1933.08.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27η

ΤΡΙΤΗΣ 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 6 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν Πρακτικῶν. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφορὰς. Οἱ ἄνεργοι πιλοποιοὶ Ἀθηνῶν παρακαλοῦν δι’ ὑπομνήματός των, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ μηχανημάτων διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ ἐργοστασίου πιλοποιΐας ἐν Ἰωνίᾳ. Ἡ Ἕνωσις τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ Σφραγιστηρίου ζητεῖ τὴν καθιέρωσιν ἐργασίας 6½ ὡρῶν ἡμερησίως, τὴν κατάργησιν τῶν διαγωνισμῶν διὰ τὴν προαγωγήν, τὴν προσθήκην δύο θέσεων ἐργοδηγῶν κλπ. Οἱ ἀνάπηροι πολέμου ζητοῦν τὴν ταχεῖαν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἱδρύσεως τοῦ κρατικοῦ ἐνεχυροδανειστηρίου. Οἱ ἐκπρόθεσμοι ἀνάπηροι καὶ θύματα πολέμου ζητοῦν τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας διὰ τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεων πρὸς παροχὴν συντάξεων. Διάφορα σωματεῖα ἰχθυοπωλῶν Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν τῆς ἀπειλουμένης ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἀμέσου καταδαφίσεως τῆς ἰχθυαγορᾶς τοῦ Λευκοῦ Πύργου. Οἱ ἐν Ἑλλάδι βιομήχανοι πυρηνελαιουργοὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς». Ἡ Ἐργατικὴ Βοήθεια Καβάλλας ζητεῖ τὴν περίθαλψιν καὶ ἀποζημίωσιν τῶν θυμάτων καὶ οἰκογενειῶν των, τὴν ἀπόλυσιν τῶν συλληφθέντων ἐργατῶν, τὴν ἀκύρωσιν τῶν ἐκτοπίσεων καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑπογραφέντος πρωτοκόλλου. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λαμίας ζητεῖ νὰ ἀποτραπῇ ἡ ἐπιβολὴ φορολογίας ἐπὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν. Ὁ Σύνδεσμος τῶν κατοίκων Ἀμαρουσίου, Κηφισίας, Ἡρακλείου, Ν. Κηφισίας, Ἐρυθραίας, Ἐκάλης, Ρέας, Νέας Ἰωνίας, Περισσοῦ καὶ Ριζουπόλεως διαμαρτύρεται, διὰ τὴν μὴ εἰσέτι ἠλεκτροκίνησιν τοῦ σιδηροδρόμου Κηφισίας. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ ἐν Πάτραις Ἀντεισαγγελέως Ἐφετῶν, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν τοῦ Σώματος διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Φ. Ζαΐμη, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐκλογικαῖς παραβάσεσιν. Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν ἐπαγγελματιῶν Ἀλεξανδρουπόλεως, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κύκλου ἐργασιῶν καὶ ζητούντων νὰ ἀποσυρθῇ τοῦτο. Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῆς Κοινότητος Δομνίτσης Εὐρυτανίας, ζητούσης τὴν χορήγησιν πιστώσεως ἐκ δραχ. 600.000 διὰ τὴν κατασκευὴν γεφύρας ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ «Κρυβελιώτου». Ὁ Βουλευτὴς κ. Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ καταθέτει καὶ συνιστᾷ θερμῶς ἀναφορὰν τοῦ Συλλόγου ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Πατρῶν, αἰτουμένων ὅπως ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἀπαλλάξῃ τὸν Σύλλογον τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου κληρονομίας ἐπὶ τοῦ κληροδοτήματος πρὸς τὸν Σύλλογον λιρῶν 150 τοῦ μακαρίτου Κ. Παπαγεωργακοπούλου. Οἱ Βουλευταὶ Καρυστίας κ. κ. Ν. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ καὶ Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ καταθέτουν ἀναφορὰν τῶν γονέων τῶν μαθητῶν καὶ μαθητριῶν τοῦ ἡμιγυμνασίου Σκύρου. Ὁ κ. Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς τελευταίας περιόδου τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ Νόμου 5237 περὶ Στρατολογίας». Ὁ κ. ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ καθορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῶν ὀργανικῶν θέσεων τῶν ἀξιωματικῶν τεχνιτῶν τοῦ Συνεργείου Δ. Ρ.

Υ. Ν.»

Ὁ κ. Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. 4078, περὶ ταμείου ἀλληλοβοηθείας ὁπλιτῶν χωροφυλακῆς» 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφ. βʹ τοῦ ἄρθρου 67 τοῦ Ν. 4578 «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς, τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὴν συγκρότησιν, σύνθεσιν καὶ ἁρμοδιότητα τῶν Συμβουλίων διὰ τοὺς γραφεῖς καὶ δακτυλογράφους τῆς χωροφυλακῆς». Ὁ κ. Π. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ συστάσεως Εἰδικοῦ Ταμείου κατασκευῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ Καστελλίου–Μαυρολιθαρίου–Μυκονίτσης τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος». Οἱ κ. κ. Ι. ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ὑγιεινῆς) καὶ ΣΠ. ΤΑΛΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς παραγράφου 5 τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1932 Ν. Δ., περὶ ἐπιτάξεως ἀκινήτων πρὸς στέγασιν προσφύγων» 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως «περὶ εἰσπράξεως τῶν πρὸς Δημόσιον χρεῶν ἐξ ἀποκαταστάσεως ἀστῶν προσφύγων» καὶ 3) «Περὶ ἀστικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων» Ἡ ἐπὶ τῶν ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ μειώσεως τοῦ φόρου καὶ τελῶν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν». Ἡ μειονοψηφία τῆς ἐπὶ τῆς ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀπασχολήσεως ἀρρένων καπνεργατῶν εἰς τὴν ἐπεξεργασίαν Τόγκας». Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν μὴ καταβληθεισῶν διαφορῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1932 Διάταγμα «περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐκκρεμῶν συναλλαγῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων περὶ λιμενικῶν ταμείων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Ι. ΣΙΓΑΛΟΣ, Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης διατάξεων». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Π. ΡΑΛΛΗΣ, Κ. ΨΑΡΡΑΣ, Δ. ΓΙΑΝ-ΝΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 6–7–33 Ν. Δ. «περὶ παροχῆς φορολογικῶν διευκολύνσεων καὶ μείωσιν εἰς τοὺς ὀφειλέτας ἐκ φόρων τοῦ Δημοσίου κλπ.». Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων «περὶ Λιμενικῶν Ταμείων». Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 20) 3) 33 Ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ ἀκυρώσεως γνωμοδοτήσεως δευτεροβαθμίων ἀνακριτικῶν συμβουλίων ἐκδοθεισῶν ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1932».

§3Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Βουλευτά.

§5Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐπισήμους πληροφορίας ἃς ἔχει, ἐν σχέσει μὲ τὰς ἐκ τῆς πρωτοφανοῦς θυέλλης προξενηθείσας ἐν Ἀχαΐᾳ καὶ γενικῶς ἐν Πελοποννήσῳ ζημίας εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγήν. Αἱ ζημίαι αὗται παρουσιάζονται διὰ τῶν τηλεγραφημάτων σοβαραί. Τίνα μέτρα ἔλαβεν ἢ σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν προκειμένῳ;

§6Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Συμφώνως πρὸς τὰς πληροφορίας τῶν τοπικῶν ἀρχῶν, ραγδαία βροχὴ πεσοῦσα κατὰ τὴν νύκτα προὐξένησε μεγάλας καταστροφὰς εἰς Ἀχαΐαν καὶ Αἰγιάλειαν καὶ ἔτι μεγαλειτέρας εἰς Ἠλείαν καὶ εἰς τμῆμα τῆς Μεσσηνίας. Ἅμα τῇ ἀναγγελίᾳ τῆς καταστροφῆς, συνῆλθεν ἡ Διοικ. Ἐπιτροπὴ τοῦ Α.Σ.Ο., ἡ ὁποία ἀπεφάσισε τὴν χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος πρὸς οἰνοποίησιν ἐννοεῖται ἐκείνης, ἡ ὁποία δὲν θὰ ἔχῃ ἐπαρκῶς ἀλλοιωθῆ. Διετάχθη ὁμοίως ἡ μετάβασις ἐπὶ τόπου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ Α.Σ.Ο. μετὰ τεχνικῶν Συμβούλων, διὰ νὰ ἐπιβλέψῃ τὴν κανονικὴν πραγματοποίησιν τοῦ ὡς ἄνω μέτρου. Ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῶν ζημιῶν δὲν ἔχομεν εἰσέτι ἀκριβεῖς πληροφορίας. Ἐλπίζομεν νὰ εἶναι κατώτεραι τῶν ἐκ πρώτης ὄψεως ὑπολογιζομένων.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ θήρας Ν. Δ. ὡς ἐκυρώθη διὰ τοῦ νόμου 5728»

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΔΝΔʹ καὶ τῶν τροποποιησάντων αὐτόν».

§11ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον)

§12Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἀποσύρω τὸ σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου 4506 περὶ παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν».

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29)4)33 ἀναγκαστικοῦ διατάγματος περὶ παρατάσεως τῶν δύο τριμήνων προθεσμιῶν τοῦ νόμου 4428 περὶ τρόπου διακοπῆς τῆς παραγραφῆς»

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΓΦΕ 3505 τῆς 31)12)1909 περὶ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν».

§16ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διὰ τοῦ νόμου 3793 κυρωθέντος Νομ. Διατ. τῆς 2–9–25 περὶ τῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῶν πλοίων ὑγειονομικῶν δικαιωμάτων».

§18ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐξήσεως διδάκτρων σχολῆς ναυτικῶν δοκίμων καὶ καθορισμοῦ ἐξετάστρων».

§20ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου σχεδίου νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως ἰσχυουσῶν διατάξεων περὶ μονοπωλίου τῆς ζακχαρίνης»

§22ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 1ης Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ μειώσεως τέλους δημοσίων θεαμάτων». (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς ἐφάπαξ συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νόμου 5699 περὶ ἀντικαταστάσεως καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου 4491 περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων».

§25ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας ἀξιωματικῶν, μετασχόντων τοῦ κινήματος τῆς 6ης Μαρτίου 1933».

§27ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν κατετέθησαν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐζητήσαμεν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς διοικητικὰς ἀνακρίσεις.

§28Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται, δὲν εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Εὑρίσκονται εἰς χεῖρας διαφόρων Προέδρων τῶν Συμβουλίων καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τινὰ δὲ δὲν ὑπεβλήθησαν ἀκόμη, ὅπως τὰ τῆς κοινῆς ποινικῆς δικαιοσύνης. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου κατέθεσεν αὐτὰ τὰ ἔγγραφα (ἀναγινώσκει) ......κλπ.». Ἐζητήθησαν, Κύριοι, ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως οἱ φάκελλοι ὅλοι ὅσοι ἐσχηματίσθησαν διὰ τὴν δίωξιν τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν μετασχόντων εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Ὅπως γνωρίζετε πάντες, ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ἀπησχόλησε τὴν δικαστικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν πειθαρχικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐσχηματίσθησαν ὡς ἐκ τούτου πολλοὶ φάκελλοι καὶ δὴ ὅσοι περίπου ἦσαν καὶ οἱ μετασχόντες εἰς τὸ κίνημα. Ἐξ αὐτῶν τῶν φακέλλων ἄλλοι εὑρίσκονται, ὡς εἶπον, ἀκόμη εἰς τὰ Συμβούλια, ἄλλοι εὑρίσκονται εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἄλλοι εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τοὺς τελευταίους ἀπεστείλαμεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν.

§29ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Αὐτοὺς τοὺς φακέλλους τοὺς ἐζητήσαμεν ἡμεῖς κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, μετὰ δὲ τὴν γενομένην συζήτησιν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, περιωρίσθημεν μόνον νὰ ζητήσωμεν τοὺς φακέλλους τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως. Πρόκειται περὶ τεσσάρων φακέλλων μόνον, δύο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ δύο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας τοὺς ὑπέβαλεν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον πρᾶγμα νὰ δοθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν οἱ φάκελλοι τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων Πρόκειται περὶ δύο φακέλλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δύο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἔδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, εἶναι ἡ ἑξῆς: «Λαμβάνω τὴν τιμήν... (ἀναγινώσκει) ...κλπ.». Μά, δὲν εἶναι δύσκολον πρᾶγμα νὰ ζητηθῇ ἕν ἀντίγραφον τῶν ἀνακρίσεων αὐτῶν. Πρόκειται περὶ πέντε σελίδων. Ἡμεῖς θέλομεν τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν ἡ διοικητικὴ ἀνάκρισις καὶ ὅλους τοὺς φακέλλους τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων.

§30Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ τὸ φέρωμεν.

§31ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐὰν δὲν ἔχωμεν τοὺς φακέλλους τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως; Ἄλλωστε, Κύριε Ὑπουργέ,...

§32ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ προστατευθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν λόγον. (Θόρυβος ἀπὸ τὴν δεξιάν).

§33Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν ὅπως ἀποφασίσῃ νὰ συζητήσωμεν καὶ νὰ ψηφίσωμεν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε.

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§35Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ δὲ πορίσματα τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων νὰ κατατεθοῦν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ συζήτησιν. Δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίας ἐλλείψεως. Δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ καὶ νὰ καταδικάσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς. Ἐδῶ ψηφίζεται εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ἀποδεδειγμένων εὐθυνῶν ἐναντίον ἀξιωματικῶν, θὰ δύναται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς. Ἐκεῖνο λοιπόν, τὸ ὁποῖον θὰ σταθμίσῃ τὰς εὐθύνας, εἶναι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσηγήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν πρόκειται συνεπῶς ἡ Βουλὴ νὰ δικάσῃ διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰς διοικητικὰς ἀνακρίσεις. Ἐπειδὴ ἐν τοσούτῳ τὰς ἐζήτησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ τὰς καταθέσωμεν. Ἀλλ’ ἐννοεῖτε, Κύριοι, καὶ ἐννοοῦμεν ὅλοι καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἡ Συμπολίτευσις, ὅτι ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ κανενὸς ἐγκλήματος, διαπραχθέντος ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ. Τὸ ἔγκλημα ἔγινε μέσα εἰς τὰ Ὑπουργεῖα καὶ εἰς τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν. Ἅπαντες γνωρίζετε τὶ συνέβη, καὶ ποῖοι διέπραξαν τὸ κίνημα. Συνεπῶς, οὐσιαστικὸς λόγος ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως δὲν ὑπάρχει. Αὐτὰ λέγει ἡ στοιχειώδης λογική, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐσιώδης λόγος ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν καὶ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν θὰ ἔχωμεν καὶ τοὺς φακέλλους τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§37ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ζητῶ τὸν λόγον.

§38ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ζητῶ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ λαμβάνει τὸν λόγον καθ’ ἕνας. Μὲ συγχωρῆτε.

§40ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον πρῶτος ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνέρχονται εἰς τὸ βῆμα Βουλευταί, χωρὶς νὰ ζητήσουν τὸν λόγον.

§42Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἔγγραφος περὶ ἀναβολῆς;

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀκοῦτε τὶ γίνεται τόσην ὥρα;

§44Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπεβλήθη ἔγγραφος πρότασις περὶ ἀναβολῆς;

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§46Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τότε πῶς θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ κ. Βουλευτής;

§47Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον.

§48ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑποβάλλεται ἐγγράφως ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§49ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, μᾶς ὑπεσχέθη οὗτος ὅτι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων, θὰ μᾶς τὰ στείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ταχύτερον. Ἀλλ’ ἄν καὶ ἀπὸ τῆς 28ης Αὐγούστου τὰ ἐζητήσαμεν, μέχρι τῆς ὥρας οἱ σχετικοὶ φάκελλοι δὲν μᾶς ἦλθον, παρὰ μόνον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας. Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος, ἐφόσον δὲν ἔχομεν τὴν γνώμην τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τῶν ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν τὰς ἀνακρίσεις;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔγινε τὸ κίνημα; (Θόρυβος ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως).

§51ΛΑΖ. ΚΡΙΕΖΗΣ. Μὲ τὴν μηχανὴν τῶν φακέλλων δὲν θὰ ψηφίσωμεν κανὲν νομοσχέδιον.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ὁμιλῇ ἄλλος ἀπὸ τοῦ βήματος, θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ τὸν διακόπτητε.

§53Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ λόγος, Κύριοι Βουλευταί, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν κατετέθησαν τὰ πορίσματα τῶν ἀνακρίσεων, ἐξετέθη τώρα ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ συνίσταται εἰς τὸ ὅτι τὰ ἔγγραφα εὑρίσκονται εἰς τὰ Συμβούλια. Ἔχει μάλιστα ὁ κ. Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης καὶ ἔγγραφον ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν σχετικόν.

§54Α. ΖΑΝΝΑΣ. Πῶς εἶνε δυνατὸν τότε νὰ γίνῃ συζήτησις;

§55Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ὁ λόγος δὲ διὰ τὸν ὁποῖον ἐζήτησα ὅπως γίνῃ ἀπόψε ἡ συζήτησις εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ νὰ κατατεθοῦν τὰ πορίσματα διὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, ἐξετέθη πάλιν πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Διότι οὐσιαστικῶς δὲν πρόκειται περὶ βοηθημάτων. Καὶ σεῖς γνωρίζετε τὴν ὑπόθεσιν καὶ ἡμεῖς τὴν γνωρίζομεν.

§56ΦΩΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Δὲν τὴν γνωρίζομεν τὴν ὑπόθεσιν.

§57Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς ἢ ὄχι; Διότι, κατὰ τὸν Κανονισμόν, πᾶσα πρότασις ἀναβολῆς πρέπει νὰ ὑποβάλλεται ἐγγράφως.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἔλθωμεν εἰς μίαν κανονικὴν συζήτησιν. Ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς λέγει: «Πᾶσα πρότασις ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου ἢ περὶ προτάξεως ἄλλων ἀντικειμένων ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, δέον νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν». Λοιπὸν ἂς θεωρηθῇ ὅτι ὑπέβαλεν ἡ Ἀντιπολίτευσις τὴν πρότασιν.

§59ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Κρατῶν ἀνὰ χεῖρας ἔγγραφον πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, ἀνέρχεται εἰς τὸ βῆμα). Ἔχομεν τὴν πρότασιν ἔγγραφον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ συμφωνήσωμεν μὲ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι τὰ ἔγγραφα εἶναι ἐπουσιώδη καὶ δύνανται νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Τὰ ζητούμενα ἔγγραφα δὲν εἶναι ἐπουσιώδη· εἶναι οὐσιωδέστατα καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἐγγράφων θὰ στηριχθῇ ὁλόκληρος ἡ συζήτησις. Διότι τὸ νομοσχέδιον ποῦ στηρίζεται; Στηρίζεται εἰς τὸ γεγονὸς ἁπλῶς ὅτι ἔγινεν ἕν κίνημα; Κινήματα γίνονται κάθε ἡμέραν. Καὶ γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πῶς γίνονται τὰ κινήματα. (Θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§60Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς εἴπατε;

§61ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Μὴ ἀκούσας τὸν κ. Ὑπουργόν). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Συναδέλφους τῆς πτέρυγος αὐτῆς (δεικνύει τὴν δεξιάν) νὰ κατευνάσουν τὰ νεῦρά τους, διότι δὲν πρόκειται νὰ ἀντιτάξωμεν φωνάς. Πρόκειται νὰ ἀντιτάξωμεν ἐπιχειρήματα. Ἐγὼ πάντοτε μετὰ μεγίστου σεβασμοῦ ἀκούω κάθε Βουλευτὴν τῆς Συμπολιτεύσεως ἀγορεύοντα καὶ ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀκουσθῶ. Ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν καὶ θὰ ἐπικρατήσητε, ἀλλὰ νομίζω ὑπάρχει καλὴ διάθεσις διὰ μίαν συνεννόησιν.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σωστὸ αὐτό, σωστό.

§63ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, στηρίζεται ὄχι ἁπλῶς εἰς τὸ ὅτι ἔγινεν ἕνα κίνημα, διότι τὸ κίνημα γίνεται μὲ 5 ἢ 10 ἢ 100 ἢ 1000 ἀνθρώπους. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι ἀξιωματικοί, μετασχόντες ἑνὸς κινήματος, ἔμειναν ἀτιμώρητοι, διότι οἱ ἐντεταλμένοι τὴν ἄσκησιν τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Καὶ ἡμεῖς ἐκ τῶν φακέλλων θέλομεν νὰ γνωρίζωμεν καὶ διαπιστώσωμεν ἐὰν ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, ἐνεχόμενοι, ἀφοῦ ἔγινε μία ἀνάκρισις, ἀφοῦ ἔγιναν ἔνορκοι καταθέσεις, ἀφοῦ ὑπάρχουν καταθέσεις ἀξιωματικῶν, ἀφοῦ ὑπάρχουν καὶ ἀποφάσεις συμβουλίων, νὰ γνωρίζωμεν ἐὰν ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ συμμετασχόντες τοῦ κινήματος καὶ ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι διέφυγον τὴν τιμωρίαν, διότι οἱ ἐντεταλμένοι νὰ ἐπιβάλουν τὴν τιμωρίαν τὴν προσήκουσαν, ἠμέλησαν τὰ καθήκοντά των. Ὑπάρχουν καὶ ἄλλα σοβαρὰ ζητήματα. Ἀλλ’ ἡμεῖς αὐτὴν τὴν στιγμήν, προκειμένου περὶ τῆς ἀναβολῆς, περιοριζόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ θεμελιῶδες ζήτημα: νὰ ἐξακριβώσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, ἂν ὑπάρχουν ἀξιωματικοί, συμμετασχόντες εἰς τὸ κίνημα, ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ διέφυγον τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, διότι οἱ ἀποτελοῦντες τὰ συμβούλια δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Οἱ σχετικοὶ φάκελλοι καὶ κατ’ ἰδικήν μου παράκλησιν, καίτοι δὲν μετεῖχον τῆς Ἐπιτροπῆς, δὲν ἐστάλησαν, καὶ ἀπετάθην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ εἶπον, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ ἔχει ἀνάγκην τῶν φακέλλων, διὰ νὰ ἴδῃ πράγματι ἂν ὑπάρχουν μεροληπτικαὶ ἀποφάσεις ἢ ἀμερόληπτοι, ἢ ἂν ἁπλῶς ὑπάρχῃ πρόθεσις νὰ τιμωρηθῶσιν ἀξιωματικοὶ ἀντιφρονοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐνῷ ἄλλοι μετασχόντες τοῦ κινήματος δὲν ὑπέστησαν καμμίαν δίωξιν, ἐὰν πρόκειται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ ἔχῃ κῦρος καὶ νὰ εἶνε σεβαστὴ ἀπὸ ὅλους. Λοιπὸν ἐζητήθησαν οἱ φάκελλοι ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν πρὸ εἴκοσι καὶ πέντε ἡμερῶν καὶ οἱ φάκελλοι δὲν ὑπεβλήθησαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λέγει, ὅτι εὑρίσκονται εἰς χεῖρας τοῦ Προέδρου τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἡ ἀπάντησις αὕτη καὶ ἡ δικαιολογία δὲν εἶναι καθόλου σοβαραί, διότι ἂν τοὺς φακέλλους αὐτοὺς τοὺς ἔχουν τὰ Συμβούλια, ἠμποροῦν νὰ ζητηθοῦν ἀντίγραφα τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, ὅπως ἔγινε μὲ τοὺς ἄλλους φακέλλους, χωρὶς νὰ σταματήσῃ ἡ ἀνάκρισις. Ἦτο, λοιπόν, δυνατὸν νὰ ἔχουν συγκεντρωθῇ τὰ στοιχεῖα καὶ νὰ ἔχουν ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ παρημελήθη. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἔλθουν αὐτοὶ οἱ φάκελλοι. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λέγει· θὰ σᾶς φέρω τοὺς φακέλλους, ἀλλὰ εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων. Πρόκειται νὰ ἀνατραπῇ μία κατάστασις κρατοῦσα εἰς τὸν στρατόν. Πρόκειται νὰ γεννηθοῦν μεγάλα ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν σοβαρωτάτας συνεπείας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ ἡ Βουλή, ὅπως ἕν τόσον σοβαρὸν νομοσχέδιον συζητηθῇ κατὰ τύπους εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ οὐσιαστικῶς εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ ἐξετάσῃ εὐμενῶς τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος νὰ προκαλῇ, ἐπαναλαμβάνω, τὸν γενικὸν σεβασμὸν πρὸς τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Σώματος. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§64Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄν, Κύριοι Συνάδελφοι, ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ νὰ μελετήσῃ κατ’ ἰδίαν τὰς ὑποθέσεις ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μετέσχον εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, ὁπότε θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετήσῃ καὶ ὅλας τὰς καταθέσεις, ὁπότε θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ πάρωμεν καὶ τὴν δικογραφίαν, ἡ ὁποία ἔχει σχηματισθῇ ὑπὸ τῆς κοινῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ Εἰσαγγελέως κ. Καλέλη, διότι ἡ δικογραφία ἐκείνη εἶναι πληρεστέρα καὶ ἀκριβεστέρα, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιτροχάδην διοικητικὴν ἐξέτασιν τῶν δύο Ἀντιστρατήγων, ἄν, λέγω, τοιαύτην ἀπόφασιν λάβῃ ἡ Βουλή, ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐξαρκέσῃ πρὸς τοῦτο ἡ Περίοδος αὐτὴ τῆς Βουλῆς καὶ θὰ μᾶς εὕρουν αἱ νέαι ἐκλογαὶ νὰ μελετῶμεν ἀκόμη τοὺς ἄνω φακέλλους. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν πρόκειται περὶ σοβαρῶν ἐγγράφων ἄλλωστε. Πρόκειται περὶ ἀπειρίας καταθέσεων. Ἀλλ’ ἐπιμένω, Κύριοι, νὰ πιστεύω ὅτι ἡ Βουλὴ εἰς τὴν παροῦσαν στιγμὴν δὲν πρόκειται νὰ δικάσῃ καὶ καταδικάσῃ! Εἰς τὴν Βουλὴν ἐτέθη σαφῶς τὸ ζήτημα· ἀπὸ τοὺς παραπεμφθέντας διὰ τὸ κίνημα ἐνώπιον τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, οὐδεὶς ἀπετάχθη! Τόσοι ἀπετάχθησαν εἰς τὸ παρελθὸν διὰ κινήματα πραγματοποιηθέντα ἢ μὴ πραγματοποιηθέντα! Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ὄχι νὰ τιμωρήσωμεν, σᾶς τὸ τονίζω, ἀλλὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ γόητρον τῶν Στρατιωτικῶν Διοικήσεων, τὸ ὁποῖον συνετρίβη μετὰ τὴν 6ην Μαρτίου ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τοὺς ὑποδεεστέρους των νὰ βάλωσι κατὰ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Θέλομεν νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὸ κῦρος τῶν ἑλληνικῶν διοικήσεων, θέλομεν νὰ ἀπομακρύνωμεν ὀλίγους ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς ἀπὸ τὰς διοικήσεις, τὰς ὁποίας διώκουν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§66Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις, σπεύδουσα εἰς τὴν ἐπιψήφισιν καὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐπιμένει ἀποκρούουσα τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, καίτοι ἡ πρότασις αὕτη ἐστηρίχθη ἐπὶ λόγων ἀνεπιδέκτων ἀντικρούσεως, μὲ τὸ ἐπιχείρημα μόνον, ὅτι ἡ μελέτη τῶν φακέλλων θὰ ἀπαιτήσῃ χρόνον πολύν. Ὀφείλω, κ. Βουλευταί, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶπον περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τονίσω, ὅτι θὰ ἦτο ἀδύνατος, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ διεκπεραίωσις ὅλης τῆς συγκεντρωθείσης ὕλης μέχρι τοῦ τέλους τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη — κατὰ τὰς ἐκ κυβερνητικῶν πηγῶν πληροφορίας τοῦ τύπου— ὡς τὸ τέρμα τοῦ τμήματος τούτου τῶν ἐργασιῶν μας. Ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς Κυβερνήσεως, καταδικασάσης τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν εἰς ἀναγκαστικὴν ἀργίαν ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους, ὑπεχρεώθημεν νὰ ἐργαζώμεθα, ὑποφέροντες κατὰ τὴν πλέον ἀκατάλληλον τοῦ ἔτους ὥραν. Θὰ ἦτο ἀσυγχώρητον, ἐὰν ἤθελον ἐπὶ πλέον ἐξαναγκασθῇ νὰ Νομοθετικὰ Σώματα νὰ τελειώσουν ὅπως–ὅπως ὅλην τὴν συγκεντρωθεῖσαν ἐργασίαν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων ἐπὶ σπουδαιοτάτων ζητημάτων, ἐντὸς τῶν ὑπολειπομένων ἐλαχίστων ἡμερῶν καὶ δὲν βλέπω διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐπέμεινε νὰ τερματισθῶσι τόσον ἀποτόμως αἱ ἐργασίαι μας. Γνωρίζω ποία εἶναι ἡ ἀντίρρησις. Ἡ ἀντίρρησις εἶναι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ εἷς ἢ δύο τῶν Ὑπουργῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβοῦν μετά τινας ἡμέρας εἰς τὴν Ἄγκυραν, κατὰ τὸ διάστημα δὲ τῆς ἀπουσίας των δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ συνέχισις τῶν συνεδριάσεων. Δέχομαι τὴν ἀντίρρησιν, μολονότι ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἐπιψήφισις πλείστων ὅσων νομοσχεδίων καὶ κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ δὲν ἀποκλείεται, πρὸς ἐκκαθάρισιν τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, πόσον πρόκειται νὰ διαρκέσῃ τὸ ταξείδιον εἰς τὴν Ἄγκυραν; Μίαν, δύο ἑβδομάδας τὸ πολύ; Ὄχι περισσότερον. Τὶ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει αἱ Βουλαὶ νὰ διακόψουν τὰς ἐργασίας των ἐπὶ 10 ἢ 15 ἡμέρας καὶ νὰ τὰς ἐπαναλάβουν ἅμα τῇ ἐπανόδῳ τῶν Ὑπουργῶν, διὰ νὰ τὰς συνεχίσουν ἀπροσκόπτως πλέον καὶ ἐπὶ ἕνα καὶ ἐπὶ δύο μῆνας, ἐφόσον χρόνον θ’ ἀπήτει τὴν συνέχισιν ἡ ἄνετος καὶ εὐσυνείδητος ἐκπλήρωσις τῶν καθηκόντων μας; Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ὀφείλουν νὰ λάβουν ἀπὸ τοῦδε ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τούτου δεκτοῦ γενομένου, δὲν θὰ εἶχε λόγον ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτὴν νὰ ἀρνηθῇ τὴν ζητουμένην ἀναβολήν μέχρι τῆς καταθέσεως τῶν ζητουμένων φακέλλων. Τὸ μέτρον τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις εἶναι, καθ’ ἡμᾶς, μέτρον ἔκρυθμον καὶ ἀντισυνταγματικόν, εἶναι μέτρον, ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἀντιτιθέμενον πρὸς θεμελιώδεις τοῦ δικαίου ἀρχὰς καὶ τὴν εὐρυτέραν περὶ δεδικασμένου ἔννοιαν, μέτρον ἀποκλεῖον μόνους τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν ἐγγυήσεων τῆς μονιμότητος τῶν προστατευουσῶν ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς δημοσίους λειτουργούς. Πῶς θέλετε νὰ δεχθῶμεν τυφλῶς τοιοῦτον μέτρον μὲ μόνον τὸν ἰσχυρισμὸν τῆς Κυβερνήσεως — διότι ἄλλο τι δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν — ὅτι τὰ πειθαρχικὰ συμβούλια, εἰς τὰ ὁποῖα παρεπέμφθησαν οἱ ἀξιωματικοὶ διὰ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, δὲν ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των καὶ ἔκριναν μεθ’ ὑπερβολικῆς ἐπιεικείας τοὺς παραπεμφθέντας εἰς αὐτὰ ἀξιωματικούς; Ἐφόσον ζητεῖτε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς παγίους κανόνας τῆς διοικητικῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ ἀποξενώσῃ τὸν στρατὸν κάθε ἐγγυήσεως, δικαιοῦται αὕτη νὰ ἀξιώσῃ, προτοῦ ἐγκολάψῃ ἕν στῖγμα εἰς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς ὅτι παρέβλεψαν τὰ ἀνώτερα συμφέροντα τῆς Πατρίδος των, τὴν ὁποίαν ἐτάχθησαν νὰ προασπίσουν καὶ μὲ τὸ αἷμα των καὶ ἐχαρίσθησαν εἰς τοὺς ἐπιβουλευθέντας τῶν ἐλευθεριῶν καὶ προτοῦ παραδώσῃ ἄλλους ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν διάκρισιν τῆς Κυβερνήσεως, δικαιοῦται, λέγω, νὰ ἀξιώσῃ νὰ γίνῃ ἐνήμερος ὅλων τῶν στοιχείων τῶν προκυψάντων ἐκ τῶν διεξαχθεισῶν ἀνακρίσεων, νὰ γίνῃ ἐνήμερος τῶν πορισμάτων εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξαν οἱ διεξάγοντες τὰς ἀνακρίσεις καὶ τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν γεγονότων τῶν χρησιμοποιηθέντων κατὰ τὴν διαδικασίαν ἐνώπιον τῶν προμνησθέντων Συμβουλίων καὶ τῶν αἰτιολογιῶν τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων. Μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων ἁπτῶν δεδομένων θὰ ἐδικαιοῦτο ἴσως ἡ Βουλὴ νὰ σκεφθῇ νὰ ἐκχωρήσῃ τόσην ἀπέραντον καὶ ἐπικίνδυνον ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, Κυβέρνησιν κομματικήν. Δὲν θὰ θελήσῃ λοιπὸν ἐλπίζω νὰ ἐπιμείνῃ εἰς ἄρνησιν οὐδαμῶς δικαιολογημένην, διότι ἡ ἐπιμονή της θὰ ἐσήμαινεν ὅτι οὐδόλως ἢ ἐλάχιστα ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν διαφώτισιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, θεωροῦσα ὅτι ἡ λῆψις ἀποφάσεων ἐπὶ ὑψίστης σημασίας ζητημάτων εἶναι ὑποθέσεις δυναμικαί, ὑποθέσεις κομματικῆς ὑπεροχῆς. Τότε ὅμως ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς συζητήσεως καταντᾷ μᾶλλον θεωρητικὸν καὶ ὁ κοινοβουλευτισμός, διὰ τὴν ὀρθόδοξον πρὸς τὸν ὁποῖον πίστιν ἐναβρύνεται τὸ Λαϊκὸν κόμμα, εἶναι σχεδὸν εἰκονικός, ὅταν ἠμπορῇ νὰ καταλύεται κάθε φραγμὸς ἀνασχετικὸς τῶν ἐπεμβάσεων τῆς πολιτικῆς εἰς τὸν στρατόν, ἄνευ τῆς ἐπαρκοῦς διαφωτίσεως τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Παρακαλῶ ἑπομένως καὶ ἐγὼ νὰ σκεφθῇ ψυχραιμότερον ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ μὴ ἀρνηθῇ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων αὐτῶν καὶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς καταθέσεώς των. Εὔκολος εἶνε καὶ ἡ προσαγωγὴ τῶν στοιχείων καὶ ἡ μελέτη αὐτῶν ἐντὸς ὀλίγου χρόνου καὶ νὰ ταχθῇ λελογισμένη προθεσμία, ἐπιτρέπουσα εἰς ἡμᾶς νὰ κατατοπισθῶμεν καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ παρασκευασθῇ πρὸς λῆψιν ἀποφάσεων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§68ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅπως ἐτονίσθη ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ μίαν ἀνατροπὴν τῶν κειμένων συνταγματικῶν θεσμῶν καὶ ἄλλων, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξετασθῇ μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ ἐξονυχιστικῶς. Τὶ δὲ ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ἐλέχθη; Ἐπιδιώκει νὰ παραμερίσῃ τὰ πειθαρχικὰ Συμβούλια τοῦ Στρατοῦ καὶ τοῦ Ναυτικοῦ καὶ νὰ ἀναθέσῃ τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν θεσμῶν ἔχουν ταῦτα, νὰ τὴν ἀναθέσῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Μία τοιαύτη ἀνώμαλος πρᾶξις, ποῦ δύναται νὰ στηριχθῇ;

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς εἶναι ἡ συζήτησις;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§71ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δύναται νὰ στηριχθῇ εἰς τὴν βαρεῖαν κατηγορίαν...

§72Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ κ. ρήτωρ εἶναι ἐκτὸς θέματος.

§73ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ ἀφήσουν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος κατὰ πόσον εἶναι ἐντὸς ἢ ἐκτὸς τοῦ θέματος ὁ ἀγορεύων. Διότι αὐτὸς διευθύνει τὴν συζήτησιν. Λέγω τοῦτο, διότι, ἐπαναλαμβάνω, συμφέρον ἔχομεν νὰ ἀποφεύγωνται αἱ ἄσκοποι συζητήσεις ὅσον τὸ δυνατόν.

§75ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον εἰς μίαν κατηγορίαν κατὰ τῶν κειμένων Συμβουλίων, ὅτι ἐμερολήπτησαν, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρίνουν μετὰ δικαιοσύνης. Καὶ διὰ τοῦτο ἀφαιρεῖται ἡ δικαιοδοσία καὶ κατὰ παράβασιν μάλιστα τοῦ κανόνος τοῦ δεδικασμένου, ἀφαιρεῖται ἡ δικαιοδοσία ἀπὸ τὰ Συμβούλια ταῦτα, διὰ νὰ δοθῇ εἰς ποίους; Εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Εἰς τοὺς εἰσηγητὰς δηλαδὴ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, βεβαίως, ὀλιγώτερον θὰ ἠδύναντο νὰ χαρακτηρισθοῦν ἀμερόληπτοι ἀπὸ τοὺς ἀνωτάτους αὐτοὺς στρατηγούς. Ἡ τοιαύτη, λοιπόν, πρότασις πρέπει νὰ στηριχθῇ ἐπὶ γεγονότων. Ἡ εἰσήγησις τῆς πλειονοψηφίας τῆς Κοιν. Ἐπιτροπῆς διὰ νὰ στηρίξῃ ἀκριβῶς τὴν κατηγορία τῶν συμβουλίων, ἔκαμε χρῆσιν πολλῶν λεπτομερειῶν περὶ ὡρισμένων προσώπων καὶ καθάπτεται τῆς κρίσεως τῶν συμβουλίων. Ἐρωτῶμεν λοιπόν· ἔλαβε τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἀπὸ τοὺς φακέλλους, ἢ ἄλλως πως; Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ μειοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ στερηθῇ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι εἶχεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ τὰ ἀναφέρῃ καὶ μάλιστα ἐντὸς εἰσαγωγικῶν, εἰς τὴν ἔκθεσίν της;

§76ΝΙΚ. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἕν μέρος τῶν φακέλλων εἶχε κατατεθῇ.

§77ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἔργον στοιχειώδους δικαιοσύνης διὰ νὰ στηριχθῇ ἡ κατηγορία αὐτή...

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφόσον δὲν θέλετε νὰ σᾶς διακόπτουν, μὴ ὁμιλῆτε ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§79ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ὁμιλῶ ἐπὶ τῆς οὐσίας.... νὰ δοθοῦν ὅλα τὰ στοιχεῖα, διότι ὁρίζεται ἕν μέτρον ἐξαιρετικόν, ἕν μέτρον ἄδικον, δημιουργοῦν μίαν ἀνωμαλίαν, ἀνωμαλίαν τοιαύτην κατὰ τῆς ὁποίας θὰ ὑπεραμυνθῇ καὶ ἡ Γερουσία αὔριον καὶ ἡ ὁποία ἀνωμαλία ἐπευξάνεται, διὰ τῆς ἀπορρίψεως τυχὸν ὑπὸ τῆς Γερουσίας τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως, ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἐξελέγξῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ δι’ αὐτὸ ζητεῖται ἡ ἀναβολή, ὅπως ἐλέχθη καὶ ἀπὸ τοὺς προλαλήσαντας. Εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Κυβέρνησις, σταθμίζουσα τοὺς λόγους τούτους, θὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην ἀναβολήν, διὰ νὰ μελετηθῶσιν ὅλοι οἱ φάκελλοι.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἀντιπολίτευσις, προκειμένου νὰ συζητηθῇ τὸ στρατιωτικὸν αὐτὸ νομοσχέδιον, ἐπιμόνως ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ, ἵνα προηγουμένως μελετήσῃ τοὺς φακέλλους τῆς ἀνακρίσεως, τοὺς ἀναφερομένους εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν κατηγόρησε τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἐξ αἰτίας της ἐσυντομεύθησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι καταφορτώνεται ἤδη μὲ ἐργασίαν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν τῆς παρέχεται ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος πρὸς συζήτησιν καὶ μελέτην τῶν σχετικῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι τοιαύτη συζήτησις δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς κανόνας, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἐπιδιώξασα τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τινα χρόνον, κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Συντάγματος ὅπως διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος· ἀλλὰ πάντοτε ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς δι’ ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς Βουλῆς καὶ δι’ ἀποφάσεως διεκόπησαν αὗται. Ἑπομένως αὐτὴ ἡ Βουλὴ ἔκρινεν ὅτι ὑπῆρχε λόγος βάσιμος, ἵνα ἀνασταλοῦν αἱ ἐργασίαι της, καὶ συνεπῶς δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ ἐπανερχώμεθα διαρκῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Οὔτε ἠθελήσαμεν ποτὲ νὰ πιέσωμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, εἴτε ὡς πρὸς τὴν ἄσκησιν τοῦ ἐλέγχου, εἴτε ὡς πρὸς τὴν κρίσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι οὔτε ἡμέραν τινὰ ἐκ τῶν ὁριζομένων πρὸς ἄσκησιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἐζητήσαμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν πρὸς ψήφισιν κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας νομοσχεδίων, ἀλλὰ διεθέσαμεν μόνον ὅσον χρόνον ὑπελείπετο μετὰ τὸν ἔλεγχον καὶ πρὸς συζήτησιν νομοσχεδίων, πάντοτε τῇ συναινέσει τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, πρὸς συζήτησιν μάλιστα ὡρισμένων μόνον νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀντίρρησις. Ὁσάκις δὲ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἠτήσατο τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως ὡρισμένου νομοσχεδίου, προθύμως συνηνέσαμεν εἰς τοῦτο καὶ ὅταν μάλιστα μερὶς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν ἦτο εἰς τοῦτο σύμφωνος. Ἀπορῶ ἑπομένως ὅταν ἀκούω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, παραπονούμενον ὅτι πιέζομεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι, δῆθεν, ἡ Κυβέρνησις ἀξιοῖ νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ φόρτου μεγάλου ἐργασίας πρόκειται νὰ ἀπασχολήσωμεν τὴν Βουλὴν ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας. Ἀλλὰ πῶς γνωρίζει τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι φόρτον εἰς τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ ἡ Βουλή, πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτήν. Ἀνέγνωσε, λέγει, ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας, ὅτι πρόκειται νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς καὶ ὅτι μέχρις ὅτου διακοποῦν πρέπει ὅλα τὰ νομοσχέδια νὰ ψηφισθοῦν. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν νὰ μὴ συζητῇ περὶ τῶν ἔργων τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν ἐφημερίδων, ἀλλὰ νὰ συζητῇ, ἐὰν θέλῃ, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποφάσεων καὶ τῶν σκέψεων αὐτῶν τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν ὄντως, ὅλα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, πρόκειται νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὸ βραχὺ διάστημα, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης καθ’ ἣν ἐνδέχεται νὰ ἔχουν συμβῇ ἢ ὄχι αἱ διακοπαὶ τῆς Βουλῆς. Διότι, κ. Ἀρχηγέ τῶν Προοδευτικῶν, ἐπανειλημμένως ἐτόνισα ὅτι δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῶσιν ὅλα τὰ νομοσχέδια. Θὰ συζητηθοῦν μόνον ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ὑπάρχῃ ἐπαρκὴς χρόνος νὰ συζητηθοῦν καὶ ἐὰν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διακοποῦν, ἕνεκα τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης τὴν ὁποίαν γνωρίζετε πάντες ὅτι ἔχει ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ μεταβῇ εἰς Ἄγκυραν μετὰ δύο ἢ τριῶν, νομίζω, Ὑπουργῶν. Τοῦτο δὲν πιστεύω νὰ μὴ θεωρηθῇ παρ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι λόγος διακοπῆς, καίτοι καὶ περὶ τούτου ἀκόμη σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις ἐὰν πρέπῃ καὶ κατὰ τὸ βραχὺ αὐτὸ ἀκόμη διάστημα νὰ διακοποῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, λέγω ὅτι οὐδέποτε ἐπεβλήθη ἐργασία εἰς τὴν Βουλὴν πέραν τοῦ ὡρισμένου χρόνου, πέραν ἐκείνου εἰς τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἀνθέξῃ. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι οὔτε κἂν μετὰ τὸ φαγητὸν ἐζητήσαμεν ποτὲ τὴν συνέχισιν τῶν συνεδριάσεων, διὰ νὰ μὴ κουρασθῇ ἡ Βουλή, ἐνῷ γνωρίζομεν τὶ ἐγίνετο εἰς τὸ παρελθόν. Ὁλονυκτίας ὅλας διήλθομεν, ἵνα ψηφισθῇ ὡρισμένη νομοθετικὴ ἐργασία. Ἀλλὰ τὶ θέλει ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν; Νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ νὰ ψηφίζωμεν ἕν νομοσχέδιον καὶ νὰ ἀπερχώμεθα καὶ νὰ λέγωμεν μετὰ τοῦτο πρὸς τὸν λαὸν ὅτι ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκόν μας; Διότι μίαν ὥραν καὶ δύο ὥρας συζητοῦμεν εἰς τὴν Βουλήν. Ὄχι, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν. Δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίζητε τοιαύτας ἰδέας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων σκέψεων ἰδικῶν σας, ὄχι ἰδικῶν μας, νὰ ὑποστηρίζητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταπονεῖ τὴν Βουλήν.

§82Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὑπεστήριξα ποτὲ τοιαύτας ἰδέας. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην, καὶ τονίζω τοῦτο, ὡρισμένα τινὰ νομοσχέδια νὰ ψηφισθῶσι καὶ πρὸ τῶν ἡμερῶν κατὰ τὰς ὁποίας μέλη τῆς Κυβερνήσεως πρόκειται νὰ μεταβῶσιν εἰς Ἄγκυραν. Ἕν ἐκ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν εἶναι καὶ τὸ παρὸν καὶ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δὲν ἐγένετο διὰ νὰ φωτισθῶσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐκ τῶν φακέλλων τοὺς ὁποίους ἐζήτησαν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δικαιολογεῖται ἢ ὄχι. Ἐὰν θέλετε, πρὶν ἢ προβῶ εἰς ἄλλην οὐσιαστικωτέραν ἀνάπτυξιν περὶ τοῦ μὴ σκοπίμου τῆς ἀναβολῆς, δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐπικαλεσθῶ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος λέγει: «Πῶς θέλετε νὰ μὴ ἀναβληθῇ, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον, ποὺ παρουσιάζεται, εἶναι ἀντισυνταγματικόν;». Ἀλλὰ, κ. Βουλευταί, σᾶς ἐρωτῶ τότε· ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντισυνταγματικόν, κατὰ τὴν κρίσιν σας θὰ γίνῃ τοῦτο συνταγματικόν, ἐὰν μελετήσητε τοὺς φακέλλους; Ἀφοῦ τὸ θεωρεῖτε ἀντισυνταγματικὸν τίνα λόγον ἔχει ἡ ἀναβολή, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρόκειται περὶ βαρείας περιπτώσεως καὶ θὰ παρίδητε τὴν ἀντισυνταγματικότητα. Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, δὲν δύνασθε ἐπὶ τοιούτων ἐπιχειρημάτων νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἀναβολήν, διότι ἀκριβῶς τὰ ἐπιχειρήματά σας εἶναι νὰ προχωρήσωμεν ἀμέσως, ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην οὐδενὸς ἐγγράφου, ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ μελετήσητε τίποτε, διότι ἔχει τὸ ἀντισυνταγματικόν, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἀποκρούσητε τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου. Κύριοι Βουλευταί, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν ζητεῖται, ἵνα προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα, διότι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ σχηματισθῇ ἡ κρίσις τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ σκοπίμου ἢ μὴ, περὶ τοῦ θεμιτοῦ ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ ζητεῖται, διότι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι προδιατεθειμένη μέχρις ἐσχάτων νὰ πολεμήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Καὶ ἀπόδειξις τούτου, ὅτι σήμερον ἐξαπέλυσε τὴν ἀπειλὴν τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς πλειονοψηφίας ἐν τῷ ἑτέρῳ Νομοθ. Σώματι τῆς Γερουσίας. Προσέξατε, λέγει, διότι ἔχομεν καὶ τὴν Γερουσίαν ὅπου δὲν ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν. Ἡμεῖς εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι ἔχομεν τὴν πλειονοψηφίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ δίκαιον τοῦ νομοθετήματος τούτου καὶ λυποῦμαι πολύ, διότι βλέπω τὴν Ἀντιπολίτευσιν τόσον ἔκδηλον νὰ τάσσηται μὲ τὸ κίνημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε νὰ μὴ σεβασθῇ τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀποδεικνύει πόσον συνδέεται μὲ τὸ κίνημα ἐκεῖνο ἡ Ἀντιπολίτευσις.

§84ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξητήσαμεν τὰ ἔγγραφα πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ὅσα εἴπατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἓν μόνον ἔχομεν νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπεῖ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως ἐν τῷ κοινοβουλευτισμῷ καὶ τὴν τάξιν ἐν τῷ στρατῷ. (Χειροκροτήματα). Ζητοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ καταστήσωμεν σεβαστὴν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ νὰ καταστήσωμεν τὸν στρατὸν σεβαστὸν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα). Διότι, ὅταν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐκκαθαρίσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κακῶς συμπεριεφέρθησαν ἀπέναντι τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ, νὰ εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀποτολμήσουν κίνημα παρόμοιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀπετόλμησαν κατὰ τὴν 6ην Μαρτίου. Ἐπίστευον ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν δὲν θὰ μὲ κατηγόρει ὡς ἀντικοινοβουλευτικὸν καὶ ὅτι θὰ προσέφερε τὰ φῶτά της, ἵνα ὁ ὑπάρχων κοινοβουλευτισμὸς εἶναι πραγματικὸς καὶ ὄχι εἰκονικός. Εἰκονικός δὲ εἶναι, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ὁ κοινοβουλευτισμός, ὅταν μέσα εἰς τὴν Βουλὴν εὑρίσκωνται πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι πρόθυμα νὰ ὑποστηρίξωσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὴν λαϊκὴν θέλησιν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπόν, ἀνεξαρτήτως τῆς πτέρυγος εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεσθε, νὰ ἐπιζητήσητε τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διὰ τὴν κρίσιν σας κάμετε ὅ,τι νομίζετε προσῆκον,ἀλλὰ λόγος ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχει. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ταύτην τὴν ἑσπέραν. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δὲν εἶναι δεκτή.

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε ν’ ἀπαντήσῃ διὰ μακρῶν εἰς ὅσα εἶπον περὶ τῆς συνεχίσεως τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐργασιῶν, χωρὶς ὑποθέτω νὰ κατορθώσῃ νὰ ἀναιρέσῃ οὐδὲν ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, διὰ τῶν ὁποίων κατέδειξα, ὅτι δὲν συντρέχει σοβαρός τις λόγος ταχέος τερματισμοῦ τῶν ἐργασιῶν μας, ἄσκοπος δ’ ἐξ ἄλλου ὑπῆρξεν ὁ λόγος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος εἰς ἀποστροφὰς ἐν τῷ ἐπιλόγῳ του, ἔρριψεν ἰδέας, ἥκιστα, ὡς ἀντελήφθη ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ, προωρισμένας νὰ ἀποκαταστήσωσιν τὴν γαλήνην εἰς τὰς συζητήσεις καὶ τὴν ὁμαλότητα σχέσεων Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅταν εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέκοψεν ἀδικαιολογήτως ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους τὰς ἐργασίας τῶν Κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων, δὲν ἐσκέφθην νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἡ διακοπὴ ἔγινεν διὰ Προεδρικοῦ Διατάγματος. Διότι δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ μέσον τοῦτο, ἀφοῦ κατώρθωσεν ἐπὶ ἓν ἑξάμηνον νὰ μὴ συνεδριάσῃ ἡ Βουλή, εἰμὴ ἐπί τινας μόνον ἡμέρας, διὰ τῶν διακοπῶν τῶν χορηγηθεισῶν παρὰ τοῦ Σώματος. Προσφεύγουσα καὶ εἰς τὴν ἔκδοσιν Προεδρικοῦ Διατάγματος θὰ ἐπεβάρυνεν ἁπλῶς τὸ παθητικὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἀπέφυγε συστηματικῶς τὴν συνεργασίαν μετὰ τῆς Βουλῆς. Καὶ πρέπει νὰ ὑπομνήσω ὅτι ὁ ἔλεγχος τῶν κυβερνητικῶν πράξεων δὲν ἠσκήθη ἐπὶ ὁλόκληρον ἑξάμηνον παρὰ μόνον εἰς ἐλαχίστας συνεδριάσεις καὶ δὲν δικαιολογεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἰσχυριζόμενος ὅτι ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος εἶναι ὁ ἀπασχολῶν τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος καὶ μὴ ἐπιτρέπων τὴν ἐξέτασιν τῶν νομοθετικῶν τῆς Κυβερνήσεως μέτρων, τὰ ὁποῖα ἄλλωστε μόλις ἐσχάτως ὑπεβλήθησαν. Σκοπός μου ἦτο ὅταν ὡμίλουν περὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων νὰ ἀποκρούσω νέαν αὐτῶν μακρὰν διακοπήν, ἐφόσον τὸ ταξείδιον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς Ἄγκυραν δὲν πρόκειται νὰ διαρκέσῃ εἰμὴ ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τὴν πάροδον τῶν ὁποίων ἐνδεδειγμένον εἶναι νὰ ἐπαναλάβωμεν τὸ ἔργον μας καὶ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι, τούτου δεκτοῦ γινομένου, εἰς οὐδὲν προσκρούει ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου μέχρι τῆς καταθέσεως τῶν φακέλλων. Διότι ὁ χρόνος ὁ ὑπολειπόμενος μέχρι τοῦ μεταπροσεχοῦς Σαββάτου, δὲν ἐπαρκεῖ βεβαίως διὰ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ἀσκήσῃ τὸν ἔλεγχον. Ἔχομεν ἀρκετὴν πεῖραν διὰ νὰ μὴ ὑποθέσωμεν ὅτι πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὁλόκληρος ἡ σειρὰ τῶν ὑποβεβλημένων νομοθετικῶν μέτρων. Διότι τὰ πλεῖστα ἐξ αὐτῶν εἶναι νομοσχέδια δευτερευούσης καὶ τριτευούσης σημασίας, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν ἢ νὰ μᾶς ἀπασχολήσουν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ χρονικῆς ἀνεπαρκείας ἐννοοῦμεν τὰ οὐσιώδη νομοσχέδια, τῶν ὁποίων τὴν ἐπιψήφισιν θεωρεῖ ἐπείγουσαν ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς τὰ μέτρα ταῦτα καταλέγονται καὶ τὸ μέτρον τῆς αὐτεπαγγέλτου ἀποστρατείας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ πλεῖστα ἄλλα, ὡς τὸ νομοσχέδιον τοῦ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν, τὰ φορολογικὰ κλπ. Ἐπὶ πάντων τούτων διὰ νὰ συζητήσῃ καὶ νὰ ψηφίσῃ εὐσυνειδήτως ἡ Βουλή, ἔχει ἀνάγκην καὶ χρόνου καὶ μελέτης. Διότι τότε καὶ μόνον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εὑρίσκεται εἰς τὸ ὕψος της, ὅταν ἀγρυπνῇ οὕτως ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐπὶ τῶν γενικῶν συμφερόντων. Διὰ νὰ ὑπάρχῃ πραγματικὸς κοινοβουλευτισμὸς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀρκεῖ νὰ συναγωνιζώμεθα εἰς λόγους ἢ νὰ ἐξαίρωμεν διὰ φράσεων μόνον τὰ ἀγαθά του. Πρέπει ἐμπράκτως νὰ ἀποδεικνύωμεν ὅτι ἔχομεν ὄντως πίστιν πρὸς αὐτὸν καὶ σεβόμεθα τὴν ἀποστολήν του. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ δὲν ἔχομεν πίστιν ὅταν ἀξιοῦμεν, ἐν ὀνόματι τῆς κομματικῆς ὑπεροχῆς νὰ ἐπιβάλωμεν μέτρα ὑψίστης διὰ τὸν τόπον σημασίας, ἄνευ ἐπισταμένης αὐτῶν ἐξετάσεως. Τὶ εἶναι τὸ μέτρον αὐτό; Ἐγὼ τὸ ἐχαρακτήρισα ὡς ἀντισυνταγματικόν, καὶ ἔκρυθμον. Καὶ τὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἀπήντησεν ὅτι ἐὰν εἶναι ἀντισυνταγματικὸν τὸ μέτρον, δὲν θὰ γίνῃ συνταγματικὸν ἐὰν ἀναβληθῇ ἐπί τινας ἡμέρας ἡ συζήτησις. Ἀλλὰ ποῖος εἶπεν ὅτι ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἤθελε καταστήσει τὸ μέτρον θεμιτόν;

§87Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς εἶπον αὐτό.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ αἰῶνες ἂν περάσουν θὰ μείνῃ ἔκθεσμον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀριστερᾶς).

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἀναβολὴ δὲν σᾶς χρησιμεύει διὰ νὰ καταστήσητε τὸ μέτρον ἀντισυνταγματικόν.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ τὸ καταστήσῃ συνταγματικὸν ἡ προσαγωγὴ τῶν φακέλλων. Ἀλλὰ τὸ μέτρον ἔχει διπλῆν ὄψιν καὶ παρ’ ἡμῶν θεωρεῖται καὶ τυπικῶς ἀπαράδεκτον καὶ κατ’ οὐσίαν ἀσύμφορον καὶ ἐπικίνδυνον. Καὶ διὰ μὲν τὰς ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ τυπικοῦ, ἐπὶ τοῦ συνταγματικοῦ μέρους, ἔχομεν ἤδη ὅλα τὰ ἐφόδια ὅπως τὰς ἀναπτύξωμεν καὶ ἀποδείξωμεν τὸν ἔκθεσμον τοῦ νομοθετήματος χαρακτῆρα. Ἀλλὰ διὰ τὴν δευτέραν καὶ οὐσιωδεστέραν τοῦ μέτρου ἐξέτασιν, οὐδεὶς θὰ ἦτο εὔκολον νὰ ἰσχυρισθῇ, δὲν τὸ ἰσχυρίσθη οὔτε ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐπετρέπετο νὰ λάβῃ ἀπόφασιν στεροῦσαν ὁλόκληρον τὸν στρατόν, τοὺς ἡγουμένους αὐτοῦ, τῶν φυσικῶν των δικαστῶν, καὶ παραδίδουσαν αὐτοὺς εἰς τὴν κομματικὴν αὐθαιρεσίαν, ἄνευ διονυχίσεως ὅλων τῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἀξίωσίν της.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς συγχαίρω δι’ αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπετε. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ καὶ τὰς ἀποφάσεις αὐτοῦ....

§92Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποιανοῦ λαοῦ ἐκπροσωπεῖτε;

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι καὶ τοῦτο, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόδειξις τοῦ ὀλίγου σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον τρέφετε πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ Κοινοβουλίου τὸ ὅτι δὲν ἐπιτρέπετε διὰ τῶν ἀνὰ πᾶν δευτερόλεπτον διακοπῶν σας τὴν ἀνάπτυξιν τῶν δυσαρέστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν γνωμῶν.

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγητε αὐθαιρεσίας τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶσθε σεῖς τὸ κριτήριον τῆς ὀρθότητος τῶν σκέψεων τῶν ἐκφερομένων ἀπὸ τοῦ βήματος. Ποῖος εἶσθε σεῖς, ὁ ὁποῖος δὲν ἀνέχεσθε νὰ λέγωμεν ὅσα ἡμεῖς κρίνομεν ὀρθὰ εἰς τὴν Βουλήν; Ἡ θέσις μας εἶναι ἴση καὶ δὲν ἔχετε κανὲν ἀπολύτως δικαίωμα περισσότερον τῶν ἄλλων. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἔλεγον, λοιπόν ὅτι διὰ τὸν κατ’ οὐσίαν ἔλεγχον τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι πράγματι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν ἀπὸ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνωσι περὶ τῆς διαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, παρέβησαν τὸ καθῆκόν των, ἐχαρίσθησαν εἰς τοὺς ἐπιβουλευθέντας τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, διὰ νὰ πεισθῇ, λέγω, ἡ Βουλὴ ὅτι καὶ αὐτοὺς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποδοκιμάσῃ καὶ τοὺς ἤδη δικασθέντας ἀξιωματικοὺς νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν κυβερνητικὴν αὐθαιρεσίαν, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τοιαύτην ἀπονενοημένην ἀληθῶς ἀπόφασιν καὶ νὰ καταργήσωμεν κάθε φραγμὸν κατὰ τῆς κομματικῆς ἐπιδρομῆς εἰς τὸν στρατόν, θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον βεβαιωμένην ἐξ ἐγκύρων στοιχείων, ἀπὸ τὰς ἀνακρίσεις, ἀπὸ τὰ πορίσματα τῶν ἀνακρίσεων, ὅτι οἱ ἰσχυρισμοὶ τῆς Κυβερνήσεως εἶνε ἀκριβεῖς καὶ ὅτι πράγματι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον καταπροδόσεως τῶν καθηκόντων των ἐκ μέρους ἀνωτάτων βαθμούχων. Διατὶ θ’ ἀφήσωμεν μόνον καὶ μόνον, διότι τὸ θέλετε, εἰς χεῖρας σας τὴν τύχην τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν γαλήνην τοῦ τόπου; (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς διεξιᾶς) Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅ,τι ζητοῦμεν ἡμεῖς, οὔτε εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐλευθερίας ἀντιτίθεται, οὔτε τὰς αὐθαιρεσίας ἐνθαρρύνει. Δὲν ἀντιτίθεται πρὸς τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, ἀλλὰ τὰς ἐνισχύει, ἐφόσον ἐξυψώνει τὸ γόητρον τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θέλομεν συνειδητὸν παράγοντα ἐξυπηρετήσεως τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Ὅ,τι ζητοῦμεν ἡμεῖς δὲν ἔχει ὡς σκοπὸν οὐδὲ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐνθάρρυνσιν ἀνωμάλων ροπῶν. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ, ὅτι ἔχω ὄχι ὀλιγώτερον οἱουδήποτε ἄλλου βαθύ, βαθύτατον, τὸ αἴσθημα τῆς ἐννόμου τάξεως καὶ ὅτι περισσότερον ἴσως ἄλλων ἠγωνίσθην ὑπὲρ αὐτῆς. Καὶ ἔχω νὰ ἐπικαλεσθῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, ὄχι ἀγῶνας κατ’ ἀντιπάλων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶχεν ἠθικὴν ἀξίαν, διότι ἀρκεῖ εἰς τοὺς κατ’ αὐτῶν ἀγῶνας τὸ κομματικὸν ἐλατήριον, ἠγωνίσθην ἐναντίον πανισχύρων ὁμοφρόνων, πρὸς τοὺς ὁποίους παρέμεινε κατὰ τὰ ἄλλα ἀμείωτος ἡ ἐκτίμησίς μου. Δὲν ἔχετε λοιπὸν τὸ δικαίωμα νὰ ρίπτετε κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν μομφήν, ὅτι ἐπιζητοῦσα νὰ κατοχυρώσῃ ἀκριβῶς τὰ δικαιώματα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διαφώτισίν της, διὰ νὰ εἶναι σεβασταὶ αἱ ἀποφάσεις της, ἐνισχύει τὰς ἀνωμάλους ροπάς, τὴν ροπὴν πρὸς τὰς ἀνωμαλίας. Τὰς αὐθαιρεσίας ὑποθάλπει ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα εἰς τὸν στρατὸν τὰς κομματικὰς διακρίσεις καὶ κλονίζουσα τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τοὺς ἡγήτοράς του καὶ τὴν δικαιοσύνην. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ψηφιζόμενον θὰ γεννήσῃ καὶ τώρα καὶ εἰς τὸ μέλλον τὴν δυσφορίαν, τὸν πρόδρομον τῶν πραξικοπημάτων καὶ τῶν ἀναστατώσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ φυγαδεύσουν ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὸν διὰ παντὸς τὴν γαλήνην. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§96ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δυὸ λόγια θέλω νὰ εἴπω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Πόσον ἕωλον εἶναι τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ζητοῦμεν τὰ ἔγγραφα μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἀντιταχθῶμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ὑποθάλψωμεν κινήματα ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ἐζητήσαμεν τὰ ἔγγραφα αὐτὰ πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ζητοῦμεν τὰ ἔγγραφα ὅπως προστατεύσωμεν κινήματα. Ἄλλοι εἶναι συνηθισμένοι νὰ προστατεύουν κινήματα (Γέλωτες ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μὴ γελᾶτε. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσιαστικὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου οἱ ἀναρμοδιώτεροι νὰ ὑποβάλουν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι οἱ ὑπογράψαντες τὸ νομοσχέδιον. Καταπολεμοῦμεν λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν πρόκειται δι’ αὐτοῦ νὰ προαχθῇ ἡ γαλήνη εἰς τὸν στρατόν, ἀλλὰ διότι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται δι’ αὐθαιρεσιῶν, δι’ ἀδικιῶν νὰ καταστῇ ὑπόδουλος ὁ στρατός, νὰ δημιουργηθῶσι στρατιωτικὰ κόμματα καὶ νὰ διανοίξῃ ἡ διαίρεσις εἰς τὸν στρατὸν. Θὰ ἤθελα ἀκόμη νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνῃ τόσον συχνὰ ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὴν γνώμην τοῦ λαοῦ. Καὶ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου τὸ κόμμα τὸ Λαϊκὸν ἦτο μία μειονοψηφία ἀπέναντι τῆς ὁλότητος τῶν ἐκλογέων, ἡ παρέλευσις τοῦ χρόνου καὶ αἱ ἀτασθαλίαι τῆς Κυβερνήσεως συνετέλεσαν νὰ εἶναι σήμερον μία ἐσχάτη μειονοψηφία. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν νὰ γίνῃ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. (Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν τῶν κ. κ. Α. Γαρουφαλιᾶ καὶ Π. Καλλιγκάτση, τοῦ ζητήματος τεθέντος οὕτω: «Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν ὄχι». Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς ἀνακοινοῦται ὑπὸ τοῦ Προέδρου ὅτι προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 204 ἐκ τῶν ὁποίων 80 ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως, καὶ 124 κατ’ αὐτῆς, κατὰ τὸ κάτωθι πρωτόκολλον.)

Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἀπερρίφθη.

§98Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταθέτων τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔκαμεν εἰσήγησιν, ἐδήλωσεν ὅμως ὅτι θὰ κάμῃ εἰσήγησιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ κάμῃ τὴν συζήτησιν, πρέπει νὰ προηγηθῇ ὅλων τῶν ρητόρων, διὰ νὰ γνωρίζωμεν τὴν εἰσήγησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ νὰ ἀπαντήσωμεν.

§99Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἔχει συζητηθῆ. Ἐμελετήθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅπου παρέστην καὶ ὡμίλησα. Θὰ ὁμιλήσῃ τώρα ὁ εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ὅταν θὰ ὁμιλήσουν οἱ ρήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὄρεξιν μόνον νὰ ἔχητε νὰ μὲ ἀκούσητε.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλεῖται ὁ κ. Κρανιωτάκης νὰ κάμῃ τὴν εἰσήγησίν του.

§101Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, παρεπέμφθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία σᾶς ὑπέβαλε πρὸ ἡμερῶν τὴν ἔκθεσίν της. Πέραν τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς πρόκειται νὰ διατυπώσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου μερικὰς μόνον παρατηρήσεις. Τὸ νομοσχέδιον κατηγορήθη, ὅτι καθιεροῖ νέαν ποινήν, καὶ τὴν καθιεροῖ κατὰ μίαν διαδικασίαν νέαν. Λέγεται δηλαδή, ὅτι ἀδικοῦμεν τοὺς καλοὺς κινηματίας τῆς 6ης Μαρτίου, διότι πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς μίαν ποινήν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζον ὅτι θὰ ὑποστοῦν, ὅταν προέβαινον εἰς τὸ κίνημά των. Ἡ κατηγορία δὲν εἶναι ὀρθή, διότι οἱ κινηματίαι τῆς 6ης Μαρτίου ἐγνώριζον πολὺ καλὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Καὶ ὁ νόμος διὰ τοῦ κώδικος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν εἰς τὸ 28 ἄρθρον λέγει ρητῶς ὅτι ἀποτάσσονται τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ ὅσοι ὑποπέσουν εἰς παραπτώματα μεταξὺ τῶν ὁποίων καταλέγεται καὶ πᾶσα ἐνέργεια στρεφομένη ἀμέσως ἢ ἐμμέσως εἰς ὑπονόμευσιν τῆς ἐννόμου τάξεως ὡς καὶ ἡ συμμετοχὴ εἰς προπαγάνδαν τείνουσαν εἰς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἐγνώριζον συνεπῶς πολὺ καλὰ οἱ κινηματίαι τῆς 6ης Μαρτίου ποίαν διάταξιν νόμου ἐπρόκειτο νὰ ἀντιμετωπίσωσι καὶ ποίαν ποινὴν νὰ ὑποστῶσι. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νὰ ὑποβληθοῦν τώρα εἰς ποινὴν νέαν. Ἀλλ’ οἱ κινηματίαι τῆς 6ης Μαρτίου δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε οἱ ἴδιοι νὰ φαντασθοῦν ὅτι ὁ νόμος, ὅπως εἶναι σαφής, θὰ ἐπροκρουστεύετο ὑπὲρ αὐτῶν καὶ θὰ ἐφηρμόζετο κατ’ ἄλλον τρόπον. Διότι καὶ οἱ ἴδιοι ἄλλωστε εἶχον πολλάκις ἐφαρμόσῃ τὸν Νόμον καὶ ὅταν ἦσαν αὐτοὶ κριταὶ οὐδεὶς εὗρεν ἐνώπιον αὐτῶν χάριν. Ἀλλὰ, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς δὲν εἶνε κἂν νομοσχέδιον καθιεροῦν ποινήν. Εἶναι ἕν καθαρὸν καὶ ἁπλοῦν διοικητικὸν μέτρον πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς ἐννοίας τῆς πειθαρχίας εἰς τὸν Στρατόν, χάριν τοῦ καλοῦ τοῦ Στρατεύματος, χάριν τοῦ καλοῦ τοῦ Ἔθνους. Τὴν 6ὴν Μαρτίου, τὴν ἑπομένην μιᾶς ἐκλογῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἐλευθέρως ἐξεδήλωσε τὸ φρόνημά του, ἠγέρθη εἷς τολμητίας αὐθάδης, καὶ εἶπε πρὸς τὸν λαόν, στρέφων ἐναντίον αὐτοῦ τὰ ὅπλα τῆς πατρίδος: «Σὺ ἐψήφισες ποίους θέλεις νὰ σὲ κυβερνήσουν. Δοῦλε, ἐγὼ δὲν σοῦ τὸ ἐπιτρέπω. Θὰ σὲ κυβερνήσουν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους θέλω ἐγώ, καί, ἂν ἀντιστῇς, θὰ σὲ φονεύσω». Καὶ πράγματι ἐφόνευσαν πολίτας. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, εἰς τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ἀνίερον καὶ τερατῶδες, ὅμοιον τοῦ ὁποίου δὲν ἔχει ἀντιμετωπίσει ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία, εἰς τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι κατώτερον παντὸς χαρακτηρισμοῦ, ὁ κακὸς ἐκεῖνος πραξικοπηματίας εὗρε, δυστυχῶς, συνεργοὺς καὶ μεταξὺ τοῦ τιμίου ἑλληνικοῦ στρατεύματος, εὗρε, δυστυχῶς, τὰ ὑπολείμματα τῶν κακῶν ἐποχῶν, εὗρε τοὺς κληρονόμους τῆς ἀθλιότητος, τὴν ὁποίαν ἕνα γνωστὸν κόμμα ἀπεργάζεται ἐπὶ τόσα ἔτη, προσπαθοῦν νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸν στρατὸν χάριν τῆς κομματικῆς του ἐπικρατήσεως. (Χειροκροτήματα).

§102Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ κόμμα αὐτὸ ἐδιπλασίασε τὴν Ἑλλάδα.

§103Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Τὴν ἐδίχασε. Τὴν ἐδιπλασίασεν ὁ ἀγωνιζόμενος ἑλληνικὸς λαὸς καὶ σεῖς ἀπεργάζεσθε τὸν διχασμόν. Κύριοι, ἡ κακὴ καὶ οἰκτρὰ ἐκείνη ἀνταρσία τῆς 6ης Μαρτίου ἐξέπνευσε δυστυχῶς πρὶν ὁ ἥλιος τῆς ἡμέρας ἐκείνης κλίνει πρὸς δύσιν. Διότι, ἂν δὲν εἶχεν ἐκπνεύσῃ, ὁ καθαρμὸς ὁ πρέπων, θὰ εἶχεν ἐπέλθῃ ἀπὸ τότε. (Χειροκροτήματα). Ὁ αὐτουργὸς τῆς πράξεως ἐκείνης τῆς ἀχαρακτηρίστου, ἐξηφανίσθη πρὶν νυκτώσῃ. Ἀλλὰ τὶ θὰ γίνουν, λοιπόν, οἱ συνεργοί του— εἰπέτε μου τὶ θέλετε νὰ γίνουν; Θέλετε νὰ ἐπανέλθουν αὔριον εἰς τὰ γραφεῖά των διὰ νὰ ἐκδίδουν ἐγκυκλίους διαταγὰς περὶ πειθαρχίας; Θέλετε οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς μονάδας των καὶ νὰ διοικοῦν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι τὴν ἡμέραν τὴν κρίσιμον ἠναγκάσθησαν εἰς πολλὰς περιπτώσεις νὰ θέσουν ὑπὸ περιορισμὸν τοὺς διοικητάς των; Θέλετε οἱ κινηματίαι τῆς 6ης Μαρτίου νὰ ἔλθουν νὰ κρίνουν τοὺς ὑποδεεστέρους των, τοὺς ὁποίους εὗρον ἀντιμετώπους κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἀνταρσίας; Ἢ θέλετε, λοιπόν, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ ζητήσουν πάλιν τὸν σεβασμόν του; Καὶ τὶ θέλετε τάχα; Νὰ ἐμπιστευθῇ τὸ Κράτος τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις του εἰς χεῖρας τῶν ἰδίων ἀνθρώπων, διὰ νὰ τὰς ὁδηγήσουν αὔριον ποῦ; Μήπως διὰ νὰ τὰς ὁδηγήσουν εἰς μίαν νέαν ἀνταρσίαν, εἰς μίαν νέαν 6ην Μαρτίου; Ὄχι, Κύριοι! Αὐτὸ δὲν θὰ γίνῃ καὶ οὐδεμία Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἀμελήσῃ τὰ μέτρα, δι’ ὧν τὸ τοιοῦτον θὰ ἀποτραπῇ. Κύριοι, ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου διετυπώθη ἡ μομφὴ ὅτι ἀνοίγει στάδιον εὐρὺ καὶ ἀπεριόριστον διὰ προγραφὰς καὶ διωγμούς. Ἡ μομφὴ αὐτὴ κατέπεσεν ἀπολύτως δι’ ὅσων οἱ κ.κ. Ὑπουργοὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν εἶπον εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι εἶπον τότε— καὶ ἀνέφερα καὶ ἀριθμοὺς—ὅτι αἱ διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ περιορίσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ μέτρον ἐναντίον μόνον τῶν πρωταιτίων τῶν γεγονότων. Ἀλλά, Κύριοι, πλὴν τούτου, ἔχομεν ἤδη καὶ ἔμπρακτον ἀπόδειξιν τῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως ἔναντι τῆς περιπτώσεως αὐτῆς. Διὰ τὸ κίνημα ἐκεῖνο, τὸ τερατῶδες καὶ ἀχαρακτήριστον, ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ Ὑπουργοί, οἱ προϊστάμενοι τῶν τριῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, δὲν ἐκίνησαν τὰς ἐνεργείας των εἰς τὸν στρατόν, τὸ ναυτικόν, τὴν ἀεροπορίαν καὶ τὴν χωροφυλακήν, παρὰ μόνον ἐναντίον 108 ἀξιωματικῶν ἐν συνόλῳ. Ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἐτιμωρήθησαν ὁριστικῶς ἕως τώρα 39 καὶ ἀπὸ τοὺς 39 ἀπετάχθησαν μόνον 9. Κύριοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξωμεν ἴσως εἰς τὸ παρελθόν, διότι τὸ παρελθὸν τὸ ἰδικόν σας οὐδὲν καλὸν παράδειγμα μᾶς δίδει. Ἀλλ’ ἐν τούτοις δὲν δύναμαι ἐν προκειμένῳ νὰ μὴ ὑπομνήσω ὅτι ἐπὶ τῶν διαφόρων ἐπαναστατικῶν καθεστώτων τῶν ἰδικῶν σας, ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ πέραν, ἀπετάχθησαν μὲ διάφορα μέτρα, χωρὶς δικαιολογητικὰ καὶ χωρὶς λόγον, μόνον διότι δὲν ηὐνόουν τὰ καθεστῶτα ἐκεῖνα, 4.000 τιμίων ἀξιωματικῶν. (Χειροκροτήματα). Κύριοι, ὅπως εἶπον, οἱ ἀξιωματικοὶ ἐναντίον τῶν ὁποίων ἐστράφη ἕως τώρα ἡ προϊσταμένη των ἀρχή, εἶναι ἐλάχιστοι. 108 ἐν συνόλῳ. Εἰς αὐτὸ τὸ τεμάχιον τοῦ χάρτου περιέχονται, ἀναλυτικῶς μάλιστα, οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐνεργειῶν εἰς τὰ τρία πολεμικὰ Ὑπουργεῖα καὶ τὴν Χωροφυλακήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ Κύριοι, ἀξίζει ἆραγε ἐλιγώτερον ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος, ἀξίζει ὀλιγώτερον ἡ κυριαρχία τοῦ λαοῦ, ἀξίζει ὀλιγώτερον ἡ ζωὴ τῶν πολιτῶν, ἀπὸ ὅσον ἀξίζει τὸ τεμάχιον τοῦτο τοῦ χάρτου; (Χειροκροτήματα).

§104Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἰσήγησιν κάμνετε ἢ ποίημα εἶναι;

§105Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ἄν σᾶς ἀρέσῃ, Κύριε. Ἄν δὲν σᾶς ἀρέσῃ ἔχει καὶ κῆπον ἔξω καὶ ἠμπορεῖτε νὰ πᾶτε. (Χειροκροτήματα). Κύριοι Βουλευταί, ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου διετυπώθη ἀκόμη καὶ ἡ μομφή, ἀλλὰ μὲ δειλὰ ὁμολογουμένως χείλη, ὅτι ἀπεργάζεται τὴν ἀποδημοκρατικοποίησιν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλοίμονον, Κύριοι, ἀλλοίμονον διὰ τὴν Δημοκρατίαν καὶ ἀλλοίμονον διὰ τὸ στράτευμα, ἐὰν Ἡρακλεῖς τοῦ Πολιτεύματος καὶ τῆς Δημοκρατίας ἐν τῷ στρατῷ ἦσαν οἱ 5 ἢ 10 ἢ 20 ἐξ ἐπαγγέλματος κινηματίαι, οἱ ὁποῖοι ταράσσουν τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τόσων χρόνων. Καὶ ἀλλοίμονον, Κύριοι, διὰ τὴν Δημοκρατίαν, ἐὰν εἶχεν ὡς περιεχόμενον ὅτι δικαιοῦται πᾶς πρώην στρατάρχης, νὰ ἐκστρατεύῃ ἐναντίον τοῦ λαοῦ καὶ τὸν καθυποτάσσῃ ἐν ὀνόματι τῆς Δημοκρατίας. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν κρίσιν σας, κατεκρίθη ἀκόμη ὡς εἰσάγον καινὰ δαιμόνια. Ἀλλὰ δὲν εἰσάγει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὑπέμνησεν, ὅτι ἀνάλογος θεσμὸς ὑφίσταται, ψηφισθεὶς ἐπὶ τῶν ἡμερῶν σας, προκειμένου περὶ τῶν Ἀντιστρατήγων. Τοὺς Ἀντιστρατήγους, διὰ λόγους, βεβαίως, διαφόρους, τοὺς κρίνει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Τώρα πρόκειται ὁ ἴδιος θεσμός, ἐφάπαξ, ἐπὶ περιωρισμένον χρόνον, ἕνεκα αἰτιῶν, τῶν ὁποίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτιμᾷ κανεὶς τὴν σημασίαν των, ὁ ἴδιος θεσμὸς πρόκειται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τοὺς ἄλλους ἀξιωματικούς. Ἀλλὰ, Κύριοι Βουλευταὶ, μέτρα ἐξαιρετικὰ, ἐλήφθησαν πάντοτε ὁσάκις εὑρίσκοντο καθεστῶτα πρὸ ἐξαιρετικῶν περιστάσεων. Ἐλήφθησαν εἰς τὸ 1923, ὅταν ἐξερράγη τὸ ἐπαναστατικὸν κίνημα τοῦ Λεοναρδοπούλου. Ἐλήφθησαν καὶ εἰς τὸ 1917, ὅταν ἡ Βουλή, ἡ ἰδική σας, ἐθέσπισε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου ὥριζεν, ὅτι εἰς τὸ Ναυτικὸν δύναται περίπου ὁ Ὑπουργὸς νὰ πετᾷ ἀπὸ τὸ αὐτὶ ὅποιον θέλει.

§106ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ πόλεμος.

§107Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Εἴπετε, Κύριε, ὅτι ἦτο πόλεμος τότε. Καὶ εἶπον ἄλλοι ὅτι ἦσαν ἐπαναστάσεις. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἦσαν ἐπαναστάσεις. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· ὅταν μία ἐπανάστασις ἀνατρέψῃ ἕν νόμιμον καθεστὼς καὶ νομιμοποιηθῇ αὕτη καὶ καταδιώξῃ ὅλους τοὺς πιστοὺς λειτουργούς τοῦ καθεστῶτος ἐκείνου, ἔχει δίκαιον ἡ ἐπανάστασις; Καὶ ὅταν μία ἐπανάστασις καταστείλῃ ἓν κίνημα ἐναντίον της καὶ ἐκδιώξῃ ἀπὸ τὸν στρατόν καὶ ἀπὸ παντοῦ ὅλους τοὺς ἀντιφρονοῦντας, ἔχει πάλιν ἡ ἐπανάστασις δίκαιον; Καὶ ὅταν, Κύριοι, κηρυχθῇ μία ἀθλία καὶ οἰκτρὰ ἐπανάστασις, κηρυχθῇ ἐναντίον ἑνὸς καθεστῶτος νομίμου καὶ καταπέσῃ ἡ ἐπανάστασις αὐτὴ καὶ τὸ νόμιμον καθεστὼς ἀποκατασταθῇ, τότε δὲν ἔχει τὸ νόμιμον αὐτὸ καθεστὼς τὸ δικαίωμα ν’ ἀποβάλῃ ἀπὸ τὸν στρατόν του τοὺς Ἀρχηγοὺς τῶν ἐπαναστάσεων; Ἐπανάστασις! Ἀλλὰ μόνον αἱ ἐπαναστάσεις εὑρίσκουν χάριν ἐνώπιόν σας καὶ οὐδέποτε ἡ νομιμότης; Κύριοι Βουλευταί, μακραὶ περιπέτειαι καὶ ἀφορμαί, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἀναμοχλεύσωμεν, συνετέλεσαν, ὥστε ἡ ψυχὴ τοῦ Στρατοῦ νὰ νοσήσῃ βαρέως. Ἀπὸ τοὺς φακέλλους τῆς 6ης Μαρτίου, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ὑπ’ ὄψει, συνηγάγομεν θλιβερὰ συμπεράσματα διὰ τὸν χαρακτῆρα, διὰ τὴν ἐκτροπὴν τοῦ στρατιωτικοῦ χαρακτῆρος, ὀλίγων ἀξιωματικῶν. Διότι ἀπὸ τοὺς φακέλλους ἐκείνους ἀναπηδᾷ τὸ παράδειγμα ἀνωτάτων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκράτουν μὲ τὴν μίαν χεῖρα τὸ διάγγελμα τοῦ ἀντάρτου ἕτοιμοι νὰ τὸ μεταφέρουν ὡς πλάκα Μωϋσέως καὶ νὰ τὸ κοινοποιήσουν εἰς τὸν λαόν, ἐνῷ διὰ τῆς ἄλλης ἔνευον εἰς διαγγελεῖς των ἐρωτῶντες τὶ νέα ὑπάρχουν ἀπὸ τὰς Ἀθήνας καὶ ἂν ἡ ἐπανάστασις ἐφέρετο διὰ τῶν νέων ὅτι κατέρρεεν, ἦσαν ἕτοιμοι νὰ θραύσουν τὴν πλάκα τοῦ Μωϋσέως καὶ νὰ κηρυχθοῦν φανατικοὶ προασπισταὶ τῆς νομιμότητος. Καὶ ὑπάρχουν ἀκόμη παραδείγματα ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, χωρὶς νὰ σεβασθοῦν τὰς ἐπωμίδας των, ἐτάχθησαν ὑπὲρ τοῦ ἀντάρτου κατὰ τρόπον ἐκτάκτως δουλοπρεπῆ, χωρὶς κἄν νὰ γνωρίσουν, οὐδὲ νὰ ἐνδιαφερθοῦν κἄν νὰ ἐρωτήσουν τοὺς σκοπούς του. Ἀλλὰ ἡ 6η Μαρτίου ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ παρασχεθοῦν καὶ παραδείγματα λαμπρά. Διότι παρεσχέθησαν ὄντως παραδείγματα ἀξιωματικῶν μεμονωμένων, ἀξιωματικῶν μικρῶν, ὄχι κἄν μεγάλων, οἱ ὁποῖοι, ἀνθυπολοχαγοὶ ἁπλοῖ, ὤρθωσαν τὸ ἀνάστημά των ἐνώπιον τοῦ Διοικητοῦ των καὶ τοῦ παρισταμένου ἀρχηγοῦ τῆς ἀνταρσίας καὶ εἶπον· «Κύριοι, ἀπὸ τὴν συνείδησίν μας καὶ ἀπὸ τὸ Σχολεῖον ἐδιδάχθημεν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπακούωμεν εἰς τοὺς νόμους. Δὲν σᾶς ὑπακούομεν καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν! Θὰ διαθέσωμεν ὅλας μας τὰς δυνάμεις, θὰ ὑποβληθῶμεν εἰς πᾶσαν θυσίαν, ἀλλὰ θὰ πνίξωμεν τὸ κίνημά σας!». Κύριοι, οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ πρέπει ν’ ἀνακηρυχθοῦν, νομίζω, ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἄξιοι τοῦ ὅρκου των, πρέπει νὰ ἀνακηρυχθοῦν ἄξιοι τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ Ἔθνους, πρέπει νὰ ἀνακηρυχθοῦν ἄξιοι τῆς Πατρίδος! (Ἐνθουσιώδη καὶ παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς πτέρυγος καὶ τῶν θεωρείων). Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοσχέδιον διεβλήθη ἀκόμη ὡς προϊόν καὶ ἀποτέλεσμα πιέσεως, ἀσκηθείσης γύρωθεν μὲν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐκ τῶν κάτω δὲ πρὸς τοὺς προϊσταμένους τῶν τριῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων. Καὶ ἡ διαβολὴ αὐτή, κ. Συνάδελφοι, δὲν ἀξίζει περισσότερον ἀπὸ ὅσον ἀξίζουν αἱ ἄλλαι. Ἡ Κυβέρνησις, εὐθὺς μόλις ἀνέλαβε τὴν ἐξουσίαν, παρέδωκε τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ἄγους τῆς 6ης Μαρτίου εἰς τὴν Δικαιοσύνην καὶ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς. Ἀλλὰ τὴν παρέδωκεν ἐν τῇ ἐκδήλῳ καὶ ἀναμφισβητήτῳ ἐννοίᾳ ὅτι οἱ αὐτουργοὶ τοῦ τερατουργήματος τῆς 6ης Μαρτίου δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παραμείνουν εἰς τὸ στράτευμα. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, κ. Συνάδελφοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πολὺ πρὶν ἢ ἀσκηθοῦν ἐκεῖναι τὰς ὁποίας σεῖς εὑρίσκετε πιέσεις, ὁμιλῶ, ἐν συγκεντρώσει τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Φρουρᾶς, εἶχεν εἴπει ρητῶς: «... (ἀναγινώσκει) ...». Ἀπὸ τότε λοιπόν, εἶχεν εἴπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνουν εἰς τὸν στρατὸν οἱ κινηματίαι. Ἀλλὰ καὶ ἀκόμη πρίν, ὅταν συνεκρότει τὰ ἀνακριτικὰ συμβούλια, ἀπηύθυνε πρὸς τοὺς γενικοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ συμμετάσχουν τούτων, μίαν ἐπιστολὴν ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνεται σαφῶς ἡ θέλησίς του, ὅπως ἐκ τοῦ στρατεύματος ἀπομακρυνθοῦν ὅλοι οἱ ἀναμιχθέντες ἐνεργῶς εἰς τὸ κίνημα ἀξιωματικοί. Δὲν ὑπῆρξαν λοιπὸν πιέσεις καὶ δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα πιέσεως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται σήμερον ὑπὸ τὴν κρίσιν σας. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶνε ὑπαγόρευσις τῆς συνειδήσεως ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐντολὴν νὰ κυβερνοῦν τὸν Τόπον. Κύριοι Βουλευταί, τὰ Συμβούλια πρὸς τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπηυθύνθη διὰ τῆς προμνησθείσης ἐπιστολῆς του, δὲν ἐπετέλεσαν δυστυχῶς τὸ καθῆκόν των πλήρως. Προκειμένου ἰδίως περὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς οὔτε ἕνα, οὐδένα ἔκριναν ἀποτακτέον, οὔτε κἄν τὸν διοικητὴν ἐκεῖνον τῆς μονάδος, ὁ ὁποῖος ἤνοιξε τὴν νύκτα τὰς πύλας τοῦ στρατῶνος του εἰς τὸν ἀντάρτην, ὁ ὁποῖος τὸν ἐδέχθη εἰς τὰ γραφεῖά του, ὁ ὁποῖος συνεκέντρωσε τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκεῖ, ὁ ὁποῖος ἔδωκεν εἰς τὸν ἀντάρτην τὸν λόγον διὰ νὰ κηρύξῃ τὸ κήρυγμα τῆς ἀνταρσίας, ὁ ὁποῖος μετὰ ταῦτα ἐκίνησε τὰς δυνάμεις του, τὰς δυνάμεις του τὰς φονικὰς ἐναντίον τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος τέλος πάντων δι’ ὅλης τῆς ἑσπέρας συνεκάλει ἀλήτας καὶ τοὺς ἐνέδυε τὴν στολὴν τοῦ τιμίου ἕλληνος στρατιώτου καὶ παρέδιδεν εἰς αὐτοὺς τὰ ὅπλα ἵνα πολεμήσουν ἐναντίον τοῦ λαοῦ. Οὔτε αὐτὸν, Κύριοι, δὲν ἔκριναν ἀποβλητέον τοῦ στρατεύματος τὰ συμβούλια τὰ ὁποῖα ἔκριναν τὰς ὑποθέσεις ταύτας. Ἀλλά, Κύριοι, ἴσως οἱ κριταί, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὰ συμβούλια ἐκεῖνα, ἴσως κατὰ βάθος νὰ μὴ εἶχον ἄδικον. Εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι θὰ εἶχον ἐν νῷ, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἔκριναν ἦσαν ὄργανα δευτερεύοντα καὶ ὅτι ὁ κύριος ἔνοχος ἦτο ἄλλος. Ὄχι κἂν ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον ἐφυγάδευσαν μὲ πλοιάρια καὶ ἀκάτους καὶ τὸν συνετήρουν κομματικῇ δαπάνῃ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλ’ ὁ ἄλλος, ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ὡς ἐνόχου φέρουν τὰ στόματα μυριάδων καὶ μυριάδων Ἑλλήνων (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα). Ἴσως, Κύριοι, οὕτω νὰ ἐσκέφθησαν τὰ συμβούλια καὶ κατ’ οὐσίαν νὰ ἐσκέφθησαν δικαίως. Ἀλλὰ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν ἡμεῖς νὰ ἀφήσωμεν τοὺς λύκους νὰ φυλάττουν τὰ πρόβατα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδώσωμεν καὶ πάλιν τὸν στρατὸν εἰς τοὺς κακοὺς Διοικητὰς τῆς 6 Μαρτίου. Κύριοι Βουλευταί, εἰς τὸ ἔργον μας τοῦτο, εἰς τὸ ἔργον μας τὸ σημερινόν, εἰς τὸ ἔργον τῆς ἀποκαθάρσεως ἀπὸ τοὺς κινηματίας, εἴχομεν τὴν ἐλπίδα μέχρις ἀπόψε ὅτι θὰ εὑρίσκωμεν πολυτίμους συνεργάτας καὶ ἀπὸ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, εἴχομεν ἐλπίσει εὐλόγως ὅτι θὰ εἴχομεν συγκεκριμένως μὲ τὸ μέρος μας τοὺς Ἀρχηγοὺς τοῦ Προοδευτικοῦ καὶ τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ κόμματος, διότι καὶ ἐκείνων τὰ στόματα καὶ ἐκείνων αἱ γραφίδες δὲν ἐκουράσθησαν ἐπὶ ἔτη νὰ γράφουν καὶ νὰ ὁμιλοῦν ἐναντίον τῶν κινηματιῶν καὶ ἐναντίον τῆς παρεμβάσεως τῆς πολιτικῆς εἰς τὸν στρατὸν καὶ ἐναντίον τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ στρατοῦ ὡς κομματικοῦ ὀργάνου. Εἴχομεν, Κύριοι, τὴν ἐλπίδα ἐκείνην καὶ ἐπιστεύομεν, ὅτι πολιτικοὶ ἄνδρες τῆς περιωπῆς των δὲν θὰ ἐλησμόνουν ὅτι πέρυσιν ἀκόμη, αὐτοὶ κατηγόρουν τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων διότι ὠργάνωσε τὸν ἀλησμόνητον ἐκεῖνον στρατιωτικὸν σύνδεσμον, καὶ δὲν ἐφανταζόμεθα, ὅτι πολιτικοὶ τῆς περιωπῆς των θὰ ἐφαίνοντο τοσοῦτον ἀσυνεπεῖς ἀπὸ πέρυσιν ἕως ἐφέτος. Δυστυχῶς ὅμως, κ. Βουλευταί, ἡ ἀποψινὴ ἐμφάνισίς των ἐδῶ, διέψευσε τὰς ἀθλίας μας αὐτὰς προσδοκίας. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν συνέστησεν εἰδικῶς ἡ Βουλή, εἰσηγεῖται, κατὰ τὴν πλειονοψηφίαν της βεβαίως, τὴν ψήφισιν αὐτουσίου τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν σας νομοσχεδίου. Ἀλλὰ, κ. Βουλευταί, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν πρόκειται κἂν νὰ τὸ ψηφίσητε σεῖς. Πρόκειται τύποις νὰ τὸ ἐπικυρώσητε μόνον. Δὲν πρόκειται νὰ ψηφίσητε σεῖς τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι τὸ ἐψήφισε καὶ τὸ κατέστησε νόμον τοῦ κράτους ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς 6ης Μαρτίου. Ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ ὁ λαὸς ὁλόκληρος, ὅταν ἐμάχετο ἐναντίον τοῦ ἀντάρτου, ὅταν ἀντεμετώπιζε τὰς ριπὰς τῶν πολυβόλων, ἀλλὰ δὲν ἐπτοεῖτο, ὅταν ἀντετάσσε τὰ στήθη του εἰς τὸν χάλυβα τῶν τεθωρακισμένων αὐτοκινήτων, ὅταν ἀπεκόμιζε τοὺς νεκρούς του ἀπὸ τὰ πεζοδρόμια καὶ ἐπανήρχετο πάλιν διὰ νὰ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων του καὶ τῶν ἐλευθεριῶν του, ὁ λαὸς αὐτὸς τὴν 6ην Μαρτίου, ἐψήφισεν εἰς τὸν αἱματόβρεκτον δρόμον, ὡς ὑπέρτατον νόμον, τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι ἐφεξῆς ὁ στρατὸς τοῦ ἔθνους θὰ ἀνήκῃ εἰς τὸ ἔθνος καὶ εἰς τὸ ἔθνος καὶ μόνον. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐψηφισμένον ὑπὸ τοῦ λαοῦ, καλεῖσθε σεῖς νὰ ἐπικυρώσητε διὰ τῆς ψήφου σας. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§109Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εὐθὺς μετὰ τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, ἡ σχηματισθεῖσα Κυβέρνησις, ἡ σημερινή, παρέπεμψε τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην πρὸς τιμωρίαν τῶν ἐνόχων τοῦ ἐγκλήματος ἐκείνου. Ἀντὶ ὅμως νὰ ἀναμείνῃ τὸ πόρισμα τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης, πόρισμα τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ διηυκόλυνε τὸ βαρὺ ἔργον της, προέβη παραλλήλως εἰς διοικητικὴν ἀνάκρισιν. Ἄν ἔπραττε τοῦτο θὰ διηυκόλυνε τὸ ἔργον αὐτῆς, κ. Βουλευταί, κατὰ 90%, τοὐλάχιστον, διότι οἱ μὲν πρωταίτιοι θὰ ἐτιμωροῦντο ποινικῶς καὶ διὰ ποινῆς, ἡ ὁποία θὰ τοὺς ἐστέρει καὶ τοῦ βαθμοῦ των καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ὑπῆρχεν οὐδεὶς λόγος νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς Συμβούλια. Οἱ δευτερεύοντες θὰ ἐτιμωροῦντο ἴσως ἄνω τῶν ἕξ μηνῶν καὶ κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν εἶχε τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς Συμβούλια πρὸς ἀπόταξιν καὶ οἱ ὀλιγώτερον εὐθυνόμενοι διὰ τὸ κίνημα ἢ θὰ ἠθωοῦντο, ἢ θὰ ἐτιμωροῦντο διὰ μικροτέρας ποινῆς. Καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους ἐπίσης θὰ εἶχε δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς Συμβούλια μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως ἢ ἀργίας δι’ ἀπολύσεως. Πρέπει, προτοῦ προχωρήσω, κ. Βουλευταί, νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὰ μὴ προερχόμενα ἐκ τοῦ Στρατοῦ μέλη αὐτῆς, ὅτι αἱ ποιναὶ εἰς τὸν στρατὸν δὲν εἶναι μόνον ἡ ἀπόταξις, ὅπως θέλει νὰ τὰς ἐμφανίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, διότι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου θεσπίζεται μία μόνον ποινή, ἡ ἀπόταξις. Πολλοὶ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν ἐτέθησαν καὶ εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως, πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ ποινὴ τῆς ἀργίας δι’ ἀπολύσεως, εἶναι τεραστία ποινὴ διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ τὴν μέλλουσαν προαγωγήν των, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προαχθῶσι ποτέ. Εἶναι μία ποινὴ τεραστία. Ἑπομένως πᾶς ἀξιωματικὸς δὲν δύναται νὰ τὴν ὑποφέρῃ καὶ ἀναγκαστικῶς ἀποχωρεῖ τοῦ Στρατεύματος.

§110Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ....

§111Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις παραλλήλως πρὸς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην, διεξήγαγε μίαν ἀνάκρισιν, τὴν ὁποίαν ἐξετέλεσαν οἱ Στρατηγοὶ Μαζαράκης καὶ Τσιμικάλης, ὑποβαλόντες τὰ σχετικὰ πορίσματα, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν, τῶν ἐκθέσεων τῶν δύο αὐτῶν στρατηγῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέπεμψε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰ Συμβούλια μὲ τὸ ἐρώτημα τῆς ἀποτάξεως. Τὰ Συμβούλια, τὰ πρωτοβάθμια, ἀπέταξάν τινας ἐξ αὐτῶν, ἄλλους δὲ ἔθεσαν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Τὰ δευτεροβάθμια ἠλάττωσαν τὰς ποινάς των. Δικαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρέπεμψε τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς ἀνακριτικὰ Συμβούλια συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 28 τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ πολὺ δικαίως καὶ λίαν δεδικαιολογημένως τὰ Συμβούλια ἐξέδωκαν τὰς ἀποφάσεις των συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος ἴσχυε τὴν 5ην Μαρτίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προχθὲς εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἶπεν ὅτι τὸ παρὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναί τι τὸ νέον· εἶναι μία ἐπέκτασις τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον λαμβάνεται διὰ τοὺς Ἀντιστρατήγους, ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερε καὶ σήμερον ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παρατηρήσω, ὅτι πλανᾶται. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 24 ἔχει σχετικὴν διάταξιν ὁ νόμος περὶ ἱεραρχίας καὶ προβιβασμῶν. Ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος ἀφορᾷ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα τῶν ἀξιωματικῶν. Τὰ πειθαρχικὰ παραπτώματα τοῦ ἀξιωματικοῦ τιμωροῦνται ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Διὰ τοῦτο καὶ τὸν Στρατηγὸν Κλάδον ἠναγκάσθη νὰ τὸν παραπέμψῃ διὰ διοικητικὴν ἀνικανότητα, ὄχι διὰ τὸ κίνημα. Δὲν ἠξεύρω δὲ κατὰ πόσον ἡ ἀπόφασις αὐτὴ δύναται νὰ σταθῇ καὶ ἂν δὲν ἀκυρωθῇ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὸ ὁποῖον κατέφυγεν ὁ ἐν λόγῳ στρατηγὸς. Συνεπῶς δὲν ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὅτι κατ’ ἐπέκτασιν τοῦ εἰρημένου νόμου ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι ὁ νόμος περὶ ἱεραρχίας καὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐπαναλαμβάνω, δὲν κρίνει τὰ περὶ πειθαρχίας καὶ κινημάτων. Διὰ τὰ κινήματα ὑπάρχει εἰδικὴ διάταξις εἰς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς πρὸ ὀλίγου. Συνεπῶς ἔχω τὴν γνώμην —καίτοι δὲν εἶμαι νομικός— ὅτι, ἂν ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ προσφύγουν οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, θὰ ἀκυρωθοῦν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἡ δικαιολογία, Κύριοι Βουλευταί, τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὑποβαλόντος τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ὅτι τὰ Συμβούλια δὲν ἔκριναν καλῶς τοὺς ἀξιωματικούς, ἢ μᾶλλον τοὺς ἔκριναν ἐπιεικῶς. Ἀλλὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἔκριναν, τοὺς ἐξέλεξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τοὺς ἐξέλεξε δὲ μεταξὺ τῶν ἀρίστων καὶ μεταξὺ τῶν φίλα φρονούντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν ἅπαντα τὰ μέλη τῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρκετά, ἔχουν τοιαύτην γνώμην, κατὰ τεκμήριον τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ γνώμη τοῦ στρατοῦ. Δὲν εἶναι γνώμη τοῦ στρατοῦ ἡ φωνὴ ὀλίγων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἐπελήφθησαν τῆς εὐκαιρίας νὰ δράσωσι πρὸς ἀποπομπὴν τῶν ἀνωτέρων των, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ταχυτέραν αὐτῶν προαγωγήν. Οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὰ Συμβούλια, εἶναι ἀξιωματικοὶ φίλα, ἐπαναλαμβάνω, φρονοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ οὐχὶ συμπαθῶς διακείμενοι πρὸς τοὺς ὑπὸ κρίσιν ἀξιωματικούς. Διατὶ δὲν ἐξέλεξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἄλλους; Καὶ θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πιστεύσωμεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ γνώμη τῶν Συμβουλίων εἶναι ἐπιεικὴς πρὸς τὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικῶς ἀντίδικοι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν; Διότι τί ἔκαμαν οἱ ἀξιωματικοί; Ἔκαμαν κίνημα διὰ νὰ μὴ παραδοθῇ ἡ ἀρχὴ εἰς τὸ Λαϊκὸν κόμμα. Καὶ θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πιστεύσωμεν ἡμεῖς καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ἡ κρίσις μιᾶς Κυβερνήσεως ἀντιδίκου πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, θὰ εἶναι πλέον ἀμερόληπτος ἀπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἀνωτάτων καὶ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τῶν ἀποτελεσάντων τὰ ἀνακριτικὰ Συμβούλια, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκπρόσωποι τοῦ στρατοῦ; Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σταθμίσῃ καλῶς τὰ πράγματα καὶ νὰ ἴδῃ ἐὰν ἡ βλάβη, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα ἐκ τῆς τιμωρίας τῶν ὀλίγων ἀξιωματικῶν δι’ ἀπολύσεως, θὰ εἶναι μεγαλειτέρα ἀπὸ ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς ἀναστολῆς τῆς μονιμότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐπειδή, λοιπόν, αἱ ἀποφάσεις τῶν ἀνακριτικῶν συμβουλίων, δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τοῦτο ὑπεβλήθη τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον φέρει τὰς ἑξῆς δικαιολογίας. Πρῶτον· πῶς εἶναι δυνατὸν λέγει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ ὑπηρετήσουν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι μὲ τοὺς κατωτέρους των, οἱ ὁποῖοι ἔστρεψαν τὰ ὅπλα των ἐναντίον αὐτῶν; Σᾶς εἶπον εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅπως ὑπηρέτησαν καὶ οἱ ἐπανελθόντες ἀπότακτοι τοῦ 1923, οἵτινες εὑρίσκοντο εἰς μεγαλειτέραν ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς ἐν ἐνεργείᾳ τότε λοιποὺς ἀξιωματικούς, διότι ἦλθον εἰς ἔνοπλον σύρραξιν μὲ αὐτούς, ἐνῷ εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου δὲν ἔγινε καμμία σύρραξις. Ἐὰν, λοιπόν, ἐκεῖνοι ὑπηρέτησαν τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως καὶ πρὸς τὰ ἄνω καὶ πρὸς τὰ κάτω, ὡς π. χ. οἱ στρατηγοὶ Κωνσταντίνου, Παναγιωτᾶκος καὶ λοιποὶ ἀπότακτοι, καὶ οὐδέποτε ἐδόθη ἀφορμὴ παραπόνων ἐκ μέρους τῶν κατωτέρων των, οὔτε αὐτοὶ νὰ ἔχωσι παράπονον κατὰ τῶν ἀνωτέρων των, τοὐναντίον δὲ προήχθησαν κατ’ ἐκλογὴν καὶ μάλιστα εἰς τὸ βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ, ὡς οἱ κ.κ. Κωνσταντίνου, Παναγιωτᾶκος, Παπάγος κλπ., οἵτινες ἦλθον, ὡς εἶπον, εἰς ἔνοπλον σύρραξιν μὲ τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, διατὶ νὰ μὴ πιστεύσωμεν ὅτι καὶ οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί, ἐὰν παραμείνωσιν εἰς τὸ στράτευμα, οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἦλθον εἰς καμμίαν σύγκρουσιν μὲ μονάδας καὶ μὲ τοὺς συναδέλφους των, θὰ ὑπηρετήσουν εὐσυνειδήτως καὶ ὅτι δὲν θὰ δημιουργήσουν παράπονα καὶ πρὸς τὰ ἄνω καὶ πρὸς τὰ κάτω; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἐκθέσει του ἀναφέρει· Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπηρετοῦν οἱ κατώτεροι αὐτοὶ ἀξιωματικοὶ καὶ νὰ κρίνωνται πρὸς προαγωγὴν ὑπὸ ἀνωτέρων των μεθ’ ὧν ἦλθον εἰς προστριβὴν τὴν 6ην Μαρτίου; Γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αἱ προτάσεις πρὸς προαγωγὴν γίνονται ἱεραρχικῶς ὑφ’ ὅλων τῶν ἀμέσως προϊσταμένων ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, δηλ. τοῦ διοικητοῦ τοῦ Συντάγματος, τοῦ διοικητοῦ τῆς Μεραρχίας, τοῦ Διοικητοῦ Σώματος Στρατοῦ καὶ ὅτι, τελικῶς, ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ἀνώτατον Στρατιωτικὸν Συμβούλιον, ἵνα τοῦτο, ὄχι μόνον ἐλέγξῃ τὰς προτάσεις, ἀλλὰ καὶ νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν μεταξὺ τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων Σωματαρχῶν, διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀδικία εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ κρίσεων προερχομένων ἐξ ἀντιπαθείας, ἀλλὰ καὶ διαφόρου κρίσεως τῶν Σωματαρχῶν, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἀναλόγως τοῦ χαρακτῆρός του εἶναι τις αὐστηρὸς ἢ ἐπιεικής. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ὑπάρχει καὶ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, διὰ νὰ προλαμβάνῃ ἀδικίας ὁθενδήποτε προερχομένας. Δὲν πρέπει συνεπῶς νὰ φοβῆται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι θὰ κριθοῦν μεροληπτικῶς οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων των. Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, βεβαιότατος, ὅτι, ἐὰν παραμείνουν εἰς τὸ στράτευμα οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί, θὰ κρίνουν μετὰ μεγαλειτέρας ἐπιεικείας τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦλθον εἰς κάποιαν ἀντίθεσιν πρὸς αὐτούς. Διότι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ ἔχουν τὴν ὑπερηφάνειαν νὰ μὴ θέλωσι νὰ χρησιμοποιήσωσι τὴν θέσιν των πρὸς ἐκδίκησιν τῶν κατωτέρων των. Παραδείγματα, ἀντιθέτως, εἶναι ἐλάχιστα. Ὡς τρίτον ἐπιχείρημα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι, ἐὰν παρέμενον αὐτοὶ εἰς τὸ στράτευμα, θὰ ἀνεφλέγετο πυρκαϊὰ. Ἐὰν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ παρέμενον εἰς τὸ στράτευμα, κατόπιν ἀποφάσεων τῶν Συμβουλίων τῶν ἀνακριτικῶν, τῶν συγκροτουμένων ὑπὸ ἀξιωματικῶν φίλα φρονούντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ μᾶλλον ἐχθρικῶς πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, νὰ εἶσθε βέβαιος, ὅτι οὐδεμία πυρκαϊὰ θὰ ἤναπτεν εἰς τὸ στράτευμα. Θὰ ὑπηρέτουν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐν πάσῃ ἀδελφικῇ ἀγάπῃ καὶ ἀλληλεγγύῃ, ὅπως ὑπηρέτησαν καὶ οἱ ἄλλοι ἀπότακτοι τοῦ 1923 μέχρι σήμερον. Διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ξηρᾶς τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὸ πεδίον τῶν μαχῶν, αἰσθάνονται ἀγάπην μεταξύ των καὶ ἀλληλεγγύην. Καὶ εἶναι παρατηρημένον, ὅτι παρ’ ὅλας τὰς διαιρέσεις καὶ διαμάχας, ἡ ἀγάπη τῶν ἀξιωματικῶν μεταξύ των εἶναι ἀμείωτος. Ἕτερον ἐπιχείρημα ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρει, ὅτι ἀπετάχθησαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀξιωματικοί. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοί, Κύριοι Βουλευταί, ἀπετάχθησαν δι’ ἀποφάσεων τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων. Ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ ὅτι αὐστηρῶς ἐτιμωρήθησαν, ὅπως σήμερον νομίζει, ὅτι ἐπιεικῶς ἐτιμωρήθησαν οἱ σήμερον κρινόμενοι, ἔχει καθῆκον νὰ ἐπαναφέρῃ ἐκείνους εἰς τὸ στράτευμα— ὑποβάλλων σχέδιον νόμου. Δὲν ἐπιτρέπεται, διότι νομίζετε, ὅτι ἐκρίθησαν αὐστηρῶς ἐκεῖνοι, νὰ κρίνητε καὶ τούτους αὐστηρότερον.

§112Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πόθεν ἐξάγετε τὸ συμπέρασμα αὐτό;

§113Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπὸ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν.

§114Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐκρίθησαν καλῶς. Κάμνω σύγκρισιν ἐκείνων μὲ τούτους. Δὲν λέγω ὅτι ἐκρίθησαν ἐκεῖνοι κακῶς.

§115Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Λέγετε, ὅτι διὰ μίαν ἁπλῆν συγκέντρωσιν κλπ.....

§116Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ συγκρίνω καὶ τὴν πρᾶξιν καὶ τὴν τιμωρίαν, ἀλλὰ δὲν ἐκφέρω γνώμην καμμίαν.

§117Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἴσως, ἐνθυμεῖσθε τὴν φράσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὴν σχετικὴν μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἀεροπορίας, διότι συνεζητήθη εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν κατὰ πόσον ὑπῆρξεν ἰσόρροπος κρίσις τῶν Συμβουλίων διὰ τὴν κρίσιν τῆς ἀεροπορίας. Τότε νομίζω ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μελετηθῇ αὐτὴ ἡ περίπτωσις, καὶ ἐὰν εὑρεθῇ δικαία νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον.

§118Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ὡς τελευταῖον ἐπιχείρημα ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἀναφέρει, ὅτι τὸ μέτρον ἐπιβάλλεται πρὸς ἐξυγίανσιν τῶν ἐνόπλων δυνάμεων. Ὅταν, κ. Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ἀπομάκρυνσις αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν δὲν προέλθῃ διὰ τῶν νομίμων συμβουλίων, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος, περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ἀντίδικον πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς, ἀσφαλῶς τότε οὐδείς, ὄχι μόνον ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλὰ ἐξ ὅλου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ πιστεύσῃ ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι ἀμερόληπτος. Δὲν γνωρίζω ποίαν ἐξυγίανσιν τοῦ στρατοῦ ἐννοεῖτε διὰ τῆς φράσεως αὐτῆς, ἐκτὸς ἐὰν νομίζητε ὅτι ἡ ἐξυγίανσις τοῦ στρατοῦ εἶναι αὐτή τὴν ὁποίαν σεῖς, συμφώνως πρὸς τὰς ἐπιθυμίας σας, θὰ κάμητε. Διότι ἡ ἀπόταξις δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι σύμφωνος μόνον πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν σας. Δὲν δύναμαι δὲ, λέγω, νὰ φαντασθῶ ὅτι σεῖς, ὁ Γεώργιος Κονδύλης, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἠγωνίσθητε ἐπὶ ἔτη εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, σεῖς ὁ Γεώργιος Κονδύλης, ὁ ὁποῖος μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν, καθιερώσατε τὴν Δημοκρατίαν, σεῖς ὁ Γεώργιος Κονδύλης θὰ θελήσητε δι’ ἕν παράπτωμα, τὸ ὁποῖον ἐκρίθη, ἔστω καὶ ἐπιεικῶς, ἀπὸ τὰ Συμβούλια, νὰ θελήσητε νὰ ἐκδιώξητε ἐκ τοῦ στρατοῦ ἀξιωματικοὺς τῶν ὁποίων τὰ στήθη τιμοῦν αἱ σφαῖραι καὶ τὰ παράσημα, διὰ νὰ μείνουν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν σφαῖραν ἢ οὐδὲν παράσημον ἔχουν εἰς τὰ στήθη. (Χειροκροτήματα. Θόρυβος ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἐλπίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι δι’ ὅσων εἶπον ἀνέτρεψα ἄρδην τὰ ἐπιχειρήματα καὶ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως καὶ τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Εἰσηγητής, ἀνέτρεψα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ ἀσθενῆ διὰ νὰ καλύψουν τὸν πραγματικὸν σκοπὸν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ποῖος εἶναι ἆρά γε ὁ πραγματικὸς σκοπὸς τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου; Εἶναι ἆρά γε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύουν μερικοὶ ἀφελεῖς Δημοκράται, ὅτι, τάχα, ἡ Κυβέρνησις καὶ δὴ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐξ ἀντιπαθείας πρὸς τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἠθέλησαν νὰ ἀντισταθοῦν εἰς τὴν παράδοσιν τῆς ἐξουσίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐκ πνεύματος ἐκδικήσεως, θέλει νὰ τοὺς ἀποτάξῃ; Ἐγὼ δὲν τὸ πιστεύω, κ. Βουλευταί, ἀλλὰ πιστεύω, ὅτι δὲν τὸ πιστεύει καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός. Τί εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύουν τὰ ¾ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἅπαντες οἱ Δημοκράται; Ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται κάποιαν πίεσιν ἐκ τῆς παραμονῆς αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὸ στράτευμα, οἱ ὁποῖα ἔχουν ἕν μόνον μεγάλο ἐλάττωμα, νὰ πιστεύουν καὶ νὰ ἀγαποῦν τὴν Δημοκρατίαν μέχρι φανατισμοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§119Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Σεῖς, κ. Χαβίνη, προσωπικῶς, ὅταν ἐξερράγη τὸ στρατιωτικὸν κίνημα, ἐκάματε τηλεγράφημα καὶ εἴπετε, ὅτι ὁλόκληρος ὁ λαὸς τῆς Πρεβέζης τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ἀντάρτου. Σεῖς ὁ ἴδιος δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ὁμιλήσητε, διότι σεῖς ὁ ἴδιος ἐτηλεγραφήσατε ψευδῶς, ὅτι ὁ λαὸς Πρεβέζης τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ἀντάρτου. (Θόρυβος).

§120Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὴ ἀνησυχῆτε, διότι ἀσχολεῖται ἡ Δικαιοσύνη ἐπ’ αὐτοῦ. (Θόρυβος). Ἀλλ’ οἱοσδήποτε καὶ ἂν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, κ. Βουλευταί, ἡ ψήφισις αὐτοῦ θὰ ἐπιφέρῃ τεραστίαν ζημίαν εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὸ ἔθνος συνεπῶς, διότι διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καταργεῖται ὁριστικῶς ἡ μονιμότης τῶν ἀξιωματικῶν, τὴν ὁποίαν ἔχουν ἅπαντες οἱ ὑπάλληλοι μέχρι καὶ τῶν τελευταίων γραφέων. Δὲν εἶναι ἄξιοι οἱ Ἕλληνες ἀξιωματικοὶ φαίνεται νὰ χαίρουν τοῦ δικαιώματος τῆς μονιμότητος. Πρέπει ἡ θέσις αὐτῶν νὰ εἶναι ἕρμαιον τῆς πολιτικῆς, πρέπει νὰ ὑποκύπτουν εἰς τοὺς ἑκάστοτε ἰσχυρούς. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, κ. Βουλευταί, θὰ δημιουργηθῇ καὶ ἄλλο ζήτημα εἰς τὸ στράτευμα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἤρχισε νὰ ἀνακινῆται καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ μάλιστα τῶν φιλικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διακειμένων. Θὰ ὑπάρχουν δυστυχῶς μερικοὶ καὶ ὑπάρχουν πάντοτε εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὸν στρατὸν, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπωφεληθῶσι τῆς εὐκαιρίας νὰ δυσφημήσουν τοὺς ἀνωτέρους των καὶ ἐπιτύχουν τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτῶν ἐκ τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἐπιτύχουν τὴν ἰδικήν των προαγωγήν. Αἴσθημα ποταπὸν καὶ ἀπαίσιον, τὸ ὁποῖον ὅλως δὲν ἔπρεπε νὰ καλλιεργῇ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Πολιτεία διὰ τῶν πράξεών της πρέπει νὰ καλλιεργῇ τὰ εὐγενῆ αἰσθήματα καὶ τὰς καλὰς ἰδιότητας τῶν ἀτόμων, νὰ ἀπονεκρώνῃ δὲ τὰ ποταπὰ αἰσθήματα καὶ τὰς κακὰς ἰδιότητας αὐτῶν. Δυστυχῶς, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἡ Κυβέρνησις ἐπέτυχεν ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον. Τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀξιωματικοῦ, Κύριοι Βουλευταί, εἶναι σκληρόν, ἀλλὰ καὶ ὑπερήφανον. Δὲν δύναται ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ἐργασθῇ μεθ’ ὅλης τῆς ἀφοσιώσεως καὶ τῆς αὐταπαρνήσεως, ὅταν γνωρίζῃ ὅτι ἡ θέσις του δὲν εἶναι μόνιμος καὶ σταθερά ἐν τῷ στρατῷ. Ὅταν γνωρίζῃ ὅτι διὰ τὸ παραμικρὸν παράπτωμα δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμνῃ ἕνα νόμον καὶ νὰ τὸν ἀποπέμπῃ δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§121Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παραμικρὸν παράπτωμα εἶναι αὐτό;

§122Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱονδήποτε καὶ ἂν εἶναι τὸ παράπτωμα, πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ἡ τιμωρία διὰ τῶν νομίμων ἀνακριτικῶν Συμβουλίων.

§123Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μικρὸν παράπτωμα τὸ θεωρεῖτε;

§124Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν τὸ κρίνει κἂν ὡς παράπτωμα. Ὁ ἴδιος ἐτηλεγράφησεν ὅτι τάσσεται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ἀντάρτου. (Θόρυβος). Τὸ θεωρεῖ κατόρθωμα.

§125Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἀσχολεῖται ἡ Δικαιοσύνη ἐπ’ αὐτοῦ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ παραστήσῃ ὅτι θέλει νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν στρατὸν ἀπὸ τὴν πολιτικήν, ἐνῷ πράγματι εἰσάγει τὴν πολιτικὴν πλησίστιον εἰς τὸν στρατόν. ἐφόσον θέτει τοὺς ἀξιωματικοὺς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς ἑκάστοτε πολιτικῆς Κυβερνήσεως, δυναμένης δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ τοὺς ἀποπέμπῃ ἀπὸ τὸν στρατὸν ὡς νὰ ἦσαν οἱ τελευταῖοι ἀγροφύλακες.

§126ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ οἱ ἀγροφύλακες ὑπόκεινται εἰς συμβούλιον.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἔχει ρητὴν διάταξιν...

§128ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΕΚ ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ. Εἰς τὰς παλαιοτέρας ἀποτάξεις ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ νόμος, ναὶ ἢ ὄχι, κ. Χαβίνη;

§129Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ὅσον καὶ ἂν θέλετε διὰ τῶν διακοπῶν νὰ μειώσητε τὴν ἐντύπωσιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ τὸ κατορθώσητε.

§130Κ. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατὶ δὲν προστατεύητε τὸν ρήτορα;

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην προστασίας. Ἀπαντᾷ πολὺ εὐστόχως ὁ κ. Συνάδελφος.

§132Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, κ. Βουλευταί, οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἀδύνατοι τοὐλάχιστον τὸν χαρακτῆρα, θὰ θεωροῦν ἑαυτοὺς ὑποχρεωμένους νὰ πρόσκηνται πάντοτε πρὸς τὴν κρατοῦσαν ἑκάστοτε κατάστασιν, θὰ γίνωνται κόλακες καὶ δυσφημισταὶ τῶν ἀνωτέρων των. Οἱ ἰσχυροὶ τὸν χαρακτῆρα θὰ μένωσι μὲν μακρὰν τοῦ κόμματος, ἀλλὰ θὰ ὑφίστανται καὶ τὴν τιμωρίαν ἐκ τῆς κολακείας καὶ δυσφημήσεως τῶν προσκειμένων πρὸς τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν. Τοιουτοτρόπως, κ. Βουλευταί, διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καταστρέφεται τελείως ἡ συναδελφικὴ ἀλληλεγγύη, ἄνευ τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρχῃ στρατὸς ἄξιος τῆς ἀποστολῆς του. Διὰ τῆς καταστροφῆς αὐτῆς τῆς συνοχῆς τοῦ στρατεύματος θὰ ἐπέλθῃ πλήρης ἀποσύνθεσις τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, τὴν δὲ εὐθύνην τῆς τοιαύτης ἀποσυνθέσεως θὰ φέρῃ ἀκεραίαν ἡ Κυβέρνησις ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους. (Χειροκροτήματα).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Μπότσαρης ἔχει τὸν λόγον.

§134Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, θὰ παρακαλέσω ὅπως τύχω τῆς προσοχῆς σας ἐπὶ τι ἀναγκαῖον χρονικὸν διάστημα, ὥστε νὰ ἀναπτύξω τὴν πλευράν, τὴν ἀντίθετον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε ἀναπτυχθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Συναδέλφου, κ. Κρανιωτάκη. Καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ἀναφέρω ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τῆς ὁρισθείσης Εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία κατέληξε, μετὰ τὴν γενομένην συζήτησιν, εἰς τὴν σκέψιν ὅτι, τό ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ Συντάγματος τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν εὐστάθειαν τοῦ στρατεύματος καὶ τὸ ἀσφαλὲς αὐτοῦ μέλλον, ἀλλ’ ἀντιστρόφως, ὅτι ἀποτελεῖ ὅπλον ἐπικίνδυνον εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, ὅπλον βλαπτικὸν διὰ τὸν στρατὸν καὶ καταστρεπτικὸν καθόλου. Θὰ ἠδύνατο ὡς ἐκ τούτου νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ἐναπόκειται νὰ προστατεύσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν ἐπικίνδυνον αὐτὴν πρᾶξιν. Δέν εἶναι βεβαίως αὐτὴ ἡ ἄποψις ἀπὸ τῆς ὁποίας κρίνει τὸ ὑπ’ ὄψει νομοσχέδιον ἡ Ἀντιπολίτευσις. Ἡ ἄποψις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἢ μᾶλλον ἡ ἀνάγκη ἡ ἀδήριτος εἶναι ἡ ἀποφυγὴ ἑνὸς ἐπικινδυνώδους καὶ κακοῦ προηγουμένου, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι ἐνδεχόμενον, εἰς μέλλον προσεχὲς ἢ ἀπώτερον, νὰ τύχῃ ἐπαναλήψεως καὶ νὰ δημιουργήσῃ εἰς τὸ στράτευμα τὴν ἀστάθειαν, ἥτις θὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ὅλα ἐκεῖνα τὰ νόμιμα καὶ ἰσχυρότατα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ψυχραίμως καὶ νηφαλίως κρίνουσαι αὗται θὰ δύνανται καὶ νὰ κανονίζωσι τὰς ὑπερβασίας καὶ νὰ κατοχυρώνωσι τὰς πράξεις των, ἐντὸς τοῦ συνταγματικοῦ ἢ δημοκρατικοῦ πολιτεύματος. Δὲν ὑπάρχει ἀντιλογία εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ κινήματος τοῦ ἀντιστρατήγου Πλαστήρα, ὡς μιᾶς πράξεως βλαπτικῆς, ὡς μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐκινήθη ἀπὸ ἐλατήρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχαρακτήριζον ὡς ἀδικαιολόγητον αὐτὴν ἢ ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων δίδοντα στήριγμα εἰς τὴν σκέψιν τῆς κακῆς ἐκείνης νυκτός, δὲν ὑπάρχει, λέγω, ἀμφιβολία ὅτι ὁ σφετερισμὸς τῆς ἐξουσίας ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Λαοῦ, τὴν αὐτὴν μάλιστα ἑσπέραν καθ’ ἥν μόλις εἶχεν ἐκδηλωθῆ ἡ γνώμη αὐτοῦ, ἀποτελεῖ μίαν πρᾶξιν πασιδήλως κατακριτέαν.

§135Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μόνον κατακριτέαν;

§136Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἡ λέξις κατακριτέα δίδει ἕν πλαίσιον διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τὰ γούστα ὅλων, ἂς τὴν ἑρμηνεύσῃ δὲ ἕκαστος ὡς κατὰ διάνοιαν ἔχει. Εἰς τὸ τέλος ἡ ἰδική μου διάνοια θὰ τεθῇ οὐραγὸς τῆς ἰδικῆς σας, ἀλλὰ παρακαλῶ μόνον τιμήσατέ με διὰ τῆς ὑπομονῆς σας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι πρυτανεύει ὡς ἀνάγκη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην εἶναι πῶς νὰ ἐπέλθῃ τὸ ταχύτερον ὁ καθαρμὸς καὶ πῶς νὰ συρθῇ κατόπιν ἡ αὐλαία ἐπὶ τῶν θλιβερῶν τούτων γεγονότων τοῦ παρελθόντος, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ἀδιάσπαστος ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς τὸ ἔργον της καὶ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου τούτου. Δι’ αὐτὸ φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχουν σημασίαν οἱ ὑποσυνείδητοι χαρακτηρισμοὶ, ἀδιάφορον ἐὰν τὴν πρᾶξιν τοῦ Πλαστήρα οἱ μέν χαρακτηρίζουν ὡς μίαν κακὴν καὶ κατακριτέαν ἐπιχείρησιν, οἱ δὲ ὡς μίαν συνωμοσίαν. Ὅσοι δὲν ἀποδίδουν ἴσως μείζονα σημασίαν εἰς τὸ βδελυρὸν ἔγκλημα τῆς 6ης Ἰουνίου, τὸ χαρακτηρίζουν ὡς κακὸν περιστατικόν, ἄλλοι δὲ διὰ τοῦ τίτλου, τόν ὁποῖον ἐγὼ μετεχειρίσθην. Ἰδοὺ διατί φρονῶ, ὅτι, μέχρις οὗ ὁ χρόνος ἐπιφέρῃ τὴν λήθην ἐπὶ τῶν γεγονότων, εἶναι περιττά, καὶ ἐκ τῆς μιᾶς πλευρᾶς κατακρίσεις ὑπερβολικαὶ καὶ ἐκ τῆς ἄλλης ἐξαιρετικοὶ ὕμνοι. Οὔτε ἐπὶ τοῦ παρόντος δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω τὰς ὑμνητηρίους βιογραφίας, οὔτε καὶ ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς δύναμαι νὰ ἐγκρίνω ἀπολύτως τὸ ὅτι εἰς ἄνθρωπον μακρὰν τῆς Ἑλλάδος εὑρισκόμενον, εἰς τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ρίπτεται ὁ λίθος τοῦ ἀναθέματος ὡς ἐὰν μὴ ὑπῆρχεν ἕτερος ἀποδιοπομπαῖος τράγος εἰς τὰς δυστυχίας τῆς πατρίδος ἡμῶν. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου Κυρίου Εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας ἀποκρινόμενος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι δὲν εὑρίσκομαι βεβαίως εἰς τὴν δεινὴν θέσιν του ὥστε νὰ μεταχειρισθῶ ὅλον ἐκεῖνον τὸν ἀνεξίλαστον φανατισμόν, τὸν ὁποῖον ἀνέπτυξεν, ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὁμιλήσω ἀπὸ τῆς πλευρᾶς ἡ ὁποία ἀποκομίζει εὐχερῶς τὰ χειροκροτήματα, διότι, ὅταν εἰς τὴν βάσιν συναντώμεθα καὶ τὸ κίνημα ἐκεῖνο τὸ καταδικάζομεν, πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν ἀπὸ ποῖον σημεῖον ἀρχίζουν νὰ χωρίζωνται οἱ δρόμοι μας, ἀπὸ ποίου σημείου εὑρίσκομεν ὅτι ὁ κολασμὸς παύει νὰ εἶναι ὁ προσήκων καὶ ἀπὸ ποῦ ὁ κιλασμὸς αὐτὸς κινδυνεύει νὰ μεταβληθῇ εἰς τιμωρίαν τοῦ τόπου καὶ ὄχι τῶν πταιόντων. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Συνάδελφος, ὅτι ἡ ἀποστρατεία —εὐφημισμὸς τῆς ἀποτάξεως— μόνον διὰ λόγους συντάξεως— ἡ ἀποστρατεία δὲν εἶναι ποινή. Τὶ θέλετε νὰ εἴπωμεν, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀποστρατεία εἶναι φυσιολογικὴ μετάταξις ἀπὸ μιᾶς εἰς μίαν ἄλλην κατάστασιν ἐνεργείας; Ὄχι μόνον εἶναι ποινή, ἀλλ’ εἶναι ποινὴ ἐπιβαλλομένη ἀναπολογητεί. Εἶναι ποινὴ εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι, ἔχοντες ὑπὲρ ἑαυτῶν τὸ δεδικασμένον, ὑφιστάμενοι καὶ τὴν ποινικὴν δίωξιν, ἀντιλαμβάνονται ὅτι γίνονται δοσίλογοι ἐνώπιον μιᾶς ἰδιοτύπου διοικητικῆς δικαιοσύνης, ἔναντι τῆς ὁποίας γνωρίζουν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἀναμένουν δίκην, ἀλλὰ καταδίκην. Ἀναφέρονται βεβαίως εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειονοψηφίας ὅλαι αἱ θεωρητικαὶ ἐκεῖναι ἰδιότητες, αἱ συνιστῶσαι ἓν καλὸν στράτευμα, ἀλλ’ ἡ ἑλληνικὴ πραγματικότης, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον τὸ κεφάλαιον τῶν κινημάτων, εἶχεν ἀπὸ μακρὰ ἔτη καὶ διὰ ποικιλώνυμα αἴτια ἀσυγκρίτως δὲ ἄλλοτε μεγαλειτέρα τῆς ἀψικόρου καὶ ἐπιπολαίας διαθέσεως, ἡ ὁποία ἐκίνησε τὸ τελευταῖον κίνημα, εἶχε, λέγω, ὁλόκληρον μωσαϊκὸν ἀποδείξεως κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ πρῶτα ἄρθρα τοῦ κανονισμοῦ, κακῶς ἀλλὰ πραγματικῶς εἶχον λησμονηθῇ. Καὶ λέγομεν’ θὰ ἐξακολουθήσῃ τοῦτο, ὥστε ἡ ἀτιμωρησία νὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἀνταρσίαν εἰς νόμον; Δὲν λέγομεν ἡμεῖς τοῦτο. Ἐπιδιώκομεν ὅμως ὅπως ἐξηγηθῶμεν ἅπαξ διὰ παντὸς εἰλικρινῶς, πλειονοψηφοῦντες καὶ μειονοψηφοῦντες εἴτε ἡμεῖς εἴμεθα, ὅπως πρὸ ὀλίγου, οἱ πλειονοψηφοῦντες καὶ κατὰ πολύ, ὥστε σήμερον ἡ μικρὰ ἡμῶν πτῶσις ἐπέφερεν ὅλα τὰ ἐκ τοῦ πολιτεύματος δικαιώματα εἰς ὑμᾶς πρὸς διακυβέρνησιν τῆς Χώρας. Καὶ λέγεται ὅτι ἡ μακροθυμία τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἤσκησεν ἐξαιρετικόν τι μέτρον. Ἀλλὰ μήπως τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἔνδικον μέσον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε ποτὲ εἰς κανονικὰς περιπτώσεις οἱουδήποτε λαοῦ; Ἀναφέρονται, Κύριοι Βουλευταί, οἱ ἀριθμοὶ τῶν ἐκδικασθεισῶν περιπτώσεων ὑπὸ τῶν Συμβουλίων, καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν Συμβουλίων τούτων. Ἀφήνω κατὰ μέρος ὅτι εἴθισται πάντοτε νὰ ἐπακολουθῇ μετὰ τὸ Συμβούλιον ἡ ἀπόφασις τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καὶ οὐχὶ νὰ προηγῆται ταύτης, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἂν ἡ ἐκ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης κύρωσις δὲν εἶναι ἐπαρκὴς νὰ στηλωθῇ τὸ γόητρον τοῦ στρατεύματος, νὰ ἐπακολουθήσουν αἱ συνοπτικώτεραι διαδικασίαι τῶν Συμβουλίων. Ἀφήνων τοῦτο, ἀφήνων περαιτέρω τὸ φαινόμενον τῆς ἀνίσου κρίσεως, τὸ ὁποῖον παρετηρήθη εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ὅπου, χωρὶς βεβαίως ἡ Ἀεροπορία νὰ ἔχῃ παίξῃ κανένα ρόλον ἐξαιρετικὸν εἰς τὸ θλιβερὸν αὐτὸ κίνημα, τὰ ἀποτελέσματα τῶν Συμβουλίων ὑπῆρξαν διὰ πολλοὺς ἀξιωματικοὺς συντριπτικά. Καὶ ἂν ἀφήνω τοῦτο, τὸ κάμνω διότι, ὡς εἶναι γνωστὸν, εἰς τὸ νεώτατον τοῦτο ὅπλον, ὑπάρχουν δύο πλευραὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐκ τῶν Σχολῶν καὶ τῶν ἄλλων, τῶν ἐκ πρακτικῶν Σχολῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς μίαν φανατικὴν διχόνοιαν, καὶ ὅτι ἡ κρίσις ἐπὶ τῶν ἐκ τῶν Σχολῶν ἀξιωματικῶν ἀφέθη σχεδὸν ἀποκλειστικῶς εἰς χεῖρας τῶν μὴ ἐκ τῶν Σχολῶν συναδέλφων των, εἰς τρόπον, ὥστε ἴσαι περιπτώσεις ἀνίσως νὰ κριθοῦν, καὶ ἀξιωματικοὶ ἐκ τῶν Σχολῶν νὰ ἀποταχθοῦν, καθ’ ἣν περίπτωσιν συνάδελφός των μὴ ἐκ τῆς Σχολῆς προερχόμενος εἰς τὴν αὐτὴν δὲ περίπτωσιν εὑρισκόμενος νὰ ἀθωωθῇ. Ἀλλ’ ἐὰν, ὡς προελέχθη, τὰ πρωτοβάθμια Συμβούλια δὲν ὑπῆρξαν ἐπαρκῶς αὐστηρά, ἐὰν ἔτι μᾶλλον, τὰ δευτεροβάθμια Συμβούλια κατέστησαν ἔτι μᾶλλον ἐπιεικεῖς τὰς ἀποφάσεις τῶν πρωτοβαθμίων Συμβουλίων, ἐφόσον μάλιστα ἐξ ἀξιωματικῶν τῆς ἐπιλογῆς τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τεκμήριον προῆλθεν ἡ κρίσις, εἶναι συμπέρασμα ὅτι τὸ μέσον πνεῦμα τοῦ στρατεύματος, οὕτως ἐπεθύμει νὰ κρίνῃ τὰ τῆς πειθαρχίας. Δὲν λέγω ὅτι τὸ πνεῦμα αὐτὸ θὰ ἦτο παγίας φύσεως, ἐὰν θὰ συνέτεινεν ὥστε ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἡ μία τῶν πλευρῶν, ἡ ἀποτελοῦσα τὴν πλειονοψηφίαν εἰς τὸ κυβερνητικὸν συγκρότημα, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἐθεωρεῖτο ὅτι ἐτήρει ἐπιφυλάξεις ἔναντι τοῦ πολιτεύματος. Ἴσως τὸ ὄψιμον τῆς ἀναγνωρίσεως νὰ ἐπέφερεν εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ στρατοῦ ὅλην ἐκείνην τὴν ψύχραιμον κρίσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸ ἐγγὺς μέλλον, ὥστε παλαιοδημοκρατικοὶ καὶ νεοδημοκρατικοὶ νὰ μὴ ἀποτελοῦν πλέον δύο κεχωρισμένας τάξεις πολιτῶν. Περαιτέρω ἡ εἰσήγησις ἀναφέρεται εἰς τὸ παρελθόν. Κύριοι, ἂς ἐξηγηθῶμεν ἐπ’ αὐτοῦ σαφῶς. Εἰς ὅλα τὰ παρελθόντα κινήματα, τὰ ὁποῖα ἐκολάσθησαν αὐστηρῶς, ἐπρόκειτο περὶ καταστάσεων ἐπαναστατικῶν ἢ περὶ καταστάσεων τὰς ὁποίας ἱστορικαὶ διαφοραί, ἅπαξ διὰ παντὸς πλέον περατωθεῖσαι καὶ λήξασαι, ἐχώριζον ἀπὸ τῆς ἀντιθέτου πλευρᾶς, ἱστορικαὶ διαφοραὶ καὶ ἀντιλήψεις, ἱστορικαὶ διαφοραὶ περὶ τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ καθεστῶτος ἐν Ἑλλάδι. Ὁσάκις δὲ ἐκρίθησαν ἀξιωματικοὶ κινηματίαι, καθ’ ὃ διάστημα κατεῖχε τὴν Ἀρχὴν ἡ σήμερον Ἀντιπολίτευσις, ἐκρίθησαν εἰς ὁμαλὰς ἐννοεῖται περιστάσεις, ἐκρίθησαν κινηματίαι οὗτοι ὑπὸ τῶν κατὰ νόμον ἁρμοδίων Συμβουλίων. Ἀλλ’ ἐὰν σήμερον θεωρήσωμεν τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων ἀτονούσας, δημιουργοῦμεν, Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα διὰ τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἀφεθοῦν ἀτιμώρητοι, ἐὰν τοὺς ἐγκαλέσωμεν ἐπὶ κακοδικίᾳ. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι εἶναι ἀνεξέλεγκτος ἡ γνώμη τῶν μελῶν τῶν Συμβουλίων τῆς κακοδικίας. Πρόβλεψις δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν καθ’ ἡμᾶς νομοθεσίαν, διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν. Περαιτέρω ἀναπτύσσονται παραδείγματα δράσεως ἐπιψόγου ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ κινήματος. Ἐπὶ αὐτῶν οὔτε Συμβούλιον, οὔτε ἔλεγχον ἐπιτρέπουσιν. Δύο μόνον γενικὰς παρατηρήσεις. Πρῶτον ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει τὸ δεδικασμένον τῶν Συμβουλίων, καὶ δεύτερον ὅτι ἐπὶ τῶν πλείστων περιπτώσεων ἐπίκειται ἡ ποινικὴ δίκη. Ἰδοὺ τὰ δύο ὅπλα ἐπὶ τῶν ὁποίων, εὐσταθοῦν τὸ δημοκρατικὸν πολίτευμα, δύναται ἀκινδύνως νὰ στηριχθῇ. Καὶ ἐρωτᾷ ὁ κ. Εἰσηγητὴς περαιτέρω· «τοιαῦτα κινήματα... (ἀναγιγνώσκει) ...κλπ». Ἐπαναλαμβάνω ὅ,τι καὶ ὁ προλαλήσας Συνάδελφος εἶπε διὰ τὰ παρελθόντα κινήματα, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ὄχι μόνον ἠνέχθησαν μετὰ τὴν λῆξιν αὐτῶν, οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ μὲν τοὺς δὲ, ἀλλὰ καὶ ἄριστα καὶ συναδελφικώτατα εἰργάσθησαν, τοὐλάχιστον ἐφόσον γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, τὰς σχέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ξηρᾶς. Καὶ ποῖος ἐξ ἡμῶν δὲν ἐνθυμεῖται ὅτι, ὅτε ἀνετράπη ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1920, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἐκ τῶν Φιλελευθέρων προερχόμενοι καὶ παραμείναντες εἰς τὸ μέτωπον μετὰ πόσης ἀγάπης καὶ ἀλληλεγγύης ἐπολέμησαν εἰς τὸ πλευρὸν τῶν συναδέλφων των; Καὶ ὅσοι ὑπῆρχον ἢ ἦλθον μετὰ τὴν ἐπικράτησιν τῆς νέας καταστάσεως εἰς τὸ μέτωπον ἐκ τῆς ἄλλης πλευρᾶς, δὲν ἔπραξαν τὸ ἴδιον;

§137Δ. ΒΟΥΛΤΣΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὁποῖοι ὑπέγραψαν τὰ πρωτόκολλα.

§138Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὰ πρωτόκολλα, τὰ ὁποῖα κατηγορεῖτε, τὰ ὑπέγραψαν οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς ἰδικῆς σας πλευρᾶς, οἱ ὁποῖοι τὰ περιῆγον καὶ πρὸς τὴν μίαν καὶ πρὸς τὴν ἄλλην πλευράν. Ἄς μὴ ἀνακινῶμεν τὰς θλιβερωτάτας αὐτὰς ἀναμνήσεις, διότι θὰ εὑρεθῇ τότε ὁ πυρὴν περὶ τὸν ὁποῖον περιεστρέφοντο τὰ πρωτόκολλα τὰ κακὰ καὶ ποῖος ἦτο ἐκεῖνος ὅστις ἤδρευεν εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Στρατιᾶς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνθυμοῦμαι, καὶ ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς καὶ τὴν περίπτωσίν σας συμπαθέστατα, εἶνε, ὅτι δὲν μᾶς ἐχώρισαν ποσῶς οὔτε αἱ πικρίαι, οὔτε αἱ ταπεινώσεις τὰς ὁποίας τότε ὑφιστάμεθα ἀπὸ παντοῦ, ἀλλὰ παρεμείναμεν, διότι ἐξετελοῦμεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ ἀκριβῶς εἰς τὸν κίνδυνον πρὸ τοῦ ἐχθροῦ ἐγεφυροῦντο ὅλαι αὐταὶ αἱ μικροδιαφοραί. Καὶ λέγει περαιτέρω ἡ ἔκθεσις: «... (ἀναγινώσκει) ...». Νὰ παραδώσωμεν τοὐτέστιν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων εἰς χεῖρας ἄλλων, ἐφόσον αἱ μέχρι τοῦδε νόμιμοι χεῖρες κατέχουν καὶ ἐκτελοῦν τὴν ἐντολήν των». Κύριοι Βουλευταί, ἡ σκέψις αὐτὴ εἶναι πρωτάκουστος. Καμμία ἀντιπολιτευτικὴ διάθεσις δὲν μὲ ὤθησεν εἰς τὸ νὰ εἴπω εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, τοὺς παραστάντας ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι ἡμεῖς, οἱ παλαιότεροι στρατιωτικοί, μοιραίως συναποκομίζομεν μέχρι τοῦ τάφου μέρος τῆς διανοίας μας καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον, πλὴν ἐλαχίστων ἴσως ἐξαιρέσεων, εἰς τὰς ὁποίας ὅμως ἔστιν ὅτε καὶ πάλιν ἀναφαίνεται τὸ ὑποσυνείδητον, εἶναι ἀδύνατον ἴσως νὰ λησμονήσωμεν ὅτι, ἂν ἡ στρατιωτικὴ διοικητικὴ δικαιοσύνη, εἶναι ἐνίοτε αὐθαίρετος καὶ πάντοτε αὐταρχική, ἡ σκέψις ἡ πολιτική, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ διέπῃ τὸ Σῶμα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ εἶναι αὐθαίρετος, ἐὰν θέλῃ νὰ μείνῃ σεβαστή, ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ εὐσταθῇ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις προβλέπει, ὅτι θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Ἀρχὴν ἐπὶ μίαν συναπτὴν τετραετίαν. Ὑπάρχουν ὅλαι αἱ ἄλλαι καταστάσεις τῶν ἀξιωματικῶν· ὑπάρχει ἡ ἀργία δι’ ἀπολύσεως ὑπάρχει ἡ θέσις αὐτῶν, ἐὰν θέλετε εἰς εἰδικὴν διαθεσιμότητα, τῆς ὁποίας τὴν μειονεκτικότητα δύνασθε διὰ νόμου νὰ ρυθμίσητε· ὑπάρχει ὡς ἔσχατον ὅπλον ἡ ἀναψηλάφησις διὰ νέου νομοθετήματος τῶν διοικητικῶν ἀποφάσεων τῶν Συμβουλίων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναται ἢ μᾶλλον δὲν ὤφειλε νὰ ὑπάρχῃ, διότι ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι θὰ ὑπάρξῃ, ἀλλὰ δὲν ὤφειλε νὰ ὑπάρξῃ, εἶναι τὸ νὰ ἐμφανίζηται ὄχι ὁ ἀντίδικος, ἀλλ’ ὁ κατήγορος καὶ νὰ οἰκειοποιῆται ἀνεπιτυχὲς ἔργον δικαστοῦ. Δὲν μὲ κινεῖ, σᾶς ἐπαναλαμβάνω εἰς τὰς σκέψεις μου ἀντιπολιτευτικότης τις. Θὰ εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἀσφαλῶς πρὸς τὴν σωτηρίαν τῶν νομίμων θεσμῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατεύματος, ἡ ἀποφυγὴ τοῦ νὰ θέτῃ κανεὶς τὸ ἴδιον πάθος εἰς τὴν ἕδραν τοῦ δικαστοῦ καὶ νὰ περιβάλῃ ἑαυτὸν διὰ τῆς τηβέννου τοῦ αὐθαιρέτου κριτοῦ. Εἶναι ἔργον ὑπεράνθρωπον, καὶ ἀπὸ τοῦ πειρασμοῦ τούτου ὁσονδήποτε καλὴ καὶ ἐπαινετὴ σκέψις καὶ ἂν σᾶς ἐμπνεύσῃ, προφυλαχθῆτε κ. κ. Ὑπουργοὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, διότι προφυλάσσετε ταὐτοχρόνως καὶ ἡμᾶς καὶ ὑμᾶς, καὶ ταὐτοχρόνως προστατεύετε καὶ τὸ ἐλεύθερον ἡμῶν πολίτευμα. Περαιτέρω κατηγορεῖται ὁ τρόπος τῆς χρήσεως διὰ τὸ παρελθὸν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλ’ ὑπενθυμίζω, ὅτι εἰς τὸ πολεμικὸν ναυτικὸν δὲν ὑπῆρχον Διοικητικὰ Συμβούλια· ὅτι ἡ ἵδρυσις τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, κατὰ τὴν πρωτοβουλίαν, τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα μὴ εἴπω τοῦ προσωπάρχου, ἦτο κατὰ τὸ εἰωθὸς ὅτε, πρὸ τετραετίας μάλιστα ἡμεῖς ἐθεσπίσαμεν τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια. Ἐὰν λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς μετ’ ἄλλων δύο κρίνῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς οὐσιαστικῶς, κ. Βουλευταί, δὲν θὰ ὑπῆρχε διαφορὰ ἀπὸ τὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς, ἔχει τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ ἐγγύς του περιβάλλοντος, αἰφνιδιαστικῶς, ἄνευ κινήματος, ἄνευ αἰτίας, νὰ παραπέμπῃ εἰς τὰ Συμβούλια μὲ ἐρώτημα ἀποτάξεως, μέ ἐρώτημα στασιμότητος, μὲ ἐρώτημα ταπεινώσεως, οἱονδήποτε ἀξιωματικὸν τοῦ ναυτικοῦ. Περαιτέρω συγκρίνομεν τὴν περίπτωσιν τῶν ἀντιστρατήγων καὶ λέγομεν, λέγει μᾶλλον ἡ πλειονοψηφία, ὅτι ὑπάρχει εἰς τοὺς καθ’ ἡμᾶς στρατιωτικοὺς θεσμοὺς ἡ διοικητικὴ κρίσις τῆς Κυβερνήσεως, ὡμολογήθη μόνον ὅτι εἶναι δι’ ἄλλον λόγον. Δὲν δύναται ὅμως νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο δύναται, δικαιοῦται νὰ ἐπεκταθῇ εἰς τοὺς ἄλλους βαθμοὺς διὰ τοὺς ὁποίους ὑπάρχει ἡ συγκεκριμένη κρίσις. Εἰς τὴν κατάληξιν τῆς Εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως ἀπαντῶ. Θὰ ἦτο προτιμότερον καὶ ἁπλούστερον, ἐὰν ἐλέγομεν, Κύριοι ἀξιωματικοί, ἔχομεν τὴν δύναμιν καὶ ψηφίζομεν ἕνα νόμον διὰ τοῦ ὁποίου σᾶς θέτομεν ὑπὸ τὴν ἀνεξέλεγκτον ἡμῶν κρίσιν, καὶ τὸν ψηφίζομεν, χωρὶς κἂν νὰ παραδώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν κατάλογον τῶν κριτέων, οὐχὶ τῶν στοιχείων κἂν τῆς κρίσεως, ὡς ἐζήτησαν οἱ Συνάδελφοι, ἀλλ’ ἁπλῶς ἔστω, τὸν κατάλογον τῶν ὀνομάτων αὐτῶν, ὥστε νὰ δύναται καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις κατ’ ἀντιμωλίαν νὰ διαφωτίσῃ ἢ νὰ ἀντικρούσῃ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς πρὸς τὴν βάσιν τοῦ προτεινομένου μέτρου. Ἀλλὰ καὶ ἡ ἔκθεσις ἡ εἰσηγητικὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀφοῦ ἀναφέρει τὰ τοῦ διχασμοῦ εἰς τὸ παρελθόν, λέγει τὴν ἀλήθειαν, ὅτι τὰ ἕως τώρα καθεστῶτα, Κυβερνήσεις, καταστάσεις, ἔκρινον ἐπιεικῶς πάντοτε τοὺς προσκειμένους αὐταῖς ἀξιωματικοὺς καὶ αὐστηρῶς τοὺς μὴ προσκειμένους αὐταῖς. Καὶ ἀφοῦ κρίνει διὰ τῶν αὐστηροτέρων δυνατῶν ἐκφράσεων τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, λησμονεῖ τὸ κίνημα ἐκεῖνο εἰς τὴν κατάπνιξιν τοῦ ὁποίου τόσον ἀξιεπαίνως συνέβαλε, τὸ κίνημα τοῦ 1925, τὸ ἐκδηλωθὲν ἐπίσης ἐναντίον τῆς καθεστηκυίας ἀντιπροσωπείας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐπαναλαμβάνω δι’ ἄλλην μίαν φορὰν τὴν πίστιν μου καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν ἀποκρινόμενος λέγω, ὅτι δύνανται νὰ συνυπηρετήσουν οἱ ἀξιωματικοί, ἐὰν τοῦτο καὶ μόνον εἶναι τὸ κύριον κίνητρον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εἰς τὴν προφορικήν του ἔκθεσιν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξέθηκεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὅτι προσεπάθησε νὰ ἐπιτύχῃ διὰ τῶν κειμένων διατάξεων, διὰ τῶν συμβουλίων, τὴν ἀπομάκρυνσιν τῶν ἀποδιοπομπαίων ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπέτυχε, διότι τὰ μέλη τῶν συμβουλίων μποϋκοτάρουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, δὲν εἶδον εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγραφόμενον ἂν τὰ μέλη τῶν Συμβουλίων μποϋκοτάρουν τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἂν συμβαίνει τοῦτο, δὲν βλέπω πῶς δὲν ἐλάβετε μέτρα ἐναντίον τῶν ἀξιωματικῶν τούτων. Καὶ πῶς ἀντὶ νὰ συρθοῦν καὶ πάλιν εἰς τὸ ἐδώλιον τοῦ κατηγορουμένου οἱ δικασθέντες, δὲν θεσπίζονται μέτρα ἐναντίον τῶν κακοδικασάντων δικαστῶν; Ἀλλ’ οὐδένα ἕως τώρα εἴδομεν κολασμόν. Οἱ ἀξιότιμοι κ. κ. Ὑπουργοὶ — ἂν ἀπευθύνωμαι εἰδικώτερον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ κάμνω διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν διαβλέπω μόνον τὸ ἰδικόν του λογοτεχνικὸν ὕφος — λέγουν εἰς τὴν ἔκθεσίν των: «....(ἀναγινώσκει) ...». Ἀλλὰ τότε, διατὶ δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά; Δὲν εἴδομεν, παρὰ ἀφοῦ ἐξηγέρθη σύσσωμος ἡ Κοινὴ Γνώμη ἐν Ἑλλάδι ἕνα οὐχὶ κἂν κολασμόν, ἀλλὰ μίαν ἁπλῆν διευθέτησιν τῆς καταστάσεως τῆς κακῆς, ἡ ὁποία ἐπεκράτησεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Γενικῆς Ἀσφαλείας. Καὶ ἂν ἐκεῖνοι εἶχον ἁπλῶς ἀτυχήσει — καὶ δὲν εἶχον ἀτυχήσει, ἀλλ’ εἶχον πολλαπλῶς κακουργήσει —δὲν ἐσκέφθη κανεὶς ὅτι θὰ ἔπρεπε τὸν κακουργίαν των νὰ ἐπακολουθήσῃ μία ἄμεσος κύρωσις;

§139Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε τοὺς ἐνόχους τῆς ἀποπείρας;

§140Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὄχι. Λέγω ἄν ἠτύχησαν καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι ἠτύχησαν, κάμνω δὲ τὴν δήλωσιν εἰς τὸν διακόψαντα ὅτι δὲν εἶμαι δεκτικὸς εἰς τὸ νὰ παρασύρωμαι εἰς φιλολογίαν πέραν ἐκείνου τὸ ὁποῖον σκέπτομαι νὰ εἴπω Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, χωρὶς νὰ προσθέσω τι νέον· οἱ ἀξιωματικοί, κ.κ. Ὑπουργοί, ὁμιλοῦν εἰς τὴν ἔκθεσίν των περὶ τοῦ ὅτι οἱ «ἀποτυγχάνοντες» εἰς τὴν διατεταγμένην ὑπηρεσίαν ὀφείλουν ἀδηρίτως νὰ ὑφίστανται τὰς συνεπείας τῆς ἀποτυχίας των. Καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, εἰς τὴν Γενικὴν Ἀσφάλειαν τοὐλάχιστον «ἀπέτυχον» καὶ προσθέτω ὅτι δὲν «ὑπέτυχον» μόνον, ἀλλὰ ἕως τώρα αἱ ἀνακρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδημοσιεύθησαν, ἀποδεικνύουν ὅτι καὶ ἐκακούργησαν. Ἄν ἡ δίκη ἀποδείξῃ τὸ ἐναντίον, ἀναμφισβητήτως, ἀτονοῦν οἱ λόγοι.

§141Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν «Στρατιωτικῶν»). Γνωρίζετε κανένα, ποὺ δὲν συνελήφθη;

§142Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὄχι. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἐδέησε νὰ γίνῃ ὁλόκληρος θόρυβος, διὰ νὰ ἐπακολουθήσῃ μικρὰ ἀλλαγή. Δὲν ὁμιλῶ περὶ μὴ συλλήψεως. Δὲν ἀναμιγνύω τὴν ἐπερώτησιν.

§143Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῦ στηρίζετε τὸν ἰσχυρισμόν σας περὶ τῆς ἀτιμωρησίας;

§144Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ, κ. Ὑπουργέ, περὶ ἀτιμωρησίας, ἀλλὰ περὶ τῆς ἀκινησίας. Ὁμιλῶ περὶ τοῦ ὅτι ἐδέησε νὰ παρέλθουν τόσαι ἡμέραι διὰ νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ Πολυχρονόπουλος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλέγετο ὅτι ἀνεμιγνύετο τοὐλάχιστον εἰς ταραχὰς ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου. Ἤθελον νὰ εἴπω μᾶλλον ὅτι δὲν βλέπω μίαν ἰσότητα μέτρων καὶ ἰσορροπίαν κυβερνητικῆς ἐνεργείας. Ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἁπλῶς κατηγοροῦνται ὅτι ηὐνόησαν ἀορίστως τὸ κίνημα, διότι δὲν ἀντέδρασαν εἰς αὐτό, ζητεῖται ν’ ἀποπεμφθῶσιν ἀναπολόγητοι. Καὶ εἰς τοῦτο λέγω ὅτι εἰς ἄλλους κλάδους, οἱ τοὐλάχιστον ἀτυχήσαντες, ἂν μὴ κακουργήσαντες, οὐδὲ κἂν μετετοπίζοντο πρὸ τῆς ἐξεγέρσεως. Κατόπιν ἠμπορεῖ νὰ ἔγινέ τι, ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐξεγέρσεως ὄχι. Τὰ ἀποτελέσματα λέγουν οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, θ’ ἀποδείξουν πόσον ἔχομεν δίκαιον. Ἡ ἱστορία θὰ κρίνῃ διὰ τὰ μέτρα αὐτά. Δὲν γνωρίζομεν ἂν μὲ τὰ μικροχαρῆ μας αἰσθήματα θὰ χολωθῇ, Κύριοι, ἡ ἱστορία. Ἀλλ’ ἂν τὸ πράξῃ ἴσως ἐνθυμηθῇ τὴν περίπτωσιν τοῦ Μ. Φρειδερίκου, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ πλήξῃ ἔλεγε: Ζητῶ τὸν ἐπιτελάρχην μου διὰ νὰ μοῦ καταστρώσῃ ἓν σχέδιον ἐπιχειρήσεων καὶ ζητῶ τὸν νομοθέτην μου καὶ διπλωμάτην διὰ νὰ περιβάλῃ διὰ μιᾶς νομιμοφανείας, τὴν ἀπόφασιν, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ προέλθω. Ἀλλ’ ἄν, Κύριοι, καθ’ ἡμᾶς δὲν εἶναι ἄστοχον τὸ μέτρον, ἀλλὰ καὶ ἀντισυνταγματικόν, τὸ ἐπίμαχον ἐπὶ τούτου σημεῖον ἔγκειται κυρίως εἰς τὸ ἂν ἀπολαμβάνουν ἢ ὄχι τῶν πλεονεκτημάτων τῆς μονιμότητος οἱ ἀξιωματικοί. Ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ἐπὶ τούτου διὰ τὴν οὐσίαν καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ εἰς πρώτην ζήτησιν ὑποχρεωμένοι νὰ προσφέρουν τὴν ζωήν των, εἶναι δυνατὸν νὰ κατοχυρῶνται ὑπὸ τοῦ νομοθέτου ὀλιγώτερον παρ’ ὅ,τι εἰς γραφεὺς Εἰρηνοδικείου. Ἡμεῖς θὰ ἠθέλομεν ὅμως καὶ τὴν ἐξέτασιν αὐτῆς τῆς νομικῆς πλευρᾶς. Ποῖον εἶναι τὸ ἱστορικὸν τῆς παρανοήσεως αὐτῆς; Διότι φρονοῦμεν ὅτι περὶ παρανοήσεως πρόκειται. Οἱ μὲν ὑπάλληλοι, θεωρούμενοι τακτικοί, καθίστανται μόνιμοι, ἀπολαμβάνοντες τῶν προνομίων τοῦ ἄρθρου 114 τοῦ Συντάγματος, οἱ δὲ στρατιωτικοί, λέγεται, ὅτι δὲν διορίζονται, ἀλλὰ κατατάσσονται κατὰ τὸ ἄρθρον 81 τοῦ Συντάγματος. Τὰ ἀλληλοδιάδοχα ἡμῶν Συντάγματα δὲν παρέχουν τὸ μέτρον τῆς κρίσεως εἰς τὴν διαφωνίαν αὐτήν. Τὸ Σύνταγμα τοῦ 1844, ἀποσκοποῦν πλήρως τὰ κατὰ τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, διαλαμβάνει, οὐχ ἧττον, ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ μόνον ἐφόσον καὶ ὡς ὁ νόμος διατάσσει στεροῦνται τοῦ βαθμοῦ των. Τοῦ 1864 τὸ Σύνταγμα ἀντιγράφει ἐκεῖνο τοῦ 1844, ὁπότε φθάνομεν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 καὶ ἐκεῖθεν βεβαίως ἐδημιουργήθη ἡ διχογνωμία. Ὁ ἀξιότιμος σήμερον Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, παρακαθήμενος καὶ τότε εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἐρωτᾷ τὸν τέως Ἀρχηγὸν τῆς πλειονοψηφίας τῆς Κυβερνήσεως, κ. Βενιζέλον, ποίους νομίζει συγκεκριμένως ὡς συμμετέχοντας τῆς ἰδιότητος τοῦ διοικητικοῦ ὑπαλλήλου; καὶ ὁ κ. Βενιζέλος ἀπαντᾷ· ὅλους, πλὴν τῶν Δικαστικῶν, τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἀλλὰ, κ. Βουλευταί, ἐπρόκειτο περὶ τῶν συγκεκριμένων ἐκείνων διατάξεων τοῦ ἄρθρου 114 τῶν μόνων ὁμιλουσῶν περὶ τῆς, ἂς εἴπωμεν οὕτως, εἰδικῆς διοικητικῆς δοσιδικίας τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Δὲν ὑπάρχει λόγος τὴν μερικὴν ταύτην ἐρώτησιν καὶ ἀπάντησιν νὰ τὴν συσχετίσωμεν μὲ ὁλόκληρον τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος τῶν ἀξιωματικῶν, διότι ὑπάρχει τὸ δεδομένον — ὅπου ἄλλωστε ὑπάρχει καὶ γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου — τὸ δεδομένον τῆς γενικῆς βασικῆς αὐτῶν μονιμότητος. Ἐπρόκειτο μόνον νὰ κριθῇ ἂν ἡ σύστασις συμβουλίων καὶ πάλιν νομίμως συγκεκροτημένων, ἀφορᾷ καὶ τοὺς ἀξιωματικούς. Ἡ Γʹ καὶ Δʹ Συνέλευσις διελύθησαν, χωρὶς νὰ φθάσουν εἰς μίαν παγίαν ἀρχὴν συντακτικήν. Κατὰ τὸ ἔτος 1925, ὡς ἐνθυμεῖσθε οἱ παλαιότεροι, κατηρτίσθη τριακονταμελὴς ἐπιτροπή. Καὶ αὐτῆς, ὡς γνωρίζετε, τὸ ἔργον δὲν ὑπῆρξε πάγιον. Συνέταξεν ἕν Πολίτευμα, ἄνευ πραγματοποιήσεως ὅμως τῶν ὅρων, ἐξ ὧν θὰ ἐξυπηκούετο τὸ ἔγκυρον, τὸ πάγιον αὐτοῦ. Ἑπομένως τὰ Συμβούλια, τὰ λεγόμενα τοῦ 1925 καὶ τοῦ 1926, γνωρίζετε καλῶς ὅτι οὔτε κανονικῶς συνεστήθησαν, οὔτε ἴσχυσαν ποτέ, ὡς ὁριστικά. Τέλος τὸ Σύνταγμα τοῦ 1927 ἀντέγραψε σχεδὸν ἀναλλοιώτως εἰς τὸ ἄρθρον 114 τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 102 τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911. Ἐκεῖθεν λοιπὸν ἡ διαφορὰ εἰς τὴν ὁποίαν ἐρειδόμενον τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἐξέδωκε τὴν ὑπ’ ἀριθ. 74 ἀπόφασιν τῆς 9ης Ὀκτωβρίου 1929, διὰ τῆς ὁποίας ἀποφαίνεται ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν μετέχουν τῶν προνομίων τῆς μονιμότητος. Ποῦ ἐβασίσθη κυρίως τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας; Κυρίως εἰς τὴν γνωμάτευσιν αὐτὴν τοῦ κ. Βενιζέλου ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν μεταγραφὴν τοῦ ἄρθρου 102 τοῦ 1911 εἰς τὸ ἄρθρον 114 τοῦ 1927. Καὶ τρίτον εἰς τὸ ὅτι ἡ ὕπαρξις τῶν μονίμων συμβουλίων, τῶν παγίων, τῶν κρινόντων δι’ ὅλας τὰς μεταβολὰς τῆς ὑπηρεσιακῆς τύχης τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, δὲν ἔχει τὸ ἀντίστοιχον εἰς τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ Συμβούλια. Διότι εἰς τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ Συμβούλια εἶναι γνωστόν, ὅτι ἑκάστη περίπτωσις κρίνεται ὑπὸ εἰδικοῦ Συμβουλίου ἑκάστοτε συνερχομένου. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι καὶ πρὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1911 ὑπὸ τὴν αἵρεσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, πολὺ βραδύτερον πραγματοποιηθεῖσαν, ἴσχυον ἤδη τοιαῦτα μόνιμα Συμβούλια διὰ τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους. Κατ’ ἀπόλυτον δὲ δικαίωμα, δηλαδὴ ἄνευ τῶν προϋποθέσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, ἐπεκυρώθησαν ταῦτα διὰ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1927. Ἀλλὰ ἔχει ἡ ἀπόφασις ἐκείνη τὴν ἑξῆς παράγραφον, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ προσέξητε: «Οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπολαύουν νομίμου ὑποστηρίξεως δυνάμει τοῦ ἄρθρου 81.... (ἀναγινώσκει) ...». Ἰδοὺ διατί, Κύριοι, ἀκόμη καὶ κατὰ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας τὸ ὑπ’ ὄψει ἡμῶν νομοθέτημα τῆς Κυβερνήσεως, καθίσταται ἠθικῶς ἀκόμη ἀσθενέστερον, διότι θεωρεῖται ὅτι δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ὁ καταστατικὸς νόμος τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Δηλαδὴ οὐχὶ διὰ διατάξεως μεταβατικῆς καὶ περιωρισμένης τρόπον τινὰ, ἐκτάσεως ἐνεργείας, ἡ νομοθετικὴ αὐτὴ ὁδὸς δὲν μετατρέπει τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν ἀξιωματικῶν.

§145Δ. ΜΠΑΜΠΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχουν νόμοι ἔχοντες ἐπηυξημένην τυπικὴν δύναμιν, ἀλλὰ νόμοι, οἱ νόμοι δὲ εἶναι ἰσοδύναμοι.

§146Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἀναμφισβήτητον αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε ἀπὸ ἕνα τόσον διακεκριμένον νομικόν, ἀλλ’ ὡμίλησα περὶ ἠθικῆς ἀκυρότητος, ὄχι περὶ νομικῆς ἀκυρότητος, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὴν ἀπόφασιν, τοῦ ὁποίου εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπικαλεσθῇ ἡ Κυβέρνησις, κατοχυρώνει διὰ τόσων ζωηρῶν ἐκφράσεων τὴν παγιότητα τῆς ἰσχυούσης διοικητικῆς νομοθεσίας διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ὥστε ἕπεται ὅτι πᾶσα ἀπόκλισις ἐκ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, καθιστᾷ τὸ μέτρον ἠθικῶς ἀτονώτερον. Βεβαίως νομικῶς εἶναι ἰσοδύναμος. Δὲν εἶπον ὅτι ὁ εἷς ἔχει καταστατικὴν ἀξίαν καὶ ὁ ἄλλος νομοθετικήν. Θὰ ἦτο ἐκ μέρους μου, ὅσον καὶ ἂν εἶμαι στρατιωτικός, θὰ ἦτο κακὴ ἐκτίμησις τῶν πραγμάτων. Περαιτέρω εἰς τὴν ἀπόφασιν μνημονεύεται ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὑπὸ ὡρισμένην προϋπόθεσιν, ἐφορεύει ἐπὶ τῆς νομιμότητος τῆς κρίσεως Διοικητικῶν τινων Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν Συμβουλίων, ὑπό τινας δὲ ἄλλας προϋποθέσεις τοῦ νόμου 3713 εἰσέρχεται ἔν τινι μέτρῳ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς κρίσεως τῶν διοικητικῶν συμβουλίων. Ἔτι δὲ μᾶλλον οὐδεμία συνταγματικὴ διάταξις ἀπαγορεύει τὴν ψήφισιν νόμου, δίδοντος ἱκανὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ εἰσέλθῃ καὶ κάπως οὐσιαστικώτερον εἰς ζητήματα στρατιωτικοῦ περιεχομένου. Ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶχε ληφθῆ διὰ μικρᾶς πλειονοψηφίας. Ὑπάρχει ἡ ἀντίθετος ἄποψις τῆς μειονοψηφίας, τῆς ὁποίας εἶνε ἐντελῶς ἀντίθετα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ δὲν τὰ ἀναπτύσσω, διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω. Δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ λησμονῶμεν, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 118 τοῦ Συντάγματος συνιστᾶται ἡ Γερουσία εἰς διοικητικὸν δικαστήριον καὶ συνιστᾶται ἀφοῦ προηγηθῇ πόρισμα εἰδικῆς ἐπιτροπῆς ἐκ Βουλευτῶν, κατόπιν ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ἡ σύστασις τῆς Γερουσίας εἰς Διοικητικὸν Δικαστήριον ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀρχικῆς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς τὸν χαρακτῆρα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ τὴν ἐνδύει μὲ ὁλόκληρον τὴν μορφὴν μιᾶς ἰδιοτύπου ἀνωτάτης διοικητικῆς διαδικασίας. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀνωτάτη αὐτὴ διαδικασία, κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, δὲν δύναται νὰ θίξῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν ναυτικῶν καὶ στρατιωτικῶν Συμβουλίων, μολονότι δύναται νὰ ἀκυρώσῃ πράξεις τοῦ Ἀρείου Πάγου, μολονότι δύναται νὰ συντρίψῃ οἱανδήποτε ἄλλην ἀπόφασιν πολιτικῆς καὶ διοικητικῆς διαδικασίας. Τώρα ἠθέλησεν ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης νὰ κατοχυρώσῃ τὰς ἀποφάσεις τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ναυτικῶν Συμβουλίων, ὄχι μόνον ἀπὸ πάσης κυβερνητικῆς ἐπεμβάσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ αὐτῆς ταύτης τῆς ἐπεμβάσεως ἠθροισμένου τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τῶν δύο κοινοβουλευτικῶν Σωμάτων. Τώρα ὑπάρχει καὶ κἄτι ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἤκουσα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἐπληροφορήθη —εἶναι τὸ τέρμα τῆς ἐρωτήσεως, ποὺ εἴχετε θέσει εἰς τὴν ἀρχήν— ὅταν ἐπληροφορήθη, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐπὶ Κυβερνήσεως Βενιζέλου ἐξέδωκεν ἀπόφασιν διὰ κάποιον ἀξιωματικὸν καὶ ἀφήρεσε τὸν χαρακτῆρα τῆς μονιμότητος, τρόπον τινά, ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικούς, ὁ ἀξιότιμος σημερινὸς Πρωθυπουργὸς κατεφέρθη κατὰ τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑποθέσας ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτή....

§147Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἠσχολήθην μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν.

§148Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Τὸ εἶχον ἀκούσει καὶ σᾶς τὸ ἐπαναλαμβάνω, χωρὶς νὰ ἠξεύρω.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἄλλην περίστασιν εἶχον ἀσχοληθῆ μὲ τὴν ἀπόφασιν αὐτήν.

§150Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἡμεῖς διαστελλόμεθα ἐπὶ τῆς οὐσίας. Τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς θεωροῦμεν ὡς μονίμους ὑπαλλήλους, ὄχι μόνον διὰ τὴν μονιμότητά των ὡς ἐπιτάσσει ἡ ἔννοια αὐτοῦ τούτου τοῦ μονίμου συγχρόνου ἐθνικοῦ Στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν εἶναι νοητὸν, ὡς τὸ εἶπον, τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι τὴν ζωήν των εἶναι διατεθειμένοι νὰ προσφέρουν ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ τῆς πατρίδος, νὰ τοὺς θέτωμεν ὑπὸ ὀλιγωτέραν κάλυψιν ἀπὸ τοὺς ἄλλους διοικητικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν προμνησθεῖσαν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τίς οἶδε, ὅταν ὁμιλοῦμεν ὅτι τὸ ἄρθρον 102 τοῦ Συντάγματος ἀναθέτει εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὴν ἀκύρωσιν πράξεων διοικητικῶν ἀρχῶν, τὶς οἶδεν, ἐὰν εἶνε βέβαιον ὅτι εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχὰς ἐξυπακούονται καὶ αἱ ναυτικαὶ καὶ διοικητικαὶ τοιαῦται ἢ μήπως, ὅπως, ἐὰν ἴσχυεν ἡ ἑρμηνεία ἡ τότε τοῦ 1911, τοὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους θὰ τοὺς θεωρήσωμεν ἐπεκτεινομένους εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς τοιούτους, μήπως, λέγω, καὶ τὰς διοικήσεις αὐτὰς δὲν τὰς θεωροῦμεν κατ’ ἀναλογίαν ἐπεκτεινομένας καὶ εἰς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς τοιαύτας. Ἐν τούτοις συμβαίνει ἔργῳ νὰ εἶναι ἄκυρος ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Ἐκ τῶν πραγμάτων «ντὲ φάκτο» φαίνεται ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτὴ εἶναι ἄκυρος καὶ δὲν ἔχει οὕτω πραγματικὸν περιεχόμενον. Κύριοι Βουλευταί, παρατηροῦμεν μερικὰ συμπτώματα μεστὰ ἀντινομιῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν φέρεται ὡς δυνατὴ ἡ κατάργησις τοῦ Ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου, μὲ τὴν ἐκδοχὴν ὅτι ἐπηρεάσθη μέχρι τοῦδε ἀπὸ τὴν πολιτικήν, καὶ ἀντὶ νὰ ἀποπέμψωμεν τὴν πολιτικὴν ἀπὸ τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον, ἀποπέμπομεν τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον καὶ παραδίδομεν τὸν στρατὸν τότε πλήρως εἰς τὴν πολιτικὴν, ἐὰν τοῦτο ἰσχύσῃ. Καὶ δὲν γνωρίζω καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται νὰ περιορίσωμεν τὰ στελέχη, διατὶ αὐξάνομεν τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰσακτέων εὐελπίδων. Καὶ ποία ἐγγύησις θὰ δοθῇ τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διὰ νὰ ἐλαττώσῃ τὰς ἀντιρρήσεις της, ὅτι θὰ ὑπάρχῃ ἰσόρροπος ἡ κρίσις διὰ τοὺς μετασχόντας τοῦ κινήματος ἀξιωματικοὺς καὶ ὅτι δὲν θὰ καλύπτωνται οἱ προσκείμενοι εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Εἶναι κλασικὸν τὸ παράδειγμα τοῦ δικαίως μὴ καταδιωκομένου στρατηγοῦ τῆς 8ης Μεραρχίας, Βλάχου, καὶ τοῦ ἀδίκως καταδιωκομένου ὑπὸ τὰς διαταγάς του δὲ ὑπηρετοῦντος συνταγματάρχου Ταμπακάκη. Ὑπάρχει ἡ παράκλησις, περὶ ἧς καὶ ἡμεῖς συνηγοροῦμεν ὑπὲρ τῆς μὴ καταδιώξεως τοῦ κ. Βλάχου, ὥστε νὰ μὴ καταδιωχθῇ καὶ ὁ οὐδαμῶς πταίσας Ταμπακάκης. Τηροῦμεν ὑπὸ σημείωσιν τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐπιφυλάσσεται, τοὐλάχιστον, νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας τοῦ εἴχομεν προτείνει εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἐπίσης δ’ ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀεροπορίας θὰ ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ κριθοῦν ἐκ νέου —ὅσοι ἀπετάχθησαν— διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ, Κύριοι Βουλευταί, μὴ πλανώμεθα. Ἐὰν τελικῶς τὸ μέτρον τοῦτο ψηφισθῇ—ὅπως εἶναι βέβαιον δυστυχῶς ὅτι θὰ ψηφισθῇ, ἐφόσον ἐμμένει ἡ Κυβέρνησις— ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τοῦ ἑδράνου τοῦ κατηγόρου εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου τοῦ δικαστηρίου. Δὲν βλέπω ὅτι οὔτε δικαιοῦται, οὔτε δύναται νὰ τὸ κάμῃ. Θὰ ὑπάρξῃ ὁ κίνδυνος δημιουργίας νέας τάξεως ἀποτάκτων καὶ ἀντεκδικήσεων εἰς τὸ μέλλον.

§151Γ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. Εἶναι ἐλάχιστοι.

§152Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. Ἐλάχιστοι τώρα. Ἐξαντλήσατε τὴν ἰσόρροπον κρίσιν καὶ προβῆτε εἰς ὅ,τι νομίζετε δίκαιον, ἐξασφαλίσατε τὴν ἰσόρροπον κρίσιν, διότι θὰ ὑπάρξῃ κίνδυνος νὰ ἐξηγηθοῦν αἱ πράξεις σας ὅτι ἐπιδιώκετε ἐκ προθέσεως νὰ ἀπομακρύνητε τοὺς ἀνεπιθυμήτους εἰς ὑμᾶς ἀξιωματικοὺς καὶ μόνον αὐτούς. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἄς συστήσῃ, τοὐλάχιστον, ἕν πολυμελὲς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, κοινὸν δι’ ὅλα τὰ πολεμικὰ ὑπουργεῖα εἰς τρόπον, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἑνιαίαν καὶ ἀδιαίρετον ἐπιβολὴν τῆς δικαιοσύνης, θὰ εἶναι δὲ δυνατὸν διὰ κληρώσεως ἢ δι’ ἄλλης τινὸς σειρᾶς νὰ ἐκλέγωνται ἑκάστοτε οἱ πέντε κύριοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ κρίνουν μίαν ἑκάστην ἐκ τῶν εἰδικῶν περιπτώσεων. Ἀλλὰ ἐὰν καὶ τοῦτο, Κύριοι Βουλευταί, τὸ εὑρίσκετε δυσχερές, θὰ ἐπρότεινα, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἐφαρμόσετε τὸ μέτρον τοῦτο, νὰ προσκομίσητε εἰς τὴν Βουλήν, μετὰ ὥριμον ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸν κατάλογον τῶν ὑπὸ κρίσιν ἀξιωματικῶν, ἐφόσον ἄλλωστε ἀνέρχεται ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν εἰς ὀλίγας δεκάδας, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ μέτρῳ νὰ σᾶς διαφωτίσωμεν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς σας. Ἐτελείωσα, Κύριοι Βουλευταί, ὅσα εἶχον νὰ εἴπω. Εἴμεθα βέβαιοι ὅτι τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου θὰ εἶναι τόσον ἰσχυρόν, ὥστε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐμμείνῃ εἰς τὸ ἀλυσιτελὲς καὶ ἄδικον αὐτὸ θεσμοθέτημα, τὸ αἴσθημα τοῦ δικαίου θὰ ἐπαναφέρῃ τὴν Βουλὴν εἰς λῆψιν συντόμως πάλιν μέτρων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπαναφέρουν ὁμάλυνσιν τῶν μελλόντων νὰ ἀνακύψουν, διότι θεωροῦμεν ὅτι εἶναι ἄδικον ἀξιωματικοὶ παρασχόντες εἰς τὸ παρελθὸν ὑπηρεσίας, νὰ θεωρῶνται ὅτι δέον νὰ ἀποταχθῶσι, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καμμία ἐγγύησις, ὅτι τὸ μέτρον θὰ εἶναι καὶ εὔστοχον καὶ γενικόν. Ἡμεῖς, ὡς Ἀντιπολίτευσις, κρούομεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ἀκριβῶς διὰ τὰ κοινὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα καὶ σεῖς ἔχετε ὑποχρέωσιν καὶ ἐπιθυμίαν καὶ ἡμεῖς ἐξίσου τοιαύτην, νὰ ὑπηρετήσωμεν. Ἀλλ’ εἶναι ὀρθόν, διὰ τὸ πάγιον μέλλον τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, διὰ τὴν ἀνατολὴν μιᾶς καλλιτέρας αὔριον εἶναι δίκαιον μὲ ὀρθὴν κρίσιν καὶ ἀνυπόκριτον ἐνδιαφέρον καὶ ἄνευ πάθους καὶ φόβου νὰ φθάσωμεν εἰς μέτρα δικαιοσύνης, εἰς μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ἔχωσι τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐκδικήσεως. Μόνον τοιαῦτα μέτρα, ἐγγυώμενα εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν τὴν διατήρησιν τῶν ἀρετῶν του, μέτρα προστατευτικὰ τῆς Δημοκρατίας καὶ τῆς πατρίδος πρέπει νὰ ψηφισθῶσι καὶ μάλιστα περὶ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος εἴτε κατὰ ξηρὰν δρᾷ, εἴτε τιμᾷ τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν κατὰ τὴν θάλασσαν, εἴτε ἀπὸ τῶν αἰθέρων προστατεύει τὰ ἑλληνικὰ δίκαια, ὑπῆρξε πάντοτε ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων τῆς Ἑλλάδος καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκὸς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυλωνᾶς.

§154ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι, κ. Πρόεδρε, ἡ ὥρα 10 καὶ 30′ καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία μικρὰ διακοπὴ διὰ νὰ μεταβῶμεν νὰ δειπνήσωμεν.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθοῦν τροποποιήσεις. Ἄν θέλετε μὴ ὁμιλήσετε, διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν καὶ κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν ὁμιλεῖτε...

§156Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ παρεμποδισθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ διακόψωμεν, διότι ἐπανερχόμενοι θὰ ξενυκτήσωμεν ἐδῶ.

§158Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν ψήφισιν διότι, ἂν ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου δὲν γίνῃ ἀπόψε, θὰ γίνῃ ἀσφαλῶς αὔριον.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι πολύ, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ διακόψω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπουρδάρας.

§161Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἀνήκων, κ. Βουλευταί, καὶ ἐγὼ εἰς τὴν στρατιωτικὴν οἰκογένειαν μέχρι πρό τινων ἐτῶν καὶ ζήσας ἐν αὐτῇ καθ’ ὅλην τὴν ταραχώδη διάρκειαν τῶν πολεμικῶν γεγονότων, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἵνα ἀναπτύξω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους, κατὰ τὴν κρίσιν μου, πιστεύω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ καίτοι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶ ἴσως νὰ ἀνταποκριθῶ πλήρως εἰς τὰς προσδοκίας σας καὶ ἐλλείψει κοινοβουλευτικῆς πείρας, καὶ διότι πατὴρ καὶ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ εἶναι κυρίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπ’ τῶν Στρατιωτικῶν, μετὰ τοῦ ὁποίου πολυετὴς φιλία καὶ μακροὶ κοινοὶ ἀγῶνες μὲ συνέδεσαν κατὰ τὸ παρελθόν. Ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ λόγου μου, κ. Βουλευταί, εἶναι νὰ καταδείξω τὴν ἀξίαν τῶν ἐπιχειρημάτων τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῶν Ὑπουργῶν τῶν τριῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, περὶ τῆς ἐκ τοῦ στρατεύματος ἀπομακρύνσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἀναμιχθέντων εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, διὰ νομοθετικῆς ἐνεργείας, ἀντικειμένης πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα. Συμφώνως πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐκρίθησαν ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς οἰκογενείας, δι’ ἐπιλέκτων μελῶν αὐτῆς, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον φιλικῶς προσκειμένων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δύνανται νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των εἰς τὸ στράτευμα. Νομίζω δὲ ὅτι δικαιοῦμαι ἐγὼ περισσότερον παντὸς ἄλλου νὰ ἐκφέρω ἐλευθέραν γνώμην ἐν προκειμένῳ, διότι ἀνήκω εἰς οἰκογένειαν, ἥτις ἀπὸ τῆς πρωΐας τῆς 6ης Μαρτίου, ὄχι μόνον δι’ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ δι’ ἑτέρου μέλους αὐτῆς, ὅπερ καὶ ἐξέχουσαν κατέχει θέσιν ἐν τῷ στρατεύματι, κατέκρινα τὴν πρᾶξιν ταύτην, ὅπως εἶναι γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ, λοιπόν, νὰ ἀκουσθῶ μετὰ τῆς δεούσης ψυχραιμίας ἀναπτύσσων τὰς γνώμας μου. Ἵνα δυνηθῶμεν ὅμως, κ. Βουλευταί, νὰ σχηματίσωμεν ἀσφαλῆ κρίσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνατρέξωμεν ὀλίγον ἱστορικῶς εἰς τὸ παρελθόν, ἐξετάζοντες τὰ λαβόντα χώραν συναφῆ πρὸς τὴν ὑπὸ κρίσιν κατάστασιν γεγονότα, καὶ τὰ ἐκ τούτων ἐπελθόντα ἀποτελέσματα, ὡς καὶ τὰ ληφθέντα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην μέτρα καὶ νὰ συγκρίνωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα πρὸς τὰ σήμερον λαμβανόμενα καὶ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων, εἰς ἅ παρεπέμφθησαν οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί. Εἶναι γνωστόν, κ. Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸ 1915 ἐπῆλθε διάστασις μεταξὺ τῆς τότε Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἐκ τῆς ὁποίας προῆλθεν ἡ διαίρεσις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὁ διχασμὸς τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, ἐξ οὗ προέκυψε τὸ κίνημα τῆς Θεσσαλονίκης, ὅπερ διῄρεσε τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ εἰς δύο ἀλληλομισουμένας μερίδας, ἐκ τῶν ὁποίων ἑκάστη ἀπεκάλει τὴν ἄλλην προδότριαν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι ἡ ἐνταῦθα παραμείνασα μερὶς ὑπέγραψε πρωτόκολλον τιμῆς, δηλοῦσα ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ νὰ ὑπηρετήσῃ ὑπὸ τὰς διαταγάς, τῶν ἀνωτέρων ἐκείνων ἀξιωματικῶν, οὔτε νὰ διοικήσῃ τοὺς ἐξ αὐτῶν κατωτέρους. Καὶ ὅμως, ὅτε ἐπῆλθεν ἡ ἕνωσις τοῦ Κράτους, ὅσοι τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων παρέμειναν εἰς τὸ στράτευμα, ὄχι μόνον διωκήθησαν, ὄχι μόνον διώκησαν, ἀλλὰ καὶ οὐδεὶς ἐστερήθη τῶν ὀφειλομένων ἀμοιβῶν καὶ τιμῶν, καὶ οὐδεὶς ἠδικήθη, οὔτε κατὰ τὰς τοποθετήσεις, οὔτε κατὰ τὰς προτάσεις πρὸς προαγωγήν, οὔτε κατὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινῶν, οὔτε ἐν τῇ ἀσκήσει τῆς διοικήσεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διώκησε πλείστους τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων καὶ ἀπένειμεν εἰς τούτους τιμὰς καὶ ἀμοιβὰς πολὺ μείζονας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἀπένειμεν εἰς συνεργάτας του. Καὶ τἀνάπαλιν ὁ στρατηγὸς Κωνσταντίνου, μὴ ἀνήκων εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Θεσσαλονίκης, διώκησεν τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους καὶ ἀπένειμε τιμὰς καὶ ἀμοιβὰς χωρὶς οὐδένα ν’ ἀδικήσῃ. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, κ. Βουλευταί, ὅτι κατὰ τὸ 1923, καίτοι ἡ ὁλότης τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ μετέσχε τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1922, οἱ πλεῖστοι τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, ὀργανωθέντες ἀντεπανεστάτησαν ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν δύο ὑποστρατήγων, καὶ συγκρουσθέντες πρὸς τοὺς ἐπαναστατικοὺς ἀξιωματικούς, ἡττήθησαν καὶ καίτοι καταδικασθέντες εἰς θάνατον, ἐπανῆλθον εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1927 καὶ διώκησαν καὶ διῳκήθησαν καὶ ἀπήλαυσαν τιμῶν μεγαλειτέρων τῶν ἄλλων συναδέλφων των καὶ οὐδὲν παράδειγμα πρόκειται ἡμῶν συγκρούσεων τῶν μὲν πρὸς τοὺς δὲ ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων, ἐν τῇ ἀπονομῇ δικαιοσύνης, ἐν τῇ ὑποβολῇ προτάσεων. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφέρω παραδείγματα ἀπολαυῆς εὐνοιῶν, διότι ὅσοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, τόσα καὶ τὰ παραδείγματα. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς 6ης Μαρτίου διαιροῦνται, κ. Συνάδελφοι εἰς δύο κατηγορίας, εἰς ἀξιωματικοὺς τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν καὶ εἰς ἀξιωματικοὺς τῶν ἐπαρχιακῶν φρουρῶν. Καὶ οἱ μὲν ἀξιωματικοὶ τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, κατὰ ἓν μέρος, μετέσχον τῆς κινήσεως ἐκείνης τὴν νύκτα τῆς 5ης πρὸς τὴν 6ην Μαρτίου— ἅπαντες δὲ οἱ διοικηταὶ τῶν μονάδων τῆς Φρουρᾶς Ἀθηνῶν, κληθέντες εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ἐδήλωσαν καὶ παρέσχον ὑπόσχεσιν ὑποστηρίξεως τῆς κινήσεως ἐκείνης, πλὴν δύο, τοῦ συνταγματάρχου Γιαννακοπούλου, δηλώσαντος ἄρνησιν καὶ τοῦ συνταγματάρχου Γρηγοράκη, δηλώσαντος ὅτι αἰφνηδιάζεται καὶ δὲν δύναται νὰ ἀπαντήσῃ. Ὅταν ὅμως τὴν πρωΐαν τῆς 6ης Μαρτίου διεπιστώθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὄχι μόνον ἀπεδοκίμαζεν, ἀλλὰ καὶ κατεδίκαζε τὸ κίνημα τοῦτο, ἅπαντες οἱ ἀξιωματικοί, ἐκτὸς ἐλαχίστων, ἀπέσυρον τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν καὶ διὰ τῆς παθητικῆς των στάσεως ἐξηνάγκασαν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἀτυχοῦς ἐπεισοδίου ἐκείνου, κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ παραδώσῃ τὴν Ἀρχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Ἀντιστρατήγων. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν ἐπαρχιῶν, κ. Βουλευταί, οὐδεμίαν πρᾶξιν ἐτέλεσαν συμμετοχῆς καθ’ οἱονδήποτε τρόπον εἰς τὸ κίνημα. Οὗτοι ἢ ἔλαβον μέτρα ἀσφαλείας τῆς τάξεως, ἐν ἀναμονῇ τῆς ἐξελίξεως τῆς καταστάσεως διὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος, ἢ ἐκοινοποίησαν τὸ ἐπαναστατικὸν διάγγελμα πρὸς συμμόρφωσιν, ἐν ἀγνοίᾳ τελοῦντες τῶν τεκταινομένων ἐν Ἀθήναις. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ ὑπομνήσω ὑμῖν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Εἰσηγητής τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι τινὲς ἀνέμενον μὲ τὸ ἀκουστικὸν τοῦ τηλεφώνου, ἵνα μάθωσιν ἂν ἐπεκράτει ἡ ἐπανάστασις, νὰ στείλουν τὸ τηλεγράφημα ὅτι προσχωροῦν ἢ τάσσονται παρὰ τὸ πλευρόν της. Ἐν τῇ ἐνασκήσει τοῦ ἐλέγχου τοῦ πειθαρχικοῦ ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐκπροσωποῦντος ἐν προκειμένῳ τὴν Κυβέρνησιν, κ. Βουλευταί, τὶ παρατηροῦμεν; ὅτι ἡ ἄσκησις τοῦ ἐλέγχου ἐστράφη, ὄχι καθ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἢ τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, οἱ ὁποῖοι ηὐνόησαν, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῶν Κυβερνώντων τὸ κίνημα ἐκεῖνο ὄχι καθ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκοινοποίησαν τὸ διάγγελμα τῆς ἐπαναστάσεως ὄχι καθ’ ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὰ μέτρα τῆς ἀσφαλείας καὶ τῆς τάξεως μέχρι τῆς λύσεως τῆς καταστάσεως ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἄρχοντος. Δὲν ἐστράφη κατ’ οὐδενὸς τούτων, ἀλλ’ ἐπεδιώχθη ἡ πειθαρχικὴ δίωξις, ἀνεξαρτήτως τῆς ποινικῆς, κατὰ τῶν ἀντιφρονούντων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὄχι καὶ κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀποκαλῶ ἀριστεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, φίλα φρονοῦντας ὅμως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ διαπράξαντας ἢ ὑποπεσόντας εἰς τὸ αὐτὸ σφάλμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπέπεσαν καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί των, οἱ ἀντιφρονοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸ παράδειγμα τοῦ στρατηγοῦ Βλάχου, ἀρίστου κατὰ πάντα ἀξιωματικοῦ, ὅστις καίτοι καὶ τὸ διάγγελμα τῆς ἐπαναστάσεως ἐκοινοποίησεν καὶ τὸν στρατιωτικὸν νόμον ἐν Ἰωαννίνοις ἐκήρυξεν, ὅμως διορίζεται μέλος τῶν στρατιωτικῶν συμβουλίων, τὰ ὁποῖα θὰ κρίνουν τοὺς παραπεμφθέντας εἰς αὐτὰ ἀξιωματικούς, ἐνῷ ὁ συνταγματάρχης Ταμβάκης πρὸς ὃν ἐκοινοποίησε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ στρατιωτικοῦ νόμου ἐν Κερκύρᾳ ἀποτάσσεται! Δὲν δύναμαι νὰ παραλείψω τὸν συνταγματάρχην Πιτσίκαν, ὅστις, διοικητὴς ὢν τῆς Ταξιαρχίας Ἀρχιπελάγους, ἐκοινοποίησε τὸ διάγγελμα τῆς ἐπαναστάσεως καὶ ὅμως ἐτιμωρήθη διὰ τῆς προαγωγῆς του εἰς ὑποστράτηγον! Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἀναφέρω τὸν συνταγματάρχην Μπατᾶν, ὅστις, καίτοι ἐκοινοποίησε τὸ διάγγελμα τῆς ἐπαναστάσεως, ἐτιμωρήθη διὰ τῆς εὐνοϊκῆς μεταθέσεώς του ὡς ἐπιτελάρχου τῆς Ἐπιθεωρήσεως Πεζικοῦ, ἐνῷ ὁ λοχαγὸς ὑπασπιστής του παραπέμπεται εἰς συμβούλιον πρὸς ἀπόταξιν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, κ. Βουλευταί, οἵτινες ἐξηνάγκασαν τὰ κατὰ τὸν νόμον συσταθέντα Συμβούλια, τὰ ἀπαρτιζόμενα ἀπὸ τοὺς ἀριστεῖς τῆς στρατιωτικῆς οἰκογενείας καὶ τοὺς φυσικοὺς τοῦ στρατοῦ ἀρχηγούς, νὰ ἐκφέρουν τὰς γνώμας, τὰς ὁποίας ἐξέφερον, κρίνοντα τοὺς παραπεμφθέντας εἰς αὐτὰ ἀξιωματικούς. Δὲν ἦτο δυνατὸν αὐτοὶ νὰ μὴ λάβουν ὑπ’ ὄψει τὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ λάβουν ὑπ’ ὄψει τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παραπέμψαντος εἰς τὰ Συμβούλια τοὺς ὑποπεσόντας εἰς τὸ αὐτὸ ἀδίκημα, ἀλλ’ ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, μὴ παραπέμψαντος δὲ τοὺς ὁμοφρονοῦντας πρὸς ταύτην. Καὶ εἶναι δίκαιον, κ. Βουλευταί, νὰ ὑποστηρίζηται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διὰ τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῶν κ. Ὑπουργῶν τοῦ Πολέμου, ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων δὲν ἐκπροσωποῦν τὴν γνώμην τῆς ὁλότητος τοῦ στρατεύματος; Ποῖοι ἀπετέλεσαν, Κύριοι, τὰ Συμβούλια ταῦτα; Οἱ φυσικοὶ ἡγήτορες τοῦ στρατεύματος οἱ ὁποῖοι, ὄχι μόνον κατ’ ἰδανικήν, ἀλλὰ καὶ κατὰ πραγματικὴν ἔννοιαν ἐκπροσωποῦν τὸν στρατόν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁ στρατὸς εἶναι ἰδέα ἑνιαία, παραμένουσα διαρκῶς ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἰδέα ἐφήμερος, παρερχομένη. Καὶ ἑπομένως τὰ παραπτώματα τῶν στρατιωτικῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῶμεν, εἰμὴ μόνον εἰς τὸν στρατὸν καὶ τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμούς, οὐχὶ δὲ εἰς τοὺς πολιτευομένους Ὑπουργούς, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κ. Βουλευταί, μεταβάλλομεν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς παλαιοὺς ὑπαλλήλους τοῦ κήπου τοῦ Κλαυθμῶνος, ἀναμένοντας ἔξωθι αὐτοῦ τὴν ἀνάληψιν τῆς Ἀρχῆς ὑπὸ τῆς φίλης των Κυβερνήσεως, ἵνα καταλάβωσι τὰς θέσεις των ἀπὸ τὰς ὁποίας ἀπεπέμφθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου. Ἀλλὰ μόνον ὁ λόγος οὗτος εἶναι, κ. Βουλευταί, ὁ ὁποῖος συντρέχει ὅπως ἡ Κυβέρνησις μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν μέτρου; Δὲν ἠσκήθη ποινικὴ ἀγωγὴ καὶ δὲν ἐκκρεμεῖ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην; Ἀναμείνατε, κ. Ὑπουργοί, τὰς ἀποφάσεις τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης καί, ἂν εἶναι καταδικαστικαὶ ἀποπέμψατε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς ἐκ τοῦ στρατεύματος. Ἐὰν θέλετε νὰ μὴ ἀναθέσητε εἰς αὐτοὺς διοίκησιν, ἔχετε τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ νόμου νὰ μὴ τοὺς ἀναθέσητε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε, προσερχόμενοι ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ἀνεξαρτήτως τῶν ἀντιλήψεων τῶν διαφόρων παρατάξεων τῆς Βουλῆς, νὰ ἐπικαλῆσθε ὅσα ἐπικαλεῖσθε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει περὶ πειθαρχίας καὶ περὶ ἀμοιβῶν καὶ περὶ τιμῶν καὶ νὰ ἐπιζητῆτε τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο εἰμὴ ἀποκλειστικῶς κομματικὸν χαρακτῆρα. Καὶ ἕτερον λόγον ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, κ. Βουλευταί, ἐπικαλοῦνται οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τοῦ Πολέμου, τὸν λόγον, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔσχε τὴν δύναμιν νὰ δειχθῇ αὐστηρὸν εἰς τοὺς ὁμόφρονας, ὁσάκις ἀντετάχθησαν εἰς τὴν ἔννομον τάξιν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι τὸ Κράτος ἐδείχθη αὐστηρόν, αὐστηρότατον, ἀποβαλὸν τῶν τάξεων τοῦ στρατεύματος δημοκρατικοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες ἠκολούθησαν τὸν δικτάτορα τοῦ 1925. Καὶ δὲν ἐπανέφερε κανένα, ἐνῷ ἐπανέφερε τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ἀποτάκτους τῆς ἀντεπαναστάσεως τοῦ 1923 καὶ τοὺς ἀπένειμεν ὅλας τὰς τιμάς, παρὰ τὰς διαμαρτυρίας τινῶν ἐκ τῶν σημερινῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς εἶπεν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στράτευμα οἱ περὶ ὧν πρόκειται ἀξιωματικοί, οὐδὲ γίνονται ἀνεκτοί. Τίς εἶναι ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ, Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν δύνανται ἢ δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσιν οἱ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοί; Οὐδεὶς ἄλλος εἰμὴ ἡ στρατιωτικὴ οἰκογένεια, ἡ ὁποία ἐκπροσωπεῖται εἰς τὰ Συμβούλια ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων αὐτῆς καὶ τῶν φυσικῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατεύματος καὶ οὐχὶ ὀλίγοι ἀδιάλλακτοι φωνασκοί. Οὐδεὶς δύναται νὰ παρεμποδίσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἀποφάσεων τῶν συμβουλίων, διότι τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν καὶ συνείδησιν ἀπέκτησε καὶ ἐχειραφετήθη. Ἄλλωστε προτίθεται αὐτῇ ἀξιομίμητον παράδειγμα ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1927, ἧς μετεῖχε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιβαλοῦσα τὴν θέλησίν της τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ἀποτάκτων ἀντίθετον οὖσαν πρὸς τὴν ὁλότητα τῶν ὑπηρετούντων ἀξιωματικῶν. Ἐπὶ πλέον δύο τῶν φυσικῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατεύματος, ὡς ἀπεκάλει τούτους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῶν ὁποίων τὰς ἐκθέσεις ἐζητήσαμεν καὶ δὲν κατετέθησαν, διαπιστοῦν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γνωμῶν τῶν ἀνακριθέντων ἀξιωματικῶν, ὅτι εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἐπὶ τινα χρόνον ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιωματικῶν τούτων, ἵνα διασκεδασθῇ ἡ ἐμφυλλοχωρήσασα διχόνοια, ἂν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ διχόνοια, μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἡ πάροδος τοῦ χρόνου, κ. Βουλευταί, ἐπιβάλλει ψύχραιμον τὴν σκέψιν ἡμῶν εἰς τὴν λῆψιν τοιούτου νομοθετικοῦ μέτρου. Ἂν τὸ μέτρον τοῦτο τῆς καταρακώσεως τῶν ἀποφάσεων τῶν στρατιωτικῶν Συμβουλίων, ἐλαμβάνετο τὰς ἐπιούσας ἡμέρας τῆς 6ης Μαρτίου, ἴσως θὰ ἐδικαιολογεῖτο χάρις εἰς τὴν ἐπικρατοῦσαν θολὴν ἀτμόσφαιραν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως μετὰ πάροδον τόσου χρόνου καὶ ἀφοῦ ἐπεκράτησεν ἡ ψύχραιμος σκέψις καὶ προέκυψαν πλεῖστα ὅσα γεγονότα ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἔλαβον χώραν πράξεις ἀντιπειθαρχικαὶ παρὰ φίλων τῆς Κυβερνήσεως εἴτε διὰ τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἐλευθέρας ἐκδηλώσεως τῆς βουλήσεως τοῦ λαοῦ, εἴτε δι’ ἀντιπειθαρχικῶν συσκέψεων, μηδόλως τιμωρηθεῖσαι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιζητεῖται ἡ ψήφισις τοῦ μέτρου τούτου. Ἔχω βαθεῖαν τὴν συνείδησιν, κ. Βουλευταί, ὅτι τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον δὲν ἀποσκοπεῖ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ στρατεύματι. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις ἡ κομματικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἡ ἔναρξις τῆς ἀποδημοκρατικοποιήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ τοῦτον ἰδιαιτέρως, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἔχων ὑπ’ ὄψει ὄχι μόνον τὰ ἀνωτέρω, ἀλλὰ καὶ τὸν Κριτίαν, ὅστις λέγει: «ὅταν πολιτεία μεθύσκεται, πανταχοῦ ταῦτα γίγνεται, ἀνάγκη δὲ ἐνθάδε διὰ τὸ πλεῖστον χρόνου τὴν πόλιν ἐν τῷ Βασιλείῳ τεθράφθαι πλείστους ἐχθροὺς τῷ πολιτεύματι ὑπάρχειν».

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νταλίπης.

§163Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. (ἀναγινώσκει). Ἡ δήλωσις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ἡ γενομένη διὰ τοῦ κ. Γονατᾶ, ἑνὸς ἐκ τῶν ἐπιδόξων διαδόχων τοῦ ζῶντος ἀκόμη ἀρχηγοῦ, «ὅταν ὀψέποτε τὸ κόμμα τοῦτο καταλάβῃ τὴν ἐξουσίαν, θὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς τυχὸν διὰ τοῦ παρόντος νόμου ἀπομακρυνθησομένους», εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχῃ μίαν ἄμεσον, ἀμεσωτάτην ἀπάντησιν ἐμπράγματον καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ γνωρίσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ποία εἶναι ἡ ἀπάντησις αὕτη. Ἡ δήλωσις τοῦ κ. Γονατᾶ εἶναι διπλοῦ περιεχομένου. Ἐκτὸς τῆς ὑποσχέσεως πρὸς τοὺς πραιτωριανοὺς τοῦ κόμματος ὅτι ἠμποροῦν νὰ τὰ κάνουν κάθε φορὰ θάλασσα χωρὶς νὰ πληρώνουν εἶναι καὶ ἀπειλὴ καθαρὰ καὶ ἀπροκάλυπτος πρὸς ὅλους τοὺς ἄλλους νομιμόφρονας ἀξιωματικούς, οἵτινες θὰ ἀναγκασθοῦν ἀναμφιβόλως νὰ φύγουν, ἔστω καὶ μόνοι, ἀδυνατοῦντες νὰ συνυπηρετήσουν μὲ τοὺς στασιαστάς, ὡς πολὺ σαφῶς λέγει εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσίν του ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός. Ἀτυχῶς δὲ ἡ ἀπειλὴ αὕτη τοῦ κ. Γονατᾶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπολογισθῇ καὶ νὰ γίνῃ πιστευτὴ, διότι, ἀτυχῶς, ὑπάρχει τὸ παράδειγμα, τὸ σημερινόν, ὅλων ἐκείνων τῶν τιμίων, γενναίων καὶ εὐόρκως ἐκτελεσάντων τὸ καθῆκόν των ἀξιωματικῶν, οἵτινες σήμερον ἡμῶν κυβερνώντων, εὑρίσκονται ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ἐξανέστησαν κατὰ τῆς αἰσχρᾶς ἐκείνης καταστάσεως τοῦ κ. Γονατᾶ καὶ τοῦ φυγάδος συναρχηγοῦ του. Ἀλλ’ ἀσχέτως πρὸς τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ ἢ ὄχι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος, ἔχω τὴν βεβαιότητα ὅτι τὸ κόμμα τοῦτο, οὕτω πολιτευόμενον δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἀρχὴν καὶ ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ἔχει ἱερὰν ὑποχρέωσιν νὰ κάμῃ ὅ,τι εἶναι δυνατὸν πρὸς τοῦτο. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ΑΒΡΑΑΜ.

§165Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν θὰ ἀσχοληθῶ, Κύριοι Συνάδελφοι, πολὺ ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ περιεχομένου καὶ τῆς ἱστορικῆς αἰτίας τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι, ὡς Σῶμα Νομοθετικόν, καταρτίζον καὶ ψηφίζον νόμους καὶ δὴ τοιαύτης σημασίας, ὀφείλομεν ν’ ἀσκοῦμεν τὰ καθήκοντα ἡμῶν κυρίως ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰς σχετικὰς συνταγματικὰς διατάξεις καὶ τοὺς καθεστῶτας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος νόμους.

§166ΑΛ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὴν συνείδησιν καὶ ὄχι τὴν ἀντίληψιν.

§167Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὴν συνείδησιν ἔστω, τὴν ὁποίαν βεβαίως ἔχετε καὶ σεῖς.

§168ΑΛ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὴν ὁποίαν, ἴσως, δὲν ἔχουν ἄλλοι...

§169Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν ἀντιλαμβάνομαι, ὁμολογῶ, τὸ πνεῦμα τῆς διορθώσεώς σας καὶ τὸν λόγον τῆς ἀπροσδοκήτου αὐτῆς παρατηρήσεώς σας. Ὁμολογῶ ὅτι, μετὰ λύπης μου παρατηρῶ Κύριε Παπαθανάση, ὅτι τελευταίως, ἐκδηλώνετε τὴν πεζὴν φιλοδοξίαν νὰ θορυβῆτε ἁπλῶς εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, τοῦτο δὲ διότι σᾶς ἐφανταζόμην ἱκανὸν νὰ παρακολουθήσητε τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἐπιπέδου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται ἐγὼ νὰ διεξαγάγω αὐτήν. Δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν ἐκδοχήν, ἡ ὁποία ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἐνεφάνισε ταύτην δι’ ἐπικλήσεως τετριμμένων θεωριῶν καὶ μὴ ἀνταποκρινομένων εἰς τὰ πράγματα πολιτικῶν ἐπιχειρημάτων, ὅτι δῆθεν περὶ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον καλεῖται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ, προηγήθη δῆθεν εἰδικὸν ψήφισμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς πρόκειται ἁπλῶς νὰ ἐπικυρώσωμεν διὰ τῆς ψήφου μας, χωρὶς νὰ πολυπραγμονήσωμεν ὡς πρὸς τὰς γενικὰς καὶ θεμελιώδεις αὐτοῦ ἀπόψεις, τὰς συνταγματικὰς καὶ τὰς νομικάς. Καὶ δι’ αὐτὸ, ἐπ’ αὐτῶν τῶν ἀπόψεων κυρίως, θὰ φέρω ἐγὼ τὸν λόγον, ἐπικαλούμενος τὴν τελευταίαν στιγμὴν τὴν ἰδιαιτέραν προσοχὴν τοῦ νομικοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἐπίσης νομικοῦ καὶ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας. Ἠσχολήθησαν βεβαίως ἐπὶ τῶν ἀπόψεων αὐτῶν καὶ ἄλλοι συνάδελφοι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων. Ἀνέπτυξα σχετικῶς τὰς γνώμας μου καὶ ἐνώπιον τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία ἐπεξειργάσθη τὸ νομοσχέδιον. Ἰσχυρίζομαι κατ’ ἀρχὴν ὅτι τὸ νομοσχέδιον προσβάλλει τὸ Σύνταγμα κατὰ πλείστας αὐτοῦ διατάξεις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ μετατρέψωμεν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἰς ἔκτακτον Δικαστήριον, εἰς ἔκτακτον δικαστικὴν ἐπιτροπήν. Διότι ἐὰν προσέξῃ τις στοιχειωδῶς τὸ κείμενον αὐτοῦ, θὰ ἴδῃ ὅτι καλεῖται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ προσδώσῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὴν ἐξουσίαν νὰ δικάσῃ ὡρισμένας ἀξιοποίνους πράξεις, ἐπὶ τῇ βάσει πορισμάτων διοικητικῶν καὶ ποινικῶν ἀνακρίσεων.

§170Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι πορισμάτων, ἁπλῶν στοιχείων.

§171Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῶν σχετικῶν διοικητικῶν ἀνακρίσεων. Καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι μεταβάλλεται οὕτω τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἰς δικαστικὴν ἐπιτροπὴν ἢ κυρίως εἰς εἰδικὸν ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, κατὰ τὸν στρατιωτικὸν ὅρον, διὰ νὰ κρίνῃ ρητῶς ὡρισμένους ἀξιωματικούς, δι’ ὡρισμένην ἐκ τῶν προτέρων παράβασιν αὐτῶν. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αἱ διατάξεις τοῦ νέου Συντάγματός μας, αἱ ὁποῖαι κατοχυρώνουν ἀπολύτως τὴν μονιμότητα τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶναι καὶ τῶν παλαιῶν Συνταγμάτων αἱ σαφεῖς σχετικαὶ διατάξεις καὶ αἱ πάγιαι παραδόσεις, ἀφ’ ἧς ὑφίσταται τὸ ἐλεύθερον ἡμῶν πολίτευμα, αἱ κυρούμεναι διὰ ρητῶν διατάξεων εἰς ὅλους τοὺς νόμους περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ εἶνε ἐπίσης γνωστὸν ὅτι, ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις δὲν ἔχουν ἁπλῶς ἐξομοιώσει αὐτοὺς πρὸς τοὺς Διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλ’ ἀνέκαθεν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐθεωρήθησαν προστατευόμενοι περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι ἐπροστατεύετο ἐκ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν Νόμων οἱοσδήποτε ἄλλος διοικητικὸς ὑπάλληλος τοῦ Κράτους καὶ σχεδὸν κατὰ τρόπον ἰσοδύναμον μὲ τοὺς δικαστικούς. Εἰς τὴν νομολογίαν τῶν τακτικῶν πολιτικῶν δικαστηρίων μας ἀνευρίσκει τις σωρείαν δικαστικῶν ἀποφάσεων, διὰ τῶν ὁποίων ἠκυρώθησαν ἀποφάσεις Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, διὰ κώλυμα τυπικόν, διὰ κακὴν αὐτῶν σύνθεσιν, διὰ παραβίασιν τῆς σειρᾶς ἀρχαιότητος, τῆς ἱεραρχίας ἐν τῇ συνθέσει αὐτῶν. Εἰς τὸ Σύνταγμα τοῦ 44 καὶ τοῦ 64 καὶ τοῦ 11 ὑπῆρχεν ἡ ρητὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 100, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀπονέμονται οἱ βαθμοὶ εἰς τοὺς Στρατιωτικούς, οὐδὲ στεροῦνται οὗτοι αὐτῶν ἄνευ νόμου, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὸν τρόπον καὶ τοὺς ὅρους τῆς ἀπονομῆς καὶ τῆς ἀφαιρέσεως αὐτῶν, διότι ὁρίζει ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: «Μόνον ὅταν καὶ ὅπως ὁ νόμος διατάσσει οἱ στρατιωτικοὶ καὶ ναυτικοὶ στεροῦνται τοῦ βαθμοῦ, τῶν τιμῶν καὶ τῶν συντάξεών των».

§172ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἄνευ νόμου;

§173Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἐννοεῖ νόμον ὀργανικὸν καὶ καταστατικόν, καθορίζοντα τοὺς γενικοὺς ὅρους, καθ’ οὓς στεροῦνται τοῦ βαθμοῦ, ὁ ὁποῖος μάλιστα κατὰ τοὺς ἑρμηνευτὰς τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ἐθεωρεῖτο ὡς ἰδιοκτησία τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν ὁ βαθμός, διαστελλόμενος τῆς ὑπηρεσίας μὴ δυνάμενος δὲ ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπ’ αὐτοῦ, εἰμὴ διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως στηριζομένης εἰς λόγους ὁριζομένους ὑπὸ τοῦ Νόμου. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ νόμοι αὐτοὶ καθιέρωσαν Συμβούλια, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ νέον Σύνταγμα ἀναγνωρίζονται ρητῶς.

§174Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ὑποδείξητε ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος, εἰς τὰς ὁποίας προσκρούει ὁ Νόμος ὁ σημερινός.

§175Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Αἱ συνταγματικαὶ αὗται διατάξεις εἶναι πολλαί, ὅπως εἶπα, κ. Ὑπουργέ. Εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 81 τοῦ Συντάγματος ὁρίζοντος ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀπονέμει κατὰ νόμον τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ναυτικοὺς βαθμούς. Εἶναι ἐπίσης ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 118 τοῦ νέου Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἀσκουμένου κατὰ τῶν ἀποφάσεων ὅλων τῶν κεντρικῶν Συμβουλίων τῶν Ὑπουργείων, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσι προσωπικὰς μεταβολὰς καὶ κάμνει ρητὴν ἐξαίρεσιν τῶν Συμβουλίων, τῶν Ὑπουργείων τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν. Τὸ ὑφιστάμενον δηλαδὴ Σύνταγμα δὲν ἀναγνωρίζει τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων. Ἡ ἐξαίρεσις, τὴν ὁποίαν καθιερώνει τὸ ἄρθρον 118, ἔχει σαφεστάτην τὴν ἔννοιαν καὶ ἀντιληπτὴν καὶ εἰς τὸν ἄκρῳ δακτύλῳ ἁψάμενον τῆς ἑρμηνείας Συνταγματικῶν διατάξεων, ὅτι τὸ Σύνταγμα ἔχει ὑπαγάγει εἰς τὴν προστασίαν τῶν ἄρθρων 114 καὶ 81 τοὺς στρατιωτικοὺς τοὺς ὁποίους εἶχεν ἤδη προστατεύσει περισσότερον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἄλλους διοικητικοὺς ὑπαλλήλους, δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 100 τῶν παλαιῶν Συνταγμάτων. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ κανεὶς ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ θὰ ἐστεροῦντο προστασίας, τὴν ὁποίαν ἀπολαύουν πάντες οἱ Διοικητικοὶ ὑπάλληλοι ὡς καὶ ὁ τελευταῖος γραφεύς, ἐκτὸς τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων καὶ ἡμερομισθίων, τοὺς ὁποίους προσλαμβάνουν αἱ ὑπηρεσίαι; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ τὸ ἀντίθετον; Ἀλλὰ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ὅταν ἐξέδωκε κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν γνωστὴν ἀπόφασιν τοῦ 1929, ἐστηρίχθη εἰς μίαν ἑρμηνευτικὴν δήλωσιν τοῦ τότε κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων ὅτι τῆς προστασίας αὐτῆς ἐξαιροῦνται οἱ στρατιωτικοί, τεθεῖσαν ὑπὸ τὸ ἄρθρον 102 τοῦ παλαιοῦ Συντάγματος (114 τοῦ σημερινοῦ). Ἀλλ’ ἡ δήλωσις αὕτη εἶχεν τὴν ἔννοιαν, ἐφόσον παρέμεινεν ἐν ἰσχύϊ τὸ ἄρθρον 100, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ ἐπροστατεύοντο ἐξ αὐτοῦ καὶ δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τὴν προστασίαν, τὴν ἀφορῶσαν τοὺς ἄλλους διοικητικοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλ’ ἐφόσον εἰς τὸ νέον Σύνταγμα, καταργηθέντος τοῦ ἄρθρου 100, δὲν ἐπανελήφθη ἡ ἑρμηνευτικὴ αὕτη δήλωσις, εἶναι φανερὸν ὅτι ὑπήχθησαν εἰς τὸ ἄρθρον 114 οἱ στρατιωτικοί. Ὑπάρχει καὶ σχετικὴ γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἀναμφισβητήτως ὁ συνταγματικὸς νομοθέτης, ὅταν κατήργησε τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 100, ἡ ὁποία ὑπάρχει, ὡς εἶπον, εἰς ὅλα τὰ παλαιὰ συντάγματα, ἤθελε νὰ κατοχυρώσῃ τὴν μονιμότητα τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὴν γενικὴν προστασίαν τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων τὴν παρεχομένην διὰ τοῦ ἄρθρου 114. Ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν εἶναι κἂν διοικητικοὶ ὑπάλληλοι οἱ στρατιωτικοί, θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι αἱ πράξεις, τὰς ὁποίας ἐνεργοῦν αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαί, δὲν εἶναι πράξεις ἐκτελεσταὶ διοικήσεως, ὑποκείμεναι μάλιστα εἰς προσβολὴν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἐνῷ τοὐναντίον συμβαίνει.

§176Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὰ κινήματα εἶναι πράξεις διοικητικαί;

§177Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Τὴν φιλολογίαν τῶν κινημάτων τὴν γνωρίζετε σεῖς καλλίτερον ἐμοῦ, κ. Ὑπουργέ, διότι σεῖς τὴν ἐζήσατε ἢ καὶ τὴν ὑπέστητε.

§178Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πέστε μου ἕν κίνημα, ποὺ ἔκαμα.

§179Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐκάματε ἀντικινήματα· τὸ ἴδιο εἶναι.

§180Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὥστε ἔκαμε κίνημα ὁ ἑλληνικὸς λαός, ἀνατρέψας τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου;

§181Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔκαμε κίνημα, διότι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διεδέχθη τὸ κίνημα, ὡς καὶ ἡ ἰδία ἐδήλωσε, παρέλαβεν ὁμαλῶς καὶ κανονικῶς τὴν ἐξουσίαν ἀπὸ τὸ κίνημα καὶ τὴν μετεβίβασε κανονικῶς εἰς τὴν ἰδικήν σας Κυβέρνησιν.

§182Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη, συμφώνως πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐσχηματίσθη διὰ νὰ στιγματίσῃ τὸ κίνημα καὶ τοὺς κινηματίας.

§183Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διατὶ τὰ λέτε αὐτά; Διὰ νὰ θολώσητε τὰ νερά;

§184Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νὰ θολώσω τὰ νερὰ διὰ νὰ κάμω τί;

§185Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διὰ νὰ θολώσητε τὴν καθαρῶς νομικὴν συζήτησιν.

§186Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νομικὴ συζήτησις εἶναι ὅταν γυρίζουν τὰ τάνκς καὶ τὰ μυδραλιοβόλα εἰς τὰς Ἀθήνας διὰ νὰ καταπνίξουν τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ; Δὲν ἐντρεπόμεθα;

§187Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἠμπορεῖτε νὰ μεταχειρίζεσθε ἄλλην γλῶσσαν.

§188Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Αὐτὴ ἡ γλῶσσα ἁρμόζει εἰς τοὺς κινηματίας τῆς 6ης Μαρτίου.

§189Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἐγώ, κ. Ὑπουργέ, ὑποστηρίζω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστηρίχθη ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, εἰς ἥν ἐκαυχήθητε, ὅτι ἠρέμα ἐνεπιστεύθητε τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐνώπιον τῆς ὁποίας ἐκλήθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, διὰ νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των καὶ νὰ μαρτυρήσουν περὶ τῶν συνθηκῶν, κατὰ τὰς ὁποίας συνετελέσθη ἡ θνησιγενὴς ἐκείνη καὶ στιγμιαία μεταβολή. Δὲν ἠθέλησεν ὅμως νὰ προσέλθῃ, ἀνέλαβε δὲ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἀποφυγῆς τῆς μαρτυρίας τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας. Καὶ τοῦτο παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς ἐμέ, τὸν ἐρευνῶντα καὶ ἐξετάζοντα τὰ νομικὰ καὶ πολιτικὰ φαινόμενα κατὰ τὰς κρατούσας ἀνέκαθεν ἐπιστημονικὰς θεωρίας νὰ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, καὶ νὰ ἐπιμένω ἰσχυριζόμενος ὅτι ὑπῆρξεν ἀναγνώρισις τῆς ὀλιγοώρου ἐπαναστατικῆς καταστάσεως, ὡς ἐπικρατησάσης διὰ τοῦ συμβιβαστικοῦ τερματισμοῦ αὐτῆς, ἐν συνεργασίᾳ καὶ συναινέσει ὅλων τῶν πολιτικῶν παραγόντων καὶ τῶν ἐκπροσώπων τοῦ λαοῦ. Αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὅν, καὶ ζητηθεῖσα παρὰ τῆς Δικαιοσύνης, δὲν ἐδόθη ἡ μαρτυρία τόσον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Δημοκρατίας, ὅσον καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι περίεργον ὅτι οἱ παραλαβόντες παρὰ τῶν ἐπαναστατῶν τὴν ἐξουσίαν καὶ παραδόσαντες ταύτην εἰς ὑμᾶς ἔγιναν δικασταὶ τῶν δῆθεν στασιαστῶν εἰς τὰ ἀνακριτικὰ συμβούλια. Καὶ εἰς τὰ πορίσματα τῆς παρ’ αὐτῶν ἐνεργηθείσης διοικητικῆς ἀνακρίσεως πρόκειται νὰ στηριχθῆτε διὰ νὰ τοὺς τιμωρήσητε.

§190Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν συζητεῖτε νομικῶς, ὅταν λέγητε, ὅτι οἱ ἐπίσημοι δικασταὶ τῶν στασιαστῶν τῆς 6ης Μαρτίου εἶναι οἱ συνεργήσαντες μετ’ αὐτῶν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι προϊὸν τῶν ἔργων των.

§191Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀπὸ τοὺς ὁποίους καὶ παρελάβατε τὴν Ἀρχήν, κ. Ὑπουργέ, ὅπως σᾶς εἶπον.

§192Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Τὴν παρελάβαμεν ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Μὴ ἀσεβῆτε πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Ἄν τὴν Ἀρχὴν παρελάβομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη ἀπὸ τοὺς κινηματίας, τοῦτο ἐπράξαμεν ἀκόμη διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι, ἀντιθέτως πρὸς ἄλλους, εἰς ἕν μόνον ἀποβλέπομεν, εἰς τὴν γαλήνην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§193ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Α, ἄ!

§194Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Μὴ ἀπαντᾶτε δι’ ἐπιφωνημάτων κενῶν εἰς ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀλήθεια.

§195Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἰδού, λοιπόν, ὅτι χαρακτηρίζετε τοὺς ἀντιστρατήγους, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὰς ἀνακρίσεις, ὡς κινηματίας. Καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἂν οἱ ἀντιστράτηγοι Μαζαράκης, Τσιμικάλης...

§196Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δὲν εἶπον αὐτό.

§197Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Περὶ αὐτῶν ὡμιλήσατε.

§198Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ συζητῶ ἐν ἠρεμίᾳ. Γνωρίζω ὅτι ὑπῆρξεν ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησεν ὅτι δὲν εἶναι μέτοχος τοῦ κινήματος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐξηπάτησε καὶ αὐτοὺς τοὺς σχηματίσαντας τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγένετο Ὑπουργὸς καὶ ὅταν ἀπεκαλύφθη ὅτι τοὺς ἐξηπάτησεν, ἀπεμακρύνθη παρ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ δι’ αὐτὸν ἀπεφάνθη Συμβούλιον καὶ εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι μέτοχος τοῦ κινήματος, ὅτι εἶναι ἀθώα περιστερά. Περὶ αὐτῆς τῆς κρίσεως ὁμιλεῖτε καὶ κόπτεσθε ὑπὲρ τῶν δικαστῶν αὐτῶν, τῶν τόσον ἀμερολήπτων;

§199ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σεβασθοῦν ὀλίγον τὸν Κανονισμόν οἱ κ. κ. Ὑπουργοί.

§200Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Εἴπετε κινηματίας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν τὰς ἀνακρίσεις, ὑπῆρξαν οἱ δικασταὶ καὶ ἐσχημάτισαν τὰ ἀνακριτικὰ Συμβούλια τῶν ὁποίων τὰς ἀποφάσεις ἐπικρίνετε κατ’ αὐτῶν τὸν τρόπον.

§201Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Καὶ αὐτὸ δὲν τὸ εἶπον.

§202Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Αὐτὸ εἴπετε καὶ νομίζω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι θὰ ἦτο εὐθύτερον ἂν ἐκάμνετε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν δήλωσιν, ὅτι τὰς πετᾶτε αὐτὰς τὰς διοικητικὰς ἀνακρίσεις, τὰς ὁποίας ἐνήργησαν οἱ κ. κ. Μαζαράκης καὶ Τσιμικάλης, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν ἐπίσης δικασταὶ καὶ τῶν ὁποίων τὸ ἔργον χαρακτηρίζετε οὕτω εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέτετε ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς καὶ τὸ ὁποῖον ζητεῖτε νὰ ψηφίσῃ. Λέγετε ὅτι θὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἐκ τῶν ἐνεργηθεισῶν ἀνακρίσεων. Ἄν ὅμως αὐτοὶ εἶναι κινηματίαι, ὡς εἴπετε σεῖς, ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ μὴ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐκθέσεις καὶ τὰ πορίσματα τῆς παρ’ αὐτῶν ἐνεργηθείσης ἐξετάσεως, διότι εἶναι πιθανόν, ὅτι καὶ αὐτοὶ θὰ ἐνήργησαν ἵνα καλύψουν τὰς ἰδίας των εὐθύνας. Καὶ ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τότε πῶς ἐμφανίζεσθε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ προβάλλετε τὴν ἀξίωσιν νὰ σᾶς δώσῃ αὕτη ἐξουσίαν καὶ γίνητε σεῖς δικασταί, διὰ νὰ δικάσητε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα προέκυψαν ἀπὸ τὴν τοιαύτην ἀνάκρισιν; Ὑποθέτω ὅτι ἡ ἀντίφασις καὶ ἡ ἀσυνέπειά σας εἶναι ἐντελῶς ἔκδηλοι, καὶ νομικῶς καὶ οὐσιαστικῶς.

§203Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δὲν εἶπον αὐτά. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὴν ἐξουσίαν τὴν παρελάβομεν ἀπὸ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ θελήσει αὐτοῦ, καὶ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνω.

§204ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ παρεκάλουν τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μὴ ἐπικαλῶνται διαρκῶς τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, διότι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ὀργάνων της ἀνέτρεψε τὰς κάλπας, διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλονίκης.

§205Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀρεπορίας). Δηλῶ εἰς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸν ὅτι συνέπραξε μετὰ τῶν ἀνατροπέων, ὅτι τὸν παρακαλῶ νὰ κρατήσῃ δι’ ἑαυτὸν τὰς συμβουλάς του καὶ τὰ διδάγματά του, διότι πιστεύω ὅτι δὲν ἔχω τίποτε νὰ ὠφεληθῶ ἐξ αὐτῶν.

§206ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ κάμετε αὐτὴν τὴν ἐπίκλησιν τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, σεῖς οἱ ὁποῖοι προσεπαθήσατε νὰ ματαιώσητε τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ τῆς Θεσσαλονίκης.

§207Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὅλα ὅσα ὑποστηρίζονται ἐδῶ τεκμαίρεται, ὅτι ἀπορρέουν ἀπὸ μίαν ἐντολήν, ἡ ὁποία ὑποθέτω εἶναι ἐπίσης τοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι δὲ νομίζω ὀρθὸν, οὔτε ὁμαλὸν, κοινοβουλευτικῶς, εἰς ἑκάστην ἀντίρρησιν ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν μέτρων, ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς, νὰ ἐπισείῃ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ, ὡς ἐὰν ἡμεῖς, οἱ ὁμιλοῦντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ μὴ ὁμιλοῦμεν δυνάμει μιᾶς ἐντολῆς, ἡ ὁποία κατὰ τεκμήριον ἐξ ἴσου εὔγλωττον καὶ ἐξ ἴσου ἀμάχητον κοινοβουλευτικῶς, τεκμήριον παρέχον καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζωμεν τὰς σκέψεις καὶ τὰ φρονήματα τούτου τοῦ λαοῦ, τὸν ὁποῖον ἐκπροσωποῦμεν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὅταν λοιπὸν ὁμιλοῦμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ ἔχομεν τὴν ἀφέλειαν καὶ ἡμεῖς, οἱ μὴ ἔχοντες τόσην, ὅσην ὑμεῖς κοινοβουλευτικὴν πεῖραν, νὰ νομίζωμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ διερμηνεύωμεν γνώμας καὶ ἀπόψεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀπήχησιν εἰς τὴν συνείδησιν μιᾶς μερίδος τοῦ λαοῦ, δὲν νομίζω ὅτι διὰ τοιούτων προχείρων ἀποστροφῶν ρητορικῶν εἶναι ὀρθὸν νὰ παρακωλύηται ἡ ἐλευθέρα διατύπωσις αὐτῶν, τόσῳ μᾶλλον, ὅσον δύνανται αὗται, νὰ διεκδικοῦν ποιάν τινα νομικὴν σοβαρότητα. Δὲν εἶναι δ’ ἄλλως αὐθαίρετοι ἀτομικαὶ δοξασίαι, ἀλλ’ ὡς εἶναι γνωστόν, ἔχουν ἐκφρασθῆ καὶ εἰς σχετικὰς αὐθεντικὰς γνωματεύσεις καὶ ἀποφάσεις τῶν ἀνωτάτων δικαστηρίων μας. Θὰ παρεκάλουν ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας νὰ μελετήσῃ ὁλόκληρον τὸ μακρὸν αἰτιολογικὸν τῆς μειονοψηφίας τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὴν σχετικὴν γνωμοδότησιν τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ὡς καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πεισθῇ ὅτι ἀπολύτως ἀναγνωρίζεται εἰς αὐτὰς ὅτι, καὶ κατὰ τὰ πρῶτα Συντάγματά μας καὶ κατὰ τὸ τελευταῖον, οἱ ἀξιωματικοὶ ἀναγνωρίζονται ὡς διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, οὐδενὸς ἄλλου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους μειονεκτοῦντες ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς προστασίας τῆς μονιμότητός των, ὅτι ἀνέκαθεν ὑπῆρξαν καὶ ἐλειτούργησαν Συμβούλια ἀνακριτικά, τῶν ὁποίων αἱ ἀποφάσεις ἐκδιδόμεναι καθ’ ὡρισμένην διαδικασίαν, ἐρρύθμιζον τὴν κατάστασιν αὐτῶν, Συμβούλια, τὰ ὁποῖα εἶχον τὸν χαρακτῆρα ὀργάνων διοικητικῆς δικαιοσύνης. Τὰ δικαστήριά μας, ὅπως εἶπον, ἔκριναν καὶ ἠκύρωσαν ἀποφάσεις ἀνακριτικῶν Συμβουλίων διὰ παραβάσεις τοῦ ὀργανικοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου Διοικητικοῦ Δικαστηρίου ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἐκκρεμοῦν καὶ σήμερον ἀκόμη προσφυγαὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, ἐξετάζεται διὰ μακρῶν τὸ ζήτημα.... (δὲν ἀκούεται, λόγῳ τοῦ θορύβου). Εἶναι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος εἰς τὴν αἰτιολογικὴν τοῦ ὁποίου ἔκθεσιν τονίζονται τά ἑξῆς: «διὰ τῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα συνιστῶμεν, κατοχυρώνομεν τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τὸ ἄρθρον...κλπ.» τὸ ἄρθρον 81, τὸ ἄρθρ. 114, τὸ ἄρθρ. 118 τοῦ νέου Συντάγματος».

§208ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἶναι πρόδηλος ἡ παρερμηνεία τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, τὴν ὁποίαν κάμνετε, καὶ νομίζω ὅτι ἂν ἡ συζήτησις διεξαχθῇ ἐν καλῇ πίστει, ὅπως πρέπει νὰ διεξάγεται ἐπὶ καθαρῶς ἐπιστημονικοῦ μέρους, δὲν δύνασθε σοβαρῶς νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ πρὸ νομοθετήματος ἀντισυνταγματικοῦ.

§209Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ὅπως εἶναι τὸ ἀναγνωρίζει καὶ ὅλοι οἱ ἀσχοληθέντες εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος.

§210ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρερμηνεύετε τὸ ἄρθρ. 81, τὸ ὁποῖον ἕνα μόνον ἐγγυᾶται, ὅτι ἡ κατοχύρωσις τῶν ἀξιωματικῶν θὰ γίνεται διὰ νόμου, διὰ νόμου θὰ μεταβάλλεται.

§211Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἰσχυρίζεσθε λοιπὸν σεῖς, κ. Συνάδελφε, ὅτι παρερμηνεύω ἐγὼ τὸ ἄρθρ. 81; Ἔχω ν’ ἀντείπω ἀμέσως ὅτι, σεῖς τὸ παρερμηνεύετε, διότι φαίνεται ὅτι προχείρως ἀντικρύσατε τὸ ζήτημα. Ἐξητάσθη καὶ ἄλλοτε τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ εἰδικῶς ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὅτι, ὅταν τὸ ἄρθρον 81 λέγει ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀπονέμει τοὺς βαθμούς, συμφώνως πρὸς νόμον, ἐννοεῖ ὅτι κατ’ ἰσχυρώτερον λόγον δὲν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ βαθμοὺς παρὰ ἐπὶ τῇ βάσει νόμου. Ποῖον δὲ νόμον ἐννοεῖ κ. Συνάδελφε;

§212ΠΕΡ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν νόμον τὸν ὁποῖον κάμνομεν!

§213Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πλανᾶσθε, τόσον σεῖς ὅσον καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος, ἀντελήφθην, νὰ κατανεύῃ εἰς τὴν ἀπάντησίν σας. Εἶναι γνωστόν, καὶ δὲν εἶναι μόνον ἰδική μου γνώμη, ὅτι, ὅταν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ λέγει τὸ Σύνταγμα νόμον, ἐννοεῖ νόμον ὀργανικὸν καὶ καταστατικόν, ρυθμίζοντα ἐν γένει τὴν κατάστασίν των καὶ καθορίζοντα τοὺς ρητοὺς ὅρους τῆς ἀπονομῆς καὶ τῆς ἀφαιρέσεως τῶν βαθμῶν τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ οὐχὶ νόμον προνοοῦντα περὶ ὡρισμένης περιπτώσεως καὶ ἐπιβολῆς διοικητικῆς ποινῆς εἰς ὡρισμένους ἀξιωματικοὺς διὰ ρητῶς ὡρισμένην παράβασιν. Διότι ὁ νόμος αὐτὸς συνιστᾷ ἔκτακτον Δικαστικὴν Ἐπιτροπήν, ἀπαγορευομένην ρητῶς ἀπὸ τὴν ἄλλην διάταξιν τοῦ Συντάγματος, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα. Εἶναι παγίως ὡμολογημένον, καὶ ἔχει γίνῃ γνωστὸν εἰς τὴν ἑρμηνείαν, ὅτι ἔκτακτοι ἐπιτροπαί, ἔκτακτον Δικαστήριον, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται, ἵνα κρίνῃ ὡρισμένην ὑπόθεσιν καθ’ ὡρισμένων προσώπων, ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ δὲν εἶναι νενομοθετημένον καθ’ ἣν ὥραν ἐγεννήθη τὸ ἀδίκημα, ἢ ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ δικάσῃ. Ὅταν αἱ εὐθύναι εἶναι Διοικητικαὶ καὶ αἱ ποιναὶ εἶναι πειθαρχικαί, ἰσχύουν αἱ αὐταὶ ἀρχαί, διότι καλεῖται καὶ πάλιν ἕν σῶμα, μία ἐπιτροπή, νὰ ἐκπληρώσῃ ἔργα Διοικητικῆς Δικαιοσύνης. Ἐν προκειμένῳ δὲ μάλιστα μεταμορφώνεται ὑπὸ τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς ἔκτακτον Δικαστήριον τὸ πλέον ἀπροσδόκητον, τὸ πλέον ἀναρμόδιον Συμβούλιον, κατὰ τρόπον προσβάλλοντα οὐχὶ μόνον τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ τοὺς στοιχειώδεις κανόνας δικαιοσύνης. Διότι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶναι τὸ πλέον μεταβατικόν, τὸ πλέον ρευστόν, τὸ καθαρῶς πολιτικὸν Σῶμα, τὸ ὑποκείμενον εἰς ἐπιρροὰς καὶ πειρασμούς, οἱ ὁποῖοι καθιστοῦν ἀδύνατον τὴν ἀντικειμενικὴν δικαστικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται ὡς ἡ πρώτη καὶ κυρία προϋπόθεσις καὶ ὅταν πρόκειται περὶ ἀπονομῆς διοικητικῆς δικαιοσύνης. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον ὅτι πρόκειται περὶ συστάσεως ἐκτάκτου δικαστικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, ὡς ἐξηγεῖται μετὰ περισσοῦ θάρρους εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, θὰ κρίνῃ τὰς παραβάσεις ὡρισμένων ἀξιωματικῶν τὰς σχετικὰς μὲ τὴν 6ην Μαρτίου καὶ θὰ ἀντικαταστήσῃ τὰ ἀνακριτικὰ Συμβούλια ἐπιβάλλουσα τὰς ποινάς, τὰς ὁποίας δὲν ἐπέβαλον αὐτά. Ἀλλ’ ὅπως ἔλεγον, διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος, προβλέπων δύο προσφυγάς· τὴν προσφυγὴν διὰ τὴν ἀκύρωσιν τῆς πράξεως τῆς Διοικήσεως καὶ τὴν προσφυγὴν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 114 τοῦ Συντάγματος δηλ. ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τὸ ὁποῖον σχετικῶς εἰς τὴν ἀπόφασίν του ἔχει εἴπῃ τὰ ἑξῆς: «... (ἀναγινώσκει) ...». Διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς λοιπὸν τοῦ Ναυτικοῦ, εἶναι ἤδη καθιερωμένον αὐτὸ διὰ νόμου. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔσπευσε, σεβόμενος βεβαίως τὸ ἀνώτατον Διοικητικὸν Δικαστήριον, καίτοι δημοσίᾳ ἐπέκρινε τὰς ἀποφάσεις τοῦ ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἀπέταξε τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν ἐνώπιον αὐτοῦ, νὰ ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας. Καί, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης τὴν ἀνατροπὴν τῶν ἀποφάσεων τοῦ ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου, συμφώνως πρὸς τὸ Σύνταγμα καὶ τὸν εἰδικὸν αὐτὸν νόμον.

§214ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἐγὼ δὲν προσέφυγα.

§215Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Σεῖς εἴπετε ὅτι θὰ ἀναπτύξητε εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὰς ἀπόψεις τῆς ὑπηρεσίας σας.

§216ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Δὲν κατέφυγε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ἠμπορεῖ νὰ ἔγραψεν ὁ τύπος, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔκαμον προσφυγήν.

§217Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἐκάματε σεῖς προσφυγήν. Ἀντιδικεῖτε καὶ ἀνεγνωρίσατε, ὅτι εἶσθε διάδικοι καὶ θὰ ὑποβάλητε ἐνώπιον αὐτοῦ τὰς ὑπηρεσιακὰς ἀντιρρήσεις. Πάντως δικάζεσθε ἐκεῖ. Ἐνῷ δικάζεσθε ὡς Ὑπουργὸς ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ νὰ προσφύγουν, ἐν τούτοις, διὰ τὴν εὐκολωτέραν λύσιν καὶ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν προσωπικῶν σας θελήσεων, προσφεύγετε εἰς τὴν Νομοθετικὴν ἐξουσίαν, διὰ νὰ παρασύρητε καὶ αὐτὴν εἰς τὴν κατὰ παράβασιν συνταγματικῶν διατάξεων κατάχρησιν ἐξουσίας καὶ ἐν γένει κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ καὶ προσβάλλοντα παραδόσεις τηρουμένας, ἀφ’ ἧς ὑπῆρξεν ἐλεύθερον πολίτευμα, ἐκχώρησιν ἐξουσίας Διοικητικῆς Δικαιοσύνης εἰς ὑμᾶς, ὡς μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Καὶ φαντάζομαι ἀπὸ τοῦδε τὴν εἰκόνα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Διοικητικοῦ Δικαστηρίου, μὲ εἰδικοὺς ἐφ’ ἑκάστης περιπτώσεως Εἰσηγητὰς τὰ μέλη αὐτοῦ. Διότι ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ λειτουργήσῃ ὡς δικαστικὸν Συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον Εἰσηγητὴς θὰ εἶναι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας λ. χ. ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Εἰσηγήσεων θὰ ἀποφασίζῃ τὸ Συμβούλιον. Εἶναι λοιπὸν φανερόν, κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον τὸ μέτρον, τοῦ ὁποίου θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ χρῆσιν καὶ μὲ τὸ ὁποῖον ζητεῖ νὰ τὴν ὁπλίσωμεν κατ’ ἀπαράδεκτον ἀντισυνταγματικὴν παραχώρησιν τοιαύτης δικαιοδοσίας ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ἐλέχθησαν καὶ ἀνεπτύχθησαν ἐδῶ μερικαὶ οὐσιαστικαὶ λεπτομέρειαι μετὰ περισσῆς προχειρότητος, δὲν τὰς ἀντέκρουσαν δέ, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε οἱ ἄλλοι κ. κ. Ὑπουργοὶ τοῦ Πολέμου. Γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς τὰ πραγματικὰ γεγονότα καὶ τὰ πρόσωπα, νομίζομεν δέ, τὸ ὀλιγώτερον, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολος, κ. Συνάδελφοι, ἡ ἀνεύρεσις καὶ ἐκτίμησις καὶ τῶν διοικητικῶν ἀκόμη εὐθυνῶν διαφόρων ἀξιωματικῶν, διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰμὴ εἰς ἕν κίνημα, τὸ ὁποῖον αἰφνιδιαστικῶς ἐκραγέν, ἔζησεν ὀλίγας ὥρας καὶ ἔληξε καθ’ ὅν τρόπον συμβιβαστικῶς εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔληξεν. Ἄς μὴ ἐκτεινώμεθα περισσότερον. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ ἡμεῖς γνωρίζομεν τὰ πράγματα καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὴν πολιτείαν ἑκάστου κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην. Παρηκολουθήσαμεν ὀλίγον τὴν ποινικὴν ἀνάκρισιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν δύναται πᾶς τις νὰ ἐξαγάγῃ σχετικὰ συμπεράσματα. Ἀνέρχονται εἰς 300 περίπου ἐκεῖνοι καθ’ ὧν ἔχουν ἀπαγγελθῇ κατηγορίαι ἐπὶ συμμετοχῇ εἰς τὸ κίνημα. Οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, ὅταν μὲ ἤκουσαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, μεταδίδοντα τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἐγνώριζον ἀπὸ τὴν ἀνάκρισιν, ἔσπευσαν νὰ δηλώσουν ὅτι τὸ νομοθέτημα δὲν ἀφορᾷ εἰμὴ 20–25. Καὶ δύναται νὰ ἐρωτηθῇ, τὶ θὰ εἴπουν αὐτοὶ οἱ 20–25; Ἐφόσον εἶναι 300 οἱ κατηγορηθέντες διὰ τοὺς ἄλλους δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀνάλογος διοικητικὴ κύρωσις; Διότι εἶναι γνωστὸν καὶ τὸ πραγματικὸν περιεχόμενον τῆς παραβάσεως τῶν περισσοτέρων. Ἐδιάβασα τὸ διάγγελμα τῆς ἐπαναστάσεως! Ἀλλὰ πῶς θὰ χωρισθῶσιν καὶ ἄλλοι μέν θὰ θεωρηθοῦν μετασχόντες εἰς τὸ κίνημα, ἄλλοι δὲ οὐχί; Βλέπετε, κ. Ὑπουργοί, ὁπόσον εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ ἠθικῶς ἐπίμοχθον καὶ δυσχερὲς τὸ ἔργον τῆς ἀναζητήσεως τῆς δικαίας ἐκτιμήσεως τῶν τοιούτων εὐθυνῶν; Δύνασθε βεβαίως νὰ κρίνητε καὶ νὰ κατακρίνητε μὲ ὅσην θέλετε δριμύτητα τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων σας καὶ νὰ τονίζητε προχείρως καὶ ἐντυπωσιακῶς! Ἀκοῦτε, Κύριοι, ἕνα τρομερὸν καὶ πρωτοφανὲς δῆθεν κίνημα ἔγινεν. Ἐπρόκειτο αἱ λαϊκαὶ ἐλευθερίαι νὰ καταργηθοῦν καὶ τὰ Συμβούλια δὲν ἀπέταξαν τοὺς ὑπαιτίους τοῦ ἐγκλήματος αὐτοῦ. Νὰ ἀποταχθοῦν λοιπόν αὐτοί, λέγετε σεῖς. Ἀλλὰ θὰ ἔλεγον ἐγὼ καὶ πᾶς τις ἄλλος. Διατὶ μόνον αὐτοὶ καὶ οὐχὶ οἱ ἐξίσου πταίσαντες ἄλλοι, καθ’ ὧν ἀπηγγέλθησαν ἢ δὲν ἀπηγγέλθησαν αἱ αὐταὶ κατηγορίαι; Εἶναι τοῦτο, γενικώτερον, ὀρθὸν καὶ δίκαιον καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς ἰσότητος ἐν τῇ ἀπονομῇ τῆς δικαιοσύνης; Διατί, Κύριοι, νὰ μὴ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ μὴ συμπεριφερώμεθα ὡς Κράτος εὐθέως καὶ εἰλικρινῶς; Διατὶ ἀπὸ τὸ ἱερὸν τοῦτο βῆμα νὰ ὁμιλῶμεν, ὡσὰν νὰ ἀπευθυνώμεθα εἰς ἀκούοντας προεκλογικοὺς λόγους; Εἶναι φανερὸν, ὅτι οὕτω κρίνοντες καὶ διχοτομοῦντες τὰ πράγματα, μεταπίπτομεν εἰς τὴν ἀναζήτησιν καὶ τὴν ἄτοπον καὶ παρακεκινδυνευμένην ἐκτίμησιν τῶν πολιτικῶν φρονημάτων τῶν κρινομένων ἀξιωματικῶν. Καὶ θὰ ἀπετέλει τοῦτο ἐκδήλωσιν ἀπολύτου καὶ ἀνεξελέγκτου διοικητικῆς αὐθαιρεσίας. Ἀλλὰ τελειώνω καὶ θὰ ἐπαναλάβω τὴν τελευταίαν στιγμήν, ὅτι θὰ ὑποστῆτε κατ’ ἀνάγκην ἀναπότρεπτον καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐὰν τὸ ἐφαρμόσητε, θὰ ὑποστῆτε τὸν ἔλεγχον ἐνώπιον τοῦ ἀνωτάτου Διοικητικοῦ Δικαστηρίου, τὸ ὁποῖον κρῖνον τὴν ἀπροκάλυπτον παράβασιν τοῦ Συντάγματος καὶ ἀνατροπὴν τῶν κειμένων καταστατικῶν νόμων, βεβαίως θὰ ἀνατρέψῃ τὰς τοιαύτας ἀποφάσεις σας. Εἶναι δὲ πράγματι παρήγορον διὰ τὸν τόπον καὶ διὰ τὴν διατήρησιν τῆς εὐνομίας, ὅτι ἔχει ἤδη ὑψωθῇ βωμὸς ἀληθὴς νομιμότητος τὸ ἀνώτατον Δικαστήριον ἐν τῷ μέσῳ τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας. Πρὸ αὐτοῦ ὡς βράχου ἀσαλεύτου θέλει θραυσθῆ πᾶσα ἡμῶν ἀλόγιστος αὐθαιρεσία. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§219Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριοι Συνάδελφοι, δυστυχῶς, δὲν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθήσω τοὺς προλαλήσαντας κ. Συναδέλφους, διότι ἐπεθύμουν νὰ εἶμαι ψύχραιμος κατὰ τὴν σοβαρωτάτην ταύτην συζήτησιν. Προυτίμησα νὰ ἀπέλθω τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλ’ ἐπανελθὼν εἰς αὐτὴν ἤκουσα ἀπὸ τὸν ρήτορα τοῦ βήματος ὡς πρώτην φράσιν ὅτι ἐκπροσωποῦν καὶ αὐτοὶ (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα) τὴν ἐντολὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐλησμόνησαν φαίνεται οἱ κ. Συνάδελφοι τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ὅτι οὐδέποτε ἐξεπροσώπησαν τὴν ἐντολήν, ἀλλὰ κατεπάτησαν τὰς ἀποφάσεις τοῦ λαοῦ, οὐδέποτε ἐξεπροσώπησαν ἐντολήν του, ὅπως ὑπερασπισθοῦν τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἐπεβουλεύθησαν τὴν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ, ὅτι οὐδέποτε ἐξεπροσώπησαν ἐντολὴν αὐτοῦ, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται τὴν στιγμὴν ταύτην ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποταχθοῦν ἀξιωματικοὶ ἐνισχύσαντες τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Λέγω ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἰσχυρίζωνται ὅτι ἔχουσιν ἐντολὴν τοῦ λαοῦ τὸ νὰ καλύψουν τὴν πρᾶξιν ἀνθρώπων ἐπαναστατησάντων κατὰ τῆς ἐντολῆς ταύτης. Κύριοι, χθές, δυστυχῶς, ἀκόμη, εἰς τὸ ἕτερον Νομοθετικὸν Σῶμα ὁ Πρόεδρος αὐτοῦ, λησμονῶν τὸ τὶ ἐκπροσωπεῖ, εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἐπανέλθῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Ἀρχήν, θὰ ἐπαναφέρῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, ἐὰν ἀποταχθῶσι δηλαδή, οὔτε λίγο οὔτε πολύ, ὄχι μόνον ὑπεστήριξε τοὺς κινηματίας τῆς 6ης Μαρτίου, ὄχι μόνον ἀνεγνώρισεν ὡς καλὴν τὴν πρᾶξιν των, ἀλλ’ ἐτόλμησε νὰ ρίψῃ κατὰ πρόσωπον ὁλοκλήρου τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ πρόκλησιν ἐπαναστατικὴν πλέον, ἐλησμόνησε τίνας διαταραχὰς θὰ ἔφερεν εἰς αὐτὸ τοῦτο τὸ στράτευμα ἡ πρόκλησις αὕτη. Ἐλησμόνησεν, εἰπὼν τὴν πρόκλησιν ταύτην, ὅτι οἱ νομιμόφρονες ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς θελήσεώς των ἐνισχύσαντες τὸν λαὸν ἐπάταξαν τοὺς γελοίους κινηματίας, ἐλησμόνησε, λέγω, ὅτι οἱ νομιμόφρονες ἀξιωματικοὶ ἔχουν πλέον πᾶν δίκαιον νὰ σκεφθῶσιν ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπανέλθῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Ἀρχὴν τοὺς ἀναμένει τύχη οἰκτρά· δηλαδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Γερουσίας ἐντέχνως ὑπεδαύλισε τὴν πυρὰν τῶν ἐπαναστάσεων, μὴ δυνάμενος νὰ λησμονήσῃ τόσον αὐτός, ὅσον καὶ οἱ ἄλλοι τὸ πῶς ἀνερριχήθη εἰς τὴν Ἀρχήν, μὴ δυνάμενος, λέγω, νὰ λησμονήσῃ τὸ πῶς ἐστηρίχθη διὰ νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ὅπου ἔφθασε, μὴ δυνάμενος νὰ λησμονήσῃ τὸ πῶς συνεκαλύφθησαν αἱ ἀνακρίσεις τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς καὶ ὅλα τὰ αἴσχη, τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν ἀπὸ καιροῦ νὰ ἔχουν ἔλθῃ εἰς τὴν δημοσιότητα. Ὑποδαυλίζει τὴν πυρὰν τῶν ἐπαναστάσεων καὶ λέγει ὅτι, ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὴν Ἀρχὴν, ἡμεῖς θὰ τοὺς ἐπαναφέρωμεν καὶ θὰ διώξωμεν σᾶς. Καὶ αὐτὸ ὅλον ὀνομάζεται κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα τῆς Χώρας. Ἔ!, Κύριοι, ἐὰν ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἔφθασεν ἐκεῖ ποὺ δυστυχῶς τὸν ἐφθάσαμεν, ἢ μᾶλλον τὸν ἐφθάσατε, ἐὰν ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἔφθασεν εἰς τὰς διαμαρτυρίας τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἐθίχθη ἡ εὐαίσθητος καὶ λεπτὴ ἀντίληψις περὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν θεσμίων, διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης....

§220ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κἄτι ἔχετε νὰ μαρτυρήσητε καὶ σεῖς καὶ ἡ ράχη σας διὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς Θεσσαλονίκης.

§221Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ράχη, ἡ ἰδική μου, δὲν ἔχει τίποτε. Ἡ ράχη τῶν φίλων σας, κ. Παπαναστασίου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐσεβάσθησαν τὰς Ἀρχάς, οἱ ὁποῖοι παρώτρυναν τοὺς χωρικοὺς καὶ ἐπετέθησαν ἐναντίον τῆς Ἀρχῆς καὶ ἐφθάσαμεν ἐγκαίρως διὰ νὰ δώσωμεν ἕνα καλὸ μάθημα, ὅπως ἐδώκαμε καὶ προχθὲς ἐδῶ μέσα, ἡ ράχη τῶν φίλων σας ἔχει νὰ μαρτυρήσῃ. Ὑπόσχομαι τόσον πρὸς σᾶς, ὅσον καὶ πρὸς ὅλας τὰς πτέρυγας ὅτι ὁσάκις μοῦ δοθῇ καιρὸς θὰ δίδω μαθήματα καὶ θὰ εἶμαι εὐτυχὴς ὅταν τὰ δίδω. Διότι, ἐὰν ὅλοι ἔκαμνον τὸ ἴδιον, δὲν θὰ ἠκούομεν τὰς φράσεις αὐτάς, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἐδῶ μέσα. Εἶπον λοιπόν, Κύριοι, ὅτι οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, γίνεται μία ἐκμετάλλευσις τοῦ στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου, ἀποβλέπουσα εἰς ἕνα καὶ μόνον σκοπόν, εἰς τὸ νὰ συγκρατήσῃ περὶ τοὺς Φιλελευθέρους συνηνωμένην τὴν διαφυγοῦσαν πλέον ἀπ’ αὐτούς, ἢ μᾶλλον τὰ ὑπολείμματα τῆς διαφυγούσης ἀπὸ αὐτοὺς στρατιωτικῆς δυνάμεως, μὲ τὴν ἀπόλυτον ἐπικράτησιν ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν. Ἡ ἐκμετάλλευσις αὐτή καὶ ἡ προσπάθεια αὐτή δὲν σταματᾷ οὔτε εἰς τὸ ἱερώτερον σημεῖον, οὔτε εἰς τὸν διχασμὸν τῆς Χώρας, τὸν ὁποῖον καὶ πάλιν ἐπιδιώκουν.

§222Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Τὸ νομοσχέδιόν σας ἐπιδιώκει τὸν διχασμόν.

§223Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Ἀβραὰμ τὰς ἰδίας λέξεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου καιροῦ εἶπεν ὁ ἐν τῇ ξένῃ ἤδη εὑρισκόμενος Ἀρχηγός του, ὅτι τὸ κίνημα ἐπεκράτησε καὶ παρέδωκε τὴν Ἀρχὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Ἀντιστρατήγων. Ἀλλὰ ποῦ ἐπεκράτησε, Κύριοι, τὸ κίνημά σας; Ἄς ἔλθωμεν νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν ποῦ ἐπεκράτησεν. Ποία εἶναι ἡ στιγμὴ τῆς ἐπικρατήσεως; Μήπως εἶναι ἐπικράτησις τὸ ὅτι ὁ κ. Ἑξηντάρης ἔσπευσε νὰ παραιτηθῇ διὰ νὰ παραδώσῃ εἰς τὸν στρατιωτικὸν Διοικητὴν Θεσσαλονίκης τὰ δικαιώματά του;

§224Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Λάθος κάμνετε.

§225Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἢ μήπως εἶναι ἐπικράτησις τὸ ὅτι ἕνα τὰνγκς ἐβγῆκεν εἰς τὴν Ὁμόνοιαν καὶ ἐφόνευσε δύο πολίτας ἁπλοῦς; Διότι, Κύριοι, ἂν ἐπεκράτει τὸ κίνημά σας, δὲν θέλω νὰ τὸ κρίνω ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς, ἂν ἐπεκράτει τὸ κίνημά σας, ποῖος θὰ ἔπρεπε νὰ παραδώσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἐπερχομένην Κυβέρνησιν. Θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν παραδώσῃ ὁ Ἀρχηγός σας, ὁ κ. Πλαστήρας! Πῶς τότε ἐπεκράτησε τὸ κίνημα; Τὸ εἶπεν ὁ κ. Βενιζέλος, ἐκτὸς ἐὰν παραδέχεσθε, ὅπως ἐγὼ τὸ γνωρίσω, ὅτι ὁ Βενιζέλος καὶ Πλαστήρας εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον.

§226ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε δὲν ὑπάρχει κίνημα.

§227Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχει ἀπόπειρα κινήματος· ὑπάρχει στάσις σχεδιασθεῖσα ἐντὸς τῆς οἰκίας τοῦ κ. Βενιζέλου καὶ ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον, τὴν ἐξετέλεσε δὲ τὸ ἀστεῖον αὐτὸ πρόσωπον, ὁ Πλαστήρας! Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότης, αὐτὴ καὶ μόνη. Λοιπόν, ὁ κ. Πλαστήρας, θελήσας νὰ κάμῃ μίαν ἐπανάστασιν, λαβὼν ἐντολὴν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων νὰ κάμῃ ἐπανάστασιν, ἐπεχείρησε νὰ καταλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Ἤρχισαν αἱ διαπραγματεύσεις καὶ κατέληξε νὰ φύγῃ ὅπως ἔφυγε. Καὶ τὴν μεσοβασιλείαν αὐτὴν τῶν 22″ ὁ κ. Ἀβραὰμ τὴν παραδέχεται ὡς ἐπικράτησιν καὶ παράδοσιν τῆς Ἀρχῆς. Κύριοι, ἂν ἐξ αὐτοῦ ὁρμώμενοι, θέλομεν νὰ κρίνωμεν ὅλας τὰς πράξεις τῶν ἐπαναστατῶν, τότε θὰ ἔλεγον ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς, Κύριοι, πῶς εἰς τὸ 1923 ἀπετάσσετο ἕνας κόσμος ὁλόκληρος; Ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1923 ἐπεκράτησεν ἐπὶ πέντε ἡμέρας. Αἱ στιγμαὶ εἶναι πολὺ κρίσιμοι, Κύριοι, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συνέλθωμεν ὀλίγον. Πρέπει ν’ ἀντιληφθῆτε, κ. Ἀντιπολιτευόμενοι, ὅτι, δι’ αὐτῆς τῆς τακτικῆς, δὲν δύναται νὰ προοδεύσῃ τὸ Κράτος, διότι πλέον δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα διατεθειμένοι νὰ ἀνεχώμεθα, δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπετασσόμεθα ἄλλοτε, οἱ ὁποῖοι ἐδεχόμεθα νὰ γίνωνται καθ’ ἡμέραν ἐπαναστάσεις καὶ νὰ κύπτωμεν τὸν αὐχένα. Μὴ νομίσητε ὅτι θὰ ἐξακολουθήσωμεν ἡμεῖς μέν χάριν τοῦ πατριωτισμοῦ μας καὶ τῆς ἡσυχίας τῆς Πατρίδος νὰ λησμονῶμεν συνεχῶς, ἐνῷ σεῖς, λόγῳ φιλαρχίας καὶ μόνον συνεχῶς νὰ ὑποσκάπτητε τὰ θεμέλια τῆς Πατρίδος καὶ νὰ κηρύσσητε τὸν ἐμφύλιον σπαραγμὸν καὶ νὰ μᾶς δολοφονῆτε. Εἶσθε ἠπατημένοι, ἐὰν τὸ πιστεύητε αὐτό. Ἔφθασεν ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς πλέον εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ ἀντιδράσωμεν. Διαμαρτυρόμεθα ἡμεῖς ἀκόμη οἱ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν ἐπιείκειαν τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ περιλαμβάνῃ μόνον 20–25 ἄτομα. Ἔπρεπε νὰ κάμῃ μίαν γενικὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατεύματος. Ἔπρεπε νὰ εἶχε διδάξῃ εἰς αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὰ γαλόνια μὲ τὰς συνεχεῖς σκοτεινὰς ἢ καὶ ἀμφιβόλους ἀκόμη ὑπηρεσίας, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τὰ γαλόνια, χωρὶς ποτὲ νὰ θερμανθοῦν ἀπὸ τὴν πυρίτιδα τῆς μάχης, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν τοὺς βαθμοὺς τῶν ναυάρχων χωρὶς ποτὲ νὰ περιπολήσουν ἐπὶ τῆς γεφύρας, ἔπρεπε, λέγω, νὰ εἶχε διδάξει εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ νομοσχεδίου της ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ τὸ στράτευμα ν’ ἀπασχολῆται μὲ ἔργα ἀλλότρια πρὸς τὸν προορισμόν του καὶ πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερον εἰς τὸ ἐθνικὸν αὐτοῦ ἔργον. (Χειροκροτήματα). Δὲν ἠμπορεῖ ἡ Πατρὶς νὰ σταματήσῃ εἰς τὸν Πλαστήρα σας. Αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ ἀντιληφθῆτε. Ἔχει τὸν προορισμόν της. (Χειροκροτήματα ζωηρὰ καὶ παρατεταμένα ἐκ τῶν κυβερνητικῶν πτερύγων καὶ τῶν θεωρείων).

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης ἐζήτησε τὸν λόγον.

§229Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὑπῆρξε, κ. Συνάδελφοι, μία περίοδος, τὴν ὁποίαν διῆλθεν ὁ ἐθνικὸς στρατὸς, περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν πάντες προσεβλέπομεν πρὸς αὐτὸν μετὰ σεβασμοῦ καὶ ἀγάπης. Ὑπῆρξεν ἡ ἐθνικὴ ἐκείνη πράγματι περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἐδόξασε τὰ ὅπλα τὰ ἑλληνικά, διότι δὲν εἶχε κανένα ἄλλο πρόγραμμα, εἰμὴ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Καὶ εἰς τοὺς στρατῶνας, καὶ παντοῦ ὅπου ὑπῆρχον διδασκαλεῖα στρατιωτικά, παντοῦ ἐδιδάσκετο καὶ ἐγαλουχεῖτο ὁ στρατὸς μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς πειθαρχίας, μὲ τὴν ἔννοιαν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀρετῶν. Καὶ ἀποτέλεσμα πάντων τούτων ὑπῆρξεν ὁ ἀγλαὸς καρπὸς τοῦ νὰ ὑποτάσσεται ὁ στρατὸς ἐξ ὁλοκλήρου εἰς τὰ κελεύσματα τῆς Πατρίδος. Καὶ ἀποτέλεσμα τούτου ὑπῆρξαν οἱ ἔνδοξοι ἐκεῖνοι πόλεμοι, κατὰ τοὺς ὁποίους ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς περιέφερε τὴν ἑλληνικὴν σημαίαν νικήτριαν καὶ τροπαιοῦχον εἰς τὰ πέρατα τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος. Βάσκανος μοῖρα, ἢ μᾶλλον δαίμων κακὸς τῆς Ἑλλάδος ὑπῆρξεν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐσκηνοθέτησε καὶ ἀπεφάσισε νὰ ἀνατρέψῃ τὸν στρατὸν, τὸν γαλουχηθέντα μὲ τοιαύτας παραδόσεις, νὰ ἀνατρέψῃ τοὺς προορισμούς του. Καὶ ἐφόσον ἡ μερὶς ἐκείνη, ἡ πολιτική, ἀντελαμβάνετο ὅτι ἔχανεν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν καὶ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ λαοῦ, ἐσκέφθη κατὰ τρόπον οὐχὶ εὐθὺν νὰ καταστήσῃ ὑποχείριον τὸν ἐθνικὸν στρατὸν, καὶ νὰ μεταβάλῃ τοῦτον εἰς στρατὸν κομματικόν. Καὶ δὲν ὑπῆρξεν οὐδὲν σημεῖον, δὲν ὑπῆρξεν οὐδὲν ὅριον, δὲν ὑπῆρξεν οὐδεὶς φραγμὸς πρὸς τοῦτο.

§230ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ διαφωνεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§231Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ὑπῆρξεν, λέγω, οὐδεὶς φραγμὸς εἰς τὴν ἀχαλίνωτον ἐκείνην ἐνέργειαν, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἡ ἐνέργεια ἐκείνη ἦτο ἐγκληματική, καὶ συνέτριψαν οὕτως τὰς ἱερὰς τοῦ λαοῦ παραδόσεις καὶ κατώρθωσαν διὰ διαφόρων νομοθετημάτων, μὴ ἐγκριθέντων ποτὲ ἀπὸ τὴν πραγματικὴν γνώμην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, κατώρθωσαν διὰ τῶν νομοθετημάτων τούτων, γενομένων χάριν ἐξυπηρετήσεως ὑπόπτων, δύναμαι νὰ εἴπω, κομματικῶν συμφερόντων, κατώρθωσαν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ καταστήσουν τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν ὄργανον κομματικῆς ἐμπαθείας. Τοὺς ἀριστεῖς τοῦ στρατεύματος, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδόξασαν τὰ ὅπλα, δὲν ὤκνησαν καὶ δὲν ἐδίστασαν νὰ ἀπομακρύνουν τοῦ στρατεύματος, ἄνευ οὐδενὸς λόγου, στεροῦντες ἀκόμη καὶ αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ δικαιώματος τῆς ἀπολογίας, δι’ ἑνὸς Διατάγματος, διὰ μιᾶς ἐπαναστατικῆς πράξεως, δὲν ἐδίστασαν, λέγω, τοὺς ἀριστεῖς αὐτοὺς τοῦ στρατοῦ νὰ τοὺς θέσουν ἐκποδών. Δὲν ἐδίστασαν περαιτέρω....

§232Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Εἰς ἡμᾶς μὴ ἀπευθύνεσθε. Νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§233Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πότε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἦλθεν ἐδῶ μέσα καὶ διώκησε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἔκαμεν ἀποστρατείας;

§234Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται ὅτι τὰς ἐκάματε σεῖς ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι, ὅτε καταγγέλλει ὁ ρήτωρ ὅτι ἐγένοντο ταῦτα, σεῖς ἀνήκετε εἰς τὴν πτέρυγα αὐτήν.

§235Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἤθελον νὰ μεγαλώσῃ τὸ ἔθνος καὶ εἶχον τὴν πολιτικὴν αὐτήν. Ἀλλ’ ἤμην ἀξιωματικός.

§236Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἴχετε καὶ γνώμην καὶ πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἐπισήμως ἔχετε ἐκδηλώσει.

§237Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶχον πολιτικήν, ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ ἡ ἐμὴ ἦτο νὰ συνεχισθῇ ἡ ἑλληνικὴ μεγαλουργία....

§238Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Καὶ ἡ ἡμετέρα.

§239Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν).... καὶ ὄχι νὰ καταργηθῇ ὁ ἑλληνικὸς.... (δὲν ἀκούεται) .... καὶ τὸ ἑλληνικὸν ὄνομα. Καθ’ ἥν στιγμὴν τὰ ἑλληνικὰ στρατεύματα ἐμάχοντο καὶ καθ’ ἥν στιγμὴν ἡμεῖς ἠγωνιζόμεθα, σεῖς ἐπολιτεύεσθε, καὶ ἐπολιτεύεσθε κατὰ τὸν κακώτερον τρόπον. (Χειροκροτήματα).

§240Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε;

§241Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τῷ 17 –20.

§242Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κατὰ κακὸν τρόπον ἐπολιτεύετο ἡ Κυβέρνησις τῷ 17–20 ὅτε ἐμεγαλούργει ὁ ἑλληνικὸς στρατός, μέσῳ τοῦ ὁποίου ἐμάχεσθε καὶ σεῖς;

§243Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Καθ’ ὃν τρόπον ἐπολιτεύεσθε εἰς τὸ ἐσωτερικὸν, προπαρεσκευάσατε τὴν καταστροφὴν τοῦ ἔργου, ποὺ κατεσκευάσαμεν ἡμεῖς. (Χειροκροτήματα).

§244Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μετέβαλον τὸν στρατὸν εἰς ὄργανον πολιτικῆς ἐμπαθείας διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς κομματικῆς ἐπικρατήσεως. Καὶ αὐτοί, οἱ ὁποῖοι σήμερον ὁμιλοῦν περὶ συνταγματολογίας, εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ τοὺς ἰσοβίους ἀκόμη δικαστὰς ἀπεμάκρυναν, ἄνευ οὐδενὸς λόγου, τῆς ὑπηρεσίας, καὶ δὲν ἐδίστασαν νὰ θέσωσιν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἄλλους, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ τὰς ἀγυιὰς καὶ τὰς ρύμας, καὶ τοῦτο, διότι δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς τίποτε ἄλλο, εἰς οὐδεμίαν στρατιωτικὴν μόρφωσιν, εἰς οὐδεμίαν στρατιωτικὴν ἀγωγήν, ἀλλ’ ἀπέβλεπον μόνον νὰ φέρουν εἰς τὸν στρατὸν ὄργανα κομματικά. Ὁ στρατός οὗτος, τὸν ὁποῖον ἐδημιούργησαν, δὲν εἶναι ὁ στρατός, τόν ὁποῖον ὠνειρευόμεθα, δὲν εἶναι ὁ στρατὸς, τὸν ὁποῖον ἐγνωρίσαμεν, καὶ δι’ αὐτὸ τὸν στρατὸν αὐτὸν ἐρχόμεθα σήμερον ἀκριβῶς, νὰ τὸν ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὰ στελέχη, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὰς ρίζας πάντοτε τοῦ κακοῦ, διότι προΐσταντο αὐτῶν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἰς πᾶν γενόμενον κίνημα εἶναι οἱ πρωτουργοὶ καὶ τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν νομοσχέδιον ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοῦτο ἀποβλέπει, εἰς τὸ νὰ ἀποκόψῃ τὰς ρίζας τοῦ κακοῦ. Διότι αἱ ρίζαι τοῦ κακοῦ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, οὔτε ἅπαξ, οὔτε δίς, ἀλλὰ πλειστάκις ἀπέδειξαν ἐμπράκτως ὅτι ἔχουσιν ἀποβάλει ἐκ τῶν ψυχῶν των τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ἰδεώδη τοῦ στρατοῦ, καὶ ἔχουν ἐνστερνισθῆ τὰ κομματικὰ συμφέροντα οἱουδήποτε κόμματος. Δὲν εἶναι φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐμφανίζεται ἅπαξ μόνον. Ἡ πολλαπλῆ καὶ κατὰ σύστημα ἐφαρμογή του, ἀποδεικνύει ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἐξ ἐπαγγέλματος κινηματίαι, εἶναι οἱ λεγόμενοι παράγοντες. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, λίαν ὀρθῶς ἔφερεν ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, εἶναι ἀπαύγασμα μελέτης καὶ εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ἀποδεκτὸν ἀπὸ τὴν ψυχὴν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Εἰς ὅλους τοὺς εὐθέως σκεπτομένους πολίτας, εἰς ὁλόκληρον τὴν μᾶζαν τοῦ λαοῦ, ἀνεξαρτήτως ἂν θέλετε κομματικῆς ἀποχρώσεως, ἐκτὸς βέβαια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι βουτηγμένοι εἰς τὴν κομματικὴν ἐμπάθειαν καὶ προσηλωμένοι εἰς τὰ κομματικὰ συμφέροντα, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φέρονται ὡς ἀρχηγοὶ εἰς τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, ὅλοι οἱ ἄλλοι, ὅλη ἡ ὑγιῶς σκεπτομένη μᾶζα τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁλοψύχως ἀποδέχεται καὶ καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, διότι εἶνε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφιζόμενον θὰ φέρῃ ἀγλαοὺς καρπούς, εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν στρατὸν πραγματικὴν δικαιοσύνην καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ μεταβάλλωνται οἱ τίμιοι ἀξιωματικοὶ εἰς εἵλωτας ὡρισμένων προσώπων. Κανὲν δικαίωμα δὲν ἔχουν οἱ λεγόμενοι παράγοντες, διότι αὐτοὶ εἶναι οἱ καταστροφεῖς τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ καταστροφεῖς τῆς πειθαρχίας καὶ δὲν ἔχουσι κανὲν ἀπολύτως δικαίωμα νὰ φέρουν καὶ ἄγουν ἑκάστοτε τὸν στρατόν, ὅπως θέλουν. Ὁ φυγὰς τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον βαρύνουσιν αἱ ἀνακριτικαὶ ἐκθέσεις, ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον βαρύνει ἡ βαρυτέρα τῶν κατηγοριῶν, ὅτι δὲν συνησθάνθη, ὅτι ὤφειλε νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Στρατοδικείων, ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης τῆς Πατρίδος του, αὐτός, λέγω, ὁ ὁποῖος βαρύνεται μὲ τὴν μεγαλειτέραν κατηγορίαν, ὅτι εἶναι δοσίλογος καὶ χάριν τοῦ ὁποίου ἐκλάπησαν καὶ ἔγγραφα ἐπίσημα ἀκόμη, αὐτὸς ἐκεῖνος, λέγω, δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα νὰ ἐμφανίζῃ ἑκάστοτε τὸ μαῦρο πρόσωπό του, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐμφανίζηται ἑκάστοτε καὶ νὰ ζητῇ νὰ ἡγῆται κινημάτων, νὰ ζητῇ νὰ γίνωνται κινήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἄλλον σκοπόν, εἰμὴ μόνον τὴν ποταπὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ αὐθέντου του.

§245ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Συνάδελφε, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§246Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὄχι. Ὅταν, λοιπόν, λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχει, εἶναι δυνατὸν κανείς, ὁμαλῶς σκεπτόμενος, εἶναι δυνατὸν κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἀποδέχεται ὁμοθύμως τοῦτο ἡ γνώμη τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ; Κανενὸς δὲν ἀνέχεται ἡ ψυχή, ἵνα ὡρισμένη τάξις ἀνθρώπων μὲ μόνην τὴν κομματικὴν ἐμπάθειαν καὶ τὴν δουλοφροσύνην πρὸς τὰ κόμματα νὰ ἐμφανίζωνται ἑκάστοτε τινὲς μόνον ἄνθρωποι, καὶ νὰ ἄγωσι καὶ νὰ φέρωσιν ἕνα στρατὸν ὁλόκληρον, καὶ νὰ ἔχουν εἰς τὰς χεῖρας των τὴν τύχην μεμορφωμένων ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ μέχρι τοῦ συνταγματάρχου. Καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ εἶχε μεγάλην ἀξίαν, Κύριοι Συνάδελφοι, τόσον βαθεῖαν τὴν σημασίαν, ἐὰν δὲν ἐνεφανίζετο τὸ τελευταῖον οἰκτρὸν θέαμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔφευγεν ἀπὸ τὰς μάχας...

§247Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Οὐδέποτε ἔφυγεν ἀπὸ τὰς μάχας.

§248Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Αὐτὸ λέγουν αἱ ἐκθέσεις. Μέχρι τῆς ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ τὸ δεχθῆτε. Ὑπάρχουν ἐπίσημα κείμενα καὶ ἐκθέσεις τῶν στρατηγῶν Μαζαράκη, Ἰωάννου κλπ. Ἀλλὰ τὴν ἀπόδειξιν ταύτην δὲν θὰ τὴν λάβετε ποτέ, διότι καὶ σήμερον ἀκόμη εἶναι φυγάς.

§249Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Εἶναι τὸ στρατιωτικὸν ἀγλάϊσμα καὶ ἀποτελεῖ τιμὴν διὰ τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα.

§250Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν θὰ λάβετε, λέγω, τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μὲ διαψεύσητε εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι...

§251ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἀποροῦμεν μὲ τὴν ἀνανδρίαν τοῦ Κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§252Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Τὶ εἴπετε; (Προχωρεῖ πρὸς τὸν κ. Μυλωνᾶν. Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε ἄνανδρος, σεῖς. (Θόρυβος καὶ κωδωνοκρουσίαι).

§254ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀνακαλέσητε.

§255Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁ κ. Μυλωνᾶς εἶναι ἐλεύθερος νὰ λέγῃ ὅ,τιδήποτε θέλει. Νὰ παύσουν αἱ προκλητικότητες, διότι θὰ παταχθοῦν ἀμειλίκτως. (Θόρυβος).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρία.

§258ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν...

§259Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ (Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω καμμίαν ἐξήγησιν. (Ἐξέρχεται).

§260ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. .... Ἤθελον νὰ δώσω τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν, κ. Πρόεδρε, πρὸς τὴν Βουλήν. Ὄντως ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθην, δὲν θὰ ἦτο ἡ προσήκουσα, διότι δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ παραγνωρίσω καὶ τὴν προσωπικὴν ἀνδρείαν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας παρέσχε καὶ ἐν πολέμῳ καὶ κατόπιν εἰς περιστάσεις καθ’ ἃς ἡ Πατρὶς εἶχε τὴν ἀνάγκην τῶν ὑπηρεσιῶν του. Ἀλλά, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ δώσω τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν, ἀσχέτως πρὸς τὴν φραστικὴν ἀστοχίαν, τὴν πραγματικὴν ἔννοιαν τῆς φράσεώς μου, καὶ αὕτη ἦτο, ὅτι ἀπέδωκα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἔλλειψιν πολιτικοῦ θάρρους, διότι, ἐνῷ ἤκουεν ἀγορητὴν καθαπτόμενον καὶ ὑβρίζοντα τὸ πρόσωπον τοῦ.... (φωναί, ἀντεγκλήσεις). Κύριε Πρόεδρε, παρεγνώρισα τὴν φραστικὴν ἀστοχίαν, ἀλλ’ ἡ ἔννοια τῆς φράσεώς μου ἦτο ὅτι ἔδειξεν ἔλλειψιν πολιτικοῦ θάρρους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. (φωναί, κάτω, κάτω.).

§261Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τοὺς κ. κ. Βουλευτάς ὅπως μετὰ ψυχραιμίας παρακολουθοῦν τὰς συζητήσεις.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Καλκάνης νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§263Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διεκόπη ἡ ὁμιλία μου ἐκ μιᾶς ἀτυχοῦς φράσεως, ἡ ὁποία ἐλέχθη ἀπὸ τὸν κ. Συνάδελφον ἐξ Ἰωαννίνων, διὰ τὴν ὁποίαν οὗτος ἔδωκεν ἐξηγήσεις. Ἐκ τῆς ἀτυχοῦς ἐκείνης φράσεως, τῆς προκαλεσάσης τὴν διακοπήν, προκύπτει τοῦτο, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, στηρίζονται ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ τὰ καταγγελλόμενα εἶνε ἐξ ὁλοκλήρου ἀληθῆ καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ ταραχθῇ κανεὶς ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλουν βάσει ἐπισήμων ἐκθέσεων Ἀντιστρατήγων ἐν ἐνεργείᾳ καὶ Ἀντιστρατήγων ἐν ἀποστρατείᾳ. Καὶ ὅτι εἶναι ἀληθῆ τὰ λεχθέντα, ἀποδεικνύεται ἐκ τούτου ἀκόμη, ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους καθάπτονται αἱ ἐκθέσεις, ἀπέφυγον μέχρι σήμερον νὰ δώσωσι λόγον, ἀπέφυγον νὰ προκαλέσουν μίαν ἀπόφασιν ἀποσείουσαν τὰς ἐναντίον των κατηγορίας. Καὶ ἐφόσον ἡ στάσις των ἦτο ἡ σιωπή, δικαιοῦμαι νὰ πιστεύω ὅτι λέγουσι τὴν ἀλήθειαν αἱ ἐκθέσεις ἐκεῖναι. Ἀλλ’ ἀκόμη καὶ ἕν ἄλλο ἀπορρέει ἐκ τῆς προκαλεσάσης τὴν διακοπὴν φράσεως καὶ τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, ὅτι δηλαδὴ οἱ διάφοροι παράγοντες, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ κρίνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἐκπροσωποῦσα τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ ἀποτελοῦσα οὕτω τὸ ὑπέρτατον κριτήριον, ὅτι, λέγω, οἱ διάφοροι παράγοντες ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῶν ἐξωκοινοβουλευτικῶν παραγόντων καὶ διὰ τοῦτο ταράσσεται ἡ καρδία των, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸ καὶ ἐγὼ ἀδιαφορῶ πρὸς τοὺς ἰσχυρισμοὺς, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ πρεσβεύουν, καθόσον ὁπωσδήποτε αὐτοὶ θὰ ἦσαν ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ πτέρυξ ἐκείνη δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐναντιωθῇ σφοδρῶς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, λόγῳ τῶν στενῶν δεσμῶν, τοὺς ὁποίους εἶχε μετ’ ἐκείνων. Δέν ἐδίστασαν, ὡς προεῖπον, Κύριοι Συνάδελφοι, τὰ ἱερὰ καὶ ὅσια τῆς πατρίδος, τὸ κειμήλιον τὸ ἱερὸν, τὸ ὁποῖον ἀπετέλει ὁ ἐθνικὸς στρατός, νὰ ζητήσουν νὰ τὸ καταστήσουν ὄργανον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἔχουν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν παραγόντων ἐκείνων καὶ τὴν τελευταίαν ἀκόμη στιγμὴν νὰ διαμαρτυρηθοῦν καὶ νὰ ἀποκρούσουν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Πιστεύοντες ἀσφαλῶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὸν ἠθικὸν καθαρμὸν τοῦ στρατεύματος, διότι θὰ ἀποβάλῃ ἀπὸ τὸ μέσον τοὺς τριβόλους καὶ τὰ ζιζάνια, τὰ ὁποῖα κλονίζουν τὴν ὑπόστασιν τοῦ ἐθνικοῦ στρατοῦ, τοῦ στρατοῦ, τὸν ὁποῖον διὰ νὰ ἀποκτήσῃ ἡ Ἑλλὰς γεννεαὶ ὁλόκληροι, ἀπὸ τῆς ἐπαναστάσεως μέχρι σήμερον, ἠγωνίσθησαν καὶ ἔχυσαν ἄφθονον αἷμα καὶ χρῆμα ἐδαπάνησαν ἀφειδῶς, πιστεύοντες, λέγω, ὅτι ὁ ἐθνικὸς οὗτος στρατὸς θὰ ἀποκατασταθῇ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὄργανον ὑπερασπίσεως τῆς πατρίδος καὶ ὄχι ὡς ὄργανον τῆς προασπίσεως ἑνὸς καὶ μόνου κόμματος, διότι εἰς αὐτὸ τὸ κατάντημα τὸν ἔφερον, ἦτο καὶ εἶναι φυσικὸν νὰ ἀντιταχθοῦν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τῆς τακτικῆς, τὴν ὁποίαν μετεχειρίσθησαν μέχρι τοῦδε, τοῦτο ἔφεραν τὸ ἀποτέλεσμα καὶ ἀφοῦ εἶδον ὅτι ὁ λαὸς τοὺς ἀπεδοκίμασεν, ἀφοῦ εἶδον ὅτι ὁ λαὸς ἦρεν ἐξ ὁλοκλήρου ἐξ αὐτῶν τὰς συμπαθείας του, ἔσπευσαν νὰ μεταχειρισθῶσι τὸν στρατὸν αὐτόν, πειθαναγκάσαντές τον καὶ ὑποσχόμενοι εἰς αὐτὸν βαθμοὺς καὶ ὑποστήριξιν πολιτικῶς καὶ ἠθικῶς, διὰ νὰ μὴ εἴπω καὶ ὑλικῶς, νὰ μεταχειρισθῶσιν ὡρισμένα πρόσωπα ἐξ αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα κατέστησαν ὄργανά των καὶ δι’ αὐτῶν ἑκόντα, ἄκοντα, τὸν στρατὸν τὸν ὑπεδούλωσαν, διότι εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσιν, ὅτι οἱ ἡγήτορες ἀποτελοῦν τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Ἐν τῷ στρατεύματι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ὁ στρατιώτης καὶ ὁ ὑπαξιωματικὸς καὶ οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, καὶ οἱ κατώτεροι ἀκόμη, καὶ ἂν ἐναντίαν ἔχωσι γνώμην, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐναντιωθῶσι πρὸς τοὺς ἡγήτορας. Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν τὸ τραγικὸν φαινόμενον, κατὰ τὸ ὁποῖον, ἡ ὁλότης τοῦ στρατεύματος, καίτοι δυσμενῶς ἔχουσα πρὸς τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, μόλα ταῦτα ὑπέκυψεν εἰς αὐτοὺς, διότι, οἱ ἡγήτορες ὑποδαυλίζοντες καὶ περιπτυσσόμενοι καὶ ἐναγκαλιζόμενοι ὡρισμένα πρόσωπα, 30 ἢ 50 ἐκ τῶν λεγομένων ἡγητόρων καὶ παραγόντων, κατώρθωναν νὰ καταστήσουν ὑποχείριον ὁλόκληρον τὸν στρατόν. Καὶ ὅταν βλέπουν σήμερον τὸ μόνον ἀπομένον εἰς αὐτοὺς, παρὰ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἀντιπάθειαν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ὅταν, λέγω, βλέπουν τὸ μόνον ἀπομένον εἰς αὐτοὺς στήριγμα τὸν παραγοντισμὸν κλονιζόμενον ἐξ ὁλοκλήρου, εἶναι φυσικὸν νὰ ταράσσωνται, διότι δὲν ἔχουν πλέον καμίαν ὑποστήριξιν, οὔτε πολιτικῆς, οὔτε ἄλλης οἱασδήποτε ἐπιβολῆς. Καὶ τίς θέλετε νὰ ἀρνηθῇ, ἀγαπητοὶ Συνάδελφοι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποβλέπει, εἰμὴ ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὸν καθαρμὸν τοῦ στρατοῦ, καὶ τίς δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀποδέχεται τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου ἐξ ὁλοκλήρου; Ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς νὰ ἀποβλέψουν ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον, ὡς εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ πράξουν, εἰς τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσδοκᾶται δι’ αὐτοῦ νὰ ἐκτελεσθῇ, τουτέστιν εἰς τὴν ἐξύψωσιν τοῦ στρατεύματος, καὶ νὰ ψηφίσουν ἐξ ὁλοκλήρου τοῦτο, βέβαιοι ὄντες ὅτι ἐκπληροῦν ὑπέρτατον πρὸς τὴν Πατρίδα καθῆκον. Ἐλέχθησαν τινὰ περὶ ἀντισυνταγματικότητος, δῆθεν, τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τοῖς πᾶσιν εἶναι γνωστόν, ὅτι οἱ νόμοι, οἱ καταστατικοί, οἱ διέποντες τὸ σῶμα τοῦτο, τὸ στρατιωτικὸν σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, μεταβάλλονται διὰ νόμων καὶ ματαίως ἐπεκαλέσθησαν ὡς μπαμπούλαν τὴν γνώμην τοῦ ἀνωτάτου Διοικητικοῦ Δικαστηρίου. Βεβαίως ἂν προσφύγουν εἰς αὐτὸ θὰ λάβουν τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Ἡ Κυβέρνησις ἐν πλήρει δικαιώματι ἔλαβε τὰ μέτρα ταῦτα πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ ὑψίστου σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ οὐδεμία κατάχρησις θὰ γίνῃ τούτων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, εἶναι μέτρα σωστικά, εἶναι μέτρα ἐπιβαλλόμενα, δεδομένου ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἂν παρέλθῃ καὶ μία ἀκόμη στιγμή, χωρὶς νὰ ληφθῶσι μέτρα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ἀφαιρέσωσι πρόρριζα τὸ κακὸν αὐτό. Οὐαὶ καὶ ἀλλοίμονον ἂν ἐπὶ στιγμὴν ὀρρωδήσωμεν διὰ νὰ λάβωμεν τὰ δραστικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀποκαθάρουν καὶ τὸ στράτευμα καὶ θὰ ἀποδώσουν τὴν ὑγείαν τῶν σωμάτων καὶ τῶν ψυχῶν εἰς τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ. Εἶναι ἄλλωστε ὁ διακαὴς πόθος οὗτος τῶν τιμίων ἀξιωματικῶν, εἶναι ἡ σφοδρὰ ἐπιθυμία τοῦ στρατεύματος, νὰ διέπεται ἀπὸ τοὺς νόμους τῆς πατρίδος του, νὰ διέπεται ἀπὸ τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία δικαιώματι δημιουργεῖ. Δὲν θέλει οὐδεὶς στρατιωτικὸς νὰ εἶναι ὄργανον οὐδενός. Πρὸ παντὸς θέλουσι νὰ ἐξυπηρετήσωσι πιστῶς καὶ εὐόρκως τὴν πατρίδα, χωρίς, ὅπως πρέπον, νὰ θέλωσι νὰ γίνωνται ὄργανα διαφόρων κινηματιῶν. Τὰ τελευταῖα ἔτη κατὰ κόρον ἐνεφανίσθη τὸ οἰκτρὸν καὶ εἰδεχθὲς θέαμα τοῦ νὰ ἔρχεται εἰς τὸν νοῦν οἱουδήποτε συνταγματάρχου ἐκ τῶν παραγόντων νὰ κάμνῃ κίνημα καὶ νὰ θέτῃ τοῦτο εἰς ἐφαρμογήν, ἐκ τῆς προηγουμένης δὲ ἀτιμωρησίας καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ὑπεδαύλιζε τὰ κινήματα ἐκεῖνα ἐφ’ ὧν καὶ ἐστηρίζετο, ὑπῆρξε καὶ τὸ ἀπεχθέστερον τῶν θεαμάτων, τὸ ὁποῖον εἴδομεν τὴν ἑπομένην τῶν ἐκλογῶν. Εἷς καὶ μόνος ἄνθρωπος, ὑποκινούμενος βέβαια ἀπὸ ἄλλους αὐθέντας του, νὰ ἔρχεται καὶ νὰ προσπαθῇ νὰ θέσῃ τὴν θέλησιν τὴν ἰδικήν του ἀντιμέτωπον πρὸς τὴν θέλησιν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Διὰ τοῦτο δὲν παραξενεύομαι, διὰ τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν τὸ κίνημα τοῦτο ἔτυχε σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὡς μὴ ὤφειλε, καὶ δὲν παραξενεύομαι ἀκόμη, ὅταν, προηγουμένως, τοιοῦτον χαρακτηρισμὸν ἀπέδωκαν καὶ εἰς αὐτό. Διότι ἠκούσθη καὶ τοῦτο, ὅτι εἶναι ἕν ἁπλοῦν ὀλίσθημα, τὸ λέγουν δὲ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξερρηγνύετο τὸ κίνημα, πλαστογραφοῦντες τὴν γνώμην τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐτηλεγράφουν ὅτι τάσσονται παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κινήματος, ἐκείνου τοῦ εἰδεχθοῦς καὶ ἐτηλεγράφουν ἀκόμη, διὰ νὰ προστατεύσουν καὶ διὰ νὰ ἐνισχύσουν τὸν ἀντάρτην, ὅτι καὶ σύσσωμος ὁ λαὸς τῆς Ἠπείρου τάσσεται παρὰ τὸν πλευρόν του. Εἶναι τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἐχαρακτήρισαν μὲ ἐλαφρὸν χαρακτηρισμὸν τὸ ἔγκλημα ἐκεῖνο, τὰ ὁποῖα ἀντετάχθησαν τὴν ἰδίαν στιγμήν, καὶ εἶναι καὶ οἱ δύο ἀντιπρόσωποι τῆς περιοχῆς ἐκείνης, τελοῦντες ἀκόμη ὑπὸ κατηγορίαν. Ἐνῷ, λέγω, ταῦτα ἐτηλεγράφουν καὶ ψυχῇ τε καὶ σώματι ἐτάσσοντο παρὰ τὸ πλευρόν του, δὲν ὤκνησαν τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ τάσσωνται μὲ ἄλλην κυβέρνησιν. Διότι τοιοῦτος εἶναι ὁ χαρακτὴρ καὶ εἶναι ἐνδεικτικὸν ἐκ τῶν ὅσων ἐκ τοῦ βήματος τούτου λέγονται περὶ τῶν προσώπων ἐκείνων. Ὅτι καὶ ἐγὼ θεωρῶ τὸ ζήτημα τοῦτο βασικὸν ἀποδίδω δέ, κ. Συνάδελφοι, καὶ μίαν σημασίαν ἄλλην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀποδίδεται καὶ σημασία εἰς τὰ λεγόμενα ὑπὸ τοιαύτας προϋποθέσεις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ καὶ ἡ πτέρυξ ἐκείνη ὁλόκληρος δὲν ὁρμᾶται ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἐλατηρίων. Τούτων ἕνεκα, ὑστάτην ποιοῦμαι ἔκκλησιν πρὸς ὑμᾶς νὰ κλείσητε τὰ ὦτα πρὸς τὰς ἐκεῖθεν φωνάς, διότι οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν εἶναι ἀνεπηρέαστοι, δὲν εἶναι ὁμιλίαι προσώπων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀμέτοχα οἱασδήποτε ἀναμίξεως εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν. Εἶναι οἱ κυρίως ὑποκινηταὶ καὶ κατὰ συνέπειαν, ὅταν τοιαῦτα λέγωνται, πρέπει κανεὶς νὰ τὰ ἐλέγχῃ ὡς καὶ νὰ τὰ βασανίζῃ ὁπότε θὰ ἀποδειχθῇ ὁ σκοπὸς καὶ ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐλέχθησαν. Ὁ στρατὸς ἔχει ἀνάγκην ἐξυγιάνσεως καὶ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον προώρισται νὰ ἐξυγιάνῃ ἐξ ὁλοκλήρου αὐτόν. Τόσον ἡ ἐμπιστοσύνη μου εἶναι μεγαλειτέρα ὅσον μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι ἀνωτέρα πάσης ὑπονοίας, ἡ ὁποία περιβάλλεται μὲ ἀμέριστον τὴν συμπάθειαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἐμπιστεύεται εἰς αὐτό. Ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας κατέρχομαι τοῦ βήματος μὲ τὴν ἑδραίαν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ὑπερψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, χάριν τοῦ συμφέροντος αὐτῆς ταύτης τῆς Πατρίδος. (Χειροκροτήματα).

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζάννας.

§265ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μᾶς ἐδήλωσεν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ, ὅτι ἡ ἄνισος κρίσις τῶν Συμβουλίων ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πράγματι, ἡ κρίσις τῶν διαφόρων Συμβουλίων ὑπῆρξεν ἄνισος. Ἂν ἐξετάσωμεν τὰ ἀποτελέσματα, θὰ ἴδωμεν, ὅτι κατὰ πρῶτον λόγον τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου, τὸ ἔκαμεν ἡ Ἀεροπορία, κατὰ δεύτερον λόγον ἡ χωροφυλακή, κατὰ τρίτον τὸ ναυτικὸν καὶ ὅλως παρεμπιπτόντως ἔλαβε μέρος ὁ στρατός. Ἕνεκα τούτου ἀκριβῶς ἐπέμεινα εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν φακέλλων τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως τῶν ἀντιστρατήγων Μαζαράκη, Τσιμικάλη καὶ τοῦ ὑποναυάρχου Δημούλη καὶ τοῦ ἀντιπλοιάρχου Ἰωαννίδη, διὰ νὰ φανῇ ὁ λόγος τῆς τοιαύτης ἀνίσου κρίσεως. Εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, ὡς γνωστόν, ὑπῆρχον ἀνέκαθεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς δύο διϊστάμεναι μερίδες· οἱ ἀξιωματικοί, οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὰς σχολὰς Εὐελπίδων καὶ Δοκίμων, καὶ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ εὐεργετικοὶ λεγόμενοι, οἱ προερχόμενοι ἐκ τῆς τάξεως τοῦ στρατιώτου. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, ἐδόθη, καὶ δικαίως, ἡ προτίμησις εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς προερχομένους ἐκ τῶν Σχολῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιτελικὰς καὶ τεχνικὰς ὑπηρεσίας, οἱ ἄλλοι ἐθεώρησαν τὸν ἑαυτόν των θιγόμενον καὶ παρασυρθέντες καὶ ἐξαπατηθέντες ἀπὸ ἀνώτατον ἀξιωματικὸν ἔκαμαν τὴν ἀντιπειθαρχικὴν ἐκείνην κίνησιν, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἀμέσως μετὰ τὴν Ὑπουργίαν μου. Εἰς τοὺς πρωτεργάτας τῆς ἀντιπειθαρχικῆς ἐκείνης κινήσεως ἀνετέθη ἡ ἀνάκρισις διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς λαβόντας δῆθεν μέρος εἰς τὸ κίνημα τῆς Ἀεροπορίας.

§266Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Εἴπετε ἐξαπατηθέντας ἀπὸ ἀνώτατον ἀξιωματικόν. Ποῖον;

§267ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Τὸν στρατηγὸν Ἀδαμίδην.

§268Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν ἐξηπατήθησαν ἀπὸ τὸν στρατηγὸν Ἀδαμίδην καὶ ὀφείλεται νὰ ὁμιλῆτε μετὰ μεγαλειτέρου σεβασμοῦ, δι’ ἀνώτατον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε πάντοτε τὸ καθῆκόν του.

§269ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν ἔχετε ἐπὶ τούτου παρὰ νὰ διαβάσητε τὴν ἀνάκρισιν τοῦ στρατηγοῦ Παναγιωτοπούλου καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι ὄντως πολλοὶ ἐκ τῶν ὑπογραψάντων ἐξηπατήθησαν.

§270Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νὰ τὴν διαβάσητε ὑμεῖς.

§271ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐγὼ τὴν ἀνέγνωσα.

§272Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Θὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω, ὅταν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§273Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Καὶ τὴν ποινικὴν ἀνάκρισιν.

§274ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ τὴν ποινικὴν ἀνάκρισιν καὶ τὰ πορίσματα τοῦ συμβουλίου Ἐφετῶν ἔχετε καθῆκον νὰ τὰ ἀναγνώσητε εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ πέσουν τὰ προσωπεῖα.

§275Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καθῆκον ἔχω νὰ ὑπερασπισθῶ ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος ἐντίμως πάντοτε ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του.

§276ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ μόνον ἐπὶ γεγονότων.

§277Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καὶ ὁμιλεῖτε μόνον, διότι ἔχετε τὴν ἀσυλίαν ἐκ τοῦ Συντάγματος.

§278ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐπιτρέπω κάθε διακοπήν, ἀρκεῖ νὰ γίνηται μετὰ τῆς δεούσης ψυχραιμίας, μετὰ τῆς ὁποίας ὁμιλῶ καὶ ἐγώ. Νομίζω δὲ ὅτι σεῖς, ὡς παλαιότερος κοινοβουλευτικός, ἔχετε καθῆκον εἰς τοιαύτας περιστάσεις νὰ ὁμιλῆτε περισσότερον ψυχραίμως καὶ ἐπὶ γεγονότων. Τῆς ἀσυλίας δὲν ἔχω ἀνάγκην, διὰ νὰ ἀποκαλύψω τὴν ἀλήθειαν.

§279Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δὲν ἔχω ἕξιν, ὡς παλαιότερος κοινοβουλευτικός, νὰ ἀντιμετωπίζω τοιαύτας κατηγορίας κατ’ ἀξιωματικῶν, διότι γνωρίζετε τὰς συνηθείας τῶν κοινοβουλευτικῶν, ἀληθῶς, ἡμερῶν, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ὡμίλουν κατ’ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀπολογηθῶσιν, ὅπως ὁμιλεῖτε σήμερον περὶ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος παντὸς σεβασμοῦ. (Χειροκροτήματα) .... τὸν ὁποῖον σεῖς δὲν θέλετε νὰ ἀναγνωρίσητε, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς ἐξεγέρσεις, τὰς ὁποίας καὶ σεῖς ἐνθαρρύνατε.

§280ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐκτρέψω τὴν συζήτησιν τοῦ κυρίου θέματος. Ἔχω εὐτυχῶς εἰς τὸν φάκελλόν μου νὰ σᾶς διαβάσω διάφορα πράγματα, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἀκριβῶς, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε σήμερον, ἐκτὸς τῶν ὅσων διέπραξεν εἰς βάρος τοῦ δημοσίου, δὶς μετέβη τὴν ἡμέραν τοῦ κινήματος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, συνεννοήθη μετὰ τοῦ δικτάτορος, ἐπῆγεν εἰς τὸν Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, ἀπετάθη εἰς γνωστὸν σμηναγόν, τοῦ ἔδωκε τὴν διεύθυνσιν τῆς κατοικίας του καὶ τοῦ εἶπεν ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὸν ζητήσῃ οἱανδήποτε στιγμὴν θέλει ὁ δικτάτωρ. Ὁ ἴδιος δὲ ἀξιωματικός, ἐντελῶς ἀπρόσκλητος, ὄχι μόνον δὲν διεμαρτυρήθη κατὰ τοῦ κινήματος, ἀλλά, τουναντίον, τὸ ὑπεβοήθησε καὶ ἔδωκε μάλιστα καὶ ὁδηγίας πῶς πρέπει νὰ ρίψουν τὰς προκηρύξεις ὑπεράνω τῶν Ἀθηνῶν. Αὐταὶ αἱ καταθέσεις ὑπάρχουν εἰς τοὺς φακέλλους μου.

§281Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ καταθέσεις ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν.

§282ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι αἱ καταθέσεις αὐταὶ ὑπάρχουν ἀπὸ ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπετάχθησαν.

§283Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν.

§284ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπετάχθησαν. Εἷς ἐκ τῶν τοιούτων εἶναι καὶ ἐξάδελφος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ κ. Μπαλᾶνος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπετάχθη καὶ ἦτο ὑπασπιστὴς ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν ἐκείνην.

§285Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νομίζετε ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ βαρύτητα;

§286ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δι’ ὑμᾶς ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχουν βαρύτητα. Σεῖς λαμβάνετε μόνον τὰς καταθέσεις, ποὺ σᾶς συμφέρουν καὶ αἱ ὁποῖαι, κατὰ τὴν γνώμην σας, ἔχουν βαρύτητα. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἀνακρίσεως ποῖον ἦτο νομίζετε, Κύριοι; Ἐδικάσθησαν καὶ κατεδικάσθησαν μόνον ἀξιωματικοὶ ἀνήκοντες εἰς τὰς Σχολάς. Καὶ σᾶς φέρω δύο παραδείγματα. Ὁ στρατοπεδάρχης, ἀρχηγὸς τῶν μονάδων Θεσσαλονίκης, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, παρεπέμφθη εἰς τὸ πρωτοβάθμιον Συμβούλιον καὶ ἀπηλλάγη παμψηφεί. Οἱ ἐκτελέσαντες τὰς διαταγάς του διοικηταὶ μονάδων, ἀπετάχθησαν παμψηφεί. Διατί; Διότι ὁ μὲν ἀνώτερος ἀξιωματικὸς προέρχεται ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἄριστος καθ’ ὅλα ἀξιωματικός, οἱ δ’ ἄλλοι προήρχοντο ἀπὸ τὰς Σχολὰς τῶν Εὐελπίδων. Καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας τρεῖς ἀξιωματικοὶ ἔρριψαν τὰς προκηρύξεις. Οἱ δύο, οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, ἐτέθησαν εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως, ὁ τρίτος ἠθωώθη παμψηφεί. Εἶναι ὁ κ. Τσικελιώτης. Τὸ ἀποτέλεσμα ποῖον εἶναι;

§287Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Δι’ αὐτὰ ὅλα ἀκριβῶς ἀπαιτεῖται ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§288ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὅταν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας καὶ ἀφοῦ ἐτρόμαξα νὰ θέσω κάποιαν τάξιν εἰς τὸ ἀνακάτωμα, τὸ ὁποῖον ἀφήσατε, καὶ ἐξηκρίβωσα τότε, ὅτι ἦτο ἕν Συμβούλιον δημίων...

§289ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Σεῖς ἐκόψατε τὸν Δημούλην.

§290ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔκοψα τὸν Δημούλην.

§291ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Τὸ ἐδηλώσατε εἰς τὴν ἐφημερίδα, ὅτι τὸν ἀπεμακρύνατε ἀπὸ Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, διότι ἔδωκεν ἀρνητικὴν ψῆφον. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ τιμὴν δι’ ὑμᾶς, ἐφόσον ἡ ψῆφος εἰς τὸ Συμβούλιον εἶναι μυστική. Καὶ πῶς ἐγνωρίζατε σεῖς ὅτι ἔδωκεν ἀρνητικὴν ψῆφον;

§292ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀφοῦ σᾶς εἶπον ὅτι ὁ ἴδιος μοῦ τὸ ὡμολόγησεν αὐτό, καὶ νὰ μάθετε νὰ γνωρίζετε τί ἀποτελεῖ τιμὴν καὶ τί δὲν ἀποτελεῖ.

§293ΑΛ. ΜΕΛΑΣ. Δὲν ἀποτελεῖ δικαιολογητικὸν αὐτό.

§294ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Νὰ μὴ ὁμιλῆτε περὶ τιμῆς, ἀλλὰ περὶ δικαιολογητικοῦ. Σεῖς πρῶτοι διωρίσατε ἕν συμβούλιον δημίων καὶ ἐκκαθαρίσατε ἀξιωματικούς, χωρὶς οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ νὰ κάμουν στάσιν κατὰ τοῦ καθεστῶτος. Καὶ ἔρχεσθε σεῖς σήμερον νὰ κρίνητε αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἀποτάσσουν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπανεστάτησαν;

§295ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀκριβῆ τὴν ἀπάντησιν. Γνωρίζετε ἀπὸ ποίους ἀποτελεῖται τὸ συμβούλιον αὐτὸ τῶν δημίων; ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν ὑποστράτηγον Μερεντίτην, τὸν πρώην Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐπιτελείου, ἀπὸ τὸν στρατηγὸν Ἀδαμίδην καὶ ἀπὸ τοὺς σμηνάρχους Τσαπραλῆν, Παπανικολάου καὶ Κασιμάτην. Οἱ τέσσαρες ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι περὶ τοῦ στρατηγοῦ Ἀδαμίδη εἶπον τὴν γνώμην μου, δύναται νὰ κληθοῦν δήμιοι; Δὲν παραδέχομαι αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε. Νομίζω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀποτελοῦν κοσμήματα τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ ναυτικοῦ.

§296Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Σεῖς, οἱ ὁποῖοι κόπτεσθε ὑπὲρ τῶν φυσικῶν, ὡς λέγετε, δικαστῶν, λέγετε ὅτι εἶναι κοσμήματα δύο ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν, κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου, καὶ ἀποφάσεως ληφθείσης ὁμοψήφως, διότι ἀποδεδειγμένως ἔλαβον μέρος εἰς τὸ κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Καὶ λέγετε ὅτι εἶναι κοσμήματα, διότι ἦσαν ὄργανα ὑμῶν καὶ τοῦ διαδόχου ὑμῶν, καὶ ὀργανωταὶ κλικῶν;

§297ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ποτὲ δὲν εἶχα ὄργανα. Ἀλλὰ ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ ἀπαντήσητε διὰ τὴν ἐπαγγελματικὴν ἱκανότητα τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῶν; Ἀποτελοῦν, λέγω, κοσμήματα τοῦ ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ καὶ εἶμαι εὐτυχής, διότι συνειργάσθην μετ’ αὐτῶν.

§298Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Ὁ κ. Παπανικολάου, ὅταν ἐπέρασε ἀπὸ τὴν Χαλκίδα, κατέτρεψε τὴν γέφυραν μὲ τὸ καράβι.

§299ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἀπετάχθησαν δέκα ἄριστοι ἀξιωματικοί ὅλοι ἀνεξαιρέτως προερχόμενοι ἀπὸ τὴν Στρατιωτικὴν Σχολήν.

§300Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν κινηματιῶν.

§301ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Οὐδεὶς ἀπετάχθη μὴ προερχόμενος ἐκ τῶν Σχολῶν. Καὶ ὁμιλεῖτε περὶ κινηματιῶν; Ποῖον νομίζετε ὅτι εἶναι τὸ ἐρώτημα τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς; Διατί, Κύριοι, δὲν ἀντιδράσατε εἰς τὸ κίνημα; Ἀλλὰ πῶς ἠθέλατε νὰ ἀντιδράσουν; Ὡς γνωστόν, τὸ κίνημα ἐξεδηλώθη τὴν 2αν πρὸς τὴν 3ην πρωϊνήν. Ἀπὸ πρωΐας ἤρχισαν ἤδη αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Ἀντιστρατήγων, λόγῳ δὲ τῶν ἐκλογῶν οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι εὑρίσκοντο εἰς τὰς μονάδας των. Δὲν εἶχον γνῶσιν οὔτε τῆς ἐκτάσεως, οὔτε τῶν σκοπῶν τοῦ κινήματος. Εἶχον δὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὰς διαταγάς, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκδώσει τὸ Αον Σῶμα Στρατοῦ, οἱ δὲ ἐν Θεσσαλονίκῃ εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Γου Σώματος Στρατοῦ.

§302ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ποῖαι ἦσαν αἱ διαταγαὶ αὐταί;

§303ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Αἱ διαταγαὶ αὐταὶ ἦσαν νὰ κρατήσουν τὴν πειθαρχίαν εἰς τὰς μονάδας των, νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν. Καὶ τὰ ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα ἔρριψαν τὰς προκηρύξεις ὑπεράνω τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης, τὰς ἔρριψαν, κατόπιν διαταγῆς τοῦ Σώματος Στρατοῦ.

§304Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Τὰ ἀεροπλάνα, τὰ ὁποῖα ἔρριψαν τὰς προκηρύξεις, ἐξετέλεσαν διαταγὴν τοῦ Σώματος Στρατοῦ;

§305ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Μάλιστα.

§306Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Αὐτὸ εἶναι καινούργιο.

§307Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὑπάρχει εἰς τὴν δικογραφίαν διαταγὴ τοῦ Αου Σώματος Στρατοῦ ἐκδοθεῖσα τὴν μεσημβρίαν τῆς 6ης Μαρτίου 1933 πρὸς τὰς μονάδας τῶν Ἀθηνῶν, νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν, ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, κατεχομένου ἀπὸ τὸν Δικτάτορα.

§308Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἦτο ὁ Δικτάτωρ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ὁ κ. Μανέτας.

§309Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὄχι, ὄχι.

§310Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ὁ Διοικητὴς τοῦ Αʹ Σώματος Στρατοῦ ἐκλήθη τὸ πρωΐ ἀπὸ τὸν κ. Βενιζέλον καὶ τοῦ εἶπε νὰ ἀναλάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§311ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ ἐδέχθη. Ἐφόσον δὲν ὠνομάσθη ὁ νέος, Ὑπουργὸς θὰ εἶναι ὁ παλαιός.

§312Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, σχετικῶς μὲ τοῦτο, τὰ ἑξῆς. Τὴν πρωΐαν τῆς 6ης Μαρτίου, ἦλθον δύο ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ μὲ εὗρον ἀσθενῆ ἐπὶ τῆς κλίνης μου. Μὲ ἐκάλεσαν τότε νὰ μεταβῶ εἰς τὴν φυλακήν, διότι εἶχον διαταγὴν νὰ μὲ συλλάβουν. Δὲν ἐξετέλεσαν ὅμως τὴν διαταγήν, διότι ἤμην ἄρρωστος. Παρεκάλεσα τότε τὸν γραμματέα μου νὰ ζητήσῃ νὰ ἴδω διὰ τοῦ τηλεφώνου τὸν κ. Βενιζέλον. Πολὺ βραδέως μοὶ ἀπήντησαν, διότι ὁ γραμματεὺς τοῦ κ. Βενιζέλου ἀπήντα εἰς τὸν ἰδικόν μου, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος κοιμᾶται. Ἠναγκάσθην τότε νὰ σηκωθῶ ἀπὸ τὴν κλίνην μου καὶ νὰ εἴπω εἰς τὸν γραμματέα τοῦ κ. Βενιζέλου, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κοιμᾶται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν γίνονται, κατὰ περιγραφήν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο ἔξω. Εὐθὺς ἦλθεν ὁ κ. Βενιζέλος εἰς τὸ τηλέφωνον καὶ μοῦ εἶπεν· ἐγὼ ἔχασα τὴν ἐξουσίαν. Παρήγγειλα εἰς τὸν κ. Ζαΐμην νὰ διορίσῃ τὸν κ. Μανέταν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀποταθῆτε ἤδη εἰς αὐτόν. Εἶπα τότε εἰς τὸν κ. Βενιζέλον, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὸ κράτησιν. Διὰ τοῦτο λοιπόν, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐφρόνουν, ὅτι εἶχε διορισθῇ ὁ κ. Μανέτας Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἐζήτησα διὰ τοῦ τηλεφώνου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδεὶς μοῦ ἀπήντησεν, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οὔτε ὁ κ. Μανέτας, οὔτε ἄλλος τις.

§313ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε, εἶναι, ἐὰν ὑπῆρχε διαταγὴ τοῦ Σώματος Στρατοῦ νὰ τηρήσουν τὴν τάξιν καὶ νὰ κρατήσουν τὰς μονάδας ἐν ἁρμονίᾳ πρὸς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου Στρατιωτικῶν. Αὐτό ἔχει σπουδαιοτάτην σημασίαν.

§314Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Παπαναστασίου, ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι προκηρύξεις ριπτόμεναι ἀπὸ τοῦ ἀεροπλάνου καὶ εἰδοποιοῦσαι ὅτι πρέπει αἱ ἀρχαὶ νὰ ὑπακούσουν εἰς ἕνα ἀντάρτην, αὐτὸ εἶναι ἔκνομον.

§315ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται, κ. Πρόεδρε, νὰ κρίνωμεν ἐὰν αὐταὶ αἱ πράξεις εἶναι νόμιμοι ἢ ὄχι. Πρόκειται νὰ κρίνωμεν, ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διαταγή, διότι, ἐὰν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διαταγή, ἄλλη πρέπει νὰ εἶναι ἡ κρίσις περὶ πολλῶν ἀξιωματικῶν.

§316Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴν τὴν θεωρίαν σας δὲν θὰ τὴν δεχθῶ ἐγὼ ποτέ.

§317ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολύ καλά. Δὲν τὴν δέχεσθε σεῖς, τὴν δέχεται ὅμως ἡ κοινὴ γνώμη.

§318Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ κοινὴ γνώμη ἔχει πικρὰν πεῖραν αὐτῶν τῶν χαρτιῶν.

§319ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ χαρτιῶν. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐφέρατε ἕν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖτε νὰ ἐκδιώξητε ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ σωρείαν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν εὐθύνην.

§320Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν θὰ ὁμιλήσητε νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§321Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὅτε συνέβαινον αὐτά, ὁ μὲν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχε παραιτηθῆ, ὁ κ. Κατεχάκης. Ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας δὲν εἶχε παραιτηθῆ. Ἐξηκολούθει νὰ εἶνε Ὑπουργός. Καὶ ἐνῷ ἐξηκολούθει νὰ εἶνε Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, αἱ διαταγαί, αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο καὶ εἰς ἃς ὑπήκουον, δέν ἦσαν διαταγαί, διδόμεναι ἀπὸ ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἀλλὰ ἀπὸ ἄγνωστον τινὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Κράτος ἀξιωματικὸν ἐν ἀποστρατείᾳ. Γνωρίζετε ἀκόμη, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, τοὺς ὁποίους ἀπεκαλέσατε κοσμήματα καὶ ἐγὼ θεωρῶ ὅτι εἶναι κόσμημα, διατὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου ἀπεμακρύνθησαν;

§322ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Αὐτὸ δυστυχῶς θὰ τὸ πληρώσῃ ἡ Ἀεροπορία, διότι ἄνευ αὐτῶν ἡ Ἀεροπορία δὲν θὰ προκόψῃ.

§323Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Οἱ κύριοι αὐτοί μετέβησαν εἰς τὰς διαφόρους βάσεις τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἔλεγον ὅτι, ὅστις δὲν ὑπακούσῃ εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἐπαναστάσεως, θὰ συλληφθῇ. Νομίζω ὅτι αὐτὰ ὅλα εἶναι ἀρκετὰ νὰ ἐξουδετερώσουν τὰ διπλώματα τῶν Σχολῶν. Καὶ ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ καὶ ἐχρησιμοποίησαν καὶ κτίρια, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος ἐξώδευσεν ἀφειδῶς χρήματα, διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν οἰκογενειῶν των καὶ ἐπίδειξιν τουαλεττῶν.

§324Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς ἀσυλίας σας, ὁμιλεῖτε κατ’ ἀπόντος ἀξιωματικοῦ, τοῦ κ. Παπανικολάου, κατὰ τρόπον ἀσυγχώρητον καὶ διὰ τὸν ἰδιωτικόν του βίον.

§325Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁμιλῶ περὶ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν.

§326Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πρόκειται περὶ ἀρίστου ἀξιωματικοῦ, ἀνήκοντος εἰς ἐντιμοτάτην οἰκογένειαν.

§327Π. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Γνωρίζει αὐτὸς ἀπὸ Ἀεροπορίαν, ὅσον ἐγὼ ἀπὸ ὡρολογοποιΐαν! Μὴ λησμονῆτε, κ. Ζάννα, ὅτι ἐπήρατε δύο ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς ἐδώκατε πτυχία ἄνευ νόμου.

§328Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἀφήσατε τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν, κ. Ἀβραάμ, δι’ εὐθετώτερον χρόνον.

§329ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Διατὶ δὲν ἀφήνετε εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, νὰ σᾶς δώσῃ μίαν ἀπάντησιν; Εἴπετε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι πῶς ἐξετέλεσαν οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐφόσον ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, σᾶς ἀπαντῶ. Ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ ἐκλογῶν, αἱ σμηναρχίαι εἶχον διαταγὰς ἀπὸ τὴν Παρασκευὴν νὰ ὑπακούουν εἰς τὰς διαταγὰς τῶν Σωμάτων Στρατοῦ. Δὲν ἐλάμβανον διαταγὰς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας, ἀλλ’ ὑπήγοντο εἰς τὴν δικαιοδοσίαν καὶ τῶν διαταγῶν τῶν Σωμάτων Στρατοῦ.

§330Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Κύριε Βουλευτά, σᾶς ἐρωτῶ· αἱ διαταγαί, αἱ ὁποῖαι ἐδίδοντο, ἦσαν τοιαῦται, ὥστε νὰ καταργοῦν τὰς διατάξεις τοῦ πολιτεύματος καὶ νὰ καθαίρουν τοὺς Ὑπουργούς;

§331ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ, ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅταν οἱ ἀξιωματικοὶ ἔμαθαν τὸ κίνημα, καὶ ἂν ἤθελαν ἀκόμη, ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ἀντιδράσουν. Τὶ ἠθέλατε νὰ κάμουν; Νὰ πάρουν τὰ ἀεροπλάνα των καὶ νὰ βομβαρδίσουν τὴν πόλιν, ἤ νὰ μεταβληθοῦν εἰς ἐκλογικοὺς Συλλόγους καὶ νὰ λέγουν ὅτι τιθέμεθα παρὰ τὸ πλευρὸν τῆς ἐπαναστάσεως, ἀφοῦ εἶχεν ἤδη τελειώσει ἡ ἐπανάστασις; Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐκράτησαν τὴν πειθαρχίαν εἰς τὰς μονάδας των καὶ δὲν συνέβη τὸ παραμικρόν, καὶ ἡ μόνη κατηγορία, ποὺ ὑπάρχει ἐναντίον των, εἶναι διατὶ δὲν ἀντέδρασαν εἰς τὸ κίνημα.

§332Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Διότι συνέδραμον τὸ κίνημα.

§333ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἀκριβῶς, αὐτὴ ἡ κατηγορία ἔπρεπε νὰ ἐκτοξευθῇ κατὰ τοῦ ἀνωτάτου ἀξιωματικοῦ, ποὺ ἔκαμε τὰς ἀνακρίσεις, διότι αὐτὸς συνέδραμε τὸ κίνημα.

§334Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ. Ἀξιωματικὸς διατασσόμενος νὰ πράξῃ παράνομον πρᾶξιν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ὑπακούσῃ. Ἐὰν ὑπακούσῃ μὲ τὸ ὅτι ὑπήκουσεν εἰς ἀνώτερόν του, δὲν ἀπαλλάσσεται.

§335ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν, δὲν ἔκαμαν τίποτε.

§336ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἔριψαν τὰς προκηρύξεις, αἱ ὁποῖαι ἔλεγον νὰ τηρηθῇ ἡ τάξις ἐκ μέρους τῶν Σωμάτων Στρατοῦ. Διὰ τὰς δαπάνας τῶν οἰκημάτων τοῦ Φαλήρου εὐθύνομαι ἀποκλειστικῶς ἐγώ. Ἐὰν ὁ ἐν λόγῳ σμήναρχος Παπανικολάου, εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων καὶ ἐντιμοτάτων ἀξιωματικῶν μας, παρέμεινεν εἰς τὴν οἰκίαν τῶν ἀεροπορικῶν ἐγκαταστάσεων Φαλήρου, τὸ ἔκαμε κατὰ διαταγήν μου. Καὶ ἂν τὰ οἰκονομικά του μέσα τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ ζῇ καλῶς καὶ νὰ περιποιηθῇ τὴν οἰκίαν του, αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμήν του καὶ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ δὲν ἔχετε κανὲν δικαίωμα, προστατευόμενος ὑπὸ τῆς ἀσυλίας σας, νὰ ἀπευθύνητε ἀπὸ τῆς θέσεως, τὴν ὁποίαν κατέχετε, τοιαύτας ἀσυστάτους, ἀνυπάρκτους κατηγορίας. Δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ἴδητε τοὺς σχετικοὺς λογαριασμούς, τοὺς ὁποίους ἔχετε καὶ νὰ τοὺς φέρετε εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ κατηγορήσητε ἐμένα καὶ μόνον ἐμένα, ὡς ὑπεύθυνον.

§337Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἕν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον ἐπλήρωσε τὸ Κράτος δι’ αὐτούς, καὶ ὅποτε θέλετε θὰ σᾶς φέρω τοὺς λογαριασμοὺς καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἐκεῖ εἰς τὸ ἰχθυοτροφεῖον, ἱδρύθη μέγαρον μὲ παρκὲ καὶ μὲ ἔπιπλα.

§338ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Διατὶ δὲν ἐπιτρέπετε, διὰ νὰ κάμητε ἐντύπωσιν εἰς τὴν Βουλήν, νὰ φέρετε ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν. Ἐπειδὴ δὲν δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε εἰς τὰς ἐρωτήσεις μου, διὰ τοῦτο καταφεύγετε εἰς τοιαῦτα μέσα. Αὐτό, τὸ ὁποῖον κάμνετε σήμερον, δὲν εἶναι κοινοβουλευτικόν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω καὶ ἄλλην λέξιν, δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐκτρέπητε τὴν συζήτησιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον.

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ πταίω, ποὺ δὲν ἔκοψα τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν καὶ δὲν σᾶς ἀπηγόρευσα νὰ δέχεσθε διακοπάς.

§340ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Εὑρίσκομαι ἐκτὸς θέματος; Ἴσως εἶμαι ὁ μόνος ἐκ τῶν ρητόρων, ὁ ὁποῖος ἠθέλησα νὰ περιορίσω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλοι συζητοῦν περὶ τῆς ἐνοχῆς ὡρισμένων ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἂν εὐθύνωνται ἢ ὄχι, θὰ κρίνῃ τὸ συμβούλιον, τὸ κατὰ τὸ νομοσχέδιον συγκροτούμενον. Μὴ φεύγετε ἀπὸ τὸ θέμα, διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ τελειώσωμεν.

§342ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι αἱ διαιρέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς πρωτεργάτας τῆς ἀντιπειθαρχικῆς ἐκείνης κινήσεως, ἐδικάσθησαν δὲ οἱ ἀξιωματικοὶ ὄχι ἀπὸ τοὺς φυσικούς των συναδέλφους, ἀλλ’ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, καὶ μάλιστα γνωστοὺς διὰ τὴν ἐμπάθειάν των. Καὶ ἡ κρίσις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀεροπορίας δὲν ἦτο δικαία. Δὲν ἦτο ἀνεπηρέαστος κομματικῆς ἐμπαθείας.

§343Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Γνωρίζετε......

§344ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΕΩΣ. Μά, μὴ διακόπτετε.

§345Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς λέγω καὶ πάλιν, ὅτι δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε μὲ τοιαύτην γλῶσσαν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ παύσητε νὰ θορυβῆτε ἅπαξ διὰ παντός, διότι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ διακοπὰς ἀπὸ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἄλλα ἐπιχειρήματα, πλὴν τῶν καγχασμῶν. Κύριε Ζάννα, λέγετε αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε. Γνωρίζετε σεῖς ἂν ὑπάρχουν ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, δυνάμενοι νὰ δικάσουν αὐτοὺς καὶ λέγετε, ὅτι δὲν εἶναι οἱ φυσικοί των δικασταὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ὅταν ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν λέγει ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουσιν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ αὐτοῦ Σώματος, λαμβάνονται ἐκ τῶν ἄλλων ὅπλων. Καὶ γνωρίζετε ἀκόμη ὅτι δὲν εἶνε ὑπαιτιότης ἰδική μου, ὅτι δὲν εὑρέθησαν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ νὰ τοὺς δικάσουν ἐν τῇ Ἀεροπορίᾳ;

§346ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀπαντῶ. Δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἀξιωματικὸς τῆς Ἀεροπορίας νὰ μεταβῇ νὰ κάμῃ τὰς ἀνακρίσεις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἦτο ἀνάγκη σεῖς, ὁ τόσον κοινοβουλευτικός, νὰ κάμητε ἀναγκαστικὸν νόμον, διὰ νὰ ἐπαναφέρητε ἀξιωματικόν, τιμωρηθέντα νομίμως ἀπὸ συμβούλιον, ὅλως παρανόμως καὶ νὰ τοῦ ἀναθέσητε τὰς ἀνακρίσεις;

§347Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νομίζω ὅτι εἶσθε ἐκτὸς θέματος.

§348ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος, διότι ὁ ἀξιωματικὸς μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἔκαμεν ἀνακρίσεις.

§349Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Διότι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ὅπως λέγω εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, εἶναι ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν τῆς Ἀεροπορίας.

§350ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Εἶναι ἡ γνώμη σας. Καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφων τὸ ἀντίθετον, ὅταν ἔλθῃ ὑπὸ συζήτησιν τὸ ζήτημα.

§351Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Εἶναι ἡ γνώμη ὅλων τῶν Ὑπουργῶν μέχρι τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἤθελαν νὰ τὸν ὑποδουλώσουν εἰς τὰς κομματικὰς ὀρέξεις, καὶ αὐτὸς ἐξηγέρθη. Περὶ τοῦ συνταγματάρχου Ρέππα, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀφορμὴ παραπόνων.

§352ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Νομίζω ὅτι οἱ ἀναγκαστικοὶ νόμοι ἐκδίδονται μόνον περὶ σπουδαιοτάτων ζητημάτων, ὅταν πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τῆς πατρίδος. Ἄν τὸ ζήτημα τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει εἰς βάρος του σωρείαν κατηγοριῶν, ἦτο τόσον σπουδαῖον, ὡσὰν νὰ πρόκειται περὶ τῆς σωτηρίας τῆς πατρίδος, τότε ἐκάματε καλά.

§353Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Χάριν τῆς σωτηρίας τῆς πατρίδος ἔπρεπε νὰ φύγουν οἱ κινηματίαι.

§354ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Θὰ ὁμιλήσωμεν καὶ περὶ αὐτοῦ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἀφῆστε νὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγὼ κομμάτι. Καὶ τώρα. Ἂς ἐξετάσωμεν πῶς ἐγένοντο αἱ ἀνακρίσεις καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Κατ’ ἀρχὴν αἱ ἀνακρίσεις, ἀνετέθησαν εἰς τὸν ὑποναύαρχον Δημούλην, ἀλλ’ ἐπειδὴ, κατὰ σύμπτωσιν, αἱ ἀνακρίσεις αὐταὶ δὲν ἀπέδωσαν τίποτε, δὲν ἦσαν σύμφωνοι πρὸς τὰς διαθέσεις καὶ ὀρέξεις τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν......

§355ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἴπετε μίαν ἀνακρίβειαν, διότι ὁ ναύαρχος Δημούλης διετάχθη νὰ κάμῃ ἀνακρίσεις μόνον διὰ τὴν Ναυτικὴν Σχολήν.

§356ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Τὸ γνωρίζω. Ἀνεθέσατε ἔπειτα τὰς ἀνακρίσεις εἰς κατώτερον ἀξιωματικὸν, εἰς ἀντιπλοίαρχον, καὶ παρουσιάσθη τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον, παρὰ τὰς παραδόσεις.....

§357ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι παρὰ τὸν νόμον.

§358ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Παρὰ τὰς παραδόσεις, τὰς ὁποίας ἔχουν αἱ ἔνοπλοι δυνάμεις ὅλων τῶν Κρατῶν, ἀνετέθη ἡ ἀνάκρισις εἰς κατώτερον ἀξιωματικὸν καὶ ἀπηύθυνεν οὗτος κατηγορίαν ἐναντίον πλοιάρχων, ἐναντίον Ναυάρχων καὶ ἐναντίον ἀρχαιοτέρων ἀξιωματικῶν. Πῶς θέλετε ἡ κρίσις τοῦ ἐν λόγῳ ἀξιωματικοῦ, τυφλοῦ ὀργάνου τῶν ὀρέξεών σας, νὰ εἶναι ἀνεπηρέαστος κομματικῆς ἐμπαθείας, νὰ εἶναι δικαία; Καὶ πῶς θέλετε οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ νὰ ἔχουν τὸ αἴσθημα ὅτι ἐδικάσθησαν μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης ἀμεροληψίας καὶ δικαιοσύνης; Καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Συμβούλιον καὶ τὰ Συμβούλια ἐδίκασαν.

§359ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Τὰς ἀνακρίσεις τὰς ἔκαμεν ὁ κ. Δεμέστιχας.

§360ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ ὅπως γνωρίζετε, ἐπιτηδειότατα, διετάξατε καὶ μίαν ἄλλην εἰκονικὴν ἀνάκρισιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, διὰ νὰ μάθητε τί ἔγινε δῆθεν τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἰς τὰς κεντρ. ὑπηρεσίας. Καὶ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ὅλοι οἱ ἀνώτατοι καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, οἱ τοποθετημένοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰ Συμβούλια. Καὶ τὰ Συμβούλια κατηρτίσθησαν οὕτω κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἡ κρίσις τῶν Συμβουλίων δὲν ὑπῆρξεν ἀνεπηρέαστος κομματικῆς ἐμπαθείας, δὲν ὑπῆρξε δικαία.

§361ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν ἔθετα τοὺς ἰδικούς σας ἀξιωματικούς, θὰ ἦτο ἀνεπηρέαστος.

§362ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸν στρατόν. Ἐκεῖ ἡ ἀνάκρισις, ὄντως ἀνετέθη εἰς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, καὶ ἐγένετο μετὰ μεγάλης προσοχῆς, μετὰ μεγάλης λεπτότητος καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ, τί ἐπρότειναν; Νὰ μὴ καταδιωχθῇ κανείς. Νὰ τιμωρηθοῦν ὅλοι πειθαρχικῶς. Καὶ ἰδοὺ ὁ λόγος, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπέμενον νὰ καταθέσετε τοὺς φακέλλους τῆς διοικητικῆς ἀνακρίσεως τῶν στρατηγῶν Μαζαράκη καὶ Τσιμικάλη. Διότι ἐὰν εἶχον τὰς ἀνακρίσεις ἐκείνας θὰ ἀπεδείκνυον πόσον ἄνισος ὑπῆρξεν ἀληθῶς ἡ κρίσις τῶν διαφόρων Συμβουλίων καὶ πόσον ἄδικος εἶναι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον φέρετε σήμερα εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ἀνώτατοι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατεύματος, ἀκριβῶς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἠμποροῦν νὰ ἔχουν γνώμην, καὶ δεσπόζουσαν γνώμην ἐπὶ τῶν ζητημάτων αὐτῶν, σᾶς ἔκαμαν τὴν εἰσήγησιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ τοὺς ἀποτάξετε, ἀλλὰ σᾶς ἔκαμαν εἰσήγησιν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς τιμωρήσετε πειθαρχικῶς. Καὶ τὰς εἰσηγήσεις αὐτῶν ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ τὰς εἰσηγήσεις αὐτῶν ἔχετε καθῆκον νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐάν, λοιπόν, ὡς ἐμφαίνεται ἀπὸ τὴν πρόχειρον αὐτὴν ἐξιστόρησιν, τὴν ὁποίαν σᾶς ἔκαμα, τῶν ἀνίσων ἀποφάσεων τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμένῃ κανείς, δικαίαν καὶ ἐπιβαλλομένην μάλιστα ἐνέργειαν τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν, τῶν πολεμικῶν ὑπουργείων, θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς παρουσιάσουν νόμον, ἵνα θεραπεύσουν τὰς ἀδικίας τῶν Συμβουλίων, ἐὰν, λέγω, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἤθελον νὰ θεραπεύσουν τὰς παρανομίας ποὺ συνέβησαν, τότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν ἐδῶ ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος νὰ διορθώσῃ τὰς τοιαύτας ἀδίκους ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, ἔρχεται ὁ ὑπὸ συζήτησιν νόμος, ὁ ὁποῖος, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, ζητεῖ νὰ μεταμορφώσῃ τοὺς Ὑπουργοὺς εἰς δικαστάς. Εἰς ποίαν θέσιν θὰ φέρετε τοὺς ἀξιωματικούς, ποὺ ἀπήρτισαν τὰ Συμβούλια αὐτά. Ἢ ἦτο ἡ κρίσις αὐτῶν δικαία, ἢ ἦτο ἡ κρίσις αὐτῶν ἄδικος, καὶ ἐὰν ἦτο ἄδικος, διατὶ δὲν τοὺς τιμωρεῖτε; Ἀλλὰ νομίζετε σεῖς ὅτι θὰ κρίνετε δικαιώτερον, θὰ κρίνετε καλλίτερον ἀπὸ τὴν τακτικὴν ἀνάκρισιν, εἰς τὴν ὁποίαν παρεπέμφθη ἡ ὅλη ὑπόθεσις; Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον εἶναι πράγματι πρωτοφανές. Οὐδέποτε ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἑλληνικοῦ Κράτους ἐψηφίσθη νόμος τοιούτου περιεχομένου. Καὶ αὐταὶ ἀκόμη αἱ ἐπαναστατικαὶ κυβερνήσεις ἐσεβάσθησαν τὰς παραδόσεις τῶν ἐνόπλων δυνάμεων καὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ κρίνουν τὰ ζητήματα τοῦ στρατοῦ αὐθαιρέτως, ἀλλ’ ἀνέθεσαν τὴν κρίσιν, τὴν τόσον λεπτήν, τὴν τόσον σοβαράν, εἰς Συμβούλια ἀξιωματικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει δικαιολογιῶν, ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεων. Τῷ 1917 συνέστη τριμελὴς ἐπιτροπή, ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ οὕτω μόνον ἐπετάχθησαν τότε, ἐν καιρῷ μάλιστα πολέμου, οἱ ἀνίκανοι ἀξιωματικοί. Οὐδέποτε καμμία Κυβέρνησις κοινοβουλευτική ἔκαμε τοιούτου περιεχομένου νόμον. Μὲ ποῖον δικαίωμα, Κύριοι Βουλευταί, ἔρχεται σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ περιφρονήσῃ τὴν ἀπόφασιν ὡρισμένων καλῶς καταρτισθέντων συμβουλίων, νὰ περιφρονήσῃ τὴν γενομένην ἀνάκρισιν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσητε τόσον αὐθαιρέτως στοιχειώδεις συνταγματικοὺς καὶ ἠθικοὺς νόμους; Ἐὰν πράγματι τὸ συντελεσθὲν ὑπὸ τῶν ἀξιωματικῶν ἔγκλημα εἶναι τόσον τερατῶδες, εἶναι τόσον πολὺ μεγάλο, ἔχει τὴν ἰδέαν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ τὸ κρίνῃ καλλίτερον ἀπὸ τὰ Συμβούλια, θὰ τὸ κρίνῃ καλλίτερον ἀπὸ τὴν τακτικὴν ἀνάκρισιν; Ἀλλά, Κύριοι, ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι δυστυχῶς Χώρα μικρά, ὅτι ὁ κύκλος μας εἶναι περιωρισμένος, ἀλληλογνωριζόμεθα. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων ὁμιλοῦν περὶ παραγόντων καὶ παραγοντισμοῦ, αὐτοὶ ἀκριβῶς, ποὺ ἀνήγαγον τὸν παραγοντισμὸν εἰς ἐπιστήμην. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀκολούθως οἱ Ὑπουργοὶ δίδουν ἀφειδῶς συμβουλὰς εἰς ἐκείνους ἀκριβῶς εἰς τοὺς ὁποίους οἱ ἴδιοι καὶ προσφάτως ἀκόμη ἀπετάθησαν πρὸς ἐπιδίωξιν ἰδίων ἀνομολογήτων σκοπῶν, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ ὠργάνωσαν. Εἰς τὴν εἰσηγητικήν των ἔκθεσιν ὁμιλοῦν περὶ ἡμερότητος, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὰ ἑλληνικὰ ἤθη καὶ περὶ τῆς σκληρότητος, ποὺ εἶναι ἀπαραίτητος εἰς τὰς παρούσας περιστάσεις. Καὶ ἡμεῖς λέγομεν ὅτι εἶναι εὐτύχημα, ὅτι ἡ ἡμερότης εἶναι ἔμφυτος εἰς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν καὶ εὐτύχημα ὅτι ἡ σκληρότης δὲν εἶναι ἀπαραίτητος εἰς αὐτὰς τὰς περιστάσεις, διότι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ ἡμερότης αὐτή, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συνεργάζεται σήμερον, καὶ τόσον στενῶς μάλιστα, μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ κινήματος Λεοναρδοπούλου–Γαργαλίδη, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ πλεῖστον μάλιστα ἐχρησιμοποιήθησαν εἰς τὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἔκρινον τοὺς πρώην συνεργάτας του καὶ νῦν ἀντιπάλους του, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν, λέγω, νὰ συνεργάζεται μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτούς, ποὺ στασιάσαντας ἐνίκησε, ἐδίκασε, κατεδίκασε καὶ μετὰ τόσης λύσσης ἀντέδρασε διὰ τὴν ἐπαναφοράν των; Πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν οἱ Ὑπουργοὶ τοὐλάχιστον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, νὰ παρακάθηνται εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν; Ἀκριβῶς, ἡ ἡμερότης τῶν ἠθῶν, ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι εὐτύχημα διὰ τὸν τόπον, διότι ἀλλοίμονον, ἂν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ ἡμερότης. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι μὲ τὴν ἡμερότητα αὐτὴν ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κρίνητε σήμερον τοὺς πρώην συνεργάτας σας καὶ νῦν ἀντιπάλους σας. Ἔχετε καθῆκον νὰ τοὺς κρίνητε μὲ δικαιοσύνην καὶ ὄχι μὲ αὐθαιρεσίαν, μὲ δικαιοσύνην καὶ ὄχι μὲ κομματικὴν ἐμπάθειαν, καὶ ἐὰν, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, προβλέψητε εἰς τὰ πρόσωπα ἐκείνων, τοὺς ὁποίους θέλετε διὰ τοῦ νόμου τούτου νὰ ἐξοντώσητε, θὰ πεισθῆτε, ὅτι τὰ πρόσωπα ἀκριβῶς αὐτὰ πλαισιώνει μέ τόσον φῶς, μὲ τόσην δόξαν ὁ φωτοστέφανος τῶν πατριωτικῶν καὶ πολεμικῶν θριάμβων, ὥστε νὰ χάνεται μέσα σ’ αὐτὸ τὸ φῶς κάθε μικρὰ σκιὰ λάθους ἢ πταίσματος ἀνθρωπίνου. Εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον, δυστυχῶς, θὰ ψηφισθῇ, θὰ πλήξῃ ἀνεπανορθώτως τὰς ἐνόπλους μας δυνάμεις καὶ ὅτι θὰ δημιουργήσῃ κακὸν προηγούμενον μὲ ἀνυπολογίστους κακὰς συνεπείας διὰ τὸ μέλλον τῶν ἐνόπλων μας δυνάμεων, διότι, Κύριοι, σήμερον φέρετε σεῖς τὸ νομοσχέδιον, ἀργὰ ἢ γρήγορα θὰ πέσητε, δὲν φαντάζομαι νὰ πιστεύητε ὅτι θὰ εἶσθε αἰωνόβιοι, καὶ τότε θὰ ἀναγκάσητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς διαδεχθοῦν, νὰ φέρουν τὸ νομοσχέδιον τὸ ἰδικόν των καὶ νὰ τὸ φέρουν κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον αὐτοὶ θὰ θελήσουν. Καὶ θὰ ἐπαναφέρουν ἀσφαλῶς τοὺς ἀδίκως ὑπὸ τῶν Συμβουλίων κριθέντας καὶ τοὺς ἀποταχθέντας διὰ τοῦ πρωτοφανοῦς αὐτοῦ νόμου σας. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τί θὰ γίνῃ, ἐν τῷ μεταξὺ εἰς τὸ στράτευμα θὰ εἰσέλθῃ ὁ χαφιεδισμός. Θὰ ἀρχίσῃ εἰς τὸ στράτευμα ἡ κομματικὴ ἐμπάθεια. Θὰ ἀρχίσῃ ἡ δυσφήμησις τῶν ἀνωτέρων μὲ ἀποτελέσματα δυσάρεστα, μὲ συνεπείας τραγικάς. Καὶ ὅταν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν ἐνόπλων δυνάμεων φέρουν τὰς σχετικάς των εἰσηγήσεις εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, διότι πρόκειται περὶ τυπικῆς διαδικασίας, εἶναι βεβαιότατον ὅτι οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ ἀσυζητητὶ θὰ ὑπογράψουν τὰς προγραφὰς αὐτάς. Ἂς ἀναλογισθοῦν οἱ Κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι εἰς στιγμὰς ποὺ ἀνοικτιρμόνως περικόπτονται αἱ δαπάναι τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, καὶ μειοῦται ἐπικινδύνως ἡ ἔνοπλός μας δύναμις, εἰς στιγμὰς ποὺ πρέπει εἰς τὸ στράτευμα νὰ ὑπάρχῃ μία πραγματικὴ ἀλληλεγγύη, πραγματικὸς ψυχικὸς δεσμὸς μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν, ἂς ἀναλογισθοῦν ὅτι ἡ εὐθύνη των εἶναι τεραστία, ὅτι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ διαλύσουν τὴν ψυχικὴν ἑνότητα τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος. Καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ φέρουν τὴν πραγματικὴν καταστροφὴν εἰς τὸ στράτευμα. Ἀναλογισθῆτε ὅλα αὐτὰ καὶ ψηφίσατε τὸ νομοσχέδιον.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἔχει τὸν λόγον.

§364Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δύο μόνον θὰ ἀπαντήσω λέξεις εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης. Ὁ κ. Βουλευτὴς κατηγόρησε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν τριῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ἀεροπορίαν διὰ τὸν λόγον ὅτι, ἐνῷ μετέσχον τοῦ κινήματος καὶ ἄλλοι ἀξιωματικοί, οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ δὲν ἐτιμωρήθησαν ὅσον οἱ ἀποταχθέντες. Ἀληθῶς ἐκπληκτικὸν τὸ ἐπιχείρημα.

§365ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Ἐγὼ ἰσχυρίσθην ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ἀξιωματικοὶ ἀεροπορίας ἐτιμωρήθησαν ἀδίκως. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν ἀδικίαν, σᾶς ἔφερα δύο παραδείγματα, σᾶς εἶπον ὅτι ἐπὶ δύο συγκεκριμένων γεγονότων τῶν Ἀθηνῶν καὶ τῆς Θεσσαλονίκης ὑπῆρξαν ἀπὸ τὰ αὐτὰ Συμβούλια ἄλλαι κρίσεις.

§366Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Προκληθέντες ὑπ’ ἐμοῦ ἀπηντήσατε, ὅτι ὁ ἀξιωματικός, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖτε, ἦτο ὁ κ. Μπαλᾶνος, συγγενής, εἴπετε, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ὅταν σᾶς ἠρώτησα ποῖος ἦτο ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος ἔρριψε τὰς προκηρύξεις, εἴπετε ὅτι ἦτο ὁ ἀνθυποσμηναγὸς Τσικαλιώτης.

§367ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν εἶπον αὐτὰ τὰ πράγματα. Ὅταν σᾶς ὡμίλησα περὶ τοῦ στρατηγοῦ Ἀδαμίδη καὶ σᾶς εἶπον ὅτι δὶς ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἐπεσκέφθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μετέβη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας καὶ ἔδωκεν ὁδηγίας πῶς πρέπει νὰ ριφθοῦν αἱ προκηρύξεις καὶ ἀφῆκε τὴν διεύθυνσίν του εἰς ἕνα ἀξιωματικόν, ὅταν σᾶς ὡμίλησα περὶ αὐτῶν καὶ μὲ ἠρωτήσατε ποῖος εἶναι ὁ ἀξιωματικός, σᾶς ἀπήντησα ὅτι εἶναι ὁ ἐξάδελφος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§368Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὥστε μόνον περὶ τοῦ κ. Τσικαλιώτου πρόκειται, ὁ ὁποῖος, ἐνῶ ἦτο ἐκ τῶν μετασχόντων εἰς τὴν κατάρριψιν τῶν προκηρύξεων, δὲν ἐτιμωρήθη. Αὐτὸ εἶναι καταπληκτικόν! διότι ἀκριβῶς τοῦτο σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§369Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σοβαρῶς συζητεῖτε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§370Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Παρακαλῶ. Σοβαρώτατα.

§371Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ κάμνετε τὸ νομοσχέδιον; Μά, μᾶς νομίζετε ὅτι εἴμεθα τόσον ἀφελεῖς ὥστε νὰ πιστεύσωμεν τὸ πρᾶγμα;

§372Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ ἀξιότιμος κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ καὶ εἴτινος ἄλλου Κόμματος ἐκείνου ὁμιλεῖ περὶ σοβαρότητος, καὶ μοῦ λέγει, ἂν σοβαρῶς λέγω αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπον εἰς τὸν κ. Ζάννα. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ζάννα ἀποδεικνύουν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, διότι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ....

§373Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, κ. Ὑπουργέ, ὅτι λέγοντες αὐτὸ δὲν σοβαρολογεῖτε.

§374Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, πάλιν ὅτι σεῖς, ὡς συνήθως, δὲν σοβαρεύεσθε......

§375Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πολὺ καλά.

§376Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας)... διότι ἀναμφισβητήτως τοῦτο σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον. Σκοπεῖ ν’ ἀπομακρυνθοῦν ἐκ τοῦ στρατεύματος διὰ τὴν ἀνάμιξίν των εἰς τὸ κίνημα τῆς 6 Μαρτίου, καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀτόπως μέχρι σήμερον δὲν ἀπεμακρύνθησαν. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, τοῦτο δὲν σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον;

§377Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σκοπεῖ νὰ ἐκδιώξῃ τοῦ στρατεύματος ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐτιμωρήθησαν, ἀλλ’ ὄχι ὅσον σεῖς θέλετε. Δὲν σκοπεῖ νὰ τιμωρήσῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι φίλοι σας καὶ οἱ ὁποῖοι ἐβοήθησαν τὸ κίνημα.

§378Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν διαφόρων κομμάτων.... (Γέλωτες).

§379Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (ἐν θυμῷ). Εἶμαι Ἀρχηγὸς Κόμματος, οἷος σεῖς οὐδέποτε θὰ γίνητε, συμπεριφερόμενος ὡς συμπεριφέρεσθε. (Θόρυβος καὶ φωναὶ καθ’ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς αἰθούσης).

§380Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Σκοπεῖ τὸ νομοσχέδιον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸ στράτευμα, τὴν ὁποίαν οὐδεὶς ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης. (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ἠθέλησέ ποτε νὰ ἐπιβάλῃ.

§381Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (ἐν μέσῳ τοῦ γενικοῦ θορύβου, μὲ ἔντονον ὕφος). Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, τῆς Ἀεροπορίας θὰ ὡμίλει μὲ μεγαλύτερον σεβασμὸν, ἀφοῦ ἔχομεν πρόχειρον ἀκόμη τὸ χθεσινὸν, τὸ γεγονὸς ὅτι ἠναγκάσθη ν’ ἀφήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.....

§382Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). (μὲ ὕφος αὐστηρὸν καὶ ἔντονον). Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ ἀγνώστου Κόμματος, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖτε, σᾶς λέγω ὅτι ἢ θὰ ἐξηγήσητε αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε, ἢ θὰ σᾶς ἀποκαλέσω κοινὸν συκοφάντην. (Ὁ θόρυβος ἐπιτείνεται καὶ οἱ Βουλευταὶ συγκεντροῦνται πέριξ τοῦ βήματος καὶ τῆς θέσεως τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος.)

§383Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶσθε σεῖς συκοφάντης καὶ ὑβριστής. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ὀφείλει ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν φράσιν του, διότι ἄλλως θ’ ἀπευθύνω κατ’ αὐτοῦ βαρυτάτην ὕβριν. (Ὁ θόρυβος, αἱ φωναὶ καὶ αἱ ἀντεγκλήσεις ἐπιτείνονται εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ καθίσταται ἀδύνατον νὰ ἀκουσθῇ τι μὴ συγκεχυμένως).

§384Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Δὲν εἶναι Κυβέρνησις αὐτὴ, δὲν εἶναι κατάστασις. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις).

§385Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ὀφείλει νὰ ἀνακαλέσῃ.

§386Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δὲν ἀνακαλῶ τίποτε, ἐφόσον δὲν ἀνακαλέσετε τὴν ὕβριν τὴν ὁποίαν ἐτολμήσατε νὰ ἀπευθύνετε εἰς ἐμὲ, σεῖς ὁ ὁποῖος ἐξελέγητε βουλευτής, κατόπιν δύο ἀποτυχιῶν.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (πρὸς τὸν κ. Παπαναστασίου). Ἤκουσα ἐγὼ μὲ τὰ αὐτιά μου ὕβριν τὴν ὁποίαν σεῖς εἴπετε καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀνακαλέσητε.

§388Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀνακαλέσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, τὴν ὕβριν τὴν ὁποίαν εἶπεν.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ παντὸς ἐγὼ ὡς Πρόεδρος, ἔχω τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ σᾶς νὰ ἀνακαλέσητε τὴν ὕβριν, τὴν ὁποίαν ἤκουσα μὲ τ’ αὐτιά μου.

§390Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἐγὼ εἶπον ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ὀφείλει νὰ ὁμιλῇ μὲ μεγαλύτερον σεβασμὸν, ἀφοῦ ἔχομεν τελευταῖον γεγονὸς ὅτι ἐξ ἀποτυχιῶν του ἠναγκάσθη νὰ καταλίπῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔλεγχον, δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν.

§391Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἀποτελεῖ πάντως ψεῦδος.

§392Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σεῖς εἶσθε ψεύστης. (Θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι, ἀντεγκλήσεις).

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§394ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Καφαντάρης ἔχει τὸν λόγον.

§395Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ κ. Βουλευταὶ, ὅτι παρὰ τὰς καταβαλλομένας προσπαθείας, δυστυχῶς φέρεται δυσάρεστος ἡ ἐξέλιξις τῶν συνεδριάσεων ἐν τῇ Βουλῇ. Συνεστήσαμεν νὰ μὴ γίνεται, εἰ δυνατόν, παράτασις τῶν συνεδριάσεων, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐτοσυντελοῦν εἰς τὴν ὀξύτητα τῶν σχέσεων. Ἀλλ’ ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἐπέμενε, θεωροῦσα ὅτι πρέπει νὰ ἐπιταχυνθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἐπέμενεν εἰς τὴν μακρὰν διάρκειαν τῶν συνεδριάσεων, δυστυχῶς ὡς φαίνεται λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς καταστάσεως τῶν πνευμάτων, ὀλίγαι πρέπει νὰ μᾶς ἀπομείνουν ἐλπίδες, ὅτι θὰ ἐξελιχθοῦν τὰ πράγματα ὁμαλῶς. Καὶ εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι εἰς τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη πρὸ ὀλίγου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, δὲν κατώρθωσε νὰ τηρήσῃ ὅλην τὴν ψυχραιμίαν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς κατέχοντας τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, διότι εἶναι πολλαπλαὶ αἱ ὑποχρεώσεις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ ὑπουργικὰ ἀξιώματα. Ἐὰν πᾶς Βουλευτὴς εἶναι ὑπόχρεως νὰ τηρῇ ὡρισμένους κανόνας κοινοβουλευτικοὺς κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν συζητήσεων, πολὺ περισσότερον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετέχουν τῆς Κυβερνήσεως, ἀφήνουν νὰ ἔχουν καὶ καρτερίαν καὶ ὑπομονὴν μεγαλυτέραν καὶ νὰ προσπαθοῦν, ἀντὶ νὰ ρίπτουν ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν, νὰ προσπαθοῦν νὰ κατευνάζουν τὰ πνεύματα. Δὲν κατώρθωσε, νομίζω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, νὰ τηρήσῃ ὅλην αὐτὴν τὴν εὐλάβειαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ παρατηρῆται μεταξὺ ἡμῶν, συζητούντων εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν κατώρθωσε νὰ τὴν διατηρήσῃ ἀπευθυνόμενος πρὸς ἕνα τῶν Ἀρχηγῶν τῶν Κομμάτων, καὶ πρόσωπον πολιτικὸν, ἕνα ἐκ τῶν περισσότερον δρασάντων εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν Κομμάτων, ὁ εἷς μετὰ τὸν ἄλλον, δέχωνται τὰς ἐπιθέσεις αὐτῶν τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, πῶς θέλετε νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι πράγματι εἶναι δυνατὸν νὰ διεξαγάγωμεν καὶ νὰ φέρωμεν τὸ ἔργον μας εἰς πέρας ἄνευ δυσαρέστων γεγονότων; Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι, ὅπως πραγματικῶς ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος κ. Μυλωνᾶς, διότι τοῦ διέφυγε μία ἄστοχος φράσις, παρασχὼν κατόπιν τὰς ὀφειλομένας ἐξηγήσεις, δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ τὶ ἐνόει διὰ μιᾶς φράσεως, ἔπρεπε τοιουτοτρόπως νομίζω, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, νὰ δηλώσῃ, ὅτι δὲν ἐννοεῖ βεβαίως νὰ θίξῃ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος, διότι συνέπεσεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ κόμματος, νὰ κάνῃ μίαν διακοπὴν πρὸς αὐτόν, καὶ ἤκουσε σωρείαν εἰρωνειῶν διὰ τὸν τίτλον τοῦ Κόμματός του, καὶ αὐτοῦ τοῦ προσώπου του. Νομίζω, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ τοιαύτας ἐξηγήσεις, διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ, ἡ ἠρεμία καὶ ἡ γαλήνη κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ διὰ νὰ διαπιστωθῇ ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει δικαιώματα, ἴσα μὲ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εὐλάβεια ὑπάρχει καὶ πρὸς ἅπαντας τοὺς Βουλευτάς, καὶ πρὸς ἐκείνους ἰδίως, οἱ ὁποῖοι φέρουν εὐθύνας μεγαλυτέρας, καθ’ ὃ ἡγούμενοι μεγάλου ἢ μικροῦ μέρους τῆς δημοσίας γνώμης.

§396Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, δὲν παρευρισκόμην ἐν τῇ αἰθούσῃ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον συνέβη τὸ ἐπεισόδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπῆλθε κἄποια διατάραξις εἰς τὴν συνεδρίασιν. Ἀλλὰ μοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀκατανόητος ἡ ἐπιμονὴ τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὁ ὁποῖος ὅλα τὰ ἐλαττώματα εὑρίσκει εἰς τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ κάμῃ νομοθετικὴν ἐργασίαν......

§397Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔχει καλῶς. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἰδιαίτερον.

§398Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός)...... καὶ ἐπιμένει νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον. Διότι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ συζητήσῃ τοῦτο κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Παρενεβλήθησαν ὅλαι αἱ δυσχέρειαι ταύτην τὴν ἑσπέραν διὰ νὰ μὴ συζητηθῇ, καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εὑρίσκει τοῦτο ὡς αἰτίαν τῆς ἀνωμαλίας.

§399ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νευρικότητος.

§400Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δικαιολογημένη καμμία νευρικότης, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ ψηφισθῇ ἓν νομοσχέδιόν της. Δὲν δύναμαι οὐδεμίαν κρίσιν νὰ ἐκφέρω ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου, καθόσον δὲν παρευρισκόμην ἐντὸς τῆς αἰθούσης τὴν στιγμὴν τοῦ ἐπεισοδίου. Ἤκουσα τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ κόμματος, νὰ λέγῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, ὅτι γνωρίζει διατὶ ἠναγκάσθη νὰ ἀποχωρήσῃ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Ἐργατοαγροτικῶν, καὶ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, καθὼς καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, δὲν ἠναγκάσθη νὰ ἀποχωρήσῃ, ἀλλὰ ἐζήτησε μόνος του ν’ ἀποχωρήσῃ, διότι ἦτο ἀπησχολημένος μὲ δύο Ὑπουργεῖα καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξακολουθήσῃ ὤν ἀπησχολημένος μὲ ἀμφότερα. Διὰ διαφόρους λόγους, ἐγὼ παρεκάλουν αὐτὸν νὰ μείνῃ ἕως ὅτου διευθυνθοῦν τὰ τῆς συγκροτήσεως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δοθῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ἄλλον. Δὲν εἶχε λοιπὸν δικαίωμα ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, νὰ κάμῃ ὑπαινιγμούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι τοιοῦτοι, καὶ ἠδύναντο νὰ προκαλέσουν ἐπεισόδιον. Ἐγὼ βεβαίως ἀναγνωρίζω, ὅτι πρὸ παντὸς ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ μέλη, τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν, ὀφείλουν νὰ τηρῶσιν ἀπέναντι τῶν ἄλλων, μείζονα λεπτότητα. Ἀλλ’ ἂς ἔχουν ὑπ’ ὄψει, οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων πρὸ παντὸς, ὅτι ἔχουν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὴ δίδουν ἀφορμὰς δυναμένας νὰ προκαλοῦν ταραχὰς καὶ ἀνωμαλίας κατὰ τὰς συζητήσεις. Διὰ τοῦτο, ἐὰν θέλετε ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν ὑποχρεούμεθα πάντες νὰ ἔχωμεν κατὰ τὰς συνεδριάσεις, διότι δὲν ὑποχρεοῦται μόνον ἡ Κυβέρνησις, εἰς τοῦτο, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω, πάντες, καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ἰδιαιτέρως ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως οἱ κ. Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ταύτης, πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν πᾶσαν ἀφορμὴν δυναμένην νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς τοῦτο. Πρὸ ὀλίγου ἀκόμη προεκλήθη ἐπεισόδιον, ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τὸ ὁποῖον ἔληξεν εὐτυχῶς ἐγκαίρως. Ἀλλὰ δύναται μὲ ἐπεισόδια νὰ διεξανθῇ συζήτησις; Ἂν θέλετε, νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν τάξιν, ἂν θέλετε νὰ προοδεύσωμεν εἰς τὰς συζητήσεις μας μὲ τὴν ἠρεμίαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν, ἥτις πρέπει νὰ διέπῃ τὰς συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν πρέπει πρῶτον νὰ ἐξάπτεσθε, διότι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδιά της καὶ πρὸ παντὸς ὅταν ἀναγκάζεται νὰ προσφεύγῃ εἰς ὁλονυκτίαν διὰ νὰ συζητηθῇ ἐπεῖγον νομοσχέδιον. Δεύτερον νὰ τηρῶμεν ὅλοι ἀπέναντι ἀλλήλων τὸν ὀφειλόμενον σεβασμόν. Ἐγὼ πάντοτε ἐξεδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν γνώμην, ὅτι Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις, δὲν σημαίνει ὅτι εὑρίσκονται ἡ μία εἰς διαμάχην πρὸς τὴν ἄλλην. Ἔχει ἑκατέρα τὰς ἰδέας της εἰς τὰς ὁποίας δικαιοῦται νὰ ἐπιμείνῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον. Ἀλλὰ πάντως ἀμφότεραι συμμετέχουν εἰς ἓν κοινὸν ἔργον. Διὰ τοῦτο θὰ συστήσω καὶ θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, καὶ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Ἐργατικῶν καὶ Ἀγροτικῶν, ὅπως δώσουν τὰς δεούσας ἐξηγήσεις, καὶ ἀποκατασταθῇ ἡ τάξις, διότι τοῦτο εἶναι καθῆκον ἀμφοτέρων ἔναντι τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§401ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§402Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐσυνήθισα νὰ ἀκούωμαι μὲ σεβασμὸν ἀπὸ τὴν Βουλήν, ὅπως καὶ ἐγὼ μὲ ἐξαιρετικὸν σεβασμὸν ἀκούω πάντοτε τοὺς ἀγορεύοντας. Καὶ δι’ αὐτὸ μὲ ἐπαρεξένευσεν ἡ συμπεριφορὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἀεροπορίας. Πῶς προεκλήθη τὸ ἐπεισόδιον; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος ἐτόνισε τὰς ἀνίσους ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων, εἶπεν ὅτι, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον. Τοῦ ἀπήντησα, τοῦ εἶπα, τοῦ παρετήρησα, ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν εἶναι σοβαρά, καὶ ἐπιμένω εἰς τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διότι αἱ αἰτιάσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης, ἀφορῶσι τὴν ἀθώωσιν ἀξιωματικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλοι προηγήθησαν, ἄλλοι ἀνέλαβον ὑπευθύνους θέσεις, καὶ ἄλλοι ἀπολαύουν τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως, μολονότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι περιέπεσαν εἰς ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἄλλοι καταδιώκονται. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διώξεως αὐτῶν τῶν ἀξιωματικῶν, μερικοὶ τῶν ὁποίων προηγήθησαν καὶ ἀνέλαβον καὶ διοικήσεις ἀνωτέρων μονάδων. Πρόκειται περὶ τῆς καταδιώξεως ἄλλων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐτιμωρήθησαν ἐπαρκῶς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι σοβαρὸν εἰς τὰς αἰτιάσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Θεσσαλονίκης, νὰ ἀντιτάσσεται εἴτε ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων, εἴτε ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ καταδιωχθοῦν δηλαδὴ σοβαρῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι καὶ προήχθησαν καὶ ἀνέλαβον διευθύνσεις ἀνωτέρων μονάδων, καὶ ἀπολαμβάνουν καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ οὐδεμίαν ἀποτελεῖ προσβολὴν ἢ ὕβριν· εἶναι κοινοβουλευτικωτάτη φράσις καὶ ἀποτελεῖ ἔλεγχον μιᾶς γνώμης ἐκφρασθείσης ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν. Τὶς ἦτο ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ; Ἤρχισε νὰ λοιδορῇ τὸ Κόμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἐπιδοκιμάζεται ἡ πολιτικὴ τοῦ ἰδικοῦ μου Κόμματος, ἀλλ’ οὐδεὶς εἶναι εἰς θέσιν, οὔτε τὸ Κόμμα μου, οὔτε ἐμένα νὰ λοιδορήσῃ, διότι τὸ Κόμμα αὐτό, ὅσον μικρὸν καὶ ἂν εἶναι, ἔδρασε κατὰ τρόπον καρποφόρον, καὶ ἐπέθεσε τὴν σφραγῖδα τῆς δράσεώς του ἐπὶ τῆς πολιτικῆς ζωῆς τοῦ τόπου. Δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ οὐδὲ νὰ ἐπιτρέψω εἰς οὐδένα νὰ λοιδορήσῃ, εἴτε τὸ Κόμμα μου, εἴτε ἐμὲ προσωπικῶς. Καὶ τότε ἠναγκάσθην νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας, ὅτι ὀφείλει νὰ ὁμιλῇ μὲ περισσότερον σεβασμόν, διότι εἰς τὴν πολιτικήν του ζωὴν δὲν ηὐδοκίμησε, ὅπως ἄλλοι ηὐδοκίμησαν. Ἠστόχησε τελείως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξ οὗ καὶ ἠναγκάσθη ν’ ἀπομακρυνθῇ. Καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ ἔλεγχον, δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν, διότι τὸ νὰ ἀστοχήσῃ εἰς Ὑπουργὸς εἰς τὴν διεύθυνσιν ἑνὸς Ὑπουργείου, δὲν ἀποτελεῖ ὕβριν. Ἡ ἀπάντησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἦτο ὕβρις χυδαιοτάτη, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε ἀνέμενα νὰ ἀκούσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας. Ἀπήντησα λοιπὸν καὶ ἐγὼ διὰ τῶν ἰδίων φράσεων.....

§403Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ποίαν ὕβριν σᾶς εἶπα;

§404Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅτι εἶμαι ψεύτης, ὅτι εἶμαι κακοήθης, ὅτι εἶμαι συκοφάντης.

§405Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Οὐδέποτε εἶπον τοιοῦτόν τι.

§406ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰς τὰς φράσεις τὰς εἴπετε καὶ δι’ αὐτὸ ἐπανέλαβον καὶ ἐγὼ τὰς ἰδίας. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν τώρα, ἐγὼ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἤκουσεν ἠμπορεῖ νὰ κρίνῃ, ποῖος ἤρξατο χειρῶν ἀδίκων, καὶ ποῖος ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸ ἐπεισόδιον;

§407Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω τοῦτο, ὅτι δὲν φαντάζομαι ὅτι σεῖς, ὡς Ἀρχηγὸς ἑνὸς Κόμματος, καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ἐχρημάτισε τοιοῦτος, καὶ εἶνε ἤδη Ὑπουργὸς καὶ ἀπὸ μακροῦ χρόνου Βουλευτής, θὰ εἴχετε ἀνάγκην τῆς ἰδικῆς μου παρεμβάσεως διὰ τὴν λῆξιν τοῦ προκύψαντος ἐπεισοδίου. Νομίζω ὅτι ἕκαστος ἐξ ὑμῶν εἶναι εἰς ὕψος κοινοβουλευτικῆς θέσεως, τοιαύτης, ὥστε, μόνος σας νὰ ἐννοήσητε τὶ ὀφείλετε νὰ πράξητε ἀπέναντι τῆς Βουλῆς.

§408ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν παρατήρησιν αὐτήν, διότι γνωρίζω ποῖαι εἶναι αἱ ὑποχρεώσεις μου ὡς Ἀρχηγοῦ Κόμματος, καὶ ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δι’ αὐτὸ καὶ φροντίζω πάντοτε, ὅπως ἡ δρᾶσίς μου εἶναι καρποφόρος καὶ συντελῇ εἰς τὴν καλυτέραν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν, ἔχω πλήρη συναίσθησιν, ὅτι δὲν ἔθιξα, ὅπως προεκλήθην καὶ ὑβρίσθην, καὶ δι’ αὐτὸ ἀναμένω ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἀεροπορίας νὰ ἐκφράσῃ τὴν λύπην του διὰ τὰς ὕβρεις τὰς ὁποίας μοῦ ἀπηύθυνεν.

§409Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἐλησμόνησεν ἀναμφισβητήτως πῶς προεκλήθη τὸ ἐπεισόδιον. Καὶ ἐλησμόνησε καὶ τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, θὰ εἶχεν ἴσως τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψῃ ὅταν, ἀστειζόμενος ἄλλωστε καὶ ὄχι βέβαια σοβαρῶς, ἔλεγον· «ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος καὶ εἴτινος ἄλλου ἀκόμη», θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόψῃ καὶ νὰ παραπονεθῇ, διὰ τὴν φράσιν αὐτὴν, ἡ ὁποία ἂν δὲν εἶναι κοινοβουλευτικὴ ἀπολύτως, δὲν εἶχε τὸ μεμπτὸν κοινοβουλευτικῶς, οὐδὲ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὕβρις, ἢ λοιδορία, ὡς ἀπεκάλεσε τοῦτο ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος. Ἀλλὰ ἐὰν τοῦτο καὶ μόνον εἶπον πρὸς τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὡς μία ὑπερβολικὴ εἰρωνεία καὶ κατά τι ἀντικοινοβουλευτικόν, θὰ ἦτο δυνατὸν βεβαίως, νὰ δικαιολογήσῃ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, ἐὰν διεμαρτύρετο ἐκείνην τὴν στιγμήν. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτοεργατικοῦ κόμματος, ὅστις ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, δὲν εὑρίσκεται εἰς ἐχθρικὰς σχέσεις μετ’ ἐμοῦ, ἀπήντησε διὰ μιᾶς βαρυτάτης ὕβρεως, διότι μοῦ εἶπεν ἀκριβῶς τὰ ἑξῆς, τὰ ὁποῖα ἤκουσε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. «Σεῖς, ὁ ὁποῖος ἀπεμακρύνθητε δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐξηναγκάσθητε νὰ ἐγκαταλείψετε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ οὓς λόγους γνωρίζετε, δὲν δικαιοῦσθε νὰ ὁμιλῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρὸς ἐμέ».

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ράλλη, μὲ συγχωρῆτε, δὲν τὰ ἤκουσα αὐτὰ, διότι δὲν ἤμουν ἐδῶ. Ἤκουσα ἄλλα, ὅτε εἰσηρχόμην.

§411Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐνόμισα ὅτι ἤκουσα ὑμᾶς, κ. Πρόεδρε, λέγοντα τοῦτο, λέγω δὲ, ὅτι δέν ἐπιτρέπεται εἰς Ἀρχηγὸν κόμματος, ὁμιλοῦντα πρὸς ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς δὲν εἶναι ξένος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν ὑπὸ τοῦ μακαρίτου πατρός μου, τυχάρπαστοι, νὰ μεταφέρῃ κατ’ αὐτοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὰς συκοφαντίας τῶν τριόδων, ......

§412ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶναι ὕβρις, εἶναι ἔλεγχος.

§413Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας).... τὰς βδελυρὰς συκοφαντίας τῶν τριόδων καὶ νὰ εἴπῃ εἰς ἐμὲ ὅτι γνωρίζει τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ὑπεχρεώθην νὰ φύγω ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τότε ἀπήντησα· «Κύριε Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, ἢ θὰ ὀνομάσητε τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὑπονοεῖτε, ἢ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἀποκαλέσω κοινὸν συκοφάντην». Θεωρεῖτε ὅτι εὑρισκόμην ἐν ἀδίκῳ ταῦτα λέγων; Ὑπάρχει τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος θὰ ἤθελε νὰ μοῦ ἀποδώσῃ ἄδικον; Καὶ δὲν εἶνε ὀρθὸν καὶ δὲν εἶνε εὐγενὲς σεῖς νὰ εἴπητε, νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἐσφάλατε καὶ νὰ ἀπονείμητε τὸ δίκαιον εἰς ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον κατὰ τοιοῦτον τρόπον οἰκτρὸν ἠδικήσατε; Καὶ νομίζετε ὅτι εἶσθε σεῖς δικαιολογημένος νὰ ἔρχεσθε καὶ νὰ λέγητε, ὅτι ἐγὼ σᾶς ἐξενεύρισα καὶ σᾶς ἔδωκα ἀφορμὴν νὰ μεταχειρισθῆτε τοιαύτην γλῶσσαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι οὐδὲν κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον εἶνε διατεθειμένον νὰ ἀνεχθῇ; Ἀλλ’ ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ Κόμματος, πρέπει νὰ προσθέσω εἰς τοῦτο, ὅτι αἱ ὕβρεις ἐκεῖναι τὰς ὁποίας ἐξεστομίσατε καὶ ἄλλαι, τὰς ὁποίας δὲν ἤκουσα καὶ αἱ ὁποῖαι μοὶ μετεδόθησαν καὶ τὰς ὁποίας λέγει ὅτι ἤκουσεν ὁ ἔντιμος κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ ὕβρεις αὐταί δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ μειώσουν ἐμέ, ἀλλὰ μόνον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰς μεταχειρίζονται.

§414ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὔτε ἐμὲ ἐμείωσαν, ὅσα σεῖς εἴπετε.

§415Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ δὲν εἶπον οὐδεμίαν ὕβριν εἰς σᾶς. Ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ἐπιμένετε εἰς τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ἐτηρήσατε, καὶ ἡ ὁποία εἶνε τελείως ἀντικοινοβουλευτική. Δὲν εἶναι μόνον ἀντικοινοβουλευτική. Εἶναι καὶ κατὰ πάντα λόγον καὶ κατὰ πᾶν κοινωνικὸν ἔθιμον ἀπαράδεκτος. Ἐφόσον λοιπόν, ἐπιμένετε, κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἀγροτ. καὶ Ἐργατικοῦ κόμματος, ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι σεῖς εἶσθε ὁ ἀδικούμενος ἐκ τῆς ἐπιμονῆς σας καὶ ἐκ τῶν λόγων σας. Ἐμὲ δὲν δύνανται νὰ θίξουν λόγοι ἐκ τῶν τριόδων μεταφερόμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Νομίζω ὅτι ἀρκοῦν ταῦτα, διὰ τὸ ἐπεισόδιον, διότι τοὐλάχιστον ἐγὼ δὲν αἰσθάνομαι οὐδεμίαν λύπην δι’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐργατοαγροτικοῦ Κόμματος δι’ ἐμέ. Βαθύτατα λυποῦμαι δι’ αὐτὸν μόνον.

§416ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔπρεπε νὰ λυπηθῆτε δι’ ὅσα εἴπετε.

§417Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας). Εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας, Κύριοι, ὑπάρχουν στιγμαὶ παραφορᾶς. Ὑπάρχουν στιγμαί, κατὰ τὰς ὁποίας λησμονεῖ τις τὴν ψυχραιμίαν του, ἀλλὰ πάντοτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπῆρξα εὐλαβὴς ἔναντι τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶνε δυνατὸν σήμερον νὰ ἐπικαλεσθῆτε ὑπὲρ ἡμῶν ταῦτα, ἀξιότιμε κ. Ἀρχηγὲ τοῦ Ἐργατικοῦ καὶ Ἀγροτικοῦ κόμματος, Κύριε Βουλευτὰ Ροδόπης. Ἔλεγον λοιπόν, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης ἰσχυρίσθη ὅτι κακῶς ἐλειτούργησαν τὰ ἀνακριτικὰ συμβούλια ἐν τῷ Ὑπουργείῳ Ἀεροπορίας, διότι ὑπάρχουν ἀξιωματικοὶ καταδικασθέντες διὰ τὴν ἀνάμιξιν εἰς τὸ κίνημα, ἕτεροι, δὲ οἱ ὁποῖοι, καίτοι κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἀναμιχθέντες, ἀπηλλάγησαν, καὶ ὡς τοιοῦτον παράδειγμα ἀνέφερε τὸ τοῦ ἀνθυποσμηναγοῦ Τσικαλιώτου. Ἀπήντησα εἰς ταῦτα ὅτι τοῦτο ἀποδεικνύει πόσον ὀρθὸν εἶνε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον σκοπεῖ νὰ ἐπαναφέρῃ ἀκριβῶς τὴν ἰσότητα καὶ τὴν δικαιοσύνην εἰς τὸ στράτευμα, ἵνα μὴ ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν εἰς ἀπόταξιν, οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον ἐκ τῶν τάξεων τοῦ Στρατοῦ δι’ ἕν ἀδίκημα, ἕτεροι δὲ οἱ ὁποῖοι, τὸ αὐτὸ ἀδίκημα διαπράξαντες, παραμένουν. Ἐλέχθη ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ τιμωρήσῃ αὐστηρότερον ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐτιμωρήθησαν, καὶ λέγω τοῦτο...

§418ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν τὰ εἶπα αὐτά.

§419Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὄχι ὁ κ. Παπαναστασίου.

§420ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐγὼ ἰσχυρίσθην, ὅτι δικαίως ἠθωώθησαν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἠθωώθησαν, καὶ ἀδίκως ἐτιμωρήθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτιμωρήθησαν. Εἶναι πολὺ διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε.

§421Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Δέν εἶχον οὐδένα λόγον νὰ ἀμφιβάλω ὅτι αὐτὰ θὰ εἴπητε ὑμεῖς.

§422ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Εἶπα ὅτι ὑπάρχουν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά, καὶ ὅτι ἡ κρίσις, ἡ ὁποία ἔγινε διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας, ἦτο καὶ ἄδικος καὶ παράνομος καὶ ἄνισος.

§423Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης εἶπεν ὅτι ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ κατεδικάσθησαν οὐδὲν διαπράξαντες, ὑπέδειξε δὲ ὡς τοιούτους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπετάχθησαν, καὶ εἶπεν ὅτι αὐτοὶ ἦσαν ἀξιωματικοὶ τῶν Σχολῶν.

§424ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ προσθέτω κἄτι τὸ ὁποῖον δὲν εἶπα: «ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων».

§425Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων, μάλιστα. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀπετάχθησαν ἀξιωματικοὶ λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων...

§426ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Θέλω νὰ δώσω ἀκριβῶς τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἐτιμωρήθησαν ἀκριβῶς οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἀπὸ Σχολάς, καὶ ὄχι διὰ τὸ κίνημα. Ἁπλῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἐπειδὴ προήρχοντο ἀπὸ τὰς Σχολάς.

§427Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε τὴν ἀξίωσιν νὰ τιμωρηθοῦν καὶ ἀξιωματικοὶ μὴ ἐκ Σχολῶν προερχόμενοι, διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία ἰσότης!

§428ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν εἶπα αὐτό.

§429Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Ζάννας λέγει ὅτι ὑπὸ ἴσους ὅρους δὲν ἐτιμωρήθησαν οἱ μὴ προερχόμενοι ἐκ τῶν Σχολῶν.

§430Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Λέγει ὅτι ἐτιμωρήθησαν ἀξιωματικοὶ μόνον προερχόμενοι ἀπὸ τὰς Σχολάς, καὶ τοῦτο μόνον διότι προήρχοντο ἀπὸ τὰς Σχολάς.

§431Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι. Εἶπεν ὅτι, ἐνῷ διετέλουν ὑπὸ τοὺς ἰδίους ὅρους, ἐτιμωρήθησαν μόνον οἱ προερχόμενοι ἀπὸ τὰς Σχολάς.

§432Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καὶ ἐγὼ λέγω ὅτι, ἐὰν δὲν ἐτιμωρήθησαν ἀξιωματικοὶ μὴ προερχόμενοι ἀπὸ τὰς Σχολάς, τοῦτο ἔγινε διότι δὲν ὑπῆρχον κατ’ αὐτῶν κατηγορίαι. Αὐτὸ ἀκριβῶς λέγω, ἀντικρούων τὸν κ. Ζάνναν.

§433ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Εὐτυχῶς ἔχω τὸν φάκελλον ἐδῶ, καὶ ἐὰν θέλετε νὰ τὸν ἀνοίξω, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι δὲν τὸν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας.

§434Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς. Ἐτιμωρήθη καὶ δι’ αὐτὸ παραπέμπεται ὁ Ἐπιτελάρχης τοῦ Ὑπουργείου Κασιμάτης, ὁ Προσωπάρχης τοῦ Ὑπουργείου Βασταρδῆς, ὁ Διοικητὴς τοῦ Τατοΐου Δημάκης. Θέλετε νὰ ἴδητε τώρα διατί; Ὁ κ. Ἐπιτελάρχης Κασιμάτης ἀπηγόρευσε τὴν εἴσοδον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας εἰς πάντα ὁ ὁποῖος δὲν ἐδήλωνεν ἀμέσως τὴν συμμετοχήν του εἰς τὸ κίνημα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον διέταξε τοὺς ὑφισταμένους του καὶ αὐτὸν τὸν ὁπλονόμον τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἀπομακρύνουν τοῦ Ὑπουργείου πάντα ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἐδήλωνε προκαταβολικῶς τὴν ἀποδοχὴν τοῦ κινήματος. Ἔφθασε μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ ἀποπέμψῃ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τὸν Γάλλον ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο ἐδῶ διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀεροπόρων. Ὁ κ. Βασταρδῆς ἀπεστάλη ἐκ μέρους τοῦ Ἐπιτελάρχου εἰς τὸ Τατόϊον τὴν 4ην πρωϊνὴν καὶ ἐκεῖ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν Διοικητὴν ὅτι ἐξερράγη τὸ κίνημα καὶ ἐκάλεσε τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ τοὺς εἶπεν ὅτι, ὅσοι θέλουν νὰ ἀποδεχθοῦν τὸ κίνημα, νὰ παραμείνουν, ὅσοι δὲν θέλουν νὰ τὸ ἀποδεχθοῦν, νὰ φύγουν. Αὐτὸ θεωρεῖτε σεῖς ὅτι εἶνε μία νόμιμος ἐνέργεια; Ὁ κ. Δημάκης μάλιστα κατέλαβε τὸν ἀσύρματον καὶ ἐκ τοῦ ἀσυρμάτου διεβίβασεν εἰς τὴν Γʹ Σμηναρχίαν Θεσσαλονίκης τὸ ἑξῆς τηλεγράφημα· «Συλλάβατε Κονδύλην ἅμα ὡς ἐμφανισθῶσι χωροφύλακες. Πλαστήρας».

§435ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Ὁ φάκελλος ποὺ μοῦ ἐδώκατε χθὲς λέγει ἀκριβῶς τὸ ἀντίθετον, ὅτι τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ δὲν ἐστάλη ἀπὸ τοῦ ἀσυρμάτου Τατοΐου, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ τηλεγραφεῖον Ἀθηνῶν.

§436Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὄχι, κ. Ζάννα, Διεβιβάσθη ἀπὸ τοῦ ἀσυρμάτου, τὸν ὁποῖον κατέλαβεν ὁ κ. Δημάκης. Πάντως διεβιβάσθη διὰ τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ τὸ τηλεγράφημα. Καὶ λέγετε σεῖς, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτός, ὁ ἐπιτελάρχης τοῦ Ὑπουργείου, εἶναι ἀθωότερος λευκῆς περιστερᾶς καὶ κακῶς κατεδικάσθη. Καὶ κατεδικάσθη ἀδίκως, διότι δὲν ἐδικάσθη ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς αὐτοῦ δικαστάς. Σᾶς λέγω ὅμως, ὅτι κατεδικάσθη ἀπὸ τοὺς φυσικοὺς αὐτοῦ δικαστάς. Διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ ἐν τῷ αὐτῷ Σώματι, τότε προσλαμβάνονται ἐκ τῶν ἄλλων Σωμάτων, καὶ ἀφοῦ δὲν ὑπῆρχον εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, διότι ἐζήτησαν οἱ ἴδιοι κατηγορούμενοι νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ ὑπάρχοντες, κατεφύγαμεν εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς καὶ τὸν στρατὸν τῆς θαλάσσης. Ἀλλά, κ. Ζάννα, σᾶς ἐρωτῶ: εἶναι ἆράγε οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε; Ὁ κ. Παπανικολάου καὶ ὁ κ. Κασιμάτης ἔχουν ἄράγε φυσικοὺς δικαστὰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς Ἀεροπορίας, ἢ μὴ τυχὸν φυσικοὶ δικασταί των δέον νὰ εἶνε δικασταὶ μόνον προερχόμενοι ἐκ τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὄχι ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἀεροπορίας; Διότι, κ. Ζάννα, δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε σεῖς ὅτι, ἐνῷ ὑπῆρχεν εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος σᾶς ἔλεγε πῶς μορφώνονται οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς Ἀεροπορίας, σεῖς, παρὰ τὸν νόμον αὐτόν, ἐδώκατε ἕνα πτυχίον εἰς τὸν στρατηγὸν Μερεντίτην, ἐδώκατε ἕνα πτυχίον ἀεροπορίας, κατόπιν μιᾶς πτήσεως ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας, εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ κατόπιν, διὰ νὰ νομιμοποιήσητε τὴν ἐνέργειάν σας, ἐψηφίσατε ἕνα νόμον καὶ τοὺς κατετάξατε εἰς τὴν Ἀεροπορίαν μὲ τὴν ὁποίαν εἶχον πολὺ ὀλίγας σχέσεις.

§437ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Λυποῦμαι πάρα πολύ, ὅτι εἶσθε τόσον καιρὸν Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας καὶ δὲν ἐγνωρίσατε μερικὰ πράγματα. Οἱ γενικοὶ λεγόμενοι ἀξιωματικοί, καὶ πρὸ παντὸς εἰς τὴν Ἀεροπορίαν, δὲν ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔχωσι πτητικὴν ἱκανότητα. Αὐτοὶ ἐκτελοῦν τὸ καθαρῶς διοικητικὸν μέρος. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ σφάλμα ποὺ συνέβαινεν εἰς τὴν ἀεροπορίαν κατὰ τὸ 1914, ὅτε συνεστήθη, καὶ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη τοῦ κόσμου. Ἐθεωροῦντο οἱ ἀεροπόροι ὅτι δὲν διαφέρουν ἀπὸ τοὺς ὁδηγοὺς τῶν αὐτοκινήτων. Σὺν τῷ χρόνῳ ὅμως ἡ ἀεροπορία κατέστη ὅπλον τεχνικόν, κατέστη ὅπλον ἐπιστημονικόν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπρεπε νὰ ἔχουν μόρφωσιν ἀρτίαν, ἀρτιωτάτην. Ἀπὸ τοῦ 1928 ἡ Γαλλία ἠναγκάσθη νὰ κάμῃ μετάταξιν ἀξιωματικῶν τοῦ ἐπιτελείου εἰς τὴν ἀεροπορίαν, ἡ δὲ Ἀγγλία τῷ 1921 ἵδρυσε Σχολὰς ἀεροπορίας, ἰσοτίμους μὲ τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς Σχολὰς ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐξέρχονται ὅλοι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουν τὰς γενικὰς θέσεις. Ἐν Ἑλλάδι λοιπόν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ ἀνώτατοι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον καὶ οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν σήμερον κοντά σας, προήρχοντο ἀπὸ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἀξιωματικοὶ ἐργασθέντες ὑπὲρ τοῦ ὅπλου καθόλα ἄξιοι, ἔχοντες ἴσως πτητικὰς ἰδιότητας ἱκανάς, ἂν ὄχι ἐξαιρετικάς, ἀλλ’ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι τὴν ἐπιτελικὴν ἐργασίαν τοῦ Ὑπουργείου των δὲν ἐγνώριζον. Καὶ δι’ αὐτὸ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ φέρωμεν καὶ ἀπὸ τὸ ναυτικὸν καὶ ἀπὸ τὸν στρατὸν ἀξιωματικοὺς δυναμένους νὰ ἀναλάβωσι τὸ ἐπιτελικὸν ἔργον τοῦ Ὑπουργείου. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένοντο αἱ μεταθέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν ἔκαμα καὶ μετάταξιν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Διότι μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἀεροπορία νὰ ἀποκτήσῃ ἀνώτερα στελέχη, δυνάμενα πράγματι νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὲρ τοῦ νέου τούτου ὅπλου. Καὶ εἶμαι πολὺ εὐτυχής, διότι ἐπὶ τῆς Ὑπουργίας μου κατώρθωσα νὰ ἀποσπάσω ἐλαχίστους, δυστυχῶς, τοὺς ἱκανωτέρους ὅμως ἀξιωματικοὺς εἰς τὴν ἀεροπορίαν. Θὰ ἤμην πολὺ περισσότερον εὐτυχής, ἐὰν κατώρθωνα αὐτὸ τὸ ἴδιον πρᾶγμα νὰ κάμω καὶ ἀπὸ τὸν στρατόν. Αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοὶ προσέφεραν μεγάλας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Σῶμα.

§438Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐγὼ Κύριοι Βουλευταί, δὲν βλέπω νὰ ἔχω καμμίαν διαφωνίαν μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Θεσσαλονίκης. Ἀπορῶ διατὶ μὲ διέκοψεν, εὑρὼν ὅτι ὑπῆρχε διαφωνία. Εἶπα ἐγὼ ὅτι ἐκάματε καλὰ ἢ κακὰ ἐὰν μετετάξατε τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκ τοῦ ναυτικοῦ, ἢ ὅτι δὲν ἐφέρετε καὶ ἀξιωματικοὺς ἐκ τῆς ξηρᾶς εἰς τὴν ἀεροπορίαν; Ἐγώ, κ. Βουλευτά, εἶπον ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ προήρχοντο ἐκ τοῦ ναυτικοῦ, ὅτι οὐδεμίαν σχέσιν εἶχον μὲ τὴν ἀεροπορίαν. Ἐὰν ἐκάματε καλῶς ἢ κακῶς, αὐτὸ θὰ κριθῇ κατ’ ἄλλην συζήτησιν. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι, τούτου δοθέντος, δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι προήρχοντο ἐκ τοῦ ναυτικοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἀεροπορίαν, φυσικοὺς των δικαστὰς εἶχον τοὺς ἐν τῇ ἀεροπορίᾳ καὶ ὄχι τοὺς ἐν τῷ ναυτικῷ.

§439ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐὰν ἐδικάζοντο ἀπὸ τοὺς πρώην συναδέλφους των τοῦ ναυτικοῦ θὰ ἦτο τι ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ’ ἐδικάσθησαν ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ.

§440Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Γνωρίζετε πολὺ καλά, ὅτι ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν ἐπιβάλλεται εἰς τὸν Ὑπουργόν, — λυποῦμαι ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος διετελέσατε ἐπὶ τόσα χρόνια προϊστάμενος ἑνὸς πολεμικοῦ Ὑπουργείου, δὲν γνωρίζετε ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων δὲν δύνανται νὰ κάμουν ὅ,τι θέλουν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πειθαρχικὰς διώξεις τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ὅτι, ἐφαρμόζοντες τὸν νόμον περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, δὲν δύνανται νὰ συγκροτοῦν τὰ Συμβούλια καθ’ ὃν τρόπον αὐθαίρετον θελήσουν, ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον ὑποδεικνύει ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν. Ὁ νόμος περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν λέγει ὅτι πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν, ἐφόσον ὑπάρχουν ἀνώτεροι ἐν τῷ αὐτῷ ὅπλῳ, οἱ ὑπάρχοντες. Ἐὰν δὲν ὑπάρχουν ἀνώτεροι ἐν τῷ αὐτῷ ὅπλῳ, ἐκλέγονται ἐκ τῶν ἄλλων ὅπλων. Ἐγὼ ἐπῆγα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διότι καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ εὑρίσκοντο ἀνώτεροί των διὰ νὰ τοὺς δικάσουν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον τὸ ἔκαμα. Τὶ ἠθέλατε νὰ κάμω; Αὐτὸ τὸ ὑλικὸν εἶχον, αὐτὸ μοῦ ἔδωσεν ὁ νόμος, αὐτὸ ἔκαμα!. Καὶ ἐνῷ ἐνήργησα συμφώνως πρὸς τὰς ἐπιταγὰς τοῦ νόμου, ἔρχεσθε σεῖς καὶ μὲ μέμφεσθε, καὶ λέγετε ὅτι ἐστέρησα αὐτοὺς τῶν φυσικῶν τῶν δικαστῶν. Ἐὰν ἐστέρησα αὐτοὺς τῶν φυσικῶν των δικαστῶν, τότε δὲν πταίω ἐγώ, ἀλλ’ ὁ νόμος. «Dura lex est lex». Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, παρασυρθείς, ἐν τῇ ρύμῃ τοῦ λόγου του ἀνέφερε καί τινα ἄλλα πράγματα, τὰ ὁποῖα θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω, ὅτι ἀπομακρύνονται τῆς πραγματικότητος· δὲν εἶναι σύμφωνα πρὸς τὰ πράγματα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, εἶπεν ὅτι, αἱ προκηρύξεις δι’ ἃς ἐτιμωρήθησαν δύο ἀνθυποσμηναγοί, καὶ δὲν ἐτιμωρήθη ὁ τρίτος, ὅτι αἱ προκηρύξεις αὐταί ἦσαν προκηρύξεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ τὸ Σῶμα Στρατοῦ καὶ ἀπὸ τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Σώματος Στρατοῦ...

§441ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Θεσσαλονίκης.

§442Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Μὴ λέγετε ὅτι εἴπετε Θεσσαλονίκης, διότι ὡμιλήσατε περὶ τοῦ Τσικαλιώτη καὶ τῶν ἄλλων δύο ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδῶ ἔρριψαν τὰς προκηρύξεις καὶ τοὺς ὁποίους ἐτιμώρησαν τὰ Συμβούλια δι’ ἀποτάξεως. Καὶ δὲν ὡμιλήσατε περὶ Θεσσαλονίκης, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλέγατε διὰ τὴν Τσικαλιώτην, διότι ὁ Τσικαλιώτης ἐδῶ ἐπέταξε μὲ τὸ ἀεροπλάνον, αὐτὸς καὶ οἱ δύο ἄλλοι, καὶ τώρα θὰ σᾶς εἴπω περὶ Τσικαλιώτη.

§443ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐὰν παρακολουθήσετε τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, θὰ ἴδητε ὅτι εἶπα καὶ Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης.

§444Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Αὐτοὶ ἐνταῦθα, εἰς τὰς Ἀθήνας, δὲν ἔρριψαν, κ. Ζάννα, προκηρύξεις τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Σώματος Στρατοῦ. Ἔρριψαν προκήρυξιν φέρουσαν ὑπογραφὴν Πλαστήρας.

§445ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν τὸ πρᾶγμα.

§446Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἔχει σημασίαν, διότι ἰσχυρίσθητε ὅτι αὐτοὶ ἐξετέλεσαν μίαν διαταγὴν τοῦ Σώματος Στρατοῦ ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὑπήγοντο. Θὰ ἦτο συζητήσιμον τὸ πρᾶγμα, μολονότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Ἐλευθεροφρόνων ἤδη ἀπήντησε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐὰν αὐτοὶ ἐξετέλουν μίαν διαταγὴν τοῦ Σώματος Στρατοῦ καὶ ἔλεγον «ἐλάβομεν μίαν διαταγήν, ἣν ἐξετελέσαμεν», ἴσως δὲν θὰ ἔπταιον ἀπολύτως. Ἀλλ’ ἐδῶ αὐτοὶ ἔρριπτον Διαγγέλματα πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν, φέροντα ὑπογραφήν, Νικόλαος Πλαστήρας, καὶ ἐδῶ ἔχω τὰ Διαγγέλματα αὐτά, ἀρκετὰ δὲ γνωστὰ εἶναι καὶ περιττὸν νὰ σᾶς τὰ ἀναγνώσω. Γνωρίζετε δὲ ὅτι τὰ Διαγγέλματα ταῦτα ἐστρέφοντο εὐθέως κατὰ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ ὑποστῇ τὰς ποινὰς τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν, ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διανέμει εἰς τὸν λαὸν διαγγέλματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν τοιοῦτον περιεχόμενον; Διαγγέλματα τὰ ὁποῖα περιέχουν ἀκόμη καὶ ἀπειλάς ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ὑποταχθῇ ὁ λαός, θὰ συντριβῇ ὑπὸ τὴν βίαν τῶν ὅπλων; Δὲν εἶναι ἄξιος ποινῆς; Ἀλλ’ εἴπετε δὲν ἐτιμωρήθη ὁ ἀνθυποσμηναγὸς Τσικαλιώτης. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι δὲν ἐτιμωρήθη.

§447ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Καὶ οἱ ἐν Θεσσαλονίκῃ, οὔτε ἐτιμωρήθησαν, οὔτε παρεπέμφθησαν.

§448Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐν τούτῳ ὑπῆρξεν ὑπεράγαν ἐπιεικὲς τὸ Συμβούλιον, ἀλλ’ ἴσως θὰ εἶχεν ἐλαφρυντικά τινα ὑπ’ ὄψει του διὰ τὸν κατηγορούμενον τὸ Συμβούλιον ὅπερ οὕτω ἔκρινεν διὰ τὸν Τσικαλιώτην, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος ὅπως οἱ ἄλλοι ἔρρεπον πρὸς κινήματα καὶ ἀνταρσίας.

§449ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐπρόκειτο περὶ τριῶν κατωτάτων ἀξιωματικῶν.

§450Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐπρόκειτο περὶ τριῶν κατωτάτων ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ὁποίων, οἱ δύο δὲν ἦτο ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν διέπραττον πράξεις καθαρῶς ἀντιπειθαρχικὰς καὶ καθαρῶς ἀνταρτικὰς.

§451ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Πρέπει νὰ δώσω ἐξηγήσεις, ὅτι ὁ κ. Τσικαλιώτης εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν. Ἐπίσης ἄριστοι εἶναι καὶ οἱ ἄλλοι δύο, οἱ ἀπομακρυνθέντες. Οὐδέποτε εἶχον δώσει παραμικρὰν ἀφορμήν.

§452Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἠθελήσατε διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ νὰ κλονίσετε τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων, καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι κακῶς ἐπράξατε. Μολονότι εἰς ἡμᾶς τοὺς ὑποστηρίζοντας τὸ νομοσχέδιον συμφέρον εἶναι αὐτό, τὸ ὁποῖον εἴπετε, διότι κλονίζοντες τὰς ἀποφάσεις τῶν Συμβουλίων, ἐνισχύετε τὴν σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῇ ἕτερον μέτρον πρὸς ἐκκαθάρισιν τοῦ στρατεύματος. Διὰ νὰ μὴ γίνῃ ὅμως ἄνευ ἀρτίας ἀπαντήσεως καὶ ἡ παρατήρησίς σας κατὰ τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐτιμωρήθησαν ἀξιωματικοὶ μόνον ἐκ τῶν Σχολῶν προερχόμενοι, ἐτιμωρήθησαν δὲ μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι προέρχονται ἐκ τῶν Σχολῶν, διότι εἶχον τὴν μῆνιν τῶν ἄλλων, τῶν μὴ προερχομένων ἐκ τῶν Σχολῶν, θὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἷς καὶ μόνος ἀξιωματικός, μὴ προερχόμενος ἐκ Σχολῶν ἀπηλλάγη ἀπὸ Συμβούλιον, ὁ κ. Τίλιος. Ἀλλ’ ἂν ἀπηλλάγη μόνον ὁ κ. Τίλιος, ἀπηλλάγη ἐξ ἄλλου καὶ ὁ κ. Ἀλεξανδρῆς, ὅστις προέρχεται ἐκ τῆς Σχολῆς Δοκίμων καὶ ὁ κ. Χατζηνικολῆς.

§453ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν ἀπηλλάγη. Ἐτιμωρήθη ὁ κ. Χατζηνικολῆς.

§454Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐτιμωρήθη δι’ ὀκταμήνου ἀργίας. Δὲν εἶναι τιμωρία βαρεῖα διὰ τοιαύτην πρᾶξιν ἡ ἀργία. Ὥστε βλέπετε, ὅτι καὶ εἰς τοῦτο ἔχετε ἄδικον, ἔχω δὲ καθῆκον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶναι πολὺ κακὴ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ τοῦ νὰ θέλωμεν ἡμεῖς νὰ ἐνισχύωμεν τὰς τάσεις τὰς ὑπαρχούσας ἐν τῇ Ἀεροπορίᾳ δυστυχῶς, καὶ αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐκλείψουν, τῆς διακρίσεως κατὰ προελεύσεις τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τέλους, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ γαλήνη εἰς τὸ Σῶμα τῆς Ἀεροπορίας, νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ ἀναζήτησις τῶν προελεύσεων καὶ ἡ διχόνοια, ἡ ὁποία ἐκ τῶν λέγων αὐτῶν ἐγεννήθη.

§455ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἀκριβῶς, διὰ τῆς ἀνίσου κρίσεως γεννᾶτε τὰς διακρίσεις αὐτάς.

§456Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Σεῖς κ. Ζάννα, —σᾶς ἐπιρρίπτω ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην— σεῖς εἶσθε ὁ δημιουργὸς αὐτῶν ὅλων τῶν κακῶν καὶ ἐξακολουθεῖτε καὶ σήμερον νὰ σπείρετε ζιζάνια μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν.

§457ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Ἐμένα ὁ διακαής μου πόθος ἦτο...

§458Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀρεπορίας). Ἀφήστε, κ. Ζάννα. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐτιμωρήθησαν ἀξιωματικοὶ μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι προέρχονται ἐκ Σχολῶν καὶ λόγῳ ζηλοτυπίας τῶν ἄλλων. Ἐτιμωρήθησαν, διότι ἀνεμίχθησαν εἰς τὸ κίνημα. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουν πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι σαφές. Τὸ νομοσχέδιον ἐπιζητεῖ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸ στράτευμα ἀπὸ τοὺς κινηματίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε...

§459ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ κινηματιῶν εἰς τὴν Ἀεροπορίαν.

§460Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας)..... δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῆτε ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Κράτος, ἐφόσον θὰ καλῶνται κινηματίαι ἀξιωματικοὶ νὰ κρίνουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀντετάχθησαν εἰς τὸ κίνημα καὶ κατ’ αὐτῶν συνεπῶς.

§461ΑΛ. ΖΑΝΝΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐγένετο εἰς τὴν Ἀεροπορίαν. Ἀνεθέσατε τὰς ἀνακρίσεις εἰς κινηματίαν ἀξιωματικόν, εἰς ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος μετέβη...

§462Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ ἔσφαλα ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα καὶ κατέρχομαι. Τοῦτο δὲ, διότι βλέπω ὅτι σεῖς εἶσθε συνήγορος τοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§463ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαζαράκης.

§464Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὀλίγας λέξεις μόνον θὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, καθόσον δὲν θέλω νὰ κουράσω ὑμᾶς κατὰ τὰς προχωρημένας ταύτας ὥρας. Ὅπως ἔλεγον καὶ εἰς τὴν εἰδικὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπήν, ἔχομεν ἐν ὅλῳ 12 κινήματα κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μὲ κάθε κίνημα νὰ βγάζωμεν καὶ ἀξιωματικούς, δὲν ἠξεύρω πῶς θὰ καταντήσῃ τὸ πρᾶγμα. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσουν τὰ κινήματα καὶ ὁ στρατὸς νὰ παραμείνῃ πιστὸς εἰς τὸν ὅρκον του καὶ εἰς τὰ ἀποκλειστικὰ στρατιωτικὰ καθήκοντά του καὶ μόνον. Ἀτυχῶς ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀπομακρύνει πολλοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ σβύνει διὰ μιᾶς ὅλους τοὺς νόμους ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπὸ αἰῶνος σχεδὸν βασίζεται ἡ κατάστασις τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι γίνονται ἕρμαια τῆς θελήσεως καὶ τῆς, ἔστω καὶ καλῇ τῇ πίστει, δυσμενοῦς γνώμης ἑνὸς μόνον ἀνθρώπου τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐπειδὴ εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίζῃ οὗτος ὅλα τὰ πρόσωπα καὶ θὰ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ δεχθῇ καὶ μυστικὰς τῶν ἀνευθύνων συμβουλὰς καὶ ὑποδείξεις. Ἀτυχῶς, τὸ νομοσχέδιον ἀπομακρύνει ἀπὸ τοῦ στρατοῦ διακεκριμένους ἀξιωματικούς, ὅπως εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν διετύπωσεν αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἔπλεξε τὸν πανηγυρικὸν διαπρεπῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, οἵτινες, κατὰ τὰ λεχθέντα του, ἀποτελοῦν κόσμημα διὰ τὸν στρατόν. Ἐὰν συντρέχουν λόγοι σοβαροὶ διὰ νὰ ἀπομακρυνθοῦν οὗτοι τοῦ στρατεύματος, ὑπάρχει ὁ νόμος περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ποινικὴ Δικαιοσύνη καὶ ἡ σύστασις Συμβουλίων. Ἐὰν τὰ Συμβούλια δὲν ἀντεπεκρίθησαν εἰς τὰς ἐλπίδας καὶ τὰς διαθέσεις σας, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἠδύνασθε νὰ τὰ ἀντικαταστήσητε δι’ ἄλλων προσώπων καὶ ἐὰν δὲν εὑρίσκετε πρόσωπα εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν, ἠδύνασθε νὰ τὰ ἀντικαταστήσητε δι’ ἀποστράτων, καὶ εὐτυχῶς ἔχομεν μέγαν ἀριθμὸν τοιούτων καὶ εἰς τὸν Στρατὸν καὶ εἰς τὸ Ναυτικόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ὅλως ἐναντίας γνώμας εἶχε περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου —διότι συνειθίζω νὰ κρατῶ μερικὰς ἱστορικὰς πληροφορίας— ἔχω ἄρθρον του, τὸ ὁποῖον ἐγράφη εἰς τὴν «Ἐθνικὴν» τὴν 4 Μαρτίου τοῦ 1927 μὲ τὴν ὑπογραφήν του ἔχον ὡς ἑξῆς: «....Ἡ ποιοτικὴ ἐκκαθάρισις τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος προβλέπεται, ὡς εἶναι γνωστόν, ὑπὸ τῶν κειμένων νόμων, ὡς ἐπίσης ἡ ποινικὴ δίωξις τῶν συνωμοτούντων κατὰ τῆς ἐννόμου τάξεως, ἐπιβάλλεται ἐκ τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου. Ὅταν οἱ νόμοι οὗτοι λειτουργοῦσι —καὶ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τοὺς κάμῃ νὰ λειτουργήσουν αὐστηρῶς — οὐδεμία ἀνάγκη ἀθρόας καὶ ἐκτάκτου ἐκκαθαρίσεως διὰ συμβουλίου μὲ δικτατορικὴν ἐξουσίαν ὑφίσταται. Ὁ βαθμὸς τῆς ἱκανότητος καὶ ἐν γένει τὰ στρατιωτικὰ προσόντα ἑνὸς ἑκάστου ἀξιωματικοῦ δὲν δύνανται νὰ ἐκτιμηθῶσι καὶ νὰ κριθῶσι μετ’ ἀκριβείας παρὰ μόνον ἀπὸ ἀνωτέρους διοικήσαντας ἐπ’ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα αὐτόν. Ἡ ἀνάγκη ἄλλωστε κατοχυρώσεως τῶν κρινομένων ἀπὸ παντὸς ἀδικήματος ἐπιβάλλει τὴν ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐφέσεως τρόπον τινά, διὰ τῆς ὑπαγωγῆς τῆς γνώμης τοῦ ἀμέσου διοικητοῦ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν ἱεραρχικῶς προϊσταμένων αὐτοῦ. Ἡ πεῖρα ἐνέδειξεν ὁλόκληρον σύστημα κρίσεως τῶν ἀξιωματικῶν τακτικῶς μὲν κατ’ ἔτος, ἐκτάκτως δὲ εἰς πᾶσαν στιγμήν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ ποιοτικὴ βελτίωσις τῶν στελεχῶν καὶ ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἀνεπιδέκτων βελτιώσεως. Τὸ σύστημα δὲ τοῦτο, τὸ ἰσχῦον καὶ ἐφαρμοζόμενον εἰς ὅλους τοὺς μεγάλους στρατοὺς τοῦ κόσμου, ἀφ’ ὧν λαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς τὰ φῶτα, καὶ δίκαιον εἶναι καὶ σκόπιμον, ἐξασφαλίζει δὲ πρωτίστως τὴν κρίσιν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ ἡγήτορας γνωρίζοντας καὶ αὐτοὺς καὶ τὰς ὑπηρεσίας των, ἐνῷ αἱ ἀνώμαλοι καὶ σπασμωδικαὶ δι’ ἐκτάκτων συμβουλίων ἐκκαθαρίσεις, οὐδέποτε κατώρθωσαν νὰ ὁριστικοποιηθοῦν Ἐστεροῦντο τοῦ στοιχείου τῆς ψυχραίμου ἐκτιμήσεως, δὲν ἔφερον τὴν σφραγῖδα τῆς δικαίας κρίσεως καὶ διὰ τοῦτο ἀνετράπησαν εἰς τὴν πρώτην πολιτικὴν μεταβολήν. Τὸ μέτρον τοῦτο συνεπῶς τῆς Οἰκουμενικῆς, ὅπως ἐν πλήρει εἰρήνῃ ἐκκαθαρίσῃ τὸ Σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, ἀποτελεῖ ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς σκοπιμότητος ἀστοχίαν, ἀπὸ ἀπόψεως δὲ δικαιοσύνης μέτρον ἄδικον, ἀνελεύθερον καὶ δικτατορικόν. Ἐὰν ἡ Οἰκουμενικὴ ἐπιθυμεῖ εἰλικρινῶς νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὸν στρατόν, ὀφείλει νὰ ἀκυρώσῃ τὸ σχετικὸν ψήφισμα τῆς Βουλῆς καὶ νὰ διατάξῃ τὴν βαθμιαίαν, κανονικήν, ὁμαλήν τῶν στελεχῶν ἐκκαθάρισιν. Καὶ ἐξακολουθεῖ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὑποδεικνύων τὶ θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ τότε Κυβέρνησις διὰ τοὺς ἐπαναφερομένους βασιλόφρονας ἀξιωματικούς, τοὺς πυρετωδῶς ἐργαζομένους διὰ τὴν ἀνατροπὴν τοῦ πολιτεύματος». Ἀλλὰ καὶ εἰς λόγον του τὸν ὁποῖον ἐξεφώνησεν εἰς τὸν κινηματογράφον «Ἰντεὰλ» τὴν 10ην Μαΐου τοῦ 1927, ἔλεγε κατηγορῶν τὴν Οἰκουμενικὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὰς ἐξόδους τότε διαφόρων ἀξιωματικῶν: «... Τὰ τόσον ἀπερισκέπτως ἀποφασισθέντα καὶ ἐφαρμοσθέντα ἐν τῷ στρατῷ καὶ τῷ στόλῳ μέτρα περιήγαγον, παρὰ τὴν φιλότιμον προσπάθειαν τῶν ἀξιωματικῶν μας, τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τοῦ ἔθνους εἰς πλήρη ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀναρχίαν. Αἱ ὡραῖαι ἱστορικαὶ παραδόσεις, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐκινοῦντο ἄλλοτε αἱ εὐγενεῖς χορδαὶ τῆς αὐταπαρνήσεως τοῦ στρατοῦ μας κατελύθησαν....» «....ἡ πειθαρχία, ἡ ἀλληλεγγύη, ὁ σεβασμὸς καὶ ἡ ἀγάπη, ὅλα τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα συνεῖχον ἄλλοτε τὰ στελέχη καὶ τὰ κατηύθυνον εἰς τὸ δυσχερὲς καὶ ὑψηλὸν ἔργον των, ἐκλονίσθησαν. Ἡ πλήρης τῶν κυβερνητικῶν μέτρων ἐφαρμογή θὰ συμπληρώσῃ τὴν ὁλοσχερῆ ἀποσύνθεσιν τῶν ἐθνικῶν μας δυνάμεων...». Αὐτὰ ἔλεγε τότε καὶ ἔγραφεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, οἱονεὶ προφητεύων κατὰ τὸ 1927, εἰς ποῖον κατήφορον θὰ ἔφερε τὸν στρατὸν ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1933, τῆς ὁποίας μετέχει ὡς συναρχηγός.

§465ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Ἤκουσα μετὰ προσοχῆς τὰ γραφόμενα. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτιωτικῶν ὁμιλεῖ περὶ ἀθρόας ἐξόδου ἀποβλεπούσης, εἰς τὴν ἀπομάκρυνσιν ἀξιωματικῶν ἀναμιχθέντων εἰς τὰ διάφορα κινήματα. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἀθρόας ἀπομακρύνσεως ἀξιωματικῶν, ὅπως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐγὼ ἐβεβαιώσαμεν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὸ 1927 ποὺ ἀνεφέρατε, ἐκεῖ πρόκειται περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ τότε Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ ἀπομακρύνῃ ἀξιωματικούς. Ἁπλῶς, πολλοὶ ἀξιωματικοὶ ἤθελον νὰ πάρουν μεγαλειτέρας συντάξεις καὶ νὰ ἀπομακρυνθοῦν, ἀφήνοντες ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς. Δὲν ἐπιέσθησαν δηλαδὴ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν ἐκείνην. Δὲν ἔγινεν ἐκκαθάρισις. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως ὁμιλεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν ἐκεῖνα μὲ τὰ σήμερον λεγόμενα.

§466Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἀπ’ ἐναντίας, Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, διότι αὐτὴ ἡ πρόβλεψις οὕτως εἰπεῖν, ὅτι «ἡ πλήρης τῶν κυβερνητικῶν μέτρων ἐφαρμογὴ θὰ συμπληρώσῃ τὴν ὁλυσχερῆ ἀποσύνθεσιν τῶν ἐθνικῶν μας δυνάμεων», νομίζω ὅτι ἐνισχύει τὰς ἀπόψεις μου.

§467ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἀπὸ ἀπόψεως ἀφοπλισμοῦ ἀφ’ ἑνός, διότι τότε ἔφυγε πραγματικῶς εἷς ἀριθμὸς καλῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικοῦ τοῦ στρατεύματος διότι, ὅπως θὰ ἐνθυμεῖσθε, τὸν νόμον ἐκεῖνον τῆς ἐθελουσίας ἐξόδου τὸν κατέκριναν πλεῖστοι ὅσοι, ὡς ἕνα νόμον οὐχὶ ἠθικόν, ἕνα νόμον, ὁ ὁποῖος ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς πλείστους ἀξιωματικοὺς νὰ ἀπέλθουν.

§468Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πότε ἐγένοντο αὐτά;

§469ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὰ 1927.

§470Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔγινε λόγος τότε περὶ ἐθελουσίας ἐξόδου.

§471ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Πῶς ἐγένετο ἡ ἀπομάκρυνσις;

§472ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ πινάκων.

§473Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Διὰ Συμβουλίων.

§474ΑΛ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς Ναυτικῶν). Πάντως δὲν ἔχει σχέσιν μὲ ὅσα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπε καὶ ἔγραψε.

§475Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς δὲν ἔχει σχέσιν; Πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ γίνεται ἡ ἔξοδος τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ στρατεύματος.

§476Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Παραγνωρίζετε ἕν πρᾶγμα, ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν περίπτωσιν δὲν πρόκειται περὶ παραπτώματος κυρίως στρατιωτικοῦ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὴν λαϊκὴν θέλησιν, καὶ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου σκοπεῖ νὰ προστατεύσῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν ἀπέναντι ἀτάκτων καὶ ἀνωμάλων ἐπεμβάσεων, τοῦτο δὲ ἐπιφέρει ταὐτοχρόνως θεραπείαν καὶ εἰς τὸν στρατόν. Ἐὰν ἐτίθετο κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτὴ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτω ὅτι πολλά, ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνεπτύχθησαν, θὰ ἦσαν περιττά. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ζητεῖ νὰ εὕρῃ τρόπον ν’ ἀποκαταστήσῃ τὸν στρατὸν ἀπολύτως εἰς τὰ ἔργα του, καὶ τοῦτο εἶνε μία ἐνάσκησις πράξεως πολιτικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν τὴν ἁρμοδιότητα εἶχε μόνον ἡ Κυβέρνησις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ζητεῖ νὰ προστατεύσῃ τὴν λαϊκὴν θέλησιν ἀπέναντι οἱασδήποτε ἀτάκτου καὶ ἀνωμάλου ἐπεμβάσεως τοῦ στρατοῦ. Καὶ τοῦτο ἐπίσης εἶναι ἔργον πολιτικῆς, τὸ ὁποῖον δύνανται κυρίως οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις ν’ ἀσκήσουν. Ἄν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἡ βάσις αὐτὴ τοῦ νομοσχεδίου, ὑποθέτω ὅτι ἄλλη θὰ ἦτο ἡ συζήτησις καὶ οὔτε περὶ κινήματος, οὔτε περὶ φυσικοῦ δικαστοῦ, οὔτε περὶ ἀντισυνταγματικότητος θὰ συνεζητοῦμεν, πράγματα τὰ ὁποῖα πολὺ ὀλίγον συνδέονται μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἄν ἐτιμωρήθη καλῶς ἢ ὄχι εἷς ἀξιωματικός, τὶ θέλομεν ἡμεῖς εἰς αὐτά; Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἔχωμεν στρατόν. Δὲν θέλομεν στρατὸν, ὁ ὁποῖος νὰ διευθύνῃ τὴν πολιτικήν. Τὴν πολιτικὴν τὴν διευθύνει ὁ λαός. Θέλομεν τὸν στρατόν, στρατόν, καὶ τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ ἀκεραίαν. Αὐτὸ δὲν εἶναι στρατιωτικὸν παράπτωμα. Εἶναι μία ὑπέρβασις τῶν δικαιωμάτων τῶν στρατιωτικῶν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ καί, εὐτυχῶς, αὐτὴ ἡ ὑπέρβασις ἐξεδηλώθη εἰς πολὺ μικρὸν σημεῖον. Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία διευθύνει τὴν πολιτικήν, καθίσταται ἁρμοδία διὰ νὰ κανονίσῃ τὴν ἁρμοδιότητα ἑκάστου, σχετικῶς πρὸς τὴν ὁμαλὴν διεξαγωγὴν τῶν πολιτικῶν πραγμάτων τῆς Χώρας.

§477Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ βάσις δὲν εἶναι ποσῶς διάφορος, διότι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξετάζεται, δὲν εἶναι ὁ λόγος, ὁ γενικός, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιζητεῖται ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ στρατεύματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐξετάζεται, εἶναι ἀκριβῶς ποῖος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ κρίνῃ ἂν ὑπέπεσαν ὡρισμένοι ἀξιωματικοὶ εἰς τὸ καταγγελλόμενον παράπτωμα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖται ἡ ἀπομάκρυνσίς των. Αὐτὸ εἶναι ὅλον τὸ ζήτημα. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ πράξεως σχετικῆς καὶ ὄχι περὶ πράξεως ἐπαγγελματικῆς, εἶναι ὀλιγώτερον ἁρμοδία νὰ κρίνῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔχει χαρακτῆρα πολιτικόν, ἐπηρεαζόμενον ἐκ τῆς αἰτίας τῆς δημιουργούσης τὴν ἀνάγκην τῆς ἀπομακρύνσεως. Τὶ θὰ εἴπωμεν;—ὅτι ἐγένετο ἕν κίνημα τὸ ὁποῖον θίγει τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας. Διότι ἔχομεν ἕν κίνημα, τὸ ὁποῖον θίγει τὰς λαϊκὰς ἐλευθερίας, ἄρα θὰ δύναται οἱαδήποτε Κυβέρνησις, μία Κυβέρνησις, νὰ ἀπομακρύνῃ ἐκ τοῦ στρατεύματος ὅσους αὐτὴ νομίζει, κατὰ τὸ δοκοῦν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπομακρυνθοῦν καίτοι δὲν ἀποδεικνύεται ἡ ἑνοχή των καὶ συμμετοχή των; Περὶ αὐτοῦ κρίνεται. Ποῖος εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐνοχῆς τῶν ἀξιωματικῶν; Ἡ Κυβέρνησις λέγει· αὐτὴ θὰ τὸ κρίνῃ. Καὶ ἡμεῖς ἀπαντῶμεν ὅτι ὀλιγώτερον ἁρμοδία διὰ νὰ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἐνοχῆς τῶν ἀξιωματικῶν εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ποσῶς ἀνεπηρέαστος ἐκ πολιτικῶν ἐλατηρίων.

§478Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, ἡ ἀπόδειξις ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν ἀδυναμίᾳ τῆς βάσεως τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, εἶναι ὅτι, διὰ νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἀντίθεσίν σας πρὸς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου, μᾶς λέγετε ὅτι· «μὰ, θὰ μᾶς κρίνετε καλὰ ἢ ὄχι;». Ἀλλ’ ἐὰν θὰ σᾶς κρίνωμεν καλὰ ἢ ὄχι, δι’ αὐτὸ θὰ μᾶς κρίνετε κατόπιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§479Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι δά! Δὲν ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρίσιν σας, διότι ἠξεύρομεν ὅτι θὰ εἶναι ἡ κρίσις σας μεροληπτική.

§480ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς ἀρχὴ εἶναι καταδικαστέον.

§481Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἴμεθα ἁρμόδιοι ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν ἀμφισβητεῖται. Σᾶς λέγομεν ὅτι εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἁρμόδιοι. Οἱ ἀναρμόδιοι πάντως θὰ ἦσαν οἱ στρατιωτικοί, διότι οἱ στρατιωτικοί, καὶ ὡς ἐκ τῆς ἀνατροφῆς, τὴν ὁποίαν ἔχουν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, δὲν νομίζουν καὶ σπουδαῖον πρᾶγμα νὰ εἴπουν· «τὶ μὲ μέλλει ἐμένα τὶ θέλει ὁ λαός· ἐγὼ τὶ λέγω». Δυστυχῶς, εὑρέθησαν πολλοὶ ἐν τῷ παρελθόντι σχόντες αὐτὰς τὰς σκέψεις, καὶ ἀπόδειξις τῆς κακῆς ταύτης ἀνατροφῆς, ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, εἶναι ὁ ἀντάρτης ἐπιχειρηματίας τοῦ κινήματος. Τὶ ἔκαμεν οὗτος; Εὐθὺς τὸ ἴδιο βράδυ, μόλις ἐξεδηλώθη ἡ θέλησις τοῦ λαοῦ, εἶπεν ὁ ἀντάρτης: «Μὰ, ἐγὼ τὸν λαὸν θὰ ἀκούσω; Τὸν καταργῶ».

§482Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὶ σημασίαν ἔχουν αὐτά;

§483Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς εὑρίσκετε ὅτι δὲν ἔχουν σημασίαν, ἐγὼ ὅμως λέγω ὅτι ἔχουν σπουδαιοτάτην σημασίαν. Δὲν εἶναι ἱκανὸς ὁ στρατιωτικὸς νὰ κρίνῃ περὶ τούτου ὀρθῶς, ἐὰν αἱ πράξεις του ἀποτελοῦν ἐπέμβασιν ἢ ὄχι εἰς τὴν πολιτικήν.

§484Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔκριναν τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ἀνώτεροι δηλαδὴ βαθμοῦχοι, δὲν συμμετέσχον κατὰ τὰ τελευταῖα αὐτὰ πονηρὰ ἔτη εἰς κινήματα, οὔτε συνεπάθησαν τοὺς κινηματίας. Δὲν γνωρίζω δὲ κατὰ πόσον θὰ ἠδύναντο νὰ λεχθῇ τοῦτο καὶ περὶ ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν.

§485Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, δυσκόλως κατορθώνω νὰ συνεννοηθῶ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μέρος εἰς κινήματα, διότι τὴν ἱστορίαν τῶν κινημάτων, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, δὲν τὴν ἠξεύρω πολύ. Δὲν σᾶς εἶπα ὅτι μετέσχον αὐτοὶ εἰς κινήματα. Σᾶς εἶπα ὅτι τὰς πράξεις αὐτάς, ἀνεξαιρέτως τοῦ ἂν οἱ κριταὶ μετέσχον ἄλλοτε εἰς κινήματα, τὰς πράξεις αὐτὰς τὰς ἐπεμβάσεις τῶν στρατιωτικῶν εἰς τὴν πολιτικὴν ἐν γένει, πολὺ καλύτερα δύνανται νὰ τὰς ἐκτιμήσουν οἱ στρατιωτικοί, διότι μείζονα συναίσθησιν τοῦ ἀδικήματος ἔχουν οἱ πολιτικοί. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα τοῦ διασήμου συγγραφέως Γέριγκ, ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι οἱ στρατιωτικοὶ εἰς ζητήματα τιμῆς θὰ δικάσουν καλύτερα ἀπὸ ἕνα ἔμπορον.