1933.09.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 32α

ΔΕΥΤΕΡΑΣ 4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1933

Προεδρία Βʹ ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 καὶ 30 μ. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§2Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Εὐστρατιάδη.

§4ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν σελίδα 10, κ. Πρόεδρε, προκειμένης τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν», ἔλαβα τὸν λόγον καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν εὐχὴν τοῦ λαοῦ τῆς Μυτιλήνης, καὶ ἰδίως τῶν γονέων τῶν φοιτώντων εἰς τὴν Ἀκαδημίαν, καὶ νὰ μὴ καταργηθῇ ἀπὸ τοῦδε τὸ Διδασκαλεῖον Μυτιλήνης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τοῦτο, ἀλλὰ εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναγράφεται διόλου ἡ ἰδική μου ἡ παράκλησις.

§5Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐδῶ εἰς τὰ Πρακτικὰ καταφαίνεται ὅτι ἀπεδέχθην τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, δυνάμει τῆς ὁποίας δὲν κατηργήθη τὸ Διδασκαλεῖον Μυτιλήνης. Ἐκ λάθους φαίνεται θὰ παρελείφθη νὰ ἀναγραφῇ τοῦτο. Δίδω λοιπὸν διωρθωμένον τὸ πρακτικόν, ὥστε, νὰ περιληφθῇ εἰς αὐτὸ κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν ἡ παράλειψις. Παρελείφθη ἐπίσης ἐκ τῶν πρακτικῶν τὸ ἑξῆς· εἰς τὸ 14ον ἄρθρον ἔχει ὅτι «αἱ Παιδαγωγικαὶ Ἀκαδημίαι, ἐν Ἀθήναις ὡς καὶ ἀλλαχοῦ», νὰ προστεθῇ καὶ αὐτό.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ θὰ προστεθῇ εἰς τὸ σύνολον.

§7Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὄχι ἀπόψε, διότι ἐσφαλμένως ἐτυπώθησαν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ κυρωθοῦν οὕτω (ἀναγινώσκει).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ κυροῦνται ὡς διωρθώθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν, τὰ ἑξῆς. — Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ, καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων Ριγγλίου, ζητούντων ὅπως τὰ ἀτμόπλοια «Ἁγία Ζώνη» καὶ «Κατίνα», ἐξακολουθήσουν νὰ παραλαμβάνουν ἐπιβάτας πρὸς ἐξυπηρέτησίν των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ, καταθέτει τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς σταφιδοπαραγωγῶν Δαμουλιανάτων, ζητούντων τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὰς καταστροφὰς ἃς ὑπέστησαν ἐκ τῶν βροχῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΡΑΛΛΗΣ, καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Ἰκλαΐνης, καὶ τῶν κατοίκων Νερομύλου, ζητούντων τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἐκ τῶν βροχῶν. — Ὁ προϊστάμενος ἐργατῶν Λαυρίου, παρακαλεῖ ὅπως ληφθῶσι μέτρα κατὰ τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ τῆς ἑταιρείας, καταστρατηγοῦντος τοὺς νόμους περὶ ἐργασίας. — Ὁ σύλλογος τῶν ἑλλήνων λιθογράφων ἐργατῶν, διαμαρτύρεται διὰ τὴν καθιέρωσιν κυτίων σιγαρέττων γραμμαρίων 5 καὶ 12½ καὶ τὴν κατάργησιν τοιούτων 12½ γραμμαρίων (πλακέ). — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ, καὶ Ι. ΝΙ-ΚΟΛΙΤΣΑΣ, καταθέτουσι αἴτησιν τοῦ συλλόγου ἀρτοποιῶν Ἀγρινίου ἡ «Δήμητρα», ζητοῦντος τὴν κατάργησιν τῶν λειτουργούντων πρατηρίων ἄρτου καὶ τὴν ἵδρυσιν ταμείου ἀσφαλίσεως ἀρτεργατῶν. — Ἡ ἕνωσις ἐργατῶν ἠλεκτρισμοῦ Βόλου, διαμαρτύρεται διὰ τὴν μελετωμένην αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τὴν πρόσθετον φορολογίαν τῶν μισθῶν καὶ ζητεῖ τὴν κατάπαυσιν τῆς τρομοκρατίας κλπ. — Τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ οἰνοποιητικοῦ συνεταιρισμοῦ Μεγάρων, διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὁρίζοντος ἵδρυσιν αὐτονόμου οἰνοποιητικοῦ ὀργανισμοῦ, μόνον ἐν τῷ νομῷ Ἀττικοβοιωτίας καὶ ζητεῖ τὴν ἐπέκτασιν τούτου καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς Νομούς. — Οἱ κάτοικοι τῆς συνοικίας Ἁγίου Κωνσταντίνου Βόλου, διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην κατάργησιν τοῦ τροχιοδρόμου παρὰ τῆς ἑταιρείας Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων. — Οἱ ὑπάλληλοι Τ.Τ.Τ. Κυνουρίας ζητοῦν τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προαγωγῶν τῶν τριατατικῶν. — Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι Κομοτηνῆς, Μεσολογγίου, Αἰτωλικοῦ, Θεσσαλονίκης, Ἀργοστολίου, Τρικάλων κλπ. ζητοῦν τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, τὴν χορήγησιν ἐκπτώσεων δι’ εἰσιτήρια συγκοινωνιακῶν μέσων κλπ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου Μεσολογγίου, παρακαλοῦντος ὅπως ἀποφευχθῇ ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἐπὶ τοῦ κύκλου ἐργασιῶν. — Ὁ κ. Δ. ΜΑΞΙΜΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τὴν 4ην Αὐγούστου ἐ. ἔ. Ἑλληνοβελγικῆς Συμβάσεως συμπληρωματικῆς τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου Συμβάσεως ἐκδόσεως τῆς 26 Ἰουνίου) 9 Ἰουλίου 1901 καὶ τῆς ἀπὸ 27 Μαρτίου) 9 Ἀπριλίου 1908 Συμπληρωματικῆς δηλώσεως τῆς συμβάσεως ταύτης». Ὁ κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως) καὶ Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ συστάσεως Λαμπριαδείου Οἰκοκυρικῆς σχολῆς ἄνω Πεδινῶν (Σουδινῶν) Ζαγορίου Ἠπείρου». Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου 5738 προβλεπομένης χρονικῆς περιόδου, διὰ τὴν προσωρινὴν διοίκησιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους κλπ. διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1933–34 κλπ». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ, Ν. ΝΙΑΝΙΑΣ, Γ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ καὶ Χ. ΒΑΦΕΑΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἀπὸ 4–1 –1924 Διατάγματος περὶ Ἀγροτικῆς Ἀσφαλείας καὶ Ἀγροφυλακῆς τῆς νήσου Λέσβου». Ἡ ἐπὶ τῆς ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τῆς περὶ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ἰσχυούσης νομοθεσίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4078 περὶ ταμείου Ἀλληλοβοηθείας ὁπλιτῶν Χωροφυλακῆς». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 35 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδια νόμου: 1) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ ὀργανώσεως τῆς λογιστικῆς καὶ διαχειριστικῆς ὑπηρεσίας τῶν Ὑγειονομικῶν Ἱδρυμάτων κλπ». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐνίων Ὀργανικῶν διατάξεων τοῦ Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διοικήσεως τῶν ἐν τῷ Δήμῳ Κερκυραίων ἀγαθοεργῶν Ἱδρυμάτων». Ὁ κ. Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τοῦ θεραπευτηρίου «Εὐαγγελισμὸς» καὶ τοῦ παραρτήματος αὐτοῦ Νοσοκομείου Γ. Σταύρου καὶ Γ. Φούγγη». Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἰσολογισμοῦ τῶν ἐτῶν 1921–22 μέχρι καὶ τοῦ 1928–29». Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει ὡσαύτως τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων: α) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1921–22». β) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους 1922–23». γ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1923–24». δ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1924–25» ε) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1925–26» στ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1926–27» ζ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1927–28» η) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1928–29» θ) «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1929–30» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΧΕΛΜΗΣ, Λ. ΕΡΙΕΖΗΣ, Δ. ΛΟΝ-ΤΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4142 περὶ εἰσαγωγικῆς ἐξετάσεως εἰς τὴν Ἀνωτ. Γεωπονικὴν Σχολὴν κλπ». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Ε-ΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γιουγκοσλαυΐας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας κλπ». 2) «Περὶ κυρώσεως Ἑλληνορουμανικῆς συμφωνίας περὶ ἐκμεταλλεύσεως γραμμῶν τακτικῆς Ἀεροπορίας» 3) «Περὶ κυρώσεως τῶν συγχρόνως πρὸς τὴν ὑπογραφεῖσαν ἐν Ἀθήναις τῆς 26 Ἰουνίου 1933 μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἀλβανίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως κλπ.» καὶ 4) «Περὶ κυρώσεως τῶν ἐν Γενεύῃ τὴν 19 Μαρτίου συναφθεισῶν τριῶν Διεθνῶν συμβάσεων ἤτοι α) περὶ ἑνιαίου νόμου ἐπιταγῆς, β) περὶ κανονισμοῦ συγκρούσεώς τινων νόμων περὶ ἐπιταγῆς καὶ γ) περὶ χαρτοσημάνσεως ἐπιταγῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΠΑΠΛΘΑΝΑΣΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ φορολογικῶν διευκολύνσεων κλπ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. ΣΤΑΜΟΥΛΗΣ, Δ. ΣΤΕΦΑΝΟ-ΠΟΥΛΟΣ, Μ. ΣΙΓΑΛΟΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ ρυθμίσεως ὑπηρετησάντων εἰς θέσεις Ἐποπτῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν Κράτους ἢ Ε.Α.Π.» — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ, Ι. ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ, Ι.

ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΣ, Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Γ. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩ-

ΤΗΣ, Λ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ, Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΤΣΟΝ-

ΤΟΣ. Χ. ΒΑΦΕΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 4642 περὶ ταμείων ἀσφαλείας Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν». — Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοποθετήσεως διαθεσίμων τοῦ Ταχ. Ταμιευτηρίου». — Ὁ βουλευτὴς κ. Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συντάξεως νέων πινάκων προαγωγῶν τοῦ προσωπικοῦ τῶν Τ.Τ.Τ. κλπ». — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Θ. ΔΕ-ΣΥΛΛΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ Τουρισμοῦ». Ἡ ἐπὶ τῆς ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙ-ΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διδακτικῶν βιβλίων» — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ Μετοχικῶν Ταμείων». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν), Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τῶν διατάξεων τοῦ 1ου ἐδ. τοῦ ἄρθρου 111 τοῦ νόμου 4578 «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς Χωροφυλακῆς» καὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τούτων» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ, Ε. ΜΑΝΩΛΑ-ΤΟΣ, Δ. ΛΟΝΤΟΣ, Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Κ. ΨΑΡΡΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 27)4)33 νόμου 5739 περὶ ἐξετάσεως παρελθόντων ἐτῶν κλπ» Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ, Γ. ΠΟΝΤΙΚΑΣ καὶ Κ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ 5 ἄρθρου ἐδαφ. 1 § 1 τοῦ Ν. 4817» — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ καὶ Α. ΝΤΑΛΙ-ΠΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 5602 «περὶ δανείων μεταξὺ ἀλλοδαπῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν». Ὁ Εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπῆς, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 11 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Εἰδικὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων αὐτῆς διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1933–34 μετὰ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Μάλλωσης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συνδέσμου τῶν κατοίκων Προαστείων Ἀμαρουσίου, Κηφισίας, Ἡρακλείου, Ἐρυθραίας, Ἐκάλης, Ρέας, Ν. Ἰωνίας, Περισσοῦ καὶ Ριζουπόλεως, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἠλεκτροκίνησιν τοῦ σιδηροδρόμου Κηφισίας.

§11Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Παρ’ ὅλην τὴν ἀπουσίαν τῶν κ. Ὑπουργῶν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὸ πασίγνωστον ζήτημα τῆς ἠλεκτροκινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου Κηφισίας. Ὁμιλῶ ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ συνδέσμου τῶν κατοίκων Προαστείων Ἀμαρουσίου (ἀναγινώσκει) κλπ. διὰ νὰ ἀκουσθοῦν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ αἱ διαμαρτυρίαι ὅλων αὐτῶν τῶν προαστείων, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι δεινῶς ἐνεπαίχθησαν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἀποκαλουμένην Πάουερ. Ἡ διάταξις ἐν τῇ συμβάσει περὶ τῆς ἠλεκτροκινήσεως τοῦ σιδηροδρόμου εἶναι τόσον ρητή, ὥστε μόνον ἡ κακοπιστία τῆς Ἑταιρείας αὐτῆς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν ἀμφισβητήσῃ καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νὰ ἐμπαίζωνται καὶ τὸ Κράτος καὶ οἱ κάτοικοι. Ὑποστηρίζων τὴν ἀναφοράν, παρακαλῶ τοὺς ἀπόντας ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ τὴν λάβουν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ τὴν φέρουν ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργ. Συμβουλίου. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι θὰ τὴν μεταβάλω εἰς ἐπερώτησιν.

§12Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ σταλῇ κ. Πρόεδρε, εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας.

§13Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Καὶ νὰ δοθῇ ἀπάντησις ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βλιάμος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μούρεσι, περὶ χορηγήσεως ἀδείας ἐλευθερίας τραβήγματος τῶν ἀμβύκων.

§15Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Τὴν συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν σχετικῶς μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν καρραγωγέων Ἀγρινίου.

§17Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως αἰτήσεις ἀποζημιώσεώς των, ὁ ἐκεῖ ὅμως Γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου δὲν τὰς ἐπρωτοκόλλησε. Τοῦτο ἀποδεικνύεται καὶ ἐξ ἐνόρκων βεβαιώσεων ἀξιοπίστων μαρτύρων. Πρέπει συνεπῶς νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως μὴ ἀδικηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§18Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅπως καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν, πρὸ ἡμερῶν, ἐδήλωσα, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐξευρέθησαν οἱ πόροι, θὰ δοθῇ δὲ παράτασις τῆς προθεσμίας καὶ συνεπῶς θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ περίπτωσις περὶ τῆς ὁποίας ὡμιλήσατε.

§19Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εὐχαριστοῦμεν καὶ συγχαίρομεν τὸν κ. Ὑφυπουργόν.

§20Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ, περιττεύει πᾶσα συζήτησις καὶ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§21Λ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Διὰ τοὺς ἐκπροθέσμους, κ. Ὑφυπουργέ;

§22Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ δοθῇ μία προθεσμία 1–2 μηνῶν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Στεφανόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Συλλόγου Ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν περὶ ἀπαλλαγῆς των τοῦ φόρου κληρονομίας.

§24Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ καὶ νὰ ἀκούσῃ τὴν παράκλησίν μου ἐπὶ μιᾶς ἀναφορᾶς τοῦ συλλόγου τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν. Σκοπὸς τοῦ συλλόγου, ἀξιότιμε κ. Ὑπουργέ, εἶναι ἡ βοήθεια καὶ ἡ ἀρωγὴ τῶν ἀνέργων ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις ὅτι ὁ σκοπὸς αὐτὸς εἶναι ἱερός, δεδομένου ὅτι πλεῖστοι ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι ἐκ τῶν Πατρῶν εἶνε ἐκτὸς θέσεων. Ὁ μακαρίτης Παπαγεωργόπουλος, καταγόμενος ἀπὸ τὴν πατρίδα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐκληροδότησεν 130 λίρας εἰς τὸν σύλλογον τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ παρακαλεῖ θερμῶς δι’ ἐμοῦ, ὁ σύλλογος τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαλλάξῃ τὸν σύλλογον τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ φόρου τοῦ κληροδοτήματος.

§25Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἐπιληφθῶ εὐμενῶς.

§26Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ τὸ λησμονήσητε.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιριγώτης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἱερατικοῦ Συνδέσμου Σπάρτης, διαμαρτυρομένου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀσυμβιβάστου λειτουργήματος ἐφημερίου καὶ ἐπαγγέλματος δημοδιδασκάλου.

§28ΛΕΩΝ. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ἕν τηλεγράφημα τοῦ Ἱερατικοῦ Συνδέσμου τῆς Σπάρτης, διὰ τοῦ ὁποίου οὗτος ζητεῖ ὅπως τῶν διδασκάλων, οἱ ὁποῖοι συμβαίνει νὰ εἶναι καὶ ἱερεῖς, νὰ μὴ ὑποβιβασθῇ ὁ μισθός των εἰς τὸ ἥμισυ.

§29Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ποῦ τὸ εἴδετε αὐτό; Μήπως ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας; Εἶδον καὶ ἐγὼ ἕν τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔφθασε καὶ μέχρις ἐμοῦ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ περικοπὴ τοῦ μισθοῦ τῶν ἱερέων. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀνέργων ἐγγραμμάτων Αἰτωλοακαρνανίας, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικηγόρων.

§31Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐγράφη πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δικηγόρων. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιλαμβάνει, ὄχι μόνον τοὺς τελειοφοίτους, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀποφοίτους τῶν Γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι περατώνοντες αὐτὸ θὰ γίνουν δικηγόροι. Τὸ μέτρον εἶναι καθαρῶς ἀνελεύθερον καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐξετάσῃ μετὰ μεγαλειτέρας προσοχῆς, διότι εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πλήξῃ τὴν τάξιν τῶν διανοουμένων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκτήσει σπουδὰς εἰδικὰς διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴν ἐπιστήμην αὐτήν.

§32Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεταιρισμῶν Ἀγρινίου περὶ τροποποιήσεων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ καπνοῦ.

§34Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὴν συνιστῶ, κ. Πρόεδρε.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας.

§36Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἔχω λάβει σωρείαν διαμαρτυριῶν ἐκ μέρους τῶν πληγέντων σταφιδοπαραγωγῶν, ζητούντων τὴν ἐπικουρίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τὴν ἄμεσον ἀποστολὴν εἰδικῶν πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ζημιῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ὀλυμπίας, εἰς ὅλην τὴν περιφέρειαν, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἐνέσκηψε περονόσπορος, πρὸ τούτου δὲ εἶχεν ἐνσκήψει ἡ χάλαζα. Ἑπομένως ἕνας κατακλυσμὸς θεομηνιῶν ἐπέπεσε κατὰ τῆς παραγωγῆς. Θὰ ἤθελον, λοιπόν, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρῶτον διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν γενομένων ζημιῶν καὶ δεύτερον διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκ τοῦ περονοσπόρου ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐχαρακτήρισε, κατόπιν γνωματεύσεως, ὅτι προήρχοντο ἐκ θεομηνίας καὶ οὐχὶ ἐξ ἀμελείας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Διότι ἔχω σωρείαν διαμαρτυριῶν ὅτι, προκειμένου περὶ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ζημιῶν, τῶν ἐκ τοῦ περονοσπόρου καὶ χαλάζης, οἱ ἐκτιμηταὶ οἱ ὁποῖοι ἐστάλησαν, διὰ τὴν ἔρευναν τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέστησαν οἱ χαλαζόπληκτοι, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν αὕτη εἰλικρινής. Διὰ νὰ μὴ μακρηγορήσω θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω μίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων αὐτῶν τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, οἱ ὁποῖοι γράφουν πειστικωτάτας λεπτομερείας περὶ τούτου. Ταῦτα ἤθελον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ νὰ παρακαλέσω τοῦτον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τίνα μέτρα ἔλαβε, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὴν περιφέρειαν αὐτήν, ποία ἀγωνία συνέχει τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωσθῇ εἰς αὐτοὺς ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ πᾶν μέτρον διὰ νὰ ἀνακουφίσῃ αὐτοὺς ἐκ τῶν καταστροφῶν τὰς ὁποίας ὑπέστησαν, οὐχὶ ἐξ ἀμελείας ἢ ἀβλεψίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἐκ θεομηνίας. Θὰ ἤμην εὐγνώμων, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἤθελε νὰ παράσχῃ τὰς πληροφορίας αὐτάς.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§38Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀποζημιώσεως τῶν παθόντων ἐκ τῆς θεομηνίας σταφιδοπαραγωγῶν, μετὰ τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς σχετικὴν ὁμιλίαν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τοῦ κόμματος τῶν Ἐλευθεροφρόνων, καὶ δὴ ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀνάγκην τῶν διευκολύνσεων διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν χρεῶν τῶν παραγωγῶν τούτων, οἵτινες ὑπέστησαν ἐκ τῆς θεομηνίας μεγάλας καταστροφὰς καὶ τῶν ὁποίων ἡ τραγικὴ περιπέτεια λόγῳ τῶν βροχῶν ἐξακολουθεῖ ὑπάρχουσα. Θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁ ὁποῖος γνωστὸν τυγχάνει ποίαν μέριμναν καὶ ποίαν φροντίδα καταβάλλει διὰ τὴν ἐπίλυσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀκόμη καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ, θὰ ἤθελον νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, κατόπιν σχετικῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἔλαβον ἐκ Πατρῶν, ἐκ μέρους ἑνώσεως ἐμπόρων καὶ ἐκ μέρους ἑνώσεως σταφιδοπαραγωγῶν. Ἐφόσον θὰ ἦτο δηλαδὴ δυνατὸν νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὴν βιομηχανίαν ἡ ποσότης τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς περυσινῆς ἐσοδείας, ἡ ὁποία εἶναι ἀρκούντως καλλιτέρας ποιότητος καὶ ἥτις ὑπάρχει εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Α.Σ.Ο., 40 περίπου ἑκατομμύρια λίτραι, ἀλλ’ ἡ ποσότης αὐτὴ τοῦ σταφιδοκάρπου νὰ ἐξαχθῇ ἀντικαθισταμένη διὰ σταφιδοκάρπου τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας καὶ δὴ βεβρεγμένου. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ διηυκολύνετο ἡ ἐξαγωγὴ καὶ οὕτω πως, ὄχι μόνον ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως ἤθελεν ὠφεληθῇ, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Α.Σ.Ο. ἤθελον ἐξυπηρετηθῇ, διότι ὁ Α.Σ.Ο., χάριν τῶν παραγωγῶν, κατόπιν ἐπεμβάσεως καὶ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἔχει ὁρίσει καλὴν τιμήν, ἐξαγορᾶς τῶν πλεονασμάτων τῆς σταφίδος.

§39ΣΤ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ καταιγισμὸς τῶν θεομηνιῶν, ὅστις ἐνέσκηψεν εἰς τὴν Πελοπόννησον, ὑπῆρξε τοιοῦτος, ὥστε πράγματι ἐδημιούργησεν ἀπόγνωσιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἀρχῆς διέταξεν ὅπως ὁ Α.Σ.Ο. τὴν σταφίδα ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐβράχη τόσον, ὥστε νὰ μὴ εἶναι κατάλληλος πρὸς πώλησιν, παραληφθῇ ἐπὶ τόπου καὶ νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο ἀποκαθιστᾷ ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα ἐκ τῶν βροχῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ διετάχθη καὶ διὰ τὴν Κεφαλληνίαν καὶ τὴν Ζάκυνθον, ὅπου εὑρίσκονται μακρὰν τῶν δεξαμενῶν τοῦ Α.Σ.Ο. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς καταβολῆς τῶν χρεῶν ὑπὸ τῶν πληγέντων σταφιδοπαραγωγῶν, ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Γεωργίας προῆλθεν εἰς σχετικὰς συνεννοήσεις μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἵνα μὴ γίνῃ ὑπ’ αὐτῶν καταβολὴ τόκων ἐφέτος. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 31.000.000 ὀκάδας, ἐδώσαμεν ἐντολὴν νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὴν βιομηχανίαν. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ περονοσπόρου αἱ ἐπιτροπαὶ προέβησαν ἤδη εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐκ τούτου ζημιῶν. Ὡς πρὸς τοὺς παθόντας ἐκ χαλάζης καὶ παγετῶν, ἐστάλη ἀνώτερος ὑπάλληλος τοῦ Κρατικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐντολὴν νὰ προβῇ εἰς ἐξέτασιν τοῦ βασίμου τῶν παραπόνων. Βέβαια τὸ σπουδαιότερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῶν βροχῶν. Εἶναι τοῦτο ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὀφείλεται εἰς μίαν ἐξαιρετικὴν θεομηνίαν, εἰς μίαν ἐπέμβασιν καιρικήν, τήν ὁποία, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτρέψωμεν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἐπιβάλλεται νὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ τὸ μέλλον. Πρέπει οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ ἐφοδιασθοῦν διὰ σταφιδοπάνων. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία παγία 35 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς, ἡ ὁποία νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς δανείου, συναφθησομένου διὰ τὴν προμήθειαν σταφιδοπάνου. Τὸ συμβούλιον τοῦ Α.Σ.Ο. ἀπέρριψε τὴν πρότασιν αὐτήν. Ὅταν ἔλθῃ πρὸς κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον βεβαιοῦμεν ὅτι θὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ σταφιδοπάνου. Πέραν αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ τι. Νομίζομεν ὅτι δι’ ὅσων ἐπράξαμεν μέχρι τοῦδε, ἐπετελέσαμεν τὸ καθῆκόν μας ἀπέναντι ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν σήμερον τὴν δοκιμασίαν αὐτήν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Πόρου, Γαλατᾶ καὶ λιμένος Πόρου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν χορήγησιν ἀδείας παρατάσεως τοῦ προνομίου ἠλεκτροφωτισμοῦ τῶν πόλεών των.

§41Ι. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Πόρου, Γαλατᾶ καὶ λιμένος Πόρου διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ χορήγησιν ἀδείας παρατάσεως τοῦ προνομίου ἠλεκτροφωτισμοῦ τῆς πόλεώς των καὶ παρακαλῶ ὅπως ἐγκρίνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τὰ πρακτικὰ τῆς γενομένης δημοπρασίας, διότι αἱ τιμαὶ εἶναι συμφέρουσαι.

§42Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργ. τῶν Ἐσωτερ.). Μάλιστα.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀγγειοπλαστῶν Σάμου.

§44ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, οἱ ἀγγειοπλάσται Καρλοβασίου Σάμου παρακαλοῦν νὰ τοὺς διευκολύνητε διὰ τὴν προμήθειαν τῶν εἰδῶν τῆς τέχνης των. Αὐτὰ τὰ προϊόντα δὲν εἰσάγονται. Ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς νήσου εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ ἰδίᾳ μετὰ τὸ 1922 ἡ ἐξαγωγὴ αὐτὴ εἰς τὴν Τουρκίαν ἐξεμηδενίσθη σχεδὸν ἕνεκα βαρυτάτου εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ καὶ ἄλλων δυσκόλων διατυπώσεων. Οἱ ἀγγειοπλάσται Σάμου παρακαλοῦν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Ὑπουργόν, ὅπως κατὰ τὴν προσεχῆ εἰς Ἄγκυραν μετάβασίν του ἐνεργήσῃ νὰ διευκολυνθῇ ἡ εἰς Τουρκίαν εἰσαγωγὴ τῶν προϊόντων τῆς ἀγγειοπλαστικῆς Σάμου.

§45Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἔχω ἤδη ὑπ’ ὄψει μου τοῦτο καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς καὶ δι’ ἄλλα παρόμοια εἴδη πρόκειται νὰ ληφθοῦν μέτρα, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως δασμολογικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως διευκολύνσεως ποσοτικῆς. Τὸ ζήτημα τὸ δασμολογικόν, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, εἶναι ζήτημα ἐμπορικῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία θὰ γίνῃ κατὰ Ἰανουάριον. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ λάβωμεν τὰ κατάλληλα μέτρα.

§46ΕΜΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§47Ν. ΒΛΙΑΜΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάλλωσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Γ. Ραδινοῦ, πρώην Βουλευτοῦ, περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4642.

§49Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ τοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν βουλευτοῦ Ραδινοῦ ἐκ Τρικκάλων. Ζητεῖ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4642 περὶ Ταμείου ἀσφαλίσεως Βουλευτῶν, δεδομένου ὅτι ἐπὶ 22 ἔτη ἀντεπροσώπευσε τὴν ἐπαρχίαν του καὶ σήμερον εὑρίσκεται εἰς ἀθλίαν οἰκονομικὴν κατάστασιν.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, κ. Βουλευτά, ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ ἐκ τῶν παλαιῶν πολιτευτῶν οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ ἔχουν μακρὸν χρόνον ὑπηρετήσει, ἔτυχε νὰ μὴ ἐκλεγῶσι βουλευταὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου. Νομίζω ὅτι ἡ ἀξίωσις αὐτὴ παρίσταται ἐπαρκῶς δικαιολογημένη καὶ κατὰ τὰς διακοπὰς εἶχε ζητηθῆ ἐξουσιοδότησις διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἐφόσον πρόκειται νὰ ἀρθῇ μία ἀδικία. Ὑποθέτω δὲ ὅτι ἡ Γερουσία θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς τοιαύτας ἀξιώσεις.

§51Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ. Καὶ ἐγώ, Κύριε Πρόεδρε, συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τανούλας ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐπιτροπῶν Πολυγύρου, Μουδανιῶν καὶ Κασσάνδρας περὶ τῆς μελετωμένης ἐπεκτάσεως τοῦ μονοπωλίου τοῦ φωτιστικοῦ πετρελαίου ἐν ταῖς Ν. Χώραις.

§53ΑΘ. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πολυγύρου, Μουδανιῶν καὶ Κασσάνδρας οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν πώλησιν τοῦ πετρελαίου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος, δυστυχῶς, ἀπουσιάζει, νὰ ἀποσταλῇ ἕνας ἀνώτερος δικαστικὸς ὑπάλληλος εἰς τὸν Πολύγυρον, διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν λογαριασμῶν τοῦ πτωχεύσαντος ἐμπόρου Σαμαρᾶ, ὁ ὁποῖος ἀποδεικνύεται ὅτι δολίως ἐχρεωκόπησε καὶ κατεχράσθη χρήματα πτωχῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων. Αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλικός.

§55Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, σχετικὴν ἀναφορὰν τοῦ ἐμποροεπαγγελματικοῦ συλλόγου Πολυγύρου.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπέντζας.

§57Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ἔχομεν λάβει σωρείαν τηλεγραφημάτων, ὄχι μόνον ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Τριφυλλίας, ἀλλὰ καὶ τῶν Καλαμῶν, αἱ ὁποῖαι διαμαρτύρονται, διότι πρόκειται νὰ ἀποκοπῇ ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας καὶ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸν νομόν Ἠλείας. Πόθεν ἠρύσθησαν τὴν πληροφορίαν αὐτὴν οἱ κάτοικοι τῆς ἐπαρχίας Τριφυλλίας καὶ τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν, δὲν γνωρίζω. Πάντως γνωρίζομεν ὅτι χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐγένετο συλλαλητήριον παμμέγιστον, εἰς τὸ ὁποῖον διαμαρτύρονται καὶ ἠγόρευσαν ρήτορες. Μία δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ καθησυχάσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀνάστατοι καὶ δὲν γνωρίζουν ποῦ νὰ ἀποδώσουν τὰς φήμας αὐτάς, αἱ ὁποῖαι διαδίδονται.

§58Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ ἦτο δικαιολογημένη ἡ ἀνησυχία, ἂν ὑπεβάλετο σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐφόσον ὅμως οὔτε νομοσχέδιον, οὔτε τοιαύτη πρότασις ὑπεβλήθη, νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ διαμαρτυριῶν δημοκοπούντων ἀνθρώπων.

§59Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αἱ διαμαρτυρίαι δὲν δικαιολογοῦνται, διότι οὔτε σκέψις ἔχει γίνει.

§60Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Εἶναι κοινὸν μυστικόν, ὅτι καταβάλλεται μία προσπάθεια νὰ χωρισθῇ ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας ἀπὸ τὸν νομὸν Μεσσηνίας.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπέντζας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Καλαμῶν κλπ.

§62Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Πάλιν, κ. Πρόεδρε, σωρείαν τηλεγραφημάτων ἐλάβαμεν ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμῶν διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Μητροπολίτου Καλαμῶν διὰ τὸν ὁποῖον ὁ λαὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ γίνῃ διὰ χειροτονίας. Ἂς διαβιβασθοῦν παρακαλῶ τὰ τηλεγραφήματα εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἵνα λάβῃ γνῶσιν.

§63Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἤθελα νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶχε προέλθει εἰς τὴν δήλωσιν ὅτι ἐπιζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ ὑφισταμένου νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται τὸ μεταθετὸν τῶν Ἐπισκόπων. Δεδομένου ὅμως ὅτι εὑρίσκεται ἐπὶ θύραις ἡ σύγκλησις τῆς Ἱεραρχίας τὰ ζητήματα αὐτὰ θὰ ἐξετασθῶσι παρ’ αὐτῆς ἐν ὅλῃ τῇ ἐκτάσει καὶ λεπτομερῶς, ὥστε νὰ μὴ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποφασίσῃ τίποτε ἀκόμη πρὶν ἢ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τῆς Ἱεραρχίας.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἀμπελουργικοῦ κόσμου Τυρνάδου περὶ τῆς ἐπαναφορᾶς τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4560 περὶ ἀμβύκων.

§65Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀναφορὰ ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἀμβύκων εἶναι περιμάχητον. Ἔχομεν δύο νόμους, τὸν 4560 καὶ τὸν 3716, οἱ ὁποῖοι ἀντιφάσκουν πρὸς ἀλλήλους. Ἄλλοι χωρικοὶ θέλουν τὸν νόμον 3716. Εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἕνα στρέμμα ἀμπέλου, ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ μικροὶ ἀμπελουργοί, ἔχοντες πέντε στρέμματα, δέκα στρέμματα, ὅπως εἶναι ὁ Τύρναδος καὶ τὸ Μουζάκι τῶν Τρικκάλων, ὅπου ἡ ἀμπελουργία ἀποτελεῖ κύριον ἐπάγγελμα τῶν γεωργῶν αὐτῶν. Ἐὰν παραμείνῃ ἐκεῖ ὁ νόμος 3716, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει τὴν πώλησιν τοῦ οἰνοπνεύματος— διότι τὸ παράγουν δῆθεν δωρεάν—καταστρέφεται ἕν μέρος εἰς τὸ ἥμισυ, ἴσως εἰς τὸ ἓν τρίτον τοῦ προϊόντος τῆς ἀμπέλου. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει, κ. Ὑπουργέ, ὅτι εἰς τὸν Τύρναβον ἔχει φθάσει ἡ φυλοξήρα καὶ ἔχουν ἀνάγκην οἱ ἀμπελουργοὶ ν’ ἀντικαταστήσουν ὅλοι τὸ κεφάλαιόν των. Ἂν στερήσωμεν τὸ προϊὸν τοῦ οἰνοπνεύματος θὰ ὀπισθοδρομήσῃ ἡ ἀμπελουργία, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πολύτιμον παράγοντα τῆς ἐπαρχίας Τυρνάδου. Θὰ παρακαλέσω — τὸ ζήτημα εἶναι ἐκκρεμὲς ἀπὸ ἐτῶν — νὰ δώσητε πληροφορίας καθησυχαστικάς, ἐὰν διὰ νόμου θὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό προτοῦ μποῦμε εἰς τὴν νέαν παραγωγήν, εἴτε διὰ τῆς Βουλῆς, εἴτε δι’ ἐξουσιοδοτήσεως.

§66Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τῶν ἀμβύκων ἀπασχολεῖ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ποὺ ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, κατὰ Νοέμβριον. Ὅπως γνωρίζετε, εὑρέθημεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ τοῦ νόμου καὶ ὑπῆρχε στεμφυλόπνευμα, τὸ ὁποῖον ἐζητεῖτο, λόγῳ τῆς φορολογήσεως, νὰ διατεθῇ ἐλευθέρως. Αὐτὴν τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τὴν ἐπετρέψαμεν ἡμεῖς ἀπὸ μῆνα σὲ μῆνα καὶ ἐφθάσαμε μέχρι τοῦ σημείου ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου ἕως τέλη Ἰουλίου νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν. Δυστυχῶς ζητεῖται ἀκόμη σήμερον αὐτὴ ἡ ἐλευθέρα διάθεσις...

§67Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὴν νέαν ἐσοδείαν.

§68Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν τὸ ζήτημα ἐν γένει τῶν ἀμβύκων, τὸ ὁποῖον συνδέεται μὲ ὅλον τὸ ζήτημα τοῦ οἰνοπνεύματος — μᾶς φεύγουν δὲ ἀπὸ τοὺς ἄμβυκας 150 ἑκατομμύρια φόροι περίπου. Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα καὶ ἐλπίζομεν μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου, ἐντὸς δύο μηνῶν, νὰ φέρωμεν τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κατάστασιν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας, αἱ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§70ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1933–1934. Ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει ὅτι θὰ τύχῃ τῆς συγγνώμης τῆς Βουλῆς διὰ τὴν βραδεῖαν κατάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, προελθοῦσαν ἐκ συρροῆς περιστάσεων, αἵτινες κατέστησαν ἀνέφικτον τὴν ἔγκαιρον, κατὰ τὰς συναλλαγματικὰς διατάξεις, ἐκτέλεσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης. Ὀφείλω προσθέτως νὰ δηλώσω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ ἐγκρίσει τῶν πιστώσεων, ἔχει ἤδη ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεως ὁδηγὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον, ὥστε ὑπὸ ἔποψιν περιορισμοῦ δαπανῶν, ἐκτελεῖται ἤδη ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος μᾶλλον ἢ ὁ διὰ τοῦ νόμου τῶν δωδεκατημορίων ἐπεκταθεὶς προϋπολογισμὸς τοῦ λήξαντος ἔτους. Εὔλογον θεωρῶ τὴν ἐπιθυμίαν, ἢ μᾶλλον τὴν ἀξίωσιν, τῆς Βουλῆς, ὅπως, ὁ συντάκτης τοῦ προϋπολογισμοῦ, προτοῦ εἰσέλθῃ εἰδικώτερον εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ ἀνάλυσιν τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ, ἐκθέσῃ ἐνώπιον αὐτῆς γενικώτερον πῶς, αὐτοῦ καὶ τῶν ἐπίσης ἁρμοδίων Ὑπουργῶν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας εἰσηγουμένων, ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις τὸ ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν καὶ δημοσιονομικὸν πρόβλημα, ἐν μέσῳ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καὶ διὰ ποίων σταθμῶν καὶ ποίων μέτρων ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις νὰ συγκρατήσῃ τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν ἐν μέσῳ τῆς θυέλλης καὶ νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Χώραν εἰς βαθμιαίαν ἀνάρρωσιν καὶ ἀκμήν. Ἡ ἐξελισσομένη παγκοσμία κρίσις εἶνε ἡ εὐρυτέρα πραγματικότης, ἐντὸς τῆς ὁποίας κινοῦνται αἱ ἐθνικαὶ οἰκονομίαι. Δὲν εἶναι ἔργον μας νὰ εἰσέλθωμεν εἰς θεωρητικὴν ἔρευναν ἐπὶ τῆς παγκοσμίου κρίσεως, παρατηροῦμεν ὅμως ὅτι ἡ ματαίωσις τῆς Διεθνοῦς Διασκέψεως τοῦ Λονδίνου, ἐπιχύνει φῶς ἐπὶ τῆς καταστάσεως. Ἡ ματαίωσις αὕτη, δὲν ἐπῆλθεν, ὡς κοινῶς πιστεύεται, διότι ἔλλειψαν τὰ εὐγενῆ ἰδεώδη καὶ αἱ γενναῖαι διαθέσεις ἀπὸ τοὺς ἡγέτας τῶν λαῶν, ἀλλ’ ἀντιθέτως διότι τὰ ὑψηλὰ αὐτὰ ἐλατήρια, ζωηρῶς κινούμενα, προηγήθησαν, διὰ τῆς προώρου Διασκέψεως, τῶν γεγονότων, καὶ ἔσπευσαν νὰ θεραπεύσουν τὰ συμπτώματα ἀντὶ τοῦ κακοῦ, καὶ νὰ ἐπιζητήσουν τὸν ἀφοπλισμόν, προτοῦ ἀποκατασταθῇ πνεῦμα εἰρήνης καὶ ἐμπιστοσύνης. Οὕτω ἐξακολουθοῦν ὑφιστάμενα τὰ τείχη τῶν τελωνειακῶν δασμῶν, οἱ ποσοτικοὶ περιορισμοὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐμπορευμάτων, οἱ ἔλεγχοι τῶν συναλλαγμάτων καὶ λοιποὶ ἐπαχθεῖς περιορισμοί, δημιουργοῦντες ὁλονέν, διὰ τῆς παρατάσεως τῆς ἰσχύος καὶ ἐφαρμογῆς αὐτῶν, ἐὰν μὴ νέαν διεθνικὴν οἰκονομικὴν ἰσορροπίαν, βεβαίως ὅμως μακροτέρας διαρκείας μεταβατικὴν περίοδον ἐθνικῆς αὐταρκείας καὶ αὐστηρᾶς ἀμοιβαιότητος διεθνῶν συναλλαγῶν. Ἡ σημερινὴ περίοδος, τὴν ὁποίαν διέπουν ἀνθρωπιστικαὶ ἀρχαὶ κοινωνικῆς δικαιοσύνης, ἐπιφορτίζει μὲ νέας ὑπηρεσίας τὸ Κράτος, ἐπεκτείνει τὴν ρυθμιστικὴν ἐπέμβασιν αὐτοῦ καὶ αὐξάνει τὰ ἔξοδα τῶν προϋπολογισμῶν καὶ τὰ βάρη τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἡ ἀποκατάστασις τῆς δικαιοσύνης αὐτῆς, ὅσον καὶ ἡ ἐπιτελουμένη ἐκκαθάρισις τῆς κρίσεως, γίνεται ἀναγκαίως εἰς βάρος τῶν ἐσχηματισμένων περιουσιῶν, ὁδηγεῖ εἰς κοινωνικὴν ἰσοπέδωσιν καὶ καθιστᾷ δι’ ὅλους ἐπιβλητικώτερον τὸν νόμον τῆς ἐργασίας. Ἐντὸς τῆς διεθνοῦς αὐτῆς ἀτμοσφαίρας ποία εἶνε ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομικὴ πραγματικότης; Ἡ Ἑλλάς, κατόπιν δεκαετοῦς εἰς μακρυνὸν μέτωπον πολέμου, τῆς ἥττης, τῆς προσφυγικῆς συμφορᾶς, τῆς ἐσωτερικῆς διαιρέσεως, τῶν ἀντικτύπων τῆς διεθνοῦς κρίσεως, ἐκάμφθη, περιῆλθεν εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της ἀπέναντι τῶν ὁμοεθνῶν καὶ ξένων πιστωτῶν αὐτῆς, ὡς ἄλλωστε καὶ τόσαι ἄλλαι Χῶραι ὀλιγώτερον δοκιμασθεῖσαι, καὶ ὑπέστη τὴν μείωσιν τοῦ ἀτυχήσαντος καὶ καταστάντος ἀναξιοχρέου ὀφειλέτου. Ἐντὸς τῆς δεινῆς αὐτῆς συμφορᾶς κατώρθωσε νὰ περισώσῃ τὸ σπουδαιότερον ἐφόδιον τῆς ἀναρρώσεως καὶ ἀποκαταστάσεώς της, τὴν ἠθικήν της ἀκεραιότητα. Περὶ τούτου ὁμιλοῦν τὰ πράγματα εἰς τὸν ἀνεπηρέαστον κριτήν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ διεθνοῦς κύρους πανηγυρικὴ διαβεβαίωσις —πολύτιμος διὰ τὴν Ἑλλάδα— ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία, ἀπαριθμοῦσα τὰ δεινοπαθήματα τῆς Χώρας, καταλήγει χαρακτηρίζουσα ὡς «ἀναπότρεπτον» τὴν ἀδυναμίαν εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ Ἑλλάς, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς. Τὸ κακὸν ἔγινε καὶ, ὡς συμβαίνει εἰς τὰ ἄτομα τὰ ἔχοντα ζωτικότητα, πρέπει ἀντὶ νὰ χαλαρώσῃ τὸ ἠθικόν, νὰ ὠθήσῃ εἰς δραστηρίαν προσπάθειαν ἀποκαταστάσεως καὶ ἀκμῆς. Μὲ τὸ ἠθικὸν αὐτὸ συναίσθημα ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ καθῆκόν της νὰ ἀντιμετωπίσῃ καὶ ρυθμίσῃ τὸ οἰκονομικὸν πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος. Ἄς ἐξετάσωμεν τώρα πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, συντάσσων τὸν προϋπολογισμόν, θέτει τὸ ἑλληνικὸν οἰκονομικὸν πρόβλημα. Ἡ δικαιοδοσία καὶ ἡ ἠθικὴ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν κυρίως περίοδον, παρουσιάζει σημαντικὴν ἐπέκτασιν. Ἄλλοτε τὰ ἔξοδα ἐκανόνιζον τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι τότε τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα ἐπεβαρύνετο ἐλαφρῶς διὰ τῆς φορολογίας, μὲ ποσοστὸν 7–10% καὶ εἶχε περιθώριον κινήσεων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν φορολογίαν καὶ πηγὴν ἀντλήσεως ἐν ἀνάγκῃ τὸν ἔκτακτον πόρον τῶν ἐθνικῶν δανείων. Σήμερον μὲ τὴν μεγάλην ἐπέκτασιν τῶν κρατικῶν λειτουργιῶν, ἐπῆλθε τοιαύτη ἐπαύξησις τῶν δημοσίων ἐξόδων, ὥστε, ἀντιθέτως, ἡ φορολογία, ἐπιβαρύνουσα ὑπερόγκως τὸ περισταλὲν ἐκ τῆς κρίσεως ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἐνίοτε μέχρις 27 καὶ 28%, παρουσιάζει ἀνυπέρβλητα ὅρια ἐσόδων ἐντὸς τῶν ὁποίων δέον νὰ περιορισθοῦν τὰ ἔξοδα. Ἐκ τῆς ἀνάγκης ταύτης ὑπηγορεύθησαν νομοθετικὰ μέτρα, ἰσχύοντα καὶ παρ’ ἡμῖν, παρέχοντα εὐρυτέραν ἐξουσιοδότησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἀναγραφὴν καὶ τὴν χρῆσιν τῶν πιστώσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων καὶ ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ ἀντιστοίχως ἐπιβαρύνεται. Ἔργον ἑπομένως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ἡ κατανομὴ τῶν πιστώσεων καὶ κριτήριον ταύτης αἱ ἀνάγκαι τῆς Χώρας καὶ ἰδίως ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ κατὰ προτεραιότητα κατάταξις τῶν ἐπιδιώξεων τῆς πολιτικῆς αὐτῆς. Οὕτω ἄγεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς στενωτέραν συνεργασίαν μετὰ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν καὶ κυρίως μετὰ τῶν Ὑπουργῶν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας μεθ’ ὧν, καὶ ὑπὸ τὴν προεδρείαν πάντοτε τοῦ Πρωθυπουργοῦ, συνεργάζεται διὰ τὴν διαχάραξιν καὶ ἐφαρμογὴν τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοί, διδομένης εὐκαιρίας, θὰ ἀναπτύξουν ἀναλυτικώτερον τὴν γεωργικήν, βιομηχανικὴν καὶ ἐμπορικὴν πολιτικήν, ἥτις ἄλλως προκύπτει ἐκ τῆς προσαγομένης νομοθετικῆς ἐργασίας. Γενικώτερον δύναται νὰ λεχθῇ, ὅτι ριζοσπαστικαὶ μεταβολαὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν δὲν εἶναι νοηταί. Ἔχοντες μικρὰν καλλιεργουμένην ἐπιφάνειαν (19.319 τετραγωνικὰ χιλιόμετρα, ἐνῷ ἡ ἀνάλογος κατ’ ἐπιφάνειαν Βουλγαρία ἔχει 40.000 τετραγωνικὰ χιλιόμετρα, μὲ ἀναλογίαν κατοίκων ἐπὶ ἑκάστου καλλιεργουμένου τετραγωνικοῦ χιλιομέτρου ἡ Ἑλλὰς 338 καὶ ἡ Βουλγαρία 140) καὶ παραγωγὴν εὐγενῶν εἰδῶν καπνοῦ καὶ σταφίδος—ἐξωτερικῆς καταναλώσεως, καθιστώσης ὑποτελῆ οἰκονομικῶς τὴν Χώραν, δὲν δυνάμεθα νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς γεωργικὴν παραγωγὴν ἐξασφαλίζουσαν τὴν ἐπάρκειαν τῆς Χώρας. Οὔτε δυνάμεθα νὰ μεταβάλωμεν τὴν φύσιν τῆς παραγωγῆς μας καὶ νὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν καπνὸν διὰ σίτου, διότι ἡ ἀξία τότε τῆς παραγωγῆς θὰ ἦτο ἔτι μικροτέρα καὶ ὁ ἄλλως ἀνεπαρκὴς γεωργικὸς κλῆρος δὲν θὰ ἐπήρκει εἰς τὴν διατροφὴν τῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας. Ἐπεβάλλετο διὰ τοῦτο ἡ ἐπέκτασις, κατὰ τὸ ἐφικτόν, καὶ κυρίως ἡ ἔντασις τῆς παραγωγῆς δημητριακῶν καρπῶν καὶ ἄλλων προϊόντων διὰ καλλιτέρων μεθόδων, ὥστε νὰ βελτιωθῇ ἡ σημερινὴ πτωχὴ ἀπόδοσις. Τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἠκολούθησε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας μὲ λίαν ἱκανοποιητικὰ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἀποτελέσματα. Διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς ἡ Κυβέρνησις ἀνέστειλε τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, ἐπέβαλεν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐκ δρχ. 1.575 κατὰ τόννον, καὶ προσθέτως ὥρισε τιμὴν διὰ τὸν συγκεντρούμενον, ἐκ δραχμῶν 5.781 κατὰ τόννον, ἀντὶ τῆς τρεχούσης τιμῆς τοῦ σίτου ἐκ δρχ. 3.620. Διὰ τὸ τρέχον ἔτος ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς ὑψηλοτέρας αὐτῆς τιμῆς τοῦ σίτου θὰ ἀνέλθῃ περίπου εἰς δραχμὰς ἓν δισεκατομμύριον. Ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη ἐπεβλήθη χωρὶς νὰ ὑπερτιμηθῇ αἰσθητῶς ὁ ἄρτος, ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ἐν τῷ μεταξὺ μεγάλης πτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου. Εἶναι εὐνόητον ἐκ τοιαύτης θυσίας τοῦ κοινοῦ, νὰ ἐνισχυθῇ ἡ σιτοπαραγωγὴ τῆς Χώρας. Ἐνῷ ἡ προστασία τοῦ σίτου ἐγένετο εἰς τόσον μεγάλην κλίμακα, μὲ ἱκανοποιητικὰ βεβαίως ἀποτελέσματα, ὑστερεῖ ἡ προστασία τοῦ καπνοῦ, δι’ ὃν καὶ ἐπιβάλλεται καὶ ἔγγειος φόρος καὶ παρακράτημα ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ἡ σημασία τοῦ προϊόντος τούτου εἶναι κεφαλαιώδης διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, ἀρκεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἀπέδωκε κατὰ τὸ 1929 λίρας 11 ἑκατομμύρια περίπου, ἐνῷ τῷ 1932 μόνον 3.500.000. Ἐπιβάλλεται ἡ προστασία τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τοῦ προϊόντος τούτου, ὡς καὶ τῆς σταφίδος καὶ ἄλλων τινῶν προϊόντων. Ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται νομοσχέδιον ἱδρύσεως Διευθύνσεως τῆς παραγωγῆς, βιομηχανίας, ἐμπορίας καὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἀποσκοποῦν εἰς τὴν συστηματικὴν προστασίαν τοῦ προϊόντος τούτου ἐλαστικῆς ἀποδόσεως, ἀφοῦ ἡ παραγωγή του, ἀποκαθιστωμένων τῶν τιμῶν, δύναται νὰ ὑπερδιπλασιασθῇ ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος. Ἡ ἐνίσχυσις τῆς γεωργίας εἶναι τὸ ἐπιβλητικώτερον καθῆκον πάσης Κυβερνήσεως καὶ τὸ σπουδαιότερον ἴσως μέσον διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἐν μέρει τὸ βαρὺ καὶ μετ’ ὀλίγον ἴσως ἀγωνιῶδες πρόβλημα τοῦ ὑπερπληθυσμοῦ τῆς Χώρας. Ἡ βιομηχανία διὰ τῆς ἐνταθείσης προστασίας, ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δασμῶν καὶ τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς, παρουσιάζει ἀξιόλογον ἀνάπτυξιν παραγωγῆς, καὶ ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ ληφθῇ μέριμνα ὅπως βελτιωθῶσιν ἐν μέτρῳ αἱ μηχανικαὶ ἐγκαταστάσεις της καὶ τυποποιηθῇ ἡ παραγωγή της, ὥστε νὰ προπαρασκευασθῇ καὶ διὰ τὰς δυσκόλους ἡμέρας, τὰς ὁποίας ἐκ περιτροπῆς διέρχεται ἡ βιομηχανικὴ παραγωγή. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐφαρμόζει σήμερον μὲ αὐστηρότητα ὑγιᾶ πολιτικήν. Ἐνισχύει τὴν ὑπάρχουσαν βιομηχανίαν καὶ διάκειται δυσμενῶς πρὸς τὴν ἵδρυσιν νέων βιομηχανιῶν, ἐφόσον δὲν εἶναι ἐπιμελῶς μελετημέναι καὶ διὰ τῆς λειτουργίας των θὰ ἠδύναντο νὰ προκαλέσουν ἐπιζήμιον συναγωνισμὸν τῶν ὑπαρχουσῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἐπιβάλλεται τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ ἡ βιομηχανία μας ἔχει περιωρισμένα ὅρια ἀναπτύξεως, τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, δυσχερῶς δυναμένη νὰ συναγωνισθῇ εἰς ξένας ἀγορὰς τὴν παραγωγὴν τῶν μεγάλων βιομηχανικῶν Χωρῶν. Ἡ ἐγχώριος βιομηχανικὴ παραγωγή, ἀξίας περίπου ἑπτὰ δισεκατομμυρίων δραχμῶν, καλύπτει σήμερον τὰ 70% περίπου τῆς ἐντοπίου καταναλώσεως καὶ χρησιμοποιεῖ ξένας πρώτας ὕλας κατ’ ἀναλογίαν 43% καὶ ἐγχωρίους 57%. Ἡ ἀξία τῶν βιομηχανικῶν ἐγκαταστάσεων, ἡ ὁποία ἀνήρχετο εἰς 200 ἑκατομμύρια χρυσῶν φράγκων κατὰ τὸ 1917, ἀνέρχεται σήμερον εἰς 560 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ, αὐξηθείσης τῆς κινητηρίου δυνάμεως ἀπὸ ἵππους 110.000 εἰς 210.000. Τὸ ἐμπόριον ἔδειξεν ἀξιόλογον εὐλυγισίαν προσαρμογῆς εἰς τὴν ἐπελθοῦσαν ἀπότομον μεταβολὴν τῶν διεθνῶν ἐμπορικῶν συναλλαγῶν. Ἐξήντλησε τὰ παλαιὰ ἀποθέματα καὶ ὑπεβοήθησε τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως τῶν ἐγχωρίων προϊόντων. Δυστυχῶς, ἕνεκα τῆς ἀποτόμου πτώσεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ τῶν νομοθετικῶν μέτρων ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ὀφειλάς του. Δεικνύει ὅμως διαθέσεις εἰλικρινεῖς, ὥστε νὰ προσαρμοσθῇ εἰς τὴν κυβερνητικὴν πρωτοβουλίαν, ὅπως τακτοποιηθοῦν ὁριστικῶς αἱ ὀφειλαὶ αὗται καὶ ἀποκατασταθῇ ἡ ἐμπορικὴ πίστις τῆς Ἑλλάδος, δι’ ἣν ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ καταβάλῃ πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν. Τὸ τακτικὸν ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ὑπερβαῖνον τὰς 6 δισεκατομμύρια σταθεροποιημένας δραχμὰς κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη, περιωρίσθη εἰς 2.357.000.000 κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος. Τοῦτο ὅμως ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν προϊόντων. Καὶ τὸ ἰσοζύγιον τῶν πληρωμῶν, παρ’ ὅλην τὴν μεγάλην μείωσιν τῶν ἀδήλων πόρων καὶ ἰδίως τοῦ μεταναστευτικοῦ συναλλάγματος, παρουσιάζει βελτίωσιν ἐν τῷ συνόλῳ, ὀφειλομένην ὅμως εἰς παροδικὴν αἰτίαν, εἰς τὴν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς παλινόστησιν τῶν κεφαλαίων, ἡ ὁποία ἐσημειώθη ἀπό τινων μηνῶν, συνεπείᾳ τῆς πτώσεως τῶν ἀξιῶν καὶ τῶν νομισμάτων. Ἀξία λόγου ἐπῆλθεν ἐκ τούτου ἡ αὔξησις τοῦ καλύμματος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. Τὸ ἐμπόριον ὅμως καὶ τὴν βιομηχανίαν ἐπίεζε καταθλιπτικὸν βάρος, τὸ ὑψηλὸν ἐπιτόκιον τῶν βαρέων χρεῶν, ἀπειλοῦν νὰ κλονίσῃ τὰς μεγάλας αὐτὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὡς προηγουμένως εἶχεν ἐλαττώσῃ τὸν προεξοφλητικὸν τόκον τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἠναγκάσθη νὰ λάβῃ τὸν Ἰούνιον ριζικώτερον μέτρον, δι’ ἀναγκαστικοῦ νόμου, ἕνεκα τῆς ἐπειγούσης ἀνάγκης, περιορίσασα τὸ ἐπιτόκιον τῶν καταθέσεων τοῦ ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου εἰς 4% καὶ τῶν καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν εἰς 8% διὰ νὰ ἀποβῇ δυνατὸς ὁ νέος περιορισμὸς τοῦ προεξοφλητικοῦ τόκου μέχρι τοῦ ὁρίου τῶν 7½%. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπῆλθε σημαντικὴ ἀνακούφισις εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ ἐνεψυχώθησαν αἱ συναλλαγαὶ καὶ αἱ χρηματιστηριακαὶ πράξεις. Παρ’ ὅλον δὲ τὸν περιορισμὸν τοῦ ἐπιτοκίου, αἱ καταθέσεις τοῦ ταχυδρομικοῦ Ταμιευτηρίου καὶ τῶν Τραπεζῶν ηὔξησαν, διότι ἐπηκολούθησε παλινόστησις καὶ τροπὴ εἰς δραχμὰς τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἑλληνικῶν κεφαλαίων, ἐξέλιπε καὶ ἡ ἀπορροφῶσα ρευστὸν χρῆμα ἐλευθέρα ἀγορὰ συναλλάγματος καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ ἐμπιστοσύνη ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, ὅτι, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς, τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, τῆς περιστολῆς ἐν τῇ κυκλοφορίᾳ τῶν τραπεζογραμματίων, τῆς μειώσεως τῶν ἐπιτοκίων, τῆς αὐξήσεως τοῦ συναλλαγματικοῦ ἀποθέματος καὶ τῆς αὐστηρᾶς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ κυρίως τῆς φειδοῦς τῶν δημοσίων ἐσόδων, συγκρατεῖ ἐντὸς λογικῶν ὁρίων τὸν τιμάριθμον καὶ παρέχει ἀσφαλὲς ἔρεισμα σταθερᾶς ἀντοχῆς εἰς τὸ ἐθνικὸν νόμισμα. Καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ τὸν θεμέλιον λίθον τῆς ὅλης οἰκονομικῆς πολιτικῆς της. Ὁ ἐν τῷ συνόλῳ ὅμως καθορισμὸς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, παρουσιάζει σήμερον μεγάλας δυσχερείας καὶ προβλήματα. Ἡ μεγάλη ἀνάπτυξις τῆς κρατικῆς δικαιοδοσίας καὶ ἡ ἔντονος ἀλληλεπίδρασις δημοσίας καὶ ἐθνικῆς οἰκονομίας, ὑπηγόρευσαν εἰς τὰς Κυβερνήσεις τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως οἰκονομικοῦ ἐπιτελείου, ὅπως συντονίσουν τὰς δυνάμεις ταύτας καὶ χαράξουν ἐπὶ ἐπιστημονικῆς καὶ τεχνικῆς βάσεως τὴν οἰκονομικὴν πολιτικήν των. Ἡ ἀνάγκη αὕτη ἐγένετο αἰσθητὴ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὅπως καὶ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη καὶ κατὰ μείζονα λόγον παρ’ ἡμῖν, ἕνεκα τῶν συχνῶν ὑπουργικῶν μεταβολῶν, καὶ οὕτω ἱδρύθη τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον. Τὸ ἵδρυμα τοῦτο μελετᾷ συστηματικῶς τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὰς τάσεις τῆς διεθνοῦς οἰκονομίας. Ἐξέδωκε διαφωτιστικὰς οἰκονομικὰς μελέτας καὶ θὰ συμπληρώσῃ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου πλήρεις μελέτας ἐπὶ τῶν μεγάλων ζητημάτων τοῦ σίτου, τοῦ καπνοῦ καὶ τῶν βιωσίμων βιομηχανιῶν. Οὕτω βαθμιαίως ὁλοκληρώνει τὴν μελέτην ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς οἰκονομίας καὶ διαγράφει τὴν ἐνδεικνυομένην οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Χώρας. Ἀφοῦ ἠρευνήθη εἰς γενικὰς γραμμὰς ἡ ἑλληνικὴ οἰκονομία, ὑπολείπεται ἡ ἐξέτασις τῶν κυρίων ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας καλεῖται νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἐν μέσῳ τῆς ἐξελισσομένης κρίσεως, διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ πληρέστερον εἰς τὴν ἀποστολήν του. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀπόψεων τούτων, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καλεῖται· 1) Νὰ βελτιώσῃ τὴν διοικητικὴν ὀργάνωσίν του, ἡ ὁποία παρουσιάζει ἐν πολλοῖς θλιβερὰν καθυστέρησιν. 2) Νὰ ἐπικουρήσῃ τὴν παραγωγήν, ἤτοι τὴν γεωργίαν (κυρίως τὸν καπνόν), τὴν βιομηχανίαν, τὰ μεταλλεῖα καὶ τὰς ἄλλας πηγὰς πλούτου, καθὼς καὶ ἀποδοτικούς τινας πόρους τῆς Χώρας, ὅπως κυρίως τὸν τουρισμόν, διὰ νὰ ἀναβιβάσῃ οὕτω τὸ χαμηλὸν ἐπίπεδον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. 3) Νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν δημοσίαν ὑγιείαν καὶ τὴν κοινωνικὴν πρόνοιαν, αἵτινες σήμερον μὲ τοὺς ἀστέγους πρόσφυγας, τὴν ἐξάπλωσιν τῆς φθίσεως, τῶν ἑλωδῶν πυρετῶν καὶ τῶν μεταδοτικῶν νοσημάτων, εὑρίσκονται εἰς καθυστέρησιν ἀπειλοῦσαν τὸ μέλλον τῆς Χώρας. 4) Νὰ μεριμνήσῃ διὰ τὴν δικαιοτέραν ὑπηρεσίαν τῶν ἐθνικῶν δανείων, οὕτως ὥστε οὔτε νὰ ὑστερήσῃ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν στοιχειώδους κρατικῆς ἀποστολῆς, ἀλλ’ οὔτε καὶ νὰ ἐμφανίσῃ ποτὲ βάσιμον τὴν μομφὴν ὅτι τελευταία μέριμνα τῶν κυβερνώντων τὴν Χώραν εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐθνικῶν δανείων. Γεννᾶται ἤδη τὸ ζήτημα, πρὸς ποῖα μέσα δέον νὰ ἀποβλέψῃ τὸ Κράτος, διὰ νὰ ἀντλήσῃ πόρους καὶ δυνηθῇ νὰ ἐπιτελέσῃ μεθοδικώτερον καὶ λυσιτελέστερον, κατὰ τὴν κρίσιμον αὐτὴν περίοδον, τὴν βαρεῖαν ἀποστολήν του; Τὰ μέσα ταῦτα, ἀποκλειομένων ἐννοεῖται τῶν δανείων, εἶναι· 1) Οἰκονομίαι, 2) Βελτίωσις τοῦ διοικητικοῦ ὀργανισμοῦ. 3) Φορολογικαὶ μεταρρυθμίσεις. 4) Κατανομὴ ἐξόδων κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν εἰς δαπάνας παραγωγικὰς καὶ ἐκπολιτιστικάς. Ἐπιτακτικὸν κυβερνητικὸν καθῆκον εἰς ἀνισοσκελῆ προϋπολογισμόν, καθυστεροῦντα καὶ εἰς τὴν ἀναγραφὴν πιστώσεων δι’ ἀνειλημμένας ὑποχρεώσεις, εἶναι ἡ ἐπιβολὴ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν. Αἱ οἰκονομίαι δύνανται νὰ διαιρεθοῦν εἰς οἰκονομίας ἀμέσου ἀποδόσεως, ὡς ἡ περικοπὴ ἢ ὁ περιορισμὸς κονδυλίων ἀναγεγραμμένων εἰς τὸν προϋπολογισμόν, καὶ οἰκονομίαι μελλοντικῆς ἀποδόσεως, ὧν καὶ διευκολύνεται ἡ ἐφαρμογὴ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἀναβάλλεται ἡ ἐπιζημία συνέπεια αὐτῶν. Αἱ ἄμεσοι οἰκονομίαι αἱ πραγματοποιούμεναι εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμόν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1932–1933, ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 356.000.000. Ἐπὶ τούτων ὑποβάλλω λεπτομερεστάτην ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀναλύουσαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὰς οἰκονομίας ταύτας καὶ κατὰ τρόπον ἀποκλείοντα πᾶσαν ἀμφισβήτησιν ἐπ’ αὐτῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο δύναται νὰ θεωρηθῇ σημαντικόν, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπάρχουν ὀγκώδεις δαπάναι ἀνεπίδεκτοι περιορισμοῦ, ὑπερβαίνουσαι τὰ τέσσαρα δισεκατομμύρια, συνεπῶς αἱ ἐπενεχθεῖσαι οἰκονομίαι ὑπερβαίνουν τὰ 10% ἐπὶ τῶν ὑπολοίπων δαπανῶν. Ἐπιτακτικὴ ἐπίσης εἶναι ἡ ἀνάγκη ὅπως ἀπὸ πολλῶν πλευρῶν βελτιωθῇ ὁ διοικητικὸς ὀργανισμὸς τῆς Χώρας. Εἶνε σημαντικὰ τὰ ἀποτελέσματα ὑπὸ ἔποψιν ἁπλοποιήσεως λειτουργίας, ἀσκήσεως ἐλέγχου, ἐνισχύσεως ἐσόδων καὶ ἐξυπηρετήσεως τῶν πολιτῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπέδιδε στοιχειώδης ὀρθολογιστικὴ ὀργάνωσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Σπουδαῖον βῆμα πρὸς τοῦτο θὰ ἀπετέλει ἡ διοικητικὴ ἀποκέντρωσις, ἥν μελετᾷ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὁποίας, λόγῳ ἀπαιτουμένων δαπανῶν, θὰ διηυκολύνετο ἴσως μόνον ἐὰν, βελτιουμένης τῆς τιμῆς τῶν σιτηρῶν, ἐδίδετο εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς διοικήσεις δικαίωμα εἰσπράξεως μικροῦ ἐγγείου φόρου διὰ τὴν βαθμιαίαν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῆς διοικητικῆς ἀποκεντρώσεως. Σήμερον ὅμως δὲν γίνεται λόγος περὶ ριζικῶν μέτρων μεταρρυθμίσεων, αἱ ὁποῖαι εἶναι δαπανηραὶ καὶ ἐνίοτε ἐπικίνδυνοι, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐρεύνης τῶν ὑπαρχουσῶν ἀνωμαλιῶν καὶ ἑνιαίου μεθοδικοῦ τρόπου πρὸς ἄρσιν αὐτῶν καὶ ἀποκατάστασιν καλυτέρας διοικητικῆς λειτουργίας. Προχείρως παρατηροῦμεν ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι, ἐφορειακαὶ καὶ ταμειακαί, καίτοι τελοῦν ὑπὸ ἀρίστας κατὰ κανόνα διευθύνσεις, παρουσιάζουν ἐν τῇ λειτουργίᾳ των καθυστερήσεις. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ τόσον μεγάλη διαφυγὴ ἐκ τῆς φορολογίας, καταφανεστέρα εἰς τὸν φόρον συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου, ἀποδίδουσα ἐτησίως τὸ πενιχρὸν ποσὸν τῶν 35 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ τόσον μεγάλη καθυστέρησις εἰς τὰς εἰσπράξεις, αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζουν ἀπὸ 31 Ἰουλίου 1928 μέχρι 31 Ἰουλίου 1932 καθυστερήσεις ἀνερχομένας εἰς δρχ. 3.460.800.000, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπολογίζεται πιθανὴ εἴσπραξις μόνον 15%. Ἡ κατάστασις αὕτη ἀπαιτεῖ ἄμεσον ἐκκαθάρισιν, δι’ ἥν λαμβάνομεν τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, ἵνα μὴ παρουσιάζωνται εἰς τὸ ἐνεργητικὸν τῆς περιουσίας τοῦ Κράτους στοιχεῖα μὴ ἀνταποκρινόμενα εἰς τὴν πραγματικότητα. Ὑπῆρχε καὶ ἄλλη καθυστέρησις εἰς τὴν κατάρτισιν τῶν Ἀπολογισμῶν καὶ Ἰσολογισμῶν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, λόγῳ τῶν ἀνωμάλων περιστάσεων, ἀλλ’ αὕτη μετ’ ὀλίγον ἐκλείπει, δι’ ἀόκνου καὶ ἀξιεπαίνου ἐργασίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Δὲν εἶναι νοητὸς ὁ αἰφνηδιασμὸς τῶν κονδυλίων κεκλεισμένων χρήσεων, ὁ ὁποῖος διαταράσσει τοὺς προϋπολογισμούς. Ἡ πληγὴ αὕτη τοῦ προϋπολογισμοῦ, προερχομένη κυρίως ἀπὸ ὑπερβάσεις τῶν πιστώσεων ἐπιβάλλεται νὰ ἐπισύρῃ τὰς νομίμους συνεπείας, διὰ νὰ μὴ κλονίζηται τὸ κῦρος ὁλόκληρον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν εἶναι ἀνεκτὴ ἡ λαθραία κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ εἰς τόσον μεγάλην κλίμακα, ὥστε ἡ κατ’ ἄτομον κατανάλωσις ἐν Ἑλλάδι νὰ παρίσταται ἀσυγκρίτως μικροτέρα τῆς καταναλώσεως τοῦ φορολογουμένου καπνοῦ πάσης ἄλλης Χώρας τοῦ κόσμου. Ἐν Ἑλλάδι ἡ κατ’ ἄτομον ἐτησία κατανάλωσις ἀνέρχεται εἰς χιλιόγραμμα 0.66, εἰς τὴν Γερμανίαν χιλ. 2, εἰς τὴν Μεγάλην Βρεττανίαν χιλ. 1.5, εἰς τὴν Βουλγαρίαν 0.95. Ἐν τούτοις, κατὰ τὸ ἔτος 1925, ἡ καταγάλωσις ἀνῆλθεν εἰς 6.049.000 χιλιόγραμμα, ἐνῷ τὸ λῆξαν ἔτος ἔφθασε μόλις εἰς 4.313.000. Μόνη ἡ διαφορὰ αὕτη ἐπιφέρει μείωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ 675.000.000 δραχμῶν διὰ τὸ λῆξαν ἔτος. Ἀντίκειται πρὸς τὴν στοιχειώδη ἀρχὴν τῆς ἑνότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ σωρεία τῶν εἰδικῶν ταμείων μὲ ἰδίαν διοίκησιν καὶ ἴδια ἔσοδα, ἀποτελούντων νοσηρὰ παρασαρκώματα εἰς τὸ σῶμα τοῦ προϋπολογισμοῦ.

Τὰ Τ.Τ.Τ., παρέχοντα ἀξιόλογον ἔσοδον διὰ πολλὰ Κράτη ἀποτελοῦν βάρος τοῦ ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς ποτέ νὰ ληφθῇ ἀποτελεσματικὴ πρόνοια, ὥστε, ἀποχωριζόμενα τῆς ὅλης διοικήσεως καὶ συνιστῶντα ἰδίαν λειτουργίαν, καλῶς ὠργανωμένην, νὰ ἐπαρκέσουν τοὐλάχιστον εἰς τὰ ἔξοδά των. Ἡ διαχείρισις τῶν Κρατικῶν Σιδηροδρόμων, ἀποτελούντων σημαντικὸν κεφάλαιον τοῦ κρατικοῦ ἐνεργητικοῦ καὶ βαρεῖαν ἐπιβάρυνσιν τοῦ δημοσίου χρέους, ὄχι μόνον δὲν ἀποδίδει ἔσοδα, ἀλλ’ ἀντιθέτως σημαντικῶς ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸν μὲ τὸ ἐτήσιον ἔλλειμμά των ἐκ δρ. 50–60 ἑκατομμυρίων, ἀσχέτως ὅλως πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σιδηροδρομικῶν δανείων, ἥτις καταβάλλεται ὑπὸ τοῦ Κράτους. Τὰ Ὑπουργεῖα Γεωργίας, Προνοίας, Παιδείας καὶ τὰ Στρατιωτικὰ Ὑπουργεῖα ἔχουν ἰδίας τεχνικὰς ὑπηρεσίας, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔχει ἀνεπάρκειαν προσωπικοῦ, καίτοι μὲ τὰς ποικίλας συμβάσεις παραγωγικῶν ἔργων, Ἠλεκτρικῆς Ἑταιρείας, Βελγικῆς Ἑταιρείας Τηλεφώνων κλπ. ἔχει φόρτον ἐργασίας, ἡ ἐλλιπὴς ἐκτέλεσις τῆς ὁποίας γίνεται πρόξενος μεγάλων ζημιῶν διὰ τὸ Κράτος. Τέλος ἡ εἰς ἔργον ἀπόδοσις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων χαλαροῦται ὁλοὲν, εἰς βαθμὸν ἀποτελοῦντα κίνδυνον τῆς ὅλης διοικητικῆς μηχανῆς. Ὁ Ὑπουργός, ἀπορροφώμενος ἀπὸ πολιτικὴν καὶ κοινοβουλευτικὴν ἀπασχόλησιν καὶ ἀτελευτήτους ἀκροάσεις, σχεδὸν ἔπαυσε νὰ εἶναι προϊστάμενος τῆς διοικητικῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία βαδίζει μὲ μηχανικὴν κατὰ τὸ πλεῖστον ὤθησιν. Ἡ ὅλως ἀνεπαρκὴς μισθοδοσία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι βεβαίως ἐκ τῶν κυρίων ἀφορμῶν τοῦ κακοῦ. Ἀλλ’ οὔτε ἐγένετο προσπάθεια νὰ ἀναπτυχθῇ ὁ ζῆλος καὶ ἡ φιλοτιμία τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία εἶναι ἐπὶ τέλους ἕν ἀποτελεσματικὸν μέσον διὰ νὰ κατορθωθῇ καὶ τῆς ἀντιμισθίας των ἡ βελτίωσις. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον περισσότερον προκαλεῖ τὴν ἐπίκρισιν, εἶναι ἡ πρὸς τοὺς πολίτας κακὴ συμπεριφορὰ πολλῶν ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες λησμονοῦν ὅτι ἀπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ μέχρι τοῦ τελευταίου μισθωτοῦ, ἡ ἱεραρχία ὁλόκληρος τῶν δημοσίων λειτουργῶν, εἶναι τεταγμένη διὰ τὴν πρόθυμον καὶ εὐπροσήγορον ἐξυπηρέτησιν τοῦ κοινοῦ. Οἱ καλοὶ ὑπάλληλοι ἀποτελοῦν ἀκόμη ἱκανὴν ὁποσοῦν ἀναλογίαν ἐπὶ τοῦ συνόλου, καὶ χάρις εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν καὶ φιλοπονίαν τούτων ἐξασφαλίζεται ἡ κίνησις τῆς διοικητικῆς μηχανῆς. Κυβερνητικὴ πρωτοβουλία, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν αὐστηροτέραν παρακολούθησιν τῶν ὑπαλλήλων, τὸν ἔλεγχον τοῦ ἔργου των, εἰς μέριμναν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς τεχνικῆς μορφώσεώς των καὶ ἕναρξιν συστηματικῆς προσπαθείας πρὸς οἰκονομικὴν βελτίωσίν των, θὰ εἶχεν ἀμέσους συνεπείας ἐπὶ τῆς ὅλης διοικητικῆς βελτιώσεως τῆς Χώρας. Τρίτον κεφάλαιον, ὡς εἴπομεν, διὰ τὴν ἐπίτευξιν μέσων πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς κρατικῆς ἀποστολῆς, εἶναι αἱ μελετημέναι φορολογίαι καὶ αἱ καλαὶ ἀποδόσεις τούτων. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ φορολογία ἐν Ἑλλάδι ἐν συνόλῳ ὡς ἀπόδοσις, ὡς μέγεθος συντελεστῶν, ὡς ἀναλογία πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, εἶναι βαρεῖα καὶ ἀποτρέπει τὸν σχηματισμὸν ἐγχωρίων κεφαλαίων. Ἡ κατὰ κάτοικον φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἐν Ἑλλάδι, κατὰ τὴν σχετικὴν μελέτην τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, εἶναι τριπλασία τῆς Τουρκικῆς καὶ Βουλγαρικῆς καὶ διπλασία περίπου τῆς Γιουγκοσλαβικῆς καὶ Ρουμανικῆς. Ἐν σχέσει δὲ μὲ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ὅπερ δίδει καὶ καλυτέραν βάσιν συγκρίσεως, ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τῆς Ἑλλάδος εἶναι περίπου διπλασία τῶν ἄλλων Βαλκανικῶν Χωρῶν, προσεγγίζουσα κατὰ τὴν ἀναλογίαν ταύτην τὴν φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν τῶν πλουσιωτέρων εὐρωπαϊκῶν Χωρῶν, μεθ’ ὧν οὐδεμία τοιαύτη σύγκρισις δύναται νὰ χωρέσῃ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, οὐδεμία φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις εἶναι τοῦ λοιποῦ ἐπιτετραμμένη ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀντιθέτως ἔργον τῶν Κυβερνήσεων εἶναι ἡ ἀνακούφισις ἐκ τῶν ἐπαχθῶν φορολογικῶν βαρῶν καὶ ἐκ τῶν δυσαναλόγως ὑψηλῶν παρ’ ἡμῖν φορολογικῶν συντελεστῶν, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων περιορίζονται τὰ δημόσια ἔσοδα. Τοῦτο ἐφήρμοσεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις, διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου σημαντικῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν. Δὲν δύναται συνεπῶς ἡ πηγὴ τῆς ἐπιβολῆς νέων φορολογιῶν, νὰ δώσῃ πλέον νέα μέτρα, διὰ νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ Κράτος τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας του. Ἔχει ὅμως ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις, τρεῖς κατευθύνσεις φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, διὰ νὰ βελτιώσῃ τὴν φορολογικὴν ἀπόδοσιν. Ὀφείλει πρῶτον νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν μετάθεσιν βαρῶν φορολογικῶν ἀπὸ τὰς πενεστέρας εἰς τὰς εὐπορωτέρας τάξεις. Εἶναι βέβαιον ὅτι αἱ εὔποροι τάξεις, μὲ τὴν πτῶσιν τῶν ἀξιῶν καὶ τῶν νομισμάτων καὶ τὰς ἄλλας συνεπείας τῆς παγκοσμίου κρίσεως, καταρρέουν, ἀλλ’ ὑπὸ κεφαλαιοκρατικὸν καθεστὼς σχηματίζονται νέαι περιουσίαι, μὲ βραδυτέραν μόνον κίνησιν, καὶ ἡ ἐπὶ τούτων βαρυτέρα φορολογία δὲν εἶναι μόνον δικαία, ἀλλὰ καὶ σκόπιμος, διότι ὑπηρετεῖ ὕψιστον ἐκπολιτιστικὸν ἀγαθόν, τὴν κοινωνικὴν εἰρήνην καὶ ὁμόνοιαν. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπιδιώκεται ἡ κατὰ προτίμησιν ἐπιβολὴ ἀμέσων φόρων μὲ προοδευτικὴν κλίμακα, εἰς βάρος τῶν μεγάλων ἐσχηματισμένων κεφαλαίων. Ἀφ’ ὅτου ὅμως, ὑπὸ τὴν πίεσιν ραγδαίως αὐξανομένων δαπανῶν, ἀπέβη ἀναγκαία ἀντίστοιχος ἀνάπτυξις τῶν ἐσόδων, ἐγένετο κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν προσφυγὴ εἰς τοὺς ἐμμέσους φόρους, εὐχερέστερον ἀποδίδοντας ἔσοδα, καὶ οὕτω ἀνετράπη ἡ ἀναλογία ἀμέσων πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους, εἰς ὅλας τὰς Χώρας πλὴν τῆς Ἀγγλίας. Τὸ κρατοῦν σήμερον σύστημα εἶναι ἡ συνδυασμῷ ἐπιβολὴ τῶν δύο φορολογιῶν, ὥστε, ἡ ἐπιζητουμένη αὔξησις ἀποδόσεων, νὰ τίθεται κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν ἐπὶ τῶν εὐπορωτέρων τάξεων τῶν πολιτῶν. Ὀφείλει δεύτερον ἡ Κυβέρνησις, νὰ παρακολουθήσῃ τὴν κίνησιν τῆς παραγωγῆς καὶ τῶν συναλλαγῶν, ὥστε νὰ μὴ ἐκφεύγῃ ἡ φορολογητέα ὕλη καὶ σχηματίζωνται χάσματα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ὅλης οἰκονομίας τῆς Χώρας. Τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐξυπηρετεῖ τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον τοῦ κύκλου ἐργασιῶν. Περιεστάλη τὸ ἔσοδον τοῦ Κράτους ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν κατὰ 800 ἑκατομμύρια δραχμῶν περίπου, ἐν μέρει μὲν ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῆς καταναλώσεως, ἀλλὰ κυρίως ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἀνεπλήρωσε τὴν εἰσαγωγὴν ἡ ἐθνικὴ βιομηχανία· δίκαιον συνεπῶς εἶναι, μέρος τῶν ἀπολλυμένων τούτων ἐσόδων νὰ ἀναζητηθῇ εἰς τὴν ἐπελθοῦσαν εὐτυχῶς μετατόπισιν τῆς φορολογουμένης ὕλης. Τρίτη φορολογικὴ κατεύθυνσις εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ἐξαιρέσεων καὶ τῶν διαφυγῶν καὶ καθυστερήσεων τῆς φορολογίας. Αἱ ἀπαλλαγαὶ καὶ αἱ ἐξαιρέσεις, εἶναι πληγὴ τῆς φορολογικῆς νομοθεσίας μας. Ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν ἤρχισε μὲ ἓξ ἐξαιρέσεις καὶ περιλαμβάνει σήμερον 49, παρεντεθείσας εἰς ἀσχέτους νόμους. Πληγὴ ἐπίσης εἶναι ἡ συχνὴ τροποποίησις τῶν φορολογικῶν νόμων. Ὁ νόμος τῆς καθαρᾶς συνολικῆς προσόδου, ὑπέστη μεταρρυθμίσεις ἀπὸ 148 νόμους καὶ διατάγματα. Τέλος, ἐν τῇ κατευθύνσει τῶν φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, δέον νὰ ληφθῇ διοικητικὴ καὶ νομοθετικὴ μέριμνα, διὰ τὸν περιορισμὸν τῶν διαφυγῶν καὶ καθυστερήσεων τῶν φόρων. Εἶναι ἄπορον δέ, πῶς εἰς Χώραν εἰς τὴν ὁποίαν γίνεται χρῆσις, εἰς τόσον εὐρεῖαν κλίμακα τοῦ ἀπαισίου μέτρου τῆς προσωπικῆς κρατήσεως δι’ εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ὑπάρχει τόση καθυστέρησις μεταξὺ βεβαιωθέντων καὶ εἰσπραχθέντων φόρων. Καταντᾷ ἡ μία χρῆσις νὰ παραδίδῃ εἰς τὴν ἄλλην ἐκ τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων τὸ ποσὸν ἐν καθυστερήσει, περίπου ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐλπίζει σὺν τῷ χρόνῳ ὅτι, διὰ τῶν λαμβανομένων μέτρων, θὰ ἀποκατασταθῇ ἡ φορολογικὴ συνείδησις, ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ χρῆσις τοῦ βιαίου τούτου μέτρου. Ἀποτέλεσμα ὅλων τούτων θὰ εἶναι ἀξία λόγου αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων. Τετάρτη τέλος πηγὴ πληρεστέρας ἐκπληρώσεως τῆς κρατικῆς ἀποστολῆς, εἶναι ἡ λελογισμένη κατανομὴ τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, πρὸς πληρεστέραν καὶ σκοπιμωτέραν ἐξυπηρέτησιν παραγωγικῶν καὶ κοινωνικῶν ἀναγκῶν. Εἶναι παραδεδεγμένον ὅτι, πρὸς σύγκρισιν φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως δύο Χωρῶν, δὲν ἀρκεῖ ἡ σύγκρισις τοῦ συνόλου τοῦ φορολογικοῦ βάρους, οὔτε ἡ κατὰ κάτοικον ἀναλογία, οὔτε τὸ σύνολον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον ἀφαιμάσσει ὁ φόρος, οὔτε ἡ κατὰ τάξεις φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις, οὔτε τὸ μέτρον τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ ἐπιβολῇ, οὔτε ἡ σύνθεσις τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ἑκάστης Χώρας. Ἀπαιτεῖται ἐπὶ πλέον καὶ ἡ μελέτη τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν ἐσόδων τούτων. Ἐὰν τουτέστιν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους ἐξυπηρετοῦν κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν παραγωγικοὺς καὶ ἐκπολιτιστικοὺς σκοποὺς καὶ παρέχουν οὕτω, βαθμιαίως, μεγαλειτέραν τόνωσιν τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τῶν φορολογουμένων. Βαρεῖα φορολογία, ἐξυπηρετοῦσα κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν τοιούτους σκοπούς, ἀποβαίνει ἀφ’ ἑαυτῆς ἐλαφροτέρα. Διὰ τοιαύτην σύγκρισιν, ἐπιβάλλεται ἡ ἐγγυτέρα μελέτη τῶν προϋπολογισμῶν τῶν συγκρινομένων Χωρῶν, ἐν τῇ πράξει ὅμως ἐπεκράτησεν ἡ ἐκ τοῦ συνόλου τῶν ἐξόδων ἀφαίρεσις τῶν δαπανῶν, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐθνικῶν δανείων καὶ τὴν λειτουργίαν τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, τοῦ ὑπολοίπου θεωρουμένου ὡς παραγωγικῶν δαπανῶν. Εἰς τοιαύτην σύγκρισιν ὑστερεῖ ἡ Ἑλλάς, ἐν σχέσει μὲ τὰ ἄλλα Βαλκανικὰ Κράτη, ἕνεκα τοῦ βαρέος δημοσίου χρέους αὐτῆς. Ἤδη, διὰ τῆς περιστολῆς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἐβελτιώθη ἡ σχέσις ἀπὸ τοῦ 1900, ὅτε ἡ ἀναλογία τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν ἀνήρχετο εἰς 41%, καὶ τοῦ 1915 εἰς 44.9%, μέχρι τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ ἀναλογία αὕτη ἀνῆλθεν εἰς 54.9%. Ἔργον κυβερνητικῆς προνοίας εἶναι ἡ περαιτέρω αὔξησις τῆς ἀναλογίας ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις παρ’ ὅλην τὴν ἰσχνότητα τοῦ προϋπολογισμοῦ ηὔξησε τὰς δαπάνας τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ ἀσχολεῖται πρὸς μεθοδικωτέραν ἐξυπηρέτησιν τῆς κοινωνικῆς αὐτῆς ἀνάγκης. Δι’ ὅλων τῶν μέσων τούτων ἐπιδιώκεται ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ ἡ κατανομὴ τῶν ἐξόδων, κατὰ μεγαλειτέραν ἀναλογίαν εἰς τὰς παραγωγικὰς καὶ ἐκπολιτιστικὰς δαπάνας. Κάτοπτρον τῆς τοιαύτης κινήσεως, δὲν δύναται βεβαίως νὰ δώσῃ ὁ ὑποβαλλόμενος προϋπολογισμὸς, συνταχθεὶς ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς ἀρχῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ βαθμιαίως οἱ μέλλοντες προϋπολογισμοί, ἐφόσον ληφθοῦν ἀπὸ τοῦδε δραστήρια μέτρα καὶ τηρηθῇ ἡ ἐνδεδειγμένη διὰ τὴν Χώραν οἰκονομικὴ πολιτική. Εἰσερχόμεθα ἤδη εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ τοῦ 1933–34, ἀφοῦ προηγουμένως ἐνεργήσωμεν, συνοπτικὴν ἀπογραφὴν τοῦ παρελθόντος. Ἐκ τοῦ προσωρινοῦ Ἰσολογισμοῦ τῆς 30 Ἀπριλίου 1933, προκύπτει ὅτι αἱ χρήσεις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1833 μέχρι τοῦ ἔτους 1931–32, κατέλιπον κατὰ τὴν λῆξιν των ἑκάστοτε πλεονάσματα, συνολικῶς ἀνώτερα τῶν ἐλλειμμάτων κατὰ δραχμὰς 4.662.844.141. Ἀντιθέτως ὅμως, προκύπτει ἐπίσης ὅτι, ἐκ τῶν ὑπολοίπων ἅτινα κατέλιπον αἱ ἄνω χρήσεις πρὸς εἴσπραξιν καὶ πληρωμήν, ἐπληρώθησαν μὲν μετὰ τὸ πέρας τῶν χρήσεων

Ἀφαιρούμενον τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, τῶν ὑπολοίπων ἀπὸ τὸ ἄνω περίσσευμα τῶν χρήσεων, ἀποδίδει περίσσευμα ἐκ δραχμῶν 657.783.944. Τὸ περίσσευμα τοῦτο θὰ μεταβληθῇ εἰς τὸ μέλλον, διότι παραμένουν εἰσέτι πρὸς εἴσπραξιν καὶ πληρωμὴν καὶ ἄλλα ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα καθ’ ὑπολογισμὸν αὐστηρὸν τῶν ὑπαρχόντων στοιχείων, θὰ ἀφήσουν τελικῶς πλεόνασμα ἐκ δραχμῶν 100.000.000, ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν προβλεπομένην τελικὴν ἔκβασιν ὅλων τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν.

Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, καίτοι ἐξήχθη ἐκ προσωρινῶν ἀποτελεσμάτων, νὰ μειωθῇ μᾶλλον ἢ νὰ αὐξηθῇ εἶναι ἐνδεχόμενον. Τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ ἔτους τούτου ὑπελογίσθησαν εἰς δρ. 8.217.000.000. Ἐκ τούτων εἰσεπράχθησαν καὶ εἰσπραχθήσονται περίπου δρ.7.935.000.000, ἤτοι 282 ἑκατομμύρια ἐπὶ ἔλαττον. Ἡ μείωσις αὕτη προῆλθε κυρίως ἐκ τῆς πτώσεως τοῦ φόρου χαρτοσήμου (108 ἑκ., τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν (24 ἑκ.), τῶν μονοπωλίων, πλὴν κινίνης, (40 ἑκ.) τῶν Τ. Τ.Τ. (27 ἑκ.) κ. λ. π. Ὁ ὑποβαλλόμενος προϋπολογισμὸς τοῦ 1933–34 παρουσιάζει:

ΕΣΟΔΑ

Κατηγορία Ι

Κατηγορία ΙΙ.

ΕΞΟΔΑ

Κατηγορία Ι.

Κατηγορία ΙΙ.

Εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα περιλαμβάνεται καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δημοσίου Χρέους, εἰς συνολικὸν ποσὸν Δραχ. 1.238.000.000 Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, ὡς θὰ ἐξηγήσωμεν κατωτέρω, ὑπάρχει πᾶσα πρόβλεψις, ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε ἐκτελέσεως ὅτι θὰ μειωθῇ. Προτοῦ ὅμως ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τούτου, καθὼς καὶ ἐπὶ τοῦ δημοσίου χρέους, θὰ ἐκθέσωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συνετάχθη ὁ ὑποβαλλόμενος προϋπολογισμός. Διὰ τὸν καταρτισμὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ 1933–1934, ἐτέθη ὡς βάσις ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἐπὶ τούτου ὑπελογίσαμεν κατὰ κονδύλιον τὰς ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπερχομένας καὶ ἐξ ὑπολογισμῶν προβλεπομένας αὐξήσεις ἢ μειώσεις. Εἰς τὴν ἀναλυτικὴν ἔκθεσιν, ἥτις πάντοτε παρακολουθεῖ τὴν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰσήγησιν, ἐξηγοῦνται ἐν λεπτομερείᾳ αἱ προβλέψεις αὗται.

Ἐκ διαφόρων αὐξομειώσεων εἰς τὰ ἄλλα ἔσοδα καθαρὰ αὔξησις δρχ. 17.3 ἑκατ. δρχ. 114.8 ἑκατ.

Ἡ ἀπόδοσις τῆς νέας φορολογίας, κατὰ τὸ ἑξάμηνον τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὑπελογίσθη ὡς ἀκολούθως.

Ἡ ἐφαρμογὴ συστηματικῶν μέτρων, διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς διαφυγῆς τῶν φόρων καὶ τὸν μετριασμὸν τῶν καθυστερήσεων, ἥν προσδοκῶ διὰ τῆς πολυτίμου συνεργασίας τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῶν Διευθύνσεων τῶν Ἀμέσων καὶ Ἐμμέσων φόρων, θὰ ἐπιφέρῃ θετικῶς βελτίωσιν ἀποδόσεων, αἵτινες θὰ καλύψουν τὸν τυχὸν περιορισμὸν τῶν ἐσόδων τῶν νέων φορολογιῶν. Τὰ ἔσοδα τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ, πλὴν τῶν ἀποδόσεων τῆς νέας φορολογίας, ἀναλύονται ὡς ἀκολούθως:

Τὰ ἔξοδα τοῦ 1933–34 προβλέπονται, ὡς ἐξετέθη, ἐν συνόλῳ εἰς δρχ. 8.291.936.332. Τὰ ἔξοδα ταῦτα καθ’ Ὑπουργεῖον ἔχουσιν ὡς ἑξῆς.

Ἐὰν διαιρέσωμεν τὰ ἔξοδα ταῦτα, εἰς δαπάνας συνήθεις καὶ εἰς δαπάνας παραγωγικὰς καὶ ἐκπολιτιστικοῦ σκοποῦ, ἔχομεν τὴν ἀκόλουθον ἀνάλυσιν, ἥτις συγχρόνως παρέχει καὶ συγκεντρωμένον ποσόν, κονδυλίων, διεσπαρμένων εἰς τὰ διάφορα κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ: Συνήθεις δαπάναι

Παραγωγικαὶ καὶ ἐκπολιτιστικαὶ δαπάναι

Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλύσεων τούτων, τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, θὰ εἴπωμεν κατωτέρω γενικὰς πλέον παρατηρήσεις καὶ χαρακτηρισμοὺς, ὥστε νὰ προκύψῃ ἡ φυσιογνωμία τοῦ ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ. Τῆς ἐρεύνης ὅλης ταύτης προηγεῖται ἡ ἔκθεσις περὶ τοῦ δημοσίου χρέους τῆς Ἑλλάδος. Τὸ Δημόσιον χρέος Τὸ Δημόσιον χρέος τῆς Ἑλλάδος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐξεδόθησαν λεπτομερεῖς πίνακες πρὸ διμήνου, διὰ πάντα ἐπιθυμοῦντα νὰ ἔχῃ ἀνάλυσιν κατὰ κατηγορίαν καὶ δάνειον, διαιρεῖται εἰς ἐξωτερικόν, εἰς ἐσωτερικὸν καὶ εἰς κυμαινόμενον. Τρεπόμενον τὸ χρέος τοῦτο εἰς δραχμάς, μὲ τὴν τρέχουσαν τιμὴν τῶν ξένων συναλλαγμάτων, παρουσιάζει τὰ ἀκόλουθα ποσὰ εἰς δραχμάς.

Ἡ συνολικὴ ὑπηρεσία τῶν ἐθνικῶν δανείων θὰ ἀπῄτει διὰ τὸ τρέχον ἔτος δραχμὰς 5.380.000.000, ἐπὶ συνόλου ἐσόδων 7½ δισεκατομμυρίων. Ἐὰν δὲ κατεβάλλοντο μόνον οἱ συμπεφωνημένοι τόκοι, ἄνευ τῶν χρεωλυσίων, ἡ καταβολὴ θὰ ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 3.249.000.000. Εἶναι βεβαίως μεγάλη ἡ δανειακὴ ἐπιβάρυνσις τῆς Ἑλλάδος. Ἡ σύγκρισις τῆς κατὰ κάτοικον ἀναλογίας, εἰς προπολεμικὰ φράγκα, τοῦ συνόλου τοῦ δημοσίου χρέους διὰ τὰς βαλκανικὰς Χώρας, παρουσιάζει τὴν ἀκόλουθον ἀναλογίαν:

Ἡ Ἑλλάς, περιελθοῦσα εἰς ἀδυναμίαν νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανονικῶς τὸ δημόσιον χρέος, τὸ ὁποῖον σήμερον ἤθελεν ἀπορροφήσει τὰ 72% τοῦ συνόλου τῶν ἐσόδων της, προῆλθε, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, εἰς διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν ἐξωτερικῶν δανειστῶν της καὶ συνωμολόγησεν ἐνιαυσίαν συμφωνίαν, καθ’ ἥν ἀνεστάλη ἡ καταβολὴ τοῦ χρεωλυσίου, περιωρίσθη ἡ πληρωμὴ τοῦ τόκου εἰς 30%, καὶ ἐγένετο ἐπιφύλαξις ὅπως αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τοῦτο, ἐὰν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Χώρας τὸ ἐπέτρεπε. Εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τῶν ἐσωτερικῶν δανείων της ἡ Ἑλλάς, κατέβαλε τὸ 75% τοῦ ὀφειλομένου ποσοῦ, ἀναγνωρισθέντος ὅτι ἀπέβαινε δικαία ἡ καταβολὴ ἀνωτέρου ποσοστοῦ εἰς τούτους, ἐφόσον τὸ τοκομερίδιον θὰ κατεβάλετο εἰς ὑποτιμημένας δραχμάς, εἰς δανειστὰς ἐξ ἀναγκαστικῶν δανείων, διὰ πολλοὺς τῶν ὁποίων ἡ ἀξία τῆς ἀπαλλοτριωθείσης ἢ ἀπολεσθείσης περιουσίας των ἦτο πολλαπλασία τῆς γενομένης ἀποτιμήσεως. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐνιαυσίου συμφωνίας ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς νέας διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν δανειστῶν τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους, διὰ τὴν περαιτέρω ἐξυπηρέτησιν τοῦ χρέους τούτου, συμφώνως πρὸς τὴν σημερινὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν Βουλήν, ἐξ ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ γενομένη, τῇ ὑποδείξει τῶν δανειστῶν, παράκλησις εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ὅπως ἐνεργήσῃ διὰ τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἔρευναν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Χώρας. Ἡ γενομένη ἔρευνα ἐδικαίωσε τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν τούτου, συνέστησεν ἀποστολήν, τῆς ὁποίας προΐσταντο οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, μεταβαίνουσα εἰς Λονδῖνον, διαπραγματευθῇ νέαν συμφωνίαν μετὰ τῶν δανειστῶν, ἀντιπροσωπευομένων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς δανείων τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ τοῦ Συμβουλίου τῶν ὁμολογιούχων τῶν ξένων Κρατῶν. Αἰσθανόμενος τὸ μέγεθος τῆς εὐθύνης διὰ τὴν ἀποστολὴν αὐτήν, θὰ λογοδοτήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐξ ὀνόματος καὶ τοῦ Συναδέλφου μου, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπὶ τῶν διεξαχθεισῶν ἐν Λονδίνῳ διαπραγματεύσεων. Ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ ἐὰν ἡ ἀντιπροσωπεία ἐνήργησεν ἀποτελεσματικῶς, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ἐβάδισε μὲ καλῶς προδιαγεγραμμένον σχέδιον, καὶ ἀνέπτυξε δεξιότητα χειρισμοῦ ἐπὶ τῶν ἀνακινηθέντων ζητημάτων καὶ κυρίως τῆς διὰ προϊόντων ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, ἐὰν ἔδωκεν ἀποδείξεις τῆς καλῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐὰν ἐξήντλησε μὲ μετριοπάθειαν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἑλληνικῆς ἀπόψεως διὰ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλω νὰ ἀναφέρω ἐνταῦθα, εἶναι ἡ σημασία, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὴν Χώραν ἡ ἔκθεσις τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ πιστοτέρα ἀπεικόνισις τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ δέχεται ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι κρίσιμος καὶ ἀφοῦ ἀκόμη παρέλθῃ δι’ ὅλον τὸν Κόσμον ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ κρίσις. Μία παράγραφος τοῦ πρώτου κειμένου τῆς ἐκθέσεως, ἀδικοῦσα τὴν καταβαλλομένην προσπάθειαν καὶ προκαλέσασα δραματικὴν συνεδρίαν, ἀπηλείφθη δι’ ὁμοφώνου ἀποφάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀντιθέτως, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισεν ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι ἡ συνεχιζομένη ἐπίδρασις τοῦ δυσμενοῦς ἐμπορικοῦ ἰσοζυγίου, ὁ περιορισμὸς τῶν ἀδήλων πόρων καὶ ἡ στείρευσις πάσης πηγῆς ἐξωτερικοῦ δανεισμοῦ, ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ 1931, κατέστησαν ἀναπότρεπτον (inevitable) διὰ τὴν Ἑλλάδα, τὴν ἀδυναμίαν τῆς ἐκπληρώσεως κατὰ μέγα μέρος τοῦ ἐξωτερικοῦ χρέους της. Τοιαύτη διαβεβαίωσις, προερχομένη κατόπιν ἐπιτοπίου ἐρεύνης τοῦ ἁρμοδιωτέρου καὶ μεγαλειτέρου Ἱδρύματος διεθνοῦς κύρους, δὲν ἀποτελεῖ ὡς ἐλέχθη πιστοποιητικὸν πενίας, ἀλλ’ ἱστορικῆς σημασίας πιστοποιητικὸν τῆς καλῆς πίστεως καὶ τῆς ἠθικῆς ἀκεραιότητος τῆς Ἑλλάδος. Δέον ἐπὶ πλέον νὰ λεχθῇ, εἰς ἀνατροπὴν ἀνυποστάτων ἰσχυρισμῶν, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν ἀποτελεῖ οὐδεμίαν, ἀπολύτως οὐδεμίαν, δέσμευσιν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἑλληνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Ἐπιτροπῆς τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε τοῦτο ἐξυπηρετικὸν τῶν ἑλληνικῶν ἀναγκῶν. Ἐὰν γεννᾶται ἐκ τούτου ἠθική, ἄνευ συνεπείας τινός, ὑποχρέωσις τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμά της, τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ὑπέχει βαρυτέραν ἡ Κυβέρνησις ἐνώπιον τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ὑπεσχέθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦτο, μὲ τὴν αὐστηροτέραν φειδὼ πρὸς τὸ δημόσιον χρῆμα. Ἡ Κυβέρνησις ἐκφράζει καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς εὐχαριστίας της πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, διὰ τὴν ἀκεραίαν ἐκπλήρωσιν τῆς παρακλήσεώς της. Οἱ ἀντιπρόσωποι ὅμως τῶν ὁμολογιούχων εἶχον ἔμμονον πεποίθησιν, περὶ οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως τῆς Ἑλλάδος, ἐντὸς τοῦ προσεχοῦς ἔτους, βασιζόμενοι εἰς εὐνοϊκάς τινας ἀποδόσεις τῆς οἰκονομικῆς κινήσεως καὶ ἐπέρριπτον σειρὰν ἐπικρίσεων, κατὰ τῶν ἐφαρμοζομένων μεθόδων οἰκονομικῆς διαχειρίσεως, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν δανειστῶν. Ἐπὶ τῶν ἐπικρίσεων τούτων καὶ τῆς παρ’ ἡμῶν ἀνασκευῆς των, θὰ ὁμιλήσωμεν κατὰ τὴν εἰδικὴν συζήτησιν. Εἶναι εὐνόητος ὅθεν, ἡ ἐπελθοῦσα ἀνακοπὴ τῶν διαπραγματεύσεων, μεταξὺ τῶν τελικῶν ἑλληνικῶν προτάσεων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους κατὰ τὸ τρέχον καὶ τὸ ἐπιὸν ἔτος, μὲ ποσοστὰ 22½% καὶ 27½% καὶ συμμετοχὴν περιωρισμένην εἰς τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγείων προσόδων, κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος, καὶ τῶν τελικῶν προτάσεων τῶν ὁμολογιούχων, μὲ ποσοστὰ 27½% καὶ 37½%, τῆς ἀποστάσεως τῶν ἑκατέρωθεν προτάσεων ἀντιστοιχούσης πρὸς δραχμὰς 354.000.000 διὰ τὰ δύο ἔτη. Ἡ ἀντιπροσωπεία ἀνεχώρησεν ἐκ Λονδίνου, ἐπειγομένη νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἕδραν τῶν καθηκόντων καὶ ἀσχολιῶν της, χωρὶς νὰ διακόψῃ τὰς διαπραγματεύσεις. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μετὰ τοῦτο, βεβαία περὶ τοῦ δικαίου τῶν ἰσχυρισμῶν της, ἐπρότεινε τὴν διὰ διαιτησίας λύσιν τῆς διαφορᾶς. Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ὁμολογιούχων ἀπέριψαν καὶ τὴν πρότασιν ταύτην, ἄνευ αἰτιολογίας καὶ χωρὶς κἄν νὰ κάμωσι μνείαν περὶ ταύτης εἰς τὸ συνταχθὲν παρ’ αὐτῶν ἀνακοινωθέν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέφερον ὅτι δὲν εὑρίσκουν τὰς τελικὰς ἑλληνικὰς προτάσεις ἀξίας νὰ τεθῶσιν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ὁμολογιούχων. Ὅταν πτωχὴ καὶ μικρὰ Χώρα, περιέρχεται εἰς πτώχευσιν ἐξ ἀναποτρέπτων αἰτιῶν, μίαν ὑψηλὴν ὅσον καὶ βαρεῖαν ὑποχρέωσιν ἔχει, νὰ ἀποδείξῃ διὰ τεκμηρίων τὴν καλήν της πίστιν καὶ τὴν ἠθικήν της ἀκεραιότητα. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἀπέδειξε τοῦτο διὰ δύο ἀδιασείστων τεκμηρίων. Διὰ τῆς ἐκθέσεως τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ διὰ τῆς προτάσεως περὶ διαιτησίας, καθ’ ἣν πᾶσα διαφορὰ μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῶν ὁμολογιούχων ἐτίθετο ὑπὸ τὴν κρίσιν δικαίου ἀνδρός. Ἡ ἠθικὴ αὕτη ἐπικράτησις τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἀφαιρεῖ πᾶσαν ὀξύτητα ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἀποκλείει πάντα κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἐπισύρῃ βάσιμος μομφὴ περὶ δυστροπίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπως διακανονίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της πρὸς τοὺς ἀλλοδαποὺς δανειστάς της. Καὶ τοῦτο ἀπετέλεσεν ἀναμφισβήτητον ἐπιτυχίαν τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ταύτας. Εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμὸν ἀναγράφεται συνολικὸν κονδύλιον ἐκ δραχμῶν 1.238.000.000, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ παγίου καὶ κυμαινομένου δημοσίου χρέους καὶ δι’ ἄλλας τινὰς συναφεῖς ὑποχρεώσεις, ἄνευ διακρίσεως τούτου εἰς ὑπηρεσίαν ἐξωτερικῶν καὶ ἐσωτερικῶν παγίων χρεῶν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα ἐγκαίρως νὰ προσδιορίσωμεν κατὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον, προέβη εἰς ἐνιαύσιον ἀνανέωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῆς προκαταβολῆς Speyer Seligman National Bank ἐκ Δολλαρίων 7.500.000. Ἡ προκαταβολὴ αὕτη ἦτο συνωμολογημένη μὲ τόκον 6% προμήθειαν 1% καὶ ἔξοδα ἐκ Δολλαρίων 10.000 καὶ ἠσφαλισμένη δι’ ἐνεχύρου 329.352 ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων 1914, ἴσης περίπου σημερινῆς ἀξίας πρὸς τὸ δάνειον. Ποσὸν λιρῶν 95.222 εἶχε προσθέτως κατατεθῇ ὑπὸ τῆς ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν δαπάνην ἐπιθέσεως ἀγγλικοῦ χαρτοσήμου εἰς τὰς ὁμολογίας ταύτας, ἐὰν οἱ δανεισταὶ ἠναγκάζοντο νὰ προβοῦν εἰς τὴν πώλησίν των. Ἡ ἀνανέωσις δι’ ἕν ἔτος, ἐγένετο ἐπὶ τόκῳ 3%, πληρωτέῳ τὸν Μάϊον τοῦ 1934 ἄνευ προμηθείας καὶ μὲ περιωρισμένα ἔξοδα ἐκ Δολλαρίων 7.500, ἐπιστραφέντων συγχρόνως τῶν ἀντιστοίχων τοκομεριδίων τῶν ἐνεχυριασμένων ὁμολογιῶν. Ἡ ἀνανέωσις αὕτη ἦτο ἐπιτυχὴς καὶ ἐξυπηρετικὴ τῶν ἑκατέρωθεν συμφερόντων. Ἡ ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν τῇ συναισθήσει τοῦ ὑπερόγκου δανειακοῦ βάρους, ἀπέκλεισε τοὐλάχιστον πρὸς τὸ παρόν, τὴν συνομολόγησιν ἐξωτερικῶν δανείων, τὴν ὁποίαν καὶ αἱ περιστάσεις ἄλλωστε καθιστοῦν ἀπραγματοποίητον. Ἐν τούτοις τὸ ἐξωτερικὸν χρέος θὰ αὐξήσῃ ἕνεκα ἀνειλημμένων ὑποχρεώσεων, ἤτοι διὰ τῆς βαρυνούσης τὴν Ἑλλάδα συμμετοχῆς εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Δημόσιον Χρέος, συμφώνως πρὸς τὴν συνθήκην τῆς Λωζάνης, διὰ ποσὸν ὅπερ δὲν ἐκανονίσθη εἰσέτι, καὶ δυνάμει τῆς συνθήκης τῆς 10ης Μαρτίου 1932, μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν Γάλλων κατόχων ὁμολογιῶν τοῦ Δανείου 3% 1933, τοῦ Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου, ὑπολογιζομένου μέχρι τοῦδε εἰς φράγκα 5.000.000. Εἰς τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια, θὰ προστεθοῦν ἐντὸς τῶν προσεχῶν ἐτῶν, δυνάμει κειμένων νόμων καὶ ἐφόσον συμπληροῦνται αἱ ὁριζόμεναι ὑπὸ τούτων διατυπώσεις ἀναγνωρίσεων καὶ ἐκτιμήσεων, τὰ ἀκόλουθα κατὰ προσέγγισιν ποσά.

Ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων τούτων, θὰ βαρύνῃ βαθμιαίως τὸν προϋπολογισμόν. Ἐκ τῶν Ταχυδρομικῶν Ταμιευτηρίων καὶ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων, τὸ Κράτος ἐδανείσθη διὰ κρατικὰς ἀνάγκας, καὶ ὀφείλει σήμερον δρχ. 341.000.000, ἔχει δὲ δώσει κατὰ τὸ παρελθὸν τὴν ἐγγύησίν του, πρὸς ἐνίσχυσιν ἱδρυμάτων ἢ ἐκτέλεσιν ἔργων γενικῆς ὠφελείας, διὰ ποσοῦ περίπου δραχμῶν 1.800.000.000 συμφώνως πρὸς τὴν κατατεθειμένην λεπτομερῆ κατάστασιν. Εἶναι ἤδη ἐνδεδειγμένον ὅπως καὶ ἡ εὐχέρεια δανεισμοῦ ἐκ τῶν Ταμιευτηρίων καὶ τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων καὶ ἡ προθυμία παροχῆς τῆς ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους, περισταλῇ ἐντὸς αὐστηροτέρων ὁρίων. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐρεύνης τῆς δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἐγένοντο συζητήσεις παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐπὶ τεχνικῶν βελτιώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, αἵτινες ἀναγνωρισθεῖσαι ὡς ἀναγκαῖαι, τίθενται εἰς ἐφαρμογήν. Κατὰ ταύτας ἡ κατηγορία ΙΙ τοῦ Προϋπ)σμοῦ, ἡ καλουμένη «Κίνησις Κεφαλαίων», θέλει περιλαμβάνει ἐφεξῆς ὡς ἔσοδα καὶ ἔξοδα τὰς ἀναφερομένας ἀποκλειστικῶς πράξεις εἰς τὴν σύναψιν ἢ ἐξόφλησιν δανείων. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ ἐμφάνισις ἐν τῇ κατηγορίᾳ ταύτῃ, ὡς μέχρι τοῦδε πράξεων, αἵτινες ἀφεώρων μεταβολὴν τῆς ἀκινήτου περιουσίας τοῦ Κράτους, θὰ γίνεται διὰ τῆς κατηγορίας Ι τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ μορφὴν τακτικοῦ ἢ ἐκτάκτου ἐσόδου ἢ ἐξόδου, ἀναλόγως τῆς συγκεκριμένης ἑκάστοτε περιπτώσεως. Καθιεροῦται ὁ περιορισμὸς τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους εἰς 12 μῆνας καὶ καταργεῖται συνεπῶς ἡ τετράμηνος παράτασις, ἥτις καθίστα τὴν χρῆσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους δεκαεξάμηνον, διότι μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων, ἡ παράτασις τῆς χρήσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους ἐπὶ τέσσαρας μῆνας μετὰ τὴν λῆξιν αὐτοῦ, οὐδένα ἐξυπηρετεῖ σκοπόν. Ἡ ἐμφάνισις τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπολοίπων, ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν, ἥτις γίνεται μὲν διὰ τῶν ὑπολογισμῶν, ἀλλ’ ἐν ἰδίῳ παραρτήματι αὐτῶν, θὰ γίνεται ἐφεξῆς εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ σῶμα τοῦ ἀπολογισμοῦ ὑπὸ τὰς οἰκείας διακρίσεις κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα. Ἑπομένως ὁ ἀπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θὰ περιλαμβάνῃ τὰ κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους βεβαιωθέντα ἔσοδα, τὰς ἔναντι τούτων πραγματοποιηθείσας εἰσπράξεις ὡς καὶ τὰς πραγματοποιηθείσας εἰσπράξεις ἔναντι τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων, ἅτινα ἀφῆκαν αἱ προηγούμεναι χρήσεις. Ὁ ἀπολογισμὸς τῶν ἐξόδων θὰ περιλαμβάνῃ τὰς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ ἔτους ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις, τὰς ἔναντι τούτων πραγματοποιηθείσας πληρωμὰς ὡς καὶ τὰς πληρωμὰς τὰς πραγματοποιηθείσας ἔναντι τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων, ἅτινα ἀφῆκαν αἱ προηγούμεναι χρήσεις. Οὕτω ἡ διαχείρισις τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων θὰ προσπίπτῃ ἀμέσως εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ μελετῶντος τὸν ἀπολογισμόν, χωρὶς οὗτος νὰ εἶναι ἠναγκασμένος νὰ προσφεύγῃ εἰς τὸ παράρτημα αὐτοῦ διὰ νὰ ἀνεύρῃ καὶ συγκεντρώσῃ τὰ ἀποτελέσματα τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπολοίπων. Ἡ τροποποίησις αὕτη, ἧς τὴν ὀρθότητα οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, θὰ εἶχε πρὸ πολλοῦ γίνει, ἂν μὴ λόγοι καθαρῶς τεχνικοί, ὀφειλόμενοι εἰς τὴν καθυστέρησιν τῆς καταρτίσεως τῶν ἀπολογισμῶν, δὲν ἐπέβαλλον τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Ἡ δημοσίευσις μετὰ τοῦ ἰσολογισμοῦ τοῦ Δημοσίου Ταμείου καταστάσεως ἐμφαινούσης τὴν κίνησιν τοῦ Ταμείου, θὰ παρουσιάσῃ τὰς ἐντὸς τοῦ ἔτους (προκειμένου περὶ τοῦ ἐτησίου ἰσολογισμοῦ) ἐνεργηθείσας διαχειριστικὰς πράξεις ἐν γένει, οὕτω δὲ θὰ προκύπτῃ ποία μεταβολὴ ἐπῆλθεν εἰς τὴν κίνησιν τοῦ Δημοσίου Ταμείου, ἐὰν δηλονότι τὸ ὑπόλοιπον τοῦ Δημοσίου Ταμείου ηὐξήθη ἢ ἠλαττώθη καὶ κατὰ πόσον. Τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὸ τρέχον ἔτος ὑπελογίσθη εἰς δρχ. 325.138.440. Ἡ μέχρι τοῦδε ἐκτέλεσις τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν τεσσάρων πρώτων μηνῶν, ἤτοι ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου μέχρι τῆς 31ης Ἰουλίου 1933, ὑπῆρξεν ἱκανοποιητική. Αἱ εἰσπράξεις τῶν τακτικῶν ἐσόδων τῆς κατηγορίας Ι ἀνῆλθον κατὰ τοὺς τέσσαρας μῆνας, μετ’ ἀφαίρεσιν τῶν εἰσπράξεων ἐξ ἐπιστροφῆς χρημάτων,

Οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ ὑποβαλλομένου προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, προέβλεπον ἀντιθέτως μείωσιν ἀντιστοιχοῦσαν μηνιαίως εἰς 37 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, πείθει μὲν περὶ τοῦ συντηρητικοῦ πνεύματος τῶν γενομένων προβλέψεων, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἀποτελέσῃ γνώμονα τῆς περαιτέρω ἐξελίξεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὄχι μόνον διότι εἶναι πιθανωτέρα ἡ πτῶσις τῶν εἰσπράξεων, ἀλλὰ κυρίως, διότι ἡ μεγάλη ἐσοδεία τοῦ σίτου θὰ ἀφήσῃ ἀπρόβλεπτον παθητικὸν ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, ὑπολογιζόμενον περίπου εἰς 220 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, οἱαδήποτε βελτίωσις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὁμοῦ μετά τινων ἐκτάκτων ἐσόδων ἐκ τῆς τροπῆς τοῦ καλύμματος τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, θὰ χρησιμεύωσιν ὡς ἀντίκρυσμα τοῦ ἐλλείμματος τοῦ παρελθόντος ἔτους, καὶ τοῦ ὑπολογιζομένου ἐλλείμματος εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἐκ τῶν ἀναλυτικῶν πινάκων τῆς κατανομῆς τῶν ἐξόδων προκύπτει ὅτι ὁ ὑποβαλλόμενος Προϋπολογισμός, τεχνικῶς κρινόμενος, παρουσιάζει ἀνωμαλίας καὶ ἀποκλίσεις τῆς φυσιολογικῆς βάσεως. Ἔχει ἐν τῷ συνόλῳ τὸ βάρος παλαιᾶς εὐημερίας ἐκ τῆς ἐποχῆς τῶν περισσευμάτων, τὸ ὁποῖον δὲν συνθλίβεται εὐχερῶς καὶ ταχέως δι’ οἰκονομιῶν, ἰδίως κατὰ τὴν σημερινὴν περίοδον τῆς ἀνεργίας. Τὸ κονδύλιον τῶν μισθοδοσιῶν καὶ συντάξεων ἐκ δραχμῶν 3.240 ἑκατομμυρίων, ἀναλογοῦν εἰς 44% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐσόδων, εἶναι δυσαναλόγως ἐξογκωμένον, ἐνῷ συγχρόνως εἶναι βέβαιον ὅτι, πλὴν ὀλίγων ἐξαιρέσεων, ἡ μισθοδοσία τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι ἐντεῦθεν τοῦ κατωτέρου σημείου τῆς βιωτικῆς ἐπαρκείας, ἐπιβάλλουσα σοβαρὰς μερίμνας εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ δαπάνη τῶν 400 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἀναγραφομένων εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν, δι’ ἐκτέλεσιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων, δὲν εἶναι κανονικὸν νὰ βαρύνῃ τὰ τακτικὰ ἔσοδα. Ἐγένετο ὅμως ἐξ ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης, στειρευσάσης τῆς πηγῆς τῶν δανείων, διὰ νὰ προλάβῃ σοβαρὰς ζημίας ἐκ τῆς ἐγκαταλείψεως, τῶν ἔργων ἡμιτελῶν, διὰ νὰ ἀποδώσῃ ταχύτερον τὰ ἀποκαλυπτόμενα ἐδάφη εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ νὰ ἀποτρέψῃ κίνδυνον ἀνεργίας, λόγῳ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀσχολουμένων εἰς ταῦτα ἐργατῶν. Μετὰ τριετίαν τὸ κονδύλιον τοῦτο θὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐπίσης τὸ κονδύλιον τῶν 195 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὸ βαρῦνον ἐπαχθῶς τὸν ὑποβαλλόμενον Προϋπολογισμὸν, διὰ τὴν καταβολὴν τῆς τελευταίας δόσεως τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, θὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Μολονότι ὅμως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δημοσίου χρέους, ἥτις, μετὰ τὸ μισθολόγιον, ἐβάρυνε πιεστικῶς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπανῆλθε σήμερον περίπου εἰς τὰ προπολεμικὰ φυσιολογικὰ ὅρια, ἤτοι 20% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἐξόδων, καὶ μολονότι ὁ Προϋπολογισμὸς ἀναγράφει καὶ τὸ ἔκτακτον κονδύλιον τῶν τετρακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἐν τούτοις ἡ ἀναλογία τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν εἰς τὸ σύνολον τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ ἀσθενὴς ἐν συγκρίσει μὲ τὸ φυσιολογικὸν ὅριον, εἰς βάρος κυρίως τῆς παιδείας, τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ τῆς ἀμύνης τῆς Χώρας. Ὁ Προϋπολογισμὸς οὕτω παρουσιάζει δυσαναλογίαν κατανομῆς δαπανῶν καὶ δυσκινησίαν, ἐφόσον ἐστείρευσαν πρὸς τὸ παρὸν καὶ τῶν δανείων καὶ τῆς φιρολογίας αἱ πηγαί. Ἀπαιτεῖται διὰ τοῦτο συνθετικὴ καὶ μεθοδικὴ ἐργασία, διὰ τῆς λήψεως νομοθετικῶν καὶ διοικητικῶν μέτρων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσων ἐξεθέσαμεν, πρὸς ἀποκατάστασιν εὐσταθείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ κατὰ σταθμοὺς οἰκονομικῆς ἀναρρώσεως τῆς Χώρας. Τὸ κυβερνητικὸν ἔργον ἀπέβη δυσχερὲς καὶ ἐνίοτε προβληματικόν, οἱ δὲ ἐκ τούτου κίνδυνοι εἶναι τόσον μεγάλοι, ὥστε ἐπιβάλλουν εἰς ὅλους βαρείας ὑποχρεώσεις. Μὲ τὴν συναίσθησιν τούτων αἱ δυσχέρειαι ὑπερνικῶνται, καὶ εἶμαι κατὰ βάθος πεπεισμένος ὅτι τοῦτο θὰ κατορθωθῇ διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ κυψέλη ἐργάζεται. Ὁ λαὸς βοηθεῖ τὸ ἐπανορθωτικὸν τοῦτο ἔργον, διὰ τῆς ἀκαταπονήτου καὶ ἀποδοτικῆς ἐργασίας του. Κατοικῶν πτωχὰ ἐδάφη, ἀναπτύσσει κατὰ βιολογικὸν νόμον μεγαλειτέραν φιλοπονίαν, ἐπινοητικότητα καὶ ἐγκράτειαν. Μὲ τὰς ἀρετὰς αὐτὰς ἀγωνίζεται καὶ νικᾷ ἀπ’ αἰώνων ὁ λαὸς τῆς Χώρας αὐτῆς. Αὐταὶ ἔπλασαν τὸν μῦθον τοῦ Φοίνικος, αὐταὶ τοῦ ἔδωσαν τὰ μέσα νὰ ἀναγάγῃ εἰς θαῦμα τὸν μεσογειακὸν πολιτισμόν, μὲ αὐτὰς θὰ βαδίσῃ ἐκτοπίζων κάθε πρόσκομμα καὶ θὰ συνεχίσῃ τὴν εἰρηνικὴν καὶ ἐκπολιτιστικὴν ἀποστολήν του. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Νταλίπης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον σχετικῶς μὲ τὴν σύμβασιν τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Καλαμπάκας–Κοζάνης– Βερροίας.

§72Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Τῷ 1925, ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ κ. Ταβουλάρη, ὑπεγράφη σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Βελγικῆς Ἑταιρίας ἀφ’ ἑτέρου μὲ σκοπὸν νὰ κατασκευασθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Καλαμπάκας– Κοζάνης–Βερροίας. Ὅροι τῆς συμβάσεως αὐτῆς εἶναι, ὅτι ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ κατασκευάσῃ ἐντὸς δύο ἐτῶν τὴν γραμμὴν μὲ χρήματα, τὰ ὁποῖα αὐτὴ θὰ καταβάλῃ, τὸ δ’ Ἑλληνικὸν Κράτος ὑποχρέωσιν εἶχε νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας ἐξοφλητέας ἐντὸς δέκα ἐτῶν. Ἡ ἐργασία ἤρχισεν, ἐδαπανήθησαν δ’ ἐν συνόλῳ περίπου ὀκτὼ ἑκατομμύρια δολλαρίων. Τὰ γενικὰ ἔξοδα τῆς Ἑταιρείας ἐπεβάρυνον τὸ Δημόσιον καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ Ἑταιρεία ἐφρόντισε νὰ τὰ αὐξήσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ὑπῆρχον Βέλγοι μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπληρώνοντο μὲ 1.500 δολλάρια μηνιαίως, ἤτοι 150.000 δραχμάς. Ἡ σπουδαιότης τῆς γραμμῆς αὐτῆς εἶναι γνωστὴ εἰς πάντας. Τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐνόμισεν ὅτι ὑπεχρεοῦτο νὰ δώσῃ συγκοινωνίαν εἰς τὰς βορείους ἐπαρχίας, ἵνα ἐμπνεύσῃ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Βορείου Ἑλλάδος τὸ αἴσθημα τῆς ἀσφαλείας, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκλείψει ἀπ’ αὐτούς, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ σημεῖον τῆς στρατιωτικῆς συγκεντρώσεως, δυστυχῶς, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἦτο πρὸ τοῦ 1919, δηλαδὴ ἡ Λάρισα, οὐδεμία δὲ συγκοινωνία ἄγει πρὸς βορρᾶν, ἡ δὲ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Θεσσαλονίκης–Λαρίσης εἶναι ἐπισφαλής. Τούτων ἕνεκα ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἀπεφάσισε τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς αὐτῆς, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν στρατιωτική, ἐπιβάλλεται δὲ ἡ ἀποπεράτωσίς της δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν ἀσφάλειαν τῆς Χώρας — ἐκτὸς τῶν ἐμπορικῶν λόγων, καὶ τῶν λόγων ἐξυπηρετήσεως ἑνὸς πληθυσμοῦ 290.000, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦν ὑπὲρ τούτου. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τὴν παράκλησιν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς γραμμῆς. (Χειροκροτήματα).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος ἐπὶ τῆς ἰδίας ἐπερωτήσεως.

§74Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἕνα πρᾶγμα εἰς βάρος καὶ τοῦ Κράτους καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους παίζεται ἀπὸ μιᾶς ὀκταετίας, καὶ τὸ δρᾶμα τοῦτο ἴσως θὰ συνεχισθῇ ἀκόμη δι’ ὡρισμένον χρόνον, διότι, δυστυχῶς, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀγνοεῖ ποίας ἐπαρχίας ἔχει. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω τοῦτο θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν τηλεγράφημα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρὸς τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται πασιφανῶς, ὅτι αἱ Ἀθῆναι ἀγνοοῦν ὅτι ὑπάρχει Δυτικὴ Μακεδονία εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κάποτε μετετέθη ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως ἐκ Κοζάνης εἰς Ἰωάννινα. Μίαν ὡραίαν πρωΐαν ἔρχεται ἓν τηλεγράφημα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Παιδείας καὶ τοῦ λέγει: «Ἀκολουθήσατε τὴν συντομωτέραν ὁδὸν καὶ μεταβῆτε εἰς τὴν νέαν σας θέσιν». Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ἐγνώριζεν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐπικοινωνία τῆς Ἠπείρου μὲ τὴν Μακεδονίαν. Τὰ ἴδια παλαιὰ μεταγωγικὰ μέσα ἐκτελοῦν καὶ εἰς τὸν παρόντα αἰῶνα τὴν συγκοινωνίαν τῆς Ἠπείρου μετὰ τῆς Μακεδονίας. Δὲν ἐγνώριζε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὅτι, διὰ νὰ μεταβῇ ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐκ Κοζάνης εἰς Ἰωάννινα, θὰ ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν ἁμαξιτὴν ὁδὸν διὰ μέσου τῆς Ἀλβανίας. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ γεγονότος ὁρμώμενοι δυνάμεθα νὰ διαβεβαιώσωμεν τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀγνοεῖ ἀπολύτως τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν, ὅτι ὑπάρχει πλοῦτος ἀφάνταστος, τόσος πολύς, ὥστε καὶ τὸ δημοσιονομικὸν πρόβλημα τῆς Χώρας νὰ λυθῇ καὶ νὰ μὴ ὁμιλῇ σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν περὶ ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐμπορικῶν ἰσοζυγίων. Εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν καὶ ἐπὶ τῶν κορυφῶν τῆς Πίνδου ὑπάρχουν παντοῖα μεταλλεῖα, χρωμίου, χαλκοῦ, ἀργύρου, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν, διότι δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία. Ὁλόκληρος ἡ Δυτικὴ Μακεδονία ἔχει μεταλλεῖα λιγνύτου ἀφαντάστου ἀξίας. Ἔχει τὰ περισσότερα δάση τῆς Ἑλλάδος. Ἡ πεύκη ἔχει ὕψος εἰς τὴν Πίνδον 60 μέτρων’ τὰ κυβικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπολογίζει τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας, ὅτι δυνάμεθα νὰ ξυλευθῶμεν ἐκ τῶν δασῶν αὐτῶν, ἀνέρχονται εἰς 3.000.000. Ἐξ αὐτῶν τῶν κυβικῶν μέτρων ξυλείας τὸ Κράτος χάνει κάθε χρόνον 750.000.000 δραχμῶν. Ἐπίσης ὅλη ἡ Δυτικὴ Μακεδονία δὲν εἶναι ὀρεινή, δὲν εἶναι βραχώδης—εἶναι χωματοβούνι— καὶ θὰ ἠμποροῦσε καὶ αὐτὴ νὰ καταστῇ μία ἄλλη Μεσσηνία. Δυστυχῶς, τὸ Κράτος μέχρι σήμερον ἀγνοεῖ, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτος πλοῦτος εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν — ἀφοῦ ἀγνοεῖ πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Ἐπιθεωρητὴς νὰ μεταβῇ ἐκ τῆς Κοζάνης εἰς Ἰωάννινα! Πρὸ τοῦ 1912 ἡ Ἤπειρος ἐπεκοινώνει ἐμπορικῶς μετὰ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας. Ὅταν κατεσκευάσθησαν ἁμαξιταὶ ὁδοὶ καὶ ἡ Ἤπειρος ἐστράφη πρὸς τὴν θάλασσαν, ἡ Κεντρικὴ Μακεδονία δὲν εὕρισκε πλέον τόπους ἀγορᾶς. Οὕτως ἡ πατάτα εἶναι ἀδύνατον νὰ καλλιεργηθῇ ὁσονδήποτε καὶ ἂν τὸ θέλει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, διότι χρειάζεται μεγάλα μεταφορικὰ ναῦλα, 3 δρχ. κατ’ ὀκᾶν π.χ. διὰ νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Γρεβενῶν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Οὔτε κανὲν ἄλλο γεωργικὸν προϊὸν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν κεντρικὴν κατανάλωσιν, διότι οἱ ναῦλοι εἶναι πανάκριβοι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις ἔκαμε τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Βελγικῆς Ἑταιρείας καὶ ἤρχισεν ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Καλαμπάκας–Γρεβενῶν– Κοζάνης–Βερροίας. Ἀνεξαρτήτως τῶν στρατιωτικῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Νταλίπης, ἐγένετο ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Βελγικῆς Ἑταιρείας, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεχρεώθη αὕτη νὰ κατασκευάσῃ γραμμὴν ἀξίας 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων καὶ νὰ προμηθεύσῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος σιδηροδρομικὸν ὑλικὸν ἀξίας 10 ἑκατομμυρίων δολλαρίων. Ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, καθ’ ὃ εἶχε συμφέρον ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία, κατώρθωσεν, ὥστε σιγὰ–σιγὰ ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐξοδεύσῃ ὀλίγα διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς αὐτῆς γραμμῆς. Ἡ πολιτική της, δυστυχῶς, δὲν εἶναι ἐδῶ οἱ ἐκπρόσωποι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ νὰ ἀκούσουν τὸν ἑξάψαλμον, ἡ πολιτική της ἐξεδηλώθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐσπαταλήθησαν 800 ἑκατομμύρια δραχμῶν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἀπολύτως οὔτε ἕν μέτρον σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἡ σπατάλη ὑπῆρξε τοσοῦτον ἐγκληματική, ὥστε νὰ παρουσιάζηται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐν πλήρει ἀδυναμίᾳ νὰ συνεχίσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος καὶ νὰ θέσῃ ταύτην εἰς κίνησιν. Ἐπὶ ἕν ἔτος ἐγένετο ἡ κατασκευὴ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἔλεγχος τοῦ Κράτους. Ἦλθεν ἡ ξένη Ἑταιρεία καὶ ἐπιζητεῖ διὰ σειρᾶς ἐγγράφων νὰ καταργήσῃ τὸν ἔλεγχον, ἀλλά, δυστυχῶς, ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις δὲν εἶχεν οὐδεμίαν ἰδέαν περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Αἱ τεχνικαὶ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας φαίνεται ὅτι ἦσαν ἀνεπαρκεῖς διὰ τὸν ἔλεγχον αὐτόν, καὶ παρουσιάσθη τὸ φαινόμενον, ὥστε κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τῆς πολιτικῆς αὐτῆς, τὸ ἐπίσημον Κράτος εἶπε. Θὰ γίνῃ γραμμὴ Θεσσαλίας–Λαρίσης (;). Ἤρχισεν ἡ μελέτη τῆς γραμμῆς αὐτῆς, καὶ μετὰ ἕνα χρόνον ἀντελήφθησαν οἱ ἐν Ἀθήναις, ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτὴ ἦτο περιττὴ καὶ ὅτι οὕτω ἐσταμάτησεν. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία ἐπληρώνετο τοὺς τόκους τῶν δανείων της. Ἀπεφασίσθη ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Καλαμπάκας–Γρεβενῶν–Κοζάνης. Ἤρχισεν ἡ μελέτη τῆς γραμμῆς αὐτῆς· ἤρχισε καὶ ἡ ἐκτέλεσις. Ἀλλὰ μετ’ ὀλίγον ἔρχεται ἄλλος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ λέγει ὅτι δὲν θὰ κατασκευάσωμεν τὴν γραμμὴν αὐτήν, διότι δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος. Θὰ ἐγκαταλείψωμεν λοιπὸν τὰ ἔργα καὶ θὰ κάμωμεν ἁμαξιτὸν δρόμον. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ἔτος αὐτὸ παρῆλθε καὶ ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία εἰσέπραττε τοὺς τόκους τῶν δανείων, καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος παρουσιάζεται ἄλλος Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, ἔχων ἄλλον σύμβουλον, τὸν κ. Κατσιύλαν, ὁ ὁποῖος εἶπεν· ὅτι ἡ μελέτη τῆς Βελγικῆς Ἑταιρείας δὲν εἶναι ἡ πραγματική, διότι ἔχω ἐγὼ μελέτην ἄλλην, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν τὴν γραμμὴν αὐτὴν μὲ τὸ ἥμισυ τῶν ἐξόδων. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπληρώνετο ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία τοὺς τόκους της. Τὸ ἑπόμενον ἔτος ἔρχεται ἄλλο ἐμπόδιον καὶ σταματᾷ καὶ πάλιν ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ καὶ διαπιστοῦται ὅτι ἐξωδεύθησαν ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν ἑπτακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν, χωρὶς ἡ Ἑταιρεία ἡ Βελγικὴ νὰ ἔχῃ ἐξοδεύσῃ οὔτε ἕν ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἀλλὰ λαμβάνουσα τοὺς τόκους, νὰ ἐξοδεύῃ αὐτούς. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας λοιπόν, δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ κάμωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν. Ἡ πολιτικὴ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν ἐγκληματικὴ εἰς βάρος τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ἤδη παρουσιάζεται ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις καὶ λέγει. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὸ ἔργον αὐτό; Βεβαίως! Ἀντιλαμβάνεται ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ δυσκολεύσῃ ἡ θέσις της. Θὰ δυσκολεύσῃ κατὰ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι ὑπάρχουν ὡρισμέναι ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, αἱ ὁποῖαι λέγουν ὅτι τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν εἶναι παραγωγικόν. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς καὶ δηλῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὸ ἔργον εἶναι κατ’ ἐξοχὴν παραγωγικόν, διότι διέρχεται διὰ μέσου τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ἡ ὁποία, ὅπως εἶπα προηγουμένως, εἶναι πλουσία εἰς ἐπίγειον καὶ ὑπόγειον πλοῦτον. Ἂν ἀκολουθήσετε τὸν δρόμον Καλαμπάκας–Γρεβενῶν, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔδαφος ἀκάλυπτον ἀπὸ δάση. Θὰ θαμβωθῆτε ἀπὸ τὸ μεγαλεῖον τῆς θεϊκῆς ὠμορφιᾶς, θὰ θαυμάσητε τὰ τοπεῖα ἐκεῖνα, διότι συνεχεῖς δενδροφυτεῖαι ὑπερυψήλων δένδρων πεύκης καὶ ἐλάτης, ἄνευ ἀπολύτως διακοπῆς, εἶναι διεσπαρμέναι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν τῆς Καλαμπάκας μέχρι τῶν Γρεβενῶν. Ὁ δασικὸς λοιπὸν πλοῦτος εἶναι μέγιστος καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἐκμεταλλευθῶμεν, διότι δὲν ὑπάρχει σιδηροδρομικὴ γραμμὴ καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεμία συγκοινωνία. Εἰς τὰ Γρεβενὰ μάλιστα, ποὺ ἀπέχουν πέντε ὥρας, κάμνουν χρῆσιν ρουμανικῆς ξυλείας. Τελευταίως ἐμελέτησα μίαν ἔκθεσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Δασῶν, κ. Μαρῆ, Κοζάνης, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι εἶναι δυνατὴ ἡ ἐξαγωγὴ ἐκ μόνων τῶν δασῶν τῆς περιφερείας Γρεβενῶν 600–800.000 κυβικῶν μέτρων ξυλείας. Κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμόν, εἶναι δυνατὸν ἀπὸ ἐκεῖ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους ν’ ἀνέλθουν μὲ ἐλάχιστον φόρον ἐπὶ τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων κυβικῶν μέτρων ξυλείας, νὰ ἀνέλθουν εἰς τὰ ἑξακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἔχομεν καὶ τὸν λιγνύτην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀφαντάστως πλούσιος εἰς ὑπόγεια στρώματα τῆς Μακεδονίας, ἀπὸ τοῦ Σαρανταπόρου μέχρι τῆς Μακεδονίας κλπ. Ὅλος ὁ νομὸς Κοζάνης, εἶπα, ἔχει ὑπὸ τὴν γῆν λιγνύτην μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ἀδιακόπως νὰ ἐπισκέπτωνται τὰ μέρη ἐκεῖνα διάφοροι Βέλγοι καὶ Γάλλοι μηχανικοί, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὅτι, ὄχι μόνον λιγνύτην ἔχομεν, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν καὶ στρώματα πετρελαίου νὰ ἐξεύρωμεν. Ἀλλὰ καὶ ἀπέραντοι ἐκτάσεις μεσολαβοῦν μεταξὺ τῶν παλαιῶν συνόρων καὶ τῶν Γρεβενῶν. Ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια Χασίων εἶναι ἀκαλλιέργητος. Ἐπίσης ὑπάρχουν καὶ ὡρισμένα μεταλλεῖα χρωμίου καὶ χαλκοῦ, τὰ ὁποῖα μένουν ἀνεκμετάλλευτα, λόγῳ ἐλλείψεως συγκοινωνίας. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀναθεωρήσῃ τὴν ἀπόφασίν της. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγγράψῃ ἐκ τῶν 400 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἕν ποσὸν 40 ἢ 50.000.000, οὕτως ὥστε, τοὐλάχιστον, εἰς τὸ διάστημα αὐτῶν τῶν τεσσάρων ἐτῶν νὰ ἀποτελειώσωμεν τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν Καλαμπάκας–Γρεβενῶν μέχρι Κοζάνης, διότι μέχρι Κοζάνης ἀπαιτοῦνται μόνον διακόσια ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος λυποῦμαι διότι ἔφυγε, δὲν θέλει νὰ ἐγγράψῃ οὔτε μίαν δραχμήν, οὔτε διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων αὐτῶν τῶν 800.000.000 δραχ. Ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦμεν τοὺς νομοὺς αὐτούς, εἴμεθα ὑπεύθυνοι, ὄχι μόνον ἀπέναντι τῆς παρούσης γενεᾶς, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι τῆς μελλούσης καὶ διὰ τοῦτο εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσῃ τὸ ἔργον αὐτὸ εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ ἔργα ὀκτακοσίων ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν πολιτικὴν τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως καὶ νὰ σπαταλήσῃ ὁλόκληρον τὸ τίμιον χρῆμα τοῦ λαοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐγγράψῃ ἕνα τοὐλάχιστον ποσὸν διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ ἔργου, οὕτως ὥστε, ὅταν μετὰ δύο ἔτη φθάσουν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ εἰς καλυτέραν κατάστασιν καὶ γίνουν ἐπαρκέστερα, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποτελειώσωμεν τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν, ἡ ὁποία ὄχι μόνον θὰ συμπληρώσῃ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἀγροτῶν, ἀλλὰ συνάμα θὰ θέσῃ εἰς ἐπικοινωνίαν τὴν Ἤπειρον μὲ τὴν Κεντρικὴν Μακεδονίαν, καὶ τοιουτρόπως θὰ εἶναι δυνατὸν, ἐπικοινωνοῦντες μὲ τὴν Ἤπειρον, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ζῶμεν καὶ ἡμεῖς ὑπὸ τὸν ἥλιον. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, τὸν ἀμέσως ὑπεύθυνον τῆς σιδηροδρομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, ὅπως διαθέσῃ ὁλόκληρον τὴν πείσμονα ἐπιμονήν του παρὰ τῇ Κυβερνήσει, καὶ ἰδιαιτέρως πρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, οὕτως ὥστε, κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, νὰ ἐγγραφῇ ἕν κονδύλιον 40 ἢ 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διὰ νὰ ἐξακολουθήσουν αἱ ἐργασίαι τῆς γραμμῆς αὐτῆς. Εἶμαι μάλιστα εἰς θέσιν νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸ ἑξῆς: ὅτι οἱ ὑπεργολάβοι τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς δέχονται μὲ τὴν πληρωμὴν τῶν καθυστερουμένων νὰ ἐξακολουθήσουν τὴν συνέχειαν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Σεῖς, οὕτως ἢ ἄλλως, θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ πληρώσητε εἰς τοὺς ὑπεργολάβους τὰ 30.000.000, δώσατέ τους τα, οὕτως ὥστε νὰ συνεχισθῇ τὸ ἔργον τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἀλλ’ ἂν θέλετε νὰ διορθώσητε καὶ τὴν σύμβασιν, καὶ αὐτὸ θὰ εἶναι τὸ προτιμότερον. Ἄν θέλετε νὰ διορθώσητε τὴν σύμβασιν, διαθέσατε, ἐγγράψατε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 30–40.000.000 δραχμῶν καὶ νὰ δώσητε τὴν ἐργασίαν εἰς τοὺς ὑπεργολάβους διὰ δημοπρασίας. Θὰ ἴδητε ὅτι διὰ τῆς δημοπρασίας αὐτῆς θὰ κερδίσῃ τὸ Κράτος 30–40 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Γνωρίζω ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν τὸ ἑξῆς ὅτι, ἐάν τὸ Κράτος δὲν ἔδιδε κατὰ μεγάλα τμήματα τῆς δημοπρασίας, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσφέρωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ 30 καὶ 40% εὐθηνοτέρας τιμάς. Καὶ πιστεύω τὸν ὑπεργολάβον αὐτόν, διότι ἔχει ἀναλάβει τμῆμα ἐργασίας 18.000.000 καὶ δίδει εἰς τὸν πρῶτον ἐργολάβον καθαρὰ 25% καὶ κρατεῖ καὶ αὐτὸς ἄλλα 25%. Ὥστε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θελήσῃ νὰ ἐγγράψῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 30–40 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος καὶ δώσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς κατὰ μικρὰ τμήματα εἰς τοὺς μικροὺς ἐργολάβους, ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν τιμὰς μικροτέρας ἀπὸ ὅ,τι εἶχον αἱ προηγούμεναι κυβερνήσεις καὶ μὲ πίστωσιν 30 ἑκατομμυρίων θὰ κατασκευάσωμεν ἔργα ἀξίας 60 ἑκατομμυρίων. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπηγγέλθη ὅτι θὰ διαχειρισθῇ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους μὲ ρυθμὸν ἠθικὸν καὶ ὅτι θὰ τονώσῃ τὰ παραγωγικὰ ἔργα τῆς Χώρας, θὰ θελήσῃ νὰ ἀκούσῃ μετ’ εὐμενείας τὴν φωνὴν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει δικαιώματα ἐπὶ τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἔχει καὶ αὐτὸς δικαίωμα νὰ κρίνῃ τὰς τύχας τοῦ Κράτους, διότι καὶ αὐτὸς εἰργάσθη, καὶ αὐτὸς ἐπολέμησεν. (Χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας.

§76ΠΕΤΡΟΣ ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν εἶναι βεβαίως, Κύριοι Βουλευταί, ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ νὰ παραβλέψῃ τὰ ζωτικὰ συμφέροντα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ περιοχὴ ἐκείνη ἔχει ἐγκαταλειφθῇ κατὰ τὸν οἰκτρότερον τρόπον ἀπὸ τὰς προηγουμένας Κυβερνήσεις. Εἶναι ἐπίσης ἀκριβὲς ὅτι ἡ σύμβασις αὐτὴ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Καλαμπάκας–Βερροίας ἦτο μία σύμβασις ἐκ γενετῆς ἁμαρτωλή, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ τὰς ἁμαρτίας της δυστυχῶς μέχρι σήμερον.

§77ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὴν ἔχει ὑπογράψει;

§78ΠΕΤΡΟΣ ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ κ. Ταβουλάρης. Ἡ ἀνάπτυξις τοῦ προλαλήσαντος κ. Βουλευτοῦ ἀποτελεῖ μίαν ὠχρὰν εἰκόνα τῆς διαχειρίσεως ὁλοκλήρου τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἐκ μέρους τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων. Δυστυχῶς, ἡ ὑπόθεσις τοῦ σιδηροδρόμου Καλαμπάκας–Βερροίας περιεπλάκη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε, καίτοι ἦτο δυνατὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ περιορισθοῦν, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, τὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας ἐκ τῆς συμβάσεως, ἀντιθέτως ἐκ τῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία ἠσκήθη, ὄχι μόνον ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία δὲν κατώρθωσε νὰ ὑποταχθῇ εἰς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἀντιθέτως ὕψωσε καὶ κεφαλὴν τοιαύτην, ὥστε σήμερον νὰ ἔχῃ ἰσχυροτάτας ἀπαιτήσεις ἔναντι τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ ἐκταθῶ ἐπὶ πολὺ ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα ἀνεφύησαν μεταξὺ Βελγικῆς Ἑταιρείας καὶ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται σήμερον ὑπὸ τὴν διαιτησίαν, τὴν ὁποίαν ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία ἐζήτησε καὶ τὴν ὁποίαν διαιτησίαν ἦτο ὑποχρεωμένον, ἀτυχῶς, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἀκολουθήσῃ. Λέγω ἀτυχῶς, διότι ἡ σύμβασις μετὰ τῆς ξένης Ἑταιρείας εἶχε τοῦτο τὸ τρωτόν, καὶ πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ὅτι εἰς τὸ μέλλον τὸ ἑλληνικὸν Κράτος πρέπει νὰ ἀποφεύγῃ νὰ συνάπτῃ συμβάσεις μετὰ ξένων ἑταιρειῶν. (Χειροκροτήματα). Πράγματι τὸ ἑλληνικὸν Κράτος ὑπεχρεώθη νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν αἴτησιν τῆς Βελγικῆς Ἑταιρείας πρὸς διαιτησίαν, διότι ἐὰν δὲν τὴν ἠκολούθει, τότε θὰ ἦτο καὶ πάλιν ὑποχρεωμένον τὸ ἑλληνικὸν Κράτος νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν διαιτησίαν τῆς Χάγης. Διότι μὲ τὰ περίφημα σύμφωνα φιλίας καὶ διαιτησίας, τὰ ὁποῖα τόσον διετυμπανίσθησαν ἐνώπιον τῆς ἄλλοτε χειροκροτούσης Βουλῆς, μὲ τὰ σύμφωνα αὐτὰ τῆς φιλίας ἕκαστον Κράτος δύναται νὰ καταστήσῃ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ ὑπηκόου του ἰδίαν ἀπαίτησιν, κρατικὴν καί, συμφώνως μὲ τὰ σύμφωνα τῆς φιλίας, πάλιν θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἐφόσον ἐπρόκειτο περὶ κρατικῆς ὑποθέσεως, νὰ καταφύγωμεν καὶ πάλιν εἰς τὴν διαιτησίαν. Ὁπωσδήποτε τὰ ζητήματα ἔχουν περιπλακῆ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε δὲν ἀποκρύπτω καὶ φόβους ἀκόμη ἀπέναντι τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὅμως ἡ Βουλή, νὰ μὴ ἀναφέρω λεπτομερείας ἐπὶ τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέκυψαν μεταξὺ ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ Ἑταιρείας, ἐφόσον ἡ ὑπόθεσις εἶναι εἰς διαιτησίαν. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω τοὺς ἀξιοτίμους κ. Βουλευτάς, τοὺς ἐπερωτήσαντας, καὶ τὴν ἑλληνικὴν Βουλήν, καὶ τὸν λαὸν τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ὅτι εἶναι ἐκτὸς τῶν σκέψεων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ γραμμὴ Καλαμπάκας–Βερροίας. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον ζωτικὸν διὰ τὰ γενικώτερα συμφέροντα τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ τοῦ Κράτους ὁλοκλήρου. Διότι ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος συναισθάνεται τὴν ὑποχρέωσιν, ὅτι πρέπει τὴν ὡραίαν αὐτὴν ἐπαρχίαν τῆς Ἑλλάδος, ἡ ὁποία ἐπὶ τόσα χρόνια διετήρησε τὸν ἑλληνισμόν, καὶ ἡ ὁποία προσέφερε καὶ αἷμα καὶ χρῆμα ὑπὲρ τῶν ἑλληνικῶν δικαίων, τὴν ὡραίαν αὐτὴν ἐπαρχίαν, ὄχι μόνον ἀπὸ μίαν ἀνάμνησιν ἱστορικήν, ὄχι μόνον ἀπὸ εὐγνωμοσύνην ἑλληνικήν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς οἰκονομίας, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τὴν ὑποστηρίξῃ. Ἡ Κυβέρνησις δυστυχῶς ἐπὶ τοῦ παρόντος, τῇ ἐπεμβάσει ἐμοῦ, θὰ διαθέσῃ ἕν μικρὸν ποσὸν διὰ τὴν συντήρησιν τῶν ἔργων. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῆς διαιτησίας ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐγκατέλιπε τὴν συνέχισιν τῶν ἔργων, ἡ Βελγικὴ Ἑταιρεία, θὰ ἀποχωρήσῃ πλέον, εὐτυχῶς, ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Καὶ τοιουτοτρόπως θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις ἀμέσως ἀπὸ τῆς πρώτης οἰκονομικῆς χρήσεως νὰ διαθέσῃ ἀρκετὰ σοβαρὸν ποσὸν διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ ἔργου. Τὴν συνέχισιν τοῦ ἔργου πλέον θὰ τὴν ἀναλάβουν βεβαίως ἑλληνικαὶ ἑταιρεῖαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ μόνον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην, ὅτι δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν σύμφωνα μὲ τὰ συμφέροντα καὶ αὐτῶν τῶν ἰδίων, ἀλλὰ καὶ τοῦ Κράτους. Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τοὺς ἀξιοτίμους ἐπερωτήσαντας ὅτι δύνανται νὰ μεταδώσουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν των ὁλόκληρον, τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν ζωτικῶν ζητημάτων τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς προσεχοῦς οἰκονομικῆς χρήσεως θὰ καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν, διαθέτουσα χρηματικὸν ποσὸν διὰ τὴν συνέχισιν τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πραγματικῶς τὴν ζωὴν τῆς ὡραίας περιφερείας τῆς Μακεδονίας. (Χειροκροτήματα).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης σχετικῶς διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς πλημμελοῦς κατασκευῆς τῶν Δικαστηρίων Ἀνδριτσαίνης.

§80Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς σκανδάλου, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Ἡ Κοινότης Ἀνδριτσαίνης ἐξεχώρησε πρὸ δεκαπενταετίας τὰ κοινοτικὰ διδακτήρια εἰς τὸ Κράτος ὑπὸ τὴν αἵρεσιν, ὅτι τὸ Κράτος θὰ καταβάλῃ ἕν μικρὸν ποσὸν διὰ τὴν ἐπισκευὴν τούτων. Μετὰ παρέλευσιν δεκαπέντε ὁλοκλήρων ἐτῶν, ἴσως καὶ περισσοτέρων, τὸ Κράτος ἐνεθυμήθη τὴν δωρεὰν ταύτην τῆς Κοινότητος Ἀνδριτσαίνης καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἵνα συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν, ἢ μᾶλλον τὸ σχεδιάγραμμα διὰ τὴν διαρρύθμισιν τῶν διδακτηρίων τούτων. Ἀνέθηκε δὲ εἰς τὸν μηχανικὸν Μεγαλουπόλεως, καὶ εἰς τοῦτο προκαλῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, διὰ νὰ συντάξῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης. Οὗτος συνέταξε τὸν προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἀνῆλθεν εἰς 900.000 δραχμῶν. Ἐγένετο ἡ δημοπρασία καὶ ἀνελήφθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου παρ’ ἑνὸς ἐργολάβου. Ἤρξατο ἡ ἐπισκευὴ καὶ ἡ διαρρύθμισις τῶν διδακτηρίων. Ὁ μηχανικὸς, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν διαχείρισιν, δὲν εἶχε καὶ πτυχίον νὰ παρίσταται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου, ὅπως ἀνέφερεν ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος, ὁ ἐπὶ τῶν διδακτηρίων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, πεντάκις μόνον μετέβη ἀπὸ Μεγαλουπόλεως εἰς Ἀνδρίτσαιναν, διὰ σημειωμάτων τὰ ὁποῖα ἀπέστελλεν ἐκ Μεγαλουπόλεως, παρεῖχε τὸ δικαίωμα τῆς ἀναλήψεως πιστώσεων ἑκατοντάδων ὅλων χιλιάδων δραχμῶν. Ὁ μηχανικὸς λοιπὸν οὗτος, Μπούτης τὸ ὄνομα, διὰ πέντε μεταβάσεις του εἰς Ἀνδρίτσαιναν ἀπὸ Μεγαλοπόλεως, ἀπέχουσαν τῆς Μεγαλοπόλεως δίωρον μόνον δι’ αὐτοκινήτου, ποίαν ἀμοιβὴν νομίζετε ὅτι ἔλαβε; 45 χιλιάδας δραχμῶν. Αὐτὰ τὰ λέγω, οὐχὶ καθ’ ὑπόθεσιν, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης. Ἀλλὰ, Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἡ διδακτηριακὴ Ἐπιτροπὴ, ἡ ἀποτελουμένη ἀπὸ ἐπιστήμονας, ἡ ὁποία εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, λόγῳ τοῦ αὐταρχισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐπεδείκνυεν ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς, τέως βουλευτής τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, ὀνόματι Μπούτης, εἶχε παραιτηθῆ τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς τουτέστιν ὑπῆρχε μία ἀσυμφωνία διὰ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ἔργου. Ἑπομένως τὴν ὅλην εὐθύνην εἶχεν ἀναλάβει ὁ κ. τέως βουλευτὴς ὁ καὶ δικηγόρος. Ἀλλ’ ὅταν ἐστεγάσθησαν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὸ Γυμνάσιον, τὸ ἑλληνικὸν σχολεῖον, ἤρξαντο τὰ ἀμμοκονιάματα νὰ καταπίπτουν. Ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο ἐνέβαλε φυσικὰ τὸν φόβον εἰς τοὺς γονεῖς τῶν μαθητῶν, ὁ Γυμνασιάρχης, οἱ γονεῖς ἀκόμη τῶν μαθητῶν διεμαρτυρήθησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ὅτι κακῶς καὶ κακοτέχνως ἐγένετο ἡ διαρρύθμισις καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῶν διδακτηρίων. Ἑπομένως προεκλήθη ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας διὰ τὴν λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι διὰ τὴν κακότεχνον, κατὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, διασκευὴν τῶν διδακτηρίων ἐδαπανήθησαν ἐκτὸς τῆς ἀναληφθείσης ὑποχρεώσεως ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου, τῶν 810 χιλιάδων δραχμῶν, ἐδαπανήθησαν 1.200.000 δραχμῶν. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μιᾶς ὑπερβασίας τῆς προϋπολογισθείσης δαπάνης ἐκ 450 χιλιάδων δραχμῶν καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον δὲν περιορίζω τὴν ἐπερώτησίν μου μόνον διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν Παιδείας, τὸν ἀπόντα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας διὰ τὸν μηχανικὸν τοῦτον, ἀλλὰ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα οὗτος ζητήσῃ τὸν φάκελλον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δι’ ὅλην αὐτὴν τὴν ἀσχημίαν καὶ διὰ τὰ σκάνδαλα καὶ διὰ τὴν κατάχρησιν τοῦ δημοσίου χρήματος. Εἶναι πασιφανές ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ὅτι πρόκειται περὶ λωβιτούρας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπροκαλύπτως καὶ μετὰ θάρρους λέγω ὅτι εἶναι ἀναμεμιγμένος καὶ ὁ πρώην βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, διότι αὐτὸς ἦτο Πρόεδρος τῆς Διδακτηριακῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἡ ἐπιτροπή, ἀποτελουμένη ἐξ ἐπιστημόνων, δὲν μετεῖχεν εἰς τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ ἔργου, διότι αὐτὸς εἶχε τὸ δεσμεῖν καὶ λύειν.

§81ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Ποῖοι ἦσαν Ὑπουργοὶ τῆς Συγκοινωνίας καὶ Παιδείας;

§82Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶπον ὅτι ἔγιναν αὐτὰ ἐπὶ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀποδώσω εὐθύνας εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι αὐτὸς εἶχεν ἕν πρόγραμμα. Ἔκαμεν ἕν δάνειον 300 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ στεγάσῃ μὲ ὅλους τοὺς κανόνας τῆς ὑγιεινῆς καὶ τῆς ἀνέσεως τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν. Ἄν, κ. Βουλευταί, ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου δὲν ἐγένετο καθ’ ὃν ἔπρεπε τρόπον, φυσικὰ εἰς αὐτὸ δὲν πταίει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔστειλε τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν ἀξίαν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο. Ἑπομένως δὲν πρόκειται νὰ ἀποδώσω εὐθύνην εἰς τὸν πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἐγώ, κ. Βουλευταί, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σκάνδαλον, ὅτι πρόκειται περὶ καταχρήσεως δημοσίου χρήματος, ὅταν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καταθέσῃ τὸν ζητούμενον φάκελλον, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ στείλῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα, διὰ νὰ λογοδοτήσουν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἶναι φειδωλοὶ ἀπέναντι τοῦ δημοσίου χρήματος καὶ ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν των καὶ νὰ μὴ καταφεύγωσιν εἰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν τιμοῦν, ὄχι μόνον πολιτευομένους, ἀλλ’ οὔτε τοὺς τελευταίους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν μίαν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τοῦ δημοσίου.

§83Σ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ φροντίσητε νὰ μοὶ σταλῇ ὁ φάκελλος, ἐγὼ δὲ θὰ κάμω ἐκεῖνο, ποὺ πρέπει. Τὴν καταγγελίαν σας τὴν ἔχω ἤδη ὑπ’ ὄψει.

§84Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, λέγει, ὅτι μόλις διακανονισθοῦν αἱ διαφοραὶ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐργολάβου θὰ ἀποστείλῃ ὁλόκληρον τὸν φάκελλον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς μόλις λάβῃ τὸν φάκελλον ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, νὰ τὸν διαβιβάσῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε αἴτησιν καὶ νὰ ζητήσητε τὰ ἔγγραφα αὐτά, καὶ μόλις ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν θὰ τὰ διαβιβάσωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§86Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Μπούτης, ποὺ εἴπετε, εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκει;

§87Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Εἰς βεβαίωσιν τῶν ὅσων εἶπα, ὑποβάλλω, κ. Ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας, προκειμένου περὶ τῆς ἐργασίας τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀντιλήψεως αὐτοῦ πρὸς τὸ καθῆκον, τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν παρέσχε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας «...ἐπὶ πλέον ὑπὸ τοῦ μηχανικοῦ Μεγαλοπόλεως...κλπ» (ἀναγινώσκει).

§88Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ἔγγραφον αὐτὸ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας νὰ τὸ καταθέσητε εἰς τὸ Προεδρεῖον, διὰ νὰ μοῦ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§89Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατόπιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, παραιτοῦμαι τῶν περαιτέρω.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ λοιπαὶ ἐπερωτήσεις ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν μετασχόντων τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου 1933» (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου. «Περὶ ἀπασχολήσεως ἀρρένων καπνεργατῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν τόγκας» (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 3503 καὶ 4760 περὶ καλλιεργείας ἁλυκῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4652 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 10 Σεπτεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἱδρύσεως Γραφείου Προστασίας Ἑλληνικῶν Σύκων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἱδρύσεως Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν»

§96Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶχον ὑποβάλει διαφόρους τροπολογίας· τί ἔγιναν;

§97Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξ ἀβλεψίας παρελείφθησαν διάφοροι τροπολογίαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§98Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κατόπιν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Εὐστρατιάδου, ἀνέφερεν ὅτι δὲν κατήργησεν ἀλλὰ διέγραψε τὴν διάταξιν περὶ καταργήσεως τοῦ Διδασκαλείου Μυτιλήνης. Παρεκάλεσε δὲ ἐπίσης νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τελευταῖον ἄρθρον 14, ἐκεῖ ὅπου λέγει «Ἀθηνῶν, Πειραιῶς» καὶ «ἀλλαχοῦ». Αὐτὰς τὰς τροπολογίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μονογραφήσας ταύτας, ὡς παραλειφθείσας ἐκ παραδρομῆς.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1933 Νομοθετικοῦ Διατάγματος «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου» (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀνανεώσεως τῶν ἐκλογικῶν βιβλιαρίων ταυτότητος» (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20 Μαρτίου 1933 Ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος «περὶ ἀκυρώσεως γνωμοδοτήσεων δευτεροβαθμίων Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων ἐκδοθεισῶν ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1932» (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§102Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Βλέπω, ὅτι εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὰ δύο νομοσχέδια τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ δὴ τὸ «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν ἐκκρεμουσῶν χρηματιστηριακῶν συναλλαγῶν» καὶ τὸ «περὶ τοῦ διακανονισμοῦ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ἀναστειλασῶν τὰς πληρωμὰς των Τραπέζας, εἶναι τελευταῖα. Εἶχεν ἀποφασισθῆ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβληθοῦν τὴν Παρασκευὴν διὰ σήμερον. Κατὰ συνέπειαν πρέπει πρῶτα αὐτὰ νὰ ἀναγραφοῦν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ τὰ προτάξουν, σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§103Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ θὰ συστήσω νὰ προταχθοῦν τὰ νομοσχέδια αὐτά.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διαλύσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδιωτῶν»

§105Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὑπάρχει μία τροπολογία τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν δεχθῶ, διότι εἶναι ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας κανονισμένον.

§107Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἡμεῖς τὸ θεωροῦμεν δίκαιον. Νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ διαγραφῇ.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὅτι δηλαδὴ ἡ διάλυσις νὰ γίνῃ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη;

§110ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν μὴ καταβληθεισῶν διαφορῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1932 Διάταγμα «περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐκκρεμουσῶν συναλλαγῶν κλπ».

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριεζῆς.

§113Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὡμίλησα διὰ μακρῶν καὶ ἐξέθεσα τὰς ἐπ’ αὐτοῦ σκέψεις καὶ παρατηρήσεις μου. Ἵνα μὴ καὶ πάλιν μακρηγορήσω, θὰ ἐντοπίσω τὴν συζήτησιν εἰς ἕν μόνον σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας, ἐνθυμεῖται καλῶς ὅτι μία διαφορὰ μᾶς ἐχώριζε, τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης, δηλαδὴ τὸ ποσοστὸν τῆς εὐθύνης. Ἐγώ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὑπεστήριξα ὅτι οὐδεμίαν εὐθύνην φέρουσιν οἱ χρηματισταί. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας εἶπεν, ὅτι ἡ ἀναλογία πρέπει νὰ εἶναι κατὰ τὸ 1) 10 ἀπὸ τοὺς χρηματιστάς. Ἤδη εὐχαρίστως πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀπὸ τὸ 1) 10 ὑπεχώρησεν εἰς τὸ 1) 20. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ δὲν θὰ εἶχον οὐδεμίαν ἀντίρρησιν, ἐὰν τὸ τοιοῦτον δὲν ἐθεωρεῖτο ὡς εὐθύνη, ἀλλ’ ἐθεωρεῖτο ὡς μία εἰσφορὰ ἐκ μέρους τῶν χρηματιστῶν. Τὸ τονίζω αὐτό, κ. Βουλευταί, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι θὰ ἦτο ἀνήθικον, θὰ ἦτο ἐξευτελιστικὸν διὰ τὸ Σῶμα τῶν χρηματιστῶν, ἐὰν ἀνεγνωρίζετο εὐθύνη καὶ ἤρχοντο νὰ συμβιβάζωνται μὲ τὸ 1) 20 εὐθύνης. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, προσχωρῶν καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἄποψιν τοῦ 1) 20, νὰ θεωρηθῇ αὐτὸ ὡς εἰσφορὰ τῶν χρηματιστῶν καὶ ὄχι ὡς εὐθύνη. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ.

§114Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ καθορισμὸς τῆς εὐθύνης εἶναι νομικός. Σήμερον τὸ Κράτος ἀναγνωρίζει πλήρως τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκ τοῦ κλεισίματος τοῦ Χρηματιστηρίου καὶ ἄλλων ἐπαγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶχον γίνει ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξετελέσθησαν, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων καὶ τὰ χρεώγραφα ὑπετιμήθησαν. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς προβλέπεται ὥστε τὸ μέγιστον μέρος τῶν διαφορῶν νὰ καταβάλλεται ἀπὸ τὸ ταμεῖον αὐτό. Ἕν ἐλάχιστον μέρος καταβάλλουν καὶ οἱ χρηματισταὶ ὡς εἰσφοράν, σύμφωνα μὲ τὸν διακανονισμὸν ὅλης αὐτῆς τῆς καταστάσεως. Μὴ τὸ παίρνετε λοιπὸν ἔτσι, ὡς εὐθύνην.

§115Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔρις ὑπάρχει περὶ τὴν δικαιολογητικὴν αἰτίαν. Αὐτό, δὲν ἔχει σημασίαν ὡς πρὸς τὴν αἰτίαν τῆς εὐθύνης, διότι ὁ νόμος θέτει ὡρισμένας διατάξεις. Συνεπῶς ὅλη ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ματαία.

§116Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐζήτησα μίαν διασάφησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§117Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε δὲν ἀποτελεῖ μεταβολὴν τοῦ νόμου. Ὁ νόμος ἐπιτάσσει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Διὰ τίνα λόγον τὸ θέλει δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ. Αὐτὸ θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, διὰ νὰ πείσῃ ἐκείνους, ποὺ θὰ ἐφαρμόσουν τὸν νόμον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι στοιχεῖον τοῦ νόμου.

§118Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἱκανοποιητικόν, ἐὰν ἤθελε κάμει τὴν δήλωσιν αὐτήν, ποὺ εἶπα, ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐπίσης θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω, ὅπως καθορισθῇ, ἵνα ἡ καταβολὴ ἐπὶ τῶν μικρῶν διαφορῶν, ὅπως τὰς ὀνομάζομεν, τῆς πρώτης δόσεως, ν’ ἀρχίσῃ ἡ πρώτη δόσις ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους καὶ ὄχι τοῦ πρώτου ἑξαμήνου. Οἱ λόγοι εἶναι γνωστοί, ἡ στενοχώρια, ἡ ἀνέχεια καὶ ὅλα αὐτά.

§119Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διὰ τὰς μικρὰς διαφορὰς θὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§120Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Τὶ θὰ δοθῇ εἰς τὸν κόσμον ἐκεῖνον τῶν καταθετῶν, ποὺ κατέθεσαν πραγματικὰ χρήματα καὶ θὰ πάρῃ στρατσόχαρτα;

§121Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὁ διακανονισμὸς τῶν διαφορῶν ἔγινε κατὰ μίαν καθωρισμένην οἰκονομίαν. Ἀντικειμενικὸς σκοπὸς ἦτο ν’ ἀνοίξῃ τὸ Χρηματιστήριον, διότι ὅσον παρετείνετο τὸ κλείσιμον τοῦ Χρηματιστηρίου, οὔτε οἱ ἔχοντες τίτλους, οὔτε οἱ ἔχοντες λαμβάνειν ἰδιῶται, ἠδύναντο νὰ πάρουν. Κατὰ συνέπειαν ἀπέμεινε μετὰ τὸ ἄνοιγμα τοῦ Χρηματιστηρίου, τὸ ὁποῖον ἔγινε διὰ τοῦ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1932 Διατάγματος, ὁ διακανονισμὸς τῶν διαφορῶν, αἵτινες προέκυψαν. Αὐτὸ ἔγινε κατὰ μίαν οἰκονομίαν, ἡ ὁποία, κατὰ τὴν γνώμην μου, δίδει τὴν καλυτέραν λύσιν, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐκτός, ἂν μοῦ ὑποδειχθῇ ἄλλη καλυτέρα λύσις, τὴν ὁποίαν εὐχαρίστως θὰ δεχθῶ, διότι ἐγὼ δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀποτελεῖ τι τὸ τέλειον. Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πόρους τοῦ ταμείου, εἶναι ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§122Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Αἱ διαφοραὶ εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχονται;

§123Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς διακόσια πεντήκοντα ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἂν δὲ ἀφαιρέσητε τὸ 5%, εἰς διακόσια τεσσαράκοντα ἑκατομμύρια. Ὅταν γίνεται ἕν μέτρον, πρέπει νὰ ἀντικαταστήσετε αὐτὸ δι’ ἑνὸς καλυτέρου μέτρου, τὸ ὁποῖον σεῖς νὰ προτείνητε καὶ τὸ ὁποῖον θὰ δίδῃ καλυτέραν λύσιν.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπούμπουλης.

§125ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ ἐρωτήσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐὰν οἱ ἕλληνες πολῖται διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς πατρικίους καὶ πληβείους, καὶ διὰ τίνας ὁ κ. Ὑπουργὸς λαμβάνει τὰ μέτρα αὐτά, διὰ τὸ Χρηματιστήριον, καὶ δὲν λαμβάνει μέτρα γενικώτερα διὰ τοὺς χρηματιστάς, ἀναλογιζόμενος ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ δὲν εἶναι ὑπόθεσις τῶν τελευταίων ἡμερῶν, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1921; Ἔρχεται νὰ ἐξομοιώσῃ τοὺς χρηματιστάς, ἀεριτζῆδες καὶ καταχραστὰς μὲ τοὺς μικροκαταθέτας, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν ὡσὰν ραγιάδες, ἐνῷ οἱ χρηματισταὶ θέλουν νὰ πάρουν τὰ λεπτά, ποὺ ἔχασαν, διὰ νὰ ξαναρχίσουν πάλιν τὴν δουλειά των;

§126Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ρυθμίζονται ὡς ἔπρεπε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλ’ ὅταν ἔχετε νὰ κανονίσητε χρηματιστηριακὰς διαφορὰς, δὲν δύνασθε νὰ κανονίσητε ἄλλας πράξεις παρὰ ἐκείνας, ποὺ ἐπιτρέπονται ἀπὸ τὸν χρηματιστηριακὸν νόμον. Αὐτὰς κατὰ συνέπειαν ὀφείλετε νὰ κανονίσητε καὶ ὄχι ἄλλας ἐφ’ ὧν συνέβησαν διάφορα ἔκτροπα, αἱ δὲ ζημίαι εἶναι τόσαι, ὥστε δὲν εὑρίσκομεν κανένα ἄλλον καλύτερον τρόπον ἀπὸ ἐκεῖνον, ποὺ θεσπίζει τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ διὰ τὸν ὁποῖον τρόπον ἐγὼ ἔσπευσα νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι, ἐὰν παρατείνετε τὸ κλείσιμον τοῦ Χρηματιστηρίου, θὰ ἔχωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν χειροτέραν κατάστασιν τῆς παρούσης. Καὶ γνωρίζω ὅτι καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν χρηματιστῶν εἶναι μεγάλος καὶ ἡ ποιότης ὄχι ἐν πολλοῖς καλή.

§127Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Διατὶ διὰ τοὺς χρηματιστὰς ἔρχεσθε καὶ δίδετε χρήματα, ποὺ ἔχασαν ἐξ αἰτίας των, καὶ διὰ τοὺς πτωχοὺς καταθέτας δίδετε στρατσόχαρτα; Δύναται νὰ ληφθῇ καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου φροντὶς διὰ τοὺς καταθέτας, ἀφοῦ μέσα εἰς τὰς διαφορὰς εἰσέρχεται καὶ τὸ δάνειον τοῦ Χρηματιστηρίου.

§128Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ δάνειον αὐτὸ εἶχε γίνει διὰ νὰ διευκολυνθοῦν οἱ χρηματισταὶ καὶ νὰ σταματήσουν αἱ καταστροφαὶ καὶ νὰ κρατηθῇ τὸ Χρηματιστήριον, τὸ ἔδωκε δέ, ὅπως ἠξεύρετε, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, καὶ δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ τὸ θίξωμεν, ἀφοῦ ἔγινε διὰ νὰ πληρώσουν οἱ χρηματισταὶ τοὺς πελάτας των.

§129ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει τὰς ἀτασθαλίας τοῦ παρελθόντος, θὰ ἔπρεπε κατὰ πρῶτον λόγον νὰ ἔλθῃ νὰ τὰς ἀκυρώσῃ καὶ ὄχι νὰ ζητῇ νὰ πληρώσῃ ὁ κόσμος τὰς ἀτασθαλίας αὐτάς. Ἔπρεπε κατὰ πρῶτον λόγον νὰ κατασχεθοῦν αἱ χρηματιστικαὶ ἐγγυήσεις τῶν χρηματιστῶν.

§130Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αἱ ἐγγυήσεις των εἶναι ὑπέγγυοι.

§131ΠΕΡ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δημιουργεῖτε τοὺς χρηματιστὰς καὶ τὸ Χρηματιστήριον τοιούτους, ὥστε νὰ τρώγουν φανερὰ τὸν παρᾶ τοῦ κόσμου. Ἐγὼ ἔχω νὰ συστήσω ἕν πρᾶγμα. Νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ μελετήσῃ. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ ἀναβάλητε.

§132Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει γίνει ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Ἰανουαρίου καὶ ἔχει περάσει καὶ ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα τῆς Ἐξουσιοδοτήσεως ἐπέμενε νὰ μὴ πληρώσουν τίποτε οἱ χρηματισταί, ἀλλ’ ἐγὼ ἐπιμένω νὰ πληρώσουν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (Ἀναγινώσκει).

§134Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Τὶ γίνεται μὲ τὸ ἄρθρον 1ον;

§135Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ ἄρθρον αὐτὸ δὲν μετεβλήθη, παρὰ μόνον εἰς τὴν φραστικὴν διατύπωσιν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 2ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 3ον. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§137Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3ου, τὸ ὁποῖον καθορίζει τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου, ἔχω ἀντιρρήσεις ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον γʹ. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ψηφίσῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅπως διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἠμπορῶ νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου, ὅπως ποσὸν δύο ἑκατομμυρίων δραχμῶν διατεθῇ ἀπὸ τὸν πτωχὸν κρατικὸν προϋπολογισμὸν ὑπὲρ τῶν συναλλαγματικῶν διαφορῶν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ἐὰν τὸ Χρηματιστήριον καὶ αἱ Τράπεζαι δύνανται νὰ ἐξεύρουν πόρους ἰδικούς των, διὰ νὰ προικοδοτήσουν τὸ ἱδρυόμενον Ταμεῖον, ὥστε τὸ Ταμεῖον νὰ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν τῶν διαφορῶν, ἔχει καλῶς. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἄλλοι πόροι δὲν εἶναι σοβαροὶ καὶ μένῃ σπουδαῖος πόρος τὰ δύο ἑκατομμύρια τοῦ Κράτους, ἐγὼ τουλάχιστον, δὲν θὰ συμφωνήσω.

§138Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Αἱ Τράπεζαι δὲν ἔχουν κανὲν συμφέρον νὰ περάσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Αἱ Τράπεζαι ἔχουν πᾶν συμφέρον νὰ ἀπορριφθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ κυνηγήσουν ἐκείνους, ποὺ ἠμποροῦν καὶ νὰ ἀφήσουν τοὺς ἄλλους.

§139Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν νομίζω, ὅτι Κράτος, σἄν τὸ ἰδικό μας, ποὺ ἀρνεῖται νὰ δώσῃ εἰς ἕνα χωριὸ 10.000 δραχμῶν, διὰ νὰ ἀποτελειώσῃ τὸ ἡμιτελές του σχολεῖον, Κράτος, ποὺ ἀρνεῖται τὸ δικαίωμα ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς καταθέτας Κοσμαδοπούλου, οἱ ὁποῖοι ἐζημιώθησαν ἀπὸ τὴν ἐπέμβασιν τῆς τότε Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαθέτῃ ἐτησίως τὰ ἑκατομμύρια αὐτά, διὰ νὰ ἀποζημιώσῃ χρηματιστάς. Ὅταν οἱ χρηματισταὶ εἶχον μεγάλα κέρδη, τὸ Κράτος δὲν ἐπενέβη, οὔτε συμμετέσχεν εἰς αὐτά. Ἐὰν τὸ ταμεῖον ἠμπορῇ νὰ εὕρῃ ἄλλους πόρους, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, ἔχει καλῶς, ἀλλ’ ἂν δὲν ἠμπορῇ, ἂς χάσουν οἱ παίξαντες.

§140Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ τῶν παιξάντων. Ἀμέσως νὰ σᾶς εἴπω, διότι εἶναι μία κεφαλαιώδης παρατήρησις, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως. Κύριε Συνάδελφε, βεβαίως εἴπετε, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔκαμε τίποτε διὰ τὸν ἕνα, τίποτε διὰ τὸν ἄλλον καὶ ἔρχεται νὰ κάμῃ αὐτό. Σᾶς ἀπαντῶ. Μάλιστα. Διότι τὸ Κράτος εὐθύνεται διὰ τὰς προκυψάσας διαφορὰς ἀπὸ μέρους του. Ὅταν, λοιπόν, ἡ πλειονοψηφία τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως ἤξευρε τὶ ἔκαμνε καὶ δὲν ἐξηγείρετο ἐναντίον τῶν ἀτασθαλιῶν αὐτῶν, μὴ νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ τὰς πληρώσωμεν ἡμεῖς σήμερον. Τὸ Κράτος ἔλεγε διὰ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ. Μὴ φοβῆσθε τὰ χρεώγραφα τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχουν νὰ πάθουν τίποτε. Τὸ Κράτος ἔλεγεν εἰς τὰς Τραπέζας, ἐπεμβαῖνον καὶ κατὰ τρόπον προκλητικόν, κρατήσατε τὰς τιμὰς τοῦ χρεωγράφου. Τὸ Κράτος ἔλεγε—διότι τὸ Κράτος ἦτο ἡ Κυβέρνησις— ὅτι τὰ ἀνταλλάξιμα δὲν ἔχουν τίποτε νὰ πάθουν, διότι ἐγὼ θὰ τὰ ἐξαγοράσω εἰς τὸ ἄρτιον. Κάμνω τὴν κομπιναιζὸν διὰ τὸ δάνειον τοῦ 14. Ἐὰν τὸ Κράτος ἔκαμνε καὶ κἄτι παραπάνω, λυποῦμαι ὅτι ἡ παρατήρησίς σας, ἡ ὀρθή, κάμνει νὰ ἐκθέσωμεν μερικὰ πράγματα εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ὁποῖα ἴσως–ἴσως, θὰ ἔπρεπε νὰ τὰ παραλείψωμεν καὶ νὰ μὴ ἀκούωνται, διότι δὲν ὠφελεῖ νὰ κρίνωμεν τὰς πράξεις τῶν προκατόχων μας· πρέπει νὰ βλέπωμεν τὶ ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν ἡμεῖς.

§141Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὰ αἴσχη τῶν προκατόχων μας δὲν πρέπει νὰ τὰ φωνάζωμεν;

§142Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ πολιτικῆς συζητήσεως. Ἐδῶ πέρα εἶναι μία τεχνικὴ συζήτησις, ἁπλούστατα. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι πάρα πάνω. Θὰ μοῦ πῆτε ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἀτασθαλία τὴν ὁποίαν ἔκαμνε τὸ Κράτος καὶ ἔρχεται νὰ τὴν θεραπεύσῃ; Σᾶς ἀπαντῶ. Ἔρχεται νὰ τὴν θεραπεύσῃ διὰ νὰ μὴ γίνουν μεγαλείτεραι ζημίαι. Τὸ Ταμεῖον αὐτό, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, τὸ ταμεῖον αὐτὸ δὲν παρέχει τίποτε, διότι αἱ ὁμολογίαι, τὰς ὁποίας θὰ πάρῃ, θὰ ὑποτιμηθοῦν εἰς τὸ πέμπτον καὶ ἕκτον τῆς ἀξίας των. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἐγὼ μελετῶ κάθε τροπολογίαν καὶ δὲν τὴν ἀποδέχομαι, ὅταν νομίζω ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ τὴν ἀποδεχθῶ. Σᾶς λέγω ὅτι τὸ Κράτος θὰ συνεισφέρῃ ἕν ἐλάχιστον ποσὸν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ κρατήσῃ τὴν καταστροφὴν τοῦ κόσμου αὐτοῦ. Δὲν πρόκειται, ὅπως εἴπετε, οἱ χρηματισταὶ νὰ ὠφεληθοῦν. Κάθε ἄλλο. Πρόκειται οἱ ἰδιῶται νὰ πάρουν ἕν μικρὸν ποσοστὸν τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστοῦν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ χρηματιστῶν, δὲν θὰ τοὺς ἔδιδα νὰ πάρουν τίποτε.

§143Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐὰν τὸ Κράτος ἐνήργησεν ἐπ’ ὠφελείᾳ τοῦ συνόλου...

§144Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πότε;

§145Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν ἔκλειε τὸ Χρηματιστήριον. Ὅταν ἔλεγεν ὅτι δὲν θὰ πέσουν τὰ χρεώγραφα, ἐὰν ἐνήργει καλῇ τῇ πίστει, καλὰ ἐνήργησεν, ἀλλ’ ἐὰν ἐνήργησε δολίως, τότε ἔχομεν παράβασιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Τὸ Κράτος ἠγγυήθη τὴν ἀξίαν τοῦ χαρτονομίσματος. Καίτοι εἴχομεν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν, ἐν τούτοις «De facto» εἴχομεν ἰσοτιμίαν τῆς χαρτίνης μας δραχμῆς πρὸς τὴν χρυσῆν καὶ οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ ὑπάλληλοι ἔκαμναν ἡσύχως καταθέσεις τῶν χρημάτων εἰς τὰς Τραπέζας, ἢ εἰς ἔντοκα κρατικὰ γραμμάτια. Ὅταν ἐγυρίσαμεν ἀπὸ τὴν ἐπιστράτευσιν, εὑρήκαμε τὴν δραχμὴν μίαν πεντάραν. Τὸ Κράτος ἐσκέφθη νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς καταστραφέντας κατόχους δραχμῶν: Ὄχι.

§146Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἀπήντησα. Καὶ ὀφείλω νὰ κάμω καὶ μίαν διάκρισιν, διότι νομίζω, ὅτι ἐδόθη μία πεπλανημένη ἑρμηνεία εἰς τοὺς λόγους μου. Δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι οἱ προκάτοχοί μας ἐνήργησαν κακῇ τῇ πίστει. Ἀπὸ πεποιθήσεως ἐνήργησαν. Ἀλλ’ ὅπως εἴπετε, οἱ χωρικοὶ βρῆκαν τὴν δραχμὴν μίαν πεντάραν. Ὅταν πᾶτε καὶ πῆτε ὅτι θὰ ἐκδώσω ὁμολογίας ἀτόκους 250.000.000, αἱ ὁποῖαι δὲν θὰ ἔχουν κανένα τόκον...

§147Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ φύγουν ἀπὸ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον τὰ δύο ἑκατομμύρια.

§148Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Ἐκτὸς τῶν φόρων τῶν εἰδικῶν Ταμείων, εἶναι καὶ ἄλλοι εἰδικοὶ φόροι. Αὐτοὶ οἱ φόροι δὲν θ’ ἀφαιρεθῶσι, πρὶν ἢ συμπληρωθῇ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κατεβλήθη κατ’ ἔτος ἀπὸ τὸ Δημόσιον.

§149Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω μίαν ἀπορίαν. Φαίνεται ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ρυθμίζει ὅλας τὰς διαφορὰς καὶ ὅλας τὰς ζημίας, αἵτινες προέκυψαν κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τῶν δύο ἐτῶν, καὶ ὄχι ἀπὸ τὴν ἡμέραν, ποῦ ἔκλεισε τὸ Χρηματιστήριον μέχρι τῆς ἡμέρας, ποὺ ἤνοιξε. Αὐταὶ αἱ ζημίαι νομίζω ὅτι, ἐφόσον προέκυψαν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Κράτους, δὲν παρέχουν κανὲν δικαίωμα...

§150Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατὰ μέγιστον μέρος.

§151Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Δὲν θεωρεῖται κατ’ ἐμὲ ὡς δεδικαιολογημένη καὶ ὡς πρᾶξις δικαιοσύνης ἡ ἀποζημίωσις. Αὐτὴ ἡ ζημία ἀνέρχεται εἰς ποσὸν 180 ἑκατομμυρίων, ὡς ἔχω πληροφορηθῆ.

§152Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι.

§153Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι μου, διότι τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα...

§154Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τόσον τὸ καλύτερον. Ἐκτὸς ὅμως τούτου προβλέπεται ὁλόκληρος διαδικασία πῶς θὰ ἐξελεγχθοῦν αἱ ζημίαι.

§155Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ἐγώ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, διαφωνῶ κατ’ ἀρχήν, διότι δὲν θεωρῶ σκόπιμον νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις εἰς μίαν τάξιν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι παραγωγική.

§156Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν δίδεται εἰς τοὺς χρηματιστάς.

§157Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Εἶπα προχθὲς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅτι ἂν τὸ Κράτος εἶναι ὑπεύθυνον, διότι κάμνει τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δίδωμεν ἀποζημιώσεις. Ἑπομένως, νομίζω ὅτι θά ἦτο δίκαιον νὰ εἴπητε εἰς τοὺς κ. χρηματιστάς, ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς ἀποζημιώσω. Ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου νὰ ἀνοίξῃ τὸ Χρηματιστήριον καί νὰ ἀποζημιωθοῦν ὅσοι εἶχον ζημιωθῆ καί νὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν τὸ Χρηματιστήριον, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἤμην ἐναντίον τῆς ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ἐφόσον δὲν συμβαίνει τοῦτο, εἶμαι ἐναντίον πάσης ἀποζημιώσεως, διότι, ὅπως ὀρθῶς εἴπετε, καὶ ἄλλας ζημίας ἔχει κάμει τὸ Κράτος διὰ νὰ σωθῇ ἡ κατάστασις. Ἀλλοίμονον ὅμως, ἐὰν τὸ Κράτος ἔπρεπε νὰ πληρώσῃ τότε ὅλες αὐτὲς τὶς ζημίες...

§158Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀπολύτως σύμφωνοι. Δὲν δύναται ὅμως τὸ Κράτος νὰ ζήσῃ χωρὶς Χρηματιστήριον.

§159Α. ΤΑΝΟΥΛΑΣ. Ναί. Ἀλλὰ τὸ Κράτος εἰς τὴν σημερινὴν μάλιστα οἰκονομικὴν δυσπραγίαν ποῦ εὑρίσκεται, δὲν πρέπει νὰ χορηγῇ ἀποζημιώσεις. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, τὸ ἀποκρούω ἀπολύτως, διαφωνῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀποζημιώσεως τάξεως, ἡ ὁποία εἶναι παραγωγική.

§160Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Τὶ θὰ γίνῃ, Κύριε Ὑπουργέ, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ποσοστοῦ τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον λαμβάνουν αἱ Τράπεζαι;

§161Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν ἠμπορῶ νὰ κάμω τίποτε σήμερον.

§162Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων δὲν εἶναι παρὰ 500.000 δραχμῶν τὸ ὅλον.

§163Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἠμπορῶ νὰ σᾶς διαβεβαιώσω ὅτι θὰ εἶναι δύο ἑκατομμύρια.

§164Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ δώσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ καὶ ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον νὰ τὸ τροποποιήσητε.

§165Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἐμὲ νὰ τὸ δώσω.

§166Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ 1½% τὶ θὰ γίνῃ;

§167Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῶ.

§168Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Εἰς τὸ ἄλλο νομοσχέδιον εἴχετε ὑπ’ ὄψει σας νὰ δώσητε ὡς μίαν ἀμοιβήν.

§169Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὂχι, κ. Συνάδελφε.

§170Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Αὐτὴ ἦτο μία πρότασις, τὴν ὁποίαν δὲν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργός.

§171Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη τροπολογία.

§172Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου ἐδέχθην μίαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν δημοσιότητα τῶν ἀποφάσεων καὶ ἔπειτα θὰ τεθῇ καὶ ἓν ὡρισμένον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον προβλέπει ὅτι οἱ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι σήμερον εἰς τὸ Χρηματιστήριον Ἀθηνῶν, θὰ ἀποσπῶνται καὶ θὰ παραμένωσιν ἕως ὅτου ἐκδικασθοῦν αἱ διαφοραί, διότι αὐτοὶ εἶναι γνῶσται τῶν δικαστικῶν πραγμάτων. Ἐπιμένως δέχομαι τὴν τροπολογίαν ὡς διατυποῦται.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3ον ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 4ον. (Ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4ον ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναγινώσκεται δὲ καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5ον)

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 6ον. (Ἀναγινώσκει).

§175Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὸ Χρηματιστήριον μία μερὶς χρηματιστῶν, οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον ἔχουν ἐκπληρώσει ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις των ἀπολύτως, ἀλλ’ ἀκόμη ἔδωκαν χρήματα εἰς ὅλους τοὺς χρηματιστὰς καὶ ἔκαμαν ὅλα αὐτὰ τὰ ρεπὸρ τοῖς μετρητοῖς. Αὐτοὶ δὲν εὐεργετοῦνται καθόλου διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐξ ἀντιθέτου εὑρίσκονται εἰς μίαν μειονεκτικὴν θέσιν, διότι ἐνήργουν πράξεις τοῖς μετρητοῖς. Φρονῶ, ὅτι δικαιοῦνται νὰ ζητήσουν καὶ αὐτοὶ προστασίαν καὶ δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσι νὰ τεθῶσιν εἰς ἀνάλογον θέσιν τῶν ἄλλων ἰδιωτῶν, ἐφόσον ἐξακριβωθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι ἐνήργουν τὰς πράξεις διὰ καταβολῆς μετρητῶν χρημάτων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ θελήσῃ νὰ συμπεριλάβῃ καὶ αὐτοὺς εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἄλλωστε δὲν καταλαμβάνω ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ χρηματιστοῦ, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε ρεπὸρ διὰ καταβολῆς χρημάτων καὶ τοῦ ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος ἐνήργησε μεταφορὰν διὰ πραγματικῶν χρημάτων.

§176Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀναλογία, δὲν ὑπάρχει ὁμοιομορφία πράξεως. Ἄλλος εἶναι ὁ ἰδιώτης καὶ ἄλλος ὁ χρηματιστής. Ὁ πρῶτος εἶναι πολλάκις θῦμα, ὁ δεύτερος κἄτι τι κερδίζει καὶ τοῦ μένει καὶ ἡ πίστις του. Πάντως, τὰς προνομιούχους μετοχὰς τὰς δίδω εἰς τοὺς ἰδιώτας, διότι θέλω νὰ τοὺς ἀποζημιώσω ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον.

§177Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Ἐπειδὴ δηλαδὴ ἕνας χρηματιστὴς ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του, διὰ τοῦτο νὰ τὸν θέσωμεν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων;

§178Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν τὸν θέτομεν εἰς μειονεκτικὴν θέσιν. Αὐτὸς ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ ἔχει κρατήσει τὴν πίστιν του, δι’ αὐτὸ δὲ θὰ κάμῃ καὶ περισσοτέρας ἐργασίας. Τώρα νὰ δώσω εἰς αὐτὸν προνομιούχους ὁμολογίας δὲν εἶναι δυνατόν. Αὐτὰς θὰ τὰς δώσωμεν εἰς τοὺς ἰδιώτας, διότι δι’ αὐτῶν αὐτοὺς ἀπεβλέψαμεν νὰ ἀποζημιώσωμεν.

§179Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ τῆς μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς περιπτώσεως. Ἐνηργήθησαν πράξεις μεταφορᾶς διὰ καταβολῆς μετρητῶν χρημάτων καὶ ἔλαβον οὗτοι ἀντίστοιχα χρεώγραφα. Ἔμειναν τὰ χρεώγραφα εἰς χεῖράς των. Τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἐδημιουργήθησαν διαφοραὶ μεταξὺ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν τοὺς τὰ ἄφησαν, διότι ἐν τῷ μεταξὺ εἶχε πέσει ἡ τιμή, καὶ ἀπὸ τὴν τιμὴν αὐτήν, μέχρι τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθη τὸ χρεώγραφον ὅταν τὸ ἐπῆραν ἀρχικῶς, ἀπώλεσαν τὴν διαφοράν. Ἑπομένως, ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλει νὰ δώσῃ ἀποζημίωσιν εἰς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀπώλεσαν τὴν διαφοράν. Λέγει ὅμως ὅτι, ἐὰν αὐτοί, ὅσοι ἔδωσαν τὰ μετρητὰ χρήματα ἦσαν χρηματισταί, εἰς αὐτοὺς δὲν δίδω προνόμιον. Δὲν εὑρίσκω κατὰ τὶ διαφέρουν τὰ χρήματα τοῦ χρηματιστοῦ ἀπὸ τὰ τοῦ ἰδιώτου. Ζημίαν ἔπαθε καὶ ὁ εἷς, ζημίαν ἔπαθε καὶ ὁ ἄλλος. Εἰδικῶς ἐνταῦθα πρόκειται περὶ χρηματιστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεπλήρωσαν ἐντελῶς τὰς ὑποχρεώσεις των, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς ἐνεργητικὴν θέσιν καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ μείζονα λόγον ἔχουν δικαίωμα, ὅπως τύχωσι τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐννοῶ τὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ τὴν λογικὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζει τὸ ἐπιχείρημά του, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου.

§180Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἡ διάταξις αὐτή, ἐπαναλαμβάνω, ἐγένετο μόνον διὰ τοὺς ἰδιώτας.

§181Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν αὐξάνει δὲ ὡς νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ πολὺ τὸ ποσόν, διότι αὐτὸ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν χρηματιστῶν, εἶναι ἐλάχιστον.

§182ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Κατὰ πόσον αὐξάνεται;

§183Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κατὰ πέντε ἑκατομμύρια κατὰ πληροφορίας τὰ ὁποίας εἶχον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Χρηματιστηρίου.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ποῦ εὑρίσκεται ὁ χρηματιστής; Διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ δώσῃ τὰ λεπτὰ καὶ νὰ τὰ ἔχασε...

§185Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀσφαλῶς ναί. Ὑπάρχει ὅμως μία διαφορά, ὅτι ἡ μὲν Τράπεζα εἶναι εἷς οἰκονομικὸς ὀργανισμός, ἰσχυρός, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐξήγησα καὶ ἄλλοτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, δύναται νὰ περιπέσῃ εἰς τὰς περιπετείας καὶ ὄχι μόνον νὰ μὴ ἐξέλθῃ ζημιωμένος, ἀλλά, τοὐναντίον, νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῆς περιπετείας κερδισμένος. Ἔχω στατιστικὴν ἐκ τῆς ὁποίας ἀποδεικνύεται ὅτι, ἀφ’ ἧς ἔκλεισε τὸ Χρηματιστήριον μέχρι σήμερον, ἐκ τῶν χρεωγράφων, τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰς χεῖράς των αἱ Τράπεζαι, ἔχουν πραγματοποιήσει κέρδη ἤδη περισσότερα τοῦ 20% καὶ ὄχι ζημίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς Τραπέζης καὶ τοῦ χρηματιστοῦ. Ὁ ἰδιώτης καὶ ὁ χρηματιστὴς εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν. Ἑπομένως, θὰ παρακαλέσω καὶ ὑμᾶς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νὰ θελήσητε νὰ ἀποδώσητε τὸ δίκαιον καὶ νὰ θέσητε τὰ πράγματα εἰς ἴσην μοῖραν καὶ νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν τροπολογίαν, ὡς ἦτο ἀρχικῶς διατυπωμένη καὶ ὅπως ἔγινε δεκτὴ ὁμοφώνως ἀπὸ τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Χρηματιστηρίου.

§186Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅπως σᾶς ἐξήγησα, δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν.

§187Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Μά, ὑπάρχει καὶ ἡ Βουλή, κ. Ὑπουργέ;

§188Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αὐτὸ τὸ 25% πρέπει μόνον οἱ ἰδιῶται νὰ τὸ πάρουν.

§189Δ. ΛΟΝΤΟΣ. Δὲν ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου.

§190Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὑπάρχει. Μεταξὺ ἰδιώτου καὶ χρηματιστοῦ ὑπάρχει οἵα διαφορὰ μεταξὺ χρηματιστοῦ καὶ Τραπέζης καὶ ὁ ἰδιώτης εἶναι ἀσθενέστερος ἀπὸ τὸν χρηματιστήν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6ον ὡς ἐτροπολογήθη. Ἄρθρον 7ον. (Ἀναγινώσκει).

§192Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὸ ἄρθρον 7ον χρειάζεται μία διασάφησις.

§193Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὰ εἰς βʹ συζήτησιν νομοσχέδια νὰ μὴ ψηφισθοῦν, ἐκ δὲ τῶν εἰς αʹ νὰ ψηφισθοῦν μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν συζήτησιν, πλὴν τοῦ ἤδη συζητουμένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 8ον. Δεκτὸν. Ἄρθρον 9ον.

§195Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας). Πρὸ τοῦ 9ου ἄρθρου προστίθεται ἕν χωρισμένον ἄρθρον, διότι μέχρι τοῦδε προβλέπεται διὰ διατάγματος, ὅπως αἱ διαφοραὶ μέχρι τῆς 21ης Σεπτεμβρίου πληρωθοῦν ἐντὸς τριμήνου. Τῇ προτάσει τῆς Ἐπιτροπῆς ἐκάμαμεν τὴν οἰκονομίαν νὰ πληρωθοῦν εἰς ἕξ ἑξαμηνιαίας δόσεις κατὰ μίαν ὡρισμένην κλίμακα, καὶ δι’ αὐτὸ προστίθεται μεταξὺ 8ου καὶ 9ου καὶ ἕν νέον ἄρθρον «Αἱ ὀφειλόμεναι εἰσέτι διαφοραὶ κ. λπ.» (ἀναγινώσκει).

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9ον.

§197ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν.

§198Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι γίνεται 10ον. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 11ον, τὸ ὁποῖον γίνεται 12ον, ἀντὶ 10% γίνεται 5% φυσικά. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἑπόμενα ἄρθρα μέχρι καὶ τοῦ 19ου, τὸ ὁποῖον προστίθεται ὡς νέον ἄρθρον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μὲ διαφόρους τροπολογίας)

§199ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Δέχεσθε, κ. Ὑπουργέ, ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς τροπολογίας;

§200Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἡ τροπολογία ἔχει, κ. Ὑπουργέ, ὡς ἑξῆς. «... (ἀναγινώσκει) ...».

§201Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἡ περίπτωσις μοῦ εἶναι ἀρκετὰ συμπαθής, εἶναι ὅμως διάταξις προσωπική. Πρόκειται περὶ τοῦ Πρεζάνη. Ἐὰν αὐτὴν τὴν διάταξιν ἡ Βουλὴ τὴν δέχεται ὡς τοιαύτην, ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ὡς γενικὴ διάταξις θὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν χρηματιστῶν.

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν περίπτωσιν δὲν τὴν γνωρίζω. Ἤκουσα ὅμως ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικῆς διατάξεως, διὰ μίαν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία κινεῖ τὴν συμπάθειαν τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι αὐτὴ ἀνάγεται εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῶν χρηματιστῶν καὶ οὐχὶ εἰς τὴν διαρρύθμισιν μιᾶς περιπτώσεως τοῦ Χρηματιστηρίου.

§203ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Φαίνεται, κ. Βουλευταί, ὅτι ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ. Ἄλλωστε ὑπάρχουν τροπολογίαι, τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει γνῶσιν.

§204ΕΜ. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Καθὼς ἀντελήφθην, κ. Ὑπουργέ, ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀλληλοσυγκρουμένων συμφερόντων...

§205Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Συγκεκριμένως ἐγὼ ἐδέχθην ὅλας τὰς τροπολογίας. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προτείνουν οἱ κ. κ. Βουλευταί, δὲν τὴν δέχομαι, ὄχι διὰ τίποτε ἄλλο, ἀλλὰ διότι ἀποτελεῖ τροπολογίαν προσωπικήν, μολονότι μοῦ εἶναι ἐξαιρετικὰ συμπαθεῖς οἱ περὶ ὧν ἡ τροπολογία. Ἄλλωστε ὁ κ. Πρόεδρος, δὲν νομίζει ὅτι πρέπει εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ περιληφθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§206ΑΛ. ΛΑΓΟΥΡΟΣ. Εἶναι ζήτημα τιμῆς διὰ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, καὶ γενικῶς τοῦ νομοσχεδίου, ἐφόσον τὸ ζήτημα ἔφθασε μέχρι τοῦ ἄρθρου 18 καὶ ὑπολείπονται δύο ἄρθρα. Ὀφείλω αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ τονίσω ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, ὅτι ὡς ἐτέθη τὸ ζήτημα πρέπει δι’ ἀπόψε, τοὐλάχιστον, νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§207Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη μέχρι τοῦ 19ου ἄρθρου. Ἐπροτάθη καὶ νέον ἄρθρον. Ὅλα τὰ ἄλλα ἄρθρα εἶχον συζητηθῆ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἄλλα μὲν ἐξ αὐτῶν ἀπεδέχθη, ἄλλα δὲ ἀπέρριψεν. Οὐδὲν νέον ἄρθρον προσετέθη. Τὸ μόνον νέον ἄρθρον εἶναι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ 20ον ἄρθρον, σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν τὸ δέχεται. Βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ κάμῃ ὅ,τι θέλει. Ἐγὼ δὲν εἶπα ὅτι θέλω νὰ ἀναγκάσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὸ ἄρθρον αὐτό. Λέγω ἁπλῶς τὴν γνώμην μου, τὴν ὁποίαν ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως.

§208Α. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον, ὡς εἶναι διατυπωμένον, ὁμιλεῖ γενικῶς. Τὸ ὅτι ἀφορᾷ ἕν μόνον πρόσωπον δὲν σημαίνει ὅτι εἶναι προσωπικόν.

§209Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Κατὰ τὴν ἰδίαν λογικήν, κ. Βουλευταί, ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ εἶμαι χρηματιστὴς καὶ ἔχω παιδί, πρέπει νὰ εἰσέλθῃ καὶ αὐτὸ εἰς τὸ Χρηματιστήριον. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον ἐφ’ ὅλων τῶν παιδιῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ δι’ ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου.

§210ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναβληθῇ.

§211ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐψηφίσθη.

§212Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διαμαρτύρομαι διὰ τὸν τρόπον μερικῶν βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπασχολοῦν διὰ τῆς ἐπιμονῆς των τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ὑποβάλουν τροπολογίας προσωπικῆς φύσεως.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὸ προτεινόμενον ἄρθρον;

§214ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπερρίφθη. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ;

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς βʹ συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§217Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Παρακαλῶ νὰ συζητηθοῦν τὰ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τρία νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§218ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 5058 περὶ ἐνισχύσεως τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ τεχνῶν» ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀναβληθείσης τῆς ψηφίσεως τοῦ συνόλου. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου)

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως μονίμου ἐπιτροπῆς πρὸς συντήρησιν καὶ βελτίωσιν γλυπτῶν ἔργων νεκροταφείου» (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου (1929) καὶ διαθέσεως τῆς δι’ αὐτὴν ἐπιβληθείσης ὑπὲρ τοῦ ἐν Γαργαλιάνοις ἱεροῦ ναοῦ φορολογίας πρὸς ἀνέγερσιν αὐτόθι διδακτηρίου δημοτικοῦ σχολείου» (Γίνεται δεκτὴ κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§222Κ. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑφυπ. Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθοῦν μερικὰ τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ στεγάσεως τῶν ὑπηρεσιῶν Τ.Τ.Τ.»

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συστάσεως ἐνεχυροδανειστηρίου διὰ τοποθετήσεως διαθεσίμων τοῦ Ταχ. Ταμιευτηρίου»

§226ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 3496 τῆς 1 καὶ 2 § τοῦ νόμου 5574 περὶ τροποποιήσεως κλπ. τοῦ Ν.Δ. περὶ χορηγήσεως παρὰ τῶν Ταχυδρ. Ταμιευτηρίων δανείων εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ὑπηρεσίας Τ.Τ.Τ.»

§228ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ Παιδαγωγικῶν Ἀκαδημιῶν»

§230ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5½ μ.μ. (Ὥρα 11 καὶ 10′)