1946.05.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8η

Πέμπτη 23 Μαΐου 1946

Προεδρία κ. Ι. ΘΕΟΤΟΚΗ

(ὥρα 5.50′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ ἐπικύρωσις τῶν πρακτικῶν τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς Νέας Ζηλανδίας. «Ἰωάννην Θεοτόκην Πρόεδρον Βουλῆς Ἀθῆναι–Ἑλλὰς Τὸ ψήφισμά σας εὗρε τὴν Βουλήν μας πρὸς τὸ παρὸν ἐν διακοπῇ. Μὰρκ Φάγκαν Σπῆκερ Νομικὸς Σύμβουλος» Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναφορὰς καὶ τηλεγραφήματα.

§2Γ. ΔΡΟΣΟΣ. (Γραμματεὺς Προεδρείου). — Τὸ Τέταρτον Ἐθνικὸν Πανελλήνιον Συνέδριον Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ ζητεῖ τὴν ἵδρυσιν Ὑφυπουργείου Ἀναπήρων καὶ Θυμάτων Πολέμου καὶ ἑνιαίαν καὶ σταθερὰν καθοδήγησιν τοῦ ἀναπήρου, ὅστις ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ἔρμαιον κάθε ἀναρχικῆς προπαγάνδας. — Ὁ Σύνδεσμος Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ ζητεῖ ὅπως διὰ Νόμου διενεργηθῇ ἕνωσις ἀποστράτων ἀξιωματικῶν Βασ. Ναυτικοῦ, ἔχουσα τὸ κῦρος τοῦ Ὀργανισμοῦ Δημοσίου Δικαίου ὡς ἐδημιουργήθησαν τοιαῦται καὶ εἰς τὰ λοιπὰ Πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. — Ἡ ἐπισιτιστικὴ Ἐπιτροπὴ Θυματιουπόλεως Θεσσαλονίκης παραπονεῖται δι’ ἄδικον μέτρον πληρωμῆς ἐπικουρικῆς μερίδος. — Οἱ Καπνεργάται Κομοτηνῆς παραπονοῦνται δι’ οἰκτρὰν κατάστασιν καὶ ζητοῦν τὴν συνέχισιν καταβολῆς ἐπιδομάτων καὶ ἔγκρισιν πόρων Τ.Α.Κ. — Ἡ Συνέλευσις τῶν μελῶν σωματείων στιβαδόρων Καβάλλας ζητεῖ αὔξησιν ποσοστῶν εἰς 10% ὑπὲρ δικαιούχων καπνεργατῶν βάσει Συντακτικῆς Πράξεως 106 καὶ κατάθεσιν συναλλάγματος ἐκποιήσεως διασωθέντων καπνῶν. — Ἡ Ἕνωσις πολεμιστῶν πολέμου 1940–41 Ἀχαΐας ἐκφράζει ἀπόλυτον ἱκανοποίησιν δι’ ἐνεργείας ἁπάντων Βουλευτῶν ὑπὲρ τῶν δυναστευομένων Βορειοηπειρωτῶν. — Ὁ Συνασπισμὸς Ἐθνικῆς δράσεως Βορείου Ἑλλάδος ἐκφράζει ἀγανάκτησιν Μακεδονικοῦ Λαοῦ κηδεύοντος σήμερον πρόσφατα θύματα ἀναρχικῶν καὶ ζητεῖ τὴν ἐμπέδωσιν τάξεως καὶ ἄμεσον ἐφαρμογὴν ἀποφασιστικῶν μέτρων. — Ἡ Γενικὴ Συνέλευσις Σωματείων καπνεργατῶν Καβάλλας ζητεῖ αὔξησιν ποσοστοῦ εἰς 10% βάσει Συντακτικῆς Πράξεως 106 καὶ κατάθεσιν συναλλάγματος ἐξ ἐκποιήσεως διασωθέντων καπνῶν. — Ὁ Γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Δραγάνου Πατρῶν παραπονεῖται διὰ μελετωμένην ἀπόλυσιν αἱρετῶν μελῶν διοικητικοῦ συμβουλίου Ἀγροτραπέζης. Κατάδικοι Νομοῦ Ἐδέσσης 4)1945 Συντακτικῆς Πράξεως διαμαρτύρονται διὰ κατασυκοφάντησίν των ὑπὸ Κ.Κ.Ε. καὶ δηλοῦν ὅτι ὑπῆρξαν πάντοτε Ἕλληνες ἐκπληρώσαντες καθῆκον των κατ’ ἀγώνας Ἔθνους καὶ παρακαλοῦν ν’ ἀποδοθῇ δίκαιόν των. — Κρατούμενοι φυλακῶν Καλλιθέας βάσει Συντακτικῆς Πράξεως 6)1945 διαμαρτύρονται διὰ τὴν κράτησίν των ὡς δοσιλόγων καὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τῆς Συντακτικῆς Πράξεως καὶ ἀπονομὴν δικαιοσύνης. —Ὁ Σύλλογος Ἐφέδρων Ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως τακτοποιηθῇ τὸ τὸ ζήτημά των, καὶ ζητεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐξαναγκασθέντων εἰς ἀπόλυσιν κατὰ τὴν ἀνώμαλον περίοδον κλπ. —Τὸ Σωματεῖον ὑποδηματεργατῶν συνοικίας Ψυρρῆ– Ἀθηνῶν καταγγέλλει τὴν προσφυγὴν τοῦ κ. Μακρῆ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24792 Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως ὡς ἀντεργατικὴν καὶ ἀντεθνικήν. —Τὸ Σωματεῖον ὑποδηματεργατῶν ὁδοῦ Αἰόλου–Ἀθηνῶν καταγγέλλει τὴν προσφυγὴν τοῦ κ. Μακρῆ εἰς τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας κατὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 24792 Ὑπουργικῆς ἀποφάσεως ὡς ἀντεργατικὴν καὶ ἀντεθνικήν. —Ἡ ὀργάνωσις Ἀντιστάσεως Γένους ζητεῖ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς Σῶμα Στρατιωτικόν, καὶ ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐκτελεσθέντων μελῶν αὐτῆς. —Ὁ Ἐμπορ. Σύλλογος Ἀθηνῶν διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ μελετουμένου σχεδίου ἱδρύσεως Ἐμπορικοῦ Ὀργανισμοῦ τῆς Ἑλλάδος ἡ δημιουργία τοῦ ὁποίου θέλει ἀποτελέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τοῦ Οἰκονομικοῦ ρυθμοῦ. —Ὁ Σύλλογος ἐργοληπτῶν Κεφαλληνίας παραπονεῖται διὰ τὴν ἐπὶ κατοχῆς ἀπόλυσιν ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως τοῦ Ταμείου Συντάξεων Μηχανικῶν καὶ Ἐργοληπτῶν τοῦ Μαρίνου Μοντεσάντου, καὶ παρακαλεῖ διὰ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς ἀδικίας καὶ τὸν ἐπαναδιορισμόν του. —Ὁ Βουλευτὴς Τρικκάλων Ἀλέξανδρος Βαμβέτσος ὑποβάλει πρότασιν ψηφίσματος μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως «περὶ προσθήκης μεταβατικῆς διατάξεως εἰς τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος.» —Ὁ Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης Νικόλαος Δαρβέρης ὑποβάλλει πρότασιν ψηφίσματος μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως «περὶ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου Βασιλικῆς Χωροφυλακῆς.» —Ὁ Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης Νικόλαος Δαρβέρης ὑποβάλει πρότασιν ψηφίσματος μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως «περὶ ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου καὶ κρίσεως τῶν στελεχῶν τοῦ Στρατοῦ.»

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ τὰς κάτωθι ἀπαντήσεις εἰς ἐρωτήσεις βουλευτῶν. —Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κ. Π. Μαυρομιχάλης ἀπαντᾶ εἰς τὴν ἐρώτησιν τῶν βουλευτῶν Πειραιῶς κ. κ. Θ. Κιζάνη, Π. Ντεντιδάκη, Ι. Σαββίδη, Δ. Μαρσέλλου, Ε. Ἐμμανουηλίδη καὶ Γρ. Χρυσοστόμου τὰ ἑξῆς. 1. Ἡ ὕπαρξις Ναυτικῆς Διοικήσεως Πειραιῶς καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ταύτης εἶναι εἰσέτι ἀπαραίτητος, διότι ἀποτελεῖ τὸ Κέντρον ἐφοδιασμοῦ τῆς Ναρκαλιευτικῆς ὑπηρεσίας ἧς ἡ ἀποστολὴ ἐνδιαφέρει τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν τῆς χώρας ἐν γένει καὶ δὲν ἀποτελεῖ θέμα ἀποκλειστικῶς ἐνδιαφέρον τὸ Βασιλικὸν Ναυτικόν. 2. Ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ναρκῶν ἐνδιαφέρει ἀμεσότατα καὶ τὸν Λιμένα τοῦ Πειραιῶς ὡς κύριον λιμένα τῆς χώρας. 3. Ἡ μεταφορὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ναυτικῆς Διοικήσεως Πειραιῶς δὲν εἶναι δυνατὴ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς Ν)θμον καθ’ ὅσον ἐλλείψει πιστώσεων καὶ λόγῳ οἰκονομιῶν δὲν κατέστη δυνατὴ ἡ δημιουργία ἀναλόγων ἐγκαταστάσεων εἰς Ν)θμον ἢ Σκαραμαγκᾶ. 4. Τούτου τεθέντος τὸ προσωπικὸν καὶ τὰ γραφεῖα τῆς Ν. Διοικήσεως δέον κάπου νὰ στεγασθοῦν. 5. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημαρχιακὸν Μέγαρον κατ’ ἐπανάληψιν τὸ Βασιλικὸν Ναυτικὸν ἐζήτησε, παρὰ τοῦ Δήμου Πειραιῶς τὴν ὑπόδειξιν ἑτέρου καταλλήλου οἰκήματος πλὴν εἰς μάτην. 6. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς ἐγκαταστάσεις τοῦ ἀθλητικοῦ Σωματείου «Ὀλυμπιακὸς» εἰς τὸν λιμενίσκον Μουνιχίας αὗται ἐγκατελείφθησαν ἐρειπωμέναι ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ, ἀνοικοδομήθησαν σχεδὸν ἐκ θεμελίων δαπάναις τοῦ Β. Ν. διὰ νὰ χρησιμεύσουν ὡς ναυτῶνες ὄχι μόνον διὰ τὴν Ν.Δ.Π. ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας ὡς π.χ. τὸ προσωπικὸν τοῦ Λιμεναρχείου Πειραιῶς. 7. Πάντως τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Ναυτικοῦ ἔχει ἤδη ἀποφασίσει τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν συγκέντρωσιν ὅλων τῶν Ν. Ὑπηρεσιῶν Πειραιῶς εἰς Ν)θμον καὶ Σκαραμαγκᾶ. — Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Π. Χατζηπᾶνος εἰς τὴν ἀπὸ 17)5)46 ἐρώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Τρικάλων κ. Ἀλεξάνδρου Βαμβέτσου, ἀπαντᾶ τὰ ἑξῆς. 1) Μετὰ τὴν ἔκδοσιν, λόγῳ τῆς μειώσεως τοῦ ὁρίου ἡλικίας, τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἦτο γεγονὸς ὅταν ἀνελάβομεν τὸ Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, ἐπεμελήθημεν, βάσει τούτων, τῆς τακτοποιήσεως τοῦ ὅλου Δικαστικοῦ ζητήματος τῆς Χώρας. Τὸ Δικαστικὸν ζήτημα παρουσίαζε τοιαύτην περιπλοκὴν ὡς ἐκ τῶν γνωστῶν συνεπειῶν τῶν Νομοθετικῶν μέτρων τοῦ Δεκεμβρίου 1945 καὶ τῆς ἐπακολουθησάσης ἐφαρμογῆς των, ὥστε, σὺν τῇ ἐκτελέσει τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἐχρειάζετο καὶ ἡ λῆψις διοικητικῶν παραλλήλων μέτρων πρὸς ἀποκατάστασιν καὶ τῆς διοικητικῆς τάξεως εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς Δικαιοσύνης. Πρὸς μετάβασιν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας εἰς τὴν νομιμότητα καὶ τὴν διοικητικὴν τάξιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τακτοποίησιν καὶ ἄμβλυνσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἀνωμαλίας, ἐλήφθη νομοθετικὴ μέριμνα. Τοῦτο ἔγινε διὰ τῶν ἀπὸ 2 Μαΐου καὶ 10 Μαΐου νομοθετικῶν διαταγμάτων, τῶν ὁποίων ἡ ταχίστη ἔκδοσις ἀναγκαίως ἐπεβάλλετο. Τὰ νομοθετικὰ ταῦτα διατάγματα συντόμως θὰ ζητήσωμεν νὰ κυρώσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τότε νὰ γίνῃ ἡ ἐξέτασις τῶν δι’ αὐτῶν ληφθέντων μέτρων ὑπὸ ταύτης. Ἐκ τοῦ πρώτου τῶν νομοθ. διαταγμάτων ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς του ἐκθέσεως προκύπτει, ὅτι τὴν ἀρχὴν συνταγματικῆς νομιμότητος, τὴν ὁποίαν διέγραψαν αἱ γνωσταὶ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἐπεβεβαιώσαμεν καὶ διὰ τῶν ἄνω νομοθετημάτων ὡς ἀποδεχόμενοι καί υἱοθετοῦντες αὐτήν. Συμφδὰ τούτοις ἐξεδώσαμεν τὰ διατάγματα ἀκυρώσεως τῶν τοιούτων περὶ ἀπολύσεως λόγῳ ὁρίου ἡλικίας, εἴτε ταῦτα εἶχον ἀκυρωθῇ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, εἴτε ὄχι. Ὡς πρὸς τὴν ἀκύρωσιν τῶν διαταγμάτων προαγωγῆς ἠκολουθήσαμεν τὴν ὁδὸν τῆς αὐστηρᾶς τηρήσεως τοῦ Καταστατικοῦ χάρτου, ρητὴ διάταξις τοῦ ὁποίου ἀναθέτει εἰς τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον τοιαῦτα θέματα καὶ προεβλέψαμεν νὰ ἐπιληφθῇ συντόμως τοῦτο, ἀνασυγκροτούμενον κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς κειμένους νόμους. Τὸ Α.Δ.Σ. ἀνεσυγκροτήθη ἤδη καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ μέγα ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως, νομιμότητος καὶ διοικητικῆς τάξεως εἰς τὴν Δικαιοσύνην. 2) Δυστυχῶς αἱ μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν Συντακτικαὶ Πράξεις εἶναι τόσον πολλαὶ καὶ εἶναι τόσον σοβαρὰ τὰ θέματα τὰ ὁποῖα ἔθιξαν ἢ ἐρρύθμισαν, ὥστε ἀποτελοῦν ἀντικείμενον σοβαρᾶς μερίμνης τοῦ Ὑπουργείου. Τάχιστα θὰ εἰσαγάγωμεν τὰ μελετώμενα μέτρα ἀντιμετωπίσεως τῶν προκυψασῶν καταστάσεων, μὲ βασικὴν βέβαια γραμμὴν τὴν ἀκύρωσιν τῶν πράξεων αὐτῶν, ἀλλὰ λελογισμένως καὶ πάντοτε διὰ τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μόνην ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσῃ περὶ αὐτῶν.

§4Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Δεσύλλα.

§6Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως «Περὶ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου», διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτης σπουδαιότητος νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ δεσμεύσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸ Κράτος, δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ περάσῃ ὡς σύμβασις καὶ νὰ ἔλθῃ ἐκ τῶν ὑστέρων εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα κυρωθῇ. Δὲν πρόκειται περὶ συνθήκης μεταξὺ δύο Κρατῶν, πρόκειται περὶ μονοπωλήσεως τοῦ ἐμπορίου καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκεται ἐν λειτουργίᾳ ἡ Βουλή, νὰ ληφθῇ μία τοιαύτης σημασίας ἀπόφασις πρὶν ἢ ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις τῶν παραγωγικῶν τάξεων καὶ τοῦ Λαοῦ. Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον καὶ πρὸ πάσης ὑπογραφῆς νὰ ὑποστῇ τοῦτο τὴν βάσανον τῆς συζητήσεως τῆς Βουλῆς.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γενικευθῇ σήμερον ἡ συζήτησις. Θὰ ὁμιλήσητε κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἢ κατ’ ἄλλην ὁρισθησομένην διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ζητήματος συνεδρίασιν.

Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Ὁ κ. Κωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§9Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω διὰ δύο λόγους. Ἐπιθυμῶ ὡς μέλος τῆς Κεντρικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς ΕΚΚΑ καὶ ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ νὰ ἀποτίσω φόρον τιμῆς καὶ ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν Συνταγματάρχην Ψαρρὸν καὶ πρὸς τοὺς ἥρωας τῆς ΕΚΚΑ, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὴν ζωήν των κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος. Ἐπίσης νὰ εὐχαριστήσω ἰδιαιτέρως τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Δημοκρ. Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως Ἐθν. Ἑνότητος καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατενόησε τὰς θυσίας τῆς ΕΚΚΑ καὶ προήγαγε τὸν συνταγματάρχην Ψαρρὸν εἰς ὑποστράτηγον, ὡς πεσόντα εἰς τὸ πεδίον τῆς τιμῆς. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ τὰ θύματα, αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ ἐκείνων ποὺ ἐθυσιάσθησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα τῆς Ἐθνικῆς ἀντιστάσεως καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Κοινοβούλιον νὰ λάβουν προστατευτικὰ μέτρα καὶ νὰ ἐνδιαφερθοῦν διὰ τὴν τύχην αὐτῶν. Νομίζω ὅτι αἱ οἰκογένειαι τῶν ἀπωλεσάντων τὴν ζωήν των, δικαιοῦνται κάποιας καλυτέρας μεταχειρίσεως ἀπὸ τὸ Κράτος. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ ὑπὸ τὴν δευτέραν μου ἰδιότητα νὰ σᾶς ἀπασχολήσω. Ὡς ἰατρὸς ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς αὐτῆς δηλώσεις, ἀντιμετωπίζει τὸ ἔργον τῆς ὑγείας τοῦ λαοῦ μὲ μίαν ἀτυχῆ φράσιν «ἐνδελεχὴς μέριμνα διὰ τὴν ὑγείαν τοῦ Λαοῦ», ποὺ δὲν μᾶς ἱκανοποιεῖ. Τὸ ὑγειονομικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας, ἐνῷ εἶναι μεγίστης σημασίας, ἡμεῖς εἴμεθα γυμνοὶ ἀπὸ ὑγειονομικῆς ὀργανώσεως. Δὲν εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μᾶς ἀναφέρῃ λεπτομερῶς εἰς τὰς δηλώσεις της διὰ τὴν νοσοκομειακὴν καὶ σανατοριακὴν περίθαλψιν, ἀλλ’ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ μᾶς εἴπῃ, πῶς θὰ περισταλοῦν αἱ ἐπιδημίαι, πῶς θὰ περιορισθοῦν οἱ θάνατοι ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν, ἀπὸ τὴν φυματίωσιν καὶ ἀπὸ τὸν ὑποσιτισμόν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον σειρὰν μέτρων, ἀποσκοπούντων εἰς τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ζητημάτων ὑγείας τοῦ Λαοῦ. Θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς νὰ ἠμπορέσωμεν ὅλοι οἱ ἐνταῦθα ὑγειονομικοί, περὶ τοὺς πεντήκοντα, νὰ συζητήσωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὰ ὑγειονομικὰ ζητήματα τῆς Χώρας. Ἡ ἄλλη ἰδιότης μου, ἡ τοῦ βουλευτοῦ Βορείου Ἑλλάδος, μὲ ὑποχρεώνει νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐφαρμόσῃ, μετὰ τὸν οὐσιώδη ἔλεγχον τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἕνα πρόγραμμα πραγματικῆς ἀνασυγκροτήσεως, θὰ παραλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ ἐξ ἴσου καὶ διὰ τὴν Β. Ἑλλάδα, διότι μέχρι σήμερον ἡ Β. Ἑλλὰς δὲν ἔτυχεν ἴσης μεταχειρίσεως, στοργῆς καὶ κρατικῆς μερίμνης. Ἡ Βόρειος Ἑλλάς, ἡ ὁποία πληρώνει ἴσον τίμημα ὑποχρεώσεων, ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ εἰσπράττῃ ἴσον τίμημα δικαιωμάτων (χειροκροτήματα).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαρρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§11Δ. ΣΑΡΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατ’ ἀρχὴν συντάσσομαι μὲ τὴν ἄποψιν τῶν συναδέλφων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάνθησαν ὅτι αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τείνουν εἰς ἀπεραντολογίαν. Πιστεύω ἀπολύτως ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐπιθυμεῖ νὰ χωρήσῃ εὐθέως εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐβαρύνθη διὰ τὴν ἀκατάσχετον φλυαρίαν τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ 15′ μόνον λεπτὰ καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος ἡ φωνὴ τῆς ἐπαρχίας μου. Εἰσερχόμενος διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ὡς ἐκπρόσωπος καὶ ἐντολοδόχος μιᾶς μερίδος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος εἶχον τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν ὅτι προτοῦ νὰ ἀποφασίσῃ τις νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν πολιτικὴν ζωὴν τῆς Χώρας, ὀφείλει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ κατατοπισθῇ ἐπὶ τῶν σοβαρῶν ζητημάτων καὶ προβλημάτων τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸ Ἔθνος καὶ τὴν Βουλήν, ἵνα διὰ τῶν ἀγορεύσεών του ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συντελέσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν εἰς τὴν προαγωγὴν καὶ ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων τούτων ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι ἀπὸ τὰς συζητήσεις τὰς ὁποίας παρηκολούθησα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, μετέβαλα γνώμην καὶ συνεπέρανα ὅτι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἀνήρ, — τοῦτο μάλιστα τὸ δικαίωμα μοῦ τὸ ἔδωσεν ἡ ἀντιπολίτευσις — ὀφείλει κατὰ πρῶτον λόγον νὰ σπουδάσῃ ἠθοποιΐαν.

§12ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔπρεπε νὰ σπουδάσετε, κύριε συνάδελφε.

§13Γ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἔχει ἀνάγκην ρητορικῶν σχημάτων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ρητορικῶν ἐξάρσεων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔχει οὔτε ἀνάγκην ἠθικῶν ἐνθαρρύνσεων, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ποιητικῶν λυρισμῶν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἀνάγκην θετικισμοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἀνάγκην δημιουργηκότητος, ὅπως χαρακτηριστικῶς ἐτόνισεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει ἀνάγκην πολιτικῆς ἀνωτερότητος διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπιτυχῶς τὰ σοβαρὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα τὸν ἀπασχολοῦν καὶ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν δικαίωσιν τῶν θυσιῶν του κατὰ τὴν κρίσιμον ταύτην περίοδον τῆς ἱστορίας μας. Συνεπῶς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς σήμερον ἀξιοῖ σοβαρώτατον χειρισμὸν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας, τοὐλάχιστον μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τῆς εἰρήνης ὑπὸ τῶν Συμμάχων. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς παρακολουθεῖ τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας καθ’ ὅλην τὴν πολιτικὴν αὐτῶν ζωήν, τοὺς παρακολουθεῖ αἰσθητώτερα ἀλάνθαστα. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς παρακολουθεῖ τοὺς πολιτικοὺς αὐτοῦ ἡγέτας καθ’ ὅλην αὐτοῦ τὴν ζωήν, τοὺς παρακολουθεῖ δὲ προσφάτως κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον καὶ τοὺς παρακολουθεῖ ὁσημέραι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι εὐφυής. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα βλέπει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἶναι ὅτι τὰ διάφορα ζητήματα καὶ εἰδικώτερον τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακόν, ἄλλως ἐτέθη κατὰ τὴν προεκλογικὴν περίοδον καὶ ἄλλως τίθεται σήμερον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς διαπιστώνει ὅτι ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος ἐξουσίας, τινὲς ἐκ τῶν πολιτικῶν ἡγετῶν ἔθεσαν τὸ ζήτημα ἕξεις ἀφίξεις σήμερον, ὅτε ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀπεφάνθη καὶ ἔδωσε τὴν ἐξουσίαν εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους τὴν ἔδωσε καὶ οἱ πολιτικοὶ ἡγέται τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔδειξαν ὅλον τὸν φανατισμὸν ἐν ὅλῃ του τῇ μεγαλοπρεπείᾳ. Κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶναι ἔργον εὐχερές, ὅταν θέσῃ ὡς ἀντικειμενικὸν αὐτῆς σκοπὸν τὸ νὰ ἀποτελέσῃ τροχοπέδην εἰς τὸ κυβερνητικὸν ἔργον. Εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην μία ἰσχυρὰ φαντασία καὶ ἕνας ἐπιδέξιος χειρισμὸς τοῦ λόγου εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ἡ ἀντιπολίτευσις τὸ ἀρνητικὸν καὶ φθοροποιόν τῆς ἔργον. Ἀλλὰ ἡ ἀντιπολίτευσις ἔχει καὶ ἔργον δυσχερές, ὅταν θέσῃ ὡς ἀντικειμενικὸν σκοπόν, ὅτι ὀφείλει νὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἀσφαλιστικὴν δικλεῖδα ἐναντίον τῶν ἑκουσίων ἢ ἀκουσίων ἐκτροπῶν τῆς Κυβερνήσεως, τόσον ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν κειμένων νόμων, ὅσον καὶ τῶν ἐκτροπῶν αὐτῆς ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν ζητημάτων τῆς χώρας. Εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπαιτεῖται καὶ σύνεσις καὶ ἀνωτερότης, ἵνα τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἔχῃ ἀποτέλεσμα δημαγωγικὸν ἐν τῇ διακυβερνήσει τῆς χώρας. Ὁ χρόνος δὲν ἐπιτρέπει νὰ ἐξετασθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θίξω τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας τῆς ὑπαίθρου, ὅπως ἐτονίσθη ἀπὸ ὅλους σχεδὸν τοὺς ρήτορας ὅτι τίθεται σήμερον ἐνώπιόν μας εἰς τὴν πρώτην σειρὰν τοῦ ἐπείγοντος. Κύριοι εἰς τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὰς ἀπόψεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἰδικώτερον μὲ τὴν ἄποψιν τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ καὶ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὡς καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος τοῦ ὁποίου ὁ μὲν τίτλος τοῦ Κόμματος εἶναι ὄντως ἑνωτικός, ἔχω δὲ τὴν γνώμην ἀπὸ ὅσα τοὐλάχιστον γνωρίζω, ὅτι αἱ πράξεις καὶ οἱ λόγοι τοῦ Ἀρχηγοῦ εἶναι ἀπολύτως διαιρετικοί. Ἀπεφάνθη ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐκτὸς πολιτικῆς, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀντίθετον γνώμην, οὐδεὶς θὰ εὑρεθῇ νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς. Τί ἔπραξεν ὁ πιστεύων τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος καθ’ ὅλην τὴν πολιτικὴν σταδιοδρομίαν του καὶ ὅταν μάλιστα ἦτο ὑπεύθυνος ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ νὰ κρατήσῃ τὸν στρατὸν ἐκτὸς πολιτικῆς καὶ μάλιστα, κύριοι βουλευταί, εἰς περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπέρ ποτε ἄλλοτε ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς εἶχεν ἀνάγκην νὰ παραμείνῃ ἐκτὸς πολιτικῆς, διὰ νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ ἀπελευθερώσῃ τὴν ὑπόδουλον Πατρίδα; Τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, κύριοι, χρονολογούμενον ἀπὸ τριάκοντα ἐτῶν καὶ πλέον ἔχει καταστῆ πολύπλοκον καὶ ἀκανθῶδες καὶ ἀποτελεῖ πράγματι τὴν γάγγραιναν τοῦ στρατοῦ. Αὐτὸ εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ στρατὸς ἔχει ἀνάγκην ἡγεσίας καὶ πρέπει νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος, ὥστε ὁ στρατὸς νὰ ἀποκτήσῃ τὴν ἡγεσίαν του καὶ περὶ αὐτοῦ νομίζω ἡ Βουλὴ εἶναι ἀπολύτως σύμφωνος. Δὲν διαφωνοῦμεν, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ ὅρου ἡγεσία. Κατὰ τὴν γνώμην μας ἡγεσία δὲν εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία συλλαμβάνει ἀποφάσεις ἢ ἔχει ἰσχυρὰν φαντασίαν. Ἡ ἀξία τῆς ἡγεσίας ἔγκειται εἰς τὴν δυνατότητα νὰ ὑλοποιήσῃ τὰς συλλαμβανομένας ἀποφάσεις εἰς ἔργα. Καὶ εἰς μὲν τὴν πρώτην περίπτωσιν, εἰς τὴν σύλληψιν ἀποφάσεων, δὲν χρειάζεται τίποτε ἄλλο· παρὰ φαντασία καὶ ἴσως ἕνας πλοῦτος γνώσεων ἀπεριόριστος, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ δεύτερον, ἡ ὑλοποίησις τῶν ἀποφάσεων, εἶναι ἀνάγκη νὰ προϋπάρχῃ ἡ δύναμις, ἡ πραγματικὴ εὐθυκρισία καὶ ἡ ψυχικὴ δύναμις, νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ἡ ἡγεσία τὴν ψυχικὴν νὰ ὑλοποιῇ τὰς ἀποφάσεις εἰς ἔργα. Καὶ ἐὰν μὲν πιστεύωμεν εἰς τὴν ἀρχὴν ταύτην, τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος, διὰ τὴν λύσιν τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ποῖοι εἶναι οἱ ἡγήτορες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προπαρασκευάσαντες τὸν στρατὸν καὶ καταστάντες πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν κατὰ 10% φυματικοί, ποῖοι εἶναι οἱ ἡγήτορες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τὸν στρατὸν εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἐδημιούργησαν τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος; Ἐρωτῶ ποῖοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς ἤρθησαν εἰς τὸ ὕψος των καὶ ἔπραξαν τὸ καθῆκον των, ὅτε δὲν ἴσχυον οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι καὶ κανονισμοὶ καὶ ἐπειδή, ἔστιν ὅτε, τὰ διάφορα προβλήματα λύονται καὶ διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς, ἐρωτῶ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν ποῖοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι διέλυσαν τὸν στρατὸν εἰς τὴν Μ. Ἀνατολήν; Ἐὰν λοιπὸν ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις καὶ τὰ ἔργα τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος εἶναι πραγματικά, ἔ, τότε νομίζω ὅτι αὐτὸ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν διὰ τὴν λύσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι ἡ Δʹ Ἀναθεωρητικὴ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων αἰρομένη ὑπεράνω τῶν περιστάσεων θὰ ἐπιτελέσῃ ἔργον ἱστορικόν, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ λύσῃ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα ὁλοσχερῶς. Δὲν πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ φεισθῶμεν οὐδενός. Εἶναι γνωστὸν ποῖοι ἀξιωματικοί, ἔπραξαν τὸ καθῆκον των ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἀνήκουν, διότι ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ περιωπῆς, τῶν ὁποίων τὰ φρονήματα ἀνήκουν πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ταύτην, ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἀξιωματικοὶ περιωπῆς τῶν ὁποίων τὰ φρονήματα ἀνήκουν εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην. Μετὰ τὴν λύσιν τοῦ στρατιωτικοῦ προβλήματος ἡ Βουλὴ νὰ θεσπίσῃ θεμελιώδη διάταξιν τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀξιωματικὸς συμμετασχὼν εἰς κίνημα δὲν ἔχει δικαίωμα χάριτος, οὔτε παρὰ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος καὶ ἐὰν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι συμμετέσχον εἰς κίνημα ὑποστοῦν τὰς κυρώσεις τῶν στρατοδικείων ἐντὸς 24 ὡρῶν, τότε ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς θὰ παραμείνῃ ὄντως ἐκτὸς πολιτικῆς. Καὶ τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θέσω ἐνώπιον ὑμῶν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐν ὀνόματι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τῆς ὑπαίθρου, εἰδικώτερον δὲ τοῦ Μακεδονικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰς σφαγὰς καὶ τὰ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα συνεχίζονται κατ’ αὔξουσαν πρόοδον εἰς βάρος τοῦ λαοῦ τῆς ὑπαίθρου ἀπὸ τὰ ἀναρχικὰ στοιχεῖα τῆς χώρας. Κύριοι βουλευταί, θέτω ὑπ’ ὄψει σᾶς σειρὰν ἐγκλημάτων, τὰ ὁποῖα διεπράχθησαν εἰς χρονικὸν διάστημα περιλαμβανόμενον μεταξὺ ὀλίγων ἡμερῶν πρὸ καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Δὲν θὰ σᾶς κατονομάσω τὰ ὀνόματα καὶ τὰ χωρία, ἀλλ’ εἶναι ὑπὲρ τὰ τριάκοντα ἐγκλήματα εἰς διάστημα εἴκοσιν ἡμερῶν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μὲ τὰς ἐκλογὰς ἀπεφάνθη καὶ ἠθέλησε, νὰ λύσῃ ἡ Κυβέρνησις ἢ μᾶλλον ἡ Βουλὴ ἀπολύτως τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας. Ἐν τούτοις ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἰδίως τῆς ὑπαίθρου ἐξακολουθεῖ πάντοτε νὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τὸ φάσμα τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἡμεῖς εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἴσως καὶ κυβερνητικὰ ὄργανα ὑπεύθυνα, ἀρκούμεθα εἰς διαπιστώσεις. Διαπιστώνομεν ὅτι τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα παρέμεινεν ἐκτὸς τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ διατηρήσῃ τὸν ἐπαναστατικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα. Διαπιστώνομεν ἐκεῖνο. Διαπιστώνομεν τὸ ἄλλο. Ἀλλὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν τὸν ἐνδιαφέρουν αἱ διαπιστώσεις. Τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τὸν ἐνδιαφέρουν τὰ πρακτικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ νὰ ἀσφαλίσουν τὴν ζωήν του. Ἐγένοντο τεράστια σφάλματα, κύριοι συνάδελφοι. Πολλὲς φορὲς ὄργανα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντεταλμένα διὰ τὴν ἀσφάλειαν, εἰς τὰς πράξεις των καὶ τὰς ἀποφάσεις των δίδουν ἐξαιρετικὸν χαρακτῆρα ἐνδιαφερόμενα περισσότερον ποία θὰ εἶναι ἡ ἀπήχησίς των εἰς τὴν ἀντιδραστικὴν μερίδα καὶ τὸν τύπον τῶν πράξεων καὶ τῶν ἀποφάσεών των αὐτῶν καὶ δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει τὸ δρᾶμα τὸ ὁποῖον συντελεῖται εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὥστε νὰ προβῶσιν εἰς τὰς ἐνεργείας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι θὰ προσδώσουν ἀσφάλειαν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Καὶ γίνεται καὶ κάτι χειρότερον. Καταναλισκόμεθα εἰς πολυώρους συζητήσεις μὲ ἐπιτροπὰς ἀντιδραστικὰς αἱ ὁποῖαι καλὰ καὶ σώνει θέλουν νὰ μᾶς πείσουν ὅτι ἡμεῖς ἀσκοῦμεν τρομοκρατίαν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὰ μέτρα πρέπει νὰ εἶναι πρακτικά. Δὲν πρέπει νὰ κατακλύζωνται οἱ ὑπουργικοὶ θάλαμοι καὶ τὰ παρασκήνια τῆς πολιτικῆς διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας. Πρέπει νὰ κλειδωθοῦν τὰ γραφεῖα καὶ νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας. Πρέπει, κύριοι βουλευταί, νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας τῆς ὑπαίθρου, διότι ὁ Λαὸς εὑρίσκεται εἰς πραγματικὴν ἀπόγνωσιν καὶ ὅταν βλέπῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν παρατεινομένην «δυοῖν θάττερον» θὰ πράξῃ: ἢ θὰ ἀποκτήσῃ συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων του καὶ τότε θὰ συντρίψῃ καὶ ἡμᾶς μελλοντικῶς, τοὺς ὁποίους δικαιολογημένως θὰ μᾶς ἀποκαλέσῃ ὡς καρκινώματα τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ θὰ συντρίψῃ ἔτι σκληρότερον τὰ νεοπλάσματα τὰ ὁποῖα περιαγάγει ἡ βία καὶ τὸ ἔγκλημα καὶ θὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, δηλαδὴ τῶν τοῦ οἴκου του ὁ ἴδιος καὶ ἐπειδὴ αὐτὸς εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δίδει ὑπόστασιν εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἔθνους καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ θεματοφύλαξ ὅλων τῶν ἐθνικῶν ἀρχῶν καὶ τῶν παραδόσεων τῆς φυλῆς μας, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁ ὁποῖος πραγματικῶς στηρίζει καὶ οἰκογένειαν καὶ θρησκείαν, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, λέγω, θὰ εὑρίσκηται ἐν πλήρει δικαίῳ ἐὰν ἀναγκασθῇ νὰ ἀναλάβῃ ὁ ἴδιος τὴν διαχείρισιν τοῦ οἴκου του. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλομεν νὰ πράξωμεν τὸ καθῆκον μας καὶ νὰ δώσωμεν ἀσφάλειαν εἰς τὸν Λαόν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ εἴμεθα ἀνάξιοι αὐτοῦ ἀντιπρόσωποι. Κύριοι βουλευταί, δηλῶ κατηγορηματικῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι θὰ παρακολουθήσω τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς τάξεως καὶ ἀσφαλείας τοῦ οἴκου μας καὶ ἂν μετὰ τὴν παρέλευσιν ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος δὲν συντελεσθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ἔργον καὶ δὲν ἐμπεδωθῇ ἡ ἀσφάλεια, ὁμολογῶ κατηγορηματικῶς καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι θὰ ἐγκαταλείψω τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ θὰ ἐπανέλθω εἰς τὸν τόπον μου, διότι τότε μόνον θὰ ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἀναπαυμένην (χειροκροτήματα).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Σταμούλης ἔχει τὸν λόγον.

§15Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνελθὼν εἰς τὸ ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα, δὲν προτίθεμαι νὰ ἀπασχολήσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν ἐπὶ θεμάτων ἐξαντληθέντων. Σημειῶ μόνον τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ ἐπικρίσει τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὅλα τὰ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κόμματα, ὁλόκληρον τὸ Σῶμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀξιώσεως τῶν ἐπανορθώσεων διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ἐπέφερον εἰς τὴν χώραν αἱ βαρβαρικαὶ ὀρδαί, ἀπετέλεσαν ἓν ἑνιαῖον καὶ ἀρραγὲς μέτωπον πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν θεμάτων τούτων. Ἐξεδηλώθη ποιά τις διστακτικότης ἢ μᾶλλον ποιά τις ἐπιφύλαξις ὡς πρὸς τὴν ἀρτιωτέραν ἐκπροσώπησιν καὶ διαχείρισιν τοῦ ζητήματος εἰς τὸ προκαταρκτικὸν στάδιον τοῦ συνεδρίου τῆς εἰρήνης. Πάντως τοῦτο ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὅτι παλαίομεν καὶ καλούμεθα νὰ παλαίσωμεν πρὸς αὐθάδεις ἀξιώσεις καὶ ἐναντίον ἐπικινδύνων ἐχθρῶν κατὰ τῆς ἐθνικῆς μας ὑποθέσεως. Ἡ ἐκδηλωθεῖσα πάντως ὁμοφωνία τῶν κομμάτων τοῦ Σώματος τούτου ἡ ὁλοκληρωτική, ἀναντιρρήτως συγκινεῖ βαθύτατα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ δημιουργεῖ τὴν πίστιν, ὅτι τὸ Σῶμα τοῦτο ἀντάξιον τῆς ἀποστολῆς του ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐθνικὴν δικαίωσιν. Ἀτυχῶς παρ’ ὅλην ταύτην τὴν χαρὰν καὶ ἱκανοποίησιν τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται τὸ Ἐθνικὸν αἴσθημα ἐκ τῆς τοιαύτης ἀπολύτου ὁμοφωνίας τῶν κομμάτων ἐμφανίζεται ἡ διάσπασις ἐπὶ τοῦ καθεστωτικοῦ, διάσπασις κατ’ ἐμὲ ἀνήκουσα μόνον εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ ὄχι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Κακῇ τῇ μοίρᾳ καὶ ὡς μὴ ὤφειλε κατὰ τὰς κρισιμωτάτας ἐθνικὰς στιγμὰς ἐγεννήθη τὸ καθεστωτικὸν ζήτημα. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιζητήσω εὐθύνας καὶ εὐθυνομένους. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι παρεσύρθημεν πάντες ἀπὸ μιὰν καταχθόνιον ὀργάνωσιν ἡ ὁποία δὲν παρέσυρε μόνον τοὺς Ἕλληνας ἀλλὰ καὶ τοὺς Μεγάλους μας συμμάχους καὶ ἡ ὁποία ἔθεσε συνθήματα εἰς τὰ ὁποῖα ἔπεσαν πάντες θύματα. Ἡ ἐπάρατος αὐτὴ ὀργάνωσις τοῦ ΕΑΜ ὑπῆρξεν ἀφορμὴ νὰ γεννηθῇ κατὰ τὰς ἐθνικὰς ἐκείνας κρισίμους στιγμὰς συζήτησις ἡ ὁποία δὲν προάγει τὰς ἐθνικάς μας ὑποθέσεις. Ἄς μὴ εἴπω μεγάλον λόγον, κ. βουλευταί. Ὁ Θεὸς τῆς Ἑλλάδος ἔσωσεν ἡμᾶς καὶ τὴν Πατρίδα ἀπὸ βαθυτέρας συμφορὰς καὶ καταστροφάς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ παραλείψω νὰ τονίσω ὅτι ὄχι μικρότερος συντελεστὴς εἰς τὸ νὰ ἀποφύγωμεν τὰς βαρυτέρας ταύτας συνεπείας ὑπῆρξε καὶ μία ὡραία καὶ ἱερὰ ὀργάνωσις τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως τοῦ στρατηγοῦ Ζέρβα (χειροκροτήματα). Ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ ἀπετέλεσε τὴν μόνην ἐθνικὴν ὀργάνωσιν ἀντιστάσεως τὴν ὁποίαν θέλω νὰ ἠξεύρω πῶς παρέλειψεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις, ἴσως μήπως ἐδεσμεύθη νὰ ἀναγνωρίσῃ ὑπηρεσίας προσφερθείσας. Ἡ ὀργάνωσις αὐτὴ μόνον μὲ μιὰ δράκα παληκαριῶν ἔδιδε στρατιωτικὰς μάχας ἀπέναντι τοῦ κατακτητοῦ βαλλομένη καὶ ἐκ τῶν Ἑλλήνων ἔξωθεν ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ὄπισθεν ὑπὸ τῆς ἐαμικῆς ἐκείνης ὀργανώσεως. Καὶ δὲν ἀνεγνωρίζετο καὶ παρ’ οὐδενός. Ἐπάλαιεν εἰς τὴν τιμίαν παλαίστραν της, ἐπάνω εἰς τοὺς μόχθους καὶ τὰς στερήσεις, μὴ βοηθουμένη παρ’ οὐδενός. Εἷς καὶ μόνον Ἕλλην εὑρέθη ὑπερασπιστὴς τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς, τὴν περιέβαλε μὲ ὁλόκληρον τὴν ψυχήν του—κατὰ τὴν δήλωσιν αὐτοῦ τούτου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιστάσεως—καὶ αὐτὸς ὁ μέγας Ἕλλην, ὁ μέγας πατριώτης ὑπῆρξεν ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος (χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατὶ τὸ δημοκρατικὸν κίνημα πληρώνει φόρον εὐγνωμοσύνης εἰς τὸν μέγαν Ἕλληνα καὶ διατὶ καὶ ἡμεῖς οἱ ἔχοντες δημοκρατικὰς ἀρχὰς καὶ πεποιθήσεις φρονοῦμεν ὅτι εἰς τὰς περιστάσεις αὐτὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν σύμμαχοι τῶν σφαγέων, τῶν καταστροφέων καὶ τῶν ἐπιδρομέων κατὰ τῆς πατρίδος, ἰδοὺ διατὶ τασσόμεθα ἀνεπιφυλάκτως μὲ τὴν πλευρὰν τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ Βασιλέως Γεωργίου (χειροκροτήματα). Εἶναι ἐπιτυχία τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὅτι κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς Μεγάλους συμμάχους καὶ φίλους μας, ὥστε νὰ ἐπαναφέρῃ ταχύτατα εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἑλλάδος τὸν Βασιλέα Γεώργιον τὸν ὁποῖον ἐπιθυμεῖ νὰ φέρῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς νομίζω ὅτι καλῶς πράττει ἡ Κυβέρνησις ἐπισπεύδουσα καὶ ἐπιταχύνουσα τὴν διενέργειαν τοῦ Δημοψηφίσματος, διότι πρέπει ταχύτατα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁμαλότητα καὶ νὰ φύγῃ ἀφ’ ἡμῶν ὁ βραχνᾶς αὐτὸς ὁ λεγόμενος καθεστωτικὸν ζήτημα. Καὶ ἕως ἐδῶ μὲν θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκτελεῖ τὸ καθῆκον της καὶ δι’ αὐτὸν καὶ μόνον τόν λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ τῆς παράσχωμεν πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Ἔχομεν τὴν ἐπιθυμίαν καὶ ὁλόκληρον τὴν διάθεσιν νὰ ἐνισχύσωμεν τὸ ἔργον αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλὰ ἀνακύπτουν τόσα ἄλλα ζητήματα διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ἐνώπιον τοῦ Σώματος ἡ Κυβέρνησις, ὥστε λυποῦμαι διότι ἔχω νὰ παρατηρήσω ἀνεπάρκειαν ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ἀνειλικρίνειαν, τὴν ἀνεπάρκειαν δὲ τὴν εὑρίσκω εἰς τὰς δηλώσεις της πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως. Δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ἀντὶ νὰ διαλύσῃ τὰς ἀνησυχίας τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας κατώρθωσε νὰ μεταδώσῃ τὴν ἀπογοήτευσιν, δηλώσας ἀπὸ τῆς θέσεώς του ὅτι καθ’ ὃν χρόνον γίνονται αἱ ἐκτελέσεις ἐκ μέρους τῶν ἀναρχοκομμουνιστῶν, ἐκ μέρους τῶν σφαγέων, ἐκ μέρους τῶν σφαγιαστῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ μέτρα καὶ τὸ ἀντίστοιχον μέρος τῆς ἀποστολῆς του δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐκτελέσῃ καὶ δίδεται οὕτω ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπαρκεῖς δυνάμεις καὶ ὅτι χρειαζόμεθα χωροφύλακας καὶ ἄλλα ὄργανα τάξεως τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν καὶ δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἔχωμεν. Ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι βαδίζομεν μὲ τοὺς σφαγιαστὰς ὀργανωμένους καὶ ἐξαπλωμένους πανταχοῦ τῶν κέντρων τῆς Ἑλλάδος. Εἰς τὰ βουνὰ τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου καὶ νὰ μεταδώσῃ εἰς τὸν πολίτην τὴν ἐντύπωσιν τῆς ἀσφαλείας. Ἡ πληροφορία αὐτή, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως μὲ ἀπεγοήτευσε καὶ μὲ ἐνέβαλεν εἰς ἀνησυχίας, μὲ καθιστᾷ ὑποχρεωμένον νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν αἰσθάνεται τὸν ἑαυτόν της ἱκανὸν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ πρόβλημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἀνασυγκροτήσεως τῆς χώρας. Εἶπον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις εὑρίσκω καὶ ἀνειλικρίνειαν. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀγωνιστὰς τῶν Ἀλβανικῶν ἐδαφῶν καὶ τῶν ὀρέων, νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀγρότας δι’ ἀπαλλοτριώσεων ἀναγκαστικῶν καὶ διὰ κατανομῆς τῶν διαθεσίμων γαιῶν, καὶ ὅμως δὲν προβαίνει εἰς τοιαύτας δηλώσεις διὰ τόσα φλέγοντα καὶ ἐπείγοντα, ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν ὕπαιθρον χώραν. Τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, τοῦ βάμβακος, μὲ μίαν φράσιν ἀόριστον «θὰ λάβῃ μέριμναν περὶ καλλιεργείας τῶν ἐκλεκτῶν προϊόντων», τελειώνει. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀνειλικρίνεια ὅτι ἐνῷ προβαίνει εἰς τοιαύτας δηλώσεις, ἔρχεται διὰ πράξεων καὶ ἀποφάσεων καὶ ἀντιτίθεται πρὸς τὰς τοιαύτας δηλώσεις. Τὰς ἀντιθέσεις αὐτὰς τὰς ἀνευρίσκομεν εἰς δύο πράξεις τὰς ὁποίας, κατ’ αὐτάς, ἔκαμε. Τὴν μίαν ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος: Οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Βορείου Ἑλλάδος, ἰδίᾳ ἐκ τῶν καπνοπαραγωγικῶν περιφερειῶν, γνωρίζουν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ὁ καπνοπαραγωγικὸς κόσμος ἐξ αἰτίας τοῦ κτυπήματος ποὺ γίνεται διὰ τοῦ καπνεμπορίου εἰς τὰ ἀδιάθετα καπνά. Κατώρθωσαν μετ’ ἀγῶνας πολλοὺς καὶ ἐπέτυχον ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν ἕνα νόμον, ἐξυπηρετικὸν πάντως, μὲ βάσιν τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἀξίας τοῦ καπνοῦ. Ἡ συγκέντρωσις θὰ ἐγίνετο διὰ καπνικοῦ ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ὀργανισμὸς ἐγένετο ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ ἀντὶ νὰ ἔλθῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα νὰ συμπληρώσῃ τὰ κενὰ τοῦ νόμου τούτου, ἔρχεται ἀντιθέτως καὶ καταργεῖ ἀμέσως τὸν νόμον αὐτόν, ἀφήνουσα ἐλεύθερον τὸ καπνεμπόριον, τὸ ὁποῖον δὲν παίρνει καπνὰ μὲ ἰδικά του χρήματα, ἀλλὰ χρηματοδοτεῖται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς Τραπέζης. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις Βούλγαρη μὲ τὸν κ. Βαρβαρέσον, ἀντὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς καπνοπαραγωγικὰς τάξεις, δίδουσα εἰς αὐτὰς μέσα καλυτέρας ζωῆς καὶ βελτιώσεως τοῦ προϊόντος των, ἔδωσε δάνεια εἰς καπνεμπόρους διὰ νὰ καταρτίσουν τὴν ἀνασυγκρότησιν τῶν γραφείων των. Καὶ τοὺς ἔδωσεν ὄχι μικρὰ δάνεια, ἀλλὰ περισσότερα ἀπὸ 400 λίρας δι’ ἀνασυγκρότησιν γραφείων καὶ τοὺς ἐπέτρεψε ν’ ἀγοράζουν καπνὰ παρέχουσα εἰς αὐτοὺς πιστώσεις, ὥστε νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ χρῆμα τοῦτο ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὥστε αὐτοὶ μὲν νὰ καρπωθοῦν μεγάλα ὠφέλη, οἱ δὲ καπνοπαραγωγοὶ νὰ μὴν ἰδοῦν τίποτε. Καὶ ἐπέφερεν οὕτω διὰ τῆς πράξεως ἐκείνης συμφορὰν εἰς τὰς καπνοπαραγωγικὰς τάξεις. Ἐξεσηκώθη ὁλόκληρος ὁ κόσμος ἐκεῖνος καὶ ἐπέτυχε τὸν καπνικὸν αὐτὸν ὀργανισμὸν παρ’ ὅλην τὴν ἀντίθεσιν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως τῆς προκατόχου, τὰ ὁποῖα ἀπὸ δεσμοὺς ἴσως προσωπικοὺς δὲν δὲν ἤθελαν νὰ ὑπογράψουν τὸ διάταγμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης ὑπεγράφη ὁ καπνικὸς ὀργανισμὸς καὶ ὡρίσθη ὡς τιμὴ τῆς ἀσφαλείας τὸ 1]70 καὶ ἤρχισε νὰ καταρτίζεται ὁ καπνικὸς ὀργανισμὸς διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν καπνῶν. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐνῷ ὑπόσχεται ὅτι θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν παραγωγικῶν τάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀναγνωρίζει ὅτι ἀποτελοῦν τὸν θεμέλιον λίθον διὰ τὴν ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας, αἴρει τὴν προστασίαν αὐτῶν καὶ ἄρχεται πάλιν ἡ χορηγία βοηθημάτων πρὸς τοὺς καπνεμπόρους διὰ νὰ ἐκμεταλλευθοῦν καὶ καπηλευθοῦν τὴν δυστυχίαν τῶν πενομένων καπνοπαραγωγικῶν τάξεων. Ὁμιλεῖ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὴν συνεταιριστικὴν προσπάθειαν διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν δι’ αὐτῆς τῆς Χώρας. Συμφωνοῦν αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὰ ἔργα αὐτῆς; Ὄχι, κύριοι. Ἠγωνίσθησαν αἱ Ἑνώσεις τῶν Συνεταιρισμῶν, κατέβαλον κόπους καὶ κατέβαλον προσπαθείας μὲ ἐπὶ κεφαλῆς ἕναν ἰδεολόγον συνεταιριστήν, τὸν μόνον ἐν Ἑλλάδι, τὸν λατρευτὸν τοῦ συνεταιριστικοῦ κόσμου, τὸν Θεόδωρον Τζωρτζάκην.

§16ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ κομματάρχην μεγάλον.

§17Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Πλανᾶσθε. Εἶναι ἀκομμάτιστος.

§18Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Οὐδέποτε ἐξέθεσεν ὑποψηφιότητα.

§19Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ, καταργοῦσα τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων, δίδει ἢ δὲν δίδει κτύπημα εἰς τὰς Συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις καὶ εἰς τὴν συνεταιριστικὴν τῆς χώρας κίνησιν, Ἔπρεπε νὰ ἠξεύρῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τῶν συνεταιρισμῶν καὶ μόνον, θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτελέσωμεν πολιτικὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Καὶ ἔχομεν παράδειγμα τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν ἡ ὁποία παρουσιάζει συνεταιριστικὰς ὀργανώσεις ἐμποροοικονομικὰς καὶ ὅτι δι’ αὐτῶν ἐνεργεῖ χονδρικὰς καὶ λιανικὰς πωλήσεις, εἰσπράττει καὶ κυκλοφορεῖ 650 ἑκατομ. λιρῶν καὶ ἀποτελοῦν μέλη τῶν συνεταιριστικῶν ἐν Βρεττανίᾳ ὀργανώσεων τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, δηλαδή, 9.260.000 οἰκογενειῶν. Ὅταν ἔχωμεν τοιαύτην ἀλλαχοῦ συνεταιριστικὴν κίνησιν, ἐρχόμεθα ἡμεῖς ἐδῶ καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν συνεταιριστικῶν ὀργανώσεων τοὺς ἀπομακρύνομεν ἀπὸ τὴν αὐτοδιοίκησιν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα ἀπὸ τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ προσφέρουν τὰς ὑπηρεσίας. Ἰδοὺ διατὶ εἶπον ὅτι ἀνειλικρίνειαν βλέπω εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεπάρκειαν ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ὑποθέσεως πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας καὶ ἐξυπηρέτησιν τῆς πασχούσης τάξεως καὶ εἰλικρίνειαν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἔργου. Κύριοι, σεβόμενοι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἐμαυτοῦ, διότι ἔδωσα τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι δὲν θὰ ἀπασχοληθῶ ἐπὶ θεμάτων τά ὁποῖα θεωρῶ ἐξαντληθέντα, τερματίζω τὸν λόγον. Μίαν μόνον παραίνεσιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Τὴν πλειοψηφίαν τὴν βασίζει ἐπάνω εἰς ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε τὸ ΕΑΜ ἐναντίον τοῦ Βασιλέως Γεωργίου. Ἄς μὴ λησμονήσῃ ὅτι δὲν κάθεται ἐπὶ ρόδων καὶ ὅτι πρέπει περισσότερον νὰ δώσῃ προσοχὴν πρὸς τὸν κυρίαρχον λαὸν καὶ ὄχι πρὸς τὸ κόμμα, ἀπαλλασσομένη ἐπιρροῶν ἐξωτερικῶν ἀνθρώπων, ἀντιτιθεμένων πρὸς τὰς παραγωγικὰς τάξεις (χειροκροτήματα).

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὑπάρχει μία δήλωσις τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον βουλευταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ τὴν ἀναγνώσῃ.

§21Α. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Γραμματεύς). «Πρὸς τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον Δʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς Οἱ κάτωθι ὑπογεγραμμένοι Βουλευταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Κόμματος τῆς Ἑλλάδος, εὑρίσκοντες ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐξηντλήθη, ἐκτεθεισῶν ἀρκούντως τῶν ἑκατέρωθεν ἀπόψεων, παρακαλοῦσι τὴν Βουλήν, ὅπως δεχθῇ νὰ κηρύξῃ, μὲ τὴν συγκατάθεσιν τῶν ἐγγεγραμμένων ὅπως ὁμιλήσωσι, περαιωμένην τὴν συζήτησιν, ἵνα καταστῇ δυνατὸν ὅπως ἡ Βουλὴ ταχέως εἰσέλθῃ εἰς τὸ πράγματι δημιουργικὸν της ἔργον ὅπερ ἀναμένει ἀπὸ αὐτὴν ὁ Ἑλληνικός Λαός. Οἱ ὑποβάλλοντες τὴν εὐχὴν Βουλευταί. Γεώργιος Μπάρδας, Νικόλαος Παπαγεωργίου, Γεώργιος Τζωρτζόπουλος, Νῖκος Ἀθανασίου, Ἰωάν. Φωτόπουλος, Κωνστ. Σταμούλης, Εὐριπίδης Καλαντζῆς, Ἀνδρέας Δερδεμέζης, Σπυρ. Τρίαντος, Δημ. Ἀναγνώστου, Κ. Μπαλτᾶς, Χρῆστος Βαλῖνος, Ἰωάν. Κίνιας, Ε. Κουσαῆς, Δ. Ἰωάννου, Ἀλεξ. Παπαδόπουλος, Στυλιανὸς Χούτας, Σ. Πολυζωγόπουλος.

§22ΗΡ. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Φρονῶ ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλα τὰ κόμματα καὶ ὅλαι αἱ παρατάξεις ἠκούσθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, πολὺ δὲ περισσότερον, πλείονα τοῦ ἑνὸς μέλη ἐξ ἑκάστης παρατάξεως ἐξέθεσαν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον νὰ μὴ θελήσητε καὶ ἡμεῖς νὰ ἀκουσθῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος ὅτι ἐκπροσωποῦμεν μίαν μικρὰν πολιτικὴν παράταξιν, ὅμως ἀποτελοῦμεν μέσα εἰς τὴν Βουλὴν ἓν σύμβολον ἐθνικόν, σύμβολον τῆς Βορείου Ἠπείρου, ἡ φωνὴ τῆς ὁποίας διατόρως ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§23Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τάσσομαι ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς εὐχῆς τὴν ὁποίαν διετύπωσε τὸ Ἐθνικὸν Κόμμα Ἑλλάδος. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἐξεφυλίσθη. Ἐπαναλαμβάνομεν τὰ αὐτά, κουράζομεν τὸν κόσμον, κουραζόμεθα καὶ ἡμεῖς καὶ δὲν ἐπιλαμβανόμεθα τοῦ ἔργου μας (χειροκροτήματα). Πάντως, κύριε Πρόεδρε, ἂν ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀρχὴ νὰ παραιτηθῶσιν οἱ ἐγγεγραμμένοι τοῦ λόγου, πρέπει νὰ παραιτηθῶσιν ἅπαντες καὶ ἐξαίρεσις δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ. (Φωναί: Μάλιστα, μάλιστα). Τρεῖς εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐκ μέρους τῆς ὁμάδος τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ: ὁ κ. Κ. Τσάτσος, ὁ κ. Καλίας καὶ ὁ κ. Παπαληγούρας. Καὶ οἱ τρεῖς παραιτοῦνται χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς (χειροκροτήματα).

§24Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι οἱ ρήτορες οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, οἱ περισσότεροι προέρχονται ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως. Δὲν ἠκούσθη ἡ φωνὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Οἱ πλεῖστοι ἐκ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων ρητόρων, ἐξῆλθον τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσουν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιμένω νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τοῦ βήματος.

§25Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, καίτοι ὡμίλησαν ἀρκετοὶ ρήτορες καὶ πολιτικοὶ ἀρχηγοί, δὲν ἐλέχθησαν ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λεχθῶσι καὶ ὅσοι ἐζητήσαμε τὸν λόγον πρέπει νὰ μᾶς δοθῇ, διότι μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν καταπονεῖται οὔτε τὸ Σῶμα, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς, ὅταν μάθῃ τὶ ζητήματα συνεζητήθησαν ἐδῶ μέσα καὶ ποῖα πρέπει νὰ λεχθοῦν κατὰ πρῶτον λόγον καὶ ποῖα κατὰ δεύτερον λόγον. Ἐδῶ, κύριε Πρόεδρε, ἔγινε μία παράλειψις ἀρκετὰ μεγάλη ἀπὸ τὴν πτέρυγα αὐτήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ νὰ τὰ εἴπητε ὅταν θὰ ὁμιλήσητε.

§27Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ὁμιλήσω τώρα, κύριε Πρόεδρε, οὔτε δύνασθε νὰ μὲ περιορίσητε νὰ εἴπω τὶ ἔχω μέσα εἰς τὸ μυαλό μου. Κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ μὲ ἐμποδίσῃ,

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ λόγος σᾶς ἐδόθη διὰ νὰ ὁμιλήσετε ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως.

§29Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Δὲν δέχομαι τὴν πρότασιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἐπιμένει ὁλόκληρον τὸ Σῶμα, θέλω νὰ προσθέσω κάτι τι. Δὲν ἐλέχθη τὸ σπουδαιότερον, κύριοι. Δὲν ἦλθεν εἰς τὸν νοῦν, εἰς τὴν σκέψιν κανενός, τίποτε διὰ τοὺς μεγάλους ἀρχηγούς μας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μᾶς τὰ εἴπητε ἀργότερα.

§31Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Πότε θὰ τὰ εἴπωμεν; Πρέπει νὰ τὰ εἴπωμεν. Δὲν εἴπομεν τίποτε διὰ τοὺς ἀρχηγούς μας, οὔτε διὰ τοὺς συναδέλφους μας, οἱ ὁποῖοι εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλὴν εὑρίσκοντο ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ μεγάλως εἰς τὸ ἔργον μας διὰ τῶν γνώσεών των συνέβαλον. Οὔτε καὶ διὰ τοὺς ἐκλιπόντας μεγάλους ἀρχηγούς μας. Ὅλων αὐτῶν αἰωνία ἡ μνήμη.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἀποδεχόμεθα καὶ ἡμεῖς τὴν πρότασιν. Βεβαίως, ἡ πορεία τῶν συζητήσεων, ἐδημιούργησεν ἄνισον κατανομὴν τῶν ἀγορεύσεων. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν θὰ ἔχωμεν κάθε λόγον νὰ ἐπιμείνωμεν ὅπως συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. Φρονοῦντες ὅμως ὅτι πράγματι τὸ θέμα ἐξηντλήθη, καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι, τό θέμα τὸ κύριον, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὰς συζητήσεις μας θὰ ἐπανέλθῃ πρὸς συζήτησιν μὲ τὴν εὐκαιρίαν τοῦ ψηφίσματος τῆς προκηρύξεως τοῦ Δημοψηφίσματος, καὶ ἔχοντες ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν ὅτι, θὰ δοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν εὐκαιρία νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη, διὰ νὰ καταλογισθοῦν αἱ εὐθῦναι καὶ νὰ ἀποδοθοῦν αἱ τιμαί, δεχόμεθα ἀνεπιφυλάκτως τὴν πρότασιν (χειροκροτήματα).

§33ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Ἀρχηγοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ Συσιαλιστικοῦ Κόμματος, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ παραιτηθοῦν ὅλοι οἱ κύριοι συνάδελφοι τοῦ λόγου, διὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ κύριον ἔργον μας.

§34Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπ. Δημ. Ἔργων). Δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἀποστερήσωμεν κανένα τοῦ δικαιώματος νὰ ὁμιλήσῃ. Δὲν ἔχετε νὰ κάμητε τίποτε ἄλλο, κ. Πρόεδρε, παρὰ νὰ καλέσητε διαδοχικῶς τοὺς ἐγγεγραμμένους καὶ ἂν δὲν θέλουν νὰ ὁμιλήσουν νὰ παραιτηθοῦν. Ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ ληφθῇ.

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σωστά. Ἔτσι εἶναι ὁ Κανονισμός.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§37Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποθέτω ὅτι ὁ φίλος μου κ. Χατζηγιάννης θὰ ἤθελε νὰ ὁμιλήσῃ περὶ θεμάτων, πέραν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὸ πολιτειακὸν καὶ τὸ παρελθόν, νομίζω ὅμως ὅτι καὶ τὸ θέμα τῆς τάξεως θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως, γενικώτερον δὲ θὰ ὑπάρξῃ εὐκαιρία συζητήσεως τοῦ κυβερνητικοῦ ἔργου, κατὰ τὸ στάδιον τὸ νομοθετικόν, ὁπότε θὰ τεθοῦν ἐνώπιον ἡμῶν τὰ νομοσχέδια. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτήν, ἐλπίζω ὅτι, καὶ ὁ ἀγαπητὸς φίλος θὰ μείνῃ σύμφωνος, ἐπιφυλασσόμενος κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, καὶ ἐπὶ τοῦ νομοθετικοῦ ἔργου, καὶ ἐπὶ τῶν θεμάτων τῆς Δημοσίας Τάξεως, τὰ ὁποῖα πράγματι εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἔχουν προσλάβει τραγικὴν μορφήν, νὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§38Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Παραιτοῦμαι, κ. Πρόεδρε.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ριζόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§40Ξ. ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δηλῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι παραιτοῦμαι.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης ἔχει τὸν λόγον.

§42Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ συμβάλλω καὶ ἐγὼ παραιτούμενος τοῦ λόγου εἰς τὴν εὐχὴν ἡ ὁποία ἐξεφράσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ἤθελα ἁπλῶς, ὅμως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εὐρύτερον νὰ ὁιλήσω, νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ἕνα θέμα ἐθνικὸν καὶ ἐπίκαιρον, ἐνδιαφέρον εἰδικώτερον τὴν περιοχὴν τὴν ὁποίαν ἀπὸ 25ετίας ἀντιπροσωπεύω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι, αἱ ἐπαίσχυντοι καὶ ἰταμώταται διεκδικήσεις τῶν Βουλγάρων ἐπὶ ἑλληνικοῦ ἐδάφους. Δὲν εἶναι δυνατόν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος οὗτος ὑποδαυλιζόμενος ἐκ μέρους τῶν κακοήθων τούτων, κακῇ τῇ μοίρᾳ, γειτόνων μας, οἵτινες, ἀντὶ νὰ εἶναι κατηγορούμενοι, παριστάνουν τοὺς νικητάς, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ θράσος νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῆς εὐρωπαϊκῆς κοινῆς γνώμης, καὶ τῆς γνώμης ὁλοκλήρου τῆς ὑφηλίου, καὶ νὰ διεκδικοῦν ἐδάφη ἑλληνικά, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τηρῆται σιγὴ ἀπὸ μέρους ἡμῶν, καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ὑψώσω φωνὴν ζωηροτάτης διαμαρτυρίας (χειροκροτήματα). Ἐκφράζω τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ Θρακικοῦ καὶ γενικῶς τοῦ Ἕλλην. λαοῦ κατὰ τῆς ἀνηκούστου αὐτῆς θρασύτητος, ἡ ὁποία τείνει νὰ παριστάνῃ ἡμᾶς τοὺς νικητὰς ὡς ἡττημένους, αὐτοὺς δὲ τούς βαρβάρους καὶ αἰωνίους ταραξίας τῆς Βαλκανικῆς, εἰς συστηματικοὺς διαστροφεῖς τῆς ἀληθείας λησμονοῦντας τὴν ἀδιαφιλονίκητον πραγματικότητα συνεχιζομένην εἰς τὸ ὅτι ἡττήθησαν κατὰ τρόπον μάλιστα προδοτικόν, καί, ὅτι ἐννοοῦν νὰ ζητοῦν—ὡς ἀνταμοιβὴν τῆς ἥττης των—ἀνταλλάγματα. Κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ὁλόκληρος ὁ ἐπίσημος καὶ ἀνεπίσημος βουλγαρικὸς κόσμος, ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἡμᾶς, εὑρίσκεται εἰς Παρισίους καὶ περιφέρεται εἰς ὅλα τὰ κέντρα τῆς ὑφηλίου προπαγανδίζων ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεώς του. Ποία δὲ εἶναι ἡ ὑπόθεσις αὐτή; Ἡ κατάκτησις ἑλληνικῶν ἐδαφῶν καὶ ἡ ἔξοδος εἰς τὸ Αἰγαῖον. Τὸ ζήτημα τῆς Δυτικῆς Θράκης. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντονώτατα ἐξ ὀνόματος καί τῶν συμπολιτῶν μου Θρακῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ ὑπέστησαν τὰ πάνδεινα ἀπὸ τὴν καταστροφικὴν καὶ βάρβαρον ἐπιδρομὴν τῶν Βουλγάρων, ἀκούουν σήμερον ὅτι οἱ ἴδιοι αὐτοὶ ἄνθρωποι, οἱ σύμμαχοι τοῦ Χίτλερ, εἰς τοὺς ὁποίους ὁ σιδηρόφρακτος δικτάτωρ τὴν 4ην Μαΐου 1941 ἀπηύθυνε δημοσίᾳ ἔπαινον διότι τοῦ ἦσαν πιστοὶ σύμμαχοι καὶ διότι τὸν ἐβοήθησαν εἰς τὸ ἔργον του τῆς καταστροφῆς, οἱ ἐστιγματισμένοι αὐτοί, λέγω, σύμμαχοι τοῦ Χίτλερ ἐμφανίζονται σήμερον ἐνώπιον τῆς παγκοσμίου κοινῆς γνώμης καὶ ἔχουν τὸ θράσος, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε κατησχυμένοι νὰ σιωποῦν καὶ νὰ περιμένουν τῆς ἥττης των τὰ ἀποτελέσματα, ἔχουν, λέγω, τὸ θράσος νὰ προβαίνουν εἰς διεκδικήσεις, διεκδικήσεις αἵτινες ἀτιμάζουν καὶ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, ἀλλὰ φέρουν εἰς ἕνα ἐπίπεδον ὄχι ζηλευτὸν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀκούουν. Διότι ἡ μικρὴ μὲν ἀλλ’ ἡρωϊκὴ Ἑλλὰς εἶχε τὴν ἀξίωσιν ὅπως αἱ ἰταμαὶ αὐταὶ ἀξιώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται διὰ τῶν προέδρων τῆς βουλγαρικῆς βουλῆς, διὰ τῶν ὑπουργῶν των τῆς προπαγάνδας καὶ δι’ ἄλλων πολιτευτῶν καὶ διανοουμένων, οἱ ὁποῖοι ἐξαπελύθησαν εἰς τὰ τέσσαρα πέρατα τοῦ κόσμου καὶ ἔχουν τὸ θράσος δι’ ὑπομνημάτων νὰ ὑποστηρίζουν ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Θράκη εἶναι βουλγαρικὴ καὶ νὰ ζητοῦν ἐπέκτασίν των πρὸς τὸ Αἰγαῖον, ἡ Ἑλλάς, λέγω, εἶχε τὴν εὔλογον ἀξίωσιν ὄχι μόνον νὰ μὴν ἀκουσθοῦν, ἀλλὰ καὶ σκαιῶς νὰ ἐκδιωχθοῦν οἱ τολμῶντες νὰ προβάλλουν τοιαύτας ἀπαραδέκτους καὶ ἀτίμους ἀξιώσεις. Βεβαίως πρόκειται περὶ τελείως ἀστηρίκτων καὶ κούφων ἐπιδιώξεων. Θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἀπολύτως ἥσυχοι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν δεκταὶ τοιαῦται κακοήθεις αἰτήσεις. Ἀλλὰ καὶ μόνον τὸ γεγονὸς ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Βουλγάρους συνεχῶς νὰ προβάλλουν τοιαύτας διεκδικήσεις καὶ ὅτι οἱ μεγάλοι μας Σύμμαχοι δὲν ἔχουν τὸ θάρρος νὰ τοὺς ἀποπέμψουν καί, μόνον τό ἄξιον προσοχῆς γεγονὸς αὐτό, προκαλεῖ πικρίαν καὶ ἀπογοήτευσιν καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξεγερθοῦν κατὰ τῆς τοιαύτης ἰταμῆς προκλήσεως καὶ νὰ ζητήσουν διὰ ψηφίσματος ὅπως παύσῃ ἡ ἀνίερος αὐτὴ ἐκμετάλλευσις, ἡ ὁποία βεβαίως ἔχει σκοπὸν νὰ μετριάσῃ τὰς νομιμωτάτας ἀξιώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Αἱ διεκδικήσεις αὐταί, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποστηρίξω, καὶ ζητῶ πρὸς τοῦτο τὴν ἐπιείκειαν τοῦ κ. Προέδρου καὶ τοῦ Σώματος, ὅτι αἱ διεκδικήσεις αὐταὶ ἐνεφανίσθησαν μὲ πολὺ πενιχρὸν καὶ ἐπιεικὲς περίβλημα μέχρι τοῦδε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ συνοριακῶν διαρρυθμίσεων μόνον (χειροκροτήματα). Ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία εἶναι Ἑλληνική. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τόσον ἡ Ἑλληνικωτάτη Φιλιππούπολις μὲ τὰ Ζαρίφεια διδασκαλεῖα της, ὅσον καὶ ἡ πυρποληθεῖσα καὶ καταστραφεῖσα Ἀγχίαλος, ἡ Σωζόπολις, ἡ Στενήμαχος, ἡ Βάρνα, ὁλόκληρος αὐτὴ ἡ περιοχὴ μὲ τὰ Ἑλληνικὰ ὀνόματά της, μὲ τὰ Ἑλληνικά της σχολεῖα καὶ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμόν της, ἐξοντωθέντα ἀπὸ τοὺς βαρβάρους Βουλγάρους, εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα (χειροκροτήματα). Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ διαρρύθμισις ἡ συνοριακὴ ἄνευ ἐνδοχώρας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ οὐσίαν καὶ περιεχόμενον ἂν δὲν περιλάβῃ τὰ ἑλληνικὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ἀπὸ αἰώνων ἦσαν ἰδικά μας, καὶ τῶν ὁποίων ἠλλοιώθη κατὰ τρόπον βάρβαρον καὶ ἐγκληματικὸν ἡ ἐθνολογικὴ καὶ κοινωνικὴ ὑπόστασις καὶ σύνθεσις. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως διαμαρτυρηθῶμεν δι’ ὅλης μας τῆς δυνάμεως διὰ τὴν νέαν τροπὴν τὴν ὁποίαν τείνει νὰ λάβῃ τὸ βουλγαρικὸν ζήτημα, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον ἡ Βουλγαρία τὸ ἐμφανίζει εἰς τὰ συνέδρια τῶν μεγάλων Συμμάχων μας, καὶ νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προκειμένου περὶ ἐθνικῆς ὑποθέσεως, ἔχει σύμφωνον τὴν γνώμην καὶ ὅλων τῶν ἄλλων κομμάτων, νὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως καὶ καταλλήλως εἰς τὰς νέας αὐτὰς προκλήσεις καὶ νά εὐρύνῃ τὰς πρὸς βορρᾶν δικαίας διεκδικήσεις μας περιλαμβάνουσα εἰς αὐτὰς ὅλα τὰ ἑλληνικὰ ἐδάφη. Εἶναι, νομίζομεν, καιρὸς νὰ ὀρθώσωμεν τὸ ἀνάστημα τῆς ἐνδόξου καὶ νικηφόρου Ἑλλάδος, καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶμεν κατὰ τρόπον ἔντονον κατὰ τῆς νέας αὐτῆς αὐθαιρεσίας καὶ ἀνηκούστου ἰταμότητος τῶν Βουλγάρων (χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπάτζιος ἔχει τὸν λόγον.

§44ΗΡ. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Εἶχον καθῆκον ἐπιτακτικόν, κύριοι βουλευταί, νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου ὑπείκων εἰς τὴν ὁμόθυμον ἀξίωσιν τῆς Βουλῆς, ὅπως τεθῇ φραγμὸς εἰς τὰς ἀτέρμονας συζητήσεις τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, δὲν θὰ εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν ποὺ μᾶς ἔστειλεν ἐδῶ, νὰ μᾶς βροντοφωνήσῃ «τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων ἡμεῖς ᾄδομεν καὶ βυζαντινολογοῦμεν» (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ χαρίσετε καὶ εἰς ἡμᾶς ὀλίγας στιγμὰς εὐμενοῦς προσοχῆς καὶ ἀκροάσεως διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ φωνὴ τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ αἱ ἀπόψεις τοῦ μικροῦ κόμματος τῆς Πατριωτικῆς Ἑνώσεως Μπότσαρη, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπροσωπῶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τιμοῦν τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν της ἔθεσεν ὡς πρῶτον μέλημα τὰς Ἐθνικὰς διεκδικήσεις. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς μεθορίου, ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶμεν, ὅτι αἱ δηλώσεις αἱ Κυβερνητικαὶ κρίνονται ἀπὸ ἡμᾶς ἄκρως ἐπιεικεῖς, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ προαιώνιοι ἐχθροί μας Βούλγαροι ζητοῦν διέξοδον εἰς τὸ Αἰγαῖον, ζητοῦν δηλαδὴ διὰ τὸ σπίτι τους αὐλογύρους καὶ πρασιάς, δὲν νομίζω ὅτι ἡμεῖς ἔπρεπε νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ νὰ ζητοῦμεν μόνον τὰ κλειδιὰ τοῦ σπιτιοῦ μας. Ἡ Ἀνατολικὴ Ρωμυλία εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ πρέπει νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Μητέρα Ἑλλάδα, (χειροκροτήματα). Καὶ δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν μονάχα εἰς τὸ νὰ σκεπάσωμεν τὴν γυμνὴν ράχην τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ἀπαραίτητον σπονδυλικὴν στήλην τὴν ὁποίαν ὠνειρεύθη ἀνέκαθεν ἡ μεγαλυτέρα πολιτικὴ φυσιογνωμία τοῦ 20οῦ αἰῶνος ὁ Μέγας Βενιζέλος, (χειροκροτήματα). Διὰ τὰ Ἑλληνικὰ Δωδεκάνησα βλέπω ὅτι ροδίζει ἡ αὐγὴ τῆς ἐνσωματώσεως μὲ τὴν Μητέρα Ἑλλάδα. Καὶ διὰ τὴν Κύπρον, τὴν Ἑλληνικήν, βλέπω ὅτι γρήγορα θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ μεγάλη χειρονομία τῆς Ἑπτανήσου. Ἡ Μεγάλη Βρεττανία ἡ σημερινὴ θέλομεν νὰ πιστεύωμεν ὅτι γρήγορα θὰ ἐνθυμηθῇ τὴν μεγάλην Ἀλβιόνα τοῦ 1864. Διὰ τὸ ζήτημα τὸ Βορειοηπειρωτικὸν θὰ ἐπεθύμουν, ἀντὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ μᾶς λέγῃ ζητοῦμεν τὴν Βόρειον Ἤπειρον νὰ μᾶς ἔλεγεν «ἀπαιτοῦμεν» τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Ἀπαιτοῦμεν τὴν Βόρειον Ἤπειρον, μέχρι Γενούσου ποταμοῦ (χειροκροτήματα) στηριζόμενοι εἰς τίτλους ἱστορικοὺς καὶ ἐθνολογικούς, εἰς δικαιώματα ἱστορικά, εἰς συνθήκας διεθνεῖς, εἰς δικαιώματα τὰ ὁποῖα ἐχάραξαν αἱ ἀνεξίτηλοι περγαμηναὶ τὰς ὁποίας ἐγράψαμεν μὲ τὸ ἀχνίζον εἰσέτι αἷμα τῶν παιδιῶν μας, οἱ νωποὶ τάφοι τῶν ὁποίων παραμένουν ἐκεῖ κάτω μέσα εἰς τὰ σπλάχνα τῆς Ἠπειρωτικῆς γῆς ὡς θεματοφύλακες τῆς ἐθνικῆς αὐτῆς κληρονομίας μας. Καὶ τέτοια δικαιώματα πάντοτε ἀπαιτοῦνται καὶ οὐδέποτε ἐπαιτοῦνται (χειροκροτήματα). Ζητοῦμεν λοιπὸν ἀπὸ τοὺς μεγάλους Συμμάχους μας νὰ ἐνωτισθοῦν τὸν πόνον μας, ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς Συμμάχους τοὺς μεγάλους, ἂν εἶναι πράγματι μεγάλοι καὶ ἂν πράγματι ἠγωνίσθησαν διὰ τὴν ἐλευθερίαν τῶν μικρῶν λαῶν, νὰ μὴν ἀνέχωνται νὰ σφαγιάζεται εἷς ὁλόκληρος πληθυσμὸς ἀπὸ τὰς βαρβάρους ὀρδὰς τοῦ Ἐμβὲρ Χότζα. Ζητοῦμεν κατανόησιν τοῦ πανελληνίου πόνου, ζητοῦμεν τὴν ἄμεσον ἐπέμβασίν των διὰ τὰ σφαζόμενα ἀδέλφια μας. Ζητοῦμεν, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τοὺς σημερινοὺς ἰσχυροὺς τῆς γῆς νὰ δείξουν συμπόνοια τῆς Βορειοηπειρωτικῆς τραγωδίας. Ζητοῦμεν νὰ προσέξουν τὴν πυριτιδαποθήκην αὐτὴν τῆς Βαλκανικῆς καὶ ν’ ἀφαιρέσουν τὴν θρυαλλίδα τῆς ἀνατινάξεως, θραύοντες τὰ δεσμὰ τῆς ἀφορήτου δουλείας τῆς ἀφορήτου δουλείας τῶν ἀδελφῶν μας Βορειοηπειρωτῶν. Ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς Συμμάχους μας, στοὺς ὁποίους χαρίσαμε τὸ πρῶτο μειδίαμα τῆς νίκης μὲ τ’ ἀθάνατο Βορειοηπειρωτικὸ ἔπος μας καὶ τὸν μεγάλο συμμαχικὸ θρίαμβο μὲ τὸ ὁλοκαύτωμα μιᾶς ὁλοκλήρου Ἑλλάδος, νὰ διαψεύσουν μὲ μιὰ ἄμεση χειρονομία τους τὴν γνώμην τὴν γενικὴν ποὺ ἐπικρατεῖ σὲ ὅλους μας, ὅτι τὸν κόσμον δὲν τὸν κυβερνᾶ, ἀτυχῶς, σήμερα οὔτε ἡ γενναιότης τῶν αἰσθημάτων οὔτε τὸ μέγεθος τοῦ δικαίου. Διότι ἄλλως θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν οἱ Σύμμαχοί μας καλῶς, ὅτι τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα ἔχουν τόσον μεγάλην ἱστορίαν καὶ τόσον μεγαλυτέραν ψυχήν, σύντομα ἠμποροῦν νὰ τὰς καταδείξουν, ὅπως τὰς ἀπέδειξαν κατὰ τὸ 1914, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν ὄχι μόνον πῶς νὰ ἐπηρεάζουν ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ πῶς νὰ δημιουργοῦν τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου των. (χειροκροτήματα). Παραλείπω, κύριοι, νὰ ἐξετάσω τόσον τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος ὅσον καὶ τόσων ἄλλων ζωτικῶν τῆς χώρας μας προβλημάτων θιγέντων διὰ τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, ἤτοι τῆς ἀνασυγκροτήσεως, οἰκονομικῶν, παιδείας, δικαιοσύνης, ἰδιοκτησίας κλπ., ἐπιφυλασσόμενος νὰ ἐκθέσω τὰς ἐπὶ τούτων ἀπόψεις μου, ὅταν τὰ ζητήματα ταῦτα ἔλθουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν. Τὸ ζήτημα ὅμως τῆς ἀσφαλείας εἶναι οὐσιῶδες καὶ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς θὰ ἔλεγον ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀντιμετωπισθῇ μὲ τὰ ἡμίμετρα ποὺ λαμβάνονται ὑπὸ τῆς Κυβερνητικῆς πλευρᾶς. Νομίζω ὅτι χωροφυλακὴ ἐντόπιος ἀπὸ τὰς Κοινότητας ὑπὸ τύπον πολιτοφυλακῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διασφαλίσῃ τὴν ὕπαιθρον. Περιοριζόμεθα νὰ διατυπώσωμεν σήμερα ἁπλῶς τὴν μεγάλην ἀνησυχίαν ποὺ μᾶς συνέχει ὅλους μας καὶ ἰδίως ἡμᾶς τοὺς Βορειοελλαδίτας διὰ τὴν διασάλευσιν τῆς δημοσίας τάξεως, ἥτις τόσον ἐπικινδύνως ὠξύνθη ἐκ μέρους τῆς ἀνατρεπτικῆς κομμουνιστικῆς σπείρας καὶ συνεπείᾳ τῆς ἐγκληματικῆς καὶ ἀναρχοαυτονομιστικῆς δράσεως τῆς ὁποίας πίπτουν καθημερινῶς ὡς θύματα ἀθῶοι πολῖται καὶ μέλη τοῦ ἡρωϊκοῦ Σώματος τῆς Χωροφυλακῆς μας. Χρειάζονται δραστήρια φάρμακα διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως εἰς τὴν Μακεδονικὴν ὕπαιθρον. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ πιστεύωμεν εἰς τὴν ἐπικράτησιν τοῦ νόμου «Νόμος πάντων Βασιλεὺς» ἔλεγεν ὁ σοφὸς Σόλων. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς γεωργίας νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει ν’ ἀντιμετωπισθῇ κάπως ἀποτελεσματικώτερον ἐνεργέστερον, ἐκδηλωθησομένου ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ Κυβερνητικοῦ ἐνδιαφέροντος. Διότι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ δίδωμεν τὸ δικαίωμα εἰς ταὺς γεωργοὺς νὰ νομίζουν ὅτι αὐτοὶ μόνον ἀποτελοῦν τὰς ἐργατικὰς μέλισσας τῆς Κοινωνικῆς Κυψέλης ποὺ τρέφουν τοὺς κηφήνας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο ἐπίσης τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον ἀκροθιγῶς ἔστω νὰ ἀνακινήσω εἶναι τὸ ζήτημα τὸ Δημοσιϋπαλληλικόν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὡμιλήσατε περὶ ἐξυγιάνσεως τῶν Δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ δὲν εἴπατε τίποτε περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς ἀξιοθρηνήτου οἰκονομικῆς θέσεώς των. Ἡμεῖς φρονοῦντες, ὅτι μισθοὶ πείνης δὲν μποροῦν νὰ θεμελιώσουν Κράτος εὐνομούμενον καὶ πεπολιτισμένον πιστεύομεν, εἰς τὴν Δημοσιοοικονομικὴν ἀρχὴν εἰς τὸ ἀξίωμα τῆς ἐπιστήμης τῆς Δημοσίας οἰκονομίας ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων κατατάσσονται εἰς τὰς παραγωγικὰς δαπάνας τῆς Πολιτείας. Καὶ αὔξησις συνεπῶς τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο παρὰ αὔξησιν πόρων. Ἐκ τῶν πόρων δὲ αὐτῶν καὶ αἱ δαπάναι αὐταὶ θὰ δύνανται εὐκόλως νὰ καλυφθοῦν, ἀλλὰ καὶ πλοῦτος ἐπιπροσθέτως δύναται νὰ προσπορισθῇ εἰς τὴν γενικὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου. Καὶ σεβόμενος τὸν κάματον τὸν ὁποῖον βλέπω ζωγραφισμένον εἰς τὰ πρόσωπα ὅλων σας, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τὰς ἀτέρμονας καὶ ἐξαντλητικὰς συζητήσεις τῶν ἡμερῶν αὐτῶν τερματίζω ἤδη τὸν λόγον μου μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ δώσω ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν, φρονῶν ἀδιστάκτως ὅτι λόγοι Ἐθνικοὶ ἐπιβάλλουν ὅπως ἐπιβοηθηθῇ εἰς τὰς προσπαθείας της ἡ πρώτη μεταπολεμικὴ λαοπρόβλητος ἀστικὴ Κυβέρνησις τῆς χώρας μας. Καὶ κατερχόμενος τοῦ βήματος μίαν ἔχω νὰ κάμω πρὸς τὸ σῶμα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἔκκλησιν καὶ πιστεύω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ὅλοι ἡμεῖς ποὺ ἀπαρτίζομεν τὸ σημερινὸν Κοινοβούλιον ἀπὸ τῆς μιᾶς πτέρυγος μέχρι τῆς ἄλλης ἐξελέγημεν ὑπὸ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν σημαίαν τὴν σημαίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ γονατισμένη Ἑλλὰς κάμνει σήμερον γενικὸν προσκλητήριον καὶ ζητεῖ ἀπὸ τὰ παιδιά της νὰ ἑνωθοῦν διὰ νὰ τὴν ἀναστήσουν. Ἡ δόλια αὐτὴ Πατρίδα μας ζητεῖ σήμερον ἀπὸ ὅλους μας νὰ ἑνωθῶμεν καὶ ν’ ἀποτελέσωμεν ἓν ἀρραγὲς τεῖχος πρὸ τῶν ἰσχυρῶν τοιχωμάτων τοῦ ὁποίου θὰ θραύωνται τὰ μανιασμένα κύματα τῆς Ἐαμοκομμουνιστικῆς μανίας καὶ νὰ ἀναμετρῶνται αἱ ἀνακολουθίαι τῶν συμμάχων μας. Μόνον ὅταν εἴμεθα ἡνωμένοι, τὴν Ἑλλάδα αὐτὴν ποὺ τὴν καταυγάζει ἡ λάμψις μιᾶς Ἀκροπόλεως θὰ τὴν φωτίσῃ τελικῶς διάπλατα καὶ ὁ ἥλιος τῆς διεθνοῦς δικαιοσύνης. (παρατεταμένα χειροκροτήματα).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τιρρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§46Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, κατακλυζόμεθα ἀπὸ σωρείαν ἐπιστολῶν καὶ τηλεγραφημάτων, εἰς τὰ ὁποῖα καταφαίνεται ἡ ἀγανάκτησις καὶ ὁ ἀναβρασμὸς τοῦ Λαοῦ τῆς Θράκης. Διερμηνεύομεν καὶ ἡμεῖς τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὸν πόνον τῶν Θρακῶν τοὺς ὁποίους ἐκπροσωποῦμεν. Ὁ θόρυβος ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Θράκην ἐξ ἀφορμῆς τῶν τελευταίων δηλώσεων τοῦ προέδρου τῆς βουλγαρικῆς Σοβράνιε. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μία ἠκούσθη φωνὴ ἐκ μέρους ὅλων τῶν κομμάτων ὡς πρὸς τὴν τηρητέαν ἀγωγὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰ ἐθνικά μας ζητήματα, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀληθὲς ὅτι πολλαὶ πρέπει ν’ ἀκουσθοῦν φωναὶ εἰς ἀπάντησιν τῶν ἰταμῶν καὶ αὐθαδῶν προκλήσεων τῶν βουλγάρων. Εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ μεταπολεμικὴ ἀνθρωπότης ὑπὸ τῶν μεγάλων συμμάχων μας θεμελιοῦται, εἰς στιγμάς, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ πολυπόθητον οἰκοδόμημα τῆς εἰρήνης πυργοῦται διὰ τοῦ γρανίτου τοῦ ἐξ αἵματος καὶ ἱδρῶτος συμπηχθέντος, προβάλλουσιν οἱ βόρειοί μας γείτονες ἔχοντες ὑπὸ μάλης ὑπεράγαν διογκωμένον φάκελλον μεστὸν βεβήλων ὑπομνημάτων, βριθόντων κακοήθων ψευδολογιῶν καὶ βουλγαρικῷ τῷ τρόπῳ ἐπιτηδείως χαλκευθεισῶν μηχανορραφιῶν καὶ συκοφαντιῶν. Καὶ κορυβαντιῶντες ὡς νικηταὶ οἱ ἡττημένοι τῆς χθὲς μὲ ἀξιώσεις συμμάχου οἱ τῶν γερμανοϊταλῶν σύμμαχοι μὲ δικαιώματα συμπολέμου, οὐσιωδέστεροί μας πολέμιοι χωρὶς τύψεις, ἀλλὰ ποῦ εἶναι εἶναι ἡ συνείδησις διὰ νὰ ὑπάρξῃ καὶ τύψις, κορυβαντιῶντες ὡς νικηταί, λέγομεν, ἐμφανίζονται καὶ ζητοῦν οὔτε ὀλίγα, οὔτε πολλά, ζητοῦν τὴν δυτικὴν Θράκην. Καὶ δὲν ἀρκοῦνται εἰς τὰ ὑπομνήματά των αὐτά, ἀλλὰ προβάλλουν καὶ ἀπειλάς. Καὶ παρουσιάζεται ὁ πρόεδρος τῆς βουλγαρικῆς Σοβράνιε λέγων: «Ἐὰν δὲν παραχωρηθῇ ἡ δυτικὴ Θράκη εἰς τὴν Βουλγαρίαν δὲν πρόκειται ποτὲ ἡ Βουλγαρία νὰ μείνῃ ἥσυχη». Τί πρόκειται νὰ κάμῃ λοιπὸν ἡ Βουλγαρία; Ἡ Βουλγαρία, ὁ δοσίλογος αὐτὸς μᾶς ἁρπάζει μὲ θρασύτητα ἀπὸ τὸ χέρι τὸ γάντι μὲ τὸ ὁποῖον ἐκ παραδόσεως τῆς φυλῆς μας ἐμφανιζόμεθα, καὶ μᾶς τὸ ρίχνει κατὰ πρόσωπον. Ὁ ὑπερήφανος Λαὸς τῆς Θράκης, τὸν ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκπροσωποῦμεν, ὁ Λαὸς αὐτὸς τῆς Θράκης, τὴν ὁποίαν οἱ Βούλγαροι ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον παρὰ τοῦ Οὔννου ὡς χθὲς πάτρωνός των ὡς ἔπαθλον διὰ τοὺς ἄθλους των ἐναντίον τῶν συμμάχων, καὶ τὴν ὁποίαν πάλιν σήμερον ζητοῦν ὡς ἔπαθλον παρὰ τῶν συμμάχων διὰ τοὺς δῆθεν ἄθλους των ἐναντίον τῶν Οὔννων, ὁ Λαὸς αὐτὸς ὁ παραμείνας ἀπολύτως ἑλληνικὸς παρ’ ὅλον τὸ πῦρ καὶ τὸν σίδηρον, τὸν ὁποῖον μετῆλθον οἱ Βούλγαροι ὅπως τὸν ἐκβουλγαρίσουν, ὁ γενναῖος αὐτὸς Λαὸς τῆς Θράκης βροντοφωνεῖ τὴν στιγμὴν αὐτὴν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς τοὺς θρασεῖς Βουλγάρους: Πρῶσσοι τῆς Βαλκανικῆς, σᾶς ὑπενθυμίζομεν ἡμεῖς ἐφ’ ὅσον σεῖς θέλετε νὰ τὸ λησμονῆτε, ὅτι ἡ Φιλιππούπολις, ἡ Στενήμαχος, ἡ Ἀγχίαλος, ὁ Πύργος καὶ ὅλαι αἱ πόλεις τῆς Ἀνατολ. Ρωμυλίας, τῆς ὁποίας τὸ ὄνομα Ρουμελία ἐκ τοῦ Ροὺμ–ελὶ τῆς τουρκικῆς ἐπὶ λέξει μεταφραζόμενον σημαίνει τῶν Ἑλλήνων χώρα, αἵτινες ἔχουν περιζωθῆ ὑπὸ κρηπιδωμάτων ἐντελῶς βουλγαρικοῦ ρυθμοῦ, δὲν ἔπαυσαν καὶ δὲν θὰ παύσουν ποτὲ ν’ ἀκτινοβολοῦν τὴν ἑλληνικότητά των (χειροκροτήματα), ὅτι εἰς τὰς πόλεις αὐτὰς τὰς ἑλληνικὰς ὑπάρχουν τάφοι Ἑλλήνων, τύμβοι, πλάκες μαρμάρινες μὲ ἑλληνικὰς ἐπιγραφὰς ἀπὸ ἀρχαιοτάτων χρόνων, ὅτι πλεῖστα ὅσα νομίσματα καὶ κειμήλια διάφορα εὑρίσκονται εἰς τὰ μουσεῖα τῆς Σόφιας καὶ τῆς Φιλιππουπόλεως, τὰ ὁποῖα σεῖς ἔχετε τὴν ἀφέλειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν θρασύτητα νὰ ἐπιδεικνύετε, ὅτι εἰς τοὺς τάφους αὐτοὺς ὑπάρχουν ὀστᾶ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἔδρασαν εἰς τὰς πόλεις αὐτάς. Τοῦτο τὸ γνωρίζετε καὶ σεῖς Βούλγαροι καὶ διὰ τοῦτο θορυβεῖσθε, ἵνα καλύψετε τὴν δυνατὴν φωνήν μας, ἀλλὰ ματαιοπονεῖτε, διότι ἡ ἱστορία τὸ διατρανώνει, διότι ὅλος ὁ κόσμος τὸ γνωρίζει, διότι τὸ γνωρίζουν οἱ σύμμαχοί μας, πρὸ παντός, εἷς τῶν ὁποίων τὴν εὐθυκρισίαν καὶ τὴν δικαιοσύνην ἔχομεν ἐπαφεθῆ. Εἰς τριακοσίας καὶ πλέον χιλιάδας ἀνέρχονται οἱ πρόσφυγες τῆς Ἀνατ. Ρωμυλίας. Καὶ δὲν εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς κατασκεύασμα, κατὰ τὰς αὐθαιρέτους πλαστογραφικὰς βουλγαρικὰς μεθόδους, δὲν εἶναι ἐπινόημα συμφεροντολογικὸν καὶ ὀπισθόβουλον, ἀλλ’ οὔτε καὶ νοσηρᾶς φαντασίας ἀποκύημα. Εἶναι ἀριθμὸς ἐπίσημος τὸν ὁποῖον μαζὶ μὲ ἄλλα στοιχεῖα ἔλαβον ἀπὸ τὴν Ἕνωσιν Ἑλλήνων προσφύγων Ἀνατ. Ρωμυλίας. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς κριτοῦ καὶ οἱουδήποτε ἀμφιβάλλοντος. Ἐὰν κατέχῃ σήμερον ἡ Βουλγαρία τὴν Ἀνατ. Ρωμυλίαν δὲν τὴν κατέχει κληρονομικῷ τινι δικαιώματι, δὲν τὴν κατέχει τίτλῳ τινὶ νομίμῳ, ἀλλὰ τὴν κατέχει ἀπὸ τοῦ 1885 ἐξ ἁρπαγῆς διὰ πραξικοπήματος μὴ ἀναγνωρισθέντος μέχρι σήμερον δι’ ἐπισήμου τινὸς διεθνοῦς πράξεως. Ἦτο αὐτόνομος δυνάμει τοῦ Βερολινείου συνεδρίου τοῦ 1878, εἰς τὸ ὁποῖον μάλιστα ὁ Ἄγγλος ἀντιπρόσωπος μαρκήσιος Σαλίσβουρυ προτείνων τὴν αὐτονόμησιν εἶπεν εἰς τοὺς Βουλγάρους ἀντιπροσώπους, οἱ ὁποῖοι παρεπονοῦντο διότι κατεπατοῦντο τὰ δικαιώματά των. Εἶναι οἱ αἰωνίως παραπονούμενοι. Δὲν γνωρίζομεν ἐὰν μετὰ τὴν κατάληψιν ὁλοκλήρου τῆς γῆς δὲν θὰ ἐξακολουθοῦν νὰ παραπονοῦνται, διότι δὲν θὰ ἔχουν καταλάβει καὶ τὴν σελήνην. Εἶπε λοιπὸν ὁ Ἄγγλος ἀντιπρόσωπος: «Ἡ Μακεδονία καὶ ἡ Θράκη εἶναι ἐξ ἴσου ἑλληνικαὶ ὅπως καὶ ἡ Κρήτη». Ἀλλὰ καὶ ὁ κόμης Καλάϋ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Αὐστροουγγαρίας ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν ἀντιπροσώπων τῶν Μ. Δυνάμεων τῆς συνελθούσης ἐν Κων)πόλει τὸ 1878 βάσει τῶν ἄρθρων 13–22 τῆς Βερολινείου συνθήκης εἶπεν......

§47Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ τηρῆται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ περιορισμοῦ τῆς ἀγορεύσεως εἰς ἓν τέταρτον.

§48Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐθνικοῦ ζητήματος, κύριε συνάδελφε.

§49Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς διαφωνῶν ὅτι πρόκειται περὶ ἐθνικοῦ ζητήματος.

§50Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Διαφωνεῖ ὅμως ὁ κύριος Κολλάρωφ.

§51Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι τοιαύτης σημασίας τὸ ζήτημα, ὥστε πρέπει νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τὸν ἀγορεύοντα.

§52Ι. ΤΙΡΡΗΣ. Καὶ ἔλεγε τότε, κύριοι βουλευταί, ὁ κόμης Καλάϋ ὑποστηρίζων καὶ τὸν Ἄγγλον συνάδελφόν του: «Ἐπιμένω νὰ δοθοῦν τὰ ἴδια δικαιώματα εἰς τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν, ὄχι μόνον διὰ τοὺς λόγους οὓς ἀνέφερεν ὁ Ἄγγλος συνάδελφός μου, ὅτι δηλαδὴ ἡ Ἑλληνικὴ Ἐκκλησία ἐκυριάρχησεν ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ ἐπὶ ἔτη μακρά, ἀλλ’ ἐπίσης διότι οἱ ἐδῶ Ἕλληνες, κατέχουν πολὺ ἀνώτερον καὶ μεγαλύτερον πνευματικὸν πολιτισμὸν ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς Βουλγάρους. Τὰ σχολεῖα των εἶναι κατὰ πολὺ περισσότερα τῶν τῶν δύο ἄλλων ἐθνῶν ὁμοῦ. Δὲν ἐξετάζω ποῦ τοῦτο ἀποδοτέον, ἀλλ’ εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ Ἕλληνες οὐ μόνον εἶναι φορεῖς τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ κατάλληλοι νὰ μεταδώσουν τοῦτον εἰς τὰς ἄλλας ἐθνότητας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀγνοηθοῦν. Ἂν ἀποφασίσωμεν ν’ ἀποκλείσωμεν τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν θὰ διαπράξωμεν διπλῆν ἀδικίαν. Πρῶτον ἀπέναντι τῶν Ἑλλήνων καὶ δεύτερον ἀπέναντι ὁλοκλήρου τῆς χώρας αὐτῆς». Εὐαγγέλιον πράγματι διὰ τὸν ἑλληνικὸν πολιτισμὸν, κύριοι βουλευταί. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τό Εὐαγγέλιον αὐτὸ καλὸν θὰ ἦτο, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κατεῖχεν, ἂν μὴ διακεκριμένην, τοὐλάχιστον μίαν ἐκ τῶν πρωτευουσῶν θέσεων, τοὐλάχιστον λέγομεν, εἰς τὸν χαρτοφύλακα τῶν ἐκπροσώπων μας εἰς τὸ προσεχὲς συνέδριον τῆς Εἰρήνης (χειροκροτήματα). Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἔχομεν ἐπίσης τὸ φιρμάνιον τοῦ σουλτάνου τοῦ 1870 περὶ ἱδρύσεως τῆς βουλγαρικῆς ἐξαρχίας καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ ἵδρυσις ἐξαρχίας μητροπόλεως εἰς Φιλιππούπολιν, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ὑπῆρχε βουλγαρικὸν στοιχεῖον ἐν αὐτῇ. Καὶ αὐτὸς ὁ πολὺς Μαντζάρωφ, ὁ βούλγαρος συγγραφεύς, γράφει εἰς βιβλίον του κατὰ τὸ 1910 δημοσιευθέν, ὅτι τὸ βουλγαρικὸν στοιχεῖον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ἀσθενέστατον εἰς τὴν περιοχὴν τῆς Ἀν. Ρωμυλίας. Εἶναι στοιχεῖα, κύριοι βουλευταί, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν περιτράνως τὴν ἑλληνικότητα τῆς περιφερείας αὐτῆς τῆς Β. Θράκης, ἡ ὁποία ἀφοῦ, ὡς ἀποδεικνύεται, εἶναι ἑλληνικὴ ἐξ ἀρχαιοτάτων χρόνων, εἶναι πατριαρχικὸς οἶκος μας, πῶς εἶναι δυνατόν, ἐρωτῶμεν τοὺς κυρίους ἡγήτορας τῆς Βουλγαρικῆς Βουλῆς, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτολμοῦν νὰ στρέφουν ἐκεῖθεν τὰ βλέμματά των πρὸς τὴν Νότιον τὴν ἀπείρως ἑλληνικωτέραν Θράκην; (χειροκροτήματα). Ἔχω, κύριοι βουλευταί, πολλὰ νὰ εἴπω, ἀναφέρων καὶ ἄλλα στοιχεῖα ἀδιάσειστα, ἀλλὰ σέβομαι τὴν κλεψύδραν. Πρέπει λοιπὸν νὰ παύσουν νὰ ἀπειλοῦν, νὰ παύσουν νὰ φωνασκοῦν, διότι τοὺς γνωρίζομεν. Δὲν κομίζει γλαῦκα εἰς Ἀθήνας ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλγαρικῆς Βουλῆς λέγων εἰς ἡμᾶς, ὅτι δὲν θὰ μείνῃ ἥσυχη ἡ Βουλγαρία ἐὰν δὲν τῆς παραδώσωμεν τὴν Δυτικὴν Θράκην, δὲν κομίζει λέγομεν γλαῦκα εἰς Ἀθήνας, δὲν μᾶς λέγει τίποτε τὸ καινόν, τὸ γνωρίζομεν. Γνωρίζομεν ὅτι ἡ Βουλγαρία ἦτο ἡ πέτρα τοῦ σκανδάλου εἰς τὴν Βαλκανικήν. Αὐτὸς ὁ μέγας Μουσταφᾶ Κεμὰλ ὁ πρόεδρος τῆς Τουρκικῆς Δημοκρατίας ἄλλοτε εἶχεν ὀνομάσει τὴν Βουλγαρίαν ἄκανθα τῆς Βαλκανικῆς. Γνωρίζομεν λέγομεν ὅτι εἶναι ἡ ἄκανθος τῆς Βαλκανικῆς, διότι ἔχομεν ἐνώπιόν μας ἕναν καθρέπτην ρυπαρόν, θολόν, μουντζουρωμένον· εἶναι τὸ παρελθόν της καὶ τὸ γνωρίζομεν καλῶς, γνωρίζομεν τὴν ἱστορίαν της, γνωρίζομεν ὅτι ἡ Βουλγαρία εἶνε ἡ χαίνουσα πληγὴ ἡ χρονίως πυορροοῦσα εἰς τὴν Βαλκανικήν, γνωρίζομεν ἐπίσης ἀκόμη ὅτι εἶναι ἡ ἑστία ἡ γαγγραινώδης, γνωρίζομεν ὅτι εἶναι τὸ καρκίνωμα τῆς Βαλκανικῆς, ἀλλὰ γνωρίζομεν ὡσαύτως ὅτι ὅλα αὐτὰ μίαν μόνον ἔχουν θεραπείαν, τὸν ἀκρωτηριασμὸν (χειροκροτήματα).

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐδηλώσαμεν ὅτι ἐφ’ ὅσον θὰ γίνῃ γενικὴ παραίτησις τῶν ἀγορητῶν καὶ οἱ φίλοι μας παραιτοῦνται, ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ συνεχισθῇ ὁ λόγος καὶ ἀπὸ ἄλλους ὁμιλητάς, οἱ φίλοι μας θὰ ὁμιλήσουν. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω, ἐὰν πρόκειται νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἢ νὰ θεωρηθῇ λήξασα.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Λήξασα, λήξασα.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν παραιτοῦνται οἱ ἐγγραφέντες νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ὅτι θὰ ὁμιλήσουν.

§56Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ συστήσουν εἰς τοὺς φίλους των τὶ δέον γενέσθαι. Ἐρωτῶ ἔχουν τὴν δύναμιν αὐτὴν οἱ Ἀρχηγοὶ ἢ δὲν ἔχουν;

§57ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν εὐθύνην φέρουν οἱ Κυβερνητικοὶ βουλευταὶ διὰ τὴν συνέχισιν τῆς συζητήσεως.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θ. Τσάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§59Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι ὅσον τὸ δυνατὸν σύντομος. Πράγματι νομίζω ὅτι μετὰ τὰς ἀγορεύσεις κυρίως τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως τὰ θέματα τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔχουν ἐξαντληθῆ. Καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ ἐπὶ ἑνὸς καὶ μόνον σημείου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Καὶ τοῦτο ἀφορᾷ τὴν διάκρισιν τῶν θεμελιωδῶν καὶ μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος καὶ τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου τῆς παρούσης Βουλῆς ἐπὶ μόνον τῶν μὴ θεμελιωδῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος. Κάμνω δὲ τοῦτο διότι συνέπεσεν ἐπὶ τοῦ θέματος νὰ εἶμαι ὁ εἰσηγητὴς τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Γʹ Ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Δὲν ἀπευθύνω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὸ ὀχληρὸν ἐρώτημα, ποῖον εἶναι τὸ κριτήριον, τὸ ὁποῖον διακρίνει τὰς θεμελιώδεις ἀπὸ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις. Διότι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ Συνταγματικὴ ἐπιστήμη, ὅπως ἀνέφερεν ὁ προλαλήσας ρήτωρ, μέχρι σήμερον δὲν κατώρθωσε νὰ ἀνεύρῃ τὸ κριτήριον τοῦτο. Καὶ ἀκριβῶς ἐπειδὴ δὲν εἶμαι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἕνα ἀντικειμενικὸν κριτήριον θεμελιωδῶν καὶ μὴ διατάξεων, νομίζω ὅτι ἡ ἐμμονὴ τῆς Κυβερνήσεως νὰ διατυπωθῇ ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀναθεωρητικοῦ ἔργου, εἰς μόνον τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις θὰ δημιουργήσῃ ζητήματα τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ ὁδηγήσουν εἰς σφάλματα, διότι θὰ ὑπάρξουν αὐθαίρετοι περιορισμοὶ τῆς ἀναθεωρητικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς. Νομίζω δὲ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ ἀναμφιβόλως θεμελιώδης διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἐκείνη ἡ ὁποία προσδιορίζει τὴν μορφὴν τοῦ πολιτεύματος, ὑπόκειται εἰς κρίσιν, δοθέντος ὅτι ἐπ’ αὐτῆς θ’ ἀποφανθῇ ὁ Λαός, νομίζω εἶναι ἀδύνατον ἄλλαι διατάξεις αἵτινες καὶ ἂν ἀκόμη εἶναι θεμελιώδεις, ἀναμφιβόλως εἶναι συνταγματικαὶ ὑποδεέστεραι τῆς θεμελιώδους ταύτης διατάξεως, εἶναι ἀδύνατον λέγω, ἄλλαι διατάξεις, νὰ ἐκφύγουν καὶ τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας καὶ τῆς ἀναθεωρητικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς. Ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως πρακτικῆς ἡ σημασία τοῦ ζητήματος εἶναι ἡ ἑξῆς ὅτι, μὴ ὑφισταμένου παραδεδεγμένου κριτηρίου πρὸς διαχωρισμὸν τῶν θεμελιωδῶν ἀπὸ τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις, κατ’ ἀνάγκην ἡ προσπάθεια τοῦ διαχωρισμοῦ ἀπολήγει εἰς αὐθαιρεσίαν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὴν Κυβερνητικὴν ἐπαγγελίαν περὶ περιορισμοῦ τῆς ἀναθεωρητικῆς ἁρμοδιότητος τῆς Βουλῆς εἰς μόνον τὰς μὴ θεμελιώδεις διατάξεις. Ὁμολογῶ, κ. κ. βουλευταί, ὅτι ἐὰν μετὰ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶχον ἀκολουθήσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἄλλοι ὁμιληταί, ὑπουργοὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ὁποίων αἱ ἀγορεύσεις πρέπει νὰ θεωρηθοῦν συμπληρωματικαὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἐτερμάτιζον τὸν λόγον μου εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Ἀλλ’ ἐπηκολούθησαν καὶ ἄλλαι δηλώσεις. Ἀναφέρομαι πρὸ παντὸς εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων κ. Σ. Γονατᾶ. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων εἶπε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀπορεῖ διατὶ προκαλεῖ τὴν ἐπίκρισιν ἀπὸ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἡ σχετικὴ ἀοριστία τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, ἀφοῦ σύνηθες εἶναι, προκειμένου περὶ κυβερνητικῶν δηλώσεων νὰ τηρῆται ἕν μέτρον συντομίας ἐν τῇ διατυπώσει. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ὁμολογῶ ὅτι ἔχω γνώμην ἀντίθετον. Πράγματι συνήθως ὅταν συνήθεις εἶναι αἱ περιστάσεις καὶ συνήθη τὰ μέσα πρὸς ἀντιμετώπισιν αὐτῶν, ἐπιτρέπεται ἡ συντομία, ἡ ὁποία ὅμως δὲν συγχωρεῖται ὅταν ἐξαιρετικαὶ εἶναι αἱ περιστάσεις, ἐξαιρετικὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ νὰ ἀντιμετωπισθοῦν αἱ περιστάσεις καὶ ἐξαιρετικὴ προσπάθεια, ἡ ὁποία πρέπει νὰ καταβληθῇ πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἑνὸς δευτέρου σημείου τῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, σημείου εἰς τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανέλθω, διότι ἀποτελεῖ ἕνα σταθμὸν τῆς νεωτέρας πολιτικῆς ἱστορίας τοῦ τόπου. Ἀφορᾶ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, κατὰ τὴν περίφημον ἐκείνην σύσκεψιν τῆς 20 Νοεμβρίου παρὰ τῷ ἀντιβασιλεῖ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὑπεστήριξεν ἄποψιν, ἡ ὁποία ἐξετέθη δημοσίᾳ μίαν ἢ δύο ἡμέρας μετὰ τὴν σύσκεψιν αὐτὴν παρὰ τῷ ἀντιβασιλεῖ καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἐλαχίστας γραμμάς, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἐκτίθεται ἡ ἄποψις αὕτη. Νομίζω, ὅτι ἀποβαίνει σαφὲς ὅτι τὸ Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα ὑπεστήριξεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου θέματος τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν τελικῶς τὰ γεγονότα ἐκ τῶν ὑστέρων ἔχουν δικαιώσει.

§60Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπουργ. Δημ. Ἔργων). Ἀρνεῖται ὁ κύριος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ὅτι ἀπεδέχθη νὰ γίνῃ τὸ Δημοψήφισμα τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948 ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου;

§61Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τὸ ἐρώτημα ὡς διατυποῦται, δὲν μὲ ἀφορᾶ πλέον. Ἀφορᾷ τὸν κύριον Γ. Παπανδρέου προσωπικῶς.

§62Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ συνάδελφος ἀναγινώσκει τὰ πρακτικά, σεῖς ἐπικαλεῖσθε τὴν μνήμην σας. Ὁ κύριος συνάδελφος, ἐπαναλαμβάνω, ἀναγινώσκει τὰ πρακτικὰ ἐκ τῶν ὁποίων συνάγεται...

§63Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπουργ. Δημ. Ἔργων). Ἀπεδέχθητε ἢ ὄχι νὰ γίνῃ τὸ Δημοψήφισμα τὸ 1948;

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ σᾶς λέγω. Ἐδήλωσα ὅτι ἔπρεπε κατ’ ἀρχὴν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν πρότασιν...

§65Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. (Ὑπουργ. Δημ. Ἔργων). Σᾶς ἐρωτῶ...

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Οὐδέποτε ἀποκόπτωσι τρεῖς λέξεις, ἀκούουν τὸ σύνολον τῆς προτάσεως. Ἐδήλωσα τότε ὅτι ἐφ’ ὅσον εἴχομεν μίαν συμμαχικὴν πρότασιν ὀφείλομεν νὰ τὴν δεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως καὶ ὄχι νὰ δώσωμεν μὲ τὴν ἰδικήν μας ἄρνησιν τὴν εὐκαιρίαν δημιουργίας μονομεροῦς Κυβερνήσεως Κέντρου ἢ Κυβερνήσεως Κέντρου καὶ συνοδοιπόρων καὶ προσέθεσα ὅτι ἀποδεχόμενος κατ’ ἀρχὴν τὴν συμμαχικὴν ἄποψιν θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν. Καὶ ἀπευθύνθην προσωπικῶς εἰς τὸν σημερινὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι ὅπως εἰς τὸ παρελθὸν οἱ σύμμαχοι δὶς μετέβαλον ἀπόψεις ἐν σχέσει πρὸς τὸ Δημοψήφισμα, διότι ἀρχικῶς εἶχον ἀποδεχθῆ ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ Δημοψήφισμα καὶ κατόπιν αἱ ἐκλογαὶ ἔπειτα ἐπρόταξαν τὰς ἐκλογὰς καὶ ἀνέβαλον τὸ Δημοψήφισμα, χωρὶς νὰ προσδιορίσουν χρόνον, ἔπειτα προσδιώρισαν χρόνον, τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948. Καὶ ἐδήλωσα τότε: Καθ’ ὃν τρόπον μετέβαλον δὶς εἰς τὸ παρελθὸν γνώμην καθ’ ὅμοιον τρόπον Κυβέρνησις Λαοπρόβλητος μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ ἐπανήρχετο εἰς τὸ θέμα, θὰ ἔπειθε τοὺς συμμάχους ὅτι ἡ μακρὰ παράτασις δὲν εἶναι ἐγγύησις ὁμαλότητος, ἀλλ’ ἐγγύησις ἀνωμαλίας καὶ θὰ ὡδήγει εἰς μεταβολὴν γνώμης. Εἶπον ἑπομένως τότε ὅτι ἔπρεπε νὰ προχωρήσωμεν εἰς Κυβέρνησιν Ἐθνικῆς Ἑνώσεως καὶ νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, μετὰ τῆς ἀσφαλοῦς πολιτικῆς προβλέψεως, ὅτι μετὰ τὰς Ἐκλογὰς θὰ ἐπήρχετο ὅτι ἐπῆλθεν. Ἑπομένως ὅ,τι σήμερον συνέβη τὸ προεβλέψαμεν, ὅτι παρελείφθη ἦτο σφάλμα, διότι ἀντὶ νὰ γίνῃ ἡ Κυβέρνησις Ἐθνικῆς Ἑνώσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐβαίνομεν μὲ τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἰδικῆς μας ἀπόψεως, ἔγινεν ἡ μονόπλευρος Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου (χειροκροτήματα).

§67Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἑνὸς εἰσέτι σημείου ἐκ τῶν ὁμιλιῶν τῶν κ.κ. ὑπουργῶν, τῶν συμπληρωσάντων τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ. Ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ φίλου μου κυρίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Τάξεως: Δὲν πρόκειται νὰ ἐπικρίνω τὰ ὅσα ἐδήλωσεν οὐδὲ κἂν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν ἀνάλυσιν τοῦ περιεχομένου τῶν δηλώσεών του, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ προβῶ εἰς μίαν σύστασιν. Εἶναι γνωστὸν καὶ τοῦτο προκύπτει ἐξ αὐτῶν τῶν δηλώσεων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Τάξεως, τῶν ἄλλοτε γενομένων ἐντὸς τῆς αἰθούσης τούτης, ὅτι δὲν ὑφίστανται ἐν Ἑλλάδι μόνον αἱ ἔνοπλοι συμμορίαι τοῦ ἐαμοκομμουνισμοῦ. Ὑπάρχουν δυστυχῶς καὶ ἄλλαι ἔνοπλοι συμμορίαι. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ κομμουνισμὸς διαθέτει ὅλα τὰ μέσα διὰ νὰ κατασυκοφαντήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ κατὰ τὴν δίωξιν τῶν ἐνόπλων, οἱ ὁποῖοι διαταράσσουν τὴν τάξιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἂν δὲν ὑπάρξῃ, λέγω, μέριμνα ἡ ὁποία ἐκδηλουμένη καταλλήλως, θ’ ἀποκλείσῃ ἐκ τῶν προτέρων πᾶσαν δυνατὴν παρεξήγησιν, θὰ εὑρεθῶμεν ἀναμφιβόλως πρὸ μιᾶς ἐπιθέσεως ἐκ μέρους τῆς διεθνοῦς κοινῆς γνώμης, ἐκείνης ἡ ὁποία πρόσκειται πρὸς τοὺς Ἐαμοκομμουνιστὰς καὶ ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ νὰ ἐκμεταλλευθῇ κάθε σφάλμα, τὸ ὁποῖον τυχὸν θὰ διαπραχθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν δίωξιν τοῦ ἐνόπλου κομμουνισμοῦ. Εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως νὰ καταβάλῃ κάθε προσοχήν. Ἀνηγγέλθη εἰς τὰς ἐφημερίδας ἡ σύλληψις τοῦ Μαγγανᾶ. Ἐὰν ἀποτελῇ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα συστηματικῆς προσπαθείας τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὀφείλω νὰ συγχαρῶ τὸν κύριον ὑπουργόν. Ἐὰν ἀποτελῇ ἓν τυχαῖον περιστατικόν, ὀφείλω νὰ τὸν συμβουλεύσω νὰ διαπιστώσῃ τὴν ὠφέλειαν τὸν ὁποίαν ἀποκομίζει ἐκ τοῦ τυχαίου γεγονότος καὶ νὰ τοῦ χρησιμεύσῃ τὸ τυχαῖον αὐτὸ γεγονὸς ὡς ὁδηγὸς περαιτέρω ἐνεργείας.

§68Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπ. Δημοσίας Τάξεως). Κύριε συνάδελφε, ἀπὸ τί προκύπτει ὅτι πρόκειται περὶ τυχαίου γεγονότος; Παρέχω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δήλωσιν ὅτι ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν παρέλαβα τὰ καθήκοντά μου καὶ εἰς τὸν τύπον ἐδήλωσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐμπεδώσῃ τὸ κράτος τοῦ νόμου ἔναντι παντός. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὸ τὸ βλέπετε πραγματοποιούμενον.

§69Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἀπομένει εἰς ἐμὲ παρὰ νὰ σᾶς ἐκφράσω τὰ συγχαρητήριά μου, ἀσφαλῶς γνωρίζετε ὅτι τὸ κάμνω μὲ ἰδιαιτέραν χαράν. Δὲν ἀπομένει παρὰ ἕνα τελευταῖον ζήτημα μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν γενομένων συζητήσεων ὁ σεβαστὸς εἰς ἐμέ φίλος κύριος Κουλουμβάκης, εἶχε τήν καλωσύνην νὰ μνημονεύσῃ τὸ ὄνομά μου κατὰ τρόπον ἐξαιρετικὰ ἐπαινετικόν. Ὀφείλω νὰ τὸν εὐχαριστήσω. Αἰσθάνομαι μόνον λύπην, διότι ἀφορμήν εἰς τὸν ἔπαινον ἔδωσεν ἡ ἐπίκρισις ἡ δριμεῖα κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω καὶ αἰσθάνομαι ὅτι γεννᾶται ὡς ἐκ τούτου δι’ ἐμὲ ἡ ὑποχρέωσις νὰ διακηρύξω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὅταν παρέλθουν τὰ ἔτη καὶ διαλυθοῦν τὰ νέφη τῶν παθῶν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὁσάκις θὰ μνημονεύεται τὸ ὄνομα τοῦ Γεωργίου Παπανδρέου ἡ Βουλὴ θὰ ἐγείρεται καὶ θὰ χειροκροτῇ, διότι εἰς τὰ ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερεν ὁ Γ. Παπανδρέου, ὀφείλεται τὸ ὅτι δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ συνεδριάζωμεν καὶ ὅτι δύναται ἡ πλευρὰ αὐτὴ νά ἐπικρίνῃ καὶ νὰ χλευάζῃ τὸν Γ. Παπανδρέου (χειροκροτήματα).

§70ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχομεν ἀντιρρήσεις.

§71Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλλίας ἔχει τὸν λόγον.

§73Κ. ΚΑΛΛΙΑΣ. Νομίζω ὅτι ἔχομεν ὅλοι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προφυλάξωμεν ὅλοι τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἀπὸ τὰ δριμέα σχόλια τὰ ὁποῖα ἤρχισαν νὰ γίνωνται καὶ δι’ αὐτὸ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ράπτης ἔχει τὸν λόγον.

§75Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ σφοδρῶς νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου σεβόμενος τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα εἰς τὰ ὁποῖα τὸ πρῶτον εἰσέρχομαι. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἡ φωνὴ τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἰδιαίτερα τοῦ νομοῦ Λαρίσσης ὁ ὁποῖος τόσα ἐπλήρωσεν εἰς τὸν πόλεμον καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν δὲν ἠκούσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ πιστώσητε μὲ 5 λεπτὰ διὰ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἐκπροσωποῦμεν ἐνταῦθα τὴν Ἑλλάδα τῆς ὁποίας τὸ σῶμα νοσεῖ, νομίζομεν δὲ ὅτι ἔχομεν ὅλας τὰς προϋποθέσεις νὰ διαγνώσωμεν καὶ νὰ θεραπεύσωμεν τὸ νόσημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον πάσχει ἡ Ἑλλάς. Τὰ συμπτώματα εἶναι ἔκδηλα, ὄχι μόνον εἰς τοὺς παλαιοτέρους οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν ἐπὶ μακρὸν μὲ τὴν πολιτικήν, ἀλλὰ καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς νεωτέρους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀριθμοῦμεν παρὰ δύο ἑβδομάδων κοινοβουλευτικὴν ζωήν. Τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν Ἑλλάδα εἶναι δύο ἐν γενικαῖς γραμμαῖς. Εἶναι τὰ Ἐθνικὰ ἐκεῖνα δίκαια τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὄχι μόνον τὴν δεξιάν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀριστερὰν καὶ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν. Γενικὰ ἐθνικὰ ζητήματα εἶναι αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις, τὸ πολιτειακὸν καὶ ἡ ἀσφάλεια. Διὰ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις ἐλέχθησαν ἀρκετὰ ὥστε τὸ ἀντιπαρέρχομαι. Διὰ τὸ πολιτειακὸν ὀφείλω νὰ εἴπω δύο λέξεις καὶ νὰ σημειώσετε ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ πράγματι τὸ καρκίνωμα τοῦ σώματος τῆς Ἑλλάδος τοῦ ὁποίου ὑπαίτιος δὲν εἶναι ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ ὑπεύθυνος ἐξ ὁλοκλήρου καὶ ἀπολύτως εἶναι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος. Κατ’ ἀνάγκην αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὸ καρκίνωμα αὐτό, καλεῖται σήμερον διὰ τῆς μεταγγίσεως τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐκ τῆς ἐκλογῆς νέων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὸ μίασμα αὐτὸ τοῦ πολιτειακοῦ, καλεῖται νὰ τὸ θεραπεύσῃ διότι ἂν δὲν τὸ θεραπεύσῃ, ὁ καρκῖνος θὰ ἐπιζήσῃ τοῦ πτώματος τῆς Ἑλλάδος. Ἐνῷ ἤρξατο τὸ πολιτειακόν, ὡς ἐθνικὴ ὑπόθεσις κατήντησε καθαρῶς κομματικόν. Ἡ ἔλλειψις σοβαροῦ προγράμματος ἐν Ἑλλάδι, προγράμματος κοινωνικῆς ἀντιλήψεως, οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως καὶ ἐν γένει ἐπουλώσεων τῶν τόσων δεινῶν τῶν προκυπτόντων ἐκ τῆς πτωχείας τῆς Ἑλλάδος, ἀντὶ νὰ σωφρονήσουν τὸν πολιτικὸν κόσμον καὶ νὰ τὸν ὠθήσουν εἰς προγράμματα πολιτικά, τὰ ὁποῖα νὰ θεραπεύσουν τὰ ἀτυχήματα αὐτά, τοὐναντίον περιεπτύχθησαν αἱ δύο μεγάλαι παρατάξεις ἡ μία τὸν Βασιλέα καὶ ἡ ἄλλη τὴν Δημοκρατίαν, ὥστε νὰ ἐμφανίζωνται τὰ μεγάλα κόμματα ὄχι ὡς πολιτικά, ἀλλὰ ὡς πολιτειακά, καθαρῶς εἰς τρόπον ὥστε ἡμεῖς οἱ μεταγενεστέρως εἰσελθόντες εἰς τὸν πολιτικὸν στίβον νὰ συνθλιβώμεθα εἰς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα. Ἐν τῇ οὐσίᾳ κ. βουλευταί, εἶναι γεγονὸς ὅτι τὰ Κράτη ἔχουν ἀνάγκην συναισθηματισμοῦ, ἰδιαιτέρως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁ ὁποῖος εἶναι ἄκρως συναισθηματικός, ἔχει ἀνάγκην τὸν συναισθηματισμὸν αὐτὸν νὰ τὸν περιορίσῃ κάπου καὶ ἡ μία παράταξις τὸν περιορίζει εἰς τὸ σύμβολον τοῦ Βασιλέως, ἡ δὲ ἄλλη εἰς τὸ σύμβολον τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Ἀλλὰ αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει διαρκῶς νὰ μᾶς ἀπασχολῇ καὶ πρέπει νὰ σταματήσῃ. Τὴν ἱστορίαν τοῦ πολιτειακοῦ τὴν γνωρίζομεν ὅλοι ἀπὸ τὸ 1915, ἀπὸ τότε τὸ πολιτειακὸν ζήτημα ἔλαβε χροιὰν καθαρῶς πολιτικήν. Ἐκφράζω τὴν γνώμην ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος δὲν πρέπει νὰ γίνεται ὑπέρμαχος οὔτε τῆς μιᾶς μορφῆς οὔτε τῆς ἄλλης, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον συγχέεται τὸ πολιτειακὸν μὲ τὸ πολιτικόν, ὑποδουλώνεται εἰς τὴν ἑκάστοτε ρευματώδη ἐπίδρασιν τῶν πολιτικῶν γνωμῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἡ πτῶσις μιᾶς παρατάξεως συμπαρασύρει τὸ πολίτευμα αὐτῆς, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τελειώσῃ μιὰ γιὰ πάντα, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων λόγων διὰ τοὺς ὁποίους προσεχώρησα εἰς τὸ ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου κόμμα εἶναι, καὶ διότι ἄφησεν ἀπολύτως ἐλεύθερα τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ ἠθέλησε νὰ ἀποχρωματίσῃ τὸ πολιτειακὸν ζήτημα καὶ ἠθέλησε νὰ θέσῃ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρόγραμμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ ἠμπορῇ νὰ στηρίξῃ ἐλπίδες ἐπιλύσεως τῶν κοινωνικῶν, οἰκονομικῶν καὶ ἐθνικῶν προβλημάτων. Ἑπομένως τὸ πολιτειακὸν ζήτημα διὰ νὰ λυθῇ ἅπαξ καὶ διὰ παντός, ἀνεξαρτήτως τῶν ρευμάτων τὰ ὁποῖα παρέρχονται, θὰ πρέπῃ νὰ λυθῇ διὰ τῆς συνεργασίας ὅλων τῶν πολιτικῶν κομμάτων, ὥστε ἐπανερχόμενος ὁ Βασιλεὺς ὅπως θὰ ἐπανέλθῃ, νὰ εὕρῃ μίαν εὐρεῖαν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηριχθῇ (χειροκροτήματα). Διότι οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον, ἐὰν καὶ εἰς τὸ μέλλον ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἔχωμεν τὴν συνέχισιν τοῦ πολιτειακοῦ ζητήματος. Δὲν παραγνωρίζομεν τὴν οὐσίαν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε τὴν ἑξῆς παραβολήν, διότι εἶμαι καὶ ἰατρός. Ὅταν ὁ ἄρρωστος ἀσθενῇ καλεῖ ἰατρὸν καὶ ὅταν ὁ ἰατρός δὲν τὸν θεραπεύῃ, καλεῖ ἄλλους ἰατροὺς καὶ τοὺς ἀλλάσσει. Φαρμακοποιὸν σπανιώτατα ἀλλάσσει. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἡ πολιτική. Ὅταν ἕνα πολιτικὸν κόμμα δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέμενεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἔχει πᾶν δικαίωμα νὰ τὸ ἀλλάσσῃ, ἀλλὰ τὸ πολίτευμα πρέπει νὰ σταθῇ ἅπαξ διὰ παντός. Τὸ τρίτον ζήτημα εἶναι ἡ ἀσφάλεια. Εἶναι καὶ αὐτὸ ἐθνικὴ ἀνάγκη. Διότι δὲν πρόκειται, κύριοι βουλευταί, δὲν πρόκειται περὶ κινδύνων τοὺς ὁποίους εἴχομεν εἰς τὸ παρελθόν, δὲν πρόκειται περὶ κομματικῶν ἀντιζηλιῶν. Εἶναι καθαρῶς ἐθνικόν. Διότι οἱ πολιτικοί μας ἀνταγωνισταὶ εἶναι οἱ κομμουνισταί, οἱ ὁποῖοι δὲν σέβονται τίποτε τὸ ἐθνικόν, τίποτε τὸ Ἑλληνικόν. Ἑπομένως τὸ ζήτημα αὐτό πρέπει νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς σοβαρότητος, τῆς ὁποίας θὰ τύχουν καὶ τὰ δύο προηγούμενα, τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων καὶ τὸ πολιτειακόν, διότι οἱ κομμουνισταὶ εἶναι γνωστὸν πῶς δροῦν. Συγκεκριμένως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀσφαλείας, ἡ Θεσσαλία καὶ ἰδιαιτέρως ὁ Νομὸς Λαρίσης, κατὰ κακὴν τύχην ἔχει γίνει ἑστία, ἑστία τοῦ ἐαμοκομμουνισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις θὰ πρέπῃ νὰ προσέξῃ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ κατ’ ἐπιλογὴν τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι νευραλγικά, εἰς τὰ ὁποῖα λόγῳ γεωγραφικῆς θέσεως οἱ κομμουνισταὶ κατορθώνουν νὰ διαφεύγουν τὸν κρατικὸν ἔλεγχον. Θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα εἰς τὸ σημεῖον αὐτό. Διὰ τὴν γεωργίαν καὶ κτηνοτροφίαν θὰ ἀναμείνωμεν ἐν λεπτομερείᾳ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ μᾶς δοθῇ ἴσως ἀργότερον ὁ καιρὸς νὰ ἐλέγξωμεν ἐὰν ταῦτα δὲν συμφωνοῦν μὲ τὰς ἀπόψεις μας, ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι εἶναι οὐσιαστικαί. Πρέπει νὰ ἀσκηθῇ ὁ κρατικὸς ἔλεγχος ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι ἡ μάστιξ τοῦ Κράτους. Δυστυχῶς οἱ ὑπάλληλοι ἔπαυσαν νὰ ἐργάζωνται, κομματίζονται, βουλεύονται ἀποτελματικῶς (χειροκροτήματα). Θὰ πρέπῃ ὁ ὑπάλληλος νὰ ἔχῃ τὰς πολιτικὰς καί πολιτειακάς του πεποιθήσεις. Εἶναι δικαίωμά του κατὰ τὴν ὥραν τῶν ἐκλογῶν καὶ δικαιοῦται νὰ ψηφίσῃ. Ἀπὸ τοῦ σημείου ὅμως αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τοὺς μὲν ἢ διὰ τοὺς δέ, καὶ νὰ κομματίζεται σκανδαλωδῶς, ἐκφεύγει τῆς ἁρμοδιότητος τῆς ὑπαλληλικῆς καὶ γίνεται Κυβερνήτης. Ἡ ἐκπαίδευσις δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν Νομὸν Λαρίσης, σχολεῖα ἐκάησαν. Διδάσκαλοι δὲν ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ὑπάρχουν εἶναι εἰς καλὴν ἀναλογίαν κομμουνισταὶ εἰς τρόπον ὥστε τὰ παιδιὰ ἐπὶ ἓν ἔτος μένουν χωρὶς γράμματα. Ἐὰν λοιπὸν ἀναλογισθῇ κανεὶς τὴν περίοδον τοῦ πολέμου, τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς καὶ τὴν περίοδον αὐτὴν τὴν τελευταίαν, τέσσαρα ἔτη ἄνευ ἐκπαιδεύσεως, μπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε τὶ κοινωνίαν θὰ ἔχωμεν αὔριον. Τελικῶς θ’ ἀναφέρω καὶ δύο λέξεις διὰ τὴν ἀντίστασιν, διότι καὶ ἐγώ, ἀπὸ τὴν τύχην, εἶχον τὸ προνόμιον νὰ λάβω μέρος εἰς μίαν ἀντίστασιν τῆς ὁποίας, ἴσως, ἡ δρᾶσις δὲν ἔφθασε μέχρι τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ὁποία ὅμως εἶναι ἐξ ἴσου σοβαρὰ διὰ τὴν ἀντίστασιν τῶν Κουτσοβλάχων. (χειροκροτήματα). Ἀτυχῶς ὑπῆρξαν Κουτσόβλαχοι τινὲς ἐπιλήσμονες τῆς ἀποστολῆς ἐκείνης τῶν καθηκόντων των καὶ τῆς ἐθνικότητός των, οἱ ὁποῖοι εἴτε διότι ἐπίστευσαν εἰς τὴν νίκην τοῦ ἄξονος, εἴτε ἀπὸ ἀρριβισμὸν κατήρτισαν μίαν ληστοσυμμορίαν, μίαν ὁμάδα, τὴν περίφημον λεγεῶνα τῶν Βλάχων καὶ ἐκβιαστικῶς ἐνήργουν καθ’ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν καὶ Δυτικὴν Μακεδονίαν. Ἀντέστην ἐγὼ καὶ ἄλλοι τινες ἐκ Λαρίσσης καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Ἀβέρωφ, εἰς τρόπον ὥστε σήμερον νὰ ἔχωμεν τὸ κεφάλι μας ὑψηλὰ ἐμφανιζόμενοι ἀκόμη καὶ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, διότι ἴσως τότε ἐκ παρεξηγήσεως ἐθεωρήθη, ὅτι οἱ Βλάχοι ἐξεχώρησαν τὸν ἑαυτόν των ἀπὸ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας καὶ ἔδωσαν ἴσως τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἀνήκουν εἰς ἄλλην ἐθνικότητα. Οὐδὲν τούτου ψευδέστερον.

§76Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπέδειξε τοιαύτην διαγωγὴν ἐθνικήν, ὥστε ὑπῆρξε παράδειγμα μιμήσεως ἄξιον συγχαρητηρίων (χειροκροτήματα).

§77Ν. ΡΑΠΤΗΣ. Ἐπίσης ἡ ἀντίστασις τοῦ στρατηγοῦ Ζέρβα, ὑπῆρξε καὶ αὐτή, ἴσως ἡ μόνη, ἐκτὸς τῆς ἐπισήμου ἀντιστάσεως εἰς τὸ Κάϊρον, ἡ ὁποία ἐκράτησε τὸν τόνον τὸν Ἑλληνικὸν (χειροκροτήματα). Ἐκφράζω, ὅμως, πικρίαν διότι ἡ στρατιωτικὴ ἀντίστασις τοῦ Ζέρβα, δὲν ἐπλαισιώθη ἀπὸ τὸν πολιτικὸν κόσμον εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐκμηδενισθῇ ἐν τῇ γενέσει του τὸ κομμουνιστικὸν κίνημα. (χειροκροτήματα). Μόνον ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἤθελαν νὰ ἀνοίξουν τὰ μάτια τους, δὲν ἔβλεπαν τὸν ἐπερχόμενον κίνδυνον, οἱ πλόκαμοι ἤρχισαν νὰ ἐξαπλοῦνται εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα καί φαντάζομαι, πολλοὶ ἐξ ἡμῶν θὰ εἶχον προτάσεις μυήσεως καὶ θὰ ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, ἀλλὰ περὶ κομμουνιστικοῦ κινήματος φιλορωσικοῦ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ παλαιὰ κόμματα, δυστυχῶς, ἐνῷ ἔχουν ἱστορικὴν εὐθύνην καὶ εἰς τὰς κρισίμους στιγμὰς ποδηγετοῦν τὸν λαόν, αὐτὴν τὴν φορὰν δὲν ξέρω γιατὶ ἐπολιτεύθησαν οὕτω. Δὲν τὰ κατακρίνω μέχρι τέλους, πάντως ὅμως εἶναι μία διαπίστωσις τὴν ὁποίαν ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει κάμει καὶ καταλογίζω μεγάλην εὐθύνην εἰς αὐτά. Εἰς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον κ. Παπανδρέου, ὀφείλω ἰδιαιτέρως νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς εὐχαριστίας μου, ὅσον καὶ τοῦ τμήματος τοῦ Νομοῦ Λαρίσης τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπῶ, διότι πιστεύομεν ὅτι χάρις εἰς τὴν νίκην τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως κ. Παπανδρέου ἠλευθερώθη ἡ Ἑλλὰς καὶ ἐπεστρέψαμεν εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα ἀπὸ μίαν 3 ἐτῶν καὶ 6 μηνῶν ἐξορίαν εἰς τὴν ὁποίαν ἀπεστάλημεν.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§79Φ. ΜΑΚΡΗΣ. Ὅταν ἐζήτησα τὸν λόγον, κ. βουλευταί, τὸν ἐζήτησα ὁρμώμενος ἀπὸ τὴν σκέψιν νὰ διατυπώσω καὶ ἐγὼ ὡρισμένας ἀπόψεις ἐπάνω εἰς τὰ τεράστια προβλήματα, τὰ ὁποῖα ὀρθώνονται ἐνώπιόν μας καὶ τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Τὸ θέαμα ὅμως, τὸ ὁποῖον παρουσιάζομεν ἐπὶ ἡμέρας τώρα, εἴτε καταναλίσκοντες ἑαυτοὺς εἰς ἄσκησιν κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου πρὸς μίαν Κυβέρνησιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν παρέσχομεν ἀκόμη ψῆφον ἐμπιστοσύνης, εἴτε ἀναπτύσσοντες προγράμματα καὶ θεωρίας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ἔξω τῶν ἑλληνικῶν πραγματικοτήτων, τὸ θέαμα, λέγω, αὐτὸ ἔκαμε τὸν Λαόν μας νὰ δυσανασχετῇ. Ἠκούσθησαν λόγοι δι’ ἐργατικὰς κατοικίας ὅταν δὲν ἔχωμεν τὴν δυνατότητα νὰ στεγάσωμεν 90.000 (;) Ἑλλήνων ἀγροτῶν πατριωτῶν, οἱ ὁποῖοι χρόνια τώρα εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕπαιθρον. Ὅταν δὲν ἔχωμεν τὴν δυνατότητα νὰ δώσωμεν μεροκάματο καὶ μισθὸ διὰ νὰ ζήσῃ ὁ Ἕλλην ἐργάτης καὶ ὑπάλληλος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον περιμένομεν νὰ περάσῃ τὸ ἔργον τῆς ἀνοικοδομήσεως. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ἔχομεν φύγει πολὺ μακρυὰ ἀπὸ τὸν προορισμόν μας καὶ ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν πραγματικότητα. Θὰ πρέπῃ νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὸν Λαόν, νὰ μὴν ἀκολουθήσωμεν τὴν μέθοδον τῶν κομμουνιστῶν — τὴν μέθοδον τῆς ἀπάτης καὶ τῆς δημοκοπίας. Καὶ ἡ ἀλήθεια εἶναι, νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμήν, θίγοντες τοὐλάχιστον τὸ ἐργατικὸν πρόβλημα, θὰ πρέπῃ νὰ στραφῇ ἡ προσοχή μας εἰς τὸ κεφαλαιῶδες ζήτημα, πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν βασικὸν παράγοντα πρὸς μίαν ἐξόρμησιν διά τὴν ἀνοικοδόμησιν τῆς Χώρας, πρὸς τὸ ζήτημα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ θεμέλιον τῆς κοινωνικῆς μας εἰρήνης, πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ μισθοῦ καὶ ἡμερομισθίου. Σεβόμενος ὅμως, λέγω, τὸν Λαόν, διότι ἤρχισε νὰ δυσανασχετῇ μαζί μας διὰ τὴν ἐκτροπὴν τὴν ὁποίαν παρουσιάσαμεν, δὲν θὰ ὁμιλήσω καὶ δὲν θὰ παρουσιάσω τὰς ἀπόψεις μου ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνδέονται ἀμέσως μὲ τὴν ζωὴν τοῦ ἐργάτου καὶ θὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ πράξω τοῦτο ὅταν ἡ Κυβέρνησις θὰ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Σώματος τὰ σχετικὰ νομοσχέδια. Συνεπὴς πρὸς τὴν ἐντολήν τοῦ Λαοῦ μας δηλώνω, ὅτι θὰ ὑπερψηφίσω τὴν Κυβέρνησιν, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν δυνατότητα νὰ ἀποδείξῃ κατὰ πόσον ἔχει συλλάβει τὸ πρόβλημα, τὸ ὁποῖον θέτει ἐνώπιόν της ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότης καὶ κατὰ πόσον εἰλικρινῶς εἶναι διατεθειμένη νὰ τὸ πραγματοποιήσῃ μὲ τὰ μέσα, ποὺ τῆς παρέχει ἡ πραγματικότης αὐτή. (Χειροκροτήματα).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης ἔχει τὸν λόγον. Γʹ Βασιλειάδης. Δηλῶ ὅτι θὰ σεβασθῶ τὸ τέταρτον, τὸ ὁποῖον ἔχει καθορισθῆ. Ἐμμένω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἀντίληψιν, ὅτι οἱ ρήτορες τῆς συμπολιτεύσεως ὑπῆρξαν περισσότεροι παρὰ οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καὶ περισσότεροι.

§82Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποδεχθῆτε μετ’ ἐμοῦ, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξετράπησαν τοῦ κυρίου θέματος καὶ ἡ προσπάθειά των ἐστρέφετο μᾶλλον πρὸς τὴν ἄγρευσιν χειροκροτημάτων καὶ ἐπευφημιῶν, ἀπὸ τὰς ὁποίας δὲν ὑστέρησεν οὔτε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐμπ. Ναυτιλίας, ὥστε νὰ σχηματισθοῦν ἐντυπώσεις, ἐντυπώσεις κομματικῶν μᾶλλον ὠφελημάτων. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀρκαδίας συνάδελφος, ὁ κύριος Μπακόπουλος...

§83Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ Ἀθηνῶν, παρακαλῶ.

§84Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· τότε ἐπήρατε περισσοτέρους σταυρούς.

§85Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διατὶ φθονεῖτε;

§86Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν φθονῶ. Ὁ κύριος Μπακόπουλος νομίζω ὅτι ὀρθῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὡς πρὸς τὰ τρία κυρίως θέματα τῶν κυβερνητικῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Τὰ τρία ταῦτα θέματα εἶναι: πρῶτον αἱ ἐθνικαὶ διεκδικήσεις, διὰ τὰς ὁποίας καὶ τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ ἀρχηγός καὶ φίλος μου κ. Σοφ. Βενιζέλος, θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν καὶ ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν (χειροκροτήματα). Ὡς πρὸς τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπαγγέλεται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὁμολογῶ, κύριοι, ὅτι θὰ ἤμην εὐτυχὴς ἐάν, ἔστω καὶ μέρος τῶν πτωχῶν πράγματι δηλώσεων, ἠδύνατο νὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἀκόμη θὰ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑπάρχει ὅμως τὸ τρίτον θέμα, τὸ πολιτειακόν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος εἶπεν, ὅτι νομίζει, καὶ ὀρθῶς, ὅτι τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ἐντελῶς δευτερεῦον ἔναντι τῶν σοβαρῶν ζητημάτων, μὲ τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις καλεῖται νὰ ἀσχοληθῇ, ἔναντι τῶν ζωτικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν καὶ τὰ ὁποῖα συγκινοῦν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ὅπως εἶναι π. χ. τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως ἑκατοντάδων χιλιάδων οἰκογενειῶν, αἱ ὁποῖαι παραμένουν ἄστεγοι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν — καὶ λυποῦμαι ὅτι ἡ κατάστασις αὐτή, παρ’ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν, δυστυχῶς θὰ συνεχισθῇ. Διότι δὲν βλέπω ἀκόμη νὰ λαμβάνωνται τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν ἤδη νὰ εἶχον ληφθῇ, ὥστε διὰ τὸν προσεχῆ χειμῶνα νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένη ἡ στέγη. Λέγω ὅτι ἐθέσατε ὀρθώτατα τὸ ζήτημα, κύριε συνάδελφε, ὅτι εἶναι δευτερεῦον, ἀλλὰ εἴπατε ὅτι ἅπαξ καὶ ἐτέθη, καλὸν ἦτο νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ ἐπιλυθῇ. Κύριοι βουλευταί, τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, εἶναι ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα θεωροῦν ὅτι πράγματι τὸ πολιτειακὸν εἶναι ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ δοθῇ μία λύσις, διότι πραγματικῶς, θὰ εἶναι μία τροχοπέδη εἰς τὸ ἔργον οἱασδήποτε Κυβερνήσεως. Εἴπατε, ἀξιότιμε συνάδελφε, ὅτι δὲν εὑρίσκετε ἐπαρκεῖς τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους τὸ κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε τὴν ἀπόφασιν νὰ μὴ δώσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωσεν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις, ἐδήλωσεν ὅτι «τὸ κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, θὰ ἐπροτίμα νὰ τεθῇ σαφῶς πρὸ τοῦ Λαοῦ»... Ἡ Κυβέρνησις ὅμως κακῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα, διότι ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Κουλουμβάκης, μόνον ἡ Βουλὴ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Λέγω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις κακῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα. Ἡ Βουλὴ εἶχε μόνον τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ πότε εἶναι πρόσφορον νὰ λάβῃ χώραν τὸ Δημοψήφισμα.

§87Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ γίνῃ Δημοψήφισμα καὶ ἔπρεπεν ἀμέσως νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τοῦ Βασιλέως (χειροκροτήματα).

§88Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀξιότιμε φίλε, νομίζω ὅτι ἀκολουθοῦντες καὶ ὑμεῖς τὴν πεπατημένην, προσπαθεῖτε νὰ ἀπολαμβάνετε χειροκροτημάτων. Εἴπατε ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα νὰ καθορίσῃ τὸν χρόνον τοῦ Δημοψηφίσματος (ἀναγιγνώσκει περικοπὴν ἐξ ἀγορεύσεως τοῦ κ. Κουλουμβάκη).

§89Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι αὐτό. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὄτι ἐγὼ δὲν θέλω Δημοψήφισμα, διότι δὲν τὸ ἠθέλησαν καὶ οἱ σήμερον κυβερνῶντες τὴν Ἀγγλίαν, εἰπόντες πρὸς τὸν Τσῶρτσιλ δὲν ἀναγράφει τὸ πολίτευμά μας Δημοψήφισμα, καὶ τὸ ἰδικόν μας πολίτευμα εἶναι πολίτευμα ἀντιπροσωπευτικόν, τῆς ἐμμέσου Δημοκρατίας καὶ οὐχὶ τῆς ἀμέσου Δημοκρατίας δηλ. τῆς ὀχλοκρατίας, διὰ νὰ κυριαρχοῦν οἱ δημοκόποι. Ἀλλὰ νὰ κυριαρχοῦν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ἄξιοι νὰ ἡγοῦνται ἑνὸς Λαοῦ καὶ ὄχι οἱ δημοκόποι εἰς τὰ διάφορα μέρη τῆς χώρας. Νὰ ἔχωμεν φιλοπατρίαν ἀληθινὴν καὶ θέλησιν νὰ κυβερνήσωμεν τὸν τόπον μας. Ἐδῶ νὰ λύσωμεν τὰ ζητήματα ὅλα ὑπὸ τὴν εὐθύνην μας ἐνώπιον τῆς Πατρίδος καὶ τῆς Ἱστορίας (χειροκροτήματα).

§90Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μᾶς εὑρίσκετε συμφώνους εἰς τὴν πρότασίν σας, διότι γνωρίζετε πολὺ καλά, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ὑπήρξαμεν ἀνέκαθεν Ἐθνικόφρονες, ὑπεστηρίξαμεν πάντοτε τὴν ἰδέαν τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, καὶ ἐπιθυμοῦμεν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐν ὁμονοίᾳ, ἀλλὰ καὶ σύμφωνα μὲ τὸ συμφέρον τῆς χώρας. (χειροκροτήματα). Δὲν ἠμποροῦμεν ὅμως νὰ παραβλέψωμεν μίαν μεγάλην μερίδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὄχι τοὺς κομμουνιστάς, διότι συμφωνῶ μαζί σας ὅτι οἱ κουκουέδες ἀποτελοῦν ἕνα συγκρότημα κακοποιῶν, ἕνα συγκρότημα ἀντεθνικόν. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὑπάρχει μιὰ μεγάλη μερίς, ἡ μερὶς τῆς νεολαίας ἡ ὁποία πιστεύει ἀκραδάντως εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, καὶ διότι πιστεύει ὅτι ἡ ἐπάνοδος τοῦ Βασιλέως δὲν θέλει νὰ εἶναι βασιλευομένη δημοκρατία, ἀλλὰ βασιλευομένη δικτατορία.

§91Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀποτελεῖ συκοφαντίαν ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους ὅτι ὑπάρχουν ἐδῶ ἄνθρωποι, μὴ ἀπεχθανόμενοι τὰς δικτατορίας. Ἡμεῖς οἱ ἀποτελοῦντες τὸ κυβερνητικὸν κόμμα, εἴμεθα οἱ κυρίως ἐχθροὶ πάσης δικτατορίας.

§92Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Καὶ ἡμεῖς κυρίως. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, μὴ λησμονεῖτε, ὅτι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀγνοήσωμεν μίαν μερίδα τῆς νεολαίας, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἐλπὶς τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ὁποία πιστεύει ἀκραδάντως εἰς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς.

§93Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ἡ ΕΟΝ μετετράπη εἰς ΕΠΟΝ.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ τοῦτο εἴμεθα ἐναντίον πάσης ΕΟΝ καὶ πάσης ΕΠΟΝ. Τὸν δικτάτορα τὸν ἐφέρατε ἐσεῖς καὶ ὁ ἀρχηγός σας.

§95Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ὄχι δά!

§96Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὡμίλησεν ἐναντίον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος τὸ 1936. Ἀπὸ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ φαίνεται τοῦτο.

§97ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ εἶναι συκοφαντία!

§98Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Σεῖς εἶσθε ὑπεύθυνοι τῆς 4ης Αὐγούστου.

§99ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸν Εἰσαγγελέα κάνετε;

§100Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα, σεῖς ἐφέρατε τὸν δικτάτορα καὶ διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι μαζί σας.

§101Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὸ κόμμα τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων, κύριοι, ἔχει ὑποχρέωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διακηρύξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διεκηρύξαμεν κατὰ τὰς ἐκλογάς. Δὲν εἶναι, λέγω, δεκτὴ ἡ Βασιλεία καὶ νὰ εἶναι ὁ Βασιλεὺς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἀλλὰ οὔτε καὶ θέλομεν ἡ δημοκρατία νὰ εἶναι δημοκρατία τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Θέλομεν, εἴτε ἡ βασιλεία εἴτε ἡ δημοκρατία, νὰ εἶναι ὅλων τῶν Ἑλλήνων, νὰ εἶναι πολίτευμα ὑπεράνω ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῶν προγραμματικῶν του δηλώσεων νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασιν, ὅπως τό Δημοψήφισμα λάβῃ χώραν τὴν 1ην Σεπτεμβρίου. (διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κάμνω, λέγω τὴν πρότασιν ταύτην, διότι προσχωρῶ ἀπολύτως πρὸς τὴν ἄποψιν τὴν ὁποίαν ἐξέθεσεν ἐνώπιόν σας ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Μπακόπουλος, ἵνα ἡμεῖς καὶ μόνον, οἱ ὁποῖοι πάντες εἴμεθα ἐθνικόφρονες, νὰ ἀποφασίσωμεν πότε τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους ἐπιτρέπει νὰ λάβῃ χώραν τὸ Δημοψήφισμα.

§102ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ. Ἀμέσως.

§103Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν στηρίζω τὴν πρότασίν μου ταύτην εἰς οὐδεμίαν ὑστεροβουλίαν οὔτε εἰς σκέψεις ἀναβολῆς ἐπ’ ἄπειρον, ὄχι. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι, διὰ νὰ λάβῃ χώραν τὸ Δημοψήφισμα, πρέπει καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια νὰ εὑρίσκεται εἰς σημεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξασφαλίζῃ τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν, ὡς ἁρμόζει. Πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι, ἐνῷ κατὰ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως πρέπει ἁπλῶς νὰ ἀναθεωρηθοῦν, ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι δέον νὰ ἀναθεωρηθοῦν ριζικῶς. Καὶ τοῦτο διότι ὑπάρχει ἡ ἔκθεσις τῶν παρατηρητῶν ἡ ὁποία λέγει ὅτι προκειμένου νὰ κληθῇ καὶ πάλιν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ σοβαρὸν ἐθνικὸν ζήτημα, πρέπει οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι νὰ ἀνασυνταχθοῦν ριζικῶς. Ἔχω τὴν πληροφορίαν ὅτι οἱ ξένοι παρατηρηταί, οἱ πραγματικὰ καὶ εἰλικρινὰ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα τῆς Ἑλλάδος ὑπέδειξαν σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὄχι μόνον τὴν ἀνασύνταξιν τῶν καταλόγων, ἀλλὰ ὑπέδειξαν καὶ τὴν ἀνάγκην νὰ γίνῃ ἀπογραφὴ τῶν κατοίκων. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἔθνους τὴν ἔκθεσιν τῶν παρατηρητῶν, ἐπὶ τοῦ σημείου, ἔστω, αὐτοῦ, προκειμένου ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς συντόμως νὰ κληθῇ πάλιν εἰς τὰς κάλπας, εἴτε διὰ Δημοψήφισμα, εἴτε δι’ ἐκλογάς. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐμπορικῆς Ναυτιλίας ὅταν χθὲς ἀνέγνωσε τὰς δηλώσεις τοῦ ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Μὰκ Νὴλ εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων ὅπως μεταβάλῃ τὴν χρονολογίαν τοῦ Δημοψηφίσματος, διέτρεξεν ἐν τάχει τὸ ζήτημα τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων διὰ τὸ ὁποῖον ἔκαμε μνείαν ὁ ὑφυπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἀγγλίας. Τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως ὀφείλει μετὰ προσοχῆς νὰ μελετηθῇ, διότι ἀκόμη ἡ ὕπαιθρος λυμαίνεται ἀπὸ ὀργανώσεις καὶ τῶν δύο παρατάξεων, ὅπερ ἐπεβεβαίωσε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βοιωτίας βουλευτὴς κ. Κίνιας. Δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν ὁμιλῶν ἐπὶ θεμάτων μὲ τὰ ὁποία ἀρκετὰ ἠσχολήθησαν ἄλλο, ἀλλὰ κάμνω ἔκκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔχῃ ὡς γνώμονα μόνον τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ οὐχὶ εἰλημμένας ἢ δοθείσας ὑποσχέσεις προεκλογικάς.

§104Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπα, κ. συνάδελφε, ὅτι τὸ πολιτειακὸν εἶναι ἕνα ἐμπόδιον τὸ ὁποῖον μᾶς ἐμποδίζει ὅλους μας νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν μεγάλην καὶ ὡραίαν λεωφόρον. Εἶπα ὅτι τὸ πολιτειακὸν πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ταχύτερον καὶ ὄχι νὰ ἀναβληθῇ τὸ Δημοψήφισμα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ἠμποροῦσε νὰ γίνῃ, ἔπρεπε νὰ γίνῃ τὸ Δημοψήφισμα. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ βʹ. Ἀντιπρόεδρος κ. Κ. Θεοφανόπουλος).

§105Κ. ΘΕΟΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Προεδρεύων Ἀντιπρόεδρος). Ὑπενθυμίζω τὴν ληφθεῖσαν ἀπόφασιν παρὰ τοῦ Σώματος περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ἀγορεύσεων. Ὁ κ. Δηλαβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§106Κ. ΔΗΛΑΒΕΡΗΣ. Ἐνώπιον τῆς κρισιμότητος καὶ τῆς τραγικότητος τῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐν ὄψει τῆς μεγάλης εὐθύνης τὴν ὁποίαν φέρει ἡ παροῦσα Βουλὴ ἀπέναντι τῆς Ἱστορίας καὶ ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος, τῆς ὁποίας διακυβεύωνται αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰ στοιχειοδέστερα συμφέροντα, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ὅπως ἡ Βουλὴ ἀχθῇ μέχρι τῆς πατριωτικῆς χειρονομίας νὰ δώσῃ ὁμοθύμως καὶ ὁμοφώνως τὴν ψῆφον της πρὸς ὑποστήριξιν τῆς κυβερνητικῆς προσπαθείας. Ἀρκετὰ διαιρεῖται ἡ Χώρα μας, ἀρκετὰ ἐκ τῶν διαιρέσεών της ὠφελήθησαν οἱ ἐχθροί, ἀλλὰ καὶ οἱ φίλοι ἀρκετὰ ἔλαβον ἐκ τῶν διαιρέσεών μας ἐπιχειρήματα. Τὸ νὰ ἐκπηδήσῃ τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα τὸ κάπως πρωτότυπον, ἡ μειοψηφία νὰ δώσῃ ἔκθυμον ὑποστήριξιν εἰς τὸ πλειοψηφοῦν κόμμα, ἡ χειρονομία αὐτὴ μόνον καλὸν δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐθνικήν μας ὑπόθεσιν. Ἄν ἑνωθῶμεν κατὰ τὰς κρισίμους αὐτὰς στιγμὰς θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἐχθρούς μας ἓν καλὸν μάθημα, ἀλλ’ ἐπιτέλους καὶ εἰς τοὺς φίλους μας θὰ δώσωμεν μάθημα καὶ θὰ τοὺς φέρωμεν ἐνώπιον τετελεσμένου γεγονότος. Εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις της ἡ Κυβέρνησις ὀρθότατα στηρίζεται ἐν πολλοῖς εἰς τὴν συμμαχικὴν βοήθειαν, τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν τόσον ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, ὅσον καὶ ἐπὶ τοῦ διπλωματικοῦ πεδίου. Ἀπὸ τὴν ἔκτασιν τῆς συμμαχικῆς βοηθείας θὰ ἐξαρτηθῇ ἂν ἡ Ἑλλὰς θὰ ὁλοκληρωθῇ εἰς Κράτος δυνάμενον νὰ ἔχῃ αὐτοτελῆ οἰκονομικὸν βίον, ἂν θὰ λάβῃ τὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀνόρθωσίν της ἢ ἄν θὰ πυορροῇ οἰκονομικῶς, θὰ ἐπαιτῇ τὴν δίαιτάν της μὲ ἐμβαλωματικὰς παραχωρήσεις, θὰ μαστίζεται ἀπὸ διχασμοὺς καὶ θὰ θυσιάζεται πάντοτε χωρὶς κἂν νὰ εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀξιοποιῇ τὰς θυσίας της. Εἶναι λοιπὸν ἐπάναγκες ὅπως ἡ Βουλή, ὑπεύθυνος ἐπαναλαμβάνω, ἀπέναντι τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος, μαζὶ μὲ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκπέμψῃ ὁμοφώνως μίαν ἔκκλησιν πρὸς τοὺς ἰσχυρούς μας συμμάχους, ἔκκλησιν διαδηλοῦσαν τὸν ἐθνικὸν πόθον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ κατέχωνται τὰ μέλη τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, νὰ δώσουν εἰς τὴν Κυβέρνησίν μας ἀμέριστον τὴν ὑποστήριξίν των καὶ νὰ ὁλοκληρώσουν τὴν Ἑλάδα ἐθνικῶς καὶ οἰκονομικῶς, κατὰ τρόπον, πραγματικὸν καὶ οὐσιαστικόν, διότι ὡς φίλη τῶν συμμάχων ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀρκετὰ δοκιμασθῆ. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ὁλοκαύτωμα τῆς δευτέρας κατὰ σειρὰν παγκοσμίου συρράξεως ἐντὸς τῆς τελευταίας 30ετίας. Ἐὰν ἀθροίσωμεν τὰς ζημίας θετικὰς καὶ ἀποθετικάς, τὰς ὁποίας ὑπέστημεν ἀγογγύστως καὶ ἐν πλήρει κατανοήσει βοηθοῦντες τὰ Κράτη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκπροσωποῦν τὴν ἰδέαν τῆς ἐλευθερίας θὰ φθάσωμεν ἐνώπιον ὀγκωδεστάτου λογαριασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς περγαμηνὴν διὰ μίαν περίλαμπρον ἐθνικὴν καὶ οἰκονομικὴν ἀποκατάστασιν. Ἡ Ἑλλὰς εἰσῆλθεν εἰς τὸν τελευταῖον παγκόσμιον πόλεμον ὡς Κράτος σφριγῶν οἰκονομικῶς καὶ ἐξέρχεται ράκος. Ὑπῆρξαν στιγμαὶ κατὰ τὰς ὁποίας εἴμεθα πολὺ πλησίον τῆς ἐκπληρώσεως τῶν τολμηροτέρων μας ἐθνικῶν ὀνείρων, εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ὄνομα Ἑλλὰς ἦτο σύμβολον πρὸ τοῦ ὁποίου ἡ διεθνὴς συνείδησις ὑπεκλίνετο εὐλαβῶς. Δυστυχῶς αἱ στιγμαὶ αὐταὶ ὑπῆρξαν βραχεῖαι, διότι ἡ προδοσία, παρεμβληθεῖσα, ἠμαύρωσε καὶ ἐθόλωσε τὰς νωπὰς περγαμηνὰς τῆς Ἑλλάδος. Παρενεβλήθησαν τὸ πολιτειακόν, τὸ ταξικόν, τὰ γνωστὰ κινήματα καὶ αἱ κομμουνιστικαὶ ἐξορμήσεις. Ὅλα αὐτὰ ἀποτελοῦν προδοσίαν ἐν ὥρᾳ ἀγῶνος, παρομοίαν τῆς ὁποίας δὲν ἔχει ἀναγράψει ἡ Ἱστορία. Μαζὺ ὅμως μὲ τὰς κινήσεις αὐτὰς παρενεβλήθησαν καὶ τὰ νέα νεωτεριστικὰ κηρύγματα περὶ δῆθεν καλλυτέρας διανομῆς τοῦ ἐθνικοῦ μας εἰσοδήματος, περὶ κρατικοῦ σοσιαλισμοῦ, περὶ παρεμβατισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐξευρέθησαν, ἵνα ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς χάσῃ τὸν ἀκριβῆ προσανατολισμόν του πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιδιώκῃ διὰ νὰ μὴ χάσῃ τὸν ἐθνικὸν παλμὸν διὰ μίαν μεγάλην Ἑλλάδα. Μεταξὺ τῶν νεωτεριστικῶν συνθημάτων τὰ ὁποῖα ἀπερρόφων τὴν κοινωνίαν μας ἐλέγετο καὶ τοῦτο, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεγαλώσῃ, δὲν ἔχει παρὰ νὰ διανείμῃ καλλίτερον τὸ εἰσόδημά της. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ψεύδη, προερχόμενα ἀπὸ πηγὰς ἐχθρικάς. Λέγουν ἀκόμη «ἡ Ἑλλὰς τί νὰ τὶς κάνῃ τὶς ἀποικίες, δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ ἀποικίες, χρειάζεται σιτοφόρους περιοχὰς» διὰ νὰ μᾶς εἴπουν κατόπιν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πάρωμεν... βουλγαρικὰ ἐδάφη! Τίποτε δὲν εἶναι ἀναληθέστερον τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀπὸ ἀποικίας καὶ παραπονούμεθα διὰ τὴν σχετικὴν παράλειψιν εἰς τὰς Κυβερνητικὰς δηλώσεις. Ἡ Ἑλλὰς Κράτος ἐμπορικὸν καὶ ναυτιλιακὸν ἔχον πληθυσμὸν μεγάλον καὶ μικρὰν σχετικῶς γῆν, εἶναι τὸ μόνον Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο ἀπὸ τὴν κατοχὴν ἀποικιῶν νὰ προσπορίσῃ εἰς ἑαυτὸ τὸ μεγαλείτερον δυνατὸν οἰκονομικὸν ὄφελος. Οὐδὲν Κράτος ὁμοίου τύπου, ὡς ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ τῆς γῆς στερεῖται ἀποικιῶν. Ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην ἀποικιῶν καὶ ἂν ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὴν διεθνῆ ταύτην κοσμογονίαν δὲν ἀποκτήσῃ ἀποικιακὰς ἐκτάσεις τώρα, ὁπότε ὑπάρχει τοιαύτη πρόδηλος καὶ δικαία εὐκαιρία, ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀδύνατον νὰ τύχῃ οἰκονομικῆς ὁλοκληρώσεως οὔτε θὰ εὑρεθῇ νέα σχετικὴ εὐκαιρία. Θέλομεν ἀποικίας, ἀλλὰ θέλομεν καὶ τὸ προνόμιον τοῦ Ἕλληνος νὰ εἰσέρχεται ἀκωλύτως εἰς τὰς φιλικὰς χώρας καὶ εἰς τὰς κτήσεις αὐτῶν πρὸς ἐργασίαν καὶ νὰ εἶναι ὁμότιμος μὲ τὸν ἐγχώριον ἐκεῖ πληθυσμόν. Θέλομεν ἀκόμη πλὴν τῆς Β. Ἠπείρου καὶ τῶν Δωδεκανήσων τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνήκουν, θέλομεν ἀπαραιτήτως καὶ σοβαρὰς σιτοφόρους ἐκτάσεις εἰς βάρος τῆς Βουλγαρίας καὶ δὲν ἐννοοῦμεν τὴν σιωπὴν τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Θέλομεν ἀκόμη ἐπανορθώσεις διὰ τὴν ἀναστήλωσιν τῶν ζημιῶν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ θέλομεν καὶ ἀποκατάστασιν τῶν ἀγορῶν τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης, αἱ ὁποῖαι προσεκόμιζον προπολεμικῶς εἰς τὴν Ἑλλάδα σημαντικώτατον εἰσόδημα. Θέλομεν τὰ Ἰταλικὰ δικαιώματα ἐπὶ τῶν Ἀλβανικῶν πετρελαίων, τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ὑδατοπτώσεων τῆς Ἀλβανίας, θέλομεν ἄμεσον ἀνοικοδόμησιν πόλεων, ὅπως ὁ Πειραιεύς, αἵτινες κατεστράφησαν ἀπ’ εὐθείας διὰ συμμαχικῶν πολεμικῶν μέσων. Ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀπαριθμῶ ἐνδεικτικῶς ἀποτελοῦν μικρὸν μόνον μέρος τῆς Ἑλληνικῆς θυσίας. Θέλομεν ἀκόμη καὶ χρῆμα ρευστόν, ἀκόμη καὶ διὰ τὰς τακτικὰς κρατικὰς ἡμῶν δαπάνας, διότι ἔχοντες σήμερον εἰσόδημα ὑπεράγαν μικρὸν δὲν δυνάμεθα νὰ ὑφιστάμεθα τὸ βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ χωρὶς συνεπείας ὀδυνηρὰς τῶν ὁποίων μία εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης τοῦ χρήματος ἐπὶ τοῦ Κράτους. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα παραλαμβάνει κατάστασιν τοιαύτην, ὥστε ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον τῆς Ἑλλάδος δὲν ἐπιχειρεῖται καμμία οἰκοδομὴ ὑπὸ τοῦ ἰδιωτικοῦ χρήματος. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ φέρει ἀνεργίαν ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀτόμων διαφόρων ἐπαγγελμάτων καὶ εἶναι ἀπότοκον τοῦ ὅτι ἡ Ἑλλὰς βαρύνεται μὲ ὑπερβολικὰς κρατικὰς δαπάνας ἐν σχέσει μὲ τὸ μηδαμινόν της εἰσόδημα καὶ αὐτὴ ἡ κατάστασις πολλαχῶς βλάπτουσα ἀποθαρρύνει τὸ ἄφθονον ἐξωτερικὸν χρῆμα, τὸ δὲ ἐσωτερικὸν τὸ καταδικάζει εἰς ἀδράνειαν. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν δηλώσεών της ἐπηγγέλθη οἰκονομίας εἰς τὰς κρατικάς της δαπάνας. Τοῦτο εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς παραδόσεις τοῦ Κόμματος. Εἰς τὰς λέξεις «νοικοκυρεμένη πολιτικὴ» ἐνσαρκώνεται ὅλη ἡ οὐσία τῆς πίστεως ἐπὶ τοῦ Κράτους. Ἔχομεν λοιπὸν πάντα λόγον νὰ πιστεύωμεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον τὸ κεφάλαιον θὰ κινηθῇ. Πλὴν ὅμως εὑρέθη τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐνώπιον βασικῶς ὑπερβολικοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον τὸ χρῆμα νὰ κινηθῇ εἰς τὴν ἔκτασιν, τὴν ὁποίαν θὰ ἠθέλαμεν, διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀναδημιουργία. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη νὰ χρηματοδοτηθῇ ἡ Ἑλλὰς πρὸς κάλυψιν τοῦ μεγίστου μέρους τῶν κρατικῶν δαπανῶν καὶ τῶν τακτικῶν ἀκόμη, μέχρις ὅτου κινούμενον τὸ χρῆμα ἀποδώσῃ φορολογητέαν ὕλην καὶ δυνηθῶμεν νὰ ἰσοσκελίζωμεν ἕνα λογικὸν προϋπολογισμὸν δαπανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημοψήφισμα ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ἔθεσε τὸ θέμα. Ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε ἔπαυσε νὰ τελῇ ὑπὸ Συνταγματικὴν Βασιλείαν. Ὅλαι αἱ ἀπόπειραι, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο διὰ νὰ κλονίσουν τὴν Βασιλικὴν Ἰδέαν ἀπέτυχον καὶ οὐδέποτε ἐδημιουργήθη δίκαιον. Μαζὺ μὲ τὸν κλονισμὸν τῆς Βασιλείας εἴχομεν συνεχῶς ἐθνικὴν καὶ οἰκονομικὴν κατάπτωσιν. Ὁ Λαὸς θέλει τὴν Βασιλείαν, τελοῦμεν ὑπὸ Συνταγματικὴν Βασιλείαν. Ἐὰν ἡ ἀντιπολίτευσις ἤθελε τυχὸν διάφορον διατύπωσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημοψήφισμα θὰ ἠδυνάμεθα νὰ προτείνωμεν τὴν ἑξῆς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σύσσωμος ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην του πρὸς τὸν Βασιλέα, διότι ἐθεμελίωσε τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις. Ἐὰν τυχὸν ὑπάρχουν ἀτέλειαι ἀναπόφευκτοι εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὁποίας θὰ παρεπονεῖτο ἡ ἀντιπολίτευσις, αἱ ἀτέλειαι αὗται ἐν τῇ πράξει καὶ διὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου θὰ λάβουν τὴν κατάλληλον τροπήν. Ἐπαναλαμβάνω τὴν ἔκκλησιν ὅπως ἡ Βουλὴ σύσσωμος δώσῃ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἀπευθύνει παράκλησιν πρὸς τοὺς Συμμάχους περὶ ὁλοκληρωτικῆς ἀποκαταστάσεως, διότι αἱ στιγμαὶ εἶναι τόσον κρίσιμοι, ὥστε πρέπει διὰ μίαν καὶ μόνην φορὰν ἡ Ἑλλὰς νὰ φανῇ ἡνωμένη (χειροκροτήματα).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀβέρωφ ἔχει τὸν λόγον.

§108Ε. ΑΒΕΡΩΦ. Εἶναι προφανές, νομίζω, ὅτι ἡ κριτικὴ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἔγινεν ὑπὸ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν καὶ ἐπειδὴ θὰ ἤθελα καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω εἰς τὴν ταχυτέραν εἴσοδον εἰς τὸ νομοθετικὸν ἔργον, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου (χειροκροτήματα).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μηλιαρᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§110Ε. ΜΗΛΙΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι ἔχομεν τὸ δικαίωμα, ὅταν θὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν τὰ διάφορα νομοσχέδια, νὰ ἀναπτύξωμεν τότε τὰς γνώμας καὶ τὰς παρατηρήσεις μας.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καράμπελας ἔχει τὸν λόγον.

§112Ν. ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ. Σέβομαι τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς καὶ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, πρὶν κατέλθω δὲ τοῦ βήματος τούτου, ἐκφράζων τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ λαοῦ τῆς περιφερείας μου ἀναφωνῶ: Ζήτω ἡ Μεγάλη Ἑλλάς, ζήτω ὁ Βασιλεὺς (χειροκροτήματα).

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ι. Μελᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§114Ι. ΜΕΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πεπεισμένος ἀκραδάντως ὅτι ἡ ἐσφαλμένη τακτικὴ τῶν ἀπεραντολογιῶν ὁδηγεῖ τὸ Κοινοβούλιον ἀπὸ τῶν πρώτων βημάτων του εἰς τὴν χρεωκοπίαν, χρεωκοπία δὲ τοῦ Κοινοβουλίου θὰ ὡδήγει εἰς δικτατορίαν τῶν ἀνελευθέρων ἀνθρώπων, σεβόμενος δὲ καὶ εὐλαβούμενος τὴν ἐσχάτην ἀγωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπέστειλεν ἐνταῦθα διὰ νὰ ἐπιδοθῶμεν ἀμέσως εἰς τὸ ἐπίπονον καὶ ἐπίμονον ἔργον τῆς ἐθνικῆς προκοπῆς, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου (χειροκροτήματα).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λαγᾶκος ἔχει τὸν λόγον.

§116Η. ΛΑΓΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐντὸς τοῦ κεκανονισμένου τετάρτου, διὰ βραχυτάτων θέλω νὰ διατυπώσω ὡρισμένας παρατηρήσεις ἐπὶ συγκεκριμένων τινῶν θεμάτων, τριῶν εἰδικῶς, τὰ ὁποῖα θίγουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ προηγουμένως, ἐπειδὴ εἶμαι νέος βουλευτὴς καὶ εἰσέρχομαι τὸ πρῶτον εἰς τὴν ἱερὰν αὐτὴν αἴθουσαν, ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὡρισμέναι ἐκδηλώσεις μοῦ ἐδημιούργησαν πραγματικὴν ἀπογοήτευσιν. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ ἡ πλειονότης τῶν νέων βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσήλθομεν εἰς τὴν Βουλήν, εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἐπιτελέσωμεν ἔργον γόνιμον καὶ ἐποικοδομητικόν, εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ συμβάλωμεν εἰς τὴν ἀναστήλωσιν καὶ εἰς τὴν πλήρη λειτουργίαν τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι αἱ στιγμαὶ τῆς Πατρίδος εἶναι τόσον κρίσιμοι, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται εἰς ὅλους μας νὰ ὑποτάσσωμεν ὅλας μας τὰς ἀδυναμίας καὶ ὅλας μας τὰς φιλοδοξίας εἰς τὸ ἱερὸν ἔργον, τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἐντεταλμένοι ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ νὰ ἐπιτελέσωμεν. Τὰ τρία σημεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ θίξω, εἶναι: πρῶτον τὸ θέμα τῆς εἰσόδου τοῦ τόπου εἰς τὴν ὁμαλὴν οἰκονομικὴν ζωήν, δεύτερον, τὸ θέμα τῆς βιομηχανικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ τρίτον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐργατικῶν ζητημάτων. Βεβαίως γνωρίζω ὅτι εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ πλῆρες πρόγραμμα ἀντιμετωπίσεως τῶν τριῶν τούτων θεμάτων. Θὰ ἦτο ὅμως ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ δικαίωμα ἡμῶν νὰ ἀναζητήσωμεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τὴν κεντρικήν, τὴν ἁπλῆν γραμμήν, τὴν ὁποίαν ὑπόσχεται ὅτι θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς ἀντιμετώπισιν τῶν τριῶν αὐτῶν θεμάτων. Διότι τότε μόνον ἐν συνειδήσει τῶν συνεπειῶν τῆς ψήφου μας θὰ παράσχωμεν ἢ ὄχι τὴν ἐμπιστοσύνην μας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Λέγει ἡ Κυβέρνησις: «Ἡ δημιουργία ὁμαλῆς οἰκονομικῆς τάξεως ἀποτελεῖ βασικὴν ἐπιδίωξίν μας. Θεμελειώδης προϋπόθεσις ταύτης τυγχάνει ἡ ἐντατικὴ ἀνασυγκρότησις τῆς παραγωγῆς καθ’ ὅλους αὐτῆς τοὺς τομεῖς». Ὑπεράνω τοῦ γενικοῦ καὶ ἀορίστου αὐτοῦ ἀφορισμοῦ, ὅλοι οἱ οἰκονομολόγοι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν τὰς χεῖρας. Τὶ κρύπτεται κάτω ἀπὸ τὰς δηλώσεις αὐτὰς τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἠθέλαμεν νὰ γνωρίζωμεν, τὶ σύστημα οἰκονομικῆς ἀναδιοργανώσεως θὰ ἀκολουθήσῃ ἡ Κυβέρνησις; Θὰ ἀκολουθήσῃ παρεμβατισμόν, ὁ ὁποῖος καὶ ἤδη ἐν μεγάλῳ κύκλῳ ἀκολουθεῖται, ἢ βαθμιαίως θὰ ἀποξενωθῇ τῶν ἁρμοδιοτήτων, τὰς ὁποίας ἔχει σήμερον ἐπωμισθῆ εἰς τὴν σφαῖραν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς καὶ θὰ ἀναθέσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ τόπου εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν; Εἶναι ἕνα θέμα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ μίαν ἁπλῆν, πλὴν σαφῆ ἔνδειξιν. Ἡ Κυβέρνησις τὸ ἀπέφυγεν! Δὲν ἔχει πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ; Ἀπὸ ἄλλους γενικωτέρους λόγους θέλει νὰ τὸ ἀποσιωπήσῃ. Τὸ πιθανώτερον εἶναι ὅτι καὶ αὐτὴ ἀγνοεῖ τὴν οἰκονομικὴν πραγματικότητα τοῦ τόπου. Πάντως ἔπρεπε νὰ εἶναι σαφὴς ἡ θέσις αὐτῆς. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητῇ ψῆφον ἐμπιστοσύνης τοῦ Σώματος χωρὶς νὰ ἔχῃ χαράξει ἔστω καὶ διὰ δύο γραμμῶν τήν κατεύθυνσιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ εἰς τὴν οἰκονομικήν της πολιτικήν. Ἀναφέρεται εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις: «Ἐπὶ πλέον εἰς τὴν εὐρυτέραν ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανικῆς παραγωγῆς θὰ ἐπιδιώξῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ τὸν δέοντα ρυθμόν.» Ἐδῶ μᾶς λέγει ὅτι διὰ τὴν βιομηχανικὴν ἀνασυγκρότησιν τοῦ τόπου θὰ ἐφαρμόσῃ τὸ σύστημα τῆς δασμολογικῆς προστασίας. Θὰ ἐξακολουθήσῃ πραγματικῶς νὰ παρέχῃ καὶ εἰς ἐπιχειρήσεις καὶ βιομηχανίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι δὲν εἶχον βιωσιμότητα, προστασίαν δασμολογικήν; Ἐὰν τοῦτο δὲν συμβαίνῃ πῶς ἐννοεῖ ὅτι θὰ χωρήσῃ εἰς τὴν βιομηχανικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου; Θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐγκατάστασιν εἰς τὴν χώραν μας ξένων βιομηχανιῶν, ποίων καὶ εἰς ποίαν ἔκτασιν; Εἶναι καὶ τοῦτο ἓν κενὸν τὸ ὁποῖον ἡ ἀντιπολίτευσις ὀφείλει νὰ ἐπισημάνῃ, εἶναι κενὸν τὸ ὁποῖον λυπούμεθα ὅτι δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ἐννοήσωμεν κατὰ ποῖον τρόπον πρόκειται νὰ τὸ πληρώσῃ. Τὸ τρίτον θέμα εἶναι ἡ ἐργατικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀπέβλεψεν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἰς τὴν δημιουργίαν συνθηκῶν ἐπιτρεπουσῶν τὴν ἐλευθέραν χρησιμοποίησιν τῶν διαθεσίμων ἐργατικῶν χειρῶν. Στερούμεθα στατιστικῶν, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ. Ἀλλά, ποῖαι εἶναι αἱ συνθῆκαι καὶ τὰ δεδομένα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τῆς ἐπιτρέπουν νὰ βεβαιώνῃ ὅτι βαδίζομεν βαθμιαίως εἰς τὴν ἀπορρόφησιν τῆς ἀνεργίας; Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη ἔνδειξις. Τοὐναντίον ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητον νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὴν χώραν μας ἀνεργία ὅταν πρὸ ἡμῶν ὑπάρχει τεράστιον ἔργον ἀνοικοδομήσεως πρὸς ἐκτέλεσιν· εἶναι δὲ βεβαία ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἰσχυρίζεται, ὅτι ταχέως θὰ ἐξαφανισθῇ ἡ ἀνεργία; Διὰ ποίων ὅμως μέσων θὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο, οὐδαμῶς ἀναφέρει. Εἶναι ἕνας ἀόριστος ἀφορισμός... μιὰ διατύπωσις ἐντελῶς κενὴ περιεχομένου ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ ἠθέλαμε νὰ ἔχωμεν διευκρινίσεις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Φοβούμεθα πολὺ ὅτι δὲν ἔχει καθωρισμένην ἐργατικὴν πολιτικήν. Τονίζει ὅτι θὰ μεταφέρῃ βαθμιαίως τὸν κοινωνικὸν κίνδυνον τῆς ἀνεργίας ἀπὸ ὡρισμένους καὶ συγκεκριμένους φορεῖς, εἰς ὅλην τὴν κοινωνικὴν παραγωγήν. Φοβούμεθα ἀντιθέτως ὅτι διὰ σειρᾶς μέτρων τὰ ὁποῖα λαμβάνει καὶ τῶν ὁποίων ἡ σκοπιμότης δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας, ἀντὶ νὰ καταπολεμήσῃ τὴν ἀνεργίαν, ἀντιθέτως τὴν ἐπιτείνει. Τὴν ἐπιτείνει δὲ κατὰ τρόπον ἐντελῶς ἀντιλαϊκὸν καὶ καταπιεστικόν. Διότι ἐνῷ ἰσχυρίζεται ὅτι μεταθέτει τὰ βάρη εἰς τὴν παραγωγήν, ἀτυχῶς λόγῳ ἐλλείψεως παρ’ αὐτῇ καθωρισμένης καὶ αὐστηρᾶς πολιτικῆς τιμῶν, λόγῳ τοῦ γνωστοῦ οἰκονομικοῦ νόμου τῆς ἐπιπτώσεως τῶν βαρῶν, τὰ μέτρα ποὺ λαμβάνει θὰ μεταβληθοῦν εἰς καταδυνάστευσιν, εἰς μαστίγιον τῆς καταναλώσεως. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐφ’ ὅσον εἰς ὡρισμένον τομέα παραγωγῆς δὲν ἔχει ὡρισμένην πολιτικὴν τιμῶν διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ συγκρατήσῃ αὐτὰς εἰς ὡρισμένα πλαίσια, διὰ τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ εἰδικοῦ συγκεκριμένου φορέως τοῦ κινδύνου εἰς ὁλόκληρον τὴν παραγωγήν, θὰ δημιουργήσῃ καθολικὴν ἐπίπτωσιν τοῦ βάρους ἐπὶ τῶν τιμῶν εἰς τρόπον ὥστε ἀντὶ τῆς παραγωγῆς, ὅπως κακῶς ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίζεται, ἡ ἐπιβάρυνσις θὰ ἐπιπέσῃ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως. Αὐτὸ ὅμως ἀποτελεῖ καταδυνάστευσιν τῆς καταναλώσεως, ἀποτελεῖ ἀντιλαϊκὴν καὶ ἀντιδημοκρατικὴν ἐνέργειαν χάριν τῶν μεγάλων ὠργανωμένων συμφερόντων καὶ κατὰ συνέπειαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ καταγγείλωμεν τὴν τοιαύτην τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὴν καταψηφίσωμεν (χειροκροτήματα).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπινόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§118Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπασχολήσω δι’ ὀλίγα λεπτὰ διὰ τὰ ζητήματα τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν μᾶς λέγει συγκεκριμένως ποῖα ἀκριβῶς ὅρια ζητοῦμεν ὡς πρὸς τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Ὅπως εἶναι γνωστὸν ἡ Βόρειος Ἤπειρος ἔχει ἀναγνωρισθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τοῦ 1914 κατόπιν τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Κερκύρας. Ἡ περιοχὴ τῆς Κορυτσᾶς, κύριοι βουλευταί, εἶχεν ἐκκενωθῆ τὴν 12–2–1914. Ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἀκριβῶς ὁ ἀείμνηστος Γεώργιος Ζωγράφος ἀνεκήρυττε τὴν αὐτονομίαν τῆς Βορείου Ἠπείρου. Διεξήχθησαν αἱματηροὶ ἀγῶνες, ὁπότε ἠναγκάσθη ὁ τότε ἡγεμὼν τῆς Ἀλβανίας νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπέμβασιν τῶν ξένων Δυνάμεων, τῶν κεντρικῶν τότε Αὐτοκρατοριῶν καὶ τῆς Συνεννοήσεως. Κατόπιν τῆς ἐκκλήσεως αὐτῆς αἱ μεγάλαι τότε Δυνάμεις ἐζήτησαν νὰ συνεννοηθοῦν μετὰ τῆς αὐτονόμου Κυβερνήσεως, ὁπότε περὶ τὴν 17 Μαΐου ἡ Ἀλβανικὴ ἀντιπροσωπεία ἦλθεν εἰς Ἁγίους Σαράντα, παρέλαβε καὶ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τῆς Βορείου Ἠπείρου καὶ συνετάγη τὸ πρωτόκολλον τῆς Κερκύρας τὴν 17 Μαΐου 1914. Οἱ ὀργανωταὶ τότε τοῦ ἀλβανικοῦ στρατοῦ ἦσαν οἱ Ὁλλανδοὶ εἰς τοὺς ὁποίους εἴχομεν τονίσει ὅτι ἀντιπροσωπεύουν τὴν πλέον βάρβαρον φυλὴν τῆς Εὐρώπης. Εἶχον ἀναγνωρίσει καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὅτι πράγματι αἱ ἐπαρχίαι αὐταὶ ἦσαν ἑλληνικαί. Τὸ πρωτόκολλον ὑπεγράφη τὴν 17 Μαΐου ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν Μ. Δυνάμεων, τοῦ ἀλβανοῦ Φράσαρι καὶ τοῦ ἀειμνήστου Γεωργίου Ζωγράφου. Συνεπῶς ζήτημα Ἠπείρου δὲν ὑφίσταται δι’ ἡμᾶς. Ὑφίσταται μόνον ζήτημα ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων ἕως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἀνήκουν. Διότι, ὅσοι ἐκ τῶν συναδέλφων ἔλαβον μέρος εἰς τὸν πόλεμον θὰ ἀντελήφθησαν ὅτι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἀποζοῦν μόνον ἀπὸ τὸν κάμπον τῆς Μουζακιᾶς. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μᾶς ἀναγνωρίσῃ τὰ ὅρια ποὺ μᾶς ἀνήκουν διὰ νὰ ζήσωμεν τὸν πληθυσμὸν τῆς Βορείου Ἠπείρου οὕτως ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἑλληνοαλβανικὴ συνεννόησις, νὰ κάμωμεν ἑνιαῖον κράτος ἑλληνοαλβανικόν. Σᾶς εἶναι γνωστόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἐδῶ εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς εἴχαμε καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Βορείου Ἠπείρου, εἴχαμε 10 βουλευτὰς περιοχῆς Ἀργυροκάστρου, 6 ἀκόμη βουλευτὰς τῆς Κορυτσᾶς. Ἐλπίζομεν πολὺ ταχέως νὰ ἰδοῦμε περισσοτέρους ἀντιπροσώπους τῆς Ἠπείρου εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Τὴν 19 Ὀκτωβρίου 1914 ἐπέμειναν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις νὰ ἀνακαταλάβῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν Βόρειον Ἤπειρον, συνεπῶς ἀπὸ τότε μᾶς ἀνεγνώρισαν τὰ δικαιώματά μας. Δυστυχῶς ὅμως τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1916 μᾶς ἠνάγκασαν νὰ ἀποχωρήσωμεν.

§119ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἂν δὲν ἐφεύγαμε ἀπὸ τὴν Ἀλβανίαν τότε, δὲν θὰ μᾶς ἔδιδαν τὰ μεγάλα νησιὰ τοῦ Αἰγαίου.

§120Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συνεπῶς κάμνομεν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καταβάλῃ ὅλας της τὰς προσπαθείας διὰ τὰς διεκδικήσεις μας, διότι εἴμεθα νικηταί, ἐνῷ ἔχουν τὸ θράσος οἱ Βούλγαροι καὶ προβάλλουν διεκδικήσεις καὶ ζητοῦν τὴν Τσαμουργιά. Βεβαίως οἱ Σέρβοι εἶναι σύμμαχοι, ἀλλὰ σήμερον ὁ στρατάρχης, αὐτὸς ὁ λεγόμενος Τῖτο, μᾶς στέλνει τὶς συμμορίες νὰ μᾶς ἐξοντώνουν τοὺς πληθυσμούς. Τὶ ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ ἐπὶ τῆς φιλικῆς διαρρυθμίσεως τῶν ἑλληνοαλβανικῶν συνόρων; Δὲν εἶναι νοητὴ αὐτὴ ἡ πολιτικὴ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, κύριοι συνάδελφοι, διότι τὰ σύνορα τὰ ἰδικά μας εἶναι νὰ φθάσουν ἕως τὴν Ἀνατ. Ρωμυλίαν, ἂν πρόκειται νὰ ἔχωμεν Κράτος. Δυστυχῶς οἱ Σέρβοι, καίτοι ἔχομεν θυσιασθῆ δι’ αὐτούς, δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ εἰλικρινεῖς ἀπέναντί μας, ἀκόμη καὶ σήμερον, διότι αὐτοὶ ἐξοπλίζουν τὰς συμμορίας ἀπὸ δολοφόνους καὶ δυστυχῶς καὶ ἀπὸ μερικοὺς κακοὺς Ἑλληνοβουλγάρους, ὅπως τοὺς ἀποκαλοῦμεν ἡμεῖς. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν φιλικῶς εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν συνόρων τῶν ἑλληνογιουγκοσλαβικῶν διὰ νὰ ἠμποροῦμεν νὰ καθήμεθα ἥσυχοι. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Βουλγαρίαν, ὡμίλησαν ἀρκετοὶ συνάδελφοι καὶ περιττεύει. Ὡς πρὸς τὰ Δωδεκάνησα ἔχω νὰ κάμω μίαν πρότασιν. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι τὰ Δωδεκάνησα εἶναι πτωχὰ καὶ ὁ κόσμος ἐργάζεται ἐκεῖ εἰς τὴν σπογγαλιείαν. Διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ὁ τόπος ν’ ἀναπτυχθῇ ἐκεῖ πρέπει νὰ μᾶς δώσουν ὡρισμένας βάσεις εἰς τὴν Λιβύην, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οἱ σπογγαλιεῖς νὰ ἔχουν βάσεις διὰ νὰ στεγάζωνται, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν ἀποκλεισμένοι ἀπὸ τὰ μέρη αὐτά. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀνατολικὴν Θράκην, βεβαίως οἱ σύμμαχοί μας οἱ Τοῦρκοι εἶναι καλοί, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου αὐτοῦ δὲν ἐφέρθησαν καλά. Πρέπει νὰ γίνῃ καὶ ἐκεῖ μία διαρρύθμισις τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Τουρκία ἔχει ἐδάφη διὰ 15.000.000 πληθυσμοῦ νὰ ἐγκαταστήσῃ. Διὰ τὸ ζήτημα τῆς Αἰγύπτου βεβαίως ἐκεῖ ἔχομεν μίαν εὐγνωμοσύνην διότι μᾶς ἐφιλοξένησεν. Ἐκεῖ ἔμειναν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἐδοξάσθη ἡ Ταξιαρχία καὶ ἡ Ἑλλάς. Συνεπῶς ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ δημιουργήσῃ ὑπουργεῖον τοῦ ἀποδήμου Ἑλληνισμοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν ἔξω Ἑλληνισμὸν καὶ πρέπει νὰ τοποθετηθῇ ἐκεῖ ὁ κατάλληλος ἄνθρωπος εἰς τὴν κατάλληλον θέσιν. Διὰ τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, ὡς παλαιὸς στρατιωτικός, θὰ ἤθελον νὰ ψέξω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ ἑξῆς ζήτημα. Μὴ αὐταπατώμεθα, κ. συνάδελφοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ στρατός, δυστυχῶς ἔχει εἰσχωρήσει ἡ πολιτικὴ εἰς τοὺς παλαιοὺς ἀξιωματικούς. Διὰ νὰ γίνῃ στρατὸς ἐπιβάλλεται νὰ ἀκυρωθοῦν ὅλαι αἱ προαγωγαὶ ἀπὸ τῆς 24 Μαρτίου 1941 μέχρι τῆς 3 Μαρτίου 1946. Τὰ ἁρμόδια συμβούλια νὰ εὕρουν τοὺς ἱκανοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἀναδιοργάνωσις τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ἄλλοι οἱ σάπιοι νὰ ἐγκαταλείψουν τοὺς στρατῶνας καὶ νὰ πολιτεύωνται, ἄν θέλουν, διότι πολιτικὴ καὶ στρατὸς δὲν νοεῖται. Ἐπίσης πρέπει νὰ καταργηθοῦν αἱ ἠθικαὶ ἀμοιβαί. Οἱ περισσότεροι ἐντρέπονται νὰ φορέσουν τὰ διάσημά τους. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι αἱ συντάξεις τῶν ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ δοθοῦν ἀναλόγως τῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας. Αἱ στρατιωτικαὶ συντάξεις νὰ χορηγοῦνται μὲ αὐστηρὰν προσμέτρησιν τῶν πραγματικῶν ἐτῶν ὑπηρεσίας καὶ ὄχι νὰ ὑπάρχουν διάφοροι ἐπαγγελματίαι στασιασταὶ λαμβάνοντες συντάξεις ἀνωτέρων καὶ ἀνωτάτων βαθμῶν χωρὶς ὑπηρεσίαν. Οἱ πραγματικοὶ λοιπὸν στρατιῶται πρέπει νὰ πληρωθοῦν μὲ τὰς ἀναλόγους συντάξεις. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ στρατὸς καὶ νὰ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη καὶ νὰ μὴν ἐπιβαρύνεται διαρκῶς ὁ λαός. Δὲν μᾶς εἶπεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἂν θὰ λάβῃ, αὐστηρὰς κυρώσεις ὡς πρὸς τοὺς ὑπαιτίους τῆς καταστροφῆς τοῦ στρατοῦ τῆς Μέσης Ἀνατολῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δημοψήφισμα, ἡμεῖς οἱ Βόρειοι Μακεδόνες θέλομεν νὰ μάθωμεν συγκεκριμένα πράγματα ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἀρχηγούς, τί ἔκαμαν κατὰ τὴν διάρκειαν 1941–1944. Διότι, ὅπως εἶναι γνωστόν, μετὰ τὴν Ἐθνικὴν καταστροφήν, ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν Κρήτην, ὅπου εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ θέσις τῆς Κρήτης εἶναι ἐπισφαλὴς καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι θὰ ἐφθάναμε καὶ εἰς τὴν Λογκάτα, διότι οὔτε εἰς τὴν Αἴγυπτον δὲν εἴχομεν ἐλπίδας νὰ σταθῶμεν. Μετὰ τὸ ἀτύχημα τῆς Κρήτης, ἔφθασεν εἰς Μ. Ἀνατολὴν καὶ ἀφοῦ ἔθεσε τὰ θεμέλια τῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ στρατοῦ ἀνεχώρησεν εἰς Λονδῖνον καὶ Ἀμερικὴν διὰ νὰ φροντίσῃ διὰ τὸν ἐπισιτισμὸν τῆς Ἑλλάδος, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Ἔθνος νὰ σωθῇ, τοὐλάχιστον δὲ τὰ μικρὰ παιδιά. Ὅταν ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς προέβαινεν εἰς τοιαύτας ἐνεργείας διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τὸν ἐπισιτισμὸν τοῦ Ἔθνους, θὰ ἐρωτήσω τοὺς πολιτικούς: Τὶ ἔκαμαν κατὰ τὴν διάρκειαν αὐτὴν διὰ τὰ ζητήματα αὐτά; Εἰς τὶ ἠσχολοῦντο; Ποῖος θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ ἔκαμαν οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ καὶ πρὸ παντὸς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν; (Φωναὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς: Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ Χαϊδάρι.). (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κ. Ι. Θεοτόκης.)

§121Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστέλνατε ἐπαναστάτες μὲ σκοπὸν νὰ ἐπαναστατήσετε τὸν στρατόν, τὴν ἀεροπορίαν καὶ τὸν στόλον.

§122Γ. ΜΕΛΑΣ. (Διακόπτει μὴ ἀκουόμενος).

§123Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς. Ἐστέλνατε, λέγω, ἐπαναστάτας ὅπως καὶ κατὰ τὸ 1939 ὅτε ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἐκείνων ἀπέτυχεν ἡ ἐπιστράτευσις τῶν Βορείων Ἐπαρχιῶν. Ὁ Τσουδερὸς εἰς τὸ βιβλίον του «Λόγοι τοῦ πολέμου» ἀναφέρει ὅτι οἱ φίλοι του τὸν εἶχον συμβουλεύσει νὰ μὴ ἀναλάβῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ ν’ ἀφίσῃ νὰ διαλυθοῦν τὰ πάντα. Δὲν πιστεύω νὰ προήρχοντο ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα οἱ φίλοι τοῦ κ. Τσουδεροῦ... Ἀπὸ τὴν πλευράν σας (Δεικνύει πρὸς τὴν ἀριστερὰν) προήρχοντο βεβαίως οἱ φίλοι αὐτοί... Ἂν συνειργάσθησαν τινὲς ἐκ τῆς παρατάξεώς μας μὲ τοὺς δημοκρατικούς, αὐτοὶ ἦσαν οἱ δημοκρατικοὶ Λαϊκοὶ καὶ ὄχι οἱ καθαρόαιμοι. Δὲν μᾶς εἴπατε ὅμως τὶ θὰ ἐκάνατε ἂν νικοῦσαν οἱ Γερμανοί; δηλαδὴ θὰ ἦταν Βασιλεία, Δημοκρατία, Δικτατορία, Ἑλληνικὴ Πολιτεία;

§124Γ. ΜΕΛΑΣ. Νὰ ἐρωτήσετε τὸν κ. Ἰωάννην Ράλλην καὶ τοὺς ὑπουργοὺς τῆς παρατάξεώς σας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ Ἰωάννης Ράλλης εἶναι σωτὴρ τῆς Ἑλλάδος, διότι τὴν ἔσωσεν ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν καὶ πρέπει νὰ τοῦ στηθῇ ἀνδριάς. (Θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§126Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἐμεῖς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ σκεφθοῦμε αὐτό, διότι δὲν ἐπιστεύομεν ποτὲ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ κερδίσουν οἱ Γερμανοί.

§127Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ Βασιλεὺς θὰ ἐπανέλθῃ καὶ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια καὶ θὰ μεγαλώσουν τὰ σύνορά μας.

§128Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τὰ ἴδια ἐλέγατε καὶ τὸ 1920.

§129Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλη σας ἡ προσπάθεια ἐστράφη εἰς τὸ νὰ μειώσητε τὸ κῦρος τοῦ Βασιλέως διὰ νὰ μὴ ἠμπορέσῃ νὰ ἐπιτύχῃ τὰς ἐθνικὰς διεκδικήσεις, καὶ εἰς τὸ νὰ διαλύσητε τὰς δυνάμεις τῆς Μέσης Ἀνατολῆς διὰ νὰ μὴ παρελάσουν εἰς τὴν Ρώμην. Ποῖον ἀντεπροσωπεύσατε ὅταν ἐπήγατε εἰς τὸν Λίβανον; Ὁ κ. Βασιλειάδης ἔγινεν Ὑπουργὸς εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν μὲ σημειώματα τῶν κομμουνιστῶν. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§130Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ρήτωρ συκοφαντεῖ· ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ἀπηύθυνεν ἐρωτήσεις ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μᾶς προστατεύσετε νὰ ὁμιλήσωμεν. Δὲν μπορεῖτε νὰ κτυπᾶτε τὸ κουδούνι. Ὁ κ. Μπινόπουλος εὑρισκόμενος καθ’ ὅλην τὴν κατοχὴν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐκάθητο ἐκεῖ καὶ ἀπελάμβανε τὰ ἀγαθὰ τοῦ Αἰγυπτιακοῦ κράτους καὶ σήμερον ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ λέγῃ ἀνακριβείας. Ἐλάμβανε σύνταξιν βουλευτοῦ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρων καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ συκοφαντῇ τὴν πτέρυγα αὐτὴν ἡ ὁποία προσέφερεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα, ὑπηρεσίας πολυτιμοτάτας ποὺ ἐδόξασαν τὴν Ἑλλάδα. Σεῖς εἶσθε οἱ μικροί. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§131Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεσθε εἰς τὰ κάτεργα, ἀντὶ νὰ εὑρίσκεσθε εἰς τὸ κοινοβούλιον (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§132Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἰς τὰ κάτεργα ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεσθε σεῖς. Νὰ κατέλθητε τοῦ βήματος ἀμέσως. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι). Παρεβιάσατε τὸ βῆμα.

§133Ι. ΠΟΛΙΤΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ ὑβρίζεται ἡ Βουλή. Νὰ κατέλθητε ἀπὸ τὸ βῆμα ἀμέσως.

§134Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐδηλώθη ἐκ μέρους μας ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ἐνώπιον τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, ἔχετε καθῆκον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἡγεῖσθε τῆς πλειοψηφίας, νὰ ἐπιβάλετε σιγήν, ὅταν ἀνοίγωνται τὰ στόματα καὶ τὰ χείλη μόνον καὶ μόνον δι’ ὕβρεις, καὶ δι’ ἀνεξελέγκτους συκοφαντίας. Ἐπροθυμοποιήθημεν, καὶ προσωπικῶς ἐγὼ ἐπανειλημμένως τὸ ἐδήλωσα ὑπευθύνως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, μετὰ τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας διετύπωσαν ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην... (Φωνὴ ἐκ τοῦ θεωρείου): Θὰ συλληφθῆτε καὶ θὰ κρεμασθῆτε εἰς τὸ Σύνταγμα.

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Νὰ συλληφθῇ ἀμέσως, κ. Πρόεδρε, ὁ παρεμβὰς ἐκ τοῦ θεωρείου. Νὰ ἐκτελέσετε τὸ καθῆκον σας.

§136Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ συλληφθῇ ὁ παρεμβάς.

§137Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἄλλως θὰ ἀποχωρήσουμε τῆς αἰθούσης. (Θόρυβος καὶ φωναί). Ζητοῦμεν νὰ συλληφθῇ ἀμέσως αὐτὸς ποὺ ἐξύβρισε τὸν κ. Κανελλόπουλον.

§138Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ συλληφθῇ.

§139ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος.) Ποῖος εἶναι ὁ ἐγκάθετος αὐτός; (Θόρυβος).

§140Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτιθέμεθα διαρκῶς εἰς τὸν κίνδυνον τῆς κατακραυγῆς, ἀλλὰ τὸ δεχόμεθα ὑπερηφάνως. Ἐὰν οἱ κύριοι οἱ ὁποῖοι δημοκοποῦν δέχωνται χειροκροτήματα ἀπὸ τὰ θεωρεῖα... (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§141Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τάξις εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ τάξις νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις μεταξὺ τῶν δύο. Ἡ ἔγερσις ὁλοκλήρου τῆς πτέρυγος ἐκείνης εἰς τὴν πρώτην στιγμήν, ἐδημιούργησε τὴν ἀταξίαν. Καθίσατε κύριοι κάτω. Κύριε Κανελλόπουλε, διατί δὲν ὡμιλήσατε ἀπὸ τὴν θέσιν σας;

§142Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σωστὴ εἶναι ἡ παρατήρησίς σας.

§143Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ νὰ ἐπιδειχθῆτε καὶ νὰ ὁμιλεῖτε περὶ δημοκοπίας;

§144Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς ὅταν ἔγινεν ἡ ἐπανάστασις.....

§145Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Μπινόπουλε, δὲν πρόκειται νὰ σᾶς ἀπαντήσω, ἁπλῶς καὶ μόνον θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω μὲ ὅλον τὸν τόνον τῆς ἀπαραιτήτου ἐθνικῆς σοβαρότητος, ἡ ὁποία πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ ἐπικρατήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην, νὰ ἐπαναλάβω τοῦτο. Δεχόμεθα οἱανδήποτε κατηγορίαν, ὅπως εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ δεχθῆτε καὶ ὑμεῖς κύριοι οἱανδήποτε κατηγορίαν σᾶς ἀπευθύνομεν.....

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ (Προσεγγίζει πρὸς τὸν κ. Κανελλόπουλον καὶ ἐπιδεικνύει ἓν χαρτονόμισμα τῶν 200 ἑκ. δρ.).

§147ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος). Αὐτὸ εἶναι ἀπρέπεια... (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§148Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀντιπαρέρχομαι τὸ ἐπεισόδιον τοῦ κ. Κουλουμβάκη, ἐπεισόδιον ἀνάξιον πολιτικοῦ ἀνδρός, ἀνάξιον λευκανθέντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς πατρίδος.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μεταβὰς εἰς τὰς Καλάμας, κύριοι βουλευταί, ὁ κ. Κανελλόπουλος διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὸν λαὸν αἱματοκύλισε τὴν Πελοπόννησον καὶ ἐξέδιδε χαρτονομίσματα μὲ τὴν ὑπογραφὴν του 200 ἑκ. δρχ.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἔκδοσις ἔγινε μέσα στὴν Καλαμάτα.

§151ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Προσεγγίζων πρὸς τὸν κ. Κανελλόπουλον). Εἶμαι ἀπὸ τὰ θύματα τοῦ Μυστρᾶ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσετε...

§152Ν. ΚΩΤΤΑΣ. Διαμαρτύρομαι ὡς βουλευτής... (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διακόψωμεν διὰ ½ ὥραν τὴν συνεδρίασιν.

§154Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διακοπὴ ἄνευ λόγου δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη, δὲν ἠμπορεῖ νὰ διακόψητε αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§155Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὁ Κανονισμὸς λέγει ὅτι ὅταν δημιουργεῖται θόρυβος δικαιοῦται ὁ Πρόεδρος νὰ διακόψῃ τὴν Συνεδρίασιν.

§156ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ μὴ διακοπῇ. (Θόρυβος).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἡ συνεδρίασις κατέστη θορυβώδης, διακόπτεται δι’ ἡμίσειαν ὥραν, συμφώνως τῷ Κανονισμῷ.

(ὥρα 10.30′ μ.μ.)

(ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ)

(ὥρα 11.00′ μ.μ.)

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Κύριοι βουλευταί, ἰδιαιτέρως ἐλυπήθην διὰ τὸ ἐπεισόδιον τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ὁ κ. Μπινόπουλος μετεχειρίσθη φράσεις διὰ τὰς ὁποίας φαντάζομαι ὅτι καὶ ὁ ἴδιος θὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του. Παρακαλῶ νὰ δηλώσητε, κ. Μπινόπουλε, ἐὰν ἐκφράζητε τὴν λύπην σας.

§159Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξέφρασα ἐπανειλημμένως ἤδη τὴν λύπην μου.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζῃ ἡ Συνέλευσις ὅτι οἱ θορυβήσαντες ἐκ τῶν θεωρείων συνελήφθησαν καὶ ἐξεβλήθησαν ἐξ αὐτῶν. Θεωρῶ ὅτι τὸ ἐπεισόδιον αὐτὸ ἔχει ἤδη λήξει. Θὰ ἤθελον ὅμως νὰ συστήσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους ὅπως ὁσάκις λέγεται μιὰ ἀτυχὴς φράσις παραμένουν εἰς τὰ ἑδώλια των καὶ ἄν ἔχουν νὰ κάμουν μίαν παρατήρησιν νὰ τὴν κάμουν ἀπὸ ἐκεῖ. Εἶναι ἐντελῶς περιττὸν νὰ κατέρχωνται πρὸς τὸ κέντρον τῆς αἰθούσης καὶ νὰ γίνωνται ὅσα ἔγιναν σήμερον. Καὶ ἄν λεχθῇ μία ἀτυχὴς φράσις ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐξεστόμισε τὴν ἀτυχῆ φράσιν θὰ κληθῇ νὰ τὴν ἀνακαλέσῃ.

§161Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀτυχὴς φράσις τὴν ὁποίαν εἶπον δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ θίξῃ τὴν πτέρυγα αὐτήν. Παρακαλῶ νὰ θεωρηθῇ λῆξαν τὸ ἐπεισόδιον, διότι δὲν ἤθελον νὰ θίξω κανένα.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κανελλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§163Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς θεωρῶ ἀπολύτως ἱκανοποιητικάς. Δὲν δύναμαι ὅμως ν’ ἀποκρύψω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν βαθεῖαν ἀνησυχίαν ἡ ὁποία μὲ κατέχει. Ὁ βίος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατέστη, εἶμαι ὑποχρεωμένος μετὰ μεγάλης θλίψεως νὰ τὸ τονίσω, δυσχερής. Ἐλπίζω καὶ εὔχομαι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους νὰ μὴ καταστῇ ὁ βίος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀδύνατος, διότι ἄν καταστῇ ὁ βίος τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀδύνατος καθίστανται ἀδύνατοι αὐτοὶ οὗτοι οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοί. Ὅταν ἐδημιουργήθη τὸ ἐπεισόδιον ἐνθυμοῦνται οἱ κ. κ. βουλευταὶ ὅτι αἱ μόναι φράσεις τὰς ὁποίας ἐθεώρησα καθῆκον ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὴν Βουλὴν ἦσαν φράσεις κατευναστικαί, ἀλλὰ ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τῆς πλειοψηφούσης μερίδος ἢ ἂς μοῦ ἐπιτραπῆ νὰ ἀντιδιαστείλω, τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῆς πλειοψηφούσης μερίδος, ἀπὸ ὡρισμένους ἐκ τῶν καθημένων εἰς τὴν πτέρυγα τῆς συμπολιτεύσεως, ἐγένοντο δεκταὶ αἱ κατευναστικαὶ μου φράσεις ὑπὸ τινων ἐξ αὐτῶν κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο δικαιολογημένος. Ἐδήλωσα ὅτι ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὸ αἴτημα τῆς συνειδήσεώς μας ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπάντησιν διατυπωθεῖσαν ὑπό τινων ἐκ τῶν κ. κ. βουλευτῶν, εἴμεθα ὅλοι πρόθυμοι νὰ λογοδοτήσωμεν διὰ τὰς πράξεις εἰς τὰς ὁποίας προέβημεν κατὰ τὸ διάστημα τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ἐτόνισα, ἢ μᾶλλον ἤμουν ἕτοιμος νὰ τονίσω, ἀλλὰ διεκόπην καὶ ἐπιθυμῶ ἤδη νὰ τονίσω, ὅτι ὅταν ἔλθῃ κατ’ ἀπόφασιν ὅλων ἡμῶν ἡ ἡμέρα τοῦ ἀπολογισμοῦ θὰ κληθοῦν νὰ ὁμιλήσουν, θὰ κληθοῦν νὰ δώσουν λόγον διὰ τὰς πράξεις καὶ παραλείψεις των ἅπαντες οἱ Ἕλληνες πολιτικοί. Δεχόμεθα νὰ δώσωμεν λόγον, θὰ δεχθῆτε ὅμως καὶ σεῖς ὡς φορεῖς ἐθνικοῦ αἰσθήματος ὑπερηφάνου, νὰ δώσετε λόγον ἔναντι τοῦ Ἔθνους καὶ τῆς ἱστορίας. Δὲν νομίζω πάντως ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὀρθὸν νὰ παρεμβάλλωνται ὑπὸ τῶν κυρίων ἀγορητῶν φράσεις μηδεμίαν ἔχουσαι σχέσιν πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, φράσεις ἀναφερόμεναι εἰς τὸ παρελθὸν ἑκάστου ἐξ ἡμῶν. Κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἶμαι ὑπερήφανος διὰ τὸ παρελθόν μου, γνωρίζω ὅμως ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἔχω ἥσυχον τὴν συνείδησιν διὰ τὸ παρελθόν μου (χειροκροτήματα). Θὰ ἔλθῃ λοιπὸν ἡ ἡμέρα, δικαίωμα τῆς Συνελεύσεώς μας εἶναι νὰ ὁρίσῃ τὴν ἡμέραν ταύτην ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, θὰ ἔλθῃ ἡ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν θὰ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ παρελθόντος του, παρελθόντος βαρυτάτου διὰ τὸ ἔθνος, παρελθόντος, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλεν εἰς ὅλους τοὺς ἕλληνας πολιτικοὺς βαρυτάτας ὑποχρεώσεις, καὶ τότε θὰ ἐξετάσωμεν ποῖος ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ ποῖος ὄχι. Φράσεις ἐκπεμπόμεναι ἀπὸ τῶν χειλέων κατὰ τρόπον ἀνεύθυνον καὶ ἀσύδοτον δὲν ἔχουν, νομίζω, θέσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Ἄς ἀναλογισθῶμεν, κύριοι βουλευταί, τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία κατέχει ἅπαντας ἡμᾶς εἰς οἱονδήποτε κόμμα καὶ ἐὰν ἀνήκωμεν. Ἡ παγκόσμιος κοινὴ γνώμη παρακολουθεῖ τὴν διαγωγήν μας, ἡ παγκόσμιος κοινὴ γνώμη πληροφορεῖται ἑκάστην ἡμέραν ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τὴν ἱερὰν ὅπως τὴν ὠνόμασαν πολλοὶ ἀγορηταί, σημειοῦνται ἐπεισόδια. Δὲν νομίζω ὅτι μετὰ τοιαύτας μεγάλας δοκιμασίας τοῦ Ἔθνους θὰ ἔπρεπεν ἡ ἔκβασις τῶν πόθων, τῶν σκέψεων τῶν Ἑλλήνων νὰ εἶναι τοιαύτη, οἵα ἐμφανίζεται κατὰ τὴν ἡμέραν αὐτήν. Ποιοῦμαι λοιπὸν ἔκκλησιν πρὸς ὅλους νὰ συγκρατηθῶμεν ὅλοι ἀνεξαιρέτως καὶ νὰ ἐπιτελέσωμεν τὸ καθῆκον μας κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος πράγματι νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης μας, εἰς τὸ ὕψος τῆς ἐθνικῆς μας συνειδήσεως. Αὐτὰ καὶ μόνον, κύριοι, ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐλπίζω ὅτι οἱ λόγοι μου αὐτοὶ θὰ ἔχουν τὸ ἀποτέλεσμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὔχομαι...

§164Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὁμιλήσω.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαληγούρας. Εἰς τὸ τέλος κ. Βασιλειάδη.

§166Π. ΠΑΠΑΛΗΓΟΥΡΑΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§167Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀρνηθῆτε νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Μπινόπουλον. Ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Μπινόπουλος ἐξέφρασε τὴν βαθυτάτην του λύπην διὰ τὸ ἐπεισόδιον, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι δὲν ὑφίσταται οὐδὲν ἐπεισόδιον. Ἀλλὰ διὰ νὰ τὸν βγάλω ἀπὸ μίαν πλάνην δι’ ὅσα εἶπε τὸν πληροφορῶ ὅτι ἐχρημάτισα ὑπουργὸς τῆς Ἐμπ. Ναυτιλίας τῆς ὑπὸ τὸν κ. Παπανδρέου Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Ἑνότητος μετὰ τὴν στάσιν καὶ μετὰ τὸ Συνέδριον τοῦ Λιβάνου.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ρέντης ἔχει τὸν λόγον.

§169Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι μὲ τὴν συγκρότησιν τοῦ Σώματος τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας ἡ Ἑλλὰς εἰσῆλθεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς πολιτικῆς ὁμαλότητος. Εὐθὺς μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἡ δημοκρατικὴ ἀρχὴ ἐτηρήθη. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὰς ἐκλογὰς τὴν ἐπαύριον τούτων ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν της ὑποδείξασα τὴν ἀνάθεσιν τῆς ἐντολῆς πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως εἰς τὸ κόμμα, τὸ ὁποῖον ἐξήρχετο πλειοψηφοῦν ἐκ τῶν ἐκλογῶν. Καὶ εἰς γενομένην ὑπόδειξιν συγκροτήσεως Κυβερνήσεως Ἐθνικῆς Ἑνώσεως ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐδήλωσε ρητῶς ὅτι τὴν ἐξουσίαν πρέπει νὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ κόμμα τὸ πλειοψηφῆσαν, ἐφ’ ὅσον εἶχεν ἐπαρκῆ πλειοψηφίαν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ συνεπῶς δὲν ὑπῆρχε λόγος σχηματισμοῦ Κυβερνήσεως Ἑνώσεως. Ἡ πλειοψηφία θὰ ἔπρεπε νὰ κυβερνήσῃ, ἡ δὲ μειοψηφία νὰ ἀσκήσῃ τὸ λειτούργημα τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν εἶναι συνεπῶς βάσιμοι ἐλαφροί τινες ὑπαινιγμοὶ μέλους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἡ ὑπὸ τὸν κ. Σοφούλην Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διεξήγαγε τὰς ἐκλογάς. Αἱ ἀπαντήσεις τῶν Ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος. Δὲν ἔχει διανύσει τόσον χρόνον ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ ἀσκηθῇ ἐντονώτερος ἔλεγχος ἐπὶ τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας. Προγραμματικῶς ὁρίζονται τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα Κυβέρνησις καὶ ἀντιπολίτευσις θὰ συνεργασθοῦν διὰ ζητήματα θεωρούμενα ὑπεράνω κομματικῆς διαμάχης, ὁρίζονται ἀφ’ ἑτέρου τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ ἀντιπολίτευσις χωρίζει τὰς εὐθύνας της καὶ θὰ ἀσκήσῃ τὸ λειτούργημα τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς διαφωτίσεως. Ἐὰν παρετάθη ἡ συζήτησις, ἴσως τοῦτο ἐγένετο, διότι μετὰ διακοπὴν δεκαετῆ τοῦ ἐλευθέρου πολιτικοῦ βίου, ἐθεωρήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία εὐρυτέρας τινὸς ἀνασκοπήσεως τῶν ὅλων πολιτικῶν προβλημάτων. Καὶ συνέβη ἀγορηταὶ τῆς πλειοψηφίας νὰ ἐκφράσουν ἐπικρίσεις ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐπὶ τῶν σημείων αὐτῶν, ὑπάρχει ἀνάγκη σχετικῆς ἀνασκευῆς ἢ διαφωτίσεως. Τὰ προβλήματα, τὰ ὁποῖα χωρίζουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν βεβαίως εἶναι δύο. Ἕνα ἦτο τὸ καθεστωτικόν, ἐκ τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους πάντες γνωρίζομεν, ἀλλὰ εἰς αὐτὸ προσετέθη βραδύτερον ἄλλο πρόβλημα, τὸ κομμουνιστικόν. Ἐθεωρήθη ἀπὸ τὴν μερίδα, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, ὅτι ἡ λύσις καὶ τῶν δύο αὐτῶν ζητημάτων διὰ μιᾶς ἐκλογῆς καθίστατο δυσχερής, διότι τὰ κόμματα τοῦ κέντρου εὑρίσκοντο παράπλευρα εἰς τὴν δεξιὰν ἔναντι τῆς κομμουνιστικῆς ἀπειλῆς πρὸς κατάκτησιν βίᾳ τῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εὑρίσκοντο κατ’ ἀνάγκην παράπλευρα πρὸς τὴν ἄκραν ἀριστερὰν ἔναντι τοῦ καθεστωτικοῦ ζητήματος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ σύστασις τοῦ νὰ προηγηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ καὶ κατόπιν νὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ Δημοψήφισμα, διότι ἂν προηγεῖτο τὸ Δημοψήφισμα, θὰ εἶχε τὴν δυνατότητα τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα νὰ ἰσχυρισθῇ ὅτι αἱ 400 περίπου χιλιάδες ψῆφοι, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν δημοκρατικὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι καὶ αὐταὶ ἀνήκουν εἰς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα. Ἦτο ἀνάγκη νὰ χωρισθῇ ἡ δύναμις τῶν ἐθνικῶν δημοκρατικῶν κομμάτων ἀπὸ τὴν ἐκλογικὴν δύναμιν τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἡ παράταξις ἡ ἰδική μας εἶχεν εἰσηγηθῆ καὶ εἶχε προτιμήσει νὰ διενεργηθοῦν πρῶτον αἱ ἐκλογαὶ καὶ ἔπειτα νὰ ἐπακολουθήσῃ τὸ Δημοψήφισμα. Βραχὺ διάστημα μεταξὺ ἐκλογῶν καὶ Δημοψηφίσματος, ἐκινδύνευε νὰ φέρῃ σύγχυσιν τῶν δύο προβλημάτων κατὰ τὰς ἐκλογάς. Παρίστατο, συνεπῶς, ἀνάγκη ἀπομακρύνσεως τοῦ χρόνου τοῦ Δημοψηφίσματος, οὕτως ὥστε ἕκαστον θέμα νὰ κριθῇ χωριστὰ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐξακριβωθῇ ὁποία ἦτο ἡ δύναμις τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι εἶχεν ὑποστηριχθῇ ὅτι τὸ Κ.Κ. εἶχε τὴν πλειοψηφίαν καὶ ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν εἶχεν, ἦλθεν εἰς σύγκρουσιν μὲ τὰ Βρεττανικὰ στρατεύματα καὶ ὅτι ἐν ὀνόματι τῆς πλειοψηφίας αὐτῆς ἠξίου νὰ καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν. Καὶ τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ Κ.Κ. ἐγίνοντο πιστευτὰ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ προεβλήθη ὁ ἰσχυρισμὸς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου Ἀσφαλείας ἐν Λονδίνῳ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον ἀπὸ διαπρεπῆ ἀντιπρόσωπον τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τὸ Κ.Κ. ἔχει τὴν πλειοψηφίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διὰ παρεμφερεῖς λόγους ὑπῆρξε χρήσιμον τὸ σύστημα τῆς ἀναλογικῆς ἐκλογῆς, διότι ἔδιδε τὴν δυνατότητα νὰ ἀναμετρηθοῦν χωριστὰ αἱ ψῆφοι τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς ἀπὸ τὰς ψήφους τοῦ κέντρου καὶ ἀπὸ τὰς ψήφους τῆς δεξιᾶς. Ἐξ ἄλλου, ὑπῆρχεν ἡ ἐντύπωσις ὅτι προϋπόθεσις ἀπολύτου ἠρεμίας ἐν τῇ χώρᾳ διὰ τὴν διενέργειαν ἐκλογῶν δὲν ὑφίσταται, ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι συνταχθέντες ἐν σπουδῇ μετὰ 10 ἐτῶν διακοπήν, δὲν παρέχουν ἐγγυήσεις περὶ τῆς πληρότητος αὐτῶν. Ἡ ἐπικρατοῦσα γνώμη ἦτο ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀνασυνταχθοῦν, δι’ ἀπογραφῆς, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἀπομείνῃ καμμία ἀμφιβολία ἐπὶ τῆς γνησιότητος αὐτῶν. Ἀφ’ ἑτέρου, ὅμως, παρίστατο ἀντίστοιχος ἀνάγκη διενεργείας ἐκλογῶν πρὸς ἀνάδειξιν Κυβερνήσεως προερχομένης ἐκ τῆς θελήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ χρόνος δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὴν ἀνασύνταξιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων δι’ ἀπογραφῆς. Προσπάθεια ἐγένετο διορθώσεως τῶν ἐλαττωμάτων των ἀλλ’ ἀτυχῶς οὔτε δι’ αὐτὸ ἐπήρκεσεν ὁ χρόνος. Τὸ ἀναλογικὸν σύστημα ἐκλογῆς, ὅμως, παρεῖχε τοῦτο τὸ πλεονέκτημα: Ὅτι καὶ μερικὴ νοθεία τῶν καταλόγων, ἢ τὰ σφάλματα τῶν καταλόγων, ἢ καὶ ἄλλαι παρεμβάσεις βίας κατὰ τὴν διενέργειαν τῶν ἐκλογῶν, δὲν θὰ ἐπέφερον ὑπερβολικῶς βαρύνουσαν σημασίαν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν. Διότι διὰ κάθε ἀντιπρόσωπον ἀπῃτοῦντο ὡρισμέναι χιλιάδες ψήφων καὶ συνεπῶς, ὁ ἐπηρεασμὸς ἔπρεπε νὰ ἀνέρχεται εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδας ψήφων διὰ νὰ ἔχῃ σοβαρὸν ἀποτέλεσμα ἀλλοιώσεως τοῦ ἀποτελέσματος. Ἐκεῖνο ποὺ προεῖχε, ἦτο νὰ δοθοῦν αἱ προϋποθέσεις, ὥστε ὅλα τὰ κόμματα νὰ μετάσχουν εἰς τὰς ἐκλογάς, καὶ τοῦτο διὰ νὰ διαπιστωθῇ ἡ δύναμις ἑκάστου ἐξ αὐτῶν καὶ ἰδίως ἡ δύναμις τῆς ἄκρας ἀριστερᾶς. Ἐδόθη, ἐκ τῆς αἰθούσης αὐτῆς, μία συμβουλὴ κατὰ τίνα καλλίτερον τρόπον θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ κίνημα τό ἐαμικόν, θὰ ἠδύνατο, ὑπεστηρίχθη, νὰ ἐκτελεσθοῦν οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ κινήματος καὶ νὰ δοθῇ ἀμνηστία εἰς τοὺς ὑπολοίπους. Ἐδόθη καὶ ἄλλη συμβουλή, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ὑποτάσσηται εἰς τὰς συμβουλὰς ἔστω καὶ συμμάχων Δυνάμεων, καὶ ἀνεφέρθη τὸ παράδειγμα Ἕλληνος πολιτικοῦ ὁ ὁποῖος εἰς δεδομένην περίστασιν ἀπήντησεν «ἐγὼ εἶμαι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν θὰ ἀκολουθήσω». Παραγνωρίζεται, ὅμως, ἕν πρᾶγμα, ὅτι μέχρι τῆς διενεργείας τῶν ἐκλογῶν οὐδεὶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ «ἐγὼ εἶμαι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος» διότι οὐδεὶς εἶχε πληρεξουσιότητα ἤ πρόσφατον τίτλον ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτῶν, παρέμβασις τῶν Μεγάλων συμμάχων εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Ἑλλάδος στηρίζεται καὶ εἰς ἀνάγκας, ἀλλὰ καὶ εἰς διεθνεῖς πράξεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου εἶχεν ἀναγνωρισθῆ παρὰ τῶν τριῶν Μεγάλων συμμάχων ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἀποτελεῖ ζώνην στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων τῆς Μεγάλης Βρεττανίας. Καὶ ἦτο, συνεπῶς, ὑποχρεωμένη καὶ πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως κάθε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ συμβουλεύεται τὴν Βρεττανικὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ ἐνεργεῖ ὡς ἐντολοδόχος καὶ τῶν δύο ἄλλων Μεγάλων Δυνάμεων. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι καὶ συμφωνία ὑπάρχει μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελουμένης τότε ἀπὸ ἐκπροσώπους ὅλων τῶν κομμάτων καὶ τῆς Βρεττανικῆς ἀφ’ ἑτέρου, ἀφορῶσα τὴν παρουσίαν τοῦ Βρεττανικοῦ στρατοῦ ἐν Ἑλλάδι, ὑπὸ ἡμερομηνίαν 24 Ν]βρίου 1944, ἂν δὲν ἀπατῶμαι.

§170Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἦτο ἡ συμφωνία τῆς Καζέρτας.

§171Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Καὶ ὑπεγράφη ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμφωνίας τῆς Καζέρτας.

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προτιμώτερον.

§173Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐγένετο ἡ παρέμβασις τῶν συμμάχων πρὸς μείωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐγένετο πρὸς ὑποβοήθησιν τῆς ἀπελευθερώσεως, πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐπισιτισμοῦ τῆς Χώρας καὶ πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν εἶχε συγκεκροτημένα Σώματα ἀσφαλείας. Ἐπηκολούθησεν ἡ διάσκεψις τῆς Κριμαίας, ὅπου διετυπώθησαν οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι θὰ καθωδήγουν τὰς Μεγάλας Δυνάμεις ἔναντι τῶν ἀπελευθερουμένων Κρατῶν. Εἶναι τῆς 12 Φεβρουαρίου 1945 καὶ καθορίζει πολιτικὸν συντονισμὸν τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων καὶ συνδυασμένην ἐνέργειαν πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν πολιτικῶν καὶ οἰκονομικῶν προβλημάτων εἰς τὰς ἀπελευθερωθείσας χώρας συμφώνως πρὸς τὰς δημοκρατικὰς ἀρχάς, ἐδημοσιεύθη δὲ καὶ προκήρυξις σχετικὴ πρὸς τὴν ἐν λόγῳ συμφωνίαν: Τὸ νὰ ὑποβοηθήσουν νὰ ἐξαλειφθοῦν καὶ τὰ τελευταῖα ἴχνη ναζισμοῦ καὶ φασισμοῦ, τὸ νὰ ὑποστηριχθοῦν οἱ λαοὶ τῶν ἀπελευθερουμένων Κρατῶν, νὰ σχηματίσουν δημοκρατικὰς Κυβερνήσεις, ἐπὶ τῷ σκοπῷ διενεργείας ἐλευθέρων ἐκλογῶν. Ὑπῆρχε, συνεπῶς, διεθνὴς τίτλος παροχῆς τῆς συνδρομῆς καὶ τῶν συμβουλῶν τῆς μιᾶς Μεγάλης Δυνάμεως, ἐνεργούσης κατ’ ἐντολὴν καὶ τῶν δύο ἄλλων. Καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου δέον νὰ ἑρμηνεύηται ἡ συμφωνία τῆς Βάρκιζας. Πράγματι ὁ Βρεττανικὸς στρατός, ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἀντικείμενον ἐνόπλου ἐπιθέσεως ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἀπέβλεψεν εἰς ἀντεκδικήσεις, ἀλλὰ συνῆψεν ἀνακωχὴν μὲ σκοπὸν νὰ φέρῃ τὴν εἰρήνευσιν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος, αἱ κατηγορίαι δὲ αἱ ὁποῖαι ἠκούσθησαν καὶ διετυπώθησαν βραδύτερον ἐκ μέρους τοῦ ΕΑΜ ἐναντίον τοῦ Βρεττανικοῦ στρατοῦ, εἶναι καὶ ἀστήρικτοι καὶ ἄδικοι. Πάντως εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς ἐσωτερικῆς εἰρηνεύσεως δὲν περιωρίσθη ἡ Μ. Βρεττανία διὰ τῆς οὐσιαστικῆς ἀμνηστεύσεως τῶν ἀρχηγῶν τοῦ ΕΑΜ τῆς περιεχομένης εἰς τὴν συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας. Ἐπροχώρησε καὶ ἐπεζήτησε, προκειμένου νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαί, τὴν παροχὴν γενικῆς ἀμνηστίας. Ἀλλὰ παροχὴ γενικῆς ἀμνηστίας, ὑπὸ τὰς συνθήκας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἐν Ἑλλάδι, ἦτο φανερὸν ὅτι θὰ ὡδήγουν εἰς ἀντίθετα ἀποτελέσματα.

§174ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μήπως ἔμεινε κανεὶς μέσα τώρα;

§175Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἀντίληψις τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως ἦτο, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διεξαχθοῦν ἐκλογαὶ ὅταν κατεδιώκοντο κατὰ χιλιάδας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διετείνοντο ὅτι εἶχον τὴν πλειοψηφίαν ἐν τῇ Χώρᾳ, ὅταν κατεδιώκοντο ἢ ἦσαν φυλακισμένοι περὶ τὰ 80 ἕως 100.000 ἄτομα.

§176ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι ἄτομα. Ἐγκληματίαι.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§178Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Μᾶς ὑπεδείχθη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἕνας ἄλλος τρόπος διευθετήσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ ζητήματος· ὁ Ποινικὸς Νόμος. Καὶ ἔγινε μνεία τοῦ ἄρθρου τοῦ Ποιν. Νόμου, ὅταν δύο ἢ πλειότεροι ἀπὸ κοινοῦ συμφέροντος ὁρμώμενοι...

§179Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι κοινοῦ συμφέροντος.

§180Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὶ ἐπεκαλέσθητε. Ἀλλὰ δὲν λέγει ὁ Ποιν. Νόμος «ὅταν 100.000 ἄτομα...»

§181Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἅμα εἶναι πλειότεροι τῶν δύο ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ 500.000.

§182Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ὑπὸ τὰς συνθήκας αὐτὰς τὸ ζήτημα προσλαμβάνει, θέλομεν δὲν θέλομεν, πολιτικὸν χαρακτῆρα καὶ θὰ εἶναι πολιτικὰ τὰ μέσα τῆς ἀντιμετωπίσεώς του.

§183ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀμνηστία.

§184Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι καὶ τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον. Ἀλλὰ ἐλέχθη καὶ ἄλλοτε, ὅτι τὸ Κ.Κ.Ε. δὲν εἶναι κόμμα Ἑλληνικὸν καὶ αὐθύπαρκτον, ἀλλὰ τμῆμα τῆς Γʹ Διεθνοῦς. Ἀκριβῶς ὅμως ἐκ τούτου συνάγεται, ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι στενῶς ζήτημα ἐσωτερικόν...

§185Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δι’ ἀνθρώπους ἀδυνάτους.

§186Κ. ΡΕΝΤΗΣ. ... καὶ συνεπῶς παρέμβασις φίλων ξένων Δυνάμεων διὰ τὸν πολιτικὸν τρόπον διευκρινήσεως τῆς ἐσωτερικῆς καταστάσεως δὲν ἠδύνατο ἄλλως παρὰ νὰ γίνῃ δεκτή. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς εἶπον—θέλομεν νὰ ἐξακριβωθῇ—εἶναι ἐὰν τὸ κόμμα τὸ κομμουνιστικὸν ἔχει πράγματι τὸν λαὸν μαζί του ἢ δὲν τὸν ἔχει καὶ θὰ δώσητε ὅλας τὰς δυνατότητας καὶ τὴν εὐχέρειαν νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς νὰ ἀποδείξῃ τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον φέρει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὅτι ἐνήργησε καὶ ἐνεργεῖ ἐν ὀνόματι τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ ἀπόδειξις ὅτι δὲν ἔχει τὴν πλειοψηφίαν ἔχει μεγαλυτέραν ἀξίαν ἀπὸ οἱονδήποτε ἄλλο μέτωπον. Πάντως Κυβέρνησις πηγάζουσα ἐκ τοῦ λαοῦ ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ χειρισθῇ ἢ νὰ ὁμιλήσῃ διαφορετικὴν γλῶσσαν.

§187ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὸ θὰ τὸ δοῦμε.

§188Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἡμεῖς ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἀπώτερος χρόνος καθορισμοῦ τοῦ Δημοψηφίσματος θὰ ἐπέτρεπε καλύτερον εἰς τὰ πολιτικὰ κόμματα νὰ ἀναπτύξουν ἐν τῷ μεταξὺ τὴν συνεργασίαν των, καθ’ ὃν τρόπον τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀπαιτεῖ καὶ καθ’ ὃν τρόπον τὰ μεγάλα ἐθνικὰ ζητήματα ἀξιοῦν. Ὑπάρχει ἄλλως τε ἀνάγκη ἀνασυγκροτήσεως τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, διότι μὲ γνησίους ἐκλογικοὺς καταλόγους θὰ πρόκειται νὰ διεξαχθῇ ὄχι μόνον τὸ Δημοψήφισμα ἀλλὰ καὶ αἱ ἐκλογαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσουν τὸ Δημοψήφισμα καὶ αἱ Δημοτικαὶ καὶ Κοινοτικαὶ ἐκλογαί. Κατὰ συνέπειαν ἀξίζει τὸν κόπον νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὥστε οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι νὰ ἐμφανίζουν ἀπόλυτον ἀρτιότητα. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας τάξεως θὰ ἀπαιτηθῇ καὶ χρονικὸν διάστημα, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν καλὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐλέχθη ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη σπουδῆς διότι διὰ τῆς διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος, τότε μόνον θὰ ὁλοκληρωθῇ ἡ πολιτικὴ ὁμαλότης. Νομίζομεν ὅτι καὶ σήμερον ἡ δημοκρατικὴ ἀρχὴ τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας ἀπὸ τὴν πλειοψηφίαν ἔχει τηρηθῆ καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀντιπολιτεύσεως θὰ τὸ ἀσκήσῃ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐντὸς τῶν καλῶς ἐννοουμένων ὁρίων καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μεγαλυτέρας σπουδῆς ἐὰν ἄλλαι περιστάσεις δὲν ὑπηγόρευον τὴν σπουδὴν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐλέχθη καὶ ἐξ ἀντιθέτου ὅτι ἐὰν ὑπάρχοντος Μονάρχου ἐξετράπη ἡ Ἑλλὰς τοῦ ἐλευθέρου πολιτεύματος τὸ 1936, ἡ ἀπάντησις ἦτο ὅτι πταίει ἡ Βουλὴ τοῦ 1936. Ἐὰν λοιπὸν ἡ συμπλήρωσις διὰ τὴν ὁμαλότητα δὲν πρόκειται νὰ μᾶς παράσχῃ τὸ πλεονέκτημα ὁσάκις παρεκτρέπεται ἡ Βουλὴ νὰ ὑπάρχῃ τροχοπέδη ὥστε νὰ μὴ φθάνωμεν εἰς ἀνωμάλους λύσεις, τότε διατί ἡ σπουδή; Φαίνεται ἄλλως τε καὶ ἀπὸ τὴν συνεδρίασιν αὐτῆς τῆς ἑσπέρας πόσον εἶναι ἀκανθῶδες τὸ ζήτημα τὸ καθεστωτικὸν καὶ πῶς εὐκόλως δημιουργεῖ ἀντεγκλήσεις μεταξὺ συναδέλφων. Ὑπάρχει εἴς τινας τῶν κ.κ. συναδέλφων, εὐτυχῶς τοὺς ὀλίγους, ἡ παρεξήγησις ὅτι δύναται νὰ γίνῃ παραβολὴ μεταξὺ Βασιλέως καὶ Ἀρχηγῶν Κομμάτων. Δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἄλλο εἶναι ὁ Βασιλεὺς καὶ ἄλλο τὰ πολιτικὰ κόμματα. Δύναται νὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τῶν πολιτικῶν τῆς μιᾶς μερίδος καὶ τῶν πολιτικῶν τῆς ἄλλης, οὐδέποτε μεταξὺ Βασιλέως καὶ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Διότι δὲν εἶναι νοητὸν εἰς ἓν Συνταγματικὸν Κράτος νὰ ὑπάρχῃ ἀντίθεσις μεταξὺ ἑνὸς Κόμματος ἢ τῶν Πολιτικῶν Ἀρχηγῶν καὶ τοῦ Βασιλέως.

§189ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι.

§190Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Ἐτονίσθη παρὰ συναδέλφου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τί ἔπραττεν ὁ Βασιλεὺς καὶ τί ἔκαμνον οἱ πολιτικοὶ ἀρχηγοὶ... ποῦ ἦσαν στὸ Χαϊδάρι! Πῶς ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ μιὰ σύγκρισις τοιαύτη; Θὰ γίνῃ σύγκρισις μεταξὺ τοῦ πρωθυπουργοῦ ποὺ ἦτο εἰς τὸ Κάϊρον...

§191Χ. ΛΑΔΑΣ. (Εἰρωνικῶς) Αὐτὸς ποὺ ἦτο ἐδῶ εἶναι... Ἐθνικὸς Ἥρως.

§192Κ. ΡΕΝΤΗΣ. ... καὶ τῶν πολιτικῶν ποῦ ἦσαν ἐδῶ. Ὅπως ὑπάρχει μιὰ παρανόησις ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἷς Βασιλεύς, ὁ ὁποῖος θὰ ἡγηθῇ ὅλων ἡμῶν πρὸς ἐξόντωσιν τῶν κομμουνιστῶν. Ἄν ὑπάρξῃ Βασιλεύς, οἱ κομμουνισταὶ θὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ ὑπήκοοι τοῦ Βασιλέως καὶ θὰ τύχουν τῆς προστασίας του, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξέρχονται τῶν ὁρίων τοῦ νόμου.

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θέλομεν νὰ λειτουργήσῃ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος παρέλυσεν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§194Κ. ΡΕΝΤΗΣ. Παρέλυσε λόγῳ τῆς κατοχῆς καὶ τῶν ἐξαιρετικῶν γεγονότων. Εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι μὲ τὴν συγκρότησιν τοῦ Ἀντιπροσωπευτικοῦ Σώματος καὶ τὸ Πολίτευμα θὰ λειτουργήσῃ κανονικῶς καὶ ὁ νόμος θὰ λειτουργήσῃ. Νομίζω δὲ ὅτι οἱ Ἕλληνες ἐπενόησαν διὰ τὸ μεταβατικὸν αὐτὸ διάστημα, ἐπενόησαν προσφυῶς μίαν λύσιν ἡ ὁποία ἱκανοποιεῖ ὅλας τὰς μερίδας. Διὰ τὸ μεταβατικὸν αὐτὸ διάστημα καὶ οἱ πιστεύοντες εἰς τὴν Μοναρχίαν ἔχουν Μοναρχίαν καὶ οἱ μὴ θέλοντες δὲν ἔχουν. Ἂς ἐλπίσωμεν δὲ ὅτι θὰ διευκρινισθῇ καλῶς εἰς τὰς σκέψεις τῶν μοναρχικῶν...

§195ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχουν Μοναρχικοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπάρχουν Δημοκράται καὶ οἱ Δημοκράται εἶναι ἐδῶ.

§196Κ. ΡΕΝΤΗΣ. ... κατὰ πόσον ἀποσκοποῦν νὰ δικαιώσουν τὴν δικτατορίαν τῆς 4ης Αὐγούστου, διότι ἠκούσθησαν καὶ χειροκροτήματα ὑπὲρ τῆς 4ης Αὐγούστου εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπουκουβάλας ἔχει τὸν λόγον.

§198Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ μίαν διακοπὴν τοῦ πολιτικοῦ βίου τῆς Χώρας μας ἐπὶ 10 ἔτη, ἡ Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ ἐζήτησε τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως παρετάθη ἐπὶ πολύ, ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει, διότι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως περιελάμβανον θέματα, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε περιελήφθησαν εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις προηγουμένων Κυβερνήσεων τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βίου τῆς Χώρας ἡμῶν. Οὐδέποτε Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μὲ ζητήματα καὶ θέματα οἷα ἦσαν τὰ θέματα τῶν σημερινῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις περιλαμβάνουν τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, θέμα τὸ ὁποῖον τὸ πρῶτον περιελήφθη εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις Κυβερνήσεως. Εὐλόγως δὲ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, εἴτε ἀνήκουσα εἰς τὴν παράταξιν τὴν δεξιάν, εἴτε ἀνήκουσα εἰς τὴν παράταξιν τὴν ἀριστεράν, ἔλαβε τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῶν ἀφορωσῶν κυρίως τὸ κεφάλαιον τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, διότι τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων εἶναι θέμα καθολικὸν καὶ οἱ ἀντιπρόπωποι τοῦ Λαοῦ ἔχουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατυπώνουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς γνώμας των ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ἡμεῖς, δεχόμενοι ἀπολύτως τὰς κυβερνητικὰς ἀπόψεις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, δὲν θὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Θὰ κάμω μίαν θερμὴν παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως, ἂν κρίνῃ σκόπιμον, ἀναπτύξῃ περισσότερον τὸ θέμα τοῦτο, καὶ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ εἰς μίαν μυστικήν, ἔστω, συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ποῦ ἀκριβῶς εὑρίσκονται τὰ ζητήματα τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, ποῖοι λόγοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ περιορισθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον αἱ ἐθνικαὶ ἀξιώσεις τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον ὅτι αἱ θυσίαι τῆς Ἑλλάδος δὲν ἱκανοποιοῦνται μὲ τὰ ἐξαγγελθέντα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν προγραμματικῶν της δηλώσεων. Τὰ παραχωρούμενα καὶ τὰ ζητούμενα ἀπὸ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἂν παραχωρηθοῦν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἠμπορεῖ νὰ ἱκανοποιοῦν συναλλαγματικῶς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἀλλ’ οὐδόλως ἱκανοποιοῦν τὰς ἀνάγκας τοῦ δημογραφικοῦ προβλήματος. Δι’ αὐτὸ ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰς μίαν μυστικὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἀνακοινώσῃ τοὺς ἰδιαιτέρους λόγους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἠνάγκασαν νὰ περιορίσῃ τὰς ἀξιώσεις της. Αἱ προγραμματικαὶ ἐπίσης δηλώσεις περιλαμβάνουν καὶ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσεν ἐπὶ μίαν 30ετίαν τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου διὰ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Τὸ θέμα τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τὸ καθεστωτικόν. Εἶναι εὔλογον λοιπὸν διατὶ παρετάθη ἐπὶ τοσοῦτον ἡ συζήτησις εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἐπὶ 30 ὁλόκληρα χρόνια ἡ Ἑλλὰς σείεται κυριολεκτικῶς ἀπὸ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ λεγόμενον καθεστωτικόν. Καὶ ὅταν τὸ Δημοψήφισμα τοῦ 1935 ἐπανέφερεν ἐν μέσῳ τῶν Ἑλλήνων τὸν Γεώργιον, ὁ Γεώργιος ἦτο ὁ ἀγαπητὸς Βασιλεὺς καὶ ἀνώτατος ἄρχων εἰς τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὴν πτέρυγαν ἐκείνην. Θὰ ἐνθυμούμεθα ὅλοι ὅτι ὁ Μεγαλειότατος, ὅταν ἦλθε τὸ 1935, δυσηρέστησε κυρίως ἡμᾶς. Ἀλλὰ τὶ συνέβη ὥστε ἡ πτέρυξ ἐκείνη νὰ μεταβληθῇ εἰς ἀντιβασιλικήν; Συνέβη θὰ μᾶς εἴπουν τὸ κίνημα τῆς 4ης Αὐγούστου τοῦ 1936. Ὁ Βασιλεὺς ἔθεσε τὸν ἑαυτόν του ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ μεγίστου τῶν δικαστῶν, τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ ἀμφισβητήσωμεν τὸ κῦρος τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἕλλην. λαοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Ὁ Βασιλεὺς δημοκρατικώτατα σκεπτόμενος ἐρωτᾷ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, θέλετε νὰ ἐπανέλθω ἐν μέσῳ ὑμῶν ἢ ὄχι; Καὶ ἐρωτᾶται συγχωρεῖται ἡ πτέρυξ ἐκείνη ἡ ὁποία λέγει ὅτι σκέπτεται δημοκρατικώτερα, ἐρωτᾶται, ἐπιτρέπεται νὰ παρεμβάλλῃ προσκόμματα εἰς τὸ ἐξαγγελλόμενον ἔργον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν προθέσεων τῶν κυβερνητικῶν ὅπως ἀποφανθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Ποία εἶναι ἡ δημοκρατικωτέρα τῶν λύσεων; Ὁ Βασιλεὺς ἔθεσε τὸν ἑαυτόν του κακῶς ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησε τὸ ταχύτερον νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ λαοῦ, ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει μέτρα τὰ ὁποῖα νὰ καταστήσουν ἀδιάβλητον κατὰ τὸν δυνατότερον τρόπον τὸ Δημοψήφισμα καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἐδημοσίευσε νόμον εἰς τὴν ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἀνακάθαρσιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων, ἡ Κυβέρνησις ἐπεδίωξε καὶ ἐπέτυχε τὴν συγκατάθεσιν τῶν Κυβερνήσεων τῶν Μεγάλων μας συμμάχων ὅπως ἀποστείλωσι παρατηρητάς νὰ παρακολουθήσωσι τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Ἀσφαλείας, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν προσπαθειῶν της τῶν ὁποίων ἔχομεν τ’ ἀποτελέσματα κατάδηλα μὲ τὴν σύλληψιν τοῦ Μαγγανᾶ καὶ μὲ τὴν περικύκλωσιν τῆς συμμορίας ἐκείνης ἡ ὁποία ἔκαμε τὸ ἀνοσιούργημα τοῦ Λιτοχωρίου, ἔδωσε πλέον ἀποδείξεις ἱκανοποιητικὰς καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀσφαλείας. Διατί λοιπὸν διαμαρτύρεται ἡ πτέρυξ αὐτή; Δὲν θὰ λυθῇ ἐπὶ τέλους τὸ πρόβλημα αὐτὸ τὸ πολιτειακὸν ποὺ ἐτάραξε τὴν πατρίδα μας ἐπὶ μίαν 30ετίαν; Καὶ ἂν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς φέρει τὴν Μεγαλειότητα διὰ μεγίστης πλειοψηφίας, ὅπως τὸ πιστεύομεν, διότι καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν αὐτὸ ἀποδεικνύουσι, διότι καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη περιλαμβάνει εἰς τοὺς κόλπους της ἐκπροσώπους τοῦ Ἔθνους, οἱ ὁποῖοι ἐξελέγησαν μὲ τὸ ζήτω ὁ Βασιλεὺς (χειροκροτήματα) καὶ ἂν λέγω, κ. συνάδελφοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποφανθῇ διὰ μεγίστης πλειοψηφίας ὅτι θέλει νὰ ἐπανέλθῃ ἐν μέσῳ ἡμῶν, ὁ Γεώργιος, τί θὰ εἴπωμεν τότε, ὅτι κακῶς ὁ Γεώργιος ἔκαμε τὸ κίνημα τῆς 4ης Αὐγούστου, ἀφοῦ ὁ Λαὸς λέγει καλῶς ἔκαμε τὸ κίνημα ἐκεῖνο; Θὰ καθήμεθα λοιπὸν νὰ βυζαντινολογοῦμεν ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ; Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ μεγίστου τῶν δικαστῶν καὶ ὅλοι θὰ ὑποκλιθῶμεν ἀσφαλῶς πρὸ τῆς ἐτυμηγορίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὄχι ὅπως εἶπεν ὁ συμπαθὴς εἰς ἐμὲ καὶ ἀγαπητὸς κ. Κασιμάτης ὅτι δὲν εἶναι εὐκταῖον τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό (χειροκροτήματα).

§199ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Δὲν εἶπα αὐτό.

§200Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. .. διὰ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ποτὲ πλέον εἰς τὸ μέλλον νὰ διαταραχθῇ ὁ τόπος μας αὐτὸς μὲ ζητήματα πολιτειακά. Κατηγοροῦσι καὶ ψέγουσιν ἡμᾶς ὡς μοναρχικούς, κατηγορία τὴν ὁποίαν δὲν δεχόμεθα ποτὲ (χειροκροτήματα), διότι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν κύριον πόλον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξε πάντοτε κόμμα δημοκρατικώτατον (χειροκροτήματα) εἰς τὰ 30 χρόνια τῆς πολιτικῆς του ζωῆς. Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἐσεβάσθη πάντοτε τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, οὐδέποτε ἔκαμε κίνημα. Ἀντιθέτως, οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι κόπτονται διὰ τὴν δημοκρατίαν, ἐκεῖνοι ἔκαμαν μύρια ὅσα κινήματα (χειροκροτήματα). Δὲν μοῦ ἀρέσει ἡ παρελθοντολογία, διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν διὰ τὸ καλὸν τῆς πατρίδος μας νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς τὸ παρελθόν. Ἐπιθυμῶ μόνον μετὰ τὸ πέρας τοῦ Δημοψηφίσματος νὰ δώσωμεν τὰ χέρια οἱ ἐθνικόφρονες Ἕλληνες καὶ νὰ κυττάξωμεν τὰ μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν διὰ νὰ ἐξυψώσωμεν τὸ βιοτικὸν ἐπίπεδον τοῦ πεινῶντος Λαοῦ μας. Αὐτὰ εἶναι τὰ οὐσιώδη προβλήματα τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ γίνῃ μία παράτασις τῆς συζητήσεως. Εἰς τὰ ἄλλα ζητήματα, τῆς παιδείας, τὸ νομισματικὸν κλπ. τὰ ὁποῖα ἔθιξεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος, θὰ ἤθελον νὰ ἀπαντήσω ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι ἀσφαλῶς καλυτέρα τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ἀρχηγός, μὲ τὸν περίφημον οἰκονομολόγον κ. Κασιμάτην, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀναβιβάσῃ τὴν λίραν ἀπὸ 70.000 εἰς 180.000 δραχμάς.

§201ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι ἀνακρίβειαι κακοήθεις, εἶναι πράγματα ἀνυπόστατα καὶ δὲν ἔγιναν ποτέ.

§202Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Ἐνθυμοῦμαι, κ. συνάδελφοι, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Κασιμάτη, ὅτι ὁ κ. Κασιμάτης ἔλεγεν, ὅτι θὰ γελάσῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ γελάσῃ τελευταῖος. Καὶ ὅταν ἡ λίρα ἔφθασεν εἰς τὰ ὕψη ἀσφαλῶς δὲν ἐγέλασαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπίστευσαν εἰς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ κ. Κασιμάτη.

§203ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ προσωπικοῦ ζητήματος. Ὁ κ. Μπουκουβάλας εἶπε ψευδῶς ὅτι ἡ λίρα ἐπῆγε 180.000 δρ. Αὐτὰ εἶναι φανταστικά. Ἢ ὁ κ. Μπουκουβάλας παρακολουθεῖ τὰ πράγματα ἢ δὲν τὰ παρακολουθεῖ, ὁπότε δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος οὔτε αὐτὸς νὰ ὁμιλῇ οὔτε ἡμεῖς νὰ τὸν ἀκοῦμε, ἐδῶ δὲν κρινόμεθα ἡμεῖς, κρίνεται ἡ Κυβέρνησις καὶ αἱ προγραμματικαί της δηλώσεις.

§204Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερα ἄν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος ἐκάματε οἰκονομικὴν πολιτικήν...

§205ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ποίου Προέδρου τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος. Ἡμεῖς ἐμείναμεν εἰς τὴν ἀρχὴν δέκα ἡμέρας. Εἴπομεν, κ. Πρόεδρε, νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομισματικοῦ, διότι θὰ βλάψῃ ἀσφαλῶς. Ἐγὼ συνεμορφώθην πρῶτος εἰς τὴν σύστασιν ποὺ ἔκαμεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν σημαίνει ὅμως ὅτι δὲν ἐπιμένω εἰς ὅσα εἶπον.

§206Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀποδείξω αὐτὰ ποὺ εἶπον. Δὲν ἐσυνήθισα νὰ συκοφαντῶ.

§207Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. (Ὑφ. Συντονισμοῦ) Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις: ὄχι μόνον συμφωνῶ νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν οὔτε χθὲς νὰ ἐγένετο ἡ συζήτησις.

§208ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὴν ἀντεθνικὴν ταύτην συζήτησιν.

§209Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφ. Οἰκον.). Χαίρω διότι ἔστω καὶ ἀργὰ ἀντελήφθη ὁ κ. Κασιμάτης τὴν ζημίαν ἥτις θὰ ἐπήρχετο μὲ τὴν προχειρόλογον συζήτησιν τοῦ νομισματικοῦ ζητήματος καὶ λέγω τοῦτο, διότι κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησιν ὅλως ἀβασανίστως ἐξέφρασε γνώμας περὶ φανταστικοῦ ἐλλείμματος ἐπὶ τοῦ μὴ κατατεθέντος προϋπολογισμοῦ, αἵτινες ἥκιστα συντελεστικαὶ ἦσαν διὰ τὴν οἰκονομικὴν ἀνάρρωσιν τῆς χώρας.

§210ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀμέσως μετὰ τὸν κ. Μπουκουβάλαν ἔχω τὸν λόγον, ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§211Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἔθιξα τὸν κ. Κασιμάτην.

§212Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν τὸν ἐθίξατε, τὸν ἐπλήξατε.

§213Α. ΜΠΟΥΚΟΥΒΑΛΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, διὰ νὰ τερματίσω τὸν λόγον μου, ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Ἑνωτικοῦ κόμματος ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς παιδείας. Δὲν πιστεύω νὰ εἶχε τὴν ἀξίωσιν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ μεταφέρῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν μὲ χειραμάξια ὅλα τὰ νομοθετήματα ποὺ πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ ἐν καιρῷ. Βεβαίως εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις θίγονται ἀκροθιγῶς μόνον τὰ ζητήματα αὐτά. Διὰ τὴν παιδείαν θὰ παρακαλέσω τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ συμβάλῃ μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις εἰς τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς φέρῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῆς παιδείας. Σᾶς πληροφορῶ, κύριοι βουλευταί, ἐπειδὴ προέρχομαι ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Σιδηροκάστρου ὅτι εἰς σημεῖον κατ’ ἐξοχὴν νευραλγικόν, ὅπως εἶναι τὰ χωριὰ τοῦ Μπέλεσι, ὑπάρχουν διδάσκαλοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν καταδικασθῆ διὰ φόνους Ἐθνικοφρόνων πολιτῶν. Καὶ αὐτοὶ οἱ διδάσκαλοι μὲ τὸν νόμον τῆς ἀποσυμφορήσεως εὑρίσκονται ἤδη εἰς τὰ σύνορα τὰ ἑλληνοβουλγαρικά, εὑρίσκονται ἐκεῖ διὰ νὰ εἶναι ὁ σύνδεσμος τῶν Βουλγάρων τοῦ Γκεωργῆεφ μὲ τοὺς ἐνταῦθα πράκτοράς του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κυρία ἀποστολὴ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τῶν ὁποίων τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον καλεῖται νὰ πληρώνῃ καὶ τὰ προδοσιάτικα. Ἐπίσης παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μεριμνήσῃ ἰδιαιτέρως διὰ τὰ θύματα τῶν κομμουνιστῶν εἰς τὸν Νομὸν Σερρῶν καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα).

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κασιμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§215ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀντιλαμβάνομαι τὴν σοβαρότητα τοῦ θέματος καὶ σᾶς βεβαιῶ ὅτι θέλω νὰ συμβάλω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἄρσιν μιᾶς παρεξηγήσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη. Ὅταν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα χθὲς καὶ ἀνέπτυξα τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶχον διάθεσιν νὰ φέρω τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα εἰς τὸ προσκήνιον διὰ νὰ κάμω ἀντιπολίτευσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, νὰ πεισθῆτε ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παίξω εἰς τὸ χρηματιστήριον, ὅπως μὲ κατηγόρησε μία ἐφημερὶς ὄργανον τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος...

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (τῆς δεξιᾶς πτέρυγος). Διαμαρτυρόμεθα.

§217ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἡ ἐφημερὶς αὐτή, εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχει σχέσεις μὲ τὸ χρηματιστήριον. Κύριοι βουλευταί, ἂν ὑπάρχῃ ἢ δὲν ὑπάρχει τὸ ἔλλειμμα αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπον ὅτι κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου εἶναι πιθανὸν νὰ ἀνέλθῃ εἰς 1 τρὶς ἑκατομμύριον ...

§218ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπελογίσατε τὰς συνεπείας;

§219ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Τὰς ὑπελόγισα τὰς συνεπείας. Δὲν τὸ εἶπον διὰ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν. Τουναντίον εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὰς δυσκολίας τῆς οἰκονομικῆς μας καταστάσεως, νὰ παρουσιάσῃ τὰς δυσκολίας αὐτὰς ἐνώπιον τῶν μεγάλων μας φίλων, καὶ ἡνωμένος ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος—καὶ ἐδήλωσα ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου—ὁλόκληρος λέγω ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπουλώσῃ τὰς πληγὰς καὶ τὸ ἔλλειμμα ἐὰν ὑπάρχῃ—ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει ὅτι δὲν ὑπάρχει, ἐγὼ λέγω ὅτι ὑπάρχει—ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἔχει σημασίαν, κύριοι σήμερον. Σήμερον ἔχει σημασίαν νὰ μὴν ὑπάρχῃ, καὶ εὔχομαι ὁ ὑπουργὸς τοῦ Συντονισμοῦ, καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐὰν ἀκόμη ὑπάρχῃ, νὰ εὕρουν τρόπον νὰ τὸ καλύψουν. Δὲν πρόκειται, κύριοι, περὶ ἀντιπολιτεύσεως, πρόκειται περὶ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀντιπολίτευσις· ἐὰν ἐπῆλθεν ἀναταραχὴ δὲν ἐπῆλθεν ἐκ τῶν ἰδικῶν μου σκέψεων, ἐπῆλθεν ἐκ μιᾶς ἐπιθέσεως ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τῆς δραχμῆς ἐκ μέρους μιᾶς ἀντιπολιτεύσεως ποὺ δὲν παρίσταται εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ ἐπίθεσις αὕτη πρέπει νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀπὸ ὅλους μας, καὶ προσωπικῶς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὁμιλεῖ εἶναι ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἐξέθεσε διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, τὴν 18–11–1945, ὡς ἁρμόδιος ὑπουργὸς, νὰ μᾶς δοθῇ χρυσὸς 500.000 ἢ μᾶλλον ἀκόμη περισσότερος 650.000 λιρῶν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν ἐδῶ περὶ ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς δραχμῆς. Ὅταν ἔλεγα αὐτά, δὲν τὰ ἔλεγα διὰ νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐτόνισα ὅτι καὶ εἰς τοὺς τρεῖς ὑπουργοὺς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναλάβει τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα, ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ ἐλπίζω καὶ εὔχομαι νὰ εἶμαι ὁ πρῶτος ποὺ θὰ τοὺς συγχαρῶ διὰ τὴν ἐπιτυχίαν των. Ἐὰν ἐγένετο ἐκμετάλλευσις τῆς συζητήσεως αὐτὸ εἶναι ἴδιον τῶν ἐλευθέρων πολιτευμάτων, αὐτὸ ὅμως δίδει τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς ὑπουργοὺς νὰ ἐξηγήσουν τὶ ἐννοοῦν διὰ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἔθνους καὶ τὴν κοινὴν πολιτικὴν ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἔκτοτε ἐπὶ τῶν ζωτικῶν προβλημάτων τοῦ Ἔθνους. Κύριοι, ἐγὼ ἔκαμα τὸ καθῆκον μου, καὶ δὲν ἔχω νὰ φοβηθῶ κανένα. Νομίζω ὅτι εἰς τὰ κρίσιμα ζητήματα μὲ τὰ πάθη, καὶ μὲ τοὺς φανατισμοὺς δὲν ἔχομε νὰ κάμωμεν τίποτα.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Αἰλιανὸς ἔχει τὸν λόγον.

§221Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς ἀποψινῆς συμπληρώσεως τῶν ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν βουλευτής, χθές, προκύπτει ὅτι ὑπάρχει μία διαφωνία τακτικῆς ἐν τῇ ἐπιδιώξει τοῦ κοινοῦ σκοποῦ. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, ἠθέλησε νὰ τονίσῃ ἀπόψε, ὅτι ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς βοηθείας τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, ἠναγκάσθη νὰ δηλώσῃ τὰ ὅσα ἐδήλωσε χθές, ἐν σχέσει πρὸς τὸ κατὰ τοὺς ἰδικούς του ὑπολογισμοὺς ἐνδεχόμενον ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀπόψε λέγει, ὅτι τοῦτο ἔπραξε διὰ νὰ βοηθήσῃ τὴν κυβέρνησιν σὺν τῇ δηλώσει ὅτι αἰσθάνεται ἰδιαιτέραν φιλίαν, καὶ διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀμφιβάλλω, καὶ πρὸς τοὺς τρεῖς ὑπουργοὺς τῶν οἰκονομικῶν ὑποθέσεων τοὺς ὁποίους ὑπηνήχθη. Ἐκτιμῶ καὶ τὰ προσωπικά του ἀπέναντι ἡμῶν αἰσθήματα, καὶ δὲν θέλω νὰ θέσω ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἔννοιαν τῶν δηλώσεων του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας. Ἀλλὰ εἶναι ἄραγε τακτικὴ αὐτή; Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐρώτημα. Ἀφοῦ ὁμολογεῖ πρὸς ἡμᾶς φιλίαν ποῦ τὸν συνδέει μὲ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς διαχειριζομένους τὰς οἰκονομικὰς ὑποθέσεις τῆς χώρας, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πληροφορηθῇ κατὰ πόσον ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἔλλειμμα ἑνὸς τρισεκατομμυρίου ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει κἄν ἀνάστημα ἑνὸς τρισεκατομμυρίου. Δὲν ἐφοβήθη, γνωρίζων οἰκονομικά, διακεκριμένος πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐπὶ τοῦ Συντονισμοῦ, πόσον λεπτά, θὰ εἴπω μεταξωτά, εἶναι τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα μιᾶς χώρας, ὥστε νὰ καθάπτεται αὐτῶν, καθ’ ὃν τρόπον, ἂς μοι ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἰδιαιτέρως κάπως ἀπότομον, καθήψατο χθές; Καὶ δὲν ἀντιλαμβάνεται πόσον ἐπιζημία θὰ ἦτο ἡ τιμία του προσπάθεια, ἡ τιμία του πρόθεσις διὰ μίαν οἰκονομίαν ἡ ὁποία αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἶναι ὑπερευαίσθητος, ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομικὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος ὥστε ἐνδεχομένως ἡ εὐγενὴς ἐκ τοῦ λόγου του πρόθεσις ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδηγήσῃ εἰς πολὺ δυσάρεστα ἀποτελέσματα, ἀπ’ ἀπόψεως ἀντικτύπου, τόσον διὰ τοὺς ἀφελεῖς ὅσον καὶ διὰ τοὺς ἐκμεταλλευτάς, οἱ ὁποῖοι τείνουν νὰ ἐμπλέξουν τὴν χώραν ἐντὸς τοῦ κλοιοῦ των. Θὰ ἤθελα νὰ ἐπαναλάβω τὴν χθεσινὴν δήλωσιν τοῦ συναδέλφου μου καὶ νὰ εἴπω ὅτι παρόμοιον ἔλλειμμα δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν προϋπολογισμόν, διότι τὸ ἀνάστημά του δὲν εἶναι τοιοῦτον. Ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἔχω τὸ σύμφωνον τῆς Βουλῆς ὅτι πέραν τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, αἵτινες τίθενται ἐκτὸς πολιτικῆς, ὑπάρχει καὶ κάποιο ἄλλο ζήτημα. Εἶναι αἱ δίκαιαι καὶ ἱεραὶ καὶ ἀναμφισβήτητοι οἰκονομικαὶ ἡμῶν διεκδικήσεις, τὰς ὁποίας ὅλοι νομίζω θὰ θέσωμεν χωρὶς δισταγμὸν ἐκτὸς πολιτικῆς. Ἐνῷ εἰς ἄλλας χώρας ἐτελείωσεν ὁ πόλεμος καὶ μόνον ἐδεκαπλασιάσθη τὸ ἐν κυκλοφορίᾳ χαρτονόμισμα εἰς τὴν ἰδικήν μας ἔφθασε νὰ ἀνταλαγῇ μία δραχμὴ μὲ 5.000.000.000. Τοῦτο σημαίνει νομίζω ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἔχομεν καὶ δι’ αὐτὸ τίτλους τοὺς ὁποίους πρέπει ἑνωμένοι νὰ προβάλλωμεν ἔναντι τοῦ πολιτισμένου κόσμου διὰ νὰ μάθωμεν ἐπὶ τέλους, ἂν ὁ πολιτισμένος κόσμος εἶχε ἠθικὴν τάξιν καὶ τοιαύτην ἠθικὴν τάξιν εἶχε καὶ ἀσφαλῶς θὰ μᾶς ἀναγνωρισθοῦν τὰ δίκαιά μας. Ἄν εἴμεθα ὅλοι ἐπὶ τούτου σύμφωνοι νὰ παύσωμεν βιαζόμενοι ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς περιπτύξεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦσαν ἐπικίνδυνοι ὄχι διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν χώραν, βιαζόμενοι λέγω νὰ δίδωμεν ἀριθμούς, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦν ψευδαισθήσεις ἄκρως ἐπικινδύνους εἰς τὴν σημερινὴν εὐαίσθητον τῆς χώρας οἰκονομίαν. (Χειροκροτήματα).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§223Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Οἰκ.) Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, νὰ δώσω μίαν καὶ μόνην ἐξήγησιν εἰς τὸν κ. Κασιμάτην καὶ πρώην ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ προλαλήλας συνάδελφος κ. Μπουκουβάλας ἐθεώρησε σκόπιμον νὰ ἀναφερθῇ εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Κασιμάτη. Ὁ κ. Κασιμάτης διέκοψε τὸν κ. Μπουκουβάλαν μὲ τὴν σύστασιν, ὅτι πιστεύει ἐπιβλαβῆ τὴν συζήτησιν γύρω ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ ζητήματα. Διακόψας τὸν κ. Κασιμάτην ἐξέφρασα ἁπλῶς καὶ μόνον, χωρὶς νὰ ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ τὸν προσβάλω, τὴν χαράν μου, διότι ὁ κ. πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεγνώρισε, ἔστω καὶ ἀργὰ ὅτι πᾶσα συζήτησις πρόωρος καὶ προχειρόλογος καὶ ἀβασάνιστος ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος βλάπτει τὴν οἰκονομικὴν πίστωσιν καὶ ἀνόρθωσιν τῆς χώρας. Οὕτω λοιπὸν ἤθελον νὰ ἐκφράσω τὴν χαράν μου, διότι ἀντελήφθη ἔστω καὶ ἀργὰ ὁ κ. συνάδελφός μου, ὅτι πᾶσα πρόχειρος καὶ βεβιασμένη συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν οἰκονομικῶν ζητημάτων εἶναι ἐξαιρετικῶς βλαβερά. Ἐχάρηκα ἐξαιρετικὰ διὰ τὴν σύστασίν σας, κ. Κασιμάτη, καὶ εἶχον δικαίωμα νὰ χαρῶ διότι κατὰ τὴν χθεσινὴν συζήτησίν σας, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν περικοπήν, εἴπατε: «ὁ προϋπολογισμὸς............» Καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. πρώην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν χθὲς καθ’ ἣν ὥραν ἀβασανίστως χωρὶς νὰ περιμένῃ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις τὸν προϋπολογισμόν, ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὀλίγον ἀμελετήτως, νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θὰ εἶχε ἔλλειμμα ἑνὸς τρισεκατομμυρίου. Καὶ ἐρωτῶ, ἀξιότιμοι κύριοι, ἦτο ἢ δὲν ἦτο ἡ χθεσινὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τοῦ κ. Κασιμάτη βλαβερὰ εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνόρθωσιν τῆς Χώρας.

§224ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγκληματική.

§225Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑφυπ. Οἰκ.) Ἔπρεπε λοιπὸν σήμερον ὅτε ἀνεγνώρισεν ὁ κ. Κασιμάτης, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἦτο βλαβερὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχαρίστησίν μου. Αὐτὸ ἔπραξα, ἀξιότιμοι κύριοι βουλευταί.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κατσώτας.

§227Π. ΚΑΤΣΩΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πιστεύω ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως κατ’ οὐσίαν ἐτερματίσθη μετὰ τὴν ὁμιλίαν τῶν ἡγετῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ γενίκευσις ὅμως τῆς συζητήσεως ἀπὸ ἀμφοτέρας τὰς πτέρυγας εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος καὶ μέλη τινὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἤγαγον καὶ ἐμὲ εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ζητήσω ὅπως λάβω τὸν λόγον. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ δεχθῇ ὅτι ἠδυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ὁμιλήσωμεν, ὄχι βέβαια ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων τὰ ὁποῖα ἔθιξαν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἔθιξαν σχεδὸν ὅλοι οἱ προλαλήσαντες, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς δημοσίας τάξεως καὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καθ’ ὅλην τὴν χώραν καὶ ἐπὶ πλέον ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῶν ἀφορώντων τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ τὴν λῆψιν μέτρων διὰ τὰ θύματα πολέμου, τοὺς ἀναπήρους, τοὺς τραυματίας καὶ ἐκείνους ποὺ προσέφεραν ὑπηρεσίας κατὰ τὸν πόλεμον. Λαμβάνοντες ὅμως ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκδηλον θέλησιν τῆς Βουλῆς, νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου. (Χειροκροτήματα).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροζάκης ἔχει τὸν λόγον.

§229Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀνέρχομαι εἰς τὸ ἐλεύθερον τοῦτο βῆμα μὲ βαθεῖαν συγκίνησιν καὶ αἱ σκέψεις μου στρέφονται πρὸς ὅλους ἐκείνους τοὺς ἐπωνύμους καὶ ἀνωνύμους ἥρωας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸ αἷμα των καὶ τὸ ὁλοκαύτωμα τῆς ζωῆς των προσέφερον ἀκόμη μίαν φορὰν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν Πατρίδα, καὶ εἰς ἡμᾶς τὴν δυνατότητα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ν’ ἀναπτύσσωμεν τοὺς πόθους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μερικοὶ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας ρήτορας συνέστησαν συντομίαν εἰς τὰς συζητήσεις καὶ εὐπρέπειαν κοινοβουλευτικὴν εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων τούτων. Δυστυχῶς ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἱ ὁποῖοι ἀπηύθυναν τὰς συστάσεις ταύτας πρὸς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν νεώτεροι ἐκείνων, παρέβησαν τὰς ἰδίας αὐτῶν συστάσεις καὶ ἐξετράπη ἡ Βουλὴ ἐκ τοῦ κυρίου ἔργου της, ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ θέαμα καὶ ψυχαγωγίαν διὰ τὸν κόσμον τῶν Ἀθηνῶν. Νομίζω ὅτι δὲν εἶχεν οὐδεὶς τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοὺς κυρίους, οἱ ὁποῖοι μάλιστα ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δώσουν μαθήματα κοινοβουλευτικῆς εὐπρεπείας, νὰ κάμουν κατάχρησιν τοῦ σεβασμοῦ τὸν ὁποῖον ἐμπνέει ἡ ἡλικία των. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθοῦν αἱ συζητήσεις μὲ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ἀκόμη, κύριοι, ὅτι ὀλισθαίνομεν βαθμηδὸν καὶ ἀσυναισθήτως πρὸς ἐπικίνδυνον κατωφέρειαν καὶ φοβοῦμαι πολὺ μήπως τὰ ὀλισθήματα αὐτὰ δημιουργήσουν, σὺν τῷ χρόνῳ, τὸ κλῖμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναμένουν οἱ ἐχθροὶ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἐπιβοῦν τῆς ἐξουσίας καὶ νὰ καταλύσουν τοὺς ἐλευθέρους θεσμούς μας, διὰ τοὺς ὁποίους ἐπολέμησαν ἀκόμη πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἰς τὰ ἀλβανικὰ βουνὰ οἱ ἄφθαστοι Ἕλληνες ἥρωες. Ἀνέπτυξε, κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις μὲ τόσην ἰσχνότητα, ὥστε ἐχρειάσθη ὁλόκληρος λεγεὼν κυβερνητικῶν βουλευτῶν, διὰ νὰ ἔλθουν νὰ συμπληρώσουν τὰς δηλώσεις αὐτάς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπέβλεπον παρὰ πῶς θὰ ἀγάγουν τὸ συντομώτερον τὸ ψήφισμα διὰ τὸ Δημοψήφισμα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ πῶς θὰ διενεργηθῇ αὐτὸ τὸ Δημοψήφισμα. Καὶ δὲν ἐθεώρησεν ὑποχρέωσίν της ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ νὰ ἀναδράμῃ ὀλίγον εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ ἀνεύρῃ τὴν πέτραν τοῦ σκανδάλου, ποὺ μᾶς ὡδήγησεν ἐκ νέου τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἰς τὸ νὰ συζητῶμεν περὶ διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος. Μήπως, κύριοι βουλευταί, θέμα τοιοῦτον ὑπῆρχε πρό τινων ἐτῶν, μήπως ἡ ἀντιπολίτευσις ὑπεκίνησε τὸ θέμα τῆς διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος ἢ μήπως ἡ ἐπάρατος 4η Αὐγούστου, ἡ ὁποία ἐγκαθίδρυσε μίαν πρωτοφανῆ τυραννίδα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν δὲν ἀνεκίνησε τὸ θέμα τοῦτο τοῦ Δημοψηφίσματος; Γνωριζόμεθα καὶ συνδεόμεθα μὲ δεσμοὺς πραγματικῆς ἁγνῆς φιλίας μὲ τὰ περισσότερα μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς, διότι ὅλοι ὑπέστημεν τὴν ἀνήκουστον δίωξιν καὶ τοὺς ἐκτραχηλισμοὺς ἑνὸς καθεστῶτος αὐθαιρεσίας καὶ φαβοριτισμοῦ καὶ θὰ πρέπῃ τὸ θέμα τῆς δικτατορίας νὰ ἐξετασθῇ ἀκριβῶς διὰ νὰ παραδειγματισθῶμεν. Ὀφείλομεν δὲ μὲ πᾶσαν περίσκεψιν νὰ ὁμιλῶμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ νὰ ἔχωμεν πλήρη κατανόησιν τῶν ὑποχρεώσεών μας καὶ ἔναντι ἡμῶν αὐτῶν καὶ ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, ὡμίλησε περὶ ὅλων τῶν θεμάτων. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ὡμίλη περισσότερον ἐκτενῶς δι’ ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι φλέγον καὶ προσφιλὲς εἰς ὅλους ἡμᾶς καὶ εἰς ὅλον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, τὸ θέμα τῆς ἑλληνικῆς νεότητος, ἡ ὁποία ἐσφαγιάσθη μὲ τόσην ἐλαφρὰν συνείδησιν εἰς τὸ ἐγκληματικὸν κίνημα τοῦ Δεκεμβρίου. Ἡ νεότης αὐτὴ ἐθυσιάσθη καὶ τότε μὲ τὸν ἴδιον ἐνθουσιασμόν, μὲ τὸν ὁποῖον ἐθυσιάζετο καὶ ἔναντι τοῦ κατακτητοῦ καὶ εἰς τὰ ἑλληνικὰ βουνὰ τῆς Ἠπείρου. Ἡ ἑλληνικὴ νεότης ἔμεινε χωρὶς καθοδήγησιν, ἢ μᾶλλον ὑπῆρξε καθοδήγησις τοῦ τύπου τοῦ ἰνστρούχτορα τῆς 4ης Αὐγούστου, διότι ἡ 4η Αὐγούστου ὑπῆρξεν ἡ σοφὴ μαστρωπὸς τῆς ἑλληνικῆς νεολαίας (χειροκροτήματα), ἡ ὁποία ἀφοῦ κατώρθωσε νὰ εὐνουχήσῃ τὴν ὑπερήφανον ἑλληνικὴν νεότητα, τὴν συνήθισεν ἐν συνεχείᾳ νὰ τέρπεται εἰς τὸν ψυχικὸν βιασμόν της καὶ νὰ χειροκροτῇ τὰ ἀνοσιουργήματα!... Μάλιστα, νά... χειροκροτῇ. Διότι ἡ ὀλεθρία αὐτὴ 4η Αὐγούστου δὲν εὕρισκε μεταξὺ τῶν ὡρίμων ἑλλήνων καὶ τῶν ἐντίμων ἀνθρώπων χειροκροτητάς. Τῆς ἐχρειάζοντο αἱ λεγεῶνες τῶν νεαρῶν Ἑλλήνων καὶ Ἑλληνίδων, τῶν τρυφερῶν ψυχῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐνεστάλαξε βαθμηδὸν τὸ δηλητήριον. Τὸ τίμημα διὰ τὴν ἐξαγορὰν τῶν χειροκροτημάτων ἦτο ἡ ἀπονομὴ διπλωμάτων ἢ βαθμῶν τῆς ΕΟΝ. Βραδύτερον, εἰς τὰ μαῦρα χρόνια τῆς Ἰταλοσυνικῆς δουλείας, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν μεταμόρφωσιν τῆς ΕΟΝ, ἡ ὁποία, ὑπὸ τὴν ἰσχυρὰν ὤθησιν τῶν ἀριστερῶν ρευμάτων, μετεσχηματίσθη εἰς τὴν διαβόητον ΕΠΟΝ, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθον πλεῖστοι ἀπὸ τοὺς ἐγκληματίας τῶν χρόνων τῆς κατοχῆς. Διότι τὰς τρυφερὰς ψυχὰς τῶν Ἐπονιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἦσαν προγενεστέρως μέλη τῆς Μεταξικῆς ΕΟΝ ἐξεμεταλλεύθησαν οἱ ἐγκληματίαι διὰ νὰ ἐξαπολύσουν ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὴν φρίκην τῶν ὁμαδικῶν ἐκτελέσεων ἀθώων ὑπάρξεων. Ἡ Κυβέρνησις συνεπῶς ὤφειλεν εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις νὰ δώσῃ μεγαλυτέραν προσοχὴν εἰς τὴν ἑλληνικὴν νεολαίαν. Διότι, ἐὰν ἐχάσαμεν μέχρι τοῦδε μίαν ὁλόκληρον γενεὰν Ἑλληνοπαίδων, φυσικῶς καὶ ψυχικῶς κατεστραμμένων, ὁλόκληρος ἡ στοργή μας καὶ ἡ συνεχὴς ἐπαγρύπνησίς μας ὀφείλει νὰ στραφῇ εἰς τὴν δευτέραν γενεάν, διότι ἐπάνω εἰς τὴν γενεὰν αὐτὴν βασίζονται ὅλαι αἱ ἐλπίδες καὶ ὅλαι αἱ προσδοκίαι τοῦ Ἔθνους μας. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις ὡμίλησε, κυρίως, περὶ τῆς ταχείας διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος καί τινες τῶν βουλευτῶν τῆς πτέρυγος αὐτῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν μάλιστα εἰς τοὺς καθαροαίμους βασιλόφρονας, ἀλλὰ συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν ἀποστατῶν τῆς δημοκρατικῆς ἰδεολογίας, ὑπερεθεμάτισαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ταχείας καὶ ἄνευ κἂν δημοψηφίσματος ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως. Τὴν σπουδήν των ταύτην δικαιολογεῖ μὲν ὁ φανατισμός των ὡς νεοφωτίστων Βασιλοφρόνων, ἀλλὰ δὲν μειώνει τὴν ὀδυνηρὰν περὶ τούτων ἐντύπωσιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Διότι δὲν εἶναι, νομίζω, τόσον ἀφελεῖς ὥστε νὰ φαντάζωνται ὅτι μὲ τὸν ἱερὸν φανατισμὸν ποὺ ἐπιδεικνύουν εἰς ἕνα ἐξαιρετικῶς εὐαίσθητον εἰς ὅλους μας θέμα, θὰ πείσουν τοὺς νέους των μοναρχικοὺς φίλους περὶ τῆς σωστῆς καὶ εἰλικρινοῦς ἐμμονῆς των εἰς τὸν Βασιλισμόν. Πλανῶνται ὅμως καὶ ματαιοπονοῦν. Γύρω τους θὰ πλανᾶται πάντα ἡ δυσπιστία καὶ ἡ περιφρόνησις. Φαντάζομαι λοιπόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἡ ἰδέα τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ Βασιλέως νὰ ἔχῃ χειροτέρους ἐχθροὺς ἀπὸ τοὺς φανατικοὺς τούτους ὑποστηρικτὰς τῆς ἀμέσου καὶ ἄνευ διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως.

§230ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐντολὴ τοῦ Λαοῦ.

§231Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι τὸ θέμα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς μᾶς χωρίζει, διότι δὲν ὑπάρχει κανένα ἄλλο θέμα, τὸ ὁποῖον νὰ χωρίζῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, τὸ θέμα αὐτὸ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἐν πνεύματι πλήρους κατανοήσεως καὶ εἰλικρινείας. Διότι ἐπὶ τέλους θὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς πρόθυμοι ὅταν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Δημοψηφίσματος εἶναι ἀδιάβλητον νὰ στεγασθῶμεν κάτω ἀπὸ τὸ ἴδιο πολίτευμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον θὰ στεγασθῆτε καὶ σεῖς. Ἢ ἐάν, ὅπως ἡμεῖς ἐλπίζωμεν καὶ προσδοκῶμεν, ἐπιπλεύσῃ ἐκ τοῦ Δημοψηφίσματος ἡ Δημοκρατία, (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς), τὸ πολίτευμα δηλαδὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ παγκόσμιος πραγματικότης, θὰ ἔχετε καὶ σεῖς τὴν αὐτὴν εὐκαιρίαν νὰ στεγασθῆτε μὲ τὴν ἰδίαν εὐχέρειαν μὲ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς θὰ ἐστεγαζώμεθα κάτω ἀπὸ τὴν Βασιλείαν σας. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι ἐὰν ἐπιταχυνθῇ τὸ Δημοψήφισμα εἶναι τὸ ἴδιον ὡς ἐὰν ἐπανήρχετο ὁ Βασιλεὺς καὶ ἄνευ αὐτοῦ, ὅπως συνέστησεν ὁ συμπαθὴς φίλος κ. Κουλουμβάκης, τὸν ὁποῖον δὲν βλέπω παρόντα. Ἐὰν ἐπανήρχετο ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς ἄνευ τοῦ Δημοψηφίσματος θὰ ἐλύετο μήπως τὸ ἐπίμαχον ζήτημα; Μία ἄλλη Βουλὴ μὲ ἀντίθετον πλειοψηφίαν, δὲν θὰ ἀνεκίνη καὶ πάλιν εὐλόγως τὸ ζήτημα τὸ πολιτειακόν, καὶ ἔτσι, ἡ πυορροοῦσα πληγή, τὴν ὁποίαν ὅλοι προσπαθοῦμεν νὰ κλείσωμεν, δὲν θὰ ἀνεξέετο συνεχῶς; Καὶ θὰ διαιωνίζετο αὐτὸς ὁ σάλος γύρω ἀπὸ τὸ πολιτειακὸν ὡσὰν νὰ μὴ ὑπῆρχον ἄλλα ζητήματα σοβαρώτερα τὰ ὁποῖα νὰ μᾶς ἀποσχολοῦν; Τὸ ζήτημα τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως δὲν γνωρίζω ἐὰν τὸ ἐδημιούργησεν ἡ σύγχυσις τῆς κατοχῆς ἢ ἡ σύγχυσις τοῦ πνευματικοῦ ἀγῶνος. Πιστεύω μᾶλλον ὅτι περισσότερον τὸ ἐδημιούργησεν ἡ 4 Αὐγούστου. Διότι, ὄντως, ὡς ὅλοι ἐνθυμεῖσθε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀνέκυψεν ἀπὸ τὴν στιγμὴν ποὺ ὁ Βασιλεὺς υἱοθέτησε τὸ πραξικόπημα τὸ ὀλέθριον καὶ ἐγκληματικὸν κατὰ τῆς Πατρίδος μας τῆς 4 Αὐγούστου. Τερματίζων τὸν λόγον μου τονίζω καὶ πάλιν ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος, τὸ ὁποῖον καὶ μόνον μᾶς χωρίζει ἠμποροῦμεν νὰ τὸ λύσωμεν ἐν πνεύματι κατανοήσεως, ὥστε νὰ εἶναι καὶ ἀπὸ ἡμᾶς σεβαστὸν καὶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος μᾶς ἔδωσε καθαρὰν δημοκρατικὴν ἐντολὴν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς κόλπους τῆς ὁποίας συμπεριλαμβάνονται καὶ πρόσωπα ἐξαιρετικῶς ἀγαπητὰ καὶ σεβαστά, μεθ’ ὧν κατὰ τὴν περίοδον τῆς Κατοχῆς συνεμερίσθημεν τοὺς αὐτοὺς κινδύνους καὶ διεξηγάγομεν τοὺς αὐτοὺς ἀγῶνας, θὰ συντελέσουν ὥστε τὸ Δημοψήφισμα νὰ διεξαχθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέψῃ ὥστε νὰ στηθῇ μία πελωρία γέφυρα, ἐπάνω εἰς τὴν ὁποίαν ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος θὰ ἠμποροῦν νὰ συναντηθοῦν ὅλοι οἱ πραγματικοὶ Ἕλληνες οἱ ὁποῖοι πονοῦν τὸν τόπον τοῦτον. (Χειροκροτήματα).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαλλιάκας ἔχει τὸν λόγον.

§233Ν. ΜΑΛΛΙΑΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εὐλαβούμενος τὴν Βουλήν, καίτοι τὰς ἡμέρας αὐτὰς δὲν ἴδωμεν δείγματα σεβασμοῦ, πιστεύω ἀφ’ ἑνὸς ὅτι ἡ συνέχισις τῆς συζητήσεως ἐπὶ ἐξαντληθέντος θέματος μόνον τὴν Βουλὴν καταπονεῖ, δὲν προάγει δὲ ἀφ’ ἑτέρου τοὺς σκοποὺς δι’ οὓς συνήχθη ἐνταῦθα ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Κουγιουμτζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§235Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, τὸ πρῶτον ἀνέρχομαι εἰς τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα ὡς ἐκπρόσωπος τῆς ἀκροτάτης ἐπαρχίας τοῦ Νομοῦ Ἔβρου–Διδυμοτείχου καὶ ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς τὸν χαιρετισμὸν τῆς ἐπαρχίας αὐτῆς, ἡ ὁποία ἔχει παράπονον πικρόν, τὸ παράπονον ὅτι ἡ Θράκη ἡ ἀγαπητή μας ἐγκατελείφθη ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις οὕτως ὥστε νὰ χαρακτηρίζεται τοῦτο ἀναλγησία διὰ τὸν τόπον αὐτόν. Τὸ παράπονον αὐτὸ τὸ διερμηνεύω, κ. βουλευταί, διότι ἡ Θράκη εἶναι ἐκείνη τῆς ὁποίας ὁ Λαὸς ἀπὸ τοὺς πρόποδας τοῦ Αἵμου μέχρι τῶν παραλίων τοῦ Εὐξείνου Πόντου, καὶ ἀπὸ τῆς Προποντίδος μέχρι τοῦ Αἰγαίου ἐκράτησεν ἀναλλοίωτον τὸ ἐθνικὸν καὶ θρησκευτικὸν αἴσθημα. Πρόκειται περὶ τοῦ Λαοῦ τῆς Θράκης, ὁ ὁποῖος καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ μακραίωνος ζυγοῦ ὑπερεῖχεν ἀπὸ ἀπόψεως ὕλης καὶ πνεύματος ἀπὸ πάντα ἄλλον Λαόν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς θὰ παρητούμην τοῦ λόγου, ἐὰν δὲν εἶχον τὴν ἐντολὴν ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ τῆς Θράκης νὰ διερμηνεύσω τὸν πόνον, τὸν πικρὸν αὐτὸν πόνον τῶν Θρακῶν. Ἡ Θράκη, κύριοι, οὐδέποτε ἔτυχεν διοικήσεως καλῆς. Σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ κομμουνισμοῦ. Πόθεν ἄραγε προῆλθεν ὁ κομμουνισμὸς αὐτός; Πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν, κύριοι, τὰ αἴτια, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου ὅτι δὲν ὑπάρχει κοινωνικὸν φαινόμενον ἀναίτιον, ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ φυσικόν. Εἰς τὴν Θράκην ἡ πρώην Κυβέρνησις μᾶς ἔστειλεν Διοικητάς, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἄλλον σκοπὸν παρὰ πῶς νὰ ἐκπληρώσουν τὸ κομματικόν των καθῆκον. Δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, κύριοι, ἀνεκάλουν καὶ διώριζον κοινοτάρχας. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἰς τὸ Διδυμότειχον ἐστάλη Ἔπαρχος ἀκούων εἰς τὸ ὄνομα Καγιᾶς, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν διανομὴν τοῦ ἱματισμοῦ ἔκρινε καλὸν νὰ βάλῃ ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ κομμουνιστάς!

§236ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίας Κυβερνήσεως;

§237Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη. Ἐπίσης ἡ πρώτη Κυβέρνησις ἔστειλε Νομάρχην ὁ ὁποῖος ὅταν ἐπεσκέφθη τὸ Διδυμότειχον εἶπε: «Θὰ διοικήσω, κύριοι, πλέον κομματικά». Καὶ ὅταν παρουσιάσθην ἐγὼ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν–Διοικητήν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν τιμὴν νὰ κάθηται εἰς τὸν θῶκον τὸν βουλευτικὸν μοῦ εἶπεν: ἠξεύρω ἐγὼ τὶ εἶπεν αὐτὸς ὁ κ. Θωμᾶς; Πῶς λοιπὸν νὰ μὴ διαμαρτυρηθῶ ἐκ μέρους αὐτοῦ τοῦ ταλαιπώρου Λαοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχε καμμίαν φοράν, διοικήσεως καλῆς; Ἐλπίζω καὶ πιστεύω εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος πολὺ σωστὰ ἐχαρακτήρισε τοὺς κατοίκους τῆς Βορείου Ἑλλάδος ὡς γενναίους. Καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκπληρώσῃ τὸν πόθον τῶν Θρακῶν, οὕτως ὥστε εἰς τὸ ἑξῆς νὰ ἐκλέγῃ τοὺς πλέον ἱκανοτέρους οἱ ὁποῖοι νὰ τὸν διοικήσουν ὄχι μόνον καλῶς ἀλλὰ καὶ νὰ τὸν ἐμπνεύσουν διότι εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τύχης. Κύριοι βουλευταί, προσέξατε τὴν Θράκην καὶ τὴν Μακεδονίαν. Ἄν τὰ ἄκρα αὐτὰ πάθουν θὰ πάθῃ ἡ καρδιά. Τὰ ἄκρα αὐτὰ χρήζουν ἐντριβῆς. Ὅπως ὁ ἀνθρώπινος ὀργανισμὸς πάσχει ἀφοῦ πάθουν τὰ ἄκρα, οὕτω πῶς καὶ ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἑλλάδος θὰ πάθῃ ἂν πάθῃ ἡ Θράκη καὶ ἡ Μακεδονία. Κύριοι βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλον τὸ Σῶμα πρέπει νὰ δώσῃ σημασίαν εἰς τὴν διοίκησιν καὶ εἰς τὴν παιδείαν. Ἡ παιδεία χωλαίνει. Εἰς τὰ μικρότερα χωριὰ τῆς Θράκης καὶ δὴ τῆς ἐπαρχίας μου, ἡ ὁποία γειτνιάζει μὲ τοὺς Βουλγάρους, τοὺς ἀσπόνδους αὐτοὺς ἐχθρούς μας, ὑπάρχουν δάσκαλοι κομμουνισταί. Ἄν, κύριοι βουλευταί, παραδώσωμεν τὰ τέκνα μας, τὰς νεαρὰς ψυχὰς εἰς τὰ χέρια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνειργάσθησαν μὲ τοὺς Βουλγάρους, ἀλλοίμονόν μας, διότι ἂν ἐνσταλαχθοῦν καὶ εἰς τὴν καρδίαν τῶν νεαρῶν ψυχῶν ἀρχὲς ἀντεθνικές, δὲν θὰ ἠμπορέσωμεν εὔκολα νὰ τὶς ξεριζώσωμεν. Συνεπῶς πρέπει νὰ προσέξωμεν τὴν νεολαίαν καὶ ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους παραδίδομεν τοὺς νέους καὶ τὰ παιδιά μας. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ἱερὰν ταύτην αἴθουσαν ἤκουσα νὰ γίνεται λόγος ἀπὸ στόματα πολλά, περὶ κομμουνισμοῦ. Ὁ κομμουνισμὸς κατὰ τὴν γνώμην μερικῶν καὶ κατὰ τὴν γνώμην φιλτάτου καὶ ἀγαπητοῦ συναδέλφου μου ὁ ὁποῖος ἀντιπροσωπεύει καὶ αὐτὸς τὸν Ἔβρον, δύναται νὰ παταχθῇ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)... Φαίνεται ὁ συνάδελφος κ. Χρυσοστόμου ἐλησμόνησεν ὅτι εἰς τὸ Διδυμότειχον καὶ εἰς τὰς πόλεις τοῦ Ἔβρου ὁ κομμουνισμὸς ἔφερε Βουλγάρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοὺς ἐξώστας, ἐκήρυττον τὴν ἕνωσιν τῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας μὲ τοὺς Βουλγάρους. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Χρυσοστόμου ὅτι ὁ συνταγματάρχης Γλικτσίεφ ἔλεγεν εἰς τοὺς κομμουνιστὰς ὅτι ἡ Θράκη εἶναι ἀναπόσπαστον μέρος τῆς Βουλγαρίας.

§238ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὅταν ἐσεῖς δὲν εἴχατε τὴν τόλμην νὰ τοὺς ἀντιμετωπίσετε, ἐγὼ ἤμην ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεξήγαγον τὸν μεγαλύτερον ἀντικομμουνιστικὸν ἀγῶνα εἰς τὸν Νομὸν Ἔβρου. Δὲν ἔχετε λοιπὸν τὸ δικαίωμα ὅταν ὁμιλῆτε περὶ κομμουνισμοῦ νὰ θίγετε τὸ ὄνομά μου, ἀλλὰ πρέπει μετ’ εὐλαβείας νὰ τὸ ἀναφέρετε.

§239Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Δὲν ἤθελα, κ. συνάδελφε, νὰ σᾶς θίξω, ἀλλὰ ἤθελα νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἀντιμετωπισθοῦν οἱ κομμουνισταί. Ὅσον ἀφορᾶ, ἂν ἐγὼ ἀντιμετώπισα ἢ ὄχι τοὺς Βουλγάρους καὶ τοὺς κομμουνιστάς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Βούλγαρος Γλικτσίεφ ὡμιλοῦσε περὶ Θράκης καὶ Μακεδονίας, ἐγὼ ἐφώναξα: κάτω οἱ Βούλγαροι (χειροκροτήματα). Ὅταν δὲ οἱ ἐλασῖται εὑρίσκοντο πλησίον τῶν Βουλγάρων καὶ εἶπον ὅτι εἶναι συνάδελφοί μας, κατελήφθην ὑπὸ ἐθνικοῦ παραληρήματος καὶ ἐφώναξα: «Ζήτω τὸ ἀθάνατον Ἑλληνικὸν πνεῦμα» (χειροκροτήματα). Τὴν ἑσπέραν ἦλθον 40 ἐλασῖται εἰς τὴν οἰκίαν μου, ἔσπασαν τὶς πόρτες καὶ μὲ ἔβαλαν εἰς τὸ μπουντροῦμι μέσα στὸ νερό. Ἀντιμετώπισα καλῶς ἢ κακῶς αὐτοὺς τοὺς ἐθνοπατέρας ἐρωτῶ τὴν Βουλήν; (χειροκροτήματα ζωηρά). Συνεπῶς, κ. Χρυσοστόμου, ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἀντιμετωπίσω τὸν τρόπον τῆς καταδιώξεως τῶν κομμουνιστῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἱερὸν καὶ ὅσιον. Διότι κομμουνισταὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐφόνευσαν καὶ ἐσκότωσαν, ἀλλὰ εἶναι οἱ ὑπεύθυνοι οἱ ὁποῖοι καθοδηγοῦν καὶ γίνονται αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται εἰς τὴν χώραν μας. Τοὺς κομμουνιστὰς πολλάκις τοὺς προσεκαλέσαμεν νὰ ἔλθουν εἰς τὴν γραμμὴν τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς πατρίδος, ἀλλὰ αὐτοὶ λαμβάνοντες τὰς ἐντολὰς ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν καὶ τὴν Μόσχαν ἐξακολουθοῦν τὰ ἴδια. Συνεπῶς αὐτοὶ δὲν ἔχουν οὔτε πατριωτισμὸν οὔτε ἐθνικισμόν. Κύριοι βουλευταί, ἤκουσα πολλοὺς ἀρχηγοὺς νὰ ὁμιλοῦν περὶ Δημοψηφίσματος, περὶ δημοκρατίας καὶ περὶ τοῦ ὀνόματος τοῦ Βασιλέως. Φαίνεται ὅτι οἱ κ. κ. συνάδελφοι, δὲν ἤκουσαν κατὰ τὴν περιοδείαν τῶν ἐπαρχιῶν των, ὅτι ὁ Λαὸς τοὺς ἠρώτα: Κύριε βουλευτά, θὰ ὁμιλήσῃς διὰ τὸν Βασιλέα ἢ ὄχι; (χειροκροτήματα). Καὶ αὐτὸς ἔλεγε: ναί. Κύριοι, θὰ ὁμιλήσωμεν διὰ τὸν Βασιλέα ὡς καὶ πολλοὶ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πτέρυγος ἔκαμαν. Τώρα ὁμιλοῦν περὶ πυορροούσης πληγῆς. Καὶ διατί νὰ μὴ τὴν κλείσωμεν τὴν πληγὴν αὐτὴν καὶ νὰ μὴ κάμνωμεν τὸ Δημοψήφισμα; Ὁ Βασιλεὺς ἔπρεπε νὰ εἶναι μεταξύ μας. Διότι καὶ ἐγὼ ὑπῆρξα δημοκρατικὸς ἐπὶ 20ετίαν καὶ ἠγωνίσθην εἰς τὰς ἐπάλξεις τὰς δημοκρατικάς. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὅμως πρέπει νὰ καταλάβωμεν ὅτι ὁ Λαὸς ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ Στρυμῶνος μέχρι τοῦ Ἕβρου, διεκήρυξεν ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἔκαμε τὸ καθῆκον του (χειροκροτήματα).

§240Μ. ΜΑΥΡΟΚΟΡΔΑΤΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. προλαλήσαντα. Μίαν δήλωσιν ἔχω νὰ κάμω μόνον, δι’ οἱανδήποτε συζήτησιν ἐξ οἱασδήποτε πτέρυγος γενομένην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον ἤμην Ὑπουργὸς–Διοικητὴς εἰς τὴν Θράκην. Οἱοσδήποτε ἐκ τῶν συναδέλφων θέλει δὲν ἔχει παρὰ νὰ καταθέσῃ μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸ προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ εἶμαι πανέτοιμος νὰ δώσω οἱανδήποτε ἀπάντησιν, διότι ἐξετέλεσα τὰ καθήκοντά μου ἐν πλήρει συνειδήσει.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταμάτης ἔχει τὸν λόγον.

§242Γ. ΣΤΑΜΑΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐλπίζω ὅτι ταχέως θὰ μοῦ δοθῇ εὐκαιρία διὰ νὰ ἀσχοληθῶ μὲ ὡρισμένα ζητήματα ἀφορῶντα τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τὸ καπνικόν, τοῦ βάμβακος, τὴν συνεταιριστικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν καθ’ ὅλα πολιτικήν της, ἐπὶ τῆς τιμῆς τῶν γεωργικῶν προϊόντων, ὡς καὶ τὴν τακτικὴν της εἰς τὰ ζητήματα τῆς στεγάσεως καὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ Στρατοῦ καὶ εὐλαβούμενος τῶν διαθέσεων τῆς Βουλῆς, ὅπως θέσῃ τέρμα εἰς τὸ ἀσύνηθες τοῦτο Κοινοβουλευτικὸν φαινόμενον τῆς ἀτέρμονος συζητήσεως, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μαντούβαλος ἔχει τὸν λόγον.

§244Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, αἰσθάνομαι ἐξαιρετικὴν χαρὰν καὶ συγκίνησιν διότι, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Πειραιῶς, μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ὑποβάλω τὸν χαιρετισμόν μου διὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν μας ἀπὸ τὴν τετραπλῆ σκλαβιά. Καὶ ἀμέσως φέρω εἰς τὴν σκέψιν καὶ τὴν μνήμην τοὺς ἡρωϊκούς μας νεκρούς, ἐκείνους ποὺ ἔδωσαν εἰς ἡμᾶς τὴν δόξαν καὶ κατέστησαν τὸ ὄνομα τῆς Ἑλλάδος ἀθάνατον. Φέρω ἀκόμη τὴν σκέψιν μου πρὸς τοὺς ἐκλιπόντας Ἀρχηγοὺς καὶ συναδέλφους μας τῆς παρελθούσης Βουλῆς οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν πολύτιμοι μὲ τὰ φῶτα τους καὶ τὴν πεῖραν τους νὰ μᾶς καθοδηγήσουν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς Πατρίδος μας. Καὶ εὐθὺς ἀμέσως, θὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν, κύριοι, τὰς σκέψεις μου διὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ὁποίας ἐγένετο πολὺς λόγος καὶ ἀπὸ συναδέλφους ἐμπείρους καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς ἐπιστήμης. Ἠδύνατο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ ἐνώπιον ἡμῶν τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἐψηφίσθη ἡ παράταξις αὐτή, καὶ μὲ μίαν λέξιν μόνον, νὰ εἴπῃ ὅτι ἦτο τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ νὰ φέρῃ καὶ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα διὰ τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὑπ’ ὄψει της, ποῖον ἐκ τῶν ζητημάτων αὐτῶν θὰ εἶναι τὸ πρῶτον καὶ ποῖον, τὸ τελευταῖον. Δὲν τὸ ἔκαμεν ὅμως καὶ ἔφερε τὰς σκέψεις του γραπτὰς καὶ ἀπησχόλησε τὴν σημερινὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων. Ἐγένοντο δὲ ἐπικρίσεις, ἐνῶ ἠμποροῦσαν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων νὰ φέρουν τὰς πραγματικὰς ἀντιρρήσεις των ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν τὰ ὁποῖα ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς τὰς προεκλογικάς μας περιοδείας ἔθεσεν ὑπ’ ὄψει τῶν ἐκπροσώπων του, ποῖον ἐκ τῶν ζητημάτων τούτων εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κρίνει ὡς κατεπεῖγον καὶ ποῖον ὡς δευτερεῦον. Καί, πρῶτον, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς μᾶς ἔδωσε τὴν ἐντολήν, ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ βήματος τῆς Πατρίδος μας, νὰ θέσωμεν ὑπ’ ὄψει τὰ ζητήματά του. Τὰ διήρεσεν εἰς ἐξωτερικὰ Ἐθνικὰ καὶ εἰς ἐσωτερικὰ τοιαῦτα. Καὶ ἐξωτερικά, εἶναι αἱ διεκδικήσεις τῆς Ἑλλάδος, αἱ διεκδικήσεις ἐκεῖναι ποὺ ἐγράφησαν μὲ τὸ αἷμα καὶ ποὺ ἔχομεν θύματα ὄχι μόνον εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ ἀπαίσιον ἐκεῖνο ἐσωτερικόν μας κίνημα. Δὲν εἶμαι καθόλου εὐχαριστημένος διὰ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, διότι τὸ αἷμα τῆς Ἑλλάδος ἐχύθη ἄφθονον καὶ αἱ διεκδικήσεις εἶναι ἐλάχισται. Διαφωνῶ καὶ μὲ τοὺς προλαλήσαντας ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι αἱ διεκδικήσεις τῆς Ἑλλάδος πρὸς βορρᾶν πρέπει νὰ εἶναι τοιαῦται καὶ τοσοῦται ὥστε οἱ ἀπαίσιοι καὶ αἱμοχαρεῖς Βούλγαροι οὐδέποτε νὰ τολμήσουν νὰ πατήσουν τὸ ἱερὸν τῆς Πατρίδος μας ἔδαφος. Πρέπει τὰ πρὸς βορρᾶν σύνορά μας νὰ μὴ εἶναι τριεθνῆ καὶ νὰ ἔχουν τὴν πόρτα ἀνοικτὴν πρὸς τοὺς ἀπαισίους καὶ προαιωνίους ἐχθροὺς τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, πρέπει νὰ ἀποκτήσωμεν ἕνα τοῖχος ὀρεινῶν συγκροτημάτων τόσον ἰσχυρὸν ὥστε νὰ εἶναι ἀπαραβίαστον, νὰ ἔχῃ συνεχῆ τὴν σπονδυλικὴν στήλην καὶ ὄχι διακεκομμένην. Τὸ τοῖχος αὐτὸ πρέπει νὰ ἀρχίζῃ ἀπὸ τοῦ Πύργου τῆς Φιλιππουπόλεως καὶ διὰ μέσου τοῦ Σερβικοῦ ἐδάφους μὲ τὴν Σερβικὴν Μακεδονίαν ὁλόκληρον, νὰ κατέλθῃ διὰ τῶν λιμνῶν Ὀχρίδος καὶ Πρέσπας εἰς τὴν Ἀδριατικὴν καὶ νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὴν νῆσον Σάσωνα. Εἰς τὸ σημεῖον τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Δωδεκάνησον καὶ τὴν Κύπρον, εἶμαι σύμφωνος. Διαφωνῶ εἰς ἕν σημεῖον, ὅτι δὲν ἐζητήθησαν ἀποικίαι διὰ τὴν Ἑλλάδα διότι καὶ εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν τῆς Ἀφρικῆς ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἔκαμε θαύματα ἐδημιούργησε τὴν ἱστορίαν ἐκείνην ποὺ ὅλοι γνωρίζομεν, τοῦ Ἐλ–Ἀλαμέϊν, καὶ ἔδωσε τὸ σύνθημα τῆς φυγῆς εἰς τὰς δυνάμεις τοῦ ἄξονος. Ζητῶ τὰς ἀποικίας αὐτὰς διότι, ἄν ἡ διαίρεσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦτο τότε εἰς Βενιζελικοὺς καὶ Ἀντιβενιζελικούς, σήμερον δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διαίρεσις διότι τοῦ Ἕλλην. λαοῦ ἡ δυστυχία καὶ ἡ πεῖνα τοῦ ἤλλαξαν τὰ μυαλὰ καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὸν ἐκμεταλλευθῶμεν οὔτε ἡμεῖς οἱ Λαϊκοί, οὔτε καὶ σεῖς οἱ Βενιζελικοί. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς σήμερον, εἶναι Ἐθνικόφρων. Εἴτε Λαϊκός, εἴτε Βενιζελικὸς εἶναι σήμερον, εἶναι συγχρόνως καὶ βασιλόφρων. Μία μερὶς περὶ τὸ κέντρον ὑπάρχει ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μὲ τὰ δημοκρατικά της φρονήματα καὶ ὑπεστηρίχθη κατὰ τὰς ἱστορικὰς ἐκλογὰς τῆς 31ης Μαρτίου καὶ ἀπὸ τοὺς συνοδοιπόρους. Ἔχω πραγματικὴν ἐπίγνωσιν ὅτι τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τῆς Κοκκινιᾶς, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πειραιῶς, δὲν θὰ ἐψήφιζε καὶ ἐθεώρησεν καλὸν νὰ μὴ ψηφίσῃ. Καὶ ὅταν ἐπῆγα τὴν 8½ πρωϊνήν, οἱ κύριοι αὐτοί, οἱ κακοὶ Ἕλληνες, οἱ κομμουνισταί, εἶχον βάλει συνεργεῖον ὁλόκληρον καὶ εἶχον πιάσει τὰ τετράγωνα καὶ ἠμπόδιζαν τοὺς ἐκλογεῖς. Ὅταν μὲ εἶδεν ὁ κόσμος ἀμέσως ἤρχισε νὰ ψηφίζῃ διότι ἀντελήφθη ὅτι τὸ νὰ μὴ προσέρχεται εἰς τὰς κάλπας, ἦτο ἐγκληματικόν. Καὶ διὰ νὰ κερδίσουν τὴν ὥραν αὐτὴν ἐζήτησαν παράτασιν κατὰ τὰς νυκτερινὰς ὥρας, ὥστε τὸ ποσοστὸν τῆς ἀποχῆς ἦτο ἐλάχιστον, ἡ πτέρυξ δὲ ἐκείνη τῶν συνεργαζομένων κομμάτων ἔλαβε ψήφους ἐθνικὰς καὶ ἐθνικόφρονας καὶ οὐχὶ κομμουνιστικάς. Καὶ ἔχομεν, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν ἐπανορθώσεων. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν Ἑλλάδα ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν της καταστροφῶν καὶ θυσιῶν καὶ ἀναλόγως τοῦ πλούτου κινητοῦ καὶ ἀκινήτου, τὸν ὁποῖον οἱ βάνδαλοι τρεῖς κατακτηταὶ ἀπεκόμισαν ἐκ τῆς ὡραίας Πατρίδος μας. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, οἱ μεγάλοι μας Σύμμαχοι, οὔτε τὸ Συνέδριον εἰρήνης ἀποτελούμενον ἀπὸ λογικοὺς ἀνθρώπους νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὰς οἰκονομικὰς καὶ Ἐθνικὰς ἐπανορθώσεις, τοῦ στρατοῦ μας. Ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦν μόνον, κύριοι, ὅλαι αἱ ἐπανορθώσεις. Μέσα εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν πρέπει ὡρίμως καὶ εἰλικρινῶς νὰ σκεφθῶμεν καὶ ὅλοι μὲ συνείδησιν Ἑλληνικὴν καὶ μὲ καρδίαν πράγματι Ἑλληνικὴν νὰ ὁμολογήσωμεν τὰ σφάλματά μας. Ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, τῆς Βουλῆς, ἐνθυμοῦμαι, τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, τὴν ὁλονύκτιον ἐκείνην, ὁ μακαρίτης Μεταξᾶς ἐκάθητο εἰς τὴν θέσιν ἐκεῖ ποὺ κάθεται ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων καὶ σιγὰ–σιγὰ ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον καὶ ἐζήτησε τρίμηνον ἐξουσιοδότησιν. Ὁ κ. Καφαντάρης, ἀπὸ ἐκεῖ κάτω, τοῦ λέγει. «Τί σᾶς χρειάζετε, κ. Πρόεδρε, ἡ τρίμηνος ἐξουσιοδότησις; Δὲν μπορεῖτε μὲ ἕνα μῆνα νὰ κανονίσητε ὅ,τι ἔχετε νὰ κανονίσετε ὥστε νὰ μὴ κλείσετε ἐπὶ τόσον χρόνον καὶ ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων;» Γίνεται πεντάλεπτος διακοπή. Οἱ κ. κ. Ἀρχηγοὶ γνωρίζουν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν των σύσκεψιν τὶ μεταξύ των ἐλέχθη. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἐπιθυμῶ νὰ μάθω διὰ νὰ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι, εἶναι τὶ ἐλέχθη ἐκεῖ μέσα μεταξὺ τῶν πολιτικῶν Ἀρχηγῶν. Ἀλλὰ ἂν ὑπάρχῃ καὶ κρυφὴ πτυχὴ ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως, διότι σεῖς κύριοι, ἔχετε παράπονον, εἰλικρινῶς πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσετε. Καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ τὸ μάθῃ. Δὲν εἶναι ὅμως αὐτό. Ζητεῖτε τὴν παράτασιν αὐτὴν διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀναρχία, διὰ νὰ ἐνισχύωνται οἱ προδόται καὶ σφαγεῖς τῶν ἰδικῶν μας, οἱ Βούλγαροι αὐτοὶ ποὺ λέγονται Κομμουνισταί. Ζητεῖτε τὴν παράτασιν διὰ μόνον αὐτὸν τὸν λόγον καὶ νομίζετε, ὅτι θὰ ἔλθῃ εὐνοϊκώτερος καιρὸς διὰ νὰ ἐπιβάλητε πάλιν τὰ πειράματα τῶν παρελθόντων ἐτῶν. Δημοκρατίαν ἡ Ἑλλὰς ἐδοκίμασεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας καὶ Βασιλείαν ἐδοκίμασεν ἐπὶ 70 ὁλόκληρα ἔτη. Καὶ τὸ πολίτευμα ἐκεῖνο τῆς Βασιλευομένης Δημοκρατίας καὶ ἡ Δυναστεία αὐτὴ εἶναι ποὺ ἐπῆραν τὰ σύνορα τοῦ Κράτους μας ἀπὸ τὴν Λάρισσαν καὶ τὰ ἐπῆγαν ἐκεῖ ποὺ εὑρίσκονται σήμερον. Ἐνῶ ἐπὶ τῆς Δημοκρατίας, κύριοι, εἴχομεν κινήματα καὶ ἐπαναστάσεις, διότι τὸ Δημοκρατικὸν πολίτευμα εἰς τὰ μυαλὰ τῶν Ἑλλήνων εἶναι τέτοιο, ὥστε ὅλοι μας ἀπὸ τὸν μικρότερον μέχρι τόν μεγαλύτερον, θέλομεν νὰ καταλάβωμε τὸν θρόνον τὸν δημοκρατικόν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, ἡμεῖς ἔχομεν τὸν Βασιλέα Γεώργιον, τὸν ὁποῖον καὶ σεῖς ἀναγνωρίζετε ὅτι εἶναι Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων. Δὲν εἶναι ἔγκλημα κάθε Ἑλληνικὴ ψυχὴ τὸν Βασιλέα αὐτὸν νὰ τὸν κρατάῃ μακρὰν τῆς Πατρίδος του; Εἶναι μεγάλη ἀνηθικότης ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ κρατάῃ μακρυὰ τὸν μεγάλον ἐκεῖνον Βασιλέα, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν ἐφρόντιζε νὰ ἀποστείλῃ τὰ τρόφιμα ἐδῶ, τὴν στιγμὴν ποὺ ἐμεῖς ἀγωνιζόμεθα γιὰ ἕνα πιᾶτο φασόλια, καὶ ἕνα κομμάτι ψωμί, δὲν θὰ εἶχεν ἐπιζήσει ἡ Ἑλληνικὴ φυλή. Καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἔγκλημα τοῦ μεγάλου αὐτοῦ Βασιλέως; Διότι μὲ τὸ ΟΧΙ του ἔσωσε τὴν πατρίδα μας; Σᾶς εἶπα ὅτι εἰλικρινῶς, πρέπει μὲ ἀνοιχτὰ χαρτιὰ νὰ ὁμιλήσωμεν. Δὲν ὑπάρχουν λόγο.—ὑπάρχουν τὰ πείσματα—ὑπάρχει κάτι τι, τὸ ὁποῖον πρέπει εἰλικρινῶς νὰ τὸ ὁμολογήσετε, γιατὶ ἀλλοιῶς τὸ «κάτι» αὐτὸ θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ: Εἶναι ὅτι ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος μὲ τὸ ΟΧΙ του ἔγραψε τὴν σημερινὴν Ἑλληνικὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀνταξία τῶν προγόνων μας καὶ ἂν δὲν θέλετε σεῖς, ἡ παράταξις ἐκείνη καὶ τῶν κουκουέδων, νὰ ἀναγνωρίσητε τὸν ἀνωτέρω Ἑλληνικὸν θρίαμβον εἰς τὸν Μεγάλον αὐτὸν Βασιλέα, ὁ ὁποῖος εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀντιταχθῇ τὴν νύχτα ἐκείνη τῆς 28ης Ὀκτωβρίου, ἐνῷ ὁποιοσδήποτε ἀπὸ ἡμᾶς θὰ ἔτρεμε, ἀφοῦ ἐτρέμαμε ὅλοι εἰς ἕνα Γιάννη Μεταξᾶ, τὸν μακαρίτη.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε τὸ τέταρτον καὶ πρέπει νὰ τελειώσετε.

§246Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω μὲ ὅλην μου τὴν φλόγα κ. Πρόεδρε. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀπαγορεύσητε τὸν λόγον, τὸ βῆμα εἶναι δι’ ὅλους. Μὴ μὲ προκαλεῖτε περισσότερον. Θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ τὰ εἴπω ὅπως τὰ αἰσθάνομαι, νὰ τὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διὰ νὰ ξεύρῃ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὴν ἡσυχίαν καὶ θέλουν νὰ θέσουν τὸν κομμουνισμὸν ἐκτὸς νόμου. Ἐγὼ μάλιστα, κύριοι, ἂν εἴμεθα σύμφωνοι, τὸν κομμουνισμὸν τὸν θέλω νὰ φύγῃ μακρυὰ τῆς πατρίδος μας νὰ τὸν βγάλωμεν ἔξω, εἰς ἀποικίαν καὶ γι’ αὐτὸ ἐζήτησα εἰς τὴν Ἀφρικὴν τὴν Κυρηναϊκὴν καὶ μὲ τὴν εὐχήν μας νὰ καταλάβουν ὁλόκληρον τὴν Ἀφρικανικὴν Ἤπειρον. (χειροκροτήματα). Λοιπόν, κ. βουλευταί, ἐκτὸς τοῦ Δημοψηφίσματος διὰ τὸ ὁποῖον εἴπομεν, εἶναι τόσα καὶ τόσα τὰ ἄλλα προβλήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰς τὴν λύσιν τῶν ὁποίων ἐκλήθημεν ἐδῶ μέσα, μὲ τὴν βοήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ μὲ τὰς γνώσεις μας ὁ καθείς, νὰ συμβάλῃ. Καὶ ἐξ αὐτῶν τῶν ζητημάτων πρέπει νὰ ξεχωρίσωμεν ποῖα εἶναι τὰ σοβαρώτερα καὶ ποῖα τὰ ὀλιγώτερον σοβαρά. Κατὰ τὴν κρίσιν μου ἐκ τῶν σοβαρωτέρων καὶ σπουδαιοτέρων ζητημάτων εἶναι τὸ τῆς ἀνοικοδομήσεως. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐκ τῶν πρώτων ἔπρεπε νὰ εἶχεν ἔλθει. Καὶ κατηγορῶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ἔγιναν παραλείψεις, ἀλλὰ δικάζω σᾶς, κύριοι, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) καὶ τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις εἰς κρεμάλαν (γέλωτες). Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ δυστυχήσας κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς καὶ μέχρι σήμερον—καὶ ἰδιαίτερα ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ὁ ὁποῖος εἶναι καταδικασμένος νὰ ζῇ εἰς τὰς τρώγλας ἐπὶ τόσα ἔτη—δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς αὐτὸς εἴτε εἰς πόλεις, εἴτε εἰς τὰ χωριὰ εὑρίσκεται, νὰ εἶναι ἄστεγος. Ὁ λαὸς αὐτὸς πρέπει νὰ στεγασθῇ—καὶ τὴν στέγασιν αὐτοῦ καὶ τὸν τρόπον αὐτῆς ἡμεῖς θὰ τὸν κανονίσωμεν. Ἄν θὰ εἶναι ἡμιμόνιμος ἢ μόνιμος ἢ προσωρινὴ ἡ Συνέλευσις θὰ τὸ κανονίσῃ. Πάντως τὸ ζήτημα αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ τὸ πάρῃ εἰς τὰ σοβαρὰ καὶ μὲ γοργὸν βῆμα νὰ φθάσῃ εἰς ἀποτελέσματα, οὕτως ὥστε ἐντὸς τοῦ ἐπερχομένου χειμῶνος νὰ μὴν εὑρεθῇ κανεὶς Ἕλλην ἄστεγος. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ζήτημα τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἄν τὸ Κράτος δὲν ἔχει ὑπαλλήλους καὶ οἱ ὑπάλληλοι ποὺ ὑπάρχουν δὲν ἔχουν τὴν ὑπαλληλικὴν ἐκείνην συνείδησιν ποὺ ἔπρεπε νὰ ἔχουν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι τὸ στομάχι τους εἶναι διαρκῶς ἀδειανό. Ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἔρχονται ἐδῶ καὶ οἱ ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν λέγουν «δὲν ὑπάρχουν χρήματα». Διορισμοὶ ὅμως γίνονται ἄφθονοι καὶ τὸ ἐθνικὸν χρῆμα καταναλίσκεται καὶ ἐξοδεύεται ὄχι δι’ ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ διὰ κομματικὰς τοιαύτας. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατόν, κύριοι βουλευταί, νὰ βαδίσωμεν δύο παραλλήλους δρόμους καὶ νὰ συναντηθῶμεν. Ἡ τὰ οἰκονομικά μας θὰ φτιάσουμε καὶ τῶν φίλων μας ἢ τὴν πατρίδα μας θὰ φτιάσουμε. Ἡ θὰ φροντίζουμε διὰ τοὺς ἐπιτηδείους καὶ κατεργαραίους, οἱ ὁποῖοι καὶ εἰς τὴν παράταξιν αὐτὴν εἶναι καὶ εἰς ἐκείνην. Ἂν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἀποδοτικοὶ πρέπει νὰ φροντίσωμεν διὰ τὸ σύνολον τῶν Ἑλλήνων καὶ ὄχι δι’ αὐτοὺς ποὺ δὲν προσφέρουν ποτὲ τίποτε. Τοὺς ὑπαλλήλους λοιπόν, κ. βουλευταί, πρέπει νὰ τοὺς μισθοδοτήσωμεν καλὰ καὶ πρέπει νὰ τοὺς ἀνυψώσωμεν τὸ οἰκονομικόν των ἐπίπεδον διὰ νὰ μὴ σκανδαλίζεται ποτὲ ὁ ὑπάλληλος καὶ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κλέψῃ.

§247Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Τὸν κ. συνάδελφον πρέπει νὰ τὸν ἀκούσωμεν ὅλοι μετὰ προσοχῆς, διότι ὁμιλεῖ μὲ τέτοιον παλμόν...

§248Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Τὸν παλμὸν αὐτὸν διὰ τὴν πατρίδα τὸν ἠξεύρετε, μοῦ τὸν δίδει τὸ αἷμα τὸ ἄφθονον τῆς οἰκογενείας μου καὶ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἰδικαί μου ἀπὸ τῆς νεωτάτης ἡλικίας μέχρι σήμερον, τόσον αἱ στρατιωτικαὶ ὅσον καὶ αἱ πολιτικαὶ (χειροκροτήματα). Τὴν πατρίδα μου θέτω ὑπεράνω παντὸς ἄλλου ζητήματος. Ἔρχεται κατόπιν, κύριοι, τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα. Ἂν θελήσωμε νὰ κάμωμε στρατόν, δὲν θὰ σκεφθοῦμε μονοπλεύρως. Τοὺς Λαϊκοὺς νὰ κρεμάσουμε καὶ τοὺς Βενιζελικοὺς νὰ χαϊδέψουμε. Θὰ πέσῃ ὁ πέλεκυς εἰς ἐκείνους ποὺ δὲν ἔκαναν τὴ δουλειά τους καὶ θὰ ἀφήσουμε ἐκείνους ποὺ πράγματι ἔχουν τηρήσει τὸν ὅρκον τους καὶ ποτὲ δὲν ἐπιόρκησαν. Ἄν δὲν ὑπάρχουν στελέχη, νὰ ἐπανδρώσουμε τὸ στράτευμα, νὰ βάλουμε νέον αἷμα, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀποδοχὰς νὰ βελτιώσωμε. Ἔρχεται τὸ ζήτημα τῶν συνταξιούχων, τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν, τὰ ὁποῖα ἔχασαν τοὺς προστάτας των καὶ τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ Ἑλληνικὸν λυπᾶται νὰ τοὺς δώσῃ τὸ ψωμὶ καὶ τὴν ἐληά. Εἶναι δυνατόν, κ. συνίδελφοι, νὰ μὴ φροντίσωμε τόσον διὰ τοὺς ἤδη συνταξιούχους ὅσον καὶ γιὰ ἐκείνους ποὺ ἔχουν θύματα. Μέχρι σήμερον αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις τοὺς ἔλεγαν: Ἄ! ἐσὺ εἶσαι ἀπὸ τοὺς ἐλασίτες δὲν ἔχεις δικαίωμα, ἐσὺ εἶσαι ἀπὸ τὰ τάγματα ἀσφαλείας, οὔτε ἐσύ. Καὶ οὕτω πως ἔχουν συσσωρευθῆ κατὰ χιλιάδας αἱ αἰτήσεις τῶν θυμάτων αὐτῶν.

§249Χ. ΛΑΔΑΣ. Σωστὸ εἶναι αὐτό.

§250Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Ὅσοι δικαιοῦνται συντάξεως, ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ δώσῃ ἐντολὴν αἱ συντάξεις αὐτῶν ὅλων νὰ τακτοποιηθοῦν. Δὲν ἠμποροῦμε νὰ βασανίζουμε τὰς οἰκογενείας αὐτὰς ποὺ ἐπλήρωσαν τὸ αἷμα των διὰ τὸ μεγαλεῖον τῆς Πατρίδος μας. Διότι εἶναι τὸ μεγαλείτερον καὶ καλύτερον νόμισμα, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἐξαργυρώσωμε ἀπὸ τοὺς ἰσχυροὺς Συμμάχους μας. Ἄν θελήσουν αὐτοὶ νὰ ἐκτελέσουν τὰς ὑποχρεώσεις των ἀπέναντί μας, θὰ πρέπῃ νὰ ζητήσουμε αἱ ἀξιώσεις τῶν ἐπανορθώσεων νὰ φθάσουν μέχρι τοῦ γαρισμοῦ τῶν παλαιῶν μας δανείων. Ἔρχεται κατόπιν ἄλλο ζήτημα. Ἐστριμώχθησαν ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν περιφέρειαν τῆς Πρωτευούσης. Καὶ ὕστερα περιμένουμε νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁ κόσμος τῶν Ἐπαρχιῶν, ὅταν παρουσιάζεται εἰς τὰς Ἐπαρχίας αὐτὴ ἡ γυμνότης ἀπὸ ἀπόψεως ὑπαλλήλων, ἐνῷ ὑπάρχουν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀργόμισθοι ποὺ δὲν πατοῦν καθόλου εἰς τὰ γραφεῖα. Ἄς φύγουν ἀπὸ τὸ κέντρον οἱ ἱκανώτεροι καὶ οἱ τιμιώτεροι τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἄς πᾶνε εἰς τὴν ἐπαρχίαν, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει μεγαλυτέρα ἀνάγκη. Νὰ τοὺς δώσουμε ἐπίδομα διὰ νὰ ζήσουν καὶ ἐκεῖνοι ἐκεῖ, ἀλλὰ καὶ αἱ οἰκογένειαί των ἐδῶ. Ἔρχεται ἕν ἄλλο ἐξ ἴσου σπουδαῖον ζήτημα τῆς παιδείας. Ἄν δὲν προσέξουμε τὴν δημοτικὴν καὶ μέσην ἐκπαίδευσιν, μὲ τὴν προπαγάνδαν ποὺ γίνεται εἰς τὰ σχολεῖα μὲ τὴν ἐξίσωσιν τοῦ συντρόφου καὶ τῆς συντρόφισσας δὲν ἠμπορεῖ ποτέ, σεῖς ποὺ ἔχετε παιδιά, νὰ τοὺς δοθῇ ἡ ἠθικὴ καὶ σχολικὴ ἀγωγὴ ποὺ χρειάζεται γιὰ νὰ γίνουν χρήσιμοι μελλοντικοὶ Ἕλληνες πολῖται. Ἔρχεται τέλος τὸ ζήτημα τῆς ἀποκεντρώσεως τοῦ πληθυσμοῦ τῶν μεγάλων ἀστικῶν κέντρων, ὅπως αἱ Ἀθῆναι, ποὺ χώθηκε ὅλος ὁ κόσμος, ἐπιστήμονες, ἐργάται καὶ διάφοροι ἐπαγγελματίαι, διὰ λόγους ἀσφαλείας. Ὁ λόγος αὐτὸς, κύριοι, δὲν ὑπάρχει καὶ πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀποσυμφόρησις τῆς Πρωτευούσης καὶ τῶν μεγάλων πόλεων. Νὰ πᾶνε εἰς τὰ μέρη τους, διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐργασθοῦν καὶ νὰ ἀποδώσουν.

§251ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς θὰ πᾶνε, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν σπίτια;

§252Δ. ΜΑΝΤΟΥΒΑΛΟΣ. Θὰ φτιάξουμε πρῶτα τὰ σπίτια καὶ ἔπειτα θὰ πᾶνε. Κάθονται ἐδῶ διὰ νὰ κάνουν τὴν μαύρην ἀγορά, τὸ λαθρεμπόριον καὶ τὰ ἄλλα ἄτιμα ἐπαγγέλματα, ἀντὶ νὰ πᾶνε ἐκεῖ καὶ νὰ κάνουν τὴν ἔντιμον ἐργασίαν. Διατὶ ἐγὼ ἀπὸ τὸ πρωΐ μέχρι τὸ βράδυ εὑρίσκομαι στὸ πόδι καὶ ἐξυπηρετῶ τοὺς συμπολίτας μου καὶ μὲ τὴν ἐπιστήμην καὶ μὲ τὰς γνωριμίας μου καὶ μὲ τὸ χρῆμα μου ποὺ δύναμαι νὰ διαθέτω καὶ αὐτοὶ νὰ πᾶνε, ἐκεῖ ποὺ ἔχουν τὸ νοικοκυριό τους, τὸ χωράφιτους καὶ τὴν οἰκογένειάν τους. Ἔρχεται καὶ ἄλλο ζήτημα. Νὰ αὐξηθοῦν αἱ πλουτοπαραγωγικαὶ πηγαὶ τοῦ Κράτους. Ὅλοι πρέπει νὰ συνεισφέρουμε, ἡ φορολογία πρέπει νὰ εἶναι δικαία καὶ ἀνάλογος τῆς δυναμικότητος ἑκάστου. Ἔχομεν καὶ τὰ τοπικά μας ζητήματα. Ἡ πόλις τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ προσέξητε. Ἐπίσης καὶ τὸν Ο.Λ.Π. πρέπει νὰ προσέξητε, διότι ἀπ’ ἐκεῖ εἰσέρχεται ὅλο τὸ εἰσαγωγικὸν καὶ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον καὶ νὰ φροντίσητε διὰ τὸν ἄρτιον μηχανικὸν ἐξοπλισμόν του, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται σήμερον εἰς ἐρείπια. Ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπὶ τῶν λοιπῶν ζητημάτων ποὺ ἐνδιαφέρουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἔχω ἐκθέσει τὰς σκέψεις μου καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μου καὶ θὰ συνεχίσω τὰς προσπαθείας μου μέχρι τῆς ἐπιλύσεως ὅλων τῶν ζωτικῶν τοῦ Λαοῦ ζητημάτων νὰ ἴδῃ καλυτέρας ἡμέρας καὶ ἐπιζήσῃ ἡ Ἑλληνικὴ φυλή. Αὐτὰ εἶχα, κύριοι, νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας καὶ νὰ μὲ συγχωρεῖτε διότι σᾶς ἀπησχόλησα.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Σαρρῆς ἔχει τὸν λόγον.

§254Γ. ΣΑΡΡΗΣ. Ἐπειδὴ παρεσύρθημεν ἢ μᾶλλον ἐξετράπημεν εἰς μίαν ἀπεραντολογίαν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀδικαιολόγητος, ἀλλὰ κυριολεκτικῶς ἀσυγχώρητος, εἶχα λάβει τὴν ἀπόφασιν, πρὶν ἐκφράσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἡ Βουλή, νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὴν ἀπόφασίν της παραιτοῦμαι εὐχερέστερον καὶ ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ καὶ ἐκ σεβασμοῦ πρὸς τὴν βαρεῖαν εὐστροφίαν μὲ τὴν ὁποίαν μᾶς παρακολουθεῖ.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Οἰκονόμου ἔχει τὸν λόγον.

§256Δ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἐπὶ ἑνὸς μόνον σημείου, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, νὰ ἐκφράσω τὰς ἀντιλήψεις μου, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, διότι ὁ Νομὸς Πέλλης ἐκ τοῦ ὁποίου κατάγομαι ἔχει τοιαύτην ἔλλειψιν ἀσφαλείας, ὥστε εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐπ’ αὐτοῦ μόνον τοῦ θέματος ν’ ἀσχοληθῶ καὶ προτείνω δύο μέτρα ἅτινα θεωρῶ ἀποτελεσματικὰ τῆς ἐμπεδώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ὁ Νομὸς Πέλλης κατὰ τὴν κατοχὴν δὲν ὑπέστη μόνον τὴν τρίμορφον ἐπιδρομὴν τῶν κατακτητῶν, ἀλλὰ ὑπέστη καὶ ἄλλην τρίμορφον τυραννίαν ἀπὸ τοὺς Ὀργανίτας, ἀπὸ αὐτονομιστικὰς συμμορίας κ.ἄ. καὶ αἱ ὁποῖαι συμμορίαι δυστυχῶς ἐξακολουθοῦν νὰ δροῦν εἰς τὴν περιφέρειάν μας. Καὶ διὰ τὴν ταχεῖαν καὶ ἀποτελεσματικὴν καταδίωξιν αὐτῶν προτείνω εἰς τὴν Συνέλευσιν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἑξῆς δύο μέτρων. Α) Ἄμεσον ἐπάνδρωσιν τῶν ἀστυνομικῶν σταθμῶν διδομένου δικαιώματος εἰς τοὺς διοικητὰς καὶ ὑποδιοικητὰς Χωροφυλακῆς τῶν περιφερειῶν ἐκείνων νὰ καλοῦν ὀνομαστικῶς ἐφέδρους, ὅσον ἀριθμὸν θεωροῦν οὗτοι ἀπαραίτητον καὶ δι’ ὅσον χρόνον πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας τῆς περιφερείας των καὶ Β) ὑπαγωγὴν τῶν ἀδικημάτων ἐσχάτης προδοσίας εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν στρατοδικείων, τῶν δὲ φόνων εἰς ἑπταμελῆ Ἐφετεῖα, ἔστω καὶ μικτῶν καὶ τοῦτο ὄχι διότι δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ διότι λόγῳ τοῦ φόρτου ποὺ ἔχουν τὰ δικαστήρια καθυστερεῖ ἡ ἐκδίκασις τῶν ὑποθέσεων, ἐνῷ πρέπει νὰ δικάζωνται ταχύτερον. Ἐὰν τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ λάβωμεν σύντομα καὶ δυνάμεθα νὰ τὰ λάβωμεν, ἀφ’ οὗ ἡ Βουλὴ ἔχει καὶ συντακτικὸν χαρακτῆρα κατὰ τὴν γνώμην μου καὶ ἑπομένως δυνάμεθα νὰ παρακάμψωμεν τὰ ὑπάρχοντα τυχὸν τυπικὰ κωλύματα, βεβαιωθῆτε ὅτι θὰ ἔχωμεν πολὺ καλὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δημάδης ἔχει τὸν λόγον.

§258Δ. ΔΗΜΑΔΗΣ. Ἡ καταπόνησις τῆς Βουλῆς εἶναι τόσον καταφανής, ὥστε δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐὰν δὲν παρετήρουν μίαν παράλειψιν κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν θεσμὸν τῆς αὐτοδιοικήσεως ἢ ἀποκεντρώσεως. Κατὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις δὲν περιλήφθη τὸ θέμα τοῦτο, θέμα τὸ ὁποῖον θεωρῶ σοβαρώτατον, θέμα τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὰς ἐπαρχίας ἰδιαιτέρως, ἀλλὰ καὶ τὴν περαιτέρω συγχρονισμένην σταδιοδρομίαν τοῦ Κράτους. Τὸ συγκεντρωτικὸν καὶ γραφειοκρατικὸν σύστημα, κ. βουλευταί, ὑπῆρξε πάντοτε ἀφόρητον. Ἤδη ὅμως, ὑφ’ ἃς συνθήκας τελεῖ τὸ Κράτος, ὑπὸ φρικτὴν ἀναρχίαν ἄνευ συγκοινωνίας, ἄνευ τοιαύτης τηλεφωνικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ἢ τελείως ἀνεπαρκοῦς, μὲ πληθυσμὸν γυμνητεύοντα καὶ ἄνευ μέσων ἐπανόδου του εἰς τὰ προπολεμικὰ ἔργα του, τὸ σύστημα τὸ συγκεντρωτικὸν καὶ γραφειοκρατικὸν ἀπέβη ὀλέθριον καὶ ἀνίκανον νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν καὶ ἀνασυγκρότησιν τῆς χώρας. Ἐπαρχίαι ὁλόκληροι πληθυσμοῦ ἑκατὸν χιλιάδων κατοίκων ἑκάστη, στεροῦνται πάσης διοικητικῆς ἐποπτείας· καὶ λέγων τοῦτο ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν Νομὸν Θεσσαλονίκης. Ὁ Νομὸς οὗτος συνιστάμενος ἀπὸ τὴν πόλιν Θεσσαλονίκης, τὴν ὑποδιοίκησιν Θεσσαλονίκης, καὶ τὰς ἐπαρχίας Βερροίας, Λαγκαδᾶ καὶ Πιερίας (Κατερίνης) ἀπεχούσης 100 χιλιόμετρα ἀπὸ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ Νομοῦ, διοικεῖται ὑφ’ ἑνὸς Νομάρχου ἑδρεύοντος εἰς Θεσσαλονίκην. Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι βουλευταί, εἶναι δυνατὸν νὰ ὁμιλῶμεν περὶ καλῆς διοικήσεως καὶ ἐνδιαφέροντος τοῦ Κράτους διὰ τὴν ὕπαιθρον καὶ τὴν ἑλληνικὴν ἀγροτικὴν ἐπαρχίαν μὲ τοιαύτην ἀνύπαρκτον διοίκησιν καὶ ὑφ’ ἃς συνθήκας τελεῖ τὸ Κράτος καὶ ὁ Λαός; Ἐπεζητήσαμεν καὶ ἐπεδιώξαμεν τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἐπαρχίας Κατερίνης εἰς ἰδιαιτέραν Νομαρχίαν καὶ εἰς τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζω ὅτι θὰ υἱοθετήσῃ πρότασιν ἐπισήμως γενομένην καὶ ὑπόσχεσιν δοθεῖσαν παρὰ τοῦ Κόμματος Φιλελευθέρων καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐγκαταλείψῃ μίαν πλουτοπαραγωγικὴν ἐπαρχίαν, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐποπτείας καὶ σφαδάζουσαν ὑπὸ τὸ πέλμα τῆς ἀναρχίας, τῶν βιαιοτήτων, τῆς φαυλοκρατίας καὶ τοῦ ἐγκλήματος. Μὲ τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύωμεν, ὅτι θὰ ἀνασυγκροτήσωμεν τὴν Ἑλλάδα; Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύωμεν ὅτι θὰ ἐπαναφέρωμεν τὸ Κράτος εἰς τὸν προπολεμικὸν ρυθμόν, εἰς τὸν ρυθμὸν τὸν ὁποῖον ἀπαιτοῦν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Λαοῦ καὶ αἱ ἀνάγκαι τῆς προόδου τῶν ἐπαρχιῶν; Ἐπιφυλάσσομαι ὅταν ἡ Κυβέρνησις φέρῃ νομοθετήματα εἰδικὰ νὰ ἐκφέρω τὴν κρίσιν μου ἐπ’ αὐτῶν. Δὲν ἐγένετο μνεία, κύριοι, ὄχι μόνον διὰ τὸ σύστημα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τῆς ἀποκεντρώσεως, ἀλλ’ οὔτε διὰ τὰ νομαρχιακὰ συμβούλια, οὔτε διὰ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Γεν. Διοικητῶν. Ἡ Β. Ἑλλὰς εἶχεν ἀνέκαθεν γενικοὺς Διοικητὰς μὲ Κράτος συγκεκροτημένον καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἶχον οὗτοι εὐρυτάτην δικαιοδοσίαν. Οἱ σημερινοὶ Διοικηταὶ δὲν ἔχουν ἄλλην ἁρμοδιότητα, πλὴν τῆς διεκπεραιώσεως τῶν ὑπηρεσιακῶν ὑποθέσεων πρὸς τὸ κέντρον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐθνικὰς διεκδικήσεις καὶ τὰς ἐπανορθώσεις δὲν ὑπάρχει ἑλληνικὴ ψυχὴ μὴ αἱμάσσουσα, δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ποὺ νὰ μὴ αἰσθάνεται βαθύτατον πόνον διὰ τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ νὰ μὴ ὑπερηφανεύεται διὰ τὰ θαύματα τοῦ Ἐλ Ἀλαμέϊν καὶ τοῦ Ρίμινι. Ὡς πρὸς τὸ Δημοψήφισμα, κατηγορήθημεν, ὅτι ἀπὸ σκοποῦ ἐπιδιώκομεν τὴν ἀναβολὴν διὰ νὰ ἀναμείνωμεν τὴν μεταστροφὴν τῆς κοινῆς γνώμης. Ὄχι, κύριοι βουλευταί, τοῦτο θὰ ἦτο κατώτερον ἡμῶν. Μᾶς συνέχει ὁ φόβος τοῦ παρελθόντος, ὅπου ἡ σπουδὴ ἐπὶ παρομοίου ζητήματος ἐπέφερε καὶ ἐπέθηκε τὴν πλάκα τοῦ τάφου ἐπὶ τοῦ σώματος τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος, δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα. Θὰ ἀγωνισθῶμεν ἐν τῷ μέτρῳ τῆς νομιμότητος, θὰ ἀγωνισθῶμεν ἐν τῷ μέτρῳ τῆς εὐπρεπείας καὶ θὰ ὑποταχθῶμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὅσον τὸ Δημοψήφισμα ἐνεργηθῇ μὲ ἐλευθερίαν καὶ εὐνομίαν. Δὲν ἔχουν θέσιν καμμίαν αἱ νευρικότητες καὶ αἱ προκλήσεις, δὲν ἔχουν θέσιν αἱ ἐπιθέσεις κατὰ τῆς παρατάξεώς μας, ἡ ὁποία εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὰ ἐνδοξότερα κατορθώματα τῆς Πατρίδος (χειροκροτήματα).

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοχέρης ἔχει τὸν λόγον.

§260Π. ΧΡΥΣΟΧΕΡΗΣ. Ἐπειδὴ νομίζω ὅτι ἡ περαιτέρω συζήτησις, ἐπὶ θεμάτων τελείως ἐξαντληθέντων, εἶναι ἄσκοπος καὶ ἐκνευριστική, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Καλλιγκάτσης.

§262Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἔπρεπε νὰ εἶχε τερματισθῇ πρὸ δύο ἡμερῶν, διότι πράγματι ἡ συζήτησις ἐξηντλήθη πλήρως. Ἀλλὰ τὴν ἀτέρμονα αὐτὴν συζήτησιν δὲν τὴν ὑπέδειξεν ἡ πτέρυξ ἐκείνη. Ἤδη πρὸ τριῶν ὡρῶν ἠρώτησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἂν οἱ παραιτούμενοι συνάδελφοι ἀνήκουν εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην διὰ νὰ παραιτηθῶμεν καὶ ἡμεῖς οἱ τῆς πτέρυγος αὐτῆς καὶ ἔλαβον τὴν ἀπάντησιν, ὅτι οἱ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος δὲν ἐννοοῦν νὰ παραιτηθοῦν. Πῶς θέλετε ἡμεῖς οἱ τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ κλείσωμεν τὸ στόμα μας; Κύριοι βουλευταί, μένω πάντοτε μὲ τὴν ἐντύπωσιν τῶν προγραμματικῶν, μᾶλλον τῶν προεκλογικῶν λόγων τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἐν τῇ Κυβερνήσει κομμάτων καὶ ἐνθυμοῦμαι τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐκφωνουμένους εἰς Θεσσαλονίκην, ὅπου ὀλίγον ἔλειψε νὰ μᾶς πνίξουν ἀπὸ τὴν ἀγάπην των πρὸς τὸν Λαὸν τῆς Μακεδονίας καὶ ἐνόμιζα, ὅτι ὅταν θὰ ἤρχετο ἐδῶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐξήγγελε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις θὰ ἔβλεπα μέσα εἰς τὰς δηλώσεις αὐτὰς πραγματικὰ μέτρα προνοίας ὑπὲρ τοῦ Λαοῦ τῆς Βορείου Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐνῷ ὅλη ἡ ἀγάπη των καὶ ἡ στοργή των ἐξηγγέλλετο διὰ τῶν προεκλογικῶν λόγων, καὶ ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ μᾶς περιπτύξουν ἀπὸ τὴν μεγάλην ἀγάπην των μόλις ἦλθον εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὰ χέρια των ἔπαθαν παράλυσιν. Διότι διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τὶ ὑπόσχεται ὅτι πρόκειται νὰ μᾶς κάμῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς νέας Χώρας, ὥστε νὰ τὴν εὐγνωμονοῦμεν; Εἶναι ἀτυχὴς ἡ Κυβέρνησις, διότι τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἔκαμεν ὕστερα ἀπὸ δίμηνον ἄσκησιν τῆς ἐξουσίας καὶ σήμερον κρίνοντες τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τὰς κρίνωμεν σύμφωνα καὶ μὲ τὰ ἔργα της κατὰ τὸ δίμηνον αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Θὰ ἤθελα νὰ τονίσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ λέγωμεν ὅτι θὰ λάβωμεν πρόνοιαν διὰ τὴν παιδείαν τῶν νέων Χωρῶν, διότι ἐὰν πρόνοια λέγεται νὰ εἶναι κλεισμένα τὰ σχολεῖα, ἐρέτω τοιαύτη πρόνοια, διότι εὑρῆκεν, ὅταν ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν 600 διδασκάλους διωρισμένους εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ὅμως ἠκύρωσε καὶ ἀνέστειλε τοὺς διορισμοὺς αὐτούς.

§263ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι κουκουέδες αὐτοί.

§264Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Βρέστε ἄλλους καὶ διορίσατε. Ἐγὼ ξεύρω ὅτι τὰ σχολεῖα τοῦ Νομοῦ Πέλλης εἶναι κλειστὰ καὶ πρέπει νὰ ξεύρουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὅτι οἱ Νομοὶ Πέλλης καὶ Φλωρίνης δὲν εἶναι οἱ Νομοί, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ λέγωμεν μόνον ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἰδιαιτέρα μέριμνα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῶμεν διὰ τοὺς Νομοὺς αὐτοὺς καὶ ἰδίᾳ διὰ τὰ σχολεῖα αὐτῶν τῶν Νομῶν.

§265ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§266Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι δὲν ἔπρεπε νὰ διαμαρτύρεσθε, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ὑψώσετε τὴν φωνήν σας καὶ νὰ εἴπετε ὅτι εἰς τὰ μέρη αὐτὰ στείλετε γρήγορα διδασκάλους.

§267ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν ἐστείλατε σεῖς;

§268Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Ἡμεῖς διωρίσαμεν χιλίους καὶ ἄλλους ἑξακοσίους, ἀλλὰ τοὺς ἀκυρώσατε. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἂς πᾶμε εἰς τὰ ἄλλα ἔργα. Ἡ Κυβέρνησις καὶ κυρίως τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίων Ἔργων, πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, καὶ θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι εἰς τὴν πεδιάδα τῶν Γιαννιτσῶν, ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, συνέβη πλήμμυρα μεγάλη, ἐκ τῆς ὁποίας 90.000 στρεμμάτων ἐξηφανίσθησαν, ἐκ τῆς πλημμύρας δὲ αὐτῆς κινδυνεύουν καὶ τὰ ἔργα τῆς Φαουντέσιον, διὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἐξοδέψει τὸ δημόσιον τόσα ἑκατομμύρια. Ἔχω τὰς ἐκθέσεις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι μᾶς λέγουν ὅτι ἐκ τῆς πλημμύρας αὐτῆς ὑπάρχει μία ζημία γεωργικῶν προϊόντων ἄνω τῶν 10 δισεκατομμυρίων. Ἐάν, κύριε ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, δὲν ἀποφασίσετε συντόμως τὴν ἔναρξιν ἐργασιῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν ρυάκων καὶ διορθώσεως τῶν κατεστραμμένων μερῶν καὶ τῶν δημοσίων ἔργων τῆς Φαουντέσιον, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι μετ’ οὐ πολὺ δὲν θὰ ὑπάρχουν τὰ ἔργα αὐτά. Ἐὰν διαβάσετε τὴν ἀναφορὰν τοῦ διευθυντοῦ τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας Γιαννιτσῶν, θὰ ἴδητε ὅτι ἐὰν ἐντὸς ὀλίγου δὲν λάβετε μέριμναν, εἶναι περιττὸν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν πεδιάδα, ἀλλὰ πρέπει νὰ τὴν στείλετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν ἁλιείαν. Ἐὰν δὲν ληφθῇ μέριμνα ἐντὸς ὀλίγου καιροῦ, τώρα ποὺ εἶναι καλοκαῖρι, κύριε ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἔχομεν μεγάλας εὐθύνας, διότι ξέρετε τὶ θὰ συμβῇ. Ἠμπορεῖ νὰ μοῦ πῆτε ἐγὼ μὲν θέλω, ἀλλὰ κάποιος ἄλλος κ. ὑπουργὸς δὲν δίδει. Τότε, κύριε ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, μὴ ὑποσχόμεθα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅτι θὰ κάμωμεν ἔργα, ὅταν ἔχωμεν αὐτὰς τὰς ἀντιρρήσεις. Εἶσθε Κυβέρνησις καὶ συνεπῶς κανονίσατέ τα μεταξύ σας καὶ ἐὰν δὲν μπορῆτε νὰ τὰ βγάλετε πέρα ἐλᾶτε νὰ μᾶς πῆτε, κύριοι, δὲν τὰ βγάζω πέρα. Τὸ ἴδιον συμβαίνει, κύριε ὑπουργὲ τῶν Δημοσίων Ἔργων, καὶ εἰς ἄλλα μέρη, ὅπως ἐδιάβασα εἰς τὸν φάκελλον τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Εἰς τὴν ὑφήλιον ἀπειλεῖται λιμὸς ἐκ τῆς ἐλλείψεως σίτου καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἡμᾶς νὰ μὴ διαθέτωμεν ὀλίγα ποσά, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν διατροφὴν τοῦ λαοῦ, διότι ἐκ τῶν μερῶν αὐτῶν, ὡς ἐπληροφορήθην, θὰ παρήγοντο τόσον πολλά, ὥστε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ διατραφῇ ὁ λαὸς ἐπὶ τρίμηνον χωρὶς ἄλλην τινὰ ἐπιβάρυνσιν. Ἀξίζει λοιπὸν τὸν κόπον νὰ κόψετε ἀπὸ οἱονδήποτε κονδύλιον ἕνα ποσόν, τὸ ὁποῖον νὰ διαθέσητε διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ ἔργου καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν πλημμυρισθέντων μερῶν. Ἀλλά, κύριοι, ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον περισσότερον ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας.

§269ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐτελείωσε τὸ ζήτημα αὐτό.

§270Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Τὸ ἐτελειώσατε, κύριε συνάδελφε, σεῖς διὰ τὴν ἐπαρχίαν σας, ἀλλὰ ἐρωτήσατε ἐμέ, ὁ ὁποῖος ζῶ εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθω ἐκ τῆς οἰκίας μου, ἐὰν δὲν φρουροῦμαι ἀπὸ ἄλλους ὁπλοφόρους. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν ἐπαρχίαν ὅπου γειτνιάζομεν μὲ τὴν Γιουγκοσλαυΐαν. Ἐκεῖθεν ἔχουν ὁρμητήριον διάφοροι, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὰς ἰδικάς μας ἐπαρχίας καὶ πόλεις καὶ χωρία ἐξάπτουν ὡρισμένους φανατικοὺς τῆς ἀριστερᾶς καὶ δημιουργοῦνται ἀνταρτικαὶ συμμορίαι. Αἱ συμμορίαι αὐταί, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος λείπεις δὲν εἶναι μία, δὲν εἶναι δύο, δὲν εἶναι τρεῖς εἶναι πολυάριθμοι. Ὁ κόσμος ζῇ μὲ μεγάλην ἀγωνίαν. Ἤλπιζεν ὅτι εὐθὺς ὡς ἀνήρχετο εἰς τὴν ἐξουσίαν ἡ Κυβέρνησις τῶν ἡττημένων ἐθνικοφρόνων κομμάτων, ὅτι ἀμέσως θὰ ἐπήρχετο ἀπόλυτος ἀσφάλεια, διότι οὗτος εἶχον ὑποσχεθῆ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον καὶ ὁ ἀφελὴς λαὸς σᾶς ἐνεπιστεύθη τὰς τύχας του. Ἤρχισεν ὅμως ὁ λαὸς αὐτὸς νὰ ἀγωνιᾷ καὶ νὰ μᾶς κατακεραυνώνῃ μὲ τηλεγραφήματα, νὰ φεύγουν οἱ χωρικοὶ ἀπὸ τὰ χωριὰ καὶ νὰ ἐγκαθίστανται εἰς τὰς πόλεις. Ποῦ βαδίζομεν, κύριε ὑπουργὲ τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὁ ὁποῖος ἀπουσιάζεις;

§271ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀποσυμφόρησις πόσους κουκουέδες καὶ δολοφόνους ἔβγαλεν εἰς τὴν περιφέρειάν σας;

§272Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σεῖς ὁ ὁποῖος ζῆτε εἰς τὴν Μακεδονίαν θὰ ξεύρετε ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας Φλωρίνης καὶ Ἐδέσσης, δὲν εἶναι κυρίως ἐξ αὐτῶν, δηλαδὴ ἐκ τῶν τῆς ἀποσυμφορήσεως ἐλευθερωθέντων, ἀλλ’ οἱ ἀρχηγοὶ καὶ οἱ ὑποκινηταὶ εἶναι ἀπ’ ἔξω. Συνεπῶς, ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας τάξεως, δὲν ἐξασφαλίσῃ τὰ σύνορα πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην δι’ ἐνισχύσεως στρατοῦ, ὥστε νὰ ἐπιτύχωμεν νὰ εἶναι ἐνισχυμένος ἀρκετὰ ὥστε νὰ φρουρῇ τὰ σύνορα, ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθοῦν μεταβατικὰ ἀποσπάσματα ὄπισθεν τῶν φυλακίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασφαλίσωμεν ποτὲ ἡσυχίαν εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Δὲν μὲ ἱκανοποίησαν ἀκόμη αἱ δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ Δημοσίας Ἀσφαλείας, ὅταν μᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι ἡ φάσις τῆς μεταπολεμικῆς περιόδου. Δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει πὼς γίνονται αὐτά, μᾶς ἐνδιαφέρει πῶς θὰ παύσουν διότι ἄλλως, ἂς μὴ λέγωμεν ὅτι κυβερνῶμεν τὸν τόπον αὐτόν. Δὲν τοὺς ἐνδιαφέρει τοὺς πληθυσμοὺς ἐπάνω οὔτε τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος, οὔτε τὸ καθεστωτικόν. Εὑρισκόμεθα εἰς τὸ χειρότερον μέρος τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἐνδιαφέρει εἶναι νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν τὴν ἐγγύησιν, ὅτι πονοῦμεν αὐτόν, φροντίζομεν δι’ αὐτὸν δι’ ἔργων, σχολείων καὶ ἀσφαλείας. Θὰ ἠθέλαμεν ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀδιαφορῇ πρὸς τὰς ὑποδείξεις αὐτὰς καὶ νὰ μὴ ἀσχολῆται μόνον εἰς τὸ πῶς θὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐπάνοδον τοῦ Βασιλέως, διότι ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ λύῃ ὅλα τὰ ζητήματα κατ’ ἀπόλυτον αὐτῆς ἐλευθερίαν καὶ νὰ ἀδιαφορῇ πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ ἐξουσία εἶναι ἄπιστος ἐρωμένη. Τὴν στιγμὴν ποὺ ἐναγκαλίζεται τὸν ἕνα, ρίχνει ἐρωτύλα βλέμματα πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην (τὴν ἀντιπολίτευσιν). Συντόμως ἀλλάζει ἐρωμένους. Μὴ πιστεύετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ στερεώσητε βασιλείαν, διότι τὸ θέλει τὸ ἕνα κόμμα.

§273ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ τῆς Δεξιᾶς). Τὸ θέλει ὁ Λαός.

§274Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Τὸ ξέρω ὅτι εἶσθε λαοπρόβλητος Κυβέρνησις, ἀλλὰ δὲν ἐπαύσατε νὰ εἶσθε Κυβέρνησις τῶν 600.000 ψήφων. Εἶσθε λοιπὸν Κυβέρνησις τῶν 600.000 ψήφων. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς πτέρυγος τῆς ἰδικῆς σας καὶ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα) εἶναι μόνον 150.000 ψήφων καὶ ξέρετε πόσον εἶναι εὐμετάβλητος ὁ Λαός.

§275ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν προσθέσετε καὶ τοὺς κουκουέδες ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν.

§276Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Δὲν τοὺς βάζω αὐτοὺς καὶ ἐπαναλαμβάνω σεῖς εἶσθε 600.000 καὶ ἡμεῖς 450.000. Ἂς μὴ λέγωμεν λοιπὸν «Λαοπρόβλητος Κυβέρνησις» καὶ ν’ ἀδιαφορήσωμεν πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν. Ἄλλοτε ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἶχε 225 βουλευτὰς ἔναντι 25 καὶ ὄχι μόνον ἡ ἀντιπολίτευσις ἠκούετο, ἀλλὰ ἔφθασεν αὕτη μέχρι τοῦ σημείου νὰ ζητῇ νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ περὶ τῶν ὑπουργῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ παρουσιάσθη περίπτωσις νὰ διαμαρτυρηθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀπειλῇ νὰ ἀποσυρθῇ ἐξ αὐτῆς καὶ μετεῖχε τῆς Κυβερνήσεως ὡρισμένον πρόσωπον καὶ τὸ ἐδέχθη. Ἂς μὴ εἴμεθα λοιπὸν ἀπαιτητικοὶ καὶ ἂς ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι γρήγορα ἀλλάζουν τὰ πράγματα (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουγιουμτζόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§278Γ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου προέκυψε ζήτημα προσωπικὸν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ κ. Μαυροκορδάτου, ὁ ὁποῖος εἶπεν ὅτι δὲν εἶπον τὴν ἀλήθειαν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ δώσετε τὸν λόγον. Ἔπρεπε νὰ ξέρῃ ὁ ἀξιότιμος κ. Μαυροκορδάτος ὅτι ἐπερωτήσεις κατὰ τέως ὑπουργῶν συμφώνως τῷ Κανονισμῷ δὲν γίνονται, ὅτι ὁ ἔπαρχος κ. Καγιᾶς ἔβαλε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν διανομῆς ἱματισμοῦ κουκουέδες. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν ὁλοκλήρου τῆς κοινωνίας. Ἐπίσης εἶπον ὅτι ὁ Νομάρχης Μυτηληνιὸς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Σοφούλη ἦλθεν εἰς τὸ Δημοτικὸν Μέγαρον καὶ ἐνώπιον εὐηπολήπτων πολιτῶν εἶπεν «ἀπὸ τώρα καὶ εἰς τὸ ἑξῆς θὰ διοικήσω κατὰ τρόπον κομματικόν!» Ὅταν λοιπὸν ὁ κ. Μαυρογορδάτος ἦλθεν ἐκεῖ ὡς Γενικὸς Διοικητὴς παρουσιάσθην εἰς αὐτὸν καὶ τοῦ εἶπον ὅτι πρώτην φορὰν εἶδον Νομάρχην νὰ λέγῃ ὅτι θὰ διοικήσῃ κομματικῶς καὶ ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἔχῃ ἀπήχησιν καλὴν εἰς τὸν Λαόν.

§279Μ. ΜΑΥΡΟΓΟΡΔΑΤΟΣ. Αὐτὰ εἶπον διότι αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίληψίς μου καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἂς ὑποβάλῃ πρότασιν μομφῆς. Εἶμαι τελείως ἕτοιμος νὰ ἀπαντήσω.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σγουρόγλου ἔχει τὸν λόγον.

§281Σ. ΣΓΟΥΡΟΓΛΟΥ. Σεβόμενος τὸν πολύτιμον χρόνον τοῦ Κοινοβουλίου καὶ ἐπιθυμῶν νὰ συντελέσω καὶ ἐγώ, κατὰ δύναμιν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ κύρους τοῦ ἔργου αὐτοῦ καὶ τὴν εὔρυθμον καὶ κανονικὴν λειτουργίαν του, θὰ παρητούμην τοῦ λόγου μου. Πράττω τὸ ἀντίθετον οὐχὶ διὰ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκλεκτοὶ συνάδελφοι ἀνέπτυξαν, ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑψώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου, νὰ ὑψώσω φωνὴν ζωηρὰν καὶ ἐντόνου διαμαρτυρίας, διὰ τὴν ἰταμὴν καὶ θρασεῖαν πρόκλησιν τῆς μοιραίας ἐκ Βορρᾶ γείτονος ἡ ὁποία διὰ τρίτην φορὰν κατετάχθη εἰς τὴν τάξιν τῶν ἡττημένων χάρις εἰς τοὺς συμμάχους μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται καὶ ἡ Ἑλλάς. Ἀντὶ νὰ κύψῃ τὸν αὐχένα καὶ νὰ ἐκλιπαρήσῃ τὸ ἔλεος τῶν νικητῶν, ὑψώνει θρασεῖαν τὴν κεφαλὴν καὶ διεκδικεῖ διέξοδον εἰς τὸ Αἰγαῖον, ζητεῖ προσάρτησιν τῆς Δυτικῆς Θράκης εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Ὁ Θρακικὸς Λαὸς ὁ ὁποῖος κατὰ τὰ 9]10 αὐτοῦ παρέμεινεν εἰς τὰς ἑστίας του ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τῶν δεινῶν καὶ τῶν συμφορῶν τὰς ὁποίας ἔμελλε νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐπὶ τῇ ἐνδεχομένῃ εἰσβολῇ καὶ παραμονῇ τῆς Θράκης ὑπὸ τὴν Βουλγαρίαν, ὁ Θρακικὸς Λαὸς ὁ ὁποῖος μετὰ τὴν εἴσοδον τοῦ ἀπαισίου κατακτητοῦ εἰς τὴν Θράκην ἀντιμετώπισε τὸ φάσμα τῶν βαρβάρων καὶ εἰδεχθῶν Βουλγάρων, ὁ Λαὸς ὁ Θρακικὸς τὸν ὁποῖον ἠτίμασαν, τὸν ὁποῖον ἐβασάνισαν καὶ κατεδίκασαν εἰς τὴν πεῖναν, τοῦ ὁποίου τὰ τέκνα ἐβίασαν καὶ τὸν ὁποῖον τέλος κατέσφαξαν κατὰ χιλιάδας, ὁ Λαὸς αὐτὸς ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἐπάλξεων ἐτήρησεν ὑψηλὰ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη καὶ ὁ Λαὸς αὐτὸς εἶναι καὶ σήμερον ἕτοιμος νὰ προτάξῃ τὰ στήθη του εἰς πᾶσαν ἐνδεχομένην ἐχθρικὴν προσβολήν, οὐχὶ μόνον διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ τὸ πατρῷον ἔδαφος, ἀλλὰ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Βασιλέως του νὰ μεταθέσῃ τὴν πρωτεύουσαν τῆς Θράκης ἀπὸ τὴν Κομοτηνὴν εἰς τὴν Φιλιππούπολιν (χειροκροτήματα). Τὸν Θρακικὸν Λαὸν καὶ ἐν γένει τὸν Λαὸν τῆς Βορείου Ἑλλάδος αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως χαρακτηρίζουν ὡς γενναῖον διὰ τὴν στάσιν τὴν ἀνδρικήν, διὰ τὴν στάσιν τὴν Ἐθνικὴν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε καὶ ἀποκαλοῦν τὸν Θρακικὸν Λαὸν μάρτυρα καὶ ἰδίᾳ τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρέμειναν ἐκεῖ κατὰ τὸ διάστημα τῆς κατοχῆς, ὡς ἀξίους τῆς Ἐθνικῆς τιμῆς καὶ τῆς Ἐθνικῆς εὐγνωμοσύνης διότι ἐπετέλεσαν πλήρως τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον των. Ὁ Λαὸς τῆς Θράκης, κείμενος σήμερα εἰς ἐρείπια οἰκονομικά, ἔχει ἀνάγκην παντοειδοῦς ἐνισχύσεως. Πρέπει οἱ γεωργοὶ νὰ ἐνισχυθοῦν διὰ δανείων, νὰ τύχουν πάσης ὑποστηρίξεως καὶ ἐν γένει ὅπως ἡ Θράκη εἶχε τὸ προβάδισμα κατὰ τὴν περίοδον τῆς κατοχῆς εἰς τὰς σφαγὰς καὶ τὰς θυσίας, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὸ προβάδισμα εἰς τὴν Κρατικὴν στοργὴν καὶ μέριμναν. Καὶ δύο λέξεις διὰ τὸ Δημοψήφισμα: Ἠκούσθη ἀπὸ στόματος ρήτορος τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τὸ Δημοψήφισμα τοῦ 1935 δὲν ὑπῆρξε γνήσιον. Ὑπῆρξε τάχα γνήσιον τὸ Δημοψήφισμα τῆς δημοκρατίας τοῦ 1924; Καὶ ἐνῶ ἡ παράταξις αὐτὴ καταλαμβάνεται ἀπὸ ἱερὰν ἀγανάκτησιν καὶ διαρρηγνύει τὰ ἱμάτιά της εἰς τὸ ἄκουσμα τῆς λέξεως δικτατορία, δικτατορίαν τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς κατακρίνομεν, ἀλλὰ ἡ ὁποία ὡδήγησε ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν δόξαν καὶ τὴν νίκην, διατὶ δὲν καταλαμβάνεται ἀπὸ ἱερὰν ἀγανάκτησιν διὰ τὴν δικτατορίαν τοῦ Παγκάλου, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸν παγκόσμιον περίγελον, μὲ τὰ διάφορα «Θόδωρος κερνᾷ καὶ Θόδωρος πίνει». Καὶ λησμονεῖ ὅτι κατὰ τὴν διάρκειαν ὅλων αὐτῶν τῶν ἐτῶν, ἡ Ἑλλὰς ἐσπαράσσετο ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς κινηματίας; Καὶ ἐλησμόνησε τὸ κίνημα τοῦ 1933 τοῦ ὑπερδημοκράτου ἀρχηγοῦ, ὁ ὁποῖος ἐν ὀνόματι τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Λαοῦ, διότι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐκλογῶν ἦτο ἐναντίον του, ἐκήρυξε τὴν ἐπανάστασιν, καὶ ἐλησμόνησε τὸ κίνημα τοῦ 1935, κατὰ τὸ ὁποῖον ὡδήγησε τὸν Λαὸν ἐνόπλως νὰ κτυπήσῃ τοὺς λοιποὺς ἀδελφούς του; Κύριοι, ὁ Λαὸς τῆς Θράκης ἀνανήψας, εἶναι ἕτοιμος καὶ ἀναμένει μετὰ χαρᾶς τὴν προκήρυξιν τοῦ Δημοψηφίσματος, διὰ νὰ ἴδῃ μεταξὺ αὐτοῦ τὸν λαοφιλῆ στρατιώτην Βασιλέα του, διότι αὐτὸς ἀποτελεῖ τὸ σύμβολόν του, τὸ σύμβολον τῆς ἰδέας καὶ ὑπόσχεται τὴν εὐημερίαν καὶ προκοπὴν τοῦ Ἔθνους.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλος τις νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως;

§283ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι!

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις. Αὔριον Παρασκευήν, εἰς τὰς 5 καὶ 30′ μ. μ., θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, θὰ ἀπαντήσουν μόνον οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, εἶτα δὲ θὰ ἐπακολουθήσῃ ψηφοφορία.

§285ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ὡς διωρθώθησαν).

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν σήμερον καὶ ὥραν 5. 30′ μ. μ. (Ὥρα 2.30′ πρωϊνὴ)