1946.05.20

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

Δευτέρα 20 Μαΐου 1946

Προεδρία κ. Ι. Γ. ΘΕΟΤΟΚΗ

(Ὥρα 5.45′ μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης Συνεδριάσεως.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῶν Πρακτικῶν, διότι δὲν ἔχουν διανεμηθῆ ἀκόμη.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὰ ἀναγνώσωμεν καὶ θὰ τὰ ἐπικυρώσωμεν εἰς τὸ τέλος τῆς Συνεδριάσεως. Παρακαλῶ νὰ προσέλθουν οἱ μὴ ὁρκισθέντες κ. κ. βουλευταί, ἵνα δώσουν τὸν νενομισμένον ὅρκον. Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Ροδόπης κ. Ε. Μαρινάκης ὅστις δίδει τὸν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος τεταγμένον ὅρκον, ἔχοντα οὕτω: «Ὀμνύω εἰς τὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας καὶ Ὁμοουσίου καὶ Ἀδιαιρέτου Τριάδος νὰ φυλάττω πίστιν εἰς τὴν Πατρίδα καὶ εἰς τὸν Συνταγματικὸν Βασιλέα, ὑπακοὴν εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς Νόμους τοῦ Κράτους καὶ νὰ ἐκπληρώσω εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά μου».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Χειμαρρειωτῶν «Τὰ Ἀκροκεραύνεια» ἑδρευούσης ἐν Νέᾳ Ὑόρκῃ. «Κύριον Ἰωάννην Θεοτόκην, Πρόεδρον Βουλῆς Ἑλλήνων Ἀθήνας Κύριε Πρόεδρε, Ἡ ἐμπνευσμένη ἀγόρευσις ὑμῶν καὶ ἡ ὁμόφωνος ἀποδοχὴ τῆς ὑμετέρας ἐθνικῆς προτάσεως ἐξ ὅλων τῶν παρατάξεων τοῦ λαοπροβλήτου Νομοθετικοῦ Σώματος, συνεκίνησε βαθύτατα τὸν Πανηπειρωτικὸν κόσμον τῆς Ἀμερικανικῆς Συμπολιτείας καὶ ἀνεπτέρωσε τὰς ἐθνικὰς αὐτοῦ ἐλπίδας ἐπὶ τὴν ὁριστικὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ καταπιεζομένου ὑπὸ τῶν Ἀλβανῶν ἡρωϊκοῦ Βορειοηπειρωτικοῦ Λαοῦ. Δεχθῆτε, παρακαλοῦμεν, καὶ διερμηνεύσατε πρὸς τοὺς τετιμημένους ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τὴν βαθυτάτην ἡμῶν εὐγνωμοσύνην, ὡς καὶ τὴν διαβεβαίωσιν ἡμῶν, ὅτι θὰ συνεχίσωμεν τὸν σθεναρὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα μέχρι τέλους, ἀποφασισμένοι νὰ ἑνωθῶμεν μετὰ τῆς ἐνδόξου Μητρὸς Πατρίδος ἢ νὰ ἀποθάνωμεν, ὡς ἐγεννήθημεν, Ἕλληνες. Κωνσταντῖνος Σ. Δήμας Δικηγόρος, Κεντρικὸς Πρόεδρος Ἐθνικῆς Ἑνώσεως Χειμαρρειωτῶν «Τὰ Ἀκροκεραύνεια» Ἀρ. 199 τῆς 17ης ὁδοῦ Νέας Ὑόρκης» Ἐπίσης ἀνακοινοῦνται εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Χρυσουπόλεως, Καρυᾶς, Ἐρατείνου, Ἁγιάσματος κλπ. Ἀνατολ. Μακεδονίας παρακαλοῦν, ὅπως διαταχθῇ ἔναρξις ἔργων ποταμοῦ Νέστου πρὸς πρόληψιν καταστρεπτικῶν πλημμυρῶν του. Οἱ πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Χρυσουπόλεως, Καρυᾶς, Ἐρατεινοῦ, Κεραμωτῆς κλπ. ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν Γυμνασίου ἐν Χρυσουπόλει. Οἱ καπνεργάται Καβάλλας αἰτοῦνται χορήγησιν ἐπιδομάτων ἀνεργίας καὶ ἐξασφάλισιν πόρων Τ.Α.Κ. Οἱ Γεωργικοὶ Συνεταιρισμοὶ Μεσσήνης, διαμαρτύρονται διὰ κατάργησιν ἐκπτώσεων γεωργικῶν φαρμάκων καὶ παρακαλοῦν, ὅπως μὴ ἰσχύσῃ ἡ κατάργησις αὐτή. Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις οἰκογενειῶν ἐκτελεσθέντων Πατριωτῶν περιόδου 1941–44, δι’ ὑπομνήματός της ζητεῖ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπὶ κατοχῆς ἐκτελεσθέντων ὑπαλλήλων. Ἐπιτροπὴ πρωτοετῶν φοιτητῶν Θεσσαλονίκης, ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 29|4|46 «περὶ προσθήκης ἑνὸς Πανεπιστημιακοῦ εἰσέτι ἔτους». Ἡ Ἀγροτικὴ Μεταβατικὴ Οἰκοκυρικὴ Σχολὴ Ἀρδέας ζητεῖ τὸν διορισμὸν εἰδικῆς Διευθυντρίας. Ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις Θυμάτων Σφαγιασθέντων ὑπὸ τοῦ ΕΑΜ–ΕΛΑΣ Κεντρικῆς καὶ Δυτικῆς Μακεδονίας ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τοῦ Νόμου περὶ ἀποσυμφορήσεως, τὴν τιμωρίαν τῶν ἐγκληματιῶν, τὴν συνταξιοδότησιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν θυμάτων κλπ. Ἡ Ἕνωσις βαμβακοπαραγωγῶν Μακεδονίας παραπονεῖται δι’ ἄρνησιν νηματουργείων Θεσσαλονίκης καὶ Βερροίας, πρὸς βιομηχανοποίησιν προϊόντων. Ἡ Ἐθνικὴ Ἕνωσις Φυματικῶν Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται δι’ ἄδικον μέτρον πληρωμῆς τροφίμων ἐπικουρικῆς μερίδος. Ἐπιτροπὴ Ἐθνικοφρόνων Αὐτοκινητιστῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν ἀναστολὴν ἐφαρμογῆς τοῦ 1086 νόμου μέχρι κυρώσεώς του ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω εἰς τοὺς κ.κ. βουλευτάς, ὅπως μὴ προβαίνωσιν εἰς διακοπὴν τῶν ρητόρων, ἀλλὰ νὰ ζητοῦν τὸν λόγον ἐὰν ἐπιθυμοῦν νὰ ὁμιλήσουν, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐφαρμόσω πλήρως τὸν Κανονισμόν. Σήμερον εἶναι ἡ ἐπέτειος τῆς μάχης τῆς Κρήτης καὶ θὰ ὁμιλήσῃ ὁ βουλευτὴς Χανίων κ. Γ. Σαρρῆς, τὸν ὁποῖον καὶ παρακαλῶ ὅπως προσέλθῃ εἰς τὸ βῆμα.

§6Γ. ΣΑΡΡΗΣ. Εἰς τὴν πρώτην Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς Ἑλληνικῆς ἐλευθερίας, ὑπενθυμίζω ὅτι ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶναι ἡ ἐπέτειος κατὰ τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ἡ μάχη τῆς Κρήτης ἐναντίον τῶν Γερμανῶν ἐπιδρομέων. Διὰ τὴν μάχην αὐτὴν οἱ ἴδιοι οἱ Γερμανοὶ διελάλησαν ὅτι ἦτο ἡ μεγαλυτέρα μάχη τὴν ὁποίαν διεξήγαγον κατὰ τὴν κάθοδόν των.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ζήτω ἡ Κρήτη. (Χειροκροτήματα).

§8Γ. ΣΑΡΡΗΣ. Καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ δι’ ἐκείνους εἶχε τοῦτο τὸ ἰδιάζον· ὅτι ἐνῷ ὁ γερμανικὸς χείμαρρος κατέκλυζε τὴν Εὐρώπην συνήντησε πολλοὺς στρατούς, ἀλλὰ λαὸν ὄρθιον δὲν συνήντησε κανένα, διότι πάντες ὑπέκυπτον εἰς τὴν ἐμφάνισίν του. Μόνον εἰς τὴν Κρήτην (χειροκροτήματα), ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸν τελευταῖον προμαχῶνα τῆς Ἑλληνικῆς ἰδέας, ἕνας Λαὸς μικρός, τελείως ἄοπλος, κυριολεκτικῶς ὡς Δαυΐδ μὲ τὴν σφενδόνην του, ὕψωσε τὸ μικρόν του ἀνάστημα ἀπέναντι τοῦ σιδηροφράκτου γίγαντος. Πολλαὶ ἦσαν αἱ χιλιάδες τῶν ἀλεξιπτωτιστῶν, αἱ ὁποῖαι ηὐλάκωσαν τὸ ἔδαφος τῆς Κρήτης καὶ ἐπλήρωσεν ἡ Κρήτη εἰς τὸ πολλαπλάσιον τὰ ἀντίποινα τῆς γερμανικῆς θηριωδίας, ἀλλὰ ἡ θυσία δὲν τὴν συνεκίνησε, τὴν ἐνέπνεεν ἡ συναίσθησις, ὅτι μὲ τὸ αἷμα της ὕψωνε τὴν Ἑλληνικὴν ἰδέαν καὶ τὴν Ἑλληνικὴν τιμήν. Εἰς τοὺς μάρτυρας καὶ ἥρωας, οἱ ὁποῖοι ἔχυσαν τὸ αἷμα των κατὰ τὴν μάχην ἐκείνην καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπέθανον κατόπιν εἰς ἀντίποινα τῆς γερμανικῆς θηριωδίας, προτείνω εἰς τὴν πρώτην Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ἡ ὁποία ἔτυχε νὰ συνεδριάζῃ κατὰ τὴν ἐπέτειον τοῦ θανάτου των, νὰ εὐχηθῶμεν νὰ ἔχουν γαίαν ἐλαφρὰν καὶ μνήμην αἰωνίαν. (Χειροκροτήματα).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

Ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων ἔχει τὸν λόγον.

§10Σ. ΓΟΝΑΤΑΣ. Δὲν προετιθέμην, κ. βουλευταί, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ὅσον οἱ μετέχοντες τῆς Κυβερνήσεως ἦτο φυσικὸν νὰ συμφωνοῦμεν εἰς τὴν γενομένην διατύπωσιν αὐτῶν. Αἱ ἐπικρίσεις ὅμως αἱ γενόμεναι ἐπὶ τῶν δηλώσεων αὐτῶν παρὰ τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπιβάλλουν ὅπως ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη ἡμῶν, ὡς αὐτοτελοῦς κόμματος συμπράττοντος μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῶν ἀπαντήσεών μας δὲ ἐλπίζω νὰ φανῇ ὅτι ἡ ὅλη πολιτική μας ὑπῆρξε σύμφωνος ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ κόμματος πρὸς τὰς διατυπουμένας κυβερνητικὰς δηλώσεις. Θὰ προσπαθήσω νὰ εἶμαι σύντομος, διότι νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀρχίσῃ τὸ ταχύτερον τὰ ἔργα της τερματίζουσα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἡ ἐπίκρισις ἐπὶ τῶν μεθόδων τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν διαφόρων ἐσωτερικῶν προβλημάτων, περιωρίσθη εἰς τὸ ὅτι αἱ μέθοδοι καὶ οἱ τρόποι εἰς τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις ἦσαν γενικοῦ χαρακτῆρος καὶ δὲν προέβλεπον τὴν λύσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐδίδετο εἰς ἓν ἕκαστον τῶν θεμάτων τὰ ὁποῖα προεβλέπαμεν, εἴτε πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν ἀνατραπέντων κατὰ τὴν δεκαετῆ αὐτὴν ἀνώμαλον περίοδον τοῦ τόπου μας, εἴτε ἐπὶ τῶν ζητημάτων ἐκείνων εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν της καὶ νομίζω ὅτι πάντοτε, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῶν κυβερνήσεων, αὐτὸν τὸν τύπον καὶ χαρακτῆρα εἶχον, τῆς γενικότητος, σπανιώτατα δὲ μόνον εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς καὶ ἐφ’ ὅσον τὴν κοινὴν γνώμην ἀπησχόλη ἓν ἢ δύο θέματα, ἐπ’ αὐτῶν καὶ μόνον αἱ Κυβερνήσεις ἀνήγγελλον τὴν γραμμὴν ἣν θὰ ἠκολούθουν. Σήμερον ὅμως ὁπότε τὰ πάντα ἔχουν ἀνατραπῆ καὶ ἐφ’ ὅλων τῶν θεμάτων πρόκειται νὰ γίνουν ἀναμορφώσεις, αὗται θὰ ἔδει νὰ ἦσαν μακρόταται, ἐνῷ αὗται θὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὰς εἰσηγήσεις ἐπὶ νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἔλθουν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπικρίναντες δὲν ἔκαμαν τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ νὰ ἀναπτύξουν τὰ ἴδιά των προγράμματα, περιορισθέντες ὅμως καὶ οὗτοι εἰς γενικότητα καὶ μὴ ὑποδείξαντες λύσεις. Αἱ ἐπικρίσεις ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε εἷς ἐκ τῶν κυρίων ἀρχηγῶν νὰ ἀναφέρῃ, ὅτι εἰς τὰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο σχετικῶς μὲ τὴν ἀνοικοδόμησιν ἡ Κυβέρνησις εἶπεν ὅτι θὰ χρησιμοποιήσῃ μίαν ἐκ τῶν μεγάλων Τραπεζῶν ὡς διαχειρίστριαν τῶν ὑλικῶν καὶ τῶν χρημάτων, χωρὶς νὰ ἀναφέρηται εἰς τὰς δηλώσεις καὶ τὸ ὄνομα τῆς Τραπέζης. Ἐπειδὴ τὸ θέμα εἶναι τῆς ἰδιαιτέρας μου ἁρμοδιότητος, παρέχω τὴν πληροφορίαν ὅτι διεξάγονται εἰσέτι διαπραγματεύσεις, αἵτινες δὲν κατέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα. Εὐτυχῶς εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων ὄχι μόνον δὲν ἠκούσθη καμμία ἐπίκρισις, ἀλλ’ ἀντιστρόφως ὑπῆρξε ταυτότης ἀντιλήψεων. Ἴση κατὰ τὸ δυνατὸν φιλία μεθ’ ὅλων τῶν κατὰ τὸν λήξαντα πόλεμον μεγάλων Συμμάχων μας, προστιθεμένης καὶ τῆς Γαλλίας, μετὰ τῆς ὁποίας ἄρρηκτοι καὶ φιλικοὶ καὶ ἐγκάρδιοι ὑπῆρξαν πάντοτε οἱ δεσμοί μας. Ἐπίσης ἕτερον κεφάλαιον τῶν δηλώσεων, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη σύμφωνος ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἦτο τὸ ζήτημα τῶν διεκδικήσεών μας τῶν ἐθνικῶν. Καὶ αὐτὸ εἶνε λίαν παρήγορον, διότι παρουσιάζει τὸ Ἔθνος ἡνωμένον καὶ διὰ τῆς ἑνώσεως εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι θὰ κατορθώσῃ νὰ πραγματοποιήσῃ ὅλας τὰς δικαίας ἀξιώσεις του. Ἄλλως τε αἱ διεκδικήσεις μας εἶνε τόσον λογικαί, τόσον δίκαιαι, τόσον μετριόφρονες καὶ μετριοπαθεῖς ἀπέναντι τῶν θυσιῶν τοῦ Ἔθνους καὶ ἀπέναντι τῆς συμβολῆς, τὴν ὁποίαν προσέφερεν τοῦτο εἰς τὴν συμμαχικὴν νίκην, ὥστε θὰ ἦτο παραγνώρισις τῆς στοιχειωδεστέρας διεθνοῦς δικαιοσύνης ἡ μὴ πλήρης ἱκανοποίησις τῶν διεκδικήσεών μας, εἰς τὰς ὁποίας πλὴν τῶν ἐδαφικῶν περιλαμβάνονται καὶ αἱ οἰκονομικαί. Καὶ ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἀντικείμενον τῶν μεγαλυτέρων ἐπικρίσεων. Εἶνε τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ εἶνε εὐτύχημα, ὅτι ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος, ὁ ἐν τῇ Βουλῇ, ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην τῆς διενεργείας Δημοψηφίσματος, καὶ εἶνε εὐτύχημα, ὅτι ὅλαι αἱ μερίδες ἔχουν δηλώσει ὅτι θὰ σεβασθοῦν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Δημοψηφίσματος καὶ ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι θὰ πολιτεύωνται νομιμοφρόνως ἐντὸς τῆς καταστάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ δημιουργήσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἂν ἀκούωνται διαφωνίαι τινές, αἱ διαφωνίαι αὗται ἔγκεινται εἰς τὸν χρόνον τῆς διενεργείας καὶ εἰς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα τοῦ Δημοψηφίσματος. Ὅσον ἀφορᾷ τέλος, ὅτι τὸ Δημοψήφισμα πρέπει νὰ διενεργηθῇ κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀδιάβλητον, καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι εἴμεθα ἀπολύτως ὅλοι σύμφωνοι. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τίθεται ἢ θὰ τεθῇ τὸ ἐρώτημα τοῦ Δημοψηφίσματος νομίζω, ὅτι καὶ πάλιν δὲν θὰ ἦτο κατάλληλος ἡ στιγμὴ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ Βουλὴ εἰς μακρὰν συζήτησιν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον μετ’ ὀλίγον θὰ ἔλθῃ ὡς ψήφισμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ σχέδιον τὸ κυβερνητικόν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχῃ ὅλον τὸν χρόνον καὶ τὴν ἄνεσιν ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ εἰς ὅλας του τὰς λεπτομερείας. Ἀλλ’ εἶνε καὶ ὀλίγον σκιαμαχία, εἶνε ὀλίγον βυζαντινολογία νὰ ἀσχολούμεθα ἐπὶ τόσον μακρὸν χρόνον δι’ ἕνα θέμα, τοῦ ὁποίου τὸ οὐσιαστικὸν ἀποτέλεσμα θὰ εἶνε τὸ αὐτὸ οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶνε ἡ διατύπωσις τοῦ ἐρωτήματος. (χειροκροτήματα). Νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸν νοῦν κανενός, ὅτι ἐὰν τὸ Δημοψήφισμα ἀποβῇ ὑπὲρ τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, ἐν ταὐτῷ ψηφίζεται καὶ ἡ βασιλευομένη Δημοκρατία. Ὅπως καὶ ἀντιθέτως δὲν δύναται εἰς κανενὸς τὴν ἐντύπωσιν νὰ μείνῃ, ἂν τὸ ἀποτέλεσμα εἶνε τὸ ἀντίθετον, ὅτι ψηφίζεται ἡ ἀβασίλευτος Δημοκρατία. Διότι δὲν σκέπτεται κανεὶς ὅτι, ἐφ’ ὅσον θὰ ἐκδηλωθῇ ἡ θέλησις τῆς πλειοψηφίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι θὰ θελήσῃ κανεὶς νὰ ἀντιταχθῇ πρὸς αὐτὴν καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν κυρίαρχον Λαὸν δεύτερον ἢ τρίτον ἐρώτημα διὰ νέου Δημοψηφίσματος. Ἀπομένει λοιπὸν μόνον ὁ χρόνος τοῦ Δημοψηφίσματος, ὁ ὁποῖος προκαλεῖ τὴν μεγαλυτέραν συζήτησιν. Τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τοῦ Δημοψηφίσματος ἐδημιουργήθη κατὰ πρῶτον ἐκ τῆς συσκέψεως τῆς 20ῆς Νοεμβρίου 1945 τὴν γενομένην ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ Μακαριωτάτου, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν παρέστησαν — θὰ εἴπω γνωστὰ πράγματα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶνε σκόπιμον νὰ λεχθῶσι διὰ νὰ ὑπάρξουν ἀναγεγραμμένα εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς — οἱ τέως πρωθυπουργοὶ — καὶ θὰ τοὺς ἀναφέρω κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος πρωθυπουργίας διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ οἱαδήποτε ἄλλη σειρά, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τοὺς ἀνέφερον — οἱ Γονατᾶς, Καφαντάρης, Σοφούλης, Τσουδερός, Βενιζέλος, Παπανδρέου, Πλαστήρας, Βούλγαρης, Κανελλόπουλος καὶ ἡ διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἀπὸ τοὺς κ.κ. Τσαλδάρην, Θεοτόκην, Μαυρομιχάλην καὶ Στεφανόπουλον. Ἐκεῖ ἐτέθη τὸ ζήτημα—θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε—νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, τῶν ὁποίων ἴσως δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ κάμω χρῆσιν ὅτι, τὸ συμφέρον τοῦ τόπου ἀπῄτει ὅπως αἱ ἐκλογαὶ διενεργηθοῦν ἐντὸς τοῦ Μαρτίου τοῦ 1946, τὸ δὲ Δημοψήφισμα κατὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948. Μεταξὺ τῶν μετεχόντων εἰς τὴν σύσκεψιν ἦσαν καὶ τὰ κόμματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχον ταχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀπόψεως ὅτι θὰ ἔδει νὰ προηγηθῇ τὸ Δημοψήφισμα τῶν ἐκλογῶν καὶ αὐτὰ ἐν τούτοις τὰ κόμματα ἀπεδέχθησαν τοῦτο καὶ ὑπεχώρησαν εἰς τὴν παρουσιαζομένην ὡς ἀνάγκην νὰ προηγηθοῦν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Δημοψηφίσματος. Ὡς πρὸς τὸν χρόνον ὅμως τῆς ἐνεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος ὅλοι μὲν οἱ ἄλλοι ἀπεδέχθησαν ἀνεπιφυλάκτως τὴν χρονολογίαν τῆς ἐνεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος κατὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948 καὶ μόνον τὸ Λαϊκὸν Κόμμα κατέθεσεν ἔγγραφον δήλωσιν, διὰ τῆς ὁποίας δὲν ἀπεδέχετο τὴν δέσμευσιν αὐτὴν (χειροκροτήματα) καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, οὔτε ἐπιτρεπτὸν νὰ δεσμευθῶμεν διὰ μίαν τόσον μακρὰν χρονικὴν περίοδον (χειροκροτήματα), τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβλεφθοῦν αἱ ἐξελίξεις τόσον τῶν ἐσωτερικῶν, ὅσον καὶ τῶν ἐξωτερικῶν γεγονότων. Μόνον ἔπρεπε νὰ δεχθῶμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ προήρχετο ἐκ τῶν ἐκλογῶν θὰ ἠδύνατο ἐν συνεννοήσει καὶ συμφώνῳ γνώμῃ τῶν Συμμάχων νὰ προσδιορίσῃ τὴν διενέργειαν τοῦ Δημοψηφίσματος εἰς χρόνον ὅσον οἷον τε ἐγγύτερον καὶ κατάλληλον διὰ τὰ ἐθνικά μας συμφέροντα (χειροκροτήματα). Καὶ τότε ἐσχηματίσθη Κυβέρνησις, ἡ ἀποκλεισθεῖσα Κυβέρνησις τοῦ Κέντρου, ἐκ τῶν προσώπων τῶν ἀποδεχθέντων ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἐνέργειαν τοῦ Δημοψηφίσματος διὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948. Καὶ ἐὰν ἐκ τῶν ἐκλογῶν προήρχετο νικήτρια ἡ κυβερνητικὴ αὐτὴ παράταξις, τότε δικαίως θὰ ἐπέμενε νὰ ἐφαρμόσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀποδεχθῆ, ἀλλ’ ἡ λαϊκὴ πλειοψηφία ἔδωσε τὴν νίκην εἰς τὰ Κόμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον ταχθῆ προεκλογικῶς ὑπὲρ τῆς ταχυτέρας διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος. Αὐτὰ λοιπὸν ἐσχημάτισαν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ ἑπομένως φυσικὸν ἦτο, σύμφωνα μὲ τὰς ἐπαγγελίας ποὺ ἔδωσαν εἰς τὸν Λαὸν καὶ τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον παρ’ αὐτοῦ, νὰ ἐπιζητήσουν ὅπως προσδιορισθῇ εἰς χρόνον συντομώτερον ἀπὸ ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον οἱ ἄλλοι εἶχον ἀποδεχθῆ καὶ κατόπιν συμφώνου γνώμης μετὰ τῶν Συμμάχων ὁ χρόνος τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προέβαινεν αὐτοβούλως εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ χρόνου τοῦ Δημοψηφίσματος, θὰ ἦτο δικαία οἱαδήποτε ἐπίκρισις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων δὲν θὰ μετεῖχεν εἰς τοιαύτην Κυβέρνησιν. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις μὴ θέλουσα νὰ ἀναμιγνύεται εἰς τὰ ἐσωτερικά μας πράγματα μόνον εἰσηγήσεις ἀπὸ Ἑλληνικῆς πλευρᾶς προερχομένας ἀποδέχεται· καὶ ἂν ἐνθυμῆσθε καὶ τότε ὁ κ. Μπέβιν ἐδήλωσεν ὅτι, ὁ προσδιορισμὸς τοῦ Δημοψηφίσματος διὰ τὴν ἄνοιξιν τοῦ 1948 ἐγένετο κατόπιν εἰσηγήσεως Ἑλληνικῆς καὶ σήμερον ὁ ἕτερος ἐπίσης ἐπίσημος ἐκπρόσωπος τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως κ. Μάκ Νήλ, ἐδήλωσεν ὅτι, καὶ τώρα ἀπεδέχθησαν τὴν συντόμευσιν τοῦ χρόνου τοῦ Δημοψηφίσματος διὰ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον, τῇ εἰσηγήσει τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Δὲν βλέπω διατὶ μερικοὶ ἐκ τῶν ἀντιλεξάντων ἀποδίδουν περισσοτέραν σημασίαν καὶ περισσοτέραν βαρύτητα εἰς τὰς πρώτας δηλώσεις, καὶ μικροτέραν εἰς τὰς δευτέρας, (χειροκροτήματα) ἐνῷ ἀπὸ τὰ αὐτὰ ἐπίσημα στόματα καὶ μὲ τὴν αὐτὴν ἐπισημότητα ἐγένοντο καὶ αἱ δύο διαπιστώσεις. Κύριοι βουλευταί, ἄνευ οὐδενὸς δισταγμοῦ συντελέσατε διὰ τῆς ψήφου σας, ὥστε νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἐνέργεια τοῦ Δημοψηφίσματος καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι οὕτω θεραπεύετε μίαν πυορροοῦσαν πληγὴν εἰς τὸ σῶμα τῆς ταλαιπωρημένης Πατρίδος μας, ἡ ὁποία ἀπαλλασσομένη τοῦ καρκινώματος αὐτοῦ θὰ ἠμπορέσῃ νὰ βαδίσῃ ἀπερίσπαστος εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑψηλῶν πεπρωμένων της. (Χειροκροτήματα).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαρβέρης ἔχει τὸν λόγον.

§12Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου τοῦ λόγου περὶ τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων εἶναι ἀπείρως εὐχάριστον, διότι ὅλα τὰ Κόμματα εὑρέθησαν ἀπολύτως σύμφωνα διὰ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις ἢ μᾶλλον διὰ τὸ σύνολον τῶν ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ ἀγνοεῖ τὰς διατυπωθείσας ἀξιώσεις μας ἀπὸ τὰς κυβερνήσεις τοῦ Καΐρου κατὰ τὴν περίοδον τοῦ 1941 καὶ 1944 ἀλλ’ αὐτὸ τὸ γεγονὸς βεβαίως δὲν ἐμποδίζει παντελῶς τοῦ νὰ ἔχωμεν συγκεκριμένας ἀπόψεις, περὶ τῶν ἐθνικῶν μας δικαίων ἀσχέτως, τοῦ ἐὰν κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν δυνάμεθα νὰ τὰς διατυπώσωμεν ἀκόμη κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ εἶναι πασιφανῶς αἱ ἀξιώσεις μας διατυπωμέναι διὰ ὁλόκληρον τὴν σειρὰν τῶν Βορείων μας συνόρων. Φαντάζομαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν αἱ διεκδικήσεις μας νὰ περιορίζωνται εἰς τὴν Βόρειον Ἤπειρον καὶ τὴν διαρρύθμισιν τῶν συνόρων μας πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, διότι ὁπουδήποτε καὶ ἄν εἶναι ὀχυρωμένη ἡ γραμμή μας πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, οἱανδήποτε ἐπέκτασιν καὶ ἄν λάβῃ ἡ ἀσφάλεια τοῦ Κράτους μας δὲν θὰ εἶναι πλήρης πρὸς τὴν πλευρὰν ἐκείνην δεδομένου ὅτι εἰς διάστημα 30 ἐτῶν δὶς ὁ ἐχθρὸς ἀπὸ τὸ αὐτὸ μέρος εἰσέβαλεν εἰς τὸ ἔδαφός μας... Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ ληφθοῦν καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ ἀπόψεις ὑπ’ ὄψιν, αἱ ὁποῖαι θὰ κατοχυρώσουν τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους μας, κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν: Τώρα πλέον εἴμεθα ἀσφαλεῖς ἀπὸ τὰ Βόρεια σύνορά μας. Πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ὅμως ἀσχέτως τοῦ ὅτι τώρα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ διατυπώσωμεν τὰς ἀξιώσεις αὐτάς, μετὰ μάλιστα τὴν ἀποτυχίαν τῆς διασκέψεως τῶν Παρισίων τὴν πρόσφατον, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀπείρως ζωτικὰ καὶ πρέπει νὰ τὰ γνωρίζωμεν κατὰ τρόπον θετικόν. Πρὸς τὴν Τουρκίαν δὲν ὑπάρχει πλέον καμμιὰ ἀξίωσις Ἑλληνικὴ ἡ ὁποία νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς φέρῃ εἰς σύγκρουσιν. Θὰ γεννηθοῦν ἀσφαλῶς πολλὰ ζητήματα μεταξὺ τῶν δύο λαῶν, ἀλλ’ ὅλα θὰ λυθῶσι κατὰ τρόπον συμφέροντα καὶ συμβιβαστικόν, οὕτως ὥστε ἡ εἰρήνη καὶ ἡ ὁμόνοια καὶ ἡ φιλικὴ διατήρησις τῶν σχέσεών μας νὰ εἶναι ἀρίστη καὶ νὰ ἐξελιχθῇ μάλιστα ἐπὶ τὰ βελτίω ὅσον προχωρεῖ ὁ καιρός. Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ μᾶς διαφεύγῃ ἓν γεγονός, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον. Κατὰ τὸ 1915 ὅταν ὁ Γερμανὸς Πρεσβευτὴς ὑπέβαλεν εἰς τὸν τότε Πρωθυπουργὸν ἀείμνηστον Βενιζέλον τὴν πρότασιν νὰ δεχθῶμεν νὰ καταλάβωμεν ἓν τμῆμα τῆς Σερβικῆς Μακεδονίας, ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν, ὅτι θὰ τηρήσωμεν ἁπλῆν οὐδετερότητα ὁ Πρωθυπουργὸς ἐκεῖνος ἀπήντησεν εἰς τὸν Πρέσβυν: Κύριε Πρεσβευτά, εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι πολὺ μικρὸν Κράτος διὰ νὰ διαπράξῃ μίαν τοιαύτην τεραστίαν ἀτιμίαν. Καὶ ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς αὐτὴν τὴν γραμμὴν ἐτήρησεν, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις ἡ Σερβικὴ τὸ 1941 νομιμώτατα καὶ πλήρως ἐκπροσωποῦσα τὴν Σερβικὴν ἄποψιν παρὰ τὰς συμμαχίας τὰς ὁποίας εἴχομεν, παρὰ τὰ σύμφωνα τὰ Βαλκανικά, παρὰ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀπέναντί μας, ἔρχεται τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1941 καὶ συνάπτει συμμαχίαν, συνάπτει συμφωνίαν προσχωροῦσα εἰς τὸν ἄξονα μετὰ τῆς Γερμανίας καὶ ὡς ἀντάλλαγμα τῆς τοιαύτης συμφωνίας, ποδοπατοῦσα καὶ τὰ σύμφωνα καὶ τὰς φιλίας ποὺ εἶχε μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τοὺς δεσμοὺς λαμβάνει τὴν Ἑλληνικὴν Θεσσαλονίκην!! Αὐτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι ἓν πολὺ σπουδαῖον διὰ τὴν διατύπωσιν ἐν καιρῷ τῶν ἀξιώσεών μας κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ν’ ἀσφαλίζεται ἀπολύτως ἡ γραμμὴ τοῦ Κράτους μας καὶ ἡ ἡσυχία τοῦ τόπου. (χειροκροτήματα). Δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ συζητηθοῦν αἱ ἐθνικαί μας διεκδικήσεις ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ παρακαλέσωμεν εἶναι τοῦτο: Ἡ Κυβέρνησις παρακολουθοῦσα ἐγγύτατα τὰ ἐθνικά μας ζητήματα καὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν θὰ καλέσῃ ἐν καιρῷ ὄχι τὴν Συνταγματικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν ἰδικήν μου τὴν ἀντίληψιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται πλέον μὲ τοὺς Σοφιανοπούλους καὶ τοὺς τέτοιους ἄλλους. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ νὰ καλέσῃ τὴν Ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν πρὸς τὴν ὁποίαν νὰ ἀνακοινώσῃ τὰς σκέψεις της καὶ τότε ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία θὰ λάβῃ τὰς προσωπικὰς ἀποφάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι σύμφωνοι καὶ πρὸς τὰ ἱστορικὰ δεδομένα τῆς φυλῆς μας καὶ πρὸς τὰς θυσίας τὰς ὁποίας ὑπέστημεν καὶ πρὸς ὅλα ἐν γένει τὰ Ἑλληνικὰ ζητήματα καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ διὰ τὸ μέλλον τοῦ Κράτους μας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐν καιρῷ θὰ κρίνωμεν πρωτοστατούσης πάντοτε τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία φέρει ἀπόλυτα καὶ τὴν εὐθύνην τῆς παρακολουθήσεως τῶν ζητημάτων. Ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα. Τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος νομίζω ὅτι ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐρωτήσωμεν ἕνα χωρικὸν τοῦ Γιδᾶ περὶ τοῦ τί ἐννοεῖ ὅτι θὰ κάμωμεν, Δημοψήφισμα περὶ Βασιλέως ἢ Βασιλευομένης Δημοκρατίας, περὶ Δημοκρατίας ἢ Λαοκρατίας; Ἀσφαλέστατα θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς ἀπαντήσῃ ὅτι ὅλα αὐτὰ ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ σημαίνουν τὴν Βασιλείαν τοῦ Γεωργίου τοῦ Βʹ. (χειροκροτήματα) καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ σημαίνουν τὴν ἐπικράτησιν τῆς Λαοκρατίας, εἴτε τὸ θέλομεν εἴτε δὲν τὸ θέλομεν. (χειροκροτήματα). Νομίζω ὅτι εἶναι κόπος χαμένος νὰ συζητῶμεν περὶ τῆς διατυπώσεως τοῦ Δημοψηφίσματος, ὅπως ἐπίσης δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ζητῶμεν τὴν παράτασιν τοῦ χρόνου τῆς διεξαγωγῆς του ὅταν ὅλοι γνωρίζωμεν, καὶ τὸ γνωρίζομεν πολὺ καλά, ὅτι, ἐν ἐκκρεμότητι τοῦ πολιτειακοῦ, οὔτε ἡσυχία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν τόπον, οὔτε γαλήνη, οὔτε τάξις οὔτε πολιτικὴ ὁμαλότης. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν αὐτὰ τὰ δεδομένα, ὅλοι ἔχομεν συμφέρον, ἔχομεν συμφέρον ὕψιστον νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος, νὰ ὁλοκληρώσωμεν τὸ πολίτευμά μας καὶ οὕτω θὰ δυνηθῶμεν νὰ εἰσέλθωμεν ἀκωλύτως πλέον εἰς τὴν κρατικὴν ἀναδημιουργίαν, ἡ ὁποία καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὴ νὰ μᾶς δώσῃ καλυτέρας ἡμέρας δι’ εὐζωΐαν τοῦ Λαοῦ μας. (χειροκροτήματα). Ὅλα τὰ ἄλλα ἀποτελοῦν παρέλκυσιν καὶ διαιώνισιν τῆς καταστάσεως ἡ ὁποία παρουσιάζεται ἀνωμαλωτέρα ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων διετύπωσε τὸ παράπονον ἢ τὴν ἀντίρρησιν ὅτι πολὺς κόσμος, πολὺς Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐψήφισε πρὸς τὴν παράταξιν τοῦ Κόμματος τῶν Λαϊκῶν καὶ τῶν ἄλλων συνεργαζομένων μετ’ αὐτοῦ ἐθνικῶν κομμάτων χάριν τοῦ Βασιλέως. Κύριοι, θὰ εἶναι πλάνη ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὸ ἀρνηθῶμεν αὐτό. (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ποῖος πταίει, διότι ἐζητήθη ἡ πρόταξις τῶν ἐκλογῶν καὶ ὄχι τοῦ Δημοψηφίσματος, ὅπως εἶχεν ἀποφασισθῇ εἰς τὴν περίφημον συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας; Ποῖος πταίει ὅταν ἐδίδοντο, τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐπὶ τοῦ αὐτοκινήτου, εἰς τὸν Μακαριώτατον ἀπερχομένου εἰς Λονδῖνον, τὰ ὑπομνήματα περὶ προτάξεως τῶν ἐκλογῶν; Ἐὰν ἐφέραμεν διὰ τῆς ἀναλογικῆς μίαν κατάστασιν ὄχι σύμφωνον πρὸς ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἠθέλησεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ ἐδημιουργύσαμεν οὕτω τοιαύτην κατάτμησιν τῶν δυνάμεων, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ σχηματισθῇ Κυβέρνησις, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ αἰτιώμεθα τοὺς ἑαυτούς μας διότι ἐπροτάξαμεν τὰς ἐκλογάς; Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἐν δικαίᾳ θέσει καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν, ἐκ τῶν ἐχόντων βασιλικὰ αἰσθήματα πρὸς τὴν παράταξιν ἐκείνην διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι εἶχον περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην ὅτι θὰ ἐκπληρώσουν τὴν ἐντολήν των αὐτὴν ἐπακριβῶς. Ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος ἔθιξε τὴν ἱστορίαν τοῦ Δημοψηφίσματος εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος καὶ ἐγώ, διότι παρεισέφρυσαν μερικαὶ παρατυπίαι, νὰ ἀνασκευάσω ταύτας, ἃς μοὶ ἐπιτραπῇ, κύριοι, νὰ διατυπώσω δι’ ὀλίγων πλήρως τὰ πράγματα ὄχι πλέον ὡς προσωπικήν μου γνώμην, ἀλλ’ ὡς ἐκ τῶν κειμένων ἐξάγονται. Τὸ γεγονὸς εἶναι ἕν, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ Ἐμμανουὴλ Τσουδερὸς, φεύγων ἐκ τῆς Ἑλλάδος καὶ μεταβαίνων εἰς Κρήτην καὶ ἐκεῖθεν εἰς Αἴγυπτον, παρέλαβεν ἕνα πολίτευμα ἐν ἰσχύϊ, καὶ ὅτι ἦτο Πρωθυπουργὸς τοῦ Βασιλέως Γεωργίου, ἐπωμισθέντος ὅλας τὰς κρατικὰς εὐθύνας. (χειροκροτήματα). Διότι αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ μεγαλύτερον γεγονὸς ποὺ τιμᾷ τὸν Βασιλέα διὰ τὴν περίοδον ἐκείνην, ἀψηφῶν πάντα κίνδυνον, πᾶσαν συνέπειαν δὲν ἐδυσκολεύθη νὰ ἐπωμισθῇ πᾶσαν εὐθύνην ὑπὲρ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου καὶ διὰ τὴν συνέχισιν αὐτοῦ. Λοιπὸν παρέλαβε μίαν κατάστασιν ἐν ὁμαλότητι ὡς ἀντιπρόσωπος καὶ μόνον τοῦ Βασιλέως Γεωργίου καὶ μετέβη ἐκεῖθεν διὰ νὰ βυσοδομήσῃ, διὰ νὰ παρασκευάσῃ, διὰ νὰ μηχανευθῇ καὶ νὰ δημιουργήσῃ τοιαῦτα ζητήματα, ὥστε καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν τοῦ εἶχεν ὁ Βασιλεὺς νὰ διαψεύσῃ καὶ τὴν θέσιν τοῦ Βασιλέως νὰ καταστήσῃ ὑπὸ αἵρεσιν διὰ τῆς δημιουργίας τῶν ζητημάτων περὶ Δημοψηφίσματος. Τὸ πῶς ἐγένοντο ἐκεῖνα τὰ γεγονότα βεβαίως δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν, ὑποθέτω ὅμως ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ Βουλὴ ἡ σημερινή, μίαν ἡμέραν λίαν προσεχῶς νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν, ἡ ὁποία διεδραματίσθη εἰς τὴν Μέσην Ἀνατολὴν εἰς βάρος τῶν τυχῶν τῆς Ἑλλάδος, νὰ τὴν ἐξετάσῃ ἀπὸ ὅλας τὰς ἀπόψεις. Καὶ τότε θὰ ἔλθουν εἰς φῶς αἱ ἐνέργειαι καὶ αἱ μηχανορραφίαι τῶν τότε κυβερνησάντων τὴν χώραν. (χειροκροτήματα). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἀπεφασίσθη ἡ διενέργεια τοῦ Δημοψηφίσματος. Πῶς ἀπεφασίσθη; Εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναφερθῶ εἰς τὸ τηλεγράφημα τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἀγγλίας κ. Τσῶρτσιλ κατὰ τὴν 3–9–43 πῶς διετύπου πρὸς τὸν Βασιλέα τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος. Λοιπὸν ἔγραφε: «Ἐλπίζω Μεγαλειότατε, νὰ ἐθεραπεύθητε ἀπὸ τὸν πυρετόν Σας. Ὅλοι προσβλέπομεν εἰς τὴν ἐπάνοδόν Σας εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ εἰς τὴν παραμονήν Σας μέχρις ὅτου ἐκφρασθῇ ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὑπὸ συνθήκας ἡσυχίας». Καὶ ἐρωτῶ τώρα πῶς τὴν ἐνόει ὁ κ. Τσαλδάρης τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος; Μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Βασιλέως ἐντὸς τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐγκατάστασιν πλήρους ἡσυχίας νὰ διεξαγάγῃ ἓν Δημοψήφισμα παρόντος βέβαια τοῦ Βασιλέως. Ἐπηκολούθησε, κύριοι, ἡ στάσις τῆς Αἰγύπτου τὸν Ἀπρίλιον τοῦ 1944, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ Βασιλεὺς εὑρίσκετο εἰς Λονδῖνον. Λοιπὸν θὰ ἰδοῦμε τώρα πῶς διετύπωσεν ὁ κ. Τσῶρτσιλ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, καὶ τί συνεβούλευσε τὸν Βασιλέα: Τὴν 24ην Ἀπριλίου ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων τὰ ἑξῆς: «Κρίσις σοβαροῦ χαρακτῆρος ἐπῆλθεν εἰς τὰς ἑλληνικὰς ὑποθέσεις. Μία ἑλληνικὴ ταξιαρχία καὶ μεγάλη ἀναλογία τοῦ ἑλληνικοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, ἐστασίασαν καὶ ἐδήλωσαν διὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου τρόπου, ὅτι τάσσονται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ΕΑΜ καὶ ἐναντίον τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Κυβερνήσεώς Του. Εἰς τὸν Βασιλέα, ὅστις εὑρίσκετο ἐν Λονδίνῳ ἐδόθη ἡ συμβουλὴ νὰ μὴ ἐπιστρέψῃ καὶ προειδοποιήθη ὅτι ἡ ζωή Του διατρέχει κίνδυνον». Ὁ Βασιλεὺς ἐπέστρεψε τὴν ἑπομένην. Ἀλλὰ κύριοι, ἐπέστρεψε μόνον ὁ Βασιλεὺς εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, ἢ ἔσωσε καὶ τὸν Στόλον, ὁ ὁποῖος ἠπειλῆτο ἀπὸ βεβαίαν καταστροφήν; Τὸ ὅτι, κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ ἐπανέλθῃ ὁ Βασιλεὺς καὶ τιθέμενος ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ νὰ εἶναι ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ Δημοψηφίσματος, τὸ ἐγνώριζε καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, διότι τότε ἦτο Πρωθυπουργός Του. Καὶ ἰδοὺ πῶς τὸ ἐγνώριζεν. Διαβάζω τὸ κείμενον καὶ δὲν λέγω τίποτε ἄλλο: «Ὁ Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος μόλις πρὸ 45 ἡμερῶν εἶχε φθάσει εἰς τὴν ὑπόδουλον Ἑλλάδα καὶ ἐγνώριζεν ἐπομένως καλλίτερα τὴν ἐπικρατοῦσαν ἐκεῖ κατάστασιν, τοῦ ἐκθέτει ὅτι εἶναι τοιαύτη ἡ ὀξύτης, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησεν ἡ κομμουνιστικὴ δημοκοπία καὶ ὁ ἐξ αὐτῆς προκληθεὶς ἐσωτερικὸς διχασμός, ὥστε ἡ ἐπάνοδος τοῦ Βασιλέως νὰ δύναται νὰ δημιουργήσῃ ἀφορμὴν διὰ τὴν ἀληθῆ ἔκρηξιν ἐμφυλίου σπαραγμοῦ καὶ τὴν πλήρη διατάραξιν τῆς τάξεως, πρὸς ἀνυπολόγιστον ζημίαν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων».

§13ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί κείμενον εἶναι;

§14Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὸ βιβλίον τὸ ὁποῖον ἔχει τὰ κείμενα τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἐδιάβασεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος.

§15Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τίνος συγγραφέως εἶναι;

§16Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὰ γεγονότα σᾶς φαίνονται ἀντίθετα πρὸς τὴν πραγματικότητα; Ἔτσι νὰ μὲ ρωτᾶτε. Ἀπὸ ποιὸ κείμενον εἶναι δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει.

§17Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§18Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Σᾶς ἐπιτρέπω νὰ μὲ ρωτήσετε ὅταν ἔχετε ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ θέματος. Ἐν συνεχείᾳ, κύριοι, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἤδη ἀρχηγὸς τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος, κ. Παπανδρέου ἐζήτησεν ἀπὸ τὸν Βασιλέα νὰ μὴν ἐπανέλθῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα πρὸ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ Δημοψηφίσματος, ἀλλὰ νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν προσφέρων ὑπηρεσίας. Ὁ Βασιλεὺς εἶπεν: «Αἰσθάνομαι ὅτι ἔχω δώσει εἰς τὸν Λαὸν λόγον τιμῆς, ἀκριβῶς αἰσθάνομαι δέσμευσιν τιμῆς, ποὺ ἔχω προσφέρει διὰ νὰ ἐπανέλθω καὶ συνεχίσω τὸν πόλεμον τὸν ὁποῖον ἠρξάμην κατὰ τῶν Γερμανῶν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τίθεται τὸ ζήτημα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρω μεγαλυτέραν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν αὐτήν». Καὶ οὕτω, ὁ ἀξιότιμος τότε Πρωθυπουργός, τὴν 12ην Ἰουνίου τοῦ 1944, ἀνήγγειλεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅτι ἐπετεύχθη μία συμφωνία μεταξὺ ἐκείνου καὶ τοῦ Βασιλέως, διὰ τῆς ὁποίας ὁ Βασιλεὺς ἀνελάμβανε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραμείνῃ εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν μέχρις ὅτου ὁ Λαὸς ἀποφανθῇ διὰ τοῦ Δημοψηφίσματος. Καὶ ἐρωτᾶται: Πότε εἶχεν ἀποφασισθῆ τὸ Δημοψήφισμα; καὶ πῶς εἶχεν ἀποφασισθῆ; Πρῶτον, εἶχεν ἀποφασισθῆ νὰ διεξαχθῇ ὅταν ὁ Βασιλεὺς θὰ εὑρίσκετο ἐν Ἑλλάδι, ὅταν ὁ Βασιλεὺς θὰ ἤρχετο ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Στρατοῦ Του.

§19Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ὀνόματι τίνων κομμάτων μετεχόντων κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τῆς Κυβερνήσεως παρεκάλεσεν ὁ κ. Παπανδρέου τὸν Βασιλέα νὰ μείνῃ εἰς τὸ Ἐξωτερικόν;

§20Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἐξεπροσώπει. Ἐκ μέρους τοῦ Λιβάνου.

§21Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος. (χειροκροτήματα ἐκ τοῦ κέντρου καὶ τῆς ἀριστερᾶς).

§22Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔτσι, κύριοι, ἐν τῇ πραγματικότητι ἔχει τὸ ἱστορικὸν τῆς διεξαγωγῆς τοῦ Δημοψηφίσματος. Αὐτὰ ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσθησαν τότε, ἀσχέτως τοῦ ποῖα κόμματα ἐξεπροσώπει ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, διὰ νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἑνωτικοῦ Κόμματος. Ἔχω ὅμως, κύριοι, ἕνα ἱστορικὸν γεγονός, τῆς ἱστορίας τοῦ κ. Κόμπτον Μάκενζι, ὁ ὁποῖος γράφει εἰς τὴν ἱστορίαν του σχετικῶς μὲ τὰ ἑλληνικὰ πράγματα: «Ἐὰν ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἀντεπροσώπευε τὴν θέλησιν τὴν Ἑλληνικήν, ὅταν ἀπεδέχθη τὴν Γερμανικὴν πρόκλησιν —καὶ κανεὶς ἀπὸ ὅσους παρηκολούθησαν κατὰ τὰ ἑπόμενα ἕως τὴν «κάθαρσιν» τῆς Ἑλληνικῆς τραγωδίας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητήσῃ αὐτὸ τὸ γεγονὸς—ἕνας τοιοῦτος Βασιλεὺς θὰ γίνῃ μοιραίως τὸ σύμβολον τοῦ Ἔθνους Του, ὅταν ὁ «ἀπὸ μηχανῆς Θεὸς» φέρῃ τὸ τέλος τῆς τραγωδίας. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξέλεγε τὸν δρόμον Του καὶ ἔκαμεν ἐκεῖνο ποὺ ἐπίστευεν ὅτι ἐπέβαλεν ἡ τιμή, ἡ δόξα καὶ ἡ τελικὴ σωτηρία τῆς Πατρίδος Του, ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος ἀπεδέχθη ὅλας τὰς συνεπείας. Ὅταν ἡ ἀντίστασις εἰς τὴν ἠπειρωτικὴν Ἑλλάδα ἔγινε πλέον ἀδύνατος, μετέβη εἰς τὴν Κρήτην. Εὑρίσκετο εἰς τὴν Κρήτην ὅταν ἐξαπελύθη ἡ ἐναντίον της ἐπίθεσις. Ἐσώθη χάρις εἰς τὸ θάρρος Του ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ εἰς τὴν Ἀφρικήν, εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν, καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν ἀπέβη ἡ ζῶσα ἀπόδειξις τοῦ ἀκαταβλήτου ἐκείνου πνεύματος τῶν Ἑλλήνων τῶν ὁποίων εἶναι ὁ Βασιλεύς». (χειροκροτήματα). Κύριοι, ἕνα χαρακτηρισμὸν τὸν ὁποῖον δίδει ὁ ἴδιος Ἄγγλος συγγραφεὺς περὶ τοῦ Βασιλέως διὰ τὴν 20)4)41, πρέπει νὰ τὸν ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας. «Θὰ εἶναι εἰς αἰωνίαν τοῦ Βασιλέως τιμὴν τὸ ὅτι ἀνέλαβεν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην εἰς χεῖρας Του κατὰ τὴν ὥραν τῆς κρίσεως καὶ ἔσωσε τὴν τιμὴν τῶν Ἑλλήνων». (χειροκροτήματα). Αὐτὰ ἔγραφεν ὁ συγγραφεὺς Κόμπτον Μάκενζι σχετικῶς μὲ τὸν Βασιλέα, ὅτι ὁ Βασιλεὺς ἀνέλαβε καὶ τὴν Πρωθυπουργίαν μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Μαζαράκη, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπεδέχθη τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ μὲν Βασιλεὺς ἔκαμε τὸ καθῆκον του, ὅπως τὸ ἀντελαμβάνετο, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Ἐθυσίασεν τὰ πάντα καὶ τὸν θρόνον τὸν ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, ἡμεῖς οἱ ἄλλοι τὶ ἐκάμαμεν; Δὲν εἶναι, κύριοι, ἀκριβὲς ὅτι οἱ κομμουνισταὶ ἐδημιούργησαν τὴν διαίρεσιν καὶ προεκάλεσαν τὸν διχασμὸν τῆς Ἑλλάδος. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς διότι δὲν στηρίζεται εἰς τὴν πραγματικότητα. Οἱ κομμουνισταὶ τότε, τὸ 1941, ἦσαν ἀνύπαρκτοι καὶ μόλις καὶ μετὰ βίας εὑρίσκοντο δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἐγκατεσπαρμένοι, Τὸ 1941 ἡ Ἐθνικὴ ψυχὴ ἐπάλλετο ἀπὸ ἐνθουσιασμὸν. Ὅλος ὁ Ἑλληνικὸς κόσμος ἦτο ὑπὲρ τοῦ πολέμου, ἦτο ὑπὲρ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ κατὰ τῶν Ἰταλῶν καὶ Γερμανῶν κατακτητῶν. Ἀλλὰ ποῖοι ἀκριβῶς εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὸν διχασμὸν καὶ τὴν διαίρεσιν; Καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ Ἕλληνες ἐμάχοντο, εὗρον τὴν εὐκαιρίαν τῆς ὑπονομεύσεως τῆς ἀγωνιζομένης Ἑλλάδος, — ἐὰν θέλετε μὲ ἐρωτᾶτε τίνος εἶναι τὸ σύγγραμμα — (χειροκροτήματα), εἶναι τὸ κήρυγμα πίστεως, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφορήσατε εἰς τὰ 1942 τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς: «Τὸ δικό μας πολίτευμα, εἶπεν ὁ Περικλῆς στὸν ἀθάνατο «Ἐπιτάφιο» εἶναι Δημοκρατία. Ἀποτελεῖ γιὰ τὴν ἐποχή μας βάρβαρο ἀναχρονισμὸ ὁ θεσμὸς τοῦ κληρονομικοῦ Ἄρχοντος. Ὅταν ὅμως συμβαίνῃ ὅπως μὲ τὸ Γεώργιο, νὰ μὴν εἶναι κἄν τέκνο γηγενοῦς Δυναστείας, νὰ ἔχῃ ἐπανέλθῃ στὸ θρόνο μὲ νόθο Δημοψήφισμα, ποὺ παρεβίασε τὴ θέλησι τῆς μεγίστης δημοκρατικῆς πλειοψηφίας τοῦ Λαοῦ, νὰ ἔχῃ γίνῃ ἐπίορκος, καὶ ἔπειτα τύραννος, καὶ ἔπειτα ὀλέθριος διαχειριστὴς τῆς Ἐθνικῆς μας πολιτικῆς, τότε πλέον γεννιέται ζήτημα ὄχι ἁπλῶς δογματικῶν πεποιθήσεων, γεννιέται ζήτημα τιμῆς καὶ γιὰ ὁλόκληρο τὸ Λαό, ἀλλὰ πρὸ παντὸς γιὰ τὴν Ἑλληνικὴ νεότητα, μὲ τὰ στήθη της νὰ τοῦ φράξῃ τὸ δρόμο καὶ νὰ ἀναγκάσῃ τὴν οἰκογένεια Γλύξμπουργ ν’ ἀφήσῃ ἐπὶ τέλους, καὶ διὰ παντός, ἥσυχη τὴν Ἑλλάδα». Αὐτὸ εἶναι τὸ κήρυγμα ποὺ δίδει ὁ κ. Παπανδρέου, ἀλλὰ δὲν περιορίζεται ἕως ἐδῶ.

§23Λ. ΜΑΚΑΣ. Ποῖον βιβλίον εἶναι αὐτό;

§24Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Βιβλίον πού ἐκυκλοφορήσατε.

§25Λ. ΜΑΚΑΣ. Δηλῶ ὑπευθύνως ὅτι εἶναι ἀνεύθυνον καὶ ἀνώνυμον δημοσίευμα.

§26Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἐπικαλῆσθε ἀνώνυμα κείμενα.

§27Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Λέγω ὅ,τι προκύπτει ἀπὸ τὰ κείμενα. Ἔχετε χιλιάδας κυκλοφορήσει ἀπὸ αὐτά.

§28Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐπετρέψατε διακοπάς. Συνεπῶς, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω, τίνος ὑπογραφὴν φέρει τὸ κείμενον αὐτό;

§29Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Οὐδεμίαν ὑπογραφὴν φέρει. (Θόρυβος).

§30Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τότε εἶναι ἀνώνυμον καὶ εἶναι ἀνάξιον συζητήσεως.

§31Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἶναι ἀνάξιον αὐτὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἔλλειψις σεβασμοῦ.

§32Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Εἶσαι πολὺ νέος καὶ πολὺ μικρὸς διὰ νὰ διδάξῃς ἐμὲ πῶς πρέπει νὰ φέρωμαι. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§33Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Νὰ ἀνακαλέσετε... Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξάγεται ἡ πολιτικὴ μὲ τοιαῦτα ἐπιχειρήματα.

§34Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ ἔχετε ὑπομονήν, διότι θὰ ἀκούσετε καὶ ἄλλα χειρότερα. (χειροκροτήματα).

§35Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Γιὰ σᾶς, χειρότερα.

§36Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ μὲ ρωτήσετε ὅ,τι θέλετε διὰ νὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν. Μὴ προχωρῆτε, ὅμως, εἰς ὀλισθηρὰ ἐδάφη.

§37Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἰς τὸ ἔδαφος αὐτὸ σεῖς ὀλισθήσατε καὶ ἐπέσατε.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτοὶ ποὺ φωνάζουν ἔστειλαν εἰς τὴν Θράκην τὸν Πορφυρογέννη νὰ διαφωτίσῃ τὸν Θρακικὸν Λαόν. (χειροκροτήματα. Φωναί, αἶσχος! αἶσχος!).

§39ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Θράκην ἐπήγαμε μὲ τὸν Λαμπριανίδην καὶ Πορφυρογένην καὶ ἐσώσαμε τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἤμην τότε Γενικὸς Διοικητὴς Θράκης καὶ ἐσώσαμε τὸν Θρακικὸν Λαόν.

§40Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀκούσατε τώρα τὸ δεύτερον κήρυγμα ἀπὸ τὸ φυλλάδιον «Ἰδεολογικαὶ κατευθύνσεις τοῦ 1942, σελὶς 9». «Γιὰ λόγους ἰδεολογικούς, ἱστορικοὺς καὶ πρακτικούς, πιστεύουμε ὅτι θὰ εἶναι ἐθνικὸ δυστύχημα ἡ ἐπιστροφὴ τῆς δυναστείας τῶν Γλυξμπούργων, ποὺ συνδέθηκε ἀνεπανόρθωτα μ’ ὅλες τὶς μορφὲς τῆς πολιτικῆς, κοινωνικῆς καὶ πνευματικῆς ἀντίδρασης στὴν Ἑλλάδα, ποὺ καταπάτησε τὰ Συντάγματα, ποὺ τυράννησε τὸ λαὸ κι’ ἔγινε πολλὲς φορὲς αἰτία διχασμοῦ καὶ ἐθνικῶν συμφορῶν. Ἡ ἐπιστροφὴ τῆς δυναστείας θὰ ἀνοίξῃ μιὰ καινούργια πληγὴ στὸν ἐθνικὸ ὀργανισμό, θὰ μᾶς ρίξῃ σὲ νέο διχασμό, σὲ νέους ἐμφύλιους σπαραγμοὺς καὶ σὲ δικτατορικὲς περιπέτειες. Θέλουμε τὴ Δημοκρατία πρῶτα–πρῶτα, ἐπειδὴ εἶναι τὸ φυσικὸ καὶ ἀφθόρμητο πολίτευμα τοῦ Ἔθνους μας». Δείξατέ το εἰς τὸν ἀρχηγόν σας. (Πετᾷ τὰ χειρόγραφα πρὸς τὸ μέρος τῶν βουλευτῶν τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλιστικοῦ Κόμματος. Χειροκροτήματα ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πλευρᾶς. Διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους τῶν βουλευτῶν τοῦ Κόμματος τοῦ κ. Παπανδρέου, οἱ ὁποῖοι ἐγείρονται τῶν θέσεών των καὶ πλησιάζουν πρὸς τὸ Προεδρεῖον. Φωναί: Νὰ ἀνακαλέσητε. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή).

§41ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσητε.

§42Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Νὰ ἐφαρμόσητε, Κε Πρόεδρε, τὸν κανονισμόν.

§43Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ Βουλῆς πλέον. Πρέπει νὰ σταματήσῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία.

§44Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσετε εἰς τὴν τάξιν, Κε Πρόεδρε. Δὲν δύνανται οἱ βουλευταὶ νὰ φέρωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Εἶναι ἀπρέπεια καὶ πρέπει νὰ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§45Λ. ΜΑΚΑΣ. Πρέπει νὰ ζητήσετε συγγνώμην.

§46Θ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐδείξατε ἁπλῶς κακὴν συμπεριφοράν.

§47Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν τὸ ἔκαμα διὰ νὰ προσβάλλω κανένα. (Θόρυβος. Φωναί: Νὰ ἀνακαλέσῃ).

§48ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ ἀνακαλέσετε, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι ὑπογεγραμμένον.

§49Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. «Δημοκρατικὸν Σοσιαλιστικὸν Κόμμα».

§50ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀρνούμεθα ἀπολύτως καὶ ὑπευθύνως.

§51Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ τὰ ἀρνηθῆτε. (Θόρυβος καὶ νέαι διαμαρτυρίαι).

§52ΑΛ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι φράξια ἰδική σας.

§53Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τὰ σηκώσετε σεῖς ὁ ἴδιος.

§54Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶχον καμμίαν πρόθεσιν νὰ θίξω τὸ Σοσιαλιστικὸν Δημοκρατικὸν Κόμμα. Τὸ ἐπεισόδιον ἐπροκάλεσαν οἱ ἐν ἀγνοίᾳ τελοῦντες ὀπαδοί του τῶν φυλλαδίων τὰ ὁποῖα τότε ἐκυκλοφόρουν 1941–1943 αἱ κομματικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ κ. Γ. Παπανδρέου. Κύριοι, ἐρχόμεθα εἰς τὸ τελευταῖον ἔγγραφον, τοῦ ὁποίου τὴν γνησιότητα ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ τὸ Δημοκρ. Σοσιαλ. Κόμμα, (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι) διότι πρόκειται περὶ ἐγγράφου καὶ καλοτυπωμένου καὶ φέροντος τὴν εἰκόνα τοῦ κ. Παπανδρέου, πρόκειται περὶ τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ του λόγου. Ὅταν ἦλθεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐξ Αἰγύπτου εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ μόνος λόγος καὶ ἡ μόνη μνεία, τὴν ὁποίαν ἔκρινε καλὸν νὰ κάμῃ περὶ τοῦ Βασιλέως Γεωργίου ἦτο ὅτι συνεδύασε τὴν Κατοχὴν ὑπὸ τῶν Γερμανῶν καὶ τῶν Βουλγάρων μὲ τὴν τυραννίαν, ὡς τὴν ἀπεκάλεσε, τῆς 4ης Αὐγούστου!!!

§55ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σωστό. Τὸ ἴδιο εἶναι.

§56Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶμαι ἐγώ, κύριοι, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ εἶμαι ὁ συνήγορος τῆς 4ης Αὐγούστου, διότι, ὅπως γνωρίζετε, ἐπὶ 3½ ἔτη, καθ’ ἣν ἐποχὴν πολλοὶ ἀπὸ σᾶς περιτριγυρίζατε εἰς τὰ παράθυρα τοῦ Μεταξᾶ, τοῦ τότε δικτάτορος, ἐγώ... (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι), διετέλουν ἐν συνεχεῖ ἐξορίᾳ.

§57Π. ΝΤΕΝΤΙΔΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§58Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν εἶπα γιὰ σᾶς, κ. συνάδελφε. Εἶπα «πολλοί». Ἀλλ’ ὄχι μόνον, κύριοι, διὰ τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ἐκείνου λόγου, ὄχι μόνον ἔμμεσος ὑπαινιγμὸς ἐρρίφθη κατὰ τοῦ Βασιλέως, εἰς τὴν εὔνοιαν τοῦ ὁποίου καὶ μόνον ἐστηρίζετο ἡ τότε Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐξυβρίσθη καὶ ὅλη ἡ ἡγέτις τάξις, ἀπὸ τῶν ἀνωτάτων Δικαστηρίων μέχρι τῶν Πανεπιστημίων, καὶ ἐχαρακτηρίσθησαν ὅλοι ὡς δοῦλοι μιᾶς περιόδου καὶ μιᾶς καταστάσεως ὄχι κοινοβουλευτικῆς.

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀληθές.

§60Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω τὰ πράγματα. Ἀλλ’ ὅταν παραβάλωμεν καὶ θέλομεν νὰ συγκρίνωμεν τὴν 28 Ὀκτωβρίου μὲ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ὅλοι χαρακτηρίζομεν ὡς μὴ κοινοβουλευτικά, ἀντιτασσόμεθα ἐναντίον τῆς δράσεως ἐκείνης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἀντλήσωμεν τὰ μεγάλα μας δικαιώματα καὶ τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις—διότι εἰς αὐτὴν τὰ ὀφείλομεν. (χειροκροτήματα).

§61Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς πῆτε ποῖος ἐπέβαλε τὴν 4ην Αὐγούστου; (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§62Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κωλυσιεργεῖτε, ἀγαπητέ μου. Δὲν συζητεῖτε ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἀφῆστε νὰ ὁμιλήσωμεν ἡμεῖς τοὐλάχιστον.

§63Ι. ΜΟΓΓΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ Βασιλεύς, τὸν ὁποῖον ἐξυμνεῖτε, ἐπέβαλε τὴν 4ην Αὐγούστου καὶ ἐστραγγάλισε τὰς ἐλευθερίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§64Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔλθετε νὰ τὰ εἴπητε, ἂν θέλετε. Αὐτά, κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὸ Δημοψήφισμα, μὲ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξαχθῇ, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ διεξαχθῇ τὸ ταχύτερον, μὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διεξαχθῇ, διότι ὁ Λαὸς γνωρίζει τὶ θὰ ψηφίσῃ ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει τὸ Δημοψήφισμα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ Βασιλεὺς καὶ ἡ Κυβέρνησίς του ἦτο ἀκόμη εἰς τὸ Κάϊρον. Ἀνεμίχθην δὲ καὶ ἔφερα τὸ ζήτημα κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ δύο λόγους: Πρῶτον, διότι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλ. Κόμματος, ὅταν τοῦ ἐζήτησα προχθὲς νὰ διαβάσῃ ὁλόκληρον τὸ κείμενον, μοῦ ἠρνήθη καί, δεύτερον, διότι νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλή, ἅπαξ ἤχθη τὸ ζήτημα μέχρι τῆς αἰθούσης αὐτῆς, νὰ εἶναι ἐν ἀπολύτῳ γνώσει τοῦ πῶς προεκλήθη καὶ ποῖοι τὸ προεκάλεσαν καὶ κατὰ τίνα τρόπον μηχανικὸν ἐδημιουργήθη ἡ ὅλη κατάστασις. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ κύριον θέμα, ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Κύριοι, θέλω νὰ ἐξάρω σημεῖα τινὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν θέτουν καλῶς τὰ ζητήματα, δὲν τὰ διατυπώνουν ἐπακριβῶς καὶ δὲν τὰ λύουν κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον. Αἱ ἐκλογαὶ τῆς 31ης Μαρτίου δὲν εἶναι ὅμοιαι μὲ τὰς ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι διεξήγοντο τὸν ἄλλον καιρόν. Εἶναι ἐκλογαὶ ἐξαιρετικαί. Ὁ Λαὸς εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἔδωκεν εἰδικὴν ἐντολὴν εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους του καὶ τοὺς εἶπε: Πηγαίνετε· θὰ κάμετε τοῦτο καὶ ἐκεῖνο. Θὰ μοῦ ἀποκαταστήσετε τὸ πολίτευμα, θὰ μοῦ ἀσφαλίσετε τὴν χώραν καὶ θὰ λύσετε τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὰ φλέγοντα σημεῖα δι’ ἐμέ. Αὐτὴ εἶναι ἡ σημασία τῶν ἐκλογῶν τῆς 31ης Μαρτίου, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὰς ἄλλοτε, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Λαὸς ἐψήφιζε προγράμματα καὶ ἔδιδε τὴν ψῆφον του, ἀναλόγως τῶν προτιμήσεών του, εἰς τὸ Α ἢ τὸ Β. Κόμμα. Τώρα προσῆλθε καὶ ἐψήφισε σιωπηλός, ἐψήφισε μετὰ σοβαρότητος. Κατὰ συνέπειαν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον πρέπει καὶ ἡμεῖς νὰ λάβωμεν ἀποφάσεις ἐπὶ ὡρισμένων θεμάτων, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας ἀπολύτως τίποτε ἄλλο πέραν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία μᾶς ἐδόθη καὶ ἡ ὁποία εἶναι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, πολὺ περιωρισμένη. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἀναμφισβητήτως, φέρει τὰς προσωπικάς του εὐθύνας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἐνεργείας του καὶ τὰς πράξεις του, ἀναλόγως τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδεχθῇ ἢ δὲν θὰ ἀποδεχθῇ σχετικῶς μὲ ὅσα ὁ Λαὸς ἐχαρακτήρισεν ὡς πρωτεύοντα ζητήματα. Τὴν 1ην Μαΐου τ. ἔ. εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁδοῦ Ἀλεξάνδρας εἶδα τὰ ἴδια συνθήματα, τὰς ἰδίας σημαίας αἱ ὁποῖαι ἐκυμάτιζον καὶ τὰς ἰδίας φωνὰς ἤκουσα, αἱ ὁποῖαι ἠκούοντο κατὰ τὸν Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον τοῦ 1944. Αἱ γενόμεναι ἐκεῖναι ἐνέργειαι καὶ αἱ σχετικαὶ τὰς ὁποίας ἤκουσα ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, μοῦ ἐπιβάλλουν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θίξω τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνομαι ὡς πρωτεύοντα καὶ τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην δὲν ἔθιξαν ἐπαρκῶς αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἕν ἐκ τῶν πρωτίστων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσουν τὴν Κυβέρνησιν εἶναι τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Διότι ὅπως ὅλοι γνωρίζετε εἰς ὅλας τὰς χώρας ὅπου δὲν ὑπάρχει στρατιωτικὴ τάξις, ὅπου ὁ στρατὸς δὲν εἶναι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἔθνους, ὅπου δὲν ὑποτάσσεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡσυχία, οὔτε γαλήνη, οὔτε ἀσφάλεια νὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ οὔτε καὶ πρόοδος καμμία. Ἐπολεμήσαμεν, κύριοι, καὶ ἐνικήσαμεν κατὰ τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1940. Ἐπολεμήσαμεν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς κατοχῆς καὶ ἀντέσχομεν, διότι εἴχομεν ποιάν τινα ἕνωσιν. Ἀφ’ ὅτου ἤρχισεν ἡ φθοροποιὸς διαίρεσις, παρελύσαμεν καὶ ἐξηυτελίσθημεν κυριολεκτικῶς καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς ἄτομα καὶ ὡς Λαός. Εἶχεν ἀπόλυτον δίκαιον ὁ Θεῖος Πλάτων, ὅταν ἔγγραφεν δι’ ὅλας τὰς ἐποχὰς εἰς τὸν Μενέξενον τὰ ἑξῆς. «Δόξαν γὰρ δι’ αὐτοὺς ὡς πόλις ἔσχε μήποτ’ ἄν καταπολεμηθῆναι, μηδ’ ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων καὶ ἀληθῆ ἔδοξε. Τῇ δὲ ἡμετέρᾳ αὐτῶν διαφορᾷ ἐκρατήθημεν οὐχ ὑπὸ τῶν ἄλλων ἀήττητοι γὰρ ἔτι καὶ νυν ὑπὸ γε ἐκείνων ἐσμέν· ἡμεῖς δὲ αὐτοὶ ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ ἐνικήσαμεν καὶ ἡττήθημεν.» Ἐν ὁμονοίᾳ καὶ συμπνοίᾳ κατωρθώσαμεν ἀναμφισβητήτως νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Ἑλληνισμόν, εἰς τὴν Φυλήν, εἰς τὸ Κράτος μίαν περίλαμπρον θέσιν, ἡ ὁποία ὄντως τιμᾷ τὴν Ἑλλάδα, ὄχι πλέον διὰ τὰς προγονικὰς ἀρετάς, ἀλλὰ διὰ τὰ σύγχρονα γεγονότα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελοῦν τὸν φόρον κάθε Λαοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ λέγεται ἐλεύθερος καὶ ὁ ὁποῖος θέλει νὰ τιμᾷ τὴν ἀρετήν. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι, ὅτι ἀντετάχθημεν κατὰ τῶν Γερμανῶν καὶ τῶν Βουλγάρων, δὲν εἶναι ὅτι συνετρίψαμεν τοὺς Ἰταλούς, δὲν εἶναι μόνον ὅτι ἐνικήσαμεν καὶ θὰ ἐξεδιώκαμεν ἐξ ὅλης τῆς Ἀλβανίας τοὺς Ἰταλοὺς τῶν ψευδοκοκκόρων, ἂν δὲν ἐπενέβαινον οἱ Γερμανοί, ἀλλ’ ἀνεχαιτίσαμεν διὰ τῆς πολεμικῆς μας δράσεως, τὴν ἐπίθεσιν κατὰ τῆς Ρωσίας, τοὐλάχιστον κατὰ δύο μῆνας. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτὸ εἶναι ὅτι ὁ βαρύτατος ἐκεῖνος χειμὼν τοῦ 1941 εὗρε τοὺς Γερμανοὺς δέκα χιλιόμετρα ἔξω τῆς Μόσχας καὶ τοῦ Λενινγκράντ. Φαντασθῆτε τὶ θὰ ἐγίνετο, ἂν οἱ Γερμανοὶ ἤρχιζαν τὸν πόλεμον 6 ἑβδομάδας ἐνωρίτερον. Εἷς λοιπὸν ἐκ τῶν λόγων, οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν, ὥστε οἱ Ρῶσοι νὰ νικήσουν καὶ νὰ μὴ πέσῃ ἡ Μόσχα, εἶναι καὶ ἡ Ἑλληνικὴ ἀντίστασις, ἡ ὁποία διεξήχθη μετ’ αὐτοθυσίας καὶ ἡ ὁποία τιμᾷ καὶ θὰ τιμᾷ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Εἶναι ἀληθές, κύριοι, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁλόκληρος ἡ Εὐρώπη ἐσπάρασσεν ὑπὸ τὴν γερμανικὴν κατοχήν, ἡ Γαλλία ἐκάμφθη καὶ συνετρίβη, ἡ δὲ Σερβία ὑπετάσσετο καὶ ἐσυνθηκολόγει, κανὲν δὲ Κράτος δὲν ἐτόλμα νὰ ἀντεπεξέλθῃ ἐναντίον τῆς ἀηττήτου Γερμανίας, μόνη ἡ Ἑλλὰς ἐτάχθη παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, διεξαγούσης ἕνα πόλεμον ὑπὸ τὸν μεγάλον της πολιτικὸν Τσῶρτσιλ, μόνον ἡ Ἑλλὰς ἐτάχθη παρὰ τὸ πλευρόν της καὶ διὰ τοῦ ἱστορικοῦ «ΟΧΙ» τῆς 28ης Ὀκτωβρίου 1940 συνέτριψε τὴν Ἰταλίαν καὶ ἐταπείνωσεν, ἀναμφισβητήτως, τὸν Ἄξονα, διὰ νὰ δώσῃ τὸν καιρὸν εἰς τοὺς Συμμάχους νὰ δημιουργήσουν τὴν νίκην των μετέπειτα. Ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς ἔχει Ἱστορίαν 120 ἐτῶν, ἱστορίαν ὄχι πλέον ἐμπειρικήν, ἀλλ’ ἱστορίαν ἐπιστημονικήν. Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶχον πολλὲς φορὲς ἀποσταλῆ ξένοι, εἶχον κατ’ ἐπανάληψιν ἀποσταλῆ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πολλοὶ ἀξιωματικοὶ διὰ νὰ μορφωθοῦν εἰς ξένας Ἀκαδημίας. Ὅλοι ἐκεῖνοι ἀπέδωκαν πλήρως λαμπρὰ ἀποτελέσματα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πατρίδα. Ἀπέδωκαν θαυμάσια. Ἐμορφώθησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε πράγματι νὰ εἶναι ἀντάξια ὅλα τὰ στελέχη, ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ εἶναι ἀντάξιοι οἱουδήποτε τῶν καλλιτέρων στρατῶν τῆς Εὐρώπης. Τὸ ἴδιον θὰ συμβῇ καὶ μὲ τὰς ξένας ἀποστολάς, τὰς ὁποίας ἔχομεν τὰς Ἀγγλικάς. Αἱ Ἀγγλικαὶ ἀποστολαὶ ἀσφαλῶς θὰ μᾶς διδάξουν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζομεν, ἐκείνας τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἔχομεν, τὰ νέα μηχανικὰ μέσα τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἀγνοοῦμεν. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνουν ὅλα αὐτὰ πρέπει νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει καὶ τοὺς κλιματολογικοὺς ὅρους καὶ τὴν ψυχοσύνθεσιν τοῦ Ἕλληνος καὶ ἀκόμη τὰ ψυχικὰ πλεονεκτήματα ἢ μειονεκτήματα. Διότι τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἐπωφελὴς ἡ διδασκαλία, τότε μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα προσοδοφόρα διὰ τὴν χώραν. Ἀλλά, κύριοι, ἐὰν πρόκειται αἱ ἀποστολαὶ νὰ μᾶς διδάξουν καὶ νὰ μᾶς διαφωτίσουν, ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ εἶναι τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας ζήτημα μοναδικόν, ποῖα θὰ εἶναι τὰ στελέχη, καὶ ἐν γένει ποῖα θὰ εἶναι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι οἱ ἡγήτορες τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Ἡ ἀξία ἑνὸς στρατοῦ ἀναμφισβητήτως δοκιμάζεται πρὸ παντὸς εἰς τὸν πόλεμον καὶ διὰ τοῦ πολέμου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι μόνον ἕνας πόλεμος δύναται νὰ ἀποδείξῃ ἂν εἷς στρατὸς ὑπῆρξε καλῶς διωργανωμένος, ἂν εἶχε καλὰ στελέχη, ἂν εἶχε καλὸν Ἐπιτελεῖον. Ἡ Ἑλλὰς ριφθεῖσα εἰς τὸν ἀγῶνα κατὰ τῆς Ἰταλίας διαθετούσης περὶ τὰς 650.000 στρατοῦ, διέθεσε 5 Σώματα στρατοῦ, 20 Μεραρχίας. Καὶ ἐρωτᾶται μὲ ποίους ἡγήτορας ἐπολέμησε καὶ μὲ ποῖα στελέχη; Εἶναι γνωστὸν λοιπὸν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἡγήτορες τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ, εὑρέθησαν ἀπολύτως εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Δυνάμεθα νὰ εἴμεθα εὐγνώμονες πρὸς αὐτοὺς ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον των κατὰ τὸν δυνατὸν τρόπον, ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκον των ἀπέναντι δυνάμεων ἰσχυροτέρων, ἀπέναντι ὀργανώσεων τελειοτέρων. Κύριοι, δὲν θὰ ἐξετάσω, διότι εἶναι ξένα πρὸς τὸ θέμα μου, οὔτε τὰ αἴτια τὰ ὁποῖα ἐπροκάλεσαν τὰς στάσεις τῆς Μέσης Ἀνατολῆς, οὔτε τοὺς ὑπευθύνους, οὔτε τὰ σχετικὰ μὲ ἐκεῖνο τὸ ζήτημα, διότι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Σήμερον θὰ ἐξετάσω μονομερῶς καὶ μόνον τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς μας ὀργανώσεως. Ὅπως τὴν διατυπώνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκονται εἰς ἁρμονίαν μὲ τὸ λαϊκὸν αἴσθημα; Εὑρίσκεται εἰς ἁρμονίαν μὲ τοὺς πόθους καὶ τὰς ἐλπίδας τοῦ Ἑλλην. Λαοῦ; Εὑρίσκεται εἰς ἁρμονίαν μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτομεν; Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ τοιαύτη ἢ τοιαύτη ἐνέργεια προκαλεῖ ἔριδας καὶ διχασμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὀλεθριώτατος, προκειμένου, λέγω, περὶ στρατιωτικῶν ἰδίᾳ ζητημάτων, διότι δὲν θίγει μόνον τὸν στρατόν, δὲν προκαλεῖ μόνον τὴν διαίρεσιν, ἀλλὰ βλάπτει οὐσιαστικῶς καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Κράτους. Κύριοι, διὰ νόμου τῆς Κυβερνήσεως Ράλλη ἀνεκλήθησαν εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, ὄχι μόνον οἱ ἀπότακτοι τοῦ κινήματος τοῦ 1933–1935, ἀλλὰ καὶ πλῆθος ἄλλοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταδικαστικὰς ἀποφάσεις καὶ ἐπιλήψιμον στρατιωτικὴν συμπεριφορὰν δι’ ὡρισμένα στρατιωτικὰ παραπτώματα. Ὅλοι αὐτοὶ τότε ἀνεκλήθησαν. Ἔρχεται μετέπειτα ἡ Κυβέρνησις Πλαστήρα τοῦ 1945 καὶ διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 7 καὶ 18 Σ.Π. καὶ τοῦ νόμου 90 τῆς 18ης Ἰανουαρίου καθορίζει τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ θὰ ὀνομάζωνται, ποῖα θεωροῦνται στελέχη τοῦ στρατοῦ καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναδιοργανωθοῦν. Σημειωτέον ὅτι διὰ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ὁ τότε Πρωθυπουργὸς ἐκράτησε τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν προκειμένου περὶ τῶν ἀντιστρατήγων. Ἐάν, κύριοι, ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθοῦν αἱ διατάξεις ἐκεῖναι αἱ Συνταγματικαὶ καὶ ὁ νόμος, ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθοῦν νόμοι ἀσφαλῶς, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα τοῦ στρατεύματος. Ἀσφαλῶς θὰ εἴχομεν πολὺ καλλίτερα ἀποτελέσματα, ἀλλ’ αἱ συμπάθειαι τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ πρὸς τοὺς συντρόφους του τοῦ κινήματος τοῦ 1933–1935 καὶ ἡ ἐνέργεια τὴν ὁποίαν ἔκαμε τοῦ νὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀποτάκτους ἐκείνους καὶ νὰ τοὺς δώσῃ θέσεις, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ νὰ τοὺς θέσῃ ὡς κριτὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὑπῆρξεν ἡ ἀτυχὴς πρᾶξις καὶ ἡ χειροτέρα ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ κατὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατεύματος. Διότι δι’ αὐτῆς τῆς ἐνεργείας οἱ πολεμισταὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ μετώπου ἐτέθησαν εἰς ἴσην μοῖραν ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον εὑρέθησαν καὶ κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου καὶ πρὸ καὶ μετέπειτα ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος.

§65ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶχον πολεμήσει οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι;

§66Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἄν εἴχατε ὑπομονήν, θὰ ἐβλέπατε ὅτι θὰ τὸ ἐξετάσωμεν καὶ αὐτό.

§67Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. Νομίζετε ὅτι μὲ τὴν λύσιν ἡ ὁποία ἐδόθη ἐγένετο διόρθωσις;

§68Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχετε ὑπομονὴν διότι θὰ ἐξαντλήσω τὸ θέμα τελείως. Εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ τότε δὲν ἔκαμε σφάλμα, οὔτε διότι ἀνεκάλεσεν, οὔτε διότι ἐχρησιμοποίησε καθ’ οἱονδήποτε τρόπον καὶ τύπον τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀποτάκτους τοῦ κινήματος 33–35. Δὲν εἶναι τὸ σφάλμα ἐκεῖνο, τὸ σφάλμα εἶναι ὅτι, ὅπως εἶπον, ἔθεσε κριτὰς τῶν πολεμιστῶν, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὔτε πρόσωπα ἐγνώριζον, διότι εἶχον ἀπομακρυνθῆ ἐπὶ 10ετίαν, οὔτε τὰς πράξεις των ἐγνώριζον, οὔτε τὴν πολεμικήν των δρᾶσιν εἶχον ὑπ’ ὄψιν.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὰ σφάλματα νὰ διορθωθοῦν.

§70Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐκεῖ, κύριοι, τίθεται τὸ ὅλον ζήτημα δηλ. κατὰ ποῖον τρόπον ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ κρίσις τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ, ἂν ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ τοὺς πολεμιστὰς καὶ διοικήσαντας τὸν στρατὸν καὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος.

§71Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Στρ.). Κύριε συνάδελφε, γίνεται συζήτησις ἐπὶ στρατιωτικῶν νομοσχεδίων σήμερον;

§72Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως.

§73Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπ. Στρ.) Μὰ τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε; Κάμετε μίαν ἐπερώτησιν νὰ σᾶς ἀπαντήσωμεν.

§74Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἔχετε τὴν σχετικὴν παράγραφον εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Αὐτὰ θέλω νὰ σᾶς ἀναπτύξω, ὅτι ἦτο ἡ χειροτέρα ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Δὲν κάμνω οὔτε ἐρώτησιν, οὔτε ἐπερώτησιν. Σύστασιν κάμνω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ὁποίαν δικαίωμά της εἶναι νὰ δεχθῇ καὶ δικαίωμά της εἶναι ν’ ἀπορρίψῃ, ὅπως καὶ δικαίωμά μου εἶναι νὰ ἐλέγξω τὴν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μεριμνᾷ πρὸς τακτοποίησιν τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τώρα τὸ ἀπὸ 11ης Μαΐου ἐ.ἔ. νομοθετικὸν διάταγμα: «Ἄρθρον 2 παράγραφος 3... Τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὰς ἀνωτέρω περιπτώσεις εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων τοῦ Προέδρου αὐτοῦ, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἑνὸς ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ... Δύναται νὰ προβῇ ἀπ’ εὐθείας καὶ ἄνευ ἄλλης διατυπώσεως εἰς τοποθέτησιν ἐκ τῶν ἀνωτέρω προαχθησομένων...» Ἐπρόκειτο, κύριοι, νὰ κρίνῃ τὸ Συμβούλιον περὶ τοῦ στρατοῦ καὶ ἀπεφασίσθη ἡ δημοσίευσις τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἡ συγκρότησις τοῦ Συμβουλίου τούτου, προσέξατε κύριοι, εἶναι πολὺ σοβαρὸν τὸ ζήτημα. Ἀπεφασίσθη λοιπόν, κύριοι, ὑπὸ τοῦ προέδρου αὐτοῦ, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας νὰ καταρτισθῇ Συμβούλιον. Λοιπόν, σᾶς παρακαλῶ ὅταν πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ μόνον προσώπου ἐκπροσωποῦντος τὰ τρία Ὑπουργεῖα περὶ ποίου Συμβουλίου εἶνε δυνατὸν νὰ ὁμιλήσωμεν καὶ νὰ προβιβάσωμεν ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐμυκτήρισαν τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν, τὰς νίκας του καὶ οἱ ὁποῖοι βαρύνονται ἐπὶ πλέον μὲ βαρυτάτας κατηγορίας — δύο ἐξ αὐτῶν ἔχουν κατηγορηθῆ ἐπὶ ἐγκαταλείψει θέσεως — καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ εἶχον ἀντικατασταθῆ ἀπὸ τὸν τότε Ἀρχιστράτηγον καὶ καταμηνυθῆ ἀπὸ τὸν κ. Σπηλιωτόπουλον, διότι τοὺς εἶχεν ἀνατεθῆ ὑπηρεσία καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐξετέλεσαν τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον, ἀλλ’ ὑπέβαλον τὴν 15ην Σεπτεμβρίου ὑπόμνημα εἰς τὸν Ἀρχηγὸν Ἀττικῆς Σπηλιωτόπουλον, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπομνήματος ἐδήλουν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔλθουν εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸ ΕΑΜ. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔγιναν ἀντιστράτηγοι κατ’ ἐκλογήν, καθ’ ὑπέρβασιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας, καθ’ ὑπέρβασιν κάθε νόμου καὶ ἐπὶ πλέον χωρὶς νὰ εἶναι καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου ἐπί τινα χρόνον. Ἔγιναν αὐτοὶ οἱ ἡγήτορες τοῦ στρατοῦ, ἔγιναν οἱ κριταὶ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, ἔγιναν τὸ σύμπαν, ἔγιναν τὸ στρατιωτικὸν Συμβούλιον! Αὐτὰ εἶνε, κύριοι, τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα εὑρήκαμεν, τὰ ὁποῖα, ἐπροβιβάσαμεν, τὰ ὁποῖα ἐκάμαμεν.

§75ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖοι τὸ εἶχαν κανονίσει αὐτό;

§76Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ εἶχον κανονίσει ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδιώχθησαν.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίαν χρονολογίαν φέρει τὸ διάταγμα αὐτό;

§78Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ διάταγμα φέρει ἡμερομηνίαν 10)5)46.

§79ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δηλαδὴ ὀλίγας ὥρας πρὶν συνέλθῃ, αὐτὴ ἡ Βουλὴ καὶ εἰς παραμονὰς τῆς συγκλήσεώς της ἐξεδίδοντο νομοθετικὰ διατάγματα;

§80Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ ἑνὸς τεραστίου σφάλματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ μεγίστας ἐθνικὰς συνεπείας, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν προληφθῇ, διότι δὲν διαιρεῖ μόνον τὸν στρατόν, ἀλλὰ διαιρεῖ τὸ Κράτος, τὸ σύμπαν, δημιουργεῖ μίαν νέαν κατάστασιν πολὺ σοβαρωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπεράσαμεν.

§81ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπάρχει τοιοῦτον ἔγγραφον;

§82Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ κ. Σπηλιωτοπούλου κατατεθειμένη ἐναντίον τῶν δύο νέων ἀντιστρατήγων, τότε συνταγματαρχῶν, διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλονται ἐπὶ ἐγκαταλείψει θέσεως.

§83ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὸ ΕΑΜ.

§84Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὸ ὑπογράφουν αὐτοὶ οἱ δύο συνταγματάρχαι.

§85Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν μικρὰν διακοπήν· δὲν θὰ κάμω κατάχρησιν τῆς ἀδείας, ποὺ θὰ μοῦ δώσετε. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις καίτοι διεξάγεται ἀπὸ ἔμπειρον τῶν κοινοβουλευτικῶν πραγμάτων, ἐξετράπη κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ ἀδιάφορον τὴν πτέρυγα αὐτήν, διότι βάλλονται βολαὶ ἐναντίον προσώπων καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι...

§86Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Δὲν ἔχετε ὑπομονὴ νὰ μὲ ἀκούσετε...

§87Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. .. Ὅταν θὰ λάβωμεν τὸν λόγον θὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τὰ θέματα τὰ στρατιωτικὰ καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ὑπαίτιοι τῆς παρατάσεως τῆς συζητήσεως τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλὰ ἡ πτέρυξ ἐκείνη, ἐκ τῆς ὁποίας προέρχεσθε.

§88Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Νὰ ἔχετε ὑπομονήν, διότι δὲν βάλλω ἐναντίον οὐδενός. Κύριοι, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι καὶ αἱ προγραμματικαί μας δηλώσεις καὶ αἱ πράξεις μας νὰ συμβιβάζωνται πλήρως καὶ πρὸς τὰς προεκλογικάς μας ἐπαγγελίας, διότι τότε εὑρισκόμεθα ἐν τάξει καὶ ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς ἐψήφισεν. Εἰς ἄλλους ἐναπόκειται νὰ κάμουν τὸ καθῆκον των εἰς εὐρυτέραν κλίμακα. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς δύο ἄρθρα του ἐνυπόγραφα τὴν 4ην καὶ 5ην Ἰουνίου 1945 ἐδήλου τὰ ἑξῆς. «Πρὸς τοῦτο δέον νὰ συγκροτηθῇ ἕν καὶ μόνον Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ὅπερ θ’ ἀποτελεσθῇ ἐκ τῶν Ἀντιστρατήγων τῆς Νίκης, οἵτινες ὀρθῶς καὶ δικαίως θὰ κρίνουν καὶ ἐφ’ ὧν ὁλόκληρον τὸ στράτευμα καὶ ἡ κοινὴ γνώμη θὰ ἔχουν ἐμπιστοσύνην». Λοιπὸν ὅταν, κύριοι, προεκλογικῶς ἐκάμαμεν τοιαύτην δήλωσιν εἶναι ἐπιτετραμμένον ἤδη νὰ ἐρχόμεθα καὶ δὴ 2 ἡμέρας πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς νὰ δημοσιεύωμεν αὐτὸν τὸν τραγελαφικὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου καταπατοῦμεν πᾶσαν προηγουμένην διάταξιν, πᾶσαν ἱεραρχίαν καὶ τάξιν, πάντα θεσμόν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νόμου στραπατσάρωμεν κατὰ τρόπον ἐπονείδιστον μίαν τάξιν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπολέμησαν καὶ τὴν θέτομεν εἰς τὸ περιθώριον; Τὸ εὑρίσκετε αὐτὸ ὀρθόν; Ἐὰν ἡ Συνέλευσις τὸ εὑρίσκει ὀρθόν τότε ἐγὼ θὰ θεωρῶ ὅτι ἔπραξα τὸ καθῆκον μου κατὰ δύναμιν, διαμαρτυρόμενος διὰ τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν καὶ τοῦτο θὰ μοῦ ἀρκῇ. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ἡ μόνη λύσις, ἡ ὁποία ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη καὶ τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν εὐτυχῶς καὶ ἡ μερίς, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, εἶναι μία καὶ μόνον, ἡ ἀνάκλησις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν διοικησάντων τὸν στρατὸν σὺν τῇ ἀνακλήσει ἑνὸς ἀνωτάτου ἀντιστρατήγου ἀπὸ τὴν παράταξιν ἐκείνην τῇ ἐπινεύσει καὶ τῇ ὑποδείξει τῆς ἀντιπολιτεύσεως, διὰ νὰ λυθῇ ὁπωσδήποτε καὶ ἀπολύτως τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα κατὰ ἕνα τρόπον, ὥστε νὰ εἶνε πλήρης ἡ ἐπίλυσις τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας.

§89ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις αὐτὴ νὰ γίνῃ ὅταν θὰ συζητηθοῦν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§90Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην τὸ ζήτημα αὐτὸ δύναται νὰ λυθῇ μόνον καὶ μόνον κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διὰ τῆς ὁμοφώνου ἀποφάσεως τῆς Συνελεύσεως κατὰ ἕνα τέτοιον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν οὔτε κἂν νὰ παραγκωνισθοῦν οἱ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι ὡδήγησαν τὸν στρατὸν εἰς τὴν νίκην καὶ μᾶς ἐχάρισαν ἐκεῖνοι, τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζομεν τὰς ἐθνικάς μας διεκδικήσεις. Ἔρχομαι, κ. βουλευταί, εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ, τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐπ’ αὐτοῦ μόνον ὀλίγας λέξεις ἔχω νὰ εἴπω, διότι ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα τὴν πραγματικὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ τόπος, ὅλοι ἀντιλαμβανόμεθα, ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια χωλαίνει βασικῶς, ὅτι τὰ ἐγκλήματα ἐπολλαπλασιάσθησαν, οἱ φόνοι καθημερινῶς αὐξάνουν καὶ ἡ κατάστασις τείνει εἰς πλήρη ἀναρχίαν. Τοὐλάχιστον εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα ἡ κατάστασις χειροτερεύει ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Οἱ ἄνθρωποι τῶν χωρίων ἐγκαταλείπουν τὰ χωρία των καὶ καταφεύγουν εἰς τὰς πόλεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀσφάλεια οὔτε διὰ τὰς γεωργικὰς ἐργασίας, οὔτε διὰ τὰς ἄλλας ἐργασίας τῶν χωρικῶν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, προσφέρει πολλὰς ὑπηρεσίας καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ ἀκόμη μεγαλυτέρας. Ἡ αἰτία ἡ κυριωτέρα ἕνεκα τῆς ὁποίας ὑπάρχει ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ τῆς ἀπαθλιώσεως τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ὀφείλεται εἰς ὡρισμένα αἴτια, τὰ ὁποῖα βεβαίως ὅλοι τὰ ἀντιλαμβανόμεθα, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι δὲν τὰ ἐξουσιάζομεν κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, διότι δι’ ἐμὲ τὸ σφάλμα εἶναι εἰς τὸ ὅτι πλεῖστα ὅσα ὄργανα τῆς Χωροφυλακῆς δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Δὲν εὑρίσκεται ἡ Χωροφυλακὴ ἐν τάξει μὲ τὴν κατάστασιν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, διότι διὰ νόμων προσωπικῶν, διὰ νόμων χαριστικῶν, ἐγένοντο τοιαῦται προαγωγαὶ καὶ τοιοῦτα ὑπεισῆλθον στελέχη εἰς τὸ Σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς, ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπολύτως παρέλυσεν ἡ κατάστασις καὶ ἐξέφυγεν ἐκ τῶν χειρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο καὶ ὄφειλον νὰ τὴν κατευθύνουν καὶ νὰ τὴν καταστήσουν πολὺ ὠφέλιμον διὰ τὸν τόπον. Ἡ ἀσφάλεια κατ’ ἐμὲ κύριοι, χωλαίνει βασικῶς, πρέπει νὰ γίνῃ τελικὴ ἀποκάθαρσις τοῦ Σώματος τῆς Χωρ)κῆς, πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον καὶ περὶ αὐτοῦ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα μέριμνα, οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ πλέον τὸ κακόν, διότι δὲν προέρχεται μόνον ἀπὸ τὰς κομματικὰς ἐνεργείας, ἀλλὰ προέρχεται κυρίως ἐκ τῆς ἐλλείψεως κάθε ἀντιστάσεως καὶ κάθε προσοχῆς, προέρχεται ἐκ τῆς ἀνυπαρξίας ὡρισμένων διευθυνόντων ἐκ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐλέχθη τὸ ἑξῆς: «...Μέχρι δὲ τῆς ἐκδηλώσεως τῆς ἐθνικῆς κυριάρχου θελήσεως τοῦ λαοῦ, τὸ ὑφιστάμενον καθεστὼς τῆς Ἀντιβασιλείας θὰ συνεχισθῇ, τοῦ Μακαριωτάτου Ἀντιβασιλέως προσφέροντος τὰς ὑπηρεσίας του πρὸς τὸ Ἔθνος καὶ δὴ μέχρι τῆς 1ης προσεχοῦς Σεπτεμβρίου ἡμέρας ὁρισθείσης διὰ τὸν λόγον τοῦ Θρόνου ὡς χρόνος διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος». Μέγα σφάλμα, κύριοι, διεπράχθη καὶ εἰς βάρος τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ εἰς βάρος τοῦ κυριάρχου Λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐκπεφρασμένην τὴν γνώμην. Ὑπὸ τῆς πλειοψηφίας τῶν βουλευτῶν, ἰδίᾳ πάντοτε πρωτοβουλίᾳ, ἐστάλη εἰς τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα εἰς τὰς 12–4–1946 ἕνα τηλεγράφημα ὑπογραφὲν ἀπὸ 170 βουλευτάς. «...Ἡ Ὑμετέρα πανηγυρικῶς ἐκδηλωθεῖσα ἀπόφασις ὅπως ἀποκατασταθείσης τῆς συνταγματικῆς τάξεως πάντα τὰ ἐσωτερικὰ ζητήματα τῆς χώρας ρυθμίζονται ἐντὸς τῶν πλαισίων τοῦ Συντάγματος ἑπόμενον ἦτο νὰ ἱκανοποιήσῃ πλήρως τὸν Λαὸν εἰς τὰ φιλελεύθερα αὐτοῦ αἰσθήματα. Ἐκφράζεται δὲ μόνον ἡ ἀπορία πῶς διετυπώθησαν ἐντεῦθεν ἀπόψεις ἐπηρεασμέναι προφανῶς ἀκόμη ἀπὸ κακὰς ἕξεις τοῦ παρελθόντος καὶ ὑποστηρίζουσαι ὅτι αἱ συνθῆκαι τῆς περιόδου τῆς συνταγματικῆς ἀταξίας καὶ ἀνωμαλίας δύνανται νὰ συνεχισθοῦν τὴν ἑπομένην πανηγυρικῆς ἐκδηλώσεως τῆς λαϊκῆς ἐτυμηγορίας...». Αὐτὸ εἶναι, κύριοι, τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἐστάλη πρὸς τὸν Βασιλέα. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποτελεῖ, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, δέσμευσιν τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ὑπογράψαντας βουλευτάς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνταγματικὴ ἐκείνη ἀνωμαλία, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως δημιουργεῖ καὶ διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον κινδύνους διὰ τὴν χώραν. Γνωρίζομεν ὅλοι, κ. βουλευταί, ὅτι κατὰ τὰ ἄρθρα 50, 51 καὶ 53 τοῦ Συν)τος ὁ Βασιλεὺς δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ διορίσῃ Ἀντιβασιλέα. Ἀντιβασιλέα κατὰ τὰς συνταγματικὰς ταύτας διατάξεις εἶχε μόνον ἡ Βουλὴ δικαίωμα νὰ διορίσῃ, ἡ ὁποία μάλιστα ἐν, ᾗ περιπτώσει ἔχει διαλυθῆ καὶ δὲν ὑφίσταται ἢ ἀνακαλεῖται μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ψηφίσῃ αὐτὸν τὸν νόμον περὶ Ἀντιβασιλείας. Κατὰ συνέπειαν ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει νόμιμος κατάστασις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἄριστα ἐγνώριζεν ἡ Α.Μ. ὅταν διώριζεν ὡς Ἀντιβασιλέα τὸν Μητροπολίτην Δαμασκηνόν, ἄριστα δὲ ἐγνώριζεν ὅτι ὁ διορισμὸς τοῦ τοποτηρητοῦ γίνεται μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν περίοδον τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως. Μὲ τὸν χειρισμὸν τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ζήτημα τῆς Ἀντιβασιλείας ἐδημιούργησεν ἕνα πραγματικὸν ἀδιέξοδον διὰ τὴν Βουλήν. Διὰ τοῦ Συν)τος τὸ ὁποῖον ἰσχύει καὶ διὰ τῶν ἄρθρων τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπέμνησα, ἡ Βουλὴ μόνη εἶναι κυρίαρχος καὶ δύναται νὰ διορίσῃ τὸν Ἀντιβασιλέα, οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦτο. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχε Βουλὴ καὶ εἶχεν ἐπωμισθῆ ὁ Βασιλεὺς τὰς εὐθύνας καὶ ἐχειρίζετο μόνος τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, τὸ ζήτημα ἦτο ἁπλοῦν, ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς ὁρίου, διότι καὶ ὁ Βασιλεὺς εἶπεν, ὅτι διατηρεῖ τὴν κατάστασιν αὐτὴν μέχρις οὗ ἀποκατασταθῇ ἡ ὁμαλότης, ἐπρόκειτο δὲ περὶ τῆς περιόδου ἐκείνης τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ 1943. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἐστάλη ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας τῶν βουλευτῶν δεσμεύονται ἀπολύτως οἱ βουλευταὶ διὰ τὴν συνταγματικὴν νομιμότητα. Κατὰ συνέπειαν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ παράτασις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη. Δημιουργοῦνται μύρια ἄτοπα, δημιουργεῖται κατάστασις ἡ ὁποία εἶναι ἐκτὸς τοῦ Συν]τος καὶ ἐκτὸς τοῦ κράτους τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ κατάστασις αὐτή. Κλονίζει πρόρριζα καὶ αὐτὸ τὸ κῦρος τῆς ὑπαρχούσης Βουλῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν μίαν ἡμέραν νὰ τηλεγραφῇ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ τὴν ἄλλην ἡμέραν νὰ διατηρῇ τὴν κατάστασιν αὐτὴν μέχρι τοῦ Σ]βρίου. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνωμαλία ἡ διατήρησις τῆς Ἀντιβασιλείας, ἀναμφισβητήτως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Δὲν εἶναι μόνον, κύριοι, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον πολλὰ τὰ ἄτοπα νὰ συμβῶσιν ἐκ τῆς ἀνωμαλίας αὐτῆς, διότι δὲν γνωρίζομεν ποίαν θὰ ἔχωμεν ἐξέλιξιν τῶν πραγμάτων μέχρι τοῦ Σ]βρίου. Ἔχομεν ἕνα τρίμηνον εἰσέτι καὶ ἡ κατάστασις εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῇ μεταβολὰς καὶ ἐξελίξεις, πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ ὑφίσταται μία ἀντισυνταγματικὴ Ἀντιβασιλεία, ἡ ὁποία θὰ μᾶς πιέζῃ ἀπολύτως, ἡ ὁποία θὰ μᾶς καταδυναστεύῃ καὶ ἡ ὁποία θὰ εἶναι κυρίαρχος τῆς Βουλῆς καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ τῶν πάντων ἐν Ἑλλάδι; Νὰ μὴ ἀντιλαμβάνεσθε τὸ πρᾶγμα ὡς τυπικὸν ἢ ὡς διορθώσιμον ἢ ὡς παροδικόν. Πρόκειται περὶ μιᾶς οὐσιώδους καταστάσεως, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεραπευθῇ οὔτε δι’ ἀνοχῆς, οὔτε διὰ πράξεων ἥκιστα συμβιβαζομένων πρὸς τὴν συνταγματικὴν εὐθιξίαν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχωμεν. Ἐφ’ ὅσον, κύριοι, καὶ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις ἡ Κυβέρνησις, ὁμολογεῖ ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ πλήρη τὴν εὐθιξίαν καὶ πλήρη τὴν τάξιν ἀπέναντι τοῦ ἰσχύοντος Συν]τος τοῦ 1911, ἐρωτᾶται κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνέχεται μία Ἀντιβασιλεία ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἶναι ἀδύνατον νὰ προσαρμόζεται πρὸς τὰς συνταγματικὰς διατάξεις; Κατὰ ποῖον τρόπον εἶναι δυνατὸν de facto νὰ ὑπάρχῃ μία κατάστασις ἡ ὁποία νὰ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ Συν]τος καὶ ἀνωτέρα τοῦ νόμου; Ἀλλά, κύριοι, εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναπτύξω τὸ ἱστορικὸν τῆς ὑποθέσεως. Πῶς ἐγένετο ἡ Ἀντιβασιλεία. Κύριοι βουλευταί, τὴν 24–4–1941 ἐπὶ κεφαλῆς ἀρχηγὸς τῆς Ἐκκλησίας ἐν Ἀθήναις, ἦτο ἕνας ἱεράρχης ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κατάληψιν τῶν Ἀθηνῶν ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ, κληθεὶς νὰ τελέσῃ δοξολογίαν ἠρνήθη, ἰσχυρισθεὶς ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελέσῃ δοξολογίαν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος, κ. Δαρβέρη.

§92Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ καὶ ἐντὸς τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχω ὡς βουλευτής, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μὲ διακόπτετε.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπα νὰ εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§94Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἐντὸς τοῦ θέματος εἶμαι, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόπτετε. Ὑπῆρχε κύριοι, ἕνας ἱεράρχης ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ τελέσῃ δοξολογίαν ἀπὸ τοὺς Γερμανοὺς καὶ ἠρνήθη, ἰσχυρισθεὶς ὅτι ἐνόσῳ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς τελεῖ ὑπὸ ὑποδούλωσιν δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐκκλησία νὰ μὴ συμμερισθῇ τὴν θέσιν τοῦ χειμαζομένου Ἔθνους (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ὁ τότε Πρωθυπουργὸς Τσολάκογλου ἔσπευσε διὰ τοῦ ὑπασπιστοῦ του καὶ κατόπιν ἀπ’ εὐθείας ὁ ἴδιος νὰ ζητήσῃ νὰ ὁρκίσῃ τὴν Κυβέρνησιν Τσολάκογλου καὶ ὁ ἱεράρχης ἐκεῖνος εἶπε ὅτι ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ὁρκίσῃ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἀντιστρατευομένην εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς ἄλλον ἱερέα εἴτε ἐγγράφως εἴτε προφορικῶς νὰ τελέσῃ τὴν ὁρκωμοσίαν ἐκείνην. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὡρισμένα περιστατικὰ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διὰ νὰ ἴδετε καὶ νὰ συγκρίνητε. Ὁ ἱεράρχης ἐκεῖνος τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα, ἐτέλεσε μίαν δέησιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶπε τὰς ἑξῆς ὡραίας λέξεις. «Πεποίθαμεν ὅτι θὰ ἀντικρίσητε τὰς ἡμέρας αὐτὰς τῆς πικρᾶς δοκιμασίας μὲ φρόνημα ὑψηλόν, μὲ πνεῦμα αὐτοθυσίας, μὲ θάρρος, καρτερίαν καὶ ἀξιοπρέπειαν μὴ ἐπιτρέποντες νὰ κλονίσῃ τὴν ψυχήν σας ἡ ὀλιγοπιστία καὶ ἡ ἀχώριστος τῆς ὀλιγοπιστίας δειλία, ἡ δειλία ἥτις συνεπάγεται τὸν ἐξευτελισμὸν τῆς ἐλευθέρας ψυχῆς, ὑπὲρ ἧς Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη καὶ ὑπὲρ ἧς τὰ ἡρωϊκὰ ἡμῶν τέκνα χύνουσι τὸ αἷμα των, φωνοῦντες εἰς ὅλους ἡμᾶς τῶν μετόπισθεν: «Στῆτε καλῶς, στῆτε ἐπαξίως ἡμῶν! Πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν γενναιότητα καὶ ἀνδρείαν ἡμῶν, πιστεύετε καὶ τιμηταὶ ἡμῶν γίνεσθε!» ἵνα καὶ τῆς Ἀναστάσεως τῆς πολυπαθοῦς ἡμῶν Πατρίδος τύχωμεν πάντες, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ἐκ νεκρῶν ἀναστάντος Χριστοῦ». Αὐτὴν τὴν εὐχήν, κύριοι, ἐξέφερεν ὁ ἱεράρχης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην καὶ αὐτὰ προέλεγεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ συμβῶσι καὶ τὰ ὁποῖα πράγματι, ὄχι μόνον συνέβησαν, ἀλλὰ καὶ ἀπέδειξαν τὸ ἀδάμαστον θάρρος τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, τὸ ἀκατάβλητον τῆς Ἑλληνικῆς ἀλληλεγγύης, ἀπέδειξαν τὴν ἀφοσίωσίν μας πρὸς τὸν Λαὸν καὶ τὴν μεγαλοψυχίαν μας χάριν τῆς πατρίδος.

§95Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πότε ἔγινεν αὐτό;

§96Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Τὴν 20–4–41.

§97Κ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἤθελα νὰ ἴδω ἂν εἶναι μετὰ τὴν ὑποδούλωσιν ἢ πρό...

§98Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, αὐτὰ ἔκαμεν ὁ ἱεράρχης ἐκεῖνος καὶ ὁ ἱεράρχης ἐκεῖνος ἦτο ὁ Μητροπολίτης Χρύσανθος. Κατὰ τὴν ἰδίαν ἐποχήν, ὅταν οἱ κατακτηταὶ κατέλαβον πλέον τὴν Ἑλλάδα, μὲ ὑπομνήματα, μὲ μεσάζοντας, μὲ διάφορα πρόσωπα φιλικὰ πρὸς αὐτὸν κείμενα, πρός τε τὴν Κυβέρνησιν τὴν τότε καὶ πρὸς αὐτοὺς τοὺς Γερμανούς, ἐζήτησε καὶ ὑπέδειξε τὴν προστασίαν συμφερόντων προσωπικῶν, τὴν ἐπίλυσιν ζητημάτων διὰ τὰ ὁποῖα θέλω νὰ θεωρήσω πρὸς στιγμήν, διὰ νὰ μὴ εἰσέλθω εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, ὅτι εἶχε δίκαιον, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Πατρὶς εὑρίσκετο εἰς τοιαύτην κατάστασιν, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα οὔτε εἰς τοὺς ἐχθροὺς νὰ καταφύγῃ, οὔτε τὴν Ἑλλάδα νὰ ὑβρίσῃ διὰ τῶν ὑπομνημάτων του, ἀλλ’ οὔτε καὶ θεραπείαν νὰ ζητήσῃ τῶν προσωπικῶν του συμφερόντων. Μὲ τοιαῦτα μέσα καὶ μὲ τὴν δύναμιν τοῦ κατακτητοῦ ὁ μὲν πρῶτος ἱεράρχης ἀπεπέμπετο τῆς Μητροπόλεως, ὁ δὲ δεύτερος ἱερωμένος κατελάμβανε τὴν Μητρόπολιν. Κατελάμβανε τὴν Μητρόπολιν διὰ νόμου ὁ ὁποῖος τὸν ἔφερε μάλιστα ἀναδρομικῶς ἀπὸ τῆς κάποτε γενομένης ἐκλογῆς του, ἡ ὁποία εἶχεν ἀκυρωθῆ. Δὲν τὸ ἐξετάζομεν ὅμως αὐτό. Καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, κύριοι, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Γερμανοὶ κατεῖχον τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν ἐβασάνιζον καθ’ ὃν τρόπον ὅλοι γνωρίζομεν, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἠσκεῖτο μία πίεσις τρομακτική, ὁ ἱερωμένος ἐκεῖνος ἐξυπηρέτει καὶ συνεννοεῖτο μὲ τοὺς Γερμανούς. Μίαν ἡμέραν μάλιστα, ἕναν καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου ἀφελῆ, τὸν ἔσυρε καὶ τὸν ὥρκισεν ὡς ὑπουργὸν τῆς Κυβερνήσεως Ράλλη, καὶ ὁ ἀτυχὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐσύρθη διὰ νὰ ὁρκισθῇ εὑρίσκεται σήμερον εἰς τὰς φυλακὰς ἐκτίων τὴν ποινὴν τῆς εἱρκτῆς, ἀφοῦ ἔχασε καὶ τὸ μοναδικό του παιδί, τὸ ὁποῖον εἶχεν, ἀπὸ τοὺς ἐλασίτας.

§99Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὁμιλῆτε τοιουτοτρόπως ἐναντίον τοῦ προσώπου τοῦ Ἀντιβασιλέως τὸν ὁποῖον ἔχει διορίσει ὁ Βασιλεύς.

§100Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀλλά, κύριοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας, ὅτι, ὁ μοναδικὸς σκοπὸς τοῦ ἱερωμένου ἐκείνου ἦτο νὰ καταλάβῃ τὴν Ἀντιβασιλείαν. Ἐπωφελούμενος δὲ μίαν ἡμέραν τῶν συνεννοήσεων τὰς ὁποίας διεξῆγε διὰ τοῦ Μητροπολίτου Καρυστίας πρὸς τὸν Τσουδερόν, ἐζήτησε διὰ τοῦ Τσουδεροῦ νὰ ἐπιτύχῃ..., ἀλλὰ εἶναι προτιμώτερον χίλιες φορὲς νὰ μὴ σᾶς τὸ πῶ καὶ νὰ τὸ βγάλετε μόνοι σας ἀπὸ τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἔστειλεν ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς πρὸς τὸν Πρωθυπουργόν Του Τσουδερόν. Τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἀπὸ τοῦδε δύναμαι νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι ὑπόδειξιν περὶ προκαταβολικοῦ διορισμοῦ, διὰ μυστικῆς ἐπισήμου πράξεως, Ἀρχιεπισκόπου Δαμασκηνοῦ, ὡς Ἀντιβασιλέως, κρίνω ἀπαράδεκτον. Πράγματι θεωρῶ ὡς μικτὸν ἐντολοδόχον Ἑλληνικοῦ Λαοῦ πρὸς συνέχισιν ἀγῶνος κατὰ ἐχθροῦ καὶ διαφύλαξιν δικαιωμάτων αὐτοῦ, ἐν ὅσῳ εὑρίσκεται ὑπὸ ξένον ζυγὸν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐκφρασθῇ ἐλευθέρως. Δὲν ἐπιθυμῶ, οὐδ’ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ καταθέσω ἐντολὴν καὶ διαπραγματευθῶ μεθ’ οἱονδήποτε πρὶν ἢ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀποφανθῇ ἐλευθέρως καὶ κυριαρχικῶς».

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Βʹ.

Φαντασθῆτε τὸ ὕψος τῆς εὐθιξίας τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ὁ Βασιλεύς, ὅταν τὸ 1943 μετὰ τὸ Ἔλ Ἀλαμέϊν, μετὰ τὴν καμπὴν τὴν ὁποίαν εἶδεν εἰς τὸν ὁρίζοντα ὑπὲρ τῶν συμμαχικῶν ὅπλων καὶ τῆς ἀπωλείας τοῦ πολέμου διὰ τὴν Γερμανίαν, ὅταν ἐστράφησαν πλέον πρὸς τοὺς ἀνθρώπους τῆς Νίκης καὶ ἐζήτουν διὰ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ ἵνα ὁ Βασιλεὺς διὰ μυστικῆς ὑποσχέσεως ὑποσχεθῇ εἰς τὸν Δαμασκηνὸν τὸν διορισμὸν τῆς Ἀντιβασιλείας εὐθὺς ὡς τὰ πράγματα θὰ ἀπεκαθίσταντο. Δὲν ἔγινε, κύριοι, τοῦτο, διότι ὁ Βασιλεὺς οὕτω ἐκφράζεται, καθορίζει δὲ πλήρως καὶ τὰ δικαιώματά του καὶ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν ἔχει περὶ τῶν λαϊκῶν δικαιωμάτων καὶ συμφερόντων καὶ ἀπορρίπτει τὴν διὰ μυστικοῦ τρόπου ὑπόσχεσιν, δηλαδὴ τὸν διορισμὸν τοῦ Δαμασκηνοῦ ὡς Ἀντιβασιλέως. Ἀλλά, κύριοι, ἂς ἴδωμεν τώρα κατὰ ποῖον τρόπον ἐχειρίσθη τὴν Ἀντιβασιλείαν, ἀφ’ οὗ ἐγένετο πράγματι Ἀντιβασιλεύς. Τὴν 27 Δεκεμβρίου 1944 εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰς μίαν συνεδρίασιν τῆς ὁποίας προήδρευσεν ὁ ἱερωμένος Δαμασκηνὸς εἶπεν εἰς τὸν Πρεσβευτὴν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ἀπέτυχον, ἡ Ἀντιβασιλεία ὅμως ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τοὺς στασιαστάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ τὴν μεγάλην πλειοψηφίαν τῶν παρευρεθέντων πολιτικῶν. Καὶ τοῦτο διαψεύδεται. Ἀλλὰ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἂς τὸ δεχθῶμεν ὡς θετικόν. Εἶχε πράγματι μίαν μερίδα ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ ἡ μερὶς αὐτὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Καφαντάρη, ἐτάχθη ἀνεπιφυλάκτως μὲ τὸ μέρος του. Κύριοι, θὰ ἐξετάσω δι’ ὀλίγων, κατὰ ποῖον τρόπον ἐπολιτεύθη κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ἀντιβασιλείας. Εἰς τὴν συνθήκην τῆς Βάρκιζας, εἰς τὴν μεγάλην αὐτὴν συμφωνίαν τῆς Βάρκιζας, ὡρίσθη ὅτι τὸ Δημοψήφισμα θὰ διεξαχθῇ πρῶτον καὶ μετέπειτα αἱ ἐκλογαί, ἀλλά, προϊόντος τοῦ χρόνου, διεῖδον οἱ ἄνθρωποι ὅτι δὲν συμφέρει ἡ διεξαγωγὴ τοῦ Δημοψηφίσματος, διότι ὁ Λαὸς τάσσεται ὑπὲρ τοῦ Βασιλέως. Τότε ἐφεῦρον, δι’ ἀποστολῆς τὸ πρῶτον διαφόρων ἀπεσταλμένων εἰς τὸ Ἐξωτερικόν, ἐκ τοῦ περιβάλλοντος τῆς Ἀντιβασιλείας, μετέπειτα δὲ καὶ διὰ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἰδίου τοῦ Ἀντιβασιλέως, ἐφεῦρον τὸν μηχανισμὸν τῆς ματαιώσεως τοῦ Δημοψηφίσματος καὶ τῆς προτάξεως τῶν ἐκλογῶν, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀνήγγειλεν ἐπανελθὼν ὁ Ἀντιβασιλεὺς ὄχι πλέον ὡς εἰσήγησίν του, ἀλλ’ ὡς ἀπόφασιν τῶν Μεγάλων Συμμάχων. Ἔπρεπεν ὅμως μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Μεγάλης Βρεττανίας κ. Μπέβιν, ἵνα διαπιστωθῇ ὅτι δὲν ἦτο εἰσήγησις ἰδική του ἡ πρόταξις τῶν ἐκλογῶν τοῦ Δημοψηφίσματος, ἀλλ’ ἦτο εἰσήγησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἕλληνος Ἀντιβασιλέως, ὁ ὁποῖος εἶχε μεταβῆ ἐκεῖ. Ἐπηκολούθησε, κύριοι, παραίτησις τῆς Ἀντιβασιλείας καὶ μετὰ τὴν παραίτησιν ἀνάκλησις τῆς παραιτήσεως καὶ τέλος ἐπηκολούθησαν τὰ γνωστὰ γεγονότα, τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν. Ἐπηκολούθησεν ἡ ἀνάθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἐκλογῶν διὰ τὴν 31 Μαρτίου, διότι ὁ Μάρτιος δὲν εἶχε 32 ἡμέρας. Μετὰ προσπαθείας ἀπείρους, προτάσεις ἀναβολῆς καὶ χίλια δύο τεχνάσματα κατωρθώθη τέλος μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ Ἄγγλου καὶ Ἀμερικανοῦ Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ καθορισθῇ ὁ χρόνος τῶν ἐκλογῶν κατὰ τρόπον ρητὸν καὶ ἀναμφισβήτητον. Αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν τὴν 31 Μαρτίου καὶ ὁ Μητροπολίτης εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ παραιτηθῇ τὴν 31 Μαρτίου, καὶ ἔθετεν ὡς τελευταῖον ὅριον τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλὰ καὶ τῆς δηλώσεως ταύτης ἐγένετο ἀνάκλησις διότι, κύριοι, εὕρισκε πολὺ εὐκολωτέραν τὴν λύσιν τῆς ὑπάρξεώς του εἰς τὴν Ἀντιβασιλείαν. Διάφορα γεγονότα, ἐσκέφθη, εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν χώραν καὶ ἀπροσδιόριστα ἐπεισόδια πολλὰ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ συμβοῦν, τυχαῖα συμβάντα, διατί νὰ μὴ εἶμαι εἰς τὴν θέσιν αὐτήν; Ἔχων, λοιπόν, τὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν ἔχει μὴ ἀπορρέουσαν ἐκ τοῦ Συντάγματος, διότι εἶναι παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, μὴ στηριζομένην εἰς οὐδεμίαν ἄλλην θέλησιν παρὰ de facto Ἀντιβασιλεύς, διότι διὰ τῆς ἀναγνωρίσεως τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ἡ Βουλὴ μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου de facto θ’ ἀσκῇ τὸ Ἀντιβασιλικόν του δικαίωμα, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰπῇ μίαν ἡμέραν. Τὸ Δημοψήφισμα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαχθῇ τὴν 1 Σεπτεμβρίου καὶ καλὸν εἶναι νὰ διαλυθῆτε διὰ νὰ φέρω ἄλλην Κυβέρνησιν καὶ νὰ προκηρύξω ἐκλογὰς πάλιν μὲ τὸ ἀναλογικὸν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν ἐπέτυχα τότε τὴν 31 Μαρτίου, διότι ἐν τῷ μεταξὺ τὸ 9,3 θὰ ἔχῃ ἐξαφανίσῃ τὴν παντοδυναμίαν τῆς λαϊκῆς θελήσεως, θὰ ἔχῃ ἐξαφανίσῃ τὴν πλειοψηφίαν τὶς 31 Μαρτίου, θὰ μᾶς ἔχῃ ἐκμηδενίσῃ, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἀναφανοῦν πολλὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν δυνάμεθα νὰ προΐδωμεν, θὰ δύναται νὰ τὸ ἐπιτύχῃ τώρα καὶ θὰ μᾶς στείλῃ στὰ σπίτια μας καὶ τότε ποία θὰ εἶναι ἡ εὐθύνη μας ἀπέναντι τῆς συνειδήσεώς μας, ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ ὁ ὁποῖος μᾶς ἀπέστειλε μὲ ρητὴν ἐντολήν; Κύριοι, πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπροσμέτρητον τὴν φιλοδοξίαν, ἔχει ἀπροσμέτρητον τὴν τάσιν πρὸς τὴν φιλαρχίαν, πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος δὲν ἐδυσκολεύθη εἰς τοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος νὰ εἴπῃ καὶ νὰ γράψῃ καὶ αὐτοπροσώπως καὶ δι’ ἀντιπροσώπου ὅ,τι οὐδεὶς ἄλλος Ἕλλην ποτὲ καὶ εἰς οὐδεμίαν ἐποχὴν ἦτο δυνατὸν νὰ διανοηθῇ κατὰ τῆς Πατρίδος του. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος ἔμεινεν ἀνάλγητος ὅταν εἰσήρχετο εἰς τὰς φυλακὰς ἕνας ἄνθρωπος τὸν ὁποῖον ἔσυρε καὶ ὥρκισεν Ὑπουργὸν καὶ ὅταν τὸν εἶδε καταδικαζόμενον δι’ αὐτό, αὐτὸς παρέμενεν Ἀντιβασιλεὺς μέχρι σήμερον.

§101ΦΩΝΑΙ. Ἀποτελεῖ ἀπρέπειαν νὰ ὑβρίζεται ὁ ἀνώτατος Ἄρχων, (κωδωνοκρουσίαι) ὁ ὁποῖος εἰς ὁλόκληρον τὴν κατοχὴν ὑπῆρξε σύμβολον καὶ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἔθνους.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὸν λόγον.

§103Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου δι’ ὅσα λέγονται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα). Ὁ κ. βουλευτὴς ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα ἀπὸ τοῦ βήματος νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του, ἐκφράζει ὅμως μόνον τὰς προσωπικάς του γνώμας, αἱ ὁποῖαι δὲν τυγχάνουν τῆς ἐπιδοκιμασίας τοὐλάχιστον τῆς μεγίστης πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§104Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, καὶ ἐγὼ δηλῶ κατηγορηματικῶς ὅτι ἐκφράζω μόνον τὰς προσωπικάς μου ἀπόψεις καὶ δὲν θέλω οὐδένα ἄλλον νὰ ἐκπροσωπῶ. Μία φωνή. Δὲν δύνασθε νὰ κάμετε κατάχρησιν τοῦ βήματος.

§105Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Ἀλλά, κύριοι, θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ἑξῆς: Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς δὲν εὑρίσκεται ἐν τάξει μὲ τοὺς νόμους καὶ τὸ Σύνταγμα. Εὑρίσκεται ἐν τάξει ἆρα γε μὲ τοὺς Θείους καὶ Ἀποστολικοὺς κανόνας; Μὲ τὸν κανόνα 6ον τῶν Ἀποστόλων; (θόρυβος, γέλωτες, κωδωνοκρουσίαι).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία, κύριοι.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν δύναται νὰ λέγῃ κανεὶς ὅ,τι θέλει. Σεβασμὸς πρὸς τὸ βῆμα.

§108Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ δυσφορῆτε, δὲν δύνασθε ὅμως νὰ θορυβῆτε, ἐφόσον δὲν λέγω ἀνακριβείας.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ διακόπτετε τὸν ρήτορα. Ἀλλὰ καὶ ὁ ρήτωρ πρέπει νὰ εὑρίσκεται ἐντὸς τοῦ θέματος. Ἤδη σεῖς εὑρίσκεσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§110Ν. ΔΑΡΒΕΡΗΣ. Κύριοι, ὁ 6ος κανὼν ἀναφέρει ὅτι (φωναί, θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι). «Ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος κοσμικὰς φροντίδας μὴ ἀναλαμβανέτω· εἰδεμὴ καθαιρείσθω·» ὁ δὲ Ζωναρᾶς ἐπεξηγῶν προσθέτει: «βούλεται γὰρ ὁ Κανὼν τῇ θείᾳ ὑπηρεσίᾳ σχολάζειν αὐτὸς καὶ ἔξω συγχύσεως καὶ θορύβου δημώδους τηρῶν ἑαυτοὺς εἰδεμὴ τοῦτο ποιοῦσι· καθαιρεῖσθαι αὐτοὺς προστάττει». (Ράλλη καὶ Πουλῆ «Σύνταγμα Ἀποστολικῶν Κανόνων» Τόμ. Βʹ σελ. 9). Πρέπει νὰ μὴ ἀναμιγνύεται εἰς τὴν πολιτικήν. Ὅλα τὰ ζητήματα εἶναι πολὺ ἁπλᾶ. Πρόκειται περὶ μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία, ὅσον καὶ ἄν θέλετε νὰ τὴν ὑποστηρίξητε, διότι ἴσως ἔχετε συμφέρον νὰ τὴν ὑποστηρίξητε, εἶναι κατάστασις ἀντισυνταγματική, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλετε νὰ τὴν καλύψετε ὑπὸ τὸν πέπλον τῆς σπουδαιοφανείας, νὰ εἶσθε πλέον ἢ βέβαιοι ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς παρανομίας, περὶ μιᾶς παραβάσεως τοῦ Συντάγματος, πρόκειται περὶ μιᾶς παρατυπίας, ἡ ὁποία κατ’ οὐδένα τρόπον δύναται νὰ καλυφθῇ. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι μόνη ἁρμόδια λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς ἀπόψεις της τὰς ὁποίας διὰ τοῦ τηλεγραφήματος διεβίβασε καὶ τὰς ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι προκύπτουν ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ τὴν ἐν γένει κατάστασιν, νὰ καταλήξῃ εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ προστατεύσουν τὸ Σύνταγμα καὶ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ τόπου, διότι κατ’ οὐδένα ἄλλον τρόπον δὲν δύνανται νὰ λειτουργήσουν οὔτε αἱ Συνταγματικαὶ διατάξεις ἄνευ προσηλώσεως εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ θέσμια. (χειροκροτήματα).

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἔχει τὸν λόγον.

§112Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπευθύνομαι μετ’ εὐλαβείας πρὸς τὸ σύνολον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τῆς Βουλῆς ἀπευθύνομαι μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἀδιστάκτου πίστεως πρὸς ὅσα θὰ εἴπω, πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔδωκε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ διεξήγοντο μὲ ἀληθῶς κοινοβουλευτικὸν ἐκλογικὸν σύστημα, μὲ ἀληθῶς δίκαιον σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ κυβερνᾷ ἡ πλειοψηφία τοῦ Λαοῦ, πλὴν τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, μιᾶς μερίδος τοῦ Κόμματος τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ μειονότητος τοῦ ὑπὸ τὸν κ. Ζέρβαν Κόμματος, ἄλλοι ἐδῶ ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαοῦ δὲν θὰ ὑπῆρχον (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ προσέξατε, κύριοι συνάδελφοι, προσέξατε ἐπαναλαμβάνω Ἕλληνες ἅπαντες, ἡ ἀποτυχία τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος τώρα δὲν θὰ εἶναι ἀποτυχία ἑνὸς κόμματος, εἶναι καὶ ἀποτυχία εἰς τὴν ἱστορικὴν σταδιοδρομίαν τῆς Πατρίδος μας. (χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων). Κύριοι νέοι συνάδελφοι, ἐὰν ἀποδείξετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου—ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ βήματος—ὅτι δύνασθε νὰ ἐκτελέσητε καθήκοντα ὑπὲρ Πατρίδος, ὅπως ἐξετέλεσαν ἄλλοι πρὸ 36 ἐτῶν κατὰ τὸ 1910, ἡ ὑπερηφάνεια ἡμῶν τῶν γηραιοτέρων θὰ εἶναι μεγάλη, διότι τοῦτο θὰ σημαίνῃ ὅτι κάτι ἐπράξαμεν καὶ ἡμεῖς, διὰ νὰ ἔχετε αὐτὴν τὴν ἱκανότητα σεῖς. Ἄν δὲν ἀποδείξετε τοῦτο ἀπὸ τοῦ βήματος—ὄχι μὲ κραυγὰς ἀπὸ τῶν θέσεών σας—ἀπελπισία θὰ εἶναι δι’ ἡμᾶς, διὰ τὸ ἔργον μας, ἀπελπισία θὰ εἶναι διὰ τὴν Πατρίδα. (χειροκροτήματα). Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν σας καὶ ἐπιθυμῶ δι’ ὅλης τῆς ψυχῆς μου ν’ ἀποδείξετε ὅτι σεῖς ἔχετε δίκαιον καὶ ἐγὼ ἔχω ἄδικον. Ἀλλὰ γνωρίζετε πῶς ἀποδεικνύεται ἡ ἱκανότης τῶν νέων πολιτικῶν ἀνδρῶν; Ὅταν τὸ πρῶτον ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τῷ 1910 ὁ ἐλευθέριος Βενιζέλος (χειροκροτήματα) καὶ ἀνέγνωσε τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις καὶ περιείχοντο ἐκεῖ γνῶμαι μὴ συμβιβαζόμεναι πρὸς τὸ πολίτευμά μας ἕνας νέος τότε, γηραιὸς τώρα, βουλευτὴς Λακωνίας, ἐζήτησε τὸν λόγον καὶ ἐξηνάγκασε τὸν μέγαν καὶ ἔνδοξον ἐκεῖνον πολιτικὸν ν’ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ νέου βουλευτοῦ καὶ ν’ ἀνακαλέσῃ τὰς ἰδικάς του. Ἐὰν δὲν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἱκανότητα σιωπᾶτε! (χειροκροτήματα). Διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, κύριοι βουλευταί, ἡ ἀποτυχία τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ εἶναι ἡ ἐπιτυχία τῶν ἐχθρῶν τῆς Πατρίδος. (χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων). Ναί, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐψήφισε δύο ἀπόψεις: τὴν ἄποψιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος καὶ τὴν ἄποψιν τοῦ νὰ ἔλθῃ ἐνταῦθα ξένος νὰ κυβερνήσῃ τὴν Πατρίδα μας. Ἐγένετο λόγος περὶ κομμουνιστικοῦ κόμματος. Δὲν ὑπάρχει, κύριοι, εἰς τὴν Πατρίδα μας Κ. Κ., ὑπάρχει μιὰ συμμορία ἐγκληματιῶν (χειροκροτήματα) ἐκτελοῦσα τὰς διαταγὰς τῶν ἀρχηγῶν αὐτῆς ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς συμμορίας αὐτῆς ἔχει ἐκδόσει τὴν ἱστορίαν τοῦ Κ.Κ.Ε κατὰ Ἰανουάριον 1945.

§113ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§114Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ Ζάζος ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον Ζαχαριάδης. Εἰς τὸ κεφάλαιον 7ον λέγει: «Τὸ Κ.Κ.Ε εἶναι τὸ τμῆμα πὄχει στείλει στὴν Ἑλλάδα ἡ κομμουνιστικὴ διεθνής». Δὲν εἶναι Ἑλληνικὴ ὀργάνωσις, εἶναι τὸ τμῆμα τῆς κομμουνιστικῆς διεθνοῦς τὸ ὁποῖον ἔχει γίνει εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ ἐκεῖ. (χειροκροτήματα). «Τὸ Κ.Κ.Ε στάθηκε πάντα πιστὸ στὶς ἐπιταγὲς τῆς διεθνοῦς προλεταριακῆς ἐπαναστατικῆς ἀλληλεγύης.» Πρόκειται, λοιπὸν περὶ Κ.Κ. πρόκειται περὶ κόμματος Ἑλληνικοῦ; Ἐὰν ὑπάρχῃ, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ εἶναι λίαν συζητήσιμον, ἐὰν ὑπάρχῃ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἐὰν ὑπάρχῃ θὰ ἔχῃ ὅλην τὴν ἐλευθερίαν νὰ κηρύττῃ τὰς ἰδέας του καὶ νὰ ἀγωνίζεται πρὸς ἐπικράτησίν του. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοιούτου κόμματος; Πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, περὶ ἐγκληματικῆς συμμορίας προδοτῶν, καὶ ἐὰν ἀποτύχωμεν θὰ ἐξαφανίσουν τὴν Πατρίδα μας. «Αἱ διαφωνίαι—ἔγραφον εἰς μίαν ἐπιστολήν μου πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν πρὸ ἡμερῶν—δὲν πρέπει νὰ μᾶς στενοχωροῦν, αἱ διαφωνίαι διαφωτίζουν τὰς σκέψεις μας καὶ τονώνουν τὰς ἀναμνήσεις μας. Ἀλλ’ αἱ διαφωνίαι ἀνθρώπων σκεπτομένων, λογικευμένων, συζητούντων, ἐν τῷ ὀνόματι τῆς μιᾶς καὶ ἀδιαιρέτου Πατρίδος’ (χειροκροτήματα). Κύριοι, εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα κατόπιν ἑνὸς μακροῦ πολέμου, φοβεροῦ πολέμου, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀπειλεῖ διὰ τρομερᾶς καταστροφῆς, διὰ λιμοῦ ἀκόμη, ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα, ὁ ὁποῖος πόλεμος κατέστρεψε τὴν ἰδικήν μας Πατρίδα, ἐξηφάνισεν ἐντελῶς τὸν στρατόν μας, κατέστρεψε τὴν γεωργίαν, ἐξηφάνισε τὴν κτηνοτροφίαν, συνέτριψε τὴν βιομηχανίαν, κατέστρεψε τὴν ἐμπορικήν μας ναυτιλίαν καὶ ἔσυρεν εἰς ἕνα διασπαραγμὸν ἐσωτερικὸν, φρικώδη, τρομερόν, ἔχει ἐξαντλήσει ὄχι μόνον τὰς οἰκονομικάς, ἀλλ’ ἐν πολλοῖς καὶ τὰς πνευματικὰς καὶ ἠθικάς μας δυνάμεις. Ἄς συνέλθωμεν. Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας. Νὰ μὴ ἀποτύχωμεν ἐδῶ συνελθόντες. Νὰ ἐπιτρέψωμεν, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν πλειοψηφίαν, τὴν ἐλευθέραν γνώμην εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἔστω καὶ ἄν δὲν ἐκπροσωπεῖ παρὰ ἐλαχίστην μειονοψηφίαν, ἐσχάτην μειονοψηφίαν (γέλωτες, χειροκροτήματα) τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἐκείνη νὰ εἶναι περισσότερον προσεκτικὴ καὶ περισσότερον ἀξιοπρεπής. (Γέλωτες).

§115Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Σεῖς προσωπικῶς τί ἀντιπροσωπεύετε εἰς τὰς Ἀθήνας.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τόσας χιλιάδας σταυρῶν, ὅσας δὲν ἔχει ὁλόκληρον τὸ Κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκετε· (χειροκροτήματα. Μπράβο).

§117Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Σεῖς μόνον τὸ ἀντιπροσωπεύετε, ὡς μονάς, ὄχι τὸ Κόμμα τὸ Λαϊκόν;

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκούσατε νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§119Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ὡς ἐξελθὼν ἐκ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, τί ἀντιπροσωπεύετε εἰς τὰς Ἀθήνας;

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὸ Στάδιον ἦτο Λαὸς ὑπὲρ τὰς 100.000. Ὅταν εἰσῆλθον ἐγώ, ὁ Λαὸς ἐκεῖνος ἐχειροκρότησεν, ὅσον δὲν ἐχειροκρότησε διὰ κανένα ἄλλον. (χειροκροτήματα καὶ γέλωτες). Ἀλλ’ ὄχι, κύριοι. Ἦτο ἁπλῶς διὰ νὰ δώσω ἀπάντησιν. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ ἀντιπροσωπεύει 56 ἐτῶν δημοσιογραφικὴν δρᾶσιν, 46 ἐτῶν δικηγορικὴν λειτουργίαν καὶ 36 ἐτῶν πολιτικὴν δρᾶσιν. Λοιπόν, σᾶς παρακαλῶ νὰ συζητήσωμεν μετὰ σωφροσύνης καὶ περισκέψεως. Ὅταν εἶπον «περισσοτέραν ἀξιοπρέπειαν» δὲν ἔθιξα κανένα. Ἡ ἔννοια τῆς φράσεώς μου ἦτο: εἴμεθα ἀξιοπρεπεῖς, ἀλλ’ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις τῆς Πατρίδος μας, νὰ εἴμεθα κατὰ τὸ δυνατὸν ἀξιοπρεπέστεροι. Διότι ἔχομεν ἐχθρόν, ὅπως σᾶς ἀπέδειξα, ἀδυσώπητον, ἐχθρὸν ὁ ὁποῖος πρὸ οὐδενὸς ὀπισθοχωρεῖ. Ὅταν σκέπτεσθε ὅτι εἰς τὸ Μελιγαλᾶ ἐδολοφόνησαν ὑπὲρ τὰς 3 χιλιάδας εἰς τὴν Κορινθίαν ὑπὲρ τὰς 4 χιλιάδας εἰς τὸ Κιλκὶς ὑπὲρ τὰς 7 χιλιάδας καὶ εἰς ὅλην τὴν ἄλλην Ἑλλάδα ἐσφάγησαν μυριάδες ἀνθρώπων, ἀντιλαμβάνεσθε ποῖος θὰ εἶναι ὁ σπαραγμὸς τῆς Πατρίδος μας ἂν ἀποτύχῃ τὸ Κοινοβούλιόν μας; Καὶ ἂν σωθῇ ἡ Πατρίς μας ἀντιλαμβάνεσθε ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις; Ἔ κύριοι, μὲ παρασύρετε εἰς ἄλλας ἀπόψεις τὰς ὁποίας εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Σπουδαιότατος πολιτικὸς Συγγραφεύς, Ἰταλός, λέγει ὅτι ὅταν τὰ κόμματα χρεωκοπήσουν, ὅταν τὸ κοινοβούλιον χάσῃ τὴν ὑπόληψίν του, ὅταν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες δὲν ἐμπνέουν καμμίαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Λαόν, ὁ ἀπηλπισμένος ἐκεῖνος Λαὸς ἐπιζητεῖ ἕνα τρόπον σωτηρίας καὶ εὑρίσκει ἕνα φιλόδοξον ἄνδρα καὶ ἀναθέτει εἰς αὐτὸν πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ τότε ἔρχεται ἡ τυραννίς. Ἡ τυραννὶς ἡ ὁποία βέβαια τὰ πάντα καὶ διαφθείρει καὶ φθείρει καὶ καταστρέφει καὶ ἀνατρέπει, ἀναμφιβόλως. Ἀλλ’ οἱ αἴτιοι, θὰ εἴμεθα ἡμεῖς. Ὁμιλεῖτε περὶ 4ης Αὐγούστου. Ἄν μοῦ τὸ ἐπιτρέπετε, ἤμην ὁ μόνος δημοσιογράφος ἐν Ἑλλάδι ποὺ ἔγραφεν ἐπὶ 4ης Αὐγούστου, ἐναντίον της. Ἔγραφον εἰς μίαν ἐφημερίδα εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν καὶ ἠπειλήθη ὁ Διευθυντής της νὰ συλληφθῇ δέσμιος. Ὁ κ. Μουτζουρίδης καὶ ὁ κ. Παπαδημητρίου ἂς μαρτυρήσουν ἄν, διαρκούσης τῆς 4ης Αὐγούστου, εἰς τὸ κακουργοδικεῖον Ναυπλίου ἐγώ, παρόντων ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Μεραρχίας, ἠγόρευσα ἐναντίον τῆς 4ης Αὐγούστου.

§121Π. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐπιμαρτύρομαι. Μάλιστα.

§122Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Εἶσθε πολὺ τυχηρὸς ποὺ δὲν ἐπήγατε εἰς τὰς νήσους.

§123Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον, κύριοι, καὶ πάλιν λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ μὴ βιάζεσθε, διότι, γνωρίζετε, πῶς ἐπηκολούθησεν ἡ 4η Αὐγούστου; Ἀκούσατε, ἀφοῦ τὸ θέλετε, ἐπίσημα κείμενα, ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς Βουλῆς. (Ἀναγινώσκει........................) Αὐτὰ γράφει ὁ σεβαστὸς φίλος μου κ. Σοφούλης.

§124Χ. ΛΑΔΑΣ. Πολὺ ὀρθά. Σωστά.

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1935 ἔγραφεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀνεξάρτητος», ὅτι ἔρχεται ὁ Μεταξᾶς νὰ κάμῃ δικτατορίαν. Πῶς τὸ ἐγνώριζα; Διότι ὑπῆρχεν ἡ ὁμάς, ἡ ὁποία ἐξέδιδε τὴν ἐφημερίδα «Κράτος», ἡ ὁποία ἐπεζήτει τὴν δικτατορίαν. Ἐν τούτοις, διαρκούσης τῆς Βουλῆς τοῦ 1936, ἔλεγεν ἄλλος ἐκ τῶν ἀρχηγῶν τῆς παρατάξεώς σας, ἐκτὸς τῆς Βουλῆς.

§126ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος;

§127Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ τὸν ἀναφέρω. Ποῖος; Πολιτικὸς ἀνὴρ εἰς τὴν ἱκανότητα τὴν ἐξαιρετικὴν καὶ τὴν ἠθικὴν ποιότητα τοῦ ὁποίου ἐγὼ πιστεύω, ἀλλὰ ὁ ὁποῖος πλανᾶται. Ἦτο ὁ Γεώργιος Καφαντάρης.

§128Α. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ εἶπεν ὁ Γ. Παπανδρέου, ὁ ὁποῖος ἠρνήθη νὰ δώσῃ ψῆφον εἰς τὴν Κυβέρνησιν;

§129Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ Γεώργιος Παπανδρέου συνηθίζει νὰ φαίνεται διαφωνῶν. Ὅπως ἐκηρύχθη τὸ Σάββατον ὑπὲρ τῆς ἀβασιλεύτου Δημοκρατίας; Ἐὰν ὡμίλει σήμερον, ποὺ εἶναι Δευτέρα, θὰ ὡμίλῃ ὑπὲρ τῆς βασιλευομένης! (χειροκροτήματα). Πρό τινων μηνῶν, κύριοι βουλευταί, ὁ διαπρεπὴς ἐκεῖνος πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς πατρίδος μας, καὶ λόγῳ πνεύματος καὶ λόγῳ ἠθικῆς, ὁ κύριος Γεώργιος Καφαντάρης, μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ζητήσῃ μίαν μεταξύ μας μακρὰν συζήτησιν. Ἐπειδὴ ἦτο ἀσθενής, ὡς μοῦ παρήγγειλεν, μετέβην προθύμως καὶ αὐτοστιγμεὶ εἰς τὴν οἰκίαν του. Συνεζητήσαμεν διὰ μακρῶν καὶ ἐμείναμεν σύμφωνοι, ὅτι χρειάζεται πολιτικὴ τακτοποίησις τῆς Πατρίδος μας καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὴ, ἐὰν δὲν ὑπάρξῃ σταθερὸν καὶ ἀποδεκτὸν γενικώτερον κέντρον τῆς Πολιτείας θεμέλιον τοῦ Κράτους. Καὶ τότε λέγω πρὸς αὐτόν: «Ἀγαπητὲ Γιώργη, νὰ κυτταζώμεθα εἰς τὰ μάτια διὰ νὰ ἐντρέπεται ὁ εἷς τὸν ἕτερον. (Γέλωτες). Ἔχεις σὺ ἕτοιμον τώρα τὸν ἐκλεκτέον Πρόεδρον;» Ὄχι. «Ἐγὼ ἔχω τὸ κέντρον τῆς Πολιτείας, ἀγαπητὲ Γιώργη, τὸν Βασιλέα» (χειροκροτήματα). Διότι ἐγὼ κύριοι, εἶμαι πιστὸς θαυμαστὴς τοῦ μεγάλου ἀνδρὸς τῆς πατρίδος μας, ὁ ὁποῖος εἶπε κάποτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς: «Θὰ ἤμην ἀνάξιος νὰ λέγωμαι πολιτικὸς ἐὰν δὲν συνεμορφούμην πρὸς τὰς ἑκάστοτε πραγματικότητας». (χειροκροτήματα). Ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μοῦ ἔλεγεν ἐν Παρισίοις—καὶ τὸ ἔχω δημοσιεύσει εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νέος Κόσμος» —τὸν Μάϊον τοῦ 1935, ὅτι θὰ ἀγωνισθῇ μέχρι τῆς τελευταίας ρανίδος τοῦ αἵματός του ὑπὲρ τοῦ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος—τοῦ προεδρευομένου δηλαδή, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1935, ὅταν μετεβλήθησαν αἱ πραγματικότητες τῆς Πατρίδος μας, ὅταν ὑπῆρξαν ἐνδείξεις ἀπὸ ἐκεῖ ὅπου, ὅταν ἐνδείκνυνται, πρέπει νὰ τὰς φοβούμεθα, ἔγραψε τὴν πολιτικήν του διαθήκην καὶ εἶπε: Ζήτω ὁ Βασιλεύς! (χειροκροτήματα).

§130ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Συνταγματικὸς βασιλεύς.

§131Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναί, κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν 4ην Αὐγούστου, διότι ἐξυβρίζετο τὸ πολίτευμα καὶ ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος. Διότι ἐκλήθη ὁ σεβαστός μου φίλος, τοῦ ὁποίου ἐγὼ θαυμάζω καὶ τὴν γενναιότητα τῆς ψυχῆς καὶ τὴν εὐφυΐαν τοῦ πνεύματος, ἐκλήθη νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν καὶ δὲν τὴν ἐσχημάτιζε, κατέθηκε δὲ τὴν ἐντολήν. Συνῆψε τὸ συμβόλαιον μὲ τὸν Σκλάβαιναν τὸν κομμουνιστήν. Ἔδωσε ψῆφον ἐμπιστοσύνης εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία παρεσκεύαζε τὴν δικτατορίαν. Ἔδωκεν εἰς αὐτὴν 5μηνον διακοπὴν ἐργασιῶν. Ἐκηρύχθη γενικὴ ἀπεργία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐκινδύνευεν ἀπὸ τότε οἱ προδόται νὰ ἐπικρατήσουν.

§132Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Ἄν ἐρωτήσητε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς θὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι ἀκριβῆ.

§133Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνακριβεῖς αἱ πληροφορίαι μου; Ἐδῶ εἶναι τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Ἔδωσαν ἢ δὲν ἔδωσαν πεντάμηνον διακοπὴν ἐργασιῶν;

§134Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§135Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀγαπητὲ γιατρέ, ἂν σᾶς διακόψω ἐπὶ ζητήματος ἰατρικοῦ νὰ μὴ μοῦ τὸ ἐπιτρέψητε. Ναί, κύριοι, ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸν Βασιλέα, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ πολιτικὸς κόσμος ὁλόκληρος νὰ σχηματίσῃ Κυβέρνησιν. Ἐγένετο τοῦτο γνωστὸν κατὰ τὰς ἀρχὰς Αὐγούστου, ἴσως, μάλιστα, τὴν 3ην Αὐγούστου. Καὶ θὰ ἐσχημάτιζε Κυβέρνησιν πότε; Τὸν Ὀκτώβριον...

§136Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ὄχι.

§137Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. .. Ὅταν θὰ ἐπέστρεφεν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν ὁ κ. Πρόεδρός μας. Καμμία δικαιολογία δὲν θὰ ὑπάρχῃ καὶ δι’ ἡμᾶς ἂν χρεωκοπήσωμεν καὶ φθάσῃ ἡ Πατρίς μας εἰς ἄλλην τυραννίδα. Νὰ ἀφήσωμεν τὰς δημοκοπίας, νὰ ἀφήσωμεν τὰ συμφέροντα τὰ κομματικὰ τώρα. Εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῶν ἐσχάτων κινδύνων. Νὰ ὁμονοήσωμεν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος μας. (χειροκροτήματα). Νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν νομιμότητα αὐτῆς καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸν δρόμον τοῦ καθήκοντος, εἰς τὸν δρόμον τῆς ὡραίας σταδιοδρομίας τῆς Πατρίδος τῆς Ἑλληνικῆς, τῆς Ἑλλάδος ἡ ὁποία ἐδίδαξεν ὁλόκληρον τὴν ἀνθρωπότητα νὰ σέβεται τὴν νομιμότητα. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποδίδωνται 100% αἱ εὐθῦναι εἰς τὴν Α.Μ. τὸν Βασιλέα διὰ τὸ κίνημα τῆς 4ης Αὐγούστου. Ἡ μεγαλυτέρα εὐθύνη, ἄν εἴμεθα ἀληθεῖς ἄνδρες, ἀντιμετωπίζοντες τὴν ἀλήθειαν καὶ ὁμολογοῦντες τὰς εὐθύνας μας, αἱ μέγισται εὐθῦναι ἀνήκουν εἰς ἡμᾶς, τὸν πολιτικὸν κόσμον. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ τοῦ κέντρου). Καλῶς θέτοντες τὰ ζητήματα, ὀρθότερον καὶ ἀσφαλέστερον θὰ φθάσωμεν εἰς τὰς λύσεις αὐτῶν. Καὶ λέγω πρὸς ἡμᾶς, κ. συνάδελφοι, ἔχετε βέβαια ἀκούσει πάντες, ὅτι αἱ Βουλαὶ δὲν εἶναι Ἀκαδημίαι. Τοῦτο, ἔλεγον ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, δὲν σημαίνει καθόλου, ὅτι οἱ βουλευταὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχουν τὴν μόρφωσιν τῶν ἀκαδημαϊκῶν, πρέπει νὰ ἔχουν καὶ μεγαλυτέραν ἀκόμη καὶ βαθυτέραν μόρφωσιν τῶν ἀκαδημαϊκῶν. Διότι κατὰ τὸν μέγαν καθηγητὴν τῆς πολιτικῆς Ἐπιστήμης, τὸν Θεῖον Πλάτωνα, πολιτικὴ εἶναι ἡ μεγίστη καὶ χαλεπωτάτη τῶν ἐπιστημῶν. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, ἐὰν σκεφθῶμεν θὰ ἀντιληφθῶμεν, ὅτι αἱ συζητήσεις εἰς τὰς Βουλάς, εἶναι συζητήσεις πρακτικαί. Ἀσχολοῦνται περὶ τοῦ παρόντος, ἐνῷ αἱ ἀκαδημίαι ἀσχολοῦνται, περὶ τοῦ παρελθόντος τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος. Αἱ συζητήσεις εἰς τὴν Βουλὴν πρέπει νὰ εἶναι πρακτικαί. Νὰ συζητῇ ποία εἶναι ἡ κατάστασίς μας σήμερον, καὶ πῶς θὰ τὴν ἀντιμετωπίσωμεν καὶ πῶς θὰ θεραπεύσωμεν αὐτὴν ἐὰν πάσχῃ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἄνθρωπός τις ἐπιδεικνυόμενος καὶ συνήθως στομφολογῶν, ὁ ὁποῖος νὰ ὁμιλῇ αἴφνης διὰ τὸν ἄγνωστον στρατιώτην, περὶ τῶν αἰώνων τῆς δόξης, νὰ προσφωνῇ μὲ ὡραῖα λόγια τοὺς νυμφευομένους, τοὺς ἐρωτευμένους καὶ νὰ μεταχειρίζεται ὡραίας φράσεις, ἐὰν ὁμιλῇ εἰς μίαν κηδείαν, κατὰ τὴν ὁποίαν συνήθως λέγονται ὑπερβολαί, θὰ ἦτο πολὺ καλὸς ρήτωρ. Ἀλλὰ ὁμιλῶν εἰς μίαν Βουλὴν καὶ στομφολογῶν ἀερολογίας, εἶναι κατώτερος τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει καὶ πρέπει νὰ παύσῃ νὰ τὴν κατέχῃ. Διότι ἡ δημοκοπία εἶναι ἐπικίνδυνος διὰ τὰ Κράτη. (χειροκροτήματα). Ἀπὸ τοὺς δημοκόπους γεννῶνται οἱ τύραννοι. Ἔχω ἐδῶ ἕνα τόμον μεγάλου συγγραφέως τῆς ἀρχαιότητος τῆς Ἑλληνικῆς τοῦ Διονυσίου Ἁλικαρνασέως «πᾶς τύραννος ἐκ δημοκόλακος φύεται». Νὰ παύσουν νὰ μᾶς κάνουν ἐντύπωσιν λοιπὸν αἱ στομφολογίαι. Διότι ἐνθυμεῖσθε ὅταν εἰς τὴν Πλατεῖαν Συντάγματος Ἀρμένιοι καὶ Ἀθίγγανοι, ὑπενόμευον τὴν Πατρίδα μας, ἐνθυμεῖσθε ὅτι ἐπάνω εἰς ἕνα ἐξώστην εὑρίσκοντο ἕξ μέλη τῆς συμμορίας τῆς ἐγκληματικῆς καὶ προδοτικῆς καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ὁ ὑβριστὴς τῶν ὑπάτων λειτουργιῶν τοῦ Κράτους μας. Ἀπὸ ἐκεῖ ὡδηγήθημεν εἰς τὸν Δεκέμβριον. Μετὰ δύο ἡμέρας ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν ἐπιστολὴν καὶ ἔλεγον «θὰ σὲ δέσουν», νομίζεις ὅτι τοὺς ἐμπαίζεις, σὲ ὑπονομεύουν, σὲ χλευάζουν, θὰ σὲ δέσουν» ἐπανελάμβανον πρὸς αὐτόν. Ἐνόμιζεν ὅτι τὸν φθονῶ.

§138Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι παρὼν καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγετε αὐτά.

§139Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι παρὼν φίλτατος καὶ ἐπιστήμων διαπρεπὴς ὁ κ. Τσάτσος, εἶναι παρὼν φίλος προσφιλέστατος ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς, εἶναι κατὰ σειρὰν ἐπίσης παρὼν φίλος εἰς ἐμὲ προσφιλὴς καὶ ἀγωνιζόμενος εἰς τὰς ἐπάλξεις τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιστήμης καὶ ἱστορίας ἀπὸ τριάκοντα ὁλοκλήρων ἐτῶν, μολονότι ἀμφιβάλλω ἂν ἔχῃ συμπληρώσει τὸ 45ον ἔτος ὁ κ. Μακκᾶς. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ συζητήσω μετ’ αὐτῶν, τιμήν μου θὰ τὸ θεωρήσω. Ἀλλ’ ἔχω, φίλτατε νεανία, ἔχω διεξαγάγει πολλοὺς ἀγῶνας, ἔχω ὑποστῆ πολλὰς ἐπιθέσεις, ἀλλ’ οὐδέποτε εἶπον πρὸς ἐμέ, ὅτι δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν, ὅλην τὴν ἀλήθειαν, χωρὶς πάθος καὶ χωρὶς φόβον.

§140Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Ἔχομεν ὅλην τὴν ὑπομονὴν νὰ σᾶς ὑπομείνωμεν καὶ νὰ σᾶς ὑποστῶμεν καὶ νὰ σᾶς σεβασθῶμεν, ἀλλ’ ἀπαιτοῦμεν καὶ ἐκ μέρους σας πάντα σεβασμόν.

§141Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, κύριοι βουλευταί, θέτοντες τὰ ζητήματα ὀρθῶς καὶ ταχέως θὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν λύσιν αὐτῶν. Νομίζω ὅτι πρῶτα, πρῶτα πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ποίου εἴδους συλλογικὸν Σῶμα ἀποτελοῦμεν. Ἀνέγνωσα τὸ διάταγμα τῆς προκηρύξεως τῶν ἐκλογῶν, τὸ ὁποῖον λέγει. Κύριοι τὰ πολιτεύματα τὰ Συνταγματικά, ἔχουν γίνει δεκτά, ὅτι καταρτίζονται μονομερῶς ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Αὐτὴ ἦτο ἡ συζήτησις μεταξὺ τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ὁμιλῇ καὶ τοῦ ἀειμνήστου Ἐλευθερίου Βενιζέλου κατὰ τὸ 1910. Ἐγένετο δεκτόν, ὅτι τὸ Σύνταγμα εἶναι μονομερὴς πρᾶξις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, τῆς Βουλῆς, τῆς Συνελεύσεως, ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ την. Καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τεθῇ ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν πρωτοβουλίαν, ἡ πρωτοβουλία ὁλόκληρος ἀπὸ τοῦ α μέχρι τοῦ ω ἀνήκει εἰς τὴν Συνέλευσιν. Ποῦ εὗρε τὸ δικαίωμα ἡ κυβέρνησις τοῦ κ. Σοφούλη, νὰ καθορίζῃ ποίου εἴδους θὰ εἶναι τὸ ἀντιπροσωπευτικὸν Σῶμα καὶ ποία θὰ εἶναι ἡ ἔκτασις τῶν ἐργασιῶν αὐτοῦ; Οὐδαμοῦ εἶχε τὴν ἐξουσίαν, καὶ ἡ σημερινὴ κυβέρνησις τῆς ὁποίας ἐγὼ εἶμαι ὀπαδὸς καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δώσω ψῆφον ἐμπιστοσύνης, νὰ καθορίσῃ ποῖος εἶναι ὁ χαρακτὴρ τοῦ Σώματος καὶ ποῖος ὁ προορισμὸς αὐτοῦ. Αὐτὸ εἶναι ἔργον τῆς Συνελεύσεως καὶ μόνον τῆς Συνελεύσεως καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ Συνέλευσις αὐτὴ δὲν συνῆλθε κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ Συν)τος, καὶ ἐφόσον δὲν καθιερώθησαν αἱ ἀναθεωρητέαι διατάξεις τοῦ Συν)τος ἐκ τῶν προτέρων, ἡ Συνέλευσις ἡ ἰδική μας δὲν εἶναι ἀναθεωρητικὴ εἶναι Συντακτική. Ὁ μεγαλύτερος διδάσκαλος τῆς Συνταγματικῆς ἐπιστήμης εἰς ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας τῆς τελευταίας περιόδου εἶναι ὁ Γάλλος Συνταγ)γος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι καὶ μιὰ ἁπλῆ Βουλὴ ἀκόμη, ἐὰν ἔχῃ ἀδιστάκτως ἐν τῇ συνειδήσει της, ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὴν θέλησιν τοῦ Ἔθνους, δύναται νὰ κηρύξῃ ἑαυτὴν Συνταγματικὴν Συνέλευσιν. Ζήτημα ἐμπιστοσύνης, δὲν τίθεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συν)τος, δηλ. συζητήσεις περὶ τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων δὲν συζητοῦνται κατὰ Κόμματα. Δὲν εἶναι καθόλου ὀρθόν, ὅτι εἰς τὴν ἱστορίαν ἑκάστου ἔθνους συγκαλεῖται μία καὶ μόνη Συντακτικὴ συνέλευσις, εἶναι δυνατὸν νὰ συγκληθοῦν πολλαὶ Συντακτικαὶ συνελεύσεις. Ἀναθεωρητικὴ συνέλευσις εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία συγκαλεῖται κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθ. 108 τοῦ ἡμετέρου Συν)τος ἀποφασίζεται εἰς συνεδριάσεις ἀπεχούσας κατὰ ἕνα τουλάχιστον μῆνα καὶ διὰ τῶν ⅔ αὐτῆς. Τώρα ἔχομεν μίαν συνέλευσιν συγκληθεῖσαν εἰς περίστασιν σοβαρωτέραν καὶ μιᾶς ἐπαναστάσεως.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἡ συνέλευσις τοῦ 1910...

§143Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Συνέλευσις τοῦ 1910 συνῆλθεν ὄχι μόνον κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀλλὰ καὶ κατὰ διαταγήν, κατὰ μίαν διαταγὴν κατὰ τῆς ὁποίας διεμαρτυρήθη ὁ σπουδαιότερος πολιτικὸς ἀνὴρ τῆς πατρίδος μας τότε ὁ Γ. Θεοτόκης, κατὰ μίαν διαταγὴν ἡ ὁποία ἀπετέλει παρανομίαν καὶ εἶπε κάποιος βουλευτὴς ἐκ Λακωνίας τότε μὲ αὐτὴν τὴν ἀφετηρίαν παρανομιῶν, ποὺ μᾶς ὁδηγεῖται; Ἀλλὰ συνέβη κάτι τότε εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συν)τος. Ὁ Λαὸς ἐφώναξε συντακτικὴν καὶ ὁ πολιτικὸς ἀνήρ, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη ἐφώναξε ἀναθεωρητικήν. Ἀναθεωρητικὴ ὑπῆρξε καὶ ὑπερέβημεν τὰ ὅρια τῶν προκαθορισθεισῶν διατάξεων. Συντακτικὴ ἑπομένως ὑπῆρξε καὶ ἐκείνη διότι ἐξῆλθε τοῦ ὁρίου τῶν ἀναθεωρηθεισῶν διατάξεων. Ἡμεῖς Συντακτικὴν συνέλευσιν ἀποτελοῦμεν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ θέσωμεν διάταξιν ἀντικειμένην εἰς τὸ περὶ δικαίου αἴσθημα καὶ ἠθικῆς τοῦ Λαοῦ.: Ὅλας τὰς ἄλλας διατάξεις δύναται νὰ τὰς ἀναθεωρήσῃ, δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἀναδρομικὴ ποινή, δὲν δύναται νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν, ὅτι οὐδεὶς συλλαμβάνεται ἄνευ δικαστικοῦ ἐντάλματος.

§144Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγνωρίζετε δικαίωμα ἀναθεωρήσεως καὶ τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν;

§145Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Δὲν ἀναγνωρίζω εἰς κανένα τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν συναίσθησιν καὶ τὴν συνείδησιν ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὴν θέλησιν τοῦ Λαοῦ.

§146Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ θίξῃ τὴν μορφὴν τοῦ Πολιτεύματος;

§147Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος φαίνεται ὅτι ἔχει εἰς τὸ θυλάκιόν του τὰς θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Ἀλλὰ ἐξ ὅσων γνωρίζω, οὐδεὶς συγγραφεὺς κατώρθωσε μέχρι σήμερον νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖαι εἶναι αἱ θεμελειώδεις καὶ ποῖαι αἱ μὴ θεμελιώδεις διατάξεις. Ἔτσι εἶναι. Λοιπόν, εἶπον ὅ,τι εἶπον, κύριοι βουλευταί, διότι ἐλέχθη ἐδῶ διατὶ θὰ κάμετε τὸ Δημοψήφισμα τώρα καὶ ὄχι εἰς τὰ 1948. Ἀνεγνώσθησαν ἐπισημότατα ἢ δὲν ἀνεγνώσθησαν δηλώσεις καὶ συμμαχικῶν κυβερνήσεων ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος εἶναι ζήτημα τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Νομίζω, ναί. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη δὲν εἶχον ἀναγνωσθῆ τοιαῦται δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεγνώσθησαν, ἀναμφιβόλως καὶ πάλιν θὰ ἔλεγον· εἴμεθα ἢ δὲν εἴμεθα Λαὸς ἐλεύθερος, Λαὸς φιλότιμος, Λαὸς κυρίαρχος, Λαὸς σεβόμενος ἑαυτόν; Καὶ εἴμεθα τοιοῦτος Λαός. Ἡμεῖς θὰ κανονίσωμεν κυριαρχικῶς καὶ ἂν θὰ γίνῃ Δημοψήφισμα καὶ ἂν δὲν θὰ γίνῃ καὶ πῶς θὰ γίνῃ καὶ πότε θὰ γίνῃ. Ἀλλὰ διατί ζητεῖται νὰ γίνῃ εἰς τὰ 1948 τὸ Δημοψήφισμα; Διότι εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ τὸ χάσουν τώρα, ἐνῶ εἰς τὰ 1948 ἔχει ὁ Θεός! (χειροκροτήματα). Ἀποβλέπουν εἰς τὸ συμφέρον των, εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς σκέψεώς των. Ἀλλὰ εἶναι τοῦτο σύμφωνον πρὸς τὰ καθήκοντα πρὸς τὴν Πατρίδα μας;

§148ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ δὲν θὰ τὸ μετατρέψωμεν ποτὲ εἰς κομματικὸν πάθος.

§149Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Χαίρω. Ὅταν ἐπανῆλθε, κύριοι, ἐκ Λονδίνου ἡ Α.Μ. ὁ Ἀντιβασιλεύς, ἐπειδὴ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι παλαιὸς φίλος του ἐζήτησα ἀκρόασιν καὶ εἶπα πρὸς αὐτὸν μὲ ὅλον τὸν ὀφειλόμενον σεβασμόν: Σᾶς ἐρωτῶ ὡς Ἀντιβασιλέα, σᾶς ἐρωτῶ καὶ ὡς ἱεράρχην. Ἀγνοεῖτε ποία εἶναι ἡ θέλησις καὶ ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Ἀγνοεῖτε ὅτι ἔπρεπε νὰ τὸν θεραπεύσωμεν ἀπὸ τὸ καρκίνωμα νὰ τὸν ἀποσπάσωμεν ἀπὸ τὴν παγίδα τοῦ δημοψηφίσματος πρῶτον καὶ μετὰ ταῦτα νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ μὲ τακτοποιημένον τὸ Κράτος μας; Μοῦ ἔδωκε μίαν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ φέρω εἰς τὴν δημοσιότητα, ἀλλ’ εἶπον, πρὸς αὐτόν. Δὲν ἐξετάζω τὰς αἰτίας αὐτάς, ἐγὼ ἀπηυθύνθην εἰς τὴν συνείδησιν ὑμῶν καὶ ὡς Ἀντιβασιλέως ἀρχηγοῦ τοῦ Κράτους καὶ ὡς Ἀρχιερέως, ἀρχηγοῦ τῆς Ἐκκλησίας μας, ἐφόσον ἔχετε αὐτὴν τὴν πεποίθησιν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ θέλησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Λαοῦ, διατὶ δὲν παραιτήθητε καὶ νὰ συστήσητε καὶ εἰς τὸν διάδοχόν σας Ἀντιβασιλέα νὰ παραιτηθῇ καὶ εἰς τὸν τρίτον Ἀντιβασιλέα νὰ παραιτηθῇ καὶ μία καὶ δυὸ καὶ πέντε Κυβερνήσεις νὰ παραιτηθοῦν, ὅταν οἱ μεγάλοι Σύμμαχοί μας δὲν πείθονται εἰς τὴν βεβαίωσιν τὴν ἰδικήν μας ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ποῖα εἶναι τὰ σφάλματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ποῖοι οἱ θεσμοὶ καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐφαρμόζωνται, ἀλλὰ πείθονται εἰς τὰς πληροφορίας προδοτῶν, ἐγκληματιῶν, φραγκολεβαντίνων μισθοδοτουμένων (χειροκροτήματα)...διὰ οὐχὶ πάντοτε ἀμέμπτους ὑπηρεσίας. Κύριοι συνάδελφοι, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας ἡμῶν. Νὰ ἀνυψώσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς εἰς τὴν ὑπόληψιν τῶν Συμμάχων μας, διότι κακὰς ἔχοντες πληροφορίας ἑκάστοτε οἱ μεγάλοι μας σύμμαχοι μᾶς παρεξηγοῦν καὶ παρασυρόμεθα εἰς ἀτοπήματα, εἰς σφάλματα, εἰς ὀλέθρια συμβάντα. Ἡ διαίρεσις τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας εἰς δεξιοὺς καὶ ἀριστερούς, κεντρικούς, ἄκρους δεξιοὺς καὶ ἄκρους ἀριστεροὺς εἶναι διάκρισις ξένη πρὸς τὴν πραγματικότητα, ψευδὴς διάκρισις καὶ ὑπῆρξεν ὀλεθρία ἡ διάκρισις αὐτή. Ἐγὼ καταγόμενος ἀπὸ ἕνα ὀρεινὸ χωριὸ τῆς Μάνης καὶ ἔχων τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ λέγω ὅτι εἶμαι ἀκτήμων, παντελῶς ἀκτήμων, βιοπαλαιστὴς καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν, διατὶ εἶμαι δεξιὸς καὶ μάλιστα ἄκρως δεξιός! (χειροκροτήματα). Ὁ μέγας νικητὴς τοῦ παγκοσμίου πολέμου, ὁ κύριος νικητὴς τοῦ παγκοσμίου πολέμου, ὁ ἐνδοξότατος ἀνὴρ τῆς παγκοσμίου ἱστορίας ὁ Οὐΐστων Τσῶρτσιλ (χειροκροτήματα) ἀνεγνώρισε τοῦτο. Ἔλαβεν ἕνα ὑπόμνημα ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει οὔτε καπιταλισμὸς οὔτε προλεταριᾶτον, οὔτε δεξιὸν οὔτε ἀριστερὸν κέντρον, ἀλλ’ ὑπάρχουν μόνον μικροαστοὶ ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφοσιωμένοι εἰς τὴν ἐθνικήν των παράδοσιν καὶ ἀφ’ ἑτέρου μία ὁμὰς καθαρμάτων ἐγκληματιῶν πληρωμένων. (χειροκροτήματα)... Καὶ ἀπήντησε διὰ μιᾶς τιμητικωτάτης διὰ τὸν λαβόντα ἐπιστολῆς του καὶ μεταβὰς εἰς Λονδῖνον εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς τῶν Κοινοτήτων ὅτι οἱ λεγόμενοι κομμουνισταὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι παρὰ γκάγκστερς λησταί. Καὶ εἶναι ἀδικαιολόγητος, κύριοι, ἡ ἐπιείκεια ἀπέναντι τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ὁ ἀρχηγὸς αὐτῶν εἶναι κατάδικος. Τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1936 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 70 ἀποφάσεως τοῦ Κακουργιοδικείου Πειραιῶς κατεδικάσθη εἰς 9ετῆ εἰρκτήν, ἐξέτισε δὲ τὴν ποινήν του μόνον ἐπὶ 3 ἔτη.

§150ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ ποίαν πρᾶξιν;

§151Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δι’ ἀνθρωποκτονίαν. Πῶς εἶναι ἐλεύθερος; Κατ’ ἐπανάληψιν τὸ ἀνέφερα εἰς τοὺς ἁρμοδίους καὶ τῆς πολιτικῆς καὶ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Εἶσθε ἐκτὸς τῶν καθηκόντων σας, τοὺς εἶπον, διότι δὲν διατάξατε νὰ συλληφθῇ ὁ κατάδικος ἐκεῖνος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε, ἐὰν ὑπῆρξαν αὐτὰ τὰ νομοθετήματα, ἄκυρα ἄλλωστε ἅπαντα, διὰ τῶν ὁποίων ἴσως δικαιολογεῖται μία ἔκτισις μὴ γενομένη εἰς τὴν πραγματικότητα στερεῖται ἢ δὲν στερεῖται πολιτικῶν δικαιωμάτων; Εἶναι σύμφωνον, κύριοι, πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειάν μας, καὶ τὴν φιλοτιμίαν μας ἕνας ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἦτο ἀλήτης εἰς τὰς προκυμαίας τοῦ Πειραιῶς, ὁ ὁποῖος εἶναι κατάδικος καὶ ὁ ὁποῖος στερεῖται πολιτικῶν δικαιωμάτων νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι ἀρχηγὸς πολιτικοῦ κόμματος, νὰ μεταβαίνῃ εἰς τὴν Εὐρώπην, νὰ συγκαλῇ συμβούλια, νὰ δημοσιεύῃ ἀνακοινώσεις, νὰ ἐπηρεάζῃ τὴν τύχην τοῦ Ἔθνους μας;

§152ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ εὑρεθῇ ἄλλος, κ. Συνάδελφε.

§153Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπάντησις αὐτή. Θὰ συλλάβωμεν καὶ τὸν δεύτερον καὶ τὸν τρίτον καὶ τὸν τέταρτον. Ἐγώ, κύριοι, λέγω καὶ τὸ τονίζω ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν νομιμότητα καὶ τὴν τάξιν εἰς τὴν πατρίδα μας, ἐὰν δὲν διαταχθῇ ἀπόψε νὰ συλληφθῇ ὁ κατάδικος ἐκεῖνος καὶ νὰ φυλακισθῇ. (χειροκροτήματα).

§154Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριε συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; θὰ ἤθελα νὰ σᾶς ἐρωτήσω κἄτι τι, διότι δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν σας, ἐπειδὴ ὁμιλεῖτε μὲ ἀντικειμενικότητα. Ὁ εἰσαγγελεὺς ὁ κατηγορήσας τὸν Κάλτσεφ καὶ τὸν Ραβάλι εἶπε προχθὲς ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν δολοφόνων, δηλαδὴ τῶν ἐκτάκτων αὐτῶν στρατοδικείων οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν ἐθνικιστάς, εἶναι δικαστικαὶ ἀποφάσεις. Καὶ ἐρωτῶ ἐπ’ αὐτοῦ ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις;

§155ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν κ. Παπακυριακόπουλον θὰ ὑποβληθῇ ἐπερώτησις.

§156Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἀπὸ τοὺς περισσύτερον συνδεομένους διὰ φιλίας μετ’ ἐμοῦ καὶ τὸν ὁποῖον τιμῶ δι’ ἐξαιρετικῆς ἐκτιμήσεως, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν εἶμαι κυβέρνησις διὰ νὰ μοῦ κάνετε αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. (χειροκροτήματα). Κύριοι, ἐπιζητοῦμεν τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως. Ἂς μὴ πλανώμεθα, ἐὰν δὲν ἐφαρμοθῇ τόσον πιστῶς ὁ σπουδαιότατος τῶν νόμων παντὸς πεπολιτισμένου κράτους, ὁ ποινικός, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία τάξις. (χειροκροτήματα). Ἔλεγον ἡμέραν τινὰ προκληθεὶς πρὸς ἄγγλον κατέχοντα ἀξίωμα ἄξιον πολλῆς τιμῆς: Ἐάν, κύριε, ἐξυπνήσητε ἡμέραν τινὰ εἰς τὴν πατρίδα σας καὶ πληροφορηθεῖτε αἰφνιδίως ὅτι δίκην μανιταρίου ἀπὸ τῆς ἑσπέρας μέχρι τῆς πρωΐας ἐνεφανίσθη ἀξιωματικός τις πρωθυπουργὸς καὶ ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ ὁ ἴδιος ὑπουργοὺς ἀνέλαβεν ὁ Α, ὁ Β, ὁ Γ, νὰ ἐξεύρῃ δι’ αὐτὸν ὑπουργοὺς καὶ διορίζεται μία τοιαύτη κυβέρνησις ὁρκιζομένη μάλιστα, ὅπως συνέβη δι’ ἄλλας κυβερνήσεις, εἰς μεταμεσονυκτίους ὥρας (χειροκροτήματα), τί θὰ ἐκάματε; Καὶ μοῦ ἀπήντησεν ἀδίστακτα ὁ ἄγγλος ὁ σεβόμενος τὸ πολίτευμά του: ἐπανάστασιν, θὰ ἐκάμαμεν ἐπανάστασιν! Καὶ εἶπον εἰς αὐτὸν μετὰ πάσης τιμῆς καὶ μετὰ παντὸς σεβασμοῦ: διατί, κύριε, σεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ κάμετε ἐπανάστασιν; Εἶσθε σπουδαῖοι πολῖται, σᾶς θαυμάζομεν καὶ θέλομεν νὰ σᾶς μιμηθῶμεν, ἀφοῦ μάλιστα συνέβη νὰ ἔχωμεν ὅμοιον πολίτευμα, ἀλλὰ διατί καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν εἴμεθα κατώτεροί σας ὡς ἄνθρωποι, ἴσως ἔχομεν καὶ ἀντίθετον μάλιστα γνώμην περὶ ἡμῶν, διατὶ δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναστατήσωμεν; Ἔ! Δὲν πειράζει κύριε, παρεβλάφθη τὸ πολίτευμά μας. Θὰ τὸ ἀποκαταστήσωμεν. Ἀλλὰ διατί νὰ σχισθῇ τὸ ὑπάρχον; Καὶ διατί ὁ ποινικὸς νόμος νὰ μὴ ἐφαρμόζηται πλήρως; διατί μὲ νόμους παρανόμους, διατί μὲ ἄρθρα νόμων ποινικῶν ἀντιγεγραμμένα ἀπὸ τὸ ὄργανον τῆς προδοτικῆς αὐτῆς συμμορίας ἀπὸ ἄρθρα τοῦ Ριζοσπάστη ἔχει δανεισθῆ ἄρθρα του ὁ νόμος τῆς ἀποσυμφορήσεως, διατί μὲ νόμους τοιούτους ἀποφυλακίζονται δολοφόνοι, κλέπται, ἐμπρησταί, βιασταὶ γυναικῶν, σφαγεῖς γερόντων, βέβηλοι ἀκατονόμαστοι; Πῶς εἶναι δυνατόν; ἀλλὰ καὶ ἀκόμη πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία τάξις, ἐὰν δὲν θέλουν νὰ προσέξουν οὔτε οἱ πολιτικοί μας, οὔτε οἱ δικασταί μας εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου διαρκῶς ὁμιλοῦντες περὶ ἠθικῶν αὐτουργῶν, ἐνῷ δὲν πρόκειται περὶ ἠθικῶν αὐτουργῶν, ἀλλὰ περὶ συμμορίας. Ἡ διάταξις τοῦ ποινικοῦ νόμου εἰς τὸ ἄρθρον 66 λέγει ὅτι: «Ἐὰν δύο ἢ περισσότεροι συνεφώνησαν τὴν διάπραξιν πολλῶν ἀδικημάτων μὴ σχετιζομένων ἐκ τῶν προτέρων, ἀποτελοῦν συμμορίαν». Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: ἦτο ἢ δὲν ἦτο βέβαιον εἰς τοὺς προσελθόντας εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐλασιτῶν ὅτι θὰ κλέψουν, ὅτι θὰ βιάσουν γυναῖκας, ὅτι θὰ βάλουν φωτιὰ καὶ θὰ λεηλατήσουν καὶ θὰ σφάξουν γέροντας; Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ συμμορίας καὶ ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν ποινικὸν νόμον καὶ ἐὰν καμμία πρᾶξις δὲν ἐκτελεσθῇ οἱ ἀρχηγοὶ τιμωροῦνται, πῶς ἀφήνονται ἀτιμώρητοι ὁ Ζαχαριάδης, ὁ Πορφυρογένης, ὁ Παρτσαλίδης; (χειροκροτήματα).

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νὰ μὴ παραβιασθῇ ἡ συνθήκη τῆς Βάρκιζας μόνον ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἰδικῆς μας, ἐνῷ ἐκεῖνοι τὴν παραβιάζουν καθημερινῶς.

§158Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ συμφωνία τῆς Βάρκιζας εἶναι μία συμφωνία τελείως ξένη πρὸς πᾶσαν ἔννοιαν νομιμότητος καὶ πᾶσαν ἔννοιαν ἠθικῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἀξιοπρεπείας. Ὁ μεγαλύτερος ἱστορικὸς τῶν νεωτέρων χρόνων καὶ ὁ σπουδαῖος ἀκόμη καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν ὁ Μακήλεϊ λέγει εἰς τὴν ἱστορίαν του, «τὸ μεγάλο καύχημα ἡμῶν τῶν Ἄγγλων εἶναι ὅτι ἐπὶ 600 τώρα ἔτη εἴμεθα ἀδαμάστως πιστοὶ εἰς τὴν νομιμότητα». Διατὶ δὲν πρέπει νὰ εἴμεθα καὶ ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες πιστοὶ εἰς τὴν νομιμότητα, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐφαρμόσωμεν συμφωνίαν παράνομον καὶ ἀνήθικον, συμφωνίαν κακοήθη καὶ ἔκνομον; Εἴμεθα Ἕλληνες παρεξηγημένοι ἐπιμέμπτως, παρεξηγημένοι εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς μεγάλης Συμμάχου μας, τῶν λειτουργούντων ἐν Ἀθήναις, εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἄκρως δεξιοί. Δὲν ἔρχονται ποτὲ νὰ μᾶς ἐρωτήσουν, δὲν δέχονται νὰ συναντηθῶμεν, δὲν πείθονται εἰς τὰς πληροφορίας μας, ἀνθρώπων ἐπιστημόνων, ἐπαγγελματιῶν, ἀξίων πάσης τιμῆς ὡς καὶ ἐκεῖνοι. Καὶ δέχονται νὰ δίδουν τὰς χεῖρας των, νὰ λαμβάνουν πληροφορίας ἀπὸ ἐγκληματικὰ καὶ ἀνήθικα καθάρματα, ἀνέργους τοῦ δρόμου.

§159ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σημεῖα καταπτώσεως.

§160Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι, Κύριοι. Ἡ εὐθύνη εἶναι εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις ἀπὸ τὸ 1944 μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1946. (χειροκροτήματα). Ὤφειλον νὰ παραιτηθοῦν Κυβερνήσεις ἐπὶ Κυβερνήσεων. Ὄχι νὰ ὑποκύπτουν, νὰ ὁμιλοῦν ὡς ἀνδράποδα. Νὰ ὁμιλοῦν ὡς ὡμίλησεν ὁ Ε. Βενιζέλος εἰς τὰ 1917. «Ὀρθότατα τὰ εἴπατε κ. Πρεσβευτά, εἶπεν εἰς τὸν Πρεσβευτήν, ἓν μόνον πρᾶγμα ἐλησμονήσατε ὅτι Κυβερνήτης τῆς Ἑλλάδος εἶμαι ἐγώ». (χειροκροτήματα). Καὶ εἶναι ἄξιοι μεγάλης καταδίκης καὶ οἱ σήμερον λέγοντες ὅτι εἶναι ἡγέται κομμάτων, δῆθεν ἡγέται, δῆθεν κομμάτων, οἱ ὁποῖοι καθ’ ἡμέραν κηρύττουν ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀναπνέωμεν, ἐὰν δὲν ἐρωτήσωμεν τοὺς μεγάλους Συμμάχους καὶ δὲν διατάξουν ἐκεῖνοι. (χειροκροτήματα). Βεβαίως οἱ Μεγάλοι Σύμμαχοι θὰ ἔχουν τὸ προβάδισμα, θὰ ἔχουν ἐπικρατοῦσαν γνώμην εἰς τὰ μεγάλα διεθνῆ ζητήματα, εἰς τὰ ζητήματα τῆς στρατηγικῆς, εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀμύνης ἀπὸ κοινοῦ ὑπὲρ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ τῆς προόδου τῆς ἀνθρωπότητος. Καὶ βεβαίως ἐκεῖ θὰ ὑποκύπτωμεν. Ἀλλὰ εἰς τὰ ζητήματά μας, τὰ ἐσωτερικὰ ἰδίως, πῶς θὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους διὰ νὰ τηρήσωμεν τὴν δημοσίαν τάξιν μας, διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν ἠθικὴν τοῦ τόπου μας, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι εἴμεθα Λαὸς ἀξιοπρεπής, ἄξιος τιμῆς, εἰς αὐτὰ τὰ ζητήματα ἡμεῖς θὰ ἔχωμεν τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ἐπικρατοῦσαν γνώμην, διότι ἡμεῖς γνωρίζομεν καλύτερον ἀπὸ αὐτοὺς ποῖα εἶναι τὰ πρόσωπα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ποῖα εἶναι τὰ πράγματα, ποῖοι εἶναι οἱ θεσμοί, ποῖα τὰ ἐμπόδια, ποῖαι αἱ βάσιμοι ἐλπίδες διὰ τὴν καλυτέρευσιν τῆς καταστάσεως. Μοῦ εἶπε μίαν ἡμέραν μέλος τῆς Κυβερνήσεως: Δὲν εἶναι δυνατὸν διότι ἔχομεν τόσας ἀνάγκας. Λοιπόν; αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν κατὰ τῆς μεγάλης Συμμάχου μας; ἀσέβειαν ἐσχάτην; Ἐκβιαζόμεθα λοιπόν; «Ἢ ἐκτελεῖτε πᾶσαν διαταγὴν ἢ ἀποθνήσκετε ἐκ πείνης». Ἐδοξάσθημεν καὶ ἐθυσιάσθημεν εἰς τὴν Ἀλβανίαν, διατί; Διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰς ἐλευθερίας τοῦ κόσμου διὰ νὰ ὑπερασπίσωμεν τοὺς προοδευτικοὺς θεσμοὺς τῶν ἀνθρώπων, οὐχὶ διὰ νὰ γίνωμεν ἀνδράποδα. Διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνωμεν ἀνδράποδα εἰς τὸν Α, Β, Γ, διατὶ νὰ μὴ γίνωμεν εἰς τὸν Δ, Ε, Ζ, χωρὶς νὰ θυσιασθῶμεν; Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω ὅτι αὐτὸ εἶναι βάσιμον, διότι αἰσθάνομαι δι’ ὅλης τῆς ψυχῆς μου ὄχι μόνον εὐγνωμοσύνην, ἀλλὰ καὶ θαυμασμὸν καὶ σεβασμὸν ἀδίστακτον πρὸς τὴν Σύμμαχον Βρεττανίαν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐλθόντος τοῦ λόγου, θὰ εἴπω πρὸς τοὺς κ. συναδέλφους. Πρὸ ἡμερῶν ὅταν εἴχομεν τὴν πρώτην μας ἐδῶ συνεδρίασιν, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἀντίληψίς μου, ἐνόμισα ὅτι μὲ μίαν προσοχὴν μὲ μίαν συμπάθειαν, μὲ ἕνα κάποιον ἐνθουσιασμὸν ἀπεβλέψαμεν καὶ πρὸς τὸ θεωρεῖον ἐκεῖνο καὶ ἴδομεν ἕνα Ναύαρχον μὲ τὴν στολήν του τὴν Στρατιωτικήν, ἐκπρόσωπον ἑνὸς μεγάλου Ἔθνους, τοῦ ὁποίου αἱ ἐξαγγελίαι κατὰ τὴν μεγάλην μας ἐπανάστασιν τοῦ 1821 ἀπετέλεσαν τὸ συμβόλαιον ὡς λέγει ὁ Κων)νος Παπαρρηγόπουλος, τῆς ἐλευθερίας τοῦ Ἔθνους. Ἡ Ἑλλὰς ἐπὶ αἰῶνας ἀπέβλεπε καὶ σήμερον ἀκόμη ἀποβλέπει μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ καὶ συμπαθείας καὶ ἀγάπης καὶ ἀφοσιώσεως ἀκόμη πρὸς τὴν μεγάλην Ρωσίαν. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ αἰσθάνεται ἡ Ἑλλὰς μίαν πικρίαν, διότι δὲν δίδεται προσοχὴ εἰς τὸν Λαόν της, εἰς τὸ σύνολον τοῦ Λαοῦ της, ἀλλὰ δίδεται προσοχὴ εἰς ὀλίγους ἐγκληματίας. Θὰ ἦτο μία ἀσέβεια ἐκ μέρους μας νὰ ἐξετάσωμεν ποῖον εἶναι τὸ πολίτευμα εἰς τὴν Ρωσίαν. Ἀλλὰ τὸ πολίτευμα τὸ ἰδικόν μας εἶναι διάφορον καὶ θὰ εἶναι διάφορον, διότι εἶναι διάφορος ὁ χαρακτήρ μας, εἶναι διάφορος ἡ παράδοσίς μας ἡ Ἐθνική, διάφορος ἀκόμη ἡ ἠθική μας κατάστασις. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος ὁμιλῶν τοιουτοτρόπως, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, διότι θέλω αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ δώσω ψῆφον ἐμπιστοσύνης, θέλω αἱ δηλώσεις αὐταὶ νὰ προσλάβουν ἕναν εὐρύτερον χαρακτῆρα, μίαν βαθυτέραν ἔννοιαν, ποία εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ Ἔθνους μας τοιουτοτρόπως πολιτευομένου. Διότι, κύριοι, τὸ σπουδαιότερον σημεῖον κατὰ τὴν κρίσιν μου τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅτι θέλει καὶ ἐπιζητεῖ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὴν νομιμότητα εἰς τὸν τόπον μας. Τὴν νομιμότητα θὰ τὴν ἀποκαταστήσῃ μόνον, ἐὰν ἱκανοποιήσῃ τὴν περὶ δικαίου ἀξίωσιν τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ὁ Ποινικὸς Νόμος δὲν εἶναι παντελῶς τυπικὸς Νόμος. Εἶναι ὁ Νόμος, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ πλήξῃ τὰς κακίας καὶ νὰ στερεώσῃ τὰς ἀρετὰς τῶν πολιτῶν. Εἶναι ὁ Νόμος τῆς ζωῆς. Δὲν εἶναι νόμος τυπικός. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία τάξις, ἐὰν δὲν ἱκανοποιηθῇ ἡ κοινὴ συνείδησις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ χωρὶς διαμαρτυρίαν, ἡ ὁποία εἶναι λίαν πιθανὸν ὅτι θὰ ἐκτραπῇ εἰς ὑπερβολάς, ἀκρότητας, βιαιότητας, ὅταν ἀνανήψῃ ὁ καταδικασθεὶς εἰς θάνατον διὰ 116 ἀποφάσεων καὶ περιπατεῖ ἐλεύθερος τώρα.

§161ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ εἶναι καθηγητής!

§162Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν νὰ συλληφθοῦν, τὸ γράφω ἀπὸ δύο ἐτῶν, καὶ τὸ τονίζω εἰς τὰ δικαστήρια, καὶ τώρα τὸ φωνάζω καὶ ἐδῶ, νὰ συλληφθοῦν παραχρῆμα κατὰ τὰς περὶ συμμορίας καὶ συνομωσίας καὶ ἐσχάτης προδοσίας διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου 25–30 ἀρχηγοὶ τῆς συμμορίας αὐτῆς, νὰ καταδικασθοῦν καὶ νὰ ἐκτελεσθοῦν καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν μεγάλην πραγματικότητα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσουν αὐταὶ αἱ ἀντεκδικήσεις θὰ ὑποκύψῃ εἰς μίαν τεραστίαν πραγματικότητα, θὰ παρίδῃ ὀλίγον τὴν νομιμότητα, τότε θὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάνωμεν, διότι θὰ ἔχωμεν ἱκανοποιήσει τὴν κοινὴν γνώμην, καὶ θὰ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας: «Ἀγαπηθῆτε, δώσατε τὰς χεῖρας, εἴμεθα μέλη μιᾶς πατρίδος ἀδιαιρέτου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σφαζώμεθα ἐπ’ ἄπειρον, διότι θὰ σφαζώμεθα ἐπ’ ἄπειρον, ἐὰν δὲν γίνῃ αὐτὸ καὶ δὲν ἱκανοποιηθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη». Κύριοι Βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι αἱ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ εἶναι μακρότεραι, πολυμερέστεραι, λεπτομερέστεραι. Καὶ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξηγήσω διατὶ ὁ εἰς ἐμὲ φίλτατος καὶ διὰ τὴν ἠθικήν του ἐντιμότητα σεβαστὸς παρὰ τὴν διαφορὰν τῆς ἡλικίας μας, σεβαστὸς ἀκόμη παρὰ τὰς πολιτικάς του παρεκτροπάς, παρεκτροπὰς ἐνίοτε αἱματηρωτάτας, ὁ κ. Κανελλόπουλος δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξηγήσω, λέγω, διατὶ ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος—ἂς μοῦ συγχωρήσῃ τὴν λέξιν—μαινόμενος καὶ κατηγόρησε τὰς κυβερνητικὰς δηλώσεις ὅτι ἐστεροῦντο συγκεκριμένων ἀναπτύξεων, διότι δὲν μᾶς εἶπε συγκεκριμένα γεγονότα. Περὶ παιδείας εἶπε π.χ. «ἱερότης», «ἰδανικό», τὸ «καθῆκον». Μεγάλαι λέξεις, ἀλλ’ οὐδὲν τὸ συγκεκριμένον. Θέλετε νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν καὶ πρὸς ὑμᾶς, κ. βουλευταί, τί θὰ ἦτο συγκεκριμένον; Νὰ μᾶς εἴπῃ, πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ πληθώρα τῶν φοιτητῶν, ἤ νὰ εἶναι αἱ ἐξετάσεις εἰς τὸ Παν)μιον αὐστηραὶ διὰ νὰ παύσῃ αὐτὸς ὁ ἀκαταμέτρητος ἀριθμὸς δῆθεν ἐπιστημόνων οἱ ὁποῖοι εἶναι πρὸς βλάβην τῆς κοινωνίας;

§163Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν προέβαινον εἰς συγκεκριμένας δηλώσεις ἐπὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν θὰ ἔφευγα ἀπὸ τὸ θέμα μου, διότι δὲν ἐκαλούμην ἐγὼ νὰ προβῶ εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἐκαλεῖτο νὰ προβῇ εἰς προγραμματικὰς δηλώσεις.

§164Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν τὴν ἰδικήν μου, ἀγαπητὲ Συνάδελφε καὶ φίλε, συγκεκριμένα πράγματα πρέπει νὰ λέγῃ πᾶς ὁ ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα τοῦτο. (χειροκροτήματα). Κατὰ δὲ τὴν πολιτικὴν πρακτικὴν ὅλων τῶν Κρατῶν οἱ ἡγέται τῶν κομμάτων πάντοτε ἀναπτύσσουν προγραμματικὰς γνώμας. Ὅταν ἔχετε τὴν φιλοδοξίαν νὰ παρίστασθε ὡς ἡγέτης πολιτικοῦ κόμματος, πάντοτε πρέπει νὰ προβάλλετε τὸ πρόγραμμά σας. Ἀλλὰ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἀνεπτύξατε πρόγραμμα. Ἐδείξατε πάντοτε τὴν ἠθικήν σας ἐντιμότητα, ἀλλὰ ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, οὐδέποτε τὴν πολιτικήν σας ἱκανότητα. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἀσφαλίσῃ τὰς συνδικαλιστικὰς ἐλευθερίας. Εἶπεν ὁ κ. Κανελλόπουλος συγκεκριμένον τι περὶ τούτου; Θέλετε νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, τί ἠμποροῦσε νὰ ἔλεγε τὸ συγκεκριμένον εἰς ὀλίγας λέξεις; Νὰ μᾶς ἔλεγε, θὰ ἐξακολουθήσουν αἱ ἀπεργίαι ὅλων τῶν ἐγκληματιῶν, ἀκόμη καὶ ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ ἐργασία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν καθημερινὴν τῆς κοινωνίας ζωήν; Νὰ ἀπεργοῦν οἱ ἐργάται τῶν κλωστοϋφαντουργείων, τῶν σιδηρουργείων, βεβαιότατα. Ἀλλ’ οἱ τροχιοδρομικοί, οἱ ὑπάλληλοι τῶν φαρμακείων, οἱ ἀρτοποιοί; Τὸ Σοσιαλιστικὸν Κράτος, ὄχι τὸ Σοσιαλιστικόν–Δημοκρατικόν, διότι σοσιαλιστικὸν δημοκρατικὸν εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον. Ὁ σοσιαλισμὸς εἶναι ἡ πάλη τῶν τάξεων, ἐνῶ ἡ δημοκρατία εἶναι ἡ ἑνότης τῶν τάξεων· ἑνότης καὶ πάλη συμβιβάζονται; (χειροκροτήματα) — τὸ Σοσιαλιστικὸν Κράτος τῆς Γερμανίας, μετὰ τὸ Σύνταγμα τῆς Βαϊμάρης εἶχε καθιερώσει ὅτι εἶναι ἐλευθέρα ἡ ἀπεργία, ἀλλ’ οὐχὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν τῶν ὁποίων ἡ ἐργασία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ τὴν καθημερινὴν τῆς κοινωνίας ζωήν, διότι μία ἀπεργία τότε ὄχι μόνον βλάπτει τὴν κοινωνίαν, ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ μίαν ἀδυσώπητον ἐχθρότητα μεταξὺ τῶν κοινωνικῶν τάξεων. Ὅταν ἀπεργοῦν οἱ ἀρτοποιοὶ καὶ ὑποφέρουν τὰ μέλη τῆς Κοινωνίας, ὅταν ἀπεργοῦν οἱ τροχιοδρομικοὶ καὶ ἔρχονται ἀπὸ τὰς μεμακρυσμένας συνοικίας οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πνιγόμενοι ἀπὸ τοὺς ἀναστεναγμοὺς δημιουργεῖται μία λαϊκὴ ἐχθρότης, κάτι τὸ ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὸ μέγα δόγμα τοῦ ἐνανθρωπίσαντος Θεοῦ, τὸ ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. Δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα τόσον ἁπλᾶ. Ἰδοὺ εἰς ὀλίγας λέξεις, πῶς θὰ ἠδύνασθε νὰ εἴπητε τὶ τὸ συγκεκριμένον.

§165Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ἐγώ.

§166Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἶσθε ἡγέτης κόμματος. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι καὶ εἰς τὸ 1935 σᾶς εἶπον νὰ γίνετε ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ θὰ ἤμην ἐνθουσιασμένος ἐὰν σᾶς ἔβλεπον σήμερον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Δὲν τὸ ἠθελήσατε. Ἀλλ’ ἄλλος ἐπέκρινε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν ὡμίλησε περὶ συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων. Ἐγὼ ἀρνοῦμαι τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, νὰ ὁμιλήσῃ περὶ συνταγματικῶν μεταρρυθμίσεων. Περὶ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσωμεν ἡμεῖς οἱ βουλευταί, θὰ ἀποτελέσωμεν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ καταρτίσῃ σχέδιον, θὰ τὸ φέρῃ ἐδῶ πρὸς συζήτησιν, καὶ θὰ συζητήσωμεν οὐχὶ κατὰ κόμματα, οὐχὶ κατὰ ζητήματα ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ κατὰ πλειοψηφίαν, διὰ νὰ μὴν εἶναι μονομερὴς πρᾶξις τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ Πολίτευμα. Ἀλλὰ μᾶς ἔκαμε μίαν πρότασιν, ὅτι θέλει ἐνισχυθῆ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία. Ὅταν τὸ πρῶτον ἐλέχθη τοῦτο, εἶπον ὅτι ἔθεσεν ὑποψηφιότητα Τσάρου, μὲ τὸν πρωθυπουργὸν ἐκλεγόμενον ὑπὸ τοῦ Λαοῦ καὶ ἀνεξάρτητον ἀπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, δηλαδὴ Τσάρον καὶ τὶ Τσάρον.

§167ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς) Καὶ ὁ Ροῦζβελτ Τσάρος εἶναι;

§168Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ Ροῦζβελτ ἀπέθανεν. Αἰωνία του ἡ μνήμη. Τὸ ξεύρετε ὅτι ἀπέθανεν, δὲν ἦτο Τσάρος ὅμως. Διότι καὶ σεῖς καὶ ὁ ἀρχηγός σας ἀγνοεῖτε ὅτι εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας ὁ ἐκλεγόμενος Πρόεδρος ἐκλέγεται, ὄχι διὰ νὰ ἐκτελῇ καθήκοντα κυβερνήτου, ὡς τὸν φαντάζεσθε, διότι εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας, τὰς 48 ἐκείνας Πολιτείας, ἑκάστη αὐτῶν ἔχει Βουλήν, Γερουσίαν, Κυβερνήτην, Νομοθεσίαν, Ἀστυνομίαν ἰδικήν της. Ὅλα ἰδικά της. Ὁ Στρατὸς τῆς Κεντρικῆς Κυβερνήσεως ἁπλῶς διὰ νὰ διέλθῃ ἀπὸ μίαν Πολιτείαν, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειάν της. Δὲν κινδυνεύουν αἱ ἐλευθερίαι λοιπὸν δὲν κινδυνεύει ἡ αὐτονομία τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν Κεντρικὴν Κυβέρνησιν, διότι ἄλλωστε ἡ Γερουσία ἔχει πολλὰ ἐκεῖ δικαιώματα καὶ συγκρατεῖ τὸν κεντρικὸν κυβερνήτην. Ἀλλ’ ὅταν ἀσχολούμεθα ἁπλῶς εἰς τὸ νὰ συνθέσωμεν πομπώδεις φράσεις καὶ οὐχὶ νὰ μελετῶμεν τὰς Νομοθεσίας τῶν ἄλλων Κρατῶν καὶ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ εἴμεθα ἡγέται Κομμάτων, ἀμαθεῖς ἄνθρωποι, βεβαίως εἴμεθα ἐπικίνδυνοι. (χειροκροτήματα). Κύριοι βουλευταί, μὲ αὐτὰς τὰς ἐμπνεύσεις, μὲ αὐτὰς τὰς ἐξάρσεις, μὲ αὐτὰς τὰς συγκινήσεις πρέπει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον μας. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην τὴν προσωπικήν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν διδαχθῆ σπουδαιότατα, κύριοι βουλευταί, σπουδαιότατα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ μίαν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἔδωκε τὸ κυβερνῶν σήμερον εἰς τὴν Ἀγγλίαν Ἐργατικὸν Κόμμα πρὸς τὸν μέγαν Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ ὅταν ἐκεῖνος ἐπρότεινε νὰ διεξαχθῇ Δημοψήφισμα. Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτόν: Τὸ Πολίτευμά μας δὲν περιέχει θεσμὸν Δημοψηφίσματος. Καὶ δὲν ἐνηργήθη Δημοψήφισμα. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς σᾶς ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην νὰ κυβερνήσητε αὐτὸν καὶ νὰ τὸν ὁδηγήσετε εἰς τὴν ἀποκατάστασιν κατὰ τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ κατὰ τὴν ψῆφον τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς δώσουν οἱ βουλευταὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ Κόμμα. Εἰς τὰ 1910 τὰ παλαιὰ Κόμματα εἶπον: Παραιτούμεθα. Ἀλλ’ ὁ ἡγούμενος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἶπεν: Παραιτεῖσθε; Πολὺ καλά. Ἐγὼ προχωρῶ. Ἐνήργησεν ἐκλογάς, ἐκέρδισεν αὐτάς, ἐπροχώρησεν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος, ἐπροχώρησεν εἰς μίαν γενναίαν πολιτικὴν καὶ ἐδημιούργησεν τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα. Ἐὰν ἐγὼ ἠκουόμην κύριοι βαυλευταί, θὰ ἔλεγον πρὸς σημερινὸν Κυβερνήτην: Προχωρήσατε, περιφρονήσατε τὸ Δημοψήφισμα. Τὸ ψήφισμα τῆς Συντακτικῆς μας Συνελεύσεως εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ ὁ Βασιλεύς, νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ Πολιτεία, νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία τάξις, νὰ ἀνυψωθοῦν οἱ Νόμοι, νὰ ἀνυψωθῇ ἡ συνείδησις τῶν πολιτῶν, νὰ προχωρήσῃ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν προορισμόν της. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ τὸ γνωρίζω, εἶναι βέβαιον, δὲν θὰ εἰσακουσθῶ, δὲν ἔχω καὶ τοιαύτην ἀξίωσιν. Βέβαια θὰ ἐχειροκρότουν, βέβαια θὰ ἀνυψοῦτο καὶ ἡ ἰδική μου ψυχὴ μέχρι τοῦ Θεοῦ, ἐὰν ἐπράττετο τοῦτο. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει σᾶς λέγω ὅπως ἔχητε ἀποφασιστικότητα, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μεγαλυτέραν ἀποφασιστικότητα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματοῦν τὴν δρᾶσιν μερικαὶ διακοπαὶ καὶ μερικαὶ φωναὶ ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ. Ἡ συμμορία τῶν ἐγκληματιῶν πρέπει νὰ κτυπηθῇ ἀμειλίκτως. Λέγει τὸ Σύνταγμα ρητῶς: «Οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Τηροῦν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους σύλλογοι Ἐπονιτῶν καὶ Ἐλασιτῶν, τῶν ὁποίων πρόγραμμα εἶναι ἡ ἀνατροπὴ τῶν νόμων τοῦ Κράτους, κατὰ τὰς διαταγάς, τὰς ὁποίας λαμβάνουν ἀπὸ τὴν Τρίτην Διεθνῆ; Λοιπόν, εἶναι παράνομοι αἱ ἀποφάσεις τῶν Πρωτοδικείων, αἱ ὁποῖαι ἐπεκύρωσαν καταστατικὰ τοιούτων ὀργανώσεων. Πρέπει νὰ διαλυθοῦν ἀμέσως αἱ ὀργανώσεις ἐκεῖναι. Λέγει ἀκόμη τὸ Σύνταγμα: «Ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος, τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Ὅταν ὅμως ἐκδίδωνται ἔντυπα ἀσύστολα, ψευδολόγα, ἀφόρητα τῶν ἐχόντων πρόγραμμα νὰ ἀνατρέψουν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἔπρεπε νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἔκδοσις τοιούτων ἐφημερίδων; (Φωναί: ὄχι, ὄχι).

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς ἄλλα κράτη ἐπιτρέπονται τοιαῦτα πράγματα;

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ παντὸς δὲν ἐπιτρέπονται εἰς τὴν Σοβιετικὴν Ρωσίαν. (χειροκροτήματα). Διότι, κύριοι, πεισθῆτε ὅτι ἀπεμακρύνθημεν πολὺ ἀπὸ τὰς θεμελιώδεις ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι κυρίως χαρακτηρίζουν τὸν πολιτισμὸν τὸν σημερινὸν καὶ τὸν πολιτισμὸν τῶν ἀθανάτων προγόνων μας, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε τὸ πρότυπον τοῦ πολιτισμοῦ δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Ὁ μέγιστος τῶν ἀνθρώπων, μετὰ τὸν Χριστόν, ὁ Σωκράτης, λέγει ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ μᾶς ἐπιβάλλεται περισσότερον ἀπὸ ὅλα εἶναι οἱ ἄγραφοι νόμοι, τοὺς ὁποίους ἔγραψεν ὁ Θεός. Νόμος εἶναι αἱ ἠθικαὶ ἀρχαὶ τῶν ἀνθρώπων, διότι πολιτισμὸς δὲν εἶναι παρὰ ὁ αὐτοσεβασμὸς καὶ ὁ ἀμοιβαῖος σεβασμός. Ἠσθάνθην, κύριοι βουλευταί, βαθυτάτην λύπην ἀναγνοὺς χθὲς εἰς ἓν σατυρικὸν φύλλον τὰ ἑξῆς: Ὁ κ. Σοφούλης, ὁ σεβαστός μου φίλος, μὲ τὸν ὁποῖον ἀντήλλαξα ἀσπασμὸν αὐθόρμητον ἀπὸ μέσα ἀπὸ τὴν ψυχήν μου, ὁ κ. Σοφούλης...

§171Κ. ΜΠΕΛΛΑΣ. Ἀπὸ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἀρρώστησε. (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα).

§172Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν ἤξευρα ὅτι μὲ ἓν φίλημα θὰ ἐγίνετο αὐτό, θὰ κατεφίλουν τὸν ἀρχηγόν σας. Μὲ τὸν κ. Σοφούλην ἔχομεν τὴν ἀρχαιοτέραν φιλίαν μεταξὺ ὅλων σας. Ὅταν μετέβαινεν εἰς Σάμον, διὰ νὰ ὑψώσῃ τὴν σημαίαν τῆς ἐλευθερίας της, οἱ δύο μας μετέβημεν εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἐκεῖνος καὶ ἐγώ. Καὶ ἐφιλήθημεν καὶ τότε καὶ τὸ φίλημά μου ἦτο ἀναψυκτικὸν τῆς ψυχῆς του καὶ τὸν ὡδήγησεν εἰς τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς πατρίδος του. Λοιπὸν ἀνέγνωσα εἰς τὴν ἐφημερίδα αὐτήν: Μὴ γελᾶτε, κύριοι. Νὰ κλαίωμεν πρέπει. Ἐγίναμεν ὀλιγώτερον εὐαίσθητοι, ἀπὸ ὅσον πρέπει, εἰς τὰς ἠθικὰς ἀρχάς. Ὅταν οἱ ἡγέται ἑνὸς Ἔθνους, Χριστιανικοῦ Ἔθνους, προσέρχωνται καὶ ὁρκίζονται ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου πίστιν εἰς τὸν Βασιλέα διὰ νὰ ὑπονομεύσουν αὐτόν, εἶναι λυπηρὸν καὶ ἀπελπιστικὸν τὸ θέαμα, σημαίνει μίαν χαλάρωσιν τῆς ἠθικῆς ὑποστάσεώς των. (χειροκροτήματα). Τὶ ἔπρεπε νὰ κάμουν; Νὰ μὴ ἀναλάβουν τὴν Κυβέρνησιν, ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο νὰ ὁρκισθοῦν πίστιν εἰς τὸν Βασιλέα. Νὰ χαράξουν τὰς πεποιθήσεις των ἀνδρικῶς, ὑπερήφανοι, χωρὶς ὑποκρισίαν, χωρὶς ψευδολογίας. Τελειώνω, κύριοι Συνάδελφοι, καθὼς ἤρχισα. Νὰ συγκρατήσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος, διὰ νὰ σώσωμεν τὴν Πατρίδα μας· διότι ἂν ἀποτύχῃ ἡ παροῦσα Συνέλευσις εἰς τὸ νὰ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ διαδεχθοῦν τοὺς νῦν Κυβερνήτας οἱ ἡγέται τῆς ἀντιπολιτεύσεως. (χειροκροτήματα). Θὰ ἔλθουν οἱ ἡγέται τῆς προδοτικῆς συμμορίας καὶ θὰ καταστρέψουν τὴν Πατρίδα μας. (χειροκροτήματα).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί, ἀφοῦ κυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ νὰ διακόψωμεν διὰ μίαν ὥραν.

§174ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς διωρθώθησαν).

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ Συνεδρίασις διὰ τὴν 11 π.μ. Ὥρα 10 μ.μ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§176Δ. ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ. (Α. Ἀντιπρόεδρος Βουλῆς). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα Συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ι. Κίνιας.

§177Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἱστορήσω ὡρισμένα γεγονότα διὰ νὰ κατορθώσω νὰ διατυπώσω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν θὰ ἀνατρέξω εἰς τὸ ἔπος τὸ Ἀλβανικόν, τὸ ὁποῖον ἐθαύμασεν ὅλος ὁ κόσμος, διότι ἀρκετὰ περὶ τούτου ἐλέχθησαν καὶ παρέλκει πᾶσα συζήτησις ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου. Δὲν θέλω, ἐπίσης, νὰ διεκτραγωδήσω τὴν στεγνὴν ζωὴν καὶ τὴν τραγωδίαν, τὴν ὁποίαν ἔζησεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καθ’ ὅλην τὴν Κατοχήν, διότι καὶ ἐπὶ τούτου ἐκτὸς τοῦ ὅτι καὶ ἀρκετὰ ἐλέχθησαν, ἀλλὰ καὶ εἶναι ταῦτα γνωστά. Ὁ πόνος, ὁ γογγυσμός, ἡ τραγωδία καὶ ἡ δοκιμασία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ κατὰ τὴν μαύρην κατοχὴν εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε νὰ παρέλκῃ νὰ ἀκουσθῇ οἱαδήποτε λέξις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Φρονῶ ἀδιστάκτως, κύριοι βουλευταί, ὅτι μετὰ τὴν τρικυμιώδη ταύτην ζωὴν τὴν ὁποίαν ἔζησεν ἡ Ἑλλὰς, ἡ πατρὶς ἡμῶν, δὲν ἀναμένει ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ν’ ἀκούσῃ παρ’ ἡμῶν ὡραίους λόγους καὶ λέξεις διεκτραγωδούσας τὴν τραγωδίαν των, ἀλλ’ ἀναμένει παρ’ ἡμῶν ἔργα σύμφωνα πρὸς τὰς ἀξιώσεις τῆς ἐποχῆς. Καὶ τὰ δεινὰ τῆς Ἑλλάδος ἐπηύξανεν ὁ ἐγχώριος κατακτητής, ὁ ἐπάρατος κομμουνισμός. Καὶ τότε, ὅταν ὁ ἐπάρατος κομμουνισμὸς κατέτρωγε τὰς σάρκας τῆς Ἑλλάδος, ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα τῆς Ἑλλάδος ἀπεφάσισαν νὰ ἑνωθοῦν ἐπιδείξαντα πατριωτισμὸν καὶ σωφροσύνην. Ἐνθυμεῖσθε τὴν ἡμέραν τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἐθνικόφρονος Λαοῦ καὶ τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων εἰς τὸν Παναθηναϊκόν, καθ’ ἣν ἀπεφασίζετο νὰ ὑψωθῇ κοινὸν μέτωπον κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ πρὸς εὐόδωσιν τῶν σκοπῶν τοῦ Ἔθνους. Ἡ ἡμέρα ἐκείνη ἦτο ἡμέρα ἱερή, διότι εἶδεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς συνηνωμένον ὅλον τὸν ἐθνικόφρονα πολιτικὸν κόσμον. Ἀσπασμοὶ ἀντηλλάσσοντο μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Βενιζελικῶν Φιλελευθέρων καὶ μὲ ζητωκραυγὰς καὶ μὲ δάκρυα χαρᾶς ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀπεδέχετο τὴν ἕνωσιν ταύτην καὶ συνεργασίαν τοῦ Ἐθνικόφρονος κόσμου κατὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ τὴν προσπάθειαν πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς χώρας καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν διεκδικήσεων. Δὲν παρῆλθον ὅμως πολλαὶ ἡμέραι καὶ ἀτυχῶς ὅλα ταῦτα—διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, διότι πρέπει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ λέγεται ἡ ἀλήθεια—ἀτυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἐλησμονήθησαν. Κατῆλθον τὰ κόμματα τὰ ἐθνικόφρονα εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἐνῶ θὰ ἔπρεπεν ὁ ἀγὼν μεταξὺ τούτων, ἀποσχόντων τῶν κομμουνιστῶν, νὰ διεξαχθῇ ἐντὸς τοῦ ὁρίου τῆς ἠθικῆς καὶ τῆς εὐπρεπείας, ἐπιτρέψατέ μου νὰ παρατηρήσω, χωρὶς νὰ θέλω νὰ χαρακτηρίσω οὐδὲν τῶν κομμάτων, ὅτι δὲν διεξήχθη ἐντὸς τοῦ ὁρίου, τὸ ὁποῖον ἐπέβαλλε τὸ ἐθνικὸν τῆς χώρας συμφέρον. Ἔριδες, κατηγορίαι, συκοφαντίαι ἐρρίπτοντο κατὰ τὰς ἐκλογάς. Καὶ τὸ περίεργον εἶναι, ὅτι ὅλοι ἐλοιδοροῦντο, ὅτι δὲν ἐπίστευον εἰς ἓν καὶ μόνον κόμμα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ μὲ λάβαρον τὸ πολιτειακὸν διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔδωσε πλειοψηφίαν εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συνεργαζόμενα. Ἐπίστευα, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ συναίσθησις καὶ ἡ συνείδησις τῶν κινδύνων τοὺς ὁποίους διέτρεχεν ἡ χώρα, θὰ ἐπέφερε τὸν κατευνασμὸν καὶ ὅτι μετεκλογικῶς ὅλα τὰ ἐθνικόφρονα κόμματα θὰ ἐκυβέρνων τὴν Ἑλλάδα διὰ τῆς συμμετοχῆς εἰς Οἰκουμενικὴν σχεδὸν Κυβέρνησιν ὅλων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Δυστυχῶς φροῦδαι ὑπῆρξαν αἱ ἐλπίδες μου καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀνετέθη σχεδὸν εἰς ἕν μόνον κόμμα, τὸ Λαϊκόν. Οὕτω πως ἱστοροῦνται τὰ γεγονότα μέχρι τῆς στιγμῆς, ὅτε ἀναπτύσσονται πρὸ ἡμῶν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ταῦτα πάντα, κ. βουλευταί, μὲ βυθίζουν εἰς πέλαγος ἀπογοητεύσεως καὶ ἀνησυχίας. Ἔχει ἆρά γε τόσην ἱκανότητα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὥστε μόνος αὐτὸς νὰ δύναται νὰ κατευθύνῃ τὸ σκάφος, μέσῳ τοιούτων κλυδωνισμῶν, εἰς οὕς εὑρίσκεται τὸ Ἔθνος καὶ νὰ τὸ ὁδηγήσῃ εἰς ἀσφαλῆ λιμένα χωρὶς νὰ ζητῇ τὴν συνδρομὴν τῶν λοιπῶν ἀρχηγῶν τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων, ἐκείνων μετὰ τῶν ὁποίων ἀντήλλασσεν εἰς τὸν Παναθηναϊκὸν ἀσπασμοὺς καὶ ἔδιδε τὴν ὑπόσχεσιν ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι ἀπὸ κοινοῦ θὰ διεξαγάγῃ τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων;

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ ἔχει.

§179Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἔχει, λέγομεν ἡμεῖς. Σχετικῶς μὲ τὴν εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, ἂς μοῦ ἐπιτρέψουν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, οἵτινες μετὰ ἀήθους θορύβου διακόπτουν καὶ αὐτοὺς τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁμιλοῦντας ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ τοῖς ὑπομνήσω τὶ ἔλεγεν ὁ ἀείμνηστος μεγάλος Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος Δημήτριος Γούναρης. Ἔλεγεν οὗτος: «πρέπει οἱ φίλοι μας καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀκούουν τὰς παραδοξοτέρας τῶν σκέψεων, νὰ σέβωνται τοὺς ἀγορεύοντας διὰ νὰ προστατεύηται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου». Ἐπίσης ὑπομιμνήσκω, ὅτι καὶ τὸ πρόγραμμα τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκυκλοφόρει ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἔλεγε, μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ τοῦτο: «Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἶναι Κόμμα Δημοκρατικόν, ἀναγνωρίζει τὴν κυβέρνησιν τῆς πλειοψηφίας καὶ δέχεται τὸν ἔλεγχον τῆς μειοψηφίας. Σέβεται τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ εἶναι ὑπεύθυνος». Δι’ αὐτὸ εἶπον πρίν, ὅτι ὅταν παρέρχωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως—διὰ τὸ ὁποῖον τόσοι ποταμοὶ αἱμάτων ἐχύθησαν διὰ νὰ ἱδρυθῇ—ὅταν ἀκούωνται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, ἴσοι πρὸς ἡμᾶς ἢ καὶ ἀνώτεροι ἡμῶν, ὅταν εἶναι ἀρχηγοί, ἔχετε, κύριοι, συμφώνως μὲ τὰς ὑποθήκας τοῦ ἀειμνήστου Δ. Γούναρη καὶ τὸ πρόγραμμα ὑμῶν μίαν ὑποχρέωσιν: Νὰ σέβεσθε τὸ βῆμα τοῦτο καὶ νὰ μὴ προκαλῆτε τὰς διακοπὰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας προκαλέσατε εἰς βάρος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καὶ ἂν ἀκόμη σᾶς προκαλοῦν, σεῖς ὡς Κυβέρνησις καὶ ὡς πλειοψηφία, ὡς Κόμμα τὸ ὁποῖον ἔχει τὰς εὐθύνας, ὀφείλετε νὰ τοὺς σεβασθῆτε. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Μὲ αὐτὰς τὰς δοξασίας ἐζήσαμεν ἡμεῖς εἰς τοὺς παλαιοὺς ἐκείνους χρόνους, κατὰ τοὺς ὁποίους βεβαίως ὑπῆρχον ζητήματα ὀξύτατα, ἀλλὰ πάντοτε τὸ βῆμα τοῦτο ἔμεινε βῆμα ἱερόν, ἐλεύθερον καὶ ἀπαραβίαστον καὶ ἠκούοντο ὅλαι αἱ γνῶμαι καὶ ὅλαι αἱ δοξασίαι. Δὲν παραλείπω νὰ δηλώσω, ὅτι ἂν τὸ σκάφος ὁδηγηθῇ ἐπιτυχῶς ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἐγὼ πρῶτος θὰ χειροκροτήσω τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἀποτύχῃ εἰς τὴν προσπάθειάν της ἡ Κυβέρνησις—καὶ θὰ ἀποτύχῃ ὑφ’ ἃς συνθήκας εἶναι συντεθειμένη—τότε οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον εἰς τὸ Ἔθνος ἡμῶν. Καὶ τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν γνώμην μου ἦσαν λίαν πενιχραὶ καὶ λίαν ἰσχναί, ὥστε νὰ μὴ μᾶς ἐμπνέουν τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι εἰς αἴσιον λιμένα θὰ φθάσῃ τὸ σκάφος. Εἰς τὰ Ἐθνικὰ ζητήματα καὶ τὰς Ἐθνικὰς διεκδικήσεις ἠκούσθη ἡ φωνὴ ὅλων τῶν Ἀρχηγῶν τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων καὶ παρουσιάσθη πράγματι τὸ Ἔθνος ἡνωμένον. Ὡς πρὸς τὸ Δημοψήφισμα, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ διενηργεῖτο ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, θὰ ἔπρεπε νὰ διενεργηθῇ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ οὐδαμόθεν ἀντίρρησις, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῶν πολιτειακῶν ἀγώνων καὶ τοῦ διχασμοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι προτοῦ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς διενεργείας του, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ διεξαγάγῃ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν λοιπῶν Ἀρχηγῶν τῶν ἐθνικοφρόνων κομμάτων, ἵνα καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς διενεργείας του ἀπὸ κοινοῦ, ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ἀδιάβλητον. Θὰ ἔχωμεν, κύριοι συνάδελφοι, ἕνα καὶ μόνον κοινὸν ἐχθρόν, τὸν κομμουνισμόν, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἔπρεπε παραμερίζοντας τοὺς κομματικοὺς ὑπολογισμούς, παραμερίζοντας τὰς μεταξύ μας θέσεις καὶ τὰς πολιτικὰς διαφορὰς νὰ δώσωμεν τὰς χεῖρας, ἵνα ἐπιτύχωμεν τὴν δικαίαν ἱκανοποίησιν τῶν Ἐθνικῶν μας βλέψεων. (χειροκροτήματα). Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἀναμένει νὰ διεκτραγῳδήσωμεν τὰ δεινά του, ἀλλὰ νὰ θεραπεύσωμεν αὐτά. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, διανύουσαν ἤδη τὸν δεύτερον μῆνα τῆς ζωῆς της, ποῖα μέτρα ἔλαβεν, ἵνα εἰσέλθῃ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ ἡ ἠρεμία εἰς τὰς ψυχὰς τῶν Ἑλλήνων; Ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τρόπον ὥστε νὰ παγιωθῇ ἡ τάξις καὶ νὰ ἑδραιωθῇ τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας; Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶμαι εὐχαριστημένος μέχρι σήμερον ἐκ τῆς πορείας τῆς Κυβερνήσεως. Δολοφόνοι ἐλεύθεροι καὶ ἀσύδοτοι κυκλοφοροῦν καὶ σφάζουν τοὺς ἐθνικόφρονας πολίτας. Καὶ ἀπαντᾶ ἡ Κυβέρνησις: ἠμνηστεύθησαν ἢ μᾶλλον ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ ἀποσυμφορήσεως. Ὅρος ἄγνωστος εἰς τὴν Ἐπιστήμην καὶ εἰς ἡμᾶς. Ὁ νόμος ὅμως αὐτὸς θὰ ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν ἐνώπιόν μας. Ὑπεσχέθητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν προεκλογικῶς, ὅτι θὰ τιμωρήσετε τοὺς δολοφόνους του. Ἰδοὺ τὸ καθῆκον καὶ τὸ ἔργον ὑμῶν: Ἡ ἀκύρωσις τοῦ νόμου τούτου. Θὰ τὸ πράξητε; Ἐὰν τὸ πράξητε, ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχητε τὸ Κέντρον, τὸ ὁποῖον κατόπιν τοῦ νόμου τούτου ἔγινεν ἀντιπαθές. Ἐὰν δὲν τὸ πράξητε, ὡς πλειοψηφία, καὶ ἀφήσητε ἀτιμωρήτους τοὺς κομμουνιστὰς καὶ τοὺς δολοφόνους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τότε δὲν θὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχητε ἐκείνους. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔλαβε μίαν κατηγορηματικὴν ὑπόσχεσιν παρ’ ὑμῶν ὅτι θὰ τιμωρηθοῦν οἱ ἐγκληματίαι. Καὶ ἐρωτῶ κατὰ τίνα τρόπον θὰ τοὺς τιμωρήσετε; Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διεκτραγώδησις τῶν παθημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρ’ ὑμῶν, δὲν συγκινεῖ τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀναμένει παρ’ ὑμῶν τὴν ἀκύρωσιν τοῦ ἀντισυνταγματικοῦ τούτου νόμου. Δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἤνοιξε διάπλατα τὰς θύρας τῶν φυλακῶν τῆς Ἑλλάδος εἰς τοὺς εἰδεχθεῖς τούτους ἐγκληματίας ξεύρετε ποῖοι τιμωροῦνται; Μόνον οἱ φυσικοὶ αὐτουργοί, οἱ ἰδίαις χερσὶ φονεύσαντες, καὶ ἀπαλλάσσονται καὶ οἱ ἠθικοὶ αὐτουργοὶ καὶ οἱ συνεργοί!!

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφῆστε νὰ ἰδῆτε τὶ κατηγορία εἶναι αὐτή.

§181Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν εἶναι κατηγορία, εἶναι ἐπιταγὴ τοῦ Λαοῦ καὶ ὀφείλετε νὰ ἐκτελέσητε τὴν ἐπιταγήν του.

§182ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἀπὸ ἐκεῖ πέστε τα.

§183Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει λόγος. Ἀπ’ ἐκεῖ ἐψήφισαν καὶ ἐνέκριναν τὸν νόμον, σεῖς ὅμως ὑπεσχέθητε εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, προεκλογικῶς, ὅτι θὰ τὸν ἀκυρώσητε. Θρῆνοι καὶ κοπετοὶ ἠκούσθησαν ἀπὸ τὴν πτέρυγα τῆς πλειοψηφίας διὰ τοὺς ἀτυχεῖς φονευθέντας καὶ ὅταν λέγω πρὸς ὑμᾶς νὰ ἀκυρώσητε τὸν νόμον, σεῖς μοῦ λέτε πέστε τα ἀπ’ ἐκεῖ.

§184Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπ’ ἐκεῖ συγκεντρώνετε τὰ χειροκροτήματα.

§185Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἀδιαφορῶ ἀπὸ ποῦ προέρχονται. Ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσητε τὰς ὑποσχέσεις σας καὶ δι’ αὐτὸ ἀποκαλυπτόμενοι ταράττεσθε. Ἀφήνετε οὕτω ἀτιμώρητα τὰ τερατωδέστερα τῶν ἐγκλημάτων· ὡς παράδειγμα φέρω, ὅτι εἰς τὸ χωρίον Δίστομον εἷς γέρων πατὴρ ὁ Π. Τζάθας ἀπώλεσε τέσσαρα τέκνα κατὰ τὴν κατοχήν, τῶν τριῶν σφαγιασθέντων ὑπὸ τῶν Γερμανῶν καὶ τοῦ ἑνὸς τοῦ Χ. Τζάθα, ἥρωος καὶ ἀναπήρου τοῦ Ἀλβανικοῦ ἔπους, ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπέρριψεν αἴτησιν περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς τὸν γέροντα πατέρα διὰ τὸν φονευθέντα ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν ἐλλείψει νόμου προνοοῦντος. (θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Διατί ταράττεσθε; Εἶπον ταῦτα, διότι ὑπάρχει εὐκαιρία ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτελέσῃ τὸ διπλοῦν της καθῆκον. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀκυρώσῃ τὸν νόμον περὶ ἀποσυμφορήσεως καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς παθόντας ὑπὸ τῶν ἀναρχικῶν. Αὐτὰ ὑπεσχέθητε καὶ ὀφείλετε νὰ τὰ ἐκτελέσητε.

§186Χ. ΛΑΔΑΣ. Κύριε Κίνια, ἡ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται μὲ τὸ Λυρικὸν θέατρον καὶ δὲν ἔχει καιρὸ διὰ τὰς συντάξεις.

§187Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐρωτῶ ὑμᾶς τί ἐπράξατε ἐπὶ 2 μῆνας;

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ τὰ ἐκτελέσωμεν ὅλα.

§189Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Ἐγὼ ἀμφιβάλλω, ἀλλὰ θὰ ἀναμένω τὸν χρόνον τῆς ἐκτελέσεως. Λέγω ταῦτα, κύριοι βουλευταί, διότι ἐπίστευα καὶ πιστεύω εἰλικρινῶς ὅτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῦ ἱεροῦ μετὰ μίαν τραγῳδίαν δεκαετῆ, δικτατορίας καὶ κατοχῆς, ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀναμένει ἀπὸ τοὺς ἐκπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ ἀκούσῃ λόγους εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ θέμα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἡ Δημοσία ἀσφάλεια εἶναι εἰς κατάστασιν θλιβερὰν καὶ οἱ Ἐθνικόφρονες πολῖται ὑφίστανται τὰ πάνδεινα ἀπὸ τοὺς κομμουνιστάς, χθεσινὰ τηλεγραφήματα διεκτραγωδοῦν τὴν θλιβερὰν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ ὀρεινὴ Ἑλλάς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ μέτρα πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας θὰ μείνῃ μὲ τὴν πλειοψηφίαν τῆς αἰθούσης ταύτης. Γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὑπὸ ποίας συνθήκας εὑρίσκεται ἡ δημοσία ἀσφάλεια τῆς χώρας ἀπὸ ἀπόψεως δυνάμεως τοῦ Κράτους; Ἀκούσατε: Εἰς τὸν Δῆμον Διστομίων καὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους Ἑλικῶνος, ἄλλοτε αἱ Ἑλικωνιάδες Μοῦσαι ἔπαιζον μετὰ τοιαύτης ἡδύτητος τὸν αὐλόν, ὥστε ὁ ἀκούων ἐμεθύσκετο ἐκ τῆς ἡδύτητος. Εἰς τὸν Δῆμον αὐτὸν, οὗτινος τὰ τέσσαρα χωρία εἶναι κατεστραμμένα ὑπὸ τῶν κατακτητῶν ὑπάρχει ἡ ἑξῆς δύναμις: Εἰς τὸ Δίστομον εἷς ὑπενωμοτάρχης καὶ 3 χωροφύλακες, εἰς τὸ χωρίον Στεῖρι οὐδείς, εἰς τὸ χωρίον Κυριάκι 1 ὑπενωμοτάρχης καὶ 2 ἄνδρες, εἰς τὸ χωρίον Ζερήκια εἷς ὑπενωμοτάρχης καὶ 4 ἄνδρες. Αὐτὴ εἶναι ἡ δύναμις ἡ ὁποία φρουρεῖ τοὺς ἐθνικιστὰς καθ’ ὅλον τὸν Ἑλικῶνα.

§190Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι δὰ εἶναι καὶ οἱ Χῖτες.

§191Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ Χῖτες ἀπέναντι τῶν Ἐλασιτῶν εἶναι ἄξιοι.

§192Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι ἄξιοι, ὅσον καὶ σύ.

§193Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Δὲν ἔχω διάθεσιν ν’ ἀντιπολιτευθῶ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑποδεικνύω τὸ καθῆκον της ἀπέναντι τῆς Χώρας. Ἄν τὸ ἐκτελέσῃ καὶ ἡ χώρα θὰ διασωθῇ καὶ αὐτὴ θὰ ὠφεληθῇ· Ἄν δὲν τὸ ἐκτελέσῃ καὶ αὕτη θὰ συντριβῇ καὶ ἡ χώρα θὰ ὁδηγηθῇ εἰς τὸν ὄλεθρον. Ἑπομένως δὲν ἀντιπολιτεύομαι, ἀλλὰ συμβουλεύω καὶ ἁπλῶς ὑποδεικνύω τὸ πρακτικόν. Ἐνισχύσατε τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμοὺς καταλλήλως, ἂν δὲν θέλετε σήμερον μὲν νὰ φονεύωνται εἰς τὴν Χαλκιδικήν, αὔριον δὲ δὲν ξεύρω ποὺ θὰ φονεύωνται Ἕλληνες Ἐθνικόφρονες. Τὶ σημασίαν ἔχουν οἱ θρῆνοι καὶ οἱ κοπετοί, ὅταν ἡ ὕπαιθρος Χώρα εἶναι ἐντελῶς ἀπροστάτευτος καὶ ἐκτεθειμένη εἰς τὸ ἔλεος τῶν σφαγιαστῶν; Εἰς τὸν Ἑλικῶνα ὑπάρχουν 3 συμμορίαι καὶ ὅμως οὔτε ὁ νόμος περὶ λῃστείας δὲν ἐφηρμόσθη κ. Πρωθυπουργέ. Ἀσφάλεια μηδέν, ἐνίσχυσις δολοφονηθέντων μηδὲν καὶ οἱ δολοφόνοι περιφέρονται ἀσύδοτοι ἐντὸς τῶν πόλεων...

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ δοσίλογοι;

§195Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ περὶ δοσιλόγων. Δημοσία ἀσφάλεια μηδέν. Τὶ πρέπει νὰ γίνῃ; Ἔχετε ὑποχρέωσιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἄν ἐνδιαφέρεσθε διὰ τὴν ὕπαιθρον, νὰ σπεύσετε νὰ ἐνισχύσετε εἰς ποσότητα καὶ ποιότητα τοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμούς, διότι πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν σοβαρῶς περὶ δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ὄχι νὰ εἰρωνευώμεθα τὴν ὕπαιθρον. Ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν σύντονα μέτρα καὶ δὴ τὰ ἑξῆς: 1) Εἰς ἕκαστον ἀστυνομικὸν σταθμὸν πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ὑπάρχῃ ἕνας Ἀνθ]χος ὡς διοικητὴς καὶ 20 χωροφύλακες. Ἑνώσατε τὴν δύναμιν αὐτὴν μετὰ τῶν ἀνδρῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας καὶ οὕτω θὰ ἔχητε ἀμέσως καὶ ἀδαπάνως δύναμιν ἐπαρκῆ εἰς ἕκαστον ἀστυνομικὸν σταθμόν. Ἄν δὲν συγκροτήσητε τοιαύτην δύναμιν ἡ Κυβέρνησις θὰ χρεωκοπήσῃ καὶ τὸ Κράτος θὰ καταλήξῃ νὰ εἶναι σκιά. 2) Βαρὺν ὁπλισμόν. 3) Αὐτοκίνητον εἰς τοὺς κεντρικοὺς ἀστυνομικοὺς σταθμοὺς καὶ δύο ἐκτάκτως κινουμένας μοτοσυκλέτας ἐν συνδυασμῷ πρὸς τηλεφωνικὴν ἐγκατάστασιν. 4) Εἰς μικρότερα χωρία καὶ μικροτέρους ἀστυνομικοὺς σταθμούς, ὅπου εἶναι ἀνάγκη, ὑποδιοίκησιν καὶ τέλος εἰς τὴν ἕδραν τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐπαρχίας 100 ἄνδρας μὲ ἀνάλογον ἀριθμὸν τροχοφόρων. Ἡ Ἀγροφυλακὴ τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας ἀριθμεῖ 190 ἄνδρας. Ἑνώσατε τὴν Ἀγροφυλακὴν μὲ τὴν Χωροφυλακὴν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσετε τὴν ἔκρυθμον κατάστασιν. Πῶς ὁμιλῆτε περὶ ἀσφαλείας ὅταν στὸν Ἑλικῶνα εὑρίσκετο μέχρι χθὲς ὁ Νικηφόρος, ὃν συνέλαβον πολῖται καὶ μέχρι προχθὲς ἄλλος ὁ ὁποῖος ἐφόνευσεν Ἐθνικόφρονας καὶ ὁ ὁποῖος συνελήφθη παρὰ τοῦ ἰδιώτου Λιάτσου; Καὶ τέλος ἀκούσατε. Εἰς τὴν πόλιν τῆς Λεβαδείας, πόλιν εὔπορον καὶ ἀνθοῦσαν ὑπάρχει κομμουνισμός. Διατί; Τέσσαρες ὀκάδες βαμβάκι ἐκκοκισμένο μὲ τὸ ὁποῖον βιομηχανοποιῆται ἕνα πάκο νῆμα τὸ δίδουν οἱ βαμβακοπαραγωγοὶ εἰς τοὺς βιομηχάνους πρὸς 5.000 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν. Ἐὰν προστεθοῦν καὶ δαπάναι 10.000 δραχμαὶ διὰ τὴν βιομηχανοποίησιν τοῦ ἑνὸς πάκου νήματος τὸ κόστος τοῦ πάκου θὰ ἀνέλθῃ εἰς δραχμὰς 30.000. Ξέρετε πόσο τὸ πωλοῦν οἱ βιομήχανοι κάθε πάκο νήματος εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν παρέχοντα τὴν πρώτην ὕλην βαμβακοπαραγωγόν; 75.000. δραχμάς!!! Δηλαδὴ ἕνα ἐργοστάσιο παράγον ἡμερησίως περὶ τὰ 120 πάκα νήματος, κερδίζει ἡμερησίως εἰς τὴν Λεβάδειαν συμφώνους πρὸς τὴν παραγωγήν του περὶ τὰ 7.000.000 δραχμάς!!! Οἱ ἐργάται πληρώνονται γλίσχρα, οἱ βαμβακοπαραγωγοὶ ληστεύονται καὶ ἡ δυσπιστία καὶ ἡ δυσφορία πρὸς τὸ ἀστικὸν καθεστὼς ἐπιτείνεται. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἀπήγγειλεν ὡραίους λόγους καὶ ἐξήγγειλεν ὡραίας ἀρχὰς πρὸς τὸν ἀτυχῆ ἀγρότην καὶ μάλιστα, ὅτι θὰ τὸν συνέδεε μὲ τὴν γῆν, πλὴν ἀτυχῶς τὸν ἐλησμόνησε πλήρως. Ἐρωτῶ λοιπόν, κύριοι, πρέπει ὁ ἀστὸς αὐτὸς νὰ μὴ εἶναι ἐναντίον τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος δὲν λαμβάνει οὔτε τὰ στοιχειώδη μέτρα ὑπὲρ τῆς προστασίας αὐτοῦ; Τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς τὸ πρόγραμμά του λέγει ὅτι ὁ ἀγρότης εἶναι τὸ μοναδικὸν κεφάλαιον, ὅτι εἶναι ἡ ἰσχὺς τῆς χώρας καὶ ἐν τούτοις ἠκούσθη, ὅτι ἐπίκειται συμφωνία μεταξὺ Κράτους καὶ Βιομηχάνων ὡς πρὸς τὸν βάμβακα καὶ ἐγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὑπὸ τοῦ Κυβερνητικοῦ οἰκονομικοῦ συμβουλίου ἐνεκρίθη ἡ συμφωνία Κράτους καὶ βιομηχάνων διὰ τὴν βιομηχανοποίησιν κλπ. καὶ ὁ βαμβακοπαραγωγὸς ὁ παρέχων τὴν πρώτην ὕλην τοῦ βάμβακος οὔτε κἄν ἐκλήθη νὰ ἐρωτηθῇ. Καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑνώσεως Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Λεβαδείας–Λοκρίδος σχετικῶς τηλεγραφεῖ: «Γεωργικὸς κόσμος ἐπαρχίας Λεβαδείας εὑρίσκεται εἰς πλήρη ἀναστάτωσιν καὶ ἀπόγνωσιν πρὸ ἐλλείψεως προστασίας ἐγχωρίου βάμβακος, ὁ ὁποῖος προσφέρεται εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμάς, παρακαλοῦμεν ὑψώσατε φωνὴν κλπ.». Ἠθέλησα νὰ σᾶς ἐξηγήσω καὶ φρονῶ, ὅτι σᾶς ἐξήγησα, κύριοι βουλευταί, τὰ αἴτια ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐγεννήθη ἐν τῇ πόλει τῆς Λεβαδείας ἡ ἐπάρατος αὐτὴ νόσος, ἡ ὁποία ἐξωθεῖ τὸν κόσμον εἰς ἔκτροπα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν λάβῃ τὰ ἀνάλογα μέτρα διὰ τὴν προστασίαν τοῦ βάμβακος καὶ ἐὰν δὲν ἐπιβάλῃ ὡρισμένους περιορισμοὺς καὶ πρὸ παντὸς τὸν δασμὸν εἰς τὸν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενον βάμβακα, ὁ βάμβαξ τῆς Ἑλλάδος θὰ πωληθῇ εἰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς πρὸς μεγίστην ζημίαν τῶν βαμβακοπαραγωγῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Δύο ἤδη μῆνας κυβερνᾶται ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τὴν λαοπρόβλητον κυβέρνησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ τοὺς 2 αὐτοὺς μῆνας ἀθρόως εἰσάγεται βάμβαξ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, χωρὶς οὐδεὶς νὰ ἐπιβληθῇ δεσμὸς ἐπὶ βλάβῃ τῶν βαμβακοπαραγωγῶν, τοῦ Δημοσίου προϋπολογισμοῦ, τῆς Ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ πρὸς ὄφελος τῆς βιομηχανίας. Καὶ τώρα θὰ ἀποκαλύψωμεν καὶ ἕνα ἄλλο γεγονὸς ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὁ κομμουνισμὸς εἰς τὴν Λεβάδειαν ηὐξήθη. Εἰς τὴν Λεβάδειαν τὸ ἐκ 210.000 στρεμμάτων, πλούσιον ἀγρόκτημά της θὰ τὸ ἐνέμετο κατ’ ἐπικαρπίαν ἡ Ἑταιρία Κωπαΐδος ἐπὶ 99 ἔτη, ἤτοι μέχρι τοῦ 1964, ὅτι τοῦτο θὰ παρεδίδετο δυνάμει τοῦ νόμου περὶ παραχωρήσεως Ἐθνικῶν γαιῶν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος. Μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν καὶ μετὰ μίαν ἀτυχῆ διαιτησίαν τοῦ ἔτους 1925, εἰς ἥν ὡς Διαιτητὴς ἐκ μέρους τῆς τότε Κυβερνήσεως διωρίσθη ὁ ἀνίδεος, ὡς λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας Καναγκίνη, γνωστὸς ἄλλωστε ὑμῖν Εἰσαγγελεὺς τότε τοῦ Ἀρείου Πάγου Γεωργιάδης, μετὰ τὴν ἀτυχῆ ταύτην διαιτησίαν ἡ θέσις τῶν καλλιεργητῶν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος ἀπέβη οἰκτρὰ καὶ τέλος ἡ ἐπικαρπία τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος μετεβάλλετο ὅλως περιέργως καὶ παραδόξως εἰς κυριότητα. Ἔκτοτε οἱ ὅροι τῆς καλλιεργείας τῆς Κωπαΐδος ἀποβαίνουν ἐπαχθεῖς καὶ δυσβάστακτοι καὶ τέλος, ἵνα μὴ σᾶς ἐνοχλῶ μὲ θέμα περὶ οὗ, ἄλλοτε εἰδικώτερον, κύριοι βουλευταί, θὰ σᾶς ἐνοχλήσω, ἡ Ἑταιρία Κωπαΐδος εἰσπράττει ἐκ τοῦ εἰσοδήματος ἐσχάτως τὰ 65%!!! τῶν ἐξόδων καλλιεργείας βαρύνοντα τὸν σκλάβον καλλιεργητὴν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ὀφείλει νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῶν φίλων καὶ συμμάχων Ἄγγλων καὶ μετὰ τῶν μετόχων τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος, εὐνοϊκῶς διατεθειμένων, πρὸς ἐξαγορὰν τοῦ κτήματος τούτου ἢ ἄλλως πρὸς βελτίωσιν τῶν ὅρων καλλιεργείας, ἔστω καὶ δι’ ἀναγκαστικῆς μισθώσεως. Ἐὰν θέλητε νὰ μὴν ὑπάρχῃ κομμουνισμὸς ὀφείλετε νὰ πλήξητε τοὺς φίλους σας τοὺς βιομηχάνους, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται αἴτιοι τῆς δυσφορίας καὶ τῆς δυστυχίας τῶν ἀγροτῶν καὶ νὰ ρυθμίσητε κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν τοὺς ὅρους καλλιεργείας τῆς Κωπαΐδος μέχρι τῆς ἐξαγορᾶς αὐτῆς, ἣν οἱ φίλοι καὶ Σύμμαχοι μέτοχοι καὶ ἐπρότεινον καὶ ποθοῦν. Ἔτσι θὰ παύσῃ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ Βοιωτοῦ ἀγρότου, ὅστις, καίτοι μαχητὴς εἰς τοὺς πολέμους καὶ ἐργάτης τίμιος κατὰ τὴν εἰρηνικὴν περίοδον, ὑφίσταται τὴν πλήρη ἐκμετάλλευσιν τῶν διαχειριστῶν τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος. Δὲν ἐπιτρέπεται πλέον νὰ ὑπάρχουν σήμερον δουλοπάροικοι ἀγρόται καὶ ἂν δὲν δοθῇ μερίμνῃ τῆς Κυβερνήσεως τοῖς Βοιωτοῖς ἀγρόταις κλῆρος ἰδιοκτησίας πρέπει νὰ τοῖς δοθῇ κλῆρος μισθώσεως σταθερός. Ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, ὅτι οὕτω πράττουσα θὰ προσκρούσῃ πρὸς τὰς συμπαθείας αὐτῆς, ἤτοι πρὸς φίλον της βουλευτήν, νομικὸν σύμβουλον τῆς Ἑταιρίας Κωπαΐδος, πλὴν οὕτως θὰ τεθῇ παράπλευρος πρὸς τὸ Δίκαιον. Ἕτερον γεγονὸς συναφὲς πρὸς τὸ προηγούμενον ἔπληξε τὴν ἀγροτικὴν ψυχὴν καὶ ἐδημιούργησε καὶ ἐπηύξησε τὴν περίεργον αὐτὴν κατάστασιν εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Λεβαδείας. Ὑπουργοῦντος τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλιστικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος κ. Παπανδρέου, κατηγγέλθη εἰς τὴν Γερουσίαν σειρὰ σκανδάλων ἐξαγορᾶς Μοναστηριακῶν κτημάτων ἄνευ δημοπρασίας. Ἠγορεύσαμεν τότε εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ἠκυρώθη τὸ σκανδαλῶδες τοῦτο νομοθετικὸν διάταγμα καὶ ἀπεδόθησαν τὰ κτήματα εἰς τοὺς δικαιούχους. Ξέρετε ὅμως, κύριοι βουλευταί, ποῖον κτῆμα μόνον δὲν ἀπεδόθη; Τὸ τσαμάλι. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ὁ νόμος. Καὶ ἔκτοτε τὸ κτῆμα αὐτό, 40.000 στρεμμάτων ἐκτάσεως, δὲν παρεδόθη εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Σκριποῦς. Καὶ τοῦτο διότι ὑπεδείχθη παρὰ πολιτικοῦ τινος τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας κατὰ τὸ 1933, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, εἰς τοὺς ἀκτήμονας τῆς Σκριποῦς, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ προσέλθωσι καὶ κτυπήσωσι τὸ κτῆμα αὐτὸ κατὰ τὴν δημοπρασίαν, διότι θὰ γίνῃ τῇ μερίμνῃ του ἕνας νόμος διὰ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἐπλήρωναν τὸ τίμημα εἰς τὸν Ο.Δ.Ε.Π.

§196ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος ἦτο ὁ πολιτικός;

§197Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εἶναι παρὼν καὶ τὸ ἀκούει. Καὶ ἔκτοτε τὸ κτῆμα αὐτὸ περὶ τὰ 40.000 στρέμματα, δὲν παρεδόθη εἰς τοὺς δυστυχεῖς καλλιεργητὰς τῆς Σκριποῦς. Ἔτσι τὸ τσαμάλι δὲν ἀπεδόθη εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ἡ Κωπαΐς τυραννεῖ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Ἐπαρχίας Λεβαδείας. Δὲν πρέπει ὅθεν νὰ ἀπορῶμεν, διατὶ εἰς τὴν Λεβάδειαν ἐξηπλώθη τόσον ὁ κομμουνισμός, ὁ ὁποῖος ἐλπίζομεν σὺν τῷ χρόνῳ νὰ ἀνατραπῇ διὰ τῶν ληφθησομένων καταλλήλων νομοθετικῶν μέτρων. Ἔχω τὴν πίστιν ἀκράδαντον ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος θὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα τὸ ταχύτερον, ἵνα ἐξοντώσῃ τὸν ἐσωτερικὸν αὐτὸν ἐχθρὸν ὅστις βυσσοδομεῖ κατὰ τῆς Χώρας ἡμῶν καὶ ζητῶ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα αὕτη ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ λάβῃ ἐναντίον τοῦ κομμουνιστικοῦ κινδύνου ὡς καὶ τὴν προστασίαν τῶν ἀγροτῶν, ὡς ἀνέπτυξα. Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι βουλευταί, νὰ προσθέσω ὀλίγα τινὰ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Δημοψηφίσματος. Θὰ ἐπεθύμουν διὰ νὰ παύσουν αἱ ἐσωτερικαὶ διαμάχαι καὶ ὁ διχασμός, τὰ ὁποῖα ἀπέβησαν φαγέδαινα διὰ τὴν χώραν μας, νὰ συνεννοηθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν ἄλλων Ἐθνικοφρόνων κομμάτων τὰ ὁποῖα δὲν ζητοῦν, παρὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς ἀσφαλείας. Θὰ ἐπεθύμουν, λέγω, διὰ μιᾶς κοινῆς συνεννοήσεως ὅλων τῶν Πολιτικῶν Κομμάτων, ἔστω καὶ μὲ μίαν ἐλαφρὰν μετάθεσιν τῆς ἡμερομηνίας τοῦ Δημοψηφίσματος, νὰ ἐπέλθῃ ἡ ὁμόφωνος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου συμφωνία ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ὥστε νὰ δεσμευθοῦν ὅλα τὰ Ἐθνικόφρονα Κόμματα ἐπ’ αὐτοῦ καὶ νὰ εὕρῃ τὸ πολιτειακὸν ζήτημα τὴν ὀρθὴν καὶ συμφέρουσαν διὰ τὸ Κράτος καὶ τὸν Βασιλέα λύσιν. Ὡς Ἐθνικόφρων καὶ ὡς Βασιλόφρων Ἕλλην δὲν ἐπιθυμῶ τὸ πολιτειακὸν νὰ διαιωνισθῇ καὶ νὰ γίνῃ αἰτία ἐρίδων καὶ διαμαχῶν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Νομίζω δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποβῇ πραγματικῶς Ἐθνική, ἐὰν θελήσῃ νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ κοινῆς τῶν κομμάτων συμφωνίας. Ἄς σταματήσωμεν, κύριοι, τὴν διχοστασίαν, ἡ ὁποία συνέτριψεν ἐπὶ εἴκοσι καὶ πλέον ἔτη τὴν Ἑλλάδα. Ἄς παρασχεθοῦν ὅλαι αἱ ἐγγυήσεις διὰ τὴν λύσιν τοῦ προβλήματος τούτου πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Ἔθνους καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Βασιλέως. Μὴ θέλετε, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀναλάβητε ἐπὶ τῶν ὤμων Σας μίαν βαρυτάτην εὐθύνην. Διότι οὕτως οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσφέρετε εἰς τὴν Χώραν καὶ εἰς τὸν Βασιλέα. Δὲν ἔχει τόσον σοβαρὰν σημασίαν ἐὰν κληθῇ ὁ Βασιλεὺς νὰ ἐπανέλθῃ ἕνα μῆνα ἐνωρίτερον. Ἐκεῖνο ποὺ προέχει εἶναι νὰ τὸν περιφρουρήσατε καὶ τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ παρὰ διὰ τῆς κοινῆς συνεννοήσεως τῶν Κομμάτων. Βεβαίως ὁ Βασιλεὺς κηρύσσων τὴν Δικτατορίαν ἔκαμε μίαν ἐκτροπὴν ἐκ τοῦ πολιτεύματος, εἴτε κατ’ ἀνάγκην, εἴτε δι’ ἄλλους λόγους. Καὶ ὑπῆρξε μία Βασιλόφρων μερὶς τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἥτις συνέταξε μετὰ τῶν Δημοκρατικῶν πρωτόκολλον διὰ τοῦ ὁποίου ἔθετε ζήτημα μὴ ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως. Καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀσχολούμεθα ἐπὶ Ἐθνικῶν ζητημάτων κατετριβόμεθα μὲ τὸν Βασιλέα, καταρρίπτοντες τὸ πρόσωπον αὐτοῦ εἰς ἀντεγκλήσεις καὶ εἰς πρωτόκολλα. (χειροκροτήματα). Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τινὲς ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ φωνασκοῦν, διότι ἀνέλαβον ὡρισμένας δυσεκπληρώτους ὑποσχέσεις ἔναντι τῶν ἐκλογέων των. Ἐφ’ ὅσον ὅμως εἶναι δυνατὸν νά γίνῃ τὸ ταχύτερον τὸ Δημοψήφισμα καὶ δὲν ζητεῖται δι’ αὐτὸ παρὰ ἡ ἐμπέδωσις τῆς ἀσφαλείας, ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ συνεννοηθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν Κομμάτων, ὥστε ἡ ἐπάνοδος τοῦ Βασιλέως νὰ ὑπάρξῃ πανηγυρικὴ καὶ ὁμόθυμος. Ἐδώσαμεν τὴν ὑπόσχεσιν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν Βασιλέα καὶ θὰ ἔλθῃ. Ποῖος λοιπὸν ὁ λόγος νὰ συγκρουώμεθα μεταξύ μας, ὅταν κοινὰς προσπαθείας καταβάλλωμεν ὅλοι διὰ τὸ καλὸν τῆς Ἑλλάδος; Ὁ Λαὸς μεταβάλλεται. Σήμερον εἰς τὸν Μαραθῶνα ἐνίκα ὁ ὀλιγαρχικὸς Μιλτιάδης καὶ ἀπεθεοῦτο, ἐνῷ μετ’ ὀλίγον ἐθανατοῦτο ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων!! Αὔριον ἐνίκα ὁ Δημοκρατικὸς Θεμιστοκλῆς εἰς τὴν Σαλαμῖνα κατεθαυμάζετο, ἐνῷ μετ’ ὀλίγον ἐξορίζετο!! Αὐτὴ εἶναι μακραίων Ἑλληνικὴ Ἱστορία. Τὸ σκάφος σήμερον, κύριοι, πλέει ἐν μέσῳ καταιγίδος καὶ τὸ Ἔθνος ζητεῖ τὴν συνεργασίαν τῶν Ἐθνικοφρόνων κομμάτων. Ἐξορκίζω, λοιπὸν τοὺς Ἀρχηγοὺς νὰ συνεργασθοῦν, ὥστε νὰ ἀντιμετωπίσουν ἑνιαίως τὸν κομμουνιστικὸν κίνδυνον. (χειροκροτήματα).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἀσφαλείας ἔχει τὸν λόγον.

§199Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Δημοσ. Ἀσφαλείας). Κύριοι βουλευταί, δὲν ἐσκεπτόμην νὰ λάβω, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, τὸν λόγον διότι, ἀνήκων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνόμιζα ὅτι ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων ἀφοῦ ἀκουσθοῦν οἱ ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως, εἴθισται, ἄν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ θεωρῇ ἀναγκαῖον, νὰ ἀναλάβῃ ἐκ νέου νὰ ἐξηγήσῃ τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ παρακολουθήσας μετὰ προσοχῆς τὰς ἀπόψεις τῶν κ.κ. Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐνόμισα ὅτι τὸ θέμα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀποτελεῖ ἀντικείμενον τῆς ἰδιαζούσης τῶν κ.κ. ἀρχηγῶν προσοχῆς, ὅτι πράγματι συγκινεῖ ἐξαιρετικῶς τὴν κοινὴν γνώμην καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου, ἦτο ἐπιβεβλημένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὸν κατ’ ἐξοχὴν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ ἐμφανίσῃ τὰς Κυβερνητικὰς ἐπὶ τοῦ θέματος ἀπόψεις. Ἐλέχθη ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀπὸ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην τῆς ἐξουσίας, ἐπεδεινώθη. Ἡ ἀκριβὴς ἔρευνα τοῦ θέματος ἴσως νὰ φέρῃ εἰς κάπως διαφορετικὰ συμπεράσματα τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ἐπιδείνωσις μιᾶς καταστάσεως εἶναι διαπίστωσις μιᾶς ἀνωμαλίας, ἡ δὲ διαπίστωσις μιᾶς ἀνωμαλίας, δὲν εἶναι μία ἔννοια στατική, ἀλλ’ εἶναι μία ἔννοια ἐξελισσομένη. Ἐὰν ὑπάρχουν ἀποδείξεις ἐπιδεινώσεως τῆς καταστάσεως, τοῦτο ἀποτελεῖ μίαν φάσιν—δὲν ἀποτελεῖ τὴν οὐσίαν τοῦ ὅλου προβλήματος. Ἡ ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας ὑφίσταται ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν. Ἡ φάσις, τὴν ὁποίαν διερχόμεθα σήμερον, εἶναι, βέβαια, διαφορετική. Ὑφίσταται δὲ ἡ ἐπιδείνωσις τῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως δημοσίας ἀσφαλείας ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν, κ. βουλευταί, διότι κανὼν εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας ἔδει πρὸ πολλῶν ἐτῶν νὰ εἶναι, ἀπὸ τὸν βωμὸν τῆς πολιτικῆς σκοπιμότητος νὰ τίθεται εἰς δευτέραν μοῖραν ἡ ἐμπέδωσις τοῦ νόμου. Παρέστημεν καὶ εἰς τὰς δεινὰς ἡμέρας τῆς Κατοχῆς εἰς πράξεις εἰς τὸ ἐξωτερικόν, αἵτινες ὤφειλον νὰ ὑποστοῦν ἀμέσως κυρώσεις. Παρέστημεν εἰς τὰς τραγικὰς ἡμέρας τοῦ Δεκεμβρίου, ὁπότε καὶ πάλιν, διὰ λόγους πολιτικῆς σκοπιμότητος, ἐφευρέθη ὁ τρόπος, ἡ ἠθικὴ αὐτουργία καὶ ἡ συνέργεια ἀδικημάτων τοῦ κοινοῦ Ποινικοῦ Νόμου νὰ μείνῃ οὐσιαστικῶς ἀτιμώρητος, ἵνα οἱ φυσικοὶ αὐτουργοὶ ἀπολαύσουν τῶν προνομίων τοῦ νόμου τῆς ἀποσυμφορήσεως. Ὅταν, κ. βουλευταί, εἰς μίαν χώραν δὲν ὑφίσταται ἡ πεποίθησις, ὅτι τὸ κράτος τοῦ Νόμου ἐμπεδοῦται καὶ ἐφαρμόζεται κατὰ παντὸς ἀντιβαίνοντος αὐτό, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ὁ ἀπαραίτητος σεβασμὸς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Νόμου καὶ τοῦ Κράτους καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ σεβασμοῦ τούτου, προκύπτει ἀναμφισβητήτως ἀνώμαλος ἐσωτερικὴ κατάστασις καὶ μὴ ἐμπέδωσις τῆς τάξεως καὶ τῆς ἡσυχίας. Δὲν εἶναι ὅμως μόνον ἡ μὴ ἐπιβολὴ κυρώσεων, ἡ ὁποία ὡδήγησεν εἰς τὴν σημερινὴν φάσιν τοῦ προβλήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Εἶναι τὸ ὅτι—καὶ ἡ ἀπόδειξις τούτου ποὺ θὰ εἴπω ἀμέσως εἶναι ὅτι μερίς τις τῶν ἐπιλεγομένων πολιτικῶν κομμάτων τῆς Ἑλλάδος δὲν παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, διότι ἐθεώρησε περιττὸν νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 31 Μαρτίου—εἶναι ὅτι ὑπάρχει, δυστυχῶς, εἰς τὸν τόπον αὐτὸν πολιτικὸν συγκρότημα, τὸ ὁποῖον ἐννοεῖ δι’ ἐπαναστατικῶν μεθόδων νὰ ἐπιβάλῃ τὰς πολιτικάς του ἀντιλήψεις. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν τὸ πολιτικὸν αὐτὸ συγκρότημα ἐνόμιζεν ὅτι διὰ πολιτικῶν συμβιβασμῶν ἠδύνατο νὰ κερδίσῃ ὡρισμένα αἰτήματά του, ἐκάλυπτε τὴν ἐπαναστατικὴν του προδιάθεσιν καὶ τὴν ἐπαναστατικήν του ἐνέργειαν μὲ μίαν ἀνεκτικότητα, μὲ μίαν ἀνοχήν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, συνῳδὰ πρὸς τὰς μακραίωνας παραδόσεις του, ἀπεφάσισε διὰ τῆς ἐνασκήσεως τῶν κυριαρχικῶν του δικαιωμάτων νὰ ἀποδείξῃ, ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τῷ ἐξωτερικῷ ὅτι ἐπιθυμεῖ μίαν ἐθνικῶς σκεπτομένην Ἑλλάδα, ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν διεκδικήσεών του, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὸ πολιτικὸν αὐτὸ συγκρότημα ἤλλαξε τακτικήν. Καὶ ἐνῷ δὲν παρίσταται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὥστε νὰ διατηρῇ ἀκέραιον τὸ δικαίωμα τῆς ἐπαναστατικῆς του δράσεως, ταὐτοχρόνως δοκιμάζει διὰ τρομοκρατικῶν πράξεων νὰ ἐπιτύχῃ ὡρισμένους πολιτικοὺς σκοπούς. Ἄς ἴδωμεν ἤδη, κ. βουλευταί, εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ τοῦ ἑνὸς μηνὸς ἡ Κυβέρνησις πῶς ἀντιμετώπισε τὸ ζήτημα, τὸ πρόβλημα μᾶλλον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Τὸ πρόβλημα τοῦτο διαιρεῖται εἰς δύο κεφάλαια εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν προληπτικῶν ἐνεργειῶν καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῆς καταστολῆς. Καὶ διὰ μὲν τὸ κεφάλαιον τῶν προληπτικῶν ἐνεργειῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς — καὶ δι’ ἐμοῦ ἐπαναλαμβάνει κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν κατηγορηματικὴν αὐτὴν δήλωσιν — ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἐμπεδώσῃ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὸν Νόμον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποῖος καὶ εἰς ποίαν παράταξιν ἀνήκει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δοκιμάσῃ νὰ ἐκτελέσῃ πρᾶξιν ἀντιβαίνουσαν πρὸς τοὺς Νόμους αὐτούς. Εἰς τὸ κεφάλαιον, ἀκόμη, τὸ προληπτικόν, ἡ Κυβέρνησις θεωρήσασα ὅτι ἀνήκει εἰς τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν καὶ ὅτι, συνεπῶς, πᾶν σχέδιον νόμου, πᾶσα πρᾶξις νομοθετικοῦ περιεχομένου, δέον νὰ ἀκολουθῇ τὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διαδικασίαν, περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ θέσῃ ἐκ νέου εἰς ἐφαρμογὴν ὑφισταμένους νόμους, τῶν ὁποίων ἡ προθεσμία ἰσχύος εἶχεν ἐκπνεύσει καὶ οἱ ὁποῖοι νόμοι, μέχρι τοὐλάχιστον τῆς στιγμῆς αὐτῆς — ἐννοῶ μέχρι τοῦ σχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως — δὲν ἐλάμβανον τὴν δέουσαν ἐφαρμογήν. Οἱ νόμοι αὐτοὶ κατὰ σειρὰν εἶναι ὁ περὶ ληστείας, τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς εἶχεν ἐκπνεύσει πρὸ δύο μηνῶν. Ὁ δεύτερος εἶναι ὁ νόμος 453, τοῦ ὁποίου συντάκτης ὑπῆρξεν ὁ ἀξιότιμος καὶ φίλτατος ἐξ Ἀθηνῶν πολιτευτὴς κ. Τσάτσος, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἰσχὺς ἐπίσης εἶχεν ἐκπνεύσει τὴν 28 Φεβρουαρίου, ἀφοῦ εἶχε τεθῆ ἅπαξ ἐκ νέου ἐν ἰσχύϊ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ τρίτος νόμος εἶναι παλαιός, εἶναι τὸ Ν.Δ. τοῦ 1924 τὸ προβλέπον περὶ τῶν Ἐπιτροπῶν Ἀσφαλείας. Ἡ Κυβέρνησις οὖσα ἐξαιρετικῶς εὐαίσθητος εἰς τὸ θέμα ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκληφθῇ πὼς ἐπιδιώκει νὰ ἐφαρμόζῃ θεσμοὺς οἱ ὁποῖοι, ἐφαρμοσθέντες ἐν Ἑλλάδι, ἄφησαν πολλὰ δυσμενῆ ἐνθύμια, ἀνέλαβε τὴν εὐθύνην διὰ Ν. Δ. νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον αὐτὸν ἐν τοῖς πᾶσι ἐπὶ τὸ δημοκρατικώτερον, ἐπὶ τὸ μᾶλλον φιλελεύθερον. Δηλαδὴ ἐνῷ αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀσφαλείας κατὰ τὸ ὡς ἄνω Ν.Δ. τοῦ 1924 ἀπηρτίζοντο ἀπὸ τὸν κατὰ τόπους ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, τὸν ἐκπρόσωπον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας καὶ ἕνα δικαστικόν, ἡ Κυβέρνησις θεωρήσασα ὅτι ἀνεξαρτήτως δικαστικῆς ἐξουσίας παρέχει μείζονας ἐγγυήσεις ἐλευθέρας καὶ ἀκριβοδικαίας κρίσεως μετετόπισε τὸ βάρος τῆς κρίσεως εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἀλλοιώσασα τὴν σύνθεσιν τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν ὡς ἑξῆς: Τοῦ λοιποῦ θὰ ὑφίστανται δύο Ἐπιτροπαί, εἰς πρῶτον βαθμὸν καὶ κατ’ ἔφεσιν. Εἰς τὸν κατ’ ἔφεσιν, θὰ δύναται πάντοτε νὰ ἐμφανίσῃ ὁ ὑπὸ κατηγορίαν τὰ στοιχεῖα τῆς ὑπερασπίσεώς του, ἡ δὲ σύνθεσις θὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: δύο δικαστικοί, ὁ πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν, ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ κατὰ τόπους ἐκπρόσωπος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, δηλαδὴ ὁ Νομάρχης εἰς πρῶτον βαθμόν, καὶ ὁ Γενικὸς διοικητὴς εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Ἐφετείου. Τώρα ποὺ ἤρχισαν αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐργασίαι καὶ ἐπειδὴ εἰς τὰ θέματα τῆς ἀσφαλείας, ὅπως καὶ εἰς κάθε θέμα, ὅπου ἐνδεχομένως ὑπάρχει ἀνάγκη χρησιμοποιήσεως βίας, εἰς τὰ ἐλεύθερα πολιτεύματα ἐπιβάλλεται ἀπόλυτος προσοχὴ εἰς τὴν μέχρις ἐξαντλήσεως χρησιμοποίησιν τῶν προληπτικῶν μέτρων, ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία θὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ παρακολουθήσῃ, νὰ ψηφίσῃ, νὰ συζητήσῃ σειρὰν νομοθετημάτων προληπτικῆς ὑφῆς. Διότι, κ. βουλευταί, εἶναι πράγματι σχῆμα ὀξύμωρον, οἱ ἐλεύθεροι Συνταγματικοὶ θεσμοὶ νὰ ἀποτελοῦν ὅπλα, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν πολιτικὸς ὀργανισμὸς ἀποβλέπων εἰς τὴν ἀνατροπὴν τῶν καταστατικῶν νόμων καὶ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν, μεταχειριζόμενος τὰς Συνταγματικὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις νὰ ἐπιτυγχάνῃ τὸν ἀνατρεπτικὸν ἀντικειμενικόν του σκοπόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μοναδικὸν παράδειγμα, ὑπάρχουν ἐφημερίδες τιτλοφορούμεναι «ἐπίσημα ὄργανα» «πολιτικὰ ὄργανα πολιτικῶν κομμάτων» καὶ αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ ἀπαυγάζουσι συνεχῶς τὰς ἐντολὰς τῆς κεντρικῆς διοικήσεως τῶν πολιτικῶν αὐτῶν ὀργανισμῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν λέγω πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅταν τὸ περιεχόμενον αὐτῶν τῶν ἐφημερίδων εἶναι αὐτόχρημα ἐπαναστατικόν, νὰ ὀχυροῦνται ὄπισθεν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐλευθεροτυπίας ποὺ δίδει τὸ ἐλεύθερον ἡμῶν πολίτευμα διὰ νὰ ἀνατρέψουν αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐλεύθερον πολίτευμα. (χειροκροτήματα).

§200ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἀντιπροσωπεία νομίζω προβάλλει τὴν ἀξίωσιν νὰ τὰς εἴχατε κλείσει αὐτὰς τὰς ἐφημερίδας διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ.

§201Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργ. Δημ. Ἀσφαλείας). Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ σᾶς διαφεύγῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραβαίνῃ κανεὶς Συνταγματικὰς διατάξεις δι’ ἀστυνομικῶν διαταγῶν, καὶ ὅτι ἀκριβῶς διότι ὑπάρχει Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία μὲ ἀναθεωρητικὰ δικαιώματα, θὰ εἶναι δυνατὸν αὐτὴ νὰ μετατρέψῃ τὰς Συνταγματικὰς αὐτὰς ἐγγυήσεις.

§202ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ μόνον ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου 5060 ἤρκει.

§203Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργ. Δημ. Ἀσφαλείας). Δὲν εἶπον ὅτι πρέπει νὰ υἱοθετήσετε τὰς ἀντιλήψεις τῶν μεταβολῶν, εἶπον ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν πρόκειται νὰ γίνουν μεταβολαὶ εἰς βασικὰς διατάξεις, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μόνον αὐτὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ μεταβάλῃ τὰς διατάξεις αὐτάς. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι θὰ συμφωνήσῃ ὁ κ. συνάδελφος. Καὶ ἤδη, ἄς ἔλθωμεν, κ. βουλευταί, εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον, τὸ κεφάλαιον τῆς καταστολῆς. Ὅταν ἀνελάβαμεν τὰς εὐθύνας τοῦ Ὑπουργείου Δημοσίας Ἀσφαλείας ἡ βασική μας διαπίστωσις ἦτο ὅτι τὰ Σώματα ἀσφαλείας στεροῦνται τοῦ ἀπαραιτήτου βαρέως ὁπλισμοῦ. Δὲν εἶναι, κ. βουλευταί, δυνατὸν ὁσονδήποτε καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἡ ἀπόλυτος προσπάθεια καὶ πίστις εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἐμπεδώσεως τῆς τάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσῃ κανεὶς ἀπὸ τὰ ὄργανα τὰ ἐπιφορτισμένα μὲ τὸ βαρὺ τοῦτο ἔργον, νὰ τὸ ἐκτελέσουν εἰς τὸ ἀκέραιον ἀπὸ ἀπόψεως καταστολῆς, δηλαδὴ ἐπιθέσεως, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι καταλλήλως ἐξωπλισμένα. Ἀπὸ τῆς ἀπελευθερώσεως δὲ καὶ ἐντεῦθεν αἱ διάδοχοι Κυβερνήσεις, κύριοι βουλευταί, εἴτε—ὅπερ καὶ ἀτυχὲς—δὲν ἐφρόντισαν, εἴτε δὲν κατώρθωσαν—ὅπερ καὶ ἀτυχέστερον— νὰ ἐξοπλίσουν τὰ Σώματα ἀσφαλείας, μὲ τὸν ἀνάλογον ὁπλισμὸν ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀντιμετωπίσουν περιπτώσεις συγκρούσεως μετὰ τῶν συμμοριτῶν. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μετὰ συντόνους καὶ καρποφόρους διαπραγματεύσεις πρὸς ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δύναται νὰ προμηθευθῇ τὸν βαρὺν ὁπλισμόν, κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο καὶ τοῦ λοιποῦ θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀντιμετωπισθοῦν συγκρούσεις συμμοριῶν μὲ ὁπλισμὸν ἀποτελεσματικόν. Ἡ δευτέρα πρᾶξις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ ἐρευνήσῃ κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οὐσιαστικὴ ἐνίσχυσις εἰς ἀνθρώπινον ὑλικὸν τῶν Σωμάτων ἀσφαλείας. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται καὶ πάλιν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μετὰ πάροδον 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἐξουσίας ἐπέτυχε τὴν αὔξησιν τῶν Σωμάτων ἀσφαλείας περίπου κατὰ 3 χιλιάδας ἄνδρας· εἶναι βέβαιον, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ δημιουργηθῇ εἴς τινας ἐξ ὑμῶν εὔλογον ἐρώτημα πῶς ἄρα γε νὰ θεωρῆται ὅτι μία αὔξησις 3 χιλ. ἀνδρῶν ἀποτελεῖ μίαν ἱκανοποιητικήν, ἂν ὄχι ἐν τῷ συνόλῳ, τοὐλάχιστον μερικὴν ἐνίσχυσιν, Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἐπακριβῶς νὰ ἐκτιμήσῃ—ὅτι μία τοιαύτη πρόσθετος δαπάνη ἐρρυθμίσθη κατὰ τὸν ἐπιτυχέστερον τρόπον ἀπὸ ἀπόψεως ἀνεφοδιασμοῦ καὶ ἐπισιτισμοῦ τῶν δυνάμεων αὐτῶν καὶ ἀποτελεῖ αὕτη σοβαρωτάτην ἐνίσχυσιν καὶ ἱκανοποιητικήν, ἔστω καὶ μερικήν, λύσιν.

§204ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τρεῖς χιλιάδες ἄνδρες δὲν ἠμποροῦν νὰ κάμουν τίποτε.

§205Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουρ. Δημ. Ἀσφαλείας). Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἐὰν εἴχατε τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ παρακολουθήσετε ἐπακριβῶς θὰ εἴχατε ἴδει ὅτι ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπα ὅτι εἶναι πλήρως ἱκανοποιητική, ἀλλ’ ὅτι ἀποτελεῖ μερικήν, ἀλλ’ ἱκανοποιητικὴν πρὸς τὸ παρὸν λύσιν.

§206Ι. ΚΙΝΙΑΣ. Εὐλαβοῦμαι τὰς ἀντιλήψεις σας. Βεβαιωθῆτε ὅτι ἐγὼ ἔχω ὑπομονήν, ἀλλὰ δὲν ἔχει ὁ σφαζόμενος ἀγροτικὸς πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται...

§207Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουρ. Δημ. Ἀσφαλείας). Ἀξιότιμε κύριε πολιτευτὰ ἐκ Λεβαδείας, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἕνα ἐκ τῶν κυριωτέρων καθηκόντων τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας εἶναι, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὴν ἐξονυχιστικὴν συζήτησιν τακτῶν θεμάτων ἀποδεικνύεται ἡ σταθερὰ τοποθέτησις καὶ προώθησις τοῦ ζητήματος, ν’ ἀποτελέσῃ τὸ μέλημα τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας οὕτως ὥστε νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν χώραν ἡ ἀνάλογος ἀνταπόκρισις καὶ ἀντίληψις. Διότι δὲν εἶναι δυνατόν, μετὰ τὰ ὅσα συνέβησαν εἰς τὸν δυστυχῆ αὐτὸν τόπον, ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην νὰ ὑπάρξουν αἱ οἰκονομικαὶ προϋποθέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ χρειασθοῦν διὰ τὴν ἐπαύξησιν τῶν δυνάμεων αὐτῶν εἰς τὸ ποθητὸν σημεῖον.

§208Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς ἀντιπολιτεύσεως προβαίνω εἰς τὴν δήλωσιν, ὅτι θεωροῦμεν τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀσφαλείας, πρώτην ὑπόθεσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ δηλοῦμεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ ἐγκρίνωμεν πᾶσαν δαπάνην, ἡ ὁποία παγιώνει εἰς ὁλοκλήρωσιν τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας.

§209Σ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουρ. Δημ. Ἀσφαλείας). Καὶ ἂς ἔλθωμεν καὶ εἰς τὸ τρίτον, οὐσιαστικὸν κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως ἐφόδιον διὰ τὴν καταστολήν. Κατωρθώσαμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνασυγκρότησιν ἑνὸς προτύπου τάγματος χωροφυλακῆς. Τὸ τάγμα αὐτὸ εὐελπιστοῦμεν ὅτι θὰ ἔχῃ συμπληρώσει τὴν ἐκπαίδευσίν του ἐντὸς συντόμου χρονικοῦ διαστήματος. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ὑποθέτω ὅτι ἀντιλαμβάνεται, τὸ τεχνικὸν μέρος καὶ τὴν ἐν γένει πορείαν τῆς μονάδος αὐτῆς νὰ τὴν θεωρήσω ἐκτὸς προκειμένης συζητήσεως. Ἐντὸς 3 ἢ 4 διὰ τὴν ἀκρίβειαν ἑβδομάδων ἀπὸ ἀπόψεως προληπτικῆς καὶ κατασταλτικῆς ἡ Κυβέρνησις κατώρθωσε νὰ σημειώσῃ κατὰ τὴν ἀντίληψίν της οὐσιαστικὴν πρόοδον εἰς τὸν ἐξοπλισμὸν τοῦ Κράτους. Ἐξήγησα ὅτι θὰ πρέπῃ νὰ καταβληθῶσι καὶ πρόσθετοι σύντονοι προσπάθειαι καὶ θυσίαι. Διότι πράγματι, κ. βουλευταί, ἐὰν κανεὶς ἀναλογισθῇ τὴν φύσιν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων, δὲν εἶναι τὸ πρόβλημα τόσον πολὺ πρόβλημα καταστολῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως ἔναντι τῆς ὁποίας καλεῖται τὸ Κράτος νὰ καταβάλῃ προσπαθείας καταστολῆς. Θὰ σᾶς δώσω ἕνα συγκεκριμένον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη εἰς τὴν Βουλήν. Εἰς τὴν Χαλκιδικὴν ἀπωλέσθησαν κατὰ τρόπον πράγματι τραγικὸν ὁ σταθμάρχης ἑνὸς σταθμοῦ, τρεῖς χωροφύλακες, εἷς τέταρτος ὁ ὁποῖος ἀνῆκεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ σταθμοῦ καὶ βαρέως ἐτραυματίσθη πέμπτος τὴν 17)7)46, ἀλλὰ δὲν θὰ γνωρίζῃ βέβαια ἡ Βουλὴ ὑπὸ ποίας συνθήκας ἐγένετο τὸ περιστατικόν. Νομίζω ὅτι ἔχει τὸ θέμα ἐνδιαφέρον. Περὶ ὥραν 20.15 τὴν ἑσπέραν τῆς 17)5)46, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἐνωμοτάρχης διοικητὴς σταθμοῦ συνεζήτη μὲ τοὺς ἄνδρας του εἰς ἓν δωμάτιον τοῦ σταθμοῦ τὰς διαταγὰς τῆς ἐπιφυλακῆς τῆς νυκτός, εἰσῆλθεν εἷς ὡπλισμένος μετὰ πολυβόλου καὶ τοὺς ἐσκότωσεν ὅλους. Ἐπρόκειτο περὶ αἰφνιδιασμοῦ. Τὸ θέαμα εἶναι βέβαια λυπηρόν, ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον θὰ πρέπῃ νὰ ὀργανωθῇ τὸ Κράτος διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τοιαύτης φύσεως πολιτικὰς δολοφονίας; Τὸ θέμα δὲν εἶναι μόνον ζήτημα δυνάμεων, διότι ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει ἡ δολία προαίρεσις ἐν τῷ νῷ ἑνὸς ἐγκληματίου νὰ ἐκτελέσῃ μίαν ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, δὲν δύναται διὰ τῶν περιπόλων νὰ ἀναιρέσῃ κανεὶς τὴν δολίαν σκέψιν. Θὰ πρέπῃ συνεπῶς βαθμηδὸν καὶ κατ’ ὀλίγον ἐν τῇ ἐξελίξει τοῦ γενικωτέρου ζητήματος τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ Κράτους διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν θεμάτων ἀσφαλείας ἐν συνδυασμῷ μὲ τὰ προληπτικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομοθετοῦνται νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Βουλὴ νὰ ἐρευνήσῃ. Μόνον δι’ αὐτῶν τῶν δύο μεθόδων θὰ κατορθωθῇ νὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ αἴτημα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Πιστεύω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀκριβοδικαία ἀντίληψις τῶν μελῶν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς τὴν πτέρυγα αὐτὴν νὰ ἐπιμείνῃ ἐπὶ τῆς ἀντιλήψεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατορθώσασα τὰ ὅσα ἀνέπτυξα ἐκ τοῦ ἐπισήμου αὐτοῦ βήματος ἐντὸς μηνὸς δὲν ἔπραξεν ἔναντι τῆς ἡσυχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ εἰς ἀκέραιον τὸ καθῆκον της. (χειροκροτήματα).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σφαέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§211Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κύριοι βουλευταί. Παρηκολουθήσαμεν τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀναπτύσσῃ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Λαοπροβλήτου πρώτης μεταπολεμικῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελουμένης ἀπὸ στοιχεῖα τοῦ τέως ἀντιτιθεμένου παλαιοῦ πολιτικοῦ κόσμου τὰ ὁποῖα πιστὰ ρήμασι καὶ ἔργῳ εἰς τὴν λαϊκὴν ἐπιταγὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἑνώσεως, ἀποτελοῦν τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Πολιτικὴ Ὁμὰς «Ἐμπρὸς» τῆς ὁποίας κοινοβουλευτικὸς ἐκπρόσωπος συμπαρίσταται συνεργασθεῖσα προεκλογικῶς καὶ ἥτις θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ συνεργάζεται καὶ μελλοντικῶς ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών της πρὸς ὕπαρξιν Κυβερνήσεως ἡ ὁποία θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς καλλιτέρας μεταπολεμικὰς εἰρηνικὰς ἡμέρας. Ἐζητήσαμεν δὲ τὸν λόγον, διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν εὐκαιρίαν ὄχι διὰ διακοπῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως εἰς τίποτε δὲν συντελοῦν, καὶ ὄχι διὰ φωνασκιῶν αἱ ὁποῖαι τὸν Κοινοβουλευτισμὸν δὲν προάγουν, ἀλλὰ διὰ τῆς διαδοχῆς εἰς τὸ Ἐθνικὸν τοῦτο βῆμα ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τοὺς φύσει, θέσει καὶ προθέσει ἐπικριτὰς τῶν κυβερνητικῶν κατευθύνσεων καὶ προγραμματικῶν δηλώσεων, εἰς ὅσα ἐθεωρήσαμεν ἐπιβεβλημένον ν’ ἀπαντήσωμεν. Ἀλλ’ ἐπίσης ἐζητήσαμεν τὸν λόγον ὄχι διὰ νὰ ἐπικρίνωμεν— διότι ὡς ἀνήκοντες εἰς τὴν κυβερνητικὴν παράταξιν δὲν ἔχομεν λόγον ἐπικρίσεως—ἀλλὰ καθ’ ὃ ἔχομεν δικαίωμα νὰ διασαφήσωμεν ὡρισμένα σημεῖα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐκ λεπτότητος καὶ διπλωματικοῦ χειρισμοῦ ἴσως, δὲν ἠθέλησε νὰ θίξῃ. Ἡμεῖς ὅμως οἱ ἐκπρόσωποι τοῦ Ἔθνους μὴ κωλυόμενοι ἀπὸ τὰ διπλωματικὰ ταῦτα ἐμπόδια ἐπιθυμοῦμεν ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν φωνὴν τοῦ Ἔθνους ν’ ἀκουσθῇ διὰ νὰ ἀποδώσῃ τὰς ἀντιλήψεις καὶ σκέψεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κύριοι βουλευταί, τρία ἦσαν τὰ κεφάλαια τῶν προγραμματικῶν κυβερνητικῶν δηλώσεων: Αἱ Ἐθνικαὶ διεκδικήσεις, τὸ Δημοψήφισμα, δηλ. αἱ προϋποθέσεις δημοψηφίσματος, ὁ χρόνος δημοψηφίσματος καὶ τὰ ὅσα θεωροῦνται ὡς προαπαιτούμενα αὐτοῦ καὶ τέλος αὐτὸ τοῦτο τὸ κυβερνητικὸν ἔργον. Ἐπὶ τοῦ θέματος τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων, ἂς μᾶς ἐπιτραπῇ νὰ ἐκφέρωμεν τὴν ἀπόλυτον ἱκανοποίησίν μας διὰ τὴν ἀπόλυτον ἑνότητα τὴν ὁποίαν παρουσίασε τὸ Ἐθνικὸν τοῦτο σῶμα εἰς τὴν καταβλητέαν προσπάθειαν τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν θυσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τῆς ὁποίας τινὲς μὲν εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται πλήρως νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν, ἄλλοι δὲ εἶπον ὅτι θὰ ἐχρειάζετο κάποιος, ἕνας ὁ ὁποῖος νὰ ἦτο ἐμπνευσμένος, φορεὺς τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ Ἔθνους διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ ἀξιοποιήσῃ καὶ ὁλοκληρώσῃ τὸ ὅ,τι προσέφερε τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος καὶ κατὰ τὸν πόλεμον καὶ κατὰ τὴν ἀντίστασιν. Εἶναι ὅμως γεγονός, ὅτι αὐτὴ ἡ τελευταία φράσις, ἐκφρασθεῖσα ἀπὸ τὸν σεβαστὸν πρεσβύτην Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κ. Σοφούλην θὰ ἔλεγε κανεὶς ὅτι ἦτο φωνὴ τῆς ἀληθείας καὶ σαρκαστικῶς ἐκδικητική. Διότι πράγματι ὁ πρῶτος καὶ κύριος Ἐθνικὸς φορεύς, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῶν Ἐθνικῶν δικαίων, δὲν ἐλλείπει καὶ παρὰ τὴν Κυβέρνησιν ἵσταται ὁ Βασιλεὺς τῆς Βασιλικῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εὑρισκόμενος ἐν τῇ ξένῃ παραμένει ἐκεῖ διὰ τὴν παρακολούθησιν τῶν Ἐθνικῶν ζητημάτων κατ’ ἀπαίτησιν αὐτοῦ τούτου τοῦ Δημοκρατικοῦ λεγομένου κόσμου, λέγω δὲ λεγομένου Δημοκρατικοῦ, διότι δὲν νομίζω ὅτι ἡ παράταξις ἡ Κυβερνητικὴ εἶναι ὀλιγώτερον δημοκρατικὴ τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Εἰς τὸν τόπον μας ἄλλοι τίτλοι εὐγενίας ἀπὸ τοὺς τίτλους τῶν Ἐθνικῶν ὑπηρεσιῶν καὶ διακρίσεις ἄλλαι ἀπὸ τὴν διάκρισιν τῆς τιμίας ἐργασίας δὲν ὑπάρχουν, καὶ ἐν τούτῳ ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἀπὸ τῆς ἀρχαιότητος καὶ ἀπὸ τοῦ Καποδίστρια ἕως σήμερον εἴμεθα Δημοκράται. Ὅσοι δὲ ὁμιλοῦν περὶ μοναρχισμοῦ καὶ δὲν συμμαζεύεται...

§212Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὑπῆρξεν ὅμως καὶ μία 4ετία καθ’ ἣν δὲν εἴχομεν δημοκρατίαν.

§213Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Διὰ τὴν περίοδον αὐτήν, κ. συνάδελφε, φέρουν εὐθύνας τρία τοὐλάχιστον κόμματα, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἀειμνήστου Ἀλεξ. Παπαναστασίου, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς συνεδριάσεως 27–4–36 καὶ ὅλων τῶν τότε συζητήσεων. Ἀλλὰ τὸ θέμα μας τώρα εἶναι τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀρθῶς ὑπεγράμμισεν ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἰσῆλθεν εἰς τὸν ἀγῶνα τὴν 28–10–40 χωρὶς παζαρεύματα καὶ ὅτι ἠγωνίσθη ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν. Ὁ Ἐθνικὸς ἀγὼν καθὼς καὶ ὁ ἀγὼν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως, ὁ ὁποῖος ἀσφαλῶς δὲν ὑπῆρξεν ἀνώνυμος, βεβαίως ἔγινε χωρὶς παζαρέματα. Ἔγινεν ὅμως ἀπὸ τῆς πρώτης του ἡμέρας καὶ μὲ ἕνα βαθύτατον ἐθνικόν, ἐδαφικόν, συνοριακόν, κρατικὸν ἀλλὰ καὶ κοινωνικο–οικονομικὸν περιεχόμενον. Εἰδικώτερον ὁ Ἐθνικὸς ἀγὼν εἰς τὴν κατὰ τοῦ κατακτητοῦ ἀντίστασιν ἔλαβε διττὴν μορφήν: Πολιτικὴν καὶ Ἐθνικήν. Καὶ ὁ μὲν πολιτικὸς ἀγὼν κατὰ τὴν ἀντίστασιν, ὑπὸ ποῖον ἠσκεῖτο καὶ μὲ ποῖον σκοπόν, εἶναι γνωστόν. Ὁ δὲ Ἐθνικὸς ἀγὼν τῆς ἐθνικῆς ἀντιστάσεως ἐξησκήθη καὶ ἀπὸ ὀργανώσεις καὶ ἀπὸ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπώνυμα καὶ δὲν εἶναι ἀνώνυμα, ἠσκήθη ἀπὸ μέρους τῆς ὀργανώσεως ΠΕΑΝ, τῆς ὀργανώσεως τοῦ Ἕλλην. Ἐθν. Στρατοῦ, ἀπὸ τὴν Ταξιαρχίαν, τὸν Ἱερὸν Λόχον Φοιτητῶν μὲ τὸν Τάκην Καπράλον, Κουρεμένον, Τσουκνικᾶν, Μαζαράκην καὶ ἄλλους, ἀπὸ τὴν Ἐθν. Δρᾶσιν, ἀπὸ τὸν Καραχάλιον ἐν Πελοποννήσῳ, τὸν Ψαρρόν, τὸν Ἀντών. Φωστερίδην καὶ ἄλλους ἐν Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ βασικώτατα ἀπὸ τὰ σώματα τῆς ἐλευθέρας ὀρεινῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ Στρατηγοῦ Ζέρβα. Καὶ ἡ ἐλευθέρα καὶ Ἐθνικὴ ὀρεινὴ Ἑλλάς, παρίσταται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν σήμερον, τιμητικῶς διὰ τὴν μεταπολεμικὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν ζωήν. Καὶ τῆς ἀντιστάσεως ὁ ἀγών, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν μορφὴν τῆς Ἐθνικῆς ὁλοκληρώσεως εἶχεν ὡς προανεφέρθη, καὶ κοινωνικὸν περιεχόμενον καὶ ἀκόμη ἕνα πολιτικὸν δημοκρατικὸν περιεχόμενον διὰ μίαν ἐλευθέραν πολιτικὴν ζωήν, ἡ ὁποία, Δημοκρατικὴ οὖσα ἀκριβῶς διὰ νὰ εὐνομῆται καὶ νὰ ἐξασφαλίζεται, πρέπει νὰ βασιλεύηται καθ’ ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς τὴν Βασιλευομένην Δημοκρατίαν.

§214ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἴχομεν δημοκρατικὸν πολίτευμα καὶ τὸ κατελύσατε.

§215Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι δὲν μὲ παρακολουθεῖτε, κύριε συνάδελφε. Ἐπανερχόμενος λοιπὸν τονίζω ὅτι ὁ Ἐθνικὸς αὐτὸς ἀγὼν εἶχε καὶ ἕνα βαθύτερον κοινωνικόν, πολιτικόν, δημοκρατικὸν περιεχόμενον. Ἔγινεν ὅμως πρωτίστως ὁ ἀγὼν διὰ τὴν Μεγάλην Ἑλλάδα! Ἔγινε διὰ τὸ Ἔθνος! Καὶ ἔγινε παραλλήλως καὶ διὰ τὴν Ἐθνικὴν Κοινωνικοοικονομικὴν ἀναγέννησιν ὁ ἀγών, διὰ τὸ ἀνέβασμα τοῦ βιοτικοῦ ἐπιπέδου τοῦ Λαοῦ μας, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχε τὴν δυνατότητα νὰ ἐξεύρῃ νέας πηγὰς ἱκανοποιήσεως μέρους τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς του εἰς τὰ νέα ὅρια τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Τοῦτο ἀκριβῶς τὸ περιεχόμενον ἀνεγνώριζε καὶ ὁ Βασιλεὺς Γεώργιος εἰς τὸ διάγγελμά του τῆς 25)3)46 ὅταν ὡμίλει καὶ ἔλεγεν ὅτι «δὲν ἀρκεῖ ὁ ἡρωϊσμὸς εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται καὶ κοινωνικὴ αὐταπάρνησις διὰ τὴν ἀξιοποίησιν τῶν ἀγώνων αὐτῶν». Καὶ εἶναι εὐτύχημα ὅτι τὰ περισσότερα τῶν κομμάτων καθορίζουν σαφῶς τὸ περιεχόμενον αὐτῶν τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων εἰς ὡρισμένα σημεῖα. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ καθορισθοῦν καὶ τὰ ὑπόλοιπα σημεῖα τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἕνα κόμμα ἐθνικὸν καὶ σεβαστόν, μὲ παρελθόν, ὅπως εἶναι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων νὰ εὕρῃ τὸν τρόπον ν’ ἀποτινάξῃ μίαν ἔντυπον κατηγορίαν, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς βάρος του. Καὶ θὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς ἐὰν δικαιωθῶμεν εἰς τὴν ἐλπίδα ποὺ θέλομεν νὰ τρέφωμεν, ἐὰν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἀποκηρύξῃ ὡς ψευδὲς τὸ περιεχόμενον αὐτῆς. Καὶ αὐτὸ τὸ ἔντυπον εἶναι τὸ δημοσίευμα βιβλίου τοῦ γνωστοῦ δημοσιογράφου Βορείου (Σ. Μαξίμου) ὑπὸ τὸν τίτλον «ποῦ πᾶμε» ἔκδ. 1945. Εἰς αὐτὸ περιλαμβάνεται ἡ βαρυτάτη κατηγορία διὰ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον σέβομαι καὶ ὑπολήπτομαι ἰδιαιτέρως, διότι ἰδιαίτεροι δεσμοὶ μὲ συνδέουν μὲ αὐτό.....

§216Σ. ΣΑΒΒΙΔΗΣ. Ἀπὸ πότε σᾶς συνδέουν;

§217Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἀπὸ τότε ποὺ ἐσεῖς δὲν τὸ ἐγνωρίζατε κἄν καὶ δὲν εἴχατε εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Εἰς τὸ δημοσίευμα τοῦ Σερ. Μαξίμου, τέως Βουλευτοῦ Κ.Κ. σελ. 41, ἀναφέρεται ὅτι ὁ κ. Σοφούλης ἐδήλου ὅτι προκειμένου νὰ ἐπιτύχῃ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1944 μίαν νέαν συμφωνίαν μὲ τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δὲν θὰ διατυπώσῃ ἐδαφικὰς ἀξιώσεις ἀπέναντι γειτονικῶν λαῶν.

§218ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ψεῦδος, ψεῦδος.

§219Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡμεῖς λυπούμεθα διότι φέρετε αὐτὰ τὰ δημοσιεύματα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ αὐτὸ τὸ ἐκάματε διὰ νὰ συκοφαντήσετε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διότι εἶσθε μαθημένοι εἰς τὴν συκοφαντίαν.

§220Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἰς τὸ κόμμα αὐτὸ ὑπάρχουν ἐξ ἴσου καλοὶ καὶ λαμπροὶ Ἕλληνες ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα κόμματα. Ἀλλὰ συκοφαντία δὲν ὑπάρχει ὅπου κείμενα ἐπίσημα καὶ ἐνυπόγραφα ἀπὸ ἔτους καὶ πλέον ἀδιαψεύστως καὶ μὲ εὐρεῖαν δημοσιότητα κυκλοφοροῦν.

§221Γ. ΜΕΛΑΣ. Τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ἐπενταπλασίασε τὴν Ἑλλάδα.

§222Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχής, ἀφοῦ τοῦ ἔδωσα τὴν εὐκαιρίαν, νὰ τὸ διαψεύσῃ ἔστω καὶ τώρα.

§223Γ. ΜΕΛΑΣ. Ὑπάρχει ἐκτὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὑπάρχουν καὶ τὰ ἱστορικὰ κόμματα ποὺ ἐκπροσωποῦνται ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ τὰ ὁποῖα ἀναμένω νὰ εἶναι εἰς τὸ ὕψος τῶν περιστάσεων. Τὸ κόμμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπὸ τῆς γενέσεώς του συνέδεσε τὴν τύχην του μὲ τὴν κατὰ συνέχειαν μεγέθυνσιν τῆς Ἑλλάδος, τὸ κόμμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔφερε τὰ σύνορα ἀπὸ τὴν Μελούναν εἰς τὸν Ἕβρον, τὸ ὁποῖον ἔδωσεν ἥρωας μαχητὰς καὶ παντὸς εἴδους συμβολὴν εἰς τὴν ἐθνικὴν ὑπόθεσιν, θὰ ἦτο ἀληθῶς κατώτερον τῆς νοημοσύνης ἑνὸς νέου πολιτικοῦ ἀνδρὸς νὰ πιστεύῃ, ὅτι εἰς τὴν ὥραν ἀκριβῶς ποὺ ἐκρίνετο ἡ ἑλληνικὴ πατρὶς θὰ κατεπρόδιδε καὶ καὶ θὰ ἀπεμπόλει τὰ ἐθνικὰ δίκαια.

§224Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Καὶ ὅταν μάλιστα ὁ ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος αὐτοῦ λέγεται Θεμιστοκλῆς Σοφούλης.

§225Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ δεχθῶ ἀδιαφιλονικήτως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μοῦ λέγετε. Ἀλλ’ ἐδῶ ὑπάρχει ἕνα θλιβερὸν γεγονός. Ὅτι τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων δυστυχῶς ἀπὸ τοῦ 1936 εὑρίσκεται εἰς πολλὰς ἐξελίξεις αἱ ὁποῖαι παρέχουν εὐκαιρίαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ παρακολουθοῦν τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ὁποίους κάμνει, ἐν ἀπολύτῳ καλῇ πίστει νὰ ἔχουν ἐνδοιασμοὺς καὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι, ὅσοι θέλουν νὰ ἐξακολουθοῦν νὰ τὸ τιμοῦν, νὰ ζητοῦν νὰ διασαφήσουν ὡρισμένα πράγματα. Εἰς τοῦτο ἀπέβλεπεν ἡ διακοπή μου.

§226ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα πράγματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάξια διαψεύσεως.

§227Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κατὰ τὸ 1936 τὸ Κόμμα τῶν Φιλελευθέρων συνενοήθη μὲ τὸν Σκλάβαιναν καὶ ἀπὸ τοῦ 1941 μετέχει εὐθυνῶν διὰ τὴν ἀντεθνικὴν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνακίνησιν τοῦ Πολιτειακοῦ. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα.

§228Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ δώσετε μερικὰς ἀπαντήσεις εἰς τὸν κ. Κίνιαν.

§229Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Κίνιαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας κ. συνάδελφος δὲν μὲ διέκοψεν, οὔτε εἶπέ τι ἀφορῶν ἐμέ. Ἐπανερχόμενος εἰς τὴν σειρὰν τῆς ἀναπτύξεώς μου ἤθελα νὰ τονίσω ἐν σχέσει μὲ τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων, ὅτι ὡς πρὸς τὸ Δωδεκανησιακὸν ζήτημα δὲν ὑπάρχει σημεῖον ἀσαφές. Τὰ ὅρια, ὁ ὕψιστος διὰ τῆς θαλάσσης καὶ οἱ ἄνθρωποι διὰ τοῦ ἀριθμοῦ σαφῶς τὰ καθώρισαν. Ὅσον ἀφορᾶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν ἡ ὁποία εὑρίσκεται, ὡς καθώρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐκκρεμὴς μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μεγ. Βρεταννίας τὴν ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία συσχετίζεται μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγ. Βρεταννίας κατὰ ἕνα τρόπον ἀνάλογον μὲ τὸν τρόπον ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ἐξειλίχθη ἡ περίπτωσις τῆς Ἑπτανήσου, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίσης σαφὲς καὶ ἱκανοποιητικὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλα τὰ Κόμματα θεωρεῖ τὸ ζήτημα τεθειμένον καὶ τὸ χειρίζεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶμεν καὶ πάλιν εἰς τὸ δυσάρεστον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅταν παρηκολούθει τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ μεγάλου Ἄγγλου πολιτικοῦ κ. Οὐίνστων Τσῶρτσιλ εἰς τὴν Κύπρον κατὰ Φεβρουάριον τοῦ 1943 ὅπου περὶ πολλῶν ὡμίλησε καὶ περὶ τῶν σχέσεων Ἀγγλίας καὶ Ἑλλάδος, περὶ θαυμασμοῦ πρὸς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ περὶ τοῦ προαιωνίου πόθου τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Μεγαλονήσου καὶ τοῦ ἐλευθέρου Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διὰ τὴν ἕνωσιν δὲν εὗρε τὸν καιρὸν ν’ ἀσχοληθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ θέμα τῆς Δωδεκανήσου καὶ τῆς Κύπρου εἶναι σαφῶς καθωρισμένον, ὑπάρχει τὸ θέμα τῶν Βορείων Ἐθνικῶν μας συνόρων καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσω μίαν διασαφήνισιν καὶ νὰ κάμω μίαν διευκρίνησιν. Ὁμιλοῦμεν συνήθως περὶ συνοριακῶν διαρρυθμίσεων πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς Βουλγαρίας. Εἶναι βεβαίως τὸ θέμα τοῦτο λεπτὸν ἐφ’ ὅσον λάβει κανεὶς ὑπ’ ὄψιν του ὑπὸ ποίας συνθήκας τελεῖ ἡ ὅλη ὑπόθεσις τῶν συνθηκῶν τῆς εἰρήνης καὶ πῶς ὁ κόσμος εὑρίσκεται περιπεπλεγμένος εἰς ἀντιθέτους θεωρίας καὶ συνασπισμούς, οἱ ὁποῖοι δημιουργοῦνται ἢ ὑπάρχουν. Ἀλλ’ ἐν τούτοις πρέπει ἡμεῖς τοὐλάχιστον νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν Βορείων συνόρων μας, τοὐλάχιστον τῶν πρὸς τὴν Βουλγαρικὴν πλευράν δὲν εἶναι βεβαίως ἁπλῆς ἀναθεωρήσεως τῆς συνοριακῆς μας γραμμῆς. Τὸ σύνολον τῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ὅπως πολὺ σαφῶς ἐτόνισεν εἰς τὴν συνέντευξιν τὴν ὁποίαν εἶχε δώσει ἡ Α.Μ. ὁ Βασιλεὺς εἰς τὰς 25)3)45 πρὸς τὴν ἐφημερίδα «Βραδυνὴ» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξομειοῦται, εἴτε νὰ καθορίζεται στενώτερον ἢ εὐρύτερον ἀνὰ πᾶσαν ἐποχὴν «Αἱ Ἐθνικαὶ διεκδικήσεις ἀναφέρει ὁ Βασιλεὺς εἰς τὴν συνέντευξίν του αὐτὴν δὲν εἶναι κάτι ποὺ αὐξομειοῦται ἢ ἐγκαταλείπεται ἀναλόγως τῶν περιστάσεων. Ἀποτελοῦν Ἐθνικὴν Πίστιν ὅπως ἡ θρησκεία καὶ ὁ Πολιτισμός μας!». Καὶ ἡ Πολιτικὴ Ὁμὰς «Ἐμπρὸς» εἰς δύο ἀλεπαλλήλους δημοσίας συγκεντρώσεις τὴν 15/7/45, τὴν παραμονὴν τῆς συνδιασκέψεως τοῦ Πότσδαμ καὶ τὴν 12)2)46 ὅταν ἀκριβῶς ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Σοφούλη κ. Σοφιανόπουλος τότε ἐλιποτάκτει κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον ἀπὸ τὸ Λονδῖνον, διὰ δημοσίων ὁμιλιῶν της μὲ ὁμιλητὰς τὸν ὑποφαινόμενον καὶ τὸν κ. Ρ. Πύονον, παρουσίᾳ ὅλου τοῦ Πολιτικοῦ κόσμου ὥριζεν ὡς Ἐθνικὰς διεκδικήσεις καὶ ἐζήτει ἡ Πολιτικὴ Ὁμὰς «Ἐμπρὸς» δι’ ὑπομνημάτων της ἀπὸ τὴν συνδιάσκεψιν καὶ τοῦ Πότσδαμ καὶ τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Μόσχας δι’ ὑπομνημάτων εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν παρήγοροι ἀπαντήσεις ἀπὸ τὸν κ. Μπέβιν, τὰς πρὸς βορρᾶν τῆς Θράκης καὶ τῆς Μακεδονίας καὶ Ἠπείρου Ἐθνικὰς περιοχάς, ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διαγράφονται ἀπὸ τὰ ἀκρότατα ὅρια τὰ ἐθνολογικά, γεωγραφικά, ἱστορικὰ καὶ τὰ γεωοικονομικὰ καὶ ἐνδεδειγμένα γεωπολιτικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐθνικοῦ χώρου, εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Χερσόνησον, τὰ ὁποῖα καθορίζονται μὲ μίαν γραμμὴν καμπύλην, καὶ μὲ ἀκρότατον ὅριον ἀπὸ τὸ Αἰμόνιον Ἀκρωτήριον ἀρχομένην ἀκολουθοῦσαν τὸν Αἷμον καὶ καταλήγουσα μέχρις ἀριστερᾶς ἐκβολῆς τοῦ ποταμοῦ Γενουσοῦ εἰς τὴν Ἀδριατικήν.

§230Γ. ΜΕΛΑΣ. Ζητεῖτε νὰ ἐπεκταθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸν Αἷμον;

§231Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἐξηγήσω ἀμέσως τί ἐννοῶ.

§232Γ. ΜΕΛΑΣ. Διότι ἐὰν ἔχετε τὸ μέσον νὰ ἐπιτύχωμεν τοιοῦτον τι, θὰ ἔπρεπε ἡ χώρα νὰ σᾶς ὀφείλῃ ἐθνικὴν εὐγνωμοσύνην.

§233Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἐννοῶ αὐτὸ ποὺ καθώρισεν ὁ Βασιλεύς. Αὐτὰ εἶναι τὰ ὅρια τοῦ Ἑλληνικοῦ χώρου. Τὸ τὶ διεκδικοῦμεν εἶναι ὑπόθεσις τῆς χειριζομένης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία κατὰ δύναμιν καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰς περιστάσεις ὀφείλει νὰ ζητῇ νὰ ἐπιτύχῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον δύναται.

§234Θ. ΚΙΖΑΝΗΣ. Ὁ συνάδελφος ὀνειρεύεται.

§235Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα ὀνείρων, ἀλλὰ μὲ τὴν σκέψιν καὶ ἀντίληψιν ὅτι ἡμεῖς μὲν δυνάμεθα νὰ ὀνειρευώμεθα, οἱ δὲ Βούλγαροι ὅταν τοὺς δοθῇ καιρὸς νὰ ζητοῦν διέξοδον εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ νὰ δημοσιεύουν καὶ ἐφαρμόζουν τὰ Διατάγματα τοῦ ἐκβουλγαρισμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ ὡς τὸ ἀπὸ 10–6–42 ὑπ’ ἀριθ. 124 ὡς καί...

§236Γ. ΜΕΛΑΣ. Τὰ ὁποῖα οἱ Φιλελεύθεροι ἠκύρωσαν παρὰ τοῖς Γερμανοῖς κατακτηταῖς.

§237Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ Φιλελευθέρων. Ὁμιλῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν διὰ τὴν Ἐθνικὴν ὑπόθεσιν καὶ σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι μὲ τὰς σκέψεις περὶ ὀνείρων ἀφήκαμεν ἕνα ὁλόκληρον Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν εἰς τὴν Α. Ρωμυλίαν νὰ ἐξοντωθῇ ἀτιμωρητεὶ καὶ νὰ μᾶς διαρρεύσῃ καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συγκρατούμεθα γαντζωμένοι μὲ τὰ νύχια πλέον εἰς τὰ ὅρια ποὺ εὑρισκόμεθα καὶ θὰ εὑρεθῶμεν μίαν ἡμέραν πεταγμένοι εἰς τὴν θάλασσαν, ἐὰν ἐξακολουθῶμεν νὰ ἔχωμεν τὰς σκέψεις αὐτὰς τὰς ὁποίας θέλετε νὰ διατυπώνετε!

§238Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει συμφέρον τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος νὰ διακηρύσσῃ μὲ ὅλην τὴν δύναμιν καὶ ὅλην τὴν δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ὅτι οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ σημερινὴ πολιτικὴ κατάστασις ἱστορικῶς καὶ ἐθνολογικῶς, ἡ Α. Ρωμυλία μέχρι ἀκόμη καὶ αὐτῆς τῆς Βάρνας, ἦτο Ἑλληνικωτάτη. Εἰς τὴν Φιλιππούπολιν ὑπῆρχον πλῆθος Ἑλληνικῶν Ἐκπαιδευτηρίων. Ὑπάρχει διάταγμα τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1872 κατὰ τὸ ὁποῖον αὐτὴ ἡ Βάρνα μὲ 20 περὶ αὐτὴν χωρία εἶναι Ἑλληνικὴ καὶ δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν σχῖσμα. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ὅτι ἡ Ἀγχίαλος ἢ Μεσημβρία, ὁ Πύργος ἦσαν πόλεις Ἑλληνικαί, ἑπομένως τὸ Ἔθνος ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπέπεσεν ἐναντίον τῶν μαχητῶν τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ κόσμου πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς Ἔθνος θρασύ, ἀναιδέστατον ὅταν ὁμιλῇ ἀκόμη περὶ ἐξόδου εἰς τὸ Αἰγαῖον δηλαδὴ εἰσόδου εἰς τὴν καρδιὰ τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι ἀνάγκη νὰ λέγωνται αὐτὰ ἀνεξαρτήτως πολιτικῆς σημασίας. Νὰ λέγωνται διὰ τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν θρασύτητα τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ τῶν χοιροβοσκῶν.

§239Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ἡ κοσμοπολιτικὴ Ἑλληνικὴ ἀντίληψις, κύριοι βουλευταί, ἦτο πάντονε ἕνα μεγάλο μειονέκτημα ἀνάμεσα εἰς τὰς μεγάλας ἀρετὰς τοῦ Ἔθνους μας. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ὡδήγησεν εἰς τὸ νὰ χάσωμεν πολλὰς Ἐθνικὰς θέσεις. Ὅταν ἄλλωστε ἔρχεται ὁ ἐγκληματίας πολέμου ἐν Παρισίοις δὲ Πρεσβευτὴς τῆς Βουλγαρίας Στρατηγὸς Μαρίνωφ καὶ μετ’ αὐτὸν Κυλλιάρωφ καὶ παραλλήλως ὁ Κοίλιτσεφ καὶ ζητοῦν τὴν Δυτικὴν Θράκην, νομίζω ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ θὰ εἶναι ἐγκληματικὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὀνειρεύεται ἐν κοσμοπολιτισμῷ. Ἄλλωστε δὲν πρόκειται περὶ ἁπλῆς ὑποθέσεως ἐδαφικῆς ἐπεκτάσεως. Πρόκειται περὶ τῶν γαιῶν τοῦ Λαοῦ μας. Πρόκειται περὶ τῆς λύσεως ἑνὸς μέρους τοῦ δημογραφικοῦ μας προβλήματος. Καὶ ὅταν πρόκειται δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς πῶ ὅτι ἐπιθυμῶ νὰ ὀνειρεύωμαι. Ἐκπλήσσομαι δὲ ὀδυνηρῶς διὰ τὴν ἀπάθειαν μὲ τὴν ὁποίαν γίνεται ἀνεκτὴ παρ’ ἡμῶν ἡ τακτικὴ αὐτὴ τῶν Βουλγάρων. Καὶ οἱ σύμμαχοί μας βεβαίως δὲν θὰ ἐκπλαγοῦν διὰ τὴν ἀγανάκτησίν μας. Τὶ θὰ ἔλεγον ἆρα γε οἱ Γάλλοι ἐὰν οἱ Γερμανοὶ τοὺς ἐζήτουν τὴν Ἀλσατίαν καὶ τὴν Λωραίνην; Τὶ θὰ ἔλεγον οἱ Ἀμερικανοὶ ἐὰν οἱ Ἰάπωνες τοὺς ἐζήτουν τὰς Φιλιππίνας; Τὶ θὰ ἔλεγον οἱ Ρῶσοι ἐὰν οἱ Φιλανδοὶ τοὺς ἐζήτουν τὸν Ἰσθμὸν τῆς Καρελλίας. Κάτι παρόμοιον εἶναι καὶ ὑπόθεσις τῶν ἰδικῶν μας διεκδικήσεων πρὸς τὴν Βόρειον πλευράν, πρὸς τὴν Βουλγαρικὴν πλευρὰν εἰδικώτερον, πρὸς τὴν πλευρὰν τῆς Ἀν. Ρωμυλίας. Ἄλλωστε ὑπῆρξε τόσον διπλωματική, τόσον ἐπιεικὴς ἡ Κυβέρνησις, ὥστε καὶ διὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἁρμοδίου ὑφυπουργοῦ τῶν ἐξωτερικῶν εἰς Παρισίους ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ ὅτι καὶ σήμερον ἔχει ὅλην τὴν πρόθεσιν νὰ δώσῃ οἰκονομικὴν διέξοδον εἰς τὴν Βουλγαρίαν. Καὶ εἰς τοῦτο, ἐπιδεικνύει ἄλλην μίαν φορὰν τὴν ἁβρότητά της ἡ Ἑλληνικὴ ψυχή, διότι θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντείπῃ εἰς πᾶσαν τοιαύτην αἴτησιν ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν ὥραν ἡ Πατρίς μας ἐστερήθη τοῦ δικαιώματος τῆς συμμετοχῆς εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς ναυσιπλοΐας τοῦ Δουνάβεως, ὅπου ὑπάρχουν κεφαλαιώδη Ἑλληνικὰ συμφέροντα καὶ ὅπου προπολεμικῶς ἡ Ἑλληνικὴ σημαία εἰς τὴν περιοχὴν ἐκείνην ἦτο ἡ πρώτη μεταξὺ τῶν ναυτικῶν Κρατῶν. Μετὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ἐδαφικῶν Ἐθνικῶν μας διεκδικήσεων ὡς ἀνέφερε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἔχῃ ἴσως ἄλλας ἐδαφικὰς ἀξιώσεις. Θὰ ἔχῃ ὅμως ἓν πρόβλημα ἐνώπιόν της, τὸ πρόβλημα τὸ δημογραφικὸν τοῦ Λαοῦ, τὸ ὁποῖον μαζὺ μὲ ὅλας τὰς ἄλλας λύσεις, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀντιμετωπίσῃ ὡς καὶ τὸ πρόβλημα τῆς νέας συνεννοήσεως μὲ τὴν Τουρκικὴν ἐπικράτειαν, μὲ τὸν ἕτερον τῶν πνευμόνων τοῦ χώρου τῆς ἀνατολικῆς λεκάνης τῆς Μεσογείου, θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη, λέγω, νὰ ζητήσῃ συνεννόησιν μὲ τὴν Τουρκικὴν Δημοκρατίαν διὰ τὴν ἐλευθέραν οἰκονομικὴν ἐπικοινωνίαν καὶ ἐνδεχομένως ἐλευθέραν ἐπανεγκατάστασιν ἐκεῖ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ. Διότι θᾶττον ἢ βράδιον μοιραίως αὐτοὶ οἱ δύο πνεύμονες τοῦ ἑνιαίου Αἰγαιομεσογειακοῦ χώρου Ἑλλὰς καὶ Τουρκία θὰ ὑποχρεωθοῦν συντομώτατα νὰ συνεργασθοῦν στενώτατα καὶ μετ’ ἀρρήκτου ἀλληλεγγύης καὶ αὐτοθυσίας, διὰ τὸ συμφέρον τῶν λαῶν των, καὶ διὰ τὴν ἄμυναν τῆς ἐλευθέρας ὑπάρξεώς των εἰς τὴν περιοχὴν αὐτὴν τῆς λεκάνης τῆς Ἀνατολικῆς Μεσογείου. Ὑπάρχουν, κύριοι, συνάδελφοι τινές, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι τὸ θέμα τῶν ἐδαφικῶν διεκδικήσεών μας καὶ τῶν συνόρων μας εἶναι θέμα Γενικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἁρμόδιον νὰ καθορίζῃ ταῦτα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπομνήσω ὅτι, τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον Στρατοῦ παρὰ τὸν ὀφειλόμενον πρὸς αὐτὸ σεβασμόν, εἶναι ἕν ἁπλοῦν τεχνικὸν ὄργανον, καὶ ἡ πολιτικὴ ἡγεσία εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κανονίζει τὴν ἔκτασιν τῶν δικαιωμάτων καὶ ἀπαιτήσεων τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπὸ τοὺς γειτονικοὺς ἐχθρικοὺς λαοὺς καὶ ἐπὶ τούτῳ ἀπὸ τὸν Ἐθνικόν μας Στρατόν. Δὲν ὑπῆρξεν ὁ Μόλτκε ὁ δημιουργὸς τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἀλλ’ ὁ Βίσμαρκ. Καὶ δὲν συνέλαβε τὴν Ἑλληνικὴν ἐπέκτασιν κατὰ τὸ 1912–13 τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, ἀλλ’ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος. Καὶ ἐνθυμοῦνται πολλοὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὴν λεπτὴν διαφορὰν ἡ ὁποία εἶχεν ἀνακύψει μεταξὺ τῆς Ἐθνικῆς πολιτικῆς ἡγεσίας τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ τοῦ ἐνδόξου Στρατηλάτου τῶν Ἑλλήνων Κωνσταντίνου, ὁ ὁποῖος ἄλλην γραμμὴν εἶχε χαράξει εἰς τὴν πορείαν τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅμως ὑπεχρεώθη νὰ ἀλλάξῃ γραμμὴν προελάσεως συμφώνως πρὸς τὰς ὑποδείξεις τῆς τότε Κυβερνήσεως. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ποὺ ἀφοροῦν τὸ Δημοψήφισμα. Αἱ λεπτομέρειαι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου θὰ συζητηθοῦν κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θέλει εἰσηγηθῆ τὸ σχετικὸν σχέδιον ψηφίσματος τῆς διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος. Οὐχ ἧττον ὅμως τὴν ἑσπέραν τῆς χθές, ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μία ἱστορικὴ ἀνασκόπησις ἐκ μέρους τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Σοσιαλ. Δημοκρ. Κόμματος κ. Παπανδρέου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ὅλης δημιουργίας μιᾶς θέσεως ἀναπτυχθείσης ἐπὶ τοῦ Πολιτειακοῦ. Ἡ ἀνάπτυξις αὕτη ἀφίνει κενὰ καὶ πολλὰς εὐθύνας. Διότι μᾶς λέγουν ὅτι ἀπὸ τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Βασιλεὺς ἀνεχώρησεν ἀπὸ τὸν τόπον αὐτόν, ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἐδημιουργήθη καθεστωτικὸν ζήτημα. Καὶ ἐνῷ τὸ καθεστωτικὸν ζήτημα ὑπεδαυλίσθη ἐξαιρέτως, ὡς γνωστόν, ὑπὸ τῶν Γερμανῶν καὶ τῶν Ἰταλῶν καὶ ἐνῷ δὲν μᾶς λέγουν τίποτε διὰ τὴν παράλληλον πρὸς τοὺς ἀνωτέρω θέσιν τῶν λεγομένων δημοκρατικῶν ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἐν τούτοις εἶναι σαφῶς γνωστόν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ καθεστωτικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀνταποδόσεως αἰσθημάτων ὄχι ἐκτιμήσεως πρὸς τὸν Βασιλέα ἐκ μέρους ἑνὸς τμήματος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν ἐπρόκειτο δηλαδὴ περὶ καθεστωτικοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ διενέξεως, ἐπὶ ζητήματος πρὸς τὸ ὁποῖον ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ὑπῆρξεν ἐπιεικής, καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἐπιεικὴς εἰς τὴν κρίσιν του. Καὶ ἐνῷ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὁ Λαὸς ἐπείνα καὶ ἡ πατρὶς δούλη ἐστέναζεν ὑπὸ τὸν κατακτητήν, ἀνεχώρουν ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὸν ὑπομνήματα περὶ καταργήσεως τῆς Βασιλείας καὶ ἀφέθη νὰ κατακλύσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ δύο ἔτη ἀναντιμετώπιστος ὁ κομμουνισμός, ἐνῷ ὁ Βασιλεὺς ἦτο τότε εἰς τὴν Ξένην μετὰ τῆς Κυβερνήσεώς του, Δημοκρατικῆς καὶ αὐτῆς.

§240Χ. ΛΑΔΑΣ. Ποῖος τὰ ἔστελλε τὰ ὑπομνήματα;

§241Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ὅσοι τὰ ὑπέγραψαν. Καὶ εἶναι βαρὺ σφάλμα, ἐθνικόν, ἡ ὑπογραφὴ αὐτή...

§242Χ. ΛΑΔΑΣ. Εὐθύνην ἔχουν αὐτοὶ ποὺ ἐθησαύρισαν εἰς βάρος τοῦ Λαοῦ.

§243Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἶναι εὐτύχημα ποὺ διαπιστώνετε αὐτό. Ἀλλ’ ἂν τυχὸν ἐγένετο σκέψις εἰς ὑμᾶς ὑπαινιγμῶν καὶ εἴπατε τὴν φράσιν αὐτὴν δῆθεν δι’ ἐμέ, εἶναι εὐτύχημα ὅτι θὰ μεταχειρισθῶ τὴν περικοπὴν τοῦ Λυσίου «οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ Βουλή, τῷ κατηγόρῳ, ὅτι μοὶ παρεσκεύασε τὸν ἀγῶνα τουτονί. Πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν, ἐφ’ ἧς τοῦ βίου λόγον δοίην, νυνὶ διὰ τοῦτον εἴληφα. Καὶ πειράσομαι τῷ λόγῳ τοῦτον μὲν ἐπιδεῖξαι ψευδόμενον, ἐμαυτὸν δὲ βεβιωκότα, μέχρι τῆσδε τῆς ἡμέρας, ἐπαίνου μᾶλλον ἄξιον ἢ φθόνου!». (χειροκροτήματα). Ἐπανερχόμενος ὀφείλω ἀκόμη νὰ τονίσω ὅτι ὑπῆρξε θλιβερὸν διὰ τὴν ἐθνικήν μας ὑπόθεσιν ὅτι ἕνα μέρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου παρέμεινε μὴ παραδειγματιζόμενον ἀπὸ τὴν συνεχῆ προσπάθειαν τοῦ Βασιλέως, ὁ ὁποῖος προπηλακιζόμενος, λοιδορούμενος καὶ ὑβριζόμενος, ἔμεινε καὶ μένει πιστὸς κρατῶν τὴν σημαίαν τοῦ Ἐθνικοῦ ἀγῶνος καὶ αὐτοθυσιάζεται συνεχῶς εἰς τὴν προσπάθειαν καὶ τὴν ἰδέαν τῆς ἐξυπηρετήσεως τοῦ Ἔθνους. (χειροκροτήματα). Ἀντιθέτως εὗρον, λέγουν, ὡς λύσιν τὴν ὑποβολὴν τῆς ἰδέας τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἀλλ’ ἡ πρότασις αὕτη σκοπὸν εἶχε νὰ διατηρήσουν οἱ προτείνοντες τὴν πρωτοκαθεδρίαν εἰς τὴν Προεδρικὴν Δημοκρατίαν, ἂν τὴν ἐπετύγχανον, ἀλλὰ καὶ τὴν καλὴν θέσιν των ὑπὸ τὸ ἰσχῦον πολίτευμα, ἂν τοῦτο ἐπεκράτει, ἀφοῦ καὶ δι’ ἐπιστολῶν των προσπαθοῦν νὰ διατηρήσουν τὰς μετὰ τοῦ Βασιλέως σχέσεις των. Τὸ Δημοψήφισμα λοιπὸν δὲν ἦτο λύσις. Ἦτο διπλοῦν πολιτικὸν παίγνιον τῶν προτεινόντων καὶ φθορὰ τῆς Ἐθνικῆς δυνάμεως καὶ συνοχῆς. (χειροκροτήματα). Εἶναι περασμένη ἡ ὥρα, κύριοι συνάδελφοι, καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος πολλὰ ἄλλα σημεῖα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελα νὰ ἀνασκευάσω καὶ εἰς τὰ ὁποῖα μοιραίως θὰ ἠρχόμην εἰς ἀντίθεσιν μὲ μίαν πτέρυγα τῆς Βουλῆς, νὰ παραδράμω. Ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ εἰδικὴ ὅμως συνεδρία τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοψηφίσματος, θὰ ἀποδείξωμεν τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀπόψεών μας διὰ κειμένων τὰ ὁποῖα τόσον προθύμως μᾶς παρέχουν ὁ κ. Τσουδερὸς εἰς τὸ βιβλίον του «Ἑλληνικὲς ἀνωμαλίες στὴ Μέση Ἀνατολή», καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Δημοκρατικοῦ Σοσιαλ. κόμματος κ. Παπανδρέου εἰς τὸ βιβλίον του «Ἡ ἀπελευθέρωσις τῆς Ἑλλάδος», καθὼς καὶ ἄλλαι ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς κρίσεως κατὰ τὸν πόλεμον μονογραφίαι. Ἐπιφυλάττομαι ὅμως νὰ λεχθοῦν τότε, τὴν κατάλληλον ὥραν ὅσα πρέπει νὰ λεχθοῦν. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ ὑπάρξῃ περικάλυμμα εἰς τὰς σκευωρίας τῆς τελευταίας τετραετίας. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδοθοῦν αἱ τιμαὶ καὶ νὰ ἀναζητηθοῦν αἱ εὐθῦναι δι’ ὅσα συνέβησαν κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν. (χειροκροτήματα). Τὸ τρίτον κεφάλαιον τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενον τοῦ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπειδὴ πολὺ συντόμως πρόκειται νὰ μᾶς δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ ἐπανέλθωμεν ἐν ἐκτάσει κατὰ τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν σχετικῶν σχεδίων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιφυλαχθῶ νὰ ἐπανέλθω καὶ πρὸς συντομίαν ἐπειδὴ παρῆλθε καὶ ἡ 3η πρωϊνὴ πρὸ πολλοῦ, νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου. Ὑπογραμμίζω μόνον τρία σημεῖα. Πρῶτον, τὸ σημεῖον τῆς τάξεως. Ὄχι βεβαίως, ὑφ’ ἣν ἔννοιαν τὸ θέτει ἡ ἀντιπολίτευσις, ἡ ὁποία εἶχεν ὅλον τὸν καιρὸν νὰ τὴν ἔχῃ ἀποκαταστήσει κατὰ τὸ 15μηνον διάστημα καθ’ ὃ ἐκυβέρνα, ὅπου εἶχε τὰς καλλιτέρας χρονικὰς προϋποθέσεις διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως καὶ ὅλας τὰς πρὸς τοῦτο δυνατότητας, ἀλλ’ ἠσχολεῖτο μὲ τὸν νόμον τῆς ἀποσυμφορήσεως, τὴν πηγὴν αὐτὴν πάσης διασαλεύσεως τῆς τάξεως κατὰ τὴν σήμερον...

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Τῆς πτέρυγος τοῦ Σοσ. Δημ. Κόμματος). Οἱ παραγωγοὶ βάμβακος ζητοῦν δικαίας τιμάς.

§245Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, τὸ θέμα θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν. Πάντως ὅμως εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν γνωρίζετε, παρὰ τὴν ταπεινὴν μέθοδον τῆς συκοφαντίας. Θὰ ἔπρεπε, ὅμως νὰ γνωρίζετε καλλίτερον μὲ ποῖον ὁμιλεῖτε, καὶ ἐπίσης νὰ γνωρίζετε νὰ σέβεσθε πρωτίστως τὸν ἑαυτόν σας...

§246ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. (Ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Σοσ. Κόμματος). Σᾶς γνωρίζω καὶ θὰ σᾶς εἴπω ποία εἶναι ἡ δρᾶσις σας.

§247Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μὲ τὰ λεγόμενά σας ἢ μᾶλλον μὲ τοὺς ὑπαινιγμούς σας μεταβάλλετε τὴν Βουλὴν εἰς Δικαστήριον τιμῆς δι’ ἐκείνους ποὺ εἶναι ἄξιοι αὐτῆς. Κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Σοσ. Δημ. Κόμματος, τρέφω ἀπόλυτον ἐκτίμησιν πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ παρακαλῶ ἂν ὁ συνάδελφος ἀνήκῃ εἰς τὸ Κόμμα σας νὰ δεχθῆτε ὅτι πρέπει νὰ διαστείλετε τὸ Κόμμα καὶ τὸν ἑαυτόν σας ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα, ἄλλως ζητῶ ἱκανοποίησιν ἀπὸ σᾶς.

§248Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὑποθέτω ὅτι ἐλέχθη μεταξὺ ἡμῶν ὅτι εἰς μίαν εἰδικὴν ὥραν θὰ ὑπάρξῃ ἡ εὐκαιρία νὰ συζητήσωμεν.

§249Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τὸ θέμα τῶν παραγωγῶν βάμβακος. Ἐννοῶ τὸ τῶν προσωπικῶν ὑπαινιγμῶν καὶ θεωρῶ ἀναγκαῖον, ὅτι ἐδῶ τώρα πρέπει νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἐνώπιον ὅλης τῆς Βουλῆς τῶν 354 βουλευτῶν, ἄλλως ὁ κ. συνάδελφος θὰ θεωρηθῇ συκοφάντης. (χειροκροτήματα).

§250Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Τὶ ζητεῖτε;

§251Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Ζητῶ νὰ ἀνακαλέσῃ τὰς ταπεινάς του συκοφαντίας, ἄλλως θὰ ζητήσω τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ.

§252Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ κάμετε ἄριστα νὰ ὑπερασπίσητε τὰς ἀπόψεις σας.

§253Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Πάντως τὸ νὰ γίνωνται ὑπαινιγμοὶ ἀβάσιμοι καὶ ταπεινῶν ἐλατηρίων, δὲν εἶναι οὔτε πολιτικόν, οὔτε ἀντάξιον ἑνὸς κόμματος.

§254Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἡ ὑπόθεσις τῆς τάξεως εἶναι ὑπόθεσις τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς. Ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ τῶν βουλευτῶν παρέχει τὴν εὐκαιρίαν εἰς εἰδικὴν ὥραν ἀναπτύξεως τοῦ θέματος ὥστε νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Πέραν αὐτῆς τῆς τοποθετήσεως, ἄλλο θέμα δὲν ὑπάρχει. Ὁ κ. Κίνιας ἔθεσεν ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀναπτύξωμεν εὐρύτερον ἐφ’ ὅσον καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον τὸ σύνολον τοῦ ζητήματος νὰ ἀναπτυχθῇ κατὰ τὸ στάδιον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ὄντως ἔθεσε ζήτημα σοβαρόν, προσεκόμισε στοιχεῖα θετικά...

§255Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον δὲ μὲ ἀφορᾷ.

§256Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα πρὸς συζήτησιν καὶ θὰ εἶναι δυνατὸν συμμετέχοντες νὰ διαπιστώσετε εἰς ποῖον βαθμὸν σᾶς ἀφορᾷ καὶ εἰς ποῖον δὲν σᾶς ἀφορᾷ...

§257Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Εἰς κανένα δὲν μὲ ἀφορᾷ, ἀλλ’ εἶναι λυπηρὸν νὰ γίνωνται τοιοῦτοι ταπεινοὶ ὑπαινιγμοὶ διὰ συγκάλυψιν ἐθνικῶν εὐθυνῶν καὶ δι’ ἄμυναν πολιτικὴν ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ εἶναι ἀποτελεσματική, διότι τὰ ἔργα θὰ κριθοῦν.

§258Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Θὰ ἀποτελέσῃ μεγάλην εὐχαρίστησιν τῆς Βουλῆς καὶ διαφώτισιν τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὸν λόγον, ὅταν τότε ἐν ἀνέσει ἀναπτύξετε τὰς ἀπόψεις σας. (Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο κατέρχεται τῆς Προεδρικῆς ἕδρας ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Δ. Λεονάρδος καὶ καταλαμβάνει τὴν ἕδραν ὁ Πρόεδρος κ. Ι. Θεοτόκης).

§259Δ. ΣΦΑΕΛΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, πρὶν τελειώσω ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ὑστερήσω εἰς τὸ νὰ ὑπογραμμίσω ἁπλῶς καὶ τὰ ἕτερα δύο ὑπολοιπόμενα σημεῖα, ὡς προεῖπον, τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων. Ἤτοι, ὡς δεύτερον τὸ παμμέγιστον ζήτημα τῆς στεγάσεως τῶν ἀγροτικῶν μας πληθυσμῶν καὶ τρίτον τὸ σημεῖον τῆς ἀνασυγκροτήσεως καὶ ἀνοικοδομήσεως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὁδούς, γεφύρας, λιμένας καὶ πόλεις καὶ ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν πολυπαθῆ πόλιν μου καὶ πατρίδα μου τὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς. Ὁ Πειραιεύς, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι εἷς τῶν οἰκονομικῶν ἐμπορικῶν ναυτικῶν καὶ βιομηχανικῶν πνευμόνων τῆς Χώρας μας. Εἶναι εἷς ἐκ τῶν συντελεστῶν τῆς ὅλης Ἐθνικῆς οἰκονομίας καὶ πηγὴ κυρία διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ζητῶ λοιπὸν καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἰδιαιτέραν προσοχήν, τὴν στοργὴν καὶ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς συγκοινωνίας, διὰ τὸν λιμένα, διὰ τὸν Δῆμον, διὰ τοὺς βομβοπλήκτους, διὰ τοὺς ἀνέργους, καὶ τὸ καχεκτικὸν ἐμπόριόν του, καὶ διὰ πᾶσαν πληγὴν ἡ ὁποία ἔχει πλήξει τὴν ἄλλοτε σφρίζουσαν ἀπὸ δημιουργικὴν καὶ παραγωγικὴν ζωὴν πόλιν τοῦ Πειραιῶς. Περαίνων, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐπισπευδόμενος ἐκ τοῦ παρῳχημένου τῆς ὥρας, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι ἡ ψῆφος ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς ἀνήκει ὁλοκληρωτικῶς. (χειροκροτήματα).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σίδερης.

§261Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μακρὰ Κοινοβουλευτικὴ συνήθεια εἶχε καθιερώσει κατὰ τὸ παρελθόν, μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὁμιλοῦσιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καί τινες ἄλλοι ἀνεξάρτητοι βουλευταί. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ ἀγών, ἡ Κοινοβουλευτικὴ ζωὴ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀγών, περιωρίζετο οὐσιαστικῶς μεταξὺ τῶν κομμάτων καὶ ἐτερματίζετο σχετικῶς συντόμως. Τῆς συνηθείας αὐτῆς ἐσημειώθη παράβασις, ὀφειλομένη εἰς τὴν Κυβερνητικὴν πτέρυγα. Ἡ ἀντιπολίτευσις ἕως τώρα καὶ ὄχι ὁλοκληρωτικῶς, θὰ ἔλεγον, ἐξεπροσωπεύθη δι’ ἑνὸς καὶ μόνον ρήτορος. Ἀντιθέτως, ἐνῷ ἔργον τῆς ἀντιπολιτεύσεως εἶναι νὰ σχολιάσῃ ἐν γένει καὶ κρίνῃ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, τὸ ἔργον τοῦτο τῆς συμπολιτεύσεως κατέστη ἕως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀδύνατον. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς μεταμεσονύκτιον ὥραν, ἀναγκαζόμεθα νὰ λάβωμεν τὸν λόγον καὶ λόγῳ τοῦ προκεχωρηκότος αὐτῆς νὰ συμπτύξωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον τὴν ἀγόρευσιν ἡμῶν. Δὲν ἀναμένομεν βεβαίως, αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως νὰ σημειώσουν οὔτε ἐξαίρεσιν τῶν μεθόδων τοῦ παρελθόντος, οὔτε λογοτεχνικὴν ἀξίαν. Ἀνεμένομεν ὅτι καὶ αὐταὶ κατὰ τὸ πλεῖστον θὰ ἠκολούθουν τὴν πεπατημένην καὶ ὅτι δὲν θὰ μεταβάλλοντο φυσικὰ εἰς πλήρη καὶ λεπτομερῆ ἀνάπτυξιν τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Πλήρης καὶ λεπτομερὴς ἀνάπτυξις Κυβερνητικοῦ προγράμματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ διὰ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀνάγκην, ἔχουν περιωρισμένον πλαίσιον, ἀλλὰ διὰ τῶν λεπτομερῶν προγραμμάτων τῶν καθ’ ἕκαστα κομμάτων, ἀλλ’ ἂν δὲν εἴχομεν αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν, εἴχομεν κάποιαν ἄλλην ἀξίωσιν ἢ μᾶλλον κάποιαν ἄλλην προσδοκίαν, τὴν προσδοκίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μετὰ δέκα ἐτῶν πλήρων πολλαπλῆς τυραννίας καὶ βασάνου καὶ δεινῶν, θὰ κατώρθωνε νὰ συλλάβῃ τὰ κυριώτερα προβλήματα τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον ἀπασχολοῦν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, ἀλλὰ καὶ ἔχουν ἀνάγκην ἀμέσου καὶ ριζικῆς θεραπείας καὶ νὰ ρίψῃ ἐπὶ τὰ προβλήματα αὐτὰ φῶς ἐγκαταλείπουσα τὰς λεπτομερείας, αἱ ὁποῖαι οὔτε τῆς παρούσης στιγμῆς, οὔτε τοῦ λίαν προσεχοῦς μέλλοντος δύνανται νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενα ἰδιαιτέρας μερίμνης. Καὶ ὑπὸ ὁμαλὰς περιστάσεις εὑρισκόμενος ὁ τόπος, δὲν εἶχε πάντοτε κατορθώσει νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἐν πληρότητι τὰ προβλήματά του καὶ αἱ περιπέτειαι τὰς ὁποίας ἀπὸ δεκαετηρίδων διέρχεται εἶναι τοιαῦται καὶ τοσαῦται, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ πληρότης εἰς οἱονδήποτε Κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Ἀλλ’ ὅπως, καθ’ ἃ ἐκλεκτὸς πολιτευτὴς εἶπεν ἀπόψε κατὰ τὸ παρελθὸν ὑπῆρχον προβλήματα μεγάλα, ποὺ συνεκίνουν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων διεξήγετο κυρίως ἡ συζήτησις, οὕτω καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν στιγμὴν ὑπάρχουν προβλήματα κολοσσιαίας σημασίας, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ θέσῃ ὡς βάσιν, διὰ τὴν διαφώτισιν τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἐκπέμψῃ ἐκπομπὰς φάρων καὶ νὰ φωτίσῃ μὲ τὸ φῶς τῆς αἰσιοδοξίας τὴν ψυχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ διατυπώσεως τοῦ τρόπου τῆς ἐπιλύσεως τῶν μεγάλων ζητημάτων, ἠσχολήθη μὲ ἁπλῆν παράταξιν εἰς ξηρὰν ἔκθεσιν τῶν ἁρμοδιοτήτων τῶν ὑπουργείων καὶ μὲ ἀορίστους ἐπαγγελίας, ἐπαγγελίας, ποὺ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ μόνον μνεία καὶ δὴ ὄχι συστηματικὴ τῶν διαφόρων θεμάτων τῆς ἀποστολῆς τοῦ Κράτους δίδουσα οὕτω τὴν εἰκόνα, ὅτι κάτι τι ἀρχικῶς ἐγράφη καὶ ὅτι εἰς τὸ κάτι τι αὐτὸ ἕκαστος συνεργάτης της κάτι προσέφερεν. Αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν τοὐλάχιστον εἰς ἐμὲ παρέχουν αἱ κυβερνητικαὶ δηλώσεις ὅταν βλέπω π.χ. ὅτι δὲν ἀφιερώνεται παρὰ μία καὶ μόνη φράσις εἰς τὸ μεγαλύτερον πρόβλημα, ποὺ ἔπρεπε ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν τὸ πρόβλημα τῆς φθορᾶς τοῦ Ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, τοῦ ἀνθρωπίνου ὑλικοῦ, τῆς ὀφειλομένης εἰς τὸν ἐλλιπῆ ἐπισιτισμὸν ἢ μᾶλλον εἰς τὴν πεῖναν, τὰς βασάνους, τὰς ἀσθενείας. Καὶ εἶναι τὸ πρόβλημα τοῦτο τῆς φθορᾶς τοῦ ἀνθρωπίνου ὑλικοῦ, πρόβλημα ὄχι μόνον ἀποκαταστάσεως τῆς δημοσίας ὑγείας, ἀλλὰ καὶ παρεμποδίσεως τῆς χειροτερεύσεως αὐτῆς, χειροτερεύσεως ποὺ δυστυχῶς, μικράν τινα ἀσήμαντον ἀναστολὴν ἔχει νὰ σημειώσῃ. Θὰ ἤθελα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρῶτον μέλημα τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι, νὰ μὴ φεισθῇ κανενὸς μέσου, νὰ χορηγήσῃ τὸ Κράτος ἄνευ φειδοῦς χρῆμα διὰ τὴν περίθαλψιν τῶν μυριάδων τῶν φυματικῶν, τῶν μυριάδων τῶν πασχόντων ἐκ διαφόρων ἄλλων νόσων, διὰ τὸν ἐπαρκῆ ἐπισιτισμὸν τῆς φθινούσης νεότητος, διὰ τὴν τόνωσιν γενικῶς τοῦ πάσχοντος ἀνθρωπίνου ὑλικοῦ. Ἀτυχῶς μίαν καὶ μόνην φράσιν, ὅτι «ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ διὰ τὴν δημοσίαν ὑγείαν» σημειώνουν αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Παράλληλα πρὸς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑγείας, δὲν εἶδον νὰ τονίζεται ἐπαρκῶς τὸ ζήτημα ἐπισιτισμοῦ, ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον κρούεται ὁ κώδων τοῦ κινδύνου εἰς δηλώσεις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ζήτημα ποὺ δὲν εὗρεν ἀκόμη τὴν λύσιν του, καὶ ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ ὄχι μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας μέλημα σπουδαιότατον. Ἐπισιτιζόμεθα κατὰ τρόπον ἐλλιπέστατον καὶ ἀντιμετωπίζομεν τὰ προβλήματα τῆς ὑγείας κατὰ τρόπον ἐλλιπέστατον. Πῶς εἶναι δυνατόν, ἂν δὲν τονώσωμεν τὸ ἀνθρώπινον ὑλικόν, νὰ ζητήσωμεν τὸν μόχθον εἰς τοὺς ἀγρούς, εἰς τὰ ἐργοστάσια, εἰς τὰς θαλάσσας; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὁραματιζώμεθα ἀπόδοσιν τῆς ἑλληνικῆς παραγωγῆς, ὅταν οἱ μυῶνες καὶ τὰ νεῦρα, τὸ πνεῦμα καὶ ἡ ψυχή, τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ εὑρίσκωνται ἀκόμη εἰς τόσον χαμηλὸν ἐπίπεδον ἀδυναμίας; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς ἀποδοτικότητα τοιαύτην, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναρρώσῃ τὸ Ἔθνος καί, συνεπῶς, νὰ θεμελιωθῇ ἡ ἀνάρρωσις, ἡ οἰκονομική;

§262ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ φροντίσῃ ὁ Σφαέλλος γι’ αὐτά.

§263Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Μέλημα, ἀκόμη, τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἱματισμοῦ, ὅπως καὶ τὸ ζήτημα τῆς στεγάσεως. Τὸ ζήτημα τοῦ ἱματισμοῦ, δὲν ἔχει εὕρει ἀκόμη τὴν ταχεῖαν ἐκείνην καὶ ἀποτελεσματικὴν λύσιν, διότι, ἀτυχῶς, αἱ μέθοδοι, αἱ ὁποῖαι ἐφηρμόσθησαν μέχρι τοῦδε, εἴτε ἐξ αἰτίας τῶν ἕως τώρα Κυβερνήσεων, εἴτε ἐξ ἄλλων ἀφορμῶν, συνετέλεσαν, ὥστε καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ παραμείνῃ κατὰ μέγα μέρος ἄλυτον. Δὲν γνωρίζω, ποῖαι εἶναι αἱ νέαι συμφωνίαι, εἰς τὰς ὁποίας κατέληξεν ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν Οὔνρρα. Δὲν γνωρίζω, ποῖαι εἶναι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐλήφθησαν διὰ τὴν διανομὴν τῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα κατεσκεύασεν ἡ βιομηχανία διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι συνεχίζεται κατάστασις, ἡ ὁποῖα εἶναι φυσικόν, ὄχι μόνον διαμαρτυρίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ νὰ προκαλῇ, ἀλλὰ θὰ προκαλέσῃ ταχέως καὶ διαμαρτυρίας τῶν γενναίων ἐκείνων δωρητῶν, τῶν δωρητῶν πέραν τῶν θαλασσῶν, ποὺ ἔστειλαν τὰς μυριάδας, τὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων καὶ τὰ ἑκατομμύρια τῶν εἰδῶν ἱματισμοῦ, διὰ νὰ καλύψουν τοὺς γυμνητεύοντας...

§264ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί ἔπραξεν ἡ ἰδική σας Κυβέρνησις;

§265Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον ἐγώ, κ. συνάδελφε, δὲν εἶχεν οὔτε ἓν ζεῦγος ὑποδημάτων. Διότι ἡ πρώτη μετὰ τὰ Δεκεμβριανὰ Κυβέρνησις δὲν ἐκυβέρνησε πραγματικῶς τὴν χώραν παρὰ ἓν δεκαπενθήμερον τὴν Ἑλλάδα—διότι μόνον ἐπὶ δεκαπενθήμερον διετέλεσε Κυβέρνησις πέραν τῆς πλατείας τοῦ Συντάγματος — καὶ δὲν εἶχε κανὲν ἐφόδιον εἰς τὴν διάθεσίν της. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κέντρου, αὐτὴ ἤρχισε τὴν διανομὴν τῶν ἐφοδίων, τὴν ὁποίαν ἀνέστειλεν ἡ ἰδική σας Κυβέρνησις.

§266Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Ἐὰν καθυστέρησαν τὰ ἐφόδια τῆς ΟΥ-ΝΡΡΑ καὶ ἄν σήμερον πράγματι ἡ ἀξιόλογος αὐτὴ βοήθεια δὲν ἔφθασεν εἰς τὸν προορισμόν της, σᾶς λέγω ὅτι εἶσθε σεῖς προσωπικῶς ὑπεύθυνος, διότι ἀνεθέσατε τὴν διαχείρισιν αὐτῶν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, παρὰ τὴν γνώμην ὅλου τοῦ ἁρμοδίου κόσμου. Σᾶς ἐτονίσαμεν ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν ἐφοδίων ἐγένετο κατὰ τρόπον ἐγκληματικὸν καὶ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἐζητήσαμεν — μὲ ὅλους τοὺς ἄλλους συναδέλφους τοῦ Πειραιῶς, ἐκπροσώπους ὅλων τῶν Σωματείων, καὶ τὸν Δήμαρχον κ. Ντεντιδάκην—καὶ σᾶς παρεκαλέσαμεν νὰ δεχθῆτε εὐρυτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι δὲν ἦτο θέμα περιωρισμένον ἦτο θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν ὑγείαν καὶ τὴν ἐπένδυσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ δὲν ἐδώσατε καμμίαν σημασίαν. Ἐσυνεχίσατε τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο τὸ ἐγκληματικόν, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔφερεν εἰς τὸ σημερινὸν κατάντημα, νὰ ἀχρηστευθοῦν, λεηλατηθοῦν καὶ καταστραφοῦν τὰ ἐφόδια, καὶ νὰ ζητῆτε σήμερον εὐθύνας, ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ ἐπανορθώσῃ τὰς καταστροφάς, τὰς ὁποίας ἐπεφέρατε σεῖς. (χειροκροτήματα ἐκ τῆς Δεξιᾶς).

§267Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶμαι ἰδιαιτέρως ὑπόχρεως πρὸς τὸν κ. συνάδελφον, διότι μοῦ δίδεται ἡ ἀφορμὴ νὰ δώσω ἀπάντησιν, ἡ ὁποία, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ τὸν ἴδιον. Οὐδὲν ἐφόδιον ὑπῆρχεν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους, ὅταν μετεῖχον τῆς πρώτης μετὰ τὰ Δεκεμβριανὰ Κυβερνήσεως, διότι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Πλαστήρα, οὐδὲν ἐφόδιον εἶχε κομισθῆ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἔγινεν ἡ σύμβασις μὲ τὴν ΟΥΝΡΡΑ τὰς τελευταίας ἡμέρας. Εἶναι παρὼν ὁ τότε ὑπουργὸς τοῦ Ἐφοδιασμοῦ καὶ ἤδη μέλος τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, διὰ νὰ σᾶς δώσῃ τὴν πληροφορίαν ὅτι ἡ διαμαρτυρία μας ἐθεμελιώθη ἐπὶ τῆς ἄμμου. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§268Π. ΚΑΝΤΖΙΑΣ. Τὰ ἐφόδια εἶχον ἔλθει ἀπὸ τὸν μῆνα Δεκέμβριον.

§269Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Καὶ αὐτὸ δὲν στηρίζεται εἰς τὴν ἀλήθειαν διότι ἡ ΕΜ–ΕΛ διέθετε ὅλα της τὰ ἐφόδια διὰ τῶν ἰδίων της ὑπηρεσιῶν. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν ἀνέλαβε διανομὰς ἱματισμοῦ. Ἐσυνέχισε ἁπλῶς τὰς διανομὰς τροφίμων, τὰς ὁποίας ἤδη ἔκαμεν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Κατοχῆς διὰ τοῦ Διεθνοῦς Ἐρυθροῦ Σταυροῦ. Ἰδιαιτέρως ἔχω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος διὰ τὴν στέγασιν. Εὐτυχῶς μετὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρήλασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τρεῖς ἐκ τῶν κ. ὑπουργῶν, οὕτως ὥστε ἐκ τῶν δηλώσεών των ἔχομεν πληρέστερον διαφωτισθῆ — ὄχι ἐντελῶς — περὶ τῶν κυβερνητικῶν γραμμῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως, τὰς ὁποίας μάτην ἀνεμένομεν ὄχι νὰ ἴδωμεν, ἀλλὰ νὰ μαντεύσωμεν ὑπὸ τὰ μελανὰ ψηφία τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὄχι μόνον ἐκ τῶν δηλώσεων, τῶν γενομένων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀλλὰ καὶ ἐκ δημοσιευμάτων τοῦ ἡμερησίου Τύπου ἐπληροφορήθημεν κατ’ ἀρχὴν μέν, ὅτι ἡ στέγασις θὰ γίνῃ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ διὰ Τραπέζης τινός, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἀναλάβῃ παρὰ μόνον τὸ λογιστικὸν καὶ διαχειριστικὸν μέρος. Ἐκ μεταγενεστέρων δὲ δηλώσεων μέλους τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπληροφορήθην ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς δαπάνας αὐτὰς καὶ ὅτι θὰ χρειασθοῦν ἄλλοι τινὲς εἰδικοὶ πόροι. Φρονοῦμεν ἀδιστάκτως, ὅτι αἱ δεύτεραι δηλώσεις εἶναι ὀρθαί, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀνοικοδόμησις γενικῶς τῆς χώρας διὰ τοῦ τακτικοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα ριζικώτερον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλων κατευθύνσεων καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γλίσχρων, τῶν γλισχροτάτων μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Χώρας. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυ μῆνα εὑρισκομένη εἰς τὴν ἀρχήν, δὲν κατώρθωσε νὰ ἐμφανίσῃ ἕνα σχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ μᾶς εἴπῃ, πόθεν θὰ ἐξευρεθοῦν οἱ πόροι καὶ πῶς θὰ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ ἡ στέγασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον, ἐγκατέλειψεν ἡ Κυβέρνησις, ὅπως φαίνεται ἐκ διαφόρων δημοσιεύσεων τοῦ τύπου, τὴν προσωρινὴν στέγασιν καὶ ἐστράφη πρὸς τὴν ἡμιμόνιμον ἢ μόνιμον στέγασιν. Τὰ πρῶτα προβλήματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ συλλάβῃ ἐν τῷ συνόλῳ των καὶ νὰ παρουσιάσῃ ἐν ἀρχιτεκτονικῇ συνθέσει ἡ Κυβέρνησις, ὥστε νὰ μεταδοθῇ εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν κραδασμὸς πίστεως καὶ προσδοκίας, εἶναι ὅσα ἤδη ἐξέθεσα. Ἀλλ’ εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῶν μεταφορῶν καὶ τὸ θέμα τῆς δημ. ἀσφαλείας. Ὑπῆρξεν εὐτύχημα, ὅτι ἐπερρίφθη ἱκανὸν φῶς εἰς τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας τάξεως ἐκ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δημ. Ἀσφαλείας ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ πορίσματα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῆς διαφωτίσεως αὐτῆς; Ὁ κ. ὑπουργὸς ἀνεφέρθη εἰς τὰ αἴτια τῆς σημερινῆς καταστάσεως, παρουσιάσας τὴν κατάστασιν ὡς δυναμικῶς ἐξελισσομένην, καὶ ἐτόνισε τὴν ἐπιδείνωσιν αὐτῆς μία αἰτία τῆς ὁποίας ὀφείλεται εἰς δρᾶσιν τοῦ γνωστοῦ πολιτικοῦ συγκροτήματος, κατέληξε δὲ προσπαθῶν νὰ πείσῃ, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς χωροφυλακῆς κατὰ 3000 ἄνδρας, διὰ τοῦ μέλλοντος ἐξοπλισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς διὰ βαρέων ὅπλων, διὰ τῆς ψηφίσεως διαφόρων νόμων καὶ δὴ νόμων συνταγματικοῦ περιεχομένου, ὅτι τέλος δι’ ὅλων τῶν μέσων αὐτῶν θὰ κατορθωθῇ κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον προσεχῶς νὰ ἀποκατασταθῇ ἡ δημοσία τάξις ἐν τῷ τόπῳ. Ἀλλά, κ. βουλευταί, ἀσχοληθεὶς ἄλλοτε ὡς ὑπεύθυνος ὑπουργὸς διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, πόρρω βεβαίως ἀπεχούσης ἀπὸ τὴν σημερινὴν κατάστασιν καὶ μηδεμίαν δυναμένης νὰ ὑποστῇ σύγκρισιν πρὸς ἐκείνην, ἠσθάνθην εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ ἔργου μου, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κυριώτερον κίνητρον διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς δημοσίας τάξεως, εἶναι ἡ πνοὴ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιζητεῖ νὰ ἀποκαταστήσῃ ταύτην. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε καὶ ἐπανέλαβεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Τάξεως, ὅτι πρὸς ἁπάσας τὰς κατευθύνσεις θὰ στραφῇ ἡ προληπτικὴ καὶ ἰδίως ἡ κατασταλτικὴ δύναμις τοῦ Κράτους. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐρευνηθῇ μόνον πόθεν ἀντλεῖ τὰ ὅπλα τὸ μὴ κατονομασθέν, ἀλλὰ γνωστὸν πολιτικὸν συγκρότημα, διότι εἶναι γνωστὸν ποὺ ὑπάρχουν τὰ ὁπλοστάσια τῆς μερίδος αὐτῆς. Θὰ ἐζήτουν ἐκ παραλλήλου νὰ μάθω, πόθεν ἀντλοῦν τὰ ὅπλα καὶ αἱ ἄλλαι ὀργανώσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνήκουν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ καταγγελλομένου πολιτικοῦ συγκροτήματος.

§270ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐταὶ αἱ ὀργανώσεις σᾶς ἐπέτρεψαν νὰ ζῆτε.

§271Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ στραφῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ πρὸς τὰς ἀξίας πάσης τιμῆς Ἐθνικὰς ὀργανώσεις καὶ νὰ συστήσῃ εἰς αὐτὰς νὰ συνταχθοῦν μὲ τὸ Κράτος καὶ νὰ τὸ βοηθήσουν εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως.

§272ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄν δὲν ὑπῆρχον αἱ Ἐθνικαὶ ὀργανώσεις, οἱ Θρᾶκες θὰ ἦταν σφαγμένοι ὅλοι.

§273Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὸ ἔργον τῶν Ἐθνικῶν ὀργανώσεων, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς αἱ ὀργανώσεις ἐξέφυγον τοῦ σκοποῦ των, ὁ λόγος δὲν ἀνήκει πλέον εἰς τὰς Ἐθνικὰς ὀργανώσεις· ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος.

§274Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπήρατε τοὺς φονεῖς καὶ τοὺς ἐκάματε προέδρους Κοινοτήτων.

§275Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι εὗρε τὴν ἐξήγησιν τῆς ἐξακολουθούσης ἀνωμαλίας καὶ ἔδωκεν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα, διατί ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν ἀποκαθιστᾶ τὴν τάξιν, εἰπών: «διότι σεῖς αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις δὲν ἐφηρμόσατε κυρώσεις». Καὶ ἠρώτησα ἀμέσως καὶ ἐρωτῶ πάλιν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ποίας κυρώσεις ἐφήρμοσεν αὐτός; Γνωρίζω βεβαίως, ὅτι αἱ δυσκολίαι τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς τάξεως, εἶναι μεγάλαι καὶ ὅτι πρέπει νὰ χρησιμοποιηθοῦν μεγαλύτεραι δυνάμεις διὰ τὴν ἀποτελεσματικωτέραν δίωξιν τῶν κακοποιῶν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μὲ τὴν νέαν κοινοβουλευτικὴν τάξιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει περισσότερα ἐρείσματα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις διὰ νὰ ἄρῃ τὰ ἐπιπρόσθετα κωλύματα καὶ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις, ὁπότε καὶ εἰς τὸ εὐάριθμον τῆς χωροφυλακῆς θὰ δοθῇ ἐπικουρία καὶ εἰς τὴν ἔλλειψιν βαρέος ὁπλισμοῦ θὰ δοθῇ συνδρομὴ ἐκ τοῦ στρατοῦ καὶ τὰ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι σπουδαιότερα. Εἶναι μηδαμινὸν νὰ αὐξήσωμεν τὴν δύναμιν ἀστυνομικῶν τινων σταθμῶν καὶ νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ αὐτοὺς νὰ ἀντιμετωπίσουν τόσους κινδύνους. Παράπλευρα πρὸς τὰ οἰκονομικὰ προβλήματα εἶναι καὶ τὰ ἠθικῆς σημασίας. Ἀλλὰ διότι μὲ τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δι’ ὅλης τῆς ἱστορίας του, νὰ ἀναγεννᾶται ὡς ὁ φοῖνιξ ἐκ τῆς τέφρας, θὰ κατωρθώσῃ διὰ τοῦ κόπου καὶ τοῦ μόχθου καὶ πολλάκις καὶ διὰ τοῦ αἵματός του νὰ συνέλθῃ οἰκονομικῶς, νὰ ἀναδημιουργήσῃ βραδέως, ἀλλ’ ἀσφαλῶς, ἔστω καὶ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ πατὴρ τῆς ἱστορίας ἀνέγραψεν ὡς μοῖραν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ὁποίαν πάντοτε ἡ πενία ἦτο σύντροφος. Εἶναι δὲ ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ χωρήσῃ πρὸς ἀντιμετώπισιν καὶ λύσιν τῶν ἠθικῶν προβλημάτων μὲ ὅλας της τὰς δυνάμεις. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς 10ετίας ἡ ΕΟΝ μετεβλήθη εἰς ΕΠΟΝ, τὰ παιδιὰ ἀκυβέρνητα ἔχουσιν ὑποστῆ ἔκλυσιν ἠθικήν. Ὁ παρεμβατισμὸς εἰς τὰ ἠθικὰ προβλήματα εἶναι ἀπαραίτητος, εἶναι ἀνάγκη νὰ πληγοῦν ὅλαι αἱ μάστιγες ποὺ μᾶς κατατρέχουν, καὶ ἡ διάλυσις τῆς οἰκογενείας καὶ ἡ ἔλλειψις πατριωτικοῦ ἰδεώδους. Ἐντέλλεται νὰ καταβληθῇ προσπάθεια εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, ὥστε νὰ δοθῇ αὕτη εἰς χεῖρας προσώπων ἐμπνεομένων ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἰδεώδους. Εἶναι ἀνάγκη ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν ἠθικόν των ρυθμὸν καὶ δι’ αὐτὸ προσωπικῶς θὰ εἶμαι σύμφωνος πρὸς πᾶσαν ἐκκαθάρισιν, ὑπὸ ἕνα καὶ μόνον ὅρον, ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις δὲν θὰ γίνῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἀλλ’ ἐκ μέρους ἐπιτροπῶν μὲ κῦρος ἠθικὸν ἀδιάβλητον καὶ κριτήρια ἔξω τῆς πολιτικῆς. Δὲν βλέπω δὲ διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ θεσπίσῃ ὀργανισμοὺς τοῦ Ὑπουργείου Ἐργασίας, τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἐνῷ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ μέτρα διοικητικὰ καὶ νὰ θέσῃ ἐκτὸς ὑπηρεσίας τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρέβησαν τὸν ὅρκον των, τὴν ἀποστολήν των καὶ νὰ φέρῃ τὸ ὅλον ζήτημα ἐν καιρῷ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς νομοθετικὴν ρύθμισιν. Δὲν γνωρίζομεν καὶ ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κρίνωμεν τὴν ἔντασιν καὶ τὸ βάθος τῆς κυβερνητικῆς προσπαθείας, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς παραγωγικοὺς κλάδους, θὰ ἀναμείνωμεν ὅμως τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσηγηθῇ ἐπὶ τῆς γεωργίας, τῆς βιομηχανίας, τοῦ ἐμπορίου, τῆς ἐργασίας. Δὲν θέλω ἐπίσης νὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ἰσοσκελισμοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔχω πολλὰς ἀμφιβολίας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσιν τῆς Οὔνρρα καὶ μετὰ τὴν διακοπὴν τῆς ὑποστηρίξεως διὰ τὸν στρατόν, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὅτι ἡ ἐπαγγελία αὐτὴ θὰ παραμείνῃ ὄνειρο θερινῆς νυκτός. Δὲν γνωρίζω ἐπίσης πῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ χαράξῃ τὴν νομισματικήν της πολιτικήν. Μὴ πιστεύετε, κ. βουλευταί, ὅτι διὰ τῶν νομοθετικῶν διατάξεων καὶ ψηφισμάτων εἶναι δυνατὸν νὰ θεμελιωθῇ τὸ νέον οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ θεμελιωθῇ. Οὔτε καὶ λέγω καὶ εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς πᾶσαν ἄλλην ὅτι δύναται νὰ ἐλπίσῃ, ἄνευ τῆς ἱκανοποιήσεως τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ Λαοῦ νὰ εὕρῃ ἐξιλέωσιν εἰς νέας ἐκλογάς. Ἐὰν δὲν κατορθώσωμεν ἐν πνεύματι ὄχι ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ συνεργασίας, νὰ δώσωμεν λύσιν εἰς τὰ ζητήματα αὐτά, δὲν θὰ μᾶς σώσῃ ὅλους τίποτε ἀπολύτως. Θὰ μᾶς εἰποῦν οἱ ἐντολεῖς μας σᾶς ἐδώκαμεν τὴν δύναμιν νὰ πράξετε ὅ,τι ἔπρεπε καὶ σεῖς δὲν ἐκάματε τίποτε. Ἀλλὰ πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ μιὰ ἀντιμετώπισις τῶν ζητημάτων αὐτῶν; Κύριοι βουλευταί, ἐπεκράτησε δυστυχῶς ἡ ἰδέα, ὅτι τὸ Δημοψήφισμα θὰ εἶναι ἡ πανάκεια ποὺ θὰ θεραπεύσῃ ὅλα τὰ δεινά. Ἀλλὰ πῶς θὰ γίνῃ αὐτό; Ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι τὸ Δημοψήφισμα γίνεται ταχέως καὶ διὰ μιᾶς α ἢ β πλειοψηφίας δίδει τὴν λύσιν εἰς τὴν πολιτειακὴν μορφὴν τοῦ Κράτους. Ἐὰν τὰ προβλήματα μείνουν ὡς ἔχουν; πῶς ἡ λύσις τοῦ πολιτειακοῦ θὰ εὐκολύνῃ τὴν λύσιν τῶν ἄλλων ζητημάτων; Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὁμιλῶν προχθές, εἶπεν ὅτι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ἄγεται ἀπὸ ὑπολογισμοὺς κομματικούς. Μὴ στενοχωρῆσθε κύριοι. Ἀναμείνατε καὶ θὰ ἰδῆτε. Ἕνα θέμα τὸ ὁποῖον ἐχώρισε τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον 25τίαν καὶ τὸ ὁποῖον εἶχε τερματισθῆ τὸ 1936, μὴ ἔχετε τὴν φρούδην ἐλπίδα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξανεμισθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων. Πρέπει νὰ πεισθῶμεν ἀπὸ βάθος τῆς συνειδήσεώς μας, ὅτι ὡρισμένα ζητήματα πρέπει νὰ λυθοῦν κατὰ τρόπον πράγματι ἱκανοποιητικόν. Καὶ ἡμεῖς θέλομεν Δημοψήφισμα καὶ ἂν ὑπάρχουν διαφοραί, αἱ διαφοραὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λυθοῦν, διότι ὑπάρχει στάδιον συνεννοήσεως. Σᾶς ἐρωτῶ: τὶ προτιμᾶτε, νὰ πᾶμε εἰς τὸ Δημοψήφισμα μὲ ὅλας αὐτὰς τὰς διαφοράς, ἢ θέλετε νὰ πᾶμε εἰς τὸ Δημοψήφισμα, ὅπως ἐπήγαμε εἰς τὰς ἐκλογάς, μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι θὰ γίνουν ὅπως ἐγένοντο. Αἱ διαφοραί, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν δὲν εἶναι ἀπότοκοι τοῦ φόβου, ὡς ἐλέχθη, ὅτι θὰ τὴν πάθουμε. Δὲν εἶναι αὐτό, εἶναι κάτι ἄλλο. Διότι ἂν οἱ ἀντιπολιτευόμενοι ἤγοντο ἀπὸ τὸν φόβον, ὅτι θὰ τὴν πάθουν, θὰ εἶχον ὡς λύσιν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν πρόκειται νὰ καταφύγουν, τὴν ἀποχήν. Διὰ νὰ θέλωμεν νὰ πᾶμε εἰς τὸ Δημοψήφισμα, θὰ πῇ ὅτι θέλομεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἄλλωστε καὶ ἡ στενοχώρια, ἡ ὁποία καταλαμβάνει τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα, διὰ τὸν χρόνον διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος, τί ἄλλο εἶναι ἢ ἐνδεικτικὴ κάποιας ψυχικῆς καταστάσεως τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ἡ ὁποία φοβεῖται ὅτι μετὰ τὴν 1 Σεπτεμβρίου δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ τὴν νίκην; Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω, εἶναι, ὅτι πρέπει ἡ πορεία μας πρὸς τὸ Δημοψήφισμα νὰ εἶναι πορεία ἀνθρώπων πεπεισμένων, ὅτι ἅπασαι αἱ ἐγγυήσεις θὰ τηρηθοῦν, πρᾶγμα ἄλλωστε, τὸ ὁποῖον καὶ οἱ μεγάλοι μας Σύμμαχοι ἐτόνισαν, ὅτι ἀποτελεῖ προϋπόθεσιν τῆς διενεργείας τοῦ Δημοψηφίσματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρακωλύει τὴν πορείαν αὐτὴν εἶναι, ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα εἰς ἐπανειλημμένας προσφοράς, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ δι’ ἐμοῦ προσωπικῶς, νὰ γίνῃ σύμπραξις πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν φλεγόντων ζητημάτων, τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, ἠρνήθη πάντοτε νὰ προσχωρήσῃ εἰς τὴν ἰδέαν αὐτήν.

§276ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς τὴν ἐματαιώσατε.

§277Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Ὄχι. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ παραδώσῃ καὶ τὴν ἀρχηγίαν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα. Ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ συνεννόησις τοῦ πολιτικοῦ κόσμου. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ μιμηθῶ συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι μετέβαλον τὸ βῆμα εἰς φροντιστήριον πολιτικῆς ἱστορίας. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὴν δρᾶσιν παρελθουσῶν Κυβερνήσεων, οὐδὲ νὰ κάμω ἀναδρομὰς εἰς τὸ παρελθὸν ἐπικινδύνους. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ τονίσω, ὅτι δὲν εἴμεθα μόνοι ἡμεῖς, τοὐλάχιστον, οἱ ὑπεύθυνοι, διότι αὐτὴ ἡ πορεία πρὸς τὸ Δημοψήφισμα νὰ φαίνεται δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁμαλῶς. Πιστεύω, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸν ὁποῖον ἐναπόκειται κυρίως ἡ διαχείρισις τοῦ ζητήματος, καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ἐνώπιον αὐτοῦ περίστασιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ τὸν μεταβάλῃ ἀπὸ ἡγέτην κόμματος εἰς ἀληθῆ ἐθνικὸν ἡγέτην, πιστεύω, ὅτι θὰ ἀναθεωρήσῃ τὰς σκέψεις του περὶ τοῦ τρόπου καὶ τύπου Δημοψηφίσματος καὶ θὰ κάμῃ τὰς δεούσας συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε νὰ χαραχθῇ δρόμος, εἰς τὸν ὁποῖον νὰ βαδίσωμεν ὅλοι μαζί. Δὲν γνωρίζω ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην καὶ καλῶς ἡρμήνευσα μίαν περίοδον τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος καὶ σεβαστός μου ἀρχηγὸς τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος, τὸ ὁποῖον θὰ τεθῇ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἐὰν δηλαδὴ θὰ εἶναι ἐρώτημα ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως ἢ ἐρώτημα μορφῆς τοῦ πολιτεύματος, δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν, διότι εἶναι αὐτονόητον, ὅτι ἐὰν τυχὸν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀποφανθῇ κατὰ τῆς ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, τὸ ζήτημα πλέον εἶναι λελυμένον, διότι δὲν θὰ ὑπάρχῃ πλέον ἄλλο τι παρὰ ἡ ἐγκαθίδρυσις τῆς Δημοκρατίας. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, νομίζω ὅτι εἶναι εὔκολος πλέον ἡ διατύπωσις τοῦ ἐρωτήματος. Διότι ἐὰν μετ’ ἐνδεχομένην τυχὸν ἀπόρριψιν τοῦ ἐρωτήματος περὶ ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ παρὰ ἡ ἐγκατάστασις τῆς Δημοκρατίας, διατὶ τότε δὲν τίθεται καθαρὰ τὸ ἐρώτημα, Δημοκρατία ἢ Βασιλεία; Ἐὰν πάλιν ἡ γνώμη αὐτὴ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Κόμματος τῶν Ἐθνικῶν Φιλελευθέρων δὲν συμπίπτει πλήρως πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμμένουν εἰς τὴν ἄποψιν, ὅτι τὸ πολίτευμα παραμένει ἀμετάβλητον, θὰ εἶναι βασιλευομένη δημοκρατία καὶ μετὰ τὴν τυχὸν ἀπόρριψιν τοῦ ἐρωτήματος περὶ ἐπανόδου τοῦ Βασιλέως, τότε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς δευτερολογίας του, τὴν ὁποίαν ἀναμένομεν, νὰ μᾶς εἴπῃ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἐρώτημα πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν καὶ ποῖαι αἱ συνέπειαι τῆς ἐτυμηγορίας του. Εἶναι πιθανόν, δὲν εἶναι ὅμως καὶ βέβαιον, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ συμβῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἠκούσθη λεγόμενον τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι δηλαδὴ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, κυρίαρχος ἐν τῷ οἴκῳ του, θὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει, ὅπως τὸ θέλει καὶ ὅποτε τὸ θέλει. Πιστεύω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν κυριαρχίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅπως πιστεύει μετ’ ἐμοῦ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν θὰ συμμαχήσω μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἔχω καὶ ἐγώ, ὅπως θὰ ἔχῃ καὶ αὐτός, μερικὰς ἐπιφυλάξεις περὶ τῆς ἀπεριορίστου κατὰ τύπον, χρόνον καὶ πράξεις κυριαρχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Διότι μεταξὺ χειλέων καὶ κύλικος πολλὰ πέλει. Ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις θολοῦται καθ’ ἑκάστην περισσότερον, ἡ ἐξωτερικὴ δὲ κατάστασις εἶναι ἡ βαθυτέρα αἰτία τῆς ἐσωτερικῆς μας ἀνωμαλίας, διότι ἐὰν ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις ἦτο πλήρως ἀποσαφηνισμένη, δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμιὰ ἀμφιβολία ὅτι ἡ λύσις θὰ ἐξευρίσκετο ταχεῖα καὶ ἀποτελεσματική. Μὴ προδικάζετε τὸ μέλλον. Μὴ σπεύδετε. Καὶ ἡ ἐξωτερικὴ κατάστασις θολοῦται καθ’ ἑκάστην περισσότερον. Θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδῃ, ἀλλὰ νὰ παρακολουθῇ ἀγρύπνως καὶ νὰ ἀναμένῃ. Θέλω ἀκόμη νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ὡς ὑπεύθυνος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν ἔχει εὐθύνην μόνον ἀπέναντι τῆς πλειοψηφίας της ἀλλὰ καὶ καθῆκον διαφωτίσεως ἀπέναντι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ σταθμήσῃ μετὰ μεγάλης προσοχῆς τὴν ἐξωτερικὴν κατάστασιν καὶ τὴν ἐξέλιξιν αὐτῆς. Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς νὰ καθορίσωμεν τὴν ἐξωτερικὴν κατάστασιν. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἄλλους. Ἀλλὰ πρὸς τὴν ἐξωτερικὴν αὐτὴν κατάστασιν θὰ πρέπῃ νὰ συναρμονίσωμεν καὶ τὴν ὅλην μας ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Ἡ Ἑλλὰς δὲν πρόκειται νὰ ζήσῃ ἢ νὰ ἀποθάνῃ ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν. Ζῇ χιλιετηρίδας ὁλοκλήρους καὶ θὰ ζήσῃ ἀκόμη πολλάς. Ἀλλὰ θὰ ἦτο σφάλμα καίριον, πλάνη ἱστορικῆς σημασίας ἀνυπολογίστου, ἂν τὴν πολιτικὴν τοῦ Δημοψηφίσματος, καὶ γενικώτερον τὴν ἐξωτερικὴν καὶ τὴν ἐσωτερικήν μας πολιτικὴν βασίσωμεν ἀπολύτως ὅπως εἶπεν ὁ προλαλήσας ἐπὶ τῆς ἀνεξελέγκτου κυριαρχίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἡ παρακολούθησις τῆς ἐξωτερικῆς καταστάσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοιαύτη ἢ τοιαύτη διατύπωσις τοῦ Δημοψηφίσματος ἢ κατ’ ἐκείνην ἢ κατὰ ταύτην τὴν στιγμὴν διενέργεια αὐτοῦ εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα θίγουν βαθύτατα τὰς ἐθνικὰς διεκδικήσεις. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν ἡ ἐπάνοδος τοῦ Βασιλέως θὰ εἶναι παράγων εὐτυχέστερος ἢ δυστυχέστερος διὰ τὰς ἐθνικὰς ὑποθέσεις. Δὲν γνωρίζομεν ποῖαι θὰ εἶναι αἱ περιστάσεις. Ποῖα τὰ συμφέροντα τῶν Μεγάλων. Δὲν γνωρίζω, μήπως συνθλιβῇ ἡ μικρὰ Ἑλλὰς μεταξὺ τῶν συμφερόντων τῶν ἰσχυρῶν. Γνωρίζω μόνον — καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω ἴσως κατὰ κόρον — ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθῶμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν ἐξωτερικὴν κατάστασιν καὶ νὰ ἐναρμονίζωμεν πρὸς τὰς φάσεις αὐτῆς τὴν πολιτικήν μας. Μὲ τὴν μέθοδον αὐτὴν θὰ πρέπει νὰ ἀντιμετωπίζωμεν καὶ τὸ θέμα τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων. Εἶναι βεβαίως εὐτύχημα, ὅτι ὄχι χθὲς καὶ προχθές, ἀλλὰ ἀπὸ μακροῦ χρονικοῦ διαστήματος, τὰ πολιτικὰ Κόμματα ἔχουν συντονίσει τὴν ἐξωτερικήν των πολιτικὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποτελῇ αὕτη κτῆμα πλέον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ἀλλὰ καὶ ὁλοκληρωμένην ἐπιθυμίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἴσως ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἶναι λεπτή, διεξαγομένη μετ’ ἐντεταμένης προσοχῆς καὶ νὰ καθοδηγῆται ἀπὸ τὰς πραγματικότητας καὶ τὰς δυνατότητας τῶν ἑκάστοτε συνθηκῶν. Ἡ φωνὴ τῆς Λαϊκῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι φωνὴ τοῦ Λαοῦ. Ἀλλὰ ὁ Λαὸς κινούμενος ἀπὸ αἰσθήματα, δονούμενος ἀπὸ συναισθήματα, δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τί εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ καὶ τί εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συμβῇ.

§278Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ συμβῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὸ Ἀλβανικὸν ἔπος. Νὰ ἔλθῃ ὁ Βασιλεὺς διὰ νὰ γράψωμεν νέον Ἀλβανικὸν ἔπος...

§279Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Δὲν εἶναι πάντοτε ἀσφαλὴς κριτής. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει εὐθύνας αἱ ὁποῖαι θὰ πρέπῃ νὰ σταθμίζωνται, πρὶν ἀνοιχθοῦν οἱ κρουνοὶ τῆς ὑπερμέτρου φιλοδοξίας. Καὶ φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβάνεται τόσον βαθέως τὴν ἀνάγκην τῆς ἑνότητος τῆς πολιτικῆς, ὥστε νὰ προχωρήσῃ ἀπὸ τῆς ὁμοφωνίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει, εἰς τὴν συντονισμένην ἐφαρμογὴν τῶν κοινῶν ἰδεωδῶν. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ καὶ τοῦτο καὶ διὰ νὰ ἀρθῇ καὶ ἡ παραμικροτέρα ὑπόνοια, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμφιλοχωρήσῃ οἱαδήποτε διαφωνία ἐπὶ τῶν ἐθνικῶν ἰδεῶν, ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ καθιστᾷ κοινωνὸν τῆς ἐξωτερικῆς της πολιτικῆς τὴν Συνταγματικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων. Δὲν εἶναι ἀντίπαλοι τῆς Κυβερνήσεως οἱ ἀντίπαλοι τυχὸν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν πολιτικήν. Εἶναι συνεργάται της, βοηθοί της καὶ βοηθοί της πρόθυμοι καὶ ἄνευ οἱουδήποτε δισταγμοῦ. Πρέπει ὅμως ἡ Κυβέρνησις, εἰς τὴν ἐπιδίωξιν τῶν ἐθνικῶν διεκδικήσεων νὰ χρησιμοποιήσῃ πᾶν κατάλληλον Ἐθνικὸν κεφάλαιον, πᾶσαν ἱκανότητα, πᾶσαν εἰδικότητα, διὰ νὰ τονώσῃ τὰς ἐνεργείας της εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας καὶ εἰς τὸ παρελθόν, διὰ νὰ μὴ εἶμαι μονομερὴς καὶ μονόπλευρος, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ἐκπροσώπησις αὐτὴ δὲν ἔγινεν ὅπως ὤφειλε νὰ γίνῃ ἀλλὰ ἔστω καὶ τώρα πρέπει νὰ γίνῃ κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικόν. Διότι εἶναι ἀπαράδεκτον νὰ ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, εἰς τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ ἀλλαχοῦ ἐπιτροπαὶ καὶ ἀποστολαὶ Βουλγαρικαί, Γιουγκοσλαυϊκαί, Ἀλβανικαί, Ἰταλικαὶ καὶ οἱαιδήποτε ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐργάζωνται συστηματικὰ καὶ διὰ τῆς προπαγάνδας των πρὸς διαφώτισιν ἢ μᾶλλον παραπλάνησιν τῶν Μεγάλων μας Συμμάχων καὶ τῆς διεθνοῦς κοινωνίας. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλοῦν τοιαῦται ἀποστολαί, ἀλλ’ ἀποστολαὶ ὄχι συγκροτούμεναι διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τοῦ μὲν ἤ τοῦ δέ, ἀλλ’ ἀποστολαὶ καταρτιζόμεναι ἀπὸ πρόσωπα γνωρίζοντα τὰ ζητήματα, καὶ τιθέμενα ὑπὸ ἑνιαίαν ἐθνικὴν κατεύθυνσιν. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους θὰ εἶναι δυνατόν, διὰ κοινῶν προσπαθειῶν νὰ ἐπιτευχθῇ, τὸ μέγιστον ἢ καὶ τὸ ὅλον, εὔχομαι, τῶν Ἐθνικῶν διεκδικήσεων καὶ νὰ λείψουν αἱ ἀφορμαὶ ποὺ θὰ μᾶς διχάσουν καὶ πάλιν καὶ θὰ μᾶς διχάσουν κατὰ τρόπον ἀγεφύρωτον πλέον, ἐὰν τυχὸν ἐκ τῆς ἐσφαλμένης διαχειρίσεως τῶν Ἐθνικῶν ζητημάτων ἐπέλθουν Ἐθνικαὶ συμφοραί. Οὔτε Δημοψηφίσματα, οὔτε οἱαδήποτε ἄλλα μέτρα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς σώσουν, ἐὰν δὲν εἴμεθα ἡνωμένοι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Αἱ ζημίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται εἰς τὸ ἐσωτερικὸν εἶναι ζημίαι ἰαταί, θεραπεύσιμοι, ἐνῷ αἱ ζημίαι εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν εἶναι ἀθεράπευτοι. Ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ κυβέρνησις θὰ φέρῃ τάχιστα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοθετικὸν ἔργον τὸ ὁποῖον ἐν σπουδῇ ἐξέδωκεν καὶ ἐδημοσίευσεν πρὸ τῆς εἰσόδου της εἰς αὐτήν. Θὰ μᾶς δοθῇ τότε ἡ εὐκαιρία, ἐξετάζοντες τὰ νομοθετήματα αὐτά, ἢ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ τὰ νομοθετήματά της, ὑπὸ μορφὴν ἐπερωτήσεων νὰ ἐξετάσωμεν καὶ πάλιν τὴν δρᾶσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ τὴν παραβάλωμεν πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις, διὰ νὰ ἐξαγάγωμεν συμπεράσματα, ποῖαι ἦσαν αἱ πραγματικαὶ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἔλαβον μορφὴν καὶ χρῶμα εἰς τὰ νομοθετικά της διατάγματα ἢ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι περιελήφθησαν εἰς τὰς ἄχρους προγραμματικὰς δηλώσεις. Θὰ μᾶς δοθῇ ἀφορμὴ νὰ κρίνωμεν ἐκ τῶν πρωτολείων τῆς Κυβερνήσεως, ποὺ ἀγόμεθα διὰ τῆς περαιτέρω ἐφαρμογῆς τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης αἱ ἀμφιβολίαι εἰς τὴν ψυχήν μας ἐπικρατοῦν, ἀμφιβολίαι αἱ ὁποῖοι φθάνουν πολλὲς φορὲς μέχρι σκέψεων, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω, ἀνησυχητικῶν, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, τί σημαίνει ἡ φράσις τῶν Κυβερνητικῶν δηλώσεων, ὅτι τὸ ὁλοκληρωτικὸν χρῶμα τοῦ πολέμου θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ κατὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος νὰ ἀναθεωρήσωμεν ὡρισμένους θεσμούς. Ἡ λέξις «ὁλοκληρωτικὸν» μὲ ἀνησυχεῖ καὶ ἡ ἀναθεώρησις τῶν θεσμῶν αὐτῶν μοῦ ἐμπνέει ἀκόμη περισσοτέραν ἀνησυχίαν ἐλπίζω δὲ ὅτι θὰ ἀκολουθηθῇ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὀρθότατα διετυπώθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δηλαδὴ τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον δὲν εἶναι ἔργον Κυβερνητικόν, ἀλλὰ τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας. Ὁπωσδήποτε, ἡ Κυβέρνησις διαθέτουσα πλειοψηφίαν δὲν δύναται παρὰ νὰ ἔχῃ γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν δευτερολογίαν του, ἐὰν δευτερολογήσῃ, θὰ ἐξηγήσῃ ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ μέτρα καὶ ποῖοι εἶναι αὐτοὶ οἱ θεσμοί, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀναγκαῖοι λόγῳ τοῦ ὁλοκληρωτικοῦ χρώματος τοῦ πολέμου. Δὲν ἐλπίζω ὅτι τὸ ἀναθεωρητικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι ταχύ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλῃ νὰ τὸ συντομεύσῃ ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι ἁμαρτία παλαιὰ εἰς τὸν τόπον μας, ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν Συνταγματικῶν διατάξεων νὰ εἶναι ἀτέρμων. Ἕκαστος νομίζει, ὅτι δύναται νὰ καταθέσῃ τὸν ὀβολόν του εἰς τὸν θεμελιώδη νόμον τῆς χώρας, ἐνῷ εἶναι διστακτικὸς ὅταν πρόκειται νὰ καταθέσῃ τὸ δίλεπτόν του εἰς διάφορα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θέλουν περισσότερον κόπον καὶ εἰδικότητα. Ἡ Βουλὴ ἠμφισβητήθη, ἐὰν ἔχῃ χαρακτῆρα ἀναθεωρητικὸν ἢ Συντακτικόν. Κύριοι βουλευταί, αἱ νομικαὶ θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι διετυπώθησαν, ἰδίως κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, ἔχουν μικρὸν κῦρος. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων τὴν ἑπομένην μεγίστων καταστροφῶν νὰ χρησιμοποιῇ νομικὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα μόνον δι’ ὁμαλὰς περιστάσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐτοπεριορισθῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει γνωμῶν τοῦ Α ἢ τοῦ Β Συνταγματικοῦ συγγραφέως. Ἐδῶ κρίνομεν πολιτικῶς ὡς Σῶμα πολιτικόν. Θὰ κρίνωμεν ἐλεύθερα διὰ τῆς ψήφου μας ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὅλοι θὰ ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι τοὐλάχιστον ὑπάρχει μιὰ δέσμευσις ἡ δέσμευσις ἡ περιεχομένη εἰς τὸ διάταγμα τῶν ἐκλογῶν. Διότι θὰ ἦτο ἀστεῖον νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἁπλῶς μᾶς ἐξέλεξεν, διὰ νὰ διατυπώσῃ τὴν προτίμησιν του πρὸς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην μερίδα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν ἀγνοοῦντα τὸ διάταγμα τῶν ἐκλογῶν. Ἀφοῦ ἐξελέγημεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος αὐτοῦ, εἶναι ἀδύνατον νὰ σταθῇ οἱοσδήποτε ἰσχυρισμός, ὅτι δὲν ἔχομεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει τοὐλάχιστον τὸ διάταγμα αὐτό. Ἔχουσιν ἀκαδημαϊκὸν χαρακτῆρα καὶ μόνον αἱ συζητήσεις, ἐὰν ἰσχύῃ ἢ ὄχι τὸ Σύνταγμα...Δὲν ἰσχύει τὸ Σύνταγμα, ἀφοῦ ἔγινεν ὅπως ἔγινεν ἐκλογὴ ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς. Δὲν ἰσχύει τὸ Σύνταγμα καὶ διὰ περισσοτέρους ἄλλους λόγους. Ἡμεῖς θὰ καθορίσωμεν, τὶ θὰ ἀναθεωρίσωμεν καὶ τὶ ὄχι. Τὰ συγγράμματα τοῦ Δημοσίου Δικαίου, θὰ τὰ δημιουργῇ ἡ πολιτικὴ πρᾶξις, δὲν ἀκολουθεῖ ἡ πολιτικὴ πρᾶξις τὰ συγγράμματα τοῦ Δημοσίου Δικαίου. Ὡπλισμένοι μὲ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναθεωρήσεως, ἔχοντες τὸ δικαίωμα τοῦ νομοθετεῖν καὶ ἀποβλέποντες εἰς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θὰ δώσωμεν δεῖγμα, μετὰ τὰ παθήματα τῆς 10ετίας, ἀληθινῆς κοινοβουλευτικῆς ζωῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πρυτανεύῃ τὸ γενικὸν συμφέρον, θὰ εἶναι σεβαστὴ ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, θὰ ἐλέγχουν οἱ ἐλάσσονες καὶ θὰ ἀποφασίζουν οἱ πλείονες. Μόνον ἐὰν τηρηθοῦν οἱ ὅροι αὐτοί, τὸ ἔργον τῆς συνελεύσεως θὰ παραμείνῃ μόνιμον καὶ ἑδραῖον, ὅσον εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι μόνιμα καὶ σταθερὰ τὰ ἀνθρώπινα δημιουργήματα. Κύριοι βουλευταί, ἐκ τῆς ἀγορεύσεώς μου θὰ ἐπεθύμουν νὰ προέλθῃ πεποίθησις εἰς τὰ μέλη τῆς μερίδος ἐκείνης, ὅτι καίτοι αἱ αἰτιάσεις κατὰ τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω, ἐπολλαπλασιάσθησαν καὶ ἐξακολουθοῦν καίτοι θὰ ἠδυνάμεθα ἀπαντῶντες εἰς τὰς διατυπωθείσας αἰτιάσεις καὶ τὰς ἐκτοξευθείσας μομφὰς καὶ κατηγορίας καὶ ὕβρεις ἐναντίον τοῦ Κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ κατὰ τῶν ἄλλων Κομμάτων, καίτοι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο χρησιμοποιοῦντες στοιχειώδη ἄμυναν δὲν ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὸ πράξωμεν. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ λησμονήσωμεν τὰς ὕβρεις, ἐπιθυμοῦμεν νὰ δώσωμεν τὸν τόνον τῆς ἐξάρσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ χαρακτηρίζῃ τὰς σκέψεις μας. Ἀνεφέρθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀναλήθειαι, ψεύδη, συκοφαντίαι, ὕβρεις. Δὲν ἀπαντῶμεν εἰς αὐτά, δὲν ἀπαντῶμεν κἂν καὶ εἰς θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγένοντο στόχος τῶν ἐπιθέσεων αὐτῶν πρόσωπα εὑρισκόμενα ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, καὶ τὰ ὁποῖα λόγῳ τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσέφερον εἰς τὴν Πατρίδα ἔπρεπε νὰ τύχουν μεγαλυτέρου σεβασμοῦ. Ἀλλὰ δηλοῦμεν, ὅτι ἐὰν δὲν ἀπαντῶμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἐὰν ἐπαναληφθῇ αὐτὴ ἡ τακτικὴ τοῦ προχείρου ἐλέγχου καὶ τῆς προχείρου διαβεβαιώσεως περὶ ὑπάρξεως συμφώνων καὶ ἐγγράφων, περὶ ἐνεργειῶν προδοτικῶν κλπ., θὰ ἔχωμεν ὁλόκληρον τὸ δικαίωμα, διότι ἔχομεν τὸ καθῆκον, νὰ ἀπασχολήσωμεν καὶ ν’ ἀπασχολοῦμεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ παρελθόντος αὐτοῦ τὸ ὁποῖον καθ’ ἑκάστην ἀπὸ ὑμᾶς διασύρεται. Συνιστῶ εἰς τὴν κυβερνητικὴν πτέρυγα νὰ μαθητεύσῃ ἐπ’ ὀλίγον παρὰ τῇ Κυβερνήσει, διότι ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ἀντιμετωπίζει καὶ τὰς ὁποίας εἶμαι εἰς θέσιν περισσότερον ἄλλου νὰ γνωρίζω, διότι τὰς ἐδοκίμασα καὶ τὰς ἐδοκίμασα μὲ πικρίας ἀπεριγράπτους, νὰ μαθητεύσῃ, λέγω, παρὰ τῇ Κυβερνήσει διὰ νὰ πληροφορηθῇ ὅτι, ἐὰν τὸ ἔργον τὸ ἰδικόν της εἶναι καὶ σήμερον ἀκόμη δυσχερές, ἦτο ἀπείρως δυσχερέστερον τὸ ἔργον τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὸ Δεκεμβριανὸν κίνημα δὲν εὗρον στέγην διὰ νὰ στεγασθοῦν, δὲν εὗρον ὑπαλλήλους εἰς τὰς θέσεις των, δὲν εὗρον τίποτε ἀπολύτως καὶ αἱ ὁποῖαι ἐν μέσῳ πλείστων ἀντιξόων περιστάσεων ἤρχισαν τὴν ἀνασύστασιν τοῦ Κράτους. Δύνασθε εὐκόλως νὰ ὁμιλεῖτε περὶ νόμων ἀποσυμφορήσεως καὶ περὶ διαφόρων ἄλλων μέτρων, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ εἰς σᾶς καὶ εἰς ἡμᾶς δυσάρεστα, ἀλλὰ πρὶν τελικῶς μορφώσετε τὰς σκέψεις σας ἐρωτήσατε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ σᾶς δώσῃ ἀπάντησιν περὶ ὅλων αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠθελήσαμεν ποτὲ ν’ ἀπολύσωμεν ἐγκληματίας. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Πλαστήρα ἐζήτησε ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἀγῶνα τοῦ ΕΑΜ καὶ δὲν τὸ κατώρθωσε. Παρεμβάλλονται ἐμπόδια, τὰ ὁποῖα εἶναι φύσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ γίνῃ κανεὶς περαιτέρω ὑπαινιγμός. Μὴ σπεύδετε λοιπὸν εἰς τὰς κρίσεις σας. Μὴ ἔχετε τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἀπολείπει ἀπὸ ἡμᾶς ὁ πατριωτισμὸς καὶ συνεκεντρώθη ὁλόκληρος εἰς τὰς φλέβας σας. (χειροκροτήματα). Ἕως ὅτου ἡ συμπολίτευσις δώσῃ δείγματα, ὅτι ἀντελήφθη ποία εἶναι ἡ θέσις τῆς σημερινῆς Βουλῆς ἐν σχέσει πρὸς τὰ ἐξωτερικὰ καὶ ἐσωτερικὰ προβλήματα, ἕως ὅτου ἡ Κυβέρνησις μᾶς πείσῃ διὰ τῶν ἐνδεχομένων τροποποιήσεων, εἰς τὰς ὁποίας θὰ προβῇ εἰς τὰς προγραμματικάς της δηλώσεις κατὰ τὴν δευτερολογίαν τοῦ κ. Προέδρου καὶ διὰ τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπακολουθήσουν, διατηροῦμεν ἀκεραίας τὰς ἐπιφυλάξεις μας, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπιβάλλουν τὸ καθῆκον ν’ ἀρνηθῶμεν ψήφων ἐμπιστοσύνης. (χειροκροτήματα).

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχουν ὑποβληθῆ δύο προτάσεις περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῶν ὁμιλιῶν ὑπογεγραμμέναι ὑπὸ πλέον τῶν 20 βουλευτῶν. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ τὰς ἀναγνώσῃ.

§281Γ. ΔΡΟΣΟΣ. (Ἀναγινώσκει) Πρότασις «Οἱ ὑπογεγραμμένοι βουλευταὶ τῆς Δʹ Ἀναθεωρ. Βουλῆς λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ προτείνωμεν ὅπως ἡ Βουλὴ δι’ ἀποφάσεώς της περιορίσῃ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ, μετὰ τὴν προφανῆ ἤδη ἐξάντλησιν καὶ συζήτησιν τοῦ θέματος, ἵνα ἡ Βουλὴ προχωρήσῃ ταχέως εἰς τὸ νομοθετικόν της ἔργον. Ἐν Ἀθήναις τῇ 20 Μαΐου 1946 Οἱ προτείνοντες Βουλευταὶ Γ. Γκίνης, Ι. Ζολώτας, Κ. Καλαμαρᾶς, Δ. Δημάδης, Δ. Παπανικολάου, Κ. Μπακόλας, Ἀρ. Μπασιᾶκος, Ι. Λαμπρόπουλος, Γ. Μόσχος, Ι. Τσιμπούκης, Π. Παπαδόπουλος, Χρ. Καραΐσκος, Ἰσ. Λαυρεντίδης, Κ. Παπαδόπουλος, Ι. Παπαρτεμίου, Μ. Βαρβιτσιώτης, Γ. Δρόσος, Ἀθ. Ταλιαδοῦρος, Μ. Καροῦσος, Ν. Ἀντωνόπουλος καὶ μιὰ ὑπογραφὴ δυσανάγνωστος». «Πρὸς τὸν Ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς Λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐγγραφέντων διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς προφανοῦς ἀνάγκης νὰ ἀσχοληθῇ τὸ ταχύτερον ἡ Βουλὴ μὲ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, προτείνομεν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 19, ἐδ. 3, ὅπως περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀγορεύσεως τῶν Βουλευτῶν εἰς ἓν τέταρτον τῆς ὥρας. Ἐν τῇ Βουλῇ τῇ 20 Μαΐου 1946 Οἱ προτείνοντες Βουλευταὶ Σ. Βενιζέλος, Ι. Πολίτης, Γ. Βασιλειάδης, Ν. Κρασαδάκης, Γ. Σαρρῆς, Ε. Ἀβέρωφ, Ι. Κατσάνης, Α. Μπακάλμπασης, Μ. Σκουλᾶς, Ἐμμ. Κοθρῆς, Γ. Τσουδερός, Δ. Οἰκονόμου, Π. Τσιμπιδᾶρος, Στ. Γιαμαλάκης, Δ. Προμπονᾶς, Γ. Πετρακογεώργης, Α. Τριανταφυλλίδης, Περ. Χρυσοχέρης, Δ. Χατζηγάκης, Ἰω. Φουντουλάκης, Κ. Μητσοτάκης.»

§282Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῆς προτάσεως αὐτῆς ἐν σχέσει μὲ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ ἄλλως.

§283ΓΡ. ΚΑΣΙΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ προγραμματικῶν δηλώσεων οὐδέποτε παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον περιορισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς συζητήσεως. Πρόκειται περὶ μιᾶς θεμελιώδους συζητήσεως ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὅσον δήποτε καὶ ἂν ἀποτελῇ σκοπιμότητα, θ’ ἀπετέλει μίαν ἀρχήν, ἡ ὁποία δὲν θὰ συνετέλει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Ἀποφασίσατε ὅ,τι θέλετε. Εἴπατέ μας μίαν περίπτωσιν περιορισμοῦ τοῦ χρόνου συζητήσεως ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων.

§284Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη ἡ κλεψύδρα εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων, ἀλλ’ ὑπῆρξεν ἔθιμον, πάντοτε τηρηθέν, νὰ λαμβάνουν τὸν λόγον μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Τοῦ ἐθίμου τούτου ἐξετράπημεν, διότι ἔλαβον τὸν λόγον καὶ μὴ ἀρχηγοί, ἐν οἷς καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἂν ἔλαβα τὸν λόγον, τὸ ἔπραξα διότι ἔπρεπε νὰ μὴ λάβουν τὸν λόγον οἱ ἀκολουθοῦντες τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἤρκει μόνον ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε καὶ οἱ ὑπουργοὶ ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσουν, διότι εἶναι ἑνιαία ἡ Κυβέρνησις καὶ ἑνιαῖαι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις. Ἐφ’ ὅσον ὅμως εὑρέθημεν πρὸ τοῦ φαινομένου νὰ ὁμιλήσουν οἱ παράγοντες τῆς Κυβερνήσεως καὶ οἱ παράγοντες τῆς πλειοψηφίας πρέπει νὰ κάμωμεν κάποιον συγκερασμόν. Νομίζω δηλ. ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν κλεψύδραν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν, ἀφοῦ ἀκουσθοῦν καὶ 2–3 ἄλλοι ρήτορες τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον, ὥστε κατόπιν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κλεψύδρας.

§285Κ. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ μέτρον τὸ προτεινόμενον ἀποτελεῖ ἰσότητα, δικαιοσύνην καὶ ἐλευθερίαν ἐξυπηρετοῦσαν τὸν Κοινοβουλευτισμόν, προκειμένου νὰ ἐκτεθῶσι γνῶμαι παρὰ βουλευτῶν ἐγγεγραμμένων ἤδη διὰ νὰ ὁμιλήσουν. Τὸ μέτρον τὸ προτεινόμενον λαμβανόμενον ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως, ἀποτελεῖ τὴν μεγίστην τῶν ἀδικιῶν καὶ τὴν ἀνελευθερωτέραν τῶν προτάσεων, ἀντιτίθεμαι πάσῃ δυνάμει κατὰ τοιαύτης προτάσεως.

§286Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπεστηρίχθη ἡ καθαρῶς νομικὴ ἄποψις ὅτι τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ ἀπαγορεύει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς κλεψύδρας. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς θὰ παρεκάλουν τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος νὰ μᾶς εἴπῃ τὶ ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον μὲ τὴν φράσιν «Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος» διότι ἂν δὲν σημαίνῃ τοῦτο, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, τὶ ἄλλο σημαίνει «Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος». Νομίζετε κ. Χατζῖσκο, ὅτι ὅταν λέγῃ τὸ ἄρθρον 19 «Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος» δὲν ἐννοεῖ τὰς συζητήσεις αὐτάς; Πέραν τῆς καθαρῶς νομικῆς ἀπόψεως, θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι δὲν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ κανόνα τὸ προηγούμενον ὅτι τυχὸν δὲν παρετηρήθη ἐφαρμογὴ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ καθ’ ἥν στιγμήν, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. Σίδερην ἔχει ἐξαντληθεῖ ἡ Βουλή. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα νὰ λάβουν τὸν λόγον καὶ μὴ ἀρχηγοὶ κόμματος. Ἑπομένως, καὶ ἡμεῖς θὰ ἐβλέπωμεν εὐχαρίστως ἐφαρμοζομένην τὴν πρότασιν νὰ ὁμιλήσουν 2–3 βουλευταὶ ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν καὶ κατόπιν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ.

§287Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς αὐτό, ἀλλ’ ἔκαμα μίαν ἁπλῆν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ρητῶς λέγει ὅτι δύναται νὰ περιορισθῇ ὁ χρόνος τῆς ἀγορεύσεως μόνον εἰς δύο περιπτώσεις: 1) ὅταν πρόκειται περὶ νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ 2) περὶ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου. Τὸ πρῶτον δὲν ὑπάρχει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, νομίζω ὅτι αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις ἐξαιροῦνται τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου.

§289Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν πρότασιν ποὺ ὑπεβλήθη καὶ διαπιστώνω καὶ ἐγώ, ὅτι ὑπάρχει ἐκτροπή, ὑπάρχει ἡ μεγάλη ζέσις τοῦ λόγου ἔπειτα ἀπὸ μακρὰν ἀδράνειαν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μετατοπισθῇ ἡ ἱκανοποίησις αὐτῆς τῆς ἐπιθυμίας κατὰ τὸ στάδιον τῆς ἀναθεωρητικῆς ἐργασίας καὶ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπακολουθήσῃ τὴν ψῆφον ἐμπιστοσύνης, διότι ἐλπίζομεν ὅτι θὰ ἔχωμεν μακρὸν χρόνον, τὰ δὲ γραφέντα δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεχομένη ἡ ταχεῖα διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν. Ἐλπίζω, ἑπομένως, ὅτι εἰς ὅλους τοὺς συναδέλφους θὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία ὄχι μόνον νὰ ἀσχοληθοῦν διὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον ἀλλὰ νὰ ἀνατρέξουν καὶ εἰς τὸ παρελθόν, ὅπου τυχὸν ὑπῆρξεν ἡ ἐπιθυμία αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἰδική μας. Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν ποὺ γίνεται, τὸ πρέπον θὰ ἦτο, ἐφ’ ὅσον οἱ βουλευταὶ ἐκπροσωποῦνται ἀπὸ τοὺς ἡγήτοράς των ἐκτὸς τῶν ἀνεξαρτήτων οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνήκουν εἰς κόμματα, οἱ ἄλλοι βουλευταὶ νὰ περιορισθοῦν εἰς τοὺς λόγους τῶν ἡγετῶν των, προκειμένου περὶ τῶν προγραμματικῶν δηλώσεων καὶ οἱ ἀνεξάρτητοι μὴ ἀνήκοντες εἰς κόμμα, θὰ εἶχον πάντα λόγον νὰ ἐκθέσουν τὰς ἀπόψεις των. Ἐφ’ ὅσον ὅμως αὐτὴ ἡ ἀρχὴ δὲν ἐτηρήθη καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει ἐπίσης ἡ ἐλπίς, ὅπως διαπιστώνεται, ὁ μεγάλος αὐτὸς ἀριθμὸς νὰ περιορισθῇ εἰς ἕνα πολὺ μικρότερον, νομίζω ὅτι ὁ χρόνος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπεριόριστος. Ἄν ὁ ἀριθμὸς ἀνὰ πᾶσαν μερίδα περιωρίζετο εἰς 4–5, τότε καὶ πάλιν ὁ χρόνος θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ἀπεριόριστος. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ ἐπιθυμία παραμένει ἀμετάβλητος, νομίζω ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ στέρξωμεν εἰς τὸν ἀπεριόριστον χρόνον ὁ ὁποῖος θὰ ἀπήτει μακροτάτας ἡμέρας. Διότι καὶ ἡ καταπόνησις τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι πλήρης, ἀλλὰ βαρυτέρα θὰ εἶναι ἡ καταπόνησις τῆς κοινῆς γνώμης ἡ ὁποία δὲν θὰ ἐννοῇ πῶς ἐπιμένομεν εἰς μίαν συζήτησιν ἐξαντληθεῖσαν καὶ πῶς παρατείνομεν τὰς σκιώδεις ἡμέρας μιᾶς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία δὲν ἀνευρίσκει τὴν ἀσφαλῆ βάσιν τῆς στερεώσεώς της εἰς τὴν πλήρη ἐμπιστοσύνην τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο, ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν ἀνεπιφυλάκτως.

§290Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Πρ. Βουλῆς). Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Προεδρείου καὶ ἡ παροῦσα συζήτησις, καθ’ ὅ ἔλεγχος, ἐμπίπτει εἰς τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἄλλως τε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ἔγιναν ἀνάλογοι ἐφαρμογαὶ ἐπὶ παρεμφερῶν συζητήσεων.

§291Η. ΜΠΑΤΖΙΟΣ. Ὅπως ἐτόνισε καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀποφάσεως εἰς τὴν ὁποίαν θὰ καταλήξῃ ἡ ἀντιπροσωπεία δὲν νομίζω, ὅτι θὰ παρίδῃ τὸ γεγονὸς ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐκπρόσωποι κομμάτων τὰ ὁποῖα ἐνδεχομένως νὰ συνέπραξαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν συμμετέχουν ἤδη εἰς αὐτήν καὶ δὲν νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη αὐτῶν.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν νὰ ἐγερθοῦν.

§293ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ποίαν πρότασιν θέτετε εἰς ψηφοφορίαν;

§294Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρ. Κυβερν.) Εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, παρατηρῶ ὅτι εἶναι 77 οἱ ἐγγεγραμμένοι νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῶν ὁποίων ἔχουν ὁμιλήσει 7–8. Ἄν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις καὶ ὁμιλήσουν καὶ οἱ 70 ἀπὸ ἕν τέταρτον τῆς ὥρας, δὲν γνωρίζω πότε θὰ τελειώσωμεν. Φυσικὰ ἀπόκειται εἰς τὴν πλήρη ἐλευθερίαν τῶν μελῶν τοῦ Σώματος νὰ δηλώσουν, ὅσοι θέλουν, ὅτι παραιτοῦνται τοῦ λόγου των χωρὶς νὰ τοὺς συστήσῃ κανεὶς τοιοῦτον πρᾶγμα. Θὰ πρέπῃ, λοιπόν, διὰ κοινῆς συνεννοήσεως οἱ κύριοι βουλευταί, ποὺ θέλουν νὰ ὁμιλήσουν, νὰ ὁρίσουν μεταξύ των 3–4 οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ἐκπροσωπήσουν. Νὰ εἴμεθα πρακτικοί: Μὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ τετάρτου τῆς ὥρας λύεται τὸ ζήτημα;

§295Π. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσοι εἶναι οἱ κυβερνητικοὶ βουλευταί, οἱ ζητήσαντες τὸν λόγον, μεταξὺ τῶν 77;

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. 35.

§297Α. ΔΗΜΗΤΡΑΤΟΣ. Διαμαρτύρομαι, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸν περιορισμὸν τοῦ λόγου.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς δευτέρας προτάσεως κηρύσσεται περαιωμένη. Παρακαλῶ οἱ ἀποδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ περιορισμοῦ τοῦ χρόνου ἑκάστης ἀγορεύσεως εἰς ¼ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι)

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη.

§300ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν διὰ τὴν Τετάρτην.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Τετάρτην 22 τρ. μηνὸς καὶ ὥραν 5 μ.μ. (Ὥρα 3½ πρωϊνή)