲ ἕναν ἀξιωματικόν, ὅστις μοὶ εἶπεν, ὅτι αὐτὰ ποὺ ἀναγινώσκω εἶναι ἐλάχιστα τῶν ὅσων ὁ μεγάλος αὐτὸς στρατιώτης ἐξετέλεσε κατὰ τὰς μάχας αὐτάς. Καὶ ἔρχεται κατόπιν ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία τὸν προάγει διὰ τὰς πράξεις πάσας αὐτὰς ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου.

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖον Συμβούλιον;

§131Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτιωτικὸν Συμβούλιον.

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ ποίους;

§133Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὅταν θὰ ἀκούσητε, θὰ ἐκπλαγῆτε καὶ ὀφείλετε νὰ σεβασθῆτε τὴν ἀπόφασιν. Ἀπὸ τὸν κ. Δημ. Παπαδόπουλον, ὡς πρόεδρον, καὶ τοὺς κ. κ. Κ. Μπακόπουλον καὶ Γ. Κοσμᾶν. Δηλαδὴ ἅπαντες αὐτοὶ οἱ στρατηγοί, οἱ ὁποῖοι ἀνήγαγον τὸν ὕπατον ἀξιωματικὸν τοῦ στρατεύματος, μέχρι προχθὲς ἀρχηγόν, εἶναι πάντες βασιλόφρονες καὶ ἦτο γνωστὸν ὅτι ὁ ἀντιστράτηγος Δρομάζος εἶχεν ἀποτοχθῆ ἀπὸ τοῦ 1935. Ἀλλ’ ἐθεωρήθη καὶ τοῦτο μέσον πρόσφορον διὰ νὰ κατορθώσουν νὰ συνεχίσουν τὴν εὐρύτητα τῆς κατηγορίας ἐναντίον τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Ἐνόπλων Δυνάμεων καὶ ἠθέλησαν νὰ χαρακτηρίσουν, ὡς ἀχαρακτηρίστως ἐχαρακτήρισαν, τὸν ἀνώτατον ἀρχηγὸν τοῦ στρατεύματος, τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος μὲ 140 παλμοὺς εἰς τὴν καρδίαν, ἀσθενὴς ὤν, ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῆς 10ης Μεραρχίας. Καὶ ἔσπασεν τὸ μέτωπον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, ἐπὶ τόσους μῆνας ἐκράτησεν καὶ ὥδευσεν τὸν στρατὸν πρὸς τὰ πρόσω. Ὅταν ὅμως τὸ καθῆκον τὸ ἐξετέλεσεν, ἄκουσον! ἄκουσον!, ὅπως λέγουν καὶ οἱ Ἄγγλοι, τότε ἐζητήθη νὰ φύγῃ ἀπὸ τὸ μέτωπον ἀπὸ τὴν τότε κατάστασιν καὶ ἀντεκατεστάθη δι’ ἄλλου καὶ εὑρέθη ὡς πρόσχημα, ὡς ἀφορμή, ἡ ἀσθένειά του. Ἐτοποθετήθη δὲ ὡς Ἀνώτατος Στρατιωτικὸς Διοικητὴς Καβάλλας, διότι πλέον ἡ Κορυτσᾶ κατελήφθη, ἡ Μοσχόπολις καὶ ἡ Μοράβα ἔσπασεν, ὁ Δρομάζος δὲν ἐχρειάζετο πλέον. Τὸν ἐτοποθέτησαν εἰς τὰ μετόπισθεν. (Θόρυβος). Δὲν ἐπροτιθέμην, κύριοι, νὰ χρησιμοποιήσω τὴν μέθοδον τοῦ ὑμνολογίου τὴν ὁποίαν ἐχρησιμοποίησεν ὁ πρὸ ὀλίγου παρελάσας τοῦ σώματος καὶ οἱ πρὸ αὐτοῦ ἀγορηταὶ τῆς συμπολιτεύσεως. Ἐὰν ὑπεχρεώθην νὰ κάμω χρῆσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν καὶ ἐὰν προσέκρουσα εἰς τὴν μετριοπάθειαν καὶ τὴν στωϊκὴν καρτερίαν ἑνὸς ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ ἀφ’ ὑψηλοῦ ὁρῶντος καὶ κινοῦντος ἀπελπιστικῶς τὴν κεφαλήν του διὰ τὴν κατάντιαν ἡμῶν, οὑτωσὶ ὁμιλούντων, λέγω, ἐὰν ἔπραξα τοῦτο, τὸ ἔπραξα ἀπὸ συναίσθησιν βαρυτάτου καθήκοντος. Διότι, ὅταν τοιαῦτα λέγωνται δι’ ἕνα ἀνώτατον ἀξιωματικὸν ὀργανωτὴν τοῦ στρατεύματος, χαρακτηριζόμενον ψευδῶς ὡς ἀνάξιον, τοιοῦτος ἀνάξιος θὰ ἔδει νὰ εἶναι καὶ ὁ στρατὸς τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησεν καὶ τοῦ ὁποίου τὴν εἰκόνα εἴδομεν καὶ ἐθαυμάσαμεν προχθές. (Χειροκροτήματα).

§134ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι δά!

§135Η. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐγκαταλείψω τὴν μετριοφροσύνην, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ λέγωνται κατ’ ἀρχὴν ἀνακρίβειαι.

§136Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐάν, κύριοι, ὅσα ἐλέχθησαν εἶναι ψευδῆ, τότε ὅλοι οἱ ἀντιστράτηγοι καὶ ὁ Βασιλεὺς ψευδῶς ἐβεβαίωσαν.

§137Η. ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἄν ἦσαν παρόντες θὰ ἦσαν μαζί μου καὶ ὄχι μαζί σας, διότι ὁμιλοῦμεν περὶ Μοράβας. Ἤμην ὁ μόνος παρὼν ἐκεῖ ἀξιωματικός.

§138Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἷς μάρτυς, οὐδεὶς μάρτυς.

§139Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν ἠμποροῦν ὡρισμένοι νὰ κάνουν τὸ παλληκάρι ὅταν ἄλλος μὲ τὰ κομμένα τὰ μέλη κατέλαβεν τὸ ὕψωμα καὶ ἡμεῖς ἀπὸ μετριοφροσύνην δὲν κάμνομεν χρῆσιν αὐτῶν τὰ ὁποῖα γνωρίζομεν. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ἀνακριβείας.

§140Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ σημειωθῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι δὲν πιστεύουν εἰς διαταγὴν τοῦ Βασιλέως καὶ ὅτι τὴν θεωροῦν ψεύτικην.

§141Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἡ ἐπερώτησις ὅμως, ὅπως εἶπον προοιμιαζόμενος, δὲν ἦτο ἐπερώτησις δυνάμει τῆς ὁποίας ἐτίθετο ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ βήματος ἡ δρᾶσις τῶν ἀξιωματικῶν, δὲν ἦτο ἐπερώτησις δυνάμει τῆς ὁποίας ἐτίθετο ὑπὸ τὴν συζήτησιν καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ βήματος τὸ περιεχόμενον τῶν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων τὸ ἀφορῶν τὴν ἀνασυγκρότησιν, τὴν συγκρότησιν, διοργάνωσιν, τὴν στελέχωσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ἡ ἐπερώτησις, ἐπαναλαμβάνω, ἐντοπίζεται εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέβη τὸ Σύνταγμα, ἐπανεστάτησεν ἐν πλήρει κοινοβουλευτικῇ ἐργασίᾳ, ἐν πλήρει κοινοβουλευτικῇ συγκροτήσει τῆς χώρας. Ἀντελήφθητε κατὰ ποῖον τρόπον παρέβη τὸ Σύνταγμα. Ὑπῆρχεν ἀρχικῶς ὁ νόμος 2307/1940 περὶ ἱεραρχίας τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Διὰ τοῦ νόμου τούτου συνεκροτήθη ὁ στρατὸς καὶ ἔφερε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς Ἀλβανίας. Κατόπιν κατέρρευσε τὸ μέτωπον. Καὶ ἐκδίδονται οἱ δύο νόμοι 560 καὶ 615 διὰ τῶν ὁποίων ἀνεκλήθησαν εἰς τὸ στράτευμα διάφορα στελέχη. Προσέτρεξαν καὶ εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν πολλοὶ καὶ οὕτω ἐπῆλθε μία συμφόρησις, ἕνας πληθωρισμὸς ἐν τῷ στρατεύματι, τὸ ὁποῖον λέγουν, ὅτι προσπαθοῦν νὰ ἀραιώσουν. Ἀλλά, κύριοι, μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ δὴ τὸ πρῶτον κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1945, ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα διὰ τῆς Συντακτικῆς Πράξεως ὑπ’ ἀριθ. 7 ἔθιξε τὸ πρῶτον, τὸ πρόβλημα τοῦτο τῆς ἀποσυμφορήσεως τοῦ στρατεύματος. Καὶ τότε ἔκαμε τοὺς δύο λεγομένους πίνακας τὸν Α καὶ τὸν Β. Πληροφορίαι ἐπίσημοι καὶ αὐθεντικαί, αἵτινες μοὶ παρεσχέθησαν, ἔχουν οὕτω: Ὅτι ἡ Κυβέρνησις Πληστήρα ἀντιμετώπισεν πράγματι τὸ ζήτημα τοῦ πληθωρισμοῦ τοῦ στρατεύματος. Ἀλλά, τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐὰν ἐνθυμῆσθε, ὁ πόλεμος ἐν Εὐρώπῃ ἐξηκολούθη ἀκόμη, καὶ τῶν στελεχῶν, ἡ Ἑλλὰς ἐμπλεκομένη τυχὸν καὶ πάλιν εἰς τὸν πόλεμον, εἶχεν ἀνάγκην, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐθεώρησεν καλὸν ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, νὰ ἐπιφυλαχθῇ ὅπως εἰς τὴν ἀποστράτευσιν ὅλων τῶν στελεχῶν προβῇ μετὰ τὴν εἰρήνην. Ἐκράτησε δὲ ὅλα τὰ στελέχη διαιροῦσα ταῦτα εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μᾶλλον ἱκανῶν καὶ ἐμπειροπολέμων τοῦ πίνακος Α καὶ εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ Β πίνακος. Βλέπετε λοιπόν, κύριοι, ὅτι εἰς τὸν πίνακα Β ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα, καθ’ ἃ ἔχω ἐπισήμους πληροφορίας ἔθεσεν ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο μακρὰν τοῦ στρατεύματος καὶ εἰς τὸν Α πίνακα ἔθεσεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο εἰς μεγαλυτέραν πρὸς τὸ στράτευμα ἐπαφήν. (Φωναὶ ἐκ τῆς Δεξιᾶς: Ψέμματα, ψέμματα). Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Βʹ πίνακος εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐχολώθησαν ἐναντίον ἡμῶν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ μάλα μᾶς ἐπολέμησαν κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς. Εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ καὶ ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν τοῦ πράγματος. Αὐτὸς λοιπὸν ὑπῆρξεν ὁ λόγος τῆς Συντακτικῆς ταύτης Πράξεως.

§142Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ ἔλθῃ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῶν Πινάκων καὶ νὰ τὸ ὑπογράψωμεν καὶ νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§143Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Μετὰ ταῦτα ἐξεδόθη ὁ νόμος 110 περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου. Ὁ νόμος αὐτός, ὡς ἐπίσης ἐπληροφορήθην θετικῶς, εἶχε σκοπὸν τὴν βραδείαν, τὴν βαθμιαίαν ἐκ τοῦ στρατοῦ ἔξοδον τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐξέλθουν διὰ τὴν ἀποσυμφόρησιν τοῦ στρατεύματος, ἀλλὰ κατὰ τρόπον ὅμως δίκαιον καὶ προστατευτικόν. Διότι μὴ λησμονῆτε, ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οἱ ἀξιωματικοὶ εὑρίσκοντο εἰς ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐν Ἀθήναις ἐπὶ 900 εὑρεθέντων κατὰ τὰ Δεκεμβριανὰ ἀξιωματικῶν οἱ 700 περίπου δὲν εἶχον εὕρει εἰς τὰ σπίτια των οὔτε τὰ μαχαιροπήρουνα τῶν παιδιῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των. Διὰ τῆς ἐθελουσίας λοιπόν, ταύτης ἐξόδου ἀντιμετωπίσθη κατὰ τρόπον δίκαιον ἡ ἔξοδος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐθεσπίσθη ὥστε καὶ τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, νὰ δύναται νὰ θέτῃ φραγμὸν εἰς τὴν ἔξοδον ἀξιωματικῶν ἱκανῶν, οἱ ὁποῖοι ἦτο ἀνάγκη νὰ παραμείνουν ἐν τῷ στρατεύματι. Οὕτω πως εὗρον τὴν κατάστασιν οἱ τέσσαρες νόμοι 730, 731, 732 καὶ 733.

§144Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα;

§145Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἀπὸ τώρα, τότε περισσότερον κατὰ τὸ Σύνταγμα.

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν λέγω ὄχι.

§147Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Λέγω λοιπόν, ὅτι οἱ 4 αὐτοὶ νόμοι εἶχον σκοπὸν νὰ ἀπομακρύνουν τὸν Στρατὸν ἀπὸ τὴν πολιτικήν, καὶ ἰδοὺ πῶς: Δι’ αὐτῶν ἱδρύθησαν 2 εἰδικὰ Συμβούλια Ἐπιλογῆς, τὸ Συμβούλιον 1 καὶ τὸ Συμβούλιον 2, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν, τρόπον τινὰ δικαστήρια στρατιωτικὰ πρώτου βαθμοῦ. Καὶ τὸ Ἀνώτατον κατόπιν Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο πᾶς τις κακῶς κρινόμενος ἤ παραπονούμενος νὰ προσφύγῃ διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀδικίας. Δὲν εἶχε δὲ οὐδεμίαν ἁρμοδιότητα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ ἐπηρεάσῃ τὰς ἀποφάσεις ταύτας τῶν εἰδικῶν Συμβουλίων, εἰς τὰ ὁποῖα μετεῖχε καὶ Ἄγγλος ἀξιωματικός, ἄνευ βεβαίως ψήφου, ἀλλὰ συμβουλευτικῶς. Καὶ παρέμειναν οἱ πίνακες οὗτοι, ἐν ἰσχύι, ὅπως κατηρτίσθησαν. Διότι, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ οὐδεμίαν πολιτικὴν ἐπιρροὴν ὥστε νὰ ἐπιδράσῃ, οὐδὲ ἀπὸ τοῦ μακρόθεν, εἰς τάς ἀποφάσεις τῶν δύο τούτων εἰδικῆς ἐπιλογῆς Συμβουλίων. Οἱ νόμοι οὗτοι δὲν περιωρίσθησαν μόνον εἰς τοῦτο, ἐθεσπίσθη καὶ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ Ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Οἱ νόμοι οὗτοι ἐπροτάθησαν ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν Ὀργανωτικὴν Ἀποστολήν. Οὕτως εἶχον, κύριοι, τὰ πράγματα. Οὕτως εἶχε τὸ συγκρότημα τῶν νόμων περὶ στρατιωτικῶν ἐν γένει πραγμάτων, μέχρι τῆς 31ης Μαρτίου, ὅτε ἀνεδείχθη ἡ λαοπρόβλητος Κυβέρνησις. Καὶ τότε τὴν 24ην Ἀπριλίου ἐκδίδονται τὰ τρία ἐπερωτώμενα Διατάγματα, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἓν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον νὰ ἐκφέρῃ γνώμας περὶ γενικῆς τῶν πάντων ἀναστατώσεως, δι’ ἀνασυγκροτήσεως τοῦ Στρατεύματος, νὰ ἐπικυροῦται δὲ ἡ γνώμη καὶ ἡ πρότασίς του αὐτὴ δι’ ἁπλοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἐκδιδομένου παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ τὴν 11ην Μαΐου, δύο ἡμέρας πρὶν ἢ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς συνεδρίασιν, ἐκδίδει τὰ περίφημα ἐκεῖνα Διατάγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποτελοῦν ἁπλῆν ἐπανάστασιν...

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅταν ἐκδώσητε διάταγμα νὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαὶ καὶ μετὰ τὸ διάταγμα αὐτὸ ἐκδίδετε νόμους, εἶσθε ἐκτὸς.... (Χειροκροτήματα).

§149Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐκδίδει λοιπὸν τὸ περίφημον ἐκεῖνο διάταγμα τῆς 11ης Μαΐου τὸ ὁποῖον........

§150Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§151Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Κουλουμβάκη εἶσθε νομικός, παρακαλῶ δὲ νὰ μὲ παρακολουθήσητε καὶ θὰ συζητήσωμεν νομικῶς καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶσθε καλῆς πίστεως συζητητής, ὅπως καὶ εἶσθε, θὰ δεχθῆτε τὰς ἀπόψεις μου καὶ τότε θὰ εἰσέλθητε καὶ σεῖς ἐντὸς τοῦ θέματος, ὅπου εὑρίσκομαι ἤδη ἐγώ. Ἐξεδόθη, λοιπόν, τὸ διάταγμα ἐκεῖνο. Ἀκούσατε, κύριοι συνάδελφοι.

§152Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅποιος ἐκδίδει ἀναγκαστικοὺς νόμους, εἶναι ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος.

§153Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι περισσότερον ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος ὅταν ὑπάρχῃ Βουλή, παρὰ ὅταν δὲν ὑπάρχῃ Βουλή. Τότε ἀνοίγει τὴν πόρτα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ λέγει...

§154Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σεῖς ἐκαλέσατε τὸν λαὸν νὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀντιπροσώπους του. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης—καὶ προτήτερα ἀντισυνταγματικὸν ἦτο—ἀλλ’ ἰδίως, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης εἶναι ἀνόσιον.

§155Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ σεῖς, ἐνῷ ἐκλήθη ὁ λαός, σεῖς ἐβγάζατε διατάγματα. (Κωδωνοκρουσίαι, θόρυβος).

§156Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄτοπον. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§157Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπέμβω εἰς τὴν διὰ διαξιφισμῶν νομικὴν συζήτησιν τῶν κυρίων συναδέλφων, διότι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι πράγματι ἐντὸς τοῦ θέματος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπέμβω.

§158Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι «νὰ ἐπέμβω», ἀλλὰ «νὰ ἐπεμβῶ». (Χειροκροτήματα καὶ γέλωτες).

§159Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν θὰ μὲ διδάξετε σεῖς γραμματικὴν κ. Κουλουμβάκη, διότι ἀνήκετε εἰς πολὺ παλαιὰν σχολήν.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§161Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι, κ. Κουλουμβάκη, καίτοι ἔξεστι μόνον τῷ κ. Κουλουμβάκῃ τὸ διακόπτειν. Κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι ἐξ ὑμῶν εἶσθε νομικοί, γνωρίζετε ὅτι ὅταν λειτουργῇ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἀνήκει μόνον εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν καὶ νομοθετικὴν ἐξουσίαν καὶ οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ νόμους.

§162Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι, ἐκτελεστικήν.

§163Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου. Περὶ στοιχείων νομικῶν συζητοῦμεν, καὶ οὐχὶ περὶ σοβαρῶν νομικῶν θεωριῶν.

§164Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς συνιστᾷ νὰ λέγητε ὅτι δὲν συζητοῦμεν σοβαρά.

§165Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν συζητοῦμεν τόσον σοβαρὰν νομικὴν ὑπόθεσιν, ὥστε νὰ μὴ γινώμεθα ἀντιληπτοί, ἀπὸ ὑμᾶς, κ. Κουλουμβάκη. Ἡ ἀντισυνταγματικότης λοιπὸν τῶν νόμων, ἔγκειται εἰς τοῦτο. Ὡς εἶναι γνωστόν, ὅταν λειτουργῇ ἡ Βουλή, τοὺς νόμους οὐσιαστικοῦ περιεχομένου, οἱ ὁποῖοι θεσπίζουν κανόνας δικαίου, δίκαιον ἐξ ἀντικειμένου, δυναμένους νὰ καταργήσουν, τροποποιήσουν καὶ συμπληρώσουν ἑτέρους νόμους, μόνον ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, κατ’ ἀρχήν, νὰ ψηφίζῃ καὶ ὁ Βασιλεὺς νὰ δημοσιεύῃ.

§166Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ ὅταν δὲν λειτουργῇ ἡ Βουλή, οὐδέποτε ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ νομοθετῇ.

§167Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τὰ κανονιστικὰ καὶ τὰ ἐκτελεστικὰ Διατάγματα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἡ Κυβέρνησις διότι ταῦτα δὲν περιέχουν κανόνας δικαίου, δὲν θεσπίζουν κανόνας ἐξ ἀντικειμένου. Ἔχει, ὅμως, τὸ δικαίωμα μία Κυβέρνησις, παρὰ τὴν ὕπαρξιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἐκδώσῃ νόμον οὐσιαστικόν;

§168Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι.

§169Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Οὐσιαστικοῦ περιεχομένου;

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδέποτε.

§171Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἔχει, κ. Κουλουμβάκη. 1) Ὅταν ἔχῃ εἰδικὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν καὶ 2) ὅταν «salus populi suprema lex seto» ὅταν ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος τὸ ἀπαιτῇ. Ἐλησμονήσατε βλέπω στοιχειώδη νομικὰ πράγματα.

§172Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οὐδέποτε.

§173Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἰς αὐτὰς τὰς δύο περιπτώσεις, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκδώσῃ Νομοθετικὰ Διατάγματα οὐσιαστικοῦ περιεχομένου. Ἀλλ’ ὑπῆρχεν εἰδικὴ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Εἶχε τοιαύτην ἡ Κυβέρνησις; Διέτρεχε κανένα κίνδυνον ἡ Πατρίς, ὥστε, ἐνῷ τὴν 13ην συνήρχετο ἡ Βουλή, τὴν 11ην νὰ ἐκδώσῃ τὰ Διατάγματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ νυκτὶ καταργεῖται τὸ Α.Σ.Σ. ἐφαρμόζεται ἡ δεκαετία ἐναντίον στρατηγῶν, πολλῶν μάλιστα μὴ συμπληρωσάντων 10 ἔτη, καὶ μνημονεύω τὸν κ. Σπαῆν λ.χ. καὶ εἰς τόσας νὰ προβαίνῃ παρανόμους καὶ ἀντισυνταγματικὰς πράξεις; Ὑπῆρχε τάχα κανεὶς κίνδυνος κατὰ τῆς Πατρίδος ἢ κανεὶς λόγος ὑπερτάτης ἀνάγκης πρὸς σωτηρίαν τῆς Πατρίδος, ὥστε νὰ σπεύσῃ νύκτωρ, ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ νυκτί, καὶ νὰ δώσῃ εἰς τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ Διατάγματος τούτου μεταβατικὴν ἰσχύν, νὰ καταργήσῃ τὸ Α.Σ.Σ., νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς ἀντιστρατήγους καὶ κατόπιν τὴν ἰδίαν ὥραν, μετὰ τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ του, τὸ Διάταγμα νὰ καταργηθῇ; Ποῖος ἦτο ὁ φόβος, ποῖος ὁ κίνδυνος, ποία ἡ σωτηρία τῆς Πατρίδος; Διὰ ποῖον λόγον ἠσέβησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ κυρίαρχον Σῶμα ποὺ θὰ συνήρχετο τὴν 13 Μαΐου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν; Μήπως δὲν ἠδύνατο τὰ Διατάγματα ταῦτα νὰ τὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν; Καὶ ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποσυμφορήσεως τοῦ στρατεύματος; Ποῖος δὲν θὰ ἔλεγεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ δεκαετία διὰ νὰ φύγουν ὅσοι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, διὰ νὰ προχωρήσουν καὶ οἱ ἄλλοι; Ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος τῶν βουλευτῶν ὁ ὁποῖος πονῶν τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως ἑνὸς στρατεύματος ἑνιαίου, ἑνὸς στρατεύματος στηριζομένου ἐπὶ θεμελίων ἀσφαλῶν, ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος ποὺ δὲν θὰ συνέπραττε διὰ τῆς ψήφου του μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, φανερὰ ἐμφανίζοντος τὰ Διατάγματά του, φανερὰ συζητοῦντος ταῦτα ἐὰν ἐνεφάνιζε τὰς δικαιολογίας του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπίσης φανερά; (Χειροκροτήματα). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, τὸ σκοτάδι ἔφαγε τὰ πάντα. Τὸ σκοτάδι τῆς νυκτὸς τῆς 27ης Μαΐου ἔφαγε καὶ τὸ Α.Σ.Σ. καὶ τὸ ἀνώτατον Συμβούλιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τοὺς στρατηγούς, πολλοὶ τῶν ὁποίων δὲν συνεπλήρωσαν 10 ἔτη καὶ παρανόμως ἐφηρμόσθη ὁ νόμος.

§174Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Καὶ τὴν Βουλήν.

§175Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Μάλιστα. Καὶ τὴν Βουλὴν ἔφαγε ἀκόμη. Καὶ ἐδημιουργήθη εἷς σάλος ἄνευ προηγουμένου, τὸ δὲ σπουδαῖον εἶναι τοῦτο, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ἡ καλὴ ἡμῶν πίστις εἰς ἁπάσας τὰς συζητήσεις μας, ὅτι πολλοὶ—κατὰ τὸ λεγόμενον κοντὰ στὸ ξερὸ καίγεται καὶ τὸ χλωρὸ—πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθησαν ὡς βασιλόφρονες ἅπαντες κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τοὺς πίνακας Α καὶ Β εἶναι κινηματίαι τοῦ παρελθόντος καὶ σήμερον ἀποδιοπομπαῖοι, δεχόμενοι ἀντὶ μάννα χολήν. Ὅλοι δὲ οὗτοι εἶναι σήμερον παραπονεμένοι καὶ δικαίως διότι ὑπάρχουν μεταξὺ αὐτῶν πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοὶ καὶ προσέφερον καὶ τὸ αἷμα των καὶ τὰ πάντα διὰ τὴν Πατρίδα. Ποῖον, λοιπόν, εἶναι τὸ κριτήριον εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἀντισυνταγματικὴν τραγωδίαν, διότι αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ὁ χαρακτηρισμός; Ὑπάρχει κάποια πρᾶξις ὕποπτος, ὑπάρχει κάποιος σκοπὸς κομματικὸς καὶ περὶ τούτου ἐπαφιέμεθα εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν, κύριοι βουλευταί. Σκεφθῆτε καὶ κρίνατε. Ἐγὼ ὅμως, περαίνων τὸν λόγον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἐν στιγμῇ οὑτωσὶ σοβαρᾷ ἐν στιγμῇ κατὰ τὴν ὁποίαν καλούμεθα πάντες ἐν ἑνὶ πνεύματι καὶ ἐν μιᾷ ψυχῇ, νὰ ἐπιληφθῶμεν τῶν ὑψίστων ζητημάτων τῆς Χώρας ἡμῶν, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ παίζωμεν ἐν οὐ παικτοῖς (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλὴ νὰ διακόψωμεν διὰ μίαν ὥραν;

§177ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτομεν διὰ μίαν ὥραν. (Ὥρα 10.00 μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11.30′ μ. μ.)

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Δεδούσης ἔχει τὸν λόγον.

§180Ε. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ μακρὸν σχετικῶς μὲ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, ἐφ’ ὅσον ἀπὸ τοῦ 1940 μέχρι σήμερον πλεῖστα ἐμεσολάβησαν, καὶ δοθέντος ὅτι μεταγενεστέρως καὶ ἐπί τινα χρόνον αἱ ἐν εἰρήνῃ ἔνοπλοι κατὰ γῆν δυνάμεις, θὰ εἶναι περιωρισμέναι πρέπει καὶ ἐπιβάλλεται τὰ στελέχη τοῦ μεταπολεμικοῦ στρατοῦ μας νὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ὑγειᾶ στοιχεῖα ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, πρὸ παντὸς μὴ βαρυνόμενα μὲ ἐπιληψίμους κατηγορίας ἐπαγγελματικάς, πολεμικάς, ἠθικάς, κινημάτων, συνεργασίας μὲ τὸν ἐχθρὸν καὶ πρὸ παντὸς κομμουνιστικὰς ἢ ἀντεθνικὰς ἢ διεθνιστικάς. Πρέπει τὰ στοιχεῖα ἐκκαθαριζόμενα, νὰ ἀποτελέσουν σύνολον ὁμοιογενές. Μόνον τότε θὰ ἑδραιωθῇ ἐκ νέου ὁ τῆς ἱεραρχίας σεβασμός, διότι θὰ ἔχουν ἀπομακρυνθῆ τὰ βαρυνόμενα στοιχεῖα καὶ οἱ τελικῶς ἀπομένοντες ἀξιωματικοὶ θὰ εἶναι ἀφωσιωμένοι εἰς τὸ καθῆκόν των. Καὶ δὲν θὰ ἠσθάνοντο τὴν ἀνάγκην νὰ συμβάλλωνται ἀνόμως πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς θέσεώς των ἐν τῷ στρατεύματι διὰ πολιτικῶν προστασιῶν συνδέσμων κλπ. δι’ ὧν γεφυροῦνται τὰ κινήματα. Πρὸς τοῦτο ἀπαιτοῦνται ριζικὰ μέτρα καὶ ἐνεργὰ στελέχη τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ θεωρηθοῦν τὰ ὑπηρετοῦντα μόνιμα κατὰ τὴν 28)10)40 καὶ μετὰ κρίσιν. Πρὸς τούτοις νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀμέσως ἡ δεκαετία διὰ τοὺς στρατηγούς. Δεύτερον διὰ συμβουλίων κρίσεων συγκαλουμένων ἐκ στρατηγῶν οἵτινες εἶχον διοικήσει κατὰ τὸν πόλεμον 40–41 καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνακληθοῦν εἰς ἐνέργειαν διὰ 5–6 μῆνας θὰ κριθοῦν ἀπολύτως οἱ κατὰ τὴν 28)10)40 μόνιμοι ἀξιωματικοί. Κατὰ τὴν ἐξέτασιν καὶ ἔρευναν τῶν συμβουλίων, νὰ ἐλεγχθῇ ἡ πολεμικὴ δρᾶσις ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, αἱ διοικητικαί του ἱκανότητες, ἡ ἐπαγγελματικὴ καὶ γενικὴ μόρφωσις, ἰδίως διὰ τοὺς ἀνωτέρους, ἡ διαγωγὴ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ μετὰ τὴν κατοχὴν ἰδίως διὰ τοὺς ἀνωτάτους καὶ ἀνωτέρους, ἐὰν ὑπηρέτησαν εἰς θέσεις ἐντὸς τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν εἴτε εἰς πολιτικὰ Ὑπουργεῖα καὶ ὑπηρεσίας μὴ στρατιωτικὰς διότι πλεῖστοι κατέφυγαν εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας εἴτε ἐκ μωροδοξίας εἴτε διὰ βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν των συνεργασθέντες μετὰ Ὑπουργῶν Κυβερνήσεως συνεργαζομένων μὲ τοὺς κατακτητάς. Τρίτον, ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν ὀργάνωσιν Ἐὰμ–Ἐλὰς οὐδεμίαν θέσιν ἀπολύτως ἔχουν εἰς τὸ στράτευμα (χειροκροτήματα). Διὰ τοὺς διαφυγόντας εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν νὰ ἐρωτηθῇ ἢ ἄμεσος ἢ ἔμμεσος δρᾶσίς των ἐὰν ἦτο ἐνεργητικὴ ἢ παθητικὴ καὶ ἰδίᾳ ἡ συμμετοχή των καὶ τὰ στασιαστικὰ ἀντεθνικὰ κινήματα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Τὰ δυσφημήσαντα τὴν Ἑλλάδα καὶ διαλύσαντα τὰς ἐν Μέσῃ Ἀνατολῇ ἐνόπλους μας δυνάμεις. Τὰ αὐτὰ συμβούλια κρίσεως νὰ κρίνουν τοὺς εἰς τὴν ζώνην τῶν πρόσω ὑπηρετήσαντας ἀπὸ τοῦ 1940–41 ἀποτάκτους μονίμους ἀξιωματικοὺς τῶν κινημάτων 1933 καὶ 1935 μόνον καὶ ὄχι παλαιοτέρων. Δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν παρεχομένης καὶ σχετικῆς προθεσμίας νὰ κριθοῦν ὅσοι ἐπέδειξαν ἀνεπάρκειαν δράσεως, δειλίαν ἢ ἀδράνειαν, νὰ ὑπομνησθῇ δὲ εἰς ἐκείνους οἵτινες ὑπέβαλον μηνύσεις ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν τούτων ποῦ καὶ πότε τὰς ὑπέβαλον. Ἐπίσης δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητηθῇ νὰ καταγγελθοῦν τὰ στοιχεῖα τὰ βαρύνοντα ἀξιωματικοὺς κατὰ τὴν κατοχὴν εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολήν. Εἰδικῶς διὰ τὰς περιόδους αὐτὰς ἡ ἔρευνα δέον νὰ γίνῃ προσεκτικὴ καὶ ἐμβριθής, διότι πλεῖστα λέγονται εἰς βάρος ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς κεντρικὰς θέσεις τὰς ὁποίας κατέλαβον διὰ συνασπισμοῦ ἐνῷ περιέπεσαν εἰς τὴν ἀνυποληψίαν τῆς πλειονότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοὺς ὁποίους εἶχον προδώσει καὶ εἰς συνωμοσίας μεθ’ ὧν εἶχον συμβληθῆ πρὸς ἑδραίωσιν καὶ βελτίωσιν τῆς θέσεώς των, εἰς τὸν στρατὸν τὸν ὁποῖον εἶχον διαμορφώσει διὰ τῆς στάσεώς των εἰς σοβιὲτ καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐξεπήγασαν τὰ κινήματα τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Φρονῶ, ὅτι ἀντὶ νὰ ὑποβόσκῃ ἐν τῷ στρατεύματι ἡ ἀνυποληψία μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἡ ἔλλειψις ἐκτιμήσεως σεβασμοῦ καὶ ἐμπιστοσύνης, προτιμότερον εἶναι νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις διὰ παντός. Ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν συμβουλίων θὰ προκύψῃ ἡ ἀλήθεια τῶν ἀναφερομένων ἢ μηνυομένων. Εἰς περίπτωσιν ἀνακριβειῶν, οἱ ἀναφέροντες ἢ μηνύοντες θὰ ἔχουν βαρείας συνεπείας. Οὕτω μόνον θὰ ἐκλείψῃ ὁ παραγοντισμὸς εἰς τὸ στράτευμα τὸ ἀνέκαθεν μαστιζόμενον ἀπὸ αὐτόν. Τότε ἡ ἐσωτερικὴ τάξις θὰ εἶναι παγιωμένη, τότε ἡ πολιτικὴ ζωὴ τοῦ Ἔθνους θὰ ἐξελίσσεται ὁμαλῶς καὶ ἀνεπηρεάστως ἀπὸ τοὺς ἑκάστοτε στρατιωτικοὺς παράγοντας. Τότε θὰ ὀργανωθῇ στρατὸς πράγματι ἐθνικός, νομιμόφρων, ἀντάξιος τοῦ ἔπους 1940–41 καὶ τῶν θυσιῶν καὶ προσδοκιῶν τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Λ. Βρεττᾶκος.

§182Λ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα προβλήματα ποὺ ἀπασχολοῦν σήμερον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος εἶναι καὶ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα. Πολλοὶ προλαλήσαντες ἀνέπτυξαν τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Ἐτέθησαν ζητήματα προσωπικά, ἐν τούτοις ὅμως ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἦτο ἕνα σφάλμα καὶ σφάλμα κολοσσιαῖον. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, εἶναι ποῖα εἶναι τὰ αἴτια ποὺ σήμερον νοσεῖ ὁ στρατὸς καὶ τί μέτρα πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐν ἀνάγκῃ διὰ νὰ διορθώσωμεν τὰ κακῶς κείμενα. Πολλὰ εἶναι τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν τὴν κατάστασιν κυκεῶνος εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Εἶναι ὁ πόλεμος, ἦλθε κατόπιν ἡ κατοχή, ἦλθον αἱ μεταπελευθερωτικαὶ Κυβερνήσεις καὶ πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα διὰ νὰ δημιουργήσουν τὸν γόρδιον δεσμὸν τὸν ὁποῖον ἡμεῖς καλούμεθα σήμερον νὰ λύσωμεν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐθνικῆς μας ἀνασυγκροτήσεως περιλαμβάνει πολλὰ προβλήματα. Εἶναι τὸ πρόβλημα τὸ πολιτειακὸν, εἶναι τὸ πρόβλημα τῆς ἀσφαλείας, εἶναι τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα, εἶναι τὸ πρόβλημα τὸ στρατιωτικὸν καὶ εἶναι καὶ τὸ πρόβλημα τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Αὐτὰ τὰ πέντε προβλήματα εἶναι τὰ σπουδαιότερα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν διὰ τὴν ἐθνικήν μας ἀνασυγκρότησιν. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ὁσάκις συνεζητήθη ἢ συζητεῖται εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ρίγη ἐνθουσιασμοῦ καὶ συγκινήσεως μᾶς καταλαμβάνουν ὅλους. Ὅταν συνεζητήθη ἢ συζητεῖται τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἀντεγκλήσεις, προστριβαὶ χωρὶς καμμίαν σοβαρὰν σημασίαν δημιουργοῦνται διότι ὅλοι μας ἀποβλέπομεν εἰς τὴν κομματικὴν τοῦ ζητήματος ἐκμετάλλευσιν. Ἐὰν ἀρθῶμεν εἰς τὸ ὕψος τῶν σημερινῶν συνθηκῶν καὶ περιστάσεων καὶ ἀναλογισθῶμεν τὰς εὐθύνας τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπέναντι τοῦ χειμαζομένου Ἔθνους, νὰ σταματήσωμεν νὰ κρίνωμεν πρόσωπα καὶ νὰ κρίνωμεν τὸ σύνολον, πιστεύω ὅτι θ’ ἀνταποκριθῶμεν πληρέστερον εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Εἴπομεν ὅτι ἐδημιουργήθη ὁ γόρδιος δεσμὸς τοῦ στρατεύματος. Ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ ἡ ὁποία ἐδημιούργησε αὐτὴν τὴν κατάστασιν εἰς τὸ στράτευμα εἶναι ὁ περιβόητος νόμος 560 τῆς κατοχικῆς Κυβερνήσεως Ράλλη. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ εἰσῆλθον εἰς τὸ στράτευμα ἂν δὲν ἀπατῶμαι, 5–6 χιλιάδες ἀξιωματικοὶ χωρὶς καμμίαν κρίσιν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ στράτευμα καὶ ἐξοικονομήσουν μισθὸν καὶ διαφόρους ἄλλας θέσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἐπετρέποντο εἰς ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι εἶχον κάποιαν ἀξίαν καὶ ὀντότητα. Ὁ κ, Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐφαρμόσας τὸν νόμον τῆς 10ετίας ἀπεστράτευσε τὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Ἐνῷ καλῶς ἔπραξεν ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ ἔπρεπε ὅμως νὰ προηγηθῇ ἡ κατάργησις τοῦ νόμου 560, ὁπότε σήμερον δὲν θὰ κατετριβόμεθα εἰς τὰς ἀντεγκλήσεις αὐτάς, διότι κυρίως τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν συμβούλιον ἦσαν ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν θέσεις καὶ βαθμούς, διὰ τοῦ ν. 560. Ἐν ἀντιθέσει οἱ ἔφεδροι ἐκ μονίμων ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ προσφέρουν θυσίας καὶ μετὰ τὸ Ἀλβανικὸν μέτωπον, διότι ἐθεωρήθησαν ὅτι ἀνήκουν εἰς ὡρισμένην πολιτικὴν κατάστασιν ἐρρίφθησαν εἰς τοὺς δρόμους. Μετὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Στρατηγοῦ Πλαστήρα. Ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ ἔφτιασε ἕνα συμβούλιον καὶ ἀνέθεσε τὴν κρίσιν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ κατέταξε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τοὺς πίνακας Αʹ καὶ Βʹ. Ποῖοι ἔκριναν τοὺς ἀξιωματικούς; Ὁ στρατηγὸς Πρωτόπουλος. Ἐξεταστέον ὁ στρατηγὸς Πρωτόπουλος εἶχε τὰ προσόντα τοῦ ἡγήτορος τοῦ στρατεύματος διὰ νὰ κρίνῃ τοὺς ἥρωας τῆς Ἀλβανίας; Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι, ὁ στρατηγὸς αὐτὸς ἀπεστρατεύθη τὸ 1939 διὰ στρατιωτικὴν ἀνεπάρκειαν. Ἄλλο μέλος τοῦ συμβουλίου ἦτο ὁ συνταγματάρχης Σπέντζος. Ὁ συνταγματάρχης αὐτὸς ἠτύχησεν εἰς τὸ Ἀλβανικὸν μέτωπον. Μὲ ποίαν προχειρότητα κατηρτίσθησαν οἱ πίνακες Α καὶ Β δὲν ἔχει παρὰ νὰ μᾶς πείσῃ ἕνα ἁπλοῦν καὶ μόνον γεγονός. Ἐνεγράφη εἰς τὴν ἐνεργὸν δύναμιν τοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τὸν πίνακα Α ὑπολοχαγὸς ἀποστρατευθεὶς τὸ 1935, ὁ ὁποῖος ἀπεβίωσεν ἀπὸ τὸ 1927. Μὲ αὐτὸ θέλω νὰ ἀποδείξω....

§183Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Διὰ τὴν σύνταξιν τῆς χήρας.

§184Λ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ. Διὰ τὴν σύνταξιν τῆς χήρας, πιθανὸν καὶ αὐτό, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω μὲ αὐτὸ ὅτι ἦτο πρόχειρος ὁ καταρτισμὸς τῶν πινάκων.

§185Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ ἐπροτιμούσατε οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ τοῦ στρατεύματος, ἀδιακρίτως φρονημάτων, τοὺς ὁποίους ἐπανέφερεν ὁ νόμος 560, νὰ ἐγένοντο μαυραγορῖται ἢ νὰ συνειργάζοντο μὲ τὸν ἐχθρὸν εἰς βάρος τῆς Πατρίδος;

§186Λ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ὑπῆρξαν λόγοι φιλανθρωπίας τότε, κύριοι συνάδελφοι, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Κράτους, μετὰ τὴν ἐπάνοδον τῶν ἀπελευθερωτικῶν Κυβερνήσεων ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὥστε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ καταταγοῦν καὶ νὰ κριθοῦν ἀναλόγως τῆς ἀξίας των, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔγινε. Παρέμειναν, καὶ παρέμειναν διὰ νὰ μᾶς δημιουργήσουν τὰ σημερινὰ ζητήματα, νὰ δημιουργήσουν τὸ ζήτημα πρὸ παντὸς τοῦ πληθωρισμοῦ εἰς τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον σήμερον ὅλοι μας ἀντιμετωπίζομεν. Θὰ ἤθελα νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὡρισμένα ὀνόματα μὲ τὴν δρᾶσιν ἑκάστου ἐκ τῶν παραμεινάντων εἰς τὸν στρατόν, ἐπειδὴ ὅμως δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τοῦτο, θὰ ἀποφύγω, διὰ νὰ φθάσω εἰς ἀποτέλεσμα. Κατόπιν τῶν ὅσων ἀπὸ προλαλήσαντας συναδέλφους ἐξετέθησαν καὶ ἀπὸ ὅσα εἶχα τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω εἰς τὴν παροῦσαν Βουλήν, συνοψίζων, καταλήγω εἰς τὰ ἑξῆς συμπεράσματα καὶ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα γεννῶνται εἰς τὴν ψυχὴν ὅλων. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ καταργηθῇ ὁ νόμος 560, εἰς τὸν ὁποῖον συμπεριελήφθησαν ἐργασθέντες καὶ μή, ταραξίαι, νομιμόφρονες καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ καὶ ἐκρίθησαν εἰς ἴσην μοῖραν; Εἶναι νόμιμον καὶ ἠθικὸν ἐθνικόφρονες καὶ ἐλασῖται νὰ κρίνωνται μὲ τὸ ἴδιον μέτρον; Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι μία καταγγελία, τὴν ὁποίαν ἔχω, ἀπὸ ἕνα ἁπλοῦν πολίτην, διὰ τοὺς ὑπευθύνους καὶ τοὺς σφαγεῖς τῆς Πελοποννήσου καὶ ἡ ὁποία καταγγελία ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ πολίτης αὐτὸς καταγγέλλει τὸν συνταγματάρχην Γιαννακόπουλον καὶ τὸν λοχαγὸν Σταῦρον Νικολόπουλον, οἱ ὁποῖοι καταπροδώσαντες τοὺς συναδέλφους των κατετάγησαν εἰς τὸ ΕΑΜ. «Ζητήσατε κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν ἀπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου σας νὰ σᾶς εἴπῃ τί ἀπέγιναν οἱ ταγματάρχαι τῆς Χωροφυλακῆς...... (ἀναγινώσκει)......» Αὐτὰ λέγει ὁ πολίτης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀνέβη εἰς τὰ βουνά, διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ δίκαια τῆς Πατρίδος του, καθ’ ὃν χρόνον ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρομεν καὶ πολλοὶ ἄλλοι, ὅπως ὁ ταγματάρχης Καραγιαννᾶκος, τοὺς ὁποίους προήγαγεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι, συμπεριελήφθησαν καὶ μισθοδοτοῦνται εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι σφαγεῖς τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὑπάρχουν εἰς τὸν πίνακα Α ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ φύγουν ἀμέσως. Ὑπάρχουν καὶ εἰς τὸν πίνακα Β ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει ἀμέσως νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν πίνακα Α, διότι ἀποτελοῦν τὴν ζῶσαν εἰς τὸ πρόσφατον παρελθὸν ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους. Εἶναι δυνατὸν ἀξιωματικοὶ ἀσχοληθέντες καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν τῆς κατοχῆς μὲ δελτία, μὲ τὸν Ἐρυθρὸν Σταυρὸν καὶ μὲ λοιπὰς ἐργασίας ἀπαδούσας εἰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀξιωματικοῦ νὰ μείνουν εἰς τὸ στράτευμα; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ κρίσις πρέπει νὰ εἶναι γενική. Εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τοῦ στρατοῦ μας δέον νὰ ἔχωσι θέσιν μόνον οἱ πολεμισταὶ τῆς Ἀλβανίας, δηλαδὴ τὰ μόνιμα στελέχη τοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα εὑρέθησαν τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ οἱ ἔφεδροι.

§188Λ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ. Οἱ ἔφεδροι ἐκ μονίμων, οἱ ὁποῖοι ἀνεκλήθησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦ 1940–1941 καὶ κατὰ τὴν μάχην τῆς Κρήτης. Ἐπίσης οἱ ἔφεδροι καὶ τὰ μόνιμα στελέχη τῆς Μ. Ἀνατολῆς, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὸ Ἀλαμέϊν, εἰς τὸ Ρίμινι καὶ εἰς τὸν Ἱερὸν Λόχον. Τέλος, οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντίστασιν εἴτε τῶν πόλεων, εἴτε τῶν βουνῶν.

§189ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποία ἡ ἀντίστασις τῶν πόλεων, κύριε συνάδελφε, τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν;

§190Λ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ. Εἰς ὅλας τὰς ὀργανώσεις τῶν πόλεων ὑπῆρχαν στελέχη ἀξιωματικῶν. Ὅλοι αὐτοὶ βεβαίως θὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὰ μόνιμα στελέχη τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ, ἐφ’ ὅσον ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἠμαύρωσαν τὴν ἐπαγγελματικήν των ἱκανότητα καὶ δὲν διέφθειραν τὸν χαρακτῆρά των. Διότι εἶνε εἰς ὅλους γνωστὸν ὅτι τρία εἶναι τὰ κύρια σημεῖα, τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν τὸν ἀξιωματικόν. Κατὰ πρῶτον λόγον ἡ πολεμική του δρᾶσις, κατὰ δεύτερον λόγον ὁ χαρακτὴρ καὶ κατὰ τρίτον λόγον ἡ ἐπαγγελματικὴ αὐτοῦ ἱκανότης. Ὅταν ἕνα ἀπὸ τὰ στοιχεῖα αὐτὰ λείπῃ ἀπὸ τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀμφιβάλλω ἐὰν εἶναι ἱκανὸς νὰ φέρῃ τὸν τίτλον τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ. Μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι τὰ πράγματα αὐτὰ εἶναι τόσον ἁπλᾶ διὰ μίαν γενικὴν κρίσιν ὅλων τῶν κατηγοριῶν τῶν ἀξιωματικῶν ποὺ ἀνεφέραμεν καὶ οὕτω νὰ διορθωθῇ τὸ ὅλον στρατιωτικὸν ζήτημα, ἱκετεύομεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ υἱοθετήσῃ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς καὶ τότε νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν ἕνα πραγματικὸν ἐθνικὸν στρατόν. Τέλος, νομίζω ὅτι, ἐὰν ἀνακληθοῦν διὰ χρονικὸν διάστημα ὅσον ἀπαιτεῖ ἡ κρίσις τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν πινάκων Α καὶ Β οἱ ὁποῖοι θὰ τεθοῦν ὑπὸ κρίσιν οἱ ἥρωες τῆς Ἀλβανίας καὶ ἀποτελέσουν μετὰ τῶν σημερινῶν ἡγετικῶν στελεχῶν ἓν συμβούλιον πιστεύω ὅτι ὅλαι αἱ παρατάξεις θὰ εἶναι σύμφωνοι διὰ τὴν κρίσιν αὐτὴν καὶ διὰ τὰ ἀποτελέσματα τῆς κρίσεως διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ ἐθνικοῦ μας στρατοῦ. (Χειροκροτήματα).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ὑπεβλήθη πρότασις πολλῶν βουλευτῶν ὅπως αἱ ἀγορεύσεις τῶν ρητόρων μὴ ὑπερβαίνουν τὸ ¼ τῆς ὥρας, ἐξαιρέσει τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Ἐρωτῶ δὲ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σταθόπουλος.

§194Π. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἁπλοῦν καὶ εὔκολον, κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα τοῦτο ἀπόψε. Εἶναι δύσκολον, εἶναι πολυσχιδές, καὶ ἕνεκα τούτου δυσεπίλυτον. Εἶναι ὅμως πρωταρχικῆς σημασίας καὶ ἄκρως σοβαρόν, ὥστε θὰ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ αὐτοῦ μετ’ ἄκρας σοβαρότητος, ὅσον καὶ τὸ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἴσως ζητήματος. Ὅπως, συνεπῶς, ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων ἐπιληφθῇ ἐν ἀπολύτῳ ὁμοφωνίᾳ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἔχομεν τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιληφθῇ καὶ τοῦ θέματος τοῦ στρατιωτικοῦ. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, κύριοι, ἀπὸ τριακονταετίας ἀπασχολεῖ τὸν λαόν, ἀπασχολεῖ τὸν στρατὸν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν κατὰ τοιοῦτον μάλιστα τρόπον, καὶ τόσας ἀνωμαλίας ἐπέφερεν εἰς τὴν χώραν, ὥστε πολλὰ δεινὰ ἐκ τούτου ὑπέστη ἡ Πατρίς. Δὲν θὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν ἀπὸ τριακονταετίας καὶ ἐντεῦθεν ἐποχὴν ἀλλὰ θὰ περιορισθῶμεν εἰς ὀλίγα τινὰ ἀπὸ τῆς κατοχῆς καὶ ἐντεῦθεν. Ὁ στρατὸς εἶναι συντεθειμένος ὅπως ἠξεύρωμεν ἅπαντες ἀπὸ τριῶν προελεύσεων ἀξιωματικούς. Ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου, τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, καὶ τοῦ νόμου 560 καὶ 1870 τοὺς ὁποίους αἱ κυβερνήσεις ἀνεγνώρισαν. Ὡς τεκμέρεται ἐκ τούτου εἶναι ὁ στρατὸς συντεθειμένος ἐκ διαφόρου προελεύσεως ἀξιωματικῶν. Τούτου ἕνεκεν ἡ ἀποσυμφόρησις αὐτοῦ ἐπιβάλεται καὶ ἰδίᾳ τῶν ἀνωτέρων στελεχῶν. Πρώτη ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα ἐπελήφθη τῆς ἀποσυμφορήσεως τοῦ στρατεύματος διὰ τῶν δύο πράξεων τοῦ νόμου 90 καὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7 Συντακτικῆς Πράξεως. Διὰ τοῦ νόμου 90 ἐπελήφθη τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Ἐκ τῶν 60 ὑπαρχόντων στρατηγῶν παρέμειναν εἰς τὸ στράτευμα 17. Διὰ τῆς Συντακτικῆς Πράξεως ὑπ’ ἀριθ. 7 συνετέθησαν 3 συμβούλια, τὰ ὁποῖα κατήρτισαν τοὺς περιφήμους πίνακας Α καὶ Β. Οἱ πίνακες οὗτοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεπίληπτοι γνωστοῦ ὄντος ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτή ἠθέλησε τὴν δημοκρατικοποίησιν τοῦ στρατεύματος, τὰ τρία συμβούλια αὐτὰ ἐξεκαθάρισαν τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ. Τὸ πρῶτον συμβούλιον ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Δράκον ἐπελήφθη τῆς διαλογῆς τῶν συνταγματαρχῶν, τὸ δεύτερον συμβούλιον ὑπὸ τὸν στρατηγὸν Πρωτόπουλον τῆς ἐπιλογῆς τῶν ἀντισυνταγματαρχῶν καὶ ταγματαρχῶν, τὸ δὲ τρίτον ὑπὸ τὸν Πρωτόπουλον τῆς διαλογῆς τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἀνθυπασπιστῶν. Οὐδεμία ὅμως Κυβέρνησις ἐκ τῶν διαδόχων Κυβερνήσεων ἐπελήφθη ὥστε οἱ δύο αὐτοὶ πίνακες ὁ Α καὶ ὁ Β νὰ καταργηθοῦν, διότι ἀμφότεραι αἱ Κυβερνήσεις τὰ αὐτὰ ἐφρόνουν μὲ τὴν Κυβέρνησιν Πλαστήρα. Ἤδη ὁ διὰ τοιαύτας παραλήψεις ἐπερωτῶν κ. τέως Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πολιτευτὴς Ἀρκαδίας εἶναι ὁ μόνος ἴσως ἀναρμόδιος ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἐπερωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν κατηγορῶν ταύτην διὰ παραλήψεις διὰ τὰς ὁποίας αὐτὸς εὐθύνεται. Οἱ νόμοι 830, 831, 832 καὶ 833 οἱ ὁποῖοι ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθοῦν ὡς νόμοι οὐδαμῶς ἐξυπηρετοῦντες τὸ στράτευμα εἶναι τῆς πρωτοβουλίας τοῦ ἐπερωτοῦντος τέως Ὑπουργοῦ. Οἱοσδήποτε ἄλλος ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν θὰ εἶχε ἴσως τὸ δικαίωμα νὰ ἐπερωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν πλὴν τοῦ ἐπερωτῶντος ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτοῦ. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, κύριοι, περιλαμβάνει τέσσαρα οὐσιώδη θέματα. Πρῶτον τὴν πολεμικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δεύτερον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, τρίτον τὴν ἡγεσίαν αὐτοῦ καὶ τέταρτον τὸν ὀργανισμὸν τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ μὲν τὸ πρῶτον ζήτημα ἤτοι τὴν πολεμικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπ’ αὐτοῦ οὐδὲν δύναται νὰ λεχθῇ διότι εἶναι ζήτημα καθαρῶς ἐξωτερικῆς φύσεως ἐν συναρτήσει πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτῆς τῆς χώρας, τὸ δεύτερον, ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατεύματος ἐπίσης εἶναι ζήτημα οὐχὶ τῆς παρούσης ὥρας ἐν συναρτήσει οἰκονομικῶν δυνατοτήτων καὶ ἐπιπροσθέτως καὶ τῶν ἐδαφικῶν ὅρων τῆς χώρας ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνθεσιν τοῦ Στρατεύματος. Διὰ τὸ τρίτον θέμα δηλαδὴ διὰ τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος, ἐπιβάλλεται ἡ συζήτησις ἐφ’ ἧς ἡ Βουλὴ ἀπησχολήθη τόσας ἡμέρας, ὥστε ἡ ἡγεσία αὐτὴ νὰ εἶναι πραγματική, ἐκείνη ποὺ πρέπει νὰ εἶναι, ὥστε καὶ πίστιν ἀλλὰ ἀλλὰ καὶ μεγίστην ἐμπιστοσύνην νὰ ἐμπνέῃ εἰς τὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος στρατός, θὰ πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπόλυτον ἀφοσίωσιν πρὸς τὴν ἡγεσίαν αὐτοῦ. Ὑπάρχουν, εἰς τὴν στρατιωτικὴν νομοθεσίαν, κύριοι, δύο μεγάλα θέματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ ἐντεῦθεν ἴσως δὲν ἐτέθησαν εἰς πλήρη ἐφαρμογήν, δηλαδὴ δύο μεγάλα ζητήματα. 1ον ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν καὶ 2ον ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν. Ἐάν, κύριοι, ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐφηρμόζετο πλήρης, δὲν θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα κανεὶς ἀξιωματικὸς νὰ βουλεύεται. Ἐὰν ὁ νόμος αὐτὸς ἐφηρμόζετο ἀτέγκτως, δὲν θὰ εἴχομεν ἀπόψε τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ στρατιωτικοῦ ζητήματος, διότι πραγματικὰ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν θέλησιν τῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἔχουν πραγματικὴν προσήλωσιν εἰς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Ἐὰν δηλαδή, ἡ ἡγεσία τοῦ Στρατεύματος ἐφήρμοζεν ἀτέγκτως τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, δὲν θὰ εἴχομεν ποτέ, οὔτε τὸν Α ἀξιωματικὸν δημοκράτην, οὔτε τὸν Β βασιλικόν, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς ἄλλην ἀπόχρωσιν, ξέρω καὶ ἐγὼ εἰς ποία χρώματα καὶ ἀποχρώσεις. Ἐπιβάλλεται συνεπῶς ἡ ἄτεγκτος ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Δεύτερον: Ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν. Αὐτός, κύριοι, οὐδέποτε ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ 1915 καὶ ἐντεῦθεν καὶ οἱ ἀξιωματικοί, ἀλλὰ πρὸ παντὸς οἱ πολιτευόμενοι, διὰ νὰ προσεταιρισθοῦν ὀφέλη κομματικὰ ἀνέμιξαν τὸν στρατὸν ἢ ἀνεμίχθη ὁ στρατὸς οἰκειοθελῶς εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ ἑπομένως ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ προαγωγῶν ἐτέθη ἐκποδών. Ἐὰν οὗτος ἐφηρμόζετο δὲν θὰ ὡμιλοῦσεν ἡ Βουλὴ ἀπόψε περὶ τῆς καλυτέρας ἐπιλογῆς τῶν στελεχῶν τὰ ὁποῖα θὰ ἦσαν ἀφ’ ἑαυτῶν ἐξηλεγμένα. Προτείνομεν λοιπόν, νὰ ἐφαρμοσθοῦν ἀτέγκτως οἱ δύο αὐτοὶ νόμοι καὶ τὸ στράτευμα θὰ ἐπανέλθῃ εἰς ἑαυτὸ καὶ θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον του πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὴν Πολιτείαν. (Χειροκροτήματα).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Βουρδουμπᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§196Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Πρὸ παντός, κ. Βουλευταί, λυποῦμαι διὰ τὴν ἐκτροπὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου θέματος, ἐκτροπὴν παρατηρηθεῖσαν τόσον ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν νὰ ἐπαινέσουν καὶ ἐξυμνήσουν ὡρισμένα πρόσωπα, ὅσον καὶ ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προέβησαν εἰς κατηγορίας ἐναντίον ἄλλων, διότι καὶ ἡ μία περίπτωσις καὶ ἡ ἄλλη, ἀφήνει ἐκτεθειμένους Ἕλληνας ἀξιωματικούς, διοικήσαντας καὶ κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ διοικήσουν τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ἀφήνει δὲ ἐκτεθειμένους καὶ ἡμᾶς τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι δὲν σπεύδομεν ἐξ ἀντιδιαστολῆς, ἀφοῦ ἅπαξ ἐξυμνήθη εἷς ἀξιωματικός, νὰ ὑμνήσωμεν πάντας, δι’ ὅσους πιστεύομεν, ὅτι εὐόρκως ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον των. Γνωρίζω, διότι εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ὑπηρετήσω εἰς τὸν στρατόν, πλείστους, ὡραιοτάτην πλειάδα ἀξιωματικῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν φανῆ ἄξιοι τῆς Πατρίδος. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀναπτύξω τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφεραν καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν τεραστίαν ἐθνικὴν προσπάθειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Δὲν νομίζω, ὅμως, ὅτι δικαιοῦμαι νὰ τὸ πράξω καὶ ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ προσωπικῶν ζητημάτων, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσω τὸν ἑαυτόν μου νὰ παρασυρθῇ εἰς ἔπαινον ὡρισμένων ἀξιωματικῶν καὶ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἐλέγξω τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρέδωσαν εἰς ὡρισμένους πολιτικοὺς στοιχεῖα διὰ νὰ ἐξάρουν τὴν δρᾶσιν των.

§197Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὅταν εὑρίσκωνται ἐν ἀμύνῃ συκοφαντούμενοι, τί θέλετε νὰ πράξουν;

§198Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Εἶσθε ἀπὸ προχθές, νομίζω, ὡπλισμένος μὲ ὡρισμένα ἔγγραφα.

§199Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἄμυνα εἶναι χρέος. Λάθος ἦτο ἡ κακὴ ἀνάμιξις τῶν ὀνομάτων. Ἔκτοτε ἡ ἄμυνα ἀπετέλεσε χρέος. Εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν θέτετε καὶ προσθέτομεν ὅτι τὸ λάθος ὑπῆρξεν εἰς τὴν ἀρχικὴν ἀνάμιξιν. Ἡ ἄμυνα ἀποτελεῖ χρέος.

§200Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Τὸν κ. Μαχᾶ ἐκτιμῶ καὶ σέβομαι ἀπολύτως. Εἶχα τὴν τύχην νὰ ὑπηρετήσω μαζί του καὶ νὰ συνεργασθῶ εἰς μίαν ἐθνικὴν προσπάθειαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς, καὶ τὸν ἐκτιμῶ ἀπεριορίστως. Τὸν συνταγματάρχην Σπηλιωτόπουλον ἐγνώρισα ἐπίσης κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου.

§201Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴπατε ὅτι θὰ ἀποφύγετε ὀνόματα. Ἄν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀποφύγετε ἀπὸ τοῦδε, διότι ἀναγκαίως καὶ ἐσεῖς θὰ παρασυρθῆτε.

§202Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἤθελα νὰ μὴ δημιουργηθῇ ἡ παρεξήγησις ὅτι δὲν ἐκτιμῶ ὡρισμένους ἀξιωματικούς.

§203Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸν ἀπὸ ἐδῶ ὕμνον δὲν ἔχουν ἀνάγκην.

§204Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἐκεῖνο ποὺ ἤθελα εἶναι νὰ μὴ μείνουν ἐκτεθειμένοι οἱ μὴ ὑμνηθέντες. Δὲν νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι αὐτὴν τὴν ὥραν νὰ ἐκτεθῶ ἐπὶ ἑνὸς θέματος τοιούτου. Διαφωνῶ πρὸς τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἄλλην αἰτίαν, ὄχι δι’ ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν ἔγινεν ἡ ἐπερώτησις. Ἐγὼ διαφωνῶ, διότι δὲν ἔσπευσε νὰ λάβῃ μέτρα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἀρχῆς παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διὰ μίαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε ἄρδην νὰ μεταβάλῃ, ἐνῷ ἡ ἐπερώτησις διαφωνεῖ δι’ ἄλλους λόγους, διότι μετέβαλε τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ ἔσπευσε νὰ τὴν μεταβάλῃ. Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ τὴν τελευταίαν 20ετίαν τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ καὶ τῶν διαφόρων κινημάτων, στάσεων καὶ ἐπαναστάσεων, ὅτι ἐδημιουργήθησαν ὡρισμέναι κατηγορίαι ἀξιωματικῶν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος. Αὗται αἱ κατηγορίαι πῶς ἐδημιουργήθησαν, ποῖος πταίει καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καλῶς ἢ κακῶς ἐτέθησαν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος, νομίζω ὅτι ἂν ἀντὶ τούτων ἁπάντων ἐπεκτεινώμεθα, θὰ εἰσηρχόμεθα εἰς ἀπεραντολογίαν καὶ θὰ ἠρχόμεθα εἰς διάστασιν ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦμεν τὰ 90,7 τοῦ ἐθνικόφρονος κόσμου. Ἔληξεν αὐτὴ ἡ ἱστορία τὸ 1940 ὁπότε ἀπεδύθημεν εἰς ἕνα τεράστιον ἀγῶνα μὲ ὡρισμένην σύνθεσιν τοῦ στρατεύματος. Ὁ ἀγὼν αὐτὸς διεξήχθη ἄριστα, ὁ ἀγὼν αὐτὸς διεξήχθη νικηφόρως καὶ ἂν κατὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου αὐτοῦ ἐπρόκειτο νὰ λήξῃ ὁ παγκόσμιος πόλεμος, θὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τὰ μόνιμα στελέχη τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ θὰ ἀπετέλουν τὰ στελέχη αὐτά, τὰ ὁποῖα τόσον νικηφόρως ὠργάνωσαν καὶ ὡδήγησαν εἰς τὴν νίκην τὸν θαυμάσιον αὐτὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Δυστυχῶς ὁ ἀγὼν ἐν Ἀλβανίᾳ ἠμπορεῖ νὰ ἦτο νικηφόρος καὶ ἀπολύτως συντελεστικὸς τῆς συμμαχικῆς νίκης, ἐν τούτοις δὲν ὑπῆρξε παρὰ ἓν ἐπεισόδιον τοῦ ὅλου παγκοσμίου πολέμου, ἡ λῆξις τοῦ ὁποίου ἐπέφερε τὴν διάλυσιν τοῦ στρατοῦ αὐτοῦ, τὴν κατάληψιν τῆς πατρίδος μας ἀπὸ τὰς ἀξονικὰς δυνάμεις καὶ τὴν μεταφορὰν τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὴν περίφημον, τὴν πράγματι ἐθνικὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀντίστασιν κατὰ τῶν ἐχθρικῶν δυνάμεων κατοχῆς. Καὶ ἐπηκολούθησαν 3½ χρόνια, ἀπὸ τὸ 1941–1944, κατοχῆς. Δυστυχῶς τόσον παρὰ τῶν Κυβερνήσεων κατοχῆς, ὅσον καὶ παρὰ τῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ Κυβερνήσεων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, κατεβλήθη μία προσπάθεια, μία προσπάθεια ἡ ὁποία ἀποδεικνύει κάποιον συνδυασμὸν καὶ κάποιαν τάσιν καί μίαν κατεύθυνσιν, ἴσως ἴσως ὄχι ἐκ προσυνεννοήσεως ρητῆς, ἀλλὰ ἀναμφισβητήτως μὲ τὸν αὐτὸν ἀντικειμενικὸν σκοπὸν τῆς διαφοροποιήσεως τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν ὡς τοῦτο εἶχε κατὰ τὴν 21 Ἀπριλίου 1941. Ἀνεφέρθησαν ἐπανειλημμένως τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα τῶν Κυβερνήσεων κατοχῆς, ὁ νόμος 560, ὁ ὁποῖος ἀνεκάλει σωρείαν ἀξιωματικῶν καὶ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἶχε κανεὶς μίαν δικαιολογίαν ὅτι λόγῳ τῆς καταστάσεως, τῆς ἐπισιτιστικῆς, ἐγένετο, διὰ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ στράτευμα οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπεινοῦσαν.

§205Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Ὑπῆρξε ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεκλήθησαν καὶ ἄλλοι. Αὐτὸ ἦτο μία δικαιολογία.

§206Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ἀλλὰ κάμνομεν μίαν παρατήρησιν, ὅτι, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι ἐπανεφέρθησαν μὲ τὸν νόμον 560 ὑπῆρχαν καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ δικαιούμενοι, πλὴν ἐκείνων τοῦ νόμου 560, οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις δὲν ἐπανεφέρθησαν. Εἶναι οἱ ἔφεδροι ἐκ μονίμων οἱ κληθέντες νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ ἀνταποκριθέντες εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ βαθμοῦ των εἰς τὴν Ἀλβανίαν. Δὲν ἀνεκλήθησαν αὐτοί, ἀνεκλήθησαν τοῦ 1933–35 καίτοι δὲν ὑπηρέτησαν εἰς τὴν Ἀλβανίαν, δηλ. ἀνεκλήθησαν οἱ συμπαθοῦντες πολιτικῶς πρὸς τὴν πλευρὰν αὐτὴν τῆς Βουλῆς. Μετὰ τὸν νόμον 560 ἐπηκολούθησεν ἕνας νόμος 617/43 ὁ ὁποῖος ἐπανέφερε καὶ ἄλλους ἀξιωματικοὺς τοῦ 26–28 ἀπομακρυνθέντας καὶ ὄχι μόνον διὰ πολιτικοὺς λόγους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας αἰτίας, κατόπιν ἀποφάσεως τῶν συμβουλίων καὶ ἁρμοδίων ὀργάνων τῆς πολιτείας, συντεθειμένων κανονικῶς κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα. Καὶ κάμνω τὴν πρώτην παρατήρησιν: Διατὶ αὐτὴ ἡ ὡρισμένη κατηγορία ἀξιωματικῶν; Παρακολουθοῦμεν ἐν συνεχείᾳ τὰ νομοθετήματα τῶν Κυβερνήσεων τῆς Αἰγύπτου, ἀρχῆς γενομένης ἀπὸ τὸ νομοθέτημα τῆς 8ης Μαΐου 1941, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις Τσουδεροῦ ἀνεκάλεσεν ἀξιωματικοὺς ἐκ τῆς αὐτῆς κατηγορίας. Καὶ αἱ Κυβερνήσεις αἱ ἄλλαι τῆς Αἰγύπτου ἀνεκάλεσαν ἀξιωματικοὺς τῆς αὐτῆς κατηγορίας.

§207Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Δὲν ὑπῆρχον ἄλλαι.

§208Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Οἱ ἔφεδροι ἐκ μονίμων, οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς τὴν Ἀλβανίαν, τοὺς ὁποίους ἠγνόησαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, μέχρι καὶ τῆς παρούσης,

§209Ε. ΜΑΛΑΜΙΔΑΣ. Ἀνεκλήθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Τσουδεροῦ, ὄντος Πρωθυπουργοῦ, μὴ ὑπαρχόντων ἄλλων ἀξιωματικῶν.

§210Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Ὅ,τι ἐγένετο, ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις κατοχῆς, ἐγένετο καὶ ἔξω, ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις τῆς Αἰγύπτου. Τοιουτοτρόπως ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν μὲ κἄπως διαφοροποιημένον τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τὴν κατάστασιν τὴν ἀρχικήν, τὴν ὁποίαν εἶχε κατὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου. Καὶ ἐνῷ θὰ ἀνεμένετο, ὅτι ἡ πρώτη Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος θὰ σπεύσῃ νὰ διορθώσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἐν τῷ στρατεύματι, ἐν τούτοις, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, οὐδὲν μέτρον ἔλαβεν, καὶ εὐτυχῶς, λέγω εὐτυχῶς, διότι δὲν παραγνωρίζω, ὅτι ἡ σύνθεσις τὴν ὁποίαν εἶχε τότε, μὲ 6 ἐαμίτας Ὑπουργοὺς εἰς τοὺς κόλπους της θὰ ἦτο δυσχερὲς νὰ λάβῃ μέτρα συντελεστικὰ τῆς διορθώσεως τῆς κιταστάσεως αὐτῆς.

§211Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν λάβω τὸν λόγον θὰ δώσω ἐπὶ τοῦ θέματος πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος σᾶς δηλῶ τοῦτο: ὅτι, πρῶτον, ἐπανεφέραμε τὴν δεκαετίαν κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1944. Πρῶτον αὐτό, καὶ δεύτερον, ἀπεφασίσαμεν τὴν συγκρότησιν ἑπταμελοῦς Συμβουλίου ἐξ ἀποστράτων ἀντιστρατήγων, κοινῆς ἐμπιστοσύνης, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐνεπιστευόμεθα τὴν κρίσιν τοῦ στρατοῦ. Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἐπρόλαβε νὰ δημοσιευθῇ ὡς νόμος, διότι ἐμεσολάβησεν ἡ στάσις τοῦ Δεκεμβρίου.

§212Δ. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Εἶχον τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐμελετῶντο τοιαῦτα μέτρα, ἀλλὰ δὲν ἤξευρα ἐὰν θὰ φθάσουν εἰς ἀποτέλεσμα, δοθέντος, ὅτι θὰ ἐπερνοῦσαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἴχατε τόσας ἀντιρρήσεις. Ἐπακολουθεῖ ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα, ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὁποίαν, ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαός, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν συνθηκῶν καὶ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων ὑπὸ τὰς ὁποίας ἀνέλαβε τὴν ἀρχήν, ἐστήριξεν ἐλπίδα μεγίστην, ὅτι θὰ ἐπέφερε τὴν συνένωσιν τοῦ ἐθνικόφρονος λαοῦ, ἐλπίδα, τὴν ὁποίαν διετήρησε καὶ εἶχε καὶ ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος, ὁ ὁποῖος, διὰ τὸν λόγον αὐτόν, ἔσπευσε νὰ δώσῃ καὶ ἀνοχὴν ἐμπιστοσύνης, ὡς καὶ ἐπίλεκτα μέλη τῆς ἀντιπάλου παρατάξεως πρὸς τὸν Πρόεδρον. Ἐπιστεύθη, ὅτι θὰ ἐξαρθῇ τῶν περιστάσεων καὶ τῶν κομματικῶν παθῶν καὶ ἀναλόγως τῶν περιστάσεων ἐκείνων θὰ προέβαινεν πλέον εἰς ὅλους τοὺς κλάδους, ἀλλὰ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν στρατόν, εἰς μίαν τοιαύτην ἐκκαθάριν ὑπεράνω κομμάτων. Δυστυχῶς, τὸ πρῶτον μέτρον τῆς 8 Ἰανουαρίου, εἶναι ὁ νόμος 90 καὶ ἐν συνεχείᾳ τούτου ἡ ὑπ’ ἀριθ. 7 Συντακτικὴ Πρᾶξις τῆς 20 Ἰανουαρίου ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ στρατηγοῦ Πλαστήρα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπομακρυνθῇ ἀπὸ τοὺς συνδέσμους τοὺς ὁποίους εἶχε δημιουργήσει ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τῶν κινημάτων τοῦ 1933–35. Τοῦτο μᾶς τὸ ἀποδεικνύει ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον συνέστη βάσει τοῦ νόμου 90, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνεκλήθησαν καὶ ἀπετέλεσαν τὰ μόνιμα καὶ ἐνεργὰ ἀνώτατα στελέχη τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ 20 στρατηγοὶ περίπου, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ ¾ δὲν ἦσαν οὔτε τῆς Ἀλβανίας οὔτε τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, οὔτε τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιστάσεως πολεμισταί. Ἀνετέθη δηλαδὴ ἡ ἀνωτάτη διοίκησις τοῦ στρατεύματος εἰς στελέχη, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν τεραστίαν προσπάθειαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπεδύθη ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἐσίγησαν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς 73 Συντακτικῆς Πράξεως συνιστᾶται δεύτερον Συμβούλιον ὑπὸ Πρόεδρον ἕνα ὑποστράτηγον, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἐξέλθει τοῦ στρατεύματος φυσιολογικῶς τὸ 1939 κριθεὶς ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου ὡς ἐπαγγελματικῶς ἀνεπαρκής. Καὶ διατὶ νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ στρατοῦ τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος, τῆς μεταπολεμικῆς καὶ δοξασμένης ἀπὸ ἕνα ὑποστράτηγον οὕτως ἐξελθόντα τοῦ στρατεύματος; Ἔλειψαν ὅλοι οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον κάποιαν ἀνάμιξιν κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν περίοδον; Καὶ ἐπέρχεται τὸ νέον Συμβούλιον, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατήρτισε τοὺς Α καὶ Β πίνακας. Κύριοι βουλευταί, πῶς θέλετε νὰ εἶναι ἄριστοι οἱ πίνακες; Νὰ εἶναι ἀδιάβλητοι; Διότι ἐφ’ ὅσον συνετάγησαν δύο συμβούλια εἰς τὰ ὁποῖα καὶ οἱ ἀντιστράτηγοι ἠμποροῦν νὰ διαβληθοῦν καὶ ὁ Πρόεδρος ὑποστράτηγος τῶν κατωτέρων συμβουλίων καὶ τὰ ὑπόλοιπα μέλη ἠμποροῦσαν νὰ διαβληθοῦν, μένουν οἱ πίνακες διαβλητέοι. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι διαβλητέοι δίδουν εἰς τὴν ἐντύπωσιν καὶ τοῦ οἱουδήποτε γνωρίζοντος τὰ πράγματα, ὅτι ἔχουν δίκαιον οἱ παραπονούμενοι καὶ εἰς τὴν ἐντύπωσιν τοῦ μὴ γνωρίζοντος τὰ πράγματα, ὅτι δὲν ἦσαν οἱ ἁρμόδιοι, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν εἰς τὴν θέσιν αὐτήν. Κύριε Ὑπουργέ, καὶ οἱ πίνακες, οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν τώρα καὶ ἡ ἐπιλογὴ τῶν ἀξιωματικῶν ἡ ὁποία θὰ γίνῃ δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καλλιτέρων, πρέπει νὰ γίνῃ καὶ κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον, ὅπερ ἔχει μεγίστην σημασίαν. Διότι μὴ λησμονῶμεν τὴν παροιμίαν ὅτι ἡ γυνὴ τοῦ Καίσαρος δὲν ἀρκεῖ μόνον νὰ εἶναι τιμία, πρέπει νὰ φαίνεται καὶ τιμία. Δὲν πρέπει οἱ ἐπιγιγνωσόμενοι νὰ εἶναι μόνον οἱ καλλίτεροι, πρέπει νὰ εἶναι βεβαιομένον παρ’ ἁρμοδίων προσώπων ὅτι εἶναι οἱ καλλίτεροι καὶ τοιαῦτα πρόσωπα δὲν εἶναι οὔτε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως οὔτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ εἶναι ἄριστοι, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζουν τὰ πράγματα ὅπως θὰ τὰ γνωρίζῃ ἓν στρατιωτικὸν συμβούλιον, συνιστώμενον, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ἀπὸ τοὺς στρατηγοὺς τοῦ μετώπου ἐνισχυομένους ἀπὸ ἕνα στρατηγὸν τῆς Μ. Ἀνατολῆς καὶ ἕνα στρατηγὸν τῆς Ἀντιστάσεως. Τὸ συμβούλιον τοῦτο συγκροτούμενον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅταν θὰ χωρήσῃ εἰς τὴν ἐπιλογὴν καὶ τὴν ἔνταξιν, ἀσφαλῶς θὰ ἐκλέξῃ τοὺς ἀρίστους. Τὰ νομοθετήματα τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, τὰ ὁποῖα δὲν περιωρίσθησαν εἰς αὐτὰ τὰ σημεῖα, διότι, καὶ σειρὰ ἄλλη νομοθετημάτων προσωπικῶν ἐξεδόθη, ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη δὲν τὰ ἔθιξε κἂν καὶ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἠγανάκτησα πολλάκις ἀκούων μίαν παράταξιν ἀντίθετον νὰ λέγῃ ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως Βούλγαρη, ὅτι ἦτο Κυβέρνησις τῆς δεξιᾶς, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις μοναρχοφασιστική. Ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη δὲν ἤλλαξε τίποτε ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα. Ἔρχεται κατόπιν ἡ Κυβέρνησις Σοφούλη, ἡ ὁποία ἐπιτείνει τὴν διαφοροποίησιν τοῦ στρατεύματος δι’ ἄλλης σειρᾶς νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπίσης ἀνεφέρθησαν καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ μὴ ἀναφέρω τὸ Β. Διάταγμα τῆς 18 Ἰανουαρίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπαναφέρεται καὶ ἐγγράφεται εἰς τὸν πίνακα Α συνταγματάρχης, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀπομακρυνθῆ «.............. (ἀναγινώσκει).........». Καὶ ἐφθάσαμε, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μὲ ἕνα στρατὸν τελείως διαφοροποιημένον, ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας, ἄλλον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν καὶ τὸν ἀγῶνα τῆς Ἀντιστάσεως παρέσχεν ὑπηρεσίας μεγίστης ἀξίας. Ἐγὼ ἔχω ἀντίρρησιν κατὰ τῶν μέτρων ποὺ ἐλάβατε διότι ἐχρησιμοποιήσατε αὐτὸν τὸν στρατὸν καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ στρατοῦ προσπαθεῖτε νὰ δημιουργήσητε τὸν νέον στρατὸν τοῦ μέλλοντος. Καὶ ἐκεῖ ἔγκειται ἡ διαφωνία μου, καὶ ὄχι ὅπως ἡ ἐπερώτησις, ὅτι ἐσπεύσατε, διότι ἔπρεπε νὰ σπεύσητε, ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῶν ἐκλογῶν νὰ διαλύσητε τὸν στρατὸν καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ νέου στρατοῦ, στρατοῦ ἐπαξίου καὶ ἀδιαβλήτου ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιλεγῇ διὰ Συμβουλίων τοιούτων τὰ ὁποῖα καὶ τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι θὰ ἐκλεγοῦν θὰ αὐξήσῃ καὶ τὰ παράπονα ἀπὸ τοὺς ἄλλους θὰ ἀφαιρέσῃ, ὥστε νὰ μὴν ὑπάρχῃ οὐδὲν παράπονον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ὁποῖος πρόκειται καὶ εἰς τὸ μέλλον, ἐπικειμένων ἐξωτερικῶν κινδύνων καὶ προκειμένων τοιούτων μεγάλων ἐσωτερικῶν, νὰ διασφαλίσῃ τὴν τιμὴν τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Σακελλαρίου ἔχει τὸν λόγον.

§214Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐπερώτησις ἡ ἀχθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀρκαδίας βουλευτήν, ἐπὶ τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω, ὅτι θὰ ἦταν ὀρθότερον ἐὰν ἐτίθετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν μονίμων στελεχῶν τοῦ στρατεύματος καὶ δὴ τῆς ἡγεσίας αὐτοῦ. Διότι ἡ διεξαχθεῖσα συζήτησις περιεστράφη κυρίως περὶ τὸν καταρτισμὸν τῶν μονίμων στελεχῶν τοῦ στρατοῦ καὶ δὴ τῶν στελεχῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαρτίσουν τὰ ἡγετικὰ στοιχεῖα τοῦ στρατεύματος. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ δικανικὴ ἐπιστήμη λύῃ τὰ ζητήματα διὰ ρητορικῆς ἱκανότητος ἢ δι’ ἐπιδείξεως πνεύματος. Ἕν γνωρίζω, ὅτι τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἰδίως κατὰ τὴν σημερινὴν ἐποχὴν εἶναι ζήτημα κατ’ ἐξοχὴν τεχνικὸν καὶ νομίζω, ἐπικίνδυνον νὰ ἄγωνται εἰς τεχνικὰ ζητήματα θέματα ἀφορῶντα ἄτομα συγκεκριμένα καὶ ἐξυψοῦνται ἀρεταὶ ὡρισμένων ἀτόμων, ὡς ἐὰν τοῦτο ἀπετέλει τὴν Λυδίαν λίθον τῆς ὀρθῆς ἐπιλύσεως τοῦ ζητήματος, ἢ νὰ ἀναφέρωνται σφάλματα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ συνέβησαν εἰς ἀνθρώπους λευκαθέντας ἐν τῇ ἐξυπηρετήσει τῆς Πατρίδος εἰς σκληροὺς ἀγῶνας, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγω, παρὰ νὰ εἶναι συναφῆ μὲ τὴν ζωήν των καὶ νὰ μεγαλοποιοῦνται ταῦτα μετὰ φανατισμοῦ, ὁ ὁποῖος βέβαια, δὲν συνάδει μὲ τὴν ὀρθὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ἐγεννήθη ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ ἀπαισίας μνήμης διχασμοῦ τοῦ 1916. Ἐνομίσαμεν, ὅτι εἶχε λήξει τὴν 28 Ὀκτωβρίου 1940 ὅταν ὁ μὲν Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς μίαν ἔξαρσιν ἱστορικήν, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς πολὺ σπανίως ἐμφανίζουν οἱ αἰῶνες εἰς τοὺς λαούς, καὶ εἰς ἀγῶνα εἰς τὸν ὁποῖον συνείργησαν ἅπαντες οἱ ἀπότακτοι, μόνιμοι, ἔφεδροι καὶ ἐν ἐνεργείᾳ, ἐνομίσαμεν λέγω, ὅτι μετὰ τὴν 28ην Ὀκτωβρίου τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα τῶν στελεχῶν θὰ εἶχε λήξῃ. Δυστυχῶς, ὁ μοιραῖος ἐκεῖνος ἀνήρ, ὁ ὁποῖος διὰ τὴν κακὴν μοῖραν τῆς Ἑλλάδος διηύθυνεν τὰς τύχας αὐτῆς ἀπὸ τοῦ 1941–44 εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἔθεσεν τὴν δυναμίτιδα εἰς τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν ὅλοι μας σήμερον ὁπωσδήποτε νὰ ἀντιδράσωμεν ἀπὸ τοῦ νὰ ἀναδείξῃ τὰ ὀλέθριά της ἀποτελέσματα. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἐπίσης, ὅτι καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, τόσον αἱ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ὅσον καὶ αἱ μέχρι τῆς 31ης Μαρτίου τοῦ 1946 εἰς τὸ ἐσωτερικὸν σχηματισθεῖσαι, συνείργησαν εἰς τὴν δημιουργίαν καὶ τὴν ἐπίτασιν τῶν κακῶν τὰ ὁποῖα ὁ κακὸς αὐτὸς Κυβερνήτης ἐδημιούργησεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ συνεπῶς, πρέπει σήμερον, ἀντιμετωπίζοντες τὸ πρόβλημα αὐτό, νὰ προσπαθήσωμεν μὲ μεγάλην ψυχραιμίαν καὶ μεγάλην ἀντικειμενικότητα νὰ εὕρωμεν τὴν ὀρθωτέραν λύσιν. Εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν στελεχῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ σήμερον. Λέγοντες δὲ στελέχη, ἐννοοῦμεν κυρίως τοὺς ἀνωτέρους ἐκείνους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θὰ δημιουργήσουν τὸν στρατὸν τοῦ μέλλοντος. Τρία εἶναι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν: πρῶτον τὸν χαρακτῆρα, δεύτερον τὴν τεχνικὴν κατάρτισιν— τὰ θέτω κατὰ σειρὰν προτεραιότητος, σημασίας καὶ σοβαρότητος τῶν στοιχείων τούτων—καὶ τρίτον, τὴν πολεμικὴν πεῖραν. Δυστυχῶς, κομματικοὶ ὑπολογισμοί, ποιά τις ἐμπάθεια, συμφέροντα τὰ ὁποῖα διεκυβεύθησαν ἢ ἐτέθησαν κατὰ μέρος, ἐπρυτάνευσαν εἰς πολλὰς ἀπὸ τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλαβον χώραν, καὶ ἐδημιούργησαν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς μικράς τινας παρανοήσεις ἐπὶ τοῦ προβλήματος τὸ ὁποῖον ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τῶν 3 αὐτῶν ἰδιοτήτων παρουσιάζει ἐνδιαφέρον καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ τὰ ἀναλύσω ἓν πρὸς ἕν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν χαρακτῆρα, πρέπει νὰ δηλώσωμεν ὅτι ἡ ἰδιότης τοῦ ἡγήτορος, τοῦ ἀναλαμβάνειν τὰς εὐθύνας, καθ’ ἣν ἐποχὴν αἱ εὐθῦναι ἔχουν κολοσσιαίαν σημασίαν ἐπὶ τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, δὲν εἶναι ἰδιότης τὴν ὁποίαν οἱοσδήποτε τῶν ἀνθρώπων δύναται νὰ ἔχῃ. Ἡ ἰδιότης δηλαδὴ τοῦ ἐμπνέειν καὶ τοῦ καθοδηγεῖν, δυστυχῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνυπάρχῃ εἰς κάθε ἄνθρωπον. Ἀλλὰ τὰς ἰδιότητας αὐτὰς ἕκαστος ἐξ ἡμῶν τὰς ἀναλαμβάνει σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις του καὶ προδιαθέσεις του. Ὅ,τι καὶ νὰ εἴπωμεν, ἕκαστος ἐξ ἡμῶν—ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ παρομοίωσις—φέρομεν ὅπως ἡ χελώνη τὸ καβοῦκι της, τὸ ὄστρακόν της. Καὶ τὸ ὄστρακον αὐτὸ εἶναι μεγέθους ἀναλόγου καὶ πρὸς τὴν ἡλικίαν ἑκάστου ἐξ ἡμῶν καὶ πρὸς τὴν ἐμπάθειαν τὴν ὁποίαν ἡ ἡλικία αὕτη δημιουργεῖ. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν βλέπει μοναχὰ τοῦ ἀντιθέτου τὸ καβοῦκι καὶ ὄχι τὸ ἰδικόν του. Δι’ αὐτὸ καὶ ἀπὸ τὴν δεξιὰν ἐδημιουργήθη, δυστυχῶς, ὁ θρῦλος ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι πρόσκεινται εἰς τὴν ἀριστερὰν παράταξιν εἶναι ὑπεύθυνοι διὰ τὰ κινήματα, δι’ ὅλας τὰς ἀπρεπείας τὰς ὁποίας παρουσίασαν ταῦτα, δι’ ὅλα τὰ ἐγκλήματα τὰ ὁποῖα συνεπήγοντο τὰ κινήματα καὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς παρατάξεως ἐδημιουργήθη ὁ θρῦλος τῶν ἡρώων, τῶν ἀξίων τῆς Πατρίδος, τῶν γενναίων, τῶν δυναμικῶν ἀνθρώπων ἄνευ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ στράτευμα. Τὸ ἀτύχημα εἶναι ὅτι ἡ πολιτικὴ ἐμπάθεια τῶν διαφόρων πολιτικῶν ἡγητόρων, οἱ ὁποῖοι ὑπεκίνησαν αὐτὰς τὰς διαιρέσεις, δὲν ἐπέτρεψεν ὥστε νὰ ἀποδώσουν τὰ ἄριστα τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα εἰς ἑκατέραν τῶν παρατάξεων ὑπῆρχον, καὶ πιστεύσατέ με ὅτι τὰ ἄριστα ὑπῆρχον μεταξὺ τῶν ἄκρων στοιχείων τῶν περισσότερον μισουμένων ἀπὸ ἑκατέραν τῶν παρατάξεων, καὶ εὑρέθησαν ἀλληλομαχούμενα καὶ πληρώνοντα ἴσως ἀναιτίως τὴν ἀλληλομαχίαν τῶν κομμάτων. Διότι ἐπαναλαμβάνω, τὰ προσόντα τῆς ἡγεσίας εἶναι τὸ ἀναλαμβάνειν τὰς εὐθύνας τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ εὐθῦναι συνεπάγονται ὕψιστα συμφέροντα τοῦ ἔθνους καὶ τὰ συμφέροντα αὐτὰ διακυβεύονται ἀπὸ τῆς ὀρθῆς ἢ μὴ ἀναλήψεως τῆς εὐθύνης· εἶναι ἡ ἱκανότης τοῦ ἐμπνέειν καὶ παρασύρειν τοὺς κατωτέρους, ἰδιότης τὴν ὁποίαν μόνον μερικοὶ ἄνθρωποι, προικισμένοι ἀπὸ τὴν φύσιν, δύνανται νὰ ἔχουν. Δευτέρα παρανόησις, τὴν ὁποίαν ἡ ἐμπάθεια καὶ τὰ συμφέροντα ἐδημιούργησαν, εἶναι ἡ τῆς τεχνικῆς ἱκανότητος. Πρέπει νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ζῶμεν εἰς μίαν περίεργον ἐποχὴν τῆς ἀνθρωπότητος, τὴν λεγομένην βιομηχανικήν, τὴν ἐποχὴν τοῦ βιομηχανικοῦ πολιτισμοῦ. Οὐδὲν τὸ κοινὸν ἔχει ὁ πόλεμος τοῦ 1946 μὲ τὸν πόλεμον τοῦ 1940. Εἶναι περίεργον αὐτὸ ποὺ λέγω, ἀλλ’ ἐν τούτοις εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἡ ἀπόστασις μεταξὺ τοῦ πολέμου τοῦ 1940 καὶ τοῦ 1946 εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα ἀπὸ τὴν ἀπόστασιν τοῦ πολέμου τοῦ 1940 καὶ τοῦ τῶν προγόνων μας, τοῦ πολέμου τῆς ἀνεξαρτησίας μας. Ὅταν βλέπωμεν μίαν κολοσσιαίαν Αὐτοκρατορίαν, τὴν μεγαλυτέραν στρατιωτικὴν δύναμιν τοῦ κόσμου, ὅπως εἶναι ἡ Ἰαπωνία, νὰ πίπτῃ χωρὶς νὰ δώσῃ καμμίαν μεγάλην μάχην, αὐτὴν τὴν Ἰαπωνίαν ἡ ὁποία, ὅταν ἐξετείνετο ἐπὶ τοῦ Εἰρηνικοῦ, διεκήρυσσεν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι «ἐκείνη ἡ δύναμις, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἱκανὴ νὰ μᾶς καταρρίψῃ θὰ πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ δέκα ἑκατομμύρια μαχητῶν» καὶ γνωρίζομεν πολὺ καλὰ πῶς μάχονται οἱ Ἰάπωνες μαχηταί· καὶ γνωρίζομεν ὅτι, ἂν ἔχασαν κατά τι, ἀσφαλῶς δὲν ἔχασαν μαχητὰς καὶ οἱ καταλαμβάνοντες τὰ ἐδάφη των δὲν συνελάμβανον αἰχμαλώτους, ἀλλ’ εὕρισκον πάντοτε ὅλους νεκρούς, ὅταν, λέγω, βλέπομεν τὴν Ἰαπωνίαν νὰ πίπτῃ κάτω χωρὶς συγκρούσεις μεγάλας ἐκτὸς ἂν ὀνομάσωμεν μεγάλας συγκρούσεις τὴν κατάληψιν τῆς ἁλύσεως τῶν νήσων τὰς ὁποίας ἐχρησιμοποίει ὡς βάσεις ἀπὸ τοῦ Γκουανταλκανὰλ μέχρι τῆς Ἰβοτζίμα, ὅταν βλέπωμεν τὴν Ἰαπωνίαν νὰ πίπτῃ, διότι οἱ Ἀμερικανοὶ καὶ οἱ Ἄγγλοι εἶχον κατορθώσει νὰ παραγάγουν τὸ διαβολικὸν αὐτὸ μηχάνημα τῆς ἀτομικῆς βόμβας, τὸ ὁποῖον ἐπέφερε τελείαν μεταβολὴν εἰς ὅλα τὰ παραδεδεγμένα μέσα τοῦ πολέμου, πᾶς τις ἀντιλαμβάνεται ὁποίαν σημασίαν ἔχει ἡ τεχνικὴ κατάρτισις παντὸς στελέχους, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ τελείαν γνῶσιν τῶν βιομηχανικῶν ἀπαιτήσεων τοῦ συγχρόνου πολέμου.

§215Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, κάμνετε ἕνα λάθος. ... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι)... Διαμαρτύρομαι κ. Πρόεδρε, ἐντόνως. Δὲν εἶναι αὐτὸς τρόπος διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Θορυβεῖτε ἄνευ λόγου. (Κωδωνοκρουσίαι).

§216Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λυποῦμαι διότι ὁ συμπαθέστατος......

§217Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω, ὅτι ὁ πόλεμος τῆς Ἰαπωνίας.... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§218Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ἐπιτρέπετε, κύριοι, νὰ σοβαρολογήσωμεν; Ἡ βιομηχανικὴ περίοδος τῆς ἀνθρωπότητος, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχῃ καὶ βαθύτατον ἀντίκτυπον ἐπὶ τοῦ πολέμου τῆς συγχρόνου περιόδου. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τόσον σοβαρόν, ὥστε θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω μερικὰς χαρακτηριστικὰς συζητήσεις, τὰς ὁποίας ὅλοι μας—καὶ ἐγὼ—ἔσχομεν μετὰ διαφόρων ἀξιωματικῶν, διὰ νὰ σᾶς δείξω εἰς ποῖον σημεῖον τινὲς ἐξ αὐτῶν δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προσανατολισθοῦν μὲ τὰς βιομηχανικὰς ἀπαιτήσεις, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ σύγχρονος πόλεμος. Ἤκουσα συνταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ, θεωρούμενον ἐκ τῶν ἀρίστων, ἐπιτελικῶς κατηρτισμένον, ὁ ὁποῖος— οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολὺ—κατηγόρει τὴν σημερινὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατοῦ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ὀργανώνουν μὲ τὴν φοβερὰν κατηγορίαν τῆς προδοσίας—διατὶ νομίζετε; Διότι σήμερον δὲν δυνάμεθα, μὲ τὰ σχέδια τὰ ὁποῖα ἑτοιμάζομεν, νὰ παρατάξωμεν τὰς εἴκοσι τοὐλάχιστον μεραρχίας, τὰς ὁποίας παρουσίασεν ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς κατὰ τὸ ἔπος τῆς Ἀλβανίας. Δὲν ἦτο εἰς θέσιν αὐτὸς ὁ συνταγματάρχης τοῦ πυροβολικοῦ νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι μία μεραρχία σήμερον ἐκ τῶν ὀργανωμένων ἐκ τῶν Συμμάχων μας ἔχει δύναμιν πυρὸς καὶ γενικὴν ἱκανότητα περισσοτέραν ἑνὸς Σώματος Στρατοῦ τοῦ 1940–41. Ἤκουσα πάλιν, ὅτι κατηγοροῦνται ἐπίσης ἐπὶ προδοσίᾳ οἱ ὀργανώνοντες τὸν στρατόν, διότι δὲν ἔχουν κατορθώσει νὰ ὀργανώσουν σχέδιον ἐπιστρατεύσεως ἐν καιρῷ πολέμου τῶν μονάδων. Δὲν ἔχουν ἀντιληφθῆ, ὅτι ἕνας καινούριος στρατός, ὅπως αὐτὸς τὸν ὁποῖον ὀργανώνομεν σήμερον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ σχέδιον ἐπιστρατεύσεως καὶ σχέδιον συγκεντρώσεως ἐφεδρειῶν καὶ ἑτοιμασίας ἐφεδρειῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν, τὰς ὁποίας εἴχομεν εἰς τὸν πόλεμον τοῦ 1940–41. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε αὐτὰς τὰς λεπτομερείας, διότι εἶναι χαρακτηριστικαὶ τῆς πλήρους ἀναρχίας γνωμῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, δὲν γνωρίζομεν δὲ ἐὰν ἁρμόζῃ τὸ ἐπιδεικνυόμενον πνεῦμα, ὅπως παρασύρῃ εὐκόλως τοῦ ἀκροατηρίου τὰ χειροκροτήματα καὶ ἰδίως τῶν δεσποινίδων, αἱ ὁποῖαι νομίζουν, ὅτι ἔρχονται ἐδῶ διὰ νὰ ἀπολαύσουν θέαμα, ἐνῷ ἠδύναντο πολὺ καλλίτερα νὰ πᾶνε εἰς τὸν κινηματογράφον καὶ τὸ θέατρον διὰ νὰ ἀπολαύσουν τοὺς ἠθοποιούς, οἱ ὁποῖοι παριστάνουν τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. Ἀλλά, νομίζω, εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἀναπτύσσωνται θεωρίαι μὲ πνεῦμα καὶ δικανικὰς ἱκανότητας καὶ μὲ ρητορικὰ σχήματα ἐπὶ ζητημάτων κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόντων τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο, τονίζω, ὅτι τὰ ζητήματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν σημερινὴν κατάρτισιν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ ἐκφεύγουν, δυστυχῶς, τοῦ κύκλου τῶν γνώσεων καὶ πολλῶν ἐκ τῶν ἤδη μαχητῶν, τῶν ἀρτίων μαχητῶν, τῶν ἡρωϊκῶν μαχητῶν, τῶν θαυμασίων πολεμιστῶν τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου. Τοῦτο τὸ λέγω ὄχι διὰ νὰ κατηγορήσω κανέναν, ἀλλὰ διότι ὁ κάθε ἄνθρωπος ἔχει ποιάν τινα ἱκανότητα νὰ προσαρμόζηται ἑκάστοτε εἰς τὴν ταχύτητα τῆς ἐξελίξεως τῆς τεχνικῆς. Μὲ τὴν ἐπαναστατικὴν ἐξέλιξιν τῆς τεχνικῆς τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἰδίως ἀφ’ ἧς ἤρξατο ὁ πόλεμος οὗτος, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦν ἢ φιλοδοξοῦν νὰ ἡγοῦνται τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ ἔχουν νέαν τὴν ψυχήν, νέον τὸν νοῦν, δὲν λέγω τὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ τὸν νοῦν. Διότι εἶναι δύσκολον νὰ εὑρίσκῃ κανεὶς ἀνθρώπους ἱκανοὺς νὰ προσαρμόζωνται ταχύτατα εἰς τὰς ἑκάστοτε τεχνικὰς τελειοποιήσεις, χωρὶς νὰ προσκολλῶνται εἰς ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα ἐσυνήθισαν παιδιόθεν καὶ νὰ χρησιμοποιοῦν καὶ νὰ μανθάνουν καὶ νὰ μάχωνται. Δὲν θὰ εἴχομεν δὲ τὴν ἱκανότητα, λόγῳ τοῦ τεραστίου ὄγκου τοῦ ὑλικοῦ, καὶ αὐτὰς τὰς ὀλίγας μονάδας, ποὺ ἔχωμεν, οὔτε τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα νὰ τὰ προμηθευθῶμεν, ἀλλὰ οὔτε καὶ τὴν τεχνικὴν διὰ νὰ τὰ μάθωμεν καὶ νὰ ἐκπαιδευθῶμεν. Ἐπ’ αὐτῶν ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν Συμμαχικὴν Ἀποστολήν, ἡ ὁποία μᾶς προσφέρει ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας, ὑπηρεσίας διὰ τὰς ὁποίας, ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι ἔπρεπε ἡ συμβολὴ αὕτη νὰ τύχῃ τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ σκεπτώμεθα περὶ στρατοῦ 300.000, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐὰν μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ εὑρίσκομεν τὰ τεχνικὰ στελέχη διὰ νὰ κινήσουν ἀποτελεσματικῶς στρατόν, τὸν ὀλίγον στρατόν, τὸν ἄρτιον τὸν ὁποῖον σήμερον ἑτοιμάζομεν. Διότι ἐὰν αἱ ξέναι δυνάμεις καὶ ἡ Ἀμερικὴ καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ αὐτὴ ἡ Γερμανία, κατώρθωσαν νὰ κινητοποιήσουν τὰς μεγάλας μονάδας των, τὰς ἐκινητοποίησαν μόνον διὰ τῆς ἀρτίας βιομηχανικῆς των καταρτίσεως, τὴν ὁποίαν δυστυχῶς ἡμεῖς δὲν ἔχομεν οὔτε δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν. Γεωργοὺς καὶ ποιμένας καὶ ἐπιστήμονας ἀκόμη νὰ καταρτίσωμεν ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην εἰς τοὺς ἀρτίους τεχνικοὺς οἱ ὁποῖοι χρειάζονται διὰ νὰ κινήσουν ἢ νὰ χειρίζωνται ἢ νὰ μάχωνται μὲ τὰ πολυποίκιλα καὶ τὰ τεραστίως πολύπλοκα τεχνικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ὁ σύγχρονος πόλεμος.

§219Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Πῶς τὰ καταφέρνει ἡ Βουλγαρία νὰ ἔχῃ δεκαπέντε μεραρχίας;

§220Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι εὔκολον νὰ ἐπιδεικνύωμεν πνεῦμα.

§221Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐρώτησιν ὑποβάλλω.

§222Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Εἶναι ἐγκληματικὸν αὐτὸ ποὺ γίνεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ ἔρχωνται οἱ ἀδαεῖς νὰ συζητοῦν καὶ σεῖς εἶσθε ἀδαὴς εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§223Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἐκφράζεσθε καλῶς, κύριε ναύαρχε· σᾶς ὑπέβαλον μίαν ἐρώτησιν καὶ ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσητε. Τώρα ποῖος εἶναι ἀδαὴς θὰ τὸ κρίνῃ ἡ συνέλευσις. Σᾶς ἠρώτησα διατὶ ἡ Βουλγαρία διαθέτει περισσοτέρας μεραρχίας ἀπὸ ἡμᾶς;

§224Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Νὰ ἐρωτήσητε τὸ Βουλγαρικὸν Ἐπιτελεῖον.

§225Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Ἐρωτῶ σᾶς ποὺ τὰ ξέρετε ὅλα.

§226Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Ὁπωσδήποτε ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν σφαλμάτων τῶν γενομένων ἐκ τῆς προχειρολόγου ἐξετάσεως τῶν τεχνικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἄγουν εἰς λίαν ἐπικίνδυνα καὶ ὀλισθηρὰ ἀποτελέσματα καὶ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀνεβαίνει εἰς τὸ βῆμα τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη ἐπίγνωσιν τῆς σοβαρότητος, ὅταν συζητῇ ζητήματα ἐθνικῆς ἀμύνης τῆς χώρας. Τρίτον ζήτημα, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν πολεμικὴν πεῖραν τῶν στρατιωτικῶν ἡγητόρων διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει ἐπίσης νὰ προσέξωμεν. Γενικῶς ἐπικρατεῖ ἡ ἀντίληψις ὅτι ὁ πόλεμος δίδει τὴν ἱκανότητα εἰς τὸν μαχητὴν νὰ ἀποφύγῃ τὸν φυσικὸν φόβον. Διότι κατορθώθη ὥστε, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἔχουν μίαν γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων, νὰ ἀκούωνται πρὸ κενῶν ἑδωλίων καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν διὰ νὰ προσελκύσουν τὰ χειροκροτήματα, τόσον κάτωθεν ὅσον καὶ ἄνωθεν τῆς αἰθούσης ταύτης, νὰ ὁμιλοῦν πρὸ πλήρων ἑδωλίων. (Χειροκροτήματα). Ὁπωσδήποτε ἐπιζητῶ νὰ ἐκφράσω ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου, ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ ἐγὼ ἑνὸς μέρους τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας ταύτης κατὰ ποσοστὸν ὄχι κατώτερον παντὸς ἄλλου καὶ συνεπῶς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶ, διὰ νὰ μὴ εἴπω τὸ θράσος, τὸ ὁποῖον ἔχουν πολλοὶ ἀναβαίνοντες τὸ βῆμα τοῦτο νὰ ὁμιλοῦν περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων χωρὶς νὰ ἔχουν γνώμην. (Χειροκροτήματα). Θὰ ἦτο δεινὸς ψεύτης ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἰσχυρίζετο ὅτι μετέσχεν εἰς πόλεμον καὶ δὲν ᾐσθάνθη τὸν φυσικὸν φόβον.

§227Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύω ἐγὼ τὰς διακοπάς.

§229Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε ναύαρχε, δὲν διέκοψα ἐγώ.

§230Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Λυποῦμαι κύριοι, διότι χάνουμε τὴν σοβαρότητά μας, διότι ὁ λαὸς μᾶς ἐξέλεξεν ὄχι διὰ νὰ λύσωμεν τὰς διαφοράς μας ἀλλὰ διὰ τὰ προβλήματα τῆς χώρας. Εἶναι ἐντροπὴ νὰ προβαίνωμεν εἰς προσωπικὰς ἀντεγκλήσεις, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἀπαιτεῖ ἀπὸ ἡμᾶς ἐντατικὴν ἐργασίαν.

§231Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχετε μεγάλο δίκαιον.

§232Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε ἐὰν ὑπερέβην ὀλίγον τὴν ψυχραιμίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχω, ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ἐταλανίσθην ἐπὶ ἡμέρας, διότι πρώτην φορὰν εἰσῆλθον εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἡ λογοκοπία καὶ ἡ δημοκοπία εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἐπιτρέπεται, ὥστε νὰ συζητοῦμεν ἐπὶ ἡμέρας χωρὶς νὰ καταλήξωμεν εἰς συμπέρασμά τι. Ἀλλ’ ὅταν ὁμιλῶ περὶ τῆς πολεμικῆς πείρας, ἐννοῶ τὴν πεῖραν τὴν προσκτωμένην ἀπὸ τὸν διανοητικὸν φόβον τὸν ὁποῖον δοκιμάζουν οἱ ἡγήτορες ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐπιλύσουν προβλήματα ἐκ τῶν ὁποίων ἐξαρτῶνται ἀμεσώτατα, καὶ ριζικώτατα καὶ θετικώτατα συμφέροντα τῆς χώρας ἐκ τῆς ταχείας λήψεως τοιούτων ἀποφάσεων, ἐξαρτᾶται τὸ μέλλον τῆς χώρας καὶ πολλάκις τὸ ἀργὸν περὶ τὴν λῆψιν τῆς ὀρθῆς ἀποφάσεως εἶναι χειρότερον ἀπὸ τὸ λαμβάνειν ταχεῖαν ἀπόφασιν, ἔστω καὶ ἂν αὕτη δὲν εἶναι ἡ καλλιτέρα. Κατὰ τοῦτο ἡ πολεμικὴ πεῖρα δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ ἔχωμεν τὰ στελέχη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρτιώτερον παρεσκευασμένα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσουν τὸ δράμα τοῦ πολέμου, τὸ δράμα ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον θὰ νικήσῃ αὐτὸς ποὺ διαπράττει τὰ ὀλιγώτερα σφάλματα. Ἤκουσα νὰ ἔρχωνται πολλοὶ μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν, ἀνθρώπους λευκανθέντας ἐν τιμῇ καὶ μαχομένους ἀπὸ τοῦ 191 καὶ ἐπιζήσαντας χάριτι θείᾳ, ἐλαφρᾷ συνειδήσει νὰ τοὺς ἐξυβρίζουν χυδαιότατα ὡς ριψάσπιδας, ὡς δειλούς, ὡς ἀνάνδρους καὶ δὲν ἠξεύρω τι. Ὑποθέτω ὅτι ἡ λέξις ἐντροπὴ δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία δύναται νὰ χαρακτηρίσῃ τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν εἰς τὰς ἀντεγκλήσεις ταύτας. Διότι οἱ οἱοιδήποτε αὐτοὶ εἰς οἱανδήποτε παράταξιν καὶ ἂν ἀνήκουν ἐδοκίμασαν σκληρὰς περιπετείας καὶ σκληρὰς δοκιμασίας κατὰ τὴν ζωήν των, διὰ νὰ λάβουν ἀποφάσεις χάριν τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν σήμερον ἡμεῖς. Ἀφοῦ θέσωμεν τὰ τρία αὐτὰ δεδομένα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἰδιότητα τῶν ἡγητόρων, ἂς προσπαθήσωμεν τώρα νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ πρόβλημά μας, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μερικὰ συμπεράσματα, τοῦ τί πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸ συγκεκριμμένον πρόβλημα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ. Ὁμολογῶ ὅτι αἰσθάνομαι βαθύτατα τὴν σκληρὰν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία παρέλαβε συντρίμματα. Ἀπὸ ὅλα τὰ ἀνομήματα ἐπὶ μίαν συνεχῆ πενταετίαν, ποὺ διεπράχθησαν ἀπὸ ἐντίμους ἢ μὴ ἐντίμους πολιτικούς, οἵτινες ἀνῆκον εἰς τὰς ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν Κυβερνήσεις. Ὁμολογῶ ὅτι θλίβομαι διότι τὸ βάρος αὐτὸ πίπτει ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μὲ τὴν ὁποίαν τίποτε δὲν μὲ συνδέει πλὴν μιᾶς κοινῆς προεκλογικῆς συνεργασίας. Πρέπει νὰ ὁμολογήσῃ κανείς, ὅτι ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός της καὶ ἐν τῇ προσπαθείᾳ τῆς πρὸς ἐπίλυσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος, ἀπεκεφάλισε ἀνθρώπους προσκειμένους πρὸς τὴν παράταξίν της. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἀναγνωρίσωμεν πρὸς τιμήν της. Ἀλλὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται εἰς ὅλους, καὶ εἰς σᾶς (τὴν ἀριστερὰν) καὶ εἰς ἡμᾶς (τὴν δεξιάν), ἤτοι νὰ ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα ἐν ψυχραιμίᾳ καὶ νὰ συνεργασθῶμεν διὰ νὰ λύσωμεν τὸ τραγικὸν πρόβλημα, ποὺ ἐπὶ μίαν τριακονταετίαν μᾶς εἶχε καταστήσει τὸν βίον ἀγεφύρωτον. Καὶ διὰ νὰ ὁλοκληρώσω τὰς σκέψεις μου θὰ ἐπεθύμουν ν’ ἀναφέρω ἕνα πρὸς ἕνα τὰ ὀλισθήματα τὰ ὁποῖα διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις: 1) Ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς ὅλα τὰ νομοθετήματα πρέπει νὰ προσκομίζωνται ἐδῶ διὰ νὰ συζητοῦνται εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὡριμάζῃ ἡ κοινὴ γνώμη ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς συζητήσεως, ἐὰν ἡ συζήτησις φυσικὰ πρόκειται νὰ βγάλῃ συμπεράσματα καὶ ὄχι ν’ ἀποτελέσῃ φιλολογίαν. Ἐὰν λοιπὸν ὑπαρχούσης τῆς Βουλῆς προσεκομίζετο εἰς αὐτὴν τοιοῦτον νομοθέτημα θὰ ἦτο καὶ διὰ τὸ καλὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν συνεζητεῖτο πρῶτον ἐδῶ καὶ ὄχι πρῶτον νὰ ἐξετελεῖτο καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ συζητῆται. 2) Ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τῆς δεκαετίας. Κύριοι, ὁ νόμος τῆς δεκαετίας εἶναι ὁ τιμιώτερος ὅλων. Ἦτο μία ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ Ἕλληνες στρατηγοὶ ἦσαν ὅλοι Μεγάλοι Ναπολέοντες. Οἱ στρατηγοὶ ἦσαν ἡλικίας 37 ἕως 40 ἐτῶν καὶ οἱ συνταγματάρχαι 38 καὶ κάτω καὶ ἦσαν καταδικασμένοι ὅλοι οἱ νεώτεροι αὐτῶν ἀξιωματικοὶ νὰ ἀναμένουν πότε οἱ τῶν 37 ἢ 40 ἐτῶν ἡλικίας στρατηγοὶ θὰ καταληφθοῦν ἀπὸ τὸ ὅριον ἡλικίας μετὰ μίαν εἰκοσιπενταετίαν διὰ νὰ σταδιοδρομήσουν, παράδειγμα ὁ κ. ἐξ Ἀρκαδίας πολιτευτής, ὅστις ὑπῆρξεν ἐκ τῶν τοιούτων προνομιούχων καὶ πλεῖστοι ἄλλοι μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ εἷς στρατηγός, ὁ ὁποῖος ἤδη ἐξελίχθη εἰς ἀρχηγὸν τῶν κουκουέδων. Ἔπρεπε λοιπὸν ὁ Ἕλλην ἀξιωματικὸς νὰ περιμένῃ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου χωρὶς καμμίαν πρόοδον, χωρὶς καμμίαν φιλοδοξίαν, διότι ἔβλεπε ὅτι κάθε προσπάθεια θὰ ἀπέβαινεν ἐπὶ ματαίῳ. Ὀρθῶς λοιπὸν ἐθεσπίσθη ἡ δεκαετία, διότι ἐὰν ἐντὸς 10 ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ τὰ σχέδιά του, καὶ νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ὅσα ἐν τῇ φαντασίᾳ του συνέλαβε, διὰ τὴν πρόοδον τοῦ στρατοῦ, τότε θὰ εἴπῃ ἢ ὅτι ἡ κεφαλὴ του ἦτο κενή, ἢ ὅτι ἦτο ἀνίκανος ν’ ἀντιληφθῇ ὅτι τὸ περιβάλλον εἰς τὸ ὁποῖον ζῇ ἦτο ἀνίκανον. Πάντως ἡ μεγαλυτέρα προθεσμία δὲν θὰ τὸν ἔκαμε νὰ προσθέσῃ τίποτε. Τὸ δυστύχημα εἶναι ὅτι ἡ κυβέρνησις δὲν ὑπελόγισε μίαν τραγικὴν πενταετίαν. Ἔπρεπε καὶ τὸ διάστημα αὐτὸ νὰ ὑπολογισθῇ, ἤτοι ἡ νεκρὰ περίοδος τῆς κατοχῆς, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρξε στάδιον δράσεως. Ἕνας στρατηγός, ὁ ὁποῖος εἶχε γίνει τὸ 1936 ἀποκεφαλίζεται τὸ 1946 ἔστω καὶ ἐὰν διέρευσε τὰ πέντε χρόνια μὲ τὴν κατοχὴν καὶ τὰς ἀθλιότητας τὰς μεταπελευθερωτικάς. Σφάλμα εἶναι καὶ τοῦτο. 3ον σφάλμα. Παραλαμβάνει 6 ἀξιωματικούς, δὲν γνωρίζω τὸ ποιόν των, ἀσφαλῶς θὰ εἶναι οἱ ἄριστοι, ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος ὑπῆρχε νὰ δημιουργήσῃ τὸν σάλον τῆς προαγωγῆς των ἀπὸ ὑποστρατήγους εἰς ἀντιστρατήγους, διότι εἶχεν ὅλην τὴν δυνατότητα καὶ ὡς ὑποστρατήγους νὰ τοὺς τοποθετήσῃ εἰς τὴν θέσιν πού κατέχουν σήμερον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ δημιουργήσῃ τὸ τετελεσμένον γεγονός, τὸ ὁποῖον σήμερον μᾶς κάμνει νὰ εἴπωμεν, ὅτι αὐτοὶ μοιραίως εἶναι οἱ στρατηγοὶ τοῦ μέλλοντος καὶ συνεπῶς καὶ τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ συζητηθῇ ἐδῶ, ἐὰν δὲν εἶχε μεσολαβήσει ἡ σπουδὴ τῆς ταχίστης προαγωγῆς ἐντὸς 24 ὡρῶν τῶν ὑποστρατήγων εἰς ἀντιστρατήγους. 4ον σφάλμα. Διῃρέθη ὁ στρατὸς εἰς πρόβατα καὶ ἐρίφια, τοὺ περιφήμους πίνακας Α καὶ Β τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ διαίρεσις αὕτη εἶναι ὀρθή, ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ ἕνα στρατηγόν, τὸν ὁποῖον εἶχον ἀναγνωρίσει ἄξιον τῆς Πατρίδος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἔστω καὶ ἐὰν ἐντὸς τῆς αἰθούσης εἶχε διαπράξει ὀλισθήματα...

§233Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν τὰ εἶχε διαπράξει μόνος, ἀλλὰ εἶχε καὶ συνεταῖρον, ὁ ὁποῖος ἤδη παρακάθηται εἰς τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια.

§234Α. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ κρίσις τοῦ ἀνδρὸς αὐτοῦ νὰ ἦτο ἀλάθητος καὶ νὰ μὴ ὑπάρχουν ἀδικίαι, θὰ συμφωνήσητε, κύριοι, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πίνακος Β δὲν ἦσαν ἄξιοι τοιαύτης τύχης, διότι μεταξὺ αὐτῶν ἦσαν πολεμισταὶ ἄριστοι τοῦ Ἀλβανικοῦ μετώπου καὶ διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ὄντως ἦσαν ὑπέροχοι ἄνδρες, πολεμισταὶ καὶ ἀξιωματικοί. Καὶ κατὰ κοινῶς παραδεδειγμένην ἀρχὴν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ἀδικεῖται ἕνας καὶ ὀρύονται χίλιοι, ὄπισθεν ἀπὸ αὐτὸν θὰ διαμαρτύρωνται χίλιοι δῆθεν ἀδικηθέντες. Ἔπρεπε νὰ μὴ ἦτο ὁ περιορισμὸς τοῦ λόγου εἰς τὸ ¼ ἢ τὴν ½ ὥραν ποὺ θὰ κάμω ἐγὼ διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα περὶ τοῦ πόσον μερικοὶ ἀξιωματικοὶ ἵστανται ὑψηλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι πόσον χαμηλά. Αὐτοὶ εἶναι οἱ διάφοροι ἐκμεταλλευταὶ τῶν ἑκάστοτε καθεστώτων διὰ νὰ ἀνέρχωνται, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ὀνομάζω κοθόρνους μὴ ἀποστάντες ἐξ Ἀθηνῶν καθ’ ὅλας τὰς πολεμικὰς ἐποχάς. Σφάλμα εἶναι τοῦτο: ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ δυνατότης εἰς ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ διέλθουν ἀπὸ μίαν ἀνωτάτην σχολὴν ὁπότε θὰ ἀπεδεικνύετο ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ποῖοι καὶ κατὰ πόσον οὗτοι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσαρμοσθοῦν εἰς τὰς νέας τεχνικὰς ἀπαιτήσεις. Εὑρέθη κάποιος δικηγόρος προχθές, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψεν, ὅταν τοῦ εἶπα ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναφέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε ν’ ἀναφέρῃ, ὅταν μάλιστα τοῦ ὑπέμνησα σχετικῶς ἐγύρισε καὶ μοῦ εἶπε: «Ναύαρχε, ὁ στρατὸς δὲν εἶναι πλοῖα», τοῦ ἀπαντῶ τώρα, ὁ στρατὸς δὲν εἶναι πλοῖα, ἀλλὰ οἱ δικηγόροι δὲν εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἱκανοὶ νὰ διαχειρισθοῦν τὰ ζητήματα αὐτὰ καὶ ἐξηγοῦμαι, ὅτι μία μηχανοκίνητος φάλαγξ εἴτε εἶναι τεθωρακισμένη εἴτε μή, εἶναι περισσότερον συναφὴς πρὸς ὁμάδα ἐλαφρῶν ἢ μὴ σκαφῶν καὶ ἡ ἐνέργειά της προσομοιάζει περισσότερον πολεμικῶς πρὸς τὸ ναυτικόν, ἀπὸ ἀπόψεως κινήσεων καὶ συνεννοήσεων καὶ διευθύνσεως πυρὸς μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ μέσου ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ κινηθῇ. Ἑπομένως ἐπὶ τῶν τεχνικῶν αὐτῶν λεπτομερειῶν, διότι πολλοὶ ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρους καὶ ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς ἀγνοῶσιν τὸν σκοπὸν καὶ αὐτοῦ τοῦ αὐτοκινήτου καὶ δι’ αὐτὸ ἐὰν ἐρωτήσητε τὸν τελευταῖον ἀνθυπολοχαγόν, περὶ τοῦ ποία εἶναι ἡ σημασία τοῦ αὐτοκινήτου, θὰ σᾶς δώσῃ τελείαν διαφορετικὴν ἀντίληψιν τῆς καταστάσεως. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμία σπουδὴ ἦτο ἐπιβεβλημένη, ἐφ’ ὅσον ὁ ἐχθρὸς δὲν ἦτο ἐν ὄψει καὶ ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὰς αὐτὰς δυνατότητας καὶ εἰς τοὺς τοῦ πίνακος Β καὶ κατόπιν νὰ κάμῃ τὰς προαγωγάς· ἐν τῷ μεταξὺ αἱ θέσεις ποὺ πρέπει νὰ συμπληρωθοῦν ἀπὸ τοὺς ἐπιλέκτους, διότι ὄπισθεν τῶν ἀρίστων τοῦ πίνακος Β, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε φωνασκοῦν, ὀρύονται οἱ ἀνίκανοι καὶ οἱ κόθορνες οἱ ὁποῖοι δὲν ἐννοοῦν νὰ μᾶς ἀφήσουν ἡσύχους καὶ οὔτε θὰ μᾶς ἀφήσουν ποτέ. Καὶ ἀπὸ ἡμᾶς ζητοῦν οἱ μὲν καὶ διαμαρτύρονται οἱ δέ, διότι ὁ ἀνίκανος δὲν θὰ παύσῃ νὰ διαμαρτύρεται δι’ αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπέστη. Κύριοι, σᾶς ἐκούρασα διὰ τὸ ζήτημα, αὐτὸ ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει καιρὸς διὰ νὰ βελτιωθοῦν αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν καὶ διότι κατάγεται ἐκ μιᾶς οἰκογενείας, ἡ ὁποία προσέφερε πάντοτε πολλὰ εἰς τὸν τόπον αὐτόν, ἀλλὰ καὶ διότι ὁ ἴδιος δὲν ἔπαυσε νὰ εἶναι κύριος, δὲν ἔπαυσε νὰ διαπνέηται ἀπὸ τὴν φιλοδοξίαν, τὴν εὐγενῆ φιλοδοξίαν νὰ προσφέρῃ θετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸ στράτευμα, τὸ ὁποῖον εἰλικρινῶς ἐλπίζω, ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ βελτιώσῃ. Κύριοι, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐτελείωσεν ὁ πόλεμος, ἕνα εἶναι βέβαιον ὅτι εἰρήνη δὲν ὑπεγράφη εἰσέτι. Οὐδεὶς δὲ γνωρίζει ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκβασις τῶν διεθνῶν ζητημάτων. Βλέπω σύννεφα παχειά, πολὺ παχειὰ εἰς τὸν ὁρίζοντα τὸν διεθνῆ, τὰ σύννεφα δὲ αὐτὰ γίνονται ἐξαιρετικὰ ἀπειλητικὰ ὅταν σκεφθῶμεν ποῖοι εἶναι οἱ γείτονές μας. Θὰ φανῇ ἴσως παράξενον πῶς οἱ σύμμαχοί μας ἀνέλαβον τὴν ἀνανέωσιν τοῦ ὑλικοῦ μας, ἀνέλαβον τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν τεχνικὴν τοῦ προσωπικοῦ, πῶς ἔχουν ἀναλάβει τὰ πάντα. Τὸ πρόβλημα δὲν εἶναι τυχαῖον. Τὰ ζητήματα δὲν ἔχουν κέντρον τὰς Ἀθήνας μὲ ἀκτῖνα ἐκτεινομένην ἐντεῦθεν μέχρι τῶν συνόρων. Πρέπει νὰ βλέπωμεν τὰ ἐθνικά μας ζητήματα μὲ κέντρον τὴν Οὐάσιγκτων ἢ τὸ Λονδῖνον καὶ μὲ ἀκτῖνα ἐκεῖθεν ἀρχομένην καὶ ἐκτεινομένην μέχρι τῆς Πατρίδος μας. Τότε, καὶ μόνον τότε, θὰ εἴμεθα μέτοχοι τῆς πραγματικότητος, τότε, καὶ μόνον τότε, θὰ εἴμεθα εἰς θέσιν ν’ ἀντιληφθῶμεν διατὶ κάμνομεν τόσας μονάδας, τὰς ὁποίας δὲν ἀντιλαμβανόμεθα, καὶ διατὶ ἡ ὀργάνωσις αὐτῶν ἔγινεν ἐπὶ ἑνὸς ὡρισμένου προτύπου. Δὲν εἶναι ἀπίθανον ὁ νέος αὐτὸς στρατὸς νὰ κληθῇ κἄποτε νὰ ὑπερασπίσῃ τὴν Πατρίδα, ἀλλὰ πλήρως κατηρτισμένος καὶ ἱκανός, ἵνα κατορθώσῃ νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰ ἐθνικὰ ἰδανικά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς οἱ παλαιότεροι ἐνατενίζομεν μὲ τὸ ὅραμα τῆς μεγάλης ἰδέας οἱ δὲ νεώτεροι μὲ τὸ ὅραμα τῆς μεγάλης Ἑλλάδος. (Χειροκροτήματα).

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θηβαῖος ἔχει τὸν λόγον.

§236Χ. ΘΗΒΑΙΟΣ. Κύριοι, Βουλευταί, μετὰ τὴν βαρεῖαν κατηγορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ σεβαστὸς καὶ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἀπεύθυνε κατὰ τῶν δικηγόρων, αἰσθάνομαι ἰδιαζόντως τὴν εὐθύνην, ἡ ὁποία μὲ καλύπτει προσωπικῶς, προσπαθοῦντα νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μιᾶς λύσεως ἑνὸς τεραστίου ἐθνικοῦ προβλήματος, ὅπως εἶναι τὸ στρατιωτικόν. Μετὰ μίαν καταστροφὴν ἐθνικήν, ἠθικὴν, καὶ ψυχικὴν ἡ Ἑλλὰς σύσσωμος κατάκειται εἰς συντρίμματα καὶ ἐρείπια καὶ καλύπτεται μὲ δάφνας. Καὶ μετὰ τὴν καταστροφὴν αὐτὴν καλεῖται ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία νὰ δώσῃ λύσιν εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἐκκρεμοῦν, αἰσθανομένη τὴν ὑπερηφάνειαν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ ὅλα τὰ προβλήματα, ὅλα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐκκρεμοῦν καὶ νὰ παραδώσῃ τὴν χώραν εἰς τὴν μέλλουσαν ἀντιπροσωπείαν ἀπηλλαγμένην τοῦ βάρους καὶ τῶν ἁμαρτιῶν τοῦ παρελθόντος. Ἡ ἐθνικὴ σημασία τοῦ στρατιωτικοῦ εἶναι ἀναμφισβήτητος, ὥστε νὰ μὴ χρήζῃ ἰδιαιτέρας ἐξάρσεως. Τοῦτο εἶναι ἕνα πρόβλημα, βαρεῖα κληρονομία τοῦ παρελθόντος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ μακρὰν παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Διὰ τὴν ὀρθὴν ὅμως λύσιν τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ τεθῇ, ὡς βάσις, ποῖον εἶναι τὸ στρατιωτικὸν ἰδεῶδες τῆς χώρας αὐτῆς. Τὸ ζήτημα ἐτέθη διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. «Φρονοῦμεν ὅτι πρέπει αἱ ἔνοπλαι δυνάμεις νὰ εἶναι ἀποκλειστικῶς ὄργανα τοῦ Ἔθνους καὶ μόνον αὐτοῦ». Εἰς τὰς ὀλίγας αὐτὰς λέξεις, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἀμφιβάλλω εἶναι σύμφωνοι πάντες, διαγράφεται ὅλη ἡ καλῶς ἐννοουμένη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Δυστυχῶς ὅμως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς ἀρχῆς ταύτης τὸ θέμα προσκόπτει, καὶ μᾶς ἔδωσαν τὸ θέαμα τῆς κατολισθήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἠκούσθησαν ἔπαινοι καὶ κατηγορίαι τῶν μὲν κατὰ τῶν δὲ καὶ ἡ Βουλὴ μετεβλήθη εἰς ἱπποδρόμιον ὅπου ἡ μία παράταξις ἢ ἡ ἄλλη ἐπλειοδότει δι’ ὡρισμένους ἀξιωματικούς. Καὶ ὅταν ἡ μία ἐπαινῇ τὸν ἕνα, τὸν ὑβρίζει ἡ ἑτέρα. Ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἡ ἐνδεδειγμένη ἀντιμετώπισις τοῦ προβλήματος. Τὸ στρατιωτικὸν πρόβλημα εἰς τὸ παρελθὸν συνίστατο κυρίως εἰς πρόβλημα γνώσεως τῶν στελεχῶν, διὰ τῆς διακρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν εἰς ἀξιωματικοὺς τῶν σχολῶν καὶ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατεύματος. Σήμερον τὸ στρατιωτικὸν πρόβλημα μετετοπίσθη καὶ ἔλαβεν ἀλλοῖον περιεχόμενον. Σήμερον εἶναι ζήτημα, πρωτίστως καὶ κυρίως ζήτημα πειθαρχίας τῶν στελεχῶν εἰς τὰς ἑκάστοτε νομίμους κυβερνήσεις τῆς χώρας. Δεύτερον εἶναι ζήτημα πολιτειακοῦ προσανατολισμοῦ τῶν στελεχῶν, σπανιώτερον, εὐτυχῶς, ζήτημα ἐθνικοῦ προσανατολισμοῦ καὶ τέλος πρόβλημα ποσοτικὸν διὰ τῆς προσαρμογῆς τοῦ συνόλου τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὰς συγχρόνους ἀνάγκας, ὅπως αὗται προσδιορίζονται ἐκ τῶν συγχρόνων τεχνικῶν ἐξελίξεων τοῦ στρατοῦ. Δυστυχῶς εἰς τὸ παρελθὸν μερὶς ἀξιωματικῶν, εἴτε πολιτικολογούντων, εἴτε δοσιλόγων ἀξιωματικῶν, μερὶς ἀξιωματικῶν ἐτράπη εἰς τὴν εὔκολον ὁδὸν τῆς ἀναμίξεως εἰς τὰς ἐσωτερικὰς διαιρέσεις καὶ τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας καὶ ἐσχηματίσθη ἡ ὁμὰς τῶν κινηματιῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία ἦτο πρόθυμος πάντοτε νὰ ρίπτῃ τὸ βάρος τῆς ὑπὲρ τῆς μιᾶς παρατάξεως. Καὶ ἐφθάσαμεν, κύριοι, εἰς τὸ θέαμα, ὥστε ὁμὰς ἀξιωματικῶν νὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ λάβῃ τὸ ἀντάλλαγμά της ἐπιτυγχάνουσα, ἢ ἀποτυγχάνουσα νὰ περιμένῃ νὰ ἔλθῃ τὸ κόμμα εἰς τὴν ἀρχήν, διὰ νὰ λάβῃ πάλιν τὸ ἀντάλλαγμά της. Καὶ ἐρωτᾶται: πῶς ἔγιναν ἀξιωματικοί, ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ ποὺ ἠκολούθησαν τὰ πολιτικὰ κόμματα τοῦ παρελθόντος. Καὶ οὕτω ἐφθάσαμεν εἰς τὸ φαινόμενον τοῦ παραγοντισμοῦ, τοὺς ἐδημιουργήσαμεν, τοὺς ἐκκολάψαμεν καὶ τοὺς ἐχρησιμοποιήσαμεν ἀμφότεραι αἱ παρατάξεις. Συνέχεια τοῦ κινηματικοῦ τούτου πνεύματος, τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν γάγγραιναν τοῦ Ἔθνους, εἶναι τὸ δύσλυτον τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος. Τοῦτο ἐξῆρε πράγματι ἐπιγραμματικῶς ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος εἰς τὸν προγραμματικὸν λόγον τῆς ἀπελευθερώσεως ὅπου λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ........... (ἀναγινώσκει)». Ἰδού, κύριοι, τὸ νόσημα, ἰδοὺ τὸ αἴτιον, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὸ στρατιωτικὸν πρόβλημα καὶ τὸ νόσημα, τὸ ὁποῖον κυριαρχεῖ ἐπὶ τοῦ στρατοῦ μας. Συνέπεια τοῦ κινηματικοῦ τούτου πνεύματος εἶναι πρῶτον ὁ κομματισμὸς τῶν κινημάτων, δεύτερον ὁ κομματικὸς διαχωρισμὸς τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἐπιζητουμένη ὑπόθαλψις αὐτοῦ. Πῶς ἀντιμετωπίσθη εἰς τὸ παρελθὸν τὸ πρόβλημα τοῦτο; Δυστυχῶς πάντοτε διὰ συμβιβασμῶν τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ὁμάδα ταύτην τῶν κινηματιῶν. Ἑκάστη Κυβέρνησις ἐρχομένη εἰς τὴν ἀρχὴν ἔσπευδε νὰ συμβιβασθῇ πρὸς τοὺς ἐλαχίστους αὐτοὺς κινηματίας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπεβράβευε καὶ ὑπεβοήθει τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ κινηματικοῦ αὐτοῦ πνεύματος. Ὁ συμβιβασμὸς αὐτὸς ἀπετέλει καὶ τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ Ἔθνους. Ἡ λύσις τοῦ προβλήματος ἐνδείκνυται ἐκ τῆς ἀναλύσεως τοῦ θέματος. Ἡ λύσις πρέπει νὰ δοθῇ διὰ τῆς θέσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς γενικῶν κανόνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβοηθήσουν τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῶν παγίως. Ἡ λύσις πρέπει νὰ δοθῇ, ὄχι ἁπλῶς διὰ νόμων, ἀλλὰ διὰ συντακτικοῦ ψηφίσματος, ὥστε ἡ λύσις αὐτὴ νὰ ἀποτελέσῃ φραγμὸν ἐσαεὶ διὰ τὰς μελλούσας Κυβερνήσεις, διὰ νὰ μὴ ἀνατρέψουν τὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν θὰ δώσωμεν ἡμεῖς. Δεύτερον, ἡ λύσις, πρέπει νὰ δοθῇ διὰ τῆς ἀπομακρύνσεως ὅλων τῶν ἀπειθάρχων καὶ κινηματιῶν στοιχείων ἀπὸ τοῦ στρατεύματος, καὶ εἶχεν ἐπιτευχθῆ τοῦτο, καλῶς ἢ κακῶς, κατὰ τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940. Τότε εἴχομεν στρατόν, ὁ ὁποῖος ἔδωσεν ἐξετάσεις καὶ ἐχάρισεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν δόξαν. Ὁ στρατὸς αὐτός, ἀποκαθαιρόμενος ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλησμόνησαν τὸν προορισμόν των ὡς ἀξιωματικῶν, δύναται νὰ ἀποτελέσῃ τὴν μᾶζαν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν περαιτέρω θὰ δημιουργήσωμεν τὸν σύγχρονον στρατόν. Βεβαίως αἱ σύγχρονοι τελειοποιήσεις ἐπιβάλλουν ἰδιορρύθμους ἱκανότητας εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλ’ ἀπὸ τὴν ὁμάδα αὐτὴν θὰ ἀντλήσωμεν τοὺς νέους ἀξιωματικούς. Δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐχώριζεν ἔν τινι μέτρῳ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, εἶναι ἡ μέθοδος, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἀνεύρωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναθέσῃ τὴν κρίσιν αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔδωσε τὴν καλυτέραν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν λευκῷ νὰ ἀνατεθῇ εἰς οἱονδήποτε στρατιωτικὸν συμβούλιον ὁ καθορισμὸς τῆς συνθέσεως τοῦ στρατεύματος, τῆς ὀργανώσεως αὐτοῦ καὶ ὁ καθορισμὸς τῶν στελεχῶν του. Ἑπομένως, διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦνται αἱ ἀντιθέσεις αὗται φρονῶ καὶ πιστεύω καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βενιζέλου, ὅτι πρέπει ἡ λύσις νὰ ἀνατεθῇ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἀλβανικῆς νίκης κατὰ κοινὴν συμφωνίαν ἐκλεγομένων, διὰ νὰ δημιουργήσουν οὗτοι δι’ ἀποφάσεών των τὴν ἡγεσίαν τοῦ στρατεύματος, ἡ ὁποία περαιτέρω λαμβάνουσα τὴν ἀπόφασιν καὶ προχωροῦσα, θὰ δημιουργήσῃ τελικῶς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Ἐὰν οὕτω προχωρήσωμεν, κύριοι, εἰς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ δώσωμεν μίαν μεγάλην καὶ ἐπιτυχῆ λύσιν καὶ θὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ Ἔθνος ἀπὸ μίαν γάγγραιναν, ἡ ὁποία βαρύνει αὐτό, θὰ τερματίσωμεν μίαν διαφοράν, ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον τριακονταετίαν χωρίζει τὸ Ἔθνος καὶ θὰ παραδώσωμεν τὸν στρατὸν αὐτὸν εἰς τὴν χώραν ὡς ὑπηρέτην τοῦ λαοῦ, εἴμεθα δὲ βέβαιοι, ὅτι καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ Ἔθνους θὰ ἀποσπάσωμεν καὶ τὸν στρατὸν θὰ περιφρουρήσωμεν εἰς τὸ μέλλον ἀπὸ τὴν πολιτικὴν ἐκμετάλλευσιν. (Χειροκροτήματα).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Διακουμόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§238Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Νομοῦ Ροδόπης, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς τὸ βορειότερον σημεῖον τῆς Πατρίδος μας ἐνομίσαμεν, ὅτι εἴχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, διότι νομίζομεν, ὅτι ἡ ὕπαρξις στρατοῦ ἐθνικοῦ ἐξασφαλίζει τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων. Τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν καὶ αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως αὐτὸ εἶπον καὶ δι’ αὐτὰς ἐδώσαμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης. Βεβαίως, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐξ ἀφορμῆς αὐτοῦ τούτου τοῦ ἐπερωτήσαντος βουλευτοῦ ἐξ Ἀρκαδίας κ. Μανέτα, ἐτέθη ζήτημα προσωπικόν. Ἡμεῖς δὲν θὰ ἀνηρχόμεθα εἰς τὸ βῆμα διότι πλήρως ἀσπαζόμεθα τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, φρονοῦντες ὅτι τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐδημοσίευσεν ἡ Κυβέρνησις οὐδόλως ἦτο ἀντισυνταγματικὸν —καίτοι ὑπῆρχεν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία—ἀλλ’ ἀντιθέτως πιστεύομεν ὅτι ἦτο ἐπάναγκες τοῦτο νὰ γίνῃ. Ἀνήλθομεν εἰς τὸ βῆμα διότι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας πολιτευτὴς καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔθεσε ζήτημα προσωπικὸν πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸ θέσῃ ὁ συνάδελφος οὗτος. Εἶπε διὰ τὸ ζήτημα τοῦ κ. Βεντήρη καὶ τοῦ κ. Σπηλιοτοπούλου καὶ ἐξ αὐτοῦ ἐγεννήθησαν ὅλα τὰ ἄλλα ζητήματα καὶ ἠναγκάσθησαν ὅλοι οἱ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀμυνθοῦν. Ἐγώ, κύριοι, ὑπηρέτησα, καίτοι τῆς κλάσεως τοῦ 1917, ὡς ὑπαξιωματικὸς καταγόμενος ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, καθ’ ἣν στιγμὴν οὐδεὶς ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ὑπηρέτησε πλὴν τοῦ 4ου Σώματος Στρατοῦ. Εἴμεθα ὑπὸ τὰς διαταγὰς τότε τοῦ τέως Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐπιτελείου ὁ ὁποῖος λόγῳ τοῦ ὅτι ἔπαθε καρδιακὸν νόσημα εἰς τὴν Ἀλβανίαν ἐτοποθειήθη εἰς τὴν Ἀνωτάτην Στρατιωτικὴν Διοίκησιν Καβάλας. Κύριοι, βουλευταί, σᾶς λέγω ὅτι ἤμην προσωπικὸς ἀπεσταλμένος καὶ σύνδεσμος τοῦ τότε διοικητοῦ τῆς Ταξιαρχίας Ξάνθης ὅταν τὰ τμήματα Ξάνθης ὑπεχώρουν κανονικῶς πρὸς τὴν δευτέραν γραμμὴν τοῦ Στρυμῶνος καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ φρούρια τῶν ὀχυρῶν ἐμάχοντο ἀκόμη καὶ ὅταν εὑρέθημεν εἰς τὴν δευτέραν γραμμὴν τοῦ Νέστου ἔπαυσε πᾶσα ἐπικοινωνία ἡμῶν μετὰ τῆς Ἀνωτέρας Διοικήσεως τῆς ὁποίας ἡγεῖτο ὁ τέως Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου. Διετάχθην ὑπὸ τοῦ συνταγματάρχου νὰ μεταβῶ εἰς Καβάλαν νὰ ἰδῶ τί συμβαίνει, τὴν ἑσπέραν τῆς 8ης πρὸς τὴν 9ην Ἀπριλίου. Κύριοι, συνάδελφοι ὁποία ἔκπληξις! Ὅταν ἀνερχόμενος—ὅσοι διῆλθον τὰ μέρη ἐκεῖνα δύνανται νὰ γνωρίζουν—εἰς τὸν ἀνήφορον τῆς πόλεως εἶδον τὰ ἀντεθνικὰ ἐκεῖνα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα καὶ σήμερον προσπαθοῦν νὰ φέρουν προσκόμματα εἰς τὴν Πατρίδα μας, μὲ κόκκινες σημαῖες νὰ λέγουν: Ποῦ πᾶς λοχία, σᾶς ἐπρόδωσαν καὶ ἔφυγαν ὅλοι! Δὲν τὸ ἐπίστευσα. Κατέφυγα εἰς τὰ γραφεῖα τῆς Ἀνωτέρας Στρατιωτικῆς Διοικήσεως καὶ δὲν εὗρον κανένα, ἐκτὸς ἀπὸ τραπεζάκια μὲ ἀποτσίγαρα καὶ φύρδην–μίγδην τὰς ἐμπιστευτικὰς διαταγάς. Λεηλασίαι εἰς τὰς κεντρικὰς ἀποθήκας τῆς πόλεως, ὅλα τὰ τηλέφωνα κτυποῦν. Γιὰ μιὰ στιγμὴ πῆρα ἕνα τηλέφωνον. Ἡ φωνὴ προήρχετο ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην. Ἤκουσα βαρείας φράσεις τὰς ὁποίας δὲν μοῦ ἐπιτρέπεται νὰ τὰς ἀναφέρω. Τί γίνεται; Ποῖος εἶναι αὐτοῦ; Τοῦ ἀπήντησα: εἶναι ἕνας λοχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ ὅτι δὲν εὗρον κανένα ἐδῶ! Ἦτο ὁ ἀρχιστράτηγος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπέγραψε τὴν ἀνακωχὴν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ μοῦ εἶπεν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἔρχεται ὁ στρατηγὸς—θὰ εἴπω τὸ ὄνομά του διότι, ἦτο τοῦ οἰκονομικοῦ καὶ δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, οὔτε πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ διοίκησιν—.

§239ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι, μὴν τὸ λέτε.

§240Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καλὰ δὲν τὸ λέγω. Μοῦ εἶπε λοιπὸν ὅτι ἔρχεται ὁ στρατηγὸς μὲ πέντε βαλίτσες μὲ χρήματα γιὰ νὰ πληρώσῃ τοὺς ἀξιωματικούς, ὅτι ὅλοι ἡμεῖς παρεδόθημεν καὶ παραδοθῆτε καὶ σεῖς. Εἶχα μαζί μου καὶ ἄλλους 15 στρατιώτας. Ἐκείνην τὴν στιγμὴν ὁ μόνος ποὺ περίμενεν ἐκεῖ ἦτο ἕνας ὑποναύαρχος ὁ ὁποῖος ἦτο διοικητὴς τῆς βάσεως Καβάλας. Τοῦ εἶπα τί συμβαίνει, κύριε ναύαρχε; Μοῦ ἀπήντησεν αὐτοί, ὅλοι ἔφυγαν χωρὶς νὰ εἰδοποιήσουν κανένα! Ποῖοι ἔφυγαν; Ὁ τέως Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου καὶ ἕνας ἄλλος Μέραρχος ὁ ὁποῖος καὶ ἐκεῖνος ἦτο ἔφεδρος ἐκ μονίμων ἀλλ’ εἶχεν ἀνακληθῆ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1940 καὶ ἦτο ὑποστράτηγος διοικητὴς Μεραρχίας. Ἐκείνην τὴν στιγμὴν παρουσιάσθη ὁ συνταγματάρχης Καβάλας ὁ ὁποῖος ἦτο διοικητὴς τῆς 4ης ἀποθήκης ὑλικοῦ Δράμας καὶ λέγει: τί γίνεται ἐδῶ; Ἐν τῷ μεταξὺ ἐγὼ ἔστειλα ἕνα συνάδελφόν μου καὶ εἰδοποίησε τὸν συνταγματάρχην μου, διότι ὑπεγράφη διαταγὴ ἡ ὁποία μοῦ ἔλεγεν ὅτι ὁ στρατηγὸς τῆς Θεσσαλονίκης διώριζε στρατιωτικὸν διοικητὴν τὸν συνταγματάρχην μου. Ἦλθεν καὶ ὁ συνταγματάρχης μου. Καὶ τί εἶχε διαπιστωθῆ; Ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ ὀχυρὰ ζητοῦσαν πυρομαχικὰ καὶ ἡ γραμμὴ τοῦ μετώπου περιωρίζετο εἰς τὴν 2αν ἀμυντικὴν γραμμὴν τοῦ Νέστου, αὐτοὶ εὑρίσκοντο εἰς Ὀραιούς. Εἶχον ἐγκαταλείψει τὰ πάντα. Ἔπρεπε νὰ ἦτο ἐδῶ ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἕβρου διὰ νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Βεβαίως δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἔδρασεν εἰς τὴν Ἀλβανίαν ἀλλ’ ὅπως εἶπεν καὶ ὁ κ. Ζαλοκώστας, οἱ ἡγέται τοῦ στρατεύματος φαίνονται ὄχι μόνον εἰς τὴν μάχην ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ὀπισθοχώρησιν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων παρὰ διαφόρων συναδέλφων ὄχι διότι θέλω νὰ θίξω κανένα ἀλλὰ διότι ὁ λαὸς τῶν βορείων περιφερειῶν θέλει στρατὸν ἐθνικόν, διότι ὁ λαὸς αὐτὸς πρὸ παντὸς ἄλλου, ὑφίσταται τὰ δεινὰ τῶν μὴ καλῶν ἡγετικῶν στοιχείων τοῦ στρατεύματος.

§241ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ κ. συνάδελφε, εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§242Θ. ΔΙΑΚΟΥΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος εἶναι. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν μὲ συνδέει κανένας προσωπικὸς δεσμὸς μὲ τὰ τῆς ἐντεῦθεν ἢ ἐκεῖθεν ἀποχρώσεως, ἡγετικὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος. Ἐπειδή, κύριοι, ἡγέτης τοῦ στρατοῦ τῆς Μακεδονίας εἶναι εἷς τῶν ἀντιστρατήγων, ὁ ὁποῖος προήχθη τελευταίως, εἶναι ὁ στρατηγὸς μὲ τὸν ὁποῖον δὲν μὲ συνδέει φιλικῶς οὔτε πολιτικῶς τίποτε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁπόθεν ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν, ὅτι ὁ στρατηγὸς ἐκεῖνος διὰ τῆς ἐμφανίσεώς του ἔχει ἐμψυχώσει τὴν ἀσφάλειαν τῶν συνόρων τῆς Βορείας Ἑλλάδος κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε πᾶς τις ἐξ ἡμῶν ὅστις θὰ ἠδύνατο νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν περιφέρειαν τοῦ Στρυμῶνος μέχρι τοῦ Ἕβρου θὰ διαπιστώσῃ ὅτι τὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος φυλάσσονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐφυλάσσοντο οὐδὲ προπολεμικῶς καὶ εἶναι τιμὴ διότι ἡ Κυβέρνησις τὸν στρατηγὸν ἐκεῖνον τὸν πῆρε καὶ τὸν διώρισε διοικητὴν τοῦ 3ου Σώματος Στρατοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὰ σύνορα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας ὅπως ἐξησφάλισε τὰ σύνορα τῆς Θράκης καὶ τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἡ ἐνέργεια τὴν ὁποίαν ἐκάματε ἦτο κατ’ ἐξοχὴν ἀναγκαία καὶ ἐθνική, διότι ἐὰν ἐφέρατε τὸ Διάταγμα εἰς τὴν Βουλὴν νομίζω ὅτι οὔτε μετὰ 2 μῆνας, δὲν θὰ ἐγένετο ἡ τελικὴ διαμόρφωσις τοῦ στρατεύματος ἡ ὁποία θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ ταχύτερον. (Χειροκροτήματα).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντινίδης ἔχει τὸν λόγον.

§244Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δυστυχῶς ὁ κύριος Ναύαρχος ὁ ὁποῖος τόσην ἐξεδήλωσε συμπάθειαν πρὸς τοὺς δικηγόρους, δυστυχῶς καὶ ἐκεῖνος ἀπουσίαζεν καὶ ἐπὶ πλέον οὔτε ἀκροατήριον ὑπῆρχεν. Ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι καὶ ἐγὼ εἶμαι δικηγόρος ἀλλὰ δὲν θὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡς δικηγόρος ἀλλ’ ὡς στρατιώτης ὅστις γνωρίζει τὸν πόνον τῶν συναδέλφων του καὶ γνωρίζει τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, κύριοι βουλευταί, προϊόν πολυχρονίου πολιτικοῦ διχασμοῦ, κατὰ πανελλήνιον αἴτημα θὰ πρέπει νὰ λυθῇ ὀρθῶς καὶ ὁριστικῶς ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐπὶ ἡμέρας ἀσχολούμεθα καὶ ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐν μιᾷ γενεᾷ ἡ Πατρίς μας διεξήγαγεν πέντε πολέμους καθ’ οὓς διεπράχθησαν ἡρωϊσμοὶ ἀφαντάστου δυνάμεως, ἐνῷ λέγω διεπράχθησαν παρὰ τοῦ στρατοῦ μας καὶ τῶν στελεχῶν του ἡρωϊσμοὶ ἀφάνταστοι, δὲν εὑρέθη κανεὶς ἐκ τῶν ὁμιλητῶν νὰ ἐξάρῃ τοῦτο ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ τοὐναντίον κατεβλήθη εἰδικὴ προσπάθεια νὰ ἀναφερθῶσι πράξεις, ἔστω καὶ ὀλίγαι, αἱ ὁποῖαι μόνον προσβολὰς προὐξένησαν εἰς τὸν στρατόν, ἔχει καταβληθῆ, ἐπαναλαμβάνω, προσπάθεια εἰδικὴ νὰ ἀναφερθῶσι, αἱ ἐλάχισται πράξεις αἵτινες προσβάλλουν τὸν στρατόν, καὶ τοῦτο ἐξ ἀντιπολιτευτικῆς καὶ μόνον διαθέσεως. Γνωρίζω, κύριοι Βουλευταί, τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος μὲ τὸ ὁποῖον ἀπασχολοῦμαι καὶ ἔχω πλήρη ἐπίγνωσιν αὐτοῦ ὥστε νὰ μὴν ὑπεισέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῶσιν εἰς ἄλλους πλέον ἐμπειροτέρους ἐμοῦ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, συνεπῶς, οὔτε μὲ τὸ ἱστορικὸν τοῦ στρατοῦ μας, ἀλλ’ οὔτε καὶ μὲ τὴν ἱστορίαν τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα διέπουν τοῦτον. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν 10ετίαν τῶν ἀνωτάτων στελεχῶν εἶναι νομοθέτημα προπολεμικὸν τεθὲν εἰς ἰσχὺν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἐθνικῆς Ἑνότητος χωρὶς καὶ νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἐμεσολάβησαν τὰ γνωστὰ γεγονότα. Φρονῶ, ὅτι ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετήσαντες εἰς ἀνωτάτας βαθμίδας ἐπὶ μίαν 10ετίαν κατὰ τεκμήριον ἀπέδωσαν, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν εἰς αὐτοὺς καὶ συνεπῶς, θὰ πρέπει νὰ ἀπέλθουν τοῦ στρατεύματος ἵνα δώσωσι τὴν θέσιν των εἰς νεωτέρους καὶ δοκιμασθῶσιν καὶ ἐκεῖνοι. Συνεπῶς, ἡ πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὑπῆρξεν ὀρθή. Ὅ,τι ὅμως ἀναμφισβητήτως δὲν ἦτο ὀρθόν, ἦτο ὁ τρόπος καὶ ὁ χρόνος καθ’ ὅν ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον. Διότι δὲν εἶναι δίκαιον ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν εἰς ὅλην των τὴν ζωὴν διὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ στρατοῦ μας νὰ ἀπομακρυνθῶσιν αὐτοῦ μίαν ἡμέραν πρὸ τῶν ἑορτῶν, αὐτοῦ τούτου τοῦ στρατοῦ. Οἱ 6 ἀξιωματικοί μας οἱ ὁποῖοι ἤδη ἀποτελοῦν τὰ ἀνώτατα στελέχη τοῦ στρατοῦ μας, νομίζω, ὅτι μόνον τὴν εὐχήν μας θὰ πρέπει νὰ ἔχουν πρὸς εὐόδωσιν τοῦ ἔργου των. Διὰ τὸ πραγματικὸν συμφέρον τοῦ στρατοῦ μας ἔχομεν καθῆκον νὰ προστατεύσωμεν τὸ κῦρός των κατὰ πάσης ὁθενδήποτε προερχομένης ἐπιθέσεως κατ’ αὐτῶν. Συνεπῶς, δὲν χρειάζεται συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω ἐπακριβῶς καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὰς κρίσεις ὡς πρὸς τὴν τοποθέτησιν τῶν ὑπολοίπων στελεχῶν, μεράρχων κλπ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ τοποθέτησίς των ἀποτελῇ καὶ ὁριστικὴν παραμονὴν εἰς τὸν στρατόν. Διότι, μὰ τὴν ἀλήθεια, μοῦ κάμνει ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν πῶς ἀπουσιάζει ἐκ τῶν παραμενόντων στρατιωτικῶν ἡγετῶν μας ὁ ὑποστράτηγος κ. Δημάρατος, ἀξιωματικὸς γνωστὸς εἰς ὅλους τοὺς μετασχόντας τοῦ Ἀλβανικοῦ ἀγῶνος, γνωστὸς ὡς διοικητὴς τῆς 11ης μεραρχίας, ὁποῖος νίκας καὶ μόνον διὰ τῆς μεραρχίας του εἶχεν ἐπιτύχει καὶ ὅλοι οἱ στρατιῶται τῆς Ἀλβανίας δίκαιον σεβασμὸν ἀπέτιον πρὸς αὐτόν. Ἐπίσης, θὰ ἤθελα νὰ τονίσω, διὰ ποῖον λόγον εὑρίσκεται εἰς τὸν Β πίνακα ὁ συνταγματάρχης Μαυρογιάννης, ὁ ὁποῖος ἐπὶ 18 ὁλοκλήρους ἡμέρας συνεκράτησε τὴν τοποθεσίαν Ι. Β. 9, δηλαδὴ τὴν τοποθεσίαν Καλαμᾶ–Ἐλαίας–Γκαμήλας, πλὴν Σμόλικα, διότι τὰ τμήματα Σμόλικα εἶχον ὑποχωρήσει ἐντεῦθεν τοῦ ποταμοῦ Ἀώου πρὸς Βρυσοχῶρι. Ἦτο ἡ ψυχὴ τῆς 8ης μεραρχίας. Στρατιωτικὸς ἡγέτης, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, δὲν ἐφήρμοσε τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀνωτάτου Στρατηγείου περὶ ὑποχωρήσεως ἐκ τῆς τοποθεσίας αὐτῆς, ὁπότε θὰ ἦτο ἀβέβαιον ἐὰν ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε δρέψει τὴν δόξαν τῶν ἀγώνων τῆς Ἀλβανίας. Δὲν γνωρίζω, πῶς καὶ διατὶ εὑρίσκεται εἰς τὸν πίνακα Β. Δὲν γνωρίζω καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἤθελα νὰ κρίνωμεν ἐκ νέου τοὺς πίνακας Α καὶ Β καὶ ἂν εὕρωμεν μεταξὺ τῶν πινάκων τούτων ἀξιωματικοὺς ἀρίστους, ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ προσφέρουν καὶ εἰς τὸ μέλλον ὑπηρεσίας εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὸ Ἔθνος, νὰ παραμείνουν εἰς τὸ στράτευμα διότι συμφέρει τοῦτο εἰς τὸ Πανελλήνιον.

§245Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Ἐπιτρέπετε, κ. συνάδελφε, μίαν διακοπήν; Καίτοι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίγωνται τόσον τὰ πρόσωπα, ἐν τούτοις ἐπειδὴ ἀναφέρετε τὸν Ἠπειρώτην συνταγματάρχην Μαυρογιάννην........

§246Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι Ἠπειρώτης.

§247Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Τὸν ὁποῖον σεῖς καὶ ἐγὼ γνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ὁ θρῦλος τῆς Ἠπείρου, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι δὲν εἶναι πλέον εἰς τὸν πίνακα Β διότι ὑπάρχει ἠτιολογημένη ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἠκύρωσε τὴν τοποθέτησίν του εἰς τὸν πίνακα Β.

§248Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Εἶναι μία λεπτομέρεια τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζα. Δὲν ἠμποροῦσα ὅμως νὰ μὴ διαδηλώσω τὴν πικρίαν μου ὡς Ἕλλην στρατιώτης, ἐφ’ ὅσον ἀντελήφθην, ὅτι ὁ συνταγματάρχης ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐδόξασε τὰ Ἑλληνικὰ ὅπλα καὶ σημειωτέον δὲν εἶναι Ἠπειρώτης, τονίζω τοῦτο, διὰ νὰ μὴ νομισθῇ παρ’ οὐδενός, ὅτι πράττω τοῦτο διὰ πολιτικὴν σκοπιμότητα, ἴσως μάλιστα καὶ οὐδέποτε ἐξεδήλωσε τὰ πολιτικά του φρονήματα, δὲν εὑρίσκεται δὲ οὔτε εἰς τὴν πολιτικὴν πλευρὰν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκομαι ἐγώ. Ἀλλά, νομίζω, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ συνταγματάρχου Μαυρογιάννη, ὡς ὑπόθεσις δικαίου καὶ τιμίου ἀνδρός, εἶναι ὑπόθεσις κάθε ἑνὸς ἐξ ἡμῶν καὶ θέτω τέρμα. Θὰ ἤθελα ἐπὶ πλέον, κύριοι βουλευταί, νὰ εἴπω, ὅτι ὁ στρατός μας ὑφ’ ἣν διάρθρωσιν παρουσιάζεται καὶ ὑφ’ ἃ ὅρια ἡλικίας συγκροτεῖται, ἀποτελεῖ ἀναμφισβητήτως τὸν γηραιότερον στρατὸν τοῦ κόσμου. Διότι εἶναι ἀλήθεια, ὅτι ὁ σύγχρονος πόλεμος ἀξιοῖ καὶ σώματα χαλύβδινα. Ἀλλὰ δὲν παραβλέπω, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀποτελεῖ συνάρτησιν τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ἡ χώρα μας δὲ εἶναι δυστυχῶς πτωχὴ καὶ ἴσως δὲν δύνανται νὰ ἐπιτρέπουν τὰ οἰκονομικά της νὰ ἐξέρχωνται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικοὶ ἐνωρίτερον τοῦ πρέποντος, διότι τότε θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ καταβάλλωμεν συντάξεις μεγαλυτέρας καὶ βεβαίως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἀντέχει. Ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελα ἐπίσης νὰ τονίσω, εἶναι τὸ θέμα τῆς κατ’ ἀρχαιότητα προαγωγῆς. Εἶναι ἴσως μοναδικὸν φαινόμενον, ὅτι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν προάγονται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν οἱ εὐφυεῖς, οἱ καλλίτεροι καὶ ἐργατικώτεροι μαζὶ μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνίκανοι καὶ ἀδιάφοροι. Τοῦτο δὲν παρατηρεῖται, οὔτε εἰς τοὺς ἐλευθέρους ἐπαγγελματίας καὶ ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι ἐὰν ἀποτύχωσι ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἐπαγγέλματός των ἢ τοῦ λειτουργήματός των, διατρέχουσι πολλοὺς κινδύνους. Οὐδὲ εἰς τὰς καθ’ ἡμέραν ἐπιχειρήσεις ὅπου ἐργάται καὶ ὑπάλληλοι μὴ ἀποδίδοντες, οὐ μόνον δὲν προάγονται, ἀλλὰ καὶ ἀπολύονται τῶν θέσεών των. Νομίζω, ὅτι κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογὴν προαγωγὴ θὰ πρέπει νὰ θεσπισθῇ καὶ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, ὅπως καὶ εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου.

§249ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐθεσπίσθη.

§250Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Θὰ ἤθελα, πλὴν τούτου, νὰ τονίσω τὴν πολεμικὴν προαγωγήν. Θὰ ἦτο ὀρθότερον, ἀξιωματικοί μας ἀποδίδοντες εἰς τὴν μάχην, τῶν ὁποίων συνήθως ἡ μοῖρα εἶναι κακή, νὰ προάγωνται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πεδίου τῆς μάχης. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς κίνδυνος νὰ ὑποπέσωμεν εἰς φατριασμὸν καὶ πιστεύω ὅτι ὅλοι οἱ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ὑπηρετήσαντες στρατιωτικοί, γνωρίζουν πῶς καὶ ἡγήτορες καὶ στρατὸς κρίνουν τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀποδίδουν ἐν τῇ μάχῃ, πάντες τοὺς παρακολουθοῦν, τρέμουν καὶ συνέχουν τὴν καρδίαν των, ἐν ἀναμονῇ τῆς ἐπιστροφῆς των. Συνεπῶς, ἐφ’ ὅσον θὰ προάγωνται ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης δὲν θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ προαχθῶσιν οἱ ἀνίκανοι, ἀλλ’ οἱ ἱκανοί, οἱ ἀποδίδοντες καὶ οἱ πραγματικῶς ἀνδραγαθήσαντες.

§251Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι πρέπει νὰ προάγωνται ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης ἐπ’ ἀνδραγαθίᾳ καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἢ ἀπὸ τοῦ ταγματάρχου καὶ κάτω;

§252Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀντιδιαστολή. Διότι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν εὑρίσκονται συνήθως ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης.

§253Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Μάλιστα! Αὐτὸ ἤθελα.

§254Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Μέχρι τοῦδε, τοὐλάχιστον, οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ δὲν εὑρίσκοντο ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης, ἴσως ὅμως εἰς μελλοντικοὺς πολέμους νὰ εὑρίσκωνται ἐπὶ τοῦ πεδίου τῆς μάχης καὶ ἐκεῖνοι.

§255Ν. ΖΕΡΒΑΣ. Εἶσθε πολεμιστὴς ὅπως καὶ ἐγὼ καὶ ἀσφαλῶς θὰ ἔχητε κάποιαν γνώμην. Δὲν εἴδατε κατὰ τὸν Ἀλβανικὸν πόλεμον ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι νὰ εὑρίσκωνται μετὰ τῶν πρώτων τμημάτων εἰς τὴν πρώτην γραμμήν;

§256Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Ἴσως νὰ μὴ ἐξηγήθην ἐπαρκῶς διότι γνωρίζω ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐφονεύθησαν εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, τὸν συνταγματάρχην Φρεζῆ καὶ τὸν Ζωΐδην. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἰς τὸν σύγχρονον πόλεμον οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ στελεχώσουν τὸν στρατόν, οἱ ἡγήτορές του θὰ πρέπει νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν πρώτην γραμμήν. Κύριοι βουλευταί, ἡ χώρα μας μικρὰ καὶ πτωχή, ὅπως εἶναι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μισθοδοτήσῃ καὶ νὰ διαθρέψῃ στελέχη, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπανδρώσωμεν ὁλόκληρον τὸν ἐν πολέμῳ στρατόν μας. Τὸ ¼ ἢ τὸ ⅕ τῶν στελεχῶν ἀποτελεῖται ἀπὸ μονίμους ἀξιωματικούς, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ¾ ἢ ⅘ ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἐφέδρους. Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ—καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων ἐκ τῆς Βουλῆς—νομίζω ὅτι ἀνήκουν εἰς αὐτούς, ὑπηρετήσαντες εἰς τὰς κατωτέρας διοικήσεις τοῦ στρατοῦ μας, εἴτε ὡς διοικηταὶ λόχων, εἴτε ὡς διμοιρῖται, ἀπέδωσαν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον καὶ εἰς ὅλους τοὺς πολέμους, τοὺς ὁποίους διεξήγαγεν ἡ χώρα μας τὰ μέγιστα. Δὲν θὰ πρέπει ποτὲ νὰ λησμονηθοῦν καὶ νομίζω ὅτι θὰ πρέπει οἱ κάλλιστοι ἐκ τούτων καὶ μάλιστα οἱ τῶν κλάσεων 1935 καὶ ἐντεῦθεν νὰ μείνουν εἰς τὸν στρατόν. Καὶ ὡς πιστεύω, θὰ δυνηθοῦν νὰ προσφέρουν πολλά, διότι οἱ μόνιμοι ἀξιωματικοὶ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν σχολῶν δὲν γνωρίζουν τόσον τὴν κοινωνίαν ὅσον αὐτοὶ (τὴν γνωρίζουν) καὶ συνεπῶς δὲν δύνανται νὰ γνωρίζουν τοὺς στρατιώτας καὶ νὰ ἀντιλαμβάνωνται τὴν ψυχὴν αὐτῶν. Φρονῶ ὅτι πρὸς τιμὴν τῶν ἐφέδρων καὶ διὰ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, θὰ πρέπει τινὲς νὰ παραμείνουν εἰς τὸν στρατόν.

§257Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας.

§258Α. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ. Καταλήγων φρονῶ ὅτι ἓν σπουδαιότατον πρόβλημα εἶναι τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον θὰ πρέπει νὰ προσέξωμεν ἰδιαιτέρως. Τοῦτο ἀφορᾷ οὐ μόνον τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἐνόπλων δυνάμεων τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἀσφαλείας. Εἶναι τὸ πρόβλημα τοῦ μισθοῦ. Καὶ λέγω ὅτι ἐὰν πρόκειται ὅλοι νὰ πεινάσωμεν, θὰ πρέπει εὐχαρίστως νὰ τὸ δεχθῶμεν. Διότι εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ ἀνεύρωμεν τοὺς πόρους, εἴτε ἐκ τῆς χώρας μας, εἴτε ὁθενδήποτε, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συντηρήσωμεν κατὰ τὸν καλλίτερον τρόπον τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ μας καὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεών μας. Εἶναι ἄλλως τε ἀπαράδεκτον ἀπὸ ὁλόκληρον τὴν χώραν οἱ ἄνδρες μας, οἱ ὁποῖοι ὡς Ἀκρίται φυλάσσουν τὴν ἀκεραιότητα αὐτῆς νὰ πεινοῦν καὶ νὰ ὑποφέρουν. Δὲν εἶναι παραδεκτὸν ἐπίσης ἀξιωματικοὶ καὶ ἄνδρες τῆς Ἀσφαλείας μας νὰ σκοτώνωνται καθημερινῶς ἐμπλεκόμενοι μὲ τοὺς ἀναρχικοὺς καὶ αἱ οἰκογένειαί των νὰ πεινοῦν καὶ νὰ γυμνητεύουν. Πρέπει ἐξ οἱασδήποτε πλευρᾶς νὰ εὑρεθοῦν τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθοῦν, διὰ νὰ τοὺς διαθρέψωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἓν ἄλλο θέμα, ὡς συμπλήρωμα, θέλω νὰ τονίσω. Εἶναι τὸ θέμα τῶν συντάξεων. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἀπῆλθον ἐκ τοῦ στρατοῦ ἐκ διαφόρων λόγων καὶ ἐκ τῶν πολιτικῶν μεταλλαγῶν ἐπανῆλθον, καὶ ἐνῷ εἶχον ἀποχωρήσει μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀπεστρατεύθησαν μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιστρατήγου. Εἶχον δηλαδὴ μίαν ὑπηρεσίαν πενταετῆ πραγματικὴν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ἐν τούτοις ἤδη συνταξιοδοτοῦνται ὡς ἀντιστράτηγοι. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀδικοῦμεν τὴν νοημοσύνην τοῦ λαοῦ μας παρέχοντες εἰς αὐτοὺς συντάξεις ὁμοίας μὲ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ τριακονταετίαν καὶ τεσσαρακονταετίαν ὁλόκληρον ἐν τῷ στρατεύματι. Πρέπει ἡ σύνταξις νὰ ἀπονέμηται ἀναλόγως τῶν ἐτῶν τῆς πραγματικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ στρατεύματι. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικούς μας, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑψώσωμεν τὰς συντάξεις, ὥστε αὗται νὰ ἐπαρκοῦν πρὸς συντήρησιν αὐτῶν καὶ τῆς οἰκογενείας των. Κύριοι βουλευταί, αἱ στιγμαὶ τὰς ὁποίας διέρχεται τὸ Ἔθνος μας, μετὰ ἕνα πόλεμον συντριπτικὸν καὶ μετὰ μίαν κατοχὴν ἔτι συντριπτικήν, εἶναι ὀδυνηραί. Ἐνῷ κατὰ τὸν πόλεμον οἱ πάντες ἠξίουν νὰ ἀποδώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα, ἐν εἰρήνῃ,—ἐὰν δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι σήμερον διατελοῦμεν ἐν εἰρήνῃ—οἱ πάντες μᾶς ἐλησμόνησαν καὶ λιβανίζονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς κατεπρόδωσαν, μᾶς κατεπάτησαν, μᾶς καθύβρισαν καὶ ἠσέλγησαν ἐπὶ τοῦ πτώματός μας καὶ δυστυχῶς ὑποστηρικταὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐξελιπάρουν τὴν 20 Ἀπριλίου 1941 νὰ σταματήσωμεν καὶ ἐπ’ ὀλίγα ἔστω λεπτὰ τὰς μηχανοκινήτους φάλαγγας τῶν Γερμανῶν, διότι ἐγνώριζον ὅτι ἤρχετο ἡ σειρά των. Τώρα ἀντὶ νὰ μᾶς προσέξουν, μᾶς ὑβρίζουν καὶ μᾶς ἀποκαλοῦν φασίστας ἡμᾶς τοὺς διατρήτους ἐκ τραυμάτων τοῦ φασισμοῦ καὶ δὲν εἶναι φασίσται, ἀλλὰ δημοκράται οἱ Βούλγαροι. Διερχόμεθα λοιπὸν κρισίμους στιγμάς, στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας πάντες οἱ ἔχοντες ἐθνικὴν συνείδησιν θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἡνωμένοι καὶ θὰ πρέπει νὰ καταπαύσῃ οἱαδήποτε ἀντίθεσις μεταξὺ ἡμῶν. Δὲν ἔχομεν διαφοράς. Ἕν θὰ πρέπει νὰ εἶναι τὸ μέλημά μας, ἡ πατρίς μας καὶ τὸ συμφέρον αὐτῆς. Ἐὰν θέλωμεν, κύριοι βουλευταί, νὰ μὴ εἶναι ὁ τόπος οὗτος τὸ πρῶτον τραγικὸν θῦμα, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος, θὰ πρέπει νὰ εἴμεθα ἡνωμένοι καὶ νὰ συγκροτήσωμεν καὶ διατηρήσωμεν στρατὸν ἰσχυρόν. Καὶ τότε θὰ εἴμεθα πάντες βέβαιοι, ὅτι ἡ πατρίς μας καὶ θὰ σωθῇ καὶ θὰ δοξασθῇ. (Χειροκροτήματα).

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ ὡμίλησαν ἤδη εἴκοσι τέσσαρες συνάδελφοι, ἡ ὥρα δὲ εἶναι προχωρημένη, νομίζω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ τὰς 5.30′ μ.μ. τῆς σήμερον, νὰ προηγηθοῦν δὲ οἱ κύριοι Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἂν κατόπιν ἡ Βουλὴ θεωρῇ, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλήσουν καὶ ἄλλοι ρήτορες, ἵνα διαφωτίσουν ἔτι περισσότερον τὴν Βουλήν, δὲν ἔχουν παρὰ νὰ ὁμιλήσουν.

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5.30′ τῆς σήμερον. (Ὥρα 2.10′ Πρωϊνή)