1934.01.22

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 97η

ΔΕΥΤΕΡΑΣ 22 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1934

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. —Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Λαρίσης, τῆς Ὁμοσπονδίας Ἐπαγγελματιῶν Λαρίσης καὶ διαφόρων Σωματείων καὶ Συλλόγων Λαρίσης, παρακαλούντων ὅπως ἀνασταλοῦν αἱ διώξεις τῶν τριατατικῶν. — Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν μαθητῶν τοῦ Γυμνασίου Πλωμαρίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ εἰσέτι τοποθέτησιν καθηγητῶν Φιλολογίας καὶ Μαθηματικῶν εἰς τὸ Γυμνάσιόν των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Δ. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν ἰδιοκτητῶν ἀπαλλοτριωθέντων οἰκοπέδων διὰ τὴν ἀστικὴν ἐγκατάστασιν προσφύγων κατοίκων Ἀθηνῶν, ζητούντων τὴν λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν ἀποζημίωσίν των. —Ἡ Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν Ἀθηνῶν ζητεῖ τὴν ἀναβολὴν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῶν συνταξιούχων φυματικῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, παθόντων ἐν ὑπηρεσίᾳ, ζητούντων τὴν ἐξίσωσιν τῶν συντάξεων μὲ τὰς τῶν ἀντιστοίχων μισθῶν ἀστυφυλάκων. —Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Κοζάνης παρακαλεῖ, ὅπως ρυθμισθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, διὰ κηρύξεως χρεολυτικοῦ χρεοστασίου δεκαετοῦς μὲ τόκον 3%. —Ἡ Ἕνωσις Τ.Τ.Τ. Καβάλλας καὶ ἡ Ἕνωσις Κατωτέρου Προσωπικοῦ Καβάλλας, διὰ τηλεγραφήματός των, εὐχαριστοῦν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μὴ ἀπόλυσιν τῶν συναδέλφων των. —Οἱ ἔκτακτοι ὑπάλληλοι τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας Θεσσαλονίκης, διὰ τηλεγραφήματός των, διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἄδικον παράλειψιν τῆς μὴ αὐξήσεως τῶν μισθῶν των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου Μεσιτῶν, Πρακτόρων Ταξειδίων, Τουρισμοῦ καὶ Μεταναστεύσεως, ζητοῦντος τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ νόμου 4377. —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Ἀρχαίας Ὀλυμπίας καὶ λοιπῶν, αἰτούντων τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν ἐκδοθέντων ἐνταλμάτων διὰ τὰ μισθώματα τῶν σταφιδαμπέλων καὶ ἀγρῶν των. —Ὁ Σύνδεσμος ἐνυποθήκων ὀφειλετῶν καὶ ἡ Πανελλήνιος Ἀστικὴ Ἕνωσις Κτηματιῶν Ἠπείρου παρακαλοῦν, ὅπως κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα περὶ ἐνυποθήκων ὀφειλῶν. Ἐπίσης γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀκολούθους ἀπαντήσεις τοῦ κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΥ (Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας) πρὸς ἐρωτήσεις διαφόρων κ. κ. Βουλευτῶν. (ἀναγινώσκει). «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3096 π. ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Γ. Μπουρδάρα, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι εἰς τὴν πλήρωσιν τῆς δευτέρας θέσεως τοῦ διταξίου δημοτικοῦ σχολείου Ἀγγελοκάστρου Μεσολογγίου, διὰ διδασκαλίσσης, θέλομεν προβῆ ὅταν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν χορηγήσῃ πιστώσεις καὶ διὰ διτάξια, τριτάξια κλπ, διότι ἐπὶ τοῦ παρόντος χορηγεῖ μόνον διὰ μονοτάξια. Ὁμοίως καὶ διὰ τὰ θρανία τοῦ αὐτοῦ σχολείου θὰ χορηγηθῇ ἡ ἀναγκαία πίστωσις, ἐφόσον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου θὰ χορηγηθῶσιν αἱ ζητηθεῖσαι ἤδη τοιαῦται». «Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 75) 14–11–33 ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Λόντου, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Κηφισίας, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσωμεν, ὅτι διετάχθη ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων Ἀθηνῶν, νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὴν κανονικωτέραν λειτουργίαν τοῦ σχολείου». «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Σ. Μπινοπούλου κατατεθέντος τηλεγραφήματος τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Μελίτης, αἰτουμένου τὴν χορήγησιν πιστώσεων πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἡμιτελοῦς διδακτηρίου Μελίτης, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσωμεν ὑμᾶς, ὅτι καθίσταται ἀδύνατος ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ χορήγησις τῆς αἰτουμένης συνδρομῆς ἕνεκεν ἐλλείψεως πιστώσεων, θέλει δὲ πραγματοποιηθῆ αὕτη εὐθὺς ὡς ἐγκριθῶσι σχετικαὶ πιστώσεις, δι’ ἃς ἐγένοντο αἱ δέουσαι ἐνέργειαι». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ, Γ. ΜΠΑΚΟ-ΠΟΥΛΟΣ, Τ. ΡΑΛΛΗΣ, Δ. ΝΤΑΛΙΠΗΣ καὶ Α. ΤΖΙ-ΒΑΣ καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποκαταστάσεως ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς ἐν τῇ σειρᾷ ἀρχαιότητός των». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ, Γ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ, Α. ΑΝΤΩ-ΝΟΠΟΥΛΟΣ, Η. ΡΟΖΑΚΗΣ καὶ Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ, Δ. ΓΙΑΝΝΟ-ΠΟΥΛΟΣ καὶ ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπὸ Σεπτεμβρίου 1922 μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1924 ἀπολυθέντων δημοσίων ὑπαλλήλων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Ι. ΝΙΚΟΛΙ-ΤΣΑΣ καὶ Η. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων τῶν Εἰσαγγελιῶν καὶ περὶ προσόντων κλπ. τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν αὐτῆς». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ καὶ Ι. ΝΙΚΟ-ΛΙΤΣΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ Εἰσαγγελιῶν καὶ περὶ προσόντων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΠΑΠΘΑΝΑΣΗΣ, Δ. ΓΙΑΝ-ΝΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΧΛΩΡΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3616 περί στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καί προαγωγῶν». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ, Α. ΠΑΠΑ-

ΘΑΝΑΣΗΣ, ΑΝΔΡ. ΣΤΡΑΤΟΣ; ΣΠ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ, Ι.

ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καὶ Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ συστάσεως Ταμείου Ἁλιείας ἐν Βονίτσῃ». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης αὐτῇ δικογραφίας «πρὸς ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Πέτρου Κ. Μαυρομιχάλη». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν), Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), ΣΠ. ΤΑΛ-ΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Κ. ΤΣΑΛ-ΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τῶν νόμων 4661 καί 5273 «περί ὀργανώσεως Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Α. ΤΣΙΡΙ-ΓΩΤΗΣ, Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων κλπ.». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ, Κ. ΚΟΥΚΟΥΡΙΚΟΣ καὶ Α. ΤΖΙΒΑΣ καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰαματικῶν πηγῶν». Ὁ κ. Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περί τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4878 περί Ἑνώσεως Κιτροπαραγωγῶν Κρήτης». Ὁ κ. ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περί τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5220». Ἡ ἐπὶ τῆς ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περί τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4639 περί ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων κλπ.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ, Κ. ΡΟΔΟΠΟΥ-ΛΟΣ, Α. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ καὶ Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ καταθέτουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν ἀπὸ Σεπτεμβρίου κλπ. ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐκποιήσεως ἀκινήτων τῆς Διπλαρείου Σχολῆς». Ἡ ΑΥΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ καταθέτει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ χορηγήσεως συντάξεως εἰς τὴν ἀνεψιὰν τοῦ τέως Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κωνσταντίνου τοῦ ΣΤʹ Ἑλένην Ἰγγλίζογλου». —Ὁ βουλευτὴς κ. ΣΠ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ καταθέτει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπαναφορᾶς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ, Λ. ΓΡΑΜ-ΜΑΤΙΚΑΣ καὶ Ν. ΚΟΥΚΟΥΡΙΚΟΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαβαθμίσεως κατωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Οἱ κ. κ. Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς ἀξιωματικοὺς χρηματίσαντας Διοικητὰς Μεραρχιῶν κατὰ τοὺς νικηφόρους πολέμους 1912–1913 ἀρχηγοὺς Στόλου ἢ Μοίρας». Ὁ κ. Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Ἐλευθέρας Ζώνης Θεσσαλονίκης κειμένων νόμων». Ὁ κ. Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μὴ ἀποζημιωθέντων δικαιούχων Ἑλλήνων ὑπηκόων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐξήσεως ἀποζημιώσεως βουλευτῶν, γερουσιαστῶν καὶ Προέδρου Δημοκρατίας». Ὡσαύτως ἀνακοινῶ τὰς κάτωθι ἀπαντήσεις πρὸς ἐρωτήσεις κ. κ. Βουλευτῶν, τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. (ἀναγινώσκει). «Εἰς ἀπάντησιν τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2609 ἀπὸ 7 παρελθ. μηνὸς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Δ. Πετροπουλάκη, ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀπόλυσιν τῶν μελῶν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Γυθείου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι ἡ ἀπόλυσις τούτων ἐγένετο βάσει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 παραγρ. 2 τοῦ διὰ τοῦ νόμου 4968 κυρωθέντος Ν. Δ. 23) 30 Σεπτεμβρίου 1925». «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀπὸ 11 Δεκεμβρίου π. ἔ. καὶ ὑπ’ ἀριθ. 2706 ὑμετέρου ἐγγράφου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν τὰ κατωτέρω καὶ κατὰ σειρὰν εἰς ἀπάντησιν τῶν αἰτημάτων τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Νταλίπη. 1) Δὲν ὑπάρχει γενικὴ σύμβασις μεθ’ ἑνὸς ἐργολάβου περὶ τὴν διαρρύθμισιν τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, ἀλλ’ ὑπάρχουν τμηματικαὶ συμβάσεις μεθ’ ἑκάστου τῶν ἐργολάβων, ἐν συνόλῳ ἑξήκοντα, ἀφορῶσαι τὰ ἔργα ἢ τὸ μέρος τῶν ἔργων δι’ ἅτινα μετὰ τοῦ Δημοσίου συνεβλήθησαν. Κατ’ ἀκολουθίαν δὲν εἶναι εὐχερής, τοὐλάχιστον ἡ κατάθεσις τῶν φακέλλων πάντων, πλὴν ἑνὸς ἐν ἐνεργείᾳ ἄνευ ἀνακοπῆς τῶν τόσον βραδυνάντων ἔργων καὶ τῶν ὁπωσδήποτε εὑρισκομένων εἰς τὸ πέρας αὐτῶν. 2) Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω συμβάσεις ἀφορῶσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων βάσει ἰδίας ἑκάστοτε μελέτης μετὰ τῆς ἀνηκούσης ἀναλύσεως, ὅπου αὕτη ἦτο ἐφικτή ἤ δυνατή. Ἀπολογιστικῶς ἐξετελέσθησαν ἐλάχισται ἐργασίαι συνολικῆς δαπάνης δραχμῶν 450.000 περίπου. 3) Ὡς προανεφέρθη δὲν ὑπάρχει ἑνιαία ἀνάλυσις τιμῶν δι’ ὅλην τὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ τόσαι ἀναλύσεις, ὅσαι καὶ συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος συμφέρον νὰ ἀπομακρυνθῶσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρωτόκολλα νέων τιμῶν μονάδος, ταῦτα εἰσὶ ἀπειράριθμα, καὶ διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους δὲν πρέπει νὰ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας. 4) Λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐργολαβιῶν καὶ τῆς μὴ λήξεως εἰσέτι αὐτῶν, δὲν ὑπάρχουσιν ἀπολογισμοί. Πάντως, ὡς τοιοῦτοι θὰ ἠδύναντο νὰ χρησιμεύσουν οἱ τελευταῖοι ἑκάστης ἐργολαβίας λογαριασμοί, ὧντινων θὰ ἠδυνάμεθα νὰ παράσχωμεν ὑμῖν ἀντίγραφα, ἄν μᾶς παρείχετο ἡ ἀναγκαία πίστωσις χρόνου καὶ τὸ ἀναγκαῖον προσωπικόν. 5) Διὰ τὴν σύνταξιν τῶν μέχρι σήμερον μελετῶν καὶ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν σχετικῶν ἔργων κατεβλήθησαν τῷ ἐπιβλέποντι μέχρι τῆς 12ης Ἰουνίου ἐ. ἔ. δρχ. 2.822.629.60 ἔκτοτε διὰ διαφόρους λόγους οὐδὲν κατεβλήθη εἰς τὸν ἀνωτέρω. 6) Κατόπιν ἀποτυχίας τοῦ διαγωνισμοῦ πρὸς σύνταξιν τῆς ἀνηκούσης μελέτης διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ κτιρίου τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων πρὸς στέγασιν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ἀνετέθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τῇ 24ῃ Αὐγούστου εἰς τὸν ἀρχιτέκτονα κ. Α. Κριεζῆν, ὅστις καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἀσχοληθῆ μὲ τὸ κτίριον ἐπὶ Κυβερνήσεως Παγκάλου νὰ μεταρρυθμισθῇ διὰ τὴν στέγασιν τῶν Πολεμ. Ὑπουργείων, διατηρήσαντα μάλιστα καὶ τὴν σχετικὴν χρηματικὴν ἀπαίτησιν. Κατόπιν, συμφωνούσης καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ἀνετέθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου εἰς τὸν μελετήσαντα αὐτό. 7) Τὸ ἀντίστοιχον ἐρώτημα ἀσαφές. Ἐὰν ὅμως ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιβλεπόντων μηχανικῶν, οὗτος ἀποτελεῖται, διὰ τὸ Δημόσιον, ἐκ τοῦ μεθ’ οὗ συνεβλήθη ἀρχιτέκτονος καὶ τοῦ δαπάναις αὐτοῦ ἀμειβομένου βοηθητικοῦ προσωπικοῦ του, ἐκτὸς τῶν ἐπιστατῶν καὶ φυλάκων, οἵτινες βαρύνουσι τὸ Δημόσιον. 8) Τοῦτο ἐγένετο καὶ δι’ ἀριθμητικὴν ἔλλειψιν προσωπικοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι συντρεχούσης ἐκ τοῦ νόμου εὐχερείας, προεκρίθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν μελέτην αὐτὸς οὗτος ὁ συντάξας.

§3Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ ὀλίγαι ἡμέραι, κ. Πρόεδρε, ὑπολείπονται διὰ τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὸν τερματισμὸν τῆς Βουλευτικῆς Συνόδου, καὶ ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ψηφισθοῦν ὡρισμένα νομοσχέδια, βάσει τῶν ὁποίων θὰ λειτουργῇ εὐρύθμως ἡ κρατικὴ μηχανή, θὰ παρεκάλουν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἐφόσον δὲν ἔχει ἀντίρρησιν, νὰ ἀναβληθῇ ὁ διὰ σήμερον ὁριζόμενος κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν.

§4Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος). Καὶ τὴν Συμπολίτευσιν πρέπει νὰ παρακαλέσητε νὰ μὴ ἔχῃ ἀντιρρήσεις.

§5Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως καὶ ἡ Συμπολίτευσις φαντάζομαι, ὅτι δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως.

§6ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Φρονῶ, ὅτι οὔτε δίκαιον, οὔτε ὀρθὸν εἶναι νὰ σταματήσῃ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, διὰ νὰ συζητήσωμεν τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν βουλευταὶ πρὸς τοῦτο.

§7Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος). Θὰ ἔλθουν ἐν τῷ μεταξὺ οἱ βουλευταί. Εἶναι εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς.

§8Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας, ἐὰν δὲν συζητηθοῦν προηγουμένως αἱ ἐπερωτήσεις.

§9Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος). Γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, πρὶν συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, τῶν ἐπερωτήσεων διὰ μίαν ἡμέραν.

§10Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι, λόγῳ τῶν ἐλαχίστων ἡμερῶν αἵτινες ὑπολείπονται διὰ τὸν τερματισμὸν τῆς Συνόδου, ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ σκόπιμον νὰ τονίσῃ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ προχωρήσῃ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, ὥστε νὰ ψηφισθοῦν ὡρισμένα νομοσχέδια, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην διὰ νὰ λειτουργήσῃ ἡ κρατικὴ μηχανή. Ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ὁ ἔλεγχος διὰ μίαν ἡμέραν, καὶ ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀσχολούμενος μὲ τὴν λύσιν διαφόρων ἐξωτερικῶν ζητημάτων. Φρονῶ δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἔλεγχος τῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπουσιάζει ὁ Πρόεδρος αὐτῆς.

§11ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος θὰ ἀσκηθῇ αὔριον, δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις διὰ μίαν ἡμέραν. Ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δηλαδὴ ἐλάχισται ἡμέραι ὑπολείπονται διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς Βουλευτικῆς Συνόδου, εἶναι ἐνισχυτικὸς καὶ τῆς ἀπόψεως, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ νὰ ἀσκηθῇ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος καὶ νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή της ἐπὶ σπουδαιοτάτων ἐπερωτήσεων ἐγγεγραμμένων εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§12Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ὑπάρχει σωρεία ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ συζητηθοῦν, μία δὲ τοιαύτη, σπουδαιοτάτη, εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὰς πλημμύρας τῆς Μακεδονίας.

§13Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω, ὅτι ἦτο ἐντελῶς περιττὴ ἡ ὁμιλία τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου. Δὲν εἴπομεν ἡμεῖς ὅπως ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος μὴ γίνῃ καθολοκληρίαν. Ἐζητήσαμεν ὅπως ἀναβληθῇ ἀπόψε, διότι ἰδίως ἀπουσιάζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀσχολούμενος μὲ ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις. Ἠμπορεῖ βεβαίως αὔριον ποὺ θὰ εἶναι καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ μία συνεννόησις μὲ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, νὰ μᾶς εἴπῃ τίνας ἐπερωτήσεις θέλει νὰ συζητήσωμεν, καὶ νὰ συζητήσωμεν καὶ τὰς ἐπερωτήσεις καὶ τὸ νομοθετικὸν ἔργον μας νὰ κάμωμεν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Βουλευτάς, νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει ὅτι, κατὰ τὸν Κανονισμόν, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως πάσης ἐπερωτήσεως διὰ τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν τῶν ἐπερωτήσεων.

§15Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι ὅλων.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλων τῶν ἐπερωτήσεων.

§17Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εὑρίσκεται τὸ Προεδρεῖον ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐφόσον ὑπάρχουν δύο ἡμέραι ἐλέγχου καθ’ ἑβδομάδα, κατὰ τὴν πρώτην νὰ δηλοῖ ὅτι ἀναβάλλει τὴν συζήτησιν διὰ τὴν ἑπομένην, εἰς τρόπον ὥστε καθ’ ἑβδομάδα, διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, νὰ περιορίζῃ τὸν ἔλεγχον εἰς μίαν ἡμέραν; Δὲν εἶναι δυνατόν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἡρμήνευσα τὸν Κανονισμόν. Ἐὰν ὑπάρχει κακὴ διατύπωσις ἐν τῷ Κανονισμῷ, δι’ ἐμὲ δὲν παύει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι Κανονισμός. Θέλετε νὰ τὰς ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον;

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Μάλιστα.

§20ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ δίκαιον καὶ τὸ ὀρθόν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται δι’ αὔριον.

§22Α. ΤΣΙΡΩΝΗΣ. Τὰς ἀναφοράς, κ. Πρόεδρε;

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀσχολώμεθα τώρα μὲ τὰς ἀναφοράς. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5918 περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Λαχείου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καί τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθείσης προτάσεως νόμου: «Περὶ ἀπονομῆς τοῦ βαθμοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως εἰς γραμματεῖς αʹ τάξεως, κατέχοντας εἰδικὰς θέσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν».

§25Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπάρχουν τροπολογίαι ἐπ’ αὐτοῦ, κ. Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων «περί διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως» 4653 καί τοῦ νόμου 4043». Ὁ κ. Κουμάνταρος.

§27Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Ὁ ἔνθερμος ζῆλος, μὲ τὸν ὁποῖον, Κύριοι Βουλευταί, ὁ τέως ἐπὶ τῆς Παιδείας κ. Ὑπουργὸς ἐπελήφθη τῶν ζητημάτων τῆς παιδείας μας, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι ἔφθασε καὶ εἰς ἀκρότητάς τινας, αἵτινες ἐπιζήμιοι θέλουσιν ἀποβῆ μᾶλλον ἤ ὠφέλιμοι. Οὕτω, καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν ἡμῶν ὑποβληθέντος σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως» 4653 καὶ 4043, ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν τὰ ἑξῆς. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου, προστίθεται παράγραφος, τροποποιοῦσα τά ἄρθρα 20 καὶ 21 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἔχουσα οὕτω: «Κρίνει αὐτεπαγγέλτως καὶ τὰς λοιπὰς ἀποφάσεις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, καὶ ἐπικυροῖ ἢ ἀκυροῖ ταύτας καὶ ἐν τῇ περιπτώσει τῆς μὴ ὑποβολῆς ἐνστάσεως». Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἐπιλαμβάνεται ἐκείνων μόνον τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει ἔνστασις τῶν ἐνδιαφερομένων....

§28Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Περιορίζω τὴν αὐτεπάγγελτον ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου δευτεροβάθμιον κρίσιν εἰς ζητήματα ἀφορῶντα μετάθεσιν μόνον ἤ ἄσκησιν πειθαρχικῆς ἐξουσίας, δηλαδὴ ἐπιβολὴν πειθαρχικῶν ποινῶν.

§29Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Διὰ τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἐπιλαμβάνεται μόνον ἐκείνων τῶν ἀποφάσεων, ἐφ’ ὧν ὑπάρχει ἔνστασις, σήμερον δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς ἐξετάσεως ὅλων σχεδὸν τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων καὶ ἀποφαίνηται ἐπ’ αὐτῶν ἀκυρωτικῶς ἤ κυρωτικῶς. Μία ἐργασία, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς αὐτό, τεραστία, καθ’ ὅν μάλιστα χρόνον τοῦτο, διὰ τοῦ τελευταίου νόμου, ἀπὸ δωδεκαμελὲς ἔγινεν ὀκταμελές. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ σχεδίου νόμου ἀναφέρει, ὅτι τοῦτο γίνεται, ἵνα ὑπάρχῃ συντονισμὸς τῶν πράξεων τῶν κατὰ τόπους συμβουλίων ὑπὸ τὴν ἑνιαίαν διεύθυνσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἵνα ἀποφεύγωνται αἱ μεροληπτικαὶ καὶ ἄτοποι ἀποφάσιες. Διέφυγεν ὅμως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τοῦτο: ὅτι διὰ τῆς προσθήκης ταύτης, καθιεροῖ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ πάλιν τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα, καθ’ ἣν ἐποχὴν μάλιστα τόσος γίνεται λόγος καὶ παρ’ αὐτῇ τῇ Κυβερνήσει, ὅπως ἐφαρμοσθῇ καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους τῆς Διοικήσεως τὸ ἀποκεντρωτικὸν σύστημα. Κατ’ ἐμέ, μᾶλλον θὰ ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ στρέψῃ τὴν προσοχὴν αὑτοῦ εἰς τὴν ἀρτιωτέραν κατάρτισιν τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, ἵνα ἀποφεύγωνται αἱ ἄτοποι καὶ μεροληπτικαὶ ἀποφάσεις, ὡς τοῦτο πράττει καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον ἐπιτυγχάνει διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ σχεδίου νόμου, καθοριζομένων δι’ αὐτοῦ τῶν προσόντων τῶν ἐποπτικῶν συμβούλων. Καὶ ἐφόσον διὰ τοῦ ἄρθρου 2ου περιορίζεται τὸ ἐνδεχόμενον τῶν ἀτόπων καὶ μεροληπτικῶν τούτων ἀποφάσεων, ἡ τοιαύτη εἰς ἔκτασιν διδομένη ἐξουσία εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τοῦ νὰ ἐξετάζῃ δηλαδὴ τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων καὶ ἔξω τῶν ἐνστάσεων, γεννᾷ εὔλογον ὑποψίαν, ὅτι τοῦτο γίνεται, διότι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον εἶναι Σῶμα, εὑρισκόμενον ἐγγύτερον πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἢ τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια. Τὸ ἄρθρον 9 λέγει τὰ ἑξῆς: «...κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ νόμου 4153 ὁριζομένων, τὸ ἕν τέταρτον τῶν κενῶν ἢ ὁπωσδήποτε δημιουργουμένων, θέσεων ἐν τοῖς δημοτικοῖς σχολείοις τῶν πόλεων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Θεσσαλονίκης καταλαμβάνονται διὰ διορισμοῦ, ἐνεργουμένου κατὰ τὰς κειμένας διατάξεις...». Διὰ τοῦ ἰσχύοντος σήμερον νόμου, θεωροῦνται προνομιοῦχοι αἱ θέσεις τοῦ Πειραιῶς, Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης καὶ διορίζονται οἱ καθηγηταί, οἱ διδάσκαλοι, οἱ ἔχοντες ὡρισμένα προσόντα. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ζητεῖ τὸ ἕν τρίτον τούτων νὰ διορίζηται παρὰ τοῦ ἰδίου. Δὲν εἶναι δίκαιον οἱ πρωτοδιοριζομένοι νὰ καταλαμβάνωσι τὰς θέσεις ταύτας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο τὰ ἑξῆς. «...προτιμωμένων τῶν ἐχόντων ἀνώτερον βαθμόν, καὶ ἐν ὁμοιοβαθμίᾳ τῶν θυμάτων πολέμου...». Τὸ ἄρθρον 10 λέγει, ὅτι «τὸ προσωπικὸν τῶν Γυμνασίων Θηλέων ἀποτελεῖται ὑποχρεωτικῶς τοὐλάχιστον κατὰ τὰ δύο πέμπτα, ἐξ ἀρρένων»....

§30Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Περιωρίσθη εἰς τὸ ἕν πέμπτον.

§31Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Καὶ αὐτὸ τὸ εὑρίσκω ἄδικον, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, διότι, ἐφόσον ἔχομεν καὶ θὰ ἔχωμεν καθηγητρίας, καὶ ἀναγνωρίζομεν εἰς αὐτὰς τὸ δικαίωμα τοῦ διδάσκειν, θὰ εἶναι ἄδικον νὰ ἀποκλείσωμεν αὐτὰς ἐκ τῶν Γυμνασίων, καὶ δὴ τῶν θηλέων, καὶ νὰ διορίζωνται εἰς τὰ Γυμνάσια τῶν ἀρρένων. Μᾶλλον θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸν διορισμὸν μόνον ἄρρενος εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Γυμνασίου, ὅπως ἱκανοποιηθῇ τοὐλάχιστον ἡ αἰτιολογία τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Καὶ ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 17ον, τὸ ὁποῖον λέγει: «Τὰ τακτικὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τεσσαρακονταετοῦς συνταξίμου ὑπηρεσίας, ἐκ τῆς ὁποίας τοὐλάχιστον δωδεκαετὴς ὡς ἐκπαιδευτικοῦ συμβούλου, ἀπαλλάσσονται ὑποχρεωτικῶς τῶν καθηκόντων των, λαμβάνοντες τὴν κατὰ νόμον σύνταξιν....». Ἀναφερόμενος, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ αἰτιολογικὸν τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία ἔχει οὕτω: «....τὰ καθήκοντα τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβούλου καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Σχολείων ἀπαιτοῦσι πλήρη ἀκμαιότητα τῶν πνευματικῶν καὶ σωματικῶν δυνάμεων, διότι οἱ ἀσκοῦντες ταῦτα, κατέχοντες τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἱεραρχίας εἶναι τεταγμένοι νὰ παρακολουθῶσι καὶ κατευθύνωσι τὴν ὅλην παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδευτικὴν κίνησιν, ὑποχρεωμένοι συγχρόνως νὰ παρακολουθῶσι τὰς προόδους τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς παιδαγωγικῆς, τοῦθ’ ὅπερ ἀπαιτεῖ συνεχῆ ὑπερέντασιν ἐργασίας. Ἡ μακρυχρόνιος ὅμως ὑπηρεσία ἐπιφέρει φυσικῶς ἐλάττωσιν τῶν δυνάμεων τούτων καὶ μείωσιν τῆς ἀποδοτικότητος, δι’ ὃ καὶ ὁρίζεται ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς δυσχερεστάτης ὑπηρεσίας των, μετὰ τεσσαρακονταετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν, ὥστε νὰ μὴ προσγίγνεται οὐσιαστικὴ οἰκονομία εἰς αὐτούς». Εὑρίσκω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ καθίσταται ὅλως περιττή, διότι ὁ ἰσχύων νόμος καθιεροῖ ὅτι, οἱ συμπληρώσαντες τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας των ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι καὶ γενικοὶ ἐπιθεωρηταί, ἐξέρχονται ὑποχρεωτικῶς τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας δὲν τὸ εὑρίσκῃ ἐπαρκὲς διὰ τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ καὶ ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τὸ μεταβάλῃ, νὰ τὸ ὑποβιβάσῃ εἰς τὸ 62ον ἢ τὸ 60ον ἔτος, ὅπως ἐπέρχεται ἰσότης μεταξὺ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων. Ἡ τεσσαρακονταετὴς συντάξιμος ὑπηρεσία κατ’ οὐδένα λόγον πρέπει νὰ ληφθῇ ὡς μέτρον τῆς σωματικῆς καὶ πνευματικῆς δυνάμεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβούλου ἢ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, διότι εἰς τὴν πολιτικὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπαλλήλων τούτων, διὰ τὴν σύνταξιν, ἐπιπροστίθενται καὶ ἡ πολεμικὴ καὶ ἡ στρατιωτικὴ αὐτῶν ὑπηρεσία, ἡ ὁποία ὡς γνωστόν, διπλασιάζεται διὰ τὰ ἔτη αὐτὰ ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς συντάξεως. Καὶ δύναται εἷς ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος, ἔχων στρατιωτικὴν ἢ πολεμικὴν ὑπηρεσίαν πέντε ἢ δέκα ἐτῶν νὰ ἔχῃ ἀποκτήσει τὴν τεσσαρακονταετίαν τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας, καίτοι νεώτερος τῶν ἄλλων αὐτοῦ συναδέλφων κατὰ πολὺ καὶ ὡς πρὸς τὴν ἡλικίαν, καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον ἐν συνόλῳ τῆς ὑπηρεσίας του. Ἑπομένως, θὰ παρουσιασθῇ τὸ ἄτοπον, νὰ ἐξέρχωνται τῆς ὑπηρεσίας πολὺ νεώτεροι ὑπάλληλοι ἐκπαιδευτικοί, ἴσως μάλιστα σωματικῶς καὶ πνευματικῶς ὑγιέστεροι τῶν ἄλλων τῶν ἀπομενόντων. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θέλῃ νὰ ὑποβιβάσῃ τὸ ἔτος τῆς ἡλικίας, ἂς τροποποιήσῃ τοὐλάχιστον τὴν διάταξιν εἰς τοῦτο: «...καὶ ἔχοντες τεσσαρακονταετῆ πολιτικὴν ὑπηρεσίαν». Τοῦτο διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἰσότης μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἀσφαλῶς νομίζω, ὅτι θέλει ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἐκτὸς ἄν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17ου φέρῃ προσωπικὸν χαρακτῆρα καὶ ἔχει τεθῇ δι’ ἕνα καὶ μόνον λόγον, ὅπως δηλαδὴ ἐξέλθῃ ἢ ἐκδιωχθῇ τῆς ὑπηρεσίας ὁ καθ’ ὅλα ἄριστος ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος Γεράσιμος Καψάλης, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη παμψηφεὶ ἀπόφασις τοῦ Ἀνωτάτου Διοικητικοῦ Δικαστηρίου, τοῦ Συμβουλίου τουτέστι τῆς Ἐπικρατείας. Διότι οὗτος καὶ μόνον φέρει τὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17, καὶ τοῦτο, διότι εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν ἐπιπροστίθεται καὶ ἡ στρατιωτικὴ καὶ ἡ πολεμικὴ τοιαύτη, διὰ τὴν ὁποίαν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι εἶνε ἄξιος βραβεύσεως καὶ ὄχι διώξεως. Ἐξ ὅλων τούτων νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἄρθρου 17.

§32Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πόσον ἐτῶν εἶναι;

§33Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Ἑξήκοντα, κ. Συνάδελφε. Εἶναι λοιπὸν μειωτικὴ ἡ θέσις του, διότι, ἐνῶ εἰς ὅλους τοὺς κλάδους ἡ στρατιωτικὴ καὶ ἡ πολεμικὴ ὑπηρεσία ἀποτελεῖ προνόμιον, τὸ ἄρθρον 17ον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ καθιστᾷ μειωτικὴν τὴν θέσιν τοῦ ὑπηρετήσαντος εἰς τὸν στρατὸν καὶ σχόντος πολεμικὴν ὑπηρεσίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου τούτου, ἢ θέλει προβῇ εἰς τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ, ὅπως ἀπαλλάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦ προσωπικοῦ αὐτοῦ χαρακτῆρος, ἐφόσον μάλιστα τοῦτο εἶναι καὶ ἀρνητικόν, ὡς ἡ δίωξις. Ἡ ἀντίθετος στάσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θέλει δώσει ἕν κάκιστον παράδειγμα, θέλει καθιερώσει ἕν χείριστον καὶ ἐπιζημιώτατον προηγούμενον δι’ ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας ἐν γένει.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος.

§35Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν μὲ ἔφερεν ἀντιπολιτευτικὴ πρόθεσις εἰς τὸ βῆμα. Ἀναγνωρίζω καὶ προκαταβολικῶς αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἀγαθὴ πρόθεσις καὶ εἰλικρινὴς ἐπιθυμία πρὸς βελτίωσιν τῶν ἄν ὄχι κακῶς ἐχόντων, πάντως τῶν ἐλλιπῶς ἐχόντων τῆς ἐκπαιδεύσεως ἤγαγε τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα ἐμφανίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἀποβλέπον εἰς τὴν διαρρύθμισιν ὡρισμένων ἄρθρων, τὰ ὁποῖα, σύμφωνα μὲ τὰ ὅσα λέγει ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς εἰσηγήσεώς του ἢ ἀπεδείχθησαν ὁπωσδήποτε ἐλλιπῆ, ἢ δημιουργοῦν κενὰ τὰ ὁποῖα χρήζουν συμπληρώσεως. Ἐμφανιζόμεθα εἰς τὸ βῆμα μὲ τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν νὰ συντρέξωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἰς τὴν καλήν του αὐτὴν προσπάθειαν καὶ δυνάμεθα νὰ τὸν βεβαιώσωμεν ὅτι, ἄν εἰς ὅλα τὰ ζητήματα ἠμποροῦμεν νὰ διαφωνῶμεν καὶ νὰ ἐρίζωμεν, μένομεν ὅμως ὅλοι σύμφωνοι ἐπὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχυθῇ καὶ νὰ ἀνυψωθῇ ἡ λαϊκὴ ἐκπαίδευσις. Ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι καθολοκληρίαν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, τῆς παρατάξεως δηλαδὴ εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἐπίσης καὶ ὁ νόμος περὶ τοῦ μεταθετοῦ τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος ἐπροκάλεσεν ἄλλοτε τόσας συζητήσεις, εἰς τὰς ἑκάστοτε Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς, καὶ εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐθνικὰς ἀντιπροσωπείας, διότι πρέπει νὰ γνωρίζουν οἱ κ. Συνάδελφοι, ὅτι τὸ μεταθετὸν τῶν διδασκάλων ἀπησχόλησε τρεῖς ἢ τέσσαρας ἀντιπροσωπείας ἢ Βουλὰς, ὅτε εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ἐδόθη ἐπὶ τέλους μία λύσις, ἕν τέρμα ὁριστικὸν, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Τοῦτο ὅμως δὲν σημαίνει ὅτι ἀσχάλλομεν ὁπωσδήποτε, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔφερε τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἀπεναντίας, ἀναγνωρίζω, ὅτι ὁ νόμος περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅπως ὅλα τὰ ἀνθρώπινα ἔργα, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ἐπαρουσίασεν ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι βεβαίως πρέπει νὰ διορθωθοῦν. Συμβαίνει δηλ., κ. Συνάδελφοι, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ὅ,τι συμβαίνει μὲ ὅλα τὰ ἀνθρώπινα πράγματα. Δύνανται εἰς τοὺς δημιουργούς των νὰ φαίνωνται πλήρη καὶ τέλεια....

§36Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ τὰ πράγματα τοῦ Θεοῦ δὲν ἀπεδείχθησαν τέλεια.

§37Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. ... ἀλλὰ κατόπιν, ἐν τῇ πράξει, ἀποδεικνύονται ὅτι ἔχουν ἐλλείψεις καὶ χρῄζουν ἐπιδιορθώσεως. Ἐκ τοιούτων προϋποθέσεων ὁρμώμενοι, Κύριοι Βουλευταί, ἔχομεν ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν καὶ τὴν εἰλικρινῆ προθυμίαν νὰ συντρέξωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ συζήτησις ἀπὸ τοιούτων βάσεων ἐμπνεομένη καὶ ἔχουσα ὡς προϋπόθεσιν τὴν πανθομολογουμένην ἀνωτερότητα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἡ συζήτησις, λέγω, αὐτὴ ἐλπίζω νὰ διεξαχθῇ ἐν πνεύματι φιλικῆς συνεργασίας καὶ ἐντὸς πλαισίου ἠρέμου φιλικῆς συνεννοήσεως. Καὶ ἔρχομαι, Κύριοι Συνάδελφοι, εἰς τὰ ἐπὶ μέρους. Τὸ πρῶτον διαρρυθμιζόμενον ἄρθρον τοῦ παλαιοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀφορᾶ τὴν αὐτεπάγγελτον ἐπέμβασιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὰς ἑκάστοτε ἀποφάσεις τῶν περιφερειακῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων. Δὲν λέγομεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ γίνῃ διαρρύθμισις τοῦ ἄρθρου τούτου. Βεβαίως, τὸ κέντρον εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐπιβλέπῃ ἐπὶ τῶν πράξεων ὅλων τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων καὶ νὰ δίδῃ τὰς ἀναγκαίας κατευθύνσεις. Ἀλλὰ νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐξασφαλίζεται διὰ πολλῶν ἄρθρων τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἐν γένει τὸ ὅλον πνεῦμα τῆς ἑλληνικῆς νομοθεσίας ἐξασφαλίζει τὴν τοιαύτην ἐκπαιδευτικὴν ἀρχὴν εἰς τὴν ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν, ἐνῶ ἀπεναντίας, ἡ παρεμβολὴ ἑνὸς τοιούτου ἄρθρου, δύναται νὰ ἔχῃ τὰ ἑξῆς κακά. Ἐν πρώτοις αἴρει τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποκεντρώσεως ἐν τῇ ἐκπαιδευτικῇ διοικήσει. Ἐπίσης δημιουργεῖ μίαν ὑπερβάλλουσαν ἐργασίαν εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ὥστε νὰ εἶναι ζήτημα ἂν θὰ κατορθώσῃ, ἐπιφορτισμένον μὲ τόσον ὄγκον ἐργασίας, νὰ δύναται νὰ ἐξελέγχῃ αὐτεπαγγέλτως τὰς ἑκάστοτε ἀποφάσεις ὅλων τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων τοῦ Κράτους. Αὐτοὶ οἱ δύο λόγοι κυρίως μᾶς ἀναγκάζουν νὰ μὴ δεχθῶμεν ὁπωσδήποτε ἀδιαμαρτυρήτως τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διὰ νὰ μὴ προσθέσωμεν καὶ κἄτι ἄλλο. Δὲν ἐννοῶ βέβαια τὴν προσωπικὴν ἐπέμβασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλὰ γενικῶς θὰ ἤθελα νὰ εἴπω ὅτι τὸ πρᾶγμα παρέχει λαβὴν εἰς κομματικὴν τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἐπέμβασιν. Ἔχει καὶ αὐτὸ τὸ τρωτόν. Τὸ δεύτερον διαρρυθμιζόμενον ἄρθρον ἀφορᾷ τὴν ἐντοπιότητα τοῦ Προέδρου τοῦ Περιφερειακοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Εἰς αὐτὸ μένομεν ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἐφόσον αὐτὴ ἡ ἐντοπιότης, τὸ κώλυμα τῆς ἐντοπιότητος, ὑπάρχει διὰ τὸν ἐπιθεωρητήν, ὑπάρχει διὰ τὸν εἰρηνοδίκην, διὰ τὸν δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον, ὁ ὁποῖος συμπαρακάθηται εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον κατὰ τὰ 99 ἐπὶ τοῖς ἑκατόν, ὁ Πρόεδρος δὲν θὰ εἶναι ἐντόπιος. Ἑπομένως εἴμεθα καθολοκληρίαν σύμφωνοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ 2ου ἄρθρου. Διότι, ἐάν ἐτονίσαμεν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μας, ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ προσφέρωμεν τὴν μικράν μας συνεργασίαν εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν κακῶς ἐχόντων, πρέπει ὅμως καὶ νὰ τονισθῇ ὅτι ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ νὰ εὕρωμεν ὀρθὰς ὅλας τὰς γινομένας διαρρυθμίσεις, ἡ ἀπόστασις εἶναι βεβαίως μεγάλη. Διότι φρονοῦμεν, ὅτι ὑπάρχουν πολλὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ διαρρυθμισθοῦν, ὅπως εἶναι τὸ παλαιόν, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε ποσῶς νὰ μεταβληθοῦν, ἤ ἅπαξ μετεβληθέντα, ἔπρεπε διαφόρου νὰ τύχωσι διαρρυθμίσεως. Ἐπὶ τοῦ 2ου ἄρθρου, κ. Ὑπουργὲ, εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ἐντοπιότης καὶ διὰ τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἐπίσης μένομεν σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ἑκάστοτε Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ ἀποσπᾷ διδασκάλους εἰς τὰ πλησιόχωρα σχολεῖα, ἀλλὰ θά ἤθελα νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις διὰ τὸν Διευθυντήν. Ὁ Διευθυντὴς δὲν θὰ εἶναι καλὸν νὰ ἀποσπᾶται ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους, ἔστω καὶ δι’ ἕνα μῆνα.

§38ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὁ Διευθυντὴς δὲν ἀποσπᾶται.

§39Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ὀρθὸν εὑρίσκομεν καὶ τὸ δέκατον ἄρθρον, ὅτι πρέπει αἱ μεταθέσεις νὰ γίνωνται μόνον τῇ αἰτήσει τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως κατὰ μῆνα Ἰούνιον. Αὐτὸ εἶναι πρακτικώτερον καὶ συμφερώτερον διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ κρύψωμεν ὅτι ἔχομεν ἀντίθετον γνώμην εἰς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἐντὸς τοῦ ἔτους μετάθεσιν τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὄχι διότι τὸ πρᾶγμα ἐπιφέρει μεγάλην τινὰ βλάβην εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον, διότι εἶναι δεκτικὸν παρεξηγήσεως.

§40Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διαγράφεται αὐτὴ ἡ περίοδος.

§41Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ, διότι συμπίπτουν αἱ ἀντιλήψεις μας περὶ τῆς ὀρθότητος ἤ μὴ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεταθέσεις τῶν λειτουργῶν τόσον τῆς Δημοτικῆς, ὅσον καὶ τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ Προαστείων Ἀθηνῶν, Θεσσαλονίκης καὶ Πειραιῶς. Εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι. Διότι θὰ ἦτο ἀδίκημα νὰ ἠμποροῦν νὰ μετατίθενται ἀπὸ τὰς ἐσχατιὰς τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς τρεῖς αὐτάς μεγαλουπόλεις, ὅπου κάθε λειτουργὸς εἶναι φυσικὸν νὰ θέλῃ νὰ ἔρχεται, καὶ νὰ μὴ ἐπιτρέπεται τοῦτο εἰς τὸν διδάσκοντα εἰς ἕν Προάσειον τῶν Ἀθηνῶν, λ.χ. εἰς τὴν Καλλιθέαν. Μὲ τὴν διαρρύθμισιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐπέρχεται μία θεραπεία τοῦ κακοῦ, ἡ ὁποία μᾶς εὑρίσκει πληρέστατα συμφώνους. Ἐπίσης διὰ τῆς τροποποιήσεως τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ἐν τῷ αὐτῷ νόμῳ ὁ κ. Ὑπουργός, διώρθωσεν ἓν ἄλλο ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐγίνετο εἰς τὸ ζήτημα τῆς προσφορᾶς τρόπον τινά τῶν θέσεων ἐκ μέρους λειτουργῶν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐχόντων ὑπερτριακονταετῆ ὑπηρεσίαν, δηλ. ἓν εἶδος παζαρεύματος. Διὰ τῆς διαρρυθμίσεως, ἡ ὁποία γίνεται, ἐπέρχεται θεραπεία εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 ὑπάρχει μία παράγραφος, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δικαιοῦται νὰ διαγράφῃ ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ Ἐκπαιδ. Συμβουλίου ὅσους θέλει. Αὐτὸ εἶναι παρεξηγήσιμον, καὶ ἄν ὑπῆρχε τρόπος τις νὰ διορθωθῇ, θὰ εὑρισκόμεθα περισσότερον σύμφωνοι. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ φόβος μας δὲν ἀφορᾷ τὸ πρόσωπον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου, ἐπαναλαμβάνω, ἀναγνωρίζομεν τὴν ἠθικὴν ἀνωτερότητα, ἀλλ’ ὡς πρὸς μέλλοντας Ὑπουργοὺς δύναται νὰ δώσῃ λαβὴν κομματικῆς παρεξηγήσεως. Δι’ αὐτὸ καλὸν θὰ ἦτο διὰ τὸ ἀσκανδάλιστον νὰ ἐξαλειφθῇ ἡ φράσις. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 περὶ συμπαρακαθήσεως τοῦ ὑγιειονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἐφόσον πρόκειται περὶ ἀναρρωτικῆς ἀδείας, βεβαίως ὀρθὸν εἶναι τὸ ζήτημα νὰ κριθῇ ἀπὸ αὐτόν Τὸ μόνον τρωτόν, εἶναι ὅτι δι’ ἑκάστην συμπαρακάθησιν, θὰ λαμβάνῃ οὗτος ἑκατὸν δραχμάς, ὅπερ οὐχὶ ὀρθόν. Κατὰ τὰ ἄλλα εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι. Εἰς τὸ ἄρθρον 8, κ. Ὑπουργέ, ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ δεκαετὴς ὑπηρεσία διὰ τὴν μετάθεσιν δημοδιδασκάλων...

§42Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὴν ὡρίσαμεν εἰς πενταετίαν.

§43Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε, Κύριοι, μετὰ χαρᾶς διαπιστώνω ἐκ νέου ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ προηγουμένως εἶπον, ὅτι δηλαδὴ εὑρισκόμεθα πρὸ Ὑπουργοῦ ἠθικῆς ἀνωτερότητος. Ἰδοὺ ὅτι ἔσπευσε νὰ μὲ προλάβῃ. Ἐπίσης ὀρθὸν εὑρίσκω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι τὸ ἓν τρίτον τῶν κενουμένων θέσεων πρέπει νὰ πληρῶται κανονικῶς, διὰ διορισμῶν, διότι μὲ τὸν ὑπάρχοντα κανονισμόν, ἀπεκλείετο εἷς μέγας ἀριθμὸς δημοδιδασκάλων, καὶ ἐλάμβανε χώραν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον προηγουμένως. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἴδιον ἄρθρον ὁμιλεῖτε καὶ περὶ Ἰσραηλιτικῶν Σχολείων. Ἐγὼ ἀτομικῶς, εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν διαρρύθμισιν αὐτήν, ἀλλ’ εἴς τινας τῶν συναδέλφων μου ἐκ Θεσσαλονίκης, τὸ πρᾶγμα ἐξένισεν. Ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ζημία, τοὐναντίον εὑρίσκω ὅτι τὸ ⅓ τῶν θέσεων πρέπει νὰ καταλαμβάνεται ὑποχρεωτικῶς ἀπὸ Ἰσραηλίτας δημοδιδασκάλους. Εἶναι πολὺ ὀρθόν, καὶ γνωρίζω ἐξ ἰδίας πείρας, πόσον μέγας εἶναι ὁ πόθος τῶν ξένων πληθυσμῶν νὰ ἔχουν διδασκάλους προερχομένους ἐκ τοῦ σώματος αὐτῶν, ἐκ τῆς κοινότητός των, ἐκ τῶν σπλάχνων των. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 ὑπάρχει μία διαρρύθμισις, ἀφορῶσα τὸ προσωπικὸν τῶν Γυμνασίων θηλέων. Νομίζω, ὅτι ὁ παλαιὸς νόμος διευθετεῖ κάπως καλύτερον τὰ πράγματα, διότι, κατά πλειονότητα, τὸ προσωπικὸν τῶν Γυμνασίων τῶν Θηλέων ἀπετελεῖτο ἀπὸ θήλεα πρόσωπα. Τοῦτο τὸ εὑρίσκω πολύ φυσικόν, ἐφόσον ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ αὐξάνονται αἱ γυναῖκες αἱ σπουδάζουσαι φιλολογίαν. Τί φυσικώτερον εἶναι αἱ γυναῖκες αὐταὶ νὰ καταλαμβάνουν τὰς θέσεις τῶν Γυμνασίων τῶν Θηλέων καὶ νὰ μὴ ἐκτοπίζονται παρὰ τῶν ἀρρένων, ἤ τοὐλάχιστον νὰ θέσωμεν ἕνα ὡρισμένον ἀριθμόν; Σεῖς ὁρίζετε μέχρι τῶν δύο πέμπτων, ἀλλ’ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἔχομεν πληθώραν προσωπικοῦ θηλέων, πῶς θὰ ἐξοικονομοῦνται τὰ πρόσωπα αὐτά; Θὰ μοῦ εἴπητε: οἱ τότε Ὑπουργοὶ θὰ ἐλαττώσουν τὸ ποσοστὸν τῶν ἀρρένων, καὶ οὕτω θὰ ἐπέλθῃ εἷς σχετικὸς περιορισμὸς τῶν ἀνδρῶν ἐκ μέρους τῶν γυναικῶν.

§44Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλετε μεγαλύτερον τὸ ποσοστόν;

§45Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν. Εἰς τὸ ἄρθρον 11 εὑρισκόμεθα πλήρως σύμφωνοι μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ καὶ τὸ Συμβούλιον αὐτὸ τὸ φέρει εἰς τὸ πλαίσιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 12 δὲν ἔχομεν νὰ παρατηρήσωμεν τίποτε ἡμεῖς. Νομίζω, ὅτι ἐδῶ ἔχει τὴν θέσιν της μία διαμαρτυρία τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν διατυποῦται πρὸς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις καὶ πρὸς ὅλα τὰ κόμματα, χωρὶς ἐν τούτοις καὶ νὰ γίνεται εἰσακουστή. Ὁ διδασκαλικὸς κόσμος, Κύριοι, ἀπὸ ἐτῶν ζητεῖ ὅπως εἰς τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια τῶν περιφερειῶν συμπαρακάθηται καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου, προερχόμενος ἐκ τῶν σπλάχνων του, ἐκπροσωπῶν ὡς τοιοῦτος τὴν ὁλομέλειαν τῶν διδασκάλων τῆς περιφερείας του ἐν τῷ Ἐκπαιδευτικῷ Συμβουλίῳ.

§46Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ τοῦτο;

§47Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ζητεῖ ὁ δημοδιδασκαλικὸς κόσμος ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς πρώτης Δημοκρατικῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως, τὸ αἴτημά των τοῦτο εἶναι δεδικαιολογημένον, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἡ ἀντίθετος ἄποψις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φέρει εἰς ἀντίρρησιν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ γνωρίζω. Ὁ δημοδιδάσκαλος βεβαίως, παρακαθήμενος ἐπὶ ἕν ἢ δύο ἔτη εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ ἐρχόμενος εἰς ἐπαφὴν καὶ σύγκρουσιν πολλάκις, ἐὰν ἐννοεῖτε θέλῃ νὰ ἐκτελέσῃ εἰλικρινῶς τὸ ἔργον του, πρὸς τὸν ἐπιθεωρητήν, πῶς θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ πράγματα ἐξερχόμενος ἐκ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου; Ποία θὰ εἶναι ἡ θέσις τοῦ δημοδιδασκάλου αὐτοῦ μετὰ τὴν ἔξοδόν του, μετὰ τὴν ἀπαλλαγήν του ἐκ τῶν καθηκόντων του ὡς συμπαρέδρου, ὅταν ὁ δημοδιδάσκαλος αὐτὸς αὔριον ἐντὸς τοῦ σχολείου του ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐπιθεωρητήν του; Διότι εἶναι ἀνθρωπίνως ἀδύνατον νὰ μὴ δημιουργηθοῦν μεταξὺ διδασκάλου καὶ ἐπιθεωρητοῦ προστριβαὶ κατὰ τὴν διάρκειαν ποὺ θὰ ἀντιπροσωπεύῃ τοὺς διδασκάλους τῆς περιφερείας του. Αὐτό εἶναι τὸ τρωτόν. Θὰ λεχθῇ ἴσως: Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν ὁ δημοδιδάσκαλος μὲ τὸν ἐπιθεωρητήν; Τὸ πιθανώτερον εἶναι ὅτι θὰ ἔλθῃ, ἡ ἐξαίρεσις εἶναι νὰ μὴ ἔλθῃ. Διότι εἷς φιλότιμος δημοδιδάσκαλος, ἔχων συνείδησιν τῶν καθηκόντων του, δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἔλθῃ καὶ εἰς σύγκρουσιν, ἐφόσον θὰ ὑποστηρίξῃ εὐθαρσῶς καὶ τιμίως τὰ δικαιώματα τοῦ Σώματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ. Ἐὰν πάλιν θελήσωμεν νὰ ὑποθέσωμεν ὅτι καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διάρκειαν τῆς θητείας του δὲν θὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὸν ἐπιθεωρητήν, τοῦτο θά σημαίνει, ὅτι αὐτὸς ὁ διδάσκαλος δὲν ἐκπληροῖ πλήρως τὴν ἀποστολήν του εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ἀλλ’ ὅτι παρίσταται μόνον τυπικῶς καὶ φροντίζει μόνον νὰ καταστήσῃ τὴν θέσιν του καλυτέραν κατὰ τὴν λῆξιν τῆς ἀποστολῆς του αὐτῆς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ αἴτημα τοῦτο τοῦ δημοδιδασκαλικοῦ κόσμου, εἶναι καὶ θερμὸν καὶ ἔντονον. Ἔχει καὶ τὰ τρωτά του, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ φαινώμεθα ὅτι θέλομεν νὰ ἀδικήσωμεν τὸν δημοδιδασκαλικὸν κόσμον, καίτοι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, καὶ δράττομαι τῆς εὐκαιρίας, κ. Συνάδελφοι, διὰ νὰ τονίσω τοῦτο, ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, ἀπὸ τοῦ 1923 καὶ τοῦ 1920 ἀκόμη, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς προελεύσεως, κατέβαλον προσπαθείας, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καταβάλλει, ὑπὲρ ἀνυψώσεως τοῦ Ἕλληνος διδασκάλου. Διότι ὁ διδάσκαλος δὲν εἶναι εἷς ἁπλοῦς ὑπάλληλος. Ὁ διδάσκαλος εἶναι ὁ ψυχοπλάστης τῶν ἑκάστοτε γενεῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ μέλλοντος. Ἑπομένως ἀδιακρίτως κομματικῆς προελεύσεως, ὅλοι εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποστηρίξωμεν τὰ δίκαια αἰτήματα τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου καὶ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ Πολιτεία τρέφει μίαν ἐξαιρετικὴν στοργὴν πρὸς αὐτόν, διότι τοῦ παραδίδει, ὅπως εἶπον προηγουμένως, τὰς γενεὰς τοῦ μέλλοντος διὰ νὰ τὰς διαπαιδαγωγήσῃ. Ἄν ὁπωσδήποτε ἐμακρηγόρησα ἐπὶ τοῦ αἰτήματος αὐτοῦ τῶν διδασκάλων, τὸ ἔκαμα, ὄχι διότι δὲν ἀντιλαμβάνομαι καὶ ἐγὼ τὰ τρωτά του, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ νομίζῃ ὁ κόσμος αὐτός, ὅτι ἀπορρίπτομεν ἕν δίκαιον καὶ ὀρθὸν αἴτημά του, ἐπειδὴ τάχα δὲν θέλομεν τὴν ἀνύψωσίν του, ἀλλὰ τοὐναντίον ὅτι ζητοῦμεν νὰ τὸν μειώσωμεν. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἀπὸ δύο δεκάδων ἐτῶν καὶ ἐντεῦθεν, μὲ πολλὴν φιλοτιμίαν, μὲ ἐξαιρετικὸν ζῆλον καὶ θέρμην, προσπαθοῦν νὰ βελτιώσουν καὶ νὰ ἀνυψώσουν τὴν θέσιν τοῦ διδασκάλου. Ἑπομένως, ἐὰν τὸ αἴτημα τοῦτο δὲν πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, δὲν θὰ σημαίνῃ τοῦτο ὅτι αὐτὴ ἀδιαφορεῖ πρὸς τοὺς διδασκάλους. Κάθε ἄλλο. Ἐπίσης, ἐδῶ θὰ ἤθελα νὰ παρεμβάλω μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ἀξιότιμε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἀφορῶσαν τὴν ἐν Χάλκῃ Ἑλληνικὴν Ἐμπορικὴν Σχολήν. Γνωρίζετε, κ. Συνάδελφοι, ὅτι πρό τινων ἐτῶν, ἤρχισε νὰ κοπάζῃ καὶ νὰ κατευνάζηται ὁ σάλος ὁ δημιουργηθεὶς εἰς ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικούς, λόγῳ τῶν πολέμων καὶ τῆς εἰσροῆς ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου προσφύγων— σάλος ὀφειλόμενος ἔν τινι μέτρῳ καὶ εἰς τὸ ἀκανόνιστον τῶν πολλαπλῶν ζητημάτων καὶ τὰς ἀπαιτήσεις πολυπληθῶν ἀνθρώπων, προερχομένων ἀπὸ διαφόρους σχολάς. Ἡ τότε Κυβέρνησις, ἡ δημοκρατική, ἀνέλαβεν ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ ρυθμίσῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν ποικίλων αὐτῶν διπλωμάτων καὶ ἀπολυτηρίων ἢ ἐνδεικτικῶν. Οὕτω κατέταξε τοὺς προερχομένους ἐκ τῶν τέως ὑποδούλων μερῶν ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς εἰς διαφόρους κατηγορίας, ἀναλόγως τῶν πτυχίων τὰ ὁποῖα εἶχον εἰς χεῖράς των. Τότε κατετάξαμεν καὶ ὅλας τὰς ἀνωτέρας ἑλληνικὰς σχολὰς τῆς Τουρκίας, ὅπως εἶναι ἡ Μεγάλη τοῦ Γένους Σχολή, τὸ Λύκειον Χατζηχρήστου, τὸ Ζωγράφειον καὶ ἄλλο, παρελείψαμεν δέ καὶ αὐτὸ τώρα τελευταίως τὸ πληροφοροῦμαι, καὶ ὑποθέτω, ὅτι τώρα θὰ τὸ μανθάνετε καὶ σεῖς, κ. Ὑπουργέ....

§48ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι. Εἶναι γνωστόν.

§49Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, διὰ πρώτην φοράν, ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ ἐν Χάλκῃ Ἑλληνικὴ Ἐμπορικὴ Σχολὴ παρελείφθη ἀπὸ τὸν κατάλογον αὐτόν. Ἡ Ἐμπορικὴ Σχολὴ τῆς Χάλκης εἶναι τὸ ἵδρυμα ἐκεῖνο ποὺ ἐδημιούργησε τοὺς πρώτους Ἕλληνας ἐπιστήμονας ἐμπόρους τῆς Τουρκίας.

§50Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Μὰ αὐτὸ ὑπάγεται εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§51Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο ἐξ ὁλοκλήρου ἀκριβές, διότι ὑπῆρχε καὶ κλασικὸν τμῆμα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ τὸ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Ἐξ ἄλλου ἡ κατάταξις αὐτὴ δὲν ἔγινεν ἐκ μέρους διαφορετικοῦ Ὑπουργείου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἀνέλαβεν, ὡς εἰδικώτερον, νὰ κάμῃ τὴν ὁριστικὴν καὶ τελειωτικὴν κατάταξιν ὅλων τῶν σχολῶν, τῶν τέως ὑποδούλων μερῶν. Παραδόξως ὅμως παρέλειψε τὴν Ἑλληνικὴν Ἐμπορ. Σχολὴν Χάλκης. Καὶ δὲν εἶναι προφανῶς ὁ λόγος τῆς τοιαύτης παραλείψεως ἡ ἔλλειψις ἁρμοδιότητος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, διότι ἂν ἐπρόκειτο περὶ τούτου, περὶ τοῦ ὅτι δηλαδὴ εἶχε δύο τμήματα ἡ σχολή, κλασικὸν καὶ πρακτικόν, καὶ συνεπῶς δὲν ὑπήγετο ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τότε αὐτὸς ὁ λόγος θὰ ἔπρεπε νὰ ἰσχύῃ καὶ δι’ ἄλλας σχολάς, διότι καὶ ἄλλαι σχολαὶ ἐν Τουρκίᾳ εἶχον διπλᾶ τμήματα, καὶ ἐν τούτοις κατετάχθησαν ὅλαι κανονικῶς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας καὶ ἔλαβον τὴν ἁρμόζουσαν θέσιν μέσα εἰς τὸν πίνακα τῶν ἀνωτέρων Κρατικῶν Σχολῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα εὐμενῶς καὶ νὰ κατατάξῃ πρεπόντως καὶ τὴν σχολὴν αὐτὴν μεταξὺ τῶν ἄλλων σχολῶν, διότι, ὄχι μόνον δὲν ὑπολείπεται τῶν ἄλλων ἰσοτίμων σχολῶν κατ’ οὐδέν, ἀλλὰ καὶ εἶναι ἡ σχολὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τοὺς πρώτους ἐνσυνειδήτους Ἕλληνας ἐμπόρους ἐν Τουρκίᾳ. Ἐρχόμεθα τώρα, Κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 14. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπήν, τὴν συνιστωμένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διὰ νὰ ἐξετάζῃ τὰ λογοτεχνικὰ βιβλία, τά συγγράμματα δηλαδὴ ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἡ συγγραφὴ δίδει τὸ δικαίωμα εἰς πολλοὺς καθηγητὰς νὰ τύχουν τοῦ εὐεργετήματος καὶ τῶν ἐξαιρέσεων, ὅσας ἡ Κυβέρνησις ἔθηκεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπὲρ διαφόρων κατηγοριῶν καθηγητῶν. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐπροκάλεσεν ἄλλοτε θυελλώδεις συζητήσεις ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἐγὼ δὲ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε αὐτὴν τὴν μικρὰν καυχησιολογίαν, Ἀντιπρόεδρος τότε ὢν τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν, συνεζήτησα καὶ ἠγωνίσθην ἐκ τῶν πρώτων δι’ ὅλα αὐτά, ἐλθὼν εἰς σύγκρουσιν καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν τότε Ὑπουργόν. Ἀλλὰ δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν οἱ τότε ἀποτελοῦντες τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἐπιτροπήν, ἐκ τῶν ὁποίων βλέπω ἤδη πολλοὺς φιλτάτους συναδέλφους καὶ σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δυνάμεθα, λέγω, νὰ καυχηθῶμεν, ὅτι ἐλύσαμεν τότε τὸ ζήτημα αὐτὸ ἅπαξ διὰ παντός. Ἐθέσαμεν λοιπὸν μεταξὺ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν τῶν ἐξαιρετέων λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ εἶχον συγγράψῃ ἕν ἔργον, οἱονδήποτε, λογοτεχνικὸν ἤ ἐπιστημονικόν, κάποιας ἀξίας ἐννοεῖται καὶ σοβαρότητος, καὶ ὡρίσαμεν ὅτι οἱ τοιοῦτοι θὰ ὑπάγωνται εἰς τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν ἐντὸς τῶν Ἀθηνῶν, πρέπει νὰ μετατίθενται εἰς Γυμνάσια ἐπαρχιακά. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἔχει καὶ τὰς ὑπόπτους συνεπείας. Ἠμπορεῖ νὰ φέρῃ εἰς ὑπερβολάς. Συγγράφει κανεὶς ἕν ἔργον, ἀλλὰ μέχρι ποίου ὁρίου καὶ μέχρι πόσων ἐτῶν θὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀξία τοῦ συγγράμματος, ἤ μᾶλλον τὸ εὐεργέτημα τοῦ συγγραφέως; Ἐπ’ ἀόριστον; Μέχρι θανάτου. Βεβαίως πρέπει νὰ θέσωμεν ἕν ὅριον, καὶ ὡς τοιοῦτον θὰ ἐπροτείναμεν ἡμεῖς νὰ τεθῇ μία πενταετία. Ἀλλ’ ἐὰν θέλετε καὶ περισσότερον, δὲν θὰ ἐπιμείνω. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ τεθῇ ἕν ὅριον, ὥστε νὰ τὸ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του οἱοσδήποτε ἀποφασίζων νὰ συγγράψῃ βιβλίον.

§52Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχω καὶ διὰ τοῦτο ἕν ὅριον.

§53Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, μεταβάλλετε τὴν σύστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία θὰ κρίνῃ τὰ ἔργα αὐτά. Ἕως τώρα τὸ ἔργον αὐτὸ ἦτο ἀνατεθειμένον εἰς τὰ μέλη τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Σεῖς τώρα εἰσάγετε μίαν καινοτομίαν, δηλαδὴ ὁ προκάτοχός σας, διὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι. Λέγετε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ τρεῖς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου...

§54Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπὸ τρία τακτικὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου καὶ δύο καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου.

§55Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεβόμεθα, κ. Ὑπουργέ, καὶ τὴν ἀξίαν καὶ τὸ ἠθικὸν ὕψος τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα κατηνάλωσαν μέγα μέρος τῆς ζωῆς των διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ὅτι διὰ νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ ἀξίωμα αὐτό ὑποτίθεται ὅτι ἔχουν ἐκτὸς ἀπὸ μίαν καθαρῶς διδακτικὴν ἀξίαν ἤ ἱκανότητα, καὶ γενικωτέραν κατάρτισιν, ὅτι δηλαδὴ ἡ μόρφωσίς των καὶ ἡ ὑπεροχή των, δὲν περιορίζεται μόνον εἰς τὸ καθαρῶς ἐπιστημονικὸν μέρος, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἄνδρες δυνάμενοι νὰ κρίνωσιν ἕν λογοτεχνικὸν ἔργον. Ἑπομένως ἐπέρχεται, κατ’ ἐμέ, μείωσις ἐκ τοῦ ὅτι ἐρχόμεθα νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὰ φῶτα τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, διότι αὐτονόητον εὑρίσκομεν, ὅτι τὰ φῶτα τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων δὲν εἶναι ἐπαρκῆ διὰ νὰ κρίνουν ἕν βιβλίον, καὶ δὴ διδακτικόν. Δι’ αὐτὸ ἐπροτείναμεν ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ ἀποτελῆται καὶ πάλιν ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἕν εἰδικὸν πρόσωπον, εἴτε ἐκ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, εἴτε οἱονδήποτε εἰδικὸν πρόσωπον. Εἰδικὸν δὲ λέγων, ἐννοῶ τοῦτο: ἐὰν πρόκειται περὶ λογοτεχνικοῦ ἔργου, νὰ εἶναι λογοτέχνης, ἐὰν δὲ πρόκειται περὶ ἐπιστημονικοῦ, εἷς διακεκριμένος ἐπιστήμων, συμπληρώνων εἰδικῶς διὰ τὸ ἑκάστοτε σύγγραμμα τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ὅμως, κατὰ πλειονοψηφίαν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποτελῆται ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους. Διότι, ἐφόσον, Κύριοι Βουλευταί, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον τὸ θέλομεν νὰ εἶναι ἡ ἀνωτάτη διοικητικὴ τῆς ἐκπαιδεύσεως Ἀρχὴ καὶ ὄχι μόνον κατὰ τύπους διοικητική, ἀλλὰ καὶ οὐσιαστικὴ Ἀρχή, ἀναβιβάζομεν δὲ εἰς αὐτὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν μίαν πολυετῆ ἐργασίαν καὶ μίαν πολυετῆ ἠθικήν, δὲν θὰ ἔπρεπεν εἰς τὴν πρώτην ἐμφανιζομένην περίστασιν νὰ μειώνωμεν τὸ κῦρος των. Ἀναγνωρίζομεν τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀξίαν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Δέν πρόκειται νὰ θίξωμεν τοὺς καθηγητάς, ἀλλ’ εἶναι ὁπωσδήποτε μία μείωσις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἐπροτείναμεν ἡμεῖς, ἀντὶ τῶν δύο καθηγητῶν νὰ προσλαμβάνεται ἕν πρόσωπον ἐκτὸς τοῦ συμβουλίου, ἔστω ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἑνὸς τῶν ἀνωτάτων ἱδρυμάτων τῆς Χώρας, μία εἰδικότης δηλονότι ὅταν πρόκειται περὶ ἔργου ἐπιστημονικοῦ, καὶ ἀνεγνωρισμένος λογοτέχνης, ὅταν πρόκειται περὶ ἔργου λογοτεχνικοῦ.

§56Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐγὼ λέγω εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ δύο ἑκάστοτε καθηγηταί, ἀναλόγως τῆς φύσεως κ.λ.π. (ἀναγινώσκει)... «Ἐντελῶς ἡ ἐπικουρία τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἀφετηρίαν εἶχεν, ὄχι πρόθεσιν ἡ ὁποία ἀφεώρα εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς διὰ εἰδικοτήτων.

§57Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλά, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἕν ὅριον εἰς τὴν ἰσχὺν τοῦ βιβλίου τοῦ ἅπαξ ἐγκριθέντος, διότι θὰ ἦτο ἄδικον δι’ ἕν βιβλίον ἐγκριθὲν ἐπὶ 20 ἔτη νὰ ἰσχύσῃ αὐτὸ τὸ ἀπαρασάλευτον, τρόπον τινά, τῆς ἐγκρίσεως. Ἔπειτα εἰς τὸ ἄρθρον 15 λέγετε περὶ τῶν μετεκπαιδευομένων, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ δικαιοῦται νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὴν εἰς αὐτούς. Τοῦτο ἀπολύτως ἐξεταζόμενον δὲν ἔχει τίποτε τὸ τρωτόν. Ἤμην καὶ εἶμαι τῆς ἀρχῆς, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας πρέπει νὰ κρατῇ τὰ ἡνία τῆς ὅλης ἐκπαιδεύσεως, διότι γνωρίζομεν ὅλοι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅτι ὁ Ρωμηὸς ἔχει ἀνάγκην διαρκοῦς ἐπιβλέψεως καὶ ὅτι, μόλις τὸν ἀφήσῃς ἐλεύθερον, ἀρχίζει νὰ ἐκτρέπεται καὶ νὰ μὴ πειθαρχῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ τιμωρῇ καὶ διὰ παρελθόντα παραπτώματα. Αὐτὸ εἶναι ὑπερβολικόν. Εἶναι σόλοικος ἡ ἀρχὴ νὰ δικαιοῦται ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν καὶ διὰ διαγωγήν, τήν ὁποίαν ἔδειξεν ὁ ὑφιστάμενός του εἰς τὸ παρελθόν.

§58Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ δευτέρα περίοδος τοῦ ἄρθρου 15ου διαγράφεται.

§59Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν ὑπέπεσεν εἰς εἰς μίαν παράβασιν, ἡ ὁποία ἐξεδικάσθη τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο, ἢ δὲν ἦτο θεσμοθετημένη ποινή καὶ τιμωρηθῇ σήμερον δι’ αὐτό, εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς ἐφαρμογῆς ἀναδρομικῆς τῆς ποινῆς.

§60Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν, διότι συμφωνοῦμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι πρέπει νὰ προτιμῶνται οἱ προϋπηρετήσαντες διδάσκαλοι, ἐκτὸς ἐὰν ἔδειξαν διαγωγὴν ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν θέσιν των ἤ ἐὰν εἶναι ὑπηρεσιακῶς ἀνεπαρκεῖς. Διότι δὲν θὰ εἶνε δίκαιον, διδάσκαλος προϋπηρετήσας ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ ἀναμένων πότε θὰ καταλάβῃ μίαν καλυτέραν θέσιν ἐντὸς τῆς περιφερείας του, νὰ παραγκωνίζηται δι’ ἑνὸς νέου διδασκάλου, ὁ ὁποῖος μόλις πρὸ ὀλίγου ἐξῆλθεν ἀπὸ τὸ διδασκαλεῖον. Εἶναι πολὺ ὀρθόν καὶ εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ἐκτὸς βέβαια τῆς ἐξαιρέσεως τὴν ὁποίαν ἀναφέρετε, ἐὰν δηλ. ἔχει ἀσυμβίβαστον διαγωγὴν ἤ ἀνεπάρκειαν διδακτικήν. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 17. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἀνέπτυξεν ἀρκετὰ τὸ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Καὶ ἡμεῖς φυσικὰ συνενοῦμεν τὰς διαμαρτυρίας μας, ἐφόσον πρόκειται περὶ προσώπου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιστημονικὴ κατάρτισις καὶ ἡ ὅλη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐμφάνισις...

§61Κ. ΝΤΑΗΣ. Περὶ τίνος πρόκειται; Περὶ τοῦ Καψάλη; Ὁ ἀνώτατος ὑπάλληλος, ὅπως εἶναι ὁ ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος, πρέπει νὰ ἔχῃ δύο πράγματα, χαρακτῆρα καὶ μόρφωσιν. Ὁ Καψάλης οὔτε χαρακτῆρα ἔχει, οὔτε μόρφωσιν. Δὲν ἔχει χαρακτῆρα διὰ τὸν ἑξῆς λόγον....

§62Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ κ. Καψάλη; Ἐάν πρόκειται περὶ τοῦ Καψάλη, πρέπει νὰ γίνῃ ἄλλη συζήτησις. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις;

§63Κ. ΝΤΑΗΣ. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ ὁμιλῶ καὶ οὐδέποτε ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν καὶ δὲν πρέπει νὰ μὲ διακόπτητε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν κ. Βουλευτὴν ἀνακαλῶ εἰς τὴν τάξιν.

§65Κ. ΝΤΑΗΣ. Μίαν καὶ μόνην διακοπὴν ἔκαμα.

§66Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε......

§67Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ εἴπω τὰς ἰδικάς μου σκέψεις.

§68Κ. ΝΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα νὰ κάμω μίαν διακοπὴν διὰ πρώτην φοράν..... (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§70Κ. ΝΤΑΗΣ. Δὲν ἀνακαλῶ. Κάμετε ὅ,τι θέλετε. Περίεργον πρᾶγμα. Ἐπὶ ἕν ὁλόκληρον ἔτος δὲν ἀπησχόλησα ποτέ τὴν Βουλήν. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ μόνον ἐλαφρυντικὸν ποὺ ἔχετε, εἶναι ὅτι πρώτην φοράν ὁμιλεῖτε.

§72Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, ἔχω πεποίθησιν ἐπὶ τὴν εὐθυκρισίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει σοβαροὺς λόγους, τοὺς ὁποίους, ὡς ἐκ τῆς ἰδιότητός του, μόνον ὁ ἴδιος εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ συνεπῶς καὶ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου τούτου, ὁπότε θὰ ἠθέλαμεν νὰ ἀκούσωμεν καὶ ἡμεῖς τοὺς λόγους αὐτούς, ἤ ἐὰν οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους προβάλλομεν ἡμεῖς εἶναι δίκαιοι καὶ ὀρθοί, τότε δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ σπεύσῃ νὰ τοὺς ἀσπασθῇ. Καὶ προχωρῶ εἰς τὸ ἄρθρον 18. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν ὑπῆρχε βεβαίως εἰς τὸ ν)διον κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν. Ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν τεσσάρων τάξεων γυμνασιακῶν εἰς τὰ Σφακιὰ τῆς Κρήτης. Τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ὑπῆρχεν κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν εἰς τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον. Ὑπάρχει ὅμως εἰς τὸ κατὰ τὴν βʹ τοιαύτην καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ συστήσω κἄν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τοῦτο, ἐφόσον πρόκειται περὶ τῶν Σφακιῶν, τῆς περιοχῆς δηλαδὴ ἐκείνης τῆς Κρήτης, ἥτις ἀνέδειξεν ὅλους τοὺς καλοὺς καὶ γενναίους πολεμιστὰς κατὰ τοὺς τελευταίους ἐθνικοὺς ἀγῶνας. Ἑπομένως τὸ πρᾶγμα εἶναι τοσούτῳ δικαιότερον καὶ πρέπει νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἵδρυσιν τεσσάρων τάξεων γυμνασιακῶν, ἐφόσον αἱ δαπάναι θὰ βαρύνουν τὸ ἐπαρχιακὸν ταμεῖον. Νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εἶχε καμμίαν ἀντίρρησιν. Καὶ μένει ἕν τελευταῖον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, ἡμεῖς ἀπόψε βλέπομεν διὰ πρώτην φοράν, τὸ 19ον.

§73Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Καλῶς ἔχει τὸ 19ον.

§74Ν. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι δικαιότατον ἐφόσον ἔχουν δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν καὶ εἶχον καὶ τὸ πτυχίον τοῦ διδασκάλου. Νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ τύχουν τοῦ βαθμοῦ τοῦ δευτεροβαθμίου καθηγητοῦ, ὅπως διαλαμβάνει τὸ τελευταῖον ἄρθρον. Ἑπομένως ἐπὶ τῶν περισσοτέρων ἄρθρων εὑρέθημεν σύμφωνοι μὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Παιδίας. Νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐδικαίωσα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ἡ συζήτησις μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ τοὺς τυχὸν ἀντιφρονοῦντας θὰ διεξήγετο ἐν πνεύματι ἠρεμίας, φιλικῆς συνεννοήσεως καὶ εἰλικρινοῦς συνεργασίας. Τερματίζων τὸν λόγον, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ὅτι, προκειμένου ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως καὶ ἀνυψώσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, θὰ μᾶς εὕρῃ συμφώνους καθολοκληρίαν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐὰν εἰς ὅλα τὰ ζητήματα ἐπιτρέπεται νὰ διαφωνῶμεν ἢ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρίζωμεν, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κόσμου τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πλευρῶν καὶ ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων ἡ ὑποστήριξις ἡμῶν ὡς ἐκπροσώπων τοῦ ἔθνους θὰ εἶναι ἀνεπιφύλακτος.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Οἰκονομίδης.

§76Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑποθέτω, ὅτι πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἐδοκίμασαν τὰς πικρίας τῆς δικτατορίας τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἤδη, διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ 1ου ἄρθρου, τοὺς κάμνομεν ὑπερδικτάτορας. Καταργοῦμεν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα, πρὸς τιμήν των τὸ λέγω, εὐσυνειδήτως ἐκπληροῦν τὸ καθῆκόν των, ἐγγύησις δὲ εἶναι, διότι τὸ ἓν μέλος τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἶναι δικαστής. Τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐποπτικῶν Ἐκπαιδευτικῶν Συμβουλίων τὰς θέτομεν ἄνευ οὐδεμιᾶς διαμαρτυρίας ἢ ἐνστάσεως τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων, καὶ τοῦτο διότι, κατὰ μίαν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, τὰ ἐποπτικὰ Συμβούλια δὲν εἶναι αὐστηρά εἰς τὰς κρίσεις των. Ἀκούσατε, κ, Βουλευταί, τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια ὑπέβαλον προτάσεις ἀπολύσεως διδασκάλων πρὸς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, οἱ ὁποῖοι ἐπιθεωρηθέντες ἐπὶ δεκαετίαν συνεχῶς, ἀπεδείχθησαν, κατόπιν ἐκθέσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ διδάσκουν, ὅτι δὲν εὑρίσκονται εἰς τὰ σχολεῖα καὶ εἶναι τελείως ἀνίκανοι, ἀνεπίδεκτοι δὲ συμμορφώσεως. Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον κατ’ ἀρέσκειαν καὶ σύμφωνα μὲ τὰς διαφόρους εἰσηγήσεις, ἄλλους μὲν ἐτιμώρησε μὲ ἕνα μόνον μῆνα παύσεως, ἄλλους μὲ δύο μῆνας, ἄλλους ἀπήλλαξε καὶ δύο ἕως τρεῖς μόνον, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχουν κανένα προστάτην, ἀπελύθησαν. Ἕτερον συμβούλιον ὑπέβαλε πρότασιν ἀπολύσεως ἑνὸς δημοδιδασκάλου, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἐπὶ δεκαετίαν ἦτο ἀνίκανος, ἀνεπίδεκτος κλπ. Τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐνδιεφέρετο εἷς ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, τὸν μεταθέτει πρὸς τιμωρίαν καὶ τὸν τοποθετεῖ εἰς ἄλλην περιφέρειαν, καὶ οὕτω πως καὶ τὸν ἄλλον, τὸν ὁποῖον ἐπροστάτευε τὸν διώρισεν εἰς τὴν θέσιν τοῦ μετατιθεμένου καὶ τὸν μετατιθέμενον ἱκανοποίησε. Τώρα, ἄν τοῦ δώσωμεν καὶ ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἤτοι νὰ ἐλέγχῃ ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων καὶ νὰ τὰς κρίνῃ, θὰ ἴδητε, ὅτι μόνον ἐκεῖναι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν συστάσεις θὰ ἀναγινώσκωνται, αἱ δὲ ἄλλαι δὲν θὰ ἀναγινώσκωνται. Σήμερον ὅμως τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἔχει μόνον νὰ κρίνῃ τὰς ἐνστάσεις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, τὰς ἀποφάσεις του δὲ τὰς ἐκδίδει μετὰ ἕξ καὶ ὀκτὼ μῆνας. Ἐάν προσθέσωμεν τώρα ὅτι γενικῶς ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων θὰ τὰς κρίνῃ, μετὰ ὀκτὼ καὶ δέκα χρόνια θὰ ἔχωμεν τὰς ἀποφάσεις του. Βλέπετε δὲ ἀποφάσεις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἄλλας μὲν ἐκδιδομένας ἐφέτος διὰ τὸ αὐτὸ ζήτημα, καὶ ἄλλας τοῦ χρόνου διὰ τὸ ἴδιον ζήτημα μὲ διαφόρους ἀπόψεις.

§77Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος τὸ ἴδιον κάμνει.

§78Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Λοιπόν, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, εἰς τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τοῦ 1ου ἄρθρου, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὸ 2ον ἄρθρον, διὰ τὴν ἐντοπιότητα τῶν δικαστῶν, νομίζω, ὅτι ὁ Πρόεδρος πρέπει νὰ εἶναι ἐντόπιος, διότι αὐτὸς θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καλύτερον τὰ πράγματα.

§79Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζετε. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μοῦ ἐσημείωσαν συνάδελφοι διὰ τὴν περίπτωσιν κατά τὴν ὁποίαν τόσον ὁ Γυμνασιάρχης, ὅσον καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Γυμνασίου ἤθελον εἶσθαι ὅλοι ἐντόπιοι καὶ θὰ προκύψῃ περίπτωσις ἀδυναμίας θέσεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ περίπτωσις, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποβλέπωμεν.

§80Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον εἴμεθα σύμφωνοι, κ. Ὑπουργέ.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§82ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ δύο ζητημάτων ἤθελα νὰ προκαλέσω τὴν προσοχήν σας. Τὸ πρῶτον ζήτημα εἶναι, ὅτι μετὰ ἀπὸ τὴν δημιουργηθεῖσαν, κατόπιν τῆς τελευταίας ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας κατάστασιν, διὰ τῆς ὁποίας προτιμῶνται οἱ ἐκ τοῦ τόπου παραγωγῆς πρὸς διορισμόν, παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς τραγικόν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, διὰ τὰς μικρὰς περιφερείας, ὅτι αἱ κεναὶ θέσεις, ἐνῶ εἶχον ἤδη ὑποβληθῆ αἰτήσεις ἐντοπίων, αἱ κεναὶ θέσεις κατελήφθησαν παρὰ μὴ ἐντοπίων, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἀποστρατευθοῦν, ὅπως ἐννοεῖτε ὅλοι σας, θὰ ἀπαιτηθῇ χρόνος πολύς, καὶ ἑπομένως οἱ ἐντόπιοι εὑρίσκονται εἰς τὴν λυπηρὰν κατάστασιν νὰ ἔχουν χάσει πᾶσαν ἐλπίδα νὰ διορισθοῦν ποτὲ εἰς τὴν ζωήν των ὡς λειτουργοὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ ἀπὸ τοῦ πνεύματος τούτου τὴν ὑπόθεσιν, καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἀποδεχθῇ μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιόν του ἔχουσαν οὕτω: «κενουμένης θέσεως εἰς μίαν Αʹ. περιφέρειαν οἱανδήποτε, οἱ διωρισμένοι εἰς ἄλλην περιφέρειαν, ἀλλ’ ἐκ τῆς Αʹ. περιφερείας καταγόμενοι, μετατίθενται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν». Νομίζω ὅτι, εἶνε δίκαιον τοῦτο καὶ δὲν ἀντιτίθεται καὶ εἰς τὴν ἠθικήν. Τοὐναντίον ἐνισχύει τὴν ἠθικήν καὶ τὰς οἰκονομικὰς συνθήκας παντὸς ἀτόμου τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου, διότι θὰ προτιμήσῃ βέβαια ὁ καθεὶς νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν πατρίδα του. Λοιπόν, ἅμα κενωθῇ μία θέσις, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ ἐκ τῆς περιφερείας τῆς κενουμένης θέσεως καταγόμενος καὶ διωρισμένος εἰς ἄλλην περιφέρειαν, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν μετάθεσίν του εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς καταγωγῆς του.

§83ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὑπῆρξαν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἀλλαχοῦ διωρισμένος νὰ ζητήσῃ νὰ διορισθῇ διά τοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, χηρευούσης θέσεως ἐκεῖ. Ὑπάρχει δὲ διάταξις τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν, κατὰ τὰς διακοπὰς ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς περιφερείας θέτει εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τοὺς λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἂν ὑπάρχει θέσις κενή, τὴν καταλαμβάνει προνομιακῶς ὁ διδάσκαλος ὁ ἐντόπιος. Συνεπῶς ἡ διάταξις αὐτὴ καλύπτει τὴν ἰδικήν σας τροπολογίαν.

§84ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὴν καλύπτει.

§85ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Καὶ θὰ ἔχωμεν καὶ ὀλιγώτερα ἄτοπα.

§86Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὴν καλύπτει, διότι ἄν θελήσητε νὰ ἐξετάσητε τὴν διάταξιν, θὰ ἴδητε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, δύναται διὰ μιᾶς πράξεως νὰ ἀκυρώσῃ πάντα τοιοῦτον διορισμόν, ἐφόσον ὑπάρχει παρανομία. Διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἡ κατάστασις ἡ ὑπάρχουσα, καὶ συγκεκριμένως ὁμιλῶ διὰ τὴν πατρίδα μου, ὅπου τρεῖς διδάσκαλοι, Ἔχουν ὑποβάλει αἰτήσεις, τὴν μίαν πρὸ μιᾶς ἑξαετίας καὶ τὰς ἄλλας δύο πρὸ πέντε ἐτῶν, καὶ δὲν ἔχουν διορισθῆ, οὔτε ὑπάρχει ἐλπίς νὰ διορισθοῦν ποτέ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησίν μου αὐτήν. Ἐπίσης θὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Ὑπῆρχον ὡρισμένοι πίνακες, ἀλλὰ διὰ τῶν δημιουργηθέντων διαφόρων νομοσχεδίων περὶ πολυτέκνων καὶ θυμάτων πολέμου, κλπ., οἱ πίνακες αὐτοὶ εἶναι ὡσὰν νὰ μὴ ὑπάρχουν, διότι, πρὸ παντός εἰς τὰς μικρὰς περιφερείας, δὲν λείπουν ποτὲ τὰ θύματα πολέμου, καὶ πρὸ παντός οἱ πολύτεκνοι. Ἑπομένως, ἀφοῦ πρόκειται νὰ διορισθοῦν πρῶτον οἱ πολύτεκνοι, οἱ μὴ πολύτεκνοι δὲν ἔχουν καμμίαν ἐλπίδα νὰ διορισθοῦν. Βεβαίως νὰ προτιμηθοῦν οἱ πολύτεκνοι, ἀλλὰ νὰ δοθῇ μία εὐχέρεια τοὐλάχιστον τοῦ ἑνὸς τρίτου ἤ τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῶν κενουμένων θέσεων, οὕτως ὥστε, ὅταν εἷς περιμένει ἑπτὰ χρόνια, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Συμβούλιον, κατὰ παράβασιν ἔστω τοῦ νόμου, νὰ τὸν προτείνῃ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτήν, καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ τὰς ἀντιλήψεις του ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολαΐδης.

§88ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐξήτασεν ὁ δεύτερος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος κατέλαβε τὸ βῆμα καὶ ἠθέλησε νὰ ἀποδώσῃ τὴν ὅλην ἀνόρθωσιν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως εἰς ἕν καὶ μόνον κόμμα, οὔτε θὰ θελήσω νὰ ἀναφέρω τὰ κακά, τὰ ὁποῖα ἐπροξενήθησαν διὰ τῆς εἰσβολῆς εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν προσώπων, τὰ ὁποῖα ὤθησαν αὐτὴν πρὸς τὸν ἀριστερισμὸν καὶ συνετέλεσαν, ὥστε ἡ ἐκπαίδευσις, ἀντὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὸ πρὸς τὴν Πατρίδα συναίσθημα καὶ τὸ τοιοῦτον πρὸς τὴν θρησκείαν, τοὐναντίον ἀπεμάκρυνε αὐτὴν ἀπὸ πᾶν εὐγενὲς καὶ ὡραῖον καὶ ὑψηλὸν καὶ τὴν ὡδήγησε πρὸς τὸν ὑλισμόν. Δὲν θὰ θελήσω, λέγω, νὰ φέρω τὸ ζήτημα τούτο ἐνώπιον ὑμῶν, διότι εἶναι ζήτημα μακρόν καὶ θὰ ἀπασχολήσω πολὺ τὴν Βουλήν, καὶ πολλοὶ θὰ λάβουν τὸν λόγον διὰ νὰ ὁμιλήσουν ἐπὶ τῆς ἐν γένει ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθω ἀπευθείας εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ μὲ μεγαλυτέρας τροπολογίας καὶ μὲ ἄλλην βάσιν, διότι ὅπως εἰσάγεται δὲν εἶναι πλῆρες καὶ ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κηρυχθῶ ὑπὲρ τῆς καταψηφίσεώς του, ἄν μὴ ὡρισμέναι διατάξεις ὑπῆρχον ἐν αὐτῷ, ὡς εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4ου, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ διὰ μεταθέσεων τὰ κενὰ τῶν Δημοτικῶν Σχολείων καὶ τῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ὧν ἡ συμπλήρωσις εἶναι ἀδύνατος ἕνεκα τῆς δυσχεροῦς οἰκονομικῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Χώρα, διὰ νέων διορισμῶν. Καὶ ἤδη, Κύριοι Βουλευταί, εἰσέρχομαι εἰς τὴν ἐξέτασιν ὡρισμένων ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο μακρά συζήτησις. Καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ἄρθρου 1ου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπὶ μακρὸν ἠσχολήθησαν οἱ προλαλήσαντες, καὶ ἐζήτησαν, ἵνα ἡ διάταξις αὐτὴ ἀπαλειφθῇ, διότι οὕτω πως δημιουργεῖται συγκεντρωτικὸν σύστημα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τοὺς συναδέλφους καὶ νὰ ὑποστηρίξω τὴν διάταξιν τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχουσαν, καθόσον πολλοὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀσκοῦντες ἐπιβολὴν ἐπὶ τῶν διδασκάλων καὶ ἀπειλοῦντες αὐτοὺς περὶ ὁριστικῆς ἀπομακρύνσεώς των, τοὺς ἀναγκάζουν νὰ παραιτηθῶσι τῶν ἐφέσεων τὰς ὁποίας ἔχουν ἐνώπιον τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Συνεπῶς ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ προστατεύσῃ τὸν διδασκαλικὸν κόσμον ἀπέναντι τῶν αὐθαιρεσιῶν ὡρισμένων ἐπιθεωρητῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πολλάκις ἐξέρχονται τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων καὶ τῶν ὑποχρεώσεών των. Ἑπομένως ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1, ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὸν ὑπάρχοντα νόμον καὶ νὰ ἄρῃ ἓν ἄτοπον καὶ μίαν ἀδικίαν, ἡ ὁποία προσγίγνεται εἰς ὡρισμένην τάξιν διδασκάλων. Ὀφείλει ὁ διδάσκαλος ὁ τιμωρούμενος ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητήν, νὰ ἔχῃ βέβαια τὴν τόλμην νὰ ἀμύνεται τῶν δικαίων του, πλὴν λόγῳ τοῦ παραπτώματος δι’ ὃ ἐκρίθη τιμωρητέος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ἐκείνην δι’ ἧς νὰ δύναται νὰ ἀντιταχθῇ εἰς τὰς ἀπόψεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ νὰ ἐφεσιβάλῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς τιμωρίας ἐνώπιον τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι καλῶς ἔχει ἡ διάταξις ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ παρατεθεῖσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 2ον ἄρθρον περὶ τῆς ἐντοπιότητος τῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ οὐχὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέφεραν οἱ προλαλήσαντες, διότι ὀρθὸν εἶναι τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου νὰ μὴ εἶναι ἐντόπια, ὅταν πρόκειται νὰ κρίνουν τοὺς διδασκάλους, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῶσιν ἀδικίαι, ἀλλὰ διότι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν πολλάκις εἰς τὸ ἄτοπον νὰ μὴ δύνανται νὰ καταρτισθοῦν τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, διότι οἱ Γυμνασιάρχαι καὶ οἱ καθηγηταὶ θὰ τύχῃ νὰ εἶναι ἐντόπιοι, ὁπότε θὰ φθάσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, κατ’ ἀνάγκην εἰς τὸ ἄτοπον τῆς μὴ λειτουργίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἐκτὸς ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἡ διάταξις αὐτὴ περὶ ἐντοπιότητος, ὁπότε ὀφείλει νὰ θέσῃ διάταξιν πρὸς πρόληψιν τοῦ ἀτόπου τούτου, δι’ ἧς πρὸς καταρτισμὸν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου θὰ λαμβάνει μέρος εἰς αὐτὸ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς παρακειμένης ἐκπαιδευτ. περιφερείας. Πλὴν τότε τὸ κακὸν θὰ εἶναι μεγαλύτερον. Κύριοι, φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν ὄχι εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν, ἀλλ’ εἰς τὴν μέλλουσαν τοιαύτην νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, διότι οὐδεμίαν, μὰ ἀπολύτως οὐδεμίαν, θέσιν, ἔχει μέσα εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον ὁ Γυμνασιάρχης ἢ ὁ καθηγητὴς καὶ ὁ δικαστής. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ὑπῆρχεν ὁ δημοδιδάσκαλος, ὁ μόνος γνωρίζων τὰ θέματα, ὁ μόνος γνωρίζων τοὺς συναδέλφους, ὁ μόνος γνωρίζων τὰς ἀνάγκας τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν γένει. Ὁ δημοδιδάσκαλος, Κύριοι, θά εἶναι ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τοῦ κλάδου του, χωρὶς νὰ φοβηθῇ νὰ ἀντείπῃ εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ὁ διδάσκαλος τῆς σήμερον εἶναι ἐπιστήμων καὶ ἔτι ἐπιστημονικώτερος, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις, θὰ ἐξελιχθῇ αὔριον διὰ τῆς Ἐκπαιδευτικῆς Ἀκαδημίας, καὶ συνεπῶς ἔχει τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀντιταχθῇ κατὰ τῶν ἀδίκων ἀποφάσεων τοῦ ἐπιθεωρητοῦ του. Οἱ μόνοι ἁρμόδιοι νὰ κρίνουν περὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, δὲν εἶναι οἱ Γυμνασιάρχαι καὶ οἱ καθηγηταί, ἀλλ’ οἱ ἴδιοι οἱ δημοδιδάσκαλοι, καθόσον γνωρίζουν ὅλα τά τρωτά τῆς ἐκπαιδεύσεως. Αὐτοὶ γνωρίζουν τὴν κατάστασιν τῶν συναδέλφων των, καὶ αὐτοὶ πρῶτοι θὰ ἀγωνισθοῦν νὰ ἐξυψώσουν τὸν κλάδον των καὶ θὰ κόψουν τά σαθρά, τά ὁποῖα ὑπάρχουν μέσα, διὰ νὰ ἐξυψωθῇ ὁ κλάδος των καὶ νά φθάσῃ ἐκεῖ ὅπου τὸν θέλει ἡ Πατρὶς, ἐκεῖ ὅπου τὸν θέλει ἡ κοινωνία, ἐκεῖ ὅπου τὸν θέλει ἡ ἰδεώδης τοῦ Κράτους κατεύθυνσις.

§89Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Εἴπετε προηγουμένως, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἀσκοῦν πίεσιν ἐπὶ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ δὲν ὑποβάλλουν τὰς ἐφέσεις των ἐνώπιον τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου.

§90ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δὲν πρόκειται, κ. Συνάδελφε, περὶ τῶν δημοδιδασκάλων, οἵτινες περιπίπτουν εἰς παραπτώματα καὶ δὲν τολμοῦν νὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὸν ἐπιθεωρητήν, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ εἶναι οἱ ἄριστοι τῶν δημοδιδασκάλων, οἵτινες θά λαμβάνουν μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐπειδὴ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν, ἔχει νομίζω ὑποχρέωσιν νὰ μελετήσῃ τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ ἐξετάσῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ ἐποπτικοῦ συμβουλίου ὡς καὶ τὴν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ εὕρῃ ἄλλον συντελεστικώτερον καὶ καλύτερον τρόπον καὶ νὰ συμπεριλάβῃ εἰς αὐτὰ καὶ αὐτὸν τὸν δημοδιδάσκαλον, τὸν εἰδικόν, τὸν γνωρίζοντα τὸν κλάδον του καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν γυμνασιάρχην καὶ αὐτὸν τὸν δικαστήν, ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν ἀποφάσεις δικαστικῆς φύσεως. Δὲν ἔχει καμμίαν θέσιν ἀπολύτως μέσα εἰς τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια ὁ δικαστὴς, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ παρίσταται καὶ νὰ λέγῃ ἓν ναὶ ἢ ἓν ὄχι, μὴ ἀντιλαμβανόμενος πολλάκις περὶ τίνος πρόκειται. Ἂν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν λαμβάνει μέρος πάντοτε ὁ ἴδιος δικαστὴς εἰς ὅλα τὰ συμβούλια, ἐφόσον οὗτος ὁρίζεται εἷς δικαστὴς σήμερον καὶ ἕτερος αὔριον, τούτου ἕνεκα, Κύριοι, δημιουργεῖται κατάστασις τοιαύτη, ὥστε τὴν κυρίαρχον γνώμην καὶ ψῆφον νὰ ἔχῃ μόνον ὁ ἐπιθεωρητὴς, καὶ μάλιστα ὅταν ἀσκεῖ πειθαρχικὴν τιμωρίαν καὶ ἐπιβάλλει ἀνεκλήτως πρόστιμον τριακοσίων δραχμῶν. Αἱ ἀποφάσεις αὐταί, Κύριοι Βουλευταί, ἐκδίδονται ἀσφαλῶς μόνον ἀπὸ τοὺς ἐπιθεωρητάς, διότι καὶ ὁ γυμνασιάρχης καὶ ὁ δικαστὴς οὐδόλως γνωρίζουν τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα. Καίτοι γνωρίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σήμερον, ἐν τούτοις ἠσχολήθην μὲ αὐτὸ, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι μελετῶν τοῦτο θὰ θελήσῃ νὰ μεταβάλῃ τὴν σύνθεσιν τῶν ἐποπτικῶν καὶ ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων ἐπὶ τὸ θετικώτερον καὶ ἐπωφελέστερον διὰ τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν. Ἤδη, ἀξιότιμοι κ. Βουλευταί, ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὰς δύο τροπολογίας. Ἡ πρώτη τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν, ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 9ον. Εἰς δύο περιφερείας, τὰ Ἰωάννινα καὶ τὴν Λάρισαν, ὑπάρχουν διωρισμένοι ἰσραηλῖται διδάσκαλοι, διδάσκοντες τὰ θρησκευτικά. Εἶνε γνωστόν, ὅτι τὸ στοιχεῖον τοῦτο ἐν Ἑλλάδι ἔδειξε πάντοτε εὐπείθειαν καὶ ἐθεώρησε καὶ θεωρεῖ τὴν Ἑλλάδα ὡς πραγματικήν του πατρίδα, οὕτως ὥστε πρὸς αὐτὸ τὸ στοιχεῖον νὰ ἀποβλέπωμεν μετ’ ἐμπιστοσύνης, διότι οὐδέποτε ἐδημιούργησέ τι τὸ κακόν, τὶ τὸ ἀντεθνικόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς διάταξις εἰς τὸ ἄρθρον 9 ὡς τρίτη παράγραφος. (ἀναγινώσκει) «Οἱ ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, ἐδάφ. 5 τοῦ νόμου 4374 ἰσραηλῖται δημοδιδάσκαλοι δύνανται νὰ προάγωνται κατὰ δεκαετίαν μέχρι τοῦ βαθμοῦ Γραμματέως Βʹ». Εἶναι ἐλαχίστη ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ ἀποδεχθῆτε, κ. Ὑπουργέ, ἀφοῦ μάλιστα μόνον δύο τοιοῦτοι διδάσκαλοι εἶναι, οἱ ὁποῖοι διδάσκουν τὰ θρησκευτικὰ εἰς τὰ ἰσραηλιτικὰ σχολεῖα. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ καὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας τροπολογίας μου καὶ νὰ θελήσῃ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει νὰ δεχθῇ τὴν προσθήκην ταύτης, διότι εἶναι πολὺ δικαία. Ὑπάρχει ὁ νόμος, Κύριε Ὑπουργέ, 5341 διὰ τοῦ ὁποίου δημοδιδάσκαλοι πρωτοβάθμιοι προάγονται εἰς εἰσηγητὰς μετὰ ὑπηρεσίαν δεκαεπταετῆ. Δυστυχῶς ὅμως ὅταν ἐγένετο τὸ νομοθέτημα τοῦτο, παρελείφθησαν οἱ πρωτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι οἱ φοιτήσαντες εἰς τὰ τετρατάξια διδασκαλεῖα καὶ οἱ ἀπὸ τοῦ 1914 ἀποκτήσαντες πτυχίον πρωτοβαθμίου δημοδιδασκάλου, οἵτινες μόνον μετὰ εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ προαχθῶσι, τουτέστι παρελείφθησαν ἀπὸ τὸν νόμον ἐκεῖνον οἱ ἔχοντες μεγαλυτέραν μόρφωσιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἄν θέλῃ νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς διάταξιν (ἀναγινώσκει). «Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ νόμου 5341 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «ἐπιτρέπεται ὅπως οἱ ἀποκτήσαντες πτυχίον πρωτοβαθμίου δημοδιδασκάλου πρὸ τοῦ 1914 καὶ ἐκ τῶν μετὰ τὸ 1914 ἐξελθόντων οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ τετραταξίου διδασκαλείου προτείνωνται διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ εἰσηγητοῦ μετὰ δεκαεπταετῆ ὑπηρεσίαν». Ἐνῶ οἱ τοῦ τριταξίου προάγονται μετὰ δεκαεπταετῆ, οἱ τοῦ τετραταξίου προάγονται μετὰ εἰκοσαετῆ. Φρονῶ, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ταύτην, καθόσον ἀδικοῦνται εἴκοσιν ἕως τριάκοντα δημοδιδάσκαλοι. Ἐξετάζω ἤδη, Κύριοι Βουλευταί, καὶ τὸ ἀπομεῖναν τελευταῖον ἄρθρον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο μακρὰ συζήτησις, τὸ ἀφορῶν τὴν ἔξοδον μετὰ τεσσαρακονταετῆ ἐκπαιδευτικὴν ὑπηρεσίαν τῶν λειτουργῶν αὐτῆς. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, Κύριοι, νὰ συμφωνήσω ἀπολύτως μὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὄχι δι’ οὕς λόγους ἀνέφεραν οἱ προλαλήσαντες, οἱ ὁποῖοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀναφέρουν καὶ πρόσωπα. Ἡμεῖς ἐδῶ ἐξετάζομεν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ δὲν εἰσερχόμεθα εἰς προσωπικὰς τοιαύτας. Ἐὰν διὰ τῆς ἐξετάσεως αὐτῶν θίγεται ὁ Καψάλης ἤ ὁ Κωνσταντινίδης, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ μὴ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν της, ἀλλὰ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν μόνον ἐὰν ἡ διάταξις ἔχει καλῶς ἤ οὐ καὶ ἐὰν ἐξυπηρετῇ τὴν ἐκπαίδευσιν ἢ τὴν βλάπτει. Ἄνθρωποι μετὰ τεσσαράκοντα ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἔστω καὶ ἄν εἶνε τὰ δύο ἤ τρία πολεμικά, δὲν ἔχουν, Κύριοι, τὸν ζῆλον καὶ τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἀγάπην πρὸς τὸν κλάδον αὐτῶν, διότι ἐπέρχεται ὁ κόρος μετὰ τόσον μακρὰν ὑπηρεσίαν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐργασθοῦν μετὰ ζήλου, δραστηριότητος καὶ μεγάλης δράσεως οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τριάκοντα ἑπτά, ἐπὶ τεσσαράκοντα ἔτη ὁλόκληρα ἐκτελοῦν ἕν καὶ τὸ αὐτὸ ἔργον. Μεταβάλλονται τότε εἰς μηχανάς, ἐκδίδοντες ἁπλᾶς ἀποφάσεις. Περὶ ἐκείνου δὲ περὶ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἐλέχθησαν, δὲν θὰ θελήσω νὰ ἀσχοληθῶ, διότι ἔλαβον γνῶσιν προτάσεως πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, δι’ ἧς ὁμιλεῖ μὲ τοιοῦτον περιφρονητικὸν τρόπον περὶ τῶν συναδέλφων τῆς Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας καὶ τῶν ὑποδούλων μερῶν, μὲ τὸν ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται εἰς διδασκάλους, ὅταν μάλιστα ἔχουν ἀποστολὴν νὰ ἐποπτεύουν ἐπὶ τῶν ἄλλων. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον μαζὶ μὲ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη καὶ τὰς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἐπρότεινα, πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἕνεκα τῶν λόγων, οὕς ἐν ἀρχῇ προέτεινα. (χειροκροτήματα).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελᾶς.

§92ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Ἐκ τοῦ ἄρθρου 15 ζητῶ, κ. Ὑπουργέ, νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ λέξις «ὑποπεσόντες» εἰς τὴν § 1. Κατηγορήθησαν ἐν συνόλῳ ἑπτὰ καθηγηταὶ μετεκπαιδευόμενοι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ ἕξ ἦσαν εἰς τὸ τελευταῖον ἔτος. Καὶ οἱ ἑπτά, ὅλοι μαζύ, παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον τοὺς ἐτιμώρησε. Κατέφυγον εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον τοὺς ἠθώωσε καὶ τοὺς ἑπτά. Ἤδη ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν ὁ ὁποῖος ἦτο συγκατηγορούμενος εἶναι μετεκπαιδευόμενος ἀκόμη. Μὲ τὴν λέξιν «ὑποπεσόντες» ὑπάρχει φόβος νὰ ἔλθητε σεῖς μεθαύριον νὰ ἀνατρέψητε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας.

§93Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διεγράφη.

§94ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Διεγράφη ἡ παράγραφος 2, ὄχι ὅμως ἡ λέξεις «ὑποπεσόντες». Νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ δεχθῆτε νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις αὐτή.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς.

§96Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιόν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καθιεροῖ μίαν ἀρχήν, ἀρχὴν ἡ ὁποία θὰ ἀποβῇ ἀναμφισβητήτως εἰς βάρος τῆς παιδείας. Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι ἡ οὐσιαστικὴ κατάργησις τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων. Ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ἀποκέντρωσις τῆς παιδείας ἐπετεύχθη κατόπιν πολλῶν ἀγώνων καὶ εἶναι ἀποτέλεσμα μακρᾶς προπαρασκευῆς. Δὲν εἶνε συνεπῶς ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀνατρέψῃ μίαν ἀρχὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας δύναται κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ παιδεία ἀπέδωκε καρποὺς εἰς τὴν Ἑλλάδα, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς ἀνέμενεν. Ὁσονδήποτε καὶ ἄν θέλῃ νὰ φέρῃ μεμονωμένα παραδείγματα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ νὰ ἀνατρέψῃ τὸ ἔργον τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, νομίζω, ὅτι ὅλοι οἱ βουλευταὶ γνωρίζουν, καὶ αὐτὴ ἀκόμη ἡ πρᾶξις ἀποδεικνύει καὶ ἔτι πλέον καὶ αὐτὸ τὸ γεγονὸς τῆς ἐξελίξεως τῆς παιδείας, ἀποτελεῖ τρανὴν ἀπόδειξιν, ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων ἐπέτυχεν ἀπολύτως. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδεὶς λόγος, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καταργήσῃ τὰ ἐποπτικὰ συμβούλια καὶ συγκεντρώσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ πάλιν ὁλόκληρον τὴν διοίκησιν αὐτῆς. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ καὶ οἱ ἄλλοι προλαλήσαντες βουλευταί, κ. Ὑπουργέ τῆς Παιδείας, σᾶς συνέστησαν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου. Νομίζω, ὅτι ἐκάμετε κάποιον περιορισμόν, ἀφήνετε ὅμως εἰς τὴν αὐτεπάγγελτον κρίσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου τὰς μεταθέσεις, τὰς πειθαρχικὰς διώξεις...

§97Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ μόνον.

§98Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Καὶ μόνον. Πῶς θέλετε συνεπῶς, ὅταν τὸ Συμβούλιον τὸ Ἐποπτικόν ἔχει τακτοποιήσει τὰς μεταθέσεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αἰτήσεων καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς τοπικῆς ἐκπαιδεύσεως, πῶς θέλετε νὰ ἔλθῃ αὐτεπαγγέλτως τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ νὰ τροποποιήσῃ μεταθέσεις, τὰς ὁποίας τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον ἐνήργησε κατὰ τόπον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αἰτήσεων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς θελήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν; Ἐὰν τυχὸν ἐκ τῶν μεταθέσεων τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων δημιουργοῦνται ἀδικίαι, ὑπάρχει ἡ ὁδὸς τῆς ἐνστάσεως καὶ ἡ ἔνστασις τοῦ ἀδικηθέντος θὰ φέρῃ ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσίν του πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Δὲν εἶναι ὅμως νοητὸν νὰ ἔρχηται αὐτεπαγγέλτως τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ δημιουργῇ μίαν νέαν διαταραχὴν τῆς παιδείας κατὰ τόπους. Διότι ἡ αὐτεπάγγελτος ἐκ μέρους τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου κρίσις τῶν ἀποφάσεων περὶ μεταθέσεως τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων, δὲν θὰ ἔχῃ τίποτε ἄλλο ὡς ἀποτέλεσμα, παρὰ νὰ κρατῇ εἰς μίαν διαρκῆ ἀναστάτωσιν τὴν παιδείαν καὶ τὸ ἔργον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δὲν νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνετε εἰς τὴν καθιέρωσιν αὐτῆς τῆς ἀρχῆς, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὅταν θὰ ἀνέλθητε εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ἀντικρούσητε τὰς διαφόρους ἀπόψεις, θὰ θελήσητε νά υἱοθετήσετε τὰς παρατηρήσεις αὐτάς. Ἐπίσης μία ἄλλη ἀρχή, ἐφ’ ἧς τελείως, ριζικῶς διαφωνοῦμεν, εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ ἄρθρου 15ου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀναδρομικότητος τὴν ὁποίαν δίδει εἰς τὸ ἄρθρον 15, ἡ ὁποία ἀναδρομικότης δὲν γεννᾶται κἄν ἀμφιβολία, ὅτι πρέπει νά ἐκλείψῃ...

§99Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὴν ἀπήλειψα ἤδη.

§100Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὄχι. Ἀφήνετε τὴν πρώτην παράγραφον, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Μελᾶς.

§101Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Δὲν δίδω τὴν ἔννοιαν τῆς ποινῆς εἰς τὴν ἀνάκλησιν τῆς μετεκπαιδεύσεως. Τὴν θεωρῶ μίαν συνέπειαν, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἀπαγγείλῃ ὁ Ὑπουργός. Διότι πιστεύω ὅτι μετὰ μίαν καταψήφισιν μιᾶς ποινῆς, δὲν μοῦ φαίνεται ὅτι εἰς μετεκπαιδευόμενος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ παρέχῃ ἑαυτὸν καὶ τὴν ζωήν του πᾶσαν, τὴν ἰδιωτικὴν καὶ τὴν δημοσίαν, πρότυπον, νὰ δύναται νὰ παραμένῃ μετεκπαιδευόμενος....

§102Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἀκριβῶς ἡ διαφορά μας, ἡ ριζική, ἔγκειται εἰς αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν. Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι ἡ ἀνάκλησις ἑνὸς μετεκπαιδευομένου δὲν ἀποτελεῖ ποινήν, ἐνῶ ἀποτελεῖ ποινὴν βαρυτέραν τῆς ἄλλης ποινῆς, τῆς πειθαρχικῆς, ἡ ὁποία τυχὸν θὰ τοῦ εἶχεν ἐπιβληθῆ. Ἡμεῖς δὲν διαφωνοῦμεν κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν βάσιν, ὅτι πρέπει εἷς μετεκπαιδευόμενος ὁ ὁποῖος δὲν ἀπεδείχθη ἄξιος τῆς ἀποστολῆς τῆς μετεκπαιδεύσεως, μετὰ τὴν πειθαρχικήν του τιμωρίαν, ἐφόσον ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἀμετάβλητος, νὰ ἀνακληθῇ ἐκ μετεκπαιδεύσεως, νὰ τεθῇ ὅμως αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἡ ἀνάκλησις τῆς μετεκπαιδεύσεως, ὡς ἰδιαιτέρα ποινή, διότι ἡ ἀνάκλησις ἐκ τῆς μετεκπαιδεύσεως ἀποτελεῖ τὴν βαρυτέραν ὅλων τῶν ἄλλων ποινῶν. Φαντάσθητε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὅτι εἷς ἐκ τῶν μετεκπαιδευομένων τιμωρεῖται δι’ ἓν ἐλαφρὸν παράπτωμα. Ὅπως γνωρίζετε δὲ ἡ πειθαρχική του τιμωρία ἐξαντλεῖ τὸ μέγεθος τοῦ ἀδικήματος ποὺ διέπραξε, τὸ μέγεθος τοῦ παραπτώματος. Θὰ ἔλθητε σεῖς ἔπειτα δι’ ἓν ἐλαφρὸν παράπτωμα, διὰ τὸ ὁποῖον τῷ ἐπεβλήθη ἡ πειθαρχικὴ ποινή, θὰ ἔλθητε νὰ τοῦ ἐπιβάλητε τὴν βαρυτέραν ποινὴν τῆς ἀνακλήσεως τῆς μετεκπαιδεύσεως; Ἡ διαφωνία μας ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς τοῦτο, ὅτι τὴν ἀνάκλησιν τῆς μετεκπαιδεύσεως τὴν θέλομεν ὡς ποινήν, καὶ μάλιστα βαρυτέραν τῶν ἄλλων πειθαρχικῶν ποινῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ἰδιαιτέραν ποινήν. Δὲν νομίζομεν ἡμεῖς ὅτι πρέπει ὁ ἐν μετεκπαιδεύσει ἐπ’ ἄπειρον νὰ παραβαίνῃ τὰς πειθαρχικὰς διατάξεις καὶ νὰ ἐξακολουθῇ νὰ τελῇ ἐν μετεκπαιδεύσει. Νὰ ἀνακληθῇ, ἀλλὰ νὰ ἀνακληθῇ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου καὶ νὰ τοῦ ἐπιβληθῇ ὡς πειθαρχικὴ ποινὴ καὶ ὡς συμπλήρωσις, ὡς συνέπεια ἄλλης τῆς ὁποίας τὸ μέγεθος θὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ τοῦ μεγέθους τοῦ πειθαρχικοῦ παραπτώματος. Ὡς πρὸς τὴν σύνθεσιν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λαρίσης, κ. Νικολαΐδης, νομίζω, ὅτι ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι πρέπει ν’ ἀλλάξῃ ἡ σύνθεσις τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Διαφωνῶ μὲ τὸν κ. Νικολαΐδην, ὅτι πρέπει νὰ λείψῃ τὸ πρόσωπον τοῦ δικαστοῦ, διότι νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἐγγύησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι τοῦτο, ὅτι ὁ Γυμνασιάρχης, ὅστις τελεῖ ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, δὲν εἶναι ποτὲ δυνατὸν νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητήν. Κατ’ οὐσίαν, ἐνῶ εἶναι τριμελὲς τὸ Συμβούλιον, ἀποβαίνει διμελές. Ἐὰν μάλιστα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ δικαστής, ὡς ξένον πρόσωπον, δὲν εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀναλάβῃ καὶ πρωτοβουλίαν εὐθύνης, ἀσφαλῶς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καταντᾷ νὰ εἶναι μονομελές, νὰ εἶναι Συμβούλιον ἀποκλειστικῆς γνώμης τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Θὰ ἔπρεπε συνεπῶς, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, νὰ δεχθῆτε, ὅπως, ἀντὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἀντὶ τοῦ Γυμνασιάρχου ἔστω, νὰ μετέχῃ ἓν αἱρετὸν μέλος ἐκ μέρους τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§103Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πῶς θὰ τὸ ἐκλέξουν αὐτὸ τὸ μέλος;

§104Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Πῶς ἐκλέγονται τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τῆς περιφερείας;

§105Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θὰ ἐξάπτωνται τὰ μίση καὶ τὰ πάθη.

§106Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐδημιουργήθησαν μίση καὶ πάθη, ὅτε ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς τῆς ἐκλογῆς τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ κλάδου τοῦ διδασκαλικοῦ εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον;

§107Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὰ μίση καὶ τὰ πάθη τὰ ὑπάρχοντα θά ἐξαφθοῦν, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νά ρίπτωμεν ἔλαιον εἰς τά πάθη αὐτῶν τῶν ἰδίων εἰς τάς μικράς ἐπαρχίας.

§108Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πῶς θὰ γίνῃ ἡ ἐκλογή παρ’ αὐτῶν τούτων; Καταλαμβάνετε τί θὰ γίνῃ;

§109Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸ ζήτημα δὲν ἔχει σημασίαν, ἀλλ’ ἐφόσον ἔχετε τοὺς δισταγμοὺς αὐτούς, τοὐλάχιστον νὰ κάμητε τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ ἀνακτήσῃ ὁ ἐπιθεωρητής....

§110Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχω δισταγμόν. Πιστεύω ὅτι αὐτὸ θά ἦτο ὀλέθριον καὶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ διὰ τοὺς διδασκάλους.

§111Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἔπρεπεν ὅμως νὰ παραδεχθῆτε ὅτι ἡ ἠθικὴ ἐξάρτησις ὑπὸ τὴν ὁποίαν τελεῖ ὁ γυμνασιάρχης, ἐν σχέσει μὲ τὸν ἐπιθεωρητήν, εἶνε τοιαύτη, ὥστε δὲν τοῦ ἐπιτρέπει ἐλευθέρως, νά ἀναπτύξῃ τὴν γνώμην του ἐντὸς τοῦ συμβουλίου. Τότε νὰ κάμητε τὸ ἄλλο, τοὐλάχιστον. Ὁ μετέχων εἰς τὰ συμβούλια Γυμνασιάρχης, νὰ μὴ κρίνεται κατὰ τὸ διάστημα κατά τό ὁποῖον μετέχει τοῦ Συμβουλίου, ἀπὸ τὸν Γεν. Ἐπιθεωρητήν, ἀλλὰ νὰ κρίνεται ἀπὸ ἕνα ἐκπ. σύμβουλον. Νὰ ἠξεύρῃ τοὐλάχιστον ὁ Γυμνασιάρχης ὅτι καὶ ἄν ἔλθῃ εἰς τὸ Συμβούλιον εἰς ἀντίκρουσιν μὲ τὸν ἐπιθεωρητήν, δὲν θὰ κριθῇ ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν ἐπιθεωρητήν, ἀλλ’ ἀπὸ ἕνα ἐκπαιδευτικὸν σύμβουλον.

§112Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μέχρι τοῦδε δὲν ἐπαρουσιάσθη τοιαύτη περίπτωσις.

§113Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἐπαρουσιάσθη ἀκριβῶς διότι δὲν ἐτόλμησε Γυμνασιάρχης νὰ διαφωνήσῃ πρὸς τὸν Ἐπιθεωρητήν.

§114Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Περὶ τίνος Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ὁμιλεῖτε;

§115Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.

§116Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς Μέσης.

§117Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Προτείνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τροπολογίαν διὰ τὴν σύνθεσιν τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§118Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ἐποπτικὸν συμβούλιον εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν.

§119ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Δέν ὑπάρχει Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν. Πρόκειται περὶ τοιούτου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ὁ Γυμνασιάρχης, μὴ ἀνήκων εἰς τὴν Δημοτικὴν Ἐκπαίδευσιν, εἶναι τελείως ἄγνωστος.

§120Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 θὰ διαγράψετε τὴν παράγραφον 2;

§121Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διαγράφεται. Δὲν ἔχει λόγον.

§122Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἡ τελευταία σύστασις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ σᾶς κάμω, εἶναι αἱ τυχὸν κενωθησόμεναι θέσεις Γεν. Ἐπιθεωρητῶν, νὰ πληρωθοῦν ἐκ τῶν θεολόγων. Ὁ κλάδος τῶν θεολόγων ἔχει ἀριθμὸν καθηγητῶν τὸν ἴδιον μὲ τοὺς φυσικοὺς καὶ μαθηματικούς, καὶ στερεῖται ἑνὸς Γεν. Ἐπιθεωρητοῦ. Νομίζω σκόπιμον, ἀντὶ νὰ συμπληρώσητε τάς θέσεις μὲ φιλολόγους, νὰ τὰς συμπληρώσητε μὲ θεολόγους.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης.

§124Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ ἤμην ἐντελῶς σύμφωνος νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ἐάν δὲν ὑπῆρχε τὸ ἄρθρον 17. Θὰ ἦτο ἐντελῶς τέλειον καὶ ἄνευ αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νά ὑποβληθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἄρθρον 17. Νομίζω μάλιστα, τὸ λέγω μετά τινος ἐνδοιασμοῦ, ὅτι ἐκθέτει ὀλίγον καὶ τὴν σοβαρότητα τοῦ Σώματος. Καὶ τὸ λέγω μετά τινος ἐνδοιασμοῦ, διότι παραιτηθεὶς οἰκειοθελῶς μετὰ δεκαπενταετίαν ὁλόκληρον, ἴσως νὰ μὴ ἐγνώρισα πλήρως τὰς τελευταίας μεθόδους τῆς ἐπιστήμης. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁλόκληρος ἡ κοινὴ γνώμη εὐφήμως ὁμιλεῖ: τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνέγραψεν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις; Κάθε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔχει ἕνα σκοπόν ὡρισμένον, καὶ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου τὸν ἀναγράφει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἂν ὁ λόγος τῆς πνευματικῆς κοπώσεως τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἤγαγε τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ὑποβάλῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§125Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀναλαμβάνω ἐγὼ τὴν εὐθύνην τῆς διατάξεως καὶ θὰ δώσω εἰλικρινεῖς ἐξηγήσεις εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαιώθητε ὅτι, ὅ,τι θὰ εἴπω, δὲν θά τὸ εἴπω ἐκ προσωπικῆς ἀντιλήψεως πρός τινα, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§126Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ εἶσθε εἰλικρινὴς καὶ ἐπειδὴ καὶ εἰς ἐμὲ εἴπετε, ὅτι ὁ λόγος τῆς ἀπομακρύνσεως τοῦ Καψάλη σᾶς ἤγαγεν εἰς τὴν ἀπόφασιν νά εἰσαγάγητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ. Διότι ἄν αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει. Θὰ ἔπρεπε, κ. Ὑπουργέ, νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον καὶ νὰ εἴπητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι μετὰ τοῦ κ. Καψάλη δὲν δύναται οὔτε ὁ Ὑπουργός, οὔτε τά λοιπά μέλη νὰ συνεργασθοῦν: ἑπομένως δὲν δύναται νά παραμείνῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Μὴ ἔρχεσθε ὅμως δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου νά ὁμιλῆτε περὶ πνευματικῆς κοπώσεως, καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς πνευματικῆς κοπώσεως, νὰ ψηφίζητε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς προσωπικόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ κανείς, ὅπως καὶ ὁ κ. Συνάδελφός μου ἀνέπτυξεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς τεσσαρακονταετοῦς συνταξίμου ὑπηρεσίας. Πρόκειται ἀκριβῶς περὶ ἑνὸς νομοσχέδου, τὸ ὁποῖον τὸ μόνον ποὺ δὲν λέγει, εἶναι ὅτι ἀπομακρύνομεν τὸν κ. Καψάλην, διότι ἔχομεν ἕνα ἄλλον «στὸ μάτι». Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι νομοσχέδιον, ὅπερ ἔπρεπε φυσικὰ νά ἔλθῃ ἐνώπιον μιᾶς, ὅπως εἶναι αὐτή, σοβαρωτάτης Βουλῆς. Θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νά φέρῃ εἰδικὸν νομοσχέδιον διὰ τὸν Καψάλην, ὁ ὁποῖος σᾶς βεβαιῶ καὶ ἐγὼ δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς θέσεως, ἀλλ’ ἡ θέσις ἔχει ἀνάγκην αὐτοῦ. Αὐτή, Κύριοι, εἶναι ἡ προσωπική μου ἀντίληψις. Ἄν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι διατεθειμένος νά ἐπιμείνῃ νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τὴν Βουλὴν αὐτό, τὸ ἐντελῶς προσωπικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἴδιος ἐβεβαίωσε καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι καταφανές εἰς τά μάτια ὅλων τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, τότε θὰ συζητήσωμεν πλέον ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ τοῦ πρώην κ. Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος κατά σύστημα ἀπεμάκρυνεν ὅλους τοὺς Λάκωνας, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους Λάκωνας τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπήντησεν, ὅτι παρανόμως τοὺς ἀπέλυσεν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μοῦ ἔκαμεν ἐξαιρετικὴν ἐντύπωσιν, εἶναι τοῦτο, ὅτι, ὅτε παρέταξεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τούς λόγους οἱ ὁποῖοι τὸν ἠνάγκασαν νὰ ἀπολύσῃ παρανόμως τὸν Καψάλην, μεταξὺ τῶν σοβαρωτάτων λόγων, ἀνέφερεν ὅτι ἔστειλεν ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους νὰ μετεκπαιδευθοῦν εἰς τὴν Εὐρώπην, ὡς ἐὰν οἱ Λάκωνες δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ μεταξὺ τῶν μετεκπαιδευομένων. Ἐπίσης ἀναφέρει, ὅτι εἰς τὰς ἐπιθεωρήσεις του ἔκαμνεν ἐκθέσεις ὑπὲρ τῶν Λακώνων. Ὅλα αὐτά, Κύριοι, ἀπεδείχθησαν ἀσύστατα. Ἀλλὰ δὲν ἐφανταζόμην ποτὲ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος εἶναι Ὑπουργὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, νὰ θέσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐν διωγμῷ τὴν Λακωνίαν, ἡ ὁποία μετὰ τόσης στοργῆς πρὸς τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, εἰς ὅλας τὰς ἐκλογάς, ὑπὲρ αὐτοῦ ἀπεφάνθη. Καὶ τώρα, ἀφοῦ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἠκύρωσε τὴν παράνομον πρᾶξιν, ἔρχεται καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ υἱοθετεῖ τὴν ἄποψιν ἑνὸς νομοσχεδίου προσωπικοῦ, καὶ δὲν ἔρχεται τοὐλάχιστον νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀπολύω τὸν Καψάλην, διότι δὲν δύναμαι μετ’ αὐτοῦ νὰ συνεργασθῶ, ὁπότε θὰ εἴμεθα σύμφωνοι. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ φέρῃ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον νὰ λέγῃ τὸν πραγματικὸν σκοπόν, ἀπολύω τὸν Καψάλην διὰ τὸν Α ἢ Β λόγον.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαγεωργίου.

§128Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐγὼ μίαν παρατήρησιν ἤθελα νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, κ. Ὑπουργέ, διὰ μίαν ἀδικίαν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὰς καθηγητρίας διὰ τοῦ ἄρθρου 10. Λέγετε, ὅτι τοὐλάχιστον τὰ δύο πέμπτα....

§129Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα, δέχομαι τὸ ἕν πέμπτον.

§130Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ. Ἐκεῖνο ἐπίσης τὸ ὁποῖον θέλω νὰ σᾶς παρακαλέσω εἶναι νὰ λείψῃ τὸ «τοὐλάχιστον».

§131Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα τὸ δέχομαι.

§132Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Μίαν μόνην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 θέλω νὰ κάμω. Ἀλλά, προτοῦ κάμω τὴν παρατήρησιν, θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω, ἡ διάταξις διὰ τοὺς προϋπηρετήσαντας τίνα κατηγορίαν ἀφορᾷ; Διότι ἐγνωρίζομεν, ὅτι αἱ κατηγορίαι τῶν προϋπηρετησάντων εἶναι πολλαί. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν πρὸ δέκα ἐτῶν. Ὑπάρχουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν πρὸ δύο ἐτῶν....

§133Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον λέγει: «οἱ κεκτημένοι κλπ.» (ἀναγινώσκει). Ἀπεδέχθην δὲ καὶ μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἐκπληροῖ μίαν ἀνάγκην δικαιοσύνης, διότι διὰ κατάργησιν θέσεως τυχὸν ἀπολυθέντες εἶναι δύο ἕως τρεῖς ἐν τῷ συνόλῳ καὶ ἐπανέρχονται αὐτοδικαίως, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ δοθῇ μία εὐχέρεια.

§134Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν αὐτήν, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου συγκεκριμένην περίπτωσιν διορισμοῦ. Ἄλλωστε κατετέθη σχετικὴ ἐπερώτησις διὰ δύο δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν περιφέρειαν Ἐδέσσης. Ὁ εἷς εἶναι ἱερεύς, ὁ ὁποῖος ἀπελύθη ἢ παρητήθη πρὸ δεκαπενταετίας, ὁ ἄλλος εἶναι κάποιος, ἄλλοτε καφετζῆς, ὁ ὁποῖος ἀπελύθη καὶ αὐτὸς ἐπίσης πρὸ δεκαπέντε ἐτῶν. Πῶς ἔγιναν οἱ διορισμοὶ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων; Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἱερέα, σᾶς λέγω, ὅτι ἔχει τεθῇ εἰς ἀργίαν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Τώρα, ἐπειδὴ αὐτὸ ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὰς παλαιὰς διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου, θὰ ἤθελα νὰ μάθω, τέλος πάντων, πῶς ἐγένετο αὐτό.

§135Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑποθέτω, ὅτι ἡ διάταξις ἡ τιθεμένη δύναται νὰ ἀποτελέσῃ φραγμὸν κατὰ τῆς ἐπανόδου δημοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἐνδεχομένως εἶχον παραιτηθῆ πρὸς ἀποφυγὴν πειθαρχικῆς διώξεως ἢ ἄλλης διώξεως. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον τίθεται ἐξασφαλίζει τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τὸ ὑπηρεσιακὸν συμφέρον, διότι ἐλέχθη (ἀναγινώσκει). Ὑποθέτω ὅτι, ἄν ὑπῆρχεν ἡ διάταξις αὐτή, ἴσως θὰ προελαμβάνετο ὁ διορισμὸς αὐτὸς περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτάς.

§136Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Μὲ τὸν παλαιὸν νόμον δὲν ἦτο δυνατὸς ὁ διορισμός.

§137Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐάν εἶχον παραιτηθῆ διά νά ἀποφύγουν πειθαρχικὰς διώξεις.

§138Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Πάντως νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή δὲν κατοχυρώνει ἀρκετὰ τοὺς ἀποφοίτους τῶν Διδασκαλείων, ἐκ τῶν ὁποίων δύο χιλιάδες πεντακόσιοι εἶναι ἀδιόριστοι. Πρέπει νὰ τεθῇ κάποιος χρονικὸς περιορισμός, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀπολυθέντας. Π. χ. νά λέγῃ ὁ νόμος, ὅτι δὲν δύνανται νὰ διορισθοῦν οἱ πρὸ πέντε ἢ τριῶν ἐτῶν ἀπολυθέντες.

§139Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι, διότι τὸ χρονικὸν ὅριον θὰ ἀποτελέσῃ μέσον ἀδικίας. Οὐσιαστικὰ ὅρια ἀπαραδέκτου δύνανται νά τεθοῦν.

§140Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Τότε θὰ κατορθώνουν νὰ διορίζωνται πάντοτε οἱ ἐπιτήδειοι.

§141Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶναι ἀληθές.

§142Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ὅσον ἀφορᾷ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, διὰ τὴν συμμετοχὴν τῶν δημοδιδασκάλων. Νομίζω, ὅτι ἡ συμμετοχὴ τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὸ Ἀνώτατον Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἔδωκεν ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Καὶ ἐλέχθη καὶ ἄλλοτε αὐτὸ καὶ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοδιδασκάλων, προκειμένου περὶ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Θὰ ἦτο δηλαδὴ δυνατὸν οἱ δημοδιδάσκαλοι νὰ συμβάλουν κατὰ πολὺ ἀπὸ ἀπόψεως ὑπηρεσιακῆς εἰς τὴν καλυτέραν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἄλλη διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ ἀποσπάσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν.

§143Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Περιορίζεται ὁ χρόνος τῆς ἀποσπάσεως, διὰ νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις.

§144Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἐάν κρίνῃ κανεὶς τὴν κατάστασιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ τοῦτο. Παίρνει μίαν ἀκτῖνα τῆς ἐκπαιδευτικῆς περιφερείας Ἐδέσσης καὶ σᾶς λέγει, ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς δημοδιδάσκαλος, ὅστις ἠμπορεῖ νὰ ἀποσπασθῇ, διότι ὅλα τὰ σχολεῖα ἔχουν διακοσίους πεντήκοντα μαθητάς μὲ ἕνα διδάσκαλον. Αὐτὸ δὲ γίνεται καὶ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν πάρωμεν τὴν στατιστικήν, τὴν γενικήν, θὰ ἴδωμεν ὅτι, ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, ἡμεῖς ἔχομεν δέκα τρεῖς χιλιάδας δημοδιδασκάλων, μὲ ἐνεακοσίας χιλιάδας μαθητῶν, ἐνῷ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ὑπάρχουν ἑξακόσιαι χιλιάδες μαθητῶν μέ εἴκοσι χιλιάδας δημοδιδασκάλων. Ἡ ἀναλογία μαθητῶν πρός διδασκάλους εἰς ἡμᾶς εἶναι τρομακτική, 60–65 μαθηταὶ πρὸς ἕνα διδάσκαλον, ἐνῷ εἰς ἄλλα Κράτη, ὅπως ἐν Βουλγαρίᾳ, ἀναλογοῦν 25 μαθηταὶ πρὸς ἕνα διδάσκαλον. Ἐν Τουρκίᾳ ἔχουν δεκατρεῖς χιλιάδας δημοδιδασκάλους καὶ πεντακοσίας χιλιάδας μαθητάς, ἤτοι ἀναλογία εἷς πρὸς τριάκοντα ἕως τριάκοντα ὀκτώ καὶ οὕτω καθεξῆς. Πῶς θά γίνῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου; Ἀναγκαστικῶς θὰ προσπαθήσῃ καθεὶς νὰ κάμῃ ρουσφέτια. Εἶναι τόσον τρομερὰ ἔλλειψις προσώπων, Κύριε Ὑπουργέ, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀνεφάρμοστος.

§145Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπῆρχεν ἡ διάταξις μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἤδη περιορίζεται ὁ χρόνος τῆς ἀποσπάσεως. Σᾶς λέγω, ὅτι αἱ ἀποσπάσεις εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἀπὸ τὰ πολυτάξια Σχολεῖα.

§146ΓΡ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἐγώ νομίζω, Κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις δι’ ἧς νὰ ἀπαγορεύεται ἡ ἀπόσπασις ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀναλογία ὑπερβαίνει τοὺς ἑξήκοντα μαθητὰς κατὰ δημοδιδάσκαλον.

§147ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Νὰ γίνεται ἀναλόγως τῆς πραγματικότητος.

§148ΓΡ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω, κ. Ὑπουργέ, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ παρακαλῶ νὰ τὰς λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§150ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποβλέπει εἰς ριζικὰς μεταρρυθμίσεις τῆς κειμένης νομοθεσίας. Δὲν νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παρέχει ἀφορμὴν νὰ προταθοῦν ἄλλαι ριζικαὶ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔχει ἐκ τῶν προτέρων ὑπ’ ὄψει, τόσον ἡ Βουλή, ὅσον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Παρατηρῶ, ὅτι τό νομοσχέδιον περιέχει διατάξεις μερικὰς πραγματικῶς χρησίμους, ἀλλὰ καὶ ἄλλας αἵτινες δὲν εἶναι πρακτικαί, καὶ ἄλλας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντιφατικαὶ μεταξύ των, καὶ ἄλλας πάλιν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν προσωπικὸν χαρακτῆρα. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δεχθῇ, ὥστε ὅ,τι δὲν εἶναι πρακτικόν ἤ ὅ,τι εἶνε ἀντιφατικόν ἤ ἔχει προσωπικὸν χαρακτῆρα, νὰ ἀπαλειφθῇ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων κρίνονται αὐτεπαγγέλτως, νομίζω, ὅτι εἶναι ἥκιστα πρακτικὴ διάταξις. Εἶναι ἀδύνατον τὸ Ἐποπτικόν Συμβούλιον νὰ ἐπαρκέσῃ ἐὰν πρόκειται αὐτεπαγγέλτως νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Ἡ αἴτησις τῶν ἐνδιαφερομένων ἔχει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι περιορίζει τὰ ἐξεταστέα θέματα, βοηθεῖ δ’ ἀφ’ ἑτέρου τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον εἶναι ὀρθαὶ αἱ ἀποφάσεις.

§151Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὡς πρὸς τὴν μετάθεσιν καὶ τὴν ἄσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, ἡ Βουλὴ γνωρίζει, γνωρίζετε δὲ καὶ ὑμεῖς, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ εἷς ἐκ τῶν θερμοτέρων ὀπαδῶν τῆς ἀποκεντρώσεως τῆς διοικήσεως τοῦ βʹ βαθμοῦ, αὐτὸς εἶμαι ἐγώ. Ἑπομένως, δὲν θά ἤθελα νά εἰσηγηθῶ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ συνέτεινεν εἰς τὴν κατάλυσιν τῆς ἐννοίας τῆς ἀποκεντρώσεως. Ὑποθέτω, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἡ βάσις τῆς ἀποσυγκεντρώσεως δὲν θίγεται, διότι δὲν πρόκειται τὸ Κέντρον, ὁ Ὑπουργός, νὰ πάρῃ τὴν ἐξουσίαν αὐτήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἐκ τῆς πράξεως, εἶναι ὅτι, προκειμένου περὶ ἐνασκήσεως πειθαρχικῆς ἐξουσίας, τὰ κατὰ τόπους Ἐποπτικὰ Συμβούλια, δὲν ἤσκουν ὁμοιόμορφον τὴν δικαιοσύνην τὴν πειθαρχικήν. Ἐάν τυχόν κάμετε πειθαρχικὴν ἀγωγήν εἰς μίαν περιφέρειαν καὶ δώσῃ Α ἀποτέλεσμα, ἡ αὐτὴ πρᾶξις εἰς ἄλλην ἐκπαιδευτικὴν περιφέρειαν κρίνεται κατὰ διάφορον τρόπον ἤ ἐπιεικῶς ἤ αὐστηρῶς, καὶ οὕτω ἐλλείπει ἡ ὁμοιομορφία, ἡ ὁμοιογένεια, ἡ ἑνότης τοῦ πνεύματος τοῦ πειθαρχικοῦ. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕν εὔλογον παράπονον, διότι, ὡς γνωρίζετε, τῆς δικαιοσύνης χαρακτηριστικὴ ἰδιότης εἶναι ἡ ἰσότης. Δὲν δύναται ἕν πρᾶγμα νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν συνείδησιν τοῦ δικαίου, ὅταν δὲν ἐμφανίζεται ὑπὸ τὴν αὐτὴν μορφὴν δικαιοσύνης. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, χαρακτηριστικὴ τῆς δικαιοσύνης ἰδιότης εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ἀπονέμηται ἡ δικαιοσύνη ἐν ἰσότητι. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐπιδιώκεται ἡ ὁμοιομορφία, ἡ ἑνότης, ὁ συντονισμός ἐν τῇ ἀπονομῇ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐδέχθην τὴν διάταξιν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἑνιαίας κρίσεως τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, καὶ τῆς ἑνότητος τῆς ἐμφανίσεως τοῦ πνεύματος τοῦ πειθαρχικοῦ, ὡς μέσου καταναγκασμοῦ καὶ ὡς μέσου ἐπιβολῆς τῶν κυρώσεων δι’ ὡρισμένα παραπτώματα. Ὁμολογῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι συνήντησα καὶ ἐν τῇ συνειδήσει μου τὸ ἐμπόδιον τοῦτο, ὅτι ἔκαμα ἕνα μεγάλον ἐπιφορτισμὸν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως καὶ οὕτω συμβιβάζομεν τὴν ἀρχήν τῆς ἀποσυγκεντρώσεως καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς ὁμοιομόρφου ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης.

§152ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα τόσον ἀπό τῆς ἀπόψεως τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἀποσυγκεντρώσεως, ὅπως λέγετε, κ. Ὑπουργέ. Ὡμίλησα ἀπὸ τῆς πρακτικῆς ἀπόψεως τῆς ἐξετάσεως ὅλων τῶν θεμάτων αὐτεπαγγέλτως ἀπὸ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν φέρετε, δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαρκής, διότι, ἐὰν δεχθῶμεν, καὶ βεβαίως συμβαίνει τοῦτο, ὥστε νὰ εἶναι διάφοροι αἱ ἀποφάσεις τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ἡ νομολογία πάντοτε διατηρεῖται ἑνιαία, ἀφοῦ ὑπάρχει προσφυγὴ διὰ τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Εἶσθε διαπρεπὴς νομικὸς καὶ γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει τὸ ἑνιαῖον τῆς νομολογίας διὰ τοῦ δικαιώματος τῆς προσφυγῆς εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον. Ἂν συμβαίνει μερικοὶ νὰ μὴ προσφεύγουν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, δὲν ἕπεται ὅτι ἡ νομολογία δὲν εἶναι ἑνιαία, διότι τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον εἶναι ἐκεῖνο ποὺ καθορίζει ὁμοιόμορφον τὴν νομολογίαν. Καὶ ἐδῶ, ἐὰν ὑπάρξῃ προσφυγή, θὰ ἐπέλθῃ ἡ ὁμοιομορφία. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον νὰ ἐξετάσῃ ὅλας τὰς ὑποθέσεις, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ὁμοιομορφία. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: ὅτι, ἐπιδιώκοντες αὐτό, τὸ ἀπόλυτον, δὲν τὸ ἐπιτυγχάνετε, διότι πολλάκις κάτω ἀπὸ μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία κατ’ ἐπιφάνειαν στηρίζεται εἰς τὸν αὐτὸν λόγον, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι διάφοροι λόγοι, καὶ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια διαφόρως διατυπώνουν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους προέβησαν εἰς μίαν ὡρισμένην ἀπόφασιν. Ὅπως εἰς τὰ δικαστήρια, πολλάκις, γνωρίζετε πολὺ καλά, δι’ ὡρισμένους λόγους, ἕνα φόνον π.χ.τὸν χαρακτηρίζουν ὡς ἀναίρεσιν ἢ μίαν πρᾶξιν τὴν χαρακτηρίζουν ἀπὸ λόγους ἐπιεικείας ὡς ἄλλην πρᾶξιν αὐθαιρέτως, διὰ νὰ ἐπιβάλουν μικροτέραν ποινήν. Καθ’ ὅμοιον τρόπον τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, δίδουν διάφορον χαρακτηρισμὸν εἰς τὴν αὐτὴν πρᾶξιν.

§153Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχομεν εἰδικὰς περιπτώσεις φυσικά. Δὲν ὑπάρχουν ἐγκλήματα. Ὑπάρχουν ἐγκληματίαι, λέγει ὁ Φερρύ.

§154ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιδιώξωμεν τοιούτου εἴδους νομολογίαν. Ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι σπουδαῖον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ καλὸν εἶναι νὰ λάβητε τοιαύτην ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Λοιπόν, εἶπον, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμνωμεν συζήτησιν ἐπὶ τῆς καλυτέρας συνθέσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐν γένει περὶ ριζικῶν μεταβολῶν εἰς τὸν θεσμὸν τῆς Διοικήσεως τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἔγινε λόγος περὶ ἐκπροσωπήσεως εἰς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τῶν δημοδιδασκάλων, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι σύμφωνος νὰ γίνῃ ἡ ἐκπροσώπησις τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὸ ἐποπτικὸν συμβούλιον, διότι συμβαίνει πολλάκις οἱ διδάσκαλοι νὰ μένουν ἀνυπεράσπιστοι πρὸ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Πρέπει δὲ νὰ ὁμολογήσωμεν δυστυχῶς, ὅτι παρ’ ὅλην τὴν πρόνοιαν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Πολιτεία, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ὅπως ἀπαλλάξῃ τοὺς δημοδιδασκάλους ἀπὸ τὴν ἐπιρροὴν καὶ τὴν ἐπέμβασιν τῆς πολιτικῆς, πολλὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια ἐργάζονται ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν, ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς πολιτικῆς τῆς κομματικῆς, καὶ εὑρίσκονται δυστυχῶς δημοδιδάσκαλοι ἐντελῶς ἐκτεθειμένοι ἀπὸ οἱασδήποτε προστασίας. Συμβαίνει δὲ τοῦτο δυστυχῶς, διότι ὅλοι αὐτοί, οἱ ἀποτελοῦντες τὰ Συμβούλια νὰ μὴ εἶναι πρόσωπα ἱστάμενα τόσον ὑψηλά, ὥστε νὰ αἰσθάνωνται τὴν ὑποχρέωσιν προστασίας τοῦ πτωχοῦ δημοδιδασκάλου ἀπὸ τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς κομματικῆς ἐπεμβάσεως. Δι’ αὐτό, νομίζω, ὅτι θὰ εἶναι ἕν μέσον προστασίας τῶν δημοδιδασκάλων, ἐὰν ἐπιτρέπεται ἡ ἐκπροσώπησις αὐτῶν εἰς τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια. Δὲν φαντάζομαι δὲ ὅτι αὐτὸ θ’ ἀποτελέσῃ ἀφορμὴν ἐρίδων, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος, διότι εἶναι εὔκολον νὰ ἐκλέγωνται, χωρὶς νὰ γίνῃ διαίρεσις εἰς τὸν κλάδον. Ἄλλοι εἶναι οἱ λόγοι οἱ προκαλοῦντες διαίρεσιν. Διότι, λόγου χάριν, ὡρισμένος ἀριθμὸς ἐκπαιδευτικῶν ὑποστηρίζουν Α ἐκπαιδευτικὴν κατεύθυνσιν καὶ ἄλλοι Β. Ἐξ αὐτοῦ προέρχεται ἡ διαίρεσις καὶ ἡ διαφωνία. Δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἄλλα προτείνει τὸ Α πρόσωπον, καὶ ἄλλα τὸ Β, λόγῳ προσωπικῶν ἰδιοτήτων τῶν προσώπων αὐτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐδέσσης βουλευτὴς κ. Τηλικίδης ἐπέστησε τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τῆς δυσκόλου ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἔχει δίκαιον εἰς τοῦτο. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ὑπάρχουν πλεονάζοντες δημοδιδάσκαλο... ποῦ θὰ ἐφαρμοσθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις τῆς ἀποσπάσεως; Ἐγὼ νομίζω, ἐτονίσθη καὶ εἰς ἄλλας συνεδριάσεις αὐτό, ὅτι ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰσθανθῇ ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ τὰ κενὰ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ νὰ συστήσῃ Σχολεῖα εἰς τὰς Κοινότητας ποὺ δὲν ἔχουν Σχολεῖα. Ἀντὶ ἄλλης οἱασδήποτε δαπάνης πρέπει νὰ προτιμηθῇ ἡ δαπάνη τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως.

§155ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἡ διάταξις τῆς ἀποσπάσεως εἶναι ἀναγκαία, διότι οἱ διδάσκαλοι ἀσθενοῦν, ἐπιστρατεύονται κλπ.

§156ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ διακόσιοι δημοδιδάσκαλοι ἐπὶ πλέον, ὥστε νὰ εἶναι δυναταὶ αἱ ἀποσπάσεις αὐταὶ ἄνευ βλάβης τῆς ἐκπαιδεύσεως, νομίζω δέ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἶναι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ λειτουργήσουν κανονικῶς τὰ σχολεῖα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ἐπίσης καὶ αἱ διατάξεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὅλαι αἱ μεταθέσεις πρέπει νὰ γίνωνται κατ’ αἴτησιν, ἐπαναλαμβάνονται εἰς πολλὰ ἄρθρα, ἀκόμη καὶ διὰ τὰς μεταθέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ προτίμησιν.

§157Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδῶ λέγομεν ὅτι πρέπει νὰ ἐκδικάζεται ἡ αἴτησις εἰς τὸν τόπον ποὺ ζητεῖ νὰ μετατεθῇ ὁ δημοδιδάσκαλος.

§158ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰς κατὰ προτίμησιν μεταθέσεις, τό νὰ ἀπαιτῆται αἴτησις, τὸ εὑρίσκω ὀλίγον σόλοικον. Ἐπίσης κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει δικαίωμα τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον νὰ ἐνεργῇ μεταθέσεις, ἡ μετάθεσις τῇ αἰτήσει τοῦ ἐνδιαφερομένου δημοδιδασκάλου, καὶ αὐτὸ εἶναι σόλοικον, διότι ἡ μετάθεσις βλάπτει τὸν διδασκόμενον, τοὺς μαθητάς. Δέν εἶναι ζήτημα τῶν διδασκάλων ἡ μετάθεσις, ἀλλὰ καὶ τῶν μαθητῶν, διότι δέν ἕπεται ὅτι, ἐπειδὴ ὑπάρχει αἴτησις τοῦ διδασκάλου, νὰ γίνῃ καὶ μετάθεσις καθ’ ὃν χρόνον διαρκεῖ τὸ σχολικὸν ἔτος, διότι αὐτὸ θὰ βλάπτῃ τοὺς μαθητάς.

§159Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διεγράφη ἡ διάταξις αὐτή.

§160ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ διάταξις ἡ ὁποία διεγράφη ἀφορᾷ ἐξαιρετικῶς τὸ τρέχον ἔτος. Ἐπίσης καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ διαγράφῃ ὡρισμένας προτάσεις τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἶναι ὑπερβολικόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς φαίνεται ὅτι θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ματαίωσιν μεταβολῶν εἰς περίπτωσιν διαφωνίας Ὑπουργοῦ καὶ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Φοβοῦμαι ὅμως ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ θὰ δώσῃ λαβὴν εἰς μεγαλυτέρας τοῦ δέοντος ἐπεμβάσεις τοῦ Ὑπουργοῦ διὰ μεταβολάς, ὄχι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἐπεθύμουν τὴν διαγραφὴν καὶ αὐτῆς τῆς διατάξεως. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 καὶ 9 ὑπάρχει μία ἀντίφασις, διότι, ἐνῶ τὸ ἄρθρον 8 λέγει ὅτι διὰ νὰ διορισθῇ δημοδιδάσκαλος εἰς τὰς Ἀθήνας ἀπαιτεῖται δεκαετὴς εὐδόκιμος ὑπηρεσία....

§161Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὴν ἐκάμαμεν πενταετῆ.

§162ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔστω. Ἐν τούτοις, εἰς τὸ ἄρθρον 9 λέγετε, ὅτι διὰ τὸ ἓν δέκατον τῶν θέσεων δύνανται νὰ γίνουν οἱ διορισμοὶ ἀπευθείας. Ἐδῶ εἶναι ἡ ἀντίφασις, διότι εἶναι ἀνάγκη διὰ νὰ μετατεθῇ κανεὶς εἰς τὰς Ἀθήνας πρέπει νὰ ἔχῃ ὡρισμένην προϋπηρεσίαν καὶ ὡρισμένα προσόντα, ὁπότε τὰ προσόντα αὐτὰ καὶ ἡ προϋπηρεσία αὐτὴ πρέπει νὰ ἰσχύσουν διὰ τὰς θέσεις τοῦ ἑνὸς δεκάτου, ἢ δὲν εἶναι ἀνάγκη νά ὑπάρχουν ὡρισμένα προσόντα διὰ τοὺς ἐν Ἀθήναις μετατιθεμένους, ὁπότε οὔτε εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, οὔτε καὶ εἰς τὴν ἄλλην πρέπει νὰ ἀπαιτήσωμεν τάς προϋποθέσεις αὐτάς. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι πρέπει νά θέσωμεν ὡρισμένα προσόντα διὰ τὴν μετάθεσιν ἑνὸς δημοδιδασκάλου εἰς τάς Ἀθήνας. Θὰ παρακαλέσω συνεπῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ ἀρθῇ ἡ ἀντίφασις αὐτή. Ἐπίσης συμφωνῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς Γυμνάσια θηλέων νὰ ὑπηρετοῦν καθηγηταὶ ἄρρενες, ἐφόσον μάλιστα ὑπάρχουν γυναῖκες καθηγήτριαι Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ὁρίσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ «μίνιμουμ». Ἐπίσης, ἔχω νὰ κάμω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν, ὅτι εἰς τὰ συμβούλια ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μετέχουν εἰδικοί, οἱ εἰδικοὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ προτείνωνται ἀπὸ τὴν Ἀκαδημίαν. Καὶ τοῦτο, ἀφ’ ἑνός, διότι ἡ Ἀκαδημία περιέχει καὶ λογοτεχνικὰ μέλη καὶ προκειμένου νὰ κρίνωνται καὶ λογοτεχνικὰ ἔργα, νομίζω, ὅτι ἁρμοδιωτέρα εἶναι ἡ Ἀκαδημία ἀπὸ τὴν Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία δὲν ἔχει καθόλου ἀνθρώπους δυναμένους νὰ ἔχουν ἔγκυρον γνώμην ἐπὶ τῆς λογοτεχνικῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἄλλα εἰδικὰ ζητήματα ἡ Ἀκαδημία περιέχει ἐπιστήμονας περιωπῆς δι’ ὅλους τοὺς κλάδους, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποδείξητε πρόσωπον κατάλληλον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἁρμοδιωτέρα, καὶ νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ στηριζώμεθα περισσότερον εἰς τὴν κρίσιν τῆς Ἀκαδημίας ἤ εἰς τὰς Σχολάς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐλαχίστους καθηγητάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀνακλήσεις τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀδείας, συμφωνῶ μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἰωαννίνων. Δὲν εἶναι ὀρθὸν γενικῶς νὰ εἴπωμεν ὅτι οἱ ὑποπεσόντες εἰς ὡρισμένα παραπτώματα θὰ ἀνακαλῶνται. Ἐπίσης δὲν νομίζω, ὅτι οἱαδήποτε πειθαρχικὴ ποινὴ πρέπει νὰ δίδῃ δικαίωμα ἀνακλήσεως. Ἡ ἄδεια μετεκπαιδεύσεως λαμβάνεται, κατόπιν ἐξετάσεως τῶν προσόντων, εἴτε ἐλέγχου, κατόπιν διαγωνισμοῦ τῆς ἱκανότητος αὐτῶν. Ἂν νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνακαλῶνται οἱ λαβόντες τοιαύτας ἀδείας, πρέπει νὰ ὑποβάλητε τὴν ἀνάκλησιν εἰς διαδικασίαν, ἀνάλογον πρὸς ἐκείνην ἡ ὁποία τηρεῖται διὰ τὴν ἀνάκλησιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀδείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱαδήποτε ποινὴ νὰ συνεπάγεται τοιαύτην ἀνάκλησιν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοιαύτας ποινάς, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν ὅλως αὐθαιρέτως καὶ ἐκ πνεύματος, ἄν θέλετε, ἐκπαιδευτικοῦ κομματισμοῦ, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλο τι. Ἂν τοιαῦται ἀντιλήψεις ἐπικρατήσουν, εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον νὰ παρέχηται εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ἀνακαλοῦν ἀπὸ τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀδείας διαπρεπεῖς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν ἱκανοὶ νὰ συμπληρώσουν τὰς σπουδάς των διὰ νὰ εἶναι χρησιμώτεροι εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Διὰ τοῦτο θὰ παρεκάλουν νὰ τροποποιήσητε τὸ ἄρθρον 15 κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἔλεγχος εἰς περίπτωσιν τὴν ὁποίαν ὁ τυχὼν τῆς ἀδείας ἔχει ἀποδειχθῇ ἀνάξιος αὐτῆς τῆς εὐνοίας τῆς Πολιτείας. Εἰς τὸ ἄρθρον 16ον ἔγινεν ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἐδέσσης μία ὀρθὴ παρατήρησις, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ὀλίγον γενική. Δὲν γνωρίζω πῶς τὸ διετύπωσε τὸ ἄρθρον ὁ κ. Ὑπουργός. Θὰ ἦτο ὀρθόν, τὴν στιγμὴν καθ’ ἥν εἰς δύο χιλιάδας πεντακοσίας ἀνέρχονται οἱ λαβόντες δίπλωμα διδασκάλου, οἱ εὑρισκόμενοι ἐκτὸς θέσεως, ἐφόσον, λέγω, ἔχομεν διδασκάλους τόσον πολυαρίθμους ἐκτὸς θέσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴμεθα φειδωλοὶ εἰς τὸ νὰ ἐπαναδιορίζωμεν πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐγκατέλειψαν τὸν κλάδον αὐτῶν. Εἶναι δὲ αὐτὴ ἡ διάταξις εἰς ἀντίφασιν μὲ τὴν ἄλλην διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐξέρχωνται οἱ ἐκπαιδευτικοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμπληρώσει ὡρισμένην ἡλικίαν. Ἀπὸ τὸ ἕν μέρος ζητεῖτε νὰ φύγουν, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος νὰ ἐπανέρχωνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μακρὸν δὲν ἔκαμαν τίποτε, διότι ἐθεώρησαν τὸ ἐπάγγελμα τὸ ἐκπαιδευτικὸν ὡς ἀνάξιον τῆς ἀποστολῆς των. Ὁ κ. Τηλικίδης εἶπεν, ὅτι σύμφωνα μὲ τὸν νόμον, οὔτε ὁ παπᾶς, ὁ καθαιρεθείς, θὰ γίνεται διδάσκαλος, οὔτε ὁ καφετζῆς. Λοιπόν, θὰ ἐπεθύμουν ἡ διάταξις νὰ ἐγίνετο ἀκόμη αὐστηροτέρα. Νὰ θέσητε ἕν ὅριον χρονικόν, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐπὶ εἰκοσιπέντε ἔτη ἀπεμακρύνθη ἀπὸ τήν ἐκπαίδευσιν, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπανέρχηται, καθ’ ἥν στιγμὴν ὑπάρχουν δύο χιλιάδες πεντακόσιοι, οἱ ὁποῖοι τώρα ἐσπούδασαν, ἔχουν ὅλα τὰ διδάγματα τὰ παιδαγωγικά, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλον τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἱκανότητα νὰ ἐργασθοῦν. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διορίζητε ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀπηρχαιωμένους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν τὸν κλάδον αὐτόν, καὶ νὰ ἀφήνωμεν νὰ χάνωνται καὶ νὰ σήπωνται ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν....

§163Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις ἀποτελεῖ μίαν καλὴν πρόοδον.

§164ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν νὰ ἐπεξεργασθῆτε κάπως καλλίτερον τὸν νόμον αὐτόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθ. 17, εἶνε προσωπικόν. Δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ λεγόμενον ὅτι εἶνε γενικόν, διότι ἀφορᾷ ἕνα καὶ μόνον ἐκπαιδευτικὸν λειτουργόν, καὶ τὸ δυστύχημα εἶνε ὅτι τίθεται τοιαύτη βάσις, ὥστε νὰ τιμωρῆται κανείς, διότι ὑπηρέτησε τὴν πατρίδα καὶ τὸν στρατόν. Διότι, ἂν ὁ Καψάλης δὲν εἶχεν ὑπηρετήσει εἰς τὸν στρατόν, θὰ παρέμενεν εἰς τὴν θέσίν του. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατόν καὶ συμπληρώνει τεσσαράκοντα πέντε ἔτη, πρέπει νὰ φύγῃ. Ἂν ὑπάρχουν ἴσως ἄλλοι λειτουργοί, ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἄλλη οἱαδήποτε διατύπωσις καὶ ὄχι αὐτὴ ἡ διατύπωσις. Ἄλλωστε, ὅταν πρόκειται....

§165Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διαμαρτύρομαι. Σᾶς δίδω τὴν προσωπικήν μου διαβεβαίωσιν καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὄχι ἂν θέλετε, ὡς Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ προσωπικῶς, ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει μου ἕν μόνον ὑπάρχει: ἡ πρόθεσις τοῦ νὰ ὑπηρετήσω τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐπιστρέφω ὡς ἀπαράδεκτον τὴν αἰτίασιν.

§166ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ τρέφω ἰδιαιτέραν συμπάθειαν καὶ ἐκτίμησιν εἰς σᾶς.

§167Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εὐχαριστῶ.

§168ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρέπει νὰ προσέξητε τώρα ποὺ εἶσθε εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ εἶσθε καὶ δικηγόρος, ὅτι πολλὲς φορὲς καὶ ὑποσυνειδήτως ἐπηρεάζονται οἱ ἄνθρωποι, μολονότι ἔχουν ὡρισμένας ἐπιρροάς. Τὸ γεγονός εἶναι ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἐπαύθη, ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν. Ἔκαμεν αἴτησιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, γενομένην δεκτήν, καὶ παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του. Βλέπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀκολουθεῖ μίαν τακτικὴν περίεργον, ὅτι δι’ ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὁποίους ἔχει ὡς ἀπολυτέους, ἐννοεῖ καὶ ὅταν ἡ ἀπόλυσις ὑπῆρξε παράνομος, πάντως πρέπει οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἀπομακρυνθοῦν, ἔστω καὶ διὰ νόμου. Καὶ νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι ἡ χειροτέρα, νὰ ψηφίζωμεν νόμους εἰδικοὺς διὰ νά παύωμεν ὑπαλλήλους. Ὑπῆρχε περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὑπάλληλοι ἦσαν ἕρμαιον τῶν διαθέσεων τῶν κομματικῶν. Ἔχομεν τοὺς νόμους τῆς ἀποσυγκεντρώσεως. Δυστυχῶς, ὑπάρχει ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει τὴν κατάργησιν θέσεων, καὶ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ νόμου αὐτοῦ ἔγινε διὰ νὰ ἀπομακρυνθοῦν ὑπάλληλοι. Καὶ ἐδηλώθη ἐδῶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὐτή, θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὰς θέσεις των ἀνώτεροι ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ἢ καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐθεωροῦντο ὡς ἐμπόδια διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἢ καὶ ἄλλης πολιτικῆς. Νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένη καὶ δέν συντελεῖ εἰς τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ κλονίζῃ τὴν πεποίθησιν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι περιφρουροῦνται ἀπὸ τὸν νόμον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ κ. Καψάλη, ὀφείλω νὰ εἴπω, ὁ ἄνθρωπος δὲ, εἶναι οὔτε συμπολίτης μου, ὅτι εἶναι πράγματι εἷς διαπρεπὴς ἐκπαιδευτικὸς λειτουργός, ὅστις ἀτέγκτως ἐξεπλήρωσε πάντοτε τὸ καθῆκόν του.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, δὲν μοῦ λέγετε σᾶς παρακαλῶ, νομίζετε σεῖς ὅτι οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ἀντιτίθενται κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐφ’ ἑνὸς ζητήματος;

§170ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ὁ ὑπάλληλος, ὁ ἔχων μίαν θέσιν ἐπιτελικήν, ὡς εἶναι αὐτὴ ἡ θέσις, ὀφείλει, ὅταν ἐρωτᾶται ἢ ὅταν καλεῖται, νὰ φέρῃ εὐσυνειδήτως τὴν γνώμην του εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐν ἀνάγκῃ, καὶ δημοσίᾳ ἀκόμη. Καὶ ἄν ποτὲ ἠθέλομεν νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ περιορίσωμεν τὰ ἐλαττώματα, χωρὶς νὰ μειώσωμεν τὴν δύναμιν τῆς Βουλῆς, θὰ ἔπρεπεν αἱ γνῶμαι τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων νὰ ὑποβάλλωνται μαζὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ, εἰς τρόπον ὥστε ἡ Βουλή, προκειμένου νὰ ἀποφασίσῃ, νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της τὴν γνώμην αὐτὴν τῶν συμβουλίων. Νομίζω, ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν συνταγματικὰς μεταρρυθμίσεις, μία ἀπὸ τὰς μεταρρυθμίσεις αὐτὰς θὰ εἶναι ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν θά πρέπει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ὑποβάλλωνται αἱ γνῶμαι τῶν τεχνικῶν συμβουλίων, ὡς τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, μαζὶ μὲ τὴν εἰσήγησιν τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ ἀδιαφόρως ἐὰν ἡ γνώμη τοῦ τεχνικοῦ συμβουλίου εἶναι σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ. Θὰ πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν κάπως τὴν ὑπηρεσιακὴν ἐξέτασιν τῶν ζητημάτων.

§171Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὅταν οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους καὶ ὄχι κομματικοὶ ὑπάλληλοι.

§172ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ὁμιλῶ τώρα μὲ πρῖσμα κομματικόν. Ὁμιλῶ, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὸ νομοσχέδιον. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἐκπαιδευτικὸς λειτουργός ἢ οἱοσδήποτε ὑπάλληλος ὀφείλει νὰ ἐναντιοῦται εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐξηγοῦμαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν λέγω ἐναντιοῦται, ἐννοῶ τοῦτο: νὰ μὴ προβαίνῃ εἰς καμμίαν ἔκθεσμον ἐνέργειαν πρὸς ματαίωσιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Προκειμένου ὅμως περὶ τεχνικῶν συμβουλίων, προκειμένου περὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὑποστηρίζω ὅτι τοιοῦτοι ἀνώτατοι λειτουργοὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν καὶ ὄχι μόνον δικαίωμα, ἐὰν ἀντιτίθενται πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τὴν ἐκφέρουν δημοσίᾳ. Διότι, πῶς θέλετε νὰ σχηματισθῇ κοινὴ δημοσία γνώμη ἐφ’ ἑνὸς ζητήματος, ὅταν οἱ ἁρμοδιώτεροι ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων δὲν δύνανται νὰ ὁμιλήσουν;

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐρώτησίν μου τὸ πρῶτον ἀπηντήσατε δι’ ὑπεκφυγῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔχει ἀνάγκην εὐρυτέρας συζητήσεως διότι μοῦ εἴπετε ὅτι σεῖς σκέπτεσθε, εἰς περίπτωσιν μελλούσης μεταβολῆς τοῦ Συντάγματος, ὅταν δὲν ἐμμείνωμεν εἰς τοὺς αὐστηροὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμούς, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί θὰ γίνῃ. Εἴπετε ὅτι πρέπει νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία θὰ ὑπερισχύῃ.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον ἐγώ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ὑπερισχύῃ;

§175Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπετε ὅτι, ὅταν θὰ ἐπιζητήσωμεν ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ τοῦ Συντάγματος, νὰ θεσπίσωμεν ὅπως μὴ τηρῶνται οἱ αὐστηροὶ κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί...

§176Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον ἐγὼ αὐτὰ τὰ πράγματα;

§177Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὥστε νὰ δύνανται τὰ ἁρμόδια ἐκεῖνα ὄργανα νὰ ἔχουν γνώμην ἰσοδυναμοῦσαν μὲ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως.

§178Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ εἶπα αὐτὰ τὰ πράγματα;

§179Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἀλλὰ ἐγὼ σᾶς λέγω: οἱανδήποτε γνώμην καὶ ἂν ἔχητε περὶ τοῦ μέλλοντος, εἴτε ταύτην ὡς ἐγὼ τὴν ἀντελήφθην, εἴτε ἄλλην κατὰ τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἐνισχύσητε τὰς ὑπηρεσίας περισσότερον, ἀπέναντι τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ μέλλοντος, καὶ τότε θὰ σκεφθῶμεν ἄν τοῦτο εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἢ δὲν εἶναι. Ἀλλὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει σήμερον μὲ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δύναται καὶ πρέπει ὁ ὑπάλληλος νὰ ἀνθίσταται κατὰ τῶν γνωμῶν τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι ἐπὶ θέματος ἁπλῆς διαρρυθμίσεως ἑνὸς ζητήματος, ἀλλὰ ἐπὶ θέματος τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; Μία πολιτικὴ μερὶς ἔρχεται καὶ καταλαμβάνει τὴν Ἀρχὴν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διακηρύξεως πρὸς τὸν λαὸν ὡρισμένων ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐὰν ὁ λαὸς ἐγκρίνῃ καὶ θεωρεῖται ἐγκρίνων ταύτας, ὅταν παρέχει εἰς τὴν μερίδα ἐκείνην τὴν ψῆφον του ὥστε νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὀφείλει τὰς ἰδέας αὐτὰς, νὰ τὰς ἐφαρμόσῃ διότι τοῦτο, εἶναι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται μὲ ὡρισμένας ἰδέας αἱ ὁποῖαι ἐνεκρίθησαν ἀπὸ τὸν λαόν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, ἐὰν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως παρεμβαίνωσιν αἱ ὑπηρεσίαι κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ καταλήξῃ ἡ μερὶς αὐτὴ νὰ πολιτεύηται ἐναντίον τῶν ἰδεῶν της, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, καὶ δύναται νὰ γίνῃ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος; Ὄχι βεβαίως. Δὲν νομίζω λοιπόν, ὅτι ἠμποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐξέλιξιν τῆς διαχειρίσεως ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀνατιθεμένης αὐτοῖς ὑπηρεσίας μέχρι τοῦ σημείου τούτου. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἐφαρμογῆς μιᾶς πολιτικῆς καὶ ὁ ὑπάλληλος ἀντιτίθεται πρὸς τὴν πολιτικὴν αὐτήν, σεβαστὸς εἶνε ὁ ὑπάλληλος αὐτός, ἀλλὰ δὲν δύνανται οἱ ἀνώτεροι λειτουργοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐκφέρουν μίαν γνώμην, νὰ ἀντιταχθοῦν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τότε τί πρέπει νὰ γίνῃ; Πρέπει νὰ ὑπερισχύσουν αἱ γνῶμαι αὐτῶν; Καὶ τότε ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ὁ ὁποῖος θὰ ἀσκῆται εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως, ἅς ἡ Κυβέρνησις ἐγκαταλείπει ἀπέναντι τῶν γνωμῶν ἑνὸς ὑπαλλήλου, πῶς θὰ γίνῃ; Νομίζετε, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δύναται νὰ γίνῃ τότε ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος; Ὄχι κ. Παπαναστασίου. Ἐὰν ὁ ὑπάλληλος διαφωνῇ, ὀφείλει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐγκαταλίπῃ τὴν θέσιν τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ διαφωνῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ νὰ διακηρύξῃ δὲ καὶ δημοσίᾳ τὰς γνώμας του. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποτάξω τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὰς γνώμας ἑνὸς ὑπαλλήλου, ἁπλῶς καὶ μόνον διότι δὲν θέλει νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτῆς. Αὐτὸ δὲν δύναται ποτὲ νὰ εἶναι ἐπιτετραμένον, προκειμένου περὶ πολιτεύματος κοινοβουλευτικοῦ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, ἔχει τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Εἰς τὴν εὐθύνην αὐτὴν δὲν δύναται νὰ ἀντιτάξῃ τὴν εὐθύνην τῶν ὑπαλλήλων καὶ νὰ εἴπῃ: Μὰ τί νὰ κάμω; Ὁ ὑπάλληλος δὲν ἤθελεν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, προκειμένου περὶ ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀντιτίθενται εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐφόσον δεχόμεθα τὸ κοινοβουλευτικὸν σύστημα, πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε, ἄν δὲν θέλῃ ὁ ὑπάλληλος νὰ φύγῃ, νὰ τὸν ἐξαναγκάσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοῦτο. Ἄλλο τὸ πρᾶγμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις εἴπῃ δὲν θέλω τὸν τάδε ὑπάλληλον. Ἀλλ’ εἰς τὴν καθαρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, δὲν ἀναγνωρίζωμεν εἰς τὸν ὑπάλληλον τὸ δικαίωμα νὰ ἀντιτίθηται εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς κυβερνώσης μερίδος, διότι ἡ κυβερνῶσα μερὶς δὲν ἔχει πλέον οὔτε ἀπέναντι τοῦ λαοῦ εὐθύνην, οὔτε ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Δύναται νὰ ἀντιταχθῇ ὁ ὑπάλληλος, ἐάν δὲν τοῦ ἀρέσῃ ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλει, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει.

§180ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον δὲν ἀπέδωκε πιστῶς ὅσα ἐγὼ ὑπεστήριξα, ἀλλ’ εἰς ἕν θέμα τόσον σοβαρὸν περιωρίσθη εἰς φράσεις γενικὰς καὶ ἀορίστους ἴσως...

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ γενικῆς πολιτικῆς, καὶ ὡμίλησα σαφῶς καὶ καθαρά.

§182ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ γενικοῦ θέματος, διότι εἶναι σπουδαιότατον καὶ θὰ πεισθῆτε πόσον ἔχετε ἄδικον, ὑποστηρίζοντες τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου ὑπεστηρίξατε. Πρῶτον δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἐὰν εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν πρόκειται περὶ προγράμματος ἐγκριθέντος ἀπὸ τὸν λαόν εἰς τὸν ὁποῖον ἀντιτίθενται οἱ Α ἢ Β ὑπάλληλοι. Πολὺ ἀμφιβάλλω ἂν ἐτέθη τοιαύτη ἀντίρρησις ἐφαρμογῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς....

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον πρόκειται περὶ γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§184ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι πρέπει νά ὑπερισχύσῃ ἡ γνώμη τῶν ὑπαλλήλων. Εἶπα, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ὄχι μόνον δικαιοῦνται, ἀλλ’ ἔχουν καὶ ὑποχρέωσιν νὰ λέγουν καθαρὰ καὶ ξάστερα τὰς γνώμας των.

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφωνότατος.

§186ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Περιμένετε. Ἐάν εἶσθε σύμφωνος, δὲν θὰ μοῦ ἐλέγετε, ὅτι πρέπει ὁ ἐναντιούμενος ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐφαρμογὴν πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως νὰ φύγῃ ἢ νὰ παραιτηθῇ, διότι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γνωρίζω ὅτι ἐξεδηλώθη ἐναντίον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω νὰ ἐξεδηλώθη καμμία ἐνέργεια τῶν ὑπαλλήλων πρὸς παρεμπόδισιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς σας κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον. Ἐὰν τυχὸν ἐξεδήλωσεν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως...

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου αὐτοῦ ζητήματος. Ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἰδέας.

§188ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. ... ἐὰν ἐξεδήλωσαν ἀντίδρασιν, ἐὰν θέλετε νὰ μεταχειρισθῶ τὴν φράσιν, ἐὰν ἐξεδήλωσαν γνώμην, ἐκφέροντες τὴν ἐπιστημονικήν των ἀντίληψιν, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἡ ἐκδήλωσις τῆς ἐπιστημονικῆς των γνώμης, εἶναι ὄχι μόνον δικαίωμα, ἀλλ’ ὑποχρέωσις καὶ ἐξυπηρέτησις τοῦ συμφέροντος τῆς Πολιτείας.

§189Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάλιν δὲν θέλετε νὰ ἀπαντήσητε ἐπὶ τοῦ θέματος, ἀλλ’ ἀπαντᾶτε ἐπὶ εἰδικῆς περιπτώσεως, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου.

§190ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω λοιπόν, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις. Ὑποτιμᾶτε δὲ πολὺ τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, εἴτε Ἀκαδημαϊκῶν, εἴτε τεχνικῶν Συμβούλων, ὑποτιμᾶτε πολὺ τὴν θέσιν των, ὅταν ὑποστηρίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχουν γνώμην, καὶ ὅτι ἄν μία Α Κυβέρνησις ὑποστηρίζει τὴν αʹ πολιτικήν, πρέπει αὐτοί νά....

§191Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοιαῦτα πράγματα δὲν ἐλέχθησαν. Ἐλέχθη πραγματικῶς καὶ σαφῶς τοῦτο: Ἄν ὁ ὑπάλληλος ἔχει δικαίωμα καὶ δύναται νὰ ἐνασκήσῃ....

§192ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἐρωτῶ. Τὰ τεχνικὰ συμβούλια δικαιοῦνται ἢ ὄχι νὰ εἴπουν ὅτι αὐτὴ ἡ πολιτική εἶναι ἐσφαλμένη;

§193Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν σᾶς ἔθεσα κανὲν εἰδικὸν θέμα. Ἀλλά σᾶς ἐρωτῶ: Ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάλληλος ἀντιταχθῇ εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, δύναται ἡ γνώμη τοῦ ὑπαλλήλου νὰ ὑπερισχύσῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ μειωθῇ ἀπέναντι αὐτοῦ; Δὲν ἐξετάζω τὰ εἰδικὰ θέματα. Ὁ ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος δύναται βεβαίως νά ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν ὅπως γίνῃ ἡ γνώμη του σεβαστή, ἀφοῦ ἐτάχθη διὰ νά ἐκθέτῃ τὴν γνώμην του, ἐνδέχεται νὰ ἔλθῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλει τότε νὰ ὑπερασπίσῃ καὶ τὴν γνώμην του, καὶ τὴν ἀξιοπρέπειάν του, ἐὰν ἀντιληφθῇ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεργασθῇ μαζί της.

§194ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπατᾶσθε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐάν νομίζετε, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἤ τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀκόμη ἄν κληθῇ νὰ εἴπῃ ἐὰν τὰ γενικὰ ἔξοδα κατά τὸν νόμον περὶ ὁδοποιΐας θά εἶναι 25 καὶ ὄχι 15...

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νά μετατρέπητε οὕτω αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἶπον.

§196ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζετε λοιπόν, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, διαφωνῆσαν ἄλλοτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως περὶ ὁδοποιΐας, ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ;

§197Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς τοῦ Πολ. Γραφείου). Εἶναι γενικὸν τοῦτο.

§198ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παραιτοῦμαι, δεχόμενος, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε, διότι βλέπω, ὅτι μέ τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεσθε, ἀρνεῖσθε νά ἀπαντήσητε ἐπὶ τοῦ θέματος.

§200ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφήνω τὴν Βουλὴν νά κρίνῃ κατά πόσον ἐγώ, ἤ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ θέματος. Λοιπόν, τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, διαφωνῆσαν μὲ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ὤφειλε νὰ παραιτηθῇ, ἐνῷ ἡ ἀποστολὴ τοῦ Συμβουλίου Δημοσίων Ἔργων εἶνε ἀκριβῶς νὰ διαφωτίσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινὴν γνώμην. Τὸ ἴδιον συμβαίνει μὲ ὅλα τὰ τεχνικὰ συμβούλια, τὸ ἴδιον συμβαίνει μὲ τοὺς Ἀκαδημαϊκούς, τὸ ἴδιον πρέπει νὰ συμβαίνῃ καὶ μὲ ἕκαστον ὑπάλληλον, κατὰ μείζονα λόγον, ἄν εἶναι οὗτοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ταχθῆ ἀκριβῶς, ἄν θέλετε, νὰ ἐναντιῶνται εἰς τὰς ἐσφαλμένας γνώμας τῆς Κυβ)σεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει: Ἄν ἔλθῃ μία πλειονοψηφία ὡρισμένων κομμάτων, μὲ ὡρισμένον πρόγραμμα, ὁ Σύμβουλος, ὁ τεχνικός, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὁ Σύμβουλος, ὁ τεχνικός, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ὀφείλει, ὅταν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ ἕν νομοσχέδιον, νὰ ἐκφέρῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑπερισχύσῃ αὕτη. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἡ γνώμη αὐτοῦ θὰ ὑπερισχύσῃ τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον μόνον, ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον εἰς τὸ μέλλον, ἄν κάμωμεν συνταγματικὰς μεταρρυθμίσεις, νὰ καταστήσωμεν ὑποχρεωτικὴν τὴν ὑποβολὴν τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν τεχνικῶν συμβούλων ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Αὐτὰ εἶπον. Ὅ,τι γίνεται μὲ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐξόδων, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνεται δι’ ἕκαστον νομοσχέδιον ἀπὸ τὰ ἁρμόδια Τεχνικὰ Συμβούλια τῶν Ὑπουργείων, καὶ μάλιστα ὅπου δὲν ὑπάρχουν Τεχνικὰ Συμβούλια, θά ἔπρεπε νὰ συστήσητε τοιαῦτα. Ἔπεται ἐκ τούτου, ὅτι περιορίζεται ἡ λαϊκὴ κυριαρχία, ὅτι περιορίζεται τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπετυγχάνετο διὰ τῶν Συμβουλίων αὐτῶν, θὰ ἦτο νὰ διαφωτίζηται περισσότερον ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινή γνώμη. Λοιπόν, ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπον ἐκ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν δύνανται οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἐναντιῶνται εἰς τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως. Ἄν μὲ τὴν ἐναντίωσιν ἐννοεῖ τὴν ἔκφρασιν ἀντιθέτου γνώμης, λέγω, ὅτι δικαιοῦνται. Καὶ ὄχι μόνον δικαιοῦνται, ἀλλὰ καὶ ὑποχρεοῦνται νὰ ἐναντιωθοῦν.

§201Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μὰ δὲν εἶπε τοιοῦτό τι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§202ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ εἶπε.

§203Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ λέξις «ἐναντιοῦνται» δὲν εἶναι ἀκριβής.

§204ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἐγὼ ἐπέκρινα τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεδιώχθη ἡ ἀπόλυσις ἀνωτάτων δημοσίων λειτουργῶν, διότι ἐθεώρησαν ὡς ἐναντιούμενοι εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτῆς, πρὶν κἆν νὰ ἐκδηλωθῇ ἡ πολιτική της αὐτή. Καὶ ἀφοῦ οἱ δημόσιοι αὐτοὶ ὑπάλληλοι ἐδικαιώθησαν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τό ὁποῖον ἐθεώρησε παράνομον τὴν ἀπόλυσίν των, ἐδηλώθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν διὰ νόμου, δι’ εἰδικοῦ νόμου. Ἐγώ λέγω, ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς ἀπολύσεως δημοσίων λειτουργῶν διὰ νόμου, εἶναι κατά βάσιν ἀντισυνταγματικόν, διότι τότε, ὑπὸ τοιούτους ὅρους, δὲν ὑπάρχει καμμία μονιμότης, περιφρουρουμένη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ὅταν δυνάμεθα διὰ νόμων νὰ παύωμεν τοὺς ὑπαλλήλους, δῆθεν ὑπὸ τύπον καταργήσεως θέσεων, πραγματικῶς ὅμως, ἀποβλέποντες εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν δημοσίων λειτουργῶν ἀπὸ τάς θέσεις τάς ὁποίας κατέχουν. Ἢ ὑπάρχει μονιμότης, ἤ δὲν ὑπάρχει μονιμότης. Δὲν δύνασθε νά καλυφθῆτε ὄπισθεν οὐδεμιᾶς δικαιολογίας. Ἄν, ὁ οἱοσδήποτε Α ὑπάλληλος περιέπεσεν εἰς ἀτόπημα, ἔχετε νόμον, ὁ ὁποῖος σᾶς ἐπιτρέπει νὰ κινήσητε ἐναντίον αὐτοῦ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν καὶ νὰ τήν ἀπολύσητε. Δὲν δικαιοῦσθε, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, δι’ εἰδικοῦ νόμου, διότι νομίζετε ὅτι περιέπεσεν εἰς ἀτόπημα ὁ Α δημόσιος λειτουργός, ὁ ὁποῖος ἐδικαιώθη ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, δὲν δικαιοῦσθε νὰ παραβιάσητε τήν μονιμότητα. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Κατὰ βάσιν τὸ νομοσχέδιόν σας εἶναι ἀντισυνταγματικόν καὶ αὐτὴ ἡ τακτικὴ τῆς παύσεως δημοσίων ὑπαλλήλων δι’ εἰδικῶν νόμων, δὲν εἶνε τίποτε ἄλλο παρὰ καταπάτησις τῶν θεσμῶν περὶ μονιμότητος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Εἶνε λοιπὸν ἡ διάταξις καὶ προσωπική, καὶ κατ’ οὐσίαν ἀντισυνταγματική.

§205Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι ἀντισυνταγματική.

§206ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε.

§207Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλετε νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν;

§208ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§209Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Προσωπικὴ λέγεται μία διάταξις, τιθεμένη εἰς τὸν νόμον, ὅταν ἀφορᾷ συμφέροντα προσωπικὰ ἢ ἐπηρεάζει δυσμενῶς τὴν τύχην προσώπων.

§210ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω μίαν διαφωνίαν.

§211Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐδῶ πρόκειται διὰ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ κ. Καψάλη. Ὅλη ἡ ἀπωτέρα σκέψις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἡ βαθυτέρα ἔννοια τῆς διατάξεως αὐτῆς, εἶναι νὰ προστατευθῇ τὸ Συμβούλιον τὸ Ἐκπαιδευτικόν, διότι ἄν ἐπανέλθῃ ὁ Καψάλης, σᾶς βεβαιῶ ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ἕνα δυναμίτην διὰ τὴν ὅλην θέσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαρθρωθῇ. Καὶ βεβαιώθητε, ὅτι, ἄν ἐπανέλθῃ μίαν ἡμέραν, τὴν ἑπομένην δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, οὔτε Ἀνωτέρα Διοίκησις Ἐκπαιδευτική, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι συνυπηρετήσαντες μὲ τὸν κ. Καψάλην νὰ συνεργασθοῦν μετ’ αὐτοῦ.

§212ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βλέπω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἄν καὶ ἠγωνίσθητε.....

§213Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ δὲν θὰ εἶμαι ποτὲ ὄργανον προσωπικῶν ἐπιδιώξεων.

§214ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .... ἄν καὶ ἠγωνίσθητε ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς μονιμότητος, ἔρχεσθε ἐδῶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν σεῖς ὁ ἴδιος καὶ ὑποστηρίζετε τὴν κατάλυσιν τῆς μονιμότητος διὰ λόγους σκοπιμότητος. Καὶ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὴ ἡ τακτική, εἶναι ἐσφαλμένη καὶ ἀντίθετος πρὸς τὰς ἀρχὰς χάριν τῶν ὁποίων ἐπήρατε τὰς ψήφους τὰς ὁποίας ἐπήρατε, ὄχι τῆς πλειονοψηφίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀλλὰ μιᾶς μεγάλης μερίδος τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§215Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅσα ἐγὼ σᾶς εἶπον.

§216ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μά, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶπον ἐγὼ ὅτι πρέπει αἱ γνῶμαι τῶν ὑπηρεσιακῶν συμβουλίων νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τὴν Βουλήν; Ἐγὼ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ αὐτῶν τῶν γνωμῶν. Ἄλλο τὸ ἕν καὶ ἄλλο τὸ ἄλλο, διότι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν θεωρίαν τὴν ἰδικήν σας πρέπει ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἔχοντες πολιτικὰ φρονήματα φίλα πρὸς τὰ κόμματα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρέπει νὰ παύωνται ὅλοι.

§217Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἔχουν οἱονδήποτε φρόνημα θέλουν, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, νὰ μεταχειρίζωνται τὴν θέσιν των πρὸς ἐπιβολὴν πολιτικῆς, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος μὲ τὰ ἰδικά των πολιτικὰ φρονήματα, διότι ὁ λαὸς ἐπροτίμησε τὰ ἰδικά μας φρονήματα. Εἶναι ἀρχὴ τόσον ὀρθὴ καὶ τόσον δικαία καὶ σύμφωνος πρὸς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὥστε ὄντως ἀπορῶ πῶς ὑποστηρίζετε τὰ ἀντίθετα.

§218ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀντιληφθῆ ἀκόμη ποίας μεγάλας μεταβολὰς ἐπεφέραμεν εἰς τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα ἀπὸ τοῦ 1911 καὶ ἐντεῦθεν. Δὲν ἔχετε ἀκόμη ἀντιληφθῆ αὐτὰς τὰς μεταβολάς, καὶ σύμφωνα μὲ αὐτὰς τὰς μεταβολὰς οἱανδήποτε πλειονοψηφίαν καὶ ἄν ἔχετε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ μεταχειρίζεσθε οὕτω τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, διότι ἔχουν ἀντίθετα φρονήματα πρὸς τὰ φρονήματα τῆς Κυβερνήσεως.

§219Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§220ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγετε ὅτι δὲν δύναται νὰ εἶναι ὑπάλληλος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀντίθετον πολιτικὴν πρὸς τὴν ἰδικήν σας.

§221Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό. Αὐτὰ εἶναι λόγοι, τοὺς ὁποίους μεταχειρίζονται διὰ τὴν πολιτικὴν τὴν ἔξω τῆς αἰθούσης ταύτης. Ἐγὼ εἶπον, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι, ὅταν μία Κυβέρνησις ἔχει μίαν ὡρισμένην πολιτικήν, ὁ ὑπάλληλος δύναται νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του ὡς πρὸς ἑαυτόν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐπιχειρήσῃ οὐδεμίαν πρᾶξιν, ἡ ὁποία νὰ ἀντιτίθεται πρὸς τὴν πολιτικὴν ἐκείνην καὶ νὰ θέλῃ νὰ ματαιώσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§222ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ποία εἶναι αὐτὴ ἡ οἱαδήποτε πρᾶξις; Ἐὰν ὁ ὑπάλληλος τολμήσῃ νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν πρέπει ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις....

§223Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς εἶπον τοῦτο. Σᾶς εἶπον μίαν γενικὴν ἰδέαν.

§224ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί ἐννοεῖτε μὲ τὸ «οἱανδήποτε πρᾶξιν»; Διότι αὐτὸ τὸ ἐξάγω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιόν σας καὶ τὰς πράξεις σας.

§225Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν νομίζετε, κ. Παπαναστασίου, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχουν ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι δύνανται διὰ τῆς πολιτικῆς των δυνάμεως νὰ ἐφαρμόσουν ἰδέας κομμουνιστικάς, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τοὺς κρατῶ, πλανᾶσθε. Ὄχι. Θὰ ὑπερισχύσῃ ἡ πολιτικὴ ἡ ἰδική μου.

§226ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφθάσατε εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν τοῦ τελευταίου ἐπιχειρήματός σας, τοῦ μπολσεβικισμοῦ!

§227Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὸ ἐπιχείρημα, τό ὁποῖον σεῖς εἴπετε.

§228ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι τὸ μορμολύκειον τοῦ μπολσεβικισμοῦ παντοῦ. Καὶ ἐδῶ εἰς αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ μορμολύκειον τοῦ μπολσεβικισμοῦ μᾶς ἀναγκάζει. Ἀφήσατέ τα αὐτά, κ. Πρόεδρε, πρέπει νὰ λέγωμεν τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην, σκάφην.

§229Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει ὁσάκις ὁμιλοῦμεν περὶ πολιτικῆς, νὰ μὴ ἀγωνιζώμεθα περὶ προσώπων.

§230ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι, ὅταν κάμνετε νομοσχέδια, νὰ περιλαμβάνετε διατάξεις γενικὰς καὶ νὰ μὴ ἀποβλέπετε εἰς ὡρισμένα πρόσωπα.

§231Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς ἀγωνίζεσθε περὶ προσώπων.

§232ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι φωτογραφία. Δὲν πρόκειται περὶ γενικῆς διατάξεως. Ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τακτική...

§233Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μείνετε νὰ μὲ ἀκούσητε.

§234ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἕως τὸ πρωΐ. Ἔχετε τό χάρισμα τοῦ λόγου καὶ σᾶς ἀκούει κανεὶς εὐχαρίστως. Καὶ ὅταν λέγετε πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν δεχόμεθα, σᾶς ἀκούομεν εὐχαρίστως, ἀλλ’ εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν δὲν θὰ μᾶς πείσετε ποτέ.

§235Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ σᾶς πείσω.

§236ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θὰ μᾶς πείσετε ὅτι εἶναι δυνατόν νὰ ἔχωμεν συνταγματικὰς διατάξεις περιφρουρούσας τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τὸν θεσμὸν τῆς μονιμότητος, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ἡ Κυβέρνησις, διότι κάθε Κυβέρνησις, ἐφαρμόζει πολιτικὴν ὡρισμένην, νὰ φέρῃ νόμους, διὰ τῶν ὁποίων νὰ παύῃ τούς ὑπαλλήλους, ὅσοι ἔχουν ἀντίθετα φρονήματα. Ἀφήνω δ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα τὸ οὐσιαστικόν δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀλλά καὶ ἐὰν ἦτο ἀκριβές, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολύετε ὑπαλλήλους. Ἔχετε νόμους οἱ ὁποῖοι σᾶς ἐπιτρέπουν νὰ τιμωρῆτε καὶ διὰ παύσεως ἀκόμη τὸν παρεκτρεπόμενον ὑπάλληλον, ἀλλ’ οὐδὲν δικαίωμα ἔχετε νὰ καταργῆτε τοὺς θεσμοὺς τῆς μονιμότητος.

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νταῆς.

§238Κ. ΝΤΑΗΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι Βουλευταί, διότι ἔγινα αἰτία ἀπόψε νὰ στενοχωρήσω τόν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς μὲ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σερρῶν Συνάδελφον. Δέν ἤθελον τίποτε ἄλλο, παρά νὰ διαμαρτυρηθῶ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ κ. Καψάλης εἶπε διὰ δύο διακεκριμένους Συναδέλφους. Ὁ κ. Καψάλης εἰς ἕν ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἔγραψε διὰ δύο διακεκριμένους Συναδέλφους τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Οἱ κ. κ. Σάρρος καὶ Χαντέλης... ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος.... ὁ Κοτσάμπασης τοῦ χωριοῦ». Αὐτὰ λέγει ὁ κ. Καψάλης διὰ τοὺς δύο συναδέλφους τὸν Σάρρον καὶ Χαντέλην, οἱ ὁποῖοι ὄντως εἶναι διακεκριμένοι. Ἀμφότεροι ἐσπούδασαν ἐν Εὐρώπῃ, ἐνῶ ὁ κ. Καψάλης δὲν ἐπῆγε πουθενά, ἀλλ’ ἀπὸ Γυμνασιάρχης Λαμίας διωρίσθη Ἐκπαιδευτικὸς Σύμβουλος. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄλλο ποὺ λέγει, ὅτι εἶναι συνειθισμένοι νὰ ὑπακούουν εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ἐφόρου, ἐγώ, ὁ ὁποῖος γνωρίζω τὸν κ. Χαντέλην, σᾶς λέγω τό ἑξῆς: Ὁ κ. Χαντέλης ἀπὸ τοῦ 1902 ἕως τὸ 1906, ὑπηρέτησεν ὡς Γυμνασιάρχης τοῦ Γυμνασίου Σερρῶν, δηλ. τότε, ὁπότε οἱ καθηγηταὶ καὶ οἱ διδάσκαλοι ἐσκοτώνοντο εἰς τοὺς δρόμους ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους, ἦτο δὲ ὑπάλληλος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐμισθοδοτεῖτο παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου. Ἀπὸ τοῦ 1906 ἕως 1908, ἦτο ὑποδιευθυντὴς τοῦ ..... Ἀπὸ τοῦ 1908 ἕως 1910 ἦτο διευθυντὴς τοῦ Γυμνασίου Καστορίας. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, δὲν εἶχον κανένα σκοπόν νὰ θίξω τὸν κ. Καψάλην, διότι τὸν ἄνθρωπον δὲν τὸν γνωρίζω ἀπολύτως.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§240Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἐνόμιζον, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἐλάμβανε τὴν τροπήν, τήν ὁποίαν κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἔλαβεν ἐξ ἀφορμῆς μιᾶς αἰτιάσεως τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν, εἶχεν ἀφετηρίαν κομματικήν. Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν ἐπιστροφὴν τῆς αἰτιάσεως αὐτῆς ὡς ἀπαράδεκτον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, διότι πιστεύω, ὅτι κατὰ τὸν σύντομον πολιτικόν μου βίον δὲν ἔδωκα ἀφορμὴν τοιαύτης μομφῆς. Υἱοθέτησα τὸ σχέδιον τοῦ νόμου τούτου μετ’ ἀντικειμενικὴν ἔρευναν τῶν θεμάτων τά ὁποῖα εἰσηγήθην ὑπευθύνως. Θέλω νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ μοῦ κάμῃ τὴν μεγάλην τιμὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν βεβαίωσίν μου, ὅτι πνεῦμα ἀντικειμενικὸν ἐπρυτάνευσεν καὶ ἐν τῇ κρίσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ σχέδιον τοῦ νόμου τούτου, Κύριοι, ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων ὁ προκάτοχός μου ἀξιότιμος Γερουσιαστὴς ἐξ Ἀρκαδίας, ὁ κ. Τουρκοβασίλης. Παρ’ ὅλην τὴν βαθεῖαν ἐκτίμησιν, τήν ὁποίαν τρέφω πρὸς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ πρός τὴν ὀρθότητα τῶν ἀπόψεών του, ὁμολογῶ, ὅτι προτοῦ υἱοθετήσω τὸ σχέδιον τοῦτο, ἐνόμισα χρέος μου, χρέος μου πολιτικόν, χρέος ὡς Ὑπουργοῦ, νὰ μὴ τὸ υἱοθετήσω καὶ τὸ περιβάλω διὰ τῆς ὑπογραφῆς μου προτοῦ συμβουλευθῶ τὴν ὑπεύθυνον ὑπηρεσίαν μου, ἀλλὰ πρὸ παντὸς προτοῦ συμβουλευθῶ τὴν ἰδίαν μου συνείδησιν, ὡς πρὸς τὴν ἀναγκαιότητα καὶ τὴν χρησιμότητα, καὶ τὴν σκοπιμότητα τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου. Καὶ ἀφοῦ ἔπεισα ἐμαυτόν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς θεσμοθετήσεως ὡρισμένων διατάξεων τοῦ σχεδίου τούτου νόμου, ἀφοῦ ἀπεκρυστάλλωσα ὡρισμένην γνώμην περὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων διατάξεων, ἐπήνεγκον μὲν τὰς τροποποιήσεις αὐτάς, ἀπήλειψα ἄλλας διατάξεις καὶ εἰσήγαγον τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, συγκεκροτημένον ὁλοκληρωτικῶς ὡς ὑπεβλήθη, καὶ ὅπως θὰ ἠκούσατε, ὅτι ἀπετέλεσεν ἴσως ἀντικείμενον συμφωνίας, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σερρῶν βουλευτοῦ, κ. Κωνσταντοπούλου. Δυστυχῶς ὑπῆρξεν ἀναγκαία μία διάταξις, Κύριοι, ἥτις βεβαιώθητε ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν προσωπικὴν αἰχμήν, οὔτε νὰ ὑπηρετήσῃ προσωπικήν τινα ὑπόθεσιν, ἀλλ’ ἔχει ἕνα μόνον σκοπόν νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀπετέλεσε τὸ ἔδαφος διὰ νὰ ἀσκηθῇ μία δριμυτάτη πολεμικὴ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μὴ σεβομένης τὴν νομιμότητα, ὡς μὴ σεβομένης τοὺς συνταγματικοὺς θεσμούς. Ἐάν, ἀξιότιμοι Κύριοι Βουλευταί, ὑπῆρξε ποτὲ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία θὰ ἐδικαιοῦτο μεθ’ ὑπερηφανείας νὰ εἴπῃ ὅτι μετ’ εὐλαβείας ἔχεται τῶν συνταγματικῶν θεσμῶν καὶ ὅτι θεωρεῖ τοὺς θεσμοὺς τούτους ἀπαραίτητον Παλλάδιον τῶν ἐλευθεριῶν τῶν Ἑλλήνων, τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, αὐτὴ εἶνε ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινή. (χειροκροτήματα). Θὰ ἀρχίσω, Κύριοι, ἀπὸ τὴν τελευταίαν περίπτωσιν, ἀπὸ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ἀνατρέπων φυσικὰ τὴν σειρὰν τῶν σκέψεών μου καὶ τὴν σειρὰν μὲ τὴν ὁποίαν ὑπέθετον ὅτι θὰ διεξήγετο ἠρέμα καὶ ὁμαλῶς ἡ συζήτησις. Ἡ ἀφορμὴ κυρίως τῆς διαφωνίας καὶ τῆς τραχείας ταύτης μορφῆς, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ συζήτησις, ὑπῆρξε μία ἀθώα, ἀθωοτάτη διάταξις, ἡ ὁποία περιελήφθη εἰς τὸ σχέδιον τοῦ νόμου αὐτοῦ, εἰς τὸ ἄρθρ.17, διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται σύν τοῖς ἄλλοις, ὅτι ἀποχωρεῖ ὁ ἐπὶ ὡρισμένον χρόνον ὑπηρετήσας σύμβουλος, ἔστω καὶ ἄν ὑπηρέτησεν εὐδοκίμως. Ἡ διάταξις θίγει καὶ ἕνα τῶν τέως ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, ὁ ὁποῖος, ἀπολυθείς, ἐδικαιώθη δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Κύριοι, δικηγορήσας ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρξαν περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας αἱ ἀποφάσεις αὐτοῦ ἱκανοποίησαν βαθύτατα τὴν νομικήν μου συνείδησιν καὶ τὴν ἐθνικήν μου συνείδησιν. Ἀλλ’ ὁμολογῶ ὅτι ὑπῆρξαν καὶ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀποφάσεις διὰ τῶν ὁποίων, ὑπὸ τὸ κράτος ἴσως μιᾶς στενῆς νομικῆς ἐρεύνης ἀναμφισβητήτων νομικῶν διατάξεων, ἀνετράπη τέλεον ἡ τάξις ἡ διοικητικὴ κατὰ τρόπον ὥστε αἱ ἀποφάσεις αὐταὶ νὰ παρεμβάλλωνται ὡς εἷς ὀγκόλιθος, ὡς ἕν μέγα κώλυμα, διὰ τὴν ὁμαλὴν λειτουργίαν τῆς διοικήσεως ἐφεξῆς. Πᾶσα τιμὴ θὰ ὠφείλετο εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, καὶ δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὁποῖος, παρ’ ὅλην τὴν τυχὸν διαφωνίαν τὴν ὁποίαν διετύπωσα ἐντεῦθεν, θὰ διενοούμην νὰ θίξω ὁπωσδήποτε τὴν ἔννοιαν τῆς ἀνωτάτης διοικητικῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐνσαρκώνει τὸ Ἀνώτατον ἡμῶν Διοικητικὸν Δικαστήριον, ἐὰν δὲν ἐπαρουσιάζοντο τοιαῦται τινὲς περιπτώσεις. Ὀφείλω δέ, Κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι μία τῶν περιπτώσεων τούτων ἦτο καὶ ἡ παροῦσα. Ἀληθῶς θίγεται ἕν πρόσωπον. Ὡμιλήσατε, Κύριοι, περὶ προσωπικῆς διατάξεως. Σᾶς ἀπαντῶ: προσωπικὴ διάταξις εἰς ἕνα νόμον μὲ τὴν μικράν μου κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, ἀπευθύνομαι πρὸς ὑμᾶς, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, τὸν παλαίμαχον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, τὸν βετεράνον, νομίζω, ὅτι εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας προτίθεται ὁ εἰσηγητὴς αὐτῆς νὰ ἐξυπηρετήσῃ προσωπικὰ συμφέροντα ἢ νὰ εἰσηγηθῇ ἕνα privilegium odiosum.

§241ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§242Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ἐπίμαχος ὅμως διάταξις εἶναι γενική. Περιλαμβάνει, ἀληθῶς καὶ τὸν κ. Καψάλην. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ γίνεται λόγος περὶ τοῦ κ. Καψάλη, διότι ὁμολογῶ, ὅτι προσωπικῶς ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε μὲ τὸν ἄνθρωπον. Τόν τιμῶ, καὶ μάλιστα θὰ ἐπεθύμουν, ἄν ἐπρόκειτο νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ τὸ λέγω καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ φύγῃ μὲ ὅλας τὰς τιμάς. Προσθέτω ἀκόμη ὅτι ἐγὼ ἔχω ἕνα ψυχικὸν σύνδεσμον μὲ τὸν ἄνδρα, διότι, ὑπηρετήσας ἄλλοτε ἐν Λαμίᾳ, ὑπῆρξε διδάσκαλος προσφιλεστάτου μέλους τῆς οἰκογενείας μου, τοῦ μακαρίτου ἀδελφοῦ μου, ὁ ὁποῖος ἔλειψε πρόωρα. Καὶ ἡ περίπτωσις αὐτὴ μὲ συνέδεσε ψυχικῶς μὲ τὸν ἄνδρα αὐτόν. Ἔκτοτε δὲν τὸν παρηκολούθησα. Ἄνωθεν, ἐκ μεγάλης ἀποστάσεως, παρακολουθῶν τὰ ἐκπαιδευτικά μας πράγματα, εἶχον μέσα εἰς τὴν γενικωτέραν προοπτικὴν καὶ τὸν κ. Καψάλην, ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβούλου, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἐντύπωσις εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχον καὶ ἐγώ, ἦτο ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἀνθρώπου μεμορφωμένου καὶ μὲ πολεμικὴν ὑπηρεσίαν πρόσθετον, διότι εἶχε τρὶς στρατευθῆ. Ἀλλ’ εἶχεν ἕν βασικὸν ἐλάττωμα διὰ νὰ ἀσκήσῃ διοίκησιν. Ἦτο ὀξὺς καὶ τόσον μαχητικός, ὥστε πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν ἔσπειρεν τὴν διχόνοιαν, διὰ νὰ θερίσῃ τὸ μῖσος καὶ τὴν ἀντιπάθειαν. Εἰδικώτερον πρὸς τοὺς συναδέλφους του ἦλθεν εἰς τοιαύτην ρῆξιν, ὥστε δὲν ἐδίστασαν, ὡς ἐμνήσθη ὁ προλαλήσας βουλευτὴς Καβάλλας, νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἀπολογούμενος δι’ ἑνὸς μακροσκελεστάτου ὑπομνήματος, δὲν ἀφῆκεν ὁ χριστιανὸς κανένα χωρὶς νὰ τοῦ ἐπιτεθῇ. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε: Διώξατέ τον δι’ αὐτὸ πειθαρχικῶς. Τότε ὅμως, μία τοιαύτη δίωξις γενομένη, θὰ λάβῃ προσωπικὴν μορφήν, ὅτι τὸν διώκομεν. Διὰ τοῦ ρηθέντος ὑπομνήματός του πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δὲν ἀφῆκεν ἀθίκτους οὐδὲ κἄν τοὺς χθεσινούς του προϊσταμένους, πρὸς τοὺς ὁποίους ὤφειλε μίαν ἰδιαιτέραν τιμήν, ὡς τὸν κ. Παπανδρέου, κατὰ τοῦ ὁποίου ἐπετέθη δεινότατα ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἠξεύρετε τί θὰ εἴπῃ αὔριον; Ὅτι ἐγὼ εἶπα, ὅσα εἶπα, ἀπολογούμενος ἐνώπιον τοῦ Συμβ. Ἐπικρατείας καὶ ἑπομένως δὲν εἶχα, ὅπως λέγομεν ἡμεῖς οἱ νομικοί, τὸ animus injuriandi, ἀλλὰ τὸ animus defendéndi τὴν πρόθεσιν νὰ ὑπερασπισθῇ τὸν ἑαυτόν μου καὶ εἶπα ὅλα αὐτά.

§243Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ὁ ὑπουργὸς εἶχεν ὅλον τὸ στάδιον νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων πρὸς τιμωρίαν του.

§244Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος, μοῦ εἴπετε πρότερον νὰ προβῶ εἰς δίωξιν. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν εἶμαι ὄργανον διωκτικόν! Ἀπὸ ἰδιοσυγκρασίας καὶ ἀπὸ ἄλλας μορφώσεις δὲν εἶμαι ἄνθρωπος διώξεων καὶ ὀξυτήτων. Ἄν ποτὲ δεικνύω αὐστηρότητα, τὸ πράττω μετὰ λύπης μου μέν, ἀλλὰ προθύμως, διότι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνωμαι ὄργανον τοῦ νόμου. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἤσκει κατ’ ἐξακολούθησιν διώξεις, μάλιστα κατὰ τοῦ κ. Καψάλη, μετὰ τοῦ ὁποίου ἂν δὲν συνδέωμαι φιλικῶς, δὲν μὲ χωρίζουν καὶ πράγματα δημιουργοῦντα ἐχθρικὴν κατάστασιν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ. Μία εἶναι ἡ βάσις τῶν σκέψεών μου καὶ τῆς ὑπηρεσίας ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργείου, τὸ συμφέρον τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἦλθον οἱ Ἐκπαιδευτικοὶ Σύμβουλοι ὅλοι καὶ μοῦ εἶπον ὅτι, δὲν θὰ εἶναι δίκαιον νὰ συνεργασθῶσι μὲ τὸν κ. Καψάλην. Καὶ δὲν μοῦ τὸ εἶπον μὲν ρητῶς, διότι τότε θὰ ἤσκουν κατ’ αὐτῶν πειθαρχικὴν δίωξιν, ἀλλ’ ὑπεδήλωσαν ὅτι τὴν ἑπομένην τῆς εἰσόδου του εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ παραιτηθοῦν, διότι ἦτο ἀδύνατος πᾶσα συνεργασία. Κατόπιν αὐτῶν, τί ἠθέλετε νὰ πράξωμεν; Νὰ βάλωμεν φυσίγγιον δυναμίτιδος κατὰ τοῦ Συμβουλίου, κατὰ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν λέγομεν ὅτι θὰ ὀργανώσωμεν ταύτην καὶ θὰ τὴν νοικοκυρεύσωμεν; Ἐγένετο ἀκόμη ἡ ἐπίθεσις, ὅτι πρόκειται περὶ κομματικῆς ἐνεργείας. Αὐτὴ ἡ αἰτίασις δὲν εἶναι ἀκριβής. Σᾶς παρακαλῶ νὰ πιστεύσητε, ὅτι τὴν ἐνέργειάν μου τὴν διακρίνει πρόθεσις ἀποχρωματισμένη παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Εἰς τὰς ἐνεργείας μου οὐδεμία κομματικὴ ἄποψις χωρεῖ. Περὶ αὐτοῦ νὰ εἶσθε, καὶ σᾶς παρακαλῶ ἐπὶ τούτου, ἀπολύτως βέβαιοι. Εἶναι δυνατὸν εἰς ἐμέ, νά μοι ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, νὰ ἀξιώσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ ὅτι καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν εὑρίσκομαι μακρὰν παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ καὶ πάσης κομματικῆς ὑστεροβουλίας. Ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ εἰς τοῦτο ἀποβλέπων, ἐνόμισα, ὅτι ἦτο χρέος μου νὰ υἱοθετήσω τὴν διάταξιν αὐτήν, συμπληρώνων ταύτην διὰ μιᾶς ἀναγκαίας διατάξεως, καθ’ ἥν, ἐκτὸς τῆς τεσσαρακονταετοῦς ὑπηρεσίας ἐν συνόλῳ, ἀπαιτεῖται καὶ δωδεκαετής ὑπηρεσία ὡς ἐκπαιδευτικοῦ συμβούλου, διὰ νὰ ἔλθῃ ὕστερα ἀπὸ ὀλίγα χρόνια καὶ ἡ σειρὰ τῶν ἄλλων Συμβούλων νὰ ἀποχωρήσουν. Διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἀναγκαία καὶ μία ἀκόμη ἄλλη διάταξις εἰς τὸν νόμον. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ σύμβουλοι πρέπει νὰ περιβάλλωνται μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς ἰσοβιότητος. Μένοντες ἐπὶ τόσα ἔτη, δημιουργοῦν κύκλους περὶ αὐτοὺς συμπαθειῶν ἢ ἀντιπαθειῶν ἐκ τῶν ὁποίων οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ ὅτι παρεμβάλλονται ἐμπόδια εἰς τὸ ἔργον των, τὸ ἀμερόληπτον. Εἶνε καιρὸς νὰ περιληφθῇ καὶ αὐτὴ ἡ διάταξις ὥστε ν’ ἀνανεωθοῦν τὰ στελέχη. Τώρα, ἄν θίγεται μὲ τὴν γενικὴν ταύτην διάταξιν, καὶ ὁ κ. Καψάλης, ὑποθέτω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ ἐξανίσταται ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἐὰν μάλιστα διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ κ. Καψάλης ἀποχωρῶν συνοδεύεται μὲ ὅλας τὰς τιμάς, αἵτινες τονίζω καὶ πάλιν ὅτι τοῦ ἀνήκουν, διότι, παρὰ τὸ βίαιον τοῦ χαρακτῆρός του καὶ τὴν μαχητικότητά του, ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ περὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἀνδρός. Ἄλλωστε μὲ ἐβεβαίωσεν ὑπηρεσιακῶς ὅτι, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν προσφυγήν του ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἐβεβαίωσεν ὄχι ἐγγράφως τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἢ τὸν Εἰσηγητήν, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσε...

§245Δ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία αὐτή.

§246Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Εἶνε ὕβρις αὐτὸ λεγόμενον κατὰ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ὑβρίζετε τὸ Ἀνώτατον Διοικητικὸν Δικαστήριον, ὅταν λέγετε ὅτι ἐπείσθη εἰς τὰς παρακλήσεις καὶ ὑποσχέσεις.

§247Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). (ἐντόνως). Δὲν εἶπον ἐγὼ «ἐπείσθη». Δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ, ἀποδίδοντες εἰς ἐμὲ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν εἶπον.

§248Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Εἴπετε ὅτι παρεκάλεσε.

§249Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς παρακαλῶ. Ἄν τίποτε ἄλλο δὲν ἔχω, μὴ μοῦ θίγετε τὸν σεβασμόν μου καὶ τὴν εὐλάβειάν μου πρὸς τὴν Δικαιοσύνην, ἅτινα καὶ ἔμφυτοι εἶναι εἰς ἐμὲ καὶ διὰ μορφώσεως καὶ διὰ μακρᾶς ἀσκήσεως ἐπὶ 30 ἔτη τοῦ λειτουργοῦ ἐν τῷ Ναῷ τῆς Θέμιδος ἀνεπτύχθησαν.

§250Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Αὐτὸ εἴπετε: ὅτι παρεκάλεσεν....

§251Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μὴ ἐπιμένετε, διότι, ὅταν σᾶς βεβαιῶ, ἔχετε ἐπὶ τέλους τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὲ πιστεύσητε, καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα ἐγὼ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι διαστρέφετε τοὺς λόγους μου. Εἶπον τοῦτο ἐγώ, κ. Βουλευτά, ὅτι ἐβεβαίωσε τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὅτι, λαμβάνω τὴν ἠθικὴν ἱκανοποίησιν, καὶ μίαν δικαίωσιν, θεωρητικήν ἔστω, διὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἔμελλε νὰ εὕρῃ τόπον ν’ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας. Εὐκταῖον ἦτο νὰ πράξῃ τοῦτο. Τότε δὲν θὰ ἔλεγον τοῦτο...

§252Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Εὑρίσκεσθε ἐν ἀπολύτῳ πλάνῃ. Οὐδέποτε ἐβεβαίωσεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ὁ κ. Καψάλης.

§253Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὸν ἠρώτησα, διότι μέ ἐπεσκέφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, μοῦ εἶπεν ὅτι δὲν εἶπε μὲν τοιοῦτό τι ρητῶς, ἐδήλωσεν ὅμως ὅτι θὰ παραιτηθῇ μετὰ τὴν ἀποδοχὴν τῆς προσφυγῆς καὶ θὰ ἤθελε ἐν καιρῷ νά...

§254Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Καὶ σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι τὸν Ἰούνιον θὰ φύγῃ.

§255Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ ὅτι ἄν πρόκειται ὁ κ. Καψάλης νὰ φύγῃ τὸν Ἰούνιον, ἐπανερχόμενος ὅμως αὔριον εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἑπομένης θὰ διαλύσῃ ὁλόκληρον τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Σᾶς προσθέτω ὅτι δὲν ἀποδέχομαι ὅτι στερεῖται χαρακτῆρος καὶ ἐπιστημονικῆς μορφώσεως. Τοῦ ἀποδίδω τὴν προσήκουσαν τιμὴν καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω διὰ δευτέραν φορὰν ὅτι ἰδιαιτέρως ἐμὲ δὲν μὲ ἀφήνει ἀδιάφορον· τοὐναντίον μὲ εὑρίσκει πολὺ εὐαίσθητον τὸ γεγονός, ὅτι καὶ πολεμικὰς ὑπηρεσίας προσέφερεν ὁ ἄνθρωπος. Ἀλλὰ θλίβομαι, διότι ἡ ὀξύτης τοῦ χαρακτῆρος του καὶ ἡ ἐξαιρετικὴ μαχητικότης του, ἴσως δὲ καὶ μία ὑπερφροσύνη, τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ μία ἐγωϊστικὴ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ὑπελάμβανεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκδηλώνῃ διαρκῶς ἀπέναντι τῶν συναδέλφων του, διὰ τοὺς ὁποίους, κ. Βουλευταί, ἔχω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν συνδέονται τὸ παράπαν μὲ τὴν Κυβέρνησιν ἢ τὸ Λαϊκὸν Κόμμα, διότι ἀνήκουν εἰς σᾶς κ. κ. Ἀντιπολιτευόμενοι, οἱ κ. κ. Χαντέλης καὶ Σάρρος καὶ ἄλλοι πολλοί, θλίβομαι, ἐπαναλαμβάνω, διότι ταῦτα ἐδημιούργησαν τοιαύτην κατάστασιν ὥστε νὰ θεωρῆται ἀδύνατος ἡ συνεργασία τοῦ κ. Καψάλη μετὰ τῶν λοιπῶν κ. κ. Συμβούλων. Δὲν ἔχει λοιπὸν κομματικὸν χαρακτῆρα ἡ ἐνέργειά μου. Τοὐναντίον δὲ ὁ κ. Καψάλης, σᾶς λέγω, ἀμυνόμενος διὰ τοῦ πολυθρυλήτου αὐτοῦ ὑπομνήματος πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, καὶ τὸν κ. Παπανδρέου, καὶ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἔθιξε κατὰ τρόπον ἀνευλαβῆ, ἄν μή τι ἄλλο, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ σεβασθῇ, διότι ἐπὶ τριετίαν συνειργάσθη μὲ αὐτόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ὀξύτης τοῦ χαρακτῆρος του, ἡ ὁποία κατέστησεν ἀδύνατον τὴν συνεργασίαν αὐτοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου κατὰ τρόπον ὥστε ἐπανερχομένου αὐτοῦ σήμερον, αὔριον τὴν πρωΐαν θὰ ἐξαρθρωθῇ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ δὲν θὰ ὑπάρξῃ διοίκησις Ὑπουργείου. Τί θέλετε νὰ γίνῃ; Ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις, ἡ γενική, ἡ ὁποία βέβαια ἐνδιαφέρει καὶ τὸν κ. Καψάλην, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ διὰ νὰ παραστῶμεν αὔριον εἰς μίαν ἀδυναμίαν διοικήσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας; Διότι ὁλόκληρος ἡ διοίκησις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας θὰ ἔχῃ ἐξαρθρωθῇ διὰ τῆς παραιτήσεως τῶν συμβούλων καὶ θὰ ἀπομείνῃ καπετὰν ἕνας ὁ κ. Καψάλης. Ἔχει τὴν παρηγορίαν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν ἔθιξε συνταγματικὰς διατάξεις.

§256Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἀνεφέρατε ὅτι θίγονται ἀπὸ τὸν κ. Καψάλην, δι’ ὅσων ἔγραψεν εἰς τὸ ὑπόμνημά του πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, οἱ κ. κ. Σάρρος καὶ Χαντέλης καὶ ἄλλοι. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι θίγομαι καὶ ἐγὼ αὐτὴν τήν στιγμήν, διότι ὁ κ. Καψάλης ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τῶν ὑποδούλων μερῶν, ὅτι δὲν ἔχομεν καμμίαν προσκόλλησιν εἰς ἠθικὰς ἀρχάς. Τί εἶναι αὐτά, κ. Πρόεδρε; Αὐτὸς ὁ κύριος δὲν γνωρίζει τί λέγει, διὰ νὰ μὴ τὸν χαρακτηρίσω διαφορετικά.

§257Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἰδού, Κύριοι, τὸ πολυθρύλητον ὑπόμνημα: (ἀναγινώσκει). Ἀφορισμοί, οἱ ὁποῖοι τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον στρέφονται κατὰ μιᾶς μερίδος ἐκπαιδευτικῶν ὑπαλλήλων, εἰς τοὺς ὁποίους ὀφείλω νὰ ἀποδώσω πᾶσαν ἐκτίμησιν, ὄχι διότι εἶναι σήμερον συνεργάται μου ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀλλὰ διότι ἀποτελοῦν μέρος τῆς ὅλης σειρᾶς τῶν μεγάλων τοῦ γένους διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν ἕνα μεγάλον τίτλον ἐθνικῆς τιμῆς διὰ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ἄν πρότερον οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν μερίδα ἐκείνην ἐμνήσθησαν τῆς Σχολῆς τῆς Χάλκης καὶ ἄλλων μεγάλων Σχολῶν, ὅτε πρό ὀλίγων ἡμερῶν ἐλέγομεν καὶ ἐξεφράζομεν κοινὰς εὐχὰς ἐδῶ, καὶ ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, καὶ ἀπὸ τὴν πτέρυγα ταύτην, ἵνα ἀνανεώσωμεν καὶ νὰ συνδέσωμεν καὶ νὰ ἑνώσωμεν τὴν παλαιὰν πνευματικὴν ζωὴν τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν νέαν της ζωήν, διὰ τῆς ἀνιδρύσεως τῶν μεγάλων Σχολῶν τοῦ Γένους, εἶναι δίκαιον νὰ ἀπονείμωμεν τὸν δίκαιον φόρον τιμῆς καὶ εἰς τοὺς διδασκάλους, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν φορεῖς τοῦ πνεύματος τοῦ ἐθνικοῦ καὶ ἀπόστολοι τῆς ἐθνικῆς ἰδέας εἰς τὰς ὡραίας ἐκείνας ἐθνικὰς ἐπάλξεις τοῦ Γένους ἡμῶν, (χειροκροτήματα). Ἐὰν οὕτω παρίσταται τὸ ζήτημα, εὔλογον εἶναι, Κύριοι, νὰ εἴπωμεν ὅτι μία γενικὴ διάταξις, ἡ ὁποία τίθεται ἐν τῷ νόμῳ, δὲν θὰ ἀποτελέσῃ ἐθνικὴν ζημίαν καὶ ἐθνικὴν καταστροφὴν, ἐὰν περιλαμβάνῃ καὶ ἕνα ἐκπαιδευτικὸν ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω διὰ μίαν εἰσέτι φοράν, ἔχει μόρφωσιν ἀρτιωτάτην, ἀλλ’ ἔχει ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως τὸ ἐλάττωμα νὰ εἶναι μαχητὴς ὀξύς, εἰς τρόπον ὥστε νὰ καθίσταται ἡ συνεργασία ἀδύνατος. Τίθεται δὲ ἡ διάταξις μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι οἱ ἔχοντες ὑπηρεσίαν ὑπερδεκατετραετῆ κλπ, διότι λέγω ἐκτὸς τῆς εἰδικῆς περιπτώσεως, ἡ ὁποία καὶ μόνη θὰ μὲ ὑπεχρέου νὰ υἱοθετήσω τὴν διάταξιν αὐτήν, εὑρίσκω ὅτι εἶνε συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἀπόψεως, νὰ ὑπάρχῃ αὕτη. Διότι, ὅταν ἀσκήσῃ κανεὶς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν μίαν τοιαύτην θέσιν, ὅπως εἶναι ἡ θέσις τοῦ Ἀνωτέρου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβούλου, μίαν ἐξουσίαν μεγάλην, ἡ ὁποία δίδει ἕν περιεχόμενον ὄχι ἀξιοκαταφρόνητον εὔλογον εἶναι νὰ δημιουργηθοῦν κύκλοι συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν, καὶ οἱ παλαιοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ φυσικὴν συνέπειαν ὑπέστησαν φθοράν, δέον νὰ κάμουν τόπον εἰς τοὺς νέους, διὰ νὰ ἀνανεῶται οὕτω τὸ παλαιὸν ὑλικόν, διὰ τῶν εἰσερχομένων νέων, οἵτινες θὰ τονώσουν καὶ θὰ καταστήσουν πλέον ἔντονον τὸν ρυθμὸν τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἡ διάταξις αὐτή γενικεύεται, περιλαμβάνουσα καὶ τὸν κ. Καψάλην. Ὥστε οὔτε οἱ θεσμοί, οὔτε τὸ Σύνταγμα θίγονται, ἀλλὰ πρόκειται μόνον περὶ μερίμνης, διὰ τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου σᾶς παρακαλῶ νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον. Καὶ τώρα, Κύριοι Βουλευταί, ἀφοῦ ἀπεκατεστάθη ἠρεμία, ὅπως ἐπεκαλέσθη ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, νὰ συζητήσωμεν τὰς ἄλλας διατάξεις. Κύριοι, τὸ ἄρθρον 1ον διὰ τοῦ ὁποίου ἐθεωρήθη ὅτι θίγεται κάπως ἡ ἀποκέντρωσις ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ὅπως συνεπληρώθη ὑπ’ ἐμοῦ, νομίζω, ὅτι δὲν θίγει αὐτήν. Εἶπον, διακόπτων μὲ τὴν συγκατάθεσιν τοῦ κ. Παπαναστασίου, τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τοῦ Προοδευτικοῦ Κόμματος, ὅτι εἶμαι ἐκ τῶν πιστοτέρων ὀπαδῶν τῆς ἀποσυγκεντρώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Θὰ εἶμαι καὶ ἐγὼ εὐτυχής τὴν ἡμέραν καθ’ ἥν θὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ ὡρισμένοι ὅροι οἱ ὁποῖοι θά δώσουν εἰς τὴν ἀποσυγκέντρωσιν μορφήν, καὶ ἀκόμη ὅταν εἰς τάς διαφόρους τοπικὰς περιφερείας θὰ εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νά ἀσκήσῃ ὡρισμένας λειτουργίας διὰ τῶν ὀργανισμῶν οἱ ὁποῖοι θά ἀποτελέσουν τὴν ψυχικὴν συνένωσιν αὐτοῦ μετὰ τῶν λειτουργιῶν τούτων. Δὲν ἦτο λοιπὸν δυνατὸν νὰ υἱοθετήσω διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ ἀνέτρεπε τὴν ἀρχὴν αὐτήν. Ἐὰν ὅμως ἐδέχθην νὰ τεθῇ αὕτη ἐν τῷ νόμῳ, εἶνε διότι διὰ τὰ ζητήματα τῆς μεταθέσεως καὶ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, εἶναι ἀνάγκη κατά δεύτερον βαθμόν νά ἀσκῇ δευτεροβάθμιον κρίσιν το Ἐκπαιδευτικόν Συμβούλιον, ἔχει δὲ τὸ πλεονέκτημα, 1ον) ὅτι ὁ πρωτόκλητος δικαστής, καλούμενος νά δικάσῃ ἐπὶ μιᾶς οἱασδήποτε ὑποθέσεως, εἴτε μεταθέσεως, εἴτε πειθαρχικῆς ἐξουσίας, θὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ ἀπόφασίς του θά τύχῃ καὶ δευτέρας κρίσεως καὶ θὰ εἶναι περισσότερον προσεκτικός, καὶ 2ον) διότι τὸ δευτεροβάθμιον συμβούλιον, καλούμενον νὰ κρίνῃ ἐπὶ τυχὸν ἡμαρτημένων, θὰ δικάζῃ μετὰ μείζονος προσοχῆς. Αὐτὰ λοιπόν εἶναι τά πλεονεκτήματα, τα ὁποῖα θά ἔχῃ ἡ δευτεροβάθμιος κρίσις. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τό ὁποῖον προσδοκᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἀπὸ τὴν θεσμοθέτησιν τῆς διατάξεως, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον, διακόπτων τὸν κ. Παπαναστασίου, εἶπον, ὅτι θά ὑπάρξῃ ἰσόνομος καὶ ἑνιαία διοίκησις, ἡ ἄσκησις τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Ἐκπ. Συμβ) ου. Πιστεύω, ὅτι οὐδεὶς θὰ προκύψῃ σχετλιασμός διὰ τὴν δρᾶσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον προθύμως θά εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσφέρῃ τὴν εἰσφοράν του ταύτην καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, πρῶτον μὲν διὰ νὰ κρίνῃ ἀσφαλέστερον ἐπὶ τῶν ὑποβαλλομένων εἰς αὐτὸ μεταθέσεων καὶ πειθαρχικῶν ποινῶν, ἔπειτα δὲ διὰ νὰ καθιερώσῃ μίαν ὁμοιόμορφον πειθαρχικὴν νομολογίαν, ἀνατρέπον τὴν ἀσυνάρτητον καὶ ἐν πολλοῖς πολύμορφον σήμερον ὄψιν τῆς ἀσκήσεως τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία, ὅπως σᾶς εἶπον, ἀποδίδεται ἰσόνομος, διότι ἀσκεῖται κατὰ διάφορον πνεῦμα, τὸ πνεῦμα κατὰ τόσον ἀριθμόν, ὅσα εἶναι καὶ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἀσκοῦν αὐτὴν τὴν ἐξουσίαν. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν ἀποδέχομαι τὸ μέγα πλεονέκτημα αὐτό τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ παρακαλῶ νά ψηφισθῇ ἡ διάταξις αὐτή, ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπ’ ἐμοῦ. Μία ἄλλη διάταξις, ἥτις προεκάλεσε μακρὰν συζήτησιν εἶναι ἡ συμμετοχή τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων εἰς τὴν σύνθεσιν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐπελήφθην τῆς ἐρεύνης τοῦ νόμου, εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν νά δεχθῶ τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ Σώματος τῶν Δημοδιδασκάλων, ἀντιπροσωπείαν ἡ ὁποία ἐκφράζει τὴν γνώμην τοῦ συνόλου σχεδὸν τοῦ κλάδου τούτου. Ἦλθεν ὁ Πρόεδρος μετά τινων μελῶν τῆς διοικήσεως τῆς Ὁμοσπονδίας καὶ μοὶ ὑπέβαλλεν ἕν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον περιεῖχε διατάξεις τινάς, τὰς ὁποίας ἐμελέτησα ἐγώ καὶ ἡ ὑπηρεσία μου μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ εὐμενείας, καὶ τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅπως ἐν τῇ συνθέσει τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων ληφθῇ πρόνοια ἵνα μετέχουν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ κλάδου των. Ἐγὼ κυρίως ἀντέταξα τὸ ἑξῆς, καὶ τὸ ἀντέταξα καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὅτι εἶναι ἀνάγκη τὸ πνεῦμα τοῦτο τῆς συναδελφικῆς ἀλληλεγγύης, συγχωρήσατέ μοι τὸν ξενισμόν, «ἐσπρὶ ντὲ κόρπ», νὰ εἶναι ἐμπνευσμένον διὰ τῆς συμμετοχῆς τοῦ κόσμου τῶν δικαζομένων. Ἐάν ἐπρόκειτο περὶ τούτου καί μόνου, σᾶς λέγω, ὅτι ἡ διάταξις ἦτο περιττή, διότι τὰ ἐννέα δέκατα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς στοιχειώδους προέρχονται ἀπό τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν, ἀπὸ τὸν κλάδον τῶν δημοδιδασκάλων, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος. Ἴσως μάλιστα τὸ ποσοστόν νὰ εἶναι ἀνώτερον. Ἐάν δύο ἤ τρεῖς εἶναι φιλόλογοι, ἴσως ὁ κ. Παπανδρέου εἶναι εἰς θέσιν νὰ μὲ διορθώσῃ, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ ἄλλοι ἐπιθεωρηταί προέρχονται ἀπὸ τοὺς δημοδιδασκάλους.

§258ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἅμα φύγουν ἀπὸ τὸν κλάδον πάει, ἡ ψυχολογία ἀλλάζει.

§259Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι. Ἐμφοροῦνται βαθειά ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ συναδελφικὸν καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν διὰ τοῦτον τόν λόγον εἰς τὴν συμμετοχὴν εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου, διότι ἡ συμμετοχὴ αὐτὴ ἀπέδωκεν ἀποτελέσματα ὀλέθρια. Δὲν εἶνε δυνατὸν ὁ διδάσκαλος νὰ ἀσκήσῃ ἐπὶ τῶν συναδέλφων του πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἰσότιμον μέλος ἐν τῇ διοικήσει τῆς τοπικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλά, πρὸ παντός, θὰ ἔχωμεν τὴν ἑξῆς περίπτωσιν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν, μίαν τρομεράν διχόνοιαν, ἡ ὁποία θὰ διεσκορπίζετο μεταξὺ τοῦ Σώματος τῶν διδασκάλων ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν αἱρετῶν μελῶν.

§260Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπῆρχεν ἤδη καὶ κατηργήθη.

§261Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Φαντάσθητε τί μέλλει νά γίνῃ, ὅταν ἀφήσωμεν εἰς τοὺς συλλόγους αὐτῶν, εἴτε ὠργανωμένους, εἴτε εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα τῶν μελῶν, αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τῶν αἱρετῶν μελῶν τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων καὶ τί διχόνοια θὰ προκληθῇ. Θὰ εἰσαγάγωμεν τό μῖσος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κόσμος τῶν δημοδιδασκάλων, μετὰ τὴν ἀποκάθαρσιν τῶν ἐλαχίστων εὐτυχῶς στοιχείων, τά ὁποῖα παρεξέκλιναν τοῦ προορισμοῦ, τοῦ ὑψηλοῦ τούτου ἔργου τοῦ διδασκάλου, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν ἀποκάθαρσιν βαδίζουν πρὸς τὸν δρόμον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς βελτιώσεως, ὁ ὁποῖος, ὅπως ὀρθῶς ἐχαρακτηρίσθη ἀπὸ τὸν συνάδελφον κ. Κωνσταντόπουλον, εἶναι ψυχοπλάστης. Ὥστε εἶναι τελείως ἀδύνατον τὰ ζητήματα αὐτὰ νά γίνουν δεκτά. Τὰ ἄλλα σημεῖα τά ὁποῖα ἔθιξαν οἱ κ. κ. Συνάδελφοι, ἀποτελοῦν λεπτομερείας. Ἔκαμα καὶ μίαν μεταβολὴν τὴν ἑξῆς, διότι, ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ἰδική σας περίπτωσις, κ. Καλκάνη, καὶ τοῦ κ. Νικολαΐδη ἐπέρρωσε μίαν γνώμην τὴν ὁποίαν διετύπωσα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅτε συνεζήτει τὸ ἄρθρον αὐτό, καὶ ὁμολογῶ ὅτι καὶ ἡ ὑπηρεσία εἶχε τὴν ἀντίληψιν καὶ αὐτή, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν μεταξὺ τεσσάρων ἕως πέντε καθηγητῶν νά εἶναι ὅλοι ξένοι. Ἀλλ’ ἀφοῦ βεβαιοῖτε σεῖς τὸ ἐναντίον, γίνεται ἡ ἑξῆς διατύπωσις. (ἀναγινώσκει). Καὶ οὕτω παρακάμπτεται αὐτό. Κατά τά ἄλλα ἐλπίζω, ὅτι θὰ συμφωνήσητε ἐφ’ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, τάς ὁποίας εἰσάγω.

§262Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐντοπιότητος, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι εἶναι ὁ καθηγητὴς τῆς Γαλλικῆς ἤ τῆς Γυμναστικῆς, νομίζω, ὅτι αὐτὴ δὲν ἠμποροῦν νὰ λαμβάνουν μέρος.

§263Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). (ἀναγινώσκει). Ὡς πρὸς τοὺς μετεκπαιδευομένους, νομίζω, ὅτι ἡ ἀνάκλησις τῆς μετεκπαιδεύσεως δὲν ἀποτελεῖ ποινήν, ὅπως αἱ συνέπειαι τῶν ποινῶν τῶν ἄρθρων 21, 22 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Ἡ σχετικὴ διάταξις διετυπώθη ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον, διακόπτων τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ μετεκπαιδευόμενος λειτουργὸς ὀφείλει νὰ ἐμφανίζῃ ἑαυτὸν πρότυπον κοινωνικῆς καὶ ὑπηρεσιακῆς ἀξιοπρεπείας καὶ ἀρετῆς. Ἑπομένως καὶ ἐὰν ὑποπέσῃ εἰς πειθαρχικὸν παράπτωμα διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβληθῇ μία πειθαρχικὴ ποινή, καὶ τὸ κατὰ τεκμήριον σοβαρὸν παράπτωμα δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ μείνῃ ἀτιμώρητον καὶ νὰ βραβεύεται. Ὡρισμένας ἄλλας τροπολογίας κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον ἀνάγνωσιν θὰ δεχθῶ, διὰ νά εἶναι καὶ εὐχερεστέρα ἡ παρακολούθησις, ἀντὶ νά γίνεται ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἐπιθυμῶ, τερματίζων τὸν λόγον μου, νά σᾶς δώσω τὴν προσωπικὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἀπηλλαγμένον παντὸς κομματικοῦ ὑπολογισμοῦ. Ἐπιθυμῶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Ἐργατικῶν καὶ Ἀγροτικῶν νά δώσω τὴν προσωπικὴν διαβεβαίωσιν ὅτι μετὰ πολλοὺς δισταγμοὺς υἱοθέτησα τὴν διάταξιν αὐτήν, καὶ μόνον ὅτε ἐπείσθην, Κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή θὰ ἐξυπηρέτει τὸ πραγματικὸν συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον καὶ σεβαστὸν Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, διότι θέλω νὰ πιστεύσῃ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνω κομματικὸν ὄργανον δι’ ἕνα ὑπάλληλον. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἠθελήσαμεν ὁπωσδήποτε νὰ διώξωμεν τὸν ἄνθρωπον αὐτόν, διότι οὗτος προσέφερεν ὑπηρεσίας καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ εἰς τὴν πατρίδα. Μόνον ἔχει εἰς βάρος του αὐτὰ τὰ περιστατικά τὰ ὁποῖα τὸν καθιστοῦν ἐχθρὸν καὶ ἀσυμβίβαστον πρὸς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους ἀποτελεῖ δὲ τοῦτο μίαν περίπτωσιν, ἐμπίπτουσαν εἰς τὴν γενικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 17, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον συνεπάγεται τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ, πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§264ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ τὸ ζήτημα τῆς αὐτεπαγγέλτου ἐξετάσεως τῶν μεταθέσεων, πάλιν δὲν μὲ ἔπεισε, διότι, ὡς ἔχει ἡ διάταξις, ἄν πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν του τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, εἶναι ὑποχρεωμένον νὰ ἐξετάζῃ τούς φακέλλους ὅλους τῶν μεταθέσεων, ἐφόσον εἶναι ὑποχρεωμένον αὐτεπαγγέλτως νά διορθώσῃ τάς κακῶς γενομένας μεταθέσεις. Εἶναι δηλ. προφανές, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νά ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν αὐτοῦ τοῦ καθήκοντος. Κατὰ συνέπειαν εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μεταβάλῃ τάς σκέψεις του σχετικῶς μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἡ σπουδαιοτέρα φιλονικεία ἐγεννήθη ἐκ τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶχον καμμίαν εἴδησιν περὶ τῆς δίκης, ἡ ὁποία διεξήχθη εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Δὲν γνωρίζω τί ὑπέβαλε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς αἰτήσεώς του ὁ κ. Καψάλης καὶ ὅσον καὶ ἄν εἰς ἕν Δικαστήριον, κατὰ τὴν ὑποστήριξιν μιᾶς ὑποθέσεως, εἶναι φυσικὸν νά διετυπώθησαν καὶ γνῶμαι, καὶ ἐπιχειρήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύει καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἐπικαλούμενος αὐτά, παρ’ ὅλα ταῦτα, δὲν διστάζω νά εἴπω, ὅτι ἀποδοκιμάζω ἀπολύτως τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Καψάλη. Τὰ ἀποδοκιμάζω ἀπολύτως καὶ δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη τῆς ἐξαιρετικῆς εὐφραδείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, διά νά ἐξαρθοῦν αἱ κολοσσιαῖαι ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι προσεφέρθησαν ἀπὸ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, κατὰ τὴν περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχεν ἀποκατασταθῆ, ὡς ἔχει σήμερον ἀποκατασταθῆ τὸ ἔθνος. Εἶναι ἄξιοι παντὸς ἐπαίνου καὶ πάσης τιμῆς οἱ ἐκπαιδευτικοὶ ἐκεῖνοι λειτουργοί, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι μία πρᾶξις ὄχι ἀξιέπαινος, ἀλλ’ ἀξιοκατάκριτος, τό νά εἴπῃ τις ὅτι ἡ ἀναλογία ἐκείνων τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των, ἡ ἀναλογία τοιούτων ὑπαλλήλων, εἶναι μεγαλυτέρα εἰς τὰς τάξεις τῶν ὑπαλλήλων, τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ὑποδούλου Ἑλλάδος, ἀπὸ τὴν τάξιν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα καὶ μόνον, εἶναι ἄξιον πάσης ἐπικρίσεως. Παρ’ ὅλα ταῦτα, ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην ὅτι ἡ διάταξις εἶναι προσωπικὴ καὶ ἀντίκειται πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅπως ὀρθῶς ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καὶ ἄλλοι Συνάδελφοι, δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποπέσῃ εἰς αὐτὸ τὸ βαρὺ παράπτωμα. Ἐγώ, ἄν ἤμην δικαστής, θὰ ἔκρινα τὸν κ. Καψάλην αὐστηρότατα δι’ αὐτὴν τὴν φράσιν τὴν ἄδικον. Ἄν ὑπέπεσεν εἰς αὐτὸ τὸ βαρὺ παράπτωμα, εἶναι ἄξιος πειθαρχικῆς διώξεως, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ παράπτωμα δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ νόμου νὰ τὸν ἀποβάλῃ τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶπεν, ὅτι προσωπικὴ εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς προσωπικὰ ὀφέλη. Ὄχι, κ. Ὑπουργέ. Προσωπικὴ εἶναι ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὡρισμένα πρόσωπα, εἰς τὴν προκειμένην δὲ περίπτωσιν, ὑπὸ τὴν σκέπην μιᾶς γενικῆς διατάξεως, κρύπτεται μία διάταξις, ἀφορῶσα ὡρισμένον πρόσωπον. Καὶ σᾶς εἶπα, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην Κυβέρνησιν, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἠγωνίσθητε ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὑπὲρ τῆς νομιμότητος, κατακρίνοντες τὴν ἀρχήν τῆς σκοπιμότητος, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἰσχυριζόμενοι, ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ ἀπομακρυνθῇ εἷς διαπρεπὴς ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς ἐκ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, νὰ καταργῆτε τὸν θεσμὸν τῆς μονιμότητος. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Δὲν θὰ ἐξετάσω αὐτὴν τὴν στιγμήν, κ. Ὑπουργέ, τὸ λεχθέν, ὅτι θὰ ἀπεμακρύνοντο οἱ ἄλλοι ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί. Τὸ γεγονὸς ὅτι συνειργάσθησαν ἐπὶ δεκαετηρίδας, ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ κίνδυνοι αὐτοὶ δὲν εἶναι βάσιμοι καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν σᾶς ἠπείλησαν...

§265Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν μὲ ἠπείλησαν. Εἶπον ὅτι...

§266ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βλέπω εὐχαρίστως, ὅτι προβλέπετε τὴν κριτικήν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, καὶ μοῦ δίδετε τὴν ἀπάντησιν. Ἐγὼ σᾶς λέγω ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὅτι δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα χάριν τῆς σκοπιμότητος τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε καὶ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς δὲν ἀποδεχόμεθα, νὰ ἐπιδιώξητε διὰ νόμου τὴν ἀπόλυσιν ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ συμβούλου. Ἀναγνωρίζω τὴν δυσκολίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιδιώξατε τὴν ἀπομάκρυνσιν, διότι θὰ εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ διώξητε ἄλλον.

§267Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ ἀπολυθῇ εἷς δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ σύνθεσις τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου.

§268ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλετε νὰ σᾶς δώσω τὴν λύσιν ἐγώ; Θὰ ἀκολουθήσητε τὰς γενικὰς γραμμάς. Θὰ ἐκδιώξητε ἢ τὸν νεώτερον ἢ τὸν πρεσβύτερον.

§269Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πῶς θὰ τὸν διώξω;

§270ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νόμου, ὅτε ἡ διάταξις δὲν εἶναι προσωπική.

§271Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Προσωπικὴ εἶναι.

§272ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι προσωπική, διότι τὸ νὰ στηριχθῇ τις εἰς τὴν ἡλικίαν ἢ εἰς τὸ πρόσφατον τῆς εἰσόδου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι μία ἀρχὴ γενική. Ἐνῶ ἡ μακρὰ ὑπηρεσία εἰς τὸν αὐτὸν κλάδον, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἄν διηνύθη εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον, ἢ εἰς τὸν στρατὸν αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν προσωπικὴν διάταξιν, καὶ εἶναι γεγονός ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός, μόνον καὶ μόνον, διότι ὑπηρέτησεν εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του, καθὼς ὡμολόγησε καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐκδιώκεται. Σεῖς λέγετε ὅτι δὲν τὸν ἐκδιώκετε δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ συνεργασθῇ μὲ τοὺς συναδέλφους αὐτοῦ. Ἄρα δὲν λέγεται ἡ ἀλήθεια εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἑπομένως ἡ διάταξις εἶναι προσωπική.

§273Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαιώτατα. Εἶσθε παλαιότερος καὶ ἀρχαιότερος ἐμοῦ καὶ σοφίαν μεγαλυτέραν ἔχετε...

§274ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν χρειάζεται σοφία. Τὰ πράγματα εἶναι ἁπλᾶ.

§275Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡμεῖς δὲν κρυπτόμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Σᾶς λέγω εἶναι μία γενικὴ διάταξις, ἡ ὁποία περιέχει καὶ μίαν προσωπικὴν τοιαύτην, μολονότι ἐξακολουθῶ νὰ ἐπιμένω εἰς τὴν γνώμην μου, ὅτι προσωπικὴ εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει προσωπικὰς συνεπείας ἤ νὰ ὑπηρετήσῃ ὡρισμένα πρόσωπα ἤ νὰ τὰ διώξῃ.

§276ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ γίνεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§277Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπί τοῦ προκειμένου πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ ἐκπαίδευσις. Δὲν εἶναι δυνατὴ κατ’ οὐδένα τρόπον σύνθεσις Συμβουλίου. Ἡ ἐξυπηρέτησις τοῦ συμφέροντος εἶναι τὸ ἐπιχείρημα.

§278ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δέν εἶναι ἐπιχείρημα αὐτό, Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ ὑπάλληλος ἔχει δικαίωμα νὰ εἶναι ἀγωνιστὴς καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ τὰς ἐπιστημονικάς του πεποιθήσεις, τηρῶν τοὺς σεβασμοὺς πρὸς τοὺς νόμους. Ἡ ἀποστολὴ τοῦ ὑπαλλήλου δὲν εἶναι, ὡς φρονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κάμπτηται πρὸ τῶν ἀξιώσεων τῶν Κυβερνήσεων.

§279Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπε τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς ἁρμοδιότητός των ἐκφράζουν τὰς γνώμας των, αὐτοὶ εἶναι ἄξιοι συγχαρητηρίων, ἐκεῖνοι δὲ οἱ ὁποῖοι ἀντιδροῦν, εἶναι καταδιωκτέοι.

§280ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, μὴ λησμονεῖτε ὅτι ὅλη ἡ συζήτησις ἔχει ἀφετηρίαν ὡρισμένην περίπτωσιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὡρισμένην αὐτὴν περίπτωσιν δὲν εὑρῆκεν ἀντίδρασιν, ἀλλ’ εὑρῆκε ἔκφρασιν ὡρισμένων ἐπιστημονικῶν γνωμῶν. Δὲν νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ διόρθωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ ἀποπομπὴ ὡρισμένου ὑπαλλήλου κατὰ παράβασιν τοῦ Συντάγματος. Ἐάν ἠθέλετε νὰ ἀποπέμψητε τὸν ὑπάλληλον αὐτόν, τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων καὶ ὄχι μὲ καταπάτησιν τῶν συνταγματικῶν διατάξεων.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν, δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§282ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Σχολείου Καλῶν Τεχνῶν». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συνταξίμου ὑπηρεσίας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Προεδρικοῦ Μεγάρου καί πρώην ἀνακτορικῶν ὑπαλλήλων»

§286Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τοὺς ἀνακτορικοὺς ὑπαλλήλους, ὑπάρχει μία τροποποίησις τῆς Ἐπιτροπῆς.

§287Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν δέχομαι...

§288Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μερικοὶ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς, κ. Ὑπουργέ, δὲν ἔχουν εἰκοσαετῆ ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ δεκαπενταετῆ.

§289Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδέχθημεν τὴν δεκαπενταετῆ.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν ὡς ἐτροποποιήθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καί κατ’ ἄρθρον)

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ἀπόρριψιν τῆς Γερουσίας ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5343 περί Ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν».

§292ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλή παρεδέχθη. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 22 Δεκεμβρίου 1933 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος «περί παραδόσεως ὑπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος 50.000 ὁμολογιῶν ὀνομαστικῆς ἀξίας δραχμῶν 50.000.000 τοῦ δανείου ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων τύπου 6% 1928, ἵνα διανείμῃ ταύτας πρὸς ἐξόφλησιν τῶν 75% τοῦ ποσοστοῦ τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τοὺς δικαιούχους ἀποζημιώσεως ἀστοὺς ἀνταλλαξίμους ἐκ τῆς πρώτης νομίμου προκαταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν, καί περί καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 5 τῆς ἀπὸ 21 Δεκεμβρίου 1932 συμβάσεως, τῆς κυρωθείσης ὑπὸ τοῦ νόμου 5812». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καί τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ χορηγήσεως πιστώσεως 11.029.460 δραχ. διὰ τὴν τακτοποίησιν ἐκκρεμῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου ἐκ προμηθείας σιγαροχάρτου καί πυρείων παρελθουσῶν χρήσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῆς ὀφειλομένης ἀμοιβῆς εἰς τοὺς καταδείκτας κεκρυμμένων χρημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5170 περί ἀποζημιώσεως Ἑλλήνων μὴ ἀνταλλαξίμων κατοίκων Κωνσταντινουπόλεως». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος ἀπολυθέντων τῶν τάξεων βαθμοφόρων τινῶν». (Ψηφίζεται εἰς μόνην ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4639 περί ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ παροχῆς πρώτων βοηθειῶν εἰς τοὺς ἐκ θεομηνιῶν πληττομένους». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§300ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή, ἡ ὁποία παρουσιάζεται τώρα εἰς τὴν Βουλήν, νά ψηφίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομοσχέδια. Ἡ Βουλή προφανῶς δὲν παρίσταται. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος ἐνωρίτερον, διὰ νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα νὰ μένωμεν ἐδῶ ὅλην τὴν νύκτα καὶ νὰ ψηφίζωμεν νομοσχέδια ἐπιτροχάδην, καὶ μάλιστα, ἀπόντων τῶν περισσοτέρων συναδέλφων. Θὰ παρακαλέσω, λοιπόν, νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ αὔριον, ἀλλὰ τὴν 5½ ἀκριβῶς.

§301Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ (Πρόεδρος Βουλῆς). Δὲν ἔρχονται τόσον ἐνωρὶς οἱ κ. κ. Βουλευταί. Σήμερον ἤρχισα μὲ τρεῖς βουλευτάς.

§302ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι εἶπα ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἔρχεται ἐνωρὶς καὶ εἶναι παροῦσα εἰς τὴν κανονικὴν ὥραν, ἀρχίζουν αἱ ἐργασίαι ἀμέσως. Πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τάξιν, διότι νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν νὰ παραμένωμεν ἐδῶ μέχρι τῆς 11ης νυκτερινῆς νύστεις. Θέλετε νὰ ψηφίσωμεν τὸ ναυτικὸν καὶ νὰ φύγωμεν κατόπιν;

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ περὶ τοῦ Νομοῦ Κιλκίς.

§304Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ ψηφισθῇ.

§305ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ χρειασθῇ μίαν ὁλόκληρον συνεδρίασιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ τεθῇ πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, διότι πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν κατ’ ἀντιμωλίαν.

§306Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι δυνατὸν ἡ συζήτησις αὐτὴ νά γίνῃ ἔπειτα ἀπὸ δύο μῆνας ποὺ θὰ ἔλθῃ πάλιν νά ψηφισθῇ.

§307ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργὲ οὔτε τὴν θέλησιν, οὔτε τὴν δύναμιν ἔχομεν νὰ ἐμποδίσωμεν τὴν ψήφισίν του ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι τοῦτο θέλει μίαν συζήτησιν ἤρεμον καὶ ψύχραιμον. Ἄν θέλετε νά τὸ ψηφίσωμεν, τότε θέσατέ το διὰ νά τὸ συζητήσωμεν αὔριον πρῶτον. Ἢ μᾶλλον νὰ ὁρίσωμεν τὴν Τετάρτην νὰ συζητηθῇ πλήρως.

§308Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τότε, τὴν Τετάρτην.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5.30′ μ. μ. (Ὥρα 11 καὶ 30 μ.μ.)