1934.01.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 95η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ 19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1934

Προεδρία Αʹ Ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπαγγελματικῆς Ἑνώσεως Λεμβούχων Πειραιῶς «Ἡ ἀρχαία τριήρης» περὶ προστασίας τοῦ ἐπαγγέλματος αὐτῶν ἐντὸς τῶν χωρικῶν ὑδάτων, καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐκ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχομένων μεγάλων σκαφῶν ἀποβίβασιν τῶν ἐπιβατῶν αὐτῶν. — Ἡ Κεντρικὴ Λαϊκὴ Ἐνοριακὴ Ἐπιτροπὴ Ἁγίου Νικολάου Κοζάνης παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῇ τὸ κατατεθὲν σχέδιον νόμου, τὸ τροποποιοῦν τὸν νόμον 5430. — Ἡ Ἕνωσις Κατωτέρων Ἀποστράτων Ἀξιωματικῶν Μακεδονίας Θράκης ζητεῖ τὴν παροχὴν χιλιοδράχμου μηνιαίου ἐπιδόματος καὶ τὴν λῆψιν νομοθετικοῦ μέτρου διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν συντάξεών των. — Ὁ Πρόεδρος τῆς Σχολικῆς Ἐφορείας Γυμνασίου Σερρῶν παρακαλεῖ θερμῶς τὴν ἄμεσον συμπλήρωσιν τῆς θέσεως τοῦ Γυμνασιάρχου. — Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες μαθητῶν Γυμνασίου Κάστρου Λήμνου παρακαλοῦν τὴν ἄμεσον συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γυμνασίου των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων Πύργου, παραπονουμένων διὰ τὴν σημαντικὴν ἐλάττωσιν τῶν ἀποδοχῶν των. — Οἱ καρροσιδηρουργοὶ Λαρίσης, διὰ τηλεγραφήματός των, ζητοῦν τὴν ἵδρυσιν Εἰδικοῦ Ταμείου Προνοίας καὶ ἀποζημίωσιν καταστραφέντων καρροσιδηρουργῶν. — Οἱ ἐπίτροποι τῶν ἐκκλησιῶν Βερροίας ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 5480. — Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτρόπων ναῶν Βόλου, παρακαλούντων ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ κατατεθὲν ὑπὸ τῶν βουλευτῶν Ἀθηνῶν. — Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν βιβλιοπωλῶν Βόλου, ζητούντων τὴν μὴ κατάργησιν τῶν διδακτικῶν βιβλίων. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ καὶ Π. ΣΤΑ-ΜΟΥΛΗΣ καταθέτουν τηλεγράφημα τῶν ἐμπόρων ἐλαιῶν Βόλου, παρακαλούντων ὅπως εἰς τὰς ἐνεργουμένας διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἀργεντινῆς Δημοκρατίας, ἐπιτευχθῇ μείωσις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ ἐλαίου.

§3Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ (Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς, Προεδρεύων). Μετὰ θλίψεως ἀγγέλλω πρὸς τὴν Βουλὴν, τὸν θάνατον τοῦ Δημητρίου Βοκοτοπούλου, ἐπανειλημμένως διατελέσαντος βουλευτοῦ, πολλάκις δὲ καὶ Ὑπουργοῦ. Ἡ δρᾶσις του εἶνε γνωστὴ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην ἐξάρσεως. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ νὰ ἀποστείλω συλλυπητήριον τηλεγράφημα εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μεταστάντος, καὶ νὰ καταθέσω καὶ στέφανον ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§4ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως) —Τὸ Πανυπαλληλικὸν Κέντρον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀσφαλίσεως πρακτορειακῶν ὑπαλλήλων. —Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4377 περὶ Ἑλληνικοῦ Ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 459». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΠΑΓΖΗΣ, Κ. ΛΙΓΕΙΑΛΙΔΗΣ καὶ Π. ΚΑΪΚΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως 4653 καὶ τοῦ νόμου 4043». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Ε-ΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῆς Γραμματείας τῶν Δικαστηρίων καὶ Εἰσαγγελιῶν καὶ περὶ προσόντων διορισμοῦ, προαγωγῆς μεταθέσεως, παύσεως, πειθαρχικῆς ἐξουσίας καὶ ἀδειῶν τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρεσιῶν αὐτῆς». Ὁ κ. Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ ἐκτυπώσεως τῶν ἀνασυνταχθέντων ἐκλογικῶν καταλόγων καὶ ἀποζημιώσεως τῶν οἰκείων ἐπιτροπῶν». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς) καὶ ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 4042 καὶ 5410 «περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀναπήρων καὶ τῶν οἰκογενειῶν θυμάτων πολέμου». Οἱ κ. κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ παραχωρήσεως ἐσόδων ἐξ ἰχθυοτροφείων εἰς τὸν Δῆμον Μεσολογγίου». Οἱ κ. κ. ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν), Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καὶ ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου: «Περὶ ἀκτοπλοϊκῶν συγκοινωνιῶν καὶ μεταφορῶν». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς), Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου: «Περὶ παρεχῆς πρώτων βοηθειῶν εἰς τοὺς ἐκ θεομηνιῶν πληττομένους». Οἱ κ. κ. ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν), Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καὶ ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου: «Περὶ μισθολογίου τῶν ἐργατῶν θαλάσσης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΡΑΛΛΗΣ, Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ, Λ. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ κλπ. ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κωδικοποιηθέντος νόμου 5439 «περὶ ἐνοριακῶν Ναῶν καὶ Ἐφημερίων καὶ Ταμείου ἀποδοχῶν καὶ ἀσφαλίσεως τοῦ Κλήρου τῆς Ἑλλάδος». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ, Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ καὶ Χ. ΒΑΦΕΑΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἐδαφίου 3, τοῦ ἄρθρου 21 τοῦ Ν. Δ. τῆς 20ῆς Ἀπριλίου 1923 «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως ἕνεκα πολιτικῆς ὑπηρεσίας». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ, Γ. ΒΑΡΒΙ-ΤΣΙΩΤΗΣ καὶ Λ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4819 περὶ ὀργανώσεως Σώματος Ἐπιθεωρήσεως Ἐργασίας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ, Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑ-ΣΗΣ καὶ Λ. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεων εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὰ στελέχη τῆς ἐφεδρείας τοῦ Λιμενικοῦ Σώματος ἀπολυθέντων τῶν τάξεων βαθμοφόρων τινῶν». καὶ 2) «Περὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας μικρῶν ἐμπορικῶν πλοίων καὶ ἐργατῶν θαλάσσης καὶ τῆς Ἐπιθεωρήσεως Ἐμπορικῶν πλοίων».

§6Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Γαρουφαλιᾶ.

§8Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Φλωρίνης καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Φιλιππιάδος καὶ Ἄρτης ἐνέσκηψε παγετών, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν πλήρη καταστροφὴν τῆς παραγωγῆς τῶν ἑσπεριδοειδῶν τῆς περιφερείας Φιλιππιάδος καὶ Ἄρτης. Ἐβεβαιώθη ὅτι ἡ καταστροφὴ ἀνέρχεται εἰς τὰ 100%, δηλ. ἡ καταστροφὴ εἶναι πλήρης. Ὁ ἔλεγχος ὁ ὁποῖος διεξήχθη ἐκ μέρους τοῦ Ταμείου Ἀσφαλείας Χαλάζης, ἐβεβαίωσεν ὅτι εἶναι 100%. Εἶναι ἀληθές, ὅτι δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει ὀργάνωσις τῆς ἀσφαλείας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων, ὅπως θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μελετηθῇ καὶ ὀργανωθῇ. Ἡ ὀργάνωσις τῆς ἀσφαλείας τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων εἶναι παρ’ ἡμῖν ὑποτυπώδης. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, καίτοι τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸν καὶ ἐνισχύσῃ τοὺς παραγωγοὺς ὧν ἡ παραγωγὴ κατεστράφη ἐξ ὁλοκλήρου, ὑπάρχει δὲ κίνδυνος βλάβης καὶ τῶν δένδρων, δὲν ἠθέλησε νὰ πράξῃ τοῦτο. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἐρωτήσετε τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἰδίως νὰ ἴδητε τὴν ἔκθεσιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ταμείου τούτου, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν εἰς τὸν τόπον τῆς καταστροφῆς. Καὶ αἱ σημεριναί μου πληροφορίαι εἶναι ὅτι ἀνέρχεται, κατὰ τὸν βεβαιωθέντα ἔλεγχον εἰς 100% ἡ καταστροφή. Ὄχι μόνον τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν δὲν ἠθέλησε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν καὶ ἐνισχύσῃ τοὺς παραγωγούς, ἀλλ’ ἀντιθέτως καὶ ἀσφαλιστήρια συμβόλαια, καὶ ἕτερα τὰ ὁποῖα εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν, ἦλθε μεταγενεστέρως καὶ τὰ ἐθεώρησεν ὡς ἄκυρα καὶ τὰ ἀπέρριψε. Δὲν θέλω νὰ χαρακτηρίσω τὴν πρᾶξιν ταύτην τοῦ Ταμείου Χαλάζης καὶ Παγετῶν, νομίζω ὅμως, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας ὄχι μόνον τὰ ἐγκριθέντα ἀσφαλιστήρια συμβόλαια, ὄχι μόνον τὰ ὑπὸ ἔγκρισιν καὶ προκριθέντα ὑπὸ νέας συνθήκας, θὰ ἔπρεπε νὰ ἐγκριθοῦν ὑπὸ τοῦ Ταμείου Χαλάζης καὶ Παγετῶν, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μέριμνα ἀποζημιώσεως τῶν παραγωγῶν τῆς ἀνασφαλίστου παραγωγῆς, οἵτινες ἀποτελοῦν τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῶν. Ἡ ὅλη ζημία, ὅπως θὰ γνωρίζητε, ἀνέρχεται εἰς δεκαπέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐάν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πληγοῦν, εἶναι ἑπόμενον νὰ ἀνασταλῇ ἡ καλλιέργεια τῶν ἑσπεριδοειδῶν τῆς περιφερείας Φιλιππιάδος καὶ Ἄρτης, καλλιέργεια, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία, ὡς θὰ γνωρίζετε σεῖς καλύτερον ἐμοῦ, λαμβάνει διαστάσεις καθημερινῶς ἐξαιρετικάς, οὕτως ὥστε νὰ μεταβληθῇ ἡ πεδιὰς Ἄρτης ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν εἰς ἕνα ἀπέραντον καὶ ὡραιότατον περιβολεῶνα. Ἡ πρᾶξις τοῦ Ταμείου, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας προέβη εἰς τὴν ἀκύρωσιν τῶν συμβολαίων, εἶναι αὐτόχρημα πρᾶξις καθαρῶς εἰκονική. Ἰσχυρίζεται δηλαδὴ τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν, ὅτι δὲν ἐγκρίνει τὴν ἀντασφάλειαν τὴν ἐνεργουμένην ὑπὸ τοῦ ἀλληλοασφαλιστικοῦ Συνεταιρισμοῦ τῆς περιφερείας Ἄρτης, διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ αὐτασφαλιστικὸς Συνεταιρισμὸς δὲν εὑρίσκεται εἰς κατάστασιν, ὥστε νὰ πληρώσῃ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ μέρος τὸ βαρῦνον αὐτὸν ἐκ τῆς ἀσφαλείας. Ὁ ἰσχυρισμὸς ὅμως αὐτὸς εἶνε καθαρῶς εἰκονικός, διότι ὁ ἀλληλοασφαλιστικὸς Συνεταιρισμὸς ἐτέλει καὶ τελεῖ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον καὶ ἐποπτείαν τοῦ Ταμείου Χαλάζης καὶ Παγετῶν, καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Ταμεῖον Χαλάζης καὶ Παγετῶν ἐγνώριζεν ὅτι ὁ Συνεταιρισμὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καλύψῃ μὲ τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις του τὸ μέρος τῆς ἀσφαλείας τὸ ὁποῖον τὸν βαρύνει, θὰ ἔπρεπε νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς παραγωγοὺς ὅτι δὲν θὰ ἐγκρίνῃ ἀσφαλίας ἐνεργηθησομένας ὑπὸ τοῦ Ταμείου καὶ ὅτι θὰ ἔπρεπεν οἱ παραγωγοὶ νὰ ἀσφαλισθοῦν ἀπευθείας. Εἶναι δὲ κατὰ τοσοῦτον ἀληθὲς τοῦτο, ὥστε καὶ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη τὸ Ταμεῖον ἐδέχθη τὰ ἀσφαλιστήρια συμβόλαια, καὶ εἰς περίπτωσιν παγετοῦ ἀπεζημίωσε χωρὶς ὁ Συνεταιρισμὸς νὰ ἔχῃ τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν νὰ καλύψῃ τὸ μέρος τῆς ἀσφαλείας τὸ ὁποῖον τὸν ἐβάρυνεν. Ἀλλὰ καὶ ἂν δεχθῶμεν ὅτι δὲν εἶχον ἀσφαλισθῆ, νομίζω, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς τοὺς παραγωγούς. Ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τῶν συκοπαραγωγῶν Μεσσηνίας, ὑπάρχει τὸ προηγούμενον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν Πελοποννήσου. Διὰ τοὺς συκοπαραγωγοὺς τῆς Μεσσηνίας, οἵτινες δὲν ἦσαν ἠσφαλισμένοι, τὸ Κράτος ἐπέβαλε φορολογίαν τριάκοντα λεπτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φόρου αὐτοῦ συνήφθη δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τὸ δὲ δάνειον τοῦτο διετέθη διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν συκοπαραγωγῶν. Διατί λοιπὸν ἀπεζημιώθησαν, καίτοι δὲν ἦσαν ἠσφαλισμένοι; Αὐτὸ ἀκριβῶς ζητοῦμεν νὰ γίνῃ καὶ ἐδῶ.

§9ΙΩ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ.

§10Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δὲν ἠμπορεῖ βεβαίως νὰ γίνῃ, διότι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά: ὅτι, ἐνῶ οἱ Ἕλληνες τῆς Φιλιππιάδος καὶ τῆς Ἄρτης, καὶ γενικῶς ὁ Ἠπειρωτικὸς λαός, εἶνε λαὸς σεμνὸς καὶ δὲν διεκδικεῖ τὸ δίκαιόν του μὲ μαῦρες σημαῖες, μόνον δι’ αὐτὸν τὸν λόγον περιφρονεῖται ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν αἱ δίκαιαι ἀξιώσεις του. Ἐὰν ἡ περιφέρεια ἐσηκώνετο εἰς τὸ πόδι καὶ ἐσήκωνε μαῦρες σημαῖες, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐλαμβάνετο μέριμνα. Ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ σεμνότης ἑνὸς πληθυσμοῦ ἀποβαίνει εἰς βάρος αὐτοῦ. Νομίζω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ λάβητε εἰδικὴν μέριμναν διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πληγέντων παραγωγῶν τῆς περιφερείας Φιλιππιάδος καὶ Ἄρτης, καὶ ἀνεξαρτήτως ἐὰν ἦσαν ἠσφαλισμένοι ἢ ὄχι. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, ὄχι μόνον, διότι ἡ ἀσφάλισις τῶν ἀγροτικῶν προϊόντων παρ’ ἡμῖν εὑρίσκεται, ὡς μὴ ὤφειλεν, ἐν πρωτογόνῳ καταστάσει, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν πρέπει νὰ ἀποθαρρυνθοῦν οἱ παραγωγοὶ τῶν ὁποίων ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία κατεστράφη ἐξ ὁλοκλήρου.

§11Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΔΗΣ. Ὁ ἐκ Πρεβέζης κ. Συνάδελφος, ἐπελήφθη τῆς ὑπερασπίσεως καὶ τῶν παγετοπλήκτων Ἄρτης, ἐνῶ δὲν εἶναι βουλευτὴς τῆς περιφερείας ἐκείνης. Πάντως, πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι, ἀναφορικῶς διὰ τοὺς παθόντας ἐν τῇ περιφερείᾳ Ἄρτης, μόλις ἐπληροφορήθη ἡ Κυβέρνησις τὴν ζημίαν των, πάραυτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὄχι μόνον μοῦ ὑπεσχέθη ὅτι θὰ λάβῃ τὰ ἐπιβαλλόμενα μέτρα, ἀλλὰ καὶ ἔλαβε τοιαῦτα ἡ Κυβέρνησις, διατάξασα τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους τοῦ Ταμείου Ἀσφαλίσεως κατὰ χαλάζης, ὅπως καταγράψωσι τὰς ἐπισυμβάσας ζημίας.

§12Α. ΠΑΧΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπευθύνω τὴν αὐτὴν θερμὴν σύστασιν προστασίας τῶν παγοπλήκτων Χίου, οἵτινες ὑπέστησαν ζημίας εἰς τὰ ἑσπεριδοειδῆ των. Φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εἰσακούσῃ τὴν παράκλησίν μου ταύτην, καὶ θὰ μεριμνήσῃ καὶ ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων γεωργῶν Χίου.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§14Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως ἡ μομφὴ τὴν ὁποίαν ἐπέρριψεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πρεβέζης ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν λαμβάνει μέριμναν ὑπὲρ τῶν πληθυσμῶν Φιλιππιάδος καὶ Ἄρτης, ἐπειδὴ οὗτοι δὲν ἠξίωσαν μὲ μαύρας σημαίας καὶ θορυβωδῶς ἀποζημίωσιν. Οὐδέποτε ἡ Λαϊκὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ Κυβέρνησις τῶν συνεργαζομένων κομμάτων ἔθηκεν ὡς ἀρχήν, νὰ ἱκανοποιῇ τὰ δίκαια αἰτήματα τῶν πολιτῶν, ἀναλόγως τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ζητοῦνται ταῦτα. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα διὰ νὰ δημιουργῶνται ἐντυπώσεις καὶ διὰ νὰ δημοσιεύωνται εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς ἐπαρχίας. Δέον νὰ λεχθῇ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, μόλις ἐπληροφορήθη ὅτι ἐπῆλθε παγετὸς εἰς τὴν περιφέρειαν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης, ἀμέσως ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἐξήτασα πρῶτον πόσαι ἦσαν αἱ ζημίαι, καὶ δεύτερον κατὰ πόσον ἦσαν ἢ δὲν ἦσαν ἠσφαλισμένοι οἱ παραγωγοί. Ἀντὶ μετὰ τοὺς παγετῶνας νὰ ἔρχεσθε οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν καὶ νὰ ζητῆτε ἀρωγὴν καὶ βοήθημα πρὸς διαφόρους καλλιεργητάς, θὰ ἦτο πολὺ χρησιμώτερον, πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἡ στιγμὴ τῶν παγετώνων καὶ τοῦ χειμῶνος, νὰ ἐκάμνατε περιοδείας εἰς τὰς περιφερείας σας καὶ νὰ συνιστᾶτε εἰς τοὺς διαφόρους παραγωγοὺς νὰ ἀσφαλισθοῦν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ποτε νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτει ἄλλοτε, ἤτοι, ὅταν ἐπήρχετο μία ζημία, νὰ πληρώνῃ τὸ Κράτος. Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ὑφίσταται Ταμεῖον Χαλάζης, ὅτι ἔχουν δικαίωμα ν’ ἀσφαλίζωνται οἱ ἀγρόται, καὶ ὅτι, ἐὰν εἶνε ἠσφαλισμένοι, τυγχάνουν πλήρους ἀποζημιώσεως. Αἱ κατηγορίαι τῶν ἠσφαλισμένων εἶναι τρεῖς. Ἡ πρώτη κατηγορία, οἱ ἀπευθείας ἀσφαλιζόμενοι. Αὐτοὶ τυγχάνουσι πλήρους ἀποζημιώσεως. Ἡ δευτέρα κατηγορία, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία περιλαμβάνει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀσφαλίζονται δι’ ἀλληλοασφαλιστικῶν Συνεταιρισμῶν. Διὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν, διὰ νὰ ἰσχύσῃ ἡ ἀσφάλεια, πρέπει νὰ παρέλθωσιν εἴκοσι τέσσαρες ὧραι, διὰ δὲ τὴν δευτέραν κατηγορίαν, πρέπει νὰ παρέλθουν δύο ὁλόκληροι ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἡμέρας ποὺ γίνεται ἡ μεταβίβασις τῆς ἀσφαλείας εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλείας Χαλάζης. Τὸ λέγω τοῦτο, διότι ἐφέτος παρετηρήθη, ὅτι αἱ περιφέρειαι αὐταὶ ἐπερίμεναν τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ ἀσφαλισθοῦν. Ἐάν πρόκειται λοιπόν τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλίσεως Χαλάζης νὰ ἀποζημιώνῃ τοὺς μὴ ἠσφαλισμένους, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν του; Εἰς τὰς παγετοπλήκτους περιφερείας ἀπέστειλα δύο ὑπαλλήλους, ἕνα ἐπιθεωρητὴν τοῦ Ταμείου Ἀσφαλείας κατὰ Χαλάζης, καὶ ἕνα ἐπιθεωρητὴν τοῦ Ὑπουργείου διὰ νὰ ἐξακριβώσουν τὰς ζημίας, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα. Ἑπομένως δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ παραγωγοὶ τῶν περιφερειῶν αὐτῶν δὲν ἐσήκωσαν μαύρας σημαίας, δὲν ἐλάβομεν κανὲν μέτρον.

§15Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Σᾶς δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι εἰς τὸ χθεσινὸν συμβούλιόν του τὸ Ταμεῖον Ἀσφαλείας κατὰ Χαλάζης κλπ., ἠκύρωσε καὶ ἀπέρριψεν ὅλα τὰ ἀσφαλιστήρια συμβόλαια τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐγκρίνει....

§16ΙΩ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν αὐτό.

§17ΙΩ. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν ἀναφορῶν, παρακαλῶ ὑμᾶς, ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ὅτι διερμηνεύω καὶ τὰς γνώμας πολλῶν συναδέλφων μου, ἵνα προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 138 ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ἀναφορά, ἡ ἀφορῶσα τοὺς κατὰ τὴν ἐπαναστατικὴν περίοδον 1922–24 ἀπολυθέντας καὶ ἐκβιασθέντας εἰς παραίτησιν δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἐπαναφοράν των. Πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ ἀναφορὰ αὐτή, καθόσον ἐντὸς ὀλίγου λήγουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ἔχει καθῆκον αὕτη νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ αὐτῶν νομοθετικῶς, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῇ εἰς δυσαρμονίαν ἀπέναντι τοῦ γενικοῦ αἰσθήματος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς ἀπουσιάζει, κ. Βουλευτά.

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατετέθησαν καὶ σχετικαὶ προτάσεις νόμων.

§20Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὑπεβλήθησαν, κ. Πρόεδρε, τρεῖς προτάσεις νόμου, καὶ πρέπει νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς αὐτῆς καὶ νὰ ζητήσωμεν νὰ θεωρηθῶσιν αἱ προτάσεις αὐταὶ ὑπηρεσιακαὶ καὶ νὰ ψηφισθῶσιν εἰς μόνην συζήτησιν.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καί ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Τανούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν τροχιοδρομικῶν Θεσσαλονίκης.

§22Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Οἱ τροχιοδρομικοὶ Θεσσαλονίκης, πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν, δι’ ἐπανειλημμένων ὑπομνημάτων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐζήτησαν τὴν ἐπίλυσιν ὡρισμένων ζητημάτων παρὰ τῆς Ἑταιρείας Τροχιοδρόμων Θεσσαλονίκης. Δυστυχῶς ἐπὶ τῶν αἰτημάτων αὐτῶν, πλὴν ὡρισμένων ἐξαιρέσεων, δὲν ἐδόθη οὐδεμία ἀπάντησις ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Ἡ Ἑταιρεία Τροχιοδρόμων, πρὸ ὀλίγου καιροῦ, πρὸ ἑνὸς ἔτους περίπου, ἔχει κηρύξει μίαν ἐξοντωτικὴν δίωξιν ἐναντίον τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ της. Ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ ἡ ὁποία ἔχει καταδικάσει τὴν πόλιν Θεσσαλονίκης, ἥτις εἰρωνικῶς φέρει τὸν τίτλον τῆς Συμπρωτευούσης τοῦ Κράτους, αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἔφερεν εἰς κατάστασιν ἀθλιεστάτην τὴν συγκοινωνίαν τῆς Θεσσαλονίκης, ἔχει χαράξει μίαν κατεύθυνσιν ἐξοντωτικὴν τοῦ ἐργατικοῦ προσωπικοῦ της, ἔχουσα ὡς ὅπλον τὸ Πειθαρχικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖται κατὰ πλειονοψηφίαν αὐτή. Δημιουργεῖ δὲ ἑκάστοτε καὶ προκαλεῖ ζητήματα ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν μὲ τὸ πρόσχημα καὶ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ζημιώνεται ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ καταδιώκει ἀδικαιολογήτως ἐπανειλημμένως οἰκογενειάρχας. Οἱ ἐργάται κατήγγειλαν τὴν κατάστασιν αὐτὴν μὲ ἐπανειλημμένα ὑπομνήματα. Δυστυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον, πλὴν ὡρισμένων περιπτώσεων, δὲν κατεδέχθη οὔτε κἄν νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα αὐτά. Εἰς τὴν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος παρέχει δύναμιν χωροφυλακῆς ἐναντίον τῶν διαμαρτυρομένων του ἐργατῶν μὲ τὸ πρόσχημα τῆς κοινωνικῆς ἐξυπηρετήσεως, δὲν εἶναι δυνατόν, νομίζω, τὸ Κράτος νὰ φέρῃ ὡς δικαιολογίαν, ὅτι ὑπάρχουν νόμοι καὶ συμβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουν τὸ Κράτος καὶ τὴν κοινωνίαν νὰ ἐπιβάλῃ τὰ δίκαια αἰτήματα τῆς ἐργατικῆς τάξεως. Ἐξ ἄλλου, ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἐντελῶς ἐν ἀταξίᾳ ἀπέναντι τῶν συμβάσεων, καὶ θὰ ἠδύνατο τὸ Κράτος καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Διότι εἶναι καταφανὴς ἀδικία νὰ ἐκδιώκωνται ἄνθρωποι, χωρὶς καμμίαν δικαιολογίαν, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον διότι ἤθελον νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ κάποιαν γνώμην διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας παρ’ ὡρισμένων ἐκπροσώπων τῆς Ἑταιρείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διώκωνται δι’ αὐτό. Οἱ ἐργάται ἐζήτησαν ἐπανειλημμένως τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου, ὅστις κυριολεκτικῶς δὲν εἶνε εἰς θέσιν καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ οὔτε μίαν ἀπόφασιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν καὶ ἔχει οὕτω ἀποτελματώσει ὅλα τὰ ἐργατικὰ ζητήματα τῆς Ἑταιρείας. Τοῦτο δὲ διότι δὲν ἔχει τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος καὶ τὸ ἠθικὸν ἀνάστημα νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐζήτησαν τὴν ἀπομάκρυνσιν ὡρισμένων ἄλλων προϊσταμένων ὑπηρεσιῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὰ προσόντα κατὰ τὸν Κανονισμόν, τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος ἔχει ἐφαρμόσει, καὶ οἱ ὁποῖοι λόγῳ τῆς ἀντικανονικότητος καὶ μὴ εἰδικότητός των, προκαλοῦν διάφορα ζητήματα. Τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Κινήσεως ἐζήτησαν τὴν ἀντικατάστασιν, διότι δὲν εἶνε μηχανικὸς καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ καὶ ἐκτιμήσῃ τὰ τεχνικὰ ζητήματα. Ἐζήτησαν ἀκόμη τὴν ἀπομάκρυνσιν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ἐργοστασίου, ὁ ὁποῖος, λόγῳ ἀσθενείας, προκαλεῖ ζητήματα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται ὅτι τὴν δίωξιν τὴν ἀσκεῖ, διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ προσωπικόν, διότι ζημιώνεται ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ἡ ἐπιχείρησις δὲν ζημιώνεται, ἀλλὰ κερδίζει ἀπὸ τὸν ἠλεκτροφωτισμόν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἐζημιοῦτο, θὰ ἠδύνατο νὰ περιορίσῃ τὸ ἄλλον ὑπαλληλικὸν προσωπικόν, μεταξὺ τοῦ ὁποίου κρατεῖ ἀνθρώπους μὲ μεγάλους μισθούς, εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν προσφέρουν τίποτε, καὶ τοὺς κρατεῖ, διότι εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν ἐπεκράτησε μία κατάστασις ἀφόρητος. Εἷς εὐρύτερος ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ἀξιοῦν οἱ ἐργάται καὶ ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Θεσσαλονίκης, θὰ ἀπεδείκνυε σωρείαν ἐγκλημάτων, κ. Ὑπουργέ! Δι’ αὐτὸ οἱ ἐργάται καὶ ἡ κοινὴ γνώμη τῆς Θεσσαλονίκης ἀξιοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος νὰ ἐπιληφθῇ γενικώτερον τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Νὰ διατάξῃ ἔλεγχον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ, διὰ νὰ δυνηθῇ νὰ κηρύξῃ τὴν Ἑταιρείαν ἔκπτωτον καὶ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ πόλις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ φωτισμόν, καὶ συγκοινωνίαν.

§23Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτήν, ὅτι θὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ δέοντα μέτρα, καὶ θὰ παρακολουθήσωμεν μετὰ πάσης προσοχῆς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐπὶ τῶν ἰδιαιτέρων περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτής, δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω, διότι ἀτυχῶς δὲν ἔχω παρακολουθήσει τὴν ὑπόθεσιν.

§24Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Πάντως θὰ καταθέσωμεν καὶ ἐπερώτησιν....

§25Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ἔλεγχος τὸν ὁποῖον ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής, θὰ διαταχθῇ ἀσφαλῶς....

§26Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ εἰς τὸν ἔλεγχον νὰ λάδουν μέρος καὶ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐργατῶν.

§27Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὁ κ. Βουλευτὴς ἔθιξε μερικὰ ζητήματα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθῃ, ἀσκοῦσα τὰ ἐκ τῶν συμβάσεων δικαιώματα. Ἔφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὡς παράδειγμα τὴν ἀντικατάστασιν διαφόρων ὑπαλλήλων. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι ἐπιτρέπουν αὐτὴν τὴν ἀντικατάστασιν ἢ ὄχι. Τὸ ζήτημα εἶναι πολὺ γενικώτερον καὶ εὐρύτερον.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§29ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι εἰς τοῦτο συμφωνεῖ καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, νὰ προταχθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 145 ἀναφορά, ἀφορῶσα τοὺς συνταξιούχους. Εἶναι μία μεγάλη τάξις ἡ ὁποία ἠδικήθη περισσότερον ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην τάξιν τοῦ Κράτους. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, κ. Πρόεδρε, κατέβαλον μέρος ἐκ τοῦ ἰδίου αὐτῶν μισθοῦ, διὰ νὰ ἔχουν μίαν σύνταξιν ἱκανὴν νὰ τοὺς συντηρήσῃ εἰς τὴν ζωήν. Σήμερον λαμβάνουν ἕν ἐλάχιστον ποσοστὸν αὐτῆς τῆς συντάξεως. Αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις, καὶ ὅταν ἀκόμη τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἦσαν χειρότερα, ἐβελτίωσαν κατά τι, εἰς βαθμὸν ἀνεπαίσθητον, τὴν θέσιν τῶν συνταξιούχων. Νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἀξιεπαίνως ἔλαβε τὸ μέτρον τῆς βελτιώσεως τῆς θέσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶναι ὀρθὸν καὶ δίκαιον, νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν συνταξιούχων, διότι εἶναι ἀπάνθρωπον νὰ παρέχηται σήμερον εἰς τοὺς συνταξιούχους τὸ ⅕ τῆς συντάξεως, ἀντὶ ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐδικαιοῦντο νὰ λάβουν, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ πτῶσις τοῦ ἐγχωρίου νομίσματος. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκπροσωπῶν τὴν Κυβέρνησιν, θὰ δώσῃ διαβεβαιώσεις ἱκανοποιητικὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§30Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ συμπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδιαιτέρως ἐμοῦ, πρὸς τοὺς συνταξιούχους ἀξιωματικούς....

§31ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ μὲν ἀναφορὰ ἀποβλέπει τοὺς ἀξιωματικούς, ἐγὼ ὅμως ὡμίλησα γενικῶς περὶ τῆς θέσεως ὅλων τῶν συνταξιούχων.

§32ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ εἶναι γενικὴ καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς συνταξιούχους.

§33Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικούς, δι’ αὐτὸ ἤρχισα τὸν λόγον ἀπὸ τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς συνταξιούχους. Βεβαίως ὅμως τὸ ζήτημα εἶνε γενικόν. Οἱ ἀπόστρατοι ἦσαν οἱ πρῶτοι προσελθόντες καὶ διαμαρτυρηθέντες καὶ ζητήσαντες τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς των. Λέγω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἀναμφισβήτητος ἡ συμπάθεια τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἰδίως ἐμοῦ προσωπικῶς...

§34Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἀρκοῦν αἱ συμπάθειαι.

§35Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε ὑπομονήν. Οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ ἦλθον πολλάκις καὶ ἐπεσκέφθησαν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐμέ, ἀξιοῦντες τὴν αὔξησιν τῆς συντάξεώς των ἢ τοὐλάχιστον, ἕν πρόχειρον ἐπίδομα διὰ νὰ ἀνταπεξέλθουν εἰς τὰς προσωρινὰς ἀνάγκας των. Ἐκ τοῦ προχείρου ὑπολογισμοῦ, ὅστις ἔγινεν ἀναβιβάζεται τὸ προσωρινὸν ἐπίδομα, ἐὰν τοῦτο περιωρίζετο, μέχρι 2.000 τὸ πολὺ δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν, τοῦ ποσοῦ τῶν δέκα ἕως δεκαπέντε ἑκατομμυρίων, ἀνταποκρινομένου οὕτω εἰς μίαν γλισχροτάτην προσωρινὴν ἐνίσχυσιν, ἥτις δὲν θὰ ἐπήρκει εἰς αὐτοὺς πλέον τοῦ μηνός. Ἐγεννήθη λοιπὸν ἐκεῖθεν πρόβλημα γενικώτερον, διότι τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς θὰ τοὺς ἀκολουθήσουν, καὶ τοὺς ἠκολούθησαν, οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ αὐτοὺς οἱ πολιτικοὶ συνταξιοῦχοι. Δι’ αὐτό, λέγω, ὅτι ἐγεννήθη ἀμέσως μετὰ τὴν παροχὴν τῆς αὐξήσεως εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, καὶ τὸ γενικώτερον ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῶν συντάξεων. Τὸ ζήτημα, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι πολυπλοκώτατον καὶ δυσχερέστατον διὰ τὴν ἐπίλυσίν του, διότι καὶ πολυνομία ὑπάρχει ἐξαιρετική, καὶ δυσχέρεια διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν ἀπαιτουμένων πόρων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄμεσον ἐνίσχυσιν αὐτῶν, ἀντιμετωπίζομεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν μίαν προσωρινὴν ἐνίσχυσιν μέχρις ὅτου, διδομένης ἀρκούσης τινὸς πιστώσεως χρόνου, διὰ νὰ μελετηθῇ τὸ πρόβλημα τῶν συντάξεων, ἐμφανίσωμεν ὁλοκληρωτικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μελετᾶται τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀπόψεως ἐξευρέσεως ἱκανοποιητικῆς λύσεως πρὸς τὸ παρὸν διὰ τοὺς συνταξιούχους ἀξιωματικούς.

§36Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μόνον ἀξιωματικούς;

§37Δ. ΧΕΛΜΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μόνον.

§38Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Οἱ ἄλλοι;

§39Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ δώσωμεν ἀμέσως εἰς ὅλους αὐξήσεις, διότι ἀπαιτοῦνται πεντήκοντα, ἑξήκοντα, ἑκατὸν ἑκατομ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν καὶ τοῦτο εἶναι δυνατόν, θὰ πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ προηγηθῇ ἡ μελέτη τοῦ ὅλου προβλήματος, καὶ νὰ δοθῇ πάντως ἡ ἀρκοῦσα πίστωσις χρόνου διὰ τὴν μελέτην αὐτοῦ καὶ τὴν ἀντιμετώπισίν του ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῶν συνεπειῶν.

§40ΓΕΩΡ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑπάρχει μία διαφορά, ἡ ὁποία θέτει εἰς μειονεκτικὴν θέσιν τοὺς ἀποστράτους ἀξιωματικοὺς πρὸς τοὺς ἄλλους συνταξιούχους ὑπαλλήλους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Τὸ Κράτος δηλαδή, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα κατ’ ἄλλον τρόπον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τῆς κοινωνικῆς πολιτικῆς, διότι ἡ θέσις τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν εἶναι αὐτόχρημα τραγική.

§41Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατήντησεν ὁ στρατηγὸς Μοσχόπουλος νὰ πηγαίνῃ μὲ τὰ πόδια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ παρακαλῇ διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§42Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὑποθέτω ὅτι τὸ Κράτος θὰ ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν εἰς μεγαλύτερον βαθμὸν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσι μεγαλυτέρας ἀνάγκας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοούμεθα. Ὁ Προϋπολογισμός, μετὰ τὴν ἐπιβάρυνσιν τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων, μετὰ δυσκολίας δύναται νὰ κρατήσῃ νέα βάρη.

§43Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καταλήγων ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ζητοῦμεν ἢ μίαν περιωρισμένην πίστωσιν χρόνου διὰ νὰ μελετήσωμεν τὸ ὅλον πρόβλημα τῶν συντάξεων καὶ νὰ τὸ ἐμφανίσωμεν ὑπὸ μορφὴν μεμελετημένου νομοθετήματος.

§44Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχει στατιστική, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπὶ μεγάλου ἀριθμοῦ συνταξιούχων, ὁ μέσος ὅρος τῆς συντάξεως, καὶ διὰ τοὺς στρατιωτικούς, καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, εἶναι 650 δραχ. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Μὲ 650 δραχ. εἶναι δυνατὸν μία οἰκογένεια, ὅταν μάλιστα βαρύνεται καὶ μὲ μικρὰ τέκνα, εἶνε δυνατὸν νὰ ζήσῃ; Μέ 650 δραχμὰς κατὰ μῆνα δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ ἄρτου νὰ ἐπαρκέσῃ μία οἰκογένεια. Τὸ ζήτημα, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, βέβαια ἐπέσυρε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἔπρεπε νὰ τὴν ἐπισύρῃ πρὶν ἢ ἔτι δοθῶσιν αἱ προσαυξήσεις εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ὑπαλλήλους, διότι οἱ ὑπηρετοῦντες ὑπάλληλοι ἔχουν, τοὐλάχιστον, τὸν μισθόν των καὶ δύνανται δι’ αὐτοῦ νὰ ἀποζῶσιν. Ἀλλ’ ἐγένετο ἀκόμη ἕν σφάλμα, διὰ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν γνώμην μου, αἰσθάνομαι ὅτι εἶμαι καὶ ἐγὼ συνένοχος, διότι ἔδωκα τὴν ψῆφόν μου, ὅτε ἐδόθησαν αὐξήσεις καὶ εἰς τοὺς ἀνωτέρους ὑπαλλήλους, στρατιωτικούς τε καὶ πολιτικούς, ἐνῷ ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων. Ἐὰν περιωρίζετο τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν τετρακοσίων ἑκατομμυρίων...

§45Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τριακοσίων ἑκατομμυρίων.

§46Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. ..... τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὰς αὐξήσεις τῶν μισθῶν, ἐὰν περιωρίζετο εἰς τὸ ἥμισυ, εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰ διακόσια ἑκατομμύρια θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσουν ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν συνταξιούχων πολιτικῶν καὶ στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἠδικηθέντων ἐκ τῶν ἐπαναστάσεων, καλῶς ἢ κακῶς, δημοσίων ὑπαλλήλων. Διότι ὑπάρχει μία τάξις δημοσίων ὑπαλλήλων, πλὴν τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς τῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ τοῦ 1922, καὶ ἡ τάξις αὐτὴ πένεται κυριολεκτικῶς. Καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου εἶχε λάβει τὴν πρωτοβουλίαν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν, ὁ κ. Γ. Ράλλης, διότι ὑπάρχει μία τοιαύτη τάξις τῶν ἐπὶ ἐπαναστάσεως τοῦ 1922 ἀπολυθέντων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται καὶ ζητοῦσιν ἔλεος ἀπὸ ἡμᾶς, ζητοῦν, ὅσοι μὲν εἶνε δυνατόν, λόγω τῆς ἡλικίας των, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅσοι δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθουν, νὰ τύχουν τῆς προνοίας τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία νὰ ἐκδηλωθῇ δι’ αὐτοὺς ὑπὸ μορφὴν συντάξεως. Σημειωτέον ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἐκ τούτων, στερούμενοι καὶ συντάξεως παντελῶς, διότι δὲν εἶχον συμπληρώσει τὰ ἔτη τὰ ἀπαιτούμενα ὑπὸ τοῦ νόμου διὰ νὰ λάβουν σύνταξιν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος λοιπὸν τούτου δὲν χωροῦν προσωριναὶ λύσεις...

§47Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγου ὅτι θὰ καταθέσῃ, εἴτε ἀπόψε, εἴτε αὔριον, τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§48Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὐτὰ τὰ ἀπόψε καὶ τὰ αὔριον, τὰ ἀκούω πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, Κύριοι Συνάδελφοι, ἀλλὰ δὲν τὸ βλέπω. (γέλωτες καὶ χειροκροτήματα). Ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ παρίσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδῶ, διὰ νὰ δώσῃ μίαν ρητὴν ὁμολογίαν, καὶ βεβαίως ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦτο σεβαστὴ δι’ ἡμᾶς, ἂν θὰ ὑποβληθῇ ἤ δὲν θὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§49Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς τὴν δώσω ἐγὼ ὑπευθύνως. Αὔριον τὸ βράδυ θὰ κατατεθῇ.

§50Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὡρισμένως;

§51Δ. ΧΕΛΜΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡρισμένως.

§52Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι Συνάδελφοι, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ζήτημα κοινωνικόν, τοῦ δὲ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ἐχθροί. Τὸ γνωρίζετε ὅλοι ὅτι εἶναι ζήτημα κοινωνικὸν καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ ἤθελον, ἐπειδὴ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, καὶ ἐκ τῆς μελέτης καὶ ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος, ὅτι ὑπάρχουν ὀργανισμοί, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν πολλὰ ποσὰ διὰ τοὺς ἐν αὐτοῖς διαιτωμένους καὶ σιτιζομένους ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, θὰ ἤθελον, ἐάν ἦτο δυνατόν, καὶ παρακαλῶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νὰ ἔχω καὶ τὴν συνδρομὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ἀρχηγοῦ τῶν ἐργατῶν καὶ ἀγροτῶν, νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ πάρῃ τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ τὸν ἀνατάμῃ καὶ νὰ ἴδῃ ποῖοι ὀργανισμοὶ εἶνε δυνατὸν νὰ λείψουν, χωρὶς νὰ βλαβῶσι τὰ δημόσια συμφέροντα, καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξοικονομηθῶσι νὰ διανεμηθῶσι εἰς τοὺς ἀποστράτους, τοὺς ἀποκλήρους τῆς τύχης, καὶ εἰς τοὺς συνταξιούχους τοὺς λαμβάνοντας 650 δραχμὰς μηνιαίως ὡς σύνταξιν.....

§53Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ διακοσίας πεντήκοντα μόνον.

§54Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. ....... καὶ διακοσίας πεντήκοντα μόνον, καὶ διὰ τοὺς μὴ λαμβάνοντας τοιαύτην. (χειροκροτήματα).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριεζῆς.

§56ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, φρονῶ, ὅτι δικαιότερον αἴτημα δὲν εἶχε φθάσει μέχρι τῆς Βουλῆς. Τὸ αἴτημα τῶν συνταξιούχων ἀξιωματικῶν εἶνε δίκαιον καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ τὸ λύσῃ ἀμέσως. Οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἀπόστρατοι, ζητοῦντες αὔξησιν τῆς συντάξεως, ἔχουν ἀπόλυτον δίκαιον, τὸ δίκαιόν των δὲ στηρίζεται εἰς τὰς καταβολὰς τὰς ὁποίας ἐπὶ τεσσαράκοντα τοὐλάχιστον ἔτη, οἱ περισσότεροι ἐξ αὐτῶν ἔκαμαν εἰς τὸ Κράτος. Ἐὰν ἠθέλομεν τὰς δραχμὰς αὐτὰς, τὰς ἀρτίας, τὰς ὁποίας τότε κατέβαλον οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, ἐὰν ἠθέλομεν νὰ τὰς μετατρέψωμεν εἰς τὰς σημερινὰς δραχμάς, ἀσφαλῶς οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν θὰ ἔπαιρναν 650 δραχμὰς τὸν μῆνα, ἀλλὰ ἄνω τῶν δέκα χιλιάδων. Λοιπόν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ πρέπει νὰ ληφθῇ συντόμως μία ἀπόφασις. Ἕν μέτρον ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, δι’ οὗ νὰ ἱκανοποιηθῶσι πλήρως οὗτοι.

§57Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Καὶ διὰ τὰς καταβολάς, καὶ διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφεραν.

§58ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ δὲ μόνον τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ληφθῇ διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ὅλους τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι λίαν ὀρθῶς, ὡς ἐτόνισεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ κόμματος ὅλα τους τὰ πολύτιμα ἔτη τά διέθεσαν πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους....

§59ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τῶν ὁποίων αἱ συντάξεις εἶναι πολὺ μικραί.

§60Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλω νὰ ἐκφράσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον αὐτῆς τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ὅτι ἐν τῇ μερίμνῃ της περὶ ἀποδόσεως ἀνεγνωρισμένου καὶ ἀναμφισβητήτου δικαίου πρόκειται αὔριον νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν ἀπολυθέντων καὶ ἐκβιασθέντων εἰς παραίτησιν δημοσίων ὑπαλλήλων κατὰ τὸ διάστημα 1922–1924. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ εἶναι πλήρης ἱκανοποίησις τοῦ δικαίου καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὸ θεωρήσῃ τιμὴν νὰ ἀποδώσῃ τὸ δίκαιον τοῦτο διὰ τῆς ψήφου της.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης.

§62Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅπως πρὶν ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα, γίνῃ μία ἐκκαθάρισις, διότι ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν πέντε χρόνια καὶ παίρνουν ὀγδοήκοντα πέντε χρόνων σύνταξιν. Εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητον νὰ γίνῃ μία ἐκκαθάρισις, διότι παρέχονται πλεῖσται παράνομοι συντάξεις.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ριζιώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς δεκαπέντε οἰκογενειῶν προσφύγων κατοίκων Δεμερλῆ–Φαρσάλων περὶ παροχῆς γεωργικῶν κλήρων.

§64Α. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, εἰς τὸ Δεμερλῆ τῶν Φαρσάλλων ἀπεκατεστάθησαν πρὸ τεσσάρων ἐτῶν, δεκαπέντε οἰκογένειαι προσφύγων, κατόπιν περιπλανήσεως ἐπὶ ὁλόκληρα χρόνια καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἔφθασαν τέλος ἐκεῖ καὶ ἀπεκατεστάθησαν, ἀπαλλοτριωθέντος τοῦ ὑπολοίπου ἐξ ἀπαλλοτριώσεως τοῦ χωρίου Δεμερλῆ. Διενεμήθησαν δὲ εἰς αὐτοὺς καὶ γαῖαι διὰ πρωτοκόλλου, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ, διὰ δανείων, προέβησαν καὶ εἰς οἰκοδόμησιν τῶν οἰκιῶν των. Ἀλλ’ ἄλλαι μὲν βουλαὶ Ἀρχῶν, καὶ ἄλλα ὁ νόμος κελεύει. Οἱ ἰδιοκτῆται κατέφυγαν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἠκύρωσαν τὴν ἀπόφασιν ἀπαλλοτριώσεως, καὶ οὕτω πως ἐπαρουσιάσθη εἰς αὐτοὺς τὸ φάσμα τῆς πείνης. Πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης, τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, παρεχώρησεν εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τὸ χωρίον Χατζηλάρ, ἀνὰ 20 στρεμ. ἀγρῶν βαλτωδῶν. Ἐκτὸς ὅμως τῆς ἀκαταλληλότητος τῶν γαιῶν αὐτῶν, ἡ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διευθέτησις τοῦ ζητήματος δὲν ἔλυσε τὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διότι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι στεροῦνται ἀκόμη καὶ τῆς νομῆς τῶν κτηνῶν των, διότι ὁ συνοικισμὸς εἶναι ἱδρυμένος ἐπὶ ξένης ἰδιοκτησίας, τὰ πέριξ εἶναι ξένη ἰδιοκτησία, τὰ δὲ χωράφια ἀπέχουν τοῦ συνοικισμοῦ των περὶ τὴν μίαν ὥραν. Τί θὰ γίνῃ μὲ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Νὰ φύγουν ἀπὸ ἐκεῖ, εἶναι ἀδύνατον, διότι πληρώνουν τοκοχρεολυτικὰς δόσεις, νὰ πωλήσουν τὰ κτήνη των, ἐπίσης εἶναι ἀδύνατον. Δι’ αὐτὸ, κ. Ὑπουργέ, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον σας, ὅπως λάβητε μίαν πρόνοιαν διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς.

§65Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§66Α. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μόνον μία λύσις ὑπάρχει, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλῃ νὰ σώσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ὑπάρχουν ἀρκετὰ στρέμματα εἰς τὸ Δεμερλῆ, τὰ ὁποῖα οἱ ἰδιοκτῆται ἐκμισθώνουν. Ἀπὸ αὐτὰ νὰ ἐξευρεθοῦν αἱ γαῖαι δι’ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, ἢ νὰ ἔλθητε εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν μὲ τοὺς ἰδιοκτήτας. Διὰ δεκαπέντε οἰκογενείας ἀπὸ 70 στρέμματα, θὰ ἀπαιτηθοῦν χίλια στρέμματα.

§67Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ θὰ σᾶς εἴπω.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου.

§69Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, πρὸ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς Ἠπείρου, διάφοροι Μουσουλμᾶνοι, κάτοικοι τῆς περιφερείας Τσαμουργιᾶς, εἶχον δανεισθῆ ἀπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν διάφορα ποσὰ ἐπὶ ἐμπραγμάτῳ ἀσφαλείᾳ, ἤτοι ἐπὶ ὑποθήκῃ τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα κατεῖχον. Μετὰ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς Ἠπείρου, ἡ Ὀθωμανικὴ Γεωργικὴ Τράπεζα, διετηρήθη μέχρι τοῦ 1929, ὁπότε διελύθη καὶ συνεχωνεύθη μὲ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Μέχρι τοῦ 1926, ὅτε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κατεῖχον τὰ κτήματά των, εἰσέπραττον τὰ εἰσοδήματά των, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσοδημάτων τὰ ὁποῖα εἶχον ἐκανόνιζον καὶ τὰ ἔξοδα συντηρήσεως αὐτῶν, ἐκανόνιζον δὲ συγχρόνως καὶ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ καταβάλουν εἰς τὴν Ὀθωμανικὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Τῷ 1926 τὸ Κράτος ἀπηλλοτρίωσεν ἀναγκαστικῶς τὰ κτήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Ὀθωμανικὴ Γεωργικὴ Τράπεζα εἶχεν ἀσφαλίσει τὰ δάνειά της. Πλὴν ὅμως, ὁ νόμος δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπηλλοτριώθησαν, δὲν συμπεριέλαβεν εἰδικὴν διάταξιν διὰ νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀνθρώπους τούτους ἀπὸ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν, βάσει μιᾶς πραγματικῆς περιουσίας ἥν εἶχον. Ἔμειναν ἔκτοτε ἄνευ περιουσίας, πλὴν ἐλαχίστης ἀστικῆς τὴν ὁποίαν εἶχον, πλὴν ὅμως εἶναι ὑποχρεωμένοι, καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ πηγαίνουν νὰ καταβάλουν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησαν βάσει τῆς περιουσίας τὴν ὁποίαν εἶχον, καὶ ἡ Τράπεζα, ἐλθοῦσα ὡς διάδοχος τῆς Ὀθωμανικῆς Γεωργικῆς Τραπέζης, τοὺς ζητεῖ ἐπιτακτικῶς νὰ λάβῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν δανεισθῆ ἀπὸ τὴν Ὀθωμανικὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν. Ἡ ἀξίωσις αὐτὴ τῆς Τραπέζης νομίζω, ὅτι, ὄχι μόνον δὲν συνάδει εἰς σχετικὴν διάταξιν νόμου, ἀλλὰ δὲν ἔχει καὶ ἔρεισμα στοιχειώδους δικαιοσύνης πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφῃρέθησαν ἀναγκαστικῶς ὁλόκληροι περιουσίαι, χωρὶς κἂν νὰ λάβουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ τὸ ποσὸν διὰ τὸ ὁποῖον ἀπηλλοτριώθησαν τὰ κτήματα. Τὰ ποσὰ ταῦτα πρέπει νὰ καταβληθοῦν καὶ διὰ λόγους δικαιοσύνης ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, καὶ νὰ ἀπαλλαγοῦν οὗτοι τῆς καταβολῆς τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἀξιοῖ νὰ λάβῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἐπανειλημμέναι ἀναφοραὶ τὰς ὁποίας ὑπέβαλον πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, ἔτυχον τῆς στερεοτύπου ἀπαντήσεως ὅτι διετάχθη ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ κανονίσῃ τὸν σχετικὸν λογαριασμόν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, πῶς εἶναι δυνατόν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἰς τὰ κτήματα τῶν ὁποίων ὑπεκατεστάθη ἀναγκαστικῶς τὸ Κράτος, νὰ πληρώσουν τὰ χρέη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος ὅπερ ἐδήμευσε τὴν περιουσίαν των νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς καταβολῆς πρὸς τοὺς Μουσουλμάνους; Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τίνα μέτρα σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν, καὶ ἄν ὑπάρχει σχετικὴ διάταξις νόμου, βάσει τῆς ὁποίας οἱ ἄνθρωποι ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἐνῶ τὰ κτήματα τὰ ἀπηλλοτρίωσε τὸ Κράτος.

§70Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτὴν Ἰωαννίνων, ὅτι πράγατι, ὅτε ἐγένοντο οἱ ἀπελευθερωτικοὶ ἀγῶνες τῷ 1912 –1913, ὑφίσταντο εἰς τὴν Ἑλλάδα Γεωργικαὶ Τουρκικαὶ Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι τότε ὠνομάζοντο Τζιρὰδ Μαγκαζίκ. Ἀμέσως μετὰ τοὺς ἀγῶνας αὐτούς, δυνάμει νόμου ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν, αἱ Τράπεζαι αὐταὶ μετεβλήθησαν εἰς Τραπέζας Γεωργικὰς Ἑλληνικάς, αἱ ὁποῖαι ἐλειτούργησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν, εἰς τὴν Θράκην, εἰς τὰς Νήσους καὶ εἰς τὴν Ἤπειρον. Τότε δὲ ὅλον τὸ ἐνεργητικὸν καὶ παθητικὸν τῶν Τουρκικῶν Τραπεζῶν μετεβιβάσθη εἰς τὰς Ἑλληνικὰς Γεωργικὰς Τραπέζας. Μετὰ τοῦτο, ὅτε ἐγένετο ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, δυνάμει τοῦ νόμου 4332, εἰς τὸ ἄρθρον 3, παράγρ. γ, περιελαμβάνετο ρητὴ διάταξις ὅτι μεταβιβάζονται τὰ ἐνεργητικὰ τῶν Γεωργικῶν πλέον Τραπεζῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἱδρυθῆ δυνάμει τοῦ καταστατικοῦ νόμου 603, εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι, ὅταν τὰ ἐνεργητικὰ αὐτὰ εἰσπραχθῶσι θὰ διατεθῶσι δι’ ἔργα βελτιώσεως εἰς τὰς περιφερείας ἐκ τῶν ὁποίων προέρχονται αἱ εἰσπράξεις αὐταί. Ὅτε ἐψηφίσθη ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἐν τῷ μεταξὺ κατὰ τὸ 1926 καὶ ἐγένοντο αἱ ἀπαλλοτριώσεις, ὄχι μόνον δὲν ἐλήφθη καμμία πρόνοια διὰ νὰ δωρηθοῦν αἱ χρεώσεις τῶν Μουσουλμάνων ὑπηκόων, ἀλλ’ ἀντιθέτως ἐλήφθη πρόνοια ὅτι ὅλα τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια, τὰ ὁποῖα συνήφθησαν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης, θὰ πληρωθοῦν ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἰδιοκτήτας. Καὶ διὰ τοῦτο γνωρίζετε κάλλιστα, ὅτι πρὶν καταβληθῇ οἱαδήποτε ἀποζημίωσις εἴτε πρὸς Ἕλληνας ὑπηκόους, εἴτε πρὸς ξένους ὑπηκόους, εἴτε πρὸς Μουσουλμάνους τοιούτους, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν Ἕλληνες ὑπήκοοι, πρωτίστως πρέπει αἱ ἐνυπόθηκοι ὑποχρεώσεις των νὰ ἔχουν κανονισθῆ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ζήτημα ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε, ὥστε ἡ Τράπεζα ἀδίκως ἢ δικαίως νὰ εἰσπράττῃ τὰς ἐνυποθήκους ὑποχρεώσεις τῶν Μουσουλμάνων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον πρὸς τὴν Τουρκικὴν Τράπεζαν, διότι κατόπιν ἔγινεν Ἀγροτικὴ Τράπεζα Ἑλληνικὴ εἰς τὴν ὁποίαν μετεβιβάσθησαν τὰ δικαιώματα τῆς Τουρκικῆς Τραπέζης.

§71Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Δὲν εἶναι αὐτό. Εἶπον, διατί τὸ Κράτος ἔδωκε δικαίωμα εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ εἰσπράξῃ.

§72Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀκριβῶς διότι τὸ Κράτος δυνάμει τοῦ νόμου τότε τοῦ συστατικοῦ τῶν Τραπεζῶν, ἔδωκε τὸ δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ὅτι, ὅ,τι μὲν ἦτο ἐνεργητικὸν νὰ τὸ εἰσπράξῃ, ὅ,τι δὲ ἦτο παθητικόν, νὰ τὸ πληρώσῃ.

§73Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐδανείσθησαν βάσει τῶν ἀγροκτημάτων τὰ ὁποῖα ἀπηλλοτριώθησαν.

§74Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα, ἀλλὰ ὅταν τοὺς ἐγένετο ἀπαλλοτρίωσις ἀπεζημιώθησαν.

§75Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ὄχι, δὲν ἀπεζημιώθησαν.

§76Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δέχομαι ὅτι δὲν ἐπῆραν τὰ χρήματα, ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι ἐκκρεμοῦν 1.700 ἀποζημιώσεις ἀπαλλοτριώσεως. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε λοιπόν, ὅτι δὲν ἔγινε διὰ τοὺς Μουσουλμάνους, ὅ,τι ἔγινε διὰ τοὺς γηγενεῖς. Τὸ μόνον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, εἶναι μία σύστασις νὰ μὴ πιέζωνται διὰ νὰ πληρώσουν ἕως ὅτου λάβουν τὰς ἀποζημιώσεις των.

§77Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Τὸ Κράτος ὑπεκατεστάθη εἰς τὰ δικαιώματα, τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ λοιπὸν τὰς ἐνυποθήκους ὑποχρεώσεις. Δὲν ἐγένετο τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως.

§78Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό. Αὐτὸ ἦτο μία ἐμπράγματος ὑποχρέωσις ἀπέναντι τῆς Τουρκικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία μετεβιβάσθη κατόπιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Κατόπιν ἐγένοντο αἱ Τράπεζαι αἱ Ἀγροτικαὶ καὶ τὰ δικαιώματα αὐτὰ μετεβιβάσθησαν εἰς τὰς Ἀγροτικὰς Τραπέζας καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει δυνάμει τῶν ἐνυποθήκων δανείων μετεβίβασε τὸ Κράτος πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Δὲν δύνασθε σεῖς νὰ εἴπητε ὅτι κακῶς μετεβιβάσθησαν. Τὸ ζήτημα θεωρεῖται λελυμένον.

§79Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Εἰς τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τῆς μεταβιβάσεως τῆς ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας.

§80Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς λέγω, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι εἶναι αὐθαιρεσία, ὡς πρὸς τούς Μουσουλμάνους. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, τὸ μόνον τὸ ὁποῖον ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ, εἶναι ὅτι, ἐφόσον δὲν ἔλαβον αὐτὴν τὴν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τὸ Κράτος, ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ περιμένῃ ἕως ὅτου κανονισθῇ ὁ λογαριασμός των.

§81Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου: «Περὶ διευκολύνσεων ὑπὲρ τῶν ὀφειλετῶν εἰς Τραπέζας ἐκ δανείων ἐπὶ ἐνεχύρῳ χρεωγράφων». Ὡς γνωρίζετε, ἡ προθεσμία, καθ’ ἣν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὤφειλον νὰ πληρώσουν τὰς ὀφειλάς των εἰς τὰς Τραπέζας, ἔληγε τὴν 31ην Δεκεμβρίου, καὶ ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ ἀνανεώσῃ τὰς παρασχεθείσας τότε ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναστολάς. Ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσῃ τὴν εὐχέρειαν εἰς τοὺς ὀφειλέτας, ὅπως διὰ τῆς ἐνδεχομένης μειώσεως τοῦ τόκου, βοηθήσῃ αὐτοὺς νὰ ἐξοφλήσουν εὐχερέστερον τὰς πρὸς τὰς Τραπέζας ὑποχρεώσεις των, οὕτως ὥστε νὰ τεθῇ ἕν τέρμα εἰς μίαν κατάστασιν ἀνώμαλον, ὀφειλομένην ἀπὸ μακροῦ καιροῦ εἰς τὰς γνωστὰς οἰκονομικὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν. Νὰ θέσῃ, λέγω, τέρμα εἰς μίαν ἀνωμαλίαν διὰ νὰ διευκολύνῃ καὶ αὐτούς, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τοὺς λογαριασμοὺς τῶν Τραπεζῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον νὰ θεωρηθῇ κατεπεῖγον.

§82ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Τίνα τόκον θέτετε;

§83Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Προβλέπομεν δύο περιπτώσεις: Τὴν πρώτην περίπτωσιν, καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ δάνειον εἰς ἕξ τριμηνιαίας δόσεις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ τόκος εἶνε 9%. Καὶ δεύτερον τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὀφειλέτης, ἐὰν τὸ θέλῃ, νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν θέσιν του, νὰ πληρώσῃ δηλαδὴ ἀμέσως εἰς τὴν Τράπεζαν, ἐκποιῶν τὰ χρεόγραφά του. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἄν τὸ τίμημα τὸ ὁποῖον θὰ ἀπολαύσῃ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν χρεογράφων του δὲν καλύπτει τοὺς συμπεφωνημένους τόκους καὶ τὸ κεφάλαιον, τότε οἱ συμπεφωνημένοι τόκοι θὰ κατέρχωνται μέχρις 8%, ἐντεῦθεν τοῦ ὁποίου πλέον θὰ ἐξακολουθῇ νὰ ὀφείλῃ ὁ ὀφειλέτης.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται.

§85Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἐξηντάρη.

§87Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατ’ ἀτυχῆ συγκυρίαν, ὅτε ἐψηφίσθη τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν Σύμφωνον δὲν ἔτυχε νὰ παραστῶ εἰς τὰς συνεδριάσεις, λόγῳ ἀδιαθεσίας, μολονότι εἶχον ὁρισθῆ ὡς εἰσηγητὴς αὐτοῦ. Ζητῶ δὲ τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὴν Βουλήν, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, νὰ ἐκθέσω ἐλάχιστα τινά, διότι νομίζω, ὅτι τοιαύτης σημασίας γεγονός, δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ ἀπαρατήρητον ἀπὸ τὴν Βουλήν. Θὰ εἶμαι συντομώτατος, θὰ ὁμιλήσω δὲ μόνον περὶ τοῦ Ἑλληνοτουρκικοῦ Συμφώνου ἐγκαρδίου συνεννοήσεως, τὸ ὁποῖον ὑπεγράφη κατὰ τὴν 14ην Σεπτεμβρίου 1933. Τὸ Σύμφωνον τοῦτο, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι, ὅπως καλῶς γνωρίζετε, προϊὸν τῆς φυσιολογικῆς, τρόπον τινά, ἐξελίξεως τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ἡ ὁποία ἔχει ἐγκαινιασθῆ τῷ 1930, διὰ τῆς ὑπογραφῆς ἐν Ἀγκύρᾳ τὴν 30ην Ὀκτωβρίου 1930, τῆς συνθήκης φιλίας, οὐδετερότητος, διαιτησίας καὶ διαλλαγῆς. Ἐχαιρετίσθη δὲ ἀπὸ τὴν κοινὴν γνώμην ἀμφοτέρων τῶν Χωρῶν μὲ ἀνυπόκριτον χαράν, ὡς σημαντικώτατος σταθμὸς διὰ τὴν ἀνάπτυξιν ὁλοὲν ἐγκαρδιωτέρων σχέσεων μεταξὺ τῶν δύο Χωρῶν, καὶ τὴν δημιουργίαν ὅρων στενωτέρας ὁσημέραι συνεργασίας, χάριν ὑποστηρίξεως καὶ προαγωγῆς τῶν κοινῶν αὐτῶν συμφερόντων, καὶ τῆς παγιώσεως τῆς εἰρήνης γενικῶς, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὴν Βαλκανικὴν Χερσόνησον. Ἐπανελήφθη, Κύριοι Βουλευταί, τοσάκις, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ τονισθῇ ἐκ νέου, ὅτι ἡ σύμπηξις τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας ἀποτελεῖ τὸ σημαντικώτερον διὰ τὰ Ἔθνη, ἀπὸ διεθνοῦς ἀπόψεως, μεταπολεμικὸν γεγονὸς οὗτινος ἡ ἐπίδρασις ἀποδεικνύεται ἤδη τόσον εὐεργετικὴ δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη, ἀναμφιβόλως δὲ προώρισται νὰ ἔχῃ ἀνέλπιστα ἀποτελέσματα καὶ διὰ τοὺς μᾶλλον αἰσιοδόξους ἐξ ἡμῶν. Ἤρκεσεν ὅπως αἱ Κυβερνήσεις τῶν δύο Χωρῶν ἔχουν ἐν δεδομένῃ στιγμῇ ἀπαλλαγῆ ἀπὸ τὰς προκαταλήψεις καὶ τὰς ὀδυνηρὰς ἀναμνήσεις τοῦ παρελθόντος, αἱ ὁποῖαι ἐρρίφθησαν ἀνεπιστρεπτεὶ εἰς τὴν λήθην, καὶ νὰ στραφοῦν εὐθαρσῶς πρὸς τὸ μέλλον, διὰ νὰ γίνῃ καταφανές, ὅτι, ἐνῶ τίποτε δὲν χωρίζει πλέον τοὺς δύο λαούς, πλεῖστα ὅσα ἄλλα κοινὰ αἰσθήματα, κοιναὶ παραδόσεις, κοιναὶ ἐπιδιώξεις, κοινὰ συμφέροντα, κοινοὶ πολιτικοὶ σκοποί, συντρέχουν εἰς τὸ νὰ τοὺς ἑνώσουν εἰς μίαν ἐγκάρδιον συνεργασίαν καὶ σύμπραξιν. Ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος, ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ φιλία προήχθη εἰς τόσον βαθμόν, ὥστε ἀποτελεῖ σήμερον κοινὸν καὶ πολύτιμον κτῆμα τῶν δύο λαῶν, δόγμα τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτῆς πολιτικῆς—δὲν παρέρχεται δὲ εὐκαιρία νὰ μὴ διαδηλοῦται ἐν τοῖς πράγμασιν, ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς ἐπιπέδου, ἡ ἁρμονικὴ αὐτὴ συνεργασία καὶ ἀλληλεγγύη. Δὲν γνωρίζω, κ. Βουλευταί, νὰ ὑπάρχῃ ἄλλο παράδειγμα εἰς τὴν ἱστορίαν τοιαύτης ριζικῆς καὶ ραγδαίας μεταβολῆς εἰς τὰς σχέσεις δύο λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ αἰῶνας ἦσαν διῃρημένοι εἰς τὸ παρελθόν. Τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν παράδειγμα ἀποδεικνύει, ὅτι τίποτε δὲν εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν τὰς πράξεις καὶ τὰς σκέψεις τῶν κυβερνώντων διέπῃ ἡ καλὴ θέλησις, ἡ καλὴ πίστις καὶ ὁ ἀνυστερόβουλος πόθος τῆς συμπράξεως καὶ τῆς εἰρήνης.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Κύριε Βουλευτά, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε εἰς αὐτὰ ποὺ εἴπετε, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶνε τόσον εἰλικρινὴς καὶ τόσον σοβαρὸς ὁ σύνδεσμος μεταξὺ τῶν δύο Ἐθνῶν, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται κἂν νὰ φαντασθῆτε ὅτι τὰς διέπει ὑστερόβουλός τις σκέψις. Τὰς διέπει πλήρης εἰλικρίνεια, πλήρης σύμπνοια, ὥστε σήμερον τὰ δύο Κράτη, Ἑλλὰς καὶ Τουρκία, ἐργάζονται ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὡς ἕν Κράτος. (χειροκροτήματα).

§89Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν διακοπὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπορῶ διὰ ταύτην, γενομένην ὅπως ἔγινεν, διότι συμπίπτει μὲ ὅσα εἶπον, ὅτι τίποτε δὲν εἶναι ἀδύνατον ἐδῶ, ὅπως ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ τὴν Ἑλλάδα καὶ Τουρκίαν. Ὑπάρχει πλήρης μεταξύ των εἰλικρίνεια.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἤθελον νὰ λεχθοῦν αἱ λέξεις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς τὴν ὕπαρξιν ὑστεροβούλου σκέψεως, διότι σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι τόσον θετικὸν γεγονός, ὅτι τὰς σχέσεις τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας τὰς διέπει τὸ συναίσθημα τῆς πλήρους καλῆς πίστεως μεταξύ των, τῆς πλήρους φιλίας καὶ τοῦ πλήρους συνδέσμου, ὥστε ἐλευθέρως, νὰ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία ἐργάζονται ἀπὸ κοινοῦ, ὡς ἕν Κράτος. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι, ὅτε τελευταίως ἤμην εἰς τὴν Γενεύην, ἦλθεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας καὶ μοὶ εἶπε, σεῖς εἶσθε ὁ Πρόεδρός μου. Σεῖς θὰ προηγηθῆτε καὶ ἐγὼ θὰ ἀκολουθῶ. Τοιοῦτος εἶναι ὁ σύνδεσμος τῶν δύο ἐθνῶν. (χειροκροτήματα). Διότι πρέπει νὰ εἴπω ὅτι εἶνε πολιτική, τὴν ὁποίαν, ὄχι μόνον ὁλόκληρος ὁ πολιτικὸς κόσμος τὴν υἱοθετεῖ καὶ τὴν ἐγκρίνει, ἀλλὰ καὶ ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ὁ λαὸς τῆς Τουρκίας οὕτω πως τὴν αἰσθάνεται.

§91Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, τὴν ἔκφρασιν τῆς χαρᾶς μου διὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι συμπίπτουν ἀπολύτως μὲ ὅσα εἶπον. Διότι ἤθελον νὰ τονίσω, ὅτι τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν παράδειγμα ἀποδεικνύει, ὅτι ὅπου δὲν ὑπάρχει ὑστερόβουλος σκέψις, ἐκεῖ τίποτε δὲν εἶνε ἀδύνατον νὰ γίνῃ ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς ἐπιπέδου, δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ἐκ μέρους ὅλου τοῦ κόσμου, ἡ συνεννόησις Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἀδύνατος, ἐπετεύχθη, χάρις εἰς τὴν κοινὴν πίστιν καὶ θέλησιν τῶν μερῶν. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος παρηκολούθει ἐξ ἀρχῆς τὸ σύνολον τῶν σκέψεών μου, δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν παρέμβασιν. Τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν Σύμφωνον δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ καθιερώνῃ μίαν ὑφισταμένην κατάστασιν, καθόσον, ὅπως γνωρίζετε, Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἐγκάρδιος συνεννόησις ὑφίσταται ἀπὸ ἱκανοῦ ἤδη χρόνου, ἐμφανιζομένη ἐν τοῖς πράγμασιν ἐφ’ ὅλων τῶν σημείων τῆς διεθνοῦς δράσεως τῶν δύο Χωρῶν. Τοῦτο ἔχει ἰδιαιτέραν σημασίαν, διότι, ὅπως πάντες γνωρίζετε, τὰ ὑπογραφόμενα ὑπὸ τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων σύμφωνα φιλίας δὲν ἔχουν ἄλλην ἀξίαν, παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀποδίδουν εἰς αὐτὰ οἱ ὑπογράφοντες ταῦτα καὶ οἱ λαοὶ τοὺς ὁποίους ἐκπροσωποῦν. Τὸ Σύμφωνον τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν, χωρὶς νὰ προσομοιάζῃ ἀπολύτως εἰς τοὺς γνωστοὺς τύπους, τοὺς καθιερωθέντας μέχρι τοῦδε εἰς παρεμφερῆ σύμφωνα, ἐναρμονίζεται οὐχ ἧττον ἀπολύτως πρὸς τὰς γενικὰς ἀντιλήψεις τῆς Γενεύης, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς δημιουργίας καὶ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ τὴν καλλιέργειαν φιλικῶν σχέσεων μεταξὺ τῶν Κρατῶν. Ἐὰν ἰδιότυπος εἶναι ἡ σύνταξίς του, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ γεγονός, ὅτι ἐξαιρετικῶς θερμὴ καὶ εἰλικρινὴς εἶναι ἡ φιλία, ἡ ὁποία συνδέει τοὺς δύο λαούς, καὶ τὴν ὁποίαν καλεῖται νὰ ἑρμηνεύσῃ καὶ νὰ διαπιστώσῃ, ἡ δὲ διαπίστωσις αὐτὴ ἐπιτυγχάνεται δι’ ἐλαχίστων μὲν, ἀλλὰ σαφῶν καὶ κεφαλαιωδῶν διατάξεων. Ὅταν τὰ αἰσθήματα εἶνε ἁπλᾶ καὶ σαφῆ, ἁπλῆ καὶ σαφὴς εἶναι ἡ διαπίστωσις αὐτῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Συμφώνου τὰ δύο συμβαλλόμενα μέρη ἐγγυῶνται τὸ ἀπαραβίαστον τῶν κοινῶν αὐτῶν συνόρων. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι τόσον καθαρά, ὥστε δὲν χρήζει ἰδιαιτέρας ἑρμηνείας καὶ σχολίων. Τὰ δύο συμβαλλόμενα μέρη εἶναι ἀποφασισμένα νὰ μείνωσιν ἐσαεὶ γείτονες, εὑρισκόμενοι εἰς συνεχῆ ἐπαφὴν καὶ δημιουργικὴν δρᾶσιν. Τοιουτοτρόπως τὰ καθορισθέντα σύνορα ὑπὸ τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης μεταξὺ τῶν δύο ἐπικρατειῶν μεταβάλλουσι, τρόπον τινά, χαρακτῆρα καὶ προορισμόν. Δὲν χωρίζουν πλέον τὰς δύο ἐπικρατείας, ἀλλὰ τὰς ἑνώνουν εἰς μίαν συνεχῆ καὶ ἀδιάλειπτον συνεργασίαν. Οἱοσδήποτε δὲ ἤθελε διανοηθῆ ἢ ἐπιχειρήσῃ νὰ ὑπεισέλθῃ μεταξὺ των καὶ διακόψῃ τὴν τοιαύτην ἐπαφήν, θὰ εὕρῃ ἀδάμαστον καὶ ἀποφασιστικὴν τὴν κοινὴν τῶν δύο ἐπικρατειῶν ἀντίδρασιν. Τὸ ἄρθρον 2ον προβλέπει τὴν ἐκ τῶν προτέρων συνεννόησιν τῶν δύο Κρατῶν ἐπὶ ὡρισμένων, διεθνοῦς φύσεως, θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουν ἀμφότερα τὰ Κράτη. Διὰ τοῦ ἄρθρου 3, ρυθμίζεται ὁ τρόπος τῆς κοινῆς αὐτῶν ἐκπροσωπήσεως, εἰς ὡρισμένας διεθνοῦς φύσεως περιπτώσεις. Τέλος, τὸ ἄρθρον 4 προβλέπει δεκαετῆ τὴν διάρκειαν τοῦ ὑπογραφέντος Συμφώνου, μὲ αὐτόματον ἀνανέωσιν αὐτοῦ, ἐὰν δὲν καταγγελθῇ ἓν ἔτος πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἰσχύος του. Αὐτὸ εἶναι, Κύριοι Βουλευταί, τὸ σύνολον τοῦ περιεχομένου τοῦ Συμφώνου, τοῦ ὑπογραφέντος ἐν Ἀγκύρᾳ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, κατὰ τὴν 14ην Σεπτεμβρίου τοῦ 1933. Πολλαὶ ἐκ τῶν διατάξεων αὐτοῦ συμπίπτουν οὐσιαστικῶς πρὸς παρεμφερεῖς διατάξεις ἄλλων Συμφώνων φιλίας καὶ μὴ ἐπιθέσεως. Ἡ δὲ τοῦ ἄρθρου 3 διάταξις δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ ἐπισημοποιῇ τὴν ὑπάρχουσαν ἤδη ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ συνήθειαν τῆς κοινῆς ἐκπροσωπήσεως τῶν δύο Κρατῶν εἰς ὡρισμένας διεθνεῖς διασκέψεις καὶ συγκεντρώσεις.

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι συμπίπτει πρὸς ἄλλα Σύμφωνα.

§93Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον ἀκριβῶς αὐτό, ὅπως τὸ λέγετε. Κατ’ οὐσίαν αἱ περισσότεραι διατάξεις του συμπίπτουν πρὸς παρεμφερεῖς διατάξεις ἄλλων συμφώνων.

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπ.). Λέγω, γενικῶς, ὅτι τὸ Σύμφωνον μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, εἶναι ἀληθῶς εἰς τὴν διατύπωσίν του καὶ τὴν ἔκφρασίν του διάφορον ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα σύμφωνα.

§95Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονον, ὅτι δὲν ἐπροσέξατε τί εἶπον ἐξ ἀρχῆς, διότι, ἐὰν ἐπροσέχετε, θὰ εἴχετε ἀκούσει ὅ,τι εἶπον ἤδη, ὅτι ἡ σύνταξις τοῦ συμφώνου εἶναι ἰδιότυπος, διότι ἐξαιρετικῶς θερμὴ εἶναι ἡ φιλία τὴν ὁποίαν ἑρμηνεύει καὶ διαπιστώνει. Ὅπως βλέπετε, Κύριοι Βουλευταί, τὸ Ἑλληνοτουρκικὸν Σύμφωνον, σκοποῦν τὴν διατήρησιν τῆς εἰρήνης τοῦ διὰ τῶν συνθηκῶν καθιερωθέντος ἐδαφικοῦ καθεστῶτος, καὶ ἀνταποκρινόμενον πλήρως καὶ πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία συνιστᾷ τὴν σύναψιν Συμφώνων Φιλίας μεταξὺ τῶν Κρατῶν, ἀποτελεῖ ὄργανον κατ’ ἐξοχὴν εἰρήνης, κυρίως εἰς τὰ Βαλκάνια. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἡ εὐεργετικὴ του ἐπίδρασις ὑπῆρξεν ἤδη αἰσθητή. Τὰ δύο ἔθνη τείνουν τὰς χεῖρας πρὸς ὅλους τοὺς λαούς, εἴτε πρώην φίλους, εἴτε πρώην ἐχθρούς, οἱ ὁποῖοι ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὰ αὐτὰ αἰσθήματα καὶ ἀπὸ τοὺς αὐτοὺς εἰρηνικοὺς σκοπούς. Διὰ τοῦτο, Κύριοι Βουλευταί, ἡ κοινὴ γνώμη ἐν Ἑλλάδι μὲ πραγματικὴν κατάπληξιν — καὶ ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως— ἡ κοινὴ γνώμη, μὲ πραγματικὴν κατάπληξιν καὶ ψυχικὴν δυσφορίαν, ἔλαβε γνῶσιν τοῦ δημιουργηθέντος εἰς γείτονα Χώραν θορύβου, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Συμφώνου Ἐγκαρδίου Συνεννοήσεως μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας. Καὶ ἡ δυσφορία αὐτὴ εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον δεδικαιολογημένη, ὅσῳ οἱ Κυβερνῆται τῆς Χώρας ταύτης δὲν ἔπαυσαν διακηρύσσοντες τὰ φιλειρηνικὰ αὑτῶν αἰσθήματα καὶ τὰς προθέσεις αὐτῶν νὰ σεβασθοῦν τὰς ὑπαρχούσας Συνθήκας. Ὁ δημιουργηθεὶς λοιπὸν θόρυβος εὐλόγως γεννᾷ παρ’ ἡμῖν τὴν ὑπόνοιαν ὅτι ἐν τῇ Χώρᾳ ταύτῃ καλλιεργοῦνται ὑστερόβουλοι σκοποὶ εἰς βάρος τῆς ἐδαφικῆς ἡμῶν ἀκεραιότητος.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόθεν ἐξάγετε αὐτό;

§97Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἀπὸ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος ἐδημιουργήθη ἐν Βουλγαρίᾳ.

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω τὸ ἑξῆς: Ὑπήρξατε διπλωματικὸς ὑπάλληλος, καὶ τὰ ζητήματα τὰ ἐξωτερικὰ γνωρίζετε πόσον λεπτὰ εἶνε, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπεκταθῆτε εἰς συζήτησιν τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ἐν ὅλῃ τῇ ἐκτάσει των. Μοὶ ἐδηλώσατε ὅτι θὰ ἠθέλατε νὰ εἴπητε ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς Συνθήκης Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη, καὶ φυσικὰ ἤμην βέβαιος ὅτι θὰ ἐξεφράζατε καὶ σεῖς τὸν ἐνθουσιασμόν σας. Τὰ περαιτέρω δὲν ἔχουν σχέσιν, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπεκταθῆτε εἰς συζητήσεις, διότι, ὡς πρώην ὑπάλληλος ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων, ἠξεύρετε πόσον λεπτὰ εἶναι τὰ ζητήματα αὐτά. Παρακαλῶ λοιπόν, πέρα τοῦ σημείου τῆς Συνθήκης Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας νὰ μὴ ἐπεκταθῆτε.

§99Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ δυσχεράνω τὸ ἔργον σας, οὔτε νὰ ἐπεκταθῶ πέρα τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν δύνανται παρὰ νὰ ὠφελήσουν εἰς τὴν ὑπόθεσιν. Οὔτε θὰ προκαλέσω συζήτησιν. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον. Εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σέβονται τὰς ἀπόψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν ἐξωτερικῶν ζητημάτων.

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐζητήσατε νὰ εἴπητε ὀλίγας λέξεις, ἐπειδὴ δὲν παρευρίσκεσθε κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, καθ’ ἣν ἐκυρώθη τὸ Σύμφωνον, καὶ εὐχαρίστως ἀπεδέχθην, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ὅλα τὰ κόμματα εἶναι σύμφωνα. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶνε σύμφωνα, διότι ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἐκπροσωπεῖ τὴν θέλησιν καὶ τοῦ ἑλληνικοῦ καὶ τοῦ τουρκικοῦ λαοῦ. Πέρα τοῦ σημείου αὐτοῦ, παρακαλῶ, μὴ ἐπεκτείνεσθε.

§101Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπεκταθῶ.

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ ὡμιλήσατε περὶ θορύβου. Ἀφήσατε τοὺς θορύβους νὰ τοὺς ἔχωμεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ νὰ μὴ τοὺς ἀναμιγνύωμεν μὲ τὰ ἐξωτερικὰ ζητήματα. Σᾶς γνωρίζω δέ, ὅτι τὸν θόρυβον αὐτὸν ἡ Βουλγαρία, ἡ ἐπίσημος, τὸν ἀπεκήρυξε.

§103Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Βλέπετε λοιπόν, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ παρέμβασίς μου ἦτο ὠφέλιμος, ἀφοῦ εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ προκαλέσῃ ἐκ μέρους σας τὴν δήλωσιν ταύτην, ὡς πρὸς τὰς διαθέσεις τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως. Ἐφόσον εἶσθε ἱκανοποιημένος ἐκ τῆς ἀποκηρύξεως ταύτης διὰ τὸν δημιουργηθέντα θόρυβον, ἱκανοποιοῦμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῆς δηλώσεώς σας.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ κάμω δηλώσεις, ἀλλ’ ἤθελον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπερέβητε τὰ ὅρια.

§105Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἤθελα μόνον νὰ εἴπω τοῦτο, καὶ δικαιοῦμαι ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους καὶ ἔχω καθῆκον νὰ τὸ πράξω, ὅτι τὸ ἔδαφος τὸ ἑλληνικὸν εἶναι ἱερὸν καὶ ἀπαραβίαστον. Δὲν ὑπάρχει δὲ κανεὶς λόγος νὰ στενοχωρῆσθε δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα. Θὰ ἔπρεπε μᾶλλον νὰ μὲ εὐχαριστήσητε. Ἡ διαμαρτυρία ἑνὸς βουλευτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δυσχεράνῃ τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς ὅλας τὰς Βουλὰς ἀκούομεν ἐγειρομένας τοιαύτας διαμαρτυρίας ἐκ μέρους βουλευτῶν. Χθὲς ἀκόμη ἠκούσθη ἐδῶ διαμαρτυρία κατὰ ὁμόρου Χώρας. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς παρακλήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου καὶ θὰ συμπεράνω, ἐκφράζων τὴν πεποίθησιν, ὅτι αἱ δύο γειτονικαὶ Χῶραι, ἰσχυραὶ ἐν τῇ συνεργασίᾳ των καὶ ἐν τῇ ἑνώσει τῶν προσπαθειῶν των πρὸς ἐμπέδωσιν τῆς εἰρήνης, θὰ ἀκολουθήσουν ἀτάραχοι τὴν χαραχθεῖσαν παρ’ αὐτῶν πολιτικὴν καὶ θὰ βαδίσουν εὐθαρσῶς τὴν ὁδὸν τῆς δημιουργίας, τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ Μετεχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ».

§107ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ φανῇ ἴσως ἄπορον εἰς τὴν Βουλήν, πῶς λαμβάνω τὸν λόγον κατὰ τὴν εἰς τὸ σύνολον ταύτην συζήτησιν τοῦ ὑπὸ ψήφισιν σχεδίου νόμου. Ἡ ἀπάντησις, Κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τῆς εὐλόγου ταύτης ἀπορίας εἶνε καθ’ ἡμᾶς ἀναποσπάστως συνδεδεμένη μὲ τὴν ἐν συνόλῳ ἀνάπτυξιν τοῦ ὅλου ζητήματος καὶ ἀποτελεῖ ἀναγκαῖον ἐπακόλουθον κατὰ συνέπειαν τῆς συνολικῆς μορφῆς ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζεται σήμερον τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ὁ σκοπὸς ἡμῶν, λαμβανόντων τὸν λόγον κατὰ τὴν ὑστάτην ταύτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ δυσχεράνῃ τὴν προσπάθειαν τὴν ἀγαθὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§108Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἴπετε ὅτι θὰ κάμητε συστάσεις τινάς.

§109Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπει συζήτησιν ἐπὶ τοῦ συνόλου. Ἄλλωστε σήμερον εἶνε ἡμέρα ἐπερωτήσεων καὶ θέλομεν νὰ συζητήσωμεν ἐπερωτήσεις. Τὸ σύνολον δὲν προκαλεῖ ποτὲ συζητήσεις, εἰμὴ μόνον ἐὰν προτίθεσθε νὰ ζητήσητε τὴν ἀπόρριψιν. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ κάμητε, διότι τὸ νομοσχέδιον δέν εἶναι ἀντισυνταγματικόν.

§110ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεξαρτήτως τοῦ γεγονότος, ὅτι οὔτε κατὰ τὴν αʹ, οὔτε κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν ἐγένετο πραγματικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐγὼ ἐπιμένω, ὅπως θὰ ἀναπτύξω ἐν παρόδῳ, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος τῆς ἀντισυνταγματικότητος ἰσχύει, διότι, καθ’ ἡμᾶς, ὡς ἐμφανίζεται ἡ μορφὴ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τοῦτο ἀντισυνταγματικόν. Ἐπὶ τούτου θὰ κάμωμεν θερμοτάτας συστάσεις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην μας καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὡρισμένας εὐχάς μας, τὰς ὁποίας θὰ ἐκφράσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος, προκειμένου νὰ ρυθμίσῃ ἕν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ κόσμον ὁλόκληρον, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἵδρυμα οἰκονομικόν, ἐρχόμενον δεύτερον ἐν Ἑλλάδι, ἀπὸ ἀπόψεως προορισμοῦ καὶ οἰκονομικῆς καταστάσεως.

§111Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀποτελεῖ τὴν μεγαλυτέραν ἐγγύησιν, ὅτι τὸ ζήτημα θὰ τὸ λύσωμεν κατὰ τὸν συμφερώτερον τρόπον. Θέλομεν ἐξουσιοδότησιν διὰ νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον Στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἐνισχύει οἰκονομικῶς ὅλους τοὺς ἀποστράτους καὶ τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικούς. Ἐὰν δὲ ἐπεμείναμεν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἀρχικῶς ὑποβληθὲν νομοσχέδιον καὶ ἐτολμήσαμεν νὰ τὸ καταρτίσωμεν, ὅπως εἶναι τώρα, εἶναι διότι φρονοῦμεν, ὅτι πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ τὸ Συμβούλιον τοῦ Ταμείου καὶ μὲ μίαν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν, νὰ τὸ ἔχωμεν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν μας...

§112ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐκάματε τὴν δήλωσιν ὅτι, μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐξουσιοδότησιν ἢ μὴ πρὸς ρύθμισιν τοῦ ζητήματος διὰ Διατάγματος....

§113Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας πῶς θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τώρα.

§114ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ναί, ἀλλ’ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὡρισμένας διατάξεις τῆς ρυθμίσεως κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ γνωρίζετε πῶς θὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τελικῶς. Πάντως ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος, κατὰ τὴν τελευταίαν ταύτην συζήτησιν, ν’ ἀναπτύξω τὴν ἀντισυνταγματικότητα αὐτοῦ καὶ νὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀσφαλῶς θὰ συμβάλουν εἰς τὴν ἀγαθὴν προσπάθειαν ποὺ καταβάλλει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ ζητήματος.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προτείνετε τίποτε τώρα, κ. Βουλευτά. Ἂν ἔχετε παρατηρήσεις νὰ κάμητε, νὰ ἴδητε τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ νὰ τὰς εἴπητε προφορικῶς.

§116ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ πολύ, κ. Πρόεδρε.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὴν ἐπιμονήν σας νὰ προχωρήσητε, μὲ ἀναγκάζετε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι κωλυσιεργεῖτε. Βλέπετε ἄλλωστε, ὅτι δὲν ἔχομεν καὶ ἐπαρκῆ χρόνον. Κάμετε τὰς παρατηρήσεις σας, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὴν Βουλήν. Πηγαίνετε νὰ τὰς εἴπητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§118ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Μόνον παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω.

§119Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν ἠμπορεῖτε τώρα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ συνόλου.

§120ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπὶ τοῦ συνόλου εἴθισται, καθὼς τουλάχιστον γνωρίζω, ὅταν ἐμφανίζεται νομοσχέδιον τόσον τεραστίας σημασίας, ὅπως αὐτό, νὰ γίνεται....

§121Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ μεταβάλητε τίποτε ἀπὸ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἐψηφίσθη.

§122ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Πάντως εἶμαι ὑποχρεωμένος καὶ ἔχω τὸ δικαίωμα πρὸς τοῦτο, νὰ ζητήσω τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου.

§123Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ζητήσατε τὴν ἀπόρριψιν, ἀλλὰ μὴ κάμνετε ἀγόρευσιν.

§124ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ φέρω σκόπιμον ἀντίδρασιν εἰς τὴν ὄντως εὐγενῆ προσπάθειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Σκοπός μου εἶναι ἁπλῶς νὰ συμβάλω εἰς τὴν καλυτέραν καὶ ἀρτιωτέραν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος.

§125Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω ὅτι τώρα δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε τίποτε. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ προχωρήσητε καθόλου εἰς προτάσεις σχετικὰς, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη.

§126ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπιμένω, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ συνόλῳ του ἐμφανίζει τὴν ἑξῆς ἀντίφασιν. Ἐνῶ ἀρχικῶς, κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1933, ὑπεβλήθη...

§127Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοῦ φαίνεται ὅτι ἐπιζητεῖτε τρόπον νὰ κάμητε κωλυσιεργίαν.

§128ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς βεβαιῶ, καὶ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μὲ πιστεύσητε, ὅτι δὲν εἶμαι παντάπασι διατεθειμένος νὰ φέρω δυσχερείας εἰς τὴν εὐγενῆ, ὅπως ἐπανειλημμένως ἐτόνισα, προσπάθειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταστήσῃ τέλειον τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐγένετο συζήτησις οὔτε κατὰ τὴν αʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου, οὔτε κατὰ τὴν βʹ, διότι κατὰ μὲν τὴν αʹ μᾶς εἴπετε σεῖς ὁ ἴδιος νὰ μὴ ὁμιλήσωμεν καὶ νὰ λάβωμεν τὸν λόγον κατὰ τὴν βʹ, κατὰ δὲ τὴν βʹ ἐματαιώθη πάλιν ἡ συζήτησις κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος δὲν βαρύνει οὔτε ἡμᾶς, οὔτε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου, ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, χωρὶς νὰ λάβῃ τὸν λόγον, εἰμὴ εἷς, ὁ κ. Χαβίνης, καὶ ἄλλος τις ἴσως, ἐνῶ ὑπῆρχε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄλλοι ἐπιθυμοῦντες νὰ ὁμιλήσουν.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, μάθετε μερικά, τὰ ὁποῖα ἐπεκράτησαν ἐδῶ πρὸ πολλοῦ, καὶ εἶναι σεβαστὰ τόσον ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅσον καὶ ἐκ μέρους τῆς Συμπολιτεύσεως. Συνήθως, ὁ λόγος πρὸς ἀνάπτυξιν τροπολογιῶν κλπ., λαμβάνεται κατὰ τὴν αʹ καὶ κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν τώρα σεῖς θέλετε νὰ συζητήσητε κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου, δέν ἠμπορεῖτε.

§130Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν μὲν φρονεῖτε ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικόν, ὑποδείξατε τὴν ἀντισυνταγματικότητα. Ἐὰν ὅμως ἔχετε νὰ προτείνετε κἄτι καὶ νὰ κάμητε συζήτησιν, δὲν ἠμπορεῖτε τώρα, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ συνόλου.

§131ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τότε ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος λέγει τὰ ἑξῆς: «Οὐδεμία προσθήκη εἰς πρότασιν νόμου ἢ τροπολογία αὐτῆς γίνεται δεκτή, ἄν δὲν σχετίζεται ἀμέσως πρὸς τὸ κύριον περιεχόμενον τῆς προτάσεως».

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία περιείχετο εἰς τὸ ἀρχικὸν κείμενον.

§133ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀφήσατέ με, παρακαλῶ, νὰ ὁλοκληρώσω τὴν σκέψιν μου. Λέγω, ὅτι τὸ Σύνταγμα λέγει τοῦτο: ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς κατετέθη, περιεῖχε διάταξιν...

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐψηφίσθη καὶ ὄχι ὡς κατετέθη.

§135ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀφήσατέ με νὰ ἀναπτύξω τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος καὶ κατόπιν νὰ εἴπητε τὴν γνώμην σας. Λέγω λοιπόν, ὅτι τὸ ἄρθρον αὐτὸ καθορίζει, ὅτι πᾶσα τροπολογία, ὑποβαλλομένη εἰς τὴν Βουλήν, δέον νὰ ἔχῃ ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ κύριον περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν τις ἐξ ὑμῶν τῶν κυρίων ἀναγνώσῃ τὴν πρότασιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγνώσῃ δὲ καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, θὰ ἴδῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄμεσος σχέσις τῆς τροπολογίας μὲ τὴν πρότασιν τοῦ νομοσχεδίου.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι λυπηρόν, ὅτι νέοι βουλευταὶ δὲν τηροῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁρίζει τὸ Σύνταγμα, οἱ νόμοι καὶ ἡ κρατοῦσα συνήθεια μεταξὺ τῶν κομμάτων.

§137ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ἐπὶ πολὺ ἐργασθέντα εἰς τὴν ἐθνικὴν ταύτην αἴθουσαν, θὰ εἴχομεν τὴν ἀξίωσιν ἡμεῖς οἱ νέοι ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, νὰ τύχωμεν ἐνθαρρύνσεως καὶ παροτρύνσεως αὐτοῦ, ὅταν ὡς νέοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, καταβάλλομεν προσπάθειαν διὰ τὴν ρυθμικὴν καὶ κανονικὴν καὶ κοινοβουλευτικὴν ἐργασίαν τῶν Σωμάτων. Ἐὰν πλανώμεθα, ἔστω, τότε σεῖς ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λάβητε τὸν λόγον καὶ νὰ δείξητε τὴν πλάνην. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος, μὲ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ διακόπτει συνεχῶς, δεικνύει ὅτι θέλει ὁπωσδήποτε νὰ κλείσῃ τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ κλείσῃ τὸ ζήτημα, ὄχι ἀπὸ πνεύματος ἀντιδράσεως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἀπὸ πνεύματος συμπαθείας πρὸς αὐτόν. Διότι, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ Διατάγματος νὰ ρυθμισθῇ ἓν ζήτημα τόσον σοβαρόν, ὅπως τὸ ζήτημα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ, ὀργανισμοῦ τοῦ ὁποίου ἡ κολοσσιαία περιουσία ἀνέρχεται εἰς τετρακόσια ἑκατομμύρια. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ ὅλην τὴν ὀξύνοιαν, μὲ ὅλην τὴν πεῖραν, μὲ ὅλην τὴν ἀγαθήν του πρόθεσιν, νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐπιρροὴν τοῦ περιβάλλοντος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ θελήσῃ νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ Διατάγματος, δὲν εἶναι, λέγω, δυνατόν, ἀφοῦ σήμερον, ἐν Κοινοβουλίῳ εὑρισκομένου τοῦ νομοσχεδίου, ὑφίσταται τοιαύτας ἐπιρροάς, δὲν εἶναι δυνατόν, ὅταν θὰ πρόκειται νὰ ἐπεξεργασθῇ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, παρὰ νὰ ὑποστῇ πολὺ μεγαλυτέρας ἐπιρροὰς κατὰ τὴν κατάρτισιν αὐτοῦ.

§138Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὸ προστατευτικὸν πνεῦμα σας, ἀλλὰ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι καὶ διὰ τὸ κῦρος τῶν Βουλῶν, καὶ διὰ τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας....

§139ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἔχω τὴν γνώμην, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξ ὅσων ἤκουσα τοὐλάχιστον, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου Στρατοῦ, εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, καὶ ἀσφαλῶς σεῖς περισσότερον ἡμῶν ὑπερθεματίζετε εἰς τὴν γνώμην αὐτήν, ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαίου ὀργανισμοῦ.

§140Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται νὰ κωδικοποιήσωμεν τὰς διατάξεις.

§141ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν γίνεται κωδικοποίησις, ἀλλὰ γίνεται εἰς πολλὰ σημεῖα τελεία ἀνατροπή.

§142Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Συνάδελφε, εὐχερέστερον θὰ τὰ εἴπωμεν αὐτὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§143ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, κατερχόμενος τοῦ βήματος, διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον καὶ διὰ νὰ μὴ ἀσχάλλῃ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις καὶ αἱ ἐθνικαὶ ἀντιπροσωπεῖαι δὲν κρίνονται ἐκ τῶν ἀγαθῶν των ἔργων, ἀλλὰ ἐκ τῶν κακῶν ἔργων τὰ ὁποῖα προλαμβάνουν. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὑπάρχουν περιπτώσεις, τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν κακός τις διάδοχος ὑμῶν, νὰ τὰς ἐκμεταλλευθῇ εἰς βλάβην τοῦ ὀργανισμοῦ. Ταῦτα τὰ σημεῖα σᾶς παρακαλῶ νὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, θὰ σᾶς τὰ ὑποβάλω δὲ καὶ ἐν σημειώματι. Παρακαλῶ νὰ δηλώσητε εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὅσα εὕρατε δίκαια καὶ ὀρθὰ θὰ τὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§144Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ σύνολον. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλίας ὑπογραφείσης τῇ 3 Ἰουλίου 1933 συμφωνίας συμπληρωματικῆς τῆς ἀπὸ 11 Μαρτίου 1929 Ἑλληνογαλλικῆς συμβάσεως ἐμπορίου, ναυτιλίας καὶ ἐγκαταστάσεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς μετὰ τῆς Αὐστρίας ἐπελθούσης συμφωνίας «περὶ παραιτήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν εἰς Αὐστρίαν εἰσαγομένων οἴνων σταθεροποιημένου δασμοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1933 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων περὶ ἀγορᾶς τοῦ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐπὶ τῶν ὁδῶν Ἀρσάκη, Πανεπιστημίου καὶ Σανταρόζα ἀκινήτου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1933 Συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας περὶ ἐκμισθώσεως πρὸς τὸ Δημόσιον δύο ὀρόφων τοῦ ἐν Ἀθήναις Μεγάρου τῆς Φιλεκπαιδευτικῆς Ἑταιρείας πρὸς ἐγκατάστασιν δικαστικῶν καταστημάτων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ καθορισμοῦ τοῦ μισθώματος τῶν ἐν τῇ Νέᾳ Ἀγορᾷ Ἀθηνῶν καταστημάτων διὰ τὸ μισθωτικὸν ἔτος 1933– 1934». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Φεβρουαρίου 1929 Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Ἰουνίου 1918 Διατάγματος περὶ διαγωνισμοῦ τῶν κατωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐπαρχιακῶν κλάδων». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5918 περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Λαχείου ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῶν Ἀρχαιοτήτων τῆς Ἑλλάδος». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§153Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ τοῦ λαχείου τῆς κοινωνικῆς προνοίας, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν ψηφισθέντα νόμον, πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ ἀνάγκας τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, καὶ ἀνάγκας τῶν Ἀρχαιοτήτων. Εἶναι ἓν καθαρῶς ὑπηρεσιακὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται πρὸς συμπλήρωσιν νόμου ψηφισθέντος ὑπὸ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων πρὸ δύο μηνῶν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ὑπηρεσιακὴ μορφὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νά...

§154Α. ΜΕΛΑΣ. Περὶ τῶν λαχειοπωλῶν ἀναφέρετέ τι εἰς τὸ νομοσχέδιον;

§155Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰσάγεται μία τροπολογία, ἡ ἑξῆς. Ὅτι εἶναι δυνατὸν κατ’ ἀπόφασιν τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν Προνοίας, Ναυτικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Παιδείας, νὰ μείνῃ τὸ λαχεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὅπως ἔχει σήμερον, δημιουργουμένου εἰδικοῦ λαχείου προνοίας. Κατὰ τὰ ἄλλα πρόκειται περὶ τυπικῶν διατάξεων.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβάλλεται προσωρινῶς.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νόμου 4953». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ 2885 νόμου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νόμου 4108 καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου τούτου». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου τέλους ἐπὶ τῶν ἐν Κερκύρᾳ λειτουργούντων δημοσίων θεαμάτων, πλὴν τῶν μελοδραματικῶν Κερκύρας «Φιλαρμονικὴ Ἑταιρεία Κερκύρας» καὶ Φιλαρμονικὴ Ἑταιρεία «Μάντζαρος». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐξετάσεων ὀδοντιάτρων κεκτημένων διπλώματα ἀνεγνωρισμένων Σχολῶν».

§162Α. ΜΕΛΑΣ. Προσετέθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἡ φράσις «ἰσοτίμους Σχολὰς μετὰ τῆς ἰδικῆς μας Πανεπιστημιακῆς». Πρέπει νὰ ἴδωμεν ἐὰν εἶναι εἰς τὸ νομοσχέδιον ἡ τροπολογία αὐτή.

§163Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις διὰ τὰς τροπολογίας νὰ ἀναβληθῇ.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Ἀποθήκης Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κληροδοτήματος Ἰωάννου Μανωλίδου ἐν Προμυρίῳ Βόλου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐξόδων πρώτης ἐγκαταστάσεως τοῦ σανατορίου Μονῆς Πέτρας Ὀλύμπου καὶ τοῦ ἐν τῷ Θεραπευτηρίῳ «Σωτηρία» ἀνεγερθέντος περιπτέρου ἐξ ἐράνων τῆς «Μάννας» καὶ ἐγκρίσεως Γʹ Συγκριτικοῦ Πίνακος ἐκτελεσθέντων ἔργων ἀποπερατώσεως ἀνεγέρσεως λαϊκοῦ περιπτέρου ἐν τῷ Νοσοκομείῳ «Σωτηρία». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προστασίας φυματικῶν ὑπαλλήλων Τ.Τ.Τ.». Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προστίθεται τροπολογία: (ἀναγινώσκει).

§168Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν μονογράψει ὁ κ. Ὑπουργός.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ν. Δ. τῆς 18ης Σεπτεμβρίου 1926 «περὶ ἐπιταγῶν» κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου 3500». (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως δηλώσεων καὶ συμφωνιῶν μετὰ τῶν ξένων Κρατῶν «περὶ ἀμοιβαίας ἀναγνωρίσεως τῶν πιστοποιητικῶν καταμετρήσεως τῶν ἐμπορικῶν πλοίων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἵνα καταθέσῃ νομοσχέδιον.

§173ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι Βουλευταί, καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον: «Περὶ Ἀκτοπλοϊκῶν Συγκοινωνιῶν». Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον εἶνε πρόλογος ἄλλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον βραδύτερον θέλει κανονίσει τελικῶς τὸ ζήτημα τῶν ἀκτοπλοϊκῶν συγκοινωνιῶν, καὶ τὸ ζήτημα τοῦ ἀκτοπλοϊκοῦ ἡμῶν συστήματος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κανονίζει ποία εἶναι ἡ ἐπιβατηγὸς ναυτιλία, ἡ φορτηγὸς ναυτιλία, ποία τὰ δικαιώματα τῆς μιᾶς καὶ ποῖα τῆς ἄλλης, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχουν παράπονα μεταξὺ τῶν δύο ἀκτοπλοϊῶν, καὶ νὰ μὴ γεννῶνται συγκρούσεις μεταξὺ των καὶ παράπονα. Διὰ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἐν Ἑλλάδι, ὅπως γνωρίζετε, ἡ ἀκτοπλοΐα ὑπέφερε διὰ λόγους ἀσχέτους πρὸς τὸ Κράτος, καθόσον ὁ καθεὶς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ πλοῖα, νὰ τὰ θέτῃ εἰς διαφόρους συγκοινωνίας, νὰ συναγωνίζεται καὶ νὰ ἐπέρχωνται ζημίαι καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον, καὶ εἰς τὴν ναυτιλίαν, διότι ηὔξανον τὰ πλοῖα, καὶ ηὔξανεν ὁ κόσμος ὁ ναυτικός. Κατόπιν τῶν ζημιῶν, οἱ ἐφοπλισταὶ ἀπέσυρον τὰ πλοῖα, καίτοι εἶχον δημιουργήσει ἕνα κόσμον ναυτεργατῶν, ὁ ὁποῖος κατέληγεν εἰς τὸν δρόμον. Διὰ τοῦ νομ)δίου, ὅπως εἶπον, κανονίζονται πλεῖστα ὅσα ζητήματα, ἀφορῶντα τὴν ἀκτοπλοΐαν. Ἐπὶ παραδείγματι πλοῖον τὸ ὁποῖον ἐργάζεται κατὰ τὸ θέρος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δένῃ κατὰ τὸν χειμῶνα καὶ νὰ ἐλαττώνῃ τὰς συγκοινωνίας τοῦ τόπου. Καὶ πρὸς προφύλαξιν τῶν ναυτεργατικῶν τάξεων, πᾶν πλοῖον ἐκτελοῦν τὰς ἐπισκευὰς αὐτοῦ, ὀφείλει κατὰ τὸ διάστημα τοῦ παροπλισμοῦ του νὰ μισθοδοτῇ τὰ πληρώματά του, ἐπιπροσθέτως δὲ πᾶν πλοῖον τὸ ὁποῖον θὰ δένῃ τὸν χειμῶνα, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ θέρος νὰ εἰσέρχηται εἰς γραμμὴν ἄλλων πλοίων. Ἐάν ὑπάρχουν κεναὶ γραμμαί, δύναται νὰ ταξειδεύσῃ, ἀλλὰ δὲν θὰ δύναται νὰ εἰσέρχηται εἰς γραμμὰς εἰς τὰς ὁποίας ἤδη ἐργάζονται ἄλλα πλοῖα, ὅπως ἐπίσης, δίδομεν προνόμιά τινα εἰς πλοῖα κάτω τῶν 5 ἐτῶν, ἢ εἰς τὰ ὑπὸ κατασκευὴν καινουργῆ, ὥστε νὰ ἐκλέγωσι μίαν γραμμὴν προσοδοφόρον, νὰ δύναται δὲ τὸ Κράτος νὰ ἐμποδίζῃ ὅπως ἄλλα πλοῖα τοῦ κάμνουν συναγωνισμόν. Ἀπαγορεύομεν τὰς συναναχωρήσεις ἐκτὸς ὡρισμένων ἡμερῶν πανηγύρεων ἢ ἄλλων ἀναγκῶν. Ἐπιβάλλομεν ποινάς, διότι πρὶν δὲν ὑπῆρχον τοιαῦται, ἐπιβάλλομεν εἰς τὴν Ἐπιθεώρησιν τῶν Ἐμπορικῶν Πλοίων, ὅπως, ὅταν πλοῖον τι πρόκειται νὰ ἀγορασθῇ, νὰ ζητῇ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς αὐτὴν τὰ σχέδια τοῦ πλοίου, διὰ νὰ κρίνῃ ἄν θὰ εἶναι κατάλληλον τοῦτο. Ἐπίσης τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὅπως, ἀντὶ ὡρισμένης ἀμοιβῆς, νὰ προβαίνῃ εἰς ὡρισμένους μετασχηματισμοὺς ἐπὶ πλοίων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Αὐτὰ περίπου ρυθμίζει τὸ παρὸν νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀκτοπλοΐαν, καὶ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ εἶναι πρόλογος ὅπως λυθῇ βραδύτερον τὸ ὅλον ἀκτοπλοϊκὸν ζήτημα. Τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον δὲν ὁρίζει δρομολόγια. Ὁ καθεὶς εἶναι ἐλεύθερος. Ὁρίζει ὅμως περιορισμοὺς ὡρισμένους ὅπως ἐξασφαλισθῶσιν οὕτως οἱ ἐπιβάται καὶ τὸ Κράτος. Οἱ ναῦλοι κανονίζονται, ὥστε νὰ εἰσπράττῃ τὸ Δημόσιον τὰ δικαιώματά του, καὶ ὁ συναγωνισμὸς ρυθμίζεται, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ἐξευτελίζῃ τοὺς ναύλους εἰς κατώτατα σημεῖα, οὔτε νὰ ἐπιτρέπωνται συναναχωρήσεις, καὶ νὰ προέρχωνται ζημίαι καὶ καταστροφαὶ εἰς τὰ πλοῖα καὶ κίνδυνος τῶν ἐπιβατῶν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Εὐελπίδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὴν Ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος κλπ.

§175ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα τῆς Ἑταιρείας τῆς Κωπαΐδος ἀπησχόλησε καὶ ἄλλοτε πολλάκις τὴν Βουλήν. Καὶ πράγματι, εἶναι ἕν ζήτημα μεγάλης σοβαρότητος, ἀφοῦ ἐνδιαφέρει τεσσαράκοντα τρία χωρία, τρεῖς ἐπαρχίας καὶ τρεῖς χιλιάδας πεντακοσίας οἰκογενείας καλλιεργητῶν. Ἐξ ἄλλου ὅμως εἶναι ἕν ζήτημα ἀρχῆς, ἐὰν δύναται δηλαδὴ μία ξένη Ἑταιρεία νὰ ἔρχηται εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν καὶ νὰ ἐκμεταλλεύηται τοὺς ἀνθρώπους, Ἕλληνας ὑπηκόους, διότι εἶναι ξένη Ἑταιρεία. Δὲν θὰ ἐνδιατρίψω εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἀπὸ τοῦ 1867 καὶ ἐντεῦθεν, οὔτε εἰς τὰς διαφόρους διενέξεις μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τοῦ Κράτους, αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωσταί, καὶ αἱ ὁποῖαι ἐλύθησαν ὅλαι εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ τῶν καλλιεργητῶν, διὰ τῆς διαιτησίας τοῦ 1925, ἡ ὁποία ὑπῆρξε καὶ ἄστοχος καὶ ἀτυχής. Ἦτο μία διαιτησία ὅμως, ἡ ὁποία μᾶς ἐπεβλήθη ἐξαναγκαστικῶς τὴν παραμονὴν τῆς συνάψεως τοῦ προσφυγικοῦ δανείου, διότι οἱ κύκλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς ἔδιδον τότε τὸ προσφυγικὸν δάνειον, ἠρνοῦντο νὰ ὑπογράψουν τὴν σχετικὴν σύμβασιν, ἐὰν δὲν ἐλύετο προηγουμένως τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος καὶ ἐὰν δὲν παρεπέμπετο εἰς διαιτησίαν. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ διαιτησία αὐτὴ ἦτο πολὺ ἀτυχὴς διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητάς. Ἀλλ’ ἡ διαιτησία εἶχε καὶ ἕν ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεμένετο. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ Ἑταιρεία ἔγινεν ἀδιάλλακτος καὶ ἀπρόσιτος εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ἐνῶ πρότερον ἐφέρετο συμβιβαστικῶς, δεδομένου ὅτι εἶχε νὰ λύσῃ πολλὰ ζητήματα μετὰ τοῦ Κράτους. Κατόπιν τῆς διαιτησίας αὐτῆς, ἡ Ἑταιρεία ἤρχισε νὰ ὑψώνῃ τὰ μισθώματα, ἢ μᾶλλον νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ὕψωσιν τούτων. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὑπόμνημα τῆς ἰδίας Ἑταιρείας, ἡ ὁποία γράφει ὅτι (ἀναγινώσκει). «Ἀπὸ τοῦ 1882–1893, τὸ μίσθωμα διὰ τὰ πρώϊμα ἦτο 16%, ἀπὸ τοῦ 1893–1901 18%, ἀπὸ τοῦ 1901–12 ἦτο 20%, ἀπὸ τοῦ 1912–16 ἦτο 22% καὶ ἀπὸ τοῦ 1916–30 ὑψώθη εἰς 21–24%. Διὰ τὸν βάμβακα τὸ μίσθωμα ὑψώθη ἀπὸ 10 εἰς 15 ὀκάδας κατὰ στρέμμα ἀνύδρου, διὰ τὸ ποτιστικὸν ἀπὸ 15 εἰς 35 ὀκάδας. Διὰ τὰ μποστάνια ἀπὸ 10 δραχ. κατὰ στρέμμα ἡ Ἑταιρεία εἰσπράττει σήμερον τὸ ἐπὶ τοῦ βάμβακος μίσθωμα, δηλ. 150 δραχμάς. Ἔχει ἐπιβάλει καὶ ἐνοίκιον ἐπὶ τῶν προβάτων, τὸ ὁποῖον ἀπὸ 1.50 δρχ. ἀνῆλθεν εἰς 50 καὶ 100 δραχμάς. Εἶναι ἀριθμοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι τυπωμένοι εἰς ἕν ὑπόμνημα τῆς ἰδίας Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη τῷ 1930 πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ἡ Ἑταιρεία ἤρχισε νὰ εἰσπράττῃ καὶ διάφορα ἄλλα πρόσθετα, ὅπως εἶναι τὰ μεταφορικὰ μέχρι τῶν ἀποθηκῶν της πρὸς 1–3%, ἐνῶ δὲν εἰσέπραττε τοιαῦτα. Φυλακτικὰ 1%. Συντήρησις ἔργων 1%, ἐνῶ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ συντηρῇ τὰ ἔργα. Ἁλωνιστικά 8–10% δι’ ἀναγκαστικὴν χρῆσιν τῶν μηχανῶν τῆς Ἑταιρείας, διότι οἱ χωρικοὶ δὲν εἶχον δικαίωμα νὰ ὑπάγουν εἰς ἄλλας μηχανάς. Καὶ ἐνῶ ηὐξάνοντο κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ μισθώματα, ἡ παραγωγὴ ἔπιπτεν. Ἡ παραγωγὴ τοῦ βάμβακος ἀπὸ διακοσίας ὀκάδας κατὰ στρέμμα, ἔφθασεν ἑβδομήκοντα ὀκάδας, διότι, ὅπως εἶναι φυσικόν, οἱ ἀγροὶ οἵτινες ἦσαν πλήρεις λιπαντικῶν στοιχείων, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἐξεπλύθησαν, ἀφοῦ οὐδεμία κατεβλήθη προσπάθεια διὰ τὴν λίπανσιν αὐτῶν. Ἡ ὕψωσις τῶν μισθωμάτων ἔφερεν εἰς ἀπόγνωσιν τοὺς καλλιεργητάς, οἵτινες, ὡς γνωστόν, κατῆλθον κατὰ τὸ 1930 εἰς ἀπεργίαν, τὴν λεγομένην λευκὴν ἀπεργίαν, διότι ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν δύνανται πλέον νὰ ἐργασθοῦν, ἐφόσον δὲν βελτιωθοῦν οἱ ὅροι τῆς ἐργασίας των. Τὸ ζήτημα δὲν ἦτο μόνον γεωργικόν, ἦτο καὶ κοινωνικόν, ὅπως τὸ ἐχαρακτήριζε καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐστάλη ἐπὶ τόπου πρὸς μελέτην αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο, τὸ Κράτος ἠναγκάσθη νὰ ἐπεμβῇ καὶ νὰ ρυθμίσῃ τὰ γεώμορα, κατὰ τρόπον ὀλιγώτερον λῃστρικόν. Τὰ γεώμορα τὰ ἐρρύθμισε διὰ τῆς ἐγκυκλίου τῆς 31 Δεκεμβρίου 1930, καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀναφέρω ἐδῶ ὅλους τοὺς ἀριθμούς, ἀλλὰ μόνον θὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὰ ἐρρύθμισε κατὰ τρόπον μᾶλλον ἐπωφελῆ διὰ τοὺς καλλιεργητάς. Καὶ ἐπὶ πλέον τὸ Κράτος ἀνέλαβε νὰ δώσῃ ἕν ποσοστὸν ἀπὸ 2–3% τοῦ γεωμόρου, δεδομένου ὅτι ὑπῆρχε μία διαφορὰ μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τῶν χωρικῶν. Ἡ συμφωνία τοῦ 1931–1932, δηλαδὴ ἡ συμφωνία τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἐβελτίωσεν ἐπαισθητῶς τοὺς ὅρους καὶ τὸ μίσθωμα ἐμειώθη ἀκόμη ὁρισθὲν ὡς ἑξῆς:

Ὅπως εἴπομεν, τὸ Κράτος ἀνέλαβεν ἐξ ἰδίων νὰ πληρώσῃ ἕν μέρος τοῦ γεωμόρου διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ παραγωγοί, καὶ ἐπλήρωσεν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν μὲν 2%, ἐπὶ τοῦ βάμβακος δὲ τὴν ἀξίαν δύο ὀκάδων κατὰ στρέμμα. Αἱ συμφωνίαι αὐταί, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν ἀποτελοῦν τὴν ἰδεώδη λύσιν, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι ἐβελτίωσαν οὐσιωδῶς τὴν θέσιν τῶν καλλιεργητῶν, αἱ συμφωνίαι αὐταί, λέγω, δὲν ἀνενεώθησαν τὸ φθινόπωρον τοῦ 1932, ὁπότε ἔληγον, διότι ἦτο ἐποχὴ ἐκλογῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος ἦτο εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ἐπωφελουμένη τῆς μὴ ἀνανεώσεως τῶν συμφωνιῶν ἡ Ἑταιρεία, ἤρχισε καὶ πάλιν τὴν παλαιὰν αὐτῆς μέθοδον τῆς ὑψώσεως τοῦ γεωμόρου, καὶ τοιουτοτρόπως, διὰ τὰ δημητριακά, ὑποχρεοῦνται σήμερον οἱ καλλιεργηταὶ νὰ πληρώνουν 23% τακτικά καὶ 8% πρόσθετα, δηλαδή, ἐν συνόλῳ 31%, διὰ τὸν ποτιστικὸν βάμβακα ὀκάδ. 29, καὶ ἐπὶ πλέον 2, ἤτοι 31 ὀκ. κατὰ στρέμ., καὶ διὰ τὰ ἐξαιρετικὰ χωράφια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς μερικὰς περιφερείας, τριάκοντα ὀκτὼ ὅλας ὀκάδας κατὰ στρέμμα. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν ἀξίαν τῆς εἰσφορᾶς τῶν γεωργῶν εἰς χρῆμα, θὰ ἴδωμεν ὅτι, ἐπὶ μέσης ἐσοδείας 70 ὀκάδων κατὰ στρέμμα δημητριακῶν, ὡς ὑπολογίζει ἡ Ἑταιρεία, ὑποχρεοῦνται οἱ χωρικοὶ νὰ πληρώσουν 21 ὀκάδας πρὸς 7½ δρχ., μέσην τιμὴν τῆς συγκεντρώσεως εἰς τὰς περιφερείας, δηλαδὴ 162 δρχ. κατὰ στρέμμα, διὰ δὲ τὸν βάμβακα 31 ὀκάδ. ἐπὶ 13 δρ. = 403 δραχμὰς κατὰ στρέμμα.

§176Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσουν 13 δρχ. ἢ καὶ πέρα τούτου;

§177ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Καὶ πέρα τούτου, διότι δὲν ηὐξήθησαν μόνον αἱ τακτικαὶ εἰσφοραί. Σᾶς ἀνέγνωσα τοὺς ἀριθμοὺς ἀπὸ τοὺς ὁποίους φαίνεται ἡ διαφορά. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, τὰ ὁποῖα καταβάλλει ὁ καλλιεργητής, βλέπομεν ὅτι διὰ μίαν μέσην ἀπόδοσιν τοῦ σίτου, ἡ ἀξία ἀνέρχεται εἰς 525 δρχ., ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 168 δρχ. ἀπομένουν εἰς τὸν καλλιεργητὴν 323 δρχ., ἔναντι καλλιεργητικῶν ἐξόδων 420 δρχ. Τὰ καλλιεργητικὰ ταῦτα ἔξοδα διεπίστωσε μία ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν, ἡ ὁποία ἐξελέγη ἀπὸ τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Ἀττικοβοιωτίας, ἡ ὁποία μετέβη ἐπὶ τόπου, καὶ κατόπιν ἐλέγχου ἐξηκρίβωσεν αὐτὰ τὰ ἔξοδα. Εἶχον τότε τὴν τιμὴν νὰ ἐκλεγῶ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἐπιτροπῆς αὐτῆς καὶ δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ τοὺς ὁποίους, ἄλλωστε, ἐξηλέγξαμεν ὅλοι οἱ καθηγηταὶ τῆς Γεωπονικῆς Σχολῆς, δὲν εἶναι καθόλου ὑπερβολικοί. Ἑπομένως, καλλιεργητής, ὁ ὁποῖος καλλιεργεῖ εἰς τὴν Κωπαΐδα, ἔχει ζημίαν κατὰ στρέμμα 96 δρχ. Θὰ μοῦ εἴπητε διατί καλλιεργεῖ, πῶς τὸν συμφέρει νὰ καλλιεργῇ; Καλλιεργεῖ, διότι δὲν ἔχει νὰ πάῃ πουθενὰ ἀλλοῦ. Ἔχει καὶ καλύπτει αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, ὑποσιτιζόμενος καὶ πληρωνόμενος μὲ μικρότερον ἡμερομίσθιον ἀπὸ ὅ,τι θὰ ἐπληρώνετο, ἐὰν εἰργάζετο ὅπου δήποτε ἀλλοῦ. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τώρα, τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας τοῦ βάμβακος, βλέπομεν ὅτι τὸ εἰσόδημα εἶναι 975 δρχ., ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 403 δρχ. ἀπομένει 572 δρχ., τὰ δὲ καλλιεργητικὰ ἔξοδα κατ’ ἔκθεσιν τῆς ἰδίας ἐπιτροπῆς, εἶναι 525 δρχ., Δηλαδὴ ἡ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος ἀφήνει ἕνα περίσσευμα εἰς τὸν καλλιεργητήν, τὸ ὁποῖον εἶναι μόνον κατὰ 47 δρχ. κατὰ στρέμμα, δηλαδὴ οὔτε 5% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ. Τὸ συμπέρασμα ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου εἶναι, ὅτι τὸ μίσθωμα εἶναι πράγματι ὑπερβολικόν. Ἡ σύμβασις τὴν ὁποίαν ἐξαναγκάζει τοὺς καλλιεργητάς, ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος νὰ συνάπτουν εἶναι πραγματικῶς ἀνήθικος, διότι εἶναι αἰσχροκερδής. Δυστυχῶς ὅμως ἡ Ἑταιρεία δὲν καταδιώκεται δυνάμει τοῦ νόμου περὶ αἰσχροκερδείας, ὁ ὁποῖος συλλαμβάνει ἕνα αὐγοπώλην, ὅταν πωλεῖ 10 λεπτὰ ἀκριβώτερα τὰ αὐγά, ἀλλ’ ἀφήνει τὴν Ἑταιρείαν νὰ ληστεύῃ κυριολεκτικῶς τὸν κόσμον. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ τῆς ἐπεμβάσεως δὲν ζητοῦν παρὰ τὸν κανονισμὸν ἑνὸς λογικοῦ μισθώματος. Ἄλλωστε ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπεμβάσεως ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν Ἑταιρείαν, διότι αἱ συμφωνίαι τὰς ὁποίας συνῆψεν αὕτη ἀπὸ τὸ 1931 δεικνύουν ὅτι ἡ Ἑταιρεία παρεδέχθη τὸ δικαίωμα τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ἀκόμη θὰ σᾶς διαβάσω καὶ τὴν περικοπὴν τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐξ ἧς ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Ἑταιρεία παρεδέχθη αὐτὴν τὴν ἀρχήν, διότι ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, λέγει, ὅτι «τελευτῶν τὴν παροῦσαν μου, ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῆς γενομένης δεκτῆς ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας ἀπόψεώς μου, καθ’ ἥν, ὡς πρὸς τὰ ὑφιστάμενα συμβόλαια, ἡ Κυβέρνησις διατηρεῖ τὸ δικαίωμα νὰ κηρύσσῃ ὡς μὴ ἐφαρμοστέους τοὺς ὅρους, ὧν ἤθελε κρίνει ἀναχρονιστικὸν καὶ μὴ συμβιβαζόμενον πρὸς τὰς σημερινὰς κοινωνικὰς ἀντιλήψεις τὸ περιεχόμενον. ὑπογρ. Ἐλευθ. Βενιζέλος». Ἡ Ἑταιρεία, αὐτὴ ἡ ἰδία, ἀπεδέχθη τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναμίξεως τοῦ Κράτους εἰς τὰς συμφωνίας τάς καλλιεργητικὰς, καὶ ἀπορῶ πραγματικῶς διατί δὲν ἐπενέβη ἡ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὰ μισθώματα, μισθώματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι θεμιτά, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἶχον ληφθῇ μέτρα. Ἐκτὸς ὅμως ἀπὸ τὸ ζήτημα τῶν μισθωμάτων, ἡ Ἑταιρεία προέβη εἰς κἄτι τι σοβαρώτερον. Ἐξεδίωξε τοὺς καλλιεργητὰς ἀπὸ πολλὰ μέρη τὰ ὁποῖα ἐκαλλιέργουν καὶ εἰς τὰ ὁποῖα αὐτοὶ εἶχον δικαίωμα ἐπικρατέστερον καὶ ἀπὸ τὸ νομικόν, εἶχον δικαίωμα ἠθικόν, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι εἶχον ἐκχερσώσει τὰ χωράφια αὐτά, καὶ γνωρίζετε ὅλοι τί σημαίνει ἐκχέρσωσις χωραφιῶν. Ὅτε ἐγκατεστάθη ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος, ἤρχισε πραγματικῶς νὰ κάμνῃ αὐτοκαλλιέργειαν, ἀλλ’ εἶδεν ὅτι αὐτὴ δὲν τῆς ἀπέδιδεν ἀρκετὰ μὲ τὰς τότε τιμὰς τῶν σιτηρῶν καὶ ἤρχισε νὰ τὴν περιορίζῃ ὀλίγον, κατ’ ὀλίγον καὶ νὰ θέτῃ μέσα πολλοὺς μισθωτάς. Οὕτω ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἦλθεν ἐδῶ ὡς Ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως τῆς γῆς, μετετράπη εἰς Ἑταιρείαν ἐκμεταλλεύσεως ἀνθρώπων. Ἡ συμφωνία αὐτὴ τοῦ 1930–31, λέγει, ὡς πρὸς τὴν ἐκμετάλλευσιν—σᾶς διαβάζω τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας— (ἀναγινώσκει). «Αἱ μέχρι σήμερον καλλιεργηθεῖσαι ἐκτάσεις ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἕνεκα τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῶν καλλιεργητῶν, πλὴν τῶν αὐτοκαλλιεργηθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας διὰ τριφύλλια, θὰ παραδοθῶσιν εἰς τοὺς τέως μισθωτὰς τούτων, οἵτινες θὰ καταβάλωσι τὰ ἔξοδα δι’ ὧν μέχρι σήμερον ἔχει ἐπιβαρυνθῆ διὰ τὴν καλλιέργειαν τούτων ἡ Ἑταιρεία, ἐκδιδομένων γραμματίων εἰς διαταγήν της, καὶ ἅτινα ἔξοδα θὰ ὁρισθῶσιν ἐν καιρῷ ἀπὸ συμφώνου μετὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας». Διὰ τοῦτο εἰς τὴν νέαν συμφωνίαν τοῦ ἄλλου ἔτους, ἡ ὁποία ἐκοινοποιήθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὴν 4 Δεκεμβρίου 1931, πρὸς τοὺς Εἰσαγγελεῖς Λεβαδείας καὶ Λαμίας, καὶ τὰς Ἀστυνομικὰς Ἀρχάς, περιελαμβάνετο διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν: «Ἡ Ἑταιρεία θὰ δικαιοῦται νὰ καλλιεργήσῃ ἔκτασιν γαιῶν ἴσην περίπου πρὸς τὴν αὐτοκαλλιεργηθεῖσαν παρ’ αὐτῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τῆς συμφωνίας, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς παραχωρήσεως παρὰ τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας, ὡς πρὸς τὰς καλλιεργηθησομένας γαίας διὰ πρώϊμον σποράν, ποσοστοῦ 12% ἐπὶ τῆς παραχωρηθείσης ποσότητος δημητριακῶν καρπῶν εἰς τοὺς πρώην μισθωτὰς τῶν γαιῶν τούτων, ἐφόσον δὲν θὰ δυνηθῇ αὐτή νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσίν των ἄλλους ἀγρούς, ἴσης ἐκτάσεως καὶ ἴσης ἀξίας, διὰ πρωΐμους καὶ ὀψίμους καλλιεργείας. Τὸ ποσοστὸν 12% δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς δέκα ὀκάδας κατὰ στρέμμα».

§178ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσον ὑπελογίσθησαν τὰ ἡμερομίσθια, διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς;

§179ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Τὸ ἡμερομίσθιον ποικίλει, ἀναλόγως τῆς περιόδου. Διὰ μὲν τὸν καλλιεργητὴν ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ ζῶα, πρὸς 150 δρχ., διὰ τὰς γυναῖκας πρὸς 25 δραχμάς, καὶ διὰ τοὺς ἄνδρας πρὸς 70 δραχμάς. Τόσα ἦσαν τὰ μισθώματα τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπή, ἥτις ἐξελέγη ἀπὸ τὸ Γενικὸν Ἐπιμελητήριον ἐξήλεγξεν ἐπὶ τόπου. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ αὐτὴ ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν κ. Παπανδρέου, ἀπὸ ἐμέ, ἀπὸ τὸν κ. Ἀλ. Σίδερην, τὸν κ. Δ. Καλλιτσουνάκην, τὸν κ. Π. Δεκάζον κλπ. Τί γίνεται ὅμως σήμερον; Ἡ Ἑταιρεία ἐπλήρωσεν ἐπὶ ἓν διάστημα τὸ 12% τοῦ γεωμόρου εἰς ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους εἶχεν ἀφαιρέσει τὰς γαίας. Σήμερον ὅμως, μὴ ἀνανεωθείσης τῆς συμφωνίας, ἡ Ἑταιρεία ἀρνεῖται νὰ πληρώσῃ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ καὶ αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ μένουν χωρὶς κανένα ἀπολύτως πόρον ζωῆς. Συγκεκριμένως, ἡ Ἑταιρεία ἀφῄρεσε καὶ νέας ἐκτάσεις, δηλαδὴ ἀπὸ τὸ Μάζι, ἀπὸ τὸ Σιάχο, ἀπὸ τοὺς Βρονταμῖτες περὶ τὰς ὀκτὼ χιλιάδας στρεμμάτων, ὑπὸ τὸν τύπον τῆς αὐτοκαλλιεργείας. Ἐν τούτοις αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ δὲν αὐτοκαλλιεργήθησαν ἀπὸ τὴν ἰδίαν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ παρεχωρήθησαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς διάφορα ἄλλα πρόσωπα, καὶ εἰς διαφόρους ἄλλους μεσάζοντας. Π. χ. ἐδόθησαν εἰς ἰατρούς, δικηγόρους καὶ διάφορα ἄλλα πρόσωπα ἐκτάσεις κτημάτων ἕνδεκα χιλιάδων ἑπτακοσίων στρεμμάτων. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδόθησαν τὰ κτήματα, καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι καλλιεργηταί, διότι ὁ κατάλογος, οἱ πίνακες αὐτοί, ἐδημοσιεύθησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας. Τί συμβαίνει ὅμως σήμερον μὲ αὐτὴν τὴν δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν; Ἡ Ἑταιρεία λαμβάνει ἀπὸ τοὺς μισθωτὰς τὸ γεώμορον, οἱ δὲ μεσάζοντες, οἱ ὁποῖοι δὲν δεσμεύονται δι’ οὐδενὸς νόμου, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν πάρει τὰ καλλίτερα χωράφια, παίρνουν καὶ αὐτοὶ γεώμορον ἀπὸ τοὺς ἀγρότας. Δηλαδή, ὁ ἀγρότης πληρώνει διπλοῦν γεώμορον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις ἡ πραγματική, εἶναι δὲ τόσα τὰ γεώμορα, ὥστε μένουν κέρδη καὶ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, καὶ εἰς τοὺς μεσάζοντας.

§180ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ κέρδη δὲν μένουν μόνον εἰς τοὺς ἀγρότας!

§181ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐδημοσιεύθη ὅτι ἡ Ἑταιρεία δίδει χωράφια εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καλλιεργήσουν ἔναντι αὐτῶν τὰ ὁποῖα τοὺς ἀφῄρεσεν. Αὐτὸ δὲν εἶναι σωστόν. Ἡ Ἑταιρεία δίδει μερικὰ ἀνεπίδεκτα καλλιεργείας χωράφια ἢ μικρᾶς ἀποδόσεως. Ἡ Ἑταιρεία μεταχειρίζεται ἀκόμη καὶ ἓν ἄλλο μέσον σατανικόν. Δίδει εἰς ἓν χωρίον χωράφια τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς ἄλλο χωρίον, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ τὴν διαμάχην μεταξὺ τῶν δύο χωρίων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, καὶ ἐνώπιον τῆς Γερουσίας εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ προσπαθήσῃ, ἐξαντλοῦσα ὅλην τὴν ἐπιβολήν της, νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα, καλοῦσα τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκχωρήσῃ ἐκτάσεις καλλιεργησίμους εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς γνωσθῇ ἂν ἡ Ἑταιρεία ἔδωκεν ἐκτάσεις εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ἢ ἐφόσον δὲν ἔδωκε τοιαύτας ἐκτάσεις, ἂν ἔδωκε τὸ 12%, ὅπερ εἶχεν ὑποσχεθῆ ὅτι θὰ ἔδιδεν. Εἶναι ἕν ἐρώτημα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἀναμείνωμεν ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Ἡμεῖς ὅμως ζητοῦμεν τὸ ζήτημα νὰ ἐξετασθῇ καλλίτερον, γενικώτερον, καὶ νὰ ληφθοῦν τὰ προσήκοντα μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δύο εἰδῶν: Πρῶτον, τὰ ἄμεσα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι προσωρινά, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ θέσουν τέρμα εἰς τὴν ὑπάρχουσαν κατάστασιν, χωρὶς ἄλλας διατυπώσεις, ἀλλὰ ταχέως, ὥστε νὰ δυνηθοῦν οἱ καλλιεργηταὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς γαίας των. Αὐτὰ τὰ προσωρινά μέτρα εἶναι πρῶτον’ νὰ ἐπανέλθουν ἐν ἰσχύϊ αἱ συμφωνίαι 1931–32, αἱ συμφωνίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι ἔθετον τοὺς καλλιεργητάς εἰς καλλιτέραν μοῖραν, καὶ αἱ ὁποῖαι κυρίως τοὺς ἀπήλλασσον ἀπὸ τὴν πίεσιν τῆς Ἑταιρείας. Ἐλέχθη ὅτι αἱ συμφωνίαι αὐταὶ δὲν ἀνανεώθησαν, διότι ἡ ἐσοδεία ἦτο καλή. Ἀλλά, Κύριοι, ὕστερα ἀπὸ τρία ἔτη ἐλεεινῆς ἐσοδείας, ἄν ἐπῆραν καὶ μίαν καλὴν τοιαύτην οἱ χωρικοί, δὲν νομίζω, ὅτι θὰ γίνουν μὲ αὐτὸ πλούσιοι, ὅταν μάλιστα εἶναι χρεωμένοι, καὶ ἡ Τράπεζα καὶ ὁ παντοπώλης τοὺς κυνηγοῦν διὰ νὰ τοὺς πάρουν τὴν μικρὰν αὐτὴν ἐσοδείαν. Ἑπομένως, δὲν νομίζω, ὅτι ὁ λόγος τῆς καλῆς ἐσοδείας εἶνε ἀρκετὸς διὰ νὰ μὴ ἐπανέλθουν ἐν ἰσχύϊ αἱ συμφωνίαι αὐταί. Δεύτερον, θέλομεν καὶ ἕν μέτρον ριζικώτερον, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσωμεν νὰ ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια. Νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ μίσθωσις εἰς μὴ καλλιεργητάς. Τί χρειάζονται ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν γῆν, καὶ οἵτινες δὲν ἀποτελοῦν τίποτε ἄλλο, παρὰ βδέλλας, αἱ ὁποῖαι ἀπομυζοῦν τὸν ἀγρότην; Θὰ περιμένωμεν ἐπίσης, ὅπως γενικώτερον, ἐξ ἀφορμῆς τῆς Κωπαΐδος, ὁρισθῇ ἓν θεμιτὸν μίσθωμα δι’ ὅλας τὰς γαίας. Τέλος ζητοῦμεν, ὅπως ἀποδοθῇ ἡ καλλιέργεια εἰς τοὺς καλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγαλείτερα δικαιώματα. Τὸ δικαίωμα τῆς ἐκχερσώσεως ἀποτελεῖ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ μέσον ἐκβιασμοῦ τῆς Ἑταιρείας, ἐκτὸς ἐκείνου τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπον. Ὑπάρχει ἕν ἄλλο δικαίωμα ἀκόμη, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σοβαρόν. Νὰ δηλωθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅτι ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου θὰ παύσῃ νὰ ἀγοράζῃ τὸν σῖτον. Ἡ Ἑταιρεία ἔρχεται καὶ κυριολεκτικῶς κουρελιάζει τὴν ἔννοιαν τοῦ Κράτους. Ἡ Ἑταιρεία εἰσέπραξεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Συγκεντρώσεως τοῦ Σίτου 7½ ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§182Ν. ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΟΣ. Δὲν τὰ ἐπῆρεν ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου;

§183ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἐπῆρεν ἀπὸ τὴν παραγωγὴν ἡ συγκέντρωσις, ἐπῆρε καὶ τὰ ποσοστὰ τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐπλήρωσε δι’ αὐτὰ 7½ ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§184ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὁ λόγος τῆς συγκεντρώσεως, ἀφορᾷ κυρίως τοὺς μικροὺς παραγωγούς.

§185Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἰς ποίαν τιμὴν τὰ ἐπῆρε;

§186ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Πρὸς 7.50 δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον.

§187Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ μέσος ὅρος εἶναι ἑπτὰ δραχμαί. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἡ τιμὴ ἦτο ἑπτὰ δραχμαί.

§188ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Σημασίαν ἔχει, ἀσχέτως πρὸς τὸ ποσόν, ὅτι ἐνισχύεται ἡ Ἑταιρεία δι’ ἐπὶ πλέον πληρωμῆς, πλὴν τῆς ἀγοραίας τιμῆς. Ἐρωτᾶται δέ, κατὰ πόσον πρέπει εἰς τοιαύτην Ἑταιρείαν νὰ δίδεται ἐνίσχυσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους.

§189ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἐπῆρα τὸν μέσον ὅρον τῆς τιμῆς.

§190Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κακῶς.

§191Β. ΣΑΓΙΑΣ (Ὑφυπουργὸς Πολ. Γραφείου). Θὰ σᾶς ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πάρῃ.

§192ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Γνωρίζω ὅτι ἡ διαιτησία καθώρισε τὸ ποσὸν εἰς 980 χιλιάδας λιρῶν, ὡς ἀξίαν τῆς Κωπαΐδος. Ἀλλ’ ἡ τιμὴ ἡ ζητηθεῖσα ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν, ὅταν ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις, σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Γεωργίας κ. Καναγκίνη, ἦτο ἑπτακόσιαι χιλιάδες λιρῶν.

§193Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἐσφαλμένον αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε.

§194ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Εἶναι ἡ ἔκθεσις, ἡ ὑποβληθεῖσα ἀπὸ τὸν κ. Καναγκίνην, καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ Ἑταιρεία δέχεται τὸ ποσὸν τοῦτο.

§195Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι.

§196ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Τὸ Κράτος προσέφερεν ἑξακοσίας χιλιάδας λιρῶν.

§197Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τότε πρέπει νὰ κατηγορήσωμεν τὴν προηγουμένην Κυβέρνησιν. Οὐδέποτε ἐγένετο τοῦτο.

§198ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἡ ἔκθεσις λέγει, ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ τὸ ἀγοράσῃ πρὸς αὐτὸ τὸ ποσόν.

§199Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῦ εἶναι γεγραμμένον οὐτό;

§200ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Πάντως δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ καλλιεργηταὶ νὰ πληρώσουν ὅλον αὐτὸ τὸ ποσόν, καὶ διὰ τοῦτο, ζητοῦμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀνάλογος διάταξις μὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Δηλαδὴ τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ νὰ καταβάλῃ τὰ 50%.

§201Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λησμονεῖτε πάντοτε, ὅτι ὑπάρχει μία διαιτησία μεταξὺ Κράτους καὶ Ἑταιρείας, ὅτι ἡ διαιτησία αὐτὴ ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν καὶ ὅτι ἐκυρώθη. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θέλετε νὰ τὴν ἀθετήσῃ;

§202ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Δὲν εἴπομεν τοιοῦτό τι, ἀλλ’ ἡμεῖς εἴπομεν, ἓν ποσοστὸν νὰ καταβάλουν οἱ αὐτοκαλλιεργηταί, καὶ ἓν ποσοστὸν νὰ καταβάλῃ τὸ Κράτος κατ’ ἐπέκτασιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Δὲν εἴπομεν νὰ πληρώσῃ μόνον τὸ Κράτος τὸ 50%, ἀλλὰ νὰ μὴ πληρώσουν οἱ καλλιεργηταὶ ὅλον τὸ ποσόν. Ἂν ὅμως ἡ Ἑταιρεία ἀρνηθῇ τὴν ἑκουσίαν πώλησιν, νομίζομεν, ὅτι συντρέχει λόγος καὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως τοῦ κτήματος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις δι’ ἓν κτῆμα, δεδομένου ὅτι ἀνήκει εἰς ξένην Ἑταιρείαν. Αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἴτε δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, εἴτε δυνάμει τοῦ νόμου 4245, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ξένων ὑπηκόων.

§203Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Συμβατικαὶ δεσμεύσεις ὑπάρχουν διὰ τὰς μεγάλας ἀπαλλοτριώσεις;

§204ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ὄχι. Δὲν ὑπάρχουν, καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν. Ἐκεῖνο τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, κ. Μανούση, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἡ ἰσχύουσα διάταξις περὶ ἀπαλλοτριώσεων ἔπαυσεν ἰσχύουσα, καὶ διὰ τοῦτο παρίσταται ἀνάγκη τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ χωρήσῃ ἀπαλλοτρίωσις μὲ τοὺς αὐτοὺς ὅρους ποὺ ἔγινεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις τῶν λοιπῶν κτημάτων. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι θὰ πρέπει νὰ γίνῃ αὐτό, ὄχι μόνον διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς κτηνοτρόφους, οἵτινες δὲν ἀπεκατεστάθησαν, οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωρίζετε, παθαίνουν κατ’ ἔτος μεγίστας ζημίας, διότι δὲν ἔχουν ἕνα ἀποκούμπι διὰ τὰ ποίμνιά των, καὶ ζοῦν εἰς μίαν ζωώδη κατάστασιν, ἠναγκασμένοι νὰ περιτρέχουν τὰ βουνά, χειμῶνα καὶ καλοκαῖρι, διότι δὲν ἔχουν πραγματικῶς μίαν στέγην. Τὸ συμπέρασμα νομίζω εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει καὶ τὸ συμφέρον καὶ τῶν καλλιεργητῶν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοηθῇ τὸ συμφέρον τριῶν χιλιάδων πεντακοσίων καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδῶ καὶ τόσα χρόνια καλλιεργοῦν ἐκεῖ μέσα, οἱ ὁποῖοι εἶναι κάτοικοι καὶ ἔχουν δικαιώματα ἀναφαίρετα. Θὰ σᾶς φανῇ ἴσως περίεργον ὅτι αὐτὸ ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον τῆς Ἑταιρείας, διότι, ὅπως γνωρίζετε, οἱ μέτοχοι τῆς Ἑταιρείας δὲν ἔλαβον μερίσματα, διότι διάφοροι διαχειριζόμενοι τὰ χρήματα, ἔχουν κακὴν διαχείρισιν, καὶ οἱ μέτοχοι τῆς Ἑταιρείας δὲν ἔχουν εἰσπράξει σχεδὸν τίποτε. Ἀλλ’ αὐτὸ ἐπιβάλλει καὶ ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ Κράτους, διότι τὸ Κράτος ἐφήρμοσεν ὡς γενικὴν πολιτικὴν ἀρχὴν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξαιρέσῃ ἓν μέρος τῶν γεωργῶν τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν ἐφαρμογὴν ἑνὸς γενικοῦ μέτρου. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἐπιβάλλει ἀκόμη καὶ τὸ ἀνθρωπιστικὸν καθῆκον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν νὰ ὑπάρχουν σήμερον δουλοπάροικοι, κυριολεκτικῶς, οἱ ὁποῖοι νὰ ὑπενθυμίζουν τὰς ζωφερωτέρας ἡμέρας τοῦ Μεσαίωνος. (χειροκροτήματα).

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς.

§206Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ἐγὼ δὲν εἶμαι ἀρκετὰ κάτοχος τοῦ ζητήματος, ὁ δὲ προλαλήσας συνάδελφος κ. Εὐελπίδης ἀνέπτυξεν ἐν πλάτει τὴν ὑπόθεσιν, δὲν θὰ προσθέσω παρὰ δύο λέξεις. Νομίζω ὅτι εἶνε ἀκριβὲς τὸ ἀναπτυχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Εὐελπίδη, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ ἀπὸ Ἑταιρείαν καλλιεργείας, ἀπὸ Ἑταιρείαν ἐκμεταλλεύσεως τῆς γῆς μετετράπη ἐδῶ εἰς Ἑταιρείαν ἐκμεταλλεύσεως ἀνθρώπων. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς ἐνδιαφέρει, καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο στρέφεται ἡ ἐπερώτησις ἐναντίον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα ὁριστικῶς. Μέσα πρὸς τοῦτο ἔχει ἄπειρα. Πρῶτον ἡ ἀπειλὴ τῆς μὴ συγκεντρώσεως τοῦ σίτου εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Κωπαΐδος ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας. Ὑπάρχει ἐξ ἄλλου, ὅπως πρὸ ὀλίγου εἶπε καὶ ἕτερος συνάδελφος ἐκ τῆς κυβερνητικῆς πτέρυγος, ὑπάρχει ἓν ἁπλούστερον μέσον, ἡ καθιέρωσις ἑνὸς θεμιτοῦ μισθώματος. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος, ἀσκοῦν κοινωνικὴν πολιτικήν, ἔρχεται καὶ προστατεύει τοὺς ἀπόρους μισθωτάς, νὰ ἐγκαταλείψῃ τοὺς ἀγρότας αὐτοὺς εἰς τὸ ἔλεος καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν μιᾶς Ἑταιρείας, χωρὶς νὰ θέσῃ ἕν ὅριον θεμιτοῦ μισθώματος. Λαμβάνει ἡ Ἑταιρεία 30% εἰς εἶδος. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας νὰ μὴ εἶνε ἐπιτετραμμένον νὰ ὑπάρχουν κολλῆγαι πλέον, κολλῆγαι μετὰ μίαν, ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ κανείς, κοινωνικὴν μεταρρύθμισιν, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ οἱ ὁποῖοι νὰ πληρώνουν 30% γεώμορον εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πλέον κἄτι, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀνεχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ἀνεξαρτήτως κυβερνητικῶν καὶ ἀντιπολιτευομένων. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου θὰ ἀναμείνωμεν καὶ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Ἐλπίζομεν δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, πρὸς τὸν ὁποῖον ἐπαναλαμβάνω, τρέφομεν ἰδιαιτέραν ἐκτίμησιν, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα, οὐχὶ ὡς ζήτημα ἐπερωτήσεως τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ὡς ζήτημα γενικόν, καθολικόν, ὡς ζήτημα κοινωνικοῦ πολιτισμοῦ τῆς Χώρας, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία νὰ ἀνεχθῇ ὅπως δημιουργηθοῦν νέοι κολλῆγαι, καὶ μάλιστα εἰς ὄφελος μιᾶς ξένης Ἑταιρείας, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ εἰσχωρήσῃ εἰς τὴν Χώραν καὶ νὰ ἀποκτήσῃ κυριότητα τῶν γαιῶν αὐτῶν, κυριότητα ἀνήκουσαν προηγουμένως εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ τοὺς χωρικούς.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ριζιώτης.

§208Α. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Κατάγομαι, Κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τὴν Θεσσαλίαν, ὅπου πρὸ εἰκοσιπέντε ἐτῶν παρέστην μάρτυς εἰς παρόμοιον ζήτημα καὶ ἔλαβον ἐνεργὸν μέρος εἰς παρομοίους ἀγῶνας μεταξὺ ἰδιοκτητῶν τσιφλικίων καὶ ἐπιμόρτων καλλιεργητῶν. Ὅταν οἱ ἀγῶνες αὐτοὶ ἔφθασαν εἰς ὀξὺ σημεῖον, ὡς οἱ νῦν μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ Ἑταιρείας Κωπαΐδος, καὶ οἱ τσιφλικοῦχοι, προαισθανόμενοι τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν τσιφλικίων των, ἐνήργουν ἀθρόας ἐξώσεις, αἵτινες προσέλαβον πλέον τὴν μορφὴν κοινωνικοῦ ζητήματος, ὅπερ ἐδημιούργει ζήτημα δημοσίας τάξεως, ἡ τότε Κυβέρνησις, ὑποθέτω ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ὤκνησε νὰ ψηφίσῃ νόμον ρυθμίζοντα κατὰ τρόπον ὁριστικὸν τὰς σχέσεις μεταξὺ τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερίδων καὶ ἀπαγορεύοντα ἀπολύτως τὴν ἔξωσιν, ὄχι μόνον τῶν καλλιεργητῶν, ἀλλά, νομίζω, καὶ τῶν παρακεντέδων. Κατόπιν τούτου, ἀπερίσπαστον πλέον τὸ Κράτος, ἐπεδόθη εἰς τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν, διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως, σχεδὸν ὅλων τῶν τσιφλικίων. Αἱ μεταξὺ τῶν δύο ζητημάτων τούτων, Θεσσαλικοῦ καὶ Κωπαϊδικοῦ, ἀναλογίαι, εἶναι περίπου αἱ αὐταί, τῆς δὲ Κυβερνήσεως τὸ καθῆκον εἶναι προφανές, κατὰ τὴν παροῦσαν ἐποχὴν μάλιστα, ποὺ ἐπικρατοῦν εὐρύτεραι ἀνθρωπιστικαὶ ἀντιλήψεις. Ἡ σημερινὴ περίοδος, τὴν ὁποίαν διέπουν ἀνθρωπιστικαὶ ἀρχαὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐκθέσει του, ἐπιφορτίζει μὲ νέας ὑπηρεσίας τὸ Κράτος, ἐπεκτείνει τὴν ρυθμιστικὴν ἐπέμβασιν αὐτοῦ καὶ αὐξάνει τὰ ἔξοδα τῶν Προϋπολογισμῶν καὶ τὰ βάρη τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ποῦ ἀλλοῦ δύναται νὰ ἔχῃ καλυτέραν ἐφαρμογὴν τὸ κήρυγμα τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως, διὰ στόματος τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, παρὰ εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην τῆς δουλοπαροικίας Ἑλλήνων γεωργῶν, τελούντων ὑπὸ τὸ πέλμα οἰκονομικῆς τυραννίας; Δὲν ζητῶ εὐθύνας, Κύριοι Βουλευταί, ἀλλὰ καλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συγκινηθῇ καὶ νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν τύχην τῶν δυστυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων, στερουμένων, κατὰ τρόπον θίγοντα τὸν ἀνθρωπισμόν, τῶν μέσων τῆς συντηρήσεώς των διὰ τῆς καλλιεργείας γαιῶν, τὰς ὁποίας ἐβελτίωσαν, ποτίσαντες διὰ τοῦ τιμίου των ἱδρῶτος, καὶ ἐνισχύσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐπεμβῇ, ὡς ἔχει δικαίωμα, εἰς τὴν διαμάχην αὐτήν, καὶ ρυθμίσῃ κατὰ ἕνα τρόπον ὁριστικὸν τὰς σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητῶν καὶ Ἑταιρείας. Δὲν εἶναι δυνατόν, Κύριοι Βουλευταί, ἡ κατάστασις αὐτὴ νὰ ἐξακολουθῇ ἐκνευρίζουσα τὴν κοινήν γνώμην καὶ ἐκθέτουσα εἰς τὴν δυστυχίαν ὁλόκληρον γεωργικὴν περιφέρειαν, ἀλλ’ οὔτε εἶναι ἀνεκτὸν Ἕλληνες ἐλεύθεροι νὰ μὴ ἀπολαμβάνωσιν, ὄχι τῶν ἀγαθῶν τῆς ζωῆς, ὡς εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ τῶν μέσων τῆς ζωῆς των. Τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα εἶναι φανερὸν ὅτι ἔχει δύο λύσεις, τὴν προσωρινήν, ἥτις συνίσταται εἰς τὴν ρύθμισιν τῶν σχέσεων, ὡς πρὸς τὸ θεμιτὸν μίσθωμα, καὶ τὴν παραχώρησιν τῶν γαιῶν εἰς τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητάς, καὶ τὴν ὁριστικήν, διὰ τῆς ἀπαλλοτριώσεως μέρους ἢ ὅλης τῆς Κωπαΐδος καὶ ἐγκαταστάσεως εἰς αὐτὴν τῶν φυσικῶν της καλλιεργητῶν. Αἱ ἀνθρωπιστικαὶ ἀρχαὶ τῆς κοινωνικῆς δικαιοσύνης, τὰς ὁποίας κηρύσσει ἡ Κυβέρνησις, τότε μόνον θὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι κεναὶ λέξεις, ὅταν ἴδωμεν τὴν Κυβέρνησιν ἐφαρμόζουσαν ταύτας εἰς τὴν ἐπίλυσιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§210ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὁ κ. Εὐελπίδης ἀνέπτυξε, Κύριοι, ἀρκετὰ ἀναλυτικὰ τὸ ζήτημα, ὥστε νὰ παρέλκῃ ἡ ἐξέτασίς του ἀπὸ ἐμὲ ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Ἤθελα μόνον νὰ ἐξάρω σημεῖα τινὰ τῆς ὅλης ὑποθέσεως. Κύριοι, ἐνῷ ἐφηρμόσθη παρ’ ἡμῖν ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, ἀπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, μία ριζικὴ ἀγροτικὴ πολιτικὴ ἀποκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν, καὶ τοῦτο, ὄχι μόνον ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παραγωγικῆς, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ καλλιεργητής, ἅμα ἔχει καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν τῆς γῆς, κινεῖται πρὸς μεγαλειτέραν ἀπόδοσιν, ἐνῶ τοιαύτη ἀρχὴ ἐπεκράτησε πάντοτε, ἔχομεν μίαν φρικτὴν ἐξαίρεσιν εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν, τὴν μεγαλοϊδιοκτησίαν μιᾶς ξένης Ἀνωνύμου Ἑταιρείας, ἐκμεταλλευομένης τοὺς ἀγρότας. Δὲν εὐθύνεται βεβαίως ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτήν. Εἶναι μία παλαιὰ ἱστορία. Ἄλλαι αἱ εὐθῦναι τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὰς ὁποίας θὰ ὁμιλήσω σήμερον. Κύριοι, εἶναι ἀναμφίβολον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐπιστοποιήθη ἐπισήμως δι’ ἐκθέσεως ἀνωτάτων ὑπαλλήλων, δι’ ἐπιτροπῶν, Κοινοβουλευτικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς, ἀποτελεσθείσης ἀπὸ καθηγητὰς τῆς Ἀνωτάτης Ἐμπορικῆς Σχολῆς, ὅτι εἰς τὴν Κωπαΐδα ἡ μικρὰ αὐτὴ ἐκμετάλλευσις ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀγροτῶν, τῶν μισθωτῶν, εἶναι παθητική, ὅτι εἶναι βαρύτατοι καὶ ἐπαχθεῖς οἱ ὅροι. Ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐγὼ νὰ τονίσω τοῦτο σήμερον, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς βεβαίως φαντάζομαι ὅτι δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ, ὁπότε δευτερολογῶν θὰ τοῦ ἀναγνώσω τὰ ἐπίσημα κείμενα τῶν ἐπισήμων ἐκθέσεων περὶ τῶν ἐπαχθῶν καὶ βαρέων ὅρων τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς γῆς ἐκείνης. Ἔχομεν, λοιπόν, αὐτὴν τὴν κατάστασιν, τὴν πιστοποιουμένην καὶ τὴν πανθομολογουμένην. Ἡ δυσκολία βεβαίως εἶναι ὅτι ἔτυχεν ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ νὰ εἶναι ξένη καὶ νὰ μὴ δύναται ἡ παραγωγικὴ ἐγχείρισις τῆς ἀπαλλοτριώσεως νὰ ἐπιπέσῃ ἐπ’ αὐτῆς ἐπὶ τόσον καιρόν, ὄχι διότι δὲν ὑπάρχει δικαίωμα κατὰ τὸν κείμενον νόμον, ὄχι διότι δύναται νὰ ἐξαιρεθῇ μία Ἑταιρεία ἀπέναντι τοῦ Συντάγματος τοῦ Ἑλληνικοῦ, ἀλλὰ διότι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ κατώρθωσε κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων γενικῶν νόμων. Σᾶς εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ κατώρθωσεν ἐπανειλημμένως νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ριζικῶν ἐκείνων μέτρων, διότι ἀπὸ τὴν Ἀγγλικὴν ἀγορὰν ἐπρόκειτο νὰ ληφθοῦν δάνεια δίς, καὶ τῷ 1924 καὶ ἀργότερον, καὶ κατώρθωσεν ἡ Ἑταιρεία, συνδυάζουσα τὴν παροχὴν τῶν δανείων μὲ τὸ ζήτημα τὸ ἰδικόν της, νὰ ἀποφεύγῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν γενικῶν ἑλληνικῶν νόμων. Ἀλλά, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῶμεν ἐπὶ τέλους, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ καλύπτει ὑπὸ Ἀγγλικὴν σημαίαν ἑλληνικὰ κεφάλαια κατὰ τὸ πλεῖστον, καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι, καὶ λέγεται ὅτι, κατὰ τὸ πλεῖστον κεφαλαιοῦχοι, ὡς ὁ μακαρίτης Σκουλούδης ἰδίᾳ, εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπέφυγαν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν γενικῶν ἑλληνικῶν νόμων....

§211Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ εἶνε τραγικόν.

§212ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι παθητική, εἶπον, ἡ μικρὰ ἐκμετάλλευσις τῶν γεωργῶν τῆς Κωπαΐδος. Ὑπάρχει πυκνότης μεγάλου πληθυσμοῦ εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτήν, καὶ ἐν τούτοις δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πληθυσμοὶ αὐτοὶ νὰ καλλιεργήσουν ἐλευθέρως τὴν γῆν τῶν πατέρων των, ὅπως καλλιεργοῦν οἱ ἄλλοι εἰς ὅλας τὰς ἄλλας περιφερείας. Καὶ παρατηροῦμεν ὅτι ἡ Ἑταιρεία, παρὰ τὴν πυκνότητα τοῦ πληθυσμοῦ, δίδει ἐκτάσεις χιλίων καὶ δύο χιλιάδων στρεμμάτων πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς μεσάζοντας, ἀνθρώπους οὐδεμίαν σχέσιν ἔχοντας μὲ τὴν γεωργίαν, οἱ ὁποῖοι τὰς καλλιεργοῦν μὲ μισθωτούς, ἐκμεταλλευόμενοι καὶ τοὺς μισθωτούς, καὶ λαμβάνοντες κέρδη ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν. Δὲν θέλω νὰ ἀναφέρω ρητὰ καὶ κατηγορηματικὰ καὶ ὀνόματα καὶ θέσεις. Εἶναι γνωστὰ ὅλα ταῦτα. Τὰ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργός.

§213Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν τὰ γνωρίζομεν ἡμεῖς, κ. Συνάδελφε. Νὰ τὰ μάθωμεν καὶ ἡμεῖς.

§214ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὁρίστε, Κύριοι Συνάδελφοι, τινὰς ἐξ αὐτῶν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω: «τὴν κατεχομένην ὑπὸ τοῦ Τμηματάρχου τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος ἔκτασιν (ἀναγινώσκει) χιλίων στρεμμάτων. Ὑπὸ τοῦ τραπεζιτικοῦ κ. Ν. Φόρμη χιλίων περίπου ἐπίσης στρεμμάτων. Ὑπὸ τοῦ πρώην Ταμίου τοῦ Δήμου κ. Μητάκου περὶ τὰ πεντακόσια στρέμματα. Ὑπὸ τῶν ἰατρῶν Μαράντου καὶ Σκουζάκη δύο χιλιάδες στρεμ. Ὑπὸ τῆς «Ἐμπορικῆς Ἑνώσεως» χίλια στρεμ. Ὑπὸ τοῦ βιομηχάνου κ. Τσακμάκη 1.200 στρεμ., ὑπὸ τοῦ ἰσραηλίτου Κοέν 2.500 στρεμ. κλπ.». Καὶ ἐρωτῶ, πρέπει νὰ εἶναι ἀνεκτὴ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Κύριοι, καὶ ἄλλοτε, ὅτε ὡμίλησα ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ, διότι δὲν εἶναι πρώτη φορὰ ποὺ ὁμιλῶ, ὡμίλησα ἀντιπολιτευθεὶς καὶ τὴν τότε Κυβέρνησιν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Γερουσίας, διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ εἶπον, ὅτι εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι, ἐὰν παρασταθῇ εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ἡ κατάστασις αὐτή, εἶναι ἀδύνατον οἱαδήποτε Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, χάριν ὡρισμένων ὁμολογιούχων — σᾶς εἶπον δὲ πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν εἶναι πολλοὶ ὁμολογιοῦχοι Ἄγγλοι. Οἱ περισσότεροι εἶναι Ἕλληνες — ὅτι, χάριν ὡρισμένων ὁμολογιούχων τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς, θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιμείνῃ νὰ ὑπάρχῃ ἐν Ἑλλάδι τοιαύτη κατάστασις εἱλώτων, πρὸς ἐξασφάλισιν κερδῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ἐάν γίνῃ θερμὴ παράστασις τῆς καταστάσεως πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος, ὅτι θὰ ὑποχωρήσῃ, θὰ ἀναγνωρίσῃ πλήρως τὰ δίκαια τῶν Ἑλλήνων ἀγροτῶν. Δέν παραγνωρίζω, Κύριοι, τάς δυσχερείας τῆς λήψεως ριζικῶν μέτρων, ἀνεγνωρίσθη ὅμως πάντοτε ἡ ἀνάγκη τῶν μέτρων τούτων. Πρέπει δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἀσφαλῶς—διότι μία διακοπὴ πρὸ ὀλίγου ἐγένετο πρὸς τὸν ἀγορεύοντα συνάδελφον—ὅτι ἀσφαλῶς καμμία σύμβασις καὶ καμμία διαιτησία δὲν ἀπέκλειε τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀπαλλοτριώσεως τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλὰ τώρα βεβαίως δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἀπαλλοτριώσεως, δύναται ὅμως νὰ γίνῃ ἄλλο τι, κ. Ὑπουργέ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἔχομεν τὰς πιέσεις, ἃς εἴχομεν ἄλλοτε, διότι παρῆλθον αἱ ἀνάγκαι τῶν δανείων. Ἐν τούτοις κατωρθώθη τότε, παρὰ τὴν διάφορον κατάστασιν, νὰ ἐπιτευχθοῦν δύο σύμφωνα, διὰ τῶν ὁποίων ὁπωσδήποτε προσωρινῶς ἐρρυθμίζετο τὸ ζήτημα, δηλ. κατὰ πρῶτον ἐρρυθμίζετο οὕτω. Ἠλαττοῦτο τὸ ποσοστὸν τοῦ γεωμόρου καὶ ἐδίδετο καὶ γῆ πρὸς ἐκμετάλλευσιν εἰς τοὺς ἀγρότας, τὸ δὲ Κράτος ἔδωκε δύο ἑκατομμύρια ὡς πρόσθετον ἀποζημίωσιν, διότι ἀνεγνώρισε τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν. Ἐνῶ ταῦτα ἐγένοντο τότε, ἐρωτῶ: διατί δὲν ἐσυνεχίσθησαν τὰ ἴδια ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως;

§215Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φαίνεται ὅτι ἀγνοεῖτε, ὅτι τὰ αὐτὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα ἐπληρώνοντο καὶ κατόπιν τῶν προσωρινῶν συμφωνιῶν, ἐξακολουθοῦν πληρωνόμενα καὶ σήμερον. Ἀκριβῶς τὰ αὐτὰ μισθώματα μὲ μόνην διαφοράν, ὅτι τὸ Κράτος, ἀπὸ τοῦ γεωργικοῦ ἔτους 1932–33 δὲν πληρώνει πλέον τὸ 3%. Ἑπομένως ἡ γενομένη συμφωνία διὰ τῶν προσωρινῶν συμφωνιῶν 1931–32 καὶ τοῦ 1930–31 διατηρεῖται ἀπολύτως ἰσχυρά.

§216ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, λησμονεῖτε τὸ ἑξῆς. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ἐξαντληθῆ, κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ συναδέλφου κ. Εὐελπίδου. Ἰδοὺ τί συνέβη τότε. Ἐγένετο μία ἀπεργία ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν, ἡ ὁποία εἶχε φθάσει εἰς τὰ ἔσχατα καὶ οἱ ἄνθρωποι ἐζήτουν νὰ καλλιεργήσουν τὰς γαίας τὰς ὁποίας εἶχον οἱ προπάτορές των. Ἐζήτησαν τὴν ἀπόληψιν τῶν γαιῶν αὐτῶν καὶ ἡ Ἑταιρεία, ἀναγνωρίσασα ὅτι πρέπει νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς καλλιεργητάς, εἶπεν ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἀποδώσῃ.....

§217Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἄλλο εἶνε τὸ ζήτημα αὐτό.

§218ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν εἶνε ἄλλο, κ. Ὑπουργέ. Ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἀποκαταστήσῃ τοὺς ἀγρότας εἰς τὰς γαίας αὐτῶν, ἐπρόκειτο δὲ περὶ δεκάδων τινῶν χιλιάδων στρεμμάτων, ἢ θὰ τοῖς ἔδιδε μίαν ἀποζημίωσιν δέκα ὀκάδας κατὰ στρέμμα. Αἱ συμφωνίαι αὐταὶ ἐξέπνευσαν. Τί γίνεται δὲ τώρα; Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν παίρνουν τὰς δέκα ὀκάδες, δὲν τοὺς ἐγκαθιστᾷ δὲ εἰς τὰ χωράφια....

§219Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τοὺς ἐγκαθιστᾷ.

§220ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τούς λέγει: πηγαίνετε νὰ καλλιεργήσητε εἰς ἕν χωρίον Μαυρομάτι, καὶ εἰς ἕν ἄλλο, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς πενιχρὰ καὶ δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ἀπόδοσιν. Ἀλλά, πλὴν τούτου, τὸ χωρίον Μαυρομάτι εἶχεν ὅλα τὰ δικαιώματα καὶ ὅλας τὰς ἀξιώσεις νὰ καλλιεργήσῃ αὐτὸ τὰς γαίας αὐτοῦ. Ἐὰν ἐγκαταστήσῃ ἡ Ἑταιρεία τοὺς ἀγρότας μεμακρυσμένων περιφερειῶν, ἁπλούστατα θὰ τοὺς φέρῃ εἰς σύγκρουσιν πρὸς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Μαυρομάτι, καὶ φυσικὰ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν θέλουν νὰ μεταβοῦν, νὰ στερήσουν ἐκεῖ πέρα τὸν ἄρτον τῶν ἄλλων ἀγροτῶν. Τοὺς προτείνει κἄτι τι, διὰ νὰ σώσῃ τὴν κατάστασιν. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Ἰσχυρίζομαι λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικὴν τῶν προσωρινῶν λύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν, ὅπωσδήποτε ἀνακουφιστικαί, καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὰς διαπραγματεύσεις τῆς οὐσιαστικῆς λύσεως, ὡς πρὸς τὴν ἐξαγοράν. Θὰ ἠδύνατο δὲ φρονῶ, πιέζουσα τὴν Ἑταιρείαν, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐξαγορὰν ὑπὸ καλοὺς σχετικῶς ὅρους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει κάποια διαιτησία, ἡ ὁποία ὁρίζει καὶ τὰ ποσά. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἰδία Ἑταιρεία ὑπεβίβασε τὰς ἀξιώσεις της, εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι θὰ τὰς ὑποβιβάσῃ ἀκόμη περισσότερον, ἐὰν πιεσθῇ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἰσχυρίζεται, ὅτι δὲν κερδίζει πολλά. Ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔχει σπατάλην διαχειρίσεως, καὶ ὅτι τὰ διάφορα αὐτὰ πλεοναστικὰ γεώμορα, ἅτινα παίρνει, τὰ παίρνει διὰ νὰ καλύψῃ, ὄχι μόνον τὰς δαπάνας συντηρήσεως καὶ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου της, ἄν, λέγω, ἡ Ἑταιρεία δὲν δίδει μέρισμα, πταίουν οἱ ἀγρόται; Ἐὰν μία Ἑταιρεία κάμνῃ κακοὺς ὑπολογισμούς, πρέπει εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν νὰ ἔλθῃ νὰ κερδίσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν δύναται, ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς ἐπιχειρήσεως, νὰ κερδήσῃ; Διότι ἀσφαλῶς μία ἀγροτικὴ ἐπιχείρησις δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἔχῃ τὰ κέρδη τῆς ἐμπορικῆς ἐπιχειρήσεως, καὶ μάλιστα μία κεφαλαιοκρατικὴ ἐπιχείρησις ἐπὶ τῆς γῆς. Ἐὰν λοιπὸν, κακῶς ὑπολογίσασα ἡ Ἑταιρεία, ἀναμένει ἀπὸ τὴν γῆν τὰ κέρδη πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου της, πλανᾶται Σᾶς φέρω δὲ τὸ ἑξῆς παράδειγμα, διὰ νὰ ἴδητε τὴν ἀνισότητα, ὡς πρὸς τὴν ἀγροτικὴν πολιτικήν. Ἀποξηραίνονται τώρα αἱ γαῖαι ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ. Ἐσκέφθη ποτὲ τὸ Κράτος νὰ καλύψῃ ὅλα τὰ ἔξοδα τῶν ἀποξηράνσεων διὰ τῶν γεωμόρων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσπράξῃ; Θὰ ἦτο μωρόν τοῦτο! Ἡ Ἑταιρεία βεβαίως θέλει νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸ κεφάλαιόν της, καὶ ἐφόσον δὲν ἔρχεται τὸ Κράτος ἀρωγόν, καὶ ἐφόσον τὸ Κράτος δὲν διαλύει αὐτὴν τὴν κατάστασιν, εἶνε φυσικὸν νὰ ἐπιμένῃ ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐξυπηρετῇ τὸ κεφάλαιόν της. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος καὶ ἐδῶ ἐπίκουρον καὶ νὰ καταστήσῃ ἐνεργητικὴν τὴν ἐκμετάλλευσιν ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν, ἐνῷ σήμερον εἶναι ἀπολύτως παθητική. Ἡ Κυβέρνησις διετέλει ἴσως ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, ὅτε ἀνέλαβε τὸ πρῶτον τὴν Ἀρχήν, καὶ εἴτε ἐξ ἐλλείψεως διαθέσεως, εἴτε ἐκ συντηρητικότητος, δὲν ἐπροθυμοποιήθη νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικὴν αὐτὴν τῶν προσωρινῶν λύσεων, νὰ ἀνανεώσῃ τὰς συμφωνίας αὐτάς. Ἔχει δὲ ὅλα τὰ μέσα νὰ πιέσῃ τὴν Ἑταιρείαν διὰ τὴν ἀνανέωσιν αὐτήν. Σᾶς εἶπεν ὁ κ. Εὐελπίδης ὅτι ἕν ἐκ τῶν μέσων τῆς πιέσεως εἶναι καὶ ὁ θεσμὸς τῆς συγκεντρώσεως, κατὰ τὸν ὁποῖον ὅλα τὰ πλεονάσματα ἀγοράζονται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Συγκεντρώσεως. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ δυστροπήσῃ ἡ Ἑταιρεία, ἂν ἡμεῖς τῆς ἐλέγομεν, ὅτι: Κύριοι, ἐγώ, τοιαύτην ἐνίσχυσιν εἰς σέ, ἡ ὁποία δὲν θέλεις νὰ κάμῃς τοῦτο ἢ ἐκεῖνο χάριν τῶν ἀγροτῶν, δὲν θέλω νὰ σοῦ παράσχω καὶ θὰ τροποποιήσω τὸν νόμον αὐτόν, τοῦ ὁποίου τὴν προστασίαν ἐπεξέτεινα καὶ εἰς τὴν Κωπαΐδα ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν τῶν προσωρινῶν τούτων λύσεων. Δὲν θὰ ἦτο μία δικαία ἄποψις αὐτή; Διότι ἐπὶ τέλους, ὁ θεσμὸς τῆς συγκεντρώσεως ἀφορᾷ κυρίως ἐνίσχυσιν τῶν μικρῶν καλλιεργητῶν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ εἰς μίαν παροχὴν τοῦ Κράτους εἰς βάρος ὅλης τῆς καταναλώσεως ὑπὲρ μιᾶς Ἀνωνύμου Ἑταιρείας. Αὐτὸ τὸ λογικόν, ἐὰν ἐλέγετε εἰς τὴν Ἑταιρείαν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔστεργε καὶ θὰ ὑπεχώρει εἰς πᾶσαν ἀνανέωσιν. Ἐπίσης, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι, καίτοι δὲν δύναται νὰ γίνῃ τώρα λόγος περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἐφόσον ἐξέπνευσεν ἡ προθεσμία τοῦ Συντάγματος, καὶ φυσικὰ καὶ κάθε νέα ἀπαλλοτρίωσις, δέον νὰ γίνῃ βεβαίως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον προϋποθέτει ἄμεσον εἰς ἀκέραιον πληρωμήν, ἀναγνωρίζομεν δὲ δυσκολίαν δι’ αὐτό, καὶ ἀσφαλῶς θὰ τροποποιηθῇ ἐν καιρῷ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον τὸ Σύνταγμα, φρονῶ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ μέχρις ὅτου φθάσωμεν εἰς τὴν δυνατότητα τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, δυνάμεθα νὰ πιέσωμεν καὶ ἄλλως τὴν Ἑταιρείαν καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι: Ἡ Πολιτεία ἔλαβε μέτρα κατὰ πάσης ἐκμεταλλεύσεως ἢ τοκογλυφίας, ὥρισεν ὅριον τόκου, ὥρισε νόμους ἀφορῶντας τὸν ἀνώτερον κανόνα, προκειμένου περὶ ἐμφυτεύσεως. Διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ 1920 ἐθέσπισε τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἐμφυτευτικῶν κτημάτων, ὥριζε συγχρόνως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κανὼν ὁ ἐμφυτευτικὸς νὰ ὑπερβαίνῃ τὸ 20%. Θὰ ὑπενεθυμίζομεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι ὑπάρχουν νόμοι γενικοὶ τοῦ Κράτους, κατὰ τοὺς ὁποίους τὰ μισθώματα τῶν βοσκῶν κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενικῶν αὐτῶν ἀρχῶν τῆς ἠθικῆς. Δὲν σοῦ ἐπιτρέπεται νὰ ἀπολαμβάνῃς ὑψηλὰ κέρδη, ἔστω καὶ ἄν ἔχεις παθητικὰ ἰσοζύγια. Δὲν σοῦ ἐπιτρέπεται νὰ λαμβάνῃς 30% καὶ πλέον ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου.

§221ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὅταν εἰσπράττουν 30%, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχουν παθητικὰ ἰσοζύγια;

§222ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Μὰ καὶ ἂν χάνουν, εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἂν δηλ. ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ ἀπέτυχεν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, ἐνῶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ εἰς μίαν ἄλλην ἐπιχείρησιν. Τὸ τονίζω, ὅτι αἱ τυχὸν ζημίαι αὐταὶ τῆς Ἑταιρείας, πρέπει νὰ ἀφήσουν ἐντελῶς ἀδιάφορον τὸ Κράτος. Θὰ ἐλέγομεν λοιπὸν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅτι θὰ γίνῃ γενικὸς νόμος τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εἶναι εἰδικὸς μόνον διὰ τὴν Κωπαΐδα, ἀλλὰ θὰ κανονίζῃ γενικῶς εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα τὸ ἀνώτατον ὅριον τῶν μισθωμάτων, καὶ δὲν θὰ ἀφορᾷ μόνον ὡρισμένην περιοχήν. Καὶ ἐρωτῶ: Ἄν μὲ μίαν τοιαύτην σοβαρὰν ἀπειλὴν ἐγένετο διαπραγμάτευσις τοῦ ζητήματος μὲ τὴν Ἑταιρείαν, δὲν θὰ κατελήγατε εἰς ὡρισμένα εὐνοϊκὰ συμπεράσματα; Καὶ ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἴτε ἡμέτερος, εἴτε ξένος, θὰ μᾶς ἔλεγε: μὴ ἐπεμβαίνετε καὶ ἀφήσατε νὰ γίνεται μία τοιαύτη ἐκμετάλλευσις εἰς τὰ πρόθυρα τῶν Ἀθηνῶν; Καὶ ποῖος θὰ εἶχε τὸ ἠθικὸν ἀνάστημα νὰ προβάλλῃ προσκόμματα εἰς ἕνα τοιοῦτον νόμον;

§223ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Οὐδείς.

§224ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἄν, λοιπόν, διὰ τοιούτων μέσων καὶ διὰ τοιαύτης ἠθικῆς ἀπειλῆς ἠθέλετε ἐνεργήσει, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι θὰ ἐπετυγχάνετε. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον ἀνέλαβε τὴν Ἀρχήν, ὄχι μόνον ἠγνόησε τὰ ζητήματα αὐτά, ἀλλ’ ἀφῆκε τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἀναπτύξῃ τὰς παλαιάς της ὁρμάς. Διότι, πρό τινος ἀκόμη, εἰς τὴν Γερουσίαν, ἔγινε μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀφεώρα τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, καθὼς ἐδιάβασα ἀπὸ τὰ πρακτικά, ὑπεσχέθη διὰ τὸ ζήτημα τῶν αὐτοκαλλιεργειῶν, αἱ ὁποῖαι προσκρούουν εἰς τὰς γεωργικὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων, ὅτι θὰ ἐλάμβανε μέτρα καὶ θὰ συνίστα νὰ δώσῃ ἡ Ἑταιρεία γῆν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς καὶ νὰ παύσουν αἱ αὐτοκαλλιέργειαι. Ἀλλ’ ὄχι μόνον, ὡς πρὸς αὐτὸ οὐδὲν ἔπραξε, διότι ἐξακολουθοῦν αἱ γαῖαι νὰ εὑρίσκωνται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐπίσης ἔπραξε καὶ διὰ τὴν ἀνανέωσιν τῶν συμφωνιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἔδιδον μίαν προσωρινὴν ἀνακούφισιν. Κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν τρέφω πρὸ ὑμᾶς. Γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι αὐτὸ ποὺ λέγω, δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη λόγια, ἀλλὰ τὸ λέγω εἰλικρινῶς. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κ. Ὑπουργέ, νὰ σᾶς εἴπω ἀκριβῶς, διότι γνωρίζω τὸν χαρακτῆρα σας, ὅτι πρέπει νὰ εἶσθε ριζικώτερος. Νὰ ἐμπνευσθῆτε ἀπὸ τὸ κοινωνικὸν πνεῦμα τῆς σήμερον. Ἀφήσατε τὴν συντηρητικότητα, ἡ ὁποία σᾶς διακρίνει καὶ προσπαθήσατε νὰ ἀτενίσητε τὸ ὅλον ζήτημα ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῆς κοινωνικῆς, τῆς γεωργικῆς, τῆς παραγωγικῆς καὶ νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι μία ἐνθουσιώδης διαπραγμάτευσις εἴτε ἐνταῦθα εἴτε ἀλλαχοῦ, θὰ ἐπιφέρῃ τὴν νίκην. Ἀλλ’ ἐμπνευσθῆτε πρῶτον ὑμεῖς κοινωνικώτερον, καὶ τὰ ἄλλα ἕπονται. (χειροκροτήματα).

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιάκος.

§226Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὁ ἤρεμος τρόπος, Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις, μὲ πείθει ὅτι πάντες οἱ προλαλήσαντες Συνάδελφοι ὁρμῶνται ἀπὸ τῶν ἀγαθωτέρων προθέσεων διὰ τοὺς ἀτυχεῖς ἀγρότας τῆς Κωπαΐδος. Καὶ ἐφόσον περὶ τούτου εἶμαι πεπεισμένος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εὐχαριστήσω ἅπαντας τοὺς προλαλήσαντας, διότι, μολονότι ἐκ ξένων περιφερειῶν προερχόμενοι, ἔδειξαν ἐν τούτοις ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς ἀγρότας, διὰ τοὺς ὁποίους κατὰ πρῶτον λόγον θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν, καὶ ἔχομεν, ἐνδιαφέρον ἡμεῖς οἱ πολιτευταὶ Λοκρίδος, Λεβαδείας καὶ Θηβῶν. Ἐξ ἄλλου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω καὶ μίαν ἔκπληξιν, συνισταμένην εἰς τὸ ἑξῆς περιστατικόν: ὅτι δηλαδὴ πάντες οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες δὲν ἠθέλησαν νὰ ἀναδράμουν εἰς τὸ παρελθὸν διὰ ν’ ἀναγνωρίσουν, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ σύνθεσις τῆς σημερινῆς Βουλῆς καὶ ἄλλη τῆς Βουλῆς τοῦ 1928–1932, ὥστε νὰ συγκρίνουν τὰ γεγονότα καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐγένετο ἡ σύμβασις εἰς τὸ παρελθόν, νὰ κρίνουν ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν ἢ εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν. Ἂν ὁ ὅρος εὐθύνη ἠδύνατο νὰ ἐκφρασθῇ κατὰ τρόπον ἀριθμητικόν, θὰ ἐτόλμων νὰ εἴπω τοῦτο: Ὅτι τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις βαρύνει εὐθύνη κατὰ 99%, τὴν παροῦσαν δὲ Κυβέρνησιν βαρύνει εὐθύνη μόνον κατὰ 1%. Τὸ ζήτημα τὸ Κωπαϊδικόν, ἀπησχόλησε τὰς παρελθούσας Βουλὰς εἰς πολλὰς συνεδριάσεις, τὰς ἀπησχόλησε κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 12) 12) 30, 15) 12) 30, 16) 12) 30, 7) 3) 31. Τὸ ζήτημα τὸ Κωπαϊδικόν ἔχει τὴν ἀπαρχὴν αὐτοῦ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἰδιαιτέρως ὅμως ἀπὸ τοῦ ἔτους 1925. Κατὰ τὸ ἔτος 1924 εἰδικώτερον διὰ τοῦ νόμου 3242, παρεσχέθη τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λύσῃ τὰς ὑφισταμένας διαφορὰς μεταξὺ Δημοσίου καὶ Ἑταιρείας Κωπαΐδος. Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐκείνου, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, μετεῖχε τῆς Βουλῆς ἐκείνης καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Μυλωνᾶς, καὶ συνεπῶς φέρει καὶ ἐκεῖνος κάποιαν εὐθύνην διὰ τὸ σημερινὸν κατάντημα τοῦ ζητήματος τοῦ Κωπαϊδικοῦ.

§227ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Διεμαρτυρήθην.

§228Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἂν διεμαρτυρήθητε ἢ ὄχι, θὰ ἀποδειχθῇ ἀπὸ τὰ πρακτικά.

§229ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ εἰς τὸν φάκελλόν μου ἀκόμη ἐδῶ, ἔχω τὴν διαμαρτυρίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα ὡς βουλευτής. Διατί τάχα τὸ παίρνετε ἀτομικὸν τὸ ζήτημα.

§230Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν εἶχον τὴν πρόθεσιν νὰ σᾶς θίξω. Αἱ εὐθῦναι βαρύνουσι τὰς παρελθούσας Κυβερνήσεις. Ἀφοῦ μετέσχετε καὶ σεῖς ὡς ἁπλοῦς βουλευτὴς τότε τοῦ Κοινοβουλίου, μετέχετε καὶ σεῖς κατὰ ἕν πολλοστημόριον τῆς εὐθύνης.

§231ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Πῶς μετέχω τῆς εὐθύνης, ἀφοῦ διεμαρτυρήθην;

§232Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Διὰ τῆς συμβάσεως λοιπὸν ἐκείνης, Κύριοι Βουλευταί, ἐστραγγαλίσθησαν κυριολεκτικῶς τὰ δίκαια τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ 1895, ἀφότου ἐγένετο ἡ ἀποξήρανσις τῆς λίμνης Κωπαΐδος, καλλιεργοῦν τὰ κτήματά των. Ὡρισμένα τινὰ σημεῖα τῆς συμβάσεως ἐκείνης θὰ σᾶς ἀναγνώσω....

§233ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τῆς διαιτησίας.

§234Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ναί, τῆς διαιτησίας. Μεταξὺ τῶν διαφόρων ἀξιώσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον, ὑπῆρχε καὶ μία ἀξίωσις τῆς Ἑταιρείας τῆς Κωπαΐδος, ἀφορῶσα πληρωμὴν ἀποζημιώσεως ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἑξήκοντα χιλιάδων λιρῶν. Καὶ ἐνῶ ἡ ἀξίωσις ἐκείνη, σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους, ἦτο παραγεγραμμένη, ἔρχεται ἡ διαιτητικὴ ἀπόφασις καὶ λέγει αὐτά: «....καὶ παρορῶντες ἐπελθοῦσαν τυχὸν ἀπόσβεσιν τῆς προκειμένης ἀξιώσεως τῆς Ἑταιρείας περὶ ἀποζημιώσεως, τῆς καθιερωμένης ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 69 τοῦ Λογιστικοῦ νόμου, ἀποφαίνονται ὡς δικαίαν ἀποζημίωσιν, ὀφειλομένην παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τὸ ποσὸν τῶν ἑξήκοντα χιλιάδων λιρῶν».

§235Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἑξήκοντα χιλιάδες λίρες; Αὐταὶ ἐπληρώθησαν τοῖς μετρητοῖς;

§236Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Αὐτὸ θὰ εἴπω. Καὶ λέγει τὸ Δικαστήριον τὸ ὁποῖον ἀπετελέσθη ἀπὸ τὸν κ. Γεωργιάδην, ἤδη Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, καὶ ἕνα Ἄγγλον ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑταιρείας. Λέγει λοιπόν: (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ καὶ μόνον, κ. Βουλευταί, εἶναι ἱκανὸν νὰ φέρῃ εἰς τὰ ὄμματα τῆς Βουλῆς τὸ σκάνδαλον τὸ τεράστιον, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ἡ διαιτησία ἐκείνη. Ἔρχεται δηλαδὴ τὸ Διαιτητικὸν Δικαστήριον, ἀποτελούμενον ἀπὸ νομικούς, καὶ ἐνῶ ὁμολογεῖ ὅτι ἡ ἀξίωσις ἦτο παραγεγραμμένη, ἐν τούτοις ἐπιδικάζει ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας 60.000 λιρῶν. Δεύτερον σκάνδαλον. Μὲ τὴν παλαιὰν σύμβασιν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος εἶχε πρόσκαιρον δικαίωμα χρήσεως τῶν ὑδάτων τὰ ὁποῖα ἔρρεον ἐκ τῆς λίμνης Κωπαΐδος εἰς τὴν λίμνην Λίκερι, καὶ εἶχεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν συγχρόνως νὰ ἐξεύρῃ ἄλλην Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντλήσῃ ὕδωρ ἐκ τῆς λίμνης, ἢ ἂν δὲν ἐξεύρισκε πόρους, θὰ ἀνελάμβανεν ἡ ἰδία τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἀρδεύσεως. Ἔρχεται ἤδη ἡ διαιτησία καὶ τί λέγει; Τὸ πρόσκαιρον ἐκεῖνο δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχε, τὸ καθιστᾷ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα κυριότητος τῶν ὑδάτων, ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἱδρύσεως ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου.

§237ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Αὐτὰ ἐπέρασαν.

§238Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὅταν συζητοῦμεν τὸ ζήτημα τὸ Κωπαϊδικόν, δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν εἰς βάρος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως. Θὰ συζητήσωμεν εἰς βάρος καὶ τῶν Κυβερνήσεων ἐκείνων.

§239Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπειδὴ σᾶς ἐπεβλήθη ὁ λόγος τῆς ἀνωτέρας βίας, καὶ ἐπειδὴ λέγετε «θὰ σᾶς εἴπω» διαρκῶς, διατί δὲν τὸν ἀναφέρετε; Ἐδῶ ὁ ἔλεγχος στρέφεται, διατί δὲν ἐτηρήθη μία συμφωνία, ἡ ὁποία ἐγένετο τῷ 1931, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐλαφρυντικὴ τῶν καλλιεργητῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀντικείμενον.

§240Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα. Διατί βιάζεσθε;

§241Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διότι παραλείπετε νὰ ἀναφέρητε τὸν λόγον τῆς ἀνωτέρας βίας, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν τότε ἡ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου;

§242Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι γνωστόν.

§243Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀνεφέρθη τότε. Ἐγώ, κ. Βουλευταί, ἤμην σύμφωνος μὲ τὴν ἰδικήν σας γνώμην, τὴν ὁποίαν μάλιστα διετύπωσα ἀπὸ τοῦ βήματος. Δὲν ἀπεδεχόμην δηλαδὴ τὴν γνώμην τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως, ὅτι εἶχε συνδυασθῇ τὸ ζήτημα μὲ τὸ προσφυγικόν. Ἀντετάχθην τότε, χωρὶς βεβαίως ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις νὰ φέρῃ καὶ ἔγγραφα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§244Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Σεῖς τὸ ἐπιστεύετε;

§245Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Μάλιστα. Διακόπτων τὴν ἀγόρευσίν μου ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει λόγος τὸν ὁποῖον δὲν δύναμαι νὰ ἐκθέσω, διότι εἶναι λόγος διπλωματικός. Εἶναι γεγονὸς ὅτι τοῦτο ἐδηλώθη.

§246Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐγώ, Κύριε Συνάδελφε, δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἐγένετο τοιαύτη δήλωσις, ἀλλ’ ὅτι ἦτο ἀνακριβής.

§247Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν ἦτο ἀνακριβής. Τὴν δήλωσιν αὐτὴν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§248Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὅτι ἐγένετο δήλωσις δὲν ἀμφιβάλλω, ἀλλὰ λέγω, ὅτι αἱ γενόμεναι δηλώσεις ἦσαν ἀνακριβεῖς.

§249Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπειδὴ θίγετε αὐτό, κ. Μπασιᾶκο, ἐγὼ συμφωνῶ μαζί σας. Εἶναι δυστυχῶς ἀληθές, ὅτι οἱ ξένοι ὁμολογιοῦχοι, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν «Κωπαΐδος» καὶ εἰς τὴν Περίπτωσιν «Πάουερ», προβάλλουν διαρκῶς τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ εὑρίσκονται αἱ Κυβερνήσεις, αἱ ἰδικαί μας, εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ υἱοθετοῦν τὰς ἀπόψεις των.

§250Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δυνάμει ποίας ἠθικῆς ὅμως εἶναι δυνατὸν μία ὡρισμένη περιφέρεια νὰ πληρώσῃ τὰ σπασμένα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως; Αὐτὸ καὶ ἂν εἶναι ἀκριβές, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν θὰ συγκατετίθετο νὰ συναφθῇ τὸ προσφυγικὸν δάνειον πρὶν ἢ τακτοποιηθῶσιν αἱ ἀξιώσεις τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, διατί ἡ τότε Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις Μιχαλακοπούλου ἐθυσίασε τὰ συμφέροντα τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος, ἐνῶ, ἐθνικοῦ ὄντος τοῦ ζητήματος τοῦ προσφυγικοῦ, θὰ ἔδει νὰ κληθῇ εἰς θυσίας σύμπας ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ οὐχὶ μόνον ἕν τμῆμα αὐτοῦ; Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον καὶ πρίν, νὰ μὴ ἐπιμένετε εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν αὐτόν, διότι, ἄν ἐπιμένετε, ἀντλοῦμεν ἐπιχειρήματα ἐκ τοῦ ἰσχυρισμοῦ αὐτοῦ.

§251Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐγὼ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν «Πάουερ» ὑπεστήριξα ἀκριβῶς τὰ ἀντίθετα. Ἐάν μελετήσητε τὴν παλαιοτέραν ἱστορίαν, θὰ ἴδητε ὅτι καὶ αἱ παλαιαὶ συμβάσεις ἐγένοντο δυστυχῶς ὑπ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα.

§252Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὸ 1925, καὶ ἐρχόμεθα παρακάτω, εἰς τὰ χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχε πίεσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, κ. Ἀβραάμ, ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπεῖτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων...

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὥστε κάμνετε ἐπερώτησιν εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων;

§254Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Εἶπον εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου, ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ εὐθύνη, αὐτὴ βαρύνει κατὰ 99% τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις καὶ κατὰ 1% τὴν σημερινήν. Εἰς τὸ 1932 ἐψηφίσθη εἷς νόμος περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων. Κατ’ ἀρχὰς τὸ Νομοθετικὸν Διάταγμα περιεῖχεν εἰς τὸ ἄρθρον 7 ἕξ ἐδάφια, ἀλλ’ ὅταν τὸ Ν.Δ. ἐκεῖνο ἦλθε πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βουλήν, προσετέθησαν καὶ ἄλλα ἐδάφια. Καὶ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου τούτου, δηλονότι τοῦ 5420)32, περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων, τί λέγει; Λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει): «Ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος ἀπαλλάσσεται παντὸς φόρου διὰ τὰ ἔσοδα τὰ προερχόμενα ἐκ τῆς ἐν γένει ἐκμεταλλεύσεως τῶν γαιῶν τῆς λίμνης». Αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ἀρκετὰ στρυφνὴ διὰ τοὺς μὴ νομικούς, ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν στοιχειώδη νομικὴν μόρφωσιν, τί σημαίνει; Σημαίνει τὸ ἑξῆς: Ἡ Ἑταιρεία συνάπτει μετὰ διαφόρων μισθώσεις, τῶν ὁποίων τὸ μίσθωμα εἶναι καθωρισμένον καὶ συνίσταται εἰς 24–25 ὀκ. τὸν χρόνον. Αὐταὶ εἶναι συμβάσεις καθαρᾶς μισθώσεως. Πλὴν τῶν μισθώσεων αὐτῶν συνάπτει συμβάσεις μισθώσεων βοσκῶν, μισθώσεις κυψελῶν κλπ. Ὁ νόμος αὐτὸς περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων εἰς τὴν δευτέραν κατηγορίαν περιλαμβάνει αὐτὰς τὰς περιπτώσεις, τὰς περιπτώσεις τουτέστι τῆς ὀφειλῆς φόρων ἐκ μισθωμάτων προερχομένων ἐκ μισθώσεως βοσκῶν. Ἔργεται δηλαδὴ ὁ νόμος αὐτὸς καὶ χαρίζει εἰς τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος, ὄχι μόνον τοὺς παρελθόντας φόρους, ἀλλὰ καὶ τοὺς μέλλοντας. Διατί δὲ τοῦτο; Διότι, ὡς ἐνθυμοῦμαι καλῶς, εἰς τὸ 1932 ἦτο Οἰκονομικὸς Ἔφορος Θηβῶν ὁ κ. Παλάσκας, ἀνήκων μάλιστα εἰς τὴν πλευρὰν τῶν Φιλελευθέρων, τίμιος ὑπάλληλος, ὅστις ἐνήργησεν ἔλεγχον σχετικὸν καὶ ἐβεβαίωσε χρέη εἰς βάρος τῆς Ἑταιρείας ἐξ ὀφειλομένων φόρων ἐκ μισθώσεων 4.000.000 ὁλοκλήρων. Παραλλήλως εἶχε γίνει βεβαίωσις τοιούτων χρεῶν ἀπὸ τὸν Ἔφορον Λεβαδείας καὶ τὸν Ἔφορον Λοκρίδος. Ὅταν λοιπὸν ἐκοινοποιήθησαν τὰ ἀποσπάσματα τοῦ γενομένου ἐλέγχου, ἔσπευσεν ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος καὶ διὰ τῶν μέσων, τῶν τεραστίων, τὰ ὁποῖα διέθεσε, κατώρθωσε νὰ ψηφισθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων αὐτὸς ὁ σκανδαλώδης νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου χαρίζονται εἰς τὴν Ἑταιρείαν τέσσαρα ἑκατομμύρια, καθ’ ἥν στιγμὴν εἶναι γεγονὸς ὅτι εἶχε τεράστια εἰσοδήματα. Καὶ ἐρωτᾶται: ὑπῆρξε πίεσις ὑπὸ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ γίνωνται τοιαῦται διευκολύνσεις;

§255Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Καί τώρα, κ. Συνάδελφε, γίνονται διευκολύνσεις.

§256Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ διευκολύνσεων. Πρόκειται περὶ ἀπαλλαγῆς φορολογίας. Μὲ ἄλλας λέξεις, δηλαδή, διὰ τὰ τεράστια εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα εἰσπράττει, δὲν πληρώνει οὔτε μιᾶς δραχμῆς φόρον.

§257Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὡμιλήσατε περὶ τεραστίων εἰσοδημάτων;

§258Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἔχει αὐτὴ τριάκοντα χιλιάδας στρεμμάτων αὐτοκαλλιέργειαν. Εἰσπράττει δὲν ἠξεύρω πόσα ἑκατομμύρια δραχμῶν ἀπὸ τὰς μισθώσεις τῶν βοσκῶν. Κάμνω δὲ τὴν ἑξῆς διαστολήν: ἔχει τεράστια εἰσοδήματα ἡ Ἑταιρεία, ὄχι ὅμως καὶ οἱ μέτοχοι.

§259Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ καμμιᾶς ἀπαλλαγῆς, περὶ καμμιᾶς διευκολύνσεως. Πρόκειται περὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐφαρμόζεται ἀπὸ τοῦ 1919, καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψει ὅτι τοῦτο συνέφερε τοὺς καλλιεργητάς, παρ’ ὧν, δυνάμει τῆς συμβάσεως, εἰσπράττεται ὁ φόρος. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων τὸ ἔκαμε πρὸς τὸ συμφέρον τῶν καλλιεργητῶν.

§260Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἴπετε προηγουμένως, ὅτι ἡ Ἑταιρεία κερδίζει πολλά, ἐνῶ οἱ μέτοχοι δὲν κερδίζουν τίποτε. Ἤθελον νὰ ἠξεύρω ποῖοι ἀποτελοῦν τὴν Ἑταιρείαν, καὶ πῶς, ἀφοῦ οἱ μέτοχοι δὲν κερδίζουν τίποτε, ἡ Ἑταιρεία κερδίζει πολλά;

§261Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Σᾶς εἶπα, ὅτι αἱ μετοχαὶ τῆς Κωπαΐδος εἶναι ἀνώνυμοι, εἰς τὸν κομιστήν, καὶ συνεπῶς δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω ποῖοι εἶναι οἱ μεγαλείτεροι μέτοχοι. Γνωρίζω δὲ ἐκ πληροφοριῶν, ὅτι τὸ περισσότερον μέρος τὸ ἔχει ἡ Λαίδη Κρώσφιλδ, ἡ ὁποία εἶναι πρώτη ἐξαδέλφη τῆς κ. Βενιζέλου. Αὐτὸ τὸ ἀναφέρω ὑπὸ τύπον πληροφορίας.

§262ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ ἀναφέρετε ὀνόματα, σᾶς λέγω, ὅτι τὸ μεγαλείτερον ποσοστὸν τὸ εἶχεν ὁ μακαρίτης ὁ Σκουλούδης.

§263Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμιγνύωνται πρόσωπα, ἰδίως τοιαῦτα Κυριῶν, περὶ τοῦ ἂν κατέχουν ἢ ὄχι μετοχάς. Αὐτὸ εἶναι ἀπολύτως ἄτοπον. Δὲν ἠμπορεῖ εἷς βουλευτὴς νὰ ἀνέρχηται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ λέγῃ ὅτι ἡ Λαίδη Κρώσφιλδ ἔχει μετοχάς.

§264Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Αὐτὸ ἔχει γραφῆ εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§265Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ δὲν σημαίνει, ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ τὸ ἐπαναλάβητε.

§266Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὡς πληροφορίαν τὸ εἶπον ἐγώ.

§267Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὸ εἴπητε.

§268ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὰ δὲν εἶναι καὶ κανὲν κακόν, τὸ ὅτι ἔχει ἡ Κυρία αὐτὴ μετοχάς.

§269Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Τὸ μέρισμα τῶν μετοχῶν τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος δὲν εἶναι μεγάλον. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔχει κέρδη. Σεῖς ὅμως ἐτονίσατε, ὅτι, ἐνῶ τὸ μέρισμα εἶναι μικρόν, ἡ Ἑταιρεία κερδίζει. Καὶ ἤθελα νὰ γνωρίζω ποία εἶναι ἡ Ἑταιρεία αὐτή, ὄχι ποῖοι ἀποτελοῦν τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ τί εἶναι ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία, ἐνῶ κερδίζει πολλά, δὲν δίδει μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους.

§270Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἰδοὺ τὶ συμβαίνει. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει κέρδος χιλίων δραχμῶν, τὸ μέρισμα αὐτό, συμφώνως μὲ τὸν νόμον, θὰ φορολογηθῇ. Διὰ νὰ μὴ φορολογηθῇ, δὲν ἠξεύρω πῶς, τὸ ρίπτουν εἰς τὸ ἀποθεματικόν.

§271Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Ἔχει ἀποθεματικὰ ἡ Ἑταιρεία;

§272Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν ἔχω τόσον στενὰς σχέσεις μὲ τὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ σᾶς εἴπω.

§273Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀλλ’ εἰσπράττει τεράστια εἰσοδήματα.

§274Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ὄχι μέχρι τοῦ 1930. Σήμερον ὅμως εἰσπράττει.

§275Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διατί εἰσπράττει τόσον πολλά;

§276Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἁπλούστατα, διότι κερδοσκοπεῖ, καὶ διότι ὑπῆρξε καλὴ ἐσοδεία κατὰ τὸ 1932 καὶ 1933.

§277Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Σεῖς συνομολογεῖτε ὅτι πράγματι πιέζει τοὺς καλλιεργητάς;

§278Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μάλιστα, τὸ συνομολογῶ. Δὲν ἠρνήθην αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Δεύτερον, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς ἄλλο ζήτημα, ἡ Ἑταιρεία ἔχει ἔξοδα διοικήσεως τεράστια.

§279Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Αὐτὸ ἤθελα νὰ ἀκούσω. Συνεπῶς τὸ τρωτὸν εἶναι ἐκεῖ, καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι οἱ ξένοι.

§280Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ μόνον σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία ἔχει δίκαιον, εἶναι τοῦτο. Ὅτι κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη ἡ Ἑταιρεία προέβη εἰς δαπάνας σημαντικάς, διὰ τὴν διεύρυνσιν τῆς σήραγγος. Ὑπεβλήθη βεβαίως ἡ Ἑταιρεία εἰς δαπάνας, ἀλλ’ αἱ δαπάναι αὐταὶ βαρύνουν τὴν Ἑταιρείαν, καὶ δικαίως, διότι τὰ πρῶτα ἔργα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, δέν ἔτυχον τῆς ἐπιμελείας ἐκείνης ποὺ ἔπρεπεν. Ἀλλ’ ὅ,τι ἔγινεν, ἔγινε. Μέχρι τοῦ 1931 καὶ ἀπὸ τοῦ 1931 καὶ ἐντεῦθεν ἡ Ἑταιρεία κερδίζει, λόγῳ τῆς αὐξήσεως πρῶτον τῆς αὐτοκαλλιεργείας, καὶ δεύτερον, λόγῳ τῆς μεγάλης τιμῆς τῶν προϊόντων. Ἔχομεν ὅμως καὶ ἕνα ἄλλον νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία Κωπαΐδος ἔτυχεν ἐξαιρετικῆς εὐνοίας ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τὸν νόμον τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων 5498) 1931. Κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν ἐπετράπη εἰς τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος νὰ εἰσαγάγῃ μηχανήματα ἀτελῶς διὰ τὴν καλλιέργειαν, ἐνῶ αἱ ἀτέλειαι αὗται παρείχοντο μόνον εἰς τοὺς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμούς. Ἐγένετο ὁ νόμος ὄχι διὰ νὰ προστατεύσῃ τὰς Ἑταιρείας, ἀλλὰ διὰ νὰ προστατεύσῃ τοὺς μικροὺς συνεταιρισμούς. Ὑπάρχει λοιπὸν καὶ αὐτὸς ὁ νόμος ὁ ὁποῖος βαρύνει τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ ἄς ἔλθωμεν εἰς τὰς σημερινὰς ἐπικρίσεις. Ἡ Κυβέρνησις ἐπερωτᾶται διὰ δύο τινά. Πρῶτον, διατί δὲν ἐμείωσε τὰ μισθώματα κατὰ τὸ 3%, κατὰ τὸ ποσοστὸν δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπλήρωνε τὸ Δημόσιον κατὰ παρελθόντα ἔτη. Καὶ δεύτερον, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπενέβη παρὰ τῇ Ἑταιρείᾳ διὰ τὴν παροχὴν ἀγρῶν πρὸς καλλιέργειαν εἰς τοὺς ἀγρότας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καλλιεργοῦν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ἀπὸ τοῦ 1931.

§281Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἡ Ἑταιρεία σήμερον αὐτοκαλλιεργεῖ.

§282Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μάλιστα. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον σημεῖον, λέγω, ὅτι, ἐφόσον δὲν δύνανται οἱ καλλιεργηταὶ νὰ πληρώσουν τὸ μίσθωμα, δίκαιον εἶναι νὰ πληρώσῃ καὶ τὸ Δημόσιον. Νομίζω, ὅτι τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ἀναλάβῃ νὰ πληρώσῃ τὸ 3%, ἢ νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ παραιτηθῇ τοῦ 3%. Δὲν εἶμαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὑποστηρίξω ὅτι τὸ Δημόσιον θά πρέπει νὰ πληρώσῃ 3½ ἑκατομ. ὑπὸ τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς συνθήκας, ἀλλὰ δύναται νὰ τὸ πράξῃ κατὰ τρόπον ἀρνητικόν. Δηλαδὴ νὰ καταλύσῃ τὸν νόμον ποὺ ἀπαλλάσσει τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος τοῦ φόρου, καὶ νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον τὸν φόρον, νὰ πληρώσῃ τὸ 3%. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁμιλῶν εἰς τὴν Γερουσίαν, εἶπεν ὅτι τότε τὸ Δημόσιον ἠναγκάσθη νὰ πληρώσῃ τὸ 3%, λόγῳ τοῦ ὅτι οἱ γεωργοὶ εὑρίσκοντο εἰς οἰκτρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, ἕνεκα τῶν κακῶν ἐσοδειῶν. Αὐτὸ εἶναι μία δικαιολογία, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ δικαιολογία, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὀρθή, διότι ἄν τότε ἦσαν μικρὰ τὰ ἔσοδα τῶν γεωργῶν, ἦσαν μικρὰ καὶ τὰ ἔσοδα τῆς Ἑταιρείας. Σήμερον ἡ Ἑταιρεία κερδίζει μεγάλα ποσά, καὶ συνεπῶς δύναται νὰ πληρώνῃ τὸν φόρον. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν σᾶς ἀρκῇ τὸ ὅπλον ποὺ ἔχετε νὰ καταργήσητε τὸν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσεται ἡ Ἑταιρεία τῆς φορολογίας, ἔχετε ὅπλον μεγαλείτερον, τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον σημεῖον, ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἐπεμβῇ ὅπως παραχωρηθοῦν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἀγροὶ πρὸς καλλιέργειαν εἰς τοὺς πραγματικοὺς καλλιεργητάς, διότι τί ζητοῦν οἱ βιομήχανοι Γκλαβάνης καὶ Κοὲν εἰς τὴν Κωπαΐδα; Ὑπάρχει βεβαίως ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς Ἑταιρείας, ὅτι δὲν ἀρνεῖται τὴν παροχὴν ἀγρῶν καὶ παραπέμπει τοὺς ἀγρότας εἰς ἄλλας ἐκτάσεις. Ἀλλ’ αὐτό, κ. Βουλευταί, εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, διότι ἀπειλοῦνται κίνδυνοι συρράξεως μὲ τοὺς ἐκεῖ ἐντοπίους. Δὲν θὰ πρέπει λοιπόν, νὰ ἀκούσητε τὰς ἀπόψεις τῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος, ἀλλὰ νὰ τῆς συστήσητε νὰ δεχθῇ τοὺς μικροκαλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἑξακόσιοι ἑβδομήκοντα. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν μισθωμάτων, πρέπει νὰ καταργήσητε τὸν νόμον, νὰ ἀπαλλάξητε τοῦ φόρου τὸν ἐνοικιαστήν.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουρδουμπᾶς.

§284Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§285Ε. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Πρέπει νὰ εἴπωμεν δύο λέξεις.

§286Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν ὑποβληθῇ αἴτησις νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις, ἄλλως, παρακαλῶ, νὰ τηρήσωμεν τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς.

§287Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ἐζήτησα προηγουμένως τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος μοῦ ἠρνήθη.

§288ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις συμφωνεῖ νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§289Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπεβλήθη αἴτησις γενικεύσεως τῆς συζητήσεως;

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§291Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Πρὸ ὀλίγου ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος ἠρνήθη.

§292Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ Σῶμα ἀπεδέχθη νὰ γενικευθῇ ἡ συζήτησις.

§293ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Μέχρι σήμερον ἐτηρήθη αὐτὴ ἡ τάξις, ὅταν γίνεται ἐπερώτησις, ὅτι εἶναι ἐπάναγκες νὰ ὁμιλοῦν ὅλοι οἱ βουλευταί, οἱ καταγόμενοι ἐκ τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας. Καὶ αὐτὸ εἶναι ὀρθόν, διὰ νὰ μὴ μένωμεν ἐκτεθειμένοι ἀπέναντι τῶν ἐπαρχιῶν μας.

§294Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ τὴν ἐπερώτησιν αὐτὴν ἠσχολήθην εἰς τὴν Γερουσίαν μέχρι τῆς 3ης πρωϊνῆς. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω νὰ ἀσχοληθῶ σήμερον μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς.

§295Ε. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικά, ὅτι ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ὅτι δὲν μοῦ ἐδόθη, λόγῳ τοῦ Κανονισμοῦ.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει εἷς Κανονισμός, ὁ ὁποῖος ἢ τηρεῖται ἢ δὲν τηρεῖται.

§297Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν γενίκευσιν, ναὶ ἢ ὄχι;

§298Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι ἀγορηταί. Ἀλλά, πρὶν πράξω τοῦτο, θὰ ἤθελα νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τῆς διαιτησίας, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιότιμοι ἀγορηταὶ δὲν ἔθιξαν διόλου, καὶ ἡ ὁποία εἶναι οὐσιώδης. Ἡ διαιτησία τοῦ 1925, ἡ ὁποία ἐκυρώθη καὶ ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 10) 8) 1925, περιλαμβάνει τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται ἔναντι τῆς Ἑταιρείας νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διαιτησίαν. Περιλαμβάνει τρεῖς σπουδαίους ὅρους τοὺς ὁποίους οἱ ἀξιότιμοι ἀγορηταὶ ἐλησμόνησαν. Πρῶτος ὅρος: Δίδεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα νὰ αὐτοκαλλιεργήσῃ τεσσαράκοντα χιλιάδας στρεμμάτων. Ὄχι μόνον ἐδίδετο τὸ δικαίωμα τοῦτο, ἀλλ’ ὡρίζετο καὶ τὸ μέρος τῆς καλλιεργείας, καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία σήμερον οὔτε κἄν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίτυπον, οὔτε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ὑπάρχει χάρτης εἰς τὸν ὁποῖον σημειοῦνται τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἡ καλλιέργεια καὶ τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ καλλιεργήσουν οἱ αὐτοκαλλιεργηταί. Αὐτὸ τὸ σημεῖον κανεὶς δὲν τὸ ἐτόνισεν. Ἄν σήμερον ἡ Ἑταιρεία καλλιεργεῖ, τῆς ἔδωκε τὸ δικαίωμα αὐτὸ ἡ διαιτησία. Δὲν εἶναι δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἀπέκτησε κατόπιν. Δεύτερον σημεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔθιξαν διόλου οἱ ἀξιότιμοι ἀγορηταί, εἶναι ὅτι ἀναγνωρίζεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα συντηρήσεως τῶν ἔργων, καθὼς καὶ ἀρδεύσεως. Διὰ μὲν τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων νὰ λαμβάνῃ κατ’ ἔτος τρία φράγκα χρυσᾶ κατὰ στρέμμα, διὰ δὲ τὰς ἀρδεύσεις πέντε φράγκα χρυσᾶ κατὰ στρέμμα, δηλ. ὀκτὼ χρυσᾶ φράγκα κατὰ στρέμμα, καταβαλλόμενα εἰς σημερινὰς δραχμάς. Αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα εἶναι οὐσιώδη, ἐκ τῶν συμφωνιῶν αἱ ὁποῖαι ἐπηκολούθησαν τὴν διαιτησίαν. Διότι εἰς τὰ ποσοστὰ περιλαμβάνονται καὶ τὰ ποσοστὰ τὰ ἀφορῶντα τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων, καὶ τὰ ποσοστὰ τὰ ἀφορῶντα τὴν ἄρδευσιν. Αὐταὶ εἶναι αἱ συμφωνίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο τῷ 1925. Κατόπιν τῆς διαιτησίας, ἡ ὁποία ἔγινε τῷ 1925, καὶ ἡ ὁποία ὁρίζει εἰς ὀκτὼ χρυσᾶ φράγκα τὴν κατὰ στρέμμα πληρωμήν, διὰ τὴν ἄρδευσιν καὶ τὴν συντήρησιν.

§299ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Πρῶτον ἀρδευτικὰ ἔργα δὲν ἔγιναν.

§300Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὅλα τὰ ἔργα τὰ ἀρδευτικὰ συνεπληρώθησαν. Ἀλλὰ καὶ ὅλος ὁ βάμβαξ ὁ ἀρδευτικός, μὲ τί καλλιεργεῖται;

§301ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐκαλλιεργεῖτο καὶ προτήτερα ἀρδευτικὸς βάμβαξ εἰς ἰδίαν ποσότητα. Ἐγώ, σᾶς λέγω, ὅτι ὅλαι αἱ συμφωνίαι αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν πρὸ τῆς κρίσεως, ὁπότε εἶχεν ὁ χρυσὸς ὡρισμένην ἀξίαν, καὶ τὰ προϊόντα εἶχον ὡρισμένην ἀξίαν, σήμερον δὲν ἰσχύουν, καὶ τὸ γνωρίζετε πολὺ καλά. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς τὰς συμφωνίας ποὺ εἶχε θέσει τὴν ὑπογραφήν του, δὲν τὴν ἐτήρησεν. Ἐπίσης καὶ ἡ Ἀγγλία.

§302Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αἱ συνθῆκαι τῶν ἔργων ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμεναι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰς παραβάλωμεν μὲ τοὺς τόκους τοὺς ὁποίους καθυστερήσαμεν.

§303Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Εἴπετε, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως ἔφθασαν εἰς 375 δρχ. Αὐτὸ δὲ συνέβη ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι θὰ ἐγίνετο ἡ πώλησις τῶν κτημάτων;

§304Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ναί.

§305Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Διὰ τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων θὰ ἀφῃρεῖτο ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν Κωπαΐδος μία τεραστία ἔκτασις ἑκατὸν ὀγδοήκοντα χιλιάδων στρεμμάτων, καὶ συνεπῶς τὰ ἔσοδα θὰ περιωρίζοντο εἰς τεσσαράκοντα χιλιάδας στρεμμάτων εἰς τὴν αὐτοκαλλιέργειαν. Ἐφόσον ὅμως δὲν ἐτηρήθη ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ τῆς πωλήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε, ὅτι ἔχει ἐπιχειρήματα ἐκ τῶν ὀκτὼ φράγκων.

§306Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα, διότι λέγει ὅτι εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξαγοράσῃ τὰς ἑκατὸν ἑξήκοντα χιλιάδας στρεμμάτων μὲ ἓν ὡρισμένον ποσόν. Ἐάν τὰ ἐξαγοράσῃ, τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς ἐννεακοσίας πνεντήκοντα χιλιάδας λιρῶν, ἐὰν δὲ τὰ ἐξαγοράσουν οἱ ἀγρόται, τότε ἀνέρχεται εἰς 1.150.000 λιρῶν. Αὐτὰ τὰ δύο σημεῖα ἤθελον πολὺ νὰ τὰ σημειώσω.

§307Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν μοῦ ἐδώκατε ἀπάντησιν. Εἴπετε ὅτι ἐὰν οἱ ὅροι ἦσαν βαρεῖς, ὑπὸ τῆς διαιτησίας ὡρίζοντο τρία φράγκα χρυσᾶ.

§308Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς εἶπον ὅτι ἀνεγνωρίσθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ 3+5=8 φράγκα χρυσᾶ.

§309Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Πότε ὅμως; Ἐν ᾗ περιπτώσει γίνῃ ἡ πώλησις διὰ τῆς ἐξαγορᾶς.

§310Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Διὰ τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῆς ἐργασίας αὐτῆς.

§311Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφωνία μας, ὅτι αὐτά, θὰ τὰ εἰσέπραττεν ὅταν θὰ τῆς ἔλειπον αἱ ἑκατὸν ἑξήκοντα πέντε χιλιάδες στρεμμάτων....

§312Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Γεωργίας). Ὄχι. Τῆς ἀνεγνωρίσθη διὰ τὰ ἔργα τῆς συντηρήσεως.

§313Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τῆς ἀνεγνωρίσθη, ἐπειδὴ θὰ εἶχον περιορισθῆ αἱ ἐκτάσεις της.

§314Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ διαφορὰ λοιπὸν τῆς διαιτησίας, καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ τρίτον σημεῖον, ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς παλαιοτέρους χρόνους, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἦτο μικρά, καὶ ἦτο ἀπροστάτευτος. —καὶ πρέπει, καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ τονισθῇ εἰς τὴν Βουλήν— ὅτι, ὅτε ἐγένετο ἡ πρώτη συμφωνία, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη, ὄχι μόνον τὸ Κράτος δὲν ἀπεζημίωσε τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλὰ τὴν ὑπεχρέωσε νὰ πληρώσῃ καὶ τὸν φόρον τοῦ συμβολαίου, ἐνῶ μὲ τὴν νέαν διαιτησίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο τῷ 1925, ὅτε ἡ Ἑλλὰς ἦτο μεγάλη, ὄχι μόνον ἀνεγνωρίσθησαν δικαιώματα εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε εἶχε, διότι δικαίωμα ἰδιοκτησίας οὐδέποτε εἶχεν ἀναγνωρισθῆ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὄχι μόνον ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα ἐφ’ ὅλων τῶν ὑδάτων, ὄχι μόνον ἐκανονίσθη τί θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐν περιπτώσει ἐξαγορᾶς, ὄχι μόνον τί θὰ ἐδίδετο εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὡς ἀποζημίωσις διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων ἀρδεύσεως καὶ διὰ τὴν ἄρδευσιν, ἀλλὰ τῆς ἐδόθησαν καὶ ἑξήκοντα χιλιάδες λίρες μετρηταί, διότι τὸ Κράτος δὲν παρέδωκε τὰ στρέμματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν εἰς τὴν πρώτην συμφωνίαν του μετὰ τῆς Ἑταιρείας. Αὐτὴ εἶναι μία μικρὰ εἰσαγωγή, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, διότι μερικὰ σημεῖα τῆς εἰσηγήσεως αὐτῆς θὰ μοῦ χρησιμεύσουν διὰ τὴν ἀπάντησιν τῶν διαφόρων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι κ. Ἀγορηταί. Κατὰ τὸ 1930 ἐγένετο ἡ γενικὴ ἀπεργία, μετὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο μία προσωρινὴ συμφωνία μετὰ τῆς Ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν προσωρινὴν συμφωνίαν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καθώρισε πλήρως τὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπλήρωνε, καθώρισε δὲ τὰ μισθώματα ἀναλόγως τῶν διαφόρων περιφερειῶν τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς, διότι αἱ διάφοροι περιφέρειαι ἔχουν καὶ διάφορον ἀπόδοσιν. Ἡ συμφωνία ἐκείνη τοῦ 1930 ἀνεβίβαζε τὰ ποσοστὰ εἰς 26 –29, διὰ τὸν σῖτον ἐννοεῖτε, ὅτε ἐλαμβάνοντο δύο τιμαί, διότι ἐλάμβανε τὴν τιμὴν τῶν γαιῶν, ὅπου ἡ ἀπόδοσις εἶνε ἡ ἐλαχίστη, καὶ τὴν τιμὴν ὅπου ἡ ἀπόδοσις εἶναι μεγίστη. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς κουράσω μὲ τὸ νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅλους τοὺς ἀριθμούς. Ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἐπίσημοι, καὶ οἱ ἀριθμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀπολύτως σύμφωνοι καὶ μὲ τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας πρὸς τὰς Εἰσαγγελικὰς Ἀρχάς, καὶ τοὺς Προέδρους τῶν Κοινοτήτων τῶν περιφερειῶν τῆς Κωπαΐδος. Ἡ Κυβέρνησις τότε, ἐπειδὴ ἀκριβῶς εὑρίσκετο ἡ περιφέρεια Κωπαΐδος ὑπὸ εἰδικὰς ὅλως οἰκονομικὰς συνθήκας, ἐπειδὴ εἶχε προηγηθῆ ἔτος ἀφορίας, ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ ἕν ποσοστὸν τῶν μισθωμάτων διὰ τὰ ὁποῖα εἶχεν ἤδη προβῆ εἰς συμφωνίαν. Ἡ ἀπόδειξις ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, καὶ ὅτι δὲν ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις δι’ ἄλλον λόγον τὴν πληρωμὴν πρὸς τὴν Ἑταιρείαν 2% κατ’ ἔλαττον τῶν μισθωμάτων, καὶ 1% τῆς μεταφορᾶς, προκύπτει καὶ ἀπὸ μίαν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Βενιζέλου πρὸς τοὺς συναδέλφους του βουλευτὰς τῆς περιφερείας ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιστολῆς ὁ κ. Βενιζέλος καθιστᾶ γνωστὸν πρὸς τοὺς κ. Βουλευτάς, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ τελευταία ὑποχώρησις τοῦ Κράτους. Τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς τὸ πρωτότυπον τὸ ἔχω ἐδῶ εἰς τὸν φάκελλον. Εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ κ. Βενιζέλου, τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις λέγει εἰς τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει οἱ ἀγρόται δὲν θελήσουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των, οὕτως ὥστε νὰ ἐπικρατήσῃ ἀπόλυτος τάξις καὶ ἡσυχία εἰς τὴν ὕπαιθρον Χώραν, τότε πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι θὰ ἀπαλλάξωμεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ νὰ τηρήσουν ἰσχυρὰν τὴν γενομένην συμφωνίαν, ἀλλὰ καὶ θὰ δώσῃ καὶ πλήρη προστασίαν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διὰ νὰ προβῇ μόνη της εἰς τὴν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἐκ παραλλήλου ἐγένετο συγχρόνως καὶ μία ἐνέργεια πρὸς τὴν Ἑταιρείαν διὰ νὰ ἀρχίσῃ τὴν αὐτοκαλλιέργειαν. Ἡ προσωρινὴ αὐτὴ συμφωνία τοῦ 1930–1931 εἶχε δύο πλευράς, καὶ αὐτὸ τὸ σημεῖον ἐπίσης τὸ ἐλησμόνησαν ἀπολύτως οἱ κ. Ἀγορηταί. Ἦτο μία συμφωνία προσωρινή, κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὁποίας ὑπεχρεοῦτο καὶ ἀνελάμβανεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν τῆς διαπραγματεύσεως τῆς ἐξαγορᾶς. Ὅτε δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους 1930–31, δὲν ἐπέτυχε τὴν ἐξαγορὰν, τότε, πρὸ τῆς λήξεως τῆς συμφωνίας τοῦ 1930–31, προέβη εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμφωνίας αὐτῆς διὰ τὸ 1931–1932, μὲ τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἐξαγορὰν κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ τονισθῇ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διὰ νὰ φθάσῃ εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτὴν τοῦ 1930–1931, τὴν ἀνανεωθεῖσαν κατὰ τὸ 1931–32, ἔδωκεν ὡρισμένα ἀνταλλάγματα, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ τὸ ἀντάλλαγμα τῆς συγκεντρώσεως τοῦ σίτου —τὴν ὁποίαν σεῖς θέλετε νὰ καταργήσητε διὰ νὰ πιέσητε τὴν Ἑταιρείαν, — καθὼς καὶ τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν μηχανημάτων καὶ βενζίνης.

§315Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Πόθεν ἐξάγεται τοῦτο;

§316Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ πόθεν. Ἀπὸ κάπου ποὺ δὲν γνωρίζετε σεῖς.

§317Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Μὰ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γνωρίζῃ αὐτήν τὴν ἄγνωστον συμφωνίαν.

§318Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατί μέ διακόπτετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον; Ἐξάγεται ἀπὸ μίαν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Βενιζέλου.

§319Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Νὰ τὴν ἀναγνώσητε εἰς τὴν Βουλήν.

§320Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀναγνώσω.

§321Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ σᾶς ζητήσῃ νὰ ἀναγνώσητε τὴν ἐπιστολὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ρυθμίζει τὴν τύχην ὡρισμένων πληθυσμῶν;

§322Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Μὲ ἐπιστολὰς γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα;

§323Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὴ ἦτο ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῶν συμφωνιῶν διὰ τὸ 1930– 1931. Ἤδη, σήμερον ἡ ἐπερώτησις στρέφεται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος καὶ τῶν συνεργαζομένων Κομμάτων. Ἄς ἴδωμεν λοιπὸν ποία εἶναι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αὐτὴν θὰ ἐξετάσωμεν. Τοιαύτη εὐθύνη, Κύριοι Βουλευταί, δὲν ὑπάρχει. Ἐγὼ ὑποστηρίζω μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου, ὅτι τοιαύτη εὐθύνη δὲν ὑφίσταται. Καὶ ὄντως δὲν ὑφίσταται, διότι πρὸ τῆς λήξεως τῆς συμφωνίας, τῆς ἀνανεωθείσης, τοῦ 1931–32, εἰς τὴν Ἀρχὴν εὑρίσκετο ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ ἐρωτῶ: ὅταν πρόκειται νὰ λήξῃ μία συμφωνία, καὶ μάλιστα, ἀφοῦ δὲν ἐπραγματοποιήθη ἡ ἐξαγορά, τὴν ἀνανέωσιν τὴν κάμνετε ἀφοῦ λήξῃ ἢ πρίν; Καὶ ἀφοῦ ἐκάμετε τὴν ἀνανέωσιν τοῦ 1931, διατί αὐτὴν τὴν ἀνανέωσιν δὲν τὴν ἐκάμνετε καὶ τῷ 1932, ἀλλ’ ἀφήσατε νὰ παρέλθῃ ἡ ἐποχή; Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ὀρεστιάδος ὅτι εἴχαμεν ἐκλογάς.

§324ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤμην βουλευτὴς τότε.

§325Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἐρωτῶ: ἡ κρατικὴ μηχανὴ ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ἐπειδὴ εἴχομεν ἐκλογάς; Πρώτην φορὰν ἤκουσα ὅτι πρέπει ἡ κρατικὴ μηχανὴ νὰ σταματᾷ, ὁσάκις ἔχομεν ἐκλογάς.

§326ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἡ ἐποχὴ ἦτο τὸ φθινόπωρον. Ὅτε ἀνελάβατε τὴν Ἀρχήν. Ἠδύνασθε κάλλιστα νὰ προβῆτε εἰς τὴν ἀνανέωσιν.

§327Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡμεῖς τὴν Ἀρχὴν τὴν ἀνελάβομεν εἰς τὰς 11 Νοεμβρίου, καὶ μᾶς ἀνετρέψατε εἰς τὰς 11 τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου. Σᾶς ἐρωτῶ, ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὸ μέγα πράγματι, καθ’ ὑμᾶς, σφάλμα νὰ μὴ ἀνανεώσωμεν τὴν συμφωνίαν τοῦ 1932, τὴν ὁποίαν σεῖς δὲν ἀνανεώσατε; Πῶς σεῖς δὲν προέβητε εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ σφάλματος, ὅτε μᾶς ἀνετρέψατε τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1933; Διατί δὲν προέβητε εἰς τὴν ἀνανέωσιν; (χειροκροτήματα).

§328ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Παρῆλθεν ἡ προθεσμία.

§329Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν παρῆλθεν ἡ προθεσμία καθόλου, διότι τὴν συμφωνίαν 1931, τὴν ἐκλείσατε εἰς τὰς 15 Ἰανουαρίου 1931.

§330ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔληγε τὴν 15ην Σεπτεμβρίου.

§331Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶσθε εἰς τὴν ἐξουσίαν. Μοῦ λέγετε: Ἀνελάβατε τὴν ἐξουσίαν τὸν Νοέμβριον μῆνα ἕως τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1933, πῶς δὲν ἐκανονίσατε τὸ τοιοῦτον; Καὶ σᾶς ἀπαντῶ: Θὰ εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἐκανόνισα τὴν ἀνανέωσιν. Μᾶς εἶπον ὅμως, σεῖς διατί δὲν τὴν ἐκάμετε, ὅτε ἐπανήλθετε εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἀνετρέψατε ἡμᾶς;

§332ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα δι’ ἐφέτος.

§333Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργ.). Ἐγὼ ὡμίλησα διὰ τὴν ἱστορίαν, διότι, ὅτε ἀνελάβομεν ἡμεῖς τὴν Ἀρχήν, εὑρέθημεν πρὸ μιᾶς καλλιτέρας ἐσοδείας καὶ ἐθεωρήσαμεν ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστῇ τὴν δαπάνην τῶν ἑνὸς ἑκατομμυρίου πεντακοσίων χιλιάδων, τὴν ὁποίαν ἐπληρώσαμεν κατὰ τὰ δύο ἔτη, καὶ τῆς ὁποίας ἐγὼ ἐξετέλεσα τὴν πληρωμήν. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν εἶμαι ἐν ἀπολύτῳ γνώσει, διότι, ὅτε ἀνέλαβον, τὸν Νοέμβριον, ἐγὼ ὑπέγραψα τὰ ἐντάλματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπληρώθη τὸ 1.500.000 πρὸς τὴν Ἑταιρείαν. Ἀλλ’ οὕτως ἐσκέπτετο καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ὅτι, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐβελτιώθη ἡ κατάστασις, ἐβελτιώθη ἡ παραγωγή, ἐβελτιώθησαν αἱ τιμαί, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι τότε ὁ σῖτος εἶχεν ἑπτὰ καὶ σήμερον ἔχει δεκαὲξ δραχμάς. Διὰ τοῦτο δὲν συνέτρεχον λόγοι τῆς πληρωμῆς τοῦ 3% καὶ πλέον, καὶ δὲν προέβην εἰς τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμφωνίας. Ἔρχομαι παρακάτω, εἰς τὸ ἄλλο σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Ἀγορητής, εἰς τὸ 12% τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία ὤφειλε νὰ πληρώνῃ εἰς ἐκείνους πρὸς τοὺς ὁποίους δὲν ἔδωκε γαίας. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶχε σπουδαίως μειωθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, διότι, ἐνῶ κατ’ ἀρχὰς ὑπῆρχον τριακόσιοι ἐννενήκοντα μὴ λαβόντες γαίας πρὸς καλλιέργειαν, ἐμειώθησαν εἰς ἑβδομήκοντα δύο. Ἀμέσως λοιπὸν ἡμεῖς ἐξητάσαμεν τὸ ἑξῆς: Ἡ μὴ ἐκ μέρους αὐτῶν ἀνάληψις ἐργασίας, προήρχετο ἐκ τοῦ ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν τοὺς ἔδιδε γαίας, ἤ προήρχετο ἐκ τοῦ ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ αὐτοὶ προετίμων νὰ μὴ καλλιεργήσουν καὶ νὰ λαμβάνουν τὰς δέκα ὀκάδας κατὰ στρέμμα; Ἡ Ἑταιρεία πρὸς τὴν ὁποίαν ἀπηυθύνθημεν δι’ ἐγγράφου, μᾶς ἀπήντησεν ὅτι, ὄχι μόνον τοὺς διαθέτει γαίας, ὄχι μόνον τοὺς δίδει γαίας ἤδη καλλιεργουμένας διὰ μηχανικῶν μέσων, ἀλλ’ ὅτι εἶναι πρόθυμος, καὶ ἂν δὲν ἔλθουν ἐντὸς τῆς τεταγμένης προθεσμίας, τὴν ὁποίαν ἀποδέχεται ἰσχυρὰν ὑπὸ τῶν συμφωνιῶν τοῦ 1930–1931, καὶ τῆς ἀνανεώσεως τοῦ 1931–1932, καὶ πάλιν εἶναι ἑτοίμη νὰ τοὺς παραχωρήσῃ γαίας.

§334ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐπιτρέπετε; Θέλω νὰ μᾶς εἴπητε, ἂν αἱ γαῖαι τὰς ὁποίας παρεχώρει ἦσαν αἱ πλησίον τοῦ Μαυροματίου ἄγονοι καὶ ἀκατάλληλοι γαῖαι;

§335Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἦσαν αἱ γαῖαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἐζήτουν οἱ καλλιεργηταί, ἀλλ’ ἦσαν ἄλλαι γαῖαι, μοῦ ἐλέχθη δὲ εἰς τὴν Γερουσίαν, ὅτι καὶ ἐκεῖ διεξοδικῶς συνεζητήθη ἡ ἐπερώτησις, ὅτι αἱ γαῖαι αὐταὶ εἶναι ἀκατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν καὶ ἁλατοῦχοι. Ἀμέσως — ἡ συζήτησις ἐγένετο τὴν Παρασκευὴν τὸ βράδυ — τὸ Σάββατον πρωΐ ἐξεδόθη διαταγή, διὰ τῆς ὁποίας ἐνετέλλετο ὁ προϊστάμενος τοῦ Ἐδαφολογικοῦ μας Ἐργαστηρίου, μετὰ τοῦ βοηθοῦ του, νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν Κωπαΐδα, νὰ ἐξετάσουν ἐπὶ τόπου τὰς γαίας, νὰ λάβουν δείγματα τῶν γαιῶν καὶ νὰ τὰ φέρουν εἰς τὰς Ἀθήνας πρὸς ἀνάλυσιν καὶ νὰ ὑποβάλουν τὰ πορίσματά των ἀμέσως. Καὶ διὰ τοῦτο τὸ ζήτημα, βλέπετε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπενέβη ἀμέσως, χωρὶς καὶ νὰ ἔχῃ δικαίωμα τοιαύτης ἐπεμβάσεως. Καὶ ὅμως ἐπενέβη καὶ πῶς; Ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους της νὰ μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου νὰ ἐξετάσουν καὶ ἐκοινοποίησεν ἁπλούστατα τὸ ἔγγραφον τῆς ἐντολῆς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν διὰ νὰ γνωρίζῃ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι θὰ μετέβαινον διὰ νὰ κάμουν ἀνάλυσιν. Καὶ τί λέγει ἡ ἀνάλυσις τοῦ Ἐδαφολογικοῦ Ἐργαστηρίου; Ὅτι αἱ γαῖαι, αἱ ὁποῖαι ἐπιστημονικῶς ἐξητάσθησαν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο ἡ ἀνάλυσις, εἶναι ἀπολύτως κατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν. Ἐδῶ εἶναι τὸ ἔγγραφον τοῦ Ἐδαφολογικοῦ Ἐργαστηρίου.

§336Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὅμοιαι πρὸς τὰς ἄλλας;

§337Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν, δι’ ὅλας τὰς καλλιεργείας.

§338Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἐφόσον εἶχον ἀγρούς, τοὺς ὁποίους ἐκαλλιέργουν οἱ καλλιεργηταὶ καὶ τοὺς ἀφήρεσεν ἡ Ἑταιρεία....

§339Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας, ἐάν, ὅταν ἡ Ἑταιρεία ἔδωκε τὸ 12%, ἀνεγνώρισεν ἐμπράκτως δικαίωμα αὐτῶν ἐπὶ τῶν γαιῶν;

§340Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὄχι ἐπὶ γαιῶν ὡρισμένων. Ἡ συμφωνία λέγει, ὅτι θὰ τοὺς δώσῃ γαίας πρὸς καλλιέργειαν, ὄχι εἰς ὡρισμένα σημεῖα.

§341Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Μήπως αἱ γαῖαι, αἱ παραχωρούμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ δύνανται νὰ τὰς καλλιεργήσουν; Διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὁμοίαν περίπτωσιν εἰς τὴν περιφέρειαν τὴν ἰδικήν μας. Ἐκεῖ αἱ γαῖαι ἔχουν καλάμια, τὰ ὁποῖα ἔχουν τὰς ρίζας των βαθειὰ καὶ οὕτω αἱ γαῖαι ἀποβαίνουν ἀκαλλιέργητοι.

§342Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τί θὰ γίνῃ ἐν τῷ μεταξύ; Οἱ καλλιεργηταὶ θέλουν τὰς γαίας, τὰς ὁποίας ἐκαλλιέργουν πρότερον. Ἡ Ἑταιρεία θέλει νὰ ὑπάγουν εἰς τὰς γαίας ποὺ τοὺς δίδει αὐτή. Τί θὰ γίνῃ;

§343Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ὑπάγουν νὰ καλλιεργήσουν τὰς γαίας ποὺ τοὺς δίδει ἡ Ἑταιρεία, ἀφοῦ εἶναι καλλιεργηταὶ καὶ αἱ γαῖαι εἶναι καλλιεργήσιμοι.

§344Ε. ΒΟΥΡΔΟΥΜΠΑΣ. Αἱ γαῖαι εἶναι ἄγονοι, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἑταιρεία εἰς τὴν σύμβασιν ὡς πρώτιστον ὅρον ἔθηκε τὴν ἀλλαγὴν 30.006 στρεμμάτων καὶ ἀπὸ τὸ ἀνατολικὸν μέρος νὰ ὑπάγῃ εἰς τὸ δυτικόν. Τὸ ἔκαμε δὲ αὐτό, διότι οἱ γαῖαι ἦσαν ἄγονοι. Δὲν ἠξεύρω τί λέγουν οἱ ἐδαφολόγοι, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦταν ἄγονοι, ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔδιδεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὰς γαίας τὰς ὁποίας ζητοῦν;

§345Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Ἑταιρεία μᾶς ἔκαμεν ἔγγραφον, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐκεῖνοι δὲν θέλουν νὰ καλλιεργήσουν, τότε θὰ παραχωρήσῃ τὰς γαίας εἰς ἄλλους καλλιεργητάς, οἱ ὁποῖοι εὐχαρίστως πηγαίνουν.

§346Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἴπετε ὅτι ἡ Ἑταιρεία προτείνει τὰς γαίας αὐτοὺς εἰς ἄλλους δεχομένους νὰ ὑπάγουν νὰ καλλιεργήσουν. Νομίζω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δεχθῆτε τοῦτο, διότι θὰ εἶναι καὶ ὀλίγον ἀνήθικον ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας νὰ ἐξοστρακισθοῦν ἑξήκοντα οἰκογένειαι.

§347Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν τὸ ἐδέχθην, ἀλλὰ τῆς εἶπα νὰ τὰς κρατήσῃ ἕως ὅτου ἔλθουν. Ἐπίσης, εἰς τὴν Γερουσίαν ἐγένετο λόγος περὶ τῶν στρεμμάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν παραχωρηθῆ πρὸς τρίτους, καὶ ἀμέσως ἀπηύθυνα ἔγγραφον εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ζητῶν νὰ μοὶ γνωρίσῃ ὀνομαστικῶς τὸν κατάλογον ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους ἐνοικίασε γαίας, τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐνοικίασε καὶ τὰς ἐκτάσεις, καὶ μοῦ ἀπήντησεν αὕτη λεπτομερῶς. Ἀνέρχονται δὲ αὐταὶ αἱ γαῖαι ἐν συνόλῳ εἰς 5.290 στρέμματα, ὄχι 11.000. Λέγει δὲ ἡ Ἑταιρεία, ὅτι αἱ γαῖαι αὐταὶ παρεχωρήθησαν εἰς μέρος τὸ ὁποῖον οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐκαλλιεργήθη.

§348ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Τὰς πληροφορίας περὶ ἐκτάσεως τὰς ἔδωκεν ἡ Ἑταιρεία ἢ τὰς ἐξηκρίβωσεν ἐπιθεωρητής.

§349Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Ἑταιρεία.

§350ΧΡ. ΕΥΕΛΠΙΔΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχητε ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Ἑταιρείαν.

§351Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργ.). Ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν ζητῶ μίαν ὑπεύθυνον δήλωσιν τῆς Ἑταιρείας καὶ μοῦ τὴν στέλλει, ἐὰν δὲν εἶναι ἀκριβής, ἔχω τὸ δικαίωμα, ὡς Κράτος, νὰ τὴν καταγγείλω ὡς δίδουσαν ἀνακριβεῖς πληροφορίας.

§352Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν τὸ δικαίωμα καὶ εἰς τὰς πληροφορίας τῆς Ἑταιρείας νὰ μὴ δίδωμεν πίστιν. Δι’ αὐτὸ σᾶς ἠρώτησεν ὁ κ. Συνάδελφος, ἐὰν εἶναι πληροφορίαι τῆς Ἑταιρείας ἢ τὰς ἐξήλεγξεν ὁ ἐπιθεωρητής;

§353Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργ. Γεωργ.). Ὁ κατάλογος ἀναφέρει μὲ ὀνόματα ἕναν, ἕναν (ἀναγινώσκει) «Λέκας, Ἀρβανιτάκης 120 στρέμματα κλπ.». Ἀλλ’ ἄς ἴδωμεν, διὰ νὰ ἔχῃ καὶ ἡ Βουλὴ μίαν ἀντίληψιν λεπτομερῆ τῆς πραγματικῆς καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως καλλιεργείας καὶ αὐτοκαλλιεργείας. Κατὰ τὸ 1930, ὅτε ἔγινεν ἡ λευκὴ ἀπεργία, ὁ ἀριθμὸς τῶν καλλιεργητῶν, αἱ οἰκογένειαι δηλαδή, ἀνήρχετο εἰς 2.930, κατὰ τὸ 1932 εἰς 2.378, κατὰ τὸ 1933 εἰς 2.809. Τὰ δὲ στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἐκαλλιεργήθησαν ὑπὸ καλλιεργητῶν, ἀνέρχονται: τῷ 1930 εἰς 127.000, τῷ 1931 εἰς 71.000, τῷ 1933 εἰς 102.000. Ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἐκαλλιεργήθησαν, τῷ 1931 20.000 στρεμμάτων, τῷ 1932 22.000 στρεμμάτων καὶ τῷ 1933 31.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικὴ κατάστασις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλησμονήθη ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀγορητάς, καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τονισθῇ εἶνε ὅτι ἡ Κωπαΐς ἦτο μία λίμνη, κ. Συνάδελφοι, καὶ ὅτι ἐγένοντο ἔργα διὰ νὰ γίνῃ ἡ ἀποξήρανσις τῆς λίμνης αὐτῆς, καὶ ὅτι, ἐὰν δὲν συνεχισθοῦν, καὶ ἐὰν συνεχῶς, ἀδιαλείπτως τὰ ἔργα τὰ ἀποστραγγιστικά δὲν διατηρηθοῦν, θὰ τρέξωμεν τὸν κίνδυνον νὰ τὴν ἴδωμεν μεταβαλλομένην πάλιν εἰς λίμνην. Αὐτὸ δὲν τὸ ἐτόνισε κανείς.

§354Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Τὸ ἀνεγνωρίσαμεν.

§355Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ μὲ μίαν λίμνην εἰς τὴν Ἤπειρον, τὸ Χαγόπουλον, ἡ ὁποία, ἐνῶ προηγουμένως ὁ ἰδιοκτήτης τὴν εἶχεν ἀποξηράνει, τὴν ἀφῆκαν κατόπιν νὰ γίνῃ λίμνη.

§356Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ σᾶς εἴπω ἐγὼ τὶ συνέβη μὲ τὸ Χανόπουλον. Τὸ Χανόπουλον ἦτο ἕν κτῆμα εἰς τὴν περιφέρειαν Ἰωαννίνων, τὸ ὁποῖον ἐκαλλιεργεῖτο θαυμάσια, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον τὸ ἀπηλλοτρίωσεν ὑπὲρ ὡρισμένων καλλιεργητῶν. Εἰσῆλθον οἱ καλλιεργηταὶ καὶ ἀμέσως ἔπαυσαν νὰ συντηροῦν τὰ ἔργα, καὶ τὸ Χανόπουλον μετεβλήθη ἐκ νέου εἰς λίμνην, καὶ ἤρχισαν ἀμέσως αἱ ὀχλήσεις τῶν κ. Συναδέλφων ἐξ Ἰωαννίνων, καθὼς καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Τρικούπη, ζητούντων νὰ ἀρχίσωμεν ἐκ νέου τὰ ἔργα καὶ νὰ ἀποξηράνωμεν ἐκ νέου τὸ κτῆμα ἐκεῖνο.

§357ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Βλέπετε ὅτι καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν, ποῦ γίνονται ἀποξηραντικὰ ἔργα, θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§358Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως θὰ ληφθῇ. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὸ Ἀρτζὰν καὶ Ἀμάτοβον, τὸ ὁποῖον εἶναι μία λωρὶς τριάκοντα χιλιάδων στρεμμάτων, ἀστεῖα ἀπὸ ἀπόψεως ἔργων, ἐν τούτοις τὸ ἑπόμενον ἔττος, κατὰ τὸ ὁποῖον παρελάβομεν τὸ Ἀρτζὰν καὶ Ἀμάτοβον, ἐδαπανήσαμεν 1.200.000 διὰ τὴν συντήρησιν τῆς λωρίδος ἐκείνης. Διότι ἡ δαπάνη ἀκριβῶς τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων εἶναι μεγαλυτέρα κατὰ τὰ ἀμέσως μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἔτη, παρὰ ὅταν παρέλθουν μερικὰ ἔτη ἀπὸ τῆς ἐκτελέσεως, διότι πλέον στερεοποιοῦνται.

§359ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἰς τὴν Μακεδονίαν τὰ ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν ἔργων ἐπιβαρύνουν τοὺς καλλιεργητάς;

§360Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ τὰ εἴπω αὐτά.

§361Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Καὶ ἐδῶ, ἄν δὲν ληφθοῦν μέτρα, εἴτε δι’ Ἀναγκαστικῶν Συνεταιρισμῶν, εἴτε κατ’ ἄλλον τρόπον συντηρήσεως, θὰ ἦτο μέγα σφάλμα νὰ παραδώσητε εἰς τοὺς ἀγρότας ὅλην τὴν Κωπαΐδα. Αὐτὸ εἶναι προϋπόθεσις στοιχειώδης.

§362Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ λέγητε ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ δὲν ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν της. Τὸ ἐξετέλεσε καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ὅπως τὸ ἐκτελεῖ καὶ ἐπὶ παντὸς ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται σοβαρῶς πῶς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα ὁριστικῶς. Δὲν σημαίνει τοῦτο ὅμως, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται ὅτι ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ θὰ δυνηθῇ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα ὁριστικῶς, ὅτι διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν πεδίον μία ἀνωμαλία ἐκ μέρους ὡρισμένων καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι, ἐπειδὴ εἶναι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα μετὰ τῶν συνεργαζομένων μετ’ αὐτοῦ κομμάτων εἰς τὴν Ἀρχήν, ἐπέστη ἡ στιγμὴ νὰ ἀνακινήσουν ἐκ νέου μίαν ὑπόθεσιν τὴν ὁποίαν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν ἤδη διευθετήσει.

§363ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν τὴν ἀνεκίνησαν τὸ πρῶτον τώρα. Ἀπὸ ἐτῶν.

§364Γ. ΚΑΓΙΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1924 αὐτὴ ἡ δουλειὰ γίνεται.

§365Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀλλὰ πρέπει συγχρόνως ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ λυθῶσι τοιαῦτα ζητήματα μεγάλα, ζητήματα τὰ ὁποῖα μεταφράζονται εἰς ἑκατομμύρια, ἀδιακρίτως εἰς ποῖον ἀνήκει τὸ κεφάλαιον, διότι τὸ κεφάλαιον δὲν ἔχει πατρίδα, νὰ μὴ προβαίνωμεν εἰς προχείρους ἀποφάσεις. Τὸ κεφάλαιον ἔχει κύριον καὶ πρωτίστως πρέπει ἡ πίστις τοῦ Κράτους νὰ ἔχει ἐκ νέου ἀποκατασταθῇ. Σήμερον, ἀξιότιμοι κ. Συνάδελφοι, δὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἔχωμεν τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Κυβέρνησίς σας, οὔτε τὴν εὐχέρειαν νὰ συμβαλλώμεθα μετὰ τῶν ξένων διὰ νὰ ἀποκτῶμεν τὰ διάφορα δάνεια, τὰ ὁποῖα ἀπεκτήσατε σεῖς. Ἡμεῖς παρελάβομεν συντρίμματα, παρελάβομεν Προϋπολογισμὸν πειναλέον, ὅπως τὸν ἐχαρακτήρισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγός σας, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν νὰ διορθώσωμεν, εἶναι νὰ ἐμπνεύσωμεν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Καὶ ὅταν αὐτὸ τὸ ἐπιτύχομεν, τότε, χωρὶς νὰ δώσωμεν ἀμέσως τὰς πολλὰς χιλιάδας λίρας, αἵτινες ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἐκείνων ποὺ ἐθυσιάσθησαν εἰς τὴν περίστασιν ταύτην, εἶμαι βέβαιος ὅτι τότε θὰ ἐπιτύχωμεν καὶ αὐτό. Καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν εὐχαριστῶ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἰωαννίνων, διότι ἠθέλησεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ μὲ ἐμπνεύσῃ, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἀρκετὰ ἐμπνευσμένος εἶμαι καὶ πιστεύω ἀπολύτως εἰς τὸν γεωργόν μας. Θὰ τὸν παρακαλέσω ὅμως, ἀφοῦ τόσον πολὺ θέλει νὰ συντελέσῃ καὶ αὐτὸς διὰ τῆς ἐμπνεύσεώς του, νὰ ἐμπνεύσῃ κάποτε καὶ τὰ περίφημα δημοσιογραφικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουν τὴν παράταξίν του καὶ προσπαθοῦν πάντοτε νὰ δηλητηριάσουν τοὺς δυστυχεῖς ἀγρότας, ποὺ σπείρουν καὶ ἀναμένουν τὴν ὡραίαν ἐσοδείαν, τὴν ὁποίαν τὰ δημοσιογραφικά του ὄργανα προσπαθοῦν καὶ ὅταν εἶναι μεγίστη νὰ τὴν παρουσιάσουν ἐλαχίστην. (χειροκροτήματα).

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5½ μ.μ. (Ὥρα 11 μ. μ.)