1933.09.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 33η

ΤΡΙΤΗΣ 5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία Βʹ ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Ὁ κ. Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ περιορισμοῦ δασμολογικῶν ἀνταλλαγῶν» Οἱ κ. κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν νόμων 4747 4847 καὶ 5177 ἀφορώντων τὰς ἐργασίας διαρρυθμίσεως τοῦ κτιρίου τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων εἰς μέγαρον Βουλῆς καὶ Γερουσίας». Ὁ κ. Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 4 Ἰουλίου 1932 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τοῦ νόμου 3782 περὶ μετατροπῆς ποινῶν ὡς οὗτος ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ νόμου 4132 καὶ διαθέσεως τοῦ προϊόντος αὐτοῦ» Ὁ κ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) καὶ Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ ἰατρικῶν συλλόγων νομοθεσίας» —Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ καὶ Α. ΠΑΠΑ-ΘΑΝΑΣΗΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ». —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΑΣΙΜΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ ἀπαλλοτριώσεως ἐκτάσεως διὰ τὴν ἐγκατάστασιν φυματικῶν καὶ περὶ ἱδρύσεως φθισιοπόλεως ὑπὸ τὸ ὄνομα «Συνοικισμὸς Ὑγείας» Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 13)19 Νοεμβρίου 1925 περὶ συστάσεως ἰατρικῶν συλλόγων κλπ.» καὶ 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5333 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 8)14 Αὐγούστου 1923 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως ταμείων συντάξεως καὶ αὐτασφαλίσεως τῶν ἰατρῶν ἐν Ἑλλάδι κλπ». Ἡ ἐπὶ τῶν ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ πληρώσεως θέσεων στρατιωτικῶν δικαστικῶν συμβούλων δʹ τάξεως» —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 1ης Ἰουλίου 1933 περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ε.Ε.Ρ. τοῦ Πολυτεχνείου». Ἡ ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥ-ΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ ταμείου Αὐτασφαλίσεως Ἀρτεργατῶν» Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Ε-ΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: α) «Περὶ συστάσεως Λαμπριανείου Οἰκοκυρικῆς Σχολῆς ἄνω Πεδινῶν Κουδινῶν Ζαγορίου Ἠπείρου» βʹ) «Περὶ παρατάσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 5738 προβλεπομένης χρονικῆς περιόδου διὰ τὴν προσωρινὴν διοίκησιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους κλπ. διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1933–34» γ) «Περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς φορολογίας καπνοῦ» Ἡ ἐπὶ τῆς ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥ-ΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: α) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος Συμβάσεως περὶ εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὸ δημόσιον χρεῶν ἐξ ἀποκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων» καὶ β) «Περὶ ἀποκαταστάσεως τῶν σεισμοπαθῶν Χαλκιδικῆς καὶ Λαγκαδᾶ» Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13 Νοεμβρίου 1927 Ν.Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τῶν Ν. Δ. 1) ἀπὸ 12 Μαΐου 1926 «περὶ ἐμπορίου τοῦ οἴνου κλπ. καὶ 2) ἀπὸ 10–9 –1926 «περὶ ἀναστολῆς ἰσχύος τῶν ἄρθρων 8 καὶ 10 τοῦ Ν. Δ. τῆς 12–5–26 κλπ.» —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ἐνεχυροδανειστηρίου διὰ τοποθετήσεως διαθεσίμων τοῦ Ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου» —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ, Α. ΝΤΑΛΙ-ΠΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱεραρχίας τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας, ἀεροπορικῶν προβιβασμῶν καὶ καταστάσεων τῶν στελεχῶν τῆς Ἀεροπορίας». —Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων καὶ μειώσεων εἰς τοὺς ὀφειλέτας ἐκ φόρων τοῦ δημοσίου κλπ.». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ, Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ,

Τ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ, Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ, Ι. ΑΝΔΡΙΟΠΟΥ-

ΛΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν τεχνιτῶν τοῦ συνεργείου Δ.Ρ.Υ.Ν.». —Ὁ βουλευτὴς κ. Χ. ΠΑΝΤΑΖΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 513 περὶ προαγωγῆς τῆς σηροτροφίας». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: α) «Περὶ μηχανικῶν ἀξιωματικῶν πληρωμάτων» β) «Περὶ προαγωγῆς κελευστῶν» α) «Περὶ ὀργανικῶν θέσεων Πυροβολητῶν, Τορπιλλητῶν καὶ ξυλουργῶν ἀξιωματικῶν πληρωμάτων» Ὁ κ. Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: α) «Περὶ ἐνεργείας κρατήσεων ἐκ τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημοσίων Ὑπαλλήλων μηνιαίας συνδρομῆς ὑπὲρ τῆς Λέσχης Δημοσίων Ὑπαλλήλων» β) «Περὶ ἐνεργείας πράξεων ἐκτελωνισμοῦ παρὰ βοηθῶν ἐκτελωνιστῶν» — Τὸ προσωπικὸν Τ.Τ.Τ. Πατρῶν, Καλαμῶν, Κοζάνης, Θηβῶν, Μεσολογγίου, Κομοτινῆς, Βόλου, Λαρίσης, Ἀθηνῶν, Λαμίας κλπ. ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῆς καθιερουμένης διὰ τοῦ νομοσχεδίου διατάξεως προαγωγῆς τοῦ προσωπικοῦ κατ’ ἐκλογὴν καὶ τὴν υἱοθέτησιν μισθολογικῆς ἐξελίξεως. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ, Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, καταθέτουσιν τηλεγραφήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν Κατσαροῦ, Βαλίρας, Μελιγαλᾶ, Μερόπης κλπ., διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ἀναβολὴν φορτώσεως σταφιδοκάρπου καὶ παρακαλούντων ὅπως ἡ Κυβέρνησις ὑπερασπίσῃ τὰ δίκαιά των καὶ πατάξῃ τοὺς ἐκμεταλλευτάς. — Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Καροπλαισίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ ἐπίλυσιν εἰσέτι τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεώς των, λόγῳ τῆς καταστροφῆς, ἣν ὑπέστησαν ἐκ τῆς καθιζήσεως κατὰ τὸ ἔτος 1931 καὶ παρακαλοῦν ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀποκαταστάσεως σεισμοπαθῶν Χαλκιδικῆς. Ὁ κ. ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῶν πέντε ἀπολυθέντων τροχιοδρομικῶν τῆς 24ώρου ἀπεργίας τῆς 29 Μαρτίου 1932, ζητούντων τὴν ἐπαναφοράν των εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των. — Ὁ Κωνσταντῖνος Γεωργόπουλος, τέως Τελώνης Γουμενίτσης, κάτοικος Θεσσαλονίκης, ζητεῖ τὸν ἐπαναδιορισμὸν καὶ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς συνταξίμου ὑπηρεσίας του. — Ἐπιτροπὴ ἐφημερίων Ἀθηνῶν ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ ἐνοριῶν (5439)». — Οἱ ἀπόφοιτοι φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ἀνήκοντες εἰς τὰς στρατολογικὰς κλάσεις 1929, 30 καὶ 32 ζητοῦν τὴν ἐλάττωσιν τῆς στρατιωτικῆς θητείας των ἀπὸ ὀκταμήνου εἰς τετράμηνον. — Οἱ Σ. Γιαγκούδης, Λ. Μαρονίτης καὶ Γ. Τσάνταλης, αὐτοκινητισταὶ μικρῶν αὐτοκινήτων, πέντε θέσεων, συγκοινωνίας Συντριβανίου ἄνω Τούμπας, κάτοικοι Θεσσαλονίκης, ζητοῦν τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Λ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ, καὶ Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ καταθέτουσι ὑπόμνημα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

§2Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε παρακαλῶ.

§4Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῆς στάσεως μιᾶς μερίδος, μικρᾶς ἢ μεγάλης, δὲν δύναμαι νὰ καθορίσω, τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπέναντι τῶν ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ, στάσεως ἀπολύτως καταδικαστέας, θέλω νὰ ὁμιλήσω. Ἡ στάσις μιᾶς μερίδος τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων στάσις, ἐπαναλαμβάνω, ἀπολύτως καταδικαστέα ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, δέον νὰ κινήσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, διότι ἐὰν τοιαύτην τηρῇ στάσιν ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ μία μερὶς δημοσίων ὑπαλλήλων, φαντασθῆτε τίνα στάσιν θὰ τηρῇ αὕτη ἀπέναντι τῶν ἄλλων πολιτῶν. Πρὸ ἡμερῶν μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπηξίωσε κἄν νὰ μοῦ ὁμιλήσῃ. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ καιροῦ, καὶ ἕτερος ἐκεῖ ἀνώτερος ὑπάλληλος δὲν ἤθελε νὰ ἐκτελέσῃ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, τρὶς δοθεῖσαν εἰς αὐτόν.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖος ὑπάλληλος;

§6Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῖος ὑπάλληλος; Εἰς ποῖον Ὑπουργεῖον;

§7Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὀνόματα, οὔτε νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλ’ ἐκεῖνο, ποὺ καταντᾷ ἀφόρητον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔγινεν εἰς Ὑπουργεῖον τοῦ ὁποίου προΐσταται ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας. Μετέβην καὶ ἐγὼ προχθὲς διὰ μίαν ὑπόθεσιν. Μὲ ἔστειλαν ἀπὸ τὸ 8 εἰς τὸ 9 γραφεῖον. Ἔπειτα εἰς τὸ 12. Ἀπὸ τὸ 12 κατόπιν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 1 γραφεῖον. Ἀπὸ τὸ 1 εἰς τὸ Ἀρχεῖον. Ἀπὸ τὸ Ἀρχεῖον εἰς τὸ 12 καί οὕτω καθεξῆς. Ἐπὶ δύο ὥρας περιεφερόμην ἀπὸ γραφείου εἰς γραφεῖον διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ εἰς τὸ τέλος μία αἰκιζομένη δεσποινὶς ὅτι αὐτὸ τὸ ἔγγραφον δὲν ὑπάρχει, Κύριε. Καὶ ἀνεχώρησα.

§8Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἔγινε αὐτὸ ἀπὸ ἔλλειψιν ἐκδηλώσεως σεβασμοῦ πρὸς τὸ πρόσωπον σας, ἢ μήπως ἦτο ἐκδήλωσις μιᾶς γραφειοκρατικῆς πελαγοδρομίας, τὴν ὁποίαν ὅλοι ὑφιστάμεθα;

§9Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Μοῦ εἶσθε τόσον ἀπείρως σεβαστὸς, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω ὅτι αὐτὸ εὐθύνει σᾶς. Ἀλλά, πλὴν τῆς γραφειοκρατικῆς καταστάσεως, ὑπάρχει μεγάλη ἔλλειψις σεβασμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Εἰδικῶς δὲ ὑπάρχει μερὶς ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι βενιζελικοί, καί οἱ ὁποῖοι δὲν μᾶς προσέχουν καθόλου. Κύριοι, τὸ πρᾶγμα αὐτὸ ἔχει δύο πλευράς. Ἡ μία εἶναι, διότι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, ἀνήκοντες εἰς τὴν ἀντίθετον παράταξιν. Νομίζουν αὐτοί, ὅτι τὸ Κράτος ἀνήκει εἰς μίαν καὶ μόνον φατρίαν. Ἡ ἄλλη μερὶς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνήκῃ εἰς ἡμᾶς, ὅπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνήκῃ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους. Αὐτοὶ στεροῦνται τῆς στοιχειώδους ἀνθρωπίνης ἀγωγῆς. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς των. Διὰ τοῦτο ἀπευθύνω ἔκκλησιν εἰς τοὺς Βουλευτάς, πρὸ παντὸς εἰς τοὺς Βουλευτάς, καὶ τοὺς λέγω· ἐὰν θέλωμεν νὰ μὴ τερματίσωμεν τὸν κοινοβουλευτισμὸν, τὸ σχετικῶς καλύτερον σύστημα, ποὺ ὑπάρχει εἰς τὸν κόσμον, διὰ τὴν ἀτομικήν μας ἀξιοπρέπειαν, διὰ τὴν ἀξιοπρέπειάν μας, ὡς ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσωμεν παρὰ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν, καὶ οἱ Ὑπουργοὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν εἰς τοῦτο, νὰ λάβουν ἐξαιρετικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποδείξουν εἰς τοὺς κυρίους ὑπαλλήλους ὅτι, ἐὰν μεταπολεμικαὶ ροπαί, ἐὰν αἱ νέαι λεγόμεναι ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦν κάθε ἠθικὸν περιεχόμενον ἀπὸ τὴν ζωήν, ἐὰν ἔχουν σαλεύσει τοὺς ἐγκεφάλους μερικῶν ἐξ αὐτῶν, ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει Κράτος, καὶ νόμοι, γραπτοὶ καὶ ἄγραφοι νόμοι, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ σέβωνται, διότι ἄλλως, Κύριοι, δὲν ἀπομένει εἰς τινας ἢ ὅλους ἐξ ἡμῶν, ἄλλο τι, παρὰ μόνον ἡ χειροδικία, διὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἔχουν οὗτοι πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, εἰς αὐτὰ τὰ πρόσωπα τῶν ἑλλήνων πολιτῶν. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, ἐκεῖ θὰ καταλήξω ἐὰν δὲν ληφθοῦν ἄλλα μέτρα.

§10Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, Κύριε Πρόεδρε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Ἀντωνόπουλε.

§12Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὡς γνωστόν, εἰς τὴν Πελοπόννησον ἀπό τινος συντελεῖται μία ἀληθὴς καταστροφή, ἢ μᾶλλον, δύναταί τις νὰ εἴπῃ μία τραγωδία. Αἱ ἀρξάμεναι ἀπὸ δεκαημέρου διηνεκεῖς βροχαί, κατέστρεψαν καὶ καταστρέφουσι τὰ προϊόντα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, φαίνεται δὲ, λόγῳ τῆς ἐξακολουθήσεως τοῦ ἰδίου καιροῦ, ὅτι ἡ καταστροφὴ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θὰ εἶναι τελειωτική. Οἱ δυστυχεῖς κτηματίαι εὑρίσκονται ἐν δεδικαιολογημένῃ ἀπογνώσει, δὲν γνωρίζουν δὲ τὶ νὰ πράξουν, διότι, ἀληθῶς, πρόκειται περὶ μιᾶς μεγάλης θεομηνίας. Ἤθελα λοιπὸν καὶ ἐγώ, νὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅπως μεριμνήσῃ νὰ ληφθοῦν σύντονα καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα πρὸς μελέτην τοῦ τρόπου καθ’ ὃν θὰ δυνηθοῦν νὰ διαθέσουν τὸ προϊόν των οἱ κτηματίαι, διὰ νὰ ἠμπορέσουν οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἀνέμενον κατὰ τὸ ἐφετεινὸν ἔτος νὰ πωλήσουν τὸν σταφιδόκαρπόν των εἰς μεγάλην τιμήν, κατόπιν μάλιστα τῶν γενομένων ἐνισχύσεων τὰς ὁποίας ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις ἔκαμε, ἐνῷ, λέγω, ἀνέμενον νὰ πωλήσουν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς μίαν καλὴν τιμήν, βλέπουν τώρα νὰ ἐξαπλοῦται γύρω των ἡ πενία, ἡ ὁποία ἀναμφισβητήτως θὰ ἔχῃ κακὰ δι’ αὐτοὺς ἐπακόλουθα.

§13Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Βουλευτά, ἔχετε νὰ προτείνητέ τι τὸ συγκεκριμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκτὸς τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἔχει ἤδη λάβει ἡ Κυβέρνησις;

§14Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε ποῖα εἶναι τὰ μέτρα. Πρὸ παντὸς χρειάζεται μελέτη τῆς δημιουργηθείσης ὡς ἐκ τῶν βροχῶν νέας καταστάσεως.

§15Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ κάμωμεν γενικωτέραν μελέτην τῆς καταστάσεως, ἀλλὰ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο, ἐλήφθησαν ἤδη. Νομίζω ὅτι ὁ Α.Σ.Ο. οὐδεμιᾶς ἐφείσθη δαπάνης προκειμένου νὰ προλάβῃ τὴν καταστροφήν. Πρέπει δὲ νὰ ἠξεύρετε ὅτι, ἂν καὶ θὰ εἶναι σημαντικὴ ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ Α. Σ.Ο. ἕνεκα τούτου, ἐν τούτοις ὁ Α.Σ.Ο. δὲν θὰ φεισθῇ οὐδεμιᾶς δαπάνης, προκειμένου ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφήν. Ὅταν δὲ ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως ἴδωμεν ὅτι χρειάζεται νὰ λάβωμεν καὶ ἄλλα μέτρα, θὰ λάβωμεν τοιαῦτα. Σήμερον ἐλάβομεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀπαραίτητα.

§16Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην ὁλοκλήρου τοῦ κόσμου τῶν σταφιδοπαραγωγῶν.

§17Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν σχετικῶς πρὸς τὴν συμπεριφορὰν ὑπαλλήλων ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἄξια ἰδιαιτέρας προσοχῆς. Ἀλλοίμονον, ἐὰν οὕτω μεταχειρίζωνται τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Φαντάζεται κανεὶς τότε ὁποίας ὑποδοχῆς θὰ τυγχάνωσι παρ’ αὐτῶν οἱ πολῖται. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἰδική μας, κ. Πρόεδρε, ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τὸν σεβασμόν, τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ ἔχουν πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ Κράτους, πρὸς τὴν κρατικὴν ἱεραρχίαν καὶ πρὸ παντὸς πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἔθνους. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ προβῇ εἰς συγκεκριμένας καταγγελίας καὶ νὰ ἀναφέρῃ ὀνόματα, διὰ νὰ λάβωμεν τὰ ἀπαιτούμενα μέτρα.

§18Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν φαντάζομαι νὰ ἀμφισβητῆτε τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντων. Ἔκαμα μίαν διαπίστωσιν τῶν πραγμάτων, ἐπιφυλασσόμενος ἐν καιρῷ νὰ καταθέσω περισσότερα στοιχεῖα.

§19ΑΘ. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§21Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Πρὸ δύο μηνῶν διεξάγεται δημοσιογραφικὸς θόρυβος ἐναντίον τῆς διοικήσεως τοῦ Τ.Α.Κ. Κατηγγέλθησαν διάφοροι ὑπερβασίαι καὶ τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον δι’ ἀνωτάτου ὑπαλλήλου του ἐνήργησεν ἔλεγχον. Ἡ κοινὴ γνώμη, καὶ ἰδιαιτέρως οἱ καπνεργάται, ἐπιθυμοῦν νὰ μάθουν ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τῶν ἀνακρίσεων, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀνευθύνως, νὰ ἀποδίδωνται τόσον βαρεῖαι κατηγορίαι ἐναντίον μιᾶς διοικήσεως ἑνὸς τόσον χρησίμου ὀργανισμοῦ. Ἔχω τηλεγραφήματα ἐργατικῶν ὀργανώσεων καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας, διότι, ἄλλως, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω ἐπερώτησιν.

§22Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πράγματι, ἐνηργήθη ἔλεγχος ἀπὸ ἀνώτερον ὑπάλληλον, ὅστις συντάσσει ἤδη τὴν ἔκθεσίν του. Τὸ πόρισμα τοῦ γενομένου ἐλέγχου ἴσως βραδύνῃ ἐπί τινας ἡμέρας. Πιθανὸν νὰ ὑπάρχουν παραβάσεις, ἴσως καὶ καταχρήσεις, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀνευρεθῇ καὶ ὁ ὑπεύθυνος αὐτῶν. Βεβαίως ὅλα θὰ ἔλθουν εἰς φῶς καὶ θὰ ἐπακολουθήσουν αἱ ἀναγκαῖαι τιμωρίαι. Τώρα δὲν ἠμποροῦμεν νὰ εἴπωμεν τίποτε. Ὅταν θὰ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις, νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ ληφθοῦν αἱ ἀναγκαῖαι τιμωρίαι κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παρέβησαν τὸν νόμον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἔχητε ὑπομονήν.

§23Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ ἔχω καταθέσει ἐρώτησιν. Ἡ κοινὴ γνώμη δυσανασχετεῖ διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ὑποβολῆς τῆς ἐκθέσεως. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαί, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀφήνεται ἔκθετος τόσος κόσμος.

§24Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ πόρισμα θὰ τὸ ὑποβάλωμεν, ὅταν ἑτοιμασθῇ ἡ ἔκθεσις.

§25Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Ὁ Τ.Α.Κ. εἶναι εἷς ὀργανισμός, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστηρίξαμεν πολλὰς ἐλπίδας ὅλοι, ἰδιαιτέρως δὲ οἱ καπνεργάται. Τώρα ἐμφανίζεται ἀπὸ τὰ δημοσιεύματα, ὅτι δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος του.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διαλύσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδιωτῶν» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 5658 περὶ ἐνισχύσεως τῶν Ἑλληνικῶν γραμμάτων» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τρόποι καταβολῆς τῶν μὴ καταβληθεισῶν διαφορῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 15)12)33 διάταγμα περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐκκρεμουσῶν συναλλαγῶν» (Ψηφίζεται τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου)

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20–7–33 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως ἀπεφάσεων Ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας»

§30Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω τὰς ἑξῆς τροπολογίας εἰς τὰ ἄρθρα 3, 4 8 § 1 καὶ § 14. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 προστίθεται τρίτη παράγραφος, εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀποδέχομαι ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν καὶ προστίθεται μία παράγραφος. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 ἀντικαθίσταται ἡ πρώτη παράγραφος δι’ ἄλλης, εἰς δὲ τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου προστίθεται νέα παράγραφος. Εἰς τὸ ἄρθρον 14 προστίθεται πέμπτη παράγραφος. Δηλῶ δὲ ὅτι ἀπαλείφεται τὸ ἄρθρον 15 τὸ σχετικὸν μὲ τὸ Ἅγιον Ὄρος.

§31Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, νομίζω ὅτι τὸ τριπλάσιον τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς παραβάτας τοῦ νόμου περὶ λιμενικῆς φορολογίας, τὸ πρόστιμον αὐτὸ πρέπει νὰ εἰσπράττηται ὑπὲρ τῶν οἰκείων Λιμενικῶν Ταμείων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς μόνην συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μειώσεως φόρου καὶ τελῶν τῶν κληροδοσιῶν καὶ κληρονομιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν»

§34Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὸ ἄρθρον 5, προστίθεται καὶ ἄρθρον 6 ὡς ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τῆς παραγράφου 2 κλπ. (ἀναγινώσκει) ...».

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροποποιήθη)

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16)7)33 Ν. Δ. περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων καὶ μειώσεων εἰς τοὺς ὀφειλέτας ἐκ φόρων τοῦ δημοσίου»

§38Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 προστίθενται δύο παράγραφοι ὑπ’ ἀριθ. 3 καὶ 4, ἔχουσαι ὡς ἑξῆς· Ἡ 3 § ἀφορᾶ τὸν φόρον τῶν νεοδμήτων οἰκοδομῶν, ὁ ὁποῖος δὲν ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, καὶ ἔχει οὕτω: (ἀναγινώσκει) «Ἐφόσον ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἐξεδόθη μετὰ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1932».

§39ΑΘ. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οἱ φόροι αὐτοὶ ἀπὸ ποίους ὀφείλονται; ἀπὸ τοὺς ἐμπόρους ἢ ἀπὸ τοὺς παραγωγούς;

§40Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Α.Σ.Ο. ὀφείλει εἰς τὸ Κράτος 110 ἑκατομμύρια καὶ ἐξ αὐτῶν μειοῦται ἕν ποσὸν καὶ μένουν 60 ἑκατομμύρια. Ἄρθρον 4. Ὁ φόρος ἀποταμιευμένου οἴνου προστίθεται ἐδάφιον 3ον ἔχον οὕτω: Ἐπὶ τῶν φόρων τῶν ἀσφαλίστρων ἀποσβέννυται μέρος τοῦ τόκου ὑπερημερίας τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους 1932–33.

§41ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἡ τρίμηνος προθεσμία παραμένει ἡ αὐτή; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῇ μέχρι τέλους Δεκεμβρίου, διότι πλησιάζει νὰ λήξῃ;

§42Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ προστεθῇ σχετικὴ διάταξις. Ἡ παράγραφος 3 τοῦ ἄρθρ.4 λαμβάνει τὸν ἀριθ. 8 καὶ προστίθενται πέντε νέαι παράγραφοι, 4, 5, 6, 7, 8 ἔχουσαι οὕτω: «.... (ἀναγινώσκει) ...». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 προστίθεται καὶ ἄλλη παράγραφος, ἔχουσα οὕτω: «... (ἀναγινώσκει) ...».

§43Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχει μία τροπολογία σχετικῶς μὲ τὰς κληρονομίας τῶν ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων, νὰ δύνανται νὰ καταβάλωσι τὰ 25% εἰς ὁμολογίας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον νὰ λάβωσιν ὁμολογίας ἀπὸ τὰ ἀπαλλοτριωθέντα κτήματα. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: «Οἱ ὀφειλόμενοι φόροι κληρονομίας κλπ. (ἀναγινώσκει) ...».

§44Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐνθυμεῖσθε, ὅτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων εἰς χρεώγραφα, εἴχομεν τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου διὰ νὰ πληρωθῇ ἕν μέρος τῶν καθυστερουμένων δόσεων ἐκ τῆς ἀποταμιεύσεως.

§45Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Ἐδῶ εἶναι μία ἐξαιρετικὴ περίπτωσις, διότι, ἐφόσον τὸ Κράτος, δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου, ἐπῆρε τὰ κτήματα καὶ ἔδωσε τὸ τίμημα εἰς ὁμολογίας, δίκαιον εἶναι νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσουν ὅπως πληρώσουν τὸν φόρον εἰς ὁμολογίας, κατὰ 25%.

§46Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν αὐτήν... Προχωροῦμεν. Ἡ παράγραφος 4 τοῦ ἄρθρου 5 λαμβάνει τὸν ἀριθ. 5 προστίθεται δὲ ἐν τέλει διάταξις ἔχουσα οὕτω (ἀναγινώσκει) ...

§47ΠΕΡΙΚ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρ. 18 εἴπετε ὅτι δέχεσθε μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι διὰ τὴν ἐνιαίαν;

§48Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ὑπουργὸς κ. Λοβέρδος, μοῦ εἶπε ὅτι δὲν τὴν δέχεται, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὴν ἀνέφερα.

§49Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ ἀναστέλλῃ ἐπὶ ἕν ἔτος τὴν πώλησιν κτημάτων ἐχόντων ἀξίαν.

§50Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπ. τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐφόσον ὑπάρχουν εἰδικαὶ ἐπιτροπαί, ἡ παρέμβασις τοῦ Προέδρου παρέλκει.

§51Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἔχετε ἐμπιστοσύνην εἰς τὰς εἰδικὰς ἐπιτροπὰς. Πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρ. 915 ὅπως ἔχει καὶ ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ἔχῃ τὴν εὐχέρειαν νὰ ἀναβάλλῃ τὸν πλειστηριασμὸν ἐπὶ ἕν ἔτος ἐὰν διαπιστωθῇ ὅτι ἡ ἀξία τοῦ κτήματος εἶναι πολὺ μεγάλη.

§52Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπ. τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§53Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ, ἐπειδὴ τὸ βλέπω ὑπὸ τύπον τροπολογίας.

§54Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπ. τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄρθρ. 21. Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρ. 21 λέγει: (ἀναγινώσκει) ... Ἐπ’ αὐτοῦ συνέβη τὸ ἑξῆς. Ἡ ὑπηρεσία δημοσίων κτημάτων κατήργησε διὰ τοὺς οἰκοῦντας εἰς δημόσια κτήματα, τὰ ἐνοίκια, ὁ νόμος δὲ ἔγινε αἰφνηδίως.

§55Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1929 ὑπεχρεώθησαν οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ πληρώνουν. Πρέπει νὰ τοὺς χαρίσωμεν τὰ ἐνοίκια, ἐπειδὴ ἦσαν δημόσιοι ὑπάλληλοι;

§56Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπ. τῶν Οἰκονομικῶν). Δέν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώνουν.

§57Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Ὑπάρχουν δημόσια οἰκήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ὡς γραφεῖα. Δὲν εἶναι δίκαιον οἱ Νομάρχαι, ὅπως συμβαίνει εἰς τὴν Σάμον, νὰ κατοικοῦν ἐκεῖ παρὰ νὰ κατοικῶσιν εἰς ἄλλα οἰκήματα;

§58Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πολὺ αὐστηρός. Ἐγὼ ἤρχισα νὰ τὸν ἐφαρμόζω ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ εἴπομεν, ἐφόσον ὑπάρχουν τοιαῦτα οἰκήματα, ὅπως λέγουν, θὰ ἔπρεπε νὰ κατοικῶσιν εἰς αὐτά.

§59Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Νὰ γίνῃ μία ἐξαίρεσις.

§60Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι καὶ ἐπιμένω νὰ μὴ χαρισθῶσι τὰ 50 τοῖς ἑκατόν.

§61Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶναι γνωστὴ ἡ κατάστασις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§62Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἡ Διοίκησις Δημοσίων Κτημάτων ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ ἐκπτώσεις δι’ ἐνοικιαστὰς βοσκῶν καὶ ἐν γένει δι’ ἰδιώτας, καὶ τώρα δέχεται νὰ μειώσῃ εἰς τὸ ἥμισυ τὰ ἐνοίκια, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ καταβάλουν οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι;

§63Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Κύριοι Συνάδελφοι, πολλαχοῦ ὑπάρχουν καὶ συμβάσεις καὶ αἱ συμβάσεις λέγουν ὅτι δὲν πληρώνεται τὸ ἐνοίκιον.

§64Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Πρόκειται γενικῶς διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἐνοικιάζουν ἕνα σπίτι μὲ ἕξ δωμάτια, χρησιμοποιοῦν τὰ τέσσαρα διὰ κατοικίαν των καὶ διαθέτουν τὰ δύο διὰ γραφεῖα.

§65Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν συμβαίνει πλέον. Περιωρίσθη εἰς μερικοὺς λιμενάρχας, μερικοὺς τελώνας καὶ νομάρχας. Διὰ τοὺς ἄλλους κλάδους εἶναι ὑποχρεωτικὸν τὸ ἐνοίκιον.

§66Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κάμνουν χρῆσιν τῶν δημοσίων καταστημάτων καὶ οἱ ὁποῖοι, ὡς γνωστόν, ἀμείβονται καλά. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν μικρουπαλλήλων.

§67Α. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ (Δὲν ἀκούεται)..............

§68Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἦσαν ἀνέτοιμοι οἱ ὑπάλληλοι δι’ αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν. Εἶναι συνειθισμένοι ἀπὸ τὸ παρελθὸν νὰ μὴ πληρώσουν ἐνοίκιον. Δίδομεν ἀπὸ μίαν προθεσμίαν νὰ πληρώνουν ὁλόκληρον τὸ ἐνοίκιον.

§69Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ὅταν λέγῃ παρελθὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοεῖ τὸ 1931 καὶ τὸ 1932;

§70ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Δέν ἠμποροῦν νὰ πληρώσουν ἀναδρομικῶς ἐνοίκια.

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαγορεύεται νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν καταστημάτων;

§72Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλάχιστοι κατοικοῦν καὶ ὅσοι κατοικοῦν πληρώνουν ἐνοίκιον. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις ἀφορᾷ, ἀφ’ ἑνὸς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς τὰ καταστήματα ἕως ὅτου ἐφαρμοσθῇ ἡ νέα ἐγκύκλιος καὶ ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν διὰ τὸ παρελθὸν τὰ ἐνοίκια αὐτά, διότι ἡ ὑπηρεσία τοὺς ὑπεχρέωσε νὰ πληρώσουν καὶ διὰ τὸ παρελθόν. Ἐπειδὴ βλέπομεν τὴν δυσχέρειαν τῶν ὑπαλλήλων νὰ καταβάλουν αὐτὰ τὰ ἐνοίκια, διότι εἶναι μεγάλα ποσά, εἴπομεν νὰ τοὺς χαρίσωμεν τὰ μισά, διὰ τὸ παρελθὸν καὶ αὐτὰ τὰ μισὰ νὰ τὰ πληρώσουν εἰς δύο ἔτη.

§73Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καθωρίσθη νὰ πληρώσουν ὡς ἐνοίκια τὸ ¼. Ὅταν πληρώνουν ἐνοίκιον 1.000 δραχμῶν, διὰ τὸ ¼ θὰ πληρώνουν 250 δρχ.

§74ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὸ πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§75Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε. Ἄν δὲν θέλετε νὰ τὴν διαγράψητε, νὰ τὴν περιορίσητε. Πρόκειται περὶ χαριστικῆς διατάξεως. Πρόκειται περὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἀμείβονται καλά. Πρόκειται περὶ τῶν Εἰσαγγελέων, Νομαρχῶν κλπ. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ χαρίσωμεν εἰς αὐτοὺς τὰ ἐνοίκια.

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς ἐκανονίσθη;

§77Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκανονίσθη ἀναλόγως τῆς περιφερείας.

§78Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ κανονισμὸς γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ χώρου, τὸν ὁποῖον κατέχουν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συστήσω, κ. Πρόεδρε, ἀφορᾷ τοὺς δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβαρύνονται μὲ μεγάλο ποσὸν ἐνοικίου καὶ εὑρίσκονται εἰς παντελῆ ἀδυναμίαν νὰ πληρώσουν. Νομίζω ὅτι ἡ μείωσις εἰς τὸ ἥμισυ εἶναι πολὺ μικρά. Νὰ τὸ κάμωμεν εἰς τὸ τέταρτον.

§79Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ¼ καὶ ἐντὸς δύο ἐτῶν.

§80Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Νὰ πληρώσουν τὸ ¼; δηλαδὴ λέγετε τὸ ἀντίθετον ἀπὸ αὐτό, ποὺ ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς. Διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους, ποὺ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, εἶμαι σύμφωνος νὰ τοὺς τὰ χαρίσωμεν. Ἀλλὰ διὰ τοὺς προϊσταμένους τῶν ὑπηρεσιῶν εἶναι ἕν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον θὰ κάμῃ πολὺ κακὴν ἐντύπωσιν.

§81Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Διὰ τοὺς δημοδιδασκάλους θὰ ἦτο πολὺ δίκαιον νὰ τοὺς τὰ χαρίσωμεν ὅλα.

§82Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ «περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων», ἐγγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, δι’ ἐφάπαξ συζήτησιν, λάβῃ τὴν κανονικὴν διαδικασίαν καὶ γίνῃ ἀπόψε δεκτὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ὑποβληθοῦν δὲ αἱ σχετικαὶ τροπολογίαι κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§84ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη).

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 21 Σεπτεμβρίου 1932 καὶ 22 Ὀκτωβρίου 1932 Ἀναγκαστικῶν νόμων ἐν σχέσει μὲ τὴν προστασίαν τοῦ Ἐθνικοῦ νομίσματος καὶ τὴν ἀγορὰν καὶ πώλησιν ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος τῆς 1 Ἰουνίου 1933 «περὶ καθορισμοῦ ἐπιτοκίων καταθέσεων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν τινων ἀπαλλαγῶν καὶ περὶ καταβολῆς τῶν δασμῶν» (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως ἢ θέσεως ἐν ἰσχύϊ διεθνῶν κανονισμῶν ἀπεφυγῆς συγκρούσεως πλοίων» (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως διεθνοῦς συμβάσεως γραμμῆς φορτώσεως πλοίων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ὡς ἐδιορθώθησαν τὰ ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας λάθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ)

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἐν τῷ Π. Ν. πολιτικῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῶν μηχανικῶν ἀξιωματικῶν πληρωμάτων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ὀργανικῶν θέσεων πυροβολητῶν, τορπιλλητῶν καὶ ξυλουργῶν πληρωμάτων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ προαγωγῆς κελευστῶν Πολ. Ναυτικοῦ» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς κατὰ τὸν νόμον 1579 τοῦ 1918 προθεσμίας πρὸς ἀνασύστασιν καταστραφέντων ἀρχείων δικαστικῶν γραφείων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διαιρέσεως εἰς τμήματα τῶν πταισματοδικείων Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐπεκτάσεως τῶν διατάξεων τοῦ Ν.Δ. τῆς 23)3) 1929 περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων ἐγγράφων κλπ.» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου· «Περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν δικαιοπραξιῶν ἐπὶ ἀκινήτων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 5 καὶ 7 τοῦ νόμου ΧΞΣΤ ὡς συνεπληρώθη διὰ τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ νόμου 3859 περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κατατάξεως ἐφ’ ἅπαξ ὑποκελευστῶν βʹ τάξεως τορπιλλοτεχνιτῶν»

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§101ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐτέθη ὑπ’ ὄψει ἕν νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον αὕτη, μετὰ μακρὰν καὶ ἐξονυχιστικὴν συζήτησιν ἐτροποποίησε. Τὸ ἐτροποποίησε δὲ διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Εἰς τὸ Ναυτικὸν λειτουργεῖ μία Σχολὴ Δοκίμων Ὑπαξιωματικῶν τῆς Δ.Τ.Ν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ μονιμοποιήσῃ ἀπευθείας εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποκελευστοῦ βʹ τάξεως, δηλ. βαθμοὺς τρεῖς ἀνωτέρους τοῦ κατωτέρου βαθμοῦ τῆς ἱεραρχίας ἰδιώτας προσληφθέντας ὡς ἡμερομισθίους πρὸ διετίας εἰς τὴν σχολὴν τῶν τορπιλλῶν καὶ ναρκῶν. Καὶ τοῦτο τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰς σχολὰς φοιτῶσιν ἀπὸ τριετίας καὶ ἀπὸ τετραετίας ἐν συνόλῳ εἴκοσιν ἑπτὰ μαθηταί, οἱ ὁποῖοι νόμῳ καὶ δικαιώματι τὴν 1ην Σεπτεμβρίου θὰ γίνουν δίοποι, δηλαδὴ θὰ λάβουν τὸν δεύτερον βαθμὸν τῆς ἱεραρχίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε, λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν προσόντων ὡρισμένων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν ἀπὸ διετίας μόνον ὡς ἡμερομίσθιοι, νὰ τοὺς κατατάξῃ μὲ βαθμὸν ὑποκελευστοῦ. Ἀλλὰ τοιουτοτρόπως ζημιοῦνται ὅλοι οἱ μαθηταὶ αὐτοί, οἱ εὑρισκόμενοι εἰς τὸ σχολεῖον, καταφανέστατα δὲ ζημιοῦνται δύο, οἱ ὁποῖοι εἶναι τελειόφοιτοι καὶ πρόκειται νὰ γίνουν δίοποι. Ἐζητήσαμεν κατ’ ἀρχὰς νὰ μονιμοποιηθοῦν τοὐλάχιστον μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ διόπου καὶ εἰς κατώτερον βαθμὸν ἀπὸ τοὺς ἤδη ἐκ τῆς σχολῆς ἐξερχομένους, διότι προσγίνονται μεγάλαι ἀδικίαι τὴν τελευταίαν στιγμήν, νὰ παίρνωμεν ὀκτὼ ἰδιώτας, λέγοντες ὅτι ἔχουν ἐξαιρετικὴν ἐπίδοσιν, καὶ νὰ τοὺς θέτωμεν ἐπάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι τῶν μαθητῶν. Μετὰ μακρὰν συζήτησιν, τόσον μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅσον καὶ ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ἡ ὁποία δὲν ἤθελε νὰ δεχθῇ κἄν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλ’ ἐπείσθη τέλος νὰ τὸ δεχθῇ, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον μὲ μίαν τροπολογίαν τὴν ἑξῆς: ἀφοῦ τοὐλάχιστον γίνεται ἡ ζημία αὐτὴ εἰς τοὺς φοιτῶντας εἰς τὴν Σχολὴν μὲ τὸ νὰ θέτωμεν ἄλλους ἐπάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι τους, καὶ ἐπειδὴ ἐντὸς ὀλίγων μηνῶν θὰ προαχθοῦν καὶ αὐτοί, καὶ ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ δὲν εἶναι παρὰ 100 δρχ. κατὰ μῆνα, νὰ γίνουν καὶ αὐτοὶ ὑποκελευσταί, καὶ κατ’ ἀναλογίαν πλέον τῆς ἱκανότητος ἑκάστου, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τοὺς κατατάξῃ κατ’ ἀρχαιότητα. Δυστυχῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν καὶ ἔφερε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ σήμερον μὲ νέαν τροπολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν προσέθεσε καὶ δύο διόπους ἀκόμη. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐρωτῶ· λειτουργοῦν ἢ δὲν λειτουργοῦν αἱ Σχολαὶ τοῦ Ναυτικοῦ; Διότι αὐτὸ πλέον εἶναι μία ὁμολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὅτι αἱ Σχολαὶ εἶναι ἀνίκανοι νὰ ἀποδώσουν ὑπαξιωματικούς. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς. Καὶ τότε πῶς ἐρχόμεθα νὰ κάμωμεν μίαν τέτοιαν ἀδικίαν εἰς τοὺς μαθητάς; Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἤθελε νὰ ἀπορρίψῃ τὸ νομοσχέδιον σχεδὸν παμψηφεὶ καὶ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν αὐτήν, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ κάπως τὴν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν κάμνομεν εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτούς.

§102ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτοὶ οἱ ὀκτὼ τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτής, πρὸ δύο ἐτῶν ἀπετάχθησαν. Εἶναι τεχνῖται παλαιοί. Εἶναι 23 ἕως 29 ἐτῶν. Καὶ εἶχον ὑπηρετήσει ἄλλοι ἕξ, ἄλλοι ἑπτὰ καὶ ἄλλοι ὀκτὼ μῆνας εἰς ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια, κατὰ δὲ τὴν ὁμολογίαν τῆς ὑπηρεσίας τῶν τορπιλλῶν, ἄνευ αὐτῶν τῶν ὀκτὼ τεχνιτῶν, ἡ συναρμολόγησις καὶ ἡ λύσις καὶ ἡ πρόσδεσις τῶν τορπιλλῶν εἶναι ὀλίγον δύσκολος ἀπὸ τοὺς μαθητάς. Οἱ νέοι μαθηταί, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Μπούμπουλης, εἶναι ἡλικίας ἀπὸ 18 ἕως 20 ἐτῶν, δηλαδὴ εἶναι παιδιά. Εἶναι λοιπὸν φυσικὸν αὐτοὶ οἱ καλοὶ τεχνῖται, ἂν θέλωμεν νὰ τοὺς κατατάξωμεν καὶ ἂν τοὺς βάλωμεν εἰς τὸ ἀριστερὸν τῶν παιδιῶν, νὰ μὴ δεχθοῦν. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητοι εἰς τὸ ναυτικόν, καὶ διὰ τοῦτο γίνεται ἡ ἐξαίρεσις αὐτή. Πρόκειται περὶ ὀκτὼ ἀρίστων τεχνιτῶν, ὑπηρετούντων ἀπὸ διετίας καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι ἀπαραίτητοι.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχει δικαίωμα ἡ ὑπηρεσία νὰ κατατάξῃ ἀπευθείας διόπους καὶ ὑποκελευστὰς;

§104ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ νόμου.

§105ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φαντασθῆτε τοὺς μαθητὰς τῆς Σχολῆς τῶν Δοκίμων, οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται 18 ἐτῶν, φαντασθῆτε νὰ ἔρχεται ὁ Ὑπουργὸς νὰ παίρνῃ δέκα ἀνθρώπους, ἐμποροπλοιάρχους, καὶ νὰ τοὺς βάζῃ ἐπάνω ἀπὸ τὸ κεφάλι των, διότι αὐτοὶ ἔχουν μεγαλειτέραν πεῖραν.

§106ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ διαφορᾶς, διότι καὶ οἱ τεχνῖται αὐτοὶ ἔχουν ἐξέλθει ἀπὸ Σχολάς.

§107Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν προέρχονται ἀπὸ Σχολάς· προέρχονται ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν σχολὴν τοῦ Προμηθέως, ἡ ὁποία τοὶ ἔχουν ἐξέλθη ἀπὸ Σχολάς.

§108ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Σχολὴ τοῦ Προμηθέως εἶναι ἀνωτέρα.

§109ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διαφωνῶ ἀπολύτως.

§110ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Αὐτοὶ εἶναι ἀπαραίτητοι, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἡ ὑπηρεσία τῶν τορπιλλῶν θὰ χωλαίνῃ.

§111ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἀρνούμεθα νὰ προαχθοῦν αὐτοὶ οἱ ὀκτὼ, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ἀφοῦ κάμνετε τὴν ἀδικίαν αὐτήν εἰς αὐτοὺς τοὺς δύο, κάμετέ τους καὶ αὐτοὺς ὑποκελευστάς; διότι, ἄλλως, θὰ μείνουν εἰς ὅλην τους τὴν ζωὴν μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν.

§112ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἂς ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 35 τῆς Ποιν. Δικονομίας». Ὁ κ. Ράλλης.

§114ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἐπὶ τοῦ κρινομένου νομοσχεδίου δύναται νὰ γεννηθῇ ζήτημα ἀντισυνταγματικότητος. Κατ’ ἀρχὴν εἶναι δεκτὸν, ἀλλὰ νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς διατηρήσεως τοῦ κύρους τῶν ἐνταλμάτων φυλακίσεως, ὑπάρχει ἀντισυνταγματικότης. Τοῦτο, διότι τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἀπαιτεῖ τὸ ἔνταλμα προφυλακίσεως νὰ ἐκδίδεται παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ. Δοθέντος ὅτι, διὰ νὰ χωρίσῃ περίπτωσις ἐφαρμογῆς τῆς εἰσαγομένης διατάξεως, πρέπει νὰ ἔχῃ ἤδη κηρυχθῆ ὁ ἐκδοὺς τὸ ἔνταλμα προφυλακίσεως ἀνακριτὴς ἀναρμόδιος, εὑρισκόμεθα προδήλως πρὸ ἐντάλματος φυλακίσεως, ὅπερ διατηρεῖ τὸ κῦρός του, καίτοι ἐξεδόθη ὑπὸ κηρυχθέντος ἤδη ἀναρμοδίου δικαστοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν δυνάμει τοῦ ἐντάλματος αὐτοῦ, τοῦ ἐκδοθέντος παρ’ ἀνακριτοῦ ἤδη ἀναρμοδίου, νὰ κρατηθῇ ὁ κατηγορούμενος, ἐὰν δὲν ἐξεδόθη κατ’ αὐτοῦ ἔνταλμα συλλήψεως παρὰ τοῦ ἁρμοδίου πλέον παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτοῦ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὁμοψήφως, εἰσηγουμένου τοῦ κ. Τσουκαλᾶ, ἀπεφάνθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ προσκρούουσα εἰς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Συντάγματος ἡ διατήρησις τοῦ κύρους τῶν ἐνταλμάτων φυλακίσεως καὶ συνιστᾷ, ὅπως ἐξαιρεθοῦν τὰ ἐντάλματα προφυλακίσεως. Ἀσχέτως ὅμως πρὸς τὴν ἄποψιν ταύτην τῆς ἀντισυνταγματικότητος, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας κρινόμενον τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ κύρους τῶν ἐνταλμάτων, ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἄγει εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς διαγραφῆς. Ἐφιστῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς νομικοῦ. Εἰς μίαν ὑπόθεσιν σοβαρὰν ἐκδίδει ὁ παρὰ πλημμελειοδίκαις ἀνακριτὴς ἔνταλμα φυλακίσεως κατὰ τοῦ κατηγορουμένου. Ὑποτίθεται ὅτι ἔχει ὡρισμένα στοιχεῖα καθ’ ὃν χρόνον τὸ ἐκδίδει, δικαιολογοῦντα τὴν ἔκδοσιν αὐτοῦ. Δὲν ἀποκλείεται μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐντάλματος νὰ ἠτόνισαν ταῦτα ἐκ μεταγενεστέρων στοιχείων. Τὶ θὰ συμβῇ τότε; Ἐὰν μετὰ τρίμηνον ἢ τετράμηνον χρονικὸν διάστημα, ὡς συνέβη κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῇ πρακτικῇ, γεννηθῇ ζήτημα ἀναρμοδιότητος τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ καὶ ἡ ὑπόθεσις διαβιβασθῇ εἰς τὸ Ἐφετεῖον, διαταράσσομεν τὸ κῦρος τοῦ ἐντάλματος φυλακίσεως, ὑποβιβάζομεν τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴν, ὁ ὁποῖος διατηρεῖ τὸ κῦρος τοῦ ἐντάλματος τῆς προφυλακίσεως, ἄνευ μελέτης τῶν στοιχείων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἔχει ὑπ’ ὄψει. Οὐδεμία, κατ’ ἐμὲ καὶ τὴν Κοινοβ. Ἐπιτροπὴν, σοβαρὰ ἀντίρρησις δύναται νὰ προβληθῇ διὰ τὴν μὴ διατήρησιν τοῦ κύρους τῶν ἐνταλμάτων φυλακίσεως. Συνομολογῶ τὴν σκοπιμότητα τοῦ νομοσχεδίου, ἀποσκοποῦντος εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ κύρους καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀνακριτικῶν ἐγγράφων μαρτυριῶν καὶ λοιπῶν, διότι εἶναι μέγας φόρτος ἐργασίας νὰ ἐπαναλαμβάνωνται αἱ καταθέσεις αὐταὶ καὶ ὑπὸ τοῦ παρ’ Ἐφέταις κ. Ἀνακριτοῦ. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἔνταλμα τῆς φυλακίσεως, δὲν βλέπω λόγον τινὰ σοβαρόν, διότι τὰ πράγματα ἐν τῇ πρακτικῇ βαίνουσιν ὁμαλῶς. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰδοποιεῖται ὁ διευθυντὴς τῶν φυλακῶν ὅτι ἐκηρύχθη ἀναρμόδιον τὸ Δικαστήριον, τὸ πρωτοβάθμιον, καὶ ἡ δικογραφία πρόκειται νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτήν, ἀμέσως ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτής, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ἐκδίδει ἔνταλμα συλλήψεως ἐναντίον τοῦ ἀποφυλακιζομένου πλέον κατηγορουμένου, λόγῳ τοῦ ἀκυρωθέντος ἐντάλματος καὶ ἐφεξῆς ἐναπόκειται εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴν, μόνον ἁρμόδιον νὰ ἐκφέρῃ τὴν κρίσιν του ἐπὶ τῆς προφυλακίσεως ἢ οὐ τοῦ κατηγορουμένου μετὰ μελέτην τῆς δικογραφίας. Δὲν εἶναι δὲ σοβαρὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς εἰς διάστημα δύο ἡμερῶν νὰ ἴδῃ ἐὰν μία δικογραφία περιέχῃ τὰς ἐνδείξεις ἐκείνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει στηριζόμενος νὰ ἐκδώσῃ τὴν γνώμην του περὶ προφυλακίσεως. Μὴ ἐπηρεάζεσθε ἀπὸ τὸν ὄγκον καὶ ἀπὸ τὴν δικογραφίαν τὴν τελευταίαν, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ἐπὶ τῶν κινηματιῶν τῆς 6ης Μαρτίου, εἶναι μία περίπτωσις ἐξαιρετική, εἶναι περίπτωσις, ἡ ὁποία ἐλπίζω, ὅτι οὐδέποτε πλέον θὰ ἀναφανῇ εἰς τὸν ἑλληνικὸν ὁρίζοντα.

§115Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Φοβεῖσθε μήπως ἀδικηθῇ κανεὶς ἐκ τῆς ἐσπευσμένης ἐνεργείας;

§116ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἀνακριτής, ὁ παρ’ Ἐφέταις, τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γνωρίζῃ ὅτι οἱ προφυλακισμένοι ἤδη παρὰ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ κρατούμενοι, κρατοῦνται νομίμως εἰς τὰς φυλακάς, δυνάμει τοῦ ἐντάλματος τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ πρώτου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ὡς ἔγκυρον, δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ, νὰ εἶσθε ἀπολύτως πεπεισμένοι ὅτι, κατὰ τὴν λυπηρὰν πρακτικήν, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι θὰ διαβάσῃ τὴν δικογραφίαν τότε μόνον, ὅταν πρόκειται νὰ τὴν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ συμβούλιον πρὸς κρίσιν ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ ἂν ἀκόμη δὲν προσκρούει που ἡ διάταξις αὐτή. Θὰ ἔπρεπε ρητῶς ὁ νομοθέτης νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν ἰσχύει πλέον τὸ ἔνταλμα τῆς προφυλακίσεως, τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ, διὰ νὰ ἐξαναγκασθῇ ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς νὰ ἐκφράσῃ μὲν τὴν γνώμην του περὶ προφυλακίσεως, ἀλλὰ νὰ τὴν ἐκφράσῃ μετὰ γνῶσιν τῆς δικογραφίας καὶ μετὰ μελέτην αὐτῆς καὶ νὰ μὴ εἶναι ἁπλῶς ἕνας ὑποκατάστατος τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ.

§117Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δοθῇ μία προθεσμία εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴν τριήμερος;

§118ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχει προθεσμίαν ἐκ τοῦ Συντάγματος.

§119Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς τῆς ὁποίας, μὴ ἀποφυλακιζομένων τῶν κατηγορουμένων, νὰ ἐκδίδῃ νέον ἔνταλμα ὁ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεύς, ἐὰν δὲ δὲν ἐκδώσῃ νέον ἔνταλμα, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ θεωρηθῇ ἄκυρον τὸ ἔνταλμα τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις. Ἐπέρχεται οὕτως εἷς ἐναρμονισμὸς τῶν ἀπόψεών σας μετὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§120ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἔχει τὴν προθεσμίαν. Ἀκυρουμένου τοῦ ἐντάλματος τῆς προφυλακίσεως, ὁ κατηγορούμενος, ὁ προφυλακισθείς, θεωρεῖται ὡς μὴ διατελῶν ἐν προφυλακίσει δυνάμει αὐτοῦ. Ἐκδίδεται ἀμέσως ἔνταλμα συλλήψεως ἐκ μέρους τοῦ ἀνακριτοῦ τοῦ παρ’ Ἐφέταις. Ἔχει δικαίωμα νὰ τὸ κάμῃ ὁ ἀνακριτής. Ἐγὼ πάντως νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι συνταγματικὴ ἡ διάταξις, ἡ ὁποία θεωρεῖ ὡς μὴ ἄκυρον ἔνταλμα προφυλακίσεως, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται παρὰ ἀναρμοδίου ἀνακριτοῦ, διότι τὸ Σύνταγμα ρητῶς ἀναγράφει τὴν λέξιν ἁρμόδιος ἀνακριτής. Πρὸς τὴν γνώμην ταύτην συμφωνεῖ ἀπολύτως ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ.

§121ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θεωρεῖται ἁρμόδιος.

§122ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἀναρμόδιος πλέον ἀνακριτής, ὁ ἀπαγγείλας τὴν ἰδίαν αὑτοῦ ἀναρμοδιότητα, νὰ ἐξακολουθῇ νὰ θεωρῆται ἁρμόδιος διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔνταλμα προφυλακίσεως.

§123ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Παρασύρεσθε ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Κωνσταντοπούλου. Ὁ Κωνσταντόπουλος, ὅτε ἔγραφεν αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν εἶχε κἂν ἕτερον νόμον ὑπ’ ὄψει του, εἰμὴ ἕν ξηρὸν ἄρθρον τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, τὸ 35, τὸ ὁποῖον ἔγραφε (ἀναγινώσκει) «τὸ ἀναρμόδιον τοῦ Δικαστηρίου κλπ.» Καὶ εἶπεν ὁ ἄνθρωπος. Καλὸν νὰ ἐγκρίνητε ὅλα αὐτὰ μαρτυρικὰς καταθέσεις, κατασχέσεις, πραγματογνωμοσύνας, πλὴν τῶν ἐνταλμάτων προφυλακίσεως. Ἀλλ’ εἶναι λογικὸν τὸ ἑξῆς: Ἐφόσον συνέβη συχνάκις ὄχι μόνον εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ Παγκαλικά, νὰ προφυλακισθοῦν ἄνθρωποι, νὰ ἐνεργηθοῦν πραγματογνωμοσύναι, νὰ γίνουν κατασχέσεις πραγμάτων καὶ πειστηρίων, καὶ διότι ὑπῆρξεν εἷς κατηγορούμενος, ἀπολαμβάνων ἐξαιρετικῆς δοσιδικίας, ὅλα νὰ πᾶνε χαμένα, καὶ νὰ ἀρχίζωμεν πάλιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν; Πρόκειται περὶ μιᾶς κωμωδίας, ἡ ὁποία παίζεται εἰς βάρος τῆς Δικαιοσύνης. Ὅτι λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον εἶναι σκόπιμον, εἶναι δίκαιον, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία. Ἐξετάζεται ὅμως τὸ ζήτημα ἂν ἡ διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική. Καὶ λέγει τὸ ἄρθρον 11: «Ὅσοι συλλαμβάνονται, προσάγονται εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτήν». Ἁρμόδιος ἦτο ὁ ἀνακριτὴς ὁ παρὰ Πρωτοδίκαις, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων ἐξέδιδεν ἐντάλματα προφυλακίσεως. Σήμερον ὁ ἕτερος ἀνακριτὴς, ὁ παρ’ Ἐφέταις, καθίσταται ἁρμόδιος. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι «.... (ἀναγινώσκει) ...» υἱοθετεῖ, γίνεται ἁρμόδιος, τὰ υἱοθετεῖ καὶ τὰ ἐγκυροποιεῖ. Τώρα λέγει ὁ κ. Συνάδελφος, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος ἐπροφυλακίσθη ἀδίκως, ὁ παρ’ Ἐφέταις....

§124ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὶ ἐννοεῖτε, κ. Ὑπουργέ, τὰ υἱοθετεῖ;

§125ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὰ θεωρεῖ ἔγκυρα. Καὶ τὰ καθιστῶμεν ἤδη, νόμῳ ἔγκυρα. Λέγετε τώρα σεῖς ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις αὐτή. Ποῦ εὑρίσκεται τὸ ἀντισυνταγματικόν; Τὸ ἄρθρον 11 λέγει: «... (ἀναγινώσκει) ...». Θὰ προσαχθῇ εἰς τὸν ἁρμόδιον ἀνακριτήν. Μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης εἶναι προφυλακισμένος. Καὶ σήμερον ὁλόκληρος ἡ δικογραφία μεταβιβάζεται εἰς τὸν ἀνώτερον ἀνακριτὴν καὶ αὐτὸς κρίνει αὐτὰς τὰς πράξεις. Τὰς θεωρεῖ ἐγκύρους. Πρέπει δηλαδὴ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ βγοῦν ἔξω ἀπὸ τὰς φυλακές;

§126ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι βέβαια. Ὅπως ἐφηρμόζετο ἐπὶ 100 χρόνια.

§127ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τώρα τὶ λέγετε σεῖς; Ἀπὸ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου ἔχομε 60–70 κατηγορουμένους. Ζητεῖτε νὰ ἐκδώσωμεν ἀμέσως ἐντάλματα συλλήψεως, ἀλλὰ σᾶς διαφεύγει ὅτι ἐντὸς 40 ἡμερῶν, ἂν δὲν περατωθῇ ἡ ἀνάκρισις, πρέπει ὁ ἀνακριτὴς νὰ τοὺς ἀφήσῃ ἐλευθέρους. Σᾶς ἐρωτῶ· ἑβδομήκοντα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν μάρτυρας ὑπερασπίσεως, ἀναφαίρετον δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου, ὅταν προταθοῦν πρέπει νὰ τοὺς ἐξετάσῃ ὁ ἀνακριτὴς ἐντὸς προθεσμίας τεσσαράκοντα ἡμερῶν; Κατὰ τίνα τρόπον, κατὰ ποῖον φυσικὸν ὅριον, εἶναι δυνατὸν ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς νὰ ἐξετάσῃ τοὺς μάρτυρας τῆς ὑπερασπίσεως ἐντὸς τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν καὶ νὰ ἀποφανθῇ; Τὸν φόβον, τὸν ἀντισυνταγματικόν, ποὺ ἔχετε, δὲν τὸν εὑρίσκω βάσιμον. Ὁ ἁρμόδιος ἀνακριτής, κατὰ τὸ Σύνταγμα, καθίσταται ὁ ἀνώτατος ἀνακριτής.

§128ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀπὸ ποῖον;

§129ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπὸ τὸ βούλευμα.

§130ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως δὲν ἔγινα ἀντιληπτός.

§131ΠΑΝ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ διαφωνίας σας ὑφίσταται περὶ τὴν διατύπωσιν τῆς διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ οὐχὶ περὶ τὴν οὐσίαν. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, ζητεῖτε ἓν πρᾶγμα πολὺ ὀρθόν, ὅτι, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ ἀνακριτὴς εἶναι ἀναρμόδιος, διότι ἕνεκα ἰδιαζούσης δοσιδικίας, εἷς κατηγορούμενος πρέπει νὰ πάῃ πάρα πάνω, θεωρεῖτε ὅτι δὲν ἐγένετο τίποτε καὶ ὁ νέος ἀνακριτὴς ὀφείλει νὰ ἀρχίσῃ ἐξ ἀρχῆς. Αὐτὸ ὄντως θὰ ἦτο ἐντελῶς καταστρεπτικὸν διὰ τὴν διεξαγωγὴν μιᾶς ὑποθέσεως. Καὶ ἔρχονται τώρα αἱ διατάξεις τοῦ νέου νομοσχεδίου καὶ λέγουν, ὅτι, αἱ πράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐνηργήθησαν ἀπὸ τὸν ἄμεσον ἀνακριτὴν, θεωροῦνται ἔγκυροι. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πυλίας λέγει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖτε νὰ κάμητε ἔγκυρον καὶ τὸ ἔνταλμα, διότι τὸ Σύνταγμα λέγει ὅτι τὸ ἔνταλμα, διὰ νὰ εἶναι ἔγκυρον πρέπει νὰ ἔχῃ ἐκδοθῆ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ, Νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα ἠμπορεῖ νὰ συμβιβασθῇ. Νὰ ὁρισθῇ ὅτι αἱ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐνεργηθεῖσαι πράξεις, εἰς τὰς ὁποίας περιλαμβάνεται καὶ τὸ ἔνταλμα, θεωροῦνται ὡς παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ γενόμεναι.

§132ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Βέβαια, δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἀρνηθῶ ὅτι ἡ λύσις αὕτη εἶναι εὐφυεστάτη, ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐκφράζω ἀτομικήν μου μόνον γνώμην. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπὴ ἀπησχολήθη ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ. Εἰσηγητὴς ἦτο ὁ κ. Τσουκαλᾶς καὶ ὑπεστήριξεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ὅτι ἡ διατήρησις τῆς διατάξεως αὐτῆς ὡς πρὸς τὰ ἐντάλματα προφυλακίσεως εἶναι προδήλως ἀντισυνταγματική, εἶναι δὲ καὶ κατ’ ἐμὲ ἀναμφισβήτητος ἡ ὀρθότης τῆς γνώμης του ταύτης. Διότι εἷς νόμος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐπειδὴ καθίσταται ἁρμόδιος ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτής, χαρακτηρίζει συγχρόνως ὡς ὑπὸ ἁρμόδιον ἀνακριτὴν γενομένας τὰς πράξεις τοῦ ἐντάλματος τῆς προφυλακίσεως, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη παρὰ ἤδη κριθέντος ἀναρμοδίου ἀνακριτοῦ. Αἱ παρατηρήσεις αὐταί, ἐφιστῶ καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι μόνον ἰδικαί μου, εἶναι γνώμη ὁμόφωνος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ νομοθετῇ, ἐπηρεαζόμενος ἐκ μιᾶς μεμονωμένης περιπτώσεως, ὅπως εἶναι τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, ἡ ὁποία εἶναι ἐξαίρεσις εἰς τὰ δικαστικὰ χρονικά.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται, κ. Βουλευτά, ὅτι δὲν ἔχετε διεισδύσει εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν τοῦ τόπου.

§134ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀσφαλῶς, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐλπίζω, ὅτι εἶναι τὸ τελευταῖον. Παρακαλῶ συνεπῶς νὰ προστεθῇ ἡ φράσις, «ἐκτὸς τῶν ἐνταλμάτων τῆς φυλακίσεως». Πᾶσα ἄλλη τροποποίησις περιπλέκει περισσότερον τὰ πράγματα.

§135Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἂν γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συμβιβάζονται ὅλαι αἱ ἀπόψεις.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θεωροῦνται ὡς γενόμεναι παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ.

§137Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἦτο ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Ἐπιτροπῆς, κυρίως ἐν ἀπόψει συνταγματικῇ. Ἐπειδὴ τὸ Σύνταγμα λέγει ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ, ἐθεωρήθη ὅτι κράτησις τοῦ κατηγορουμένου, δυνάμει ἐντάλματος θεωρουμένου ἀκύρου, ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§138Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὸ τὸ ἔκαμεν ἀνακριτὴς ἀναρμόδιος. Ἐὰν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τὸ ἔνταλμα τῆς φυλακίσεως, ἡ πρᾶξις θὰ εἶναι φυσικὰ ἀντισυνταγματική...

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι, ὅταν ἐκρίθη παρ’ ἀναρμοδίου δικαστοῦ, ὅτι τὸ ἔνταλμα εἶναι ἄκυρον;

§140Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καθίσταται ἐκ τῶν ὑστέρων ἄκυρον.

§141Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴπετε αἱ πράξεις, αἱ ἐνεργηθεῖσαι θεωροῦνται ὡς παρ’ ἁρμοδίου προσώπου γενόμεναι.

§142Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ αὐτὸ νόμος; Ἐὰν θέλετε νὰ κάμητε τὸν ἑξῆς συνδυασμόν. Νὰ δύναται ὁ ἀνακριτής, ὁ νέος, νὰ ἀπαγγείλῃ ἐκ νέου κατηγορίαν καὶ ἕως τότε νὰ εἶναι ἔγκυρα τὰ ἐντάλματα, ἀλλὰ νὰ τάξωμεν μίαν προθεσμίαν ἑπτὰ ἢ δέκα ἡμερῶν.

§143ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§144Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ὑπῆρξεν ὁμόφωνος. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ πράξῃ τὸ ἀντίθετον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ἡ Ἀντιπολίτευσις, εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ εἴπω, ὅτι ἀντιτίθεται εἰς τὸ Σύνταγμα.

§145ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὴν γνώμην ὅτι πρόκειται περὶ ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως.

§146Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θεωροῦνται ὡς παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ γενόμεναι.

§147Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καὶ ὁ Κασίμης λέγει, ὅτι πάντα δύνανται νὰ υἱοθετηθοῦν, πλὴν τοῦ ἐντάλματος τοῦ ἀνακριτοῦ.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος.

§149Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος κ. Ράλλης ἐπὶ δύο βάσεων ἐστήριξε τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ, ἐπὶ μιᾶς πραγματικῆς καὶ ἐπὶ μιᾶς νομικῆς. Ἡ νομικὴ ἄποψις εἶναι, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ σχεδίου νόμου, προκειμένου ἀποκλειστικῶς περὶ τοῦ ἐντάλματος τῆς φυλακίσεως. Ἀναμφισβητήτως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῆς προταθείσης τροπολογίας του λύει τὸ ζήτημα, διότι ποῖος εἶναι ἁρμόδιος ἀνακριτὴς κανονίζεται διὰ νόμου καὶ ὄχι διὰ τοῦ Συντάγματος. Τὸ Σύνταγμα λέγει «ὁ ἁρμόδιος ἀνακριτής». Τὶς εἶναι ἁρμόδιος, τοῦτο κανονίζεται διὰ νόμου, καὶ ἀναμφισβητήτως ὁ νόμος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἁρμόδιος καὶ ὁ παρὰ Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελεὺς εἰς περίπτωσιν μεταβιβάσεως τῆς δικογραφίας. Ἀλλ’ ὁ κ. Συνάδελφος ἐστήριξε τὴν τροπολογίαν αὐτοῦ καὶ εἰς μίαν ἄποψιν πραγματικήν, ὅτι ὁ νόμος καθιερώνει μίαν εἰδικὴν δοσιδικίαν, προκειμένου περὶ ὡρισμένων προσώπων, δοσιδικίαν τοῦ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτοῦ. Τοῦτο ἔπραξε διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ περισσότερον τὰ πρόσωπα αὐτά. Τὰ πρόσωπα αὐτὰ ἔχουσι μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις ἐν σχέσει μὲ τὴν στέρησιν τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ πραγματικόν, συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ἀπολύτως, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν μὲ ἕν ἔνταλμα τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ, ἕν πρόσωπον, ἀπολαῦον εἰδικῆς δοσιδικίας, νὰ παραμένῃ προφυλακισμένον, ἄνευ ἄλλης πράξεως καὶ ἄνευ ἄλλου νέου ἐλέγχου τοῦ ἁρμοδίου πλέον κατ’ οὐσίαν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτοῦ. Ἀναμφισβητήτως, ἔχει δίκαιον ὁ κ. Ράλλης λέγων, προκειμένου μάλιστα περὶ πολλῶν κατηγορουμένων καὶ περὶ περιπλόκων ὑποθέσεων, ὅτι ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς ὀλίγην θὰ δείξῃ φροντίδα διὰ νὰ μελετήσῃ τὴν δικογραφίαν ἐν σχέσει μὲ τὸ ὀρθὸν ἢ μὴ τῆς προφυλακίσεως τοῦ κατηγορουμένου καὶ θὰ τὸ ἀφήσῃ ἔτσι μέχρι πέρατος τῆς ἀνακρίσεως.

§150Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἠξεύρετε τὶ θὰ πῇ διακοπή; Πρέπει νὰ τὸ θέλῃ καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς καὶ τὸ Συμβούλιον.

§151Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξασφαλίζει τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν καὶ δὴ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα ἀπολαύουν ἰδιαζούσης δοσιδικίας. Ἐγώ, λοιπόν, ἐν σχέσει μὲ τὴν πραγματικὴν αὐτὴν ἄποψιν, θὰ ἐπρότεινα μίαν τροπολογίαν. Νὰ θεωρῆται ἔγκυρον τὸ ἔνταλμα τῆς φυλακίσεως, τὸ ἐκδοθὲν παρὰ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας θὰ ἀπέστελλε πρὸς γνωμάτευσιν ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς τὴν δικογραφίαν εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέα. Δηλαδὴ νὰ τάξωμεν μίαν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελέα νὰ γνωματεύσῃ, ἐὰν, ἀπὸ ἀπόψεως πραγματικῶν γεγονότων, καλῶς εἶναι προφυλακισμένοι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἢ ὄχι. Νὰ θέσωμεν ὑπὸ τὴν αἵρεσιν αὐτὴν τὸ ἔγκυρον τοῦ ἐντάλματος τῆς προφυλακίσεως τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ, ἐντὸς μιᾶς προθεσμίας μιᾶς ἑβδομάδος ἢ δέκα ἡμερῶν.

§152Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ. Προτείνω νὰ εἶναι μικρὰ ἡ προθεσμία.

§153Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελα νὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἡ προθεσμία, διότι ἐὰν ὁρίσωμεν προθεσμίαν μιᾶς ἢ δύο ἡμερῶν, δὲν ἀρκεῖ αὕτη εἰς ἕνα δικαστὴν νὰ διαβάσῃ μίαν πολύπλοκον ὑπόθεσιν. Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τροπολογία, δυνάμει τῆς ὁποίας νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴν, ἐντὸς μιᾶς ὡρισμένης προθεσμίας νὰ ἀποφανθῇ ἐὰν καλῶς ἐξεδόθη τὸ ἔνταλμα παρὰ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτοῦ ἢ ὄχι. Νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ δύναται νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν.

§154ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Πρέπει, κ. Ὑπουργέ, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ μὴ μᾶς διαφεύγῃ τὸ ἑξῆς. Φυσικὰ, τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος ἢ ἀναρμοδιότητος τοῦ ἀνακριτοῦ θὰ τὸ κρίνῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν. Δὲν εἶναι ἔτσι;

§155ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Συμβούλιον Πλημμελειοδικῶν κηρύσσει ἀναρμόδιον τὸν ἀνακριτὴν καὶ παραπέμπει τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον παρ’ Ἐφέταις.

§156ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Παρουσιάζεται ὅμως τὸ ἑξῆς. Δὲν ὑπάρχει εἰς ὅλα τὰ μέρη, ὅπου ὑπάρχει Συμβούλιον Πλημμελειοδικῶν, καὶ ἀνακριτὴς παρὰ Πλημμελειοδίκαις. Δὲν ὑπάρχει καὶ Συμβούλιον Ἐφετῶν καὶ ὁ πιθανῶς ἁρμόδιος ἀνακριτὴς παρ’ Ἐφέταις. Εἰς τὴν Κεφαλληνίαν π.χ...

§157Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνήθως ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας γίνονται...

§158ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. ... ἐνῷ ἔχωμεν Συμβούλιον Πλημμελειοδικῶν καὶ ἀνακριτὴν παρὰ Πλημμελειοδίκαις, τὸ Συμβούλιον Ἐφετῶν καὶ ὁ ἁρμόδιος παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς εὑρίσκεται εἰς τὰς Πάτρας. Παρουσιάζονται δὲ περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ νὰ παρέλθῃ ὁλόκληρος ἑβδομὰς καὶ ὁλόκληρον δεκαήμερον, ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ κηρύξῃ ἀναρμόδιον ἑαυτὸν ὁ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτὴς καὶ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν διὰ νὰ κηρύξῃ ἀναρμόδιον τὸν παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτὴν καὶ ἁρμόδιον τὸν παρ’ Ἐφέταις. Τί γίνεται ἐν τῷ μεταξύ; Ἐγώ, λοιπόν, θὰ ἐνόμιζα ὅτι τὴν τελευταίαν λέξιν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν (κηρύσσει δηλ. ὁ παρὰ Πλημμελειοδίκαις ἀνακριτὴς ἑαυτὸν ἀναρμόδιον. Νὰ μὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ ὁριστική, ἀλλὰ τὴν τελευταίαν λέξιν διὰ τὴν ἀναρμοδιότητα νὰ τὴν ἔχῃ τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν.

§159Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§160ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἶναι· κηρύσσει ἑαυτὸν ἀναρμόδιον...

§161Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Τὴν τελευταίαν λέξιν πάντοτε τὴν ἔχει τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν, νὰ ἀπολύσῃ τοὺς κατηγορουμένους τῆς εἰδικῆς δοσιδικίας. Ποίαν τελευταίαν λέξιν νὰ εἴπῃ, δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ καταλάβω.

§162ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὸ πρᾶγμα νὰ θεραπεύεται, καθ’ ὃν χρόνον θὰ ἐκκρεμῇ τὸ ζήτημα μέχρι τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιληφθῇ ὁ ἁρμόδιος ἀνακριτής. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν, ὅπου θὰ κηρυχθῇ ἀναρμόδιος ὁ ἀνακριτὴς καὶ θὰ σταλῇ ἡ δικογραφία εἰς τὸ Συμβούλιον τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, ὅπου ὑπάγεται τὸ Συμβούλιον Πλημμελειοδικῶν Κεφαλληνίας, θὰ παρέλθῃ ἕν ὁλόκληρον δεκαήμερον. Εἶναι συνταγματικῶς ὀρθὸν νὰ ἐκκρεμῇ τὸ δίκαιον ἢ τὸ ἄδικον τῆς προφυλακίσεως ἑνὸς κατηγορουμένου;

§163Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ ἀπολυθοῦν οἱ κατηγορούμενοι.

§164ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ναί, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, καθὼς ἀντιλαμβάνομαι, νὰ προλάβῃ τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ ἀποδεδειγμένως ἐνόχου κατηγορουμένου, καὶ προλαμβάνει τὴν ἀπελευθέρωσιν. Θὰ προλάβῃ καὶ τὴν ἀπόφασιν, διότι, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, δὲν γίνεται τίποτε.

§165ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὶ θέλετε;

§166ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι παντάπασιν ἀντισυνταγματικὸν τὸ νὰ δοθῇ μία δικαιοδοσία, μία ἐξουσία, εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν νὰ εἴπῃ τὴν τελευταίαν λέξιν περὶ τῆς ἁρμοδιότητος ἢ ἀναρμοδιότητος...

§167Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Εἴπομεν νὰ εἶναι ἔγκυρα ἕως ὅτου ὁ ἀνακριτής....

§168ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν σχετικὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Τσουκαλᾶς· δηλαδὴ ἡ ἀπόφασις — ἂς τὸ εἴπωμεν οὕτω — τοῦ ἀνακριτοῦ ὅτι κηρύσσεται ἀναρμόδιος, νὰ μὴ εἶναι ὁριστικὴ, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς ἁρμοδιότητος ὁριστικῶς νὰ λύεται ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν. Τότε μόνον θεραπεύεται τὸ πρᾶγμα. Ἐν πάσῃ ἄλλῃ περιπτώσει θὰ ὑπάρχῃ ὁ κίνδυνος τῆς συνταγματικῆς δυσχερείας — νὰ θεωρῆται δηλαδὴ παράνομος ἡ κατακράτησις, παράνομος ἡ προφυλάκισις τῶν κατηγορουμένων, ἐφόσον κηρύσσεται ἀναρμόδιος ὁ ἀνακριτής.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντωνόπουλος.

§170ΑΘ. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ζήτημα ἔχει κανονισθῇ πλήρως, κατόπιν τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Ὑπουργοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἁρμοδιότητος εἶναι ζήτημα νόμου καὶ ὄχι Συντάγματος. Ἐφόσον λοιπόν, διὰ τῆς τροπολογίας καθορίζεται ὅτι αἱ μέχρι τοῦδε γενόμεναι πράξεις παρὰ τοῦ ἀναρμοδίου, ἔστω ἀνακριτοῦ, θεωροῦνται γενόμεναι παρ’ ἁρμοδίου, ἀναμφισβητήτως αἱ πράξεις αὐταὶ θεωροῦνται ἔγκυροι. Τώρα ἐγεννήθη, βεβαίως, μία εὔλογος ἀπορία, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἦτο δυνατόν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπολαύουν εἰδικῆς δοσιδικίας, νὰ προφυλακίζωνται ἀπὸ ἀναρμόδιον ἀνακριτὴν καὶ νὰ μεταβιβάζηται τὸ ἔνταλμα ἔγκυρον εἰς τὸν κατ’ οὐσίαν ἁρμόδιον. Ἀλλ’ ἐδῶ ἔχωμεν ἀνακριτήν, ἐφέτην μάλιστα ἀνακριτήν, καὶ ὑποτίθεται ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπου ἐπιστήμονος, ἀπολαύοντος μεγαλειτέρας ἐκτιμήσεως καὶ ἔχοντος ἐπίγνωσιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν καθηκόντων του μεγαλειτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ ἀνακριτὴς τοῦ Πλημμελειοδικείου. Συνεπῶς, ὡς ἀνακριτὴς ἀνώτερος, θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα καὶ ἅμα ἴδῃ ὅτι ἀδίκως εἶναι προφυλακισμένος ἀπὸ τὸν ἀνακριτὴν, τὸν κατ’ οὐσίαν ἀναρμόδιον, ἀναμφισβητήτως ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτής, ὁ ὁποῖος, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ εἶναι ἀνώτερος, θὰ τὸν ἀποφυλακίσῃ. Τοῦτο εἶναι μεγαλειτέρα ἐγγύησις νὰ εἰσαχθῇ δηλαδὴ διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως εἰς τὸ Συμβούλιον. Ἄλλωστε ὁ κατηγορούμενος ἔχει τὸ δικαίωμα διὰ τῶν συνηγόρων του νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν ἀνακριτήν, τὸν παρ’ Ἐφέταις, νὰ κάμῃ τὸ ὑπόμνημά του καὶ ἐκεῖ θὰ εὕρῃ τὸ δίκαιόν του ἀναμφισβητήτως.

§171Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Θὰ εἶναι ἄκυρον τὸ ἔνταλμα.

§172Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἔνταλμα, δυνάμει τοῦ νόμου, εἶναι ἔγκυρον. Εἶναι νομικὸν τὸ ζήτημα. Ὁ νόμος λέγει ὅτι εἶναι ἔγκυρον.

§173ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ νόμος ἀκριβῶς, ὁ ὁποῖος τὸ καθιστᾷ ἔγκυρον εἶναι ἀντισυνταγματικός.

§174Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἁρμοδιότητος, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ρυθμίζει ὁ νόμος κατὰ τὴν γνώμην μου.

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ποίαν τροπολογίαν δέχεσθε;

§176ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν «θεωρεῖται ὅτι εἶναι ἔγκυρος ἡ δικογραφία καὶ θεωρεῖται ὅτι ἐγένετο παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ». Δηλαδὴ τὸ ἔνταλμα τῆς προφυλακίσεως, ἐφόσον ὁ παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτὴς τὸ υἱοθέτησε, θεωρεῖται ὅτι ἐγένετο ἁρμοδίως.

§177Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν τὸ λέγετε ὅμως αὐτὸ εἰς τὴν τροπολογίαν.

§178ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι συμπλήρωμα τοῦ ἄρθρου 35. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις κηρύσσεται ἔγκυρος, ὁπότε καὶ αἱ πράξεις, αἱ γενόμεναι ὑπὸ τοῦ ἄλλου ἀνακριτοῦ, εἶναι ἔγκυροι.

§179Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχετε μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 1ου.

§181ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα. Ὅτι «αἱ πράξεις θεωροῦνται ὡς γενόμεναι παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ».

§182Λ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Καίτοι ἐκηρύχθη ἀναρμόδιος; Δὲν εἶναι ὀρθόν, κ. Ὑπουργέ. Εἶναι ἐντελῶς ἀντεπιστημονικὸν αὐτό. Καλύτερον νὰ τὸ ἀφήσητε ὅπως ἦτο. Ὅπως ἔγινε, κ. Ὑπουργέ, εἶναι οἰκτρόν. Ἄς μείνῃ ὅπως ἦτο.

§183ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδῶ πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος. Δυστυχῶς, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ ἔγινε κίνημα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐνῷ ἡ κατάστασις εὑρίσκεται εἰς τὸ τέρμα της, ἀνακύπτει εἷς ἔνοχος, ἀπολαύων εἰδικῆς δοσιδικίας, ὁπότε ὅλα μεταβάλλονται καὶ ἡ ἀνάκρισις ἀρχίζει πάλιν ἀπὸ τὴν ἀρχήν, διότι ὅλη ἡ δικογραφία καταστρέφεται καὶ ἐξαφανίζονται αἱ μαρτυρικαὶ καταθέσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν, εἴπομεν ὅτι εἶναι συνταγματικῶς κατωχυρωμένη. Ἀκούσατε τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 35: (ἀναγινώσκει) «τὸ ἁρμόδιον τοῦ δικαστοῦ κλπ.». Σήμερον δὲ τὶ προσθήκην κάμνομεν; Ὅτι «θεωρεῖται ὅτι ἡ δικογραφία εἶναι ἔγκυρος, διότι θεωρεῖται, ὡς γενομένη παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ». Μὲ τὴν διατύπωσιν αὐτὴν τὶ γίνεται; ἐφόσον εἶναι ἔγκυρος ἡ δικογραφία ὁλόκληρος, αἱ ἐκθέσεις, αἱ πραγματογνωμοσύναι, αἱ αὐτοψίαι, αἱ κατασχέσεις τῶν πειστηρίων καὶ τὰ ἐντάλματα φυλακίσεως, μεταβιβάζονται μεθ’ ὁλοκλήρου τῆς δικογραφίας εἰς τὸν δευτεροβάθμιον ἀνακριτήν. Πῶς λοιπόν δὲν ἐννοεῖται, ὅτι, ὅταν κηρυχθῇ ἀναρμόδιον τὸ Δικαστήριον καὶ μεταβιβασθῇ ἡ δικογραφία εἰς τὸν παρ’ Ἐφέταις ἀνακριτήν, ὅλαι αἱ πράξεις θεωροῦνται ἔγκυροι;

§184Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἅμα τὰ υἱοθετήσῃ ὁ ἀνακριτής.

§185ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αἱ πράξεις θεωροῦνται ἔγκυροι τώρα, ἐνῷ μέχρι τοῦδε κατεστρέφετο ὁλόκληρος ἡ δικογραφία.

§186Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἐὰν δὲν σᾶς ἐθεώρουν ὡς νομοθέτην, θὰ σᾶς ἔλεγον ὅτι τὸ πνεῦμα καὶ τὸ γράμμα τοῦ νόμου εἶναι διάφορα.

§187ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι καθαρόν καθαρώτατον.

§188Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἄλλο θέλετε νὰ εἴπητε καὶ ἄλλο λέγετε ἐν τῇ τροπολογίᾳ.

§189Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§190ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§191Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν δικογραφίαν τὴν κηρύσετε ἔγκυρον πολὺ σωστά. Ὁ παρ’ Ἐφέταις ὅμως ἀνακριτής, θὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς διεξαχθείσας ἤδη ἀνακρίσεις τῶν ἁρμοδίων, ἢ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ προχωρήσῃ περαιτέρω;

§192ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα. Θὰ προχωρήσῃ, ἀλλὰ καὶ ἡ προηγουμένη δικογραφία θεωρεῖται ἔγκυρος, ὡς γενομένη παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ.

§193Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι εἶναι ἔγκυρος καὶ θεωρεῖται ὡς γενομένη παρ’ ἁρμοδίου ἀνακριτοῦ, καὶ οὕτω τελειώνει...

§194Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν κηρυχθῇ ἀναρμόδιος ὁ ἀνακριτὴς καὶ διαβιβασθῇ ὁλόκληρος ἡ γενομένη ἐνέργεια ἐπὶ τῆς ἐν τῷ φακέλλῳ ὑποθέσεως εἶναι ἔγκυρος καὶ δικαιοῦται καὶ ἀπολογίαν συμπληρωματικὴν νὰ λάβῃ ὁ νέος ἀνακριτής, καὶ νέας ἀνακρίσεις νὰ ἐνεργήσῃ. Ἐγὼ θέλω νὰ καταργήσω αὐτὴν τὴν μεσοβασιλείαν, ἡ ὁποία ἐπέφερεν ἀνεπανόρθωτα κακά, καὶ νὰ διορθώσω αὐτὴν τὴν κατάστασιν, διότι, εἷς, ὁ ὁποῖος θεωρεῖ τὸν ἑαυτόν του ἔνοχον, θὰ κατορθώσῃ νὰ δραπετεύσῃ.

§195Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Δὲν θεωρεῖται παρ’ ἁρμοδίου. Εἶναι παρ’ ἁρμοδίου...Εἶνε κακὴ ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία, ἡ ὁποία, μοῦ φαίνεται ὅτι λύει ὅλα τὰ ζητήματα... (ἀναγινώσκει) ...πλὴν τῶν ἐνταλμάτων προφυλακίσεως. Δηλαδὴ εἶναι ἔγκυρα ὅλα.

§197Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως τὸ εἴχομεν ἡμεῖς ἀρχικῶς, λύονται ὅλα τὰ ζητήματα.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: Δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§199ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου. «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων ὀργανικῶν διατάξεων τοῦ Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως»

§201Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν μερικαὶ τροπολογίαι ἀναφερόμεναι κυρίως εἰς τὴν σύστασιν τοῦ Κεντρικοῦ Συμβουλίου Στεγάσεως Θεσσαλονίκης, ὑποδειχθεῖσαι ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Μακεδονίας, καὶ μερικαὶ διασαφήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν μεταβάλλουν τὸ παράπαν τὸ νομοσχέδιον.

§202Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία προτείνω νὰ διατυπωθῇ ὡς ἄρθρον 19ον. «Ἡ ἰσχὺς τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 33 § 1 τοῦ Ν. 5127 παρατείνεται μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1934 καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς κ.λ.π., διὰ τοὺς ἔχοντας ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν Τμηματάρχου, ἐφ’ ὧν πενταετῆ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ Τμηματάρχου αʹ τάξεως». Γνωρίζω ὅτι ἔχετε ἐνδοιασμοὺς νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν. Ἀλλὰ τὴν νομίζω ἀπολύτως δικαίαν, διότι εἶχεν ἐκδοθῇ ὁ νόμος αὐτός, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦντο τὰ προσόντα αὐτὰ καὶ διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύναντο νὰ προαχθῶσιν οἱ ἔχοντες ἑπταετῆ ὑπηρεσίαν μέχρις ὡρισμένης ἡμερομηνίας, μέχρι τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1933. Ἐφόσον ἡ διάταξις αὐτή, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι προσωπική, διατὶ νὰ μὴ παραταθῇ μέχρι τοῦ 1934 καὶ διατὶ νὰ ἀδικηθῶσι δύο εἰσέτι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποκτοῦν τὰ προσόντα; Διατὶ νὰ μὴ γενικευθῇ ὀλιγώτερον προσωπική;

§203Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Συμμερίζομαι ἀπολύτως τοὺς λόγους...

§204Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ γνωρίζετε περὶ τίνων ὑπαλλήλων πρόκειται.

§205Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Περὶ ἀρίστων ὑπαλλήλων, καὶ αἰσθάνομαι εὐχαρίστησιν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσω, ἀλλ’ ἡ παράβασις ἡ ὁποία γίνεται εἶναι αὐτή· ὅτι συντομεύει τὸν χρόνον ὑπηρεσίας, ἐνῷ ἡ ἀρχικὴ διάταξις τοῦ νόμου καθώριζεν ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν.

§206Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καθώριζεν ἑπταετῆ.

§207Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργ. Προνοίας). Ἡ τροπολογία σας εἰσάγει μίαν διπλῆν καινοτομίαν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν παρατείνεται ἡ προθεσμία, ἀφ’ ἑτέρου δὲ συντέμνεται ὁ χρόνος ὑπηρεσίας ἀπὸ ὀκτὼ εἰς ἑπτὰ ἔτη. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι θὰ γενικευθῇ τὸ ἄτοπον. Θὰ ἔλθουν καὶ ἐκ τῶν ἄλλων Ὑπουργείων νὰ μᾶς εἴπουν· κάμετε καὶ δι’ ἡμᾶς ὅ,τι ἐκάματε διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας μόνον, δὲν θὰ ἐγίνετο συζήτησις. Ἀλλ’ ὁ νόμος 5127 εἶναι νόμος γενικὸς καὶ καθορίζει ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν.

§208Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι δημιουργεῖται κανὲν ἄτοπον, ἔστω καὶ διὰ τῆς συντμήσεως;

§209Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Προνοίας). Δὲν τὸ δέχομαι διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους σᾶς εἶπον. Ἄλλωστε πρέπει νὰ παρίσταται καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§210Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ἐνῷ εἰς τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ψήφισιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἐλήφθη πᾶσα μέριμνα καὶ πᾶσα φροντὶς διὰ ἀνωτάτας τινὰς θέσεις, βλέπω μετὰ λύπης ὅτι εἰς τὸ τμῆμα θυμάτων πολέμου, ὅπου ἔχει συσσωρευθῆ τόση ἐργασία, ὅπου ὑπάρχουν τόσαι χιλιάδες αἰτήσεις θυμάτων πολέμου ἀνεξέλεγκτοι, ἄνευ ἐλέγχου καὶ ἄνευ ἐρεύνης τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα περιέχουν, δὲν λαμβάνεται οὐδεμία πρόνοια περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Θέλω νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ ἰδίως τὴν ἰδικήν σας, κ. Ὑπουργέ, πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ τοὺς δέκα ὑπαλλήλους τὸ τμῆμα αὐτὸ νὰ διεκπεραιώσῃ τόσην ἐργασίαν. Ἕξ χιλιάδες αἰτήσεις ἐκκρεμεῖς ὑπάρχουν ἐκεῖ, ἂν δὲ γίνῃ δεκτὴ καὶ ἡ τροπολογία, ἡ διατυπωθεῖσα περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας τῆς ὑποβολῆς νέων αἰτήσεων, πῶς θὰ ἀνταπεξέλθῃ τὸ τμῆμα θυμάτων πολέμου εἰς τὴν ἐργασίαν αὐτήν; Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτε συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον, εἴχετε σεῖς ὁ ἴδιος δηλώσει ὅτι θὰ αὐξήσητε τὸ προσωπικὸν αὐτό. Δὲν τὸ βλέπω ηὐξημένον εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐφόσον εἶναι δυνατόν, διότι ἔχομεν καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, νὰ λάβητε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν. Ἄλλως θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀποσπάσητε ἐκεῖ ἄλλους ὑπαλλήλους ἀπὸ ἄλλα τμήματα ὅπου δὲν ἐργάζονται.

§211Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἦτο ὀρθὴ ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Θὰ προσαγάγω ἕνα πίνακα, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ φαίνεται, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαρχόντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, εἶναι κατὰ 148 μικρότερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπηρετούντων πρὸ ἕξ μηνῶν. Εἰδικῶς εἰς τό Τμῆμα Θυμάτων Πολέμου, εἶνε ἀνεπαρκὴς ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων. Ὑπηρέτουν 60, σήμερον ὑπηρετοῦν 20, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος θὰ αὐξηθοῦν εἰς 30. Δέν γνωρίζω ἐὰν ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ κατὰ 10 θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§212Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι μεταξὺ τοῦ Προεδρείου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως μέχρι τῶν Γραφείων τῶν Ἐπιτροπῶν ἀπωλέσθη ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθητε καὶ τὴν ὁποίαν ἐμονόγραφεν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, ἡ ὁποία ἀφορᾷ —ξέρετε δὲν ἔχω τὴν δυσχέρειαν νὰ τὸ εἴπω—ἀφορᾷ τὸν κ. Πάντον, τὸν ἥρωα εἰς αὐτὸ τὸ τμῆμα, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην μιᾶς ἠθικῆς ἱκανοποιήσεως. Τὸν μισθὸν τὸν λαμβάνει, πρέπει νὰ λάβῃ καὶ τὸν βαθμόν.

§213Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγώ.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς τοῦτο ἐτροπολογήθη, ὑπὸ τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς;

§215ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν εἰς ἐφάπαξ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20)7)33 Ν. Δ. περὶ ὀργανώσεως τῆς Λογιστικῆς καὶ διαχειριστικῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑγειονομικῶν ἱδρυμάτων» (Γίνεται δεκτὸν εἰς ἐφάπαξ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Νομοθ. Διατάγματος τῆς 15–7–33 «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Νόμου 4173 «περὶ διαθέσεως, καρπώσεως δημοσίων δασῶν κλπ.» Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§218Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγράφη ἀπὸ τὸν ἀντιπολιτευόμενον τύπον ὅτι λαθροβίως παρεισέφρησαν διατάξεις εἰς ὡρισμένον νομοσχέδιον καὶ ὅτι σεῖς δῆθεν ἀνεγνωρίσατε τοιοῦτόν τι. Ἐν προκειμένῳ οὐδὲν λαθρόβιον ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Τοὐναντίον μᾶς φαίνεται περίεργον πῶς ὁ ἀντιπολιτευόμενος τύπος ὁμιλεῖ περὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅτι εἰσάγει λαθροβίως διατάξεις ὑπὸ τύπον σκανδαλώδη, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἐψήφισε νόμους, διὰ τῶν ὁποίων διέλυσεν ἁπάσας τὰς μισθώσεις μέχρις ὡρισμένης προθεσμίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶπεν ὅτι λαθροβίως παρεισέφρησαν διατάξεις εἰς ὡρισμένον νομοσχέδιον, διότι ὁ ἀντιπολιτευόμενος τύπος ἐκ συστήματος γράφει καὶ μᾶς καταγγέλλει ὅτι ψηφίζομεν χαριστικὰς διατάξεις ὑπὲρ τῶν φίλων μας.

§219Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι Βουλευταί, ὅτε τὸ νομοσχέδιον, ψηφισθὲν ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, ἦλθεν εἰς τὴν Γερουσίαν πρὸς συζήτησιν, εἶπον ἀκριβῶς τὰ ἑξῆς. Εἶπον ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, τὴν τελευταίαν στιγμήν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, παρουσιάσθησαν δύο τροπολογίαι, αἱ δύο αὐταὶ δηλαδὴ προσθῆκαι, αἱ ὁποῖαι δὲν περιελαμβάνοντο εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἀλλὰ συγχρόνως εἶπον, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ συνέβαινεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Συνέβη τοῦτο δὶς ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐδόθησαν ἄδειαι διαλύσεως μισθώσεων, δὲν ἐπρόκειτο δὲ ἐδῶ περὶ ἀδειῶν γενικῶν, ἀλλὰ περὶ ἀδείας μερικῆς μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ 200 κυβικῶν μέτρων ὑλοτομίας, καὶ 100.000 ὀκάδων ξυλανθράκων. Εἶπον ἐπίσης, ὅτι καὶ ἐγὼ θεωρῶ ὅτι πρέπει ἡ διάταξις νὰ ἀπαλειφθῇ. Ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν ταύτην, διότι κατὰ τὸ τελευταῖόν μου ἐν Θεσσαλονίκῃ ταξείδιον μὲ ἐπεσκέφθησαν ἐπιτροπαὶ τῶν διαφόρων ἐνοικιαστῶν δασῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιμόνως ἐζήτουν τὸ μέτρον αὐτὸ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς πολὺ μεγαλύτερα ἀκόμη κτήματα καὶ ἐνοικιάσεις. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ παραγνωρίσω αὐτὸ καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶ ὅτι ἔγινεν ἀδικία τις ἔναντι τῶν μικροτέρων. Ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι, ὅταν ἡ διάταξις αὐτὴ ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἐξουσιοδοτήσεως, προεβλέπετο διάρκεια ὑποβολῆς τοιούτων αἰτήσεων διαλύσεως μισθώσεων ἑνὸς καὶ μόνου μηνός. Εἰς τὸ διάστημα δὲ τοῦ μηνὸς αὐτοῦ, οὐδεμία αἴτησις ὑπεβλήθη καὶ οὐδεμία μίσθωσις διελύθη. Ἑπομένως παρεῖλκε καὶ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Γερουσία ὑπέβαλε, δηλ. τῆς ἀπαλείψεως τῆς διατάξεως, ἐφόσον ἡ διάταξις αὕτη, καὶ περιεχομένη εἰς τὸν νόμον, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Καὶ ἡ δευτέρα διάταξις, ποὺ ἀπηλείφθη, ὀρθῶς ἀπηλείφθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας, διότι, ἐνῷ προεβλέπετο ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ δίδωμεν τὰς ἀδείας ἐκχερσώσεως πρὸς ἐμβολιασμὸν ἀγριελαιῶν, διὰ τοῦ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον ἦλθε τὴν τελευταίαν στιγμὴν πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐδίδετο ἡ ἄδεια τῆς βοσκῆς αὐτῶν τῶν ἐδαφῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ἐλαιόδενδρα ἐμβολιαζόμενα καὶ ζῶα βόσκοντα εἰς τὰ μέρη ὅπου ἐμβολιάζονται αἱ ἐλάται; Ἀδύνατον νὰ συμβιβασθοῦν τὰ δύο αὐτὰ πράγματα. Ἄν τώρα ὁ τύπος, ὁ ἀντικυβερνητικός, ὁ μαῦρος τύπος, ὅπως ἐγὼ τὸν χαρακτηρίζω, διότι διαρκῶς μεταδίδει εἰδήσεις ἀντικειμένας πρὸς τὴν πραγματικότητα, ἄν ὁ τύπος αὐτός, ἔγραφεν, αὐτὰ ποὺ ἔγραφε, δὲν εὐθύνεται διὰ τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. (Χειροκροτήματα).

§220Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κατόπιν τῶν δοθεισῶν ἐξηγήσεων παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τῆς δηλώσεως, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ διαλύσῃ τὰς μισθώσεις αὐτὰς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην....

§221Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρῆλθεν ἡ προθεσμία.

§222Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Θὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα διὰ νὰ σᾶς ζητήσω νὰ φέρητε εἰδικὸν νομοσχέδιον. Κατὰ τὸ 1928 διενηργεῖτο εἰς μεγάλην κλίμακα στέγασις τῶν προσφύγων καὶ προσεπάθησαν ὅλοι οἱ ὑλοτόμοι τῶν νέων χωρῶν νὰ ἐκμισθώσωσι δάση, διὰ νὰ βγάλουν ξυλείαν, ἵνα πωλήσωσι ταύτην εἰς τὴν Ε.Α.Π. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ στεγαστικὴ κίνησις τοῦ Κράτους ἐσταμάτησεν. Οἱ ὑλοτόμοι δὲν εἶχον χρόνον νὰ συνεχίσουν τὴν ἀπόληψιν τῶν δασικῶν αὐτῶν προϊόντων. Παρῆλθε τὸ διετὲς χρονικὸν διάστημα, καὶ σήμερον, καίτοι δὲν ἔβγαλαν τὴν ξυλείαν, ἐκδίδονται τὰ ἐντάλματα εἰς βάρος αὐτῶν τῶν ὑλοτόμων, διὰ νὰ πληρώσουν μισθώματα μὴ ἀποληφθείσης ξυλείας. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τοὺς καταστραφέντας αὐτοὺς ἀνθρώπους μισθώματα. Εἶναι ἀρκετὴ ἡ οἰκονομικὴ καταστροφή, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν μέσα εἰς τὴν δεινὴν αὐτὴν οἰκονομικὴν κρίσιν. Ζητοῦμεν νὰ διαλυθοῦν ὅλαι αἱ μισθώσεις αὐταὶ μετὰ τῶν ὑλοτόμων, διότι καὶ τὸ Κράτος δὲν ἔχει νὰ ζημιώσῃ τίποτε, διότι τὸ Κράτος θὰ τὰ ἐκθέσῃ πάλιν εἰς δημοπρασίαν, θὰ παρουσιασθοῦν νέοι μισθωταί καὶ ἴσως μάλιστα εἰσπράξῃ καὶ περισσότερα. Τὸ μέτρον αὐτὸ ἔλαβε δὶς ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις διὰ λόγους ἀνωτέρας βίας, διότι ἡ περιφέρεια ἐκείνη συνεταράχθη ἀπὸ τοὺς σεισμούς. Δὲν ἔχει, ἐπαναλαμβάνω, τὸ Κράτος νὰ ὑποστῇ οὔτε μιᾶς δεκάρας ζημίαν, ἐὰν διαλύσῃ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰς μισθώσεις, ἀφοῦ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια ἐχάρισεν εἰς φορολογουμένους μὴ συνεπεῖς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των ἔναντι τῶν ἐκπληρωσάντων τὰς ὑποχρεώσεις των, διὰ τοῦ νόμου περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων. Ἐδῶ ἔχει μίαν πρόσθετον ὑποχρέωσιν νὰ μὴ καταδικάσῃ εἰς θάνατον τιμίους καὶ πτωχοὺς βιοπαλαιστάς.

§223Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, εἰδικαὶ συνθῆκαι, δημιουργηθεῖσαι συνεπείᾳ τῶν σεισμῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Χαλκιδικῆς, ὑπαγορεύουν, νομίζω, τὴν λῆψιν ἐξαιρετικῶν μέτρων, τοὐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, ὑπαγορεύουν τὴν ψήφισιν νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ προστατεύσῃ τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Φρονῶ ὅτι τὸ καθορισθὲν ποσὸν ξυλανθράκων καὶ ξυλείας δὲν εἶναι ἱκανοποιητικόν, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς ἐμπόρους δασικῶν προϊόντων Χαλκιδικῆς, οἱ ὁποῖοι σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ λόγῳ τοῦ συναγωνισμοῦ ἐκ μέρους τῶν μισθωτῶν τῶν πολυετῶν καὶ χαριστικῶν συμβάσεων Μεϊμαρίδου καὶ Μανασσῆ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ προδοῦν εἰς τὴν ὑλοτομίαν τῶν δασῶν. Εἶχον καταθέσει ἐπερώτησιν σχετικήν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐλείπετε καὶ δὲν κατώρθωσα ν’ ἀποκαλύψω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ σκάνδαλα τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως.

§224Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως.

§225Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Εἶναι γνωστὸν αὐτό, διότι αἱ χαριστικαὶ συμβάσεις μόνον ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐγίνοντο. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Ὑπουργέ, τοὐλάχιστον διὰ τὴν Χαλκιδικὴν νὰ ληφθῇ μία εἰδικὴ μέριμνα, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσωμεν τὸν κόσμον αὐτὸν νὰ καταστραφῇ, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ δασέμποροι τῆς Χαλκιδικῆς ἔχουν νὰ συναγωνισθοῦν τὰς ἑταιρείας τῶν δύο χαριστικῶν συμβάσεων Μεϊμαρίδου καὶ Μανασσῆ.

§226Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Γερουσία προσέθηκε δύο ἄρθρα καὶ μᾶς τὸ ἐπέστρεψεν. Ἡ Βουλή, ἢ θὰ συμφωνήσῃ, ἢ θὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν προτέραν τῆς ἀπόφασιν.

§228Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Γερουσίας)

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ψήφισίν του ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 28ης Ἰουνίου 1933 «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 2203 περὶ κατωτέρων γεωργικῶν σχολῶν» Ὁ κ. Καλκάνης ἔχει τὸν λόγον.

§231Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἦτο ἀπ’ ἀρχῆς ἐσφαλμένη. Ὑπάρχουν, Κύριε Πρόεδρε, Γεωργικαὶ Σχολαὶ, ὑπαγόμεναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εἰς τὰς ὁποίας ὑπηρετοῦν καθηγηταί, ἐνῷ εἰς τὰς 3–4 Γεωργικὰς Σχολὰς τὰς ὑπαγομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπηρετοῦσιν δημοδιδάσκαλοι. Καὶ ἐρωτᾶται· εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑπηρετοῦν δημοδιδάσκαλοι τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσέρχονται εἰς τὰς κατωτέρας Γεωργικὰς Σχολὰς τελειόφοιτοι τῆς ἕκτης τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου; Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀντινομία καὶ ἡ ἀνισότης μεταξὺ τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κράτους;

§232Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὴν Κοζάνην ὑπάρχει μία Γεωργικὴ Σχολή, εἰς τὴν ὁποίαν διδάσκουν δημοδιδάσκαλοι καὶ μᾶς ἔλεγον λοιπόν, τὶ τὴν θέλετε τὴν Σχολὴν μὲ δημοδιδάσκαλον, ἐφόσον εἰσέρχονται τελειόφοιτοι δημοτικοῦ. Διατὶ δὲν τὴν καταργεῖτε;

§233Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπάρχει ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν εὐνομίαν νὰ τροποποιήσῃ καὶ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ γίνῃ δεκτὸν ὡς ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§234Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, παρατηρῶ ὅτι ὑπάρχει μία ἀταξία, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κατώτερα αὐτὰ γεωργικὰ σχολεῖα. Ἡ ἀταξία ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι τινὰ ὑπάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας καὶ τινὰ εἰς τὸ τῆς Γεωργίας. Θὰ συστήσω εἰς ἀμφοτέρους τοὺς Συναδέλφους νὰ συνεννοηθοῦν καὶ νὰ κανονίσουν ὅπως τὰ σχολεῖα αὐτὰ ὑπάγωνται εἰς ἕν Ὑπουργεῖον. Φρονῶ δὲ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάγωνται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, ἀφοῦ ἐκεῖ ὑπάρχουν τὰ περισσότερα, ἢ καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, καὶ νὰ κανονισθοῦν ὁμοιομόρφως εἴτε προσλαμβάνοντα εἰδικοὺς δημοδιδασκάλους, εἴτε ἕνα ἀνώτερον καθηγητήν. Αὐτὸ θὰ κανονισθῇ ὅταν θὰ κανονισθῇ τὸ ὁμοιόμορφον τῶν σχολῶν αὐτῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνῃ, καὶ σᾶς δηλῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει ὑπὸ σημείωσιν τοῦτο καὶ θὰ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον, ὁπότε εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ παρατήρησίς σας, ἡ ὁποία εἶναι δεδικαιολογημένη. Τώρα, ἐὰν κάμωμεν μίαν τροποποίησιν τοιαύτην, θὰ ξαναπάῃ εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ θὰ ξανάρθῃ ἐδῶ.

§235Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Νὰ γίνῃ δεκτόν, ὅπως ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς 3 μηνῶν θὰ ἔλθῃ τὸ νέον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶνε ἀπαραίτητον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμένῃ τὸ διδακτικὸν αὐτὸ σύστημα. Δι’ αὐτὸ σᾶς συνιστῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε.

§237Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἂς μείνῃ ἡ τροπολογία αὐτή.

§238Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ παραμείνῃ ὅμως δύο μῆνας τὸ νομοσχέδιον.

§239Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἂς ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ συζήτησις.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς δηλώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν δέχεται.

§241Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον τὸ νομοσχέδιον προβλέπει νὰ ρυθμίσωμεν ἀναδρομικῶς ἓν ζήτημα καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιμένει, ἀποσύρω τὸ νομοσχέδιον.

§242Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ εἶπον νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται δι’ αὔριον.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3687 περὶ διοικήσεως τῶν ἐν τῷ Δήμῳ Κερκυραίων Ἀγαθοεργῶν Ἱδρυμάτων» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀναγκαστικοῦ νόμου «περὶ σταφιδοψώμου» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διδακτικῶν βιβλίων» Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§248Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι Βουλευταί, θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ κάμητε ὀλιγοχρόνιον ὑπομονὴν, ἵνα ἀκούσητε τὴν ἐπὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων εἰσήγησίν μου. Ἀτυχῶς, δὲν ἔχομεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐδῶ καὶ ἡ διάθεσίς μου πρὸς συζήτησιν τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων μετ’ αὐτῆς, εἶναι εἰλικρινής, διότι θὰ ἤθελον νὰ ἔχω τὰς παρατηρήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον «περὶ διδακτικῶν βιβλίων» ὑπεβλήθη, κατόπιν τῆς ἀξιώσεως τῆς Κοινῆς Γνώμης. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κ. Βουλευταί, τίθενται ὡρισμέναι ἀρχαί, βασικαί, θεμελιώδεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς ἐκλογῆς τῆς ὕλης, τῆς συγγραφῆς καὶ τῆς κρίσεως τῶν διδακτικῶν βιβλίων. Ἡ πρώτη ἀρχή, ἡ ὁποία τίθεται, ἀφορᾷ τὴν συγγραφὴν τῶν διδακτικῶν βιβλίων καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου θεσπίζεται, ὅπως ἡ συγγραφὴ τῶν διδακτικῶν βιβλίων εἰς τὸ μέλλον γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει προκηρύξεων, τὰς ὁποίας θὰ ἐκδίδῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, καὶ τὰς ὁποίας θέλουσι συντάσσει ἁρμόδιοι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου καὶ παιδαγωγικοὶ ὁριζόμενοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ Ἐκπαιδευτικοὶ Σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ προτείνωνται ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Διὰ τῆς τιθεμένης ταύτης ἀρχῆς ἐξασφαλίζομεν τὴν καλυτέραν δυνατὴν συγγραφὴν καὶ κρίσιν τῶν βιβλίων, διότι, ἐφόσον τίθεται ἔν καθωρισμένον πλαίσιον διὰ τῆς συγγραφῆς τῶν προκηρύξεων, ἀποφεύγομεν τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς κρίσεως, ἡ ὁποία παρετηρεῖτο εἰς τὸ παρελθόν, ὅτε ἀπερρίπτοντο διάφορα βιβλία, χωρὶς περιορισμοὺς τῆς αὐθαιρέτου κρίσεως τῶν κριτῶν. Ἤδη μὲ τὸ ἀναλυτικὸν πρόγραμμα, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ συνταχθῇ ἐντὸς ὀλίγου ἐπὶ νέων καὶ ὀρθῶν βάσεων, καὶ μὲ τὴν συγγραφὴν προκηρύξεων, ἔχομεν ἕν πλαίσιον ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὁ συγγραφεὺς τοῦ βιβλίου θὰ κινῆται, καθοδηγούμενος συνάμα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως παιδαγωγικῆς καὶ ἐπιστημονικῆς καὶ δεόντως κατατοπιζόμενος. Οὕτω δὲ τοῦ λοιποῦ δὲν θὰ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀπόρριψις διδακτικοῦ βιβλίου ἢ ἡ προτίμησις ἑτέρου ἄνευ λόγου ἐκπηγάζοντος ἐκ τῆς ἀνωτέρω ἀφετηρίας. Δευτέρα ἀρχή, ἡ ὁποία τίθεται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ κατάργησις τῆς μονομεροῦς κρίσεως διὰ τῆς ἀναθέσεως τῆς κρίσεως εἰς τὸ τέως Ἐκπαιδευτικὸν Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον. Τοῦ λοιποῦ θὰ ἔχωμεν πολλὰς πενταμελεῖς ἐπιτροπὰς τῶν διδακτικῶν βιβλίων, ἑκάστης ἀπαρτιζομένης ἐκ διαφόρων μελῶν. Διὰ τῆς ἀρχῆς αὐτῆς καταργοῦμεν τὴν μονοκρατορίαν, τὴν ὁποίαν ἤσκει τὸ περίφημον Γνωμοδοτικὸν Συμβούλιον, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὰ κλαυδιανά του δίκρανα εἶχεν ὑπαγάγει ὅλην τὴν πνευματικὴν κίνησιν τοῦ Σχολείου. Οὐδὲν βιβλίον ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ εἰς βιβλιοθήκην, ἐὰν δὲν ἐτύγχανε τῆς ἐγκρίσεως τοῦ περιφήμου αὐτοῦ Γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον γνωρίζετε ἀπὸ ποίους ἀπετελεῖτο. Νῦν καταρτίζομεν πολλὰς κριτικὰς ἐπιτροπὰς καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀποφεύγομεν τὴν τυραννίαν, ἡ ὁποία ἠσκεῖτο ἀπὸ μίαν καὶ μόνην ἐπιτροπήν, γνωστὴν ἐκ τῶν προτέρων, μόνιμον καὶ ἐκ τῶν αὐτῶν προσώπων. Ἐπιτυγχάνομεν δὲ καὶ ἕν ἄλλο, ὅτι θὰ ἔχωμεν τοὺς ἁρμοδιωτάτους ὡς κριτὰς, δι’ ἕκαστον βιβλίον. Ἐπίσης ὁρίζομεν διὰ πρώτην φοράν, ὅτι θὰ εἶναι δύο, ἀντὶ μιᾶς ὡς ἦτο μέχρι τοῦδε, αἱ κριτικαὶ ἐπιτροπαὶ διὰ τὰ βιβλία τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου· τουτέστιν μία διὰ τὰ διδακτικὰ τῶν τριῶν πρώτων τάξεων καὶ ἑτέρα διὰ τὰ τῆς τρίτης μέχρι τῆς ἕκτης τάξεως. Πολλαπλαῖ δὲ ἐπιτροπαὶ ὁρίζονται διὰ νὰ κρίνουν τὰ διδακτικὰ βιβλία τῆς Μ. Παιδείας, καθόσον τὸ ἐπιστημονικὸν περιεχόμενον αὐτῶν ἀπαιτεῖ εἰδίκευσιν τῶν ἐπὶ μέρους κριτῶν. Τρίτη ἀρχὴ βασική, ἡ ὁποία τίθεται εἶναι ὅτι ἡ κρίσις τῶν διδακτικῶν βιβλίων θὰ γίνεται ἀνὰ πᾶν δεύτερον ἔτος. Διὰ τῆς κειμένης νομοθεσίας ἐγένετο ἡ κρίσις τῶν βιβλίων κατ’ ἔτος, ἀλλ’ αὐτὸ ἐπέφερεν ἀναστάτωσιν μεταξὺ συγγραφέων καὶ ἐκδοτῶν. Διὰ τοῦ καθορισμοῦ τῆς διετίας παρέχεται καὶ ὁ ἀνάλογος χρόνος εἰς τοὺς συγγραφεῖς, τῶν ὁποίων ἀπερρίφθησαν τὰ βιβλία δι’ ὡρισμένους λόγους, νὰ τροποποιήσωσι τὰ βιβλία των, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παρατηρήσεων τῆς κριτικῆς ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ τὰ ὑποβάλωσι τὸ δεύτερον ἔτος πρὸς κρίσιν καὶ νὰ δύνανται νὰ τύχουν τῆς ἐγκρίσεως τῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν εὑρεθῶσι σύμφωνα μὲ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ νομοσχεδίου.

§249Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε προηγουμένως ὅτι τώρα θὰ εἶναι πολλαὶ αἱ ἐπιτροπαί, αἱ ὁποῖαι θὰ κρίνωσι τὰ διδακτικά. Ἔχει ὅμως ληφθῇ μέτρον τι περὶ τῆς ὁμοιομορφίας τῆς γλώσσης;

§250Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ φθάσω πάρα κάτω. Παρακαλῶ ὀλίγην ὑπομονήν. Τετάρτη ἀρχὴ εἶναι, ὅτι ἡ ἰσχὺς τῶν διδακτικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐγκρίνωνται ἀπὸ τὰς ἐπιτροπὰς οὕτω καταρτιζομένας, θὰ διαρκῇ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη. Ἐθεωρήσαμεν τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα ἐπαρκὲς διὰ τὴν ἱκανοποίησιν καὶ τῶν συγγραφέων καὶ τῶν ἐκδοτῶν. Πέμπτη ἀρχή, θεμελιώδης, ἡ ὁποία τίθεται, εἶναι τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης. Ἐδῶ, Κύριοι, ἔχω ἀνάγκην ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας. Γλῶσσα τῶν διδακτικῶν βιβλίων διὰ τὰς τέσσαρας πρώτας τάξεις τῶν δημοτικῶν σχολείων ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ κοινὴ δημοτική, ἀπηλλαγμένη ὅμως ὅλων τῶν ἀκροτήτων, ἀπηλλαγμένη ὅλων τῶν χυδαϊσμῶν, ἀπηλλαγμένη τῶν διαλεκτικῶν ἰδιωτισμῶν καὶ τῶν ξενικῶν λέξεων. Εἶναι ἡ κοινή, ἀλλ’ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ ὁ ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸ γλωσσικὸν αἴσθημα ὅλων τῶν Ἑλλήνων. Διὰ τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ δημοτικοῦ, πέμπτην καὶ ἕκτην, ὁρίζεται ὡς γλῶσσα τῶν διδακτικῶν βιβλίων ἡ ἁπλῆ καθαρεύουσα, μικροπερίοδος. Εἶναι ἀνάγκη ἐνταῦθα, λόγου γενομένου, νὰ σᾶς εἴπω ὀλίγα τινὰ ἐν σχέσει μὲ τὰ θεσμοθετηθέντα περὶ γλώσσης. Μέχρι τοῦ 1917 γλῶσσα τῶν διδακτικῶν βιβλίων εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα ἦτο ἡ καθαρεύουσα, ὅταν τὸ 1917 ἡ Κυβέρνησις Θεσσαλονίκης ἐγκατεστάθη εἰς τὰς Ἀθήνας κατὰ τὸν γνωστὸν εἰς ὅλους μας τρόπον, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἀνάμνησις μόνη ἐμπνέει φρίκην, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας κατελήφθη ἀπὸ τὴν γνωστὴν εἰς ὅλους μας πάλιν ὁμάδα τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου, ἢ μᾶλλον... τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου, ἤτοι τῶν ἀγωνιώντων ὀπαδῶν τῆς διαβοήτου «ἐκπαιδευτικῆς μεταρρύθμισης». Κατέλαβον λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας οἱ γνωστοὶ μεταρρυθμισταί, γενικὸς δὲ γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου ἐγκατεστάθη ὁ κ. Γληνός, οὗτινος γνωστὰ εἶναι τὰ γλωσσικὰ φρονήματα ὁ ὁποῖος ἔχει, ὄχι μόνον ἀριστερὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀρχάς, ἀλλὰ καὶ ἀριστερὰς κοινωνικὰς ἀρχάς. Ἀμέσως τότε, διὰ νόμου, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἐκείνην τῶν λαζάρων, ἡ γλῶσσα, ἡ δημοτική, ἐπεβλήθη τὸ πρῶτον εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον διὰ τὰς τέσσαρας πρώτας τάξεις, ὡς εἶχε προηγουμένως ἐπιβληθῆ ἐν Θεσσαλονίκῃ ἐπὶ προσωρινῆς Κυβερνήσεως. Ὥστε τὸ πρῶτον ἡ δημοτικὴ γλῶσσα ἐπιβάλλεται διὰ νόμου εἰς τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον τὸ ἔτος 1917 ἀπὸ τὴν συνεχίζουσαν τὸν ἐπαναστατικόν της βίον καὶ ὑπὸ ἐπιληψίας κατεχομένην ἐκείνην Κυβέρνησιν. Εἰς τὸ 1918 κατενοήθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ δημοτικὴ γλῶσσα νὰ μείνῃ καὶ εἰς τὰς τέσσαρας τάξεις τοῦ δημοτικοῦ σχολείου καὶ περιωρίσθη εἰς τὰς τρεῖς μόνον δι’ ἑτέρου νόμου. Καὶ ἐξηκολούθησεν αὐτὸ τὸ γλωσσικὸν καθεστὼς μέχρι τοῦ 1921, ὁπότε διὰ νόμου κατηργήθη ἡ δημοτικὴ γλῶσσα τελείως ἀπὸ τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον καὶ ἐπανῆλθε καὶ πάλιν ἡ καθαρεύουσα. Εἰς τὸ 1923 ἡ ἐπανάστασις, δι’ ἀποφάσεώς της, ἐπανέφερε πάλιν τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν δειλά–δειλά, εἰς τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον, ἀλλὰ μόνον εἰς τὰς δύο πρώτας τάξεις αὐτοῦ. Ὥστε ἡ δημοτικὴ γλῶσσα εὑρίσκεται εἰς τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον νομίμως ἀπὸ τοῦ 1923, δηλ. πρὸ 10 ἐτῶν, καὶ τότε μόνον εἰς τὰς πρώτας τάξεις, ἤτοι εἰς τὴν πρώτην καὶ εἰς τὴν δευτέραν τάξιν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1924 ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ εἰς τὴν τρίτην τάξιν. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου δὲ ἀπεφασίσθη, ὅπως τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν δημοτικὴν γλῶσσαν καὶ εἰς τὰς ἄλλας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου. Ἐφθάσαμεν οὕτω μέχρι τοῦ 1928, ὁπότε ἔχομεν καὶ εἰς τὰς τελευταίας τάξεις τὴν γλῶσσαν τὴν δημοτικήν, συνδιδασκομένην μετὰ τῆς γλώσσης τῆς καθαρευούσης. Ἐν ἔτει δὲ 1928 διὰ νόμου καθωρίσθη, ὅτι ἡ καθαρεύουσα περιορίζεται εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου, τουτέστιν εἰς τὴν πέμπτην καὶ τὴν ἕκτην, καὶ ἐδιδάσκετο 3–4 ὥρας τὴν ἑβδομάδα. Ἡ τελευταία Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ἔβλεπεν ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο πολὺ συντελεστικόν, τρόπον τινά, διὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκει καὶ διὰ μιᾶς παρανόμου ἐγκυκλίου περιώρισε τὴν διδασκαλίαν τῆς καθαρευούσης ἀπὸ 3–4 ὥρας εἰς μίαν καὶ μόνην ὥραν, ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ ξένης τινὸς γλώσσης, καμμιᾶς σανσκριτικῆς γλώσσης· τὴν περιώρισε δ’ ἐπὶ πλέον εἰς τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ πέμπτου ἔτους. Καθώρισε μάλιστα ὅτι θὰ γίνεται ἄσκησις μόνον εἰς τὴν καθαρεύουσαν, χωρὶς νὰ ὁρίζῃ καὶ πῶς θὰ διδάσηται ἡ καθαρεύουσα, ἵνα γίνηται ἄσκησις εἰς αὐτήν.

§251ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Ἐπρόκειτο δηλαδὴ περὶ συστηματικῆς διώξεως.

§252Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως. Συστηματικῶς, σατανικῶς συστηματικῶς. Λοιπόν, ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας, εὗρον ὅλην βεβαίως τὴν γνωστὴν γλωσσικὴν ἀποχαλίνωσιν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ὡς καὶ τὴν πλήρη χαλάρωσιν τοῦ ἐθνικοῦ καὶ θρησκευτικοῦ παράγοντος, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν ἐγκύκλιον. Μοῦ ἔκαμεν εὐθὺς ἀμέσως τρομερὰν ἐντύπωσιν καὶ ἐζήτησα ποῦ εἶναι ὁ νόμος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐξεδόθη αὕτη. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἠδυνήθη νὰ παρουσιάσῃ νόμον τινὰ τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐγκυκλίου ταύτης Ἔκρινα λοιπόν, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος εἶναι παράνομος, καὶ ὅταν ἔθεσα τὸ ζήτημα καὶ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁλομέλεια ἀπεφάνθη ὅτι ὄντως ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ἦτο παράνομος. Κατόπιν αὐτοῦ ἐνόμισα ὅτι εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ ἄρω διὰ νέας ἐγκυκλίου τὴν ὡς ἄνω αὐθαίρετον ἐγκύκλιον, διὰ νέας δὲ νὰ καθορίσω ὅτι ἡ καθαρεύουσα γλῶσσα πρέπει νὰ διδάσκηται εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου 3–4 ὥρας τὴν ἑβδομάδα. Διὰ τοῦ κατατιθεμένου ὅμως σήμερον νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, γλῶσσα θὰ εἶναι μόνον ἡ ἁπλῆ καθαρεύουσα. Εἰς τοῦτο, κ. Βουλευταί, ἤχθην ἀπὸ τὴν μελέτην τῶν πραγμάτων κυρίως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν πίεσιν ὁλοκλήρου τῆς ἐξαναστάσης κοινῆς γνώμης, διότι, ἂν ἠθέλατε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἔχω λάβει ἀπὸ συλλόγους γονέων καὶ κηδεμόνων ὅλων τῶν πόλεων τῆς Ἑλλάδος, θὰ ἐχρειαζόμην ὁλοκλήρους ὥρας. Εἰς ὅλα δὲ τὰ τοιούτου εἴδους τηλεγραφήματα ἐπαναλαμβάνεται στερεοτύπως τὸ ἑξῆς: τασσόμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἐκπαιδευτικῆς της πολιτικῆς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναγνώσω ὅμως ἕν ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ σχηματίσητε μίαν γνώμην. Ἔχω πολλὰ τοιαῦτα, ληφθέντα μετὰ τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις ἐπὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας πολιτικῆς, ἀλλὰ καὶ προσφάτως ἔλαβον πολλὰ τηλεγραφήματα ἀπὸ διαφόρους πόλεις, ὡς τὸ Μεσολόγγι, Ἀγρίνιον, Βόλον, Αἰτωλικὸν κλπ. Ἕν τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Ἀγρίνιον λέγει: «Ἐξοχώτατον Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸν Παιδείας. Ἐπιδοκιμάζοντες ἀπολύτως ἐκπαιδευτικὴν, ἥν ἐφηρμόσατε μέχρι τοῦδε, τασσόμεθα εἰς τὸ πλευρόν σας ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων. Τοιαῦτα τηλεγραφήματα ὑπάρχουν πάμπολλα. Ἀλλὰ καὶ ἕν ὑπόμνημα τῶν ἀστικῶν ὀργανώσεων, περικλειουσῶν ὅλα τὰ Σωματεῖα Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ ἀντιπροσωπευουσῶν ὅλας τὰς ἀστικὰς ὀργανώσεις τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω. (ἀναγινώσκει). «Ἐξοχώτατον Ὑπουργὸν Παιδείας κ. Θ. Τουρκοβασίλην....». Ἐπίσης εἶναι συγκινητικὸν καὶ ἕν τηλεγράφημα, μία ἀναφορά, τὴν ὁποίαν ἔχω λάβει ἀπὸ τὸν Βόλον. «Ἐξοχώτατον ... (ἀναγινώσκει...». «Κύριε Ὑπουργέ, Ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν συνεργαζομένων σωματείων, ἐπικροτοῦσα εἰς τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα ὑφ’ ὑμῶν μέτρα πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου, καὶ συγχαίρουσα ὑμᾶς διὰ τὸ σθένος μεθ’ οὗ ἐπελήφθητε τοῦ ἔργου, ἔχει τὴν τιμὴν εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει, νὰ προσθέσῃ συμπληρωματικῶς καὶ τὰ κατωτέρω, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ἐκκαθάρισις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου πρέπει νὰ λάβῃ εὐρυτέραν ἔκτασιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ τῶν προσώπων, ἅτινα ἀπεμακρύνθησαν τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ ἄλλων καὶ δὴ κατεχόντων ἀνωτέρας θέσεις ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει». «Ὡς πρὸς τὰ διδακτικὰ βιβλία, παρίσταται ἐπείγουσα ἀνάγκη, κ. Ὑπουργέ, ἐγκαίρου προκηρύξεως διαγωνισμοῦ πρὸς σύνταξιν νέων τοιούτων ἐπὶ ὑγιῶν ἀρχῶν βασιζομένων, δι’ ὧν νὰ ἐξαίρεται τὸ θρησκευτικὸν καὶ ἐθνικὸν αἴσθημα, ὁ πρὸς τοὺς γονεῖς καὶ πρεσβυτέρους σεβασμὸς, ἡ ἀγάπη πρὸς τὰς πατρίους παραδόσεις, γεγραμμένων εἰς τὴν ὁμιλουμένην, νοητὴν καὶ ἀπηλλαγμένην χυδαϊσμῶν γλῶσσαν, ἵνα μὴ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος οἱ μαθηταὶ ὑποχρεωθοῦν νὰ ἔχουν τὰ σημερινὰ ἄθλια βιβλία. Νὰ καταργηθῇ ἡ συνεκπαίδευσις. Νὰ διωχθῶσιν οἱ Διευθυνταὶ Διδασκαλείων καὶ ἐπιθεωρηταί, ὅσοι κομμουνίζουν. Νὰ ἐκδικασθῶσι τὸ ταχύτερον αἱ ἐκκρεμεῖς κατηγορίαι κατὰ τῶν κομμουνιστῶν διδασκάλων». Ὁμοίως, τηλεγράφημα ἕτερον: «Ἐξοχώτατον Ὑπουργὸν κ. Θ. Τουρκοβασίλην. Ὁλότης γονέων μαθητῶν Κονίτσης καὶ ἐπαρχίας, ἐπικροτοῦσα πληρέστατα ὑμετέρας ἐνεργείας, καὶ γενικῶς κυβερνητικὰς διαθέσεις ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐξυγιάνσεως Παιδείας, ὑποβάλλει δι’ ἡμῶν εὐλαβῆ συγχαρητήρια καὶ ἀναπνέουσα παρακαλεῖ προβῆτε ταχέως ἐνδεικνυόμενα μέτρα ἐκκαθαρίσεως καὶ δὴ ἄμεσον ἐκκαθάρισιν χυδαιοτάτης γλώσσης τῶν διδακτικῶν βιβλίων, ἐπιθυμοῦντες τέκνα μας διαπαιδαγωγηθῶσι χριστιανικῶς ἑλληνοπρεπῶς ἀθανάτου παραδόσεως πίστεως πατρίδος. Ἐπιτροπὴ πολυτέκνων Κονίτσης. Οἰκονομίδης, Φλῶρος, Λαμπρίδης». Ὁμοίως ἕτερον ψήφισμα: «Τὸ Διοικ. Συμβούλιον τοῦ ἐν Χαλκίδι Συνδέσμου τῶν Πολυτέκνων, συνελθὸν σήμερον τὴν 27ην Μαρτίου 1933 ἡμέραν Δευτέραν καὶ ὥραν 8ην μ. μ. ἐν τοῖς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Ἀβάντων γραφείοις τοῦ Συνδέσμου, εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν, κατόπιν προσκλήσεως τοῦ Προέδρου αὐτοῦ κ. Παν. Σάκκα, Κων. Λίτσου, Γεωργίου Φριτζαλᾶ, Γ. Λεουδάκη, Ἰωάν. Μητροκώστα, Ἀντων. Ζαγοριανοῦ, ἀκοῦσαν τοῦ Προέδρου αὐτοῦ εἰπόντος, ὅτι διὰ τὴν καλὴν καὶ πλήρη ἐκπαίδευσιν τῶν σπουδαζόντων νέων, δέον ὅπως καὶ οἱ πολύτεκνοι, ἡ τάξις τῶν ὁποίων ἔχει τὸν μεγαλείτερον ἀριθμὸν τῶν σπουδαζόντων τέκνων, ἐνεργήσωσι δραστηρίως παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις πρὸς ἐφαρμογὴν διαφόρων μέτρων διὰ τὴν ἀρτίαν καὶ καλὴν ἐκπαίδευσιν τῶν μαθητῶν ὁμοφώνως, Ψηφίζει 1) Νὰ ἐνεργηθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἀπομάκρυνσις ἐκ τοῦ Διδασκαλικοῦ κλάδου ὅλων γενικῶς τῶν κομμουνιζόντων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. 2) Νὰ διαταχθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ διδασκαλία εἰς ἅπαντα ἐν γένει τὰ σχολεῖα τῶν θρησκευτικῶν. 3) Νὰ διαταχθῇ τὸ ὑποχρεωτικὸν ἐκκλησίασμα τῶν διδασκόντων μετὰ τῶν διδασκομένων. 4) Νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ χωρισμὸς τῶν ἀρρένων καὶ θηλέων μαθητῶν εἰς ἴδια σχολεῖα δι’ ἕκαστον φύλον. 5) Νὰ διαταχθῇ ἡ ὑποχρεωτικὴ διδασκαλία εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα τῆς καθαρευούσης γλώσσης καὶ ἡ αὐστηρὰ ἀπαγόρευσις τῆς μαλλιαρῆς κλπ. 6) Νὰ διαταχθῇ ἡ ἐξαφάνισις καὶ αὐστηρὰ δίωξις πάντων τῶν ἀσέμνων βιβλίων καὶ ὅλων τῶν σχετικῶν αὐτοῖς ἀναγνωσμάτων καὶ τῶν εἰς μαλλιαρὴν γλῶσσαν συντεταγμένων ἢ καὶ εἰς ἄλλην οἱανδήποτε γλῶσσαν, πλὴν τῶν εἰς καθαρεύουσαν. 7) Νὰ ἀποσταλῇ ἀντίγραφον τοῦ παρόντος πρὸς τὴν Α. Ε. τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ νὰ δημοσιευθῇ τὸ παρὸν εἰς τὸν τύπον καὶ ἀναθέτει τὴν περαιτέρω ἐνέργειαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Συνδέσμου. Τὸ Διοικ. Συμβούλιον Ὁ Πρόεδρος Π. Δ. Σάκκας, Ὁ Γραμματεὺς Α. Ε. Ζαγοριανός, Τὰ Μέλη Κ. Λίτσας, Γ. Φριτζαλᾶς, Γ. Λεουδάκης, Ι. Μητροκώστας». Ἄλλο ἀπόσπασμα ὑπομνήματος τῶν σχολικῶν ἐφορειῶν Δράμας: «Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν κομμουνιστῶν διδασκάλων, ἐξ ὧν βρίθει ἡ πόλις καὶ ἡ περιφέρεια, ἔχομεν νὰ γνωρίσωμεν τὰ ἑξῆς: (Ἔπεται σχετικὴ ἔκθεσις).... Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς γλώσσης, ἥτις διδάσκεται σήμερον εἰς τὴν Δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, διὰ τῶν ἀναγνωστικῶν της, καὶ ἥτις πᾶν ἄλλο ἢ δημοτικὴ εἶναι, ἔχομεν νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως ἐνεργήσητε τὴν κατάργησιν αὐτῆς καὶ τὴν ἐπιβολὴν γλώσσης δημοτικῆς καθαρᾶς, ὡς καὶ τῶν ἐφημερίδων, καθόσον ἡ ἤδη διδασκομένη ἔχει συνυφανθῆ μὲ τὰς ἀριστεριζούσας ἰδέας, τάς ὁποίας, ὡς γνωστόν, εἰσήγαγε προκάτοχος Ὑμῶν, ἀπεμπολήσας θρησκείαν, ἐθνικισμὸν καὶ παραδόσεις, ὀνειρευόμενος ὡς ἰδανικὰ τῆς ἐκπαιδεύσεως τὰ ἰδανικὰ τῆς βενιζελικῆς Δημοκρατίας. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἔχομεν νὰ παρακαλέσωμεν ὅπως διορισθῇ ἐκ τῶν νῦν ἐπιτυχόντων ὁ μᾶλλον ἐμπνεόμενος ἀπὸ ἐθνικισμὸν καὶ θρησκείαν, καὶ μὴ προοδευτικὸς ὑπὸ τὴν σημασίαν, ἥν δίδουσιν σήμερον οἱ ἀριστεροί καὶ ἐπέβαλε τὸ ἀνώτερον ἐποπτικὸν συμβούλιον, εἰς ὅ παρακάθηνται, ἀτυχῶς, μέλη προοδευτικά καί τινα ἐκδιωχθέντα παρὰ πόλεως δι’ ἀνηθικότητα. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς χωριστῆς ἐκπαιδεύσεως ἀρρένων καὶ θηλέων, φρονοῦμεν ὅτι δὲν θέλει διαφύγει τῆς ὑμετέρας διορατικότητος, ὅτι ἐπιβάλλεται αὕτη διὰ λόγους ἠθικούς». Ἀπόσπασμα ὑπομνήματος συλλόγου γονέων καὶ κηδεμόνων μαθητῶν. «....Ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἥν ἀνέγνωμεν τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις σας, κ. Ὑπουργέ, ἐξαρθέντες ὑπεράνω κομματικῶν ἀρχῶν καὶ πεποιθήσεων, τιθέμεθα παρὰ τὸ πλευρόν σας καὶ, ἐπικροτοῦντες τὴν κίνησιν τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἀστικῶν ὀργανώσεων, ζητοῦμεν τὴν ἄμεσον ἐκκαθάρισιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου ἀπὸ τὰ παρεισφρήσαντα ἀναρχικὰ καὶ κομμουνιστικὰ στοιχεῖα, τὴν κατάργησιν τῆς μικτῆς φοιτήσεως καὶ τὴν ἐπάνοδον τοῦ σχολείου ἐπὶ τῶν ἀσαλεύτων βάσεων τῆς χριστιανικῆς πίστεως, ἀπαραιτήτου προϋποθέσεως διὰ τὴν οἰκογενειακὴν καὶ κοινωνικὴν εὐημερίαν». «Σεβαστὴν Κυβέρνησιν, Ὑπουργὸν Παιδείας, Βουλὴν καὶ Γερουσίαν Ἑλλήνων, Ἱερὰν Σύνοδον, Ἑλληνικὸν Τύπον, Ἀθήνας. Ἐπικροτοῦμεν πλήρως δηλώσεις Ὑπουργοῦ Παιδείας ἐπὶ ἐκπαιδευτικοῦ. Παρακαλοῦμεν θερμῶς, Σεβαστὴ Κυβέρνησις προβῇ ταχέως ἐξυγίανσιν Παιδείας. Ζητοῦμεν ἐπιμόνως ριζικὴν ἐκκαθάρισιν ἀριστεριζόντων, τιθεμένης βάσεως ἀγωγῆς τέκνων μας ἀνακαινιστικὰ Χριστιανικῆς Πίστεως καὶ Ἠθικῆς διδάγματα καὶ παραδόσεις Ἑλληνικῆς Πατρίδος καὶ Οἰκογενείας. Παρακαλοῦμεν ἐνεργήσητε παντοιοτρόπως καὶ ἀποτελεσματικῶς, ἵνα τέκνα μας διαπαιδαγωγηθοῦν χριστιανικῶς καὶ ἑλληνοπρεπῶς. Ἐν Ἰωαννίνοις τῇ 20 Μαρτίου 1933 Ὑπογραφαί». «Τηλεγράφημα: Ἐξοχώτατον Ὑπουργὸν Παιδείας, Ἀθήνας. Ἐκ Μυτιλήνης. Μετ’ ἀνακουφίσεως καὶ ἐνθουσιασμοῦ εἴδομεν προγραμματικὰς δηλώσεις πρὸς ἐξυγίανσιν ἐκπαιδεύσεως στόπ. Διερμηνεύοντες αἰσθήματα πολυαρίθμων γονέων, διακαῶς ποθούντων χριστιανικὴν διαπαιδαγώγησιν τέκνων, παρακαλοῦμεν ἀναλάβητε σωτήριον ἀγῶνα ἐπ’ ἀγαθῷ ἐκκλησίας, πατρίδος, οἰκογενείας. Ἀδελφότης Εὐσέβεια». «Ψήφισμα τῶν διαφόρων Σωματείων τῆς πόλεως Βόλου διὰ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα. Πρόεδρον Κυβερνήσεως, Ὑπουργὸν Παιδείας, Ἐφημερίδας Καθημερινήν, Πρωΐαν, Ἑστίαν, Ἐλεύθερον Βῆμα, Πατρίδα, Ἀκρόπολιν Ἑλληνικὸν Μέλλον, Ἀθήνας. Λαὸς Βόλου, πρωτοστατοῦντος Συλλόγου Τριῶν Ἱεραρχῶν, συμπραττόντων κάτωθι ὑπογραφομένων σωματείων, συνελθὼν σήμερον πρὸς σύσκεψιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ὡς ἄνω Συλλόγου Τριῶν Ἱεραρχῶν, ἐπὶ οἰκτρᾶς καταστάσεως Χώρας, λαβὼν ὑπ’ ὄψιν ἀκράτητον φορὰν νεολαίας καὶ κοινωνίας πρὸς καταστροφὴν, βλέπων ἀχαλίνωτον διαφθορὰν καὶ ἐξαχρείωσιν πωρώνουσαν τὰ πάντα, μαλλιαρισμὸν καὶ κομμουνιστικὴν προπαγάνδαν, ὀργιάζουσαν καὶ ἐμφωλεύουσαν ἐντὸς Ὑπουργείου καὶ δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀναμνησθεὶς προεκλογικῶν ὑποσχέσεων νῦν Κυβερνήσεως καὶ δηλώσεων Ὑπουργοῦ Παιδείας κ. Τουρκοβασίλη, Ψηφίζει: Ἀξιοῖ ἄμεσον καὶ ριζικὴν ἐκκαθάρισιν ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου ἀπὸ μαλλιαριζόντων, κομμουνιστῶν καὶ ἀναξίων διδασκάλων ἐπαναφορὰν εἰς τὴν σχολικὴν ἐκπαίδευσιν ὑγιοῦς, ἁγνῆς, καθαρᾶς καὶ γνησίας ἑλληνικῆς γλώσσης, ἄμεσον διάλυσιν ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου καὶ ἀπόλυσιν ἀπροφασίστως ἁπάντων τῶν ἐκπαιδευτικῶν, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ ἐν λόγῳ συγκρότημα, κατάργησιν ἀνηθίκου, ἐκφύλου καὶ χρεωκοπήσαντος συστήματος μικτῶν σχολείων, ἀπομάκρυνσιν τῶν Γληνοῦ, Δελμούζου, Παπαμαύρου, Σωτηράκη, Βλυζιώτη, Ἰμβριώτου, Ἀντωνακάκη, Ἐλευθεροπούλου, Κακούρου καὶ λοιπῆς κλίκας, δηλητηριαζούσης τὸ καλλίτερα στελέχη τῆς Χώρας, ἀπαγόρευσιν κυκλοφορίας ἀσέμνων, ἀριστεριζόντων, κομμουνιστικῶν καὶ μαλλιαριζόντων περιοδικῶν καὶ ἐφημερίδων, ἀπαγόρευσιν προβολῆς ἀνηθίκων κινηματογραφικῶν ταινιῶν, ὁδηγούντων εἰς πλήρη καὶ βεβαίαν ἀποσύνθεσιν κάθε κοινωνικοῦ καὶ ἠθικοῦ θεσμοῦ, ἐφαρμογὴν αὐστηρῶν ποινῶν κατὰ τῶν βλασφημούντων τὰ θεῖα καὶ προσβαλλόντων τὴν δημοσίαν αἰδὼ καὶ τέλος ὑποχρεωτικὴν διδασκαλίαν θρησκευτικῶν μαθημάτων καὶ ἀνελλιπῆ φοίτησιν μαθητῶν καὶ διδασκόντων εἰς ἐκκλησίας. Σύλλογος Τρεῖς Ἱεράρχαι, Ἠλ. Μάρος Πρόεδρος, Ἀπ. Καλύβος, Γ. Γραμματεύς, Φιλολογικὸς Σύλλογος Μεταμορφώσεως ὑπογραφαὶ προεδρείων, Φιλολογικὸς Σύλλογος Ἀναλήψεως ὑπογραφαὶ προεδρείων, Φιλολογικὸς Σύλλογος Ἅγ. Κωνσταντίνου ὑπογραφαὶ προεδρείου, Ἕνωσις ἐφέδρων ὑπαξιωματικῶν Θεσσαλίας, ὑπογραφαὶ προεδρείου, Πανελλήνιος Ἕνωσις ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ὑπογραφαὶ προεδρείων, Ἐθνικὴ Ἕνωσις Ἑλλὰς ὑπογραφαὶ προεδρείου, Σύλλογος Πολυτέκνων Μαγνησίας ὑπογραφαὶ προεδρείου, Σύλλογος Γονέων Βόλου ὑπογραφαὶ προεδρείου, Μικρασιατικὴ Ἕνωσις Μαγνησίας ὑπογραφαὶ προεδρείου, Ἐμπορικὸς Σύλλογος ὑπογραφαὶ προεδρείου, Ἀδελφότης Κυκλαδίων ὑπογραφαὶ προεδρείου, Ὁμοσπονδία Ἐπαγγελματιῶν καὶ Βιοτεχνῶν, ὡς ἐκπρόσωπος 26 σωματείων, ὑπογραφαὶ προεδρείου».

§253ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ὅλη ἡ κοινωνία δηλαδή.

§254Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα. Ἀπὸ ὅλας τὰς κυριωτέρας πόλεις τῆς Ἑλλάδος, ἐλάβομεν τοιαῦτα τηλεγραφήματα ἐνισχυτικὰ τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὡρίσαμεν, ὡς εἴχομεν ὑποχρέωσιν, ἑπομένως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ σχολείου θὰ ἔχωμεν τὴν γλῶσσαν τῶν διδακτικῶν βιβλίων, τὴν ἁπλῆν καθαρεύουσαν μόνον. Διότι ἐσκέφθημεν πρὸς τούτοις, ὅτι θὰ ἦτο τρομερόν, εἷς ἀπόφοιτος τοῦ Δημοτικοῦ μας σχολείου, μετὰ ἑξαετῆ πλήρη φοίτησιν ἐν αὐτῷ, νὰ μὴ δύναται νὰ κατανοήσῃ τοὺς νόμους, οἱ ὁποῖοι τὸν διέπουν’ νὰ μὴ δύναται νὰ κατανοήσῃ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς καὶ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς ρήτοράς του· νὰ μὴ δύναται νὰ ἀναγνώσῃ καὶ κατανοήσῃ τὴν κλῆσιν, ποὺ θὰ λάβῃ διὰ νὰ προσέλθῃ ὡς κατηγορούμενος εἰς τὸ Δικαστήριον. Καὶ τὸ σπουδαιότερον πάντων, νὰ μὴ δύναται νὰ κατανοήσῃ τὸν ἡμερήσιον τύπον, τὸ κοινὸν αὐτὸ ὄργανον τῆς πνευματικῆς ζωῆς τοῦ τόπου καὶ ὅλην τὴν ἐπίσημον καὶ ἀνωτέραν πνευματικὴν ἐκδήλωσιν τοῦ ἔθνους. Περὶ αὐτοῦ, κ. Βουλευταί, ἐσχημάτισα ἰδίαν ἀντίληψιν ὅτε εἶχον μεταβῆ εἰς τὴν Κέαν, πρό τινος χρόνου. Ἔδωκα εἰς μαθητὰς τῆς τελευταίας τάξεως τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, νὰ μοῦ διαβάσουν μίαν ἐφημερίδα, καὶ δὲν κατενόουν τίποτε, σἄν νὰ ἐδιάβαζαν γράμματα μὲ λατινικοὺς χαρακτῆρας, ἐνῷ ἦτο σύνηθές τι ἁπλοῦν ἀνάγνωσμα καὶ ὄχι κύριον ἄρθρον. Καὶ ταῦτα συμβαίνουν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐκ τῶν σπουδαζόντων ἑλληνοπαίδων τὰ 90% παραμένουν μὲ τὴν μόρφωσιν, ποὺ λαμβάνουν εἰς τὴν στοιχειώδη παιδείαν, διότι μόνον τὰ 10% προχωροῦν κατὰ τὴν στατιστικὴν πρὸς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν· ὥστε μὲ τὰ περίφημα ἐκπαιδευτικὰ συστήματα τῆς μεταρρυθμίσεως καὶ μὲ τὰ καθιερωθέντα γλωσσικά των καθεστῶτα ἐπετύχομεν, ὥστε τὰ 90% τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καταδικάζονται εἰς τὸ νὰ μὴ δύνανται νὰ ἐννοοῦν τὴν γλῶσσαν τῆς ἐφημερίδος. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τρομερὸν καὶ ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως εἶχεν ὑποχρέωσιν, ἐνισχυομένη μάλιστα καθ’ ὃν τρόπον ἐνισχύεται ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, νὰ λάβῃ μέτρα περὶ τῆς μορφώσεως τῶν ἑλληνοπαίδων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν καὶ τὴν μόνην ἐλπίδα τοῦ ἔθνους. Καθωρίσαμεν λοιπὸν εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις ὡς μόνην γλῶσσαν τὴν ἁπλῆν καθαρεύουσαν. Καταργοῦμεν ὅθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὴν συνδιδασκαλίαν τὴν ἐκ παραλλήλου δηλαδὴ διδασκαλίαν ἐν τῷ Δημοτικῷ Σχολείῳ δημοτικῆς καὶ καθαρευούσης, ἥτις ὀλέθρια ἔδωκεν ἀποτελέσματα. Φαντασθῆτε μὲ τὸ ὑπάρχον γλωσσικὸν καθεστὼς ὁ δημοδιδάσκαλος, διδάσκει τὸν μαθητήν του τὴν μίαν ὥραν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει γενικὴν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τὴν ἄλλην ὥραν ὁ αὐτὸς διδάσκαλος τὸν αὐτὸν μαθητήν, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἔχει γενικὴν τοῦ ἀνθρώπου. Φαντάζεσθε τὸ θαλάσσωμα εἰς τὴν διάνοιαν τῶν μικρῶν μαθητῶν. Ὅλα αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῶν ὀπαδῶν τοῦ ὁμίλου ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τῶν γνωστῶν προσώπων, ἥν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν υἱοθέτησεν ἀτυχῶς καὶ ἕν μεγάλο κόμμα, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων μὲ τὰς διαφόρους αὐτοῦ ποικιλωνύμους παραφυάδας καὶ τὴν ὑπεστήριξεν ἀτυχέστερον μετὰ φανατισμοῦ ὡς ἰδικήν του κομματικὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀποστῇ, ὄχι διότι δὲν βλέπει τὸν ἐκπαιδευτικὸν ὄλεθρον εἰς τὸν ὁποῖον ὁδηγούμεθα, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι ἐπὶ τόσα ἔτη εἶχε τὴν πλέον ἐσφαλμένην ἐκπαιδευτικὴν πολιτικήν. Εἴδετε ἀκόμη καὶ τελευταίως παρ’ ὅλην τὴν ἐξέγερσιν τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ εἰς πεῖσμα αὐτῆς, αὐταρέσκεται τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς δόξαν τῆς Ἑλλάδος τὴν ἐκπαιδευτικήν του πολιτικήν. Ἀποκαλεῖ δόξαν τὸν ἐκπαιδευτικὸν ὄλεθρον. Τοιαύτην τυφλώδη καὶ κομματικὴν ἐμπάθειαν εἰς ὑπόθεσιν ἐθνικῆς σημασίας, σπανίως συναντᾶτε εἰς τὴν ζωὴν τῶν Κρατῶν, κ. Βουλευταί. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1917 λοιπόν, ὅτε κατέκτησαν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας οἱ κακοὶ αὐτοὶ ἐργάται τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἔθεσαν ἀμέσως εἰς ἐφαρμογὴν τὸ περίφημον ἐκπαιδευτικὸν σύστημα. Εἶναι ἕν σύστημα κοινωνικοεκπαιδευτικόν ἢ μᾶλλον κοινωνιογλωσσικὸν, διότι δὲν δύναται νὰ ὀνομασθῇ ἐκπαιδευτικὸν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, ὅπερ ἀσχολεῖται κυρίως μὲ τὸ ἄν πρέπῃ οἱ μαθηταὶ νὰ λέγωνται μαθητές ἢ μαθητάδες, καὶ τὸ ὁποῖον σύστημα ἔτεινε νὰ ἐμβάλῃ εἰς τὰ σχολεῖα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἕν νέον σύστημα πνεῦμα ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐκράτει μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης. Πνεῦμα περιφρονήσεως καὶ καταρρίψεως ὅλων τῶν μεγάλων ἑλληνικῶν ἀξιῶν, αἱ ὁποῖαι ἴσχυον μέχρι τότε καὶ ἰσχύουν καὶ πάντοτε καὶ θὰ ἰσχύουν, τὰς ἀντικατέστησαν δὲ ὅλας αὐτὰς τὰς μεγάλας ἠθικὰς ἀξίας μὲ θεωρίας, αἱ ὁποῖαι ἀκόμη εἰς ἄλλας Χώρας τότε ἀνεφαίνοντο ὑπὸ τὴν μορφὴν τῶν πειραματισμῶν καὶ μὲ τὸν σκοπὸν τὸν τελικὸν ἴσως τὴν ἀνατροπὴν τῆς καθεστηκυΐας κοινωνικῆς τάξεως. Δὲν λέγω ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν ἐπεδιώκοντο οἱ αὐτοὶ σκοποί, μολονότι ἡ παρουσία μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἐπικεφαλῆς μάλιστα τοῦ κ. Γληνοῦ, ὅστις ἔχει τὴν εἰλικρίνειαν, καὶ κατὰ τοῦτο ὑπερέχει τῶν ἄλλων, νὰ μὴ κρύπτῃ τὰς κοινωνικάς του ἰδέας. Εἶνε ἀρκετὸς λόγος διὰ νὰ καταλήξῃ κανεὶς καὶ εἰς τὴν γνώμην αὐτὴν ἀκόμη, καὶ ἂν λέγω ἐνσυνειδήτως δὲν εἶχον τοὺς σκοποὺς αὐτούς, ὑποσυνειδήτως ἐβάδιζον πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν. Κατὰ ταῦτα ἡ καλλιέργεια τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος ἠμελήθη. Οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐχαρακτηρίσθη ἀντίθετος πρὸς τὰς σημερινὰς ἐπιδιώξεις (δηλαδὴ τὰς εἰρηνικιστικάς) τοῦ Κράτους! Ἡ καλλιέργεια τοῦ θρησκευτικοῦ αἰσθήματος ἐχαλαρώθη ἐπίσης. Ἡ δημιουργία εἰς τὰς ψυχὰς τῶν μαθητῶν αὐστηρῶν ἠθικῶν ἀρχῶν ἐγκατελείφθη τελείως. Ὁ παραδειγματισμὸς ἀπὸ τὴν μακραίωνα καὶ ἔνδοξον ἱστορίαν ἀντεκατεστάθη μὲ τὸν περίφημον κοσμοπολιτισμόν, μὲ μίαν ἄκρατον ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία δὲν ἀναγνωρίζει κανένα ἀπολύτως ἠθικὸν φραγμὸν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τῆς διαβοήτου ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως. Καὶ ἀφοῦ ἐδημιούργησαν αὐτὸ τὸ περίφημον σύστημα τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως, ἐκλήθησαν ὅλα τὰ ἐκπαιδευτικά μας στελέχη ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν ταπεινώσεων, διώξεων καὶ ἀπολύσεως ἀκόμη, νὰ τὸ ἐφαρμόσουν καὶ ἀναγνωρίσουν. Ὅσα ἐκ τῶν στελεχῶν μας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀνθέξουν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ἀπεχώρησαν καὶ ἐστερήθη ἡ ἐκπαίδευσις ἐκλεκτῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Ὅσοι ἐξ αὐτῶν, ὑπείκοντες εἰς τὴν ἀδήριτον οἰκονομικὴν ἀνάγκην, ἠναγκάσθησαν νὰ παραμείνουν καὶ νὰ θραύσουν εἰς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς των, ὅλα αὐτὰ τὰ αἰσθήματα, ἀνέμενον τὴν εὐκαιρίαν νὰ διαμαρτυρηθοῦν καὶ νὰ ἐκδηλώσουν τὰ πραγματικὰ αἰσθήματά των. Ἐν τῷ μεταξὺ τί ἔπραττε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας; Ἤθελον νὰ εἶναι, ζωηρῶς ἐπεθύμουν, νὰ ἦτο ἐδῶ καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις, διὰ νὰ ἀκούσῃ —: ἐφωδίαζε τὰ διάφορα Διδασκαλεῖα μὲ τοὺς πλέον ἀριστεροὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς καὶ κάθε χρόνο μᾶς ἐσερβίριζαν τὰ Διδασκαλεῖα διδασκάλους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι κομμουνισταί, κάθε ἄλλο, ἀλλ’ εἰς μέγα βαθμὸν ἄνθρωποι ἐστερημένοι ἀληθοῦς ἐνθουσιασμοῦ διὰ τὰ ἑλληνικὰ ἰδεώδη, τὰ ὁποῖα ἐνέπνευσαν γενεὰς ὁλοκλήρους ἑλλήνων καὶ τὰς ὡδήγησαν εἰς τὰς ὡραιοτέρας ἐθνικὰς πραγματοποιήσεις. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἀνάγκη φρονῶ νὰ σᾶς ἐξάρω καὶ νὰ σᾶς τονίσω ὁποία ζημία ἐπῆλθεν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ τὰ τέκνα τοῦ λαοῦ ἀπὸ τὴν παρεκτροπὴν αὐτὴν τῆς παιδείας. Θὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ὅτι ὁ Λένιν, ὁμιλῶν ἐν Ρωσσίᾳ, εἶπεν ὅτι καθ’ ἅπαντα τὸν κόσμον ἔχουν διασπαρῆ χιλιάδες ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν προωθήσει σπουδαίως τὸ ἔργον μου. Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοί μας λειτουργοὶ προσεβλήθησαν ἀθεραπεύτως ἀπὸ τὸ μικρόβιον τοῦ ἐθνικοῦ ἐκφυλισμοῦ, ὅμως τοὺς τελευταίους χρόνους ἔθιξε κάπως τὰς ψυχάς μέρους ἐξ αὐτῶν τὸ μικρόβιον τοῦ ἐθνικοῦ ἐκφυλισμοῦ. Καὶ ὅταν ἄλλοτε, Κύριοι, ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, σᾶς ἀνέφερα τὰ πρακτικὰ τοῦ συνεδρίου τῆς 15ης συνελεύσεως τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας, εἰς τὰ ὁποῖα εἴδετε μετὰ πόσης περιφρονήσεως οἱ ἐκπαιδευτικοί μας λειτουργοὶ ἐξεφράζοντο διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν ἰδέαν τοῦ Κράτους. Τοῦτο εἶναι μία ἱκανὴ ἀπόδειξις ὅτι τὰς ψυχὰς μέρους αὐτῶν ἐπλήγωσε κάπως τὸ μικρόβιον τοῦ ἐθνικοῦ ἐκφυλισμοῦ, ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὄχι ἀθεραπεύτως. Καὶ τοῦτο δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω τώρα μετὰ πολλῆς ἱκανοποιήσεως, ἔχων περιφανῆ ἀπόδειξιν εἰς τὰς χεῖράς μου. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβε χώραν μία θορυβώδης συνέλευσις ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι συνῆλθον ὑπὸ τὴν ἐπίφασιν τῆς νομιμότητος διὰ νὰ ἐκφράσωσι δῆθεν εὐχὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν των, πράγματι ὅμως ἡ συνέλευσις ἐκείνη περιεῖχε καὶ μίαν, ἂς εἴπωμεν οὕτω, μικρὰν αἰχμὴν κατὰ τῆς ἐννοίας τοῦ Κράτους. Εἰς τὴν συνέλευσιν αὐτήν, Κύριοι, δὲν προσῆλθεν οὐδὲ εἷς —καὶ οὐδὲ εἷς — ἐκ τῶν ἑκατοντάδων ἐκπαιδευτικῶν μας λειτουργῶν.

§255ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μπράβο. Εὖγε. (Χειροκροτήματα).

§256Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ ....Τὸ πρᾶγμα, κ. Βουλευταί, δὲν εἶναι ἄνευ σημασίας. Καὶ ὅταν ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ ἐτελείωσεν ἡ συνέλευσις εἰς τὰ Ὀλύμπια, ἦλθεν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρεκλήθην παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου νὰ τὴν δεχθῶ ἐγὼ καὶ τὴν ἐδέχθην εἰς μίαν ἐκ τῶν αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ὅταν τὴν ἠρώτησα: Τὶ ἐκπροσωπεῖτε; Μοῦ ἀπήντησαν, ὅτι «ἕνας ἐξεπροσώπει τὰ Τ.Τ.Τ., ἄλλος τοὺς δασικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς δικαστικοὺς ἄλλος, τοὺς οἰκονομικοὺς ἄλλος κλπ». Δὲν ἔχετε μαζί σας κανένα ἐκπαιδευτικόν, ἠρώτησα; Δὲν ὑπῆρχε κανείς! Καὶ τοὺς εἶπα χαίρω ἰδιαζόντως δι’ αὐτὸ καὶ ὅτι αἰσθάνομαι ἐξαιρετικὴν ὑπερηφάνειαν, διότι μεταξύ σας δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἐκπαιδευτικὸς καὶ νὰ εἶσθε βέβαιοι ὅτι τὴν προσπάθειαν, τὴν ὁποίαν κάμνετε σεῖς κατὰ τόσον θορυβώδη τρόπον, θὰ τὴν ἐνισχύσουν οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ περισσότερον, ἀλλ’ οὐχὶ οἱ ἴδιοι, ἀλλὰ δι’ ἐμοῦ, καὶ εἰς πολλαπλασίονα βαθμόν. Πράγματι, κατέβαλον πᾶσαν προσπάθειαν καὶ καταβάλλω νὰ λυθοῦν τὰ ζητήματα, τὰ οἰκονομικά, τῶν ἐκπαιδευτικῶν ὑπαλλήλων, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὄχι δι’ αὐτῶν τῶν ἰδίων, αὐθαιρέτως συνερχομένων εἰς ἰδίας θορυβώδεις συνελεύσεις καὶ ἐκφραζομένων καθ’ ὃν τρόπον ἐξεφράσθησαν εἰς τὴν περίφημον ἐκείνην 15ην Γενικὴν Συνέλευσιν τῶν Ἑλλήνων Δημοδιδασκάλων. Ὑποθέτω, λοιπόν, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἠμπορεῖ νὰ αἰσθάνεται ὑπερηφάνειαν διὰ τὴν στάσιν αὐτὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἦσαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ πρὶν ἀναλάβωμεν ἡμεῖς τὴν Κυβέρνησιν, οἱ κάπως περισσότερον ἀτίθασσοι, οἱ ὁποῖοι περιεῖχον ἀρκετὰ ἀριστερίζοντα στοιχεῖα, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδίσταζαν ἀκόμη καὶ ὅταν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων εἶχε κυβέρνησιν πανίσχυρον εἰς τὰ 1929 καὶ ἔλαβε χώραν ἡ καταδίκη τῶν στρατιωτῶν τοῦ Καλπακίου, δὲν ἐδίστασαν,— ὁ Σύλλογος Ἐκπαιδευτικῶν Θεσσαλονίκης —νὰ ἀποστείλῃ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην τηλεγράφημα αὔθαδες καὶ ἀνευλαβὲς εἰς ὑπέρτατον βαθμὸν—ἦτο ὁ καρπός, ὃν δικαίως ἔδρεπε τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, διὰ τὴν ἐκπαιδευτικήν του πολιτικήν— καὶ τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ τῶν ἐκπαιδευτικῶν ὡδήγησε τότε τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων» καὶ εἰς τὰς αὐστηροτάτας δηλώσεις τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἃς ἐκ τῆς ἀφορμῆς αὐτῆς προέβη. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἡ αὐθάδης ἐκείνη πρᾶξις τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἐναντίον τοῦ προσώπου του, ἣν πάντες ἐκακίσαμεν, ἦτο ἀναγκαία συνέπεια τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς του. Ὅταν, λοιπὸν ἐντὸς χρονικοῦ διαστήματος, ὄχι μακροῦ, κατωρθώσαμεν, ὥστε οἱ ἐκπαιδευτικοί μας νὰ ἀφοσιωθοῦν εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ καθήκοντος, νὰ αἰσθανθῶσι τὴν ἰδέαν τοῦ Κράτους καὶ τὸν ὀφειλόμενον πρὸς αὐτὸ σεβασμόν, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ λέγω ὅτι πιστεύω ἀδιστάκτως, ὅτι τὸ μικρόβιον τοῦ ἐθνικοῦ ἐκφυλισμοῦ δὲν κατέλαβεν ἀνιάτως τὰς ψυχὰς τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν μας. Καὶ πιστεύω ἀκόμη, ὅτι, ἂν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ στρέψῃ πρὸς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς τὸ ὄμμα της μετὰ περισσοτέρας στοργῆς, τότε οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ θὰ εἶναι πολύτιμοι συνεργάται, θὰ εἶναι ἐκλεκτὰ στοιχεῖα μιᾶς νέας περιόδου, μιᾶς νέας γνησίας ἑλληνικῆς ἐκπαιδευτικῆς ἀναγεννήσεως.

§257ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προηγουμένης ἐκκαθαρίσεως.

§258Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν χρειάζεται καμμία ὁμαδικὴ ἐκκαθάρισις τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν.

§259ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χρειάζεται προσπάθεια καὶ ἡρωϊσμός.

§260Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ προσπάθεια συνεχίζεται. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας παρακολουθεῖ τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς στενώτατα. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἐκδήλωσις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐκτιμᾶται δεόντως καί, ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἐνέχει στοιχεῖα ἀντιπειθαρχικά, ἂς εἴπωμεν, πατάσσεται ἀμειλίκτως. Δι’ αὐτὸ ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοί μας λειτουργοί θὰ εὑρεθοῦν εἰς τὸ ὕψος των, ἂν θελήσωμεν νὰ λύσωμεν μερικά των ζητήματα οἰκονομικῆς φύσεως. Διότι, πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι οἱ περισσότερον ἠδικημένοι ἐξ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, εἶναι οἱ ἐκπαιδευτικοί. Τὰ 3) 16 τὰ ἔχουν πάρει ὅλοι σχεδὸν ὑπάλληλοι, πλὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν — καὶ τὶ λέγει εἰς ἀπάντησιν τῆς γενομένης ἀδικίας ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅλαι αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις; Ὅτι δὲν δίδομεν τά 3) 16, ἐπειδὴ εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκπαιδευτικῶν. Ἀλλὰ τὸ μέγεθος τοῦ ἀριθμοῦ δὲν μειώνει τὴν ἀδικίαν, τοὐναντίον τὴν καθιστᾷ ἔτι μείζονα, ὅσον μείζων εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀδικουμένων καὶ ἡ ὁποία ἀδικία ἀτυχῶς προσγίνεται εἰς μίαν κατηγορίαν ὑπαλλήλων, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐμπιστευθῆ τὴν διαπαιδαγώγησιν καὶ τὴν μόρφωσιν τῶν τέκνων μας. Ὅπως ἐπίσης αἱ προαγωγαὶ τῶν ἐκπαιδευτικῶν διαρκῶς συναντοῦν δυσχερείας, προσκρούουσαι πάντοτε εἰς τὸν μέγαν ἀριθμὸν αὐτῶν — καὶ ἀκόμη καὶ χθὲς ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἠρνήθη νὰ συγκατατεθῇ εἰς τὴν προαγωγὴν τῶν λειτουργῶν τῆς Μέσης Παιδείας, ἡ ὁποία θὰ ἐματαιοῦτο διὰ πρώτην φοράν, ἐὰν μέχρι τέλους δὲν ἐδέχετο ὁ κ. Λοβέρδος — παρ’ ὀλίγον μάλιστα νὰ δημιουργηθῇ μία ἀρκετὴ ψυχρότης μεταξὺ μας, διότι ὁ κ. Λοβέρδος ἐπέμενε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν αἱ προαγωγαί, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἐπέμενα ἀντιθέτως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικήσωμεν εὐρύθμως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὰς ἀναλόγους πιστώσεις, διὰ νὰ κάμωμεν τὰς σχετικὰς προαγωγάς. Ὅπως ἐπίσης θὰ ἔλθω εἰς βεβαίαν σύγκρουσιν μὲ τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔγκριτον Συνάδελφόν μου, ἂν δὲν δώσῃ τὰς ἀναλόγους πιστώσεις καὶ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν δημοδιδασκάλων. (Χειροκροτήματα). Ὅπως ἐπίσης, ἂν δὲν δώσῃ καὶ τὰς ἀναλόγους πιστώσεις, διὰ νὰ σχηματίσωμεν, κατὰ τὸν μᾶλλον οἰκοκυρευμένον τρόπον τὴν διδακτηριακὴν πολιτικήν. Ἔχομεν κενὰς θέσεις λειτουργῶν τῆς Μέσης Παιδείας, περὶ τὰς 450, διότι ἐθεωρήθη σκόπιμον, ὅταν ἀποχωρῇ ἢ ἀποθνήσκῃ εἷς ἐκπαιδευτικὸς λειτουργός, νὰ περιέρχωνται αἱ ἀποδοχαί του εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, περικοπτομένου τοῦ σχετικοῦ κονδυλίου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας, ἐνῷ θὰ ἔπρεπε νὰ διορίζηται ἀμέσως ὁ ἀντικαταστάτης του. Ὑπάρχουν ἐκτὸς θέσεως λειτουργοὶ Μέσης Παιδείας 1500. Σημειώσατε δὲ ὅτι ὑπάρχουν θεολόγοι περὶ τοὺς 140, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς θέσεως καὶ οἵτινες δὲν ἐπῆραν καθόλου θέσιν ἀπὸ πενταετίας σχεδόν, ἡ δὲ θέσις αὐτῶν εἶναι ἐκτάκτως τραγική. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος «περὶ ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων», ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν διδασκαλίαν ἐν ἰδιωτικοῖς σχολείοις εἰς τοὺς διατελοῦντας ἐν δημοσίᾳ ὑπηρεσία δημοσίους λειτουργούς καὶ ἐπιβάλλει εἰς τὰ ἰδιωτικὰ σχολεῖα τὴν πρόσληψιν καθηγητῶν ἀδιορίστων, ἵνα περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκτὸς θέσεως. (Χειροκροτήματα). Ἐκτὸς τούτου, Κύριοι, εἰς τὴν στοιχειώδη παιδείαν ὑπάρχουν θέσεις κεναὶ μέχρι σήμερον ὑπὲρ τὰς 600. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν κενῶν θέσεων, ὑπάρχουν προτάσεις — δυστυχῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφυγεν — ἦτο ἀνάγκη νὰ τὰ εἴπωμεν ὅλα αὐτὰ — ὑπάρχουν προτάσεις ἱδρύσεως σχολείων νέων καὶ προαγωγῆς ὑπαρχόντων 1.800 — δηλαδὴ ἔχομεν κενὰς εἰς τὴν στοιχειώδη παιδείαν περὶ τὰς 2.400 θέσεις. Ὅπως δὲ ὅλοι γνωρίζετε, ἡ στοιχειώδης παιδεία ἐπιβάλλεται καὶ διὰ συνταγματικῆς διατάξεως καὶ ἑπομένως, θὰ εἴμεθα καὶ παραβάται αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος, ἐὰν δὲν εὕρωμεν ἕνα τρόπον, ἂν ὄχι ὁριστικῆς λύσεως, πάντως μερικῆς λύσεως τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ὑφίσταται εἰς τὴν στοιχειώδη παιδείαν. (Χειροκροτήματα). Ὅσοι, λοιπόν, ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων ἔρχονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ζητοῦν πιστώσεις διὰ διδακτήρια καὶ διορισμούς, θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ τοὺς συστήσω ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, νὰ ἀπευθύνωνται εἰς τὸν κ. Λοβέρδον, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω τὰς πιστώσεις, οὔτε διὰ διορισμούς, ἀλλ’ οὔτε διὰ τὴν ἀνέγερσιν καὶ ἐπισκευὴν κτιρίων.....

§261Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ὅτι εἰς μερικὰ ἀπὸ τὰ προάστεια τῆς πρωτευούσης, δὲν ὑπάρχουν κτίρια διὰ τὰ σχολεῖα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ὡς π. χ. εἰς τὰ Λιόσια, εἰς τὸ Μπραχάμι. Μάλιστα εἰς τὸ Μπραχάμι ἡ κοινότης ἔδωκεν οἰκόπεδον καὶ διέθεσε τριακοσίας χιλιάδας δραχμῶν ἀπὸ τὸν πτωχότατον προϋπολογισμόν της καὶ παρ’ ὅλα αὐτά τὸ σχολεῖον δὲν ἔχει περατωθῆ, ἐλλείψει 50 χιλιάδων δραχμῶν, τὰ δὲ κτίρια, εἰς τὰ ὁποῖα στεγάζονται τὰ σχολεῖα, δύνανται νὰ ὀνομασθοῦν σταῦλοι. Δι’ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ ὅπως ἐπιληφθῆτε τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§262Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀλλοίμονον ἂν ἀνέμενα τὴν στιγμὴν αὐτήν, ποὺ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ λαμβάνω τὴν σύστασίν σας, διὰ νὰ ἐπιληφθῶ ζητήματος τόσον κεφαλαιώδους τοῦ ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν μου Ὑπουργείου. Ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφός μου δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἐνοχληθῇ ἀπὸ κανένα ἄλλον Ὑπουργὸν περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἔχει ἐνοχληθῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ ἐγγράφως καὶ προφορικῶς διὰ τὸ φλέγον αὐτὸ ζήτημα, ἡ λύσις τοῦ ὁποίου τόσον ἀναποσπάστως συνδέεται μὲ τὰς πρώτας ἐκπαιδευτικάς μας ἀνάγκας. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθω, Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ κύριον θέμα μου ἀπὸ τὴν μακρὰν αὐτὴν παρέκβασιν εἰς τὴν ὁποίαν φυσικὸν εὑρίσκω ὅτι ἦτο νὰ ἐπεκταθῶ. Καὶ ἐπανέρχομαι διὰ νὰ τελειώσω, ἵνα μὴ καταχρασθῶ τῆς εὐγενείας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἰδιαζούσης προσοχῆς μεθ’ ἧς μὲ παρακολουθεῖτε ὁμιλοῦντα ἐπὶ τόσον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ θέματος ἀξίου ὄντως ὅλης τῆς προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ ὅλου τοῦ ἐνδιαφέροντος τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἐὰν λοιπόν, ἐπανερχόμενος ἐπὶ τὸ κύριον ζήτημα, θέλετε, κ. Βουλευταί, νὰ σᾶς ἀναγνώσω περικοπὰς ἐκ τῶν διδακτικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς κυκλοφορίαν καὶ τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὴν πνευματικὴν τροφὴν τῶν τέκνων μας, σᾶς βεβαιῶ εἰλικρινῶς....

§263Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀκόμη καὶ τώρα;

§264Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀκόμη καὶ τώρα. Θὰ ἴδητε ὅτι θὰ δοκιμάσητε ἕν αἴσθημα φρίκης. Ἀκούσατε ἕν βιβλίον, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται μάλιστα καὶ σπουδαῖον.

§265ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ἐπειδὴ αὐτὰ τὰ βιβλία ἠξεύρετε ὅτι θὰ τεθοῦν εἰς κυκλοφορίαν, διατὶ νὰ μὴ ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία τῶν βιβλίων εἰς τοὺς διδασκάλους καὶ νὰ μὴ πάρουν τὰ «Ψηλὰ βουνά»; Νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ βιβλίον καὶ νὰ γίνῃ ἐγκύκλιος νὰ μὴ πάρουν αὐτὰ τὰ βιβλία, κ. Ὑπουργέ.

§266Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι, κ. Βουλευταί, τόσον ἁπλοῦν, ὅσον φαίνεται ἐκ πρώτης ὄψεως. Ἐλπίζω νὰ μὴ μοῦ ἀρνεῖται ἡ Βουλή σχετικὴν ταχύτητα εἰς τὰς ἐνεργείας μου ὡς Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ αἱ δυσχέρειαι εἶναι πολλαί, πάμπολλαι καὶ ποικίλλαι. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας ἐγένετο ἡ μεγαλειτέρα δυνατὴ ὑπονόμευσις κατὰ τῆς Παιδείας. Ἐπὶ μακρὸν χρόνον καὶ μὲ σατανικότητα ἐν τοῖς μεθόδοις ἀσυνήθη, ὅλα αὐτὰ δὲν ἀνατρέπονται τόσον εὐχερῶς οὔτε μὲ τὴν εὐκολίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἔλυσεν ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος τὸν γόρδιον δεσμόν. Χρειάζεται ὀλίγη ὑπομονή. Ἀκούσατε λοιπὸν τὸ ἠθικὸν περιεχόμενον τοῦ βιβλίου αὐτοῦ. Εἶναι «ἡ ζωὴ τοῦ παιδιοῦ» ἀναγνωσματάριον «γιὰ τὴ τρίτη τάξη»: Διήγημα: Οἱ ἑφτὰ τεμπέληδες, σελ. 16 καὶ ἑξῆς. «Μιὰ μέρα ὁ Γεωργῆς ἔφερε τὸ κάρο μὲ τὴν κοπριὰ καὶ τὸ ἄδειασε πλάγι στὶς πρασιές. Ὕστερα ἀπὸ δυὸ μέρες θὰ τὴν χρειάζονταν. Μὰ ὁ πατέρας θύμωσε φριχτά: Νὰ πάρῃς Γιώργη τὴν κοπριὰ νὰ πᾷς ἐκεῖ ποὺ τὴ βάζομε, στὸν ἄλλο σωρὸ τῆς κοπριᾶς, πίσω ἀπὸ τὸν τοῖχο τοῦ σπιτιοῦ. Μά, πατέρα δὲν ἀξίζει ὁ διπλὸς κόπος. Ἔπειτα δὲν εἶναι σωστὴ ἡ θέση τῆς κοπριᾶς ἐκεῖ. Δὲν πρέπει νὰ μείνῃ πλάϊ στὸ σπίτι. Κοπριὰ ἀπὸ τὴν μιὰ μεριὰ κοπριὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη» «ἀναγινώσκει» «...Τοῦτο θύμωσε περισσότερο τὸ γέρο. Ἄφησε τὰ λόγια Γιωργή. Τὰ λόγια εἶναι φτώχεια. Νὰ πᾷς τὴν κοπριὰ στὴ θέση της. Πάντα ἐκεῖ τὴν ἔβαζα καὶ ἐκεῖ θὰ μείνῃ ὅσο εἶμαι ἐγὼ ἐδῶ. Τὸ ἴδιο γίνονταν κάθε φορὰ σὲ κάθε δουλειά. Μὰ ὁ πατέρας καὶ ἡ μητέρα παρεξηγοῦσαν τὸ Γιωργή....». Ἀλλαχοῦ, σελ. 19. «... Ὁ Γιωργὴς σκεπτόταν καλὰ καὶ γήρευε τὸ καλὸ τοῦ σπιτιοῦ. Μὰ οἱ γονεῖς δὲν καταλάβαιναν. Ὁ πατέρας καὶ ἡ μητέρα δὲν κατάλαβαν τίποτε...». Κοπρολογία δηλαδὴ καὶ οὕτω καθεξῆς ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι τὸ τέλος. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἡ γλῶσσα κακή, εἶναι καὶ τὸ περιεχόμενον. Παριστάνει μίαν οἰκογένειαν, ποὺ τὸ παιδὶ δὲν ἀκούει τὸν πατέρα, ὅπου ὁ πατέρας (ὅπως λέγει) δὲν καταλαβαίνει τὸ παιδί...!Ὅπου τὸ παιδί, ὅλως ἀνευλαβῶς, ἀποκαλεῖ τὸν πατέρα του γέρο καὶ τὴν μητέρα του γρηά (ἔλλειψις σεβασμοῦ πλήρης), ἀντὶ νὰ πάρουν ἀναγνωσματικὰ τεμάχια, ὡς ὤφειλον, τὰ ὁποῖα νὰ ἔχουν ἠθικὸν περιεχόμενον, νὰ φανερώνουν ζωηρῶς τὸν ὀφειλόμενον ἐκ μέρους τῶν τέκνων σεβασμὸν πρὸς τοὺς γονεῖς, ἀντὶ νὰ τοὺς ἀποκαλοῦν γέρο καὶ γρηά, τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην καὶ ὁμόνοιαν πρὸς τὴν οἰκογένειαν, νὰ ἐξάρουν ἐπίσης τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ τὰς ἐθνικὰς ἡμῶν καὶ θρησκευτικὰς παραδόσεις. Τοιοῦτον περιεχόμενον θὰ ἤθελεν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἔχουν τὰ διδακτικά μας βιβλία. Πρέπει νὰ εἶμαι εἰλικρινής. Δὲν λέγω ὅτι τὰ ὑπάρχοντα βιβλία ὁμιλοῦν κατὰ τῆς πατρίδος, ἢ ὅτι ὁμιλοῦν κατὰ τῆς θρησκείας, πλὴν πολλὰ τούτων καὶ δὲν ἐξαίρουν ὅμως τὴν ἰδέαν τῆς πατρίδος καὶ τὴν ἰδέαν τῆς θρησκείας, ὡς εἶναι ἐπιβεβλημένον. Δέν ἐξαίρουν τὸ αἴσθημα τὸ οἰκογενειακόν, ἐνῷ θὰ ὤφειλον νὰ τὰ ἐξάρουν ὅλα αὐτὰ τὰ αἰσθήματα, τὰ ὁποῖα καὶ θὰ ἀπετέλουν οὕτω κάποιαν μικρὰν περιουσίαν, ἀξίαν λόγου, μορφωτικῶν ἀγαθῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπέκτων τὰ τέκνα μας μας ἐν τῷ Σχολείῳ, συμφώνως πρὸς τὴν μακρὰν παράδοσιν τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς πόθους τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων. Εἰς ἄλλον ἀναγνωστικόν τῆς Γʹ τάξεως, ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἱστορίες καὶ Παραμύθια», ὅπερ ἐγράφη ὑπὸ τοῦ ἀπολυθέντος ὡς κομμουνιστοῦ δημοδιδασκάλου Ἰορδανίδου καὶ ὑπεβλήθη πρὸς κρίσιν ὑπὸ τὸ ψευδώνυμον Ἀγγελόπουλος, καὶ τὸ ὁποῖον ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς τριάδος Κουντουρᾶ, Ἀμαριώτου, Παϊδούση, παρὰ τὴν γνώμην τῶν τότε κριτῶν Λάμψα καὶ Σουχλέρη, οὐδὲν ὑπάρχει σχετικῶς μὲ τὸν θρησκευτικὸν βίον τοῦ παιδός. Τὸ μόνον διήγημα «Τὰ βαφτίσια» δὲν εἶναι ἄλλο τι, εἰμὴ διασυρμὸς τοῦ μυστηρίου τούτου, συμφώνως πρὸς τὰς κομμουνιστικὰς διδασκαλίας περὶ βαπτίσματος τοῦ μωροῦ διὰ τοῦ βαπτίσματος κ. τ. ὅ. π. χ, σελ. 55 «οὐάααα! οὐάααα!! ἀκούστηκαν πάλι οἱ φωνὲς τοῦ μωροῦ. Μὰ τούτη τὴ φορὰ οἱ φωνὲς του ἦταν βραχνὲς καὶ σπαραχτικές. Ἦταν ἡ στιγμὴ ποὺ τὸ πῆρε στὰ χέρια του ὁ παπᾶς καὶ τὸ βουτοῦσε λέγοντας «βαφτίζεται ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ Ἰωάννης». Τὸ ἔβλεπε τώρα πολὺ καλὰ τὸ μωρό τους ὁ Τάκης. Τὸ ἔβλεπε ποὺ σπαρταροῦσε κατακόκκινο σἄν παπαρούνα στὰ χέρια τοῦ παπᾶ κι’ ἔβρεχε τὰ νερὰ ἀπὸ πάνω του. Κι’ ὅταν ὁ παπᾶς τὸ βούτηξε γιὰ τρίτη φορά, ἡ φωνὴ τοῦ μωροῦ ξαφνικὰ κόπηκε! Μὰ ξανάρχισε εὐθὺς ἀγριώτερη, πιὸ βραχνὴ καὶ πιὸ σπαραχτική. Τὰ νερὰ ἔτρεχαν τώρα ἀπὸ τὸ κεφαλάκι του, τοῦ περιχούσανε τὸ πρόσωπο καὶ τὸ παιδὶ ἀνάσαινε μὲ δυσκολία. Γιατὶ πρέπει νὰ ξαίρετε πὼς ὁ παπᾶς τὴν τρίτη φορὰ εἶχε βουτήξει καὶ τὸ κεφαλάκι του. Σἂν τὸ εἶδε ἔτσι τὸ μωρό τους ὁ Τάκης, τρόμαξε καὶ ἔβαλε τὶς φωνές. Τὸ μωρό μας, μαμά! Θὰ τὸ πνίξουνε, μαμά, τὸ μωρό μας! Αὐτὰ νομίζω ἀρκοῦν, ἵνα γνωρίσητε ποία μορφωτικὴ τροφὴ ἐδόθη εἰς τοὺς ἀτυχεῖς ἑλληνόπαιδας! Χυδαιότης γλώσσης καὶ περιεχομένου ἁμιλλῶνται εἰς τὰ διάφορα διηγήματα. Θαυμάσατε τώρα γλῶσσαν περιοδικοῦ, τοῦ πρώτου Διδασκαλείου τοῦ Κράτους. Ἀκούσατε ἐπιγραφάς! «Ἐπίσκεψη ὁμάδας τῆς πέμπτης τάξης τοῦ Μαρασλείου στὸ Διδασκαλεῖο θηλέων Πειραιᾶ» (ἵνα μὴ γραφῇ Πειραιῶς), ἀπὸ κάτω ὑπογραφαί. Συνταχτικὴ ἐπιτροπή· πρόεδρος–γραμματέας. Ἀκούσατε δὲ γλωσσικοὺς ἐξωφρενισμοὺς ἀπὸ μετάφρασιν Ὁμήρου (Ἐφταλιώτη) τὴν μόνην ἐγκεκριμένην πέρυσιν ὑπὸ τοῦ περιφήμου γνωμοδοτικοῦ Συμβουλίου, ὡς μόνην μετάφρασιν τοῦ Ὁμήρου. «....νὰ δεχτῇ ἑκατοβοδιὰ ἀπὸ ταύρους (ἀντὶ τοῦ γνωστοτάτου ἑκατόμβη)». «ἐκειὸν ὁ Δίας ἀνιστορῶντας...» «μὲ δαῦτο ἡρώους ἄντρες σωροὺς δαμάζει....» «τοῦ ἀντροῦ....» «ὁ ἄντρας τοῦ ἀντροῦ» ὄχι τοῦ ἀνδρός. «καὶ ν’ ἀνταμώσῃ ἐτουτουνούς». «ὄχι δὲν τὄχω γιὰ ἀχαμνὸ (ἡ ἔννοια εἶναι δὲν εἶναι λίγο πρᾶγμα) νἆναι κανένας ρήγας» καὶ λέγει ἀχαμνὸ μικρὸ δηλαδή. Ὁ Μενέλας — τοῦ Μενέλα. «κι’ ἂν ὁ θιακήσιος Ὀδυσσέας φανερωθῇ ἀπατός του» «σὲ φαγοπότι νὰ γλεντῶ χαζός» «τοῦ τοίμαζαν τὸ γιορτάσι μέρος κρεάσια ψήνοντας» κρεάσια = κρέατα, καὶ αὐτὸ λέγεται ἑλληνικὴ γλῶσσα, κ. Βουλευταί; «ἐμεῖς ἐρχόμενοι τοῦ Ἀτρέα ὁ γυὸς κι’ ἐγὼ» «εἶπε κι’ ἐμπρός του ἔθεσε ραχόψαχνα βοδήσια» «ποὖναι ἄμαθος ὁ καψερὸς ἀπὸ ἔργατα καὶ λόγια» καὶ συνεχίζονται οὕτω ἄνευ τέλους οἱ γλωσσικοὶ ἐξωφρενισμοί, τοὺς ὁποίους ὑπεχρεώθησαν οἱ δυστυχεῖς μαθηταὶ νὰ ἐκμανθάνουν διὰ τῆς βίας, ὡς δῆθεν γλῶσσαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὑπὸ τῶν περιφήμων γλωσσικῶν μεταρρυθμιστάδων... τῶν καὶ δι’ αὐτὸ ἀποκαλουμένων προοδευτικῶν ἐν ἀντιθέσει πρὸς ὅλους ἡμᾶς τοὺς καθυστερημένους. Καὶ ὅλη αὐτὴ ἡ ἀποχαλίνωσις γλώσσης καὶ περιεχομένου ἐκ τοῦ ἐγκριθέντος ἀναγνωστικοῦ τοῦ «συντρόφου Ἰορδανίδου». Ἄλλου γλωσσομεταρρυθμιστοῦ, τοῦ γνωστοῦ Ἐλισαίου Γιαννίδη (ψευδώνυμον τοῦ καθηγητοῦ Σταματιάδου) ἐγκρίνεται ὡς βοηθητικὸν ὑπὸ τοῦ γνωμοδοτικοῦ βιβλίον, τὸ βιβλίον «Στοιχεῖα Ἀστρονομίας», εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει καταργηθῇ ὁ τονισμὸς καὶ εἰσάγεται ἰδική του ὀρθογραφία. Ἡ ἔγκρισις δὲ τοιούτου βιβλίου ὡς βοηθητικοῦ ἐσήμαινεν, οὐ μόνον τὴν ἔγκρισιν τοῦ καινοφανοῦς ὀρθογραφικοῦ του συστήματος, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρεωτικὴν ἀγοράν του ὑπὸ τῶν σχολικῶν βιβλιοθηκῶν τοῦ Κράτους. Ἂν ρίψετε ἕν βλέμμα εἰς τὸ βιβλίον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει οὔτε τόνους, οὔτε πνεύματα, εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ἀναγνώσητε. Θὰ ζαλισθῆτε. Καὶ ἔπειτα ζητοῦμεν ὀρθογραφίαν ἀπὸ τοὺς μαθητάς. Ἡ ὑπὸ τὸν τίτλον «Βυζαντινὲς Ἱστορίες» συλλογὴ διηγημάτων τοῦ Σλουμπερζέ, καὶ Ντὴλ, γεγραμμένη δι’ ἐπιστήμονας, εἰσάγεται ὡς ἐλεύθερον ἀνάγνωσμα διὰ τοὺς μαθητὰς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου! μεταφρασμένον εἰς τὴν προσφιλῆ γλῶσσαν τῶν μεταρρυθμιστάδων. Τὸ βιβλίον βρίθει περικοπῶν, ἔνθα περιγράφονται φόνοι, συζυγικαὶ ἀπάται, συκοφαντίαι κ. τ. ὅ. ὅλως ἀκατάλληλον καὶ ἐπικίνδυνον διὰ μαθητὰς οἱασδήποτε τάξεως καὶ οὐχὶ μόνον τοὺς μικροὺς τοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Ἰδοὺ μία ἐξ αὐτῶν, σελ. 172. «Στὸ γυναικωνίτη ἀκόμη ὠργανώθηκε ἡ συνωμοσία, ποὺ θῦμα της ἔπεσε ὁ Νικηφόρος Φωκᾶς. Χωρὶς νὰ ὑποψιαστῇ τίποτε ὁ αὐτοκράτορας, ἡ Θεοφανὼ στὸ γυναικωνίτη δεχόταν τοὺς συνωμότες, ἔμπασε μέσα στὰ διαμερίσματα τῶν γυναικῶν της τοὺς ὡπλισμένους συνωμότες καὶ τοὺς ἔκρυψε τόσο καλά, ὥστε, ὅταν ὁ αὐτοκράτορας, ποὺ εἶχε ἐγκαίρως εἰδοποιηθῇ ἀπὸ ἕνα γράμμα γιὰ τὴ συνωμοσία, ποὺ τοῦ ἀπειλοῦσε τὴ ζωή, πρόσταξε νὰ κάμουν ἔρευνα στὸ γυναικωνίτη, τίποτε δὲν ἀνακάλυψε καὶ πίστεψε πὼς θὰ τὸν εἶχαν γελάσει. Δυὸ ὧρες ἀργότερα, ἀνέβασαν στὸ διαμέρισμα τῆς βασίλισσας τὸν ἀρχηγὸ τῆς συνωμοσίας μέσα σ’ ἕνα καλάθι ἀπὸ λυγαριὰ κι’ ὁ βασιληᾶς σκοτώθηκε ἀνυπεράσπιστος στὸν κοιτῶνα του». Ἰδοὺ καὶ ἄλλη, συναγωνιζομένη τὴν ἀναγνωσθεῖσαν: σελ. 138. «...Περιτριγυρισμένος (ὁ αὐτοκράτωρ Μιχαὴλ ὁ οἰνόφλυξ) πάντοτε ἀπὸ ἠθοποιοὺς κωμωδιῶν, ἀπὸ γελωτοποιοὺς, ἀπὸ διεφθαρμένους ἀνθρώπους, ἀπὸ ἀνθρώπους τοῦ χειροτέρου εἴδους, διεσκέδαζε μὲ τοὺς ἀναξίους συντρόφους του αὐτούς, κάνοντας φάρσες βάναυσες ἢ ἄσεμνες καὶ σκανδάλιζε τὸ παλάτι μὲ τὶς ἄνοστές του σκηνές, ὅπου τίποτε δὲ σεβόταν, οὔτε τὴν οἰκογένεια, οὔτε τὴ θρησκεία. Ἡ μεγαλείτερη διασκέδασή του ἦταν νὰ ντύνῃ τοὺς κατεργαρέους του ἐπισκόπους, νὰ ντύνεται ὁ ἴδιος σἄν πατριάρχης καὶ νὰ περιπαίζῃ τὶς ἱερὲς τελετές. Μιὰ μέρα συνάντησε τὸν Πατριάρχη Ἰγνάτιο μὲ τὴ συνοδεία του στὸ δρόμο κι’ ὁ αὐτοκράτορας διασκέδαζε, βάζοντας τοὺς γελωτοποιούς του νὰ τὸν συνοδεύουν καὶ νὰ τραγουδοῦν ἄσεμνα τραγούδια, χτυπώντας νταβούλια καὶ κύμβαλα...». Ἰδοὺ ἡ παρεχομένη πνευματικὴ καὶ ἠθοπλαστικὴ τροφὴ εἰς τοὺς δυστυχεῖς μαθητὰς ἀπὸ ἀνθρώπους, οἵτινες ἐκάθησαν ἐπὶ τοῦ τραχήλου τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς συγχρονισμένοι δῆθεν καὶ προοδευτικοί.... Ἀλλοίμονον ἀπὸ τοιούτου εἴδους προόδους. Ἀλλὰ τὶ νὰ εἴπῃ κανεὶς περὶ τῶν ὀπαδῶν καὶ ἐνεργουμένων τῆς γλωσσικῆς μεταρρυθμίσεως, ὅταν καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἐκ τῆς χορείας αὐτῶν, ἀποτολμοῦν πρωτοφανῆ γλωσσικὰ ἐξαμβλώματα, ὡς τὰ κατωτέρω, ἐλάχιστα σταχυολογηθέντα ἀπὸ τὸ πρὸ μικροῦ ἐκδοθέν σύγγραμμα τοῦ καθηγητοῦ τῆς φιλοσοφίας τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Χαρ. Θεοδωρίδου, ὑπὸ τὸν τίτλον «Χ. Θεοδωρίδη» καθηγητὴ στὸ Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, «Εἰσαγωγὴ στὴ Φιλοσοφία». Ἰδοὺ ἄνθη τινὰ ἀπὸ τὸν Θεοδωρίδειον εὔοσμον κῆπον σελ. 51. «Ἡ μπόρεσή μας φτάνει ὡς ἐκεῖ, ποὺ φτάνει ἡ γνώση μας.». 104 σελ. τίτλος κεφαλαίου: «Ἡ γνωσιοθεωρία καὶ τὰ γειτονικά της οἰκόπεδα...», σελ. 265: «Ἡ νόηση βρίσκεται σπίτι της ὅσο τὴν ἀφήνομε ἀνάμεσα στὰ ἀκίνητα, γιατὶ ἡ δράση μας αὐτοῦ βρίσκει τ’ ἀποκούμπι της κι’ ἡ τέχνη μας τὰ ἐργαλεῖα γιὰ τὴ δουλειά της...». Σελ. 274: «Ἐνῷ ὁ μυστικιστὴς θέλει νὰ ξεφύγῃ τὶς αἰσθήσεις, τὶς σαρκικὲς ἡδονές, πρῶτα ἀπ’ ὅλα — ὁ Πλωτῖνος συχαινόταν τὸ κορμί του — βυθίζει (ἀντὶ βυθίζεται) σὲ μίαν ἀπόλαψη τοῦ ἑαυτοῦ του, σ’ ἕνα πνευματικὸν ἐρωτισμὸ καὶ νομίζει πὼς βλέπει κι’ ἀκούει θεῖα καὶ ὑπεράνθρωπα...» ... «Πῶς ἡ φαινομενολογικὴ φιλοσοφία στὸ ψιλοδούλεμά της, τὸ γνωσιολογικό, κλωσσοῦσε μιὰν ὀντολογία, δὲν ἦταν μυστικὸ γιὰ ὅσους καταλαβαίνουν ἀπὸ τὸ ρυθμὸ τῆς ἰδεαλιστικῆς φιλοσοφίας....». Δὲν χρειάζεται κἂν σχόλια, Αὐτό, Κύριοι, εἶναι ἐπιστημονικὸν σύγγραμμα καθηγητοῦ Πανεπιστημίου. Καμαρώσατέ τον. Καὶ ἕτερον ἀμίμητον γλωσσικὸν καὶ πνευματικὸν κατασκεύασμα τοῦ ἰδίου καθηγητοῦ, ἢ μᾶλλον «καθηγητή», ὅπως θέλει ὁ ἴδιος. Σελὶς 294 «Ἔτσι ξεγυμνωμένη ἀπὸ τὸ καυκί της, τὸ ἰδεαλιστικό, ἡ διαλεκτικὴ ἔγινε σημαντικωτάτη ἑρμηνευτικὴ ἀρχή, κι’ ἔδειξε τὰ πράματα κάτω ἀπὸ διαφορετικὸ φῶς...». Καὶ κατωτέρω. «Καθαυτὸ κι’ ἀπόλυτο εἶναι ἔννοιες μονάχα, τὸ θαμπὸ κατακάθι ἀπὸ τὶς ἐντυπώσεις ποὺ μᾶς βοηθοῦν νὰ ἀναγνωρίζουμε...» κ.τ.ὅ. Ἀφήνω ὅτι, ὡς ἐπιστημονικὴ ὁρολογία, παρὰ τὴν ἐργασίαν τόσων ἑλλήνων διανοουμένων πρὸς ἐξελληνισμὸν τῶν ξένων φιλοσοφικῶν ὅρων, ἐπροτίμησε τὴν αὐτουσίαν μεταφορὰν τῶν ξενικῶν ὅρων. Οὕτως εὑρίσκει ὁ ἕλλην ἀναγνώστης: Ἀνιμισμός, νομιναλισμός, πατριστικὴ φιλοσοφία, ἰνστρουμενταλισμός, ἀκτιβιστικὲς θεωρίες, σολιψιστής, ἰντουϊσιονισμός, ὀκκουλτισμός, σενσουαλισμός, ἰρρασιοναλισμός, φιντεϊστικὴ ἀτμόσφαιρα, ἐξιστενσιελικὴ φιλοσοφία, ἐβολουσιονισμός, πλουραλιστικὴ ἄποψη, οὐτιϊνταρισμός, ντετερμινισμός, ντεϊσμός, βερμπαλισμός, καὶ ἄλλα, μαρτυροῦντα τὴν περιφρόνησιν πρὸς τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσαν ἀπὸ τοὺς κατ’ ἐπάγγελμα ψευδοπροστάτας της, μόνον καὶ μόνον, διότι οἱ ἀνωτέρω ὅροι ἀπεδόθησαν εἰς τὴν καθαρεύουσαν, ἀποδειχθεῖσαν ἄρτιον ὄργανον ἐπιστημονικῆς ἐρεύνης καὶ διατυπώσεως τῶν νοημάτων. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ τάσεως, στρεφομένης κατ’ αὐτῆς τῆς πνευματικῆς καὶ πολιτιστικῆς ἐργασίας τοῦ ἔθνους. Παραπλησία τάσις καταντᾷ γενικὴ σχεδὸν παρὰ τοῖς ἀνθρώποις, οἵτινες ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἑνὸς sui generis δημοτικισμοῦ, καταντῶσιν εἰς τὰ πλέον διάστροφα γλωσσικὰ ἐξαμβλώματα, δεικνύοντα ὅτι στεροῦνται καὶ τοῦ στοιχειώδους γλωσσικοῦ αἰσθητηρίου τοῦ μορφωμένου ἀνθρώπου. Οὕτως ἀναγινώσκομεν εἰς κριτικήν, δημοσιευομένην εἰς ἐφημερίδα τοῦ Πειραιῶς («Σημαία» 26ης Μαΐου) κριτικὴν μεταφράσεως βιβλίου τινὸς —προοριζομένου, ἀτυχῶς, διὰ διδασκάλου— ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου Πειραιῶς, Κ. Σωτηρίου, ἐκ τῆς χορείας καὶ τούτου τῶν γνωστῶν sui generis δημοτικιστῶν. Καὶ τοῦτον στενοχωρεῖ ὁ ὅρος ἀναδρομή, ἐπαναστροφή καὶ τὸν ἀντικαθιστᾷ μὲ τὸ ἀνύπαρκτον καὶ ἀηδὲς «πισωδρομή», ἡ αὐθυποβολὴ γίνεται αὐτοϋποβολή, τὸ καθιερωμένον ἤδη ὑπεριώδεις ἀκτῖνες (ultra violettes) γίνεται «ὑπερβιολέτικες» ἢ ὀνειροπόλησις γίνεται «ξυπνοφαντασία» κ. ἄ. Καὶ συνεχίζει ὁ γράφων ὑπὸ τὰ στοιχεῖα Μ. Π. Π. ὀρθότατα, ὡς ἑξῆς. «Δὲν θὰ προχωρήσωμεν περισσότερον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἰδοποιήσωμεν τὸν κ. Σωτηρίου, ὅτι δὲν εἴμεθα οὔτε γλωσσαμύντορες, οὔτε «πισωδρομικοί». Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ ἀνεχθῶμεν ὅλα αὐτὰ τὰ ἀδικήματα κατὰ τῆς ἀναπτυσσομένης ἐπιστημονικῆς μας γλώσσης, διὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἐπιδείξῃ ὁ ἐπιστημονικός μας κόσμος ὅλην τὴν στοργήν του, ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα διαπράττονται ὑπὸ περιεργοτάτων γλωσσοπλαστῶν, ἐν ὀνόματι μιᾶς τάσεως, τὴν ὁποίαν αὐτοὶ ἀποκαλοῦν πρόοδον καὶ ἡμεῖς βαπτίζομεν γλωσσικὸν ἀρριβισμόν, ἢ ἂν θέλετε, γλωσσικὸν τυχοδιωκτισμόν».

§267ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰ βιβλία αὐτά.

§268Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βεβαίως εἶναι καιρὸς καὶ ἐλπίζω ὅτι, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θὰ τερματισθῇ ὁριστικῶς ἡ ἀθλία αὐτὴ κατάστασις. Καὶ τώρα θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἕνα κεφάλαιον ἀπὸ γερμανικὸν διδακτικὸν βιβλίον, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν πρώτην τάξιν τοῦ δημοτικοῦ εἰς τὰ Γερμανικὰ σχολεῖα, διὰ νὰ κατανοήσητε ὅσοι ἐξ ὑμῶν γνωρίζετε τὴν Γερμανικὴν γλῶσσαν, πόσον καθαρὰ καὶ ἀπηλλαγμένη γλωσσικοῦ ἰδιωματισμοῦ (ποὺ εἶναι ἄπειροι τοιοῦτοι ἐν Γερμανίᾳ) εἶναι ἡ γλῶσσα τῶν διδακτικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἔχει ἐπιβάλει, τὸ ἄξιον θαυμασμοῦ διὰ τὰ συστήματα καὶ τὰς μεθόδους αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὅλην ἐπιστημονικὴν καὶ ἐν γένει πνευματικὴν ζωὴν αὐτοῦ Γερμανικὸν Κράτος. Σελ. 68. (ἀναγινώσκει γερμανιστί). Δηλαδὴ δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ ἀπὸ τὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ συγγράμματά τους καὶ τὴν χειρίζονται οἱ ρήτορές των, καὶ ὅμως ὑπάρχουν τόσαι διάλεκτοι δημοτικαὶ ἐν Γερμανίᾳ, ὥστε νὰ μὴ κατανοῇ ὁ Γερμανὸς τῆς Σαξωνίας τὰ Γερμανικὰ τῆς Βαυαρίας. Ἐκεῖνο ὅμως, ποὺ ἑνώνει ὅλους τοὺς Γερμανούς, εἶναι ἡ ἐθνική των γλῶσσα, καθαρὰ Γερμανικὴ γλῶσσα, ἡ ὁποία διδάσκεται εἰς ὅλα τὰ Γερμανικὰ Σχολεῖα. Τὸ Hoch Deuts. Διατὶ τάχα καὶ τὰ ἰδικά μας παιδιὰ δὲν θὰ ἠμποροῦσαν, τοὐλάχιστον εἰς τὰς δύο τελευταίας τάξεις τοῦ Δημοτικοῦ Σχολείου, νὰ μάθουν μίαν γλῶσσαν καλυτέραν ἀπὸ ἐκείνην ποὺ μαθαίνουν εἰς τὸ σπίτι των; Διότι τὸ παιδάκι, ποὺ πηγαίνει εἰς τὸ σχολεῖον, δὲν πηγαίνει νὰ μάθῃ τὴν γλῶσσαν, ποὺ ἠξεύρει ἀπὸ τὸ σπίτι του· πηγαίνει διὰ νὰ μάθῃ κάτι καλλίτερον, ἤτοι τὴν γλῶσσαν τῶν μορφωμένων τάξεων τοῦ ἔθνους. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη, ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔμαθε εἰς τὸ σπίτι του, νὰ τὰ μάθῃ καὶ εἰς τὸ σχολεῖον. Διότι τότε τὸ Σχολεῖον θὰ ἦτο περιττόν. Ὑπάρχουν πολλοὶ διάλογοι διασκεδαστικώτατοι μεταξὺ διδασκάλων καὶ μαθητῶν ἐν σχέσει μὲ τὴν περίφημον δῆθεν δημοτικὴν γλῶσσαν. Ἐρωτᾷ ὁ μαθητὴς τὸν διδάσκαλον: Τὶ θὰ εἰπῇ, κ. Διδάσκαλε, σαματᾶς; Καὶ ὁ διδάσκαλος ἀπαντᾷ: σαματᾶς θὰ πῇ θόρυβος. Σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι, αὐτὸ εἶνε ἡ δημοτική μας γλῶσσα; Ἀφήνω ὅτι εἰς πολλὰ βιβλία ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον ὅπως εἰς τὸ τέλος προστεθῇ λεξιλόγιον, ἵνα ἐξηγῇ τὰς λέξεις τῆς δῆθεν δημοτικῆς εἰς τὴν πραγματικὴν Δημοτικήν. Ὅπως ἐπίσης, ὅταν ὁ διδάσκαλος ζητῇ ἀπὸ τὸν μαθητὴν νὰ τοῦ εἴπῃ τὴν ἔννοιαν ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν, ὁ μαθητὴς τὴν ἔννοιαν τὴν μεταφράζει εἰς τὴν ἁπλῆν καθαρεύουσαν, ἥτις εἶναι ἡ συνηθισμένη καὶ τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται. Καὶ ἐνταῦθα γενομένου τοῦ λόγου, κ. Βουλευταί, περὶ γλώσσης εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω, ἢ μᾶλλον νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἀγαπῶ τὴν δημοτικὴν μας γλῶσσαν, διότι εἶναι ἡ γλῶσσα ἡ πιὸ δυνατὴ εἰς τὴν συναισθηματικὴν ἐκδήλωσιν, εἶναι ἡ γλῶσσα τῆς λογοτεχνίας, δὲν εἶναι ὅμως ἡ ἐπιστημονικὴ γλῶσσα, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην πλούτου ἀληθοῦς λέξεων, ὧν στερεῖται ἡ δημοτική. Καὶ ὅταν λέγομεν δημοτικήν, διότι καὶ ἐδῶ διαφωνοῦμεν μὲ τοὺς περιφήμους μεταρρυθμιστὰς καὶ προοδευτικούς, ἐννοοῦμεν τὴν γλῶσσαν, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὲρ ἑαυτῆς τὸ τόσον συμπαθὲς στοιχεῖον τοῦ Δήμου, ἤτοι τοῦ πλήθους, τοῦ πολλοῦ λαοῦ, τὴν γλῶσσαν, ἥτις ἀνταποκρίνεται εἰς τὸ πανελλήνιον γλωσσικὸν αἴσθημα, καὶ τὴν ὁποίαν ἐννοοῦν καὶ ἀντιλαμβάνονται ὅλοι οἱ ἕλληνες. Αὐτὴν ἡμεῖς ἐννοοῦμεν λέγοντες δημοτικὴν γλῶσσαν. Δημοτικὴ γλῶσσα μας δὲν εἶναι τὸ ἀτημέλητον τῆς κατὰ τόπους λαλιᾶς, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἀντιλαμβάνεται ἄλλως καὶ ἐννοεῖ καὶ τὸ ὁποῖον οἱ μεταρρυθμισταὶ θέλουν νὰ μεταβάλλουν εἰς κανόνα, εἰς γλωσσικὸν καθεστὼς τὸ ὁποῖον νὰ ἐπιβάλλουν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ὄχι, Κύριοι. Δὲν θὰ καταβιβάσωμεν τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν ἐκαλλιέργησαν τόσαι γενεαὶ Ἑλλήνων καὶ εἰς τὴν ὁποίαν ἐγράφησαν τὰ μεγαλείτερα ἀριστουργήματα τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας, δὲν θὰ καταβιβάσωμεν τὴν γλῶσσαν τῶν μορφωμένων τάξεων τοῦ ἔθνους εἰς τὸ ἐπίπεδον τῆς γλώσσης τῶν θαμώνων τῶν νυκτερινῶν κέντρων τῶν λιμένων. (Χειροκροτήματα). Ὄχι, δὲν θὰ φθάσωμεν ἕως ἐκεῖ. Δὲν ἔχομεν φθάσει, διὰ νὰ μὴ εἴπω, καταντήσει, ὅταν ἡ ἐξέλιξις τῆς γλώσσης μᾶς ὁδηγήσῃ καὶ ἕως ἐκεῖ, —ποῦ δὲν τὸ φαντάζομαι— θὰ πᾶμε, ἀλλὰ θὰ πᾶμε ἐξελικτικῶς. Δὲν θὰ πᾶμε, διότι τὸ θέλουν ὀλίγοι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸ θέλουν ἀπὸ ἰδεολογίαν, διότι θὰ εἶχον ἐλαφρυντικά, ἀλλὰ τὸ θέλουν ἀπὸ ἀρριβισμόν καὶ τοὺς εἴδετε ὅλους αὐτοὺς διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ νὰ φθάσουν ἐκεῖ ποῦ ποτὲ δὲν θὰ ἔφθαναν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω τὰς ἀληθείας αὐτάς, ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας καὶ δι’ αὐτῆς πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. (Χειροκροτήματα). Τὸ πρᾶγμα, Κύριοι, παράγινε. Ἦτο καιρὸς νὰ τεθῇ τέρμα καὶ εἰς τὴν γλωσσικὴν ἀποχαλίνωσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν ἀναρχίαν. Ὅπως ἐβαδίζαμεν δέ, γνωρίζω καὶ ἐγὼ ποῦ θὰ ἐφθάναμε καὶ ὡς Κράτος καὶ ὡς λαὸς καὶ ὡς Ἔθνος. Κατάργησις τοῦ τονισμοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα, καὶ ὑπάρχει καὶ σχετικὸν βιβλίον ἐγκεκριμένον ἀτυχῶς, κατάργησις βραδύτερον τῆς ὀρθογραφίας τῆς ἱστορικῆς καὶ ἀποδοχὴ τῆς φωνητικῆς τοιαύτης, θὰ κατελήγομεν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου ἴσως εἰς ἀντικατάστασιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου, διὰ τοῦ λατινικοῦ ἢ ἄλλου τινός, τῆς ἐμπνεύσεως τῶν διαβοήτων προοδευτικῶν μας. Ἀφοῦ κατεβλήθη συστηματικὴ προσπάθεια ὅπως ἀποκοπῇ μὲ κάθε τρόπον καὶ εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς ἡ συνέχεια πρὸς τὸ ἱστορικὸν καὶ τρισένδοξον παρελθόν μας, δὲν πρέπει νὰ ἀπορῆτε ἂν ἐφθάσαμεν καὶ εἰς τὴν χαμαιτυπικὴν αὐτὴν ἀποχαλίνωσιν ἐκπαιδευτικῶς, τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου διὰ τοῦ λατινικοῦ καὶ οὕτω ἀπὸ τὴν κλασικὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν τοῦ κλασικοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἐθνικός μας πολιτισμὸς καὶ τὸν ὁποῖον ὑποχρεωτικῶς διδάσκονται ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ἡμεῖς οἱ προοδευτικοί, οἱ συγχρονισμένοι, θὰ ἀπετινάσαμεν καὶ τὸ ἀλφάβητον ἀκόμη τῆς γλώσσης αὐτῆς. (Εὖγε)

§269Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοὺς ἐκ Γερμανίας νέους ἐλθόντας, εἰρήσθω ἐν παρόδῳ, ὅτι ἐν Γερμανίᾳ ὑπάρχουν περιοχαί, ὅπου ὁμιλοῦν γλώσσας ξένας πρὸς τὴν Γερμανικήν. Κατὰ τὸν πόλεμον, ἀεροπόροι, καταγόμενοι ἐκ Σαξωνίας, πεσόντες εἰς Γερμανικὰ χαρακώματα συνελήφθησαν ὡς ξένοι. Ἐν τούτοις ἐπίσημος γλῶσσα, διδασκομένη ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον, εἰς ὅλα τὰ σχολεῖα, εἶναι ἡ ἐπιστημονικὴ γλῶσσα, ἡ καθημερινὴ γλῶσσα. Ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουν οἱ δημιουργοὶ τῆς γλώσσης, τὴν ὁποίαν θέλουν νὰ καθιερώσουν, τῆς λεγομένης μαλλιαρῆς ἢ δημοτικῆς. Αὐτὰ ἤθελα νὰ εἴπω διὰ τοὺς ἐκ Γερμανίας ἐλθόντας, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἀλλάξουν τὴν ρωμαίϊκη γλῶσσα.

§270Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Περὶ ὅλων αὐτῶν, ὑποθέτω, ὅτι ὡμίλησα ἐν πλάτει, ἀγαπητέ μου συμπολῖτα, καὶ καταχρασθεὶς ἴσως τῆς εὐγενοῦς ὑπομονῆς σας νὰ μὲ ἀκούητε ἐπὶ τόσην ὥραν.

§271ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐξακολουθήσατε ὅσο θέλετε. Δὲν μᾶς κουράζετε. Τοὐναντίον, μᾶς ἀνακουφίζετε. Εὖγε!

§272Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ. Αἱ ἐπιδοκιμασίαι σας μὲ συγκινοῦν βαθέως καὶ προχωρῶ. Εἰς τὸ νομοσχέδιόν μου ὑπάρχει, κ. Βουλευταί, ἑτέρα διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας καταργεῖται ἡ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν εἶχον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, ὅλα τὰ σχολικὰ ταμεῖα νὰ ἀγοράζουν ὑποχρεωτικῶς δύο βιβλία ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐνεκρίθησαν, ὡς βοηθήματα. Αὐτὴ ἡ διάταξις ἦτο καθαρῶς δεσμευτική. Αὐτὴν τὴν διάταξιν καταργοῦμεν ἤδη, διότι εἰς πολλὰ ἄτοπα ὡδήγησεν. Ἀπὸ ὅσα βιβλία ἐνεκρίνοντο, τὰ δυστυχισμένα τὰ σχολικὰ ταμεῖα ἦσαν ὑποχρεωμένα νὰ ἀγοράζουν ἀπὸ δύο βιβλία. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν ἔμενε μέσα εἰς τὰ ταμεῖα τίποτε ἀπολύτως. Σημειώσατε ὅτι ἡ αἰτιολογία, ἡ ὁποία εἶχε δοθῇ, διατὶ ἐπεβάλλετο ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀγορὰ ὑπὸ τῶν σχολικῶν βιβλιοθηκῶν, ἦτο, ἵνα δῆθεν, σχηματισθῶσι βιβλιοθῆκαι. Δὲν ὑπῆρχεν οὐδεμία ἀνάγκη, διότι οἱ ἐκδόται καὶ συγγραφεῖς θὰ ἔστελλον τὰ βιβλία εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα, διὰ νὰ τὰ προσελκύσουν εἰς ἀγοράν. Ἑπομένως ἡ δικαιολογία δὲν ἦτο ἀληθής. Ἦτο φαινομενική, ἐξυπηρέτει βιβλιοκοινωνικοὺς σκοπούς.

§273ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Διὰ τοιαῦτα βιβλία δὲν φρονεῖτε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν καὶ βιβλιοθῆκαι;

§274Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀσφαλῶς ναί. Αὐτό, κ. Βουλευταί, εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ἐν ταῖς γενικαῖς του γραμμαῖς, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κάμνομεν ἕνα σημαντικὸν βῆμα πρὸς μίαν πραγματικὴν ἐκπαιδευτικὴν ἀναγέννησιν ἐν τῇ Χώρᾳ. Καὶ ἂν τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ βῆμα πρὸς πρόοδον, πάντως ἀποτελεῖ ἕνα σταμάτημα εἰς τὸν κατήφορον, τὸν ὁποῖον, ἀτυχῶς, εἶχε πάρει ἡ ἐκπαίδευσις, κατήφορον, ἀπειλοῦντα σοβαρωτάτους κινδύνους κοινωνικοὺς καὶ πνευματικοὺς ἐν τῷ τόπῳ. Καὶ θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ὄχι μόνον, ἂν συντελέσω μὲ τὴν βοήθειαν ὅλων σας, καὶ πρὸ παντὸς τῆς κοινῆς γνώμης, ἡ ὁποία ἀκλόνητος ἐστάθη παρὰ τὸ πλευρόν μου ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, ἂν συντελέσω ὄχι εἰς μεταρρυθμίσεις προοδευτικὰς ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, ἀλλ’ ἂν κατορθώσω καὶ σταματήσω τὴν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τὸν ὀλισθηρὸν αὐτὸν κατήφορον, εἰς τὸν ὁποῖον τὴν ὤθησαν οἱ περίφημοι μεταρρυθμισταί, ἔχοντες ἀπεριόριστον, ἀτυχῶς, τὴν συνδρομὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων πρὸς τοῦτο. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι ἕνα κόμμα, τὸ ὁποῖον συνεχῶς ἐκυβέρνησε τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ τόσα ἔτη, διετήρησε τόσην ἐμπιστοσύνην πρὸς τοὺς μεταρρυθμιστικοὺς ἀναιμικοὺς ἐγκεφάλους τῶν ὀλίγων αὐτῶν κακῶν ἐργατῶν τῆς παιδεύσεως. Καὶ ἤδη μαίνονται οὗτοι ἐναντίον ὅλων ἡμῶν, γράφοντες ἄρθρα εἰς τὸν φιλικόν τους τύπον, τὰ ὁποῖα διακρίνει ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους μία πνευματικὴ ἀτονία. Καὶ τὴν μανίαν των αὐτὴν οἱ μεταρρυθμισταὶ μετέδωσαν εἰς ὁλόκληρον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον μὴ κηδόμενον τῆς ἱστορίας του, ἐνεκολπώθη μετὰ τοσαύτης στοργῆς καὶ τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τῶν ὀπαδῶν τοῦ «ἐκπαιδευτικοῦ ὁμίλου», ἡ ὁποία τόσα φεῦ! κακὰ ἀπειργάσετο διὰ τὴν πνευματικὴν Ἑλλάδα. (Χειροκροτήματα. Εὖγε, εὖγε). Περιβάλλοντες ὅθεν τὸ νομοσχέδιόν μου τοῦτο διὰ τῆς ἐμπιστοσύνης σας, φρονῶ ὅτι ἐκπληροῖτε μίαν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ὑποχρεώσεών σας — τὴν σπουδαιοτέραν πασῶν— τὰς ὁποίας ἔχετε ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους, καὶ προσφέρετε μίαν μεγίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Πατρίδα σας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τέκνα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι καὶ τὴν μόνην ἐλπίδα τοῦ ἔθνους. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα καὶ ἐπευφημίαι).

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου: «Περὶ ἀστικῶν Σχολείων».

§276Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι Βουλευταί τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐξεφώνησε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἶναι τὸ «περὶ ἀστικῶν σχολείων». Ἀφ’ ἧς εἰς τὰ 1929 ἐγένετο ἡ περίφημος ἐκπαιδευτικὴ μεταρρύθμισις εἰς τὴν Μέσην Παιδείαν, κατηργήθησαν, ὅπως ἐνθυμεῖσθε, ὅλα τὰ ἑλληνικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ἀνήρχοντο εἰς 540 μόνον, καὶ τοιουτρόπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἡμιγυμνασίων ἀνέρχεται σήμερον ἐν τῇ νέᾳ καὶ ἐν τῇ παλαιᾷ Ἑλλάδι μόνον εἰς 240. Ἀλλ’ ὁ σχολικὸς αὐτὸς τύπος, εἶναι τύπος θνησιγενής διότι δὲν ἔχει πλῆρες κατηρτισμένον πρόγραμμα. Δὲν ἔχει πλῆρες δηλαδὴ ἓν τμῆμα ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον παρέχει τὸ πλῆρες ἑξατάξιον Γυμνάσιον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἠγαπήθη ἀπὸ τὴν ἑλληνικὴν κοινὴν γνώμην. Τὰ ἡμιγυμνάσια αὐτὰ διαρκῶς ἔφθινον, ἐλάχιστα ἔμειναν ἐφέτος, ὁ δὲ νόμος τοῦ 1929 προβλέπει ὅτι εἰς τὰ 1919, μετὰ δέκα δηλαδὴ ἔτη ἀπὸ τῆς ψηφίσεώς του, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐδέν. Σημειώσατε, κ. Βουλευταί, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἔχομεν τὴν πρώτην ἐκπαίδευσιν, ἡ ὁποία εἶναι ἑξαετής. Ἔχομεν ἐπίσης καὶ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν, μὲ ἕνα κύκλον μαθημάτων ἐπίσης, ἑξαετῆ. Πλὴν ὅμως μέσα εἰς τὸ ἐκπαιδευτικόν μας σύστημα, ὑπάρχει ἓν κενόν· μᾶς λείπει τὸ μέσον σχολεῖον, τὸ σχολεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὰς πνευματικὰς ἀνάγκας τῆς μέσης ἀστικῆς τάξεως. Ἐθεώρησε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, πὼς ἔπρεπε νὰ δημιουργήσῃ τὸν σχολικὸν αὐτὸν τύπον, διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὸ κενόν, καὶ ἵδρυσε τὸ λεγόμενον ἀστικὸν σχολεῖον ἢ μέσον σχολεῖον. Εἶναι ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων ἱδρυμένον, ἐφ’ ὧν καὶ τὰ μέσα Γερμανικὰ σχολεῖα (Mittels chuleu) καὶ παρέχει μόρφωσιν γενικήν, πλὴν μὲ ἐπιδιώξεις πρακτικῆς φύσεως, διὰ τὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς. Δὲν ἔχει, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον. Καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν, διότι τὸ ἀστικὸν σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ἱδρύεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητεῖται, στηρίζεται ἐπὶ βάσεων εὐρυτέρων. Δηλαδὴ εἰς τὸ ἀστικὸν σχολεῖον θὰ εἰσέρχωνται οἱ συμπληρώσαντες τὴν ἑξαετῆ μόρφωσιν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἄνευ ἐξετάσεων. Δὲν ἀποτελεῖ δὲ τὸ ἀστικὸν σχολεῖον κατώτερον κύκλον τοῦ Γυμνασίου, ὅπως τὸ ἄλλοτε ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὸ ὁποῖον οὕτω δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι παρεῖχεν ἀπηρτισμένην μόρφωσιν. Τοὐναντίον, εἰς τὸ ἀστικὸν σχολεῖον συμπληροῦται ὁλόκληρος κύκλος μαθημάτων, παρεχομένης οὕτω πλήρους καὶ ἀπηρτισμένης μορφώσεως εἰς τὰ τέκνα τῆς μέσης ἀστικῆς τάξεως. Εἰς τὸ ἀστικόν μας αὐτὸ σχολεῖον θὰ διδάσκωνται ἐκτὸς τῶν ἑλληνικῶν, θρησκευτικῶν καὶ τῆς ἱστορίας, καταστιχογραφίας καὶ λογιστική, ἐπίσης πρακτικὴ ἀριθμητική, γεωμετρία πρακτική, εἰς τρόπον, ὥστε, οἱ μαθηταὶ νὰ δύνανται νὰ μετρήσουν μίαν ἐπιφάνειαν ἢ πολύεδρον. Ἐπίσης θὰ διδάσκεται φυσικὴ ἱστορία καὶ χημεία μετ’ ἐφαρμογῶν. Δηλαδὴ δὲν θὰ μανθάνουν ἁπλῶς περὶ τῶν στοιχείων τῆς χημείας καὶ τῶν συνθέσεων αὐτῶν θεωρητικῶς, ἀλλὰ καὶ τὴν πρακτικὴν ἐφαρμογὴν τῆς χημείας π. χ. τὶ χημικὰς οὐσίας περιέχουν τὰ λιπάσματα, πῶς γίνεται ἡ ἐκλογὴ καὶ χρῆσις αὐτῶν ἀναλόγως τοῦ ἐδάφους κ. τ. ὅ., τ. ἔ. θὰ δίδεται εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ σχολείου αὐτοῦ μόρφωσις γενικὴ καὶ πρακτική. Τὸ διδακτικὸν προσωπικὸν τῶν σχολείων αὐτῶν θὰ εἶναι δύο καθηγηταὶ δευτεροβάθμιοι φιλόλογοι, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι καθηγητὴς τῶν θρησκευτικῶν. Ἡμεῖς ἐπιτρέπομεν τὴν τοποθέτησιν διὰ τὰ θρησκευτικὰ καὶ φιλολογικὰ καὶ καθηγητοῦ τῆς θεολογίας, διότι οἱ καθηγηταὶ τῆς θεολογίας λαμβάνουν γενικὴν μόρφωσιν, φιλολογικήν, κατὰ τὰ δύο πρῶτα ἔτη τῆς ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ φοιτήσεώς των. Ὁ τρίτος διδάσκαλος θὰ εἶναι ἢ φυσικομαθηματικός, ἢ μαθηματικός, ὁ τέταρτος δὲ θὰ εἶναι εἰδικὸς διὰ τὰς πρακτικὰς ἐφαρμογάς, ὁριζόμενος ὑπὸ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἀναλόγως τῶν τοπικῶν συνθηκῶν τῆς ἕδρας ὅπου θὰ ὑπάρχῃ τὸ ἀστικὸν σχολεῖον. Ἄν ἔχωμεν π. χ. ἀστικὸν σχολεῖον εἰς τὴν Λάρισαν, ὅπου καλλιεργοῦνται σιτηρά, θὰ ἔχωμεν ὡς εἰδικὸν γεωπόνον. Ἄν ἔχωμεν ἀστικὸν σχολεῖον εἰς μέρος τῆς Πελοποννήσου, ὅπου καλλιεργεῖται ἡ σταφὶς καὶ ἡ ἄμπελος, θὰ προτιμᾶται ὡς εἰδικὸς ὁ οἰνολόγος. Ἄν ἔχωμεν εἰς τὴν Κρήτην, ὅπου καλλιεργοῦνται ὀπωροφόρα δένδρα, θὰ ἔχωμεν ὡς εἰδικὸν δενδροκόμον. Δηλαδή, τὰ εἰδικὰ μαθήματα θὰ ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὰς τοπικὰς συνθήκας τῆς ἕδρας τῶν σχολείων. Διότι λαμβάνονται ἐπαρκῶς ὑπ’ ὄψιν αἱ βιωτικαὶ ἀνάγκαι τῶν κατοίκων, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ σχολείου αὐτοῦ νὰ ἔχουν μόρφωσιν, ἥτις νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς μελλούσης ἐν τῷ βίῳ ἀσχολίας των. Ἐπίσης θὰ διδάσκωνται στοιχεῖα δημοσίου δικαίου, στοιχεῖα πολιτικῆς οἰκονομίας, διὰ νὰ γνωρίζουν ἐπάνω κάτω οἱ μαθηταὶ τὶ θὰ πῇ Βουλή, τὶ Γερουσία, τὶ πολίτευμα, τὶ εἶναι νόμος, τίνα τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα αὐτῶν, ὡς πολιτῶν, κλπ. Ἐπίσης θὰ διδάσκεται μία ξένη γλῶσσα. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἀστικὸν σχολεῖον πρέπει νὰ εἶναι καὶ σχολεῖον πρὸς μόρφωσιν τῶν θηλέων τῆς μέσης ἀστικῆς τάξεως, εἰς τὰ ἀστικὰ σχολεῖα θηλέων, θὰ διδάσκεται ἡ βρεφοκομία, νοσηλευτικὴ διὰ τῆς εἰδικῆς διδασκαλίσσης. Τὰ ἀστικὰ σχολεῖα θηλέων ἱδρύονται εἰς μέρη ἔχοντα πληθυσμὸν ἐπαρκῆ καὶ ἐξασφαλίζοντα τὴν λειτουργίαν των. Εἰς μέρη, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀστικὸν θηλέων, ἀλλὰ μόνον ἀρρένων, ἐπιτρέπεται ἡ εἰς αὐτὸ φοίτησις τῶν θηλέων. Λαμβάνεται ὅμως καὶ ἐκεῖ μέριμνα διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν εἰδικῶν διὰ τὰ θήλεα μαθημάτων, διὰ τῆς προσλήψεως εἰδικῆς διδασκαλίσσης τῶν οἰκιακῶν μαθημάτων ἐπὶ ἐπιμισθίῳ. Κύριοι Βουλευταί, φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πληροῖ μίαν πραγματικὴν ἀνάγκην καὶ θεραπεύει τὰς πνευματικὰς ἀνάγκας τῆς μέσης ἀστικῆς τάξεως. Διότι ὑπάρχει πλῆθος γονέων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ προχωρήσουν τὰ παιδιά των, ὥστε νὰ τελειώσουν τὸ Γυμνάσιον, ἀλλὰ καὶ δὲν θέλουν νὰ τὰ ἀφήσουν μὲ τὴν μόρφωσιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον. Θέλουν νὰ τοὺς δώσουν μίαν μόρφωσιν ἀνωτέραν καὶ ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς τάξεώς των. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργοῦμεν ἕν σχολεῖον γενικῆς καὶ πρακτικῆς μορφώσεως, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω, ὅτι θὰ τὸ ἀγαπήσῃ ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία καὶ θὰ τὸ ἀποδεχθῇ μὲ εὐχαρίστησιν ἡ κοινὴ γνώμη...

§277ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Ὅπως ἠγάπησε καὶ τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον.

§278Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγετε, εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ σημερινόν, διότι ἔχει ἄλλην βάσιν καὶ ἄλλον σκοπὸν καὶ δὲν εἶναι καθόλου σύμφωνον πρὸς τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον. Λοιπόν, δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἀποφοίτους τοῦ σχολείου αὐτοῦ, τοῦ ἀστικοῦ, νὰ ἐγγράφωνται εἰς ἀνωτέρας πρακτικὰς σχολὰς ἐπαγγελματικάς, καὶ δὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὰ Γυμνάσια, διότι φρονῶ ὅτι τὸ σχολεῖον αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ ὡς πρακτικὸν σχολεῖον μὲ μικτὴν μόρφωσιν γενικὴν καὶ πρακτικήν. Ἂν ὅμως ὑποτεθῇ ὅτι οἱ κ. κ. Βουλευταί νομίζουν, ὅτι πρέπει νὰ δίδωμεν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὴν ἀντίστοιχον τάξιν τοῦ Γυμνασίου, μετὰ ἐξετάσεις.....

§279ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§280Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας)...... ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ τὸ ἀποδεχθῶ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ φοβίζει εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἡ προκάτοχος, ἵδρυσε τὰ Γεωργικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα Γεωργικὰ σχολεῖα δὲν τὰ ἐνηγκαλίσθη μὲ στοργὴν ἡ ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη, δι’ ὅ καὶ πολλὰ ἐξ αὐτῶν δὲν λειτουργοῦν ἐλλείψει μαθητῶν, τινὰ δὲ ἐξ αὐτῶν παρουσίασαν ἀριθμὸν μαθητῶν ἴσον πρὸς τὸν ἀριθμὸν τοῦ διδακτικοῦ προσωπικοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εὑρέθην εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ προβῶ εἰς τὴν κατάργησιν τινῶν γεωργικῶν σχολείων καὶ ἠλέγχθην κακῶς ἀπὸ τὸν ἀντικυβερνητικὸν τύπον, ἐνῶ αὐτοὶ ἵδρυσαν Γεωργικὰ σχολεῖα, ἡμεῖς τὰ καταργοῦμεν. Ἀσφαλῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν γεωργικὰ σχολεῖα μὲ τέσσαρας καθηγητὰς καὶ δύο μαθητάς. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο θὰ τὸ ἠνείχετο καμμία συνείδησις καὶ καμμία λογικὴ δὲν τὸ ὑπαγορεύει. Ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία δὲν ἀποδέχεται σχολεῖα στενοῦ ἐπαγγελματικοῦ χαρακτῆρος καὶ περιωρισμένης μορφώσεως, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἔκαμε νὰ σκέπτωμαι χωρὶς νὰ τὸ θέλω. Ἂν νομίζῃ ἡ Βουλὴ νὰ παράσχω καὶ τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὰ Γυμνάσια, ἐπαναλαμβάνω, ἂν τὸ θελήσῃ ἡ Βουλὴ, δὲν θὰ ἐμμείνω. Θὰ μὲ εὐχαριστήσῃ ἰδιαζόντως, διότι εἶναι ἐκτὸς τῶν σκοπῶν μου. Διότι τότε τὸ σχολεῖον αὐτὸ ἐκφεύγει ἀπὸ τὴν βάσιν του, διότι εἶναι σχολεῖον πρακτικὸν τῆς γενικῆς μορφώσεως μὲ ὡρισμένον τύπον καὶ μὴ ἔχον τὸν σκοπὸν τὸ σχολεῖον αὐτὸ τοὺς τροφίμους αὐτοῦ νὰ τοὺς ὁδηγήσῃ πρὸς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν.

§281Α. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Θὰ εἶναι μορφώσεως πρακτικῆς καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ παρακολουθοῦν τὸ Γυμνάσιον.

§282Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἤθελον τοῦτο νὰ παρατηρήσω. Νομίζω ὅτι ἀδικοῦνται οἱ μαθηταὶ τῶν πρακτικῶν, μὴ ἔχοντες δικαίωμα νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ Γυμνάσιον.

§283Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἔπρεπε εἰς τὰ ἀστικὰ σχολεῖα νὰ εἰσάγωνται μαθηταὶ ἀπὸ τὴν τετάρτην τάξιν; Νομίζω ὅτι ἡ ἑξαετὴς φοίτησις εἰς δημοτικὸν σχολεῖον, προκειμένου νὰ εἰσέλθουν εἰς τὰ ἀστικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα θέλομεν δι’ ὡρισμένην πρακτικὴν μόρφωσιν νομίζω ὅτι ἡ τετραετὴς φοίτησις εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον εἶναι ἀρκετή.

§284Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἤκουσα τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Συναδέλφου, ἀλλὰ δὲν μένω σύμφωνος. Καὶ ἐτόνισα ὅταν ἀνέπτυσσα τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τὸ ἀστικὸν σχολεῖον διαφέρει τοῦ ἑλληνικοῦ σχολείου, ἐκτὸς ἄλλων, καὶ κατὰ τοῦτο ὅτι δηλαδὴ ἔχει εὐρυτέραν βάσιν· ὅτι οἱ τρόφιμοι τοῦ ἀστικοῦ σχολείου θὰ εἶναι οἱ ἀποπερατώσαντες τὴν ἑξαετῆ μόρφωσιν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, ὥστε νὰ ἔχουν τὰ προσόντα νὰ παρακολουθήσουν τὰ μαθήματα. Ἐγὼ θέλω ἕνα τύπον, ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἐντελῶς χωριστὸς ἀπὸ τὸν τοῦ Γυμνασίου, καὶ δι’ αὐτὸ συζητῶ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν διέξοδον, τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐγγράφωνται ἐκ τῶν ἀστικῶν σχολείων εἰς τὰ Γυμνάσια.

§285Α. ΤΣΙΟΚΟΣ. Προβλέπω, ὅτι δὲν θὰ εὑρεθοῦν μαθηταί, διότι, ὅταν θὰ τελειώσουν, δὲν θὰ ἔχουν ποῦ νὰ πᾶνε.

§286Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐξασφαλίζετε τὴν περίπτωσιν διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἀστικῶν σχολείων;

§287Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Βεβαίως. Δηλαδὴ θὰ καταργήσωμεν ἓν Γυμνάσιον καὶ θὰ ἱδρυθῇ ἓν ἀστικὸν σχολεῖον. Ἔχω ἐδῶ τὸν πίνακα. Ἄν καταργήσωμεν ἕν Γυμνάσιον, θὰ ἔχωμεν οἰκονομίαν τοιαύτην, ὥστε νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἵδρυσιν δύο ἀστικῶν σχολείων, δηλαδὴ ἡ δαπάνη ἑνὸς ἀστικοῦ σχολείου εἶναι 269 χιλιάδες δραχμῶν. Ἡ δαπάνη ἑνὸς Γυμνασίου εἶναι 650 χιλ. δραχ. Ἑπομένως, ὅπου καταργηθῇ γυμνάσιον, θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν 381 χιλιάδων. Ἐκ τοῦ πρακτικοῦ λυκείου εἶναι κατὰ τι μεγαλειτέρα. Ἐὰν ἀντικαταστήσωμεν ἡμιγυμνάσιον, θὰ ἔχωμεν καὶ ἐκεῖθεν τὴν σχετικὴν οἰκονομίαν. Τὸ ἀστικὸν σχολεῖον, Κύριοι Βουλευταί, ἐλπίζω ὅτι ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ ἕνα ἐλλείποντα πραγματικὸν σχολικὸν τύπον εἰς τὸ ἐκπαιδευτικόν μας σύστημα. Καὶ ἐλπίζω, λόγῳ τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν, καὶ τῆς μορφώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ λαμβάνουν οἱ τρόφιμοι, μόρφωσιν γενικὴν καὶ πρακτικήν, ὅτι ἡ ἑλληνικὴ κοινὴ γνώμη θέλει τὸ ἀποδεχθῇ μετ’ εὐμενείας. (Χειροκροτήματα).

§288Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ὅτι αἰσθάνομαι τὴν εὐγνωμοσύνην, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ὁλόκληρος ὁ ἑλληνικὸς ἰδιὰ τὴν πολιτικήν, τὴν ἐκπαιδευτικήν, τὴν ὁποίαν ἀκολουθεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας... (Χειροκροτήματα) ...καὶ παρακαλῶ, ἂν εἶναι δυνατόν, ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ δημοσιευθῇ δημοσίᾳ δαπάνῃ.

§289ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα Μάλιστα.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§291ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη τὸ νομοσχέδιον, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἰσχυούσης νομοθεσίας» Ὁ κ. Χατζῖσκος ἔχει τὸν λόγον.

§293Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τοῦ ἀφορῶντος τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναπτύξω ὡρισμένας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀναμφιβόλως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θέλει νὰ ἄρῃ ὡρισμένα ἄτοπα, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἐπεκράτησαν, ἰδίᾳ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν αὐτοῦ. Διότι, δυνάμει τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἠδύναντο αἱ σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης νὰ ἐκλέγωσι καθηγητάς, ἄνευ προκηρύξεως πρὸς ὑποβολὴν ὑποψηφιοτήτων καὶ πολλάκις ἄνευ διδακτορικοῦ διπλώματος. Θὰ φανῇ περίεργον εἰς ὑμᾶς, κ. Βουλευταί, ὅτι ἔχομεν νόμον, ὁ ὁποῖος δίδει δικαίωμα εἰς μίαν Σχολὴν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, νὰ ἐκλέξῃ καθηγητὴν ἄνευ διδακτορικοῦ διπλώματος. Σᾶς προσθέτω καὶ τοῦτο, ὅτι τελευταίως ἐξελέγη τις καθηγητής, δι’ εἰδικὸν τεχνικὸν μάθημα, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὰς εἰδικὰς γνώσεις, παρὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς. Τὰ ἄτοπα ταῦτα θέλει νὰ ἄρῃ διὰ τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἀλλὰ νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκετε, δὲν τὸ ἐπιτυγχάνετε ἀπολύτως. Θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε ὡρισμένας διατάξεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, αἱ ὁποῖαι ἐφαρμόζονται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Ὀφείλετε ὅμως νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τοῦτο, ὅτι αἱ Σχολαὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, δὲν εἶναι πλήρεις. Φθάνει νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν, ἐπὶ 17 ἑδρῶν, μόνον 7 εἶναι πλήρεις. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐκλεγῇ εἷς καθηγητὴς διὰ τῆς πλειονοψηφίας τῶν ⅔ καὶ νὰ δώσῃ τὸ ἐχέγγυον, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτὴ εἶναι ἀρτία, ὅταν μέσα εἰς τὰ σπλάχνα τῆς Σχολῆς κρατοῦν ἀριστεραὶ τάσεις; Διὰ τοῦτο ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔλαβε τοῦτο ὑπ’ ὄψιν.

§294Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐγώ, ἀκριβῶς, διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀποβλέπω εἰς τὸ νὰ σταματήσω τὴν καθηγητοποίησιν, τὴν ἀθρόαν, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τῆς Θεσσαλονίκης, διότι, ἐνῷ εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολὴν Ἀθηνῶν ὑπάρχουν 18 ἕδραι, εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὑπάρχουν 22 ἕδραι. Διὰ τοῦτο, ὅτε ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον, εἶπον ὅτι θὰ κάμω ἕνα στόπ καὶ δὲν θὰ διορίζω οἱονδήποτε. Ἤμην ὅμως παραβάτης τοῦ νόμου πράξας τοῦτο, καὶ περὶ τούτου προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν ἔχουν σημασίαν τὰ δύο τρίτα τῶν ψήφων τῶν καθηγητῶν, διότι ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω, ὅτι θὰ ἰσχύσῃ ὅ,τι ἰσχύει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν. Θὰ ἰσχύῃ ὡς ἁπλῆ πρότασις, ἡ πρότασις τῆς Σχολῆς, τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς θὰ δύναται νὰ κάμῃ δεκτὴν ἢ ὄχι. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός μου. Νὰ σταματήσω τὴν καθηγητοποίησιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης. Εἰς τὴν Νομικὴν Σχολὴν γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουν 17 ἕδραι, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν αἰτήσεις νὰ πληρωθοῦν ἅπασαι. Ἡ προσπάθεια μου εἶναι νὰ πληρωθοῦν αἱ ἕδραι, διότι τὴν στιγμήν, ποὺ ἐδημιουργήσαμεν ἕν κέντρον ἐπιστημονικὸν, ἕν Πανεπιστήμιον, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἔχωμεν χωρὶς καθηγητάς. Ἀλλὰ οἱ καθηγηταὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπαιτουμένων προσόντων, ὥστε νὰ παρέχουν ὅλας τὰς ἐγγυήσεις, ἵνα ἀνταποκριθοῦν εἰς τὸν μέγαν προορισμόν των. Διὰ τοῦτο ἔκαμα τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον, τρόπον τινά, εἶναι ἕν νομοσχέδιον τακτοποιοῦν προσωρινῶς τὰ πράγματα. Καὶ λέγω, ὅτι τῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν παρατείνεται ἡ θητεία, ὥστε τὸ νέον ἀκαδημαϊκὸν ἔτος νὰ τοὺς εὕρῃ εἰς τὰς θέσεις των. Βλέπετε λοιπόν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς σύμφωνον πρὸς τὸ πνεῦμά σας.

§295Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τόσον τὸ καλύτερον. Ἐφόσον κάμνετε τοιαύτας δηλώσεις, ἀποδέχεσθε τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Πάντως ὅμως ἐγώ, ὡς εἰσηγητὴς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστηρίξω τὰς τροπολογίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ θὰ εἴπω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἑκάστη τῶν τροπολογιῶν ἔχει ἀναγραφῆ καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν. Τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν καθηγητῶν εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐξ ὅλων δι’ ἕνα ὀργανισμὸν Πανεπιστημίου. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πλειονοψηφίαν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀριστερὰς τάσεις, τὰς κρατούσας εἰς ὡρισμένας Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, καί, κατὰ πλειονοψηφίαν, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς μὴ ὑποχρεώσεως τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἐπικυρώσῃ ἀποφάσεις τῆς Αʹ ἢ τῆς Βʹ Σχολῆς περὶ εἰσαγωγῆς ὡρισμένων καθηγητῶν. Τὸ τοιοῦτον σύστημα, κρατοῦν ἐν Γερμανίᾳ, εὔχομαι νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, ἠδύνατο καὶ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον νὰ θεραπευθῇ τὸ ἄτοπον εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Δεδομένου ὅτι αἱ Σχολαὶ δὲν εἶναι πλήρεις, αἱ δὲ κεναὶ ἕδραι εἶναι αἱ σπουδαιότεραι, ὡς φερ’ εἰπεῖν, τῆς Νομικῆς Σχολῆς, αἱ τρεῖς ἕδραι τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου, ἢ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ἢ τοῦ Ἐμπορικοῦ Δικαίου....

§296ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖαι εἶναι πλήρεις;

§297Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶναι ἑπτὰ μόνον ἕδραι πλήρεις, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν μεγάλον ἀριθμὸν τῶν ἑδρῶν, αἵτινες ἀνέρχονται εἰς δέκα ἑπτά. Λοιπὸν δύνασθε καὶ ἄλλο τι νὰ ἐπιδιώξητε. Ἀντὶ νὰ καθιερωθῇ τὸ μὴ ὑποχρεωτικὸν, νὰ ψηφισθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν, συμπράττοντος καὶ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπὸ κοινοῦ ἡ ὑπόδειξις τῶν καθηγητῶν, δηλαδὴ ἀποτελουμένης μιᾶς μικτῆς Ἐπιτροπῆς καθηγητῶν τῶν Πανεπιστημίων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης.

§298Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ δεχθῶ αὐτό.

§299Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπῆρχε σχετικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη καθ’ ἣν ἐν προσφάτῳ παρελθόντι ἐξελέγησαν καθηγηταὶ ὑπὸ Ἐπιτροπῆς ἑπταμελοῦς. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἦτο πενταμελής, ἀλλὰ τετραμελὴς καὶ ἐξελέγησαν πέντε καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι εἶναι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καὶ διωρίσθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου, διότι δὲν ἠδυνάμην νὰ κάμω ἄλλως, καθόσον εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν, δυνάμει τοῦ νόμου νὰ κάμω τοῦτο. Αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς Ἐπιτροπῆς. Τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μὴ ὑποχρεωτικότητος. Ἀλλὰ δύναται τοῦτο νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς συμπράξεως καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν. Ὥστε ἀποδέχεσθε μόνον τὸ μὴ ὑποχρεωτικὸν τῆς ἀποφάσεως διὰ τὴν ἐκλογὴν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἑτέρα διάταξις θίγεται εἰς τὸ ἄρθρον 2, ἀφορῶσα τὴν μισθοδοσίαν τῶν καθηγητῶν.

§300Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Λάθος. Δὲν θίγεται.

§301Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, διότι τὸ ἄρθρον 69 ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν τῶν Ὑφηγητῶν, τὸ περιεχόμενον δὲ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι οἰκονομικόν, διότι τότε ἔπρεπε νὰ προσυπογράψῃ καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποδεικνύει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§302Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὰς ἀποδέχομαι ὅλας.

§303Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἔχω νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Τὸ ἄρθρον 3 ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν τῶν ἐπικουρικῶν ἐκτάκτων καθηγητῶν. Αὐτοί, ὡς γνωρίζετε, ἔχουν διορισθῆ δι’ ὡρισμένην θητείαν, ἡ ὁποία τὴν 31ην Αὐγούστου λήγει. Πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ αὐτοῦ πρέπει νὰ γίνῃ ἀνανέωσις τῆς θητείας αὐτῶν, ὥστε πρέπει νὰ διορισθοῦν οἱ νῦν διατελοῦντες καθηγηταὶ εἰς ἐκτάκτους ἐπικουρικὰς «ἕδρας». Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ «οἱ διατελέσαντες καθηγηταί».

§304Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Τὰ τακτοποιεῖ τὸ νομοσχέδιον ὅλα. (ἀναγινώσκει) ....

§305Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἶμαι σύμφωνος.

§306ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. (Δέν ἀκούεται).

§307Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ ὑπῆρξα εἰσηγητὴς εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἀνέφερα ποῖαι τροπολογίαι πρέπει νὰ ἐπέλθωσιν. Ἔκαμα τὴν πρότασιν νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ τελευταία φράσις τοῦ ἄρθρου 3 καὶ χαίρω διότι συμφωνεῖ ὁ κ. Ὑπουργός.

§308ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἴπετε ὅτι οἱ διατελέσαντες ἐξακολουθοῦν τὴν θητείαν των μέχρι τοῦ διορισμοῦ τακτικῶν καθηγητῶν. Ἐπειδὴ ἐγεννήθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ σκέψις ὅτι ἐνδέχεται, ἐφόσον ἀορίστως θὰ ἐξαρτηθῇ ὁ χρόνος τῆς λήξεως τῆς νέας των θητείας, ἐνδέχεται ἐκ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ νὰ μὴ εἶναι γνωστὸν πότε θὰ συμπληρωθοῦν αἱ ἕδραι, εἴπομεν νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ὡς ἔχει, ἀλλὰ νὰ τεθῇ «ὁπωσδήποτε καὶ ἂν δὲν ἐπέλθῃ ὁ διορισμὸς τακτικῶν καθηγητῶν, δὲν δύναται ἡ παρατεινομένη θητεία νὰ διαρκέσῃ πέραν κλπ» (ἀναγινώσκει).

§309Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Φαντάζεσθε, ὅτι θὰ ἀφήσω δίχως καθηγητὰς τὸ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης; Ἀλλ’ ἐγὼ ἠθέλησα νὰ προφυλάξω τοὺς ἤδη ἐκτάκτους καθηγητὰς ἀπὸ τὴν Σχολὴν, ἡ ὁποία Σχολὴ ἤθελε, τρόπον τινά, νὰ μὲ ἐξαναγκάσῃ νὰ προβῶ ἀμέσως εἰς τὸν διορισμὸν καθηγητῶν. Λοιπόν, λέγω, ὅτι θὰ μένουν εἰς τὴν θέσιν των ἕως ὅτου εὕρω καταλλήλους καθηγητάς.

§310Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἀπαλείψεως τῆς τελευταίας φράσεως, τῆς κρίσεως τῆς Σχολῆς, διότι θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη βραδύτης, ἂν ὅλαι αἱ διατυπώσεις τηρηθοῦν πρὸς ἐκλογὴν τῶν τακτικῶν καθηγητῶν καὶ ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ ἔτους δὲν θὰ ἔχητε τὸ ἀπαραίτητον προσωπικόν. Τὴν ἄλλην τροπολογίαν, κ. Ὑπουργέ, τὴν ἀφορῶσαν τὴν ἕδραν ἡ ὁποία προεκηρύχθη, τῆς Τοπογραφίας, τὴν ἀποδέχεσθε;

§311Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποίαν;

§312Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει) .... Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Μέχρι σήμερον ἔχει προκηρυχθῇ ἡ πλήρωσις μιᾶς ἕδρας τοπογραφίας καὶ μεταφορῶν. Ἐπειδὴ ἔχει ταχθῆ τεσσαρακονταπενθήμερος προθεσμία, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ λήξῃ ἅμα τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ νόμου, ἡ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν, ὡς ἦτο δίκαιον, νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ ἄρθρον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ προθεσμία αὕτη θὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη. Δηλαδὴ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ παρόντος νόμου μόνον καὶ μόνον διὰ μίαν ἕδραν προκηρυχθεῖσαν πρὸ τῆς ἰσχύος αὐτοῦ.

§313Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τουναντίον λαμβάνω τὴν ἑξῆς πρόνοιαν. (ἀναγινώσκει) .... Δηλαδὴ καὶ εἰς αὐτὸ δὲν ὑποχρεοῦμαι. Ἐὰν θέλω ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν, ἐὰν δὲν θέλω ὄχι. Ἐσπευσμένως προεκηρύχθη ἡ ἵδρυσις ἕδρας καὶ ἴσως διὰ νὰ προλάβουν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοὺς ἐπρόλαβα καὶ ἐγώ.

§314ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὀρθότατα ἐκάματε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον.

§315Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἄλλην διατύπωσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν καθηγητῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ εἶναι ἀνακόλουθος εἰς ἑαυτὴν καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ ἄλλα εἰς τὸ πρῶτον καὶ ἄλλα εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον. Ἀλλὰ μόνον ὡς πρὸς τὰς προθεσμίας, ἐπειδὴ ἔχουν προκηρυχθῆ, καὶ μάλιστα πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως ἔχουν ταχθῆ ὡρισμέναι προθεσμίαι, αὐτὰς θέλομεν νὰ κατοχυρώσωμεν, ὥστε νὰ μὴ θεωρηθοῦν ὡς λήξασαι αἱ προθεσμίαι, ἅμα τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ παρόντος. Δι’ αὐτὸ διετυπώσαμεν ὡς ἑξῆς τὸ ἄρθρον. «Προκειμένου.... (ἀναγινώσκει) ... κλπ.». Ὄχι δηλαδὴ ὡς πρὸς τὸ ὑποχρεωτικὸν ἢ μή, τὸ ὁποῖον, ὅπως εἴπομεν προηγουμένως, καταργεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§316Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατὰ τὶ ἐπηρεάζει;

§317Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅταν γίνεται κατὰ προκήρυξιν πρὸς πλήρωσιν ὡρισμένης ἕδρας, τάσσεται μία προθεσμία. Διὰ τὴν πλήρωσιν τῆς ἕδρας μεταφορῶν ἔχει ταχθῆ τεσσαρακονταπενθήμερος προθεσμία, ἡ ὁποία λήγει μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὁπότε ἀρχίζει ἐφαρμοζόμενος ὁ νόμος αὐτός. Λοιπόν, προυνόησεν ἡ Ἐπιτροπή, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀδικία εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑποψηφίους, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ κριθοῦν ἤδη. Προυνόησε νὰ θέσῃ τὴν διάταξιν αὐτὴν μόνον καὶ μόνον, διὰ τὴν ὁρισθεῖσαν αὐτὴν ἕδραν, τὴν προκηρυχθεῖσαν πρὸ τεσσαράκοντα καὶ πέντε ἡμερῶν. Ἄν θέλετε, ἀποδεχθῆτε το. Δὲν πρόκειται περὶ σοβαροῦ τινος. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, κ. Ὑπουργέ, ἡ ὁποία ἔχει διατυπωθῆ ἐπίσης εἰς ἴδιον ἄρθρον. Πρόκειται περὶ τῆς ἕδρας τῆς Μαιευτικῆς Γυναικολογικῆς Κλινικῆς. Ὡς γνωρίζετε, διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, διὰ τοῦ 50οῦ ἄρθρου, εἶχε καταργηθῆ ἡ ἕδρα αὐτή. Κατόπιν ὅμως, διὰ τοῦ νόμου 5583, ἐπανιδρύθη. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ σχετικὴ διάταξις εἶναι ἀσαφής, ἡ Ἐπιτροπή κρίνει καλὸν νὰ σᾶς συστήσῃ νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν αὐτήν, ὥστε νὰ διατηρηθῇ ἡ ἕδρα, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος. Ὡς γνωρίζετε, εἰς πλεῖστα τῶν Πανεπιστημίων ὑπάρχει καὶ δευτέρα ἕδρα, μαιευτικῆς καὶ Γυναικολογικῆς Κλινικῆς, διὰ τὴν πρακτικὴν ἐξάσκησιν τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς. Θὰ ἴδετε εἰς τὴν ἔκθεσιν πῶς ἔχει διατυπωθῆ. Ἐγὼ προσθέτω τὰ ἑξῆς. «Οἱ νῦν καθηγηταὶ κλπ.» (ἀναγινώσκει). Εἶνε μία τροπολογία, ἡ ὁποία εἶνε δικαία καὶ θὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς.

§318ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς διατηρεῖται ἡ ἕδρα, δὲν δημιουργοῦνται νέαι, διότι πάντοτε ἦσαν δύο καθηγηταί, ὁ κ. Λοῦρος καὶ ὁ κ. Πετσάλης.

§319Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ τὴν μελετήσω τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§320Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Πάντως, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅπως ἐν τῇ ἀδιαλείπτῳ μερίμνῃ σας ὑπὲρ τῆς διαρρυθμίσεως καὶ τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, συντελέσητε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τελειοτέρου ὀργανισμοῦ συντόμως, ἵνα τὸ Πανεπιστήμιον ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας ὅλων καὶ ἐκπληρώσῃ τὸν ὑψηλὸν αὐτοῦ προορισμόν.

§321Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δράττομαι τῆς τελευταίας σας ἀποστροφῆς, νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι μελετῶ τοὺς ὀργανισμοὺς Πανεπιστημίων μεγάλων Κρατῶν καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀλλ’ εἰς τὴν προσεχῆ, νὰ εἰσηγηθῶ νομοσχέδιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ καθορίζηται ἐπακριβῶς ἡ πανεπιστημιακὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἄλλωστε καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, διὰ τὸν ὁποῖον τόσα ἔγιναν ἐγκώμια, ἀπεδείχθη ἐν τῇ πράξει ἀνεφάρμοστος, ὅπως ὡμολόγησαν οἱ καθηγηταί, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τοὺς συγκλητικοὺς μέχρι πρὸ ὀλίγου, τὸ δὲ Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, δὲν ἔχει ὀργανισμόν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἦτο εὐτυχής, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ εἰσηγηθῇ τὸν ὀργανισμὸν αὐτόν, εἰς τρόπον, ὥστε καὶ τὰ δύο Πανεπιστήμια νὰ ἀποτελέσουν ἑστίαν φωτὸς καὶ ἀντανακλάσεως ἑνὸς πραγματικοῦ πολιτισμοῦ καὶ νὰ ἀναταποκριθοῦν εἰς τοὺς μεγάλους προορισμούς των, τοὺς ὁποίους ἀμφότερα ἐπιδιώκουν. Σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον ἔχω νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἐντελῶς τυπικὸν καὶ γίνεται διὰ νὰ προλάβῃ ἀκαταστασίας τινάς. Μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς σύμφωνος καὶ ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ὡς ἐξάγεται ἐξ ἑνὸς τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβον αὐτὴν τὴν στιγμήν. «... (ἀναγινώσκει) ...». Ἑπομένως ἔχομεν σύμφωνον καὶ τὴν Σύγκλητον τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ἐζήτησα δὲ τὴν γνώμην τῆς Συγκλήτου, διότι ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἐκείνης ἀπεδόθη ἰδιαιτέρα σημασία εἰς τὴν γνώμην τῆς Πανεπιστημιακῆς Συγκλήτου. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δέχομαι καὶ τὴν τελευταίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτὴς Φθιώτιδος. Ἐπίσης καὶ ὅλας τὰς τροπολογίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τὰς ὁποίας ἐμονογράφησα.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν. Δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§323ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ διὰ τοῦ ἀπὸ 25 Μαΐου 1932 Ν. Διατάγματος κωδικοποιηθέντος νόμου 5439 περὶ ἐνοριακῶν Ναῶν καὶ ἐφημερίων καὶ Ταμείου ἀποδοχῶν καὶ ἀσφαλίσεως τοῦ κλήρου τῆς Ἑλλάδος»

§325Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, δὲν εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλει ἡ Κυβέρνησις, ὅπως βλέπετε ἐκ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως. Τὸ νομοσχέδιον προέρχεται ἐκ μέρους τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Τ.Α.Κ.Ε. «... (ἀναγινώσκει) ...». Ἦτο ἀνάγκη νὰ προβῶ εἰς τὴν δήλωσιν αὐτήν, διότι ἔχω κάμει ἐπανειλημμένως δηλώσεις, ὅτι δὲν θὰ εἰσηγηθῶ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ κανονίζεται ἡ ἐκκλησιαστικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἄνευ τῆς γνώμης τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Τ.Α.Κ.Ε. προεδρεύεται ἀπὸ τὸν μακαριώτατον Μητροπολίτην Ἀθηνῶν καὶ ἔχομεν τρόπον τινὰ τὴν γνώμην τῆς Συνόδου, διὰ τῆς γνώμης τοῦ πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ἀθηνῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καθορίζεται ἡ ἐκκλησιαστικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν Ἱεραρχίαν, ἡ ὁποία, ὡς γνωστόν, ἐκλήθη τὴν 1ην Ὀκτωβρίου 1933 καὶ ἡ ὁποία θὰ ὑποβάλῃ ὅλας τὰς σκέψεις της εἰς τὸ Ὑπουργεῖον σχετικῶς μὲ τὴν ρύθμισιν ὅλων τῶν ζητημάτων τῆς Ἐκκλησίας.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§327Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως εἰδικοῦ Ταμείου ἐν Κοζάνῃ διὰ τὴν ἀνέγερσιν Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ καθορισμοῦ τῆς μεταβλητῆς «σ» εἰς τοὺς τύπους πωλήσεως τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κλπ.» (Γίνεται δεκτὸν εἰς ἐφάπαξ συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 30 Ἰουλίου 1932 Ν. Δ. «περὶ ἀναπροσαρμογῆς τιμολογίων πωλήσεως ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κλπ.» (Γίνεται δεκτὸν εἰς ἐφάπαξ συζήτησιν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§331ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διατάξεως νέων πινάκων προαγωγῶν τοῦ προσωπικοῦ Τ.Τ.Τ.»

§332Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Παρακαλῶ ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία, ἵνα ἱκανοποιηθῶσιν καὶ οἱ ὑπὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἀπολυθέντες ὑπάλληλοι τοῦ Ταχυδρομείου καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν παραμείνει εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν, ἐνῷ ἄλλοι ὑπάλληλοι προήχθησαν.

§333Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἄλλαι τροπολογίαι. Θὰ ὑποβάλωμεν τότε ἄλλο νομοσχέδιον.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως εἰδικοῦ ταμείου κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Καστελλίου–Μαυρολιθαρίου–Μουσονίτσης τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§336Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀποσύρεται τὸ νομοσχέδιον: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1–7–33 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὴν ὀργάνωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Σ.Ε.Ρ. τοῦ Πολυτεχνείου»

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀναβάλλονται. Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; (Ἀναγινώσκεται ἐπιστολὴ τοῦ κ. Κριμπᾶ ὅπως ἐπέλθουν ὡρισμέναι διορθώσεις εἰς τὰ πρακτικά).

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται ὡς ἐδιορθώθησαν.

§339ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5½ μ.μ. (Ὥρα 10 καὶ 50 μ.μ.)