1933.08.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ 25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1933

Προεδρία ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρα 5 καὶ 30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Μοῦ ἐπιτρέπετε, κ. Πρόεδρε, νὰ καταθέσω μερικὰ νομοσχέδια; 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 4539 περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων καὶ Ταμείου Ἀποδοχῶν Ἀσφαλίσεως Κλήρου τῆς Ἑλλάδος». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2098 (1920) καὶ διαθέσεως τῆς δι’ αὐτοῦ ἐπιβληθείσης ὑπὲρ τοῦ ἐν Γαργαλιάνοις Ἱεροῦ Ναοῦ φορολογίας πρὸς ἀνέγερσιν αὐτόθι διδακτηρίου Δημοτικοῦ Σχολείου». 3) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5058 «περὶ ἐνισχύσεως τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων καὶ Τεχνῶν». 4) «Περὶ συστάσεως μονίμου Ἐπιτροπῆς πρὸς συντήρησιν καὶ βελτίωσιν γλυπτικῶν ἔργων».

§3Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ἕν. «Περὶ κυρώσεως ἀναγκαστικοῦ νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς κατασκευῆς καὶ καταναλώσεως σταφιδοψώμου».

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γεν. Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει πράξεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Συγκοινωνίας καὶ Ἀεροπορίας. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν τοῦ Σώματος διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Γ. Ἠσαΐα, κατηγορουμένου διὰ τὴν κατασκευὴν δεξαμενῆς ἐκ μπετὸν ἀρμέ, ἄνευ τῆς σχετικῆς ἀδείας τοῦ κ. Νομομηχανικοῦ. — Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ καὶ Π. ΚΑΛΙ-ΓΚΑΤΣΗΣ καταθέτουσιν τηλεγραφήματα τῶν κατοίκων Ἁγίων Ἀποστόλων Γιαννιτσῶν, παραπονουμένων κατὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἥτις πιέζει αὐτοὺς ἀδικαιολογήτως, ζητούσης νὰ εἰσπράξῃ χρέη δι’ ἔργα κοινῆς ὠφελείας. — Οἱ Βουλευταὶ Λέσβου κ. κ. Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, Μ.

ΛΑΙΛΙΟΣ, Α. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, Γ. ΚΟΝΤΑΞΗΣ, ΧΡ.

ΒΑΦΕΑΣ καὶ Ν. ΝΙΑΝΙΑΣ καταθέτουσι τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Ἐπιμελητηρίου Λέσβου καὶ τοῦ Συνδέσμου Ἐμπόρων Ἐλαιολάδων, διαμαρτυρομένων κατὰ τοῦ ὑποβληθέντος Νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ καταθέτει τηλεγράφημα συκοπαραγωγῶν Μεσσηνίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν τακτικὴν τῶν ἐξαγωγέων καὶ ζητούντων ὅπως τὸ συκογραφεῖον προβῇ εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν σύκων καὶ τὴν ἀποστολὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ τὴν ἐγκατάστασιν τούτου εἰς τὰς Καλάμας. —Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἄκ Μπουνὰρ Θράκης ζητοῦν τὴν ἀναστολὴν τῶν ἐργασιῶν τοῦ συνεργείου διὰ τὴν διανομὴν τοῦ ἀγροκτήματος Ἀγρινίου. —Οἱ κάτοικοι τῆς πόλεως Κοζάνης ζητοῦν τὴν ψήφισιν τοῦ κατατεθέντος Νομοσχεδίου ὑπὲρ ἀνεγέρσεως Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ ἐν τῇ πόλει των. —Ὁ Πρόεδρος τῆς Κοινότητος Δοκοῦ ζητεῖ τὴν ἀναστολὴν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τόγκας». —Τὸ προσωπικὸν τῶν Τ.Τ.Τ. Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περικοπῆς 6%, τὴν ἄμεσον ἐπιστροφὴν τῶν κρατηθέντων ἀναδρομικῶς, τὴν ἐκτέλεσιν προαγωγῶν εἰς βαθμὸν καὶ μισθὸν κλπ. —Ὁ Βουλευτὴς κ. Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ καταθέτει τηλεγράφημα Προσφύγων Ἀγρινίου, ἀστικῶς ἐγκατεστημένων, ζητούντων τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. —Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΤΣΑΡΠΑΖΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τρικκάλων ἐπαγγελματιῶν, ὀφειλετῶν συνεπείᾳ ἐνυποθήκων δανείων. —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΔΗΜΑΔΗΣ καὶ Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ καταθέτουσι τηλεγράφημα Προέδρων Κοινοτήτων περιφερείας Κατερίνης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν τακτικὴν τῆς Διευθύνσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν Θεσσαλονίκης, μὴ διαθετόντων ἐπάρκειαν σάκκων διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῶν παραγωγῶν. Ὁ κ. Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ Ταμείου ἀσφαλίσεως Ἀρτεργατῶν». Ὁ κ. Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) καταθέτει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἐθελοντῶν στρατευσίμων Ἀεροπορίας, ἐλαττώσεως τῆς θητείας τῶν στρατευσίμων καὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τῶν σχετικῶν νόμων τῆς Ἀεροπορίας». Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ, Δ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΑΣ,

Σ. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΣ, Κ. ΚΟΥΚΟΥΡΙΚΟΣ, Ι. ΣΚΑΝ-

ΔΑΛΑΚΗΣ, Β. ΑΛΕΞΑΤΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῆς 1ης παραγράφου τοῦ 14ου ἄρθρου τοῦ Ν. 4506». Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καταθέτει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ διαρρυθμίσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ κώδικος, περὶ φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων». 3) «Περὶ μειώσεως τοῦ φόρου καὶ τελῶν ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν» καὶ 4) «Περὶ φορολογίας κύκλου ἐργασιῶν». Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΡΙΖΙΩΤΗΣ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ἀσκήσεως προσφυγῆς κατ’ ἀποφάσεων διακοπῆς συντάξεων θυμάτων πολέμου λόγῳ εὐπορίας», Ὁ Βουλευτὴς κ. ΧΡ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ ὑποβάλλει πρότασιν νόμου: «Περὶ ρυθμίσεως τῶν πρὸ τοῦ 1918 ἀποζημιώσεων καὶ συντάξεων συνεπείᾳ ἀτυχημάτων ἐργατῶν, ὑπαλλήλων καὶ ἰδιωτῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΦΙΛΙΠ-ΠΙΔΗΣ καὶ Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4818 «περὶ ἐνοικιοστασίων βοσκῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ, Γ. ΤΣΟΝ-ΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ, Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ καὶ Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ 14 ἄρθρου τοῦ νόμου 4506». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ, Γ. ΚΑΓΙΑΣ, Σ. ΣΙ-ΜΟΣ καὶ Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 22 Ἰουλίου 1933 «περὶ καθορισμοῦ τῆς μεταβλητῆς «σ» εἰς τόπους πωλήσεως ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας». Ἡ ἐπὶ τῆς ΔΙΑΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ παρατάσεως τῆς κατὰ τὸν νόμον 1579 ἔτους 1918 προθεσμίας πρὸς ἀνασύστασιν καταστραφέντων ἀρχείων δικαστικῶν γραφείων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἀπριλίου 1933 ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ παρατάσεως τῶν δύο τριμήνων προθεσμιῶν τοῦ Ν. 4428 «περὶ τρόπου διακοπῆς τῆς παραγραφῆς κλπ.». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐπαναφορᾶς ἐν ἰσχύϊ τοῦ Ν. 5418, περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ περὶ προσόντων κλπ. τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νόμου». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀναγκ. Διατάγματος τῆς 26ης Μαΐου 1933, περὶ καταργήσεως τῆς παραγράφου 9 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ Ν. 3824 καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 108 τοῦ αὐτοῦ Νόμου». Ἡ ἐπὶ τῶν ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσακτέων μαθητῶν εἰς τὰς Στρατιωτικὰς Σχολὰς Εὐελπίδων καὶ Ὑπαξιωματικῶν». Ὁ κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ ἄνευ δημοπρασίας ἐκποιήσεως γηπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Ἡγουμενίτσῃ καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 115 τοῦ ἀπὸ 11)12 Ν)βρίου 1929 Διατάγματος, περὶ διοικήσεως Δημοσίων κτημάτων». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ, Γ. ΤΣΟΧΑΣ,

Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Α. ΜΕΛΑΣ, Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ, Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ

Α. ΠΑΪΖΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ ἐνισχύσεως τῶν ἐν τῇ χώρᾳ βιομηχανιῶν παρασκευῆς ἁλιπάστων ἰχθυηρῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Η. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ, Γ. ΚΡΙΜ-

ΠΑΣ, Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ, Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟΠΟΥΛΟΣ,

Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου: «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ διὰ τοῦ Π. Δ. τῆς 11ης Νοεμβρίου 1932 κωδικοποιηθέντος νόμου 3616 περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑ-

ΚΗΣ, Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ, Γ. ΤΣΟΧΑΣ, Ν. ΚΡΑΝΙ-

ΩΤΑΚΗΣ, Γ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ διακανονισμοῦ ἀρχαιότητος τῶν εἰσελθόντων εἰς τὸ σχελεῖον ὑπαξιωματικῶν κατὰ τὸ 1914». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ, Ν. ΝΙΑΝΙΑΣ. Γ.

ΚΟΝΤΑΞΗΣ, Ν. ΚΑΡΤΣΩΝΑΣ, Ν. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ,

Λ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 3755 περὶ ἀπαγορεύσεως πωλήσεως ἐλαιολάδου ἀναμεμιγμένου μετὰ σπορελαίων κλπ.». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥ-ΡΟΣ, Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ, Γ. ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καθορισμοῦ τῆς μεταβλητῆς «σ» εἰς τοὺς τόπους πωλήσεως τῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας κλπ». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΚΑΚΚΑΡΑΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῶν ἀναφορῶν καὶ ἐρωτήσεων. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἐμπόρων πετρελαίου Ἰωαννίνων.

§6Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε θερμῶς τὴν ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων φωτιστικοῦ πετρελαίου Ἰωαννίνων, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μονοπώλησιν τῶν πετρελαίων ἐν ταῖς Νέαις Χώραις, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν συζήτησιν αὐτήν.

§7ΣΠ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα τοῦ μονοπωλίου εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἀλλ’ οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη ἀκόμη.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς, ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν χαλαζοπλήκτων Μεσσήνης.

§9Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, ἀναφορὰν τῶν χαλαζοπλήκτων Μεσσήνης καὶ Τριφυλλίας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κατάφωρον ἀδικίαν, ἥτις τοὺς γίνεται κατόπιν τῆς καταστροφῆς τῶν σταφιδαμπέλων των, καὶ παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ ἐπανεκτίμησις.

§10Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἡ αἴτησις αὐτὴ εἶναι ἀναμφισβητήτως δικαιολογημένη, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ συμβοῦν ἀδικίαι, διότι, ὡς παραπονοῦνται οἱ χαλαζόπληκτοι, ὁ ἐξετάσας τὰς ζημίας γεωπόνος, ἐξετίμησε ταύτας εἰς διάστημα μιᾶς ἡμέρας, ἐξήτασε δηλ. 1300 στρέμματα εἰς μίαν ἡμέραν. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν γεωπόνοι, ὁσονδήποτε πεπειραμένοι καὶ ἂν εἶναι, εἰς διάστημα 8 ὡρῶν νὰ ἐκτιμήσωσι τὰς ζημίας 1300 στρεμμάτων;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ριζιώτης, ἐπὶ ἀναφορᾶς προέδρου τοῦ Συνεταιρισμοῦ Φαρσάλων.

§12ΑΛ. ΡΙΖΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, ἀναφορὰν τοῦ Προέδρου τοῦ Συνεταιρισμοῦ Φαρσάλων, περὶ ἀναστολῆς πληρωμῆς ὁλοκλήρου τοῦ χρέους τοῦ Συνεταιρισμοῦ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάλλωσης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Συμβολαιογραφικοῦ Συλλόγου Ναυπλίου.

§14Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Συνιστῶ, κ. Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν τοῦ Συμβολαιογραφικοῦ Συλλόγου Ναυπλίου, περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 4448 καὶ 4685, καὶ παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἡ αἴτησις εἶναι τόσον δικαία, ὥστε εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ γίνῃ δεκτή. Ἐκφράζω τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ τὴν ἀποδεχθῇ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἀντιπροσωπεύων τὴν ἐπαρχίαν Ναυπλίας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπασταύρου, ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἰωαννίνων, κατὰ τῆς Ἑταιρείας Ἠλεκτροφωτισμοῦ.

§16Χ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ. Ἡ Ἠλεκτρικὴ Ἑταιρεία, τῆς πόλεως Ἰωαννίνων, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς δραχμοποιήσεως καὶ ἐντεῦθεν, ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζῃ ἴδιον σύστημα ὑπολογισμοῦ τῆς χρυσῆς δραχμῆς, προκειμένου περὶ πληρωμῶν τόσον παρὰ τοῦ Δήμου, ὅσον καὶ παρὰ τῶν καταναλωτῶν τοῦ καταναλισκομένου ἠλεκτρικοῦ ρεύματος. Οὕτω, τὸν Αὔγουστον τοῦ 1932, ηὔξησε τὴν τιμὴν εἰς δραχ. 10.50, (ἀναγινώσκει) .... παρὰ τὰς σχετικὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἐξέδωκε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, καὶ παρὰ τὰς διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας ἔκαμαν καὶ αἱ ὀργανώσεις τῆς πόλεως καὶ ὁ Δήμαρχος. Κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1932 ἐζητήθη παρὰ τῶν ὀργανώσεων ὅπως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον αὐθαιρέτως ηὔξησε μειωθῇ, ἄλλως θὰ προέβαινον εἰς ἔκτροπα. Συνεπείᾳ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον ἠνάγκασε τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν, νὰ δεχθῇ σχετικὴν μείωσιν τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, πλὴν ὅμως κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τὸ ζήτημα ἐλύθη διὰ τοῦ σχετικοῦ Διατάγματος, τοῦ ὑποβαλλομένου πρὸς κύρωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, σχετικὴ τοῦ ὁποίου διάταξις ρυθμίζει τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἠλεκτρικοῦ ρεύματος, κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὁ ὁποῖος ἀνησύχησε πολὺ εὐλόγως τὴν πόλιν. Τὸ 2ον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1, τοῦ ὑπὸ κύρωσιν Νομοθετικοῦ Διατάγματος, ὁρίζει, (ἀναγινώσκει) .... Βάσει τῆς διατάξεως ταύτης ἡ πόλις τῶν Ἰωαννίνων, οἱ καταναλωταὶ, δηλαδὴ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν κατέβαλον κατὰ τὸ 1922, καὶ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 55240 ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅπως δεχθῇ τὴν εὔλογον ἀξίωσιν τῆς πόλεως τῶν Ἰωαννίνων καὶ διαγράφῃ τὴν σχετικὴν διάταξιν ἢ τροποποιήσῃ αὐτὴν, ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθῇ προνόμιον διὰ τὴν Ἠλεκτρικὴν Ἑταιρείαν Ἰωαννίνων.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς Κοινοτήτων Μεσσήνης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ συναλλαγματικοῦ παρακρατήματος.

§18Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Ὀφείλομεν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐκφράσωμεν τὰς εὐχαριστίας μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν μείωσιν, τοῦ συναλλαγματικοῦ παρακρατήματος καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς καταργήσεως τοῦ 3%.

§19Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐκφράζω τὴν ἐλπίδα, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπιμείνῃ ὅσο τὸ δυνατὸν διὰ νὰ καταργήσῃ καὶ αὐτὸ τὸ 3%, ἐφόσον μάλιστα πρόκειται περὶ ὑποσχέσεως δοθείσης εἰς τοὺς παραγωγούς.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐπιτροπῆς παγοπλήκτων Ζευγολατίου, διαμαρτυρομένης διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Ἑταιρείας ἀσφαλείας παγοπλήκτων κλπ.

§21Γ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Σάμου, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μονοπώλησιν τοῦ πετρελαίου ἐν ταῖς Ν. Χώραις.

§23Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μονοπώλιον τοῦ πετρελαίου εἰς τὰς Νέας Χώρας. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σταθμίσῃ καλῶς τὰ πράγματα πρὶν καταλήξῃ εἰς ὡρισμένην ἀπόφασιν. Θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰ δίκαια τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Θὰ εἶναι πολὺ σκληρὸν νὰ παραβλεφθοῦν τὰ δίκαια τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἀποφασίσῃ τοιοῦτόν τι πρᾶγμα, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν.

§24Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροζάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν μαστιχοπαραγωγῶν Χίου.

§26Π. ΡΟΖΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ Χίος εἶναι ἀσφαλῶς ἀπὸ τὰς ἐλαχίστας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε ἀπησχόλησαν τὸ ἐπίσημον Κράτος διὰ τὰς διαφόρους ἀνάγκας των. Διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ἑκάστοτε ἀναφυομένων ἀναγκῶν αὐτῆς, ἀφ’ ἑαυτῶν τὰ εὐπορώτερα ἐκ τῶν τέκνων συνεισέφερον ἐκ τοῦ ἰδίου αὐτῶν βαλαντίου καὶ σήμερον τὰ μεγάλα ἱδρύματα καὶ διάφορα ἄλλα φιλανθρωπικὰ αὐτῆς καταστήματα ἔχουσι συσταθῆ χάρις εἰς τὴν ἰδιωτικὴν αὐτὴν πρωτοβουλίαν, ὥστε ἡ Χίος νὰ μὴ ἔχῃ ἀπασχολήσει σχεδὸν ποτὲ τὸ ἐπίσημον Κράτος διὰ τὰς ἀνάγκας της αὐτάς. Καὶ προπολεμικῶς, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν πόλεμον ἀκόμη οἱ κάτοικοι τῆς Χιακῆς πρωτευούσης καὶ τῆς ὑπαίθρου της κατὰ μέγα μέρος ἀπέζων ἀπὸ τοὺς μεταναστευτικοὺς πόρους καὶ ἀπὸ τὰ σημαντικὰ ἑκάστοτε ἐμβάσματα τοῦ ναυτολογημένου πληθυσμοῦ της. Ἀλλὰ μὲ τὴν γενικὴν κρίσιν τῆς ναυτιλίας καὶ μὲ τὸ κλείσιμον τῶν ἀποδημητικῶν μερῶν, εἶναι ἠναγκασμένος ὁ πληθυσμὸς τῆς Χίου, ὁ ὁποῖος ὑπερβαίνει τὰς 75.000, νὰ ἀποζῇ σήμερον ἀπὸ τὰ γεωργικὰ ἔργα. Ὡς γνωστόν, ἡ Χίος δὲν εἶναι αὐτάρκης εἰς κανὲν προϊόν πρώτης ἀνάγκης. Τὸ μοναδικὸν σχεδὸν προϊόν, τὸ εὐγενές της προϊόν, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ὁ ἀγρότης, ἀντιπροσωπεύων τὸ μέγιστον μέρος τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χίου ὑπὲρ τὰς 50.000, ἀποζῇ, εἶναι τὸ προϊόν τῆς μαστίχης. Ἡ ἐτησία παραγωγὴ τῆς μαστίχης δὲν ὑπερβαίνει πρὸς τὸ παρόν, τὰ 250.000 κιλά. Διὰ τὴν τοποθέτησιν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ τὸ Κράτος οὐδέποτε ἔλαβεν εἰδικὴν μέριμναν, ἀλλ’ οἱ διάφοροι ἔμποροι, συναλλασσόμενοι μὲ τὸ ἐξωτερικὸν κατώρθωναν νὰ διαθέτουν τὴν μαστίχην εἰς τὰς ἀγοράς του. Εἰς τὴν Παλαιστίνην λ.χ. ὡς θυμίαμα, εἰς δὲ τὴν Γαλλίαν καὶ τὰς λοιπὰς Εὐρωπαϊκὰς χώρας ἡ μαστίχη χρησιμοποιεῖται διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ποτοποιΐας. Ἡ Τουρκία, ἄλλοτε ἐτύγχανεν ὁ σοβαρώτερος πελάτης τῆς μαστίχης, ἀπορροφῶσα μέγα μέρος αὐτῆς διὰ ψυχαγωγικοὺς κυρίως σκοπούς, ἀλλ’ ἐσχάτως καὶ αὐτὴ ἔκλεισε τὰς θύρας της εἰς τὴν εἰσαγωγὴν μαστίχης, ὑψώσασα σινικὰ τελωνειακὰ τείχη. Σήμερον, Κύριοι Βουλευταί, γενικῶς ἐμειώθη ἀφαντάστως, ἡ ἐξαγωγὴ μαστίχης καὶ ἡ τοποθέτησίς της εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, οὕτως ὥστε νὰ προκύπτῃ ἀνάγκη ἐπιτακτική, ὅπως τὸ Κράτος μεριμνήσῃ ὑπὲρ αὐτῆς διὰ τῆς λήψεως διαφόρων προστατευτικῶν μέτρων. Ἡ τιμὴ της τείνει νὰ πέσῃ εἰς τὰ χαμηλώτερα ἐπίπεδα, λόγῳ ἀτυχῶς ἑνὸς ἀθεμίτου συναγωνισμοῦ, ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς βάρος τοῦ χιακοῦ τούτου προϊόντος, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς μιᾶς γόμας «σανταράκ», τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Βιομηχανία χρησιμοποιεῖ διὰ τὴν παραγωγὴν τσικλῶν καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας ἀκόμη τῆς ποτοποιΐας. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς νῦν σύσσωμος ὁ κόσμος τῶν παραγωγῶν τῆς μαστίχης ζητεῖ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν του ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἐπιβάλουν ἕνα δασμὸν ἐπὶ τῆς εἰσαγομένης γόμας, τῆς ἐκτοπιζούσης τὴν μαστίχην εἰς τὴν ποτοποιΐαν, ἐὰν, πάντως, τυγχάνῃ ἀδύνατος ὁ ὁλοσχερὴς ἀποκλεισμὸς τῆς προαναφερθείσης γόμας. Καὶ διὰ νὰ μὴ εἶναι πλατωνικὴ μόνον ἡ προστασία τῆς μαστίχης, δέον ὁ ἐπὶ τῆς γόμας «σανταράκ» ἐπιβληθησόμενος δασμὸς νὰ εἶναι ὑπὲρ τὰς 200 δραχμὰς κατὰ κιλόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρὸς τὸν ὁποῖον ἀπευθύνουν, δι’ ἐμοῦ εὐχαριστίας, οἱ μαστιχοπαραγωγοὶ τῆς Χίου, εὐηρεστήθη νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ μᾶς ἐβεβαίωσεν ὅτι θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ὅπως προστατευθῇ ἡ μαστίχη. Καὶ τὸ πρώτιστον ἐκ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη νὰ λάβῃ σχετικῶς, ἦτο ἡ ἀποστολὴ τοῦ κ. Παρασκευοπούλου, Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, ὅπως διενεργήσῃ ἐπιτόπιον μελέτην. Ὁ κ. Παρασκευόπουλος ἐπεσκέφθη ὄντως ἐσχάτως τὴν Χίον καὶ συνέταξε μίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τῆς προστασίας τῆς μαστίχης, εἰς τὴν ὁποίαν παρέχει πολλὰς ἀνακριβεῖς πληροφορίας καὶ καταλήγει, οὔτε ὀλίγον, οὔτε πολύ, εἰς τὴν ἔκθεσίν του ταύτην, ὅτι τὸ δραστικώτερον μέτρον πρὸς προστασίαν τῆς μαστίχης καὶ τῆς τιμῆς της, εἶναι ἡ ἐκρίζωσις τοῦ μαστιχοφόρου σχίνου. Ἀλλὰ τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ παρομοίωσις, Κύριοι Βουλευταί, ἰσοδυναμεῖ μὲ τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνε κάποτε ἐμπειρικὸς ἰατρὸς εἰς ἕνα ὀδονταλγοῦντα, καταφυγόντα εἰς τὰ ἐπιστημιανικὰ φῶτα του, ὅτι τὸ δραστικώτερον φάρμακον πρὸς ἀπαλλαγήν του ἀπὸ τὰς ὀχλήσεις τῆς ὀδονταλγίας του ἦτο ἡ ἐκρίζωσις καὶ τῶν δύο ὀδοντοστοιχιῶν του. Τελευτῶν, ἀπευθύνω θερμὴν παράκλησιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους κ. κ. Ὑπουργούς, ὅπως εὐαρεστηθῶσι νὰ ἀσχοληθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς μαστίχης τὸ ταχύτερον δυνατὸν καὶ κατὰ τρόπον θετικώτερον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παχνὸς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§28ΑΛ. ΠΑΧΝΟΣ. Κατεθέσαμεν, Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τηλεγράφημα τῶν Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν τῶν μαστιχοπαραγωγῶν Χίου, τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον διαδηλώνει ὅλην τὴν οἰκτρὰν οἰκονομικὴν θέσιν, τὴν αὐτόχρημα ἀπελπιστικήν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον τὸ ἥμισυ τοῦ γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χίου, οἱ Μαστιχοχωρῖται μας. Ὁ Συνάδελφος κ. Ροζάκης, πολὺ ὡραῖα πράγματι ἔθεσε τὰ πράγματα ἐνώπιον Ὑμῶν καὶ ὡς Μαστιχοχωρίτης, γνώστης βαθὺς τοῦ ζητήματος τούτου, ἐξέθεσε τὰ αἴτια τῆς κρίσεως τῆς μαστίχης. Δὲν εἴμεθα τόσον ἀφελεῖς νὰ ζητήσωμεν πράγματα ἀδύνατα, τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τοῦ Κράτους. Γνωρίζομεν ὅλοι πολὺ καλὰ ποῖα τεράστια οἰκονομικὰ προβλήματα ἀντιμετωπίζει ἡ Χώρα μας. Καὶ δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιδιώξωμεν ἀδύνατα καὶ ἀκατόρθωτα πράγματα. Εἰς ἕν σημεῖον ἐπιμένομεν. Ζητοῦμεν ἀπαραιτήτως νὰ ληφθοῦν μέτρα προστασίας τῆς μαστίχης, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονηθῇ ὅτι, ὁποίαν σημασίαν ἔχει ὁ καπνὸς διὰ τοὺς καπνοπαραγωγούς μας, ὁποίαν σημασίαν ἔχει ἡ σταφὶς διὰ τὰς σταφιδοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας τῆς Χώρας μας, τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς σημασίαν ἔχει καὶ ἡ μαστίχη διὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Χίου. Δυστυχῶς τὰ μαστιχοπαραγωγὰ ἐδάφη τῆς Χίου εἶναι κυρίως βουνώδεις ἐκτάσεις ὅπου δὲν εἶναι εὔκολος ἡ εὐδοκίμησις ἄλλων καλλιεργειῶν. Καὶ διὰ τοῦτο μία Κυβερνητικὴ μέριμνα εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἡ μαστίχη παράγεται ἀπὸ τὸν μαστιχοφόρον σχῖνον, ἕν δένδρον θαμνῶδες, ἡ καλλιέργεια τοῦ ὁποίου ἀπαιτεῖ ἰδιαιτέραν ἐργασίαν, τὸ κέντημα τῶν σχίνων, τὸ ὁποῖον συνίσταται εἰς μικρὰς ἐντομὰς γινομένας εἰς τὸν κορμὸν καὶ τοὺς παχυτέρους κλάδους τοῦ σχίνου, ἵνα ἐκ τούτων ἐκρεύσῃ ἡ κρυσταλλίνη ρητίνη, ἡ εὐωδεστάτη μαστίχη. Ἄλλοτε, τὸ ἐμπόριον τῆς μαστίχης ἦτο θαυμάσια ὠργανωμένον. Καὶ ἐπὶ Φραγκοκρατίας, καὶ ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας, εἶχον ληφθῇ σειραὶ προστατευτικῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα συνεκράτουν τὰς τιμὰς τῆς μαστίχης εἰς ὑψηλὰ ἐπίπεδα. Ἡ μαστίχη σήμερον διέρχεται κρίσιν σοβαροτάτην, διότι ὑφίσταται συναγωνισμὸν τρομερὸν εἰς τὴν βιομηχανίαν τῶν βερνικίων χρωματουργίας ἐν Γερμανίᾳ, Ἀγγλίᾳ, Γαλλίᾳ καὶ Ἀμερικῇ, ἀπὸ διαφόρους γκόμας, ἰδίως τὴν λεγομένην «Σανταράκ», ἡ ὁποία προσφέρεται εἰς πολὺ χαμηλὰς τιμὰς καὶ ἐκτοπίζει τὴν μαστίχην. Σημειωτέον ὅτι ἐκ τῆς ὅλης ἐτησίας παραγωγῆς τῆς μαστίχης, ἀνερχομένης εἰς 300.000 χιλιόγραμμα περίπου, τὸ ἕν τρίτον περίπου ἀπερρόφα ἡ βιομηχανία τῶν βερνικίων εἰς τὰς χώρας ταύτας. Δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τὸν τεράστιον οἰκονομικὸν ἀντίκτυπον, τὸν ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τοῦ προϊόντος μας ἡ μείωσις τῆς καταναλώσεως τῆς μαστίχης. Μεγάλας ποσότητας μαστίχης ἀπερρόφα ἐπίσης καὶ ἡ Τουρκικὴ ἀγορά. Καὶ ἐκεῖ δυστυχῶς, διὰ λόγους οἰκονομίας ἐξαγωγῆς συναλλάγματος, περιωρίσθη πολὺ ἡ κατανάλωσις. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι κατεβλήθη προσπάθεια, διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ καλὴ ποιότης τοῦ προϊόντος μας διὰ νομοθετικῶν μέτρων, ἀπαγορευομένου ἐπὶ ὡρισμένους μῆνας τοῦ κεντήματος τῶν μαστιχοφόρων δένδρων καὶ τῆς ἐκ τούτων συλλογῆς μαστίχης, διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐπεκτάσεως τῶν φυτειῶν τῶν μαστιχοδένδρων καὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς συλλογῆς «κοκκολογίου» δηλαδὴ τῆς μαστίχης κατωτέρας ποιότητος. Δυστυχῶς καὶ τὰ μέτρα ταῦτα ἐλάχιστα ὠφέλησαν τὸ πολύτιμον προϊὸν τῆς νήσου μας. Ὑπὸ τὰς σημερινὰς συνθήκας ἕνας κυρίως δρόμος εἶναι ἐξυπηρετικὸς τῆς μαστίχης μας: νὰ ὠθηθῇ ἡ ἐγχώριος ἀγορά μας πρὸς ἀπορρόφησιν τῆς παραγομένης μαστίχης. Ἡ βιομηχανοποίησις, ἡ εὐρυτέρα χρησιμοποίησις τῆς μαστίχης εἰς τὴν ποτοποιΐαν, εἰς τοὺς ἄμβυκας, μικρᾶς καὶ μεγάλης χωρητικότητος, πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ γενικευθῇ. Δὲν ζητοῦμεν ἀδύνατα πράγματα. Ἐὰν κατορθώσωμεν μάλιστα οἱ Χῖοι νὰ ἄρωμεν ὡρισμένας προλήψεις ἀπὸ τοὺς ἐκκλησιαστικούς μας κύκλους, ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν χρησιμοποίησιν τῆς εὐωδεστάτης μαστίχης εἰς τὴν θείαν λατρείαν, ἀντὶ τοῦ λιβανίου καὶ τοῦ θυμιάματος, τὸ ζήτημά μας ἐλύθη, ἀσφαλῶς, κατὰ τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον, καὶ δὲν θὰ ἐνοχλήσωμεν τὸ Κράτος. Καταβάλλομεν κάθε δυνατὴν προσπάθειαν νὰ πείσωμεν τοὺς ὑπευθύνους ἐκκλησιαστικούς μας κύκλους, τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, νὰ υἱοθετήσουν τὰς ἀπόψεις μας, ἀφοῦ εἶναι γνωστόν, ὅτι ἀπὸ τὰ γενόμενα ἐπιμόνως πειράματα, ἡ μαστίχη εὐωδιάζει ἀσυγκρίτως καλλίτερα, ἔχει ἀναντιρρήτως εὐωδέστερον ἄρωμα ἀπὸ τὸ λιβάνι καὶ τὰ ἄλλα γνωστὰ θυμιάματα. Δυστυχῶς, παλαίομεν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐναντίον τοῦ συντηρητικισμοῦ τῆς Ἐκκλησίας μας, ἐναντίον προλήψεων ἑκατονταετηρίδων. Ἕνα εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ θρησκεύων λαός μας δαπανᾷ καὶ ἐξάγει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν σημαντικὰ ποσὰ συναλλάγματος διὰ τὴν προμήθειαν θυμιαμάτων καὶ λιβανίου. Ἡμεῖς ἀντιμετωπίζομεν τὸ πρόβλημα τοῦτο μὲ ἀρκετὴν αἰσιοδοξίαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν στιγμὴν αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως τοὺς Κυρίους Ὑπουργοὺς τῆς Γεωργίας, τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι νὰ ἐξεύρουν τὰ μέσα τῆς ὠθήσεως τῆς ἐγχωρίου ἀγορᾶς πρὸς ἀπορρόφησιν τοῦ προϊόντος μας. Ἄς λάβωμεν ὡς παράδειγμα τὴν γείτονα Βουλγαρίαν, ἡ ὁποία ἔλαβε καὶ λαμβάνει καθημερινῶς διάφορα ἀποτελεσματικὰ μέτρα προστατευτικὰ τοῦ ροδελαίου της καὶ κερδίζει πολλά. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω καὶ κἄτι ἄλλο: Πρόκειται, Κύριοι Βουλευταί, περὶ ζητήματος ζωτικωτάτου ἀφορῶντος τοὺς νομοταγεστέρους Ἕλληνας γεωργούς, τοὺς πλέον φιλησύχους, τιμίους καὶ ἐργατικοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν εἰς μίαν περιφέρειαν τῆς Χίου, ὅπου τὸ ἔγκλημα εἶναι ἄγνωστον. Πρόκειται περὶ τῶν Μαστιχοπαραγωγῶν μας, ἑνὸς πληθυσμοῦ, ὁ ὁποῖος δὲν συνήθισεν, οὔτε πρέπει νὰ συνηθίσῃ, νὰ ἀνεβοκαταβαίνῃ τὰς κλίμακας τῶν διαφόρων Ὑπουργείων διὰ νὰ ζητῇ θέσεις ἢ νὰ ἀπαιτῇ τὸ δίκαιόν του καὶ ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἠνώχλησε τὸ Κράτος. Διὰ τοῦτο εἶναι ἄξιος ἰδιαιτέρας στοργῆς καὶ μερίμνης. Ἡμεῖς οἱ Χῖοι, ἄνευ τῆς κρατικῆς βοηθείας, μὲ τοὺς ἰδίους μας πόρους, συνεστήσαμεν ἕνα Σύνδεσμον προστασίας τῆς μαστίχης, σύνδεσμον, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη καὶ ἐργάζεται λίαν ἀξιεπαίνως. Τὰ πορίσματα τοῦ Συνδέσμου μας, πορίσματα ἐμπεριστατωμένα, σοβαρᾶς, ἀντικειμενικῆς μελέτης, συνιστῶμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ υἱοθετήσῃ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λάλιος ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐμπόρων Μυτιλήνης.

§30Μ. ΛΑΙΛΙΟΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ κατέληγεν ἡ Κυβέρνησις εἰς ὡρισμένην ἀπόφασιν, ἀρκοῦμαι εἰς τὸ νὰ συστήσω τὴν ἐν λόγῳ ἀναφοράν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπέντζας ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Αὐλῶνος.

§32Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Αὐλῶνος ζητοῦν νὰ τοὺς δοθῇ σῖτος ἐπὶ πιστώσει καὶ νὰ ἀνασταλοῦν τὰ χρέη των πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὅπως ἐγένετο καὶ διὰ τὴν περιφέρειαν Σερρῶν καὶ Θεσσαλονίκης.

§33Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι ἡ αἴτησίς των αὕτη εἶναι δικαία καὶ τὸ δίκαιον πρέπει νὰ κατανέμηται ἐξ ἴσου.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης ἐπὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Κάρλας.

§35Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι ὥρα νὰ ἀποδείξωμεν διατὶ δὲν ἔγιναν ἀκόμη τὰ ἀποξηραντικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς μελέτας τῶν Ἑταιρειῶν Μπένετ καὶ Τζόνσον διαπιστοῦται, ὅτι μὲ ἕν πολὺ ἀστεῖον ποσὸν 25.000.000 —δέχομαι ὅτι μὲ τὰς ὑπερβασίας ἠμπορεῖ νὰ πᾶνε τριάντα— ἠμποροῦμε νὰ ἀποξηράνωμε τὰ ἕλη τῆς Κάρλας. Ἔχομεν τὴν τιμήν, νὰ διαβεβαιώσωμεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας, ὅτι ὄχι μόνον λόγοι ὑγιεινοί, ἀλλὰ καὶ λόγοι πλουτοπαραγωγικοὶ ἐπιβάλλουν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου. Θὰ ἔχῃ τόσην μεγάλην ἀξίαν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου αὐτοῦ, διότι θὰ ἀποδώσῃ εἰς τὴν καλλιέργειαν 300.000 στρέμματα, τὸ δὲ Κράτος θὰ εἰσπράττῃ 20.000.000 κατ’ ἔτος, χωρὶς νὰ ὑποστῇ οὔτε μίαν δραχμὴν ζημίαν. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κ. Ὑπουργέ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως, τοὐλάχιστον, ἀπὸ τὰ χρήματα, ποὺ διατίθενται διὰ τὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας, ἀποσπασθῇ τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ ποσὸν νὰ γίνῃ καὶ τὸ ἔργον αὐτὸ διὰ νὰ ἐπισύρῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις τὴν αἰωνίαν εὐγνωμοσύνην τῶν κατοίκων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§37Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Κάρλας, εἶναι ζήτημα, συνδεδεμένον μὲ τὴν ὅλην γεωργικὴν ὑπόθεσιν, μὲ τὴν ὅλην λύσιν τοῦ ἀγροτικοῦ προβλήματος τῆς Χώρας. Εἶναι περίεργον πῶς ἕως τώρα τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Κάρλας, δὲν ἀπησχόλησε καμμίαν Κυβέρνησιν οὐσιαστικῶς μέχρι σήμερον, ἐνῷ εἶνε ζήτημα ζωτικώτατον διὰ τὴν Χώραν καὶ ἰδιαιτέρως διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Αἱ ἰδικαί μου πληροφορίαι εἶναι, ὅτι ἀποξηραινομένης τῆς λίμνης, θὰ περιέλθουν εἰς τὴν γεωργικὴν χρῆσιν 400–420.000 στρέμματα γῆς, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 220 ἀνήκουν εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τὰ 200 εἰς ἰδιώτας, καταπλακωθέντα ὑπὸ τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης. Τὸ ζήτημα λοιπὸν παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας μερίμνης καὶ ἰδιαιτέρων φροντίδων, διότι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς μαστίζεται, κατὰ κυριολεξίαν, καὶ ἀπὸ τὴν ἑλονοσίαν, ἐκτὸς τῆς στενότητος τῶν ἀγροτικῶν κλήρων. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ δὲν θὰ ὑπάρχουν πλέον εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἀκτήμονες, οὔτε ἄνεργοι, διότι καὶ οἱ ἄλλοι πληθυσμοὶ καὶ ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν καὶ ἄλλων περιοχῶν θὰ εὕρουν ἐργασίαν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, παραπονοῦμαι ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Θεσσαλίας, διότι οὐδὲν ἐλήφθη μέχρι σήμερον μέτρον διὰ τὴν Θεσσαλίαν. Ἀξίζει καὶ ἡ Θεσσαλία, ἡ ὁποία τόσα προσέφερεν εἰς τὸν δημόσιον Προϋπολογισμόν, καὶ γενικῶς ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, τόσα προσέφερε, καὶ πρέπει νὰ τύχῃ μιᾶς ἰδίας τινὸς προσοχῆς καὶ μερίμνης. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ θελήσῃ ὅπως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις συνδέσῃ τὸ ὄνομά της μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ νὰ εὐεργετήσῃ τοὺς πληθυσμοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι ἀναγνωρίζουν τὴν εὐγνωμοσύνην πάντοτε πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι εὐεργέται των.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολαΐδης.

§39ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κάρλας, Κύριοι Συνάδελφοι, εἶναι παμμέγιστον καὶ δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπασχολεῖ ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν καὶ πλειστάκις ἐγένοντο συλλαλητήρια καὶ δύο ἐπηκολούθησαν συνέδρια πρὸ ἐπίλυσιν αὐτοῦ. Πλήν, δυστυχῶς, τίποτε δὲν ἐγένετο. Κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν κατηρτίσθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ Συνασπισμοῦ, μὲ Ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας τὸν ἀξιότιμον Ἀρχηγὸν τῶν Ἐλευθεροφρόνων κ. Μεταξᾶν, προεκηρύχθη δημοπρασία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς Μακεδονίας. Τότε συνεκροτήθη τὸ πρῶτον συνέδριον διὰ τὸ ζήτημα τῆς Κάρλας, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁλόκληρος ὁ Θεσσαλικὸς κόσμος ἀνέπτυξε τὰς ἀπόψεις του καὶ ἐζήτησε τὴν ταυτόχρονον ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας μετὰ τῶν τῆς Μακεδονίας καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κάρλας. Ἐσχηματίσθη τότε Ἐπιτροπὴ ἐμφανισθεῖσα πρὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν πρότασιν, ἵνα συνταυτισθοῦν τὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θεσσαλίας, τοῦτο δὲ, διότι ἡ κεχωρισμένη ἐκτέλεσις θὰ ἐστοίχιζε περισσότερον καὶ δὲν θὰ ἦτο εὔκολος ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας χωριστά. Εὐτυχῶς, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, κ. Μεταξᾶς, προεκήρυξε τὴν σχετικὴν δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἀτυχῶς κατὰ κακὴν τύχην διὰ τὴν Θεσσαλίαν καὶ δι’ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀνετράπη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνέλαβε τὴν Ἀρχὴν ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων....

§40ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὸν Βενιζέλον ἐννοεῖτε;

§41ΑΔ. ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ. Ὄχι εἰδικῶς διὰ τὴν Θεσσαλίαν... ὅστις μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλίαν δι’ ἐκλογικὴν περιοδείαν καὶ διεκήρυξεν ὅτι μόνον τὰ ἔργα τῆς Μακεδονίας θὰ γίνουν καὶ οὐχὶ καὶ τῆς Θεσσαλίας Οὕτω ἐγκατελείπετο καὶ πάλιν ἡ πτωχὴ Θεσσαλία. Διεμαρτυρήθημεν ἔκτοτε καὶ συνεκροτήσαμεν ἐν Λαρίσῃ τὸ δεύτερον συνέδριον, πλὴν εἰς μάτην, διότι ὁ κ. Βενιζέλος διεκήρυξεν, ὅτι τὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας θὰ γίνουν μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν τῆς Μακεδονίας καὶ μόνον ἡ Κάρλα θὰ ἀποξηρανθῇ. Ἔκτοτε ὅμως τέσσαρα ὁλόκληρα ἔτη παρῆλθον καὶ οὐδὲν ἐγένετο. Καὶ οὐχὶ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ εἰς τὴν σύμβασιν Μπένετ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμελετήθη τὸ ζήτημα τῆς ἀποξηράνσεως τῆς Κάρλας, ὑπάρχει εἷς ὅρος, ὅρος ὁ ὁποῖος ἐμποδίζει τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ κεχωρισμένως τὰ ἔργα, ἢ μᾶλλον ὄχι κεχωρισμένως, ἀλλ’ ἐμποδίζει τὸ Κράτος νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα δι’ ἄλλης οἱασδήποτε νέας ἑταιρείας, ἐκτὸς διὰ τῆς πληρωμῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μπένετ. Ἀλλὰ τὸν ὅρον τοῦτον δύναται νὰ τὸν παρακάμψῃ ἡ Κυβέρνησις, ἂν δὲν ἐφαρμόσῃ τὴν σύμβασιν Μπένετ καὶ ἐξεύρῃ ἄλλον τρόπον λύσεως τοῦ ζητήματος. Ὑπάρχουν τρεῖς τρόποι ἀποξηράνσεως τῆς Κάρλας, εἴτε διὰ διοχετεύσεως ταύτης εἰς τὸν Παγασιτικὸν κόλπον, εἴτε διὰ τοῦ τρόπου περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησεν ὁ ἐκ Λαρίσης Συνάδελφος κ. Χατζηγιάννης, εἴτε καὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς λίμνης εἰς 15.000 καὶ μόνον στρέμματα καὶ ἀποξηράνσεως τῶν ὑπολοίπων 260 χιλ. στρεμ. Διὰ τοῦτο, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦτο εἶνε παμμέγιστον καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑγιεινῆς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δημοσιονομικῆς, παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἡμεῖς οἱ ἐκπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες μαστίζονται ἀπὸ τοὺς ἑλώδεις πυρετοὺς καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν οὔτε τὴν ἀρκοῦσαν γῆν διὰ νὰ ἀποκαταστήσουν ὅλον τὸν πληθυσμόν των, ὅπως μελετήσῃ τὸ ἔργον τοῦτο καὶ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπιλύσεως αὐτοῦ, διότι εἶναι ἔργον διὰ τοῦ ὁποίου καὶ αὐτὴ αὕτη ἡ δημοσία οἰκονομία μας θὰ ὠφεληθῇ, ἀλλὰ καὶ ὁ τόπος θὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ μίαν ἑστίαν θανάτου, ἥτις διὰ τῆς ἑλονοσίας θερίζει κυριολεκτικῶς τὸν Θεσσαλικὸν κόσμον.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ὡμίλησαν οἱ κ. Βουλευταί, μοῦ ἐγένετο καὶ ἰδιαιτέρως σύστασις. Ἀληθῶς τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ζήτημα οὐσιῶδες, ἐνδιαφέρον ὄχι μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ καὶ γενικῶς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει των οἱ κ. Βουλευταί, ὅτι μὲ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον καὶ μὲ τὸ ὅτι εὑρίσκονται ὑπὸ ἐκτέλεσιν διάφορα ἄλλα ἔργα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐγκαταλίπῃ σήμερον, διότι εὑρίσκονται περὶ τὸ τέλος, εἶναι δύσκολον νὰ εὕρῃ τὰ ἀναγκαῖα μέσα, ἵνα ἐκτελέσῃ καὶ τὸ ἔργον, περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερον οἱ κ. κ. Συνάδελφοι Ἀληθῶς δύναται νὰ ἐπέλθῃ εἷς συνδυασμὸς, ὥστε ἡ δαπάνη νὰ μὴ εἶναι μεγάλη καὶ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ μὲ μίαν μικρὰν δαπάνην νὰ εἶναι ἱκανοποιητικόν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ ὑποσχεθῇ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς εἶνε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκτιμᾷ τὴν μεγίστην σημασίαν τῆς ἀπαιτήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ ὅτι θὰ προσπαθήσῃ νὰ εὕρῃ, ἐφόσον δύναται, ἕνα συνδυασμὸν ὅπως τὸ ἔργον, ἐφόσον εἶνε δυνατόν, συντελεσθῇ συντομώτερον, διότι ἀληθῶς ἔχει τὴν πεποίθησιν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πᾶσα δαπάνη θὰ ἀποδώσῃ πλούσια ὀφέλη. Λάβετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ἕν πρᾶγμα, ὅτι, ἂν ὑπῆρξεν ἕν λάθος διὰ τὰ ἐκτελούμενα ἔργα, τοῦτο ἦτο τὸ ὅτι τότε ἀπεφασίσθη ἡ ταυτόχρονος ἐκτέλεσις πολλῶν ἔργων, ἐνῷ, ἐὰν ἀπεφασίζετο νὰ γίνουν διαδοχικῶς ταῦτα, θὰ εἴχομεν σήμερον ἔργα ἐκ τῶν ὁποίων ἡ ἀσφαλὴς ἀπολαβή μας θὰ ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ διαδοχικὴ ἐκτέλεσις καὶ τῶν ἄλλων ἔργων, διότι ἡ οἰκονομικὴ πολιτική, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ Κράτος, διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ δαπανᾷ καὶ νὰ ἔχῃ καὶ ἀπόδοσιν ἐκεῖ ποῦ προσδοκᾷ. Μὴ ἐπιμένετε συνεπῶς, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον αὐτό, θὰ ληφθῇ φροντίς, ἐφόσον εἶναι δυνατόν τοῦτο, νὰ εὕρωμεν κατάλληλον συνδυασμόν, ἵνα τὸ ἔργον αὐτὸ διεκπεραιωθῇ.

§44Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρόκειται περὶ 300.000 στρεμμάτων γονιμωτάτων, κ. Πρόεδρε.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§46ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ μὲ ποῖον στόμφον ἀνήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου εἶχεν ἀρχίσει καὶ εἶχε προοδεύσει. Ἔχω ἕν τηλεγράφημα ἀπὸ τὴν Κοζάνην, τὸ ὁποῖον μὲ πληροφορεῖ ὅτι εἰς τὴν Κοζάνην δὲν ἤρχισεν ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐνδιαφερθῇ περισσότερον διὰ τὸ ζήτημα αὐτό, διότι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ πάσχουν πολὺ ἐκ τῆς καθυστερήσεως τῆς συγκεντρώσεως.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω ποίαν εἴδησιν ἔχετε, ἀλλ’ ἡ συγκέντρωσις τοῦ σίτου ἐπιμελεῖται παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐφέτος, διὰ πρώτην φορὰν ἡ Κυβέρνησις ἐγκαινιάζει τὸ σύστημα αὐτό, ὥστε τὴν συγκέντρωσιν νὰ τὴν ἐνεργήσῃ δι’ αὐτοῦ τοῦ συνδυασμοῦ καὶ ἐφρόντισε νὰ κάμῃ καὶ διαφόρους οἰκονομίας, ὥστε νὰ γίνεται καὶ ταχύτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον.

§48Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Ἀγροτικοῦ καὶ Ἐργατικοῦ Κόμματος, ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ταχυτέραν ἔναρξιν τῆς συγκεντρώσεως.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Ἐθέσατε τὸ ζήτημα ἀνωμάλως, καίτοι σᾶς εἶπεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ποῖα μέτρα ἔχουν ληφθῇ. Ἄν τυχόν, ἐπαναλαμβάνω, συνέβη εἰς ἕν μέρος νὰ βραδύνῃ ἐξ οἱουδήποτε λόγου ἡ συγκέντρωσις, μεταξὺ 70 χιλιάδων τόννων, ὅπως θὰ εἶναι ἡ ὅλη παραγωγή, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι παραμελεῖται ἡ συγκέντρωσις.

§50Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Περὶ ἐλέγχου δὲν πρόκειται. Διαβιβάζομεν ἁπλῶς τὴν παράκλησιν τῶν πληθυσμῶν.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι μετ’ ἰδιαιτέρας μερίμνης φροντίζει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§52ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ πράγματα διαψεύδουν ἐκεῖνα, ποῦ λέγετε.

§53Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Πλὴν τῶν ἀνακοινώσεων εἰς ἃς προέβησαν οἱ λοιποὶ Συνάδελφοι, σᾶς ἀνακοινῶ ἐπιπροσθέτως ὅτι ἐγένετο μία μελέτη λαμπρὰ διὰ τὴν διοχέτευσιν τοῦ ὕδατος, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου τότε δὲν θὰ ἐκόστιζε καθόλου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§55Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τέσσαρα νομοσχέδια φορολογικά. Ἐκ τῶν τεσσάρων νομοσχεδίων τὸ ἕν τούτων, τὸ ἐπὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν, ἀφορᾷ τὴν ἀνεύρεσιν νέας φορολογητέας ὕλης. Τὸ δεύτερον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν ἐπὶ τῶν φόρων τῆς καθαρᾶς προσόδου. Τὸ τρίτον ἀφορᾷ αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ καὶ τὸ τέταρτον ἀφορᾷ ἐλάττωσιν φορολογίας, τῆς βαρυτάτης καὶ ἐπαχθοῦς φορολογίας ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, δωρεῶν καὶ προικῶν. Ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν ἐργασιῶν ὑπηγορεύθη ἐκ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἡ διαφυγοῦσα ἐκ τῶν τελωνείων φορολογία, ἀναζητηθῇ ἀλλοῦ ὅπου μετετέθη, ἐπειδή, ἕνεκα τῶν διαφόρων περιορισμῶν ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐπῆλθε σημαντικὴ ἐλάττωσις εἰς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἀντιστοίχως αὔξησις εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ἡ ὕλη, τὴν ὁποίαν ἐφορολογοῦμεν κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἐμπορευμάτων εἰς τὸ τελωνεῖον, μετετέθη ὡς προϊὸν βιομηχανικῆς παραγωγῆς καὶ τὴν ἀναζητοῦμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, εἰς τὸ ὁποῖον μετετέθη, τὴν ἀναζητοῦμεν, ὄχι διὰ νὰ ἀνακαλύψωμεν τὸ ποσὸν τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος θὰ στερηθῇ ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ, διότι ὁ εἰσαγωγικὸς δασμὸς εἶναι ἀρκετὰ βαρύς, τὸ δὲ τιθέμενον σήμερον ποσὸν φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου προϊόντος εἶναι πολὺ μικρόν. Ὁ φόρος τοῦ κύκλου ἐργασίας εἶναι ἐφαρμογὴ τῶν τελευταίων ἐτῶν. Ὅταν θὰ εἰσαχθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐντὸς τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος ἐλπίζω, θὰ ἔχω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὁμιλήσω γενικώτερον περὶ τῆς φορολογίας τῆς Ἑλλάδος καὶ ἑπομένως θὰ ἀναπτυχθοῦν περισσότερον τὰ ζητήματα, τὰ σχετικὰ μὲ τὴν φορολογίαν. Εἰδικῶς ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τοῦ κύκλου ἐργασίας, ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι, ἀφότου οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν διαφόρων ἐτῶν, ἵνα ἀνταποκριθῶσιν εἰς αὐξανόμενα ἔξοδα ἕνεκα ἐπεκτάσεως δικαιοδοσίας κρατικῆς, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα, ὥστε ἡ φορολογία νὰ ἐπεκταθῇ εἰς μεγάλην ἀναλογίαν, τόσον ἡ ἄμεσος, ὅσον καὶ ἡ ἔμμεσος, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν νέων φορολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπεβλήθησαν ἀναδρομικῶς, ἀνάγεται κυρίως ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ κύκλου τῶν ἐργασιῶν, ἡ ὁποία εἰς τὰ διάφορα κράτη ἔχει διάφορον ἐφαρμογήν. Ἡ παρ’ ἡμῖν ἐφαρμογὴ τοῦ φόρου τούτου ἐγένετο τοιαύτη, ὥστε νὰ προσαρμοσθῇ ἀπολύτως πρὸς τὴν ἑλληνικὴν οἰκονομικὴν ὀργάνωσιν καὶ πρὸς τὸ ἑλληνικὸν πνεῦμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνέχεται πάρα πολὺ τὴν ἐπέμβασιν τὴν κρατικήν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου, ἕνεκα τῆς μεγάλης μεταφορᾶς τῶν προϊόντων ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, ὁ φόρος αὐτός, εἰσαγόμενος ὡς φόρος ἐπὶ τῆς πωλήσεως καὶ ἀγορᾶς, ἀληθῶς θὰ ἀπέβαινεν ἐπαχθὴς διὰ τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου ἤχθημεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἔπρεπε κυρίως νὰ ἀναζητηθῇ ἡ ἐπιβολὴ τῆς φορολογίας εἰς τὴν πηγήν της καὶ νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν εἰς μικρὸν κύκλον ἐπιβαρύνσεως δι’ ὅλας τὰς ἄλλας μεταβιβάσεις, τὰς ὁποίας θὰ εἶχεν ἡ ἀγορὰ καὶ πώλησις τῶν ἐμπορευμάτων. Τοῦτο τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι ἔληξε κατὰ τρόπον εὔστοχον, διότι ἐπέβαλε φορολογίαν 1% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων. Εἶναι δέ, ὡς γνωρίζετε, καὶ εὐχερὴς ὁ ἔλεγχος τῆς ἀξίας, ἕνεκα τοῦ περιορισμοῦ τοῦ συναλλάγματος, διὰ τὰ εἰσαγόμενα ἐμπορεύματα ἐπέβαλε 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν παραγομένων ἐν Ἑλλάδι, εἰς τὴν πηγήν των, δηλ. εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας ἐπέβαλε 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ παραγομένου προϊόντος εἰς τὴν πηγὴν αὐτοῦ. Ἡ κυρίως διατύπωσις τοῦ φόρου κύκλου ἐργασίας ἐφαρμόζεται παρ’ ἡμῖν διὰ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τρόπον ἁπλοῦν. Ἐὰν ὁ ἀγοραστὴς ἀπὸ τὴν κατασκευάστριαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, εἶναι καὶ αὐτὸς ἀνώνυμος ἑταιρεία, πληρώνει 1½% ἐπὶ τῆς ἀξίας παντὸς προϊόντος. Οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι καὶ θὰ ἀγοράσουν καὶ θὰ πωλήσουν, θὰ ἐξακολουθήσουν ὅπως καὶ σήμερον νὰ πράττουν τὰς συναλλαγὰς ἀνενόχλητοι, ἐπιβαρυνόμενοι μόνον μὲ 10% ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ φόρου, τὸν ὁποῖον καταβάλλουν ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος, τὸ ὁποῖον εἶνε μία ἐφάπαξ ἐπιβάρυνσις 10% δυνάμει τῆς ὁποίας αὐτοὶ ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιβαρύνσεως ἄλλης ἐξακολουθοῦν νὰ εἰσάγουν τὸ ἐμπόρευμά των, ὅπως καὶ σήμερον. Ἡ φορολογία αὐτή, ὅπως καὶ ἡ ἄλλη, τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς ἀναφέρω ἀμέσως, ἐνόμισα ὅτι προτοῦ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐγγυτέρας μελέτης μεταξὺ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ καὶ τῶν παραγωγικῶν ἐκείνων δυνάμεων τῆς Χώρας, αἱ ὁποῖαι ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ἐπλήττοντο ἐκ τοῦ φόρου. Ἐκ τοῦ λόγου τούτου συνεκάλεσα ὅλους τοὺς ἁρμοδίους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν εἰς θέσιν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ διαφωτίσουν ἐπὶ τῶν περιπτώσεων τῆς φορολογίας καὶ νὰ ἐκφράσουν τὴν ἀνησυχίαν, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἡ διατύπωσις τῆς φορολογίας αὐτῆς ἠδύνατο νὰ τοῖς γεννήσῃ. Μετὰ τὴν ἔρευναν, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν μαζὶ μὲ τὰς ἁρμοδίας παραγωγικὰς τάξεις, ἐλάβαμεν ἀπαντήσεις. Ὁμολογῶ ὅτι αἱ ἀπαντήσεις αὐταί, τὰς ὁποίας ἐλάβομεν ἀπὸ τὰ ἐμπορικὰ ἐπιμελητήρια καὶ ἀπὸ τὴν βιομηχανικὴν ἕνωσιν συνετέλεσαν, ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ ἀποβῇ πληρέστερον, διότι ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν πολλὰς ἐκ τῶν ὑποδείξεων, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐγένοντο. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως καὶ τὸ ἄλλο τὸ κατατεθειμένον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρουσιάζει τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ἐγένετο ἐπ’ αὐτῶν ἤδη μία πρώτη ἐπεξεργασία μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν παραγόντων ἐκείνων τῆς Χώρας, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται πληρέστερον καὶ οἱ ὁποῖοι ἤθελον τυχὸν πληγεῖ ἐκ τῆς κακῆς διατυπώσεως τοῦ Νομοσχεδίου τούτου. Δεύτερον νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ καθαρῶν προσόδων. Τὸ νομοσχέδιον περὶ καθαρῶν προσόδων δὲν ἐπέφερεν οὐσιαστικὰς μεταβολάς, ἀλλ’ ἀνέστειλεν ἐπὶ μίαν τριετίαν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἡ ἀναστολὴ αὐτὴ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη, διότι, ἐφόσον τὸ Κράτος ἠναγκάσθη καὶ ἄλλας παραχωρήσεις νὰ ἀναστέλλῃ, δύναται νὰ ἀναστείλῃ καὶ μίαν παραχώρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε καὶ ἡ ὁποία ἴσχυσεν ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα τριῶν ἐτῶν διαρκείας, διὰ τὰς νεοδμήτους οἰκοδομάς. Ἄλλωστε καὶ ἄλλα Κράτη, τὰ ὁποῖα εἶχον παραχωρήσει τοιαῦτα δικαιώματα, εἶναι εἰς τὸ στάδιον τῆς ἀνακλήσεως αὐτῶν. Ἀκολούθως τίθεται μία αὔξησις 11% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν οἰκοδομῶν, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει τὸ νὰ περιορίσῃ τὴν ἐλάττωσιν αὐτῶν, ἕνεκα τῆς μειώσεως τῶν ἐνοικιῶν, καὶ ἡ ὁποία ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶνε πολὺ μικρὰ, τὸ 20½% τὸ ἔκαμε 22%. Ὡς πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ καπνοῦ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν καπνὸν φόρος καταναλώσεως ἀντιστοιχῶν περίπου εἰς μίαν δραχμὴν τὸ πακέτο. Ἐκ τούτων τὰ 20 λεπτά, ὡς διαλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, περιέρχονται εἰς τὸ Κράτος, τὰ δὲ ἄλλα διατίθενται ἀφ’ ἑνὸς μὲν, διότι αἱ βιομηχανίαι ἔχουν ἀνάγκην ἐνισχύσεως, ἕνεκα τῶν ἀντικειμένων τῶν εἰσαγομένων ἔξωθεν καὶ παραχωροῦνται καὶ τὰ 10 λεπτὰ εἰς τὸ πακέτο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, διότι λαμβάνεται πρόνοια φιλανθρωπικὴ ὑπὲρ τῶν ἐργατῶν, τὴν ὁποίαν καὶ τὰ παλαιότερα νομοσχέδια περιεῖχον. Ἡ πρόνοια ὥστε βιομηχανίαι μικρᾶς ἀποδόσεως, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀφορμή, ὥστε τὸ λαθρεμπόριον ἴσως νὰ αὐξάνῃ, λαμβάνουν μίαν ἀποζημίωσιν ἐφάπαξ ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀποδόσεως, τὴν ὁποίαν παρεχωρήσαμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀποχωροῦν καὶ ἑπομένως θὰ φύγῃ μία πηγὴ καταχρήσεων ἀφ’ ἑνὸς, καὶ μία πηγὴ ἕνεκα τῆς ὁποίας ἡ ὅλη βιομηχανία τοῦ καπνοῦ περιήρχετο ἐσχάτως εἰς κάποιαν δυσχέρειαν. Τρίτον νομοσχέδιον εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν κληρονομιῶν, τῶν προικοδοτήσεων καὶ τῶν δωρεῶν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὅπως εἶνε σήμερον ἡ φορολογία, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα ἀθρόας καταστρατηγήσεις, περιορισμὸν τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ συνεπείας ἐπαχθεῖς νομικάς, διὰ τοὺς φορολογουμένους, διὰ τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι, ἀποφεύγοντες πράξεις συμβολαιογραφικάς, περιέρχονται κατόπιν, ἕνεκα μεταβολῆς τῆς οἰκονομικῆς των θέσεως, εἰς μεγάλας δυσχερείας. Τὸ νομοσχέδιον ἑπομένως ἀνακουφίζει σπουδαίως καὶ ἐλαττώνει σπουδαίως τὰ βάρη καὶ τὴν φορολογίαν αὐτήν. Δηλαδή, κατ’ οὐσίαν σήμερον ἐπὶ 100 τοῦ φόρου εἰσπράττονται καὶ 40, τὰ πρόσθετα. Ἡμεῖς καταργοῦμεν ὅλως διόλου τὰ 40 καὶ μένει τὸ 100· δηλαδὴ εἰσπράττεται ὁ κύριος φόρος καὶ καταργοῦνται τὰ πρόσθετα, καὶ τοῦτο, ἵνα διευκολύνωμεν τὰς ὑπηρεσίας. Εἰς δὲ τὰς προικοδοτήσεις, ἐπειδὴ ἐπὶ τέλους καὶ παρ’ ἡμῖν εἶναι ὡραῖον καὶ μακρὸν ἔθιμον, ὥστε καὶ συγγενεῖς καὶ οἱ ἀδελφοὶ καὶ ἄλλοι νὰ συνιστοῦν προῖκα, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων καὶ τῶν ἄλλων συγγενῶν τῶν ἐκ πλαγίου, ἦτο μεγαλειτέρα ἡ ἐπιβάρυνσις ὅταν συνίστων προῖκα. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὄχι μόνον ἀφαιροῦμεν τὸ 40% ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου περιορίζομεν τὸν φόρον εἰς τὸ ἥμισυ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀνησυχίαν ὅτι ἡ ἐλάττωσις αὐτὴ θὰ φέρῃ ἐλάττωσιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Εἴμεθα ἀπολύτως βέβαιοι ὅτι καὶ αὔξησιν θὰ φέρῃ, ἀλλὰ καὶ ἀποκατάστασιν τῆς ἐννόμου τάξεως. Θὰ παρακαλέσω τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ παραπεμφθοῦν ὡς κατεπείγοντα καὶ ἡ συζήτησις νὰ μὴ βραδύνῃ, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐπιψήφισίς των κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀνάγκη νὰ δηλώσω ἐν τέλει, ἐπειδὴ ἡ ὑποβολὴ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων, ἡ ὁποία ἀποβλέπει εἰς ἐλαφροτάτην ἐπιβάρυνσιν, ἐπειδὴ ἀπετέλεσεν ἀντικείμενον μεγάλου θορύβου, ἰδίως εἰς τὸν ἡμερήσιον τύπον, ἔχω νὰ δηλώσω ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἕνεκα οἱουδήποτε λόγου ἐδημοσιεύθησαν ἐντελῶς ἄλλως. Διότι ὑπῆρχεν εἰς τὸν νόμον καθαρᾶς προσόδου μεταρρύθμισις μικρὰ τῶν λεγομένων μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν. Αὐτῶν τῶν μισθωτῶν ὑπηρεσιῶν ὑπάρχει καὶ ὁ φόρος τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐλαττοῦται εἰς 75.000 τὸ ἐλάχιστον, ἀντὶ 100 καὶ αὐξάνεται ἡ κλῖμαξ κατὰ μίαν μονάδα. Κατ’ οὐσίαν ἀποκαθιστῶμεν μίαν τάξιν χωρὶς καμμίαν ἐπιβάρυνσιν, διότι ἀπαλλάσσομεν πρῶτον τὰς μισθοδοσίας αἱ ὁποῖαι εἶνε μέχρι 10 χιλιάδων δραχ. τὸν μῆνα. Ἑπομένως, σχεδὸν ἐξαιροῦνται ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Διὰ τοὺς ὑπολοίπους ὅμως ἐπιβάλλομεν μίαν φορολογίαν καὶ αὐτὴν ὄχι αὐστηράν, διότι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πληρώνουν 4.200. Αὐτὸ μένει ἄνευ μεταβολῆς οὐδεμιᾶς. Διὰ τοὺς ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους ὑπάρχει τὸ 5.60 ἐπὶ τῆς μισθοδοσίας. Μέχρι τῶν 120 χιλιάδων μένει τὸ 5.60. Ἀπὸ τὰς 120 χιλιάδας σχηματίζονται κλιμάκια καὶ φορολογοῦνται τὰ κλιμάκια, ὄχι τὰ μέχρι τῶν 120 χιλιάδων, τὰ ὁποῖα μονίμως φορολογοῦνται μὲ 5.60. Τὰ δὲ κλιμάκια αὐτὰ αὐξάνουν μέχρις ὅτου συναντήσουν τὰς 75.000 εἰς τὰς ὁποίας περιωρίσθη, ὅπως εἴδομεν τὸ δημόσιον ἔσοδον. Ἡ ἐπιβαλλομένη δὲ κλῖμαξ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ βελτίωσις τῆς θέσεως τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποτόμως μεταφερόμενοι εἰς τὸν φόρον τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου, ἤθελον ἐπιβαρυνθῆ. Αὐτὰ εἶναι ἐν συνόλῳ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια Ἐλέχθη ὅτι ταῦτα θὰ ἐπιβαρύνουν τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Δὲν πρόκειται περὶ οὐδεμιᾶς ἐπιβαρύνσεως ἀξίας λόγου τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, διότι μόνον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῆς εἰσπράξεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ὑπολογίζομεν, εἶνε ἄνω τῶν 500 ἑκατομ. καὶ κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἠλαττώθη ἡ καταβολὴ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐλέχθη προσθέτως, ὅτι τὴν φορολογίαν ταύτην ἐπιβάλλει ἡ Κυβέρνησις, διότι ἀνέλαβε βαρείας ὑποχρεώσεις. Δηλῶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπιβάλλει τὴν φορολογίαν αὐτήν, διότι τὴν εὑρίσκει δικαίαν καὶ ἐπιβεβλημένην. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν, ἐκτὸς τῆς ἠθικῆς, τὴν ὁποίαν εἶχεν, ὅταν εἰς τὸ πρόγραμμά της ἐξήγγειλεν ὅτι θὰ ἐπιβάλῃ φορολογίαν τοιαύτην. Ἐκτὸς τῆς εἰδικῆς ταύτης ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ προγράμματός της, δὲν ἔχει ἤδη εἰ μὴ τὴν πραγματικὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπιβάλῃ τὴν φορολογίαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν εὑρίσκει ἀπολύτως δικαιολογημένην καὶ ἀπολύτως ἐπιβεβλημένην. Τονίζω ὅτι οὐδεμίαν ἄλλην ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὑποχρεοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ καταθέσῃ τὰ φορολογικὰ αὐτὰ νομοσχέδια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κώδικος νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τῶν σχετικῶν πρὸς ταύτας τοῦ νόμου 5493 περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν»

§58ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ (Πολλοὶ Βουλευταὶ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναβληθῇ, διότι καὶ ὁ ἔλεγχος, ὡς ἀπεφασίσαμεν, ἀνεβλήθη διὰ νὰ συζητηθῇ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθωρίσαμεν νὰ ἐκφωνῶνται τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ γίνωνται δεκτὰ μόνον ὅσα δὲν προκαλοῦν συζήτησιν, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀκολουθηθῇ, διότι διευκολύνεται ἡ διεξαγωγὴ τῆς Νομοθετικῆς ἐργασίας. Νὰ ἐκφωνηθῶσι λοιπόν, ὅσα νομοσχέδια δὲν ἔχουν συζήτησιν, ἵνα γνωσθῇ ἂν θὰ γίνουν δεκτά, καὶ κατόπιν ἐπανερχόμεθα εἰς ὅσα ἔχουν συζήτησιν.

§60ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατόπιν ἐπανερχόμεθα εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ τὰς ἐπερωτήσεις.

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χθὲς παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ γίνῃ συνεδρίασις τὸ Σάββατον, διότι εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι ἡ σημερινὴ συνεδρίασις εἶνε κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἀφιερωμένη εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Ἀλλ’ ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μοῦ προὐτάθη, ἂν καλῶς ἀντελήφθην, νὰ γίνῃ σήμερον νομοθετικὴ ἐργασία καὶ νὰ μὴ γίνουν ἐπερωτήσεις. Ἂν σήμερον ἀκόμη εὑρίσκετε ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει κανένα λόγον νὰ ἀφήσῃ, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν, καὶ τὴν ἡμέραν αὐτὴν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ τότε θὰ παρακαλέσω καὶ θὰ ζητήσω, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν, νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία αὔριον.

§62ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπρόκειτο νὰ ἐργασθῶμεν καὶ αὔριον διὰ τὸν Κανονισμόν.

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, Κύριε Παπαναστασίου. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἐργασία. Τὴν Νομοθετικὴν ἐργασίαν ἡ Κυβέρνησις θὰ τὴν ὁρίσῃ πῶς θὰ γίνῃ.

§64ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν θέλετε νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβοηθήσω τὴν μνήμην σας.

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐνθυμοῦμαι καλῶς.

§66ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διεκόπη ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ εἴπετε νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τὸ Σάββατον. Ὁ κ. Καφαντάρης ἐπρότεινε νὰ μὴ συνεδριάσωμεν τὸ Σάββατον, ἀλλὰ νὰ διατεθῇ ἡ Παρασκευὴ διὰ τὸν Κανονισμόν. Εἴπετε τότε μόνος σας, ὅτι δέχεσθε νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία καὶ ἀφοῦ περάσῃ ὁ Κανονισμός, νὰ συζητηθῇ, ἐὰν ὑπάρχῃ, καμμία ἐπείγουσα ἐπερώτησις.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε φαίνεται ὅτι συνέβη κάποια παρεξήγησις μεταξὺ μας καὶ δὲν ἔγινεν ἡ προσήκουσα συνεννόησις. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑπ’ ὄψει της ὅτι αἱ ὑπολειπόμεναι ἐργασίαι τῆς Βουλῆς δὲν θὰ εἶναι μεγάλης διαρκείας, διότι, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὸ τέλος τοῦ μηνὸς ἐγὼ καί τινες Ὑπουργοὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀναχωρήσωμεν. Δι’ αὐτὸ παρεκάλεσα νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία καὶ τὸ Σάββατον. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Καφαντάρης ἐπρότεινε νὰ μὴ γίνῃ τὸ Σάββατον συνεδρίασις. Καὶ εἶπον «δὲν ἔχω ἀντίρρησιν». Προσέθεσα μάλιστα ὅτι, ἐὰν γίνῃ καὶ καμμία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ κἄτι τὸ ἐξαιρετικόν, νὰ κάμωμεν καὶ αὐτήν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις δὲν θέλῃ νὰ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία, ἀλλὰ θέλει νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἡ Κυβέρνησις, συμμορφουμένη μὲ τὸν Κανονισμόν, δὲν δύναται παρὰ νὰ δεχθῇ. Αὐτὴν τὴν πρότασιν εἶχον νὰ κάμω.

§68ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μίαν διευκρίνισιν ἤθελον νὰ κάμω, κ. Πρόεδρε. Ἤλθομεν ἐδῶ παρεσκευασμένοι διὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ, ἀφοῦ εἴχομεν συμφωνήσει νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ψηφίσῃ ἄλλα ἐπείγοντα νομοσχέδια. Θέλετε νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια αὐτὰ καὶ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἐπερωτήσεων, ἢ θέλετε νὰ κάμωμεν αὔριον νομοθετικὴν ἐργασίαν; Ὁ Κανονισμὸς τῇ Βουλῆς δὲν ἐπείγει, διότι καὶ μὲ τὸν παλαιὸν Κανονισμὸν δὲν ἐμποδίζονται αἱ ἐργασίαι. Ἀλλὰ δὲν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀφήσῃ ἀψήφιστα ὡρισμένα νομοσχέδια, διότι δὲν ἔχει χρόνον ἐπαρκῆ. Ἢ θέλετε νὰ καθιερώσωμεν καὶ τὸ Σάββατον ὡς ἡμέραν συζητήσεως νομοθετικῆς ἐργασίας, συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμόν; Ἐκτὸς ἐὰν θέλετε νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἐπερωτήσεις καὶ νὰ κάμωμεν αὔριον νομοθετικὴν ἐργασίαν. Ὅσον ἀφορᾶ δὲ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν θὰ τὴν κανονίσωμεν.

§70Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβ)σεως καὶ ἐμοῦ κυρίως διημείφθη ἡ συζήτησις καὶ ἐγένετο ἡ συνεννόησις. Ἡ συζήτησις ἀφεώρα βεβαίως τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ χθὲς ὁ Κανονισμὸς, ὅτε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ἠμποροῦμε νὰ τὸν διακόψωμεν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις τὴν Παρασκευὴν ἢ τὸ Σάββατον. Εἴπομεν τότε, ὅτι τὸ Σάββατον ἔχει καθιερωθῇ ὡς ἡμέρα ἀναπαύσεως ἢ ἐργασιῶν τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, ἀλλὰ κυρίως ὡς ἡμέρα ἀναπαύσεως τῆς ὁποίας τόσην ἀνάγκην ἔχομεν ὅλοι εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν τοῦ ἔτους ποὺ διανύομεν. Συνήνεσε τότε καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ συνεχισθῇ ὁ Κανονισμὸς καὶ νὰ μὴ γίνουν ἐπερωτήσεις παρὰ μόνον, ἐφόσον μᾶς ἐξαρκέσῃ ὁ χρόνος καὶ ὑπάρχουν ἐπερωτήσεις ἐπειγούσης φύσεως. Αὐτὴ ἦτο ἡ συνεννόησις, ἡ ὁποία ἔγινε προχθές. Ἔγινεν, ἑπομένως, συνεννόησις διὰ τὸν Κανονισμόν. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει νομοθετικὴν ἐργασίαν ἐπειγούσης φύσεως καὶ ὅτι ὀφείλει αὐτὴ ἡ ἐργασία νὰ τελειώσῃ πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω πότε σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ὅλη αὐτὴ ἡ Νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐξαπίνης...

§71Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ λέγητε ἐξαπίνης. Ὅλα τὰ νομοσχέδια ἔχουν παραπεμφθῇ εἰς τὰς ἁρμοδίας Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπὰς καὶ ἐπεξειργάσθησαν ὑπ’ αὐτῶν. Μή λέγητε, λοιπόν, ἐξαπίνης.

§72Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δικαίωμα λογοκρισίας εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Δύνασθε νὰ ἀπαντήσητε καὶ νὰ ἀναιρέσητε, ἀλλ’ ὄχι τὰς λέξεις, ποὺ λέγω ἐγὼ σεῖς νὰ τὰς ἀναιρῆτε. Αὐτὸ δὲν εἶναι συζήτησις. Λέγω ἐξαπίνης κατὰ τοῦτο: ὅτι σήμερον, αὐτὴν τὴν ἑσπέραν ὑπεβλήθη μία σειρὰ φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἡ ὁποία πρέπει νὰ συζητηθῇ ἅψε σβῦσε ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Ἀλλὰ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ οἱαδήποτε ἄλλα νομοσχέδια ἁπλοῦ χαρακτῆρος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχωνται καὶ νὰ συζητῶνται, χωρὶς προπαρασκευήν. Ἔχουν ἀνάγκην βαθείας μελέτης καὶ ἐνδελεχοῦς, διότι αὐτὰ κυρίως εἶναι ἡ ἀπόδοσις ἔργου τῆς Βουλῆς. Διότι διαφορετικά, ἐὰν πρόκειται νὰ τὰ ψηφίσωμεν ὅπως, ὅπως, τὸ πρᾶγμα εἶναι εὔκολον, ψηφίζονται εἰς μίαν ἢ δύο συνεδριάσεις. Ἔχομεν νὰ διεξαγάγωμεν μίαν οἰκονομικὴν συζήτησιν. Ἔχομεν νὰ ψηφίσωμεν καὶ συζητήσωμεν νομοσχέδια σοβαρωτάτης φύσεως, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν καὶ παρεπέμφθησαν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, ἀλλὰ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ χρόνος ἱκανὸς δι’ ἐπαρκῆ παρασκευήν. Αὐτὸ λέγω ἐγὼ «ἐξαπίνης». Τώρα, ἐὰν ὁ χαρακτηρισμὸς εἶνε ὑπερβολικός, ἂς τὸν μετριάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζομαι εἶναι ὅτι, ἐγὼ προσωπικῶς, θὰ συγκατετιθέμην εἰς τὸ νὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἀλλὰ τὴν ἐργασίαν ἐκείνην, ἡ ὁποία δὲν ἀπαιτεῖ εἰδικὴν προμελέτην, δηλαδὴ μακρὰν συζήτησιν, στοιχεῖα καὶ παρασκευήν. Ἤλθομεν ἐδῶ νὰ συζητήσωμεν τὸν Κανονισμόν, ἀλλ’ ὄχι τοιαύτης φύσεως νομοσχέδια, ὥστε πράγματι νὰ εὑρεθῶμεν ἀπαράσκευοι διὰ μίαν τοιαύτην συζήτησιν. Διατὶ θέλετε νὰ θυσιάσωμεν τὴν αὐριανὴν ἡμέραν καὶ μᾶς θέτετε πρὸ αὐτοῦ τοῦ διλήμματος. Εὔκολον εἶναι εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κάμῃ ἢ νομοθετικὴν ἐργασίαν ἢ ἐπερωτήσεις. Ἀλλὰ πρόκειται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νὰ διεξαχθοῦν ἁρμονικῶς ἐν συνεννοήσει Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ διεξάγονται κανονικῶς, διότι δὲν παρεμβάλλει ἡ Ἀντιπολίτευσις κανὲν πρόσκομμα. Αἱ ὁμιλίαι τῶν ρητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι μεμετρημέναι. Διατὶ θέλετε ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ ψηφισθοῦν τόσα νομοσχέδια· διατὶ δὲν δύνανται νὰ παραταθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς; Ἄς παραταθοῦν αἱ ἐργασίαι. Ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι. Θὰ ἀρχίσῃ νὰ βελτιώνεται καὶ ὁ καιρός.

§73Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, ἐνόμιζον κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν, ὅτι δὲν θὰ ὑπῆρχε σήμερον ζήτημα σχετικῶς πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον δὲν ἐσκέφθη ποτὲ νὰ παρακωλύσῃ τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἰς τὸ νὰ συζητήσῃ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβληθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐν ἀνέσει, ἀλλὰ τοὐναντίον ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ἀναμένω ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὴν βοήθειαν εἰς τὸ ἔργον μας, διότι νομίζω, ἢ μᾶλλον ἔχω τὴν σταθερὰν ἰδέαν, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις συντρέχει καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ συντρέχῃ καὶ νὰ βοηθῇ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ εἶνε καὶ αὐτὴ διάδοχος μεθαύριον εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἡμεῖς σήμερον καὶ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἴδῃ ἐὰν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν παρέχει σήμερον σχετικῶς πρὸς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν θὰ ὀφείλῃ νὰ ἀκολουθήσῃ. Πρὸς τούτοις, ὄχι μόνον ἐξαπίνης δὲν εἰσηγήθη κανὲν νομοσχέδιον, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑπάρχουν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα μάλιστα ἀπόψε πρόκειται νὰ συζητηθοῦν, ἐπὶ τῶν ὁποίων μακροτάτη ἔχει γίνει ἤδη παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συζήτησις καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ καὶ εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς Ἐπιτροπάς. Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν διὰ νὰ δώσῃ βαρύτητά τινα εἰς τὴν φράσιν, ἥτις μᾶλλον ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τοῦ ἐξέφυγε, παρ’ ὅ,τι ἐξέφερε πραγματικῶς τὴν πεποίθησίν του, μᾶς εἶπεν, «ἐφέρατε φορολογικὰ νομοσχέδια». Μὰ, σᾶς εἶπε κανεὶς ὅτι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια θὰ ψηφισθοῦν ἀπόψε; Ἐστάλησαν εἰς τὰς Ἐπιτροπάς, θὰ τὰ ἀκολουθήσητε ἐκεῖ ὡς τὸ τέλος, θὰ τὰ μελετήσητε καθ’ ἑαυτόν, ἔχετε πολὺ χρόνον διαθέσιμον καὶ διὰ τὴν προπαρασκευὴν εἰς τὰς συζητήσεις ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἀπὸ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις. Προχθὲς εἶπον εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι δὲν συνεδριάζομεν τὸ Σάββατον, ὄχι διότι τὸ ὁρίζει ὁ Κανονισμός, ἀλλὰ διότι μεταξὺ μας ἠθελήσαμε νὰ παράσχωμε μείζονα ἀνακούφισιν εἰς τὸ ἔργον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ καὶ εἴπομεν νὰ ἔχωμεν δύο ἡμέρας εὐκαιρίαν τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν κατὰ τὰς ὁποίας, ἄν θέλουν οἱ κ. Βουλευταί, νὰ κάμουν καὶ ἐκδρομήν τινα ἢ ν’ ἀναπαύωνται κατ’ οἶκον, ἢ νὰ κάμουν οἱανδήποτε ἄλλην ἐργασίαν. Ἀλλὰ διότι ὁ χρόνος εἶναι ὀλίγος καὶ ὑπάρχουν νομοσχέδια, ὡς οἱ ἴδιοι ἀντιλαμβάνονται, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφισθοῦν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, σᾶς εἶπον τότε, ἂν θέλετε νὰ τὰ ψηφίσωμεν, νὰ κάμωμεν συνεδρίασιν σήμερον τὴν Παρασκευὴν καὶ ὄχι τὸ Σάββατον. Προσέθεσα δὲ ἐγὼ μάλιστα, χωρὶς νὰ μοῦ ζητηθῇ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπερώτησίς τις ἐπειγούσης φύσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ σήμερον ἡμέραν ἐπερωτήσεων, δὲν θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ καὶ ἡ ἐπερώτησις αὐτή. Ἐνόμιζον ὅτι διὰ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτοῦ καὶ διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ Κυβέρνησις ἐνόησε νὰ τακτοποιήσῃ τὰς ἐργασίας τοῦ Σώματος, ὅτι σήμερον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συναντήσῃ καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ σήμερον ἀκούω νὰ λέγουν νὰ μὴ γίνῃ νομοθετικὴ ἐργασία, ἀλλὰ νὰ γίνῃ τοῦ Κανονισμοῦ συζήτησις. Σᾶς λέγω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὸν Κανονισμὸν δὲν τὸν θεωρεῖ ὡς ἕν ζήτημα ἐπειγούσης φύσεως, διότι, εὐτυχῶς, ἡ Βουλὴ ἔχει Κανονισμὸν καὶ ὁ Κανονισμὸς ὡς ἔχει σήμερον, δὲν μᾶς φέρει δυσχερείας εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐργασιῶν μας ἐνταῦθα. Δύναται λοιπὸν ὁ Κανονισμὸς νὰ ψηφισθῇ καὶ ἀργότερον. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ τακτοποιηθῇ, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, εἶναι ἡ νομοθετικὴ ἐργασία καὶ μάλιστα ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων, τῶν ὁποίων ἡ παρέλκυσις — δὲν ἐννοῶ παρέλκυσιν ἐκ τῆς συζητήσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀναβολῆς — θὰ εἶχε μεγίστην σημασίαν διὰ τὸν τόπον. Τὶ λοιπὸν εἶναι ἐκεῖνο, ποὺ ἐμποδίζει τοὺς Ἀρχηγοὺς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ.

§74ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἐγκατάλειψις τῆς συνεννοήσεως, κ. Πρόεδρε.

§75Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ νέα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔρχονται σήμερον πρὸς συζήτησιν, εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἑλλάδι, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζει πόσον ἔχουν συζητηθῇ τὰ νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα ἔρχονται εἰς συζήτησιν. Γνωρίζετε ὅτι ἐζητήθη ἐξουσιοδότησις παρὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ νὰ γίνουν διὰ νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Τόση συζήτησις ἐγένετο ἐδῶ, τόση εἰς τὴν Γερουσίαν τόση συζήτησις ἐγένετο διὰ τοῦ τύπου, ὥστε δὲν εἶναι νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἤδη ἐξαπίνης. Ἐγνώριζον δ’ οἱ κ. κ. Βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε νὰ τὰ ψηφίσῃ ἐκ τῶν πρώτων. Ἦσαν χθὲς ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ εἴπομεν χθὲς νὰ μὴ συζητηθοῦν, ἀλλὰ νὰ ἔλθουν σήμερον. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει καμμία, οὐδὲ ἡ ἐλαχίστη δικαιολογία διὰ νὰ μὴ γίνῃ σήμερον νομοθετικὴ ἐργασία. Οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν κανονίζει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία κανονίζει τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, νὰ εἴπω ὅτι ἡ φράσις τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐξαπίνης ἡ Κυβέρνησις ἔφερε νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν ἦτο φράσις ἀτυχής, διότι ἡ Κυβέρνησις παρέσχεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν ὅλην τὴν εὐκαιρίαν νὰ μετάσχῃ εἰς τὸ ἔργον, τὸ νομοθετικὸν, τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παράσχῃ τὰ φῶτα της. Ὄχι μόνον ἐπαναλαμβάνω, δὲν θέλομεν νὰ ἐμποδίσωμεν, ἀλλ’ ἐπιζητοῦμεν τὴν συζήτησιν. Λοιπὸν ἀφίνω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ κανονίσῃ. Θέλει σήμερον νὰ κάμῃ ἐπερωτήσεις; Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, διότι αὐτὸ εἶναι σύμφωνον μὲ τὸν Κανονισμὸν καὶ οὐδένα λόγον ἔχω νὰ θίξω ὁπωσδήποτε τὰ ὅρια τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν ὅμως σήμερον κάμωμεν ἐπερωτήσεις, θὰ ἔχωμεν αὔριον συνεδρίασιν καὶ θὰ κάμωμεν νομοθετικὴν ἐργασίαν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ τὸ ἀξιώσω, ὄχι μόνον ἐκ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχω ὡς Ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως νὰ κανονίζω τὰς ἐργασίας αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία ὑπάρχει νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐσταμάτησαν, λόγῳ τῆς ἀργίας τῆς Βουλῆς. Ἂς ἐκλέξῃ λοιπὸν ἡ Ἀντιπολίτευσις τί θέλει νὰ κάμωμεν σήμερον ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ἔχωμεν αὔριον νομοθετικὴν ἐργασίαν, ἢ νὰ μὴ ἔχωμεν αὔριον ἐπερωτήσεις;

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δύο λέξεις θέλω νὰ εἴπω διὰ νὰ ἐξηγήσω ὅτι ἡ ἔννοια ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται τὸ ἐξαπίνης ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὴν Βουλὴν. Δὲν ἔχει κανένα δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὰ Προσφυγικὰ νομοσχέδια ἢ ἄλλης φύσεως, καὶ νὰ ζητῇ τὴν ἐπιψήφισίν των. Ἡ παραπομπὴ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς, αὐτὴ ἡ στοιχειώδης προεργασία εἶναι ὑποχρέωσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ δικαίωμα τῆς Βουλῆς, καὶ δικαίωμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ὅταν λέγω ἐξαπίνης—καὶ εἶπον ἂν θέλῃ ἂς μετριάσῃ τὴν φράσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς,—ἐγὼ ἐννοῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν παρέχει ἐπαρκῆ χρόνον παρασκευῆς διὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν νομοσχεδίων. Ἀλλ’ ὁ ὅρος ἐξαπίνης δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Τὸ Νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἤρχισεν ἀπό τινος, ἀπὸ ἐλαχίστων ἡμερῶν καὶ ἐπειδὴ πρόκειται νὰ κλείσῃ ἐντὸς ὀλίγου τὰς θύρας της ἡ Βουλή, ὥστε νὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, ἢ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ ἐπεξεργασθῶμεν ὅλα τὰ Νομοθετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προσάγονται ἐνώπιον ἡμῶν, αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοῶ. Ὑπάρχει χρόνος ἐπαρκής; Δύναται νὰ ἐργασθῇ ἡ Βουλὴ ὄχι μόνον κατὰ τὸν μῆνα Σεπτέμβριον ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον, νὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της, ἵνα φέρῃ ἐν ἀνέσει καὶ μὲ ἐπαρκῆ ἐπεξεργασίαν εἰς πέρας ὅλην τὴν ἐκκρεμῆ νομοθετικὴν ὕλην, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις. Οὐδεὶς δὲ ἐσκέφθη νὰ παρεμβάλῃ προσκόμματα εἰς τὸ Νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Κυβερνήσεως ἤρχισε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παράσχωμεν ὅλην μας τὴν συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως νὰ μᾶς δοθῇ ὁ καιρὸς ἐπαρκοῦς παρασκευῆς διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν αὐτήν.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ἐν Ἑλλάδι, πολὺ δὲ περισσότερον ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ἀγνοεῖ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον κατ’ ἀρκετὸν σημαντικὸν σημεῖον αὐτῆς, εἶναι ὑποχρεωμένη εἰς τὸ τέλος τῆς παρούσης ἑβδομάδος, νὰ μεταβῇ εἰς Ἄγκυραν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν γνωρίζω πῶς μὲ τὸ ἥμισυ μόνον τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ καὶ εἷς μόνον Ὑπουργὸς ἐὰν ἀπουσιάζῃ ἐνίοτε, ἡ Βουλὴ λέγει ὅτι δὲν ἔρχονται οἱ Ὑπουργοί. Αὐτά, κύριε Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, νομίζω...

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἂς γίνῃ ὀλιγοήμερος διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ καλὴ διάθεσις καὶ ἡ καλὴ πίστις μεταξὺ μας ἠμπορεῖ νὰ θέσῃ τὰ ζητήματα εἰς τὴν θέσιν των, καὶ ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀνάγκην νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ νομοθετικὸν ἔργον. Θέλετε τὰς ἐπερωτήσεις; ἂς γίνουν.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ κάμωμεν ὅ,τι θέλετε, θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅμως, ὅταν γίνεται συνεννόησις νὰ τηρῆται ἡ συνεννόησις. Διότι δὲν τηρεῖται ἡ συνεννόησις ὅταν συνεφωνήσαμεν νὰ συζητηθῇ ὁ Κανονισμὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι γνωστὸν ὅτι θὰ ἀπασχολήσῃ ὁλόκληρον συνεδρίασιν, καὶ τώρα προτάσσονται ἄλλα νομοσχέδια, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παρεσκευασμένη νὰ συζητήσῃ.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι, δὲν θὰ παρασκευασθοῦν ποτέ.

§82Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγνώσητε τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατέ με. Δὲν θέλω νὰ ἀκούσω οὔτε ἐπίσημα πρακτικά, οὔτε ἀνεπίσημα, καὶ παρακαλῶ ὅπως συμφώνως μὲ τὸν Κανονισμόν, συζητηθῶσιν αἱ ἐπερωτήσεις.

§84Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι δὲν ἔχωμεν δικαίωμα νὰ ὁμιλῶμεν καὶ νὰ ὑπομιμνήσκωμεν τὰ συμπεφωνημένα ἔχει καλῶς. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα ἡμῶν συνίσταται εἰς τὸ νὰ ἐπικαλούμεθα καὶ τὰ γενόμενα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Τετάρτης, τὰ ὁποῖα διατυποῦνται εἰς τὰ πρακτικά.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐρωτήσατε τὴν Βουλὴν ἐὰν δέχεται νὰ συζητηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις.

§86Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω· (ἀναγινώσκει) ....

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν.....

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτήν.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁμιλεῖ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§90Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἐγερθέντος ζητήματος ἤθελον νὰ ὑπομνήσω...

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Κανονισμός. Ὁ Κανονισμὸς σήμερον ὁρίζει ὅτι ἔχομεν τὰς ἐπερωτήσεις. Ἐκφωνήσατε τὰς ἐπερωτήσεις διὰ νὰ ξεμπερδέψουμε.

§92Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἤθελον νὰ γνωρίζω ἐὰν δίδῃ τὸ δικαίωμα ὁ Κανονισμὸς τῆς ἐλευθερίας τοῦ λόγου εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ λάβωμεν τὸν λόγον καὶ νὰ ὁμιλήσωμεν; Διατὶ ἐξεγείρεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν λέγω γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἡ φαντασία μου δημιουργεῖ, ἀλλὰ ἐπικαλοῦμαι γεγονότα διατυπούμενα εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά. Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω ἢ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῶ τὰ γεγονότα αὐτά; Ἐὰν δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ συζητῶ, βεβαίως δὲν θὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν ὅμως ἔχω τὸ δικαίωμα, παρακαλῶ νὰ μὲ ἀφήσητε νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου.

§93Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑποχρέωσιν κ. Πρόεδρε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν Κανονισμόν.

§94Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ φέρω παρέλκυσιν εἰς τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως.

§95Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ καταναλίσκεται ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς ἐπὶ ματαίῳ. Σήμερον κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχομεν συζήτησιν ἐπερωτήσεων.

§96Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν οὔτε ἐπερωτήσεις. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐγεννήσατε ἕνα ζήτημα.

§97Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδέν.

§98Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Σεῖς τὸ ἐγεννήσατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς..... (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§99Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία χειρίζεται τὸ ζήτημα, ὑποθέτω ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον τῶν ἐργασιῶν.

§100Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ Κανονισμὸς, ἀπαγορεύει νὰ εἴπω τὴν γνώμην μου, διαφορετικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐργασία ἐνταῦθα.

§101Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ συμπολίτευσις πρέπει νὰ ἀφήσῃ τὸν ρήτορα νὰ ὁμιλήσῃ.

§102Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἄν δὲν ἐθορυβεῖτε θὰ εἶχον τελειώσει. Λοιπὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν γενομένην προχθὲς προέτεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν ἄλλην νομοθετικὴν ἐργασίαν, καὶ διεκόπη αὕτη διὰ νὰ διεξαχθῇ τὸ Σάββατον. Αὐτὰ ἀναφέρονται ρητῶς εἰς τὰ πρακτικά. Συνεφωνήθη, κατόπιν συζητήσεως μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ Παρασκευὴ νὰ ὁρισθῇ διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Καὶ ἐφόσον καὶ ὁ Κανονισμὸς εἶναι νομοθετικὴ ἐργασία, ἡ Ἀντιπολίτευσις παρῃτήθη ἀπὸ τὰς ἐπερωτήσεις, διὰ νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ ἐπιμονή μας νὰ προχωρήσωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ συνίσταται εἰς τοῦτο, εἰς τὴν προθυμίαν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μὴ ἔρχεται ἀμελέτητος, ὅσον ἀφορᾶ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφισθοῦν. Νομίζω ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς δὲν δικαιοῦται νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει. Ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχων ὑπ’ ὄψει του τὶ θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, παρασκευάζεται, μελετᾶ τὰ ζητήματα καὶ ἔρχεται νὰ συζητήσῃ. Οὕτω διεξάγεται νομίζω τὸ σοβαρὸν νομοθετικὸν ἔργον. Εἰς τοῦτο συνίσταται ἡ ἐπιμονὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§103Γ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνεφέρθη πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν, τὸ ἐμελετήσατε, καὶ τὸ Νομοσχέδιον τῶν Συνοικισμῶν, τὸ ὁποῖον συζητεῖται πρὸ τεσσάρων μηνῶν δὲν τὸ ἐμελετήσατε;

§104Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὁ κ. Συνάδελφος, ἔχει τὴν πανσοφίαν τῶν ἀπείρων.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται τώρα ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§107ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κ. Λούλη.

§109ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Παρατηρῶ ἐν αὐτῇ ὅτι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 21 νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας «περὶ μέτρων ἐνισχύσεως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς» παραδόξως φέρεται εἰς βʹ συζήτησιν, ἐνῷ δὲν ἐψηφίσθη κἂν οὔτε εἰς αʹ συζήτησιν. Τὸ νομοσχέδιον...

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§111Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ἐψηφίσθη εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως.

§112ΑΛ. ΛΟΥΛΗΣ. Τότε ἀνεγράφη κακῶς διὰ σήμερον.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη προχθές. Τὴν 22αν.

§114Κ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§115Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐψηφίσθη.

§116ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἡ ἀμφισβήτησις, ἐὰν ἐψηφίσθη ἢ ὄχι ἠγέρθη ἀσφαλῶς συνεπείᾳ ἀπουσίας τῶν ἐρωτώντων Βουλευτῶν. Ἐγώ, λόγῳ τοῦ ὅτι ἐνδιεφερόμην ἀπολύτως διὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κατέθεσα καὶ σχετικὴν τροπολογίαν. Γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Τώρα εἰς τὰ Πρακτικὰ ἐὰν δὲν ἐγγράφεται, εἶναι ζήτημα παραλείψεως τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων.

§117Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν ἐνεγράφη εἰς τὰ Πρακτικὰ, ὅτι ἐψηφίσθη καὶ εἶναι κεκυρωμένα τὰ Πρακτικὰ, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη. Ἐὰν δὲν ἐνεγράφη, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατὶ λέγετε τοῦτο.

§118ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν παρακολουθῶ τοὺς πρακτικογράφους. Ἐγὼ λέγω τί ἐψήφισεν ἡ Βουλή.

§119Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Τὰ Πρακτικὰ ἔχουν ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «Γίνεται ὡσαύτως δεκτὸν...».

§120Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, διότι τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται ἡ συζήτησις φέρει ἀριθμὸν 21, καὶ δὲν ἔχει ἔλθει ἡ σειρά του ἀκόμη πρὸς συζήτησιν.

§121Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ὅταν, κ. Βουλευταί, ἔφθασεν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐξηρέθησαν τὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν δύο νομοσχέδια, τὸ περὶ σηροτροφίας καὶ Ἀγροτικοῦ Νόμου. Τὰ ἄλλα ἡ Βουλὴ τὰ ἐδέχθη, ἐμοῦ ἐκφωνοῦντος τὰ νομοσχέδια νὰ ψηφισθοῦν, καὶ εἶναι εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς 22ας καὶ ὄχι τῆς 23ης Αὐγούστου. Ἔγιναν δεκτὰ τὰ νομοσχέδια «περὶ μέτρων ἐνισχύσεως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς» (ἀναγινώσκει) ....»

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔληξε τὸ ζήτημα. Νομοσχέδια Ὑπουργείου Ἐσωτερικῶν. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς. Ἐφάπαξ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου Νόμου· «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τῶν νόμων 4180, 4881 καὶ 5355 περὶ προστασίας ἐφέδρων».

§123ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νόμου 5656 περὶ ἀντικαταστάσεως καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ νόμου 4491 περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων».

§125ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4377 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Τουρισμοῦ».

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ νόμου 4596 περὶ παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν».

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἀναστολῆς ἐνεργείας προαγωγῶν ἀξιωματικῶν Χωροφυλακῆς».

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ νόμου 5541 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Νόμου 232».

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ ἐγκρίσεως γενομένης δαπάνης διὰ κληρικοὺς παρακολουθήσαντας στρατιωτικὴν ἀποστολὴν εἰς Σερβίαν».

§135ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κώδικος νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ τῶν σχετικῶν πρὸς ταύτας τοῦ νόμου 5493 περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν». Ὁ κ. Βερροιόπουλος ὡς Εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου.

§137Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κ. Βουλευταί, «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ κώδικος τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων» δὲν ἐμφανίζεται τὸ πρῶτον ἐνώπιον ὑμῶν. Καὶ ἄλλοτε εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ συνεζητήθη. Ὥστε δὲν δικαιολογεῖται ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι, ἐπὶ τοῦ σημείου τοὐλάχιστον τούτου, καταλαμβάνεται ἀπροόπτως, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ νέου τινὸς νομοθετήματος, ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος ὅτι τὸ νομοσχέδιον κανονικῶς εἰσάγεται πρὸς συζήτησιν. Ἄλλωστε ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀκολουθεῖ τὴν Διοικητικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ὡς οὗτοι ἤσκησαν δι’ ἄλλους λόγους καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς πραγματικῆς ἐπιθυμίας πρὸς αὐτοδιοίκησιν τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, ὑπὲρ ἧς καὶ μόνης διαπνέεται ἡ Κυβέρνησις τῶν συνεργαζομένων κομμάτων. Καὶ ἀληθῶς τῷ 1929, κατὰ παρέκκλισιν τῶν παγίων διατάξεων τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐδημιουργήθη ὁ νόμος 4227, ὁ ὁποῖος παρεῖχε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν ὅπως μεταβάλῃ τὸ καθεστὼς τῶν συνοικισμῶν τῶν Δήμων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς. Ὁ νόμος αὐτὸς ἴσχυσεν ἐπὶ ὁλόκληρον ἔτος. Κατόπιν ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος 4852, ὁ ὁποῖος ἐπανέλαβε τὸ κείμενον τοῦ προηγουμένου νόμου, προσετίθετο δὲ διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας ἐδικαιοῦτο ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβαίνῃ καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Δήμων καὶ Κοινοτήτων, πλὴν περιώριζε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐντὸς τριμήνου ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου. Ἐπειδὴ δὲ ἐγεννήθη τότε ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἐκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ τριμήνου, ἂν δηλαδὴ τὸ τρίμηνον ἀφεώρα μόνον τὴν κατάργησιν ἢ ἥπτετο καὶ τῆς δημιουργίας νέων δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰσηγήθη τὴν 31 Μαρτίου τοῦ 1931 νομοσχέδιον δυνάμει τοῦ ὁποίου ἦρε τὴν ἀμφισβήτησιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4852, ἑρμηνεύουσα ὅτι τὸ τρίμηνον ἐτέθη μόνον διὰ τὴν κατάργησιν τῶν Δήμων ἢ Κοινοτήτων, οὐχὶ ὅμως καὶ διὰ τὴν ἀνάδειξιν αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν ἔγινε νόμος. Κατόπιν ἡ διάδοχος Κυβέρνησις κατέθηκε νομοσχέδιον μὲ τὸ ἴδιον περιεχόμενον τοῦ νόμου 4227, ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν κατώρθωσε νὰ γίνῃ νόμος, διότι διελύθη ἡ Βουλή. Ὥστε ἐκ τῆς ὅλης ἐξιστορήσεως τῆς νομοθετικῆς ταύτης προσπαθείας καταφαίνεται ὅτι, τόσον ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, ὅσον καὶ ἡ σημερινὴ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ταυτίζεται, τοὐλάχιστον ἐπιφανειακῶς, ἀφοῦ, ὡς θὰ ἀναπτύξω κατωτέρω, στενοὶ κομματικοὶ ὑπολογισμοὶ ὤθησαν τοὺς Φιλελευθέρους εἰς τὴν ἀναπτυχθεῖσαν νομοθετικὴν κατεύθυνσιν. Οὐδενὸς διαφεύγει τὴν προσοχήν, κ. Βουλευταί, ὅτι πέριξ τῶν μεγάλων Δήμων ἐγένοντο συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι εἶχον τοπικὰς ἀνάγκας νὰ ἐξυπηρετήσουν, ὅπως τὴν καθαριότητα, τὴν ὁδοποιΐαν, τὸν φωτισμόν, τὴν ὕδρευσιν. Οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ ἐκάλυπτον τὰς ἀνάγκας των τῇ οἰκονομικῇ ἀρωγῇ τῶν πέριξ μεγάλων Δήμων, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἠδύναντο ἐξ ἰδίων καὶ μόνοι των νὰ συντηρηθῶσιν, εὐθὺς ἀπὸ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐγκαταστάσεώς των.

§138ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε πληροφορίας ὅτι οἱ ἴδιοι οἱ πληθυσμοὶ ἐδέχθησαν τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων;

§139Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ φθάσω καὶ ἐκεῖ. Ἔχετε ὑπομονήν. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὅτι οἱ συνοικισμοὶ ἐπεβάρυνον τοὺς μεγάλους Δήμους, ἐπῆλθε τὸ ἑξῆς κακόν· ὅτι οἱ μεγάλοι Δῆμοι, λόγῳ τῆς προσθέτου ταύτης δαπάνης συντηρήσεως τῶν συνοικισμῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν, ὡς ἐπεθύμουν, διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν κυρίως πόλεων, αἵτινες ἤρξαντο νὰ παραμελῶνται. Πρὸς ἀποτροπὴν δὲ τῶν ἐντεῦθεν παραπόνων, ὅλη ἡ προσπάθεια τῶν Δημάρχων ἐστράφη πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς κυρίας πόλεως καὶ ἠδιαφόρησαν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν, διὰ τὰς ὁποίας μόνον συμπτωματικῶς ἐφρόντιζον. Ἐντεῦθεν ἐγένοντο διαμαρτυρίαι τῶν κατοίκων τῶν συνοικισμῶν, διότι εἶχε φθάσει εἰς ἀφόρητον σημεῖον ἡ κατάστασις ἀπὸ ἀπόψεως ἀκαθαρσίας καὶ ἐλλείψεως καὶ τῶν στοιχειοδεστέρων μέσων συμβιώσεως, ἤτοι ὕδατος, φωτισμοῦ, βόθρων, ἐκινδύνευον δὲ οἱ συνοικοῦντες νὰ ἀποθάνωσιν ἐκ νόσων ἐπιδημικῶν λόγῳ τῆς παραμονῆς τῶν ἀπορριμάτων. Κατόπιν τούτων ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ὡς κατ’ ἐπιφάνειαν ὑπεστήριξεν εἰς τὰς αἰτιολογικὰς ἐκθέσεις, ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ θεραπεύσῃ τὴν κατάστασιν αὐτῶν, διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν Συνοικισμῶν καὶ διὰ τὸ ταχύτερον τῆς ἀνακηρύξεως αὐτῶν, παρεξέκλινε τῶν παγίων διατάξεων περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διερμηνεύσασα τὸν νόμον 4227. Ἡ εἰκὼν αὕτη τῆς ἐξαθλιώσεως τῶν συνοικισμῶν ἐσχηματίζετο ὄχι μόνον ἐκ προφορικῶν διαμαρτυριῶν ἀλλὰ καὶ βάσει ἐγγράφων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰ ὁποῖα ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις τὰ εἶχεν ἀπορρίψει εἰς τὰ ἀρχεῖα καὶ τὰ ὁποῖα ἀνευρεθέντα κατετέθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας ἐπὶ τῆς προσφυγῆς τῶν ἐνδιαφερομένων συνοικισμῶν. Οὕτω ὑπάρχει αἴτησις τῶν κατοίκων Νέας Ἰωνίας, ἡ ὁποία διεκτραγῳδεῖ τὴν κατάστασιν τοῦ συνοικισμοῦ των μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα καὶ ζητεῖ τὴν ἀνακήρυξίν της εἰς Κοινότητα. Ἐν τούτοις εἰς τὴν αἴτησιν αὐτὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἔδωκε τὴν νόμιμον συνέχειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἰσχυούσης νομοθεσίας, ὁ δὲ τότε διευθυντὴς τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἀντὶ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ νόμιμα, ἀλληλεγράφει μὲ τὸν συνοικισμὸν καὶ τὸν συνεβούλευε νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀνακήρυξίν του εἰς Κοινότητα διότι τάχα δὲν ὑπάρχουν αἱ οἰκονομικαὶ προϋποθέσεις. Πάντα δὲ ταῦτα, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ τῶν Δημαρχιακῶν ἐκλογῶν τοῦ 1929 καὶ οἱ συνοικισμοὶ ἐχρειάζοντο διὰ τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ βενιζελικοῦ ὑποψηφίου Δημάρχου.

§140ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος συνοικισμός;

§141Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τῆς Νέας Ἰωνίας. Καὶ οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι τῆς Νέας Ἰωνίας, εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι δὲν ἔχουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα, ἠναγκάσθησαν νὰ ὑποβάλουν νέαν ἀναφορὰν διὰ τῆς ὁποίας ἀπεδείκνυον ὅτι αὐτοδιοικούμενοι ἔχουν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Παρ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐγένετο τίποτε. Ἐκτὸς τῶν ἀνωτέρω ἐγγράφων ὑπάρχει καὶ ἕτερον μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας καὶ τοῦ Δημάρχου Πειραιῶς ἐν σχέσει μὲ τὴν Κοκκινιάν. Εἰς αὐτὸ ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς γράφει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Κοκκινιᾶς καὶ ἐπικαλεῖται τὴν συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας διὰ τὰ ζητήματα τῆς καθαριότητος καὶ τῆς ἀπορρίψεως τῶν ἀπορριμάτων. Πλὴν αὐτῶν ὑπάρχει καὶ αἴτησις τοῦ Δημάρχου Ἀθηναίων, ὅστις παραπονεῖται ὅτι δὲν δύναται, παρ’ ὅλας τὰς διαμαρτυρίας τῶν συνοικισμῶν, νὰ φροντίσῃ ὑπὲρ αὐτῶν, διότι πλὴν τῶν ἄλλων, τὸν ἐμποδίζει εἰς τοῦτο καὶ ἡ κειμένη νομοθεσία, τὸ Διάταγμα τοῦ ἰδίου τοῦ Ὑπουργείου τοῦ 1929, καθ’ ὃ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Δήμους καὶ Κοινότητας νὰ προβαίνουν εἰς ἔργα ὁδοποιίας, εἰς συνοικισμοὺς εὑρισκομένους ἐκτὸς τοῦ σχεδίου πόλεων. Τέλος εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου εὑρέθη διαμαρτυρία ὑπετριάκοντα σωματείων τῆς Νέας Ἰωνίας, τὰ ὁποῖα παραπονοῦνται διὰ τὴν παραμέλησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ συνοικισμοῦ των καὶ ζητοῦσι τὴν ἄμεσον κρατικὴν ἀντίληψιν. Κατόπιν τῆς καταστάσεως ταύτης τῶν συνοικισμῶν, τῆς καὶ ἐξ ἐγγράφων προκυπτούσης, φρονοῦμεν, κ. κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι πλήρως αἰτιολογημένη ἡ ὑποβολὴ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν κυρίαν γραμμήν, δὲν ἀποτελεῖ παρὰ ἐπανάληψιν τοῦ νομοσχεδίου, ποὺ εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, κατὰ Μάρτιον τοῦ 1931. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων τούτων, τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν πραγματικὴν κατάστασιν τῶν συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι παρεκίνησαν τὴν ὑποβολὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι λόγοι σπουδαιότατοι ἀναφερόμενοι εἰς τὴν διὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως ἐπερχομένην πολιτικὴν διαπαιδαγώγησιν τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, οἵτινες κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν ἄλλων συνοικισμῶν, τῶν εὑρισκομένων ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ καὶ οἵτινες ἀποτελοῦν Κοινότητας πρὸ μακροῦ, παρέμεινον ἀκόμη εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἐξηρτημένων συνοικισμῶν χάριν κομματικῆς σκοπιμότητος. Δηλαδὴ οἱ συνοικισμοὶ οἱ εὑρισκόμενοι πέριξ τῶν μεγάλων πόλεων, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐξοχὴν ἐδικαιοῦντο νὰ τύχωσι τῆς αὐτοδιοικήσεως, καθυστέρησαν ἔναντι τῶν ἄλλων συνοικισμῶν τῶν εὑρισκομένων εἰς τὰ ἄκρα τῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας, χωρὶς αὐτοὶ νὰ παρουσιάζουν τὰς προϋποθέσεις μορφώσεως τῶν κατοίκων τῶν μεγάλων συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήθησαν ὡς παραμελητέα ποσότης, χάριν ταπεινῶν κομματικῶν σκοπῶν. Ὥστε καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης τῆς ἰσότητος δικαιωμάτων καὶ πολιτικῆς διαπαιδαγωγήσεως, ἐπεβάλλετο ἡ ὑποβολὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἀλλὰ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ συγκεντροῦνται ὡρισμέναι ἀντιρρήσεις νομικοῦ καὶ ἄλλου περιεχομένου. Ἡ πρώτη ἀντίρρησις εἶναι ὅτι ἐφόσον οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ δὲν ζητοῦν τὴν αὐτοδιοίκησιν, πῶς εἶναι δυνατὸν ἐρωτῶ νὰ αὐτοδιοικηθῶσι; Τοῦτο δὲν ἀντίκειται εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ ὁποία εἶναι συνυφασμένη μὲ τὸ αἴτημα τῶν κατοίκων; Ἡ δευτέρα ἀντίρρησις, στρέφεται περὶ τὸ ἐὰν θὰ ἔχουν οἰκονομικὴν ἀνεξαρτησίαν οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ οὕτω πως αὐτοδιοικούμενοι. Ἡ τρίτη ἀντίρρησις ἐκφράζει τὸν φόβον μήπως ἡ ἀνακήρυξις τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν εἰς Κοινότητας, καθ’ ὃν τρόπον προβλέπει τὸ σχέδιον τοῦ νόμου, ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος, καὶ ἡ τελευταία ἀντίρρησις, ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμὸν ὅτι πρόκειται περὶ συνοικιῶν καὶ οὐχὶ περὶ συνοικισμῶν. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ πρῶτον ἐρώτημα. Ὑποστηρίζομεν ὅτι ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν ὑπάρχει, ἐφόσον ἐκλείπει ἡ προϋπόθεσις τῆς γνώμης τῶν ἁρμοδίων κατοίκων. Ἀλλὰ προτοῦ ἐρευνηθῇ θεωρητικῶς τὸ ζήτημα κατὰ πόσον ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν γνώμην τῶν κατοίκων, ἂς ἐρευνήσωμεν τὰς κειμένας διατάξεις. Ὁ νόμος 4227 ἔγινε κατὰ παρέκκλισιν τῆς παγίας νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, οὐχὶ διὰ νὰ διευκολύνῃ τὸν Ὑπουργὸν, ὡς θὰ ἐπίστευέ τις, νὰ ἀνακηρύξῃ τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς πέριξ τῶν μεγάλων πόλεων εἰς Δήμους ἢ Κοινότητας, ἀλλ’ ἵνα ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς μερίμνης τῆς ὑπὲρ τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἀποκτήσῃ τὴν ἱκανότητα πρὸς καταστρατήγησιν τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἥτις προδιέγραφε διαδικασίαν ἀνακηρύξεως τῶν συνοικισμῶν εἰς Κοινότητας ὑποχρεωτικήν. Δηλαδὴ οὐδεμία ἀνάγκη ὑπῆρχε τοῦ νόμου 4227, διότι ἡ κειμένη νομοθεσία προέβλεπε τὸν τρόπον τῆς ἀνακηρύξεως τῶν συνοικισμῶν εἰς Δήμους ἢ Κοινότητας. Ὁρίζει λοιπὸν ὁ πρὸ τοῦ 4227 πάγιος νόμος τῆς κειμένης νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων καὶ δὴ ἐν ἄρθρῳ 2 § 1 «πᾶς μόνιμος συνοικισμὸς ἔχων ὑπὲρ τοὺς τριακοσίους κατοίκους καὶ σχολεῖον στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἀποτελεῖ ἰδίαν κοινότητα». Ἐν ἄρθρῳ δὲ 1 «Δῆμοι εἶνε αἱ α) πρωτεύουσαι τῶν νομῶν, β) αἱ πόλεις, αἱ ἔχουσαι ἄνω τῶν 10.000 κατοίκων». Δηλαδή, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος 4227, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ ἀνακηρύξῃ εἰς Δήμους τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἄνω τῶν 10.000 κατοίκων (ἄρθρον 1 τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων), ὡς ἐπίσης ἦτο ἠναγκασμένος νὰ ἀναδείξῃ κοινότητας συνοικισμοὺς μὴ ἔχοντας τὸν πληθυσμὸν αὐτὸν, ἄνευ γνώμης τῶν κατοίκων. Ἐπειδὴ λοιπὸν τότε, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς τῆς παγίας νομοθεσίας...

§142ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἐφόσον ὑπάρχουν κοινότητες αὐτοτελεῖς ὑπάρχει καὶ ὑποχρέωσις προαγωγῆς αὐτῶν εἰς Δήμους. Σεῖς νομίζω πὼς τὸ διαστρέφετε.

§143Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν ὑπάρχει «αὐτοτελεῖς». «Πᾶς μόνιμος... (ἀναγινώσκει) ... κλπ.» δηλαδὴ «ἴπσο γιούρε»,

§144ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Χρειάζεται διαδικασία.

§145Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δέν ἔχει καμμίαν διαδικασίαν. Λοιπὸν ὑπῆρχεν ἡ παγία αὐτὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ 2 τοῦ νόμου περὶ Κοινοτήτων, ἥτις ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν. Ὅταν δὲ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παγίας αὐτῆς διατάξεως, ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐφοβήθη μήπως οἱ συνοικισμοὶ ζητήσουν νὰ ἀνακηρυχθοῦν εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας, κατέφυγεν, ὡς εἰς ἔσχατον φάρμακον, εἰς τὸν νόμον 4227, ὁ ὁποῖος κατήργησε τὴν ὑποχρεωτικότητα τῆς ἀνακηρύξεως τῶν συνοικισμῶν εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ ἄφηνε τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν οἰκείαν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ τὶ ἐγένετο; Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 4227, οὐδεὶς συνοικισμὸς ἐκ τῶν πέριξ τῶν πόλεων ἔγινε Δῆμος ἢ Κοινότης, διότι ἡ αὐτοδιοίκησις ὑπὲρ ἧς ἐκόπτετο ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων καὶ πρὸς ταχυτέραν πραγμάτωσιν τῆς ὁποίας ἐξέδοτο τὸν νόμον 4227, ἦτο ἁπλῆ φενάκη καλύπτουσα ἄλλους σκοπούς. Δηλαδὴ κατηργήθη διὰ τοῦ νόμου 4227 τὸ ὑποχρεωτικὸν τῆς δημιουργίας νέων Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὡς προέβλεπεν ὁ πάγιος νόμος καὶ οὕτω ἐξησφαλίσθη διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἡ μελλοντικὴ ἀνακίνησις αὐτοδιοικήσεως ἐκ μέρους τῶν προσφύγων.

§146ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἴπετε πὼς ἐζήτησαν ὅλοι;

§147Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα εἴμεθα εἰς ἄλλο θέμα. Παρακολουθήσατέ με, κ. Μυλωνᾶ. Καὶ χωρὶς νὰ ζητήσουν αὐτοὶ καὶ ὑπὸ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι δὲν τὸ ζητοῦν.

§148Κ. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ. Αὐτὸ ἀφορᾶ τὰ χωριά.

§149Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κ. Γαβριηλίδη. Κρατήσατε τὰς νομικάς σας γνώσεις νὰ μᾶς τὰς ἀναπτύξητε κατόπιν. Ὥστε βλέπετε ὅτι, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παλαιᾶς διατάξεως, οἱ Συνοικισμοὶ ἐγένοντο ὑποχρεωτικῶς Δῆμοι ἢ Κοινότητες, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη αἰτήσεως τῶν κατοίκων, διότι ἡ ἀνάδειξις εἰς Δήμους ἢ Κοινότητας ἐγένετο «ἴπσο γιούρε».

§150Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Τότε διατὶ ἐδημοσιεύθη ὁ νόμος αὐτός;

§151Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Δὲν τὸ καταλαμβάνετε, διότι σᾶς πειράζει κομματικῶς.

§152Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τόσον σαφὲς τὸ γράμμα τοῦ νόμου.

§153Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν, κ. Συνάδελφε;

§154Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Ὑπουργέ.

§155Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁ νόμος 4227 ἐψηφίσθη τῷ 1929, ἐπικειμένων τῶν Δημοτικῶν ἐκλογῶν, ἐψηφίσθη δὲ ὡς λέγει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς τότε Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, διότι ὑπεχρεοῦτο ἄλλως, ὁ κ. Ὑπουργὸς δυνάμει τῆς κειμένης νομοθεσίας νὰ ἀνακηρύξῃ Δήμους ἐκείνους τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς προϋποθέσεις τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, καὶ διὰ νὰ μὴ προβῇ εἰς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία, ἐπεβάλλετο ἐκ τοῦ νόμου, ἐψηφίσθη ὁ νόμος 4227 διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ ὁ Ὑπουργός, τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς. Ἦτο σαφὴς ἀναμφισβητήτως ἡ ἔκθεσις καὶ ἡ διάταξις τοῦ νόμου 4227. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία περὶ αὐτοῦ. Ὅταν δὲ ἐγένετο ἡ συζήτησις προκειμένου περὶ τῆς αἰτήσεως τῆς ἐξουσιοδοτήσεως, δὲν συνεζητήθη τὸ πρᾶγμα, οὔτε εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε εἰς τὴν Γερουσίαν, ἀλλ’ ἀντετάχθη ὅτι ἦτο ἐσφαλμένη ἡ γνώμη τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ τῆς τότε Κυβερνήσεως, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καμμίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς σημερινῆς γνώμης τῶν κατὰ τοῦ Νομοσχεδίου ἀντιτασσομένων, Κυρίων Συναδέλφων. Ἀλλ’ οὐδέποτε ἠμφισβητήθη, οὔτε ἦτο δυνατὸν ν’ ἀμφισβητηθῇ, ὅτι ὁ νόμος 4227, συμφώνως ἄλλωστε πρὸς σαφῆ καὶ ἀναμφισβήτητον καὶ κατηγορηματικήν, ἐπὶ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, διασαφηνισθεῖσαν γνώμην τοῦ τότε Ὑπουργοῦ, ἐνεπνεύσθη ἐξ αὐτοῦ, ὅτι δὲν ἤθελε νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων.

§156Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἀνέπτυξεν, ἔχω νὰ προσθέσω καὶ τὸ ἑξῆς. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἥτις ἔγινεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, διὰ τὴν νομιμότητα τοῦ Διατάγματος τοῦ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν, τὸ ὁποῖον ἐξέδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τότε Ὑπουργὸς κ. Ράλλης, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 4227, οἱ δικηγόροι οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν τὴν ἄποψιν τῆς μὴ νομιμότητος τοῦ Διατάγματος ἐκείνου ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, προέβαλον σὺν τοῖς ἄλλοις ὅτι ὁ νόμος 4227, ἐγένετο πρὸς κατάπνιξιν τῆς κειμένης νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Ὥστε ἐκ τῶν γενικῶν κανόνων τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, προκύπτει κατὰ τρόπον σαφῆ, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως δὲν συνάπτεται μὲ τὴν σύμφωνον γνώμην τῶν κατοίκων, ἀφοῦ κατὰ τὰς ἑρμηνευθείσας διατάξεις ἐπηκολούθησεν ἀνακήρυξις Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἄνευ γνώμης τῶν ἐνδιαφερομένων κατοίκων, χωρὶς ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως νὰ ἐξαφανίζεται. Καὶ τότε, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον....

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπῆρχε καμμία ἰδιαιτέρα κομματικὴ προσπάθεια.

§158Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος, διότι ἰσχυρίσθησαν τινὲς ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος, τὸ νὰ δημιουργήσωμεν Δήμους καὶ Κοινότητας, χωρὶς νὰ ζητήσωμεν τὴν γνώμην τῶν κατοίκων. Τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος, δύναται νὰ τὸ ἐπικαλεσθῇ καὶ ἀδιαφιλονικήτως ὑπὲρ τῆς ὑποστηριζομένης ἀπόψεως. Ἀληθῶς τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει· «τὸ Κράτος διαιρεῖται εἰς περιφερείας ἐντὸς τῶν ὁποίων οἱ πολῖται διαχειρίζονται ἀπ’ εὐθείας τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις ἃς ὁ νόμος θέλει ὁρίσει». Δηλαδὴ τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος, προκειμένου περὶ αὐτοδιοικήσεως δευτέρου βαθμοῦ ἀφῆκεν εἰς τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ νομοθέτου νὰ ὁρίσῃ τὰς προϋποθέσεις τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἀφοῦ οὕτως τίθεται ὑπὸ τοῦ Συνταγματικοῦ Νομοθέτου τὸ ζήτημα ἕπεται ὅτι ἡ γνώμη τῶν κατοίκων δὲν ἀποτελεῖ κατηγορηματικὴν ἐπιταγὴν πρὸς ἀνάδειξιν Κοινοτήτων ἢ Δήμων, ἀφοῦ ὁ νομοθέτης δύναται ἄλλας νὰ ὁρίσῃ προϋποθέσεις ἀναδείξεως Κοινοτήτων καὶ Δήμων. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ περιττεύει ἡ περαιτέρω συζήτησις, διότι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεών του ἔλυσε τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἀκολουθῆσαν τὰ ἀπὸ καθέδρας διδασκόμενα, ὅτι ἐφόσον δηλαδὴ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν δεδομένοι τινὲς κοινοτικοὶ σκοποὶ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ζητήσωμεν τὴν συγκατάθεσιν τῶν κατοίκων, διότι ἡ αὐτοδιοίκησις, οὖσα δοτὴ ρυθμίζεται κατὰ τὸ περιεχόμενόν της παρὰ τοῦ νόμου. Σᾶς ἀναφέρω δύο ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, τὴν ὑπ’ ἀριθ. 257 τοῦ 1930, ἡ ὁποία λέγει ὅτι «εἰς τὴν νομοθετικὴν (ἀναγινώσκει).... ......................................................... ἐπίσης τὴν ὑπ’ ἀριθ. 35 τοῦ 1931 ἀπόφασιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται ὅτι ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι ξένη πρὸς τὴν γνώμην τῶν κατοίκων. Ὥστε καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς συνταγματικῆς ἐρευνωμένη ἡ αὐτοδιοίκησις, δὲν ἐξυπακούει ὡς προϋπόθεσιν αὐτῆς τὴν γνώμην τῶν κατοίκων.

§159Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Εὕρετε τὶ λέγει ἡ τελευταίως ἐκδοθεῖσα ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας;

§160Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπόφασις αὕτη τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἐκδοθεῖσα κατόπιν προσβολῆς τοῦ Διατάγματος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ τοῦ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν βάσει τοῦ νόμου 4582, δὲν θίγει κ. Μανούση, τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς θέμα. Περὶ αὐτοῦ μόνον ἀσχολοῦνται αἱ ἀποφάσεις ἃς προηγουμένως σᾶς ἀνέφερα οὔτε ἦτο δυνατὸν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ ἀπομακρυνθῇ προηγουμένων ἀποφάσεών του ἐπὶ ἑνὸς τόσον οὐσιώδους ζητήματος. Ὅσον ἀφορᾷ λοιπὸν τὴν αὐτοδιοίκησιν δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἐκλείπει ἡ ἔννοια αὐτῆς, ἐκ τοῦ ὅτι δὲν τὸ ἐζήτησαν οἱ κάτοικοι. Διότι ἡ αὐτοδιοίκησις τὶ ἄλλο σημαίνει παρὰ τὴν διοίκησιν τῶν τοπικῶν ὑποθέσεων παρὰ αἱρετῶν ὀργάνων.

§161Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σήμερον ποὺ εἶναι αὐτοδιοίκησις, μήπως τὸ περιεχόμενον τῆς αὐτοδιοικήσεως οἱ κάτοικοι τὸ ὁρίζουν ἢ ὁ νόμος; Ἡ τελευταία ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως θὰ ἦτο, οἱ κάτοικοι νὰ τὸ ὁρίζωσιν.

§162Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλωστε τὸ ζήτημα εἶναι τόσον ἐπιστημονικῶς ἐξηντλημένον ὥστε οἱονδήποτε ἐγχειρίδιον δημοσίου δικαίου καὶ ἂν μελετήσητε θὰ ἴδητε ὅτι αὐτοδιοίκησις ἀναγνωρίζεται καὶ ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπῆρξε συγκατάθεσις τῶν κατοίκων, διότι αἱ προϋποθέσεις τῆς αὐτοδιοικήσεως ρυθμίζονται παρὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ἔλθωμεν ἤδη εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον τῆς οἰκονομικῆς ἀνεξαρτησίας τῶν σχηματισθησομένων Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Προεβλήθη ὅτι οἱ συνοικισμοὶ οἱ ἀνακηρυχθησόμενοι εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας, δὲν θὰ ἔχουν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Οἱ ἰσχυριζόμενοι τοῦτο δὲν ἔχουν ὑπ’ ὄψει των τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα κατ’ ἐξαίρεσιν τῆς κειμένης νομοθεσίας, παραχωροῦν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς, οἵτινες θὰ γίνουν Δῆμοι ἢ Κοινότητες ὡρισμένους φόρους, τὸν φόρον τῶν ὠνίων καὶ τὸν φόρον τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων, ἢ τὸν λεγόμενον φόρον τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ δὲν παρέχονται εἰς ἄλλας Κοινότητας, ἐξαιρετικῶς ἀπολαύουσι τούτων οἱ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι χωρίζονται ἀπὸ τὰς μεγάλας πόλεις. Οἱ φόροι οὗτοι θὰ ἐπιφέρουν μέγα ἔσοδον εἰς τοὺς οὕτω καθοριζομένους Δήμους, ὥστε νὰ ἐξασφαλίζωνται αἱ τοπικαὶ ἀνάγκαι αὐτῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὁδοποιΐαν, τὸν φωτισμὸν, τὴν καθαριότητα καὶ τὴν ὑγιεινήν. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων εἰσπράττει ἐκ τοῦ φόρου τῶν ὠνίων περὶ τὰ 50 ἑκατομμύρια περίπου, καὶ 20 ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἐὰν δὲ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ φόροι αὐτοὶ θὰ εἰσπράττωνται παρὰ τῶν νέων Κοινοτήτων, κατ’ ἀναλογίαν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῶν, δύναταί τις νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ μέγεθος τῶν ποσῶν ἅπερ εἰσπράττει ἑκάστη Κοινότης ἢ Δῆμος. Καὶ ἀληθῶς λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν ὅτι αἱ Ἀθῆναι κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν ἔχουσι πληθυσμὸν 480 χιλιάδων κατοίκων ἐκ τῶν ὁποίων πρόσφυγες κάτοικοι 140.973, παρατηρεῖ τις ὅτι τὸ ¼ τῶν φόρων τούτων θὰ περιέλθῃ εἰς τοὺς νέους Δήμους καὶ Κοινότητας. Ἤτοι ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα ἑκατομμυρίων τὰ 28 θὰ περιέλθουν εἰς τοὺς νέους Δήμους καὶ Κοινότητας.

§163ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις.

§164Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ καὶ μερικὰ παραδείγματα. Ἡ Καλλιθέα μὲ πληθυσμὸν 30 χιλιάδων κατοίκων περίπου κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τοῦ 1928, εἰσέπραξε ἀπὸ τὸν φόρον τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων τὴν πρώτην τριμηνίαν 227.758 δρχ., τὴν βʹ τριμηνίαν 94.009 καὶ τὴν γʹ 262.455, δηλαδὴ περὶ τὰς 600 χιλιάδας διὰ τὰς τρεῖς τριμηνίας, καὶ ἐὰν ἐξακολουθήσῃ κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν καὶ διὰ τὴν τετάρτην τριμηνίαν θὰ εἰσπράξῃ 800 χιλ. ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς ἐμπορευμάτων. Τώρα ἐκ τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, ἡ Καλλιθέα εἰσέπραξε τὴν πρώτην τριμηνίαν 524.911, τὴν βʹ 562.574 καὶ τὴν γʹ 647.983, ἤτοι περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον ἐννεακοσίας χιλιάδας δραχμῶν διὰ τὰς τρεῖς τριμηνίας, ὑπολογιζομένης καὶ τῆς τετάρτης ἡ εἴσπραξις θὰ ὑπερβῇ τὰ δύο ἑκατομμύρια. Καταφαίνεται λοιπὸν ὅτι ἡ Καλλιθέα μὲ πληθυσμὸν ἴσον πρὸς τοὺς Ποδαράδες, καὶ Καισαριανὴν καὶ κατώτερον τῆς Κοκκινιᾶς, εἰσπράττει ἐκ τῶν δύο αὐτῶν φόρων περὶ τὰ 2.500.000 περίπου. Ὥστε ἡ οἰκονομικὴ ἐξασφάλισις τῶν νέων Δήμων καὶ Κοινοτήτων, βάσει τοῦ σχεδίου νόμου, δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἐν ἀμφιβολίᾳ, καὶ πλήρως θὰ ἐπαρκῶσιν οὗτοι νὰ ἐκτελῶσιν ἔργα ὑδρεύσεως, ὑγείας καὶ ὁδοποιΐας. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν φόρων αὐτῶν, κ. Βουλευταί, τοὺς ὁποίους κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον παρέχει εἰς τοὺς συνοικισμούς, οἵτινες μεταβάλλονται εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας, ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι φόροι ὡς ὁ τῶν σφαζομένων ζώων, καὶ οἱ ἄλλοι φόροι τὰ τέλη ἢ δικαιώματα, τοὺς ὁποίους δικαιοῦνται νὰ ἐπιβάλλουν οἱ Δῆμοι καὶ αἱ Κοινότητες. Ὁ φόρος π. χ. τῶν σφαζομένων ζώων διὰ τὴν Κοινότητα Καλλιθέας, ἀνῆλθε τὴν πρώτην τριμηνίαν εἰς δραχμὰς 64.260, τὴν βʹ 86.000, τὴν γʹ 77.000 καὶ τὴν δʹ 151.000. Ὅθεν ἐκ τοῦ φόρου σφαζομένων ζώων ἡ Καλλιθέα ἔχει 400 χιλ. περίπου δραχ. αἱ ὁποῖαι προστιθέμεναι εἰς τοὺς ἄλλους δύο ἀνωτέρω φόρους μᾶς δίδουν ἕνα σημαντικὸν ποσὸν ἐξασφαλίζον τὰς Κοινότητας, διὰ τὰ ἀπαραίτητα κοινοτικὰ ἔργα. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν οἱοσδήποτε καλῆς πίστεως συζητητὴς νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν τῶν νέων Δήμων καὶ Κοινοτήτων; Ἡ τρίτη αἰτίασις, ἡ ὁποία προβάλλεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συνοικισμῶν διὰ νὰ ἀνακηρύξωμεν αὐτοὺς εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας ἀλλὰ περὶ συνοικιῶν τῶν Ἀθηνῶν. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀπεφάνθη διὰ τῶν ὑπ’ ἀριθ. 478 καὶ 480 ἀποφάσεών του, ὅτι συνοικισμοὶ θεωροῦνται αἱ ἐκτὸς σχεδίου πόλεων εὑρισκόμενοι καὶ ἔχοντες ἰδίαν οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν ζώνην. Ὡς συνοικισμὸν δὲ ἐχαρακτήρισε καὶ τὰ Σεπόλια. Κατόπιν τούτου παρέλκει πᾶσα συζήτησις περὶ τοῦ ἐὰν οἱ Ποδαράδες, ὁ Βύρων, ἡ Καισαριανή, κλπ. εἶναι συνοικίαι ἢ συνοικισμοί. Νομίζω, κ. Βουλευταί, ὅτι ἐξηντλήθη ἡ ἔρευνα τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀποκρουσθεισῶν πλήρως τῶν κατ’ αὐτοῦ αἰτιάσεων, καὶ ἴσως θὰ παρέμενεν ἀκόμη νὰ ἐξετασθῇ κατὰ πόσον διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ὡς εἶπεν ὁ κ. Παπαναστασίου, προβλέπονται σκοποὶ κομματικοί. Δὲν θὰ ἐπεθύμουν ὁ κ. Παπαναστασίου νὰ θίξῃ τὸ σημεῖον αὐτό, διότι ὁ σκοπὸς ὁ κομματικὸς εἶναι ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ πολιτεύματι ἔννοια ἀμφοτεροβαρής. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου κατ’ ἐξαίρεσιν, ὁ σκοπὸς, ὁ κομματικός, ἀνήκει εἰς τὴν ἀντίθετον παράταξιν, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται τοιοῦτός τις σκοπός, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀντιγραφὴ παλαιοτέρων φιλελευθέρων νόμων. Διότι ἀληθῶς ποία ἀφορμὴ ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων τὸν νόμον 4227 καὶ τὸν νόμον 4852, ἐφόσον ὑπῆρχε παγία διάταξις τῆς Νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἡ ὁποία ὥριζεν ὅτι «πᾶς συνοικισμὸς ἔχων περὶ τοὺς 300 κατοίκους καὶ σχολεῖον Στοιχειώδους Ἐκπαιδεύσεως, ἀποτελεῖ Κοινότητα». Προφανῶς ἡ πολιτικὴ σκοπιμότης τῶν Φιλελευθέρων ἡ ὁποία ἐφοβεῖτο τὴν ἀνακήρυξιν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν εἰς Δήμους καὶ Κοινότητας καὶ προδιέγραψε αὐτὴ τὸ ὑποχρεωτικὸν σύστημα, προαιρετικόν, ἀνακηρύξεως Δήμων καὶ Κοινοτήτων. Τελευτῶν, κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, πληροῖ μίαν ἀπαραίτητον ἀνάγκην αὐτοδιοικήσεως καὶ τῶν ὑπολοίπων προσφυγικῶν συνοικισμῶν, καὶ ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ τύχῃ τῆς ὑποστηρίξεως καὶ τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως, ἵνα μὴ εἰς ἡμᾶς μόνον ἀνήκει ἡ τιμὴ ὅτι συνετελέσαμεν εἰς τὴν χειραγώγησιν καὶ προαγωγὴν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν εἰς τὴν πρώτην βαθμίδα τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαζαράκης ἔχει τὸν λόγον.

§166Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, κατ’ ἀρχὴν ἀντίθετος πρὸς τὸ ζήτημα τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν διαφόρων Κοινοτήτων. Ἀλλὰ τὸ σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου διαφωνῶ, τόσον ἐγώ, ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι Συνάδελφοι, οἱ παρακαθήμενοι εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, εἶναι ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ δὴ λαμβανομένης ὡς ἡμέρας διενεργείας τῶν ἐκλογῶν τῆς 2ας Ἰουλίου, διότι αὕτη ἀρχικῶς εἶχεν ὁρισθῆ, ὀλίγας ἡμέρας πρίν, ἐδημοσιεύθη τὸ Διάταγμα τοῦ κ. τέως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Τόσον βεβιασμένη ἦτο ἡ δημοσίευσις αὕτη, ὥστε δὲν προέλαβεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ ἐξακριβώσῃ καί τινας συνοικισμοὺς κατοικουμένους παρὰ ἐντοπίων καὶ ὄχι προσφύγων, καὶ μίαν ἑβδομάδα μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ πρώτου Διατάγματος, ἔσπευσε νὰ ἀνακαλέσῃ τὸ Διάταγμα ὡς πρὸς ἕνα συνοικισμὸν τῆς περιφερείας Πειραιῶς κατοικούμενον ἐξ ἐντοπίων ὡς ἐκ παραδρομῆς δῆθεν τεθέντα εἰς τὸ πρῶτον Διάταγμα. Ἐφόσον ὅμως ἀνεβλήθησαν αἱ ἐκλογαὶ εἶχεν ὅλην τὴν εὐκαιρίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἐνέργειαν ἀπογραφῆς εἰδικῶς διὰ τοὺς συνοικισμούς, τοὺς ὁποίους ἐπρόκειτο νὰ ἀποχωρήσῃ. Διότι διὰ τοῦ τρόπου, τὸν ὁποῖον καὶ ὁ πρώην καὶ ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλουν, παρουσιάζουν δυσχερείας κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων πρὸς κατάρτισιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Περιλαμβάνουν διατάξεις καὶ διαδικασίας, κατὰ τὰς ὁποίας κάτοικοι τῶν μεγάλων πόλεων ἔχουν τὸ δικαίωμα κατὰ τὸ διάταγμα νὰ ψηφίζουν εἰς τὰς νέας Κοινότητας ὥστε νὰ καθίσταται δύσκολος ἡ ἐγγραφή. Ἀλλὰ περὶ τούτων θὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ σχετικὸν σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις, θὰ πεισθοῦν ὅτι εἶναι μεγάλη δυσχέρεια περὶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν τῶν διατυπώσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν αὐτοδιοίκησιν, βεβαίως καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ βλέπω καὶ ἡ νῦν, δέχεται κατ’ ἀρχὴν τὴν ἐφαρμογήν. Ἡ αὐτοδιοίκησις εἶνε τόσον γηγενὴς εἰς τὴν ἑλληνικὴν φυλήν, ὥστε καὶ πρὸ τῆς ἐπαναστάσεως ἀκόμη εἰς ὡρισμένα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ὑποδούλου ἀκόμη, εἶχε Κοινότητας αὐτοτελεῖς. Δὲν ἀναφέρω τὴν ἱστορικὴν κοινότητα τῶν Ἀμπελακίων, τοῦ Γαλαξειδίου, τὰς Κοινότητας τοῦ Πηλίου, τῆς Ὕδρας, τῶν Σπετσῶν. Ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς νεωτέρους χρόνους ἀκόμη, τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐπεκράτησεν εἰς τὴν Τουρκίαν μὲ τὰς ὠργανωμένας Ἑλληνικὰς Κοινότητας, ὅπως εὐλόγως παραθέτει εἰς τὴν εἰσήγησίν του ὁ ἀξιότιμος κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ἐφηρμόσθη περίπου παρόμοιον σύστημα πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν. Τώρα, ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δηλώσῃ διατί ἡ τόση σπουδὴ τοῦ προκατόχου του εἰς τὸ νὰ δημοσιεύσῃ τὸ διάταγμα εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, καὶ διατὶ δὲν προέβη διὰ τοῦ Διατάγματος καὶ εἰς τὸν χωρισμὸν συνοικισμῶν, κατοικουμένων παρ’ ἐντοπίων, ἀλλὰ μόνον εἰδικῶς τῶν προσφύγων. Ὅπως δὲ σᾶς εἶπον, εἶχεν ἐξαιρέσει διὰ διατάγματος μεταγενεστέρου τὸν ἕνα ἐκ παραδρομῆς τεθέντα εἰς τὸ Διάταγμα συνοικισμὸν τοῦ Πειραιῶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς λεπτομερείας, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὸν κ. Εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, θεωρῶ ὅτι ἔπρεπε, πρὸ πάσης ἄλλης ἐνεργείας, νὰ προηγηθῇ ἡ θέλησις τῶν κατοίκων. Παρ’ ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα, μὲ τὴν διακρίνουσαν αὐτὸν εὐγλωττίαν ἀνέπτυξε, καὶ νομίζω ὅτι ἔσφαλεν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, διότι ἡ θέλησις τῶν κατοίκων πρέπει, πρὸ παντός, νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὅπως τοῦτο πάντοτε ἐπεκράτησε μέχρι τοῦδε, ὁσάκις ἐχωρίσθησαν, ἐπὶ διαφόρων Κυβερνήσεων, προσετέθησαν συνοικισμοὶ εἰς ἄλλας κοινότητας ὅπου ἀνῆκον μέχρι τοῦδε. Δὲν εἶναι δέ, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, καὶ ὀρθὴ ἡ διατύπωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοφίας, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 107 τοῦ Συντάγματος «ἴπσο γιοῦρε» γίνεται ὁ χωρισμὸς αὐτός. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἰς τὴν συγκεκριμένην αὐτὴν περίπτωσιν, πρέπει νὰ γίνῃ ἐκεῖ χωριστὴ ἀπογραφή. Ἔχει ὅλον τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ διατάξῃ καὶ σήμερον μεμονωμένην ἔστω ἀπογραφήν, ἐὰν ἐπιμένῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χωρισμοῦ. Διότι κατὰ τὴν διαδικασίαν, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνει, ὁμολογεῖ καὶ ὁ ἴδιος ὁ Εἰσηγητὴς τοῦ νόμου, Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι θὰ εἶναι δύσκολος ἡ ἐκτέλεσις τῶν προτεινομένων διατυπώσεων.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι κατηργήθησαν αἱ διατάξεις αὐταί;

§168Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπογραφὴ δι’ ὅλους τοὺς συνοικισμούς, διὰ τὸν Βύρωνα, τοῦ Δουργοῦτι, τὰ Νέα Σφαγεῖα, τοῦ 1928. Διὰ τοὺς ὑπολειπομένους, ὅπως τοῦ Κοπανᾶ, Νέας Ἰωνίας, Ὑμηττοῦ, Νέας Χαλκιδόνος, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον.

§169Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἀπὸ τῆς γενικῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1928, μέχρι σήμερον ἐπῆλθον μέγισται μεταβολαὶ εἰς τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς καὶ δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐπιβεβλημένον, νὰ διετάσσετο ἀπογραφὴ εἰδικῶς τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, ὥστε νὰ ἀπογραφῶσιν ὅλοι οἱ μονίμως παραμένοντες εἰς αὐτοὺς κάτοικοι.

§170Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατετέθη νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον διεβιβάσθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ θὰ τὸ φέρωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν. Ἀπὸ τὸ παρὸν νομοσχέδιον μένει τὸ ἄρθρον 1 καὶ 2, καταργοῦνται τὰ ἄρθρα 3,4,5, 6, 7, 8 καὶ ἔπειτα ἔρχεται τὸ ἄρθρον 9, τὸ ὁποῖον λαμβάνει τὴν σειρὰν τοῦ ἄρθρου 5. Κατεθέσαμεν εἰδικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων.

§171Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ἐφόσον δὲν κατετέθη ἀκόμη, δὲν δύναμαι καὶ νὰ συζητήσω ἐπὶ ἀγνώστων λεπτομερειῶν. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν Κοινοτήτων, βεβαίως εἶνε ὀρθὸν νὰ διατυπωθῇ ὅπως ἔχει, ὅτι μέρος τῶν ἐσόδων τῶν Δήμων ἐξ ὧν ἀποσπῶνται, θὰ διατίθενται ὑπὲρ τῶν νέων συνοικισμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία δυσχέρεια, διότι διὰ τοῦ ἐδαφίου αʹ τοῦ ἄρθρου 9 ὁρίζεται ὅτι «... (ἀναγινώσκει) ... Εἶναι μία δυσχέρεια διὰ τὴν ὁποίαν δὲν θέλω νὰ σᾶς ἐπικρίνω, ἀλλὰ πρέπει αὐτὸ νὰ φανῇ κατόπιν ἀπὸ τὴν στατιστικὴν τῶν Κοινοτήτων.

§172Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος παρὰ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ ἑνωτικὴ εἴσπραξις καὶ κατόπιν διὰ τοῦ Ὑπουργείου νὰ κατανέμωνται ἀναλόγως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατοίκων.

§173Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ πάσης ὑποχρεώσεως ἀπὸ τὰ μεγάλα δάνεια τῶν Δήμων, τοῦτο εἶναι πολὺ λογικόν. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἀκόμη, ἐπὶ πολλῶν Κυβερνήσεων, εἶχεν ὡριμάσει πολὺ ἡ ἰδέα τοῦ χωρισμοῦ Κοινοτήτων ἢ καὶ Δήμων ἀκόμη, συγκροτουμένων τότε. Ὁ ἀοίδιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Καλογερόπουλος, περιοδεύσας τὴν Ἑλλάδα, ἵνα ἀντιληφθῇ ἐκ τοῦ πλησίον κατὰ πόσον ἐφηρμόζοντο οἱ προϋπολογισμοί, συνέταξε μακρὰν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἔφερεν εἰς τὴν Βουλήν, καθ’ ἥν οἱ Δῆμοι ἐνδιεφέροντο πολλάκις μόνον ὑπὲρ ἐκείνων τῶν χωρίων ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξελέγετο ὁ ἑκάστοτε Δήμαρχος. Τελευτῶν, Κύριοι, δηλῶ ὅτι εἶμαι ἐναντίον τῆς ἐπισπεύσεως τοῦ νόμου καὶ τῆς ψηφίσεως κατ’ ἀκολουθίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἄν τώρα, λόγῳ τῆς ἀναβολῆς τῶν ἐκλογῶν, ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅλον τὸν καιρὸν νὰ διατάξῃ τὴν ἀπογραφὴν ὅλων αὐτῶν τῶν κατοίκων καὶ νὰ κάμῃ τοὺς ἐκλογικοὺς καταλόγους, ἀκριβῶς, διότι ἀμφιβάλλει, ἂν διὰ τῶν προαγγελθεισῶν σήμερον τροποποιήσεων εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ἐκλογαὶ γνήσιαι μὲ τὰ νέα νομοσχέδια θὰ ἔχωμεν ἐμπρός μας καὶ ἕν περιθώριον χρόνου διὰ νὰ γίνουν αἱ ἐκλογαὶ ἐν τάξει.

§174Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, κ. Συνάδελφε, ἀπεφάσισε νὰ λύσῃ ριζικῶς τὸ ζήτημα καὶ πρὸ παντὸς νὰ κάμῃ τὴν ἀναθεώρησιν τῶν καταλόγων καὶ τῶν βιβλιαρίων. Κατετέθη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ γίνῃ ἀνανέωσις τῶν βιβλιαρίων ἁπλουστάτη.

§175Π. ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ. Ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ γίνῃ ἡ ἀναθεώρησις τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων;

§176Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαρσέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§178Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἄλλοτε, ὅτε ἦλθε τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ἐξιστορήσαμεν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους εἴμεθα τῆς γνώμης ὅτι ὁ χωρισμὸς τῶν συνοικισμῶν δι’ οὐδὲν ἄλλο γίνεται, παρὰ διὰ κομματικοὺς μόνον λόγους καὶ ὡς τιμωρία τῶν κατοίκων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν σταθεροὶ εἰς τὰ πολιτικά των φρονήματα, τῶν προσφύγων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι σέβονται ἄλλας μάζας τῆς Ἑλληνικῆς Πατρίδος, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἐμμένουν εἰς τὰς ἰδέας των. Τὸ νομοθέτημα, Κύριοι, ὁμιλεῖ καὶ περὶ τῶν Συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν τὸ σχέδιον πόλεως μέχρι τοῦ 1928, διότι καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο βλέπετε ὅτι ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τμήματα πολλὰ μετεφέρθησαν ἐντὸς τοῦ Σχεδίου πόλεως.

§179Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μετεβλήθη τὸ σχέδιον τοῦ 1928. Ἀναφέρατέ μας ἕνα Συνοικισμόν...

§180Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἡ παλαιὰ Κοκκινιά.

§181Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἐκτὸς σχεδίου.

§182Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα, Κύριε Συνάδελφε, εἶναι ἐκτὸς σχεδίου.

§183Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε, ὅτε ἦλθεν αὐτὸ τὸ ζήτημα διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν, ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Συναδέλφου κ. Βερροιοπούλου, ὁ ὁποῖος, μὲ ὅλην τὴν καλὴν διάθεσιν θέλει νὰ παραστήσῃ τὰ πράγματα ρόδινα, ὅτι θὰ εὐημερήσουν οἱ Συνοικισμοὶ κλπ. κλπ. Δυστυχῶς ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν, ἡμεῖς οἱ ἐκ τοῦ πλησίον παρακολουθοῦντες τὰ πράγματα, ὅτι μᾶλλον μαρασμὸν θὰ προκαλέσῃ ὁ χωρισμὸς τῶν συνοικισμῶν. Εἶπεν ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι διάφοροι Συνοικισμοί, ὅπως τῆς Ν. Ἰωνίας, ὑπέβαλον ἄλλοτε ὑπομνήματα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὲρ τοῦ χωρισμοῦ των εἰς Κοινότητας. Σᾶς διαβεβαιοῦμεν ὅτι εἶναι γνωστοὶ αὐτοὶ οἱ τύποι, οἱ ὁποῖοι μὲ μερικὰς σφραγίδας ψευδοσωματείων, ἔθετον ὅσας ἤθελον ὑπογραφὰς καὶ ἐζήτουν τὴν ἀπόσπασιν, ὡς δῆθεν ἐκπροσωποῦντες τὸ φρόνημα τοῦ Συνοικισμοῦ.

§184ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ νόμος τοῦ 1928 δὲν ἐπέτρεπεν ἐκδήλωσιν τῆς θελήσεως τῶν κατοίκων. Ἔλεγεν ὅτι μετὰ τὴν παρέλευσιν δύο μηνῶν αὐτοδικαίως γίνονται οἱ Συνοικισμοὶ Κοινότητες. Καίτοι ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἐν τούτοις δὲν ἐφηρμόσθη, ἐνῷ ἄλλοι συνοικισμοὶ μικρῶν χωρίων ὑποχρεωτικῶς ἔγιναν Κοινότητες.

§185Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Καὶ ὅμως ἐστάλησαν πλεῖσται αἰτήσεις περὶ χωρισμοῦ.

§186Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Εἰς κάθε συνοικισμὸν ὑπάρχουν δυσαρεστημένοι.

§187Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Εἰς τὴν Κοκκινιὰν πλειστάκις ἐγένοντο συγκεντρώσεις δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§188Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Σᾶς εἶπον τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἔγιναν συγκεντρώσεις ἀπὸ διάφορα ἄτομα γνωστά. Κύριοι, ἐδημοσιεύθη καὶ ἄλλοτε εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἐγὼ εἶπον, ὅτι οἱ πρόσφυγες δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ αὐτοδιοικηθῶσιν. Ἐγὼ διεμαρτυρήθην καὶ διαμαρτύρομαι καὶ τώρα. Οὐδέποτε εἶπον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐτοδιοικηθῶσι. Δι’ αὐτὸ ἐτόνισα, ὅτε τὸ πρῶτον ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος ἐνταῦθα, ἐτόνισα εἰς ἀντίκρουσιν τοῦ Βουλευτοῦ κ. Ἀθηνογένους, ἐτόνισα τὴν πραγματικότητα τῶν συνοικισμῶν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι θαυμάζονται τὰ ἔργα τῶν Κοινοτήτων τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τῆς Μ. Ἀσίας, τὰ ὁποῖα σήμερον εἶνε πράγματα θαυμάσια καὶ ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου ὅλου προήγαγον τὸν ἑλληνικὸν πολιτισμόν. Ἀλλ’ ἐτόνισα ὅτι ὁ κόσμος ἐκεῖ ἀπετέλει τὸν ἐμπορικὸν καὶ βιομηχανικὸν ἐγκέφαλον μιᾶς μεγάλης αὐτοκρατορίας. Ἦτο τὸ πλουσιώτερον στοιχεῖον, ἀντεπροσώπευε, τὸν ἐμπορικὸν, βιομηχανικὸν καὶ ἐπιστημονικὸν κόσμον. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἔζη, διὰ τῆς συσπειρώσεώς του βεβαίως ἔκαμεν αὐτὰς τὰς κοινότητας ἀξίας παγκοσμίου θαυμασμοῦ. Ἀλλὰ τόσον αἱ ἀστικαὶ κοινότητες, ὅσον καὶ αἱ ἀγροτικαὶ κοινότητες, ἦσαν ἐκ τῶν πλουσιωτέρων κοινοτήτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὁ ἴδιος ὁ κόσμος, ὅταν ἦλθεν ἐνταῦθα πάμπτωχος, οἱ μὲν εὐποροῦντες κάπως, ἦλθον εἰς τὰς πόλεις καὶ προσεπάθησαν διὰ τῆς ἐργασίας των εἰς διάφορα ἐπαγγέλματα νὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν, οἱ δὲ ἀγροτικοὶ καὶ ὁ ἐργατικὸς κόσμος ἡπλώθη πέριξ τῶν διαφόρων ἀγρῶν, πέριξ τῶν πόλεων. Ἀπὸ τὰ κατσάβραχα τῆς Δραπετσώνας, ἀνεπήδησαν συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἔγιναν ἐξ ἰδίας ἐργασίας μέσα σὲ ξύλινες παράγκες καὶ μέσα σὲ τοῦβλα. Αὐτὸς ὁ κόσμος, ὁ ὁποῖος ἡπλώθη ἐκεῖ ἐπάνω, ἐκύτταξε διὰ τῶν χειρῶν του, δι’ ἐργασίας χειρωνακτικῆς κατ’ ἀρχὰς νὰ ἠμπορέσῃ νὰ φάγῃ ἕνα κομμάτι ψωμί. Ἔπειτα ἦλθε τὸ Κράτος καὶ ἔκαμε τὰ μικρὰ οἰκήματα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ ὁ κόσμος αὐτός, ὁ ὁποῖος οἰκεῖ πέριξ τῶν πόλεων, εἶναι ὁ ἐργατικὸς κόσμος, ἔχων ἄμεσα συμφέροντα εἰς τὰς πόλεις. Ἔρχεται ἀπὸ τοὺς συνοικισμοὺς καὶ ἐργάζεται εἰς τὰς πόλεις καὶ ἐπιστρέφει ὀπίσω τὸ βράδυ. Δὲν ἔχουν οὔτε ἐμπορικὰ κέντρα, οὔτε βιομηχανικά, οὔτε τίποτε ἄλλο. Ἀνεβοκαταβαίνουν τοὺς συνοικισμοὺς πληρώνοντες καὶ εἰσιτήριον εἰς τὰ αὐτοκίνητα. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ παραβάλετε τὴν ζωτικότητα καὶ τὴν δύναμιν τῶν πλουσιωτέρων Κοινοτήτων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μὲ συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι νὰ στεγασθῶσιν ἀκόμη δὲν δύνανται καὶ δὲν εὑρίσκονται εἰς καλὴν κατάστασιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ αὐτοδιοικηθῶσιν; Καὶ φέρομεν παράδειγμα. Ἀνεπτύχθη ἀπὸ τὸν κ. Εἰσηγητήν, ὅ,τι ἔγινεν ἐν Καλλιθέᾳ, ἐν Ἀμαρουσίῳ, ἐν Κηφισίᾳ. Εὐχαριστῶ πολύ. Αὐτὰ εἶναι κέντρα πλούσια, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν ἐργοστάσια καὶ γίνονται καὶ γυμναστήρια. Ἐγὼ γνωρίζω συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ γίνουν Κοινότητες. Εἶναι δύο, τῆς Νέας Σμύρνης καὶ τὸ Ἑλληνικό. Τὸ ἐζήτησαν οἱ κάτοικοι, διότι, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, οἱ συνοικισμοὶ αὐτοί, κατοικοῦνται ἀπὸ κόσμον πλουσιώτερον, κόσμον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἰδίων ἔκτισεν ἐκεῖ σπίτια καὶ ἐκάθησεν. Καὶ πάλιν ἔρχομαι καὶ σᾶς λέγω ὅτι τὸ Ἑλληνικό, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ τοὺς πλουσιωτέρους τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τοῦ Πόντου, ἔρχεται πολλὲς φορὲς εἰς τὴν ἀνάγκην, ὥστε καὶ τὸν φωτισμὸν νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ πληρώσῃ. Ἐὰν δὲ ἔγιναν μερικοὶ δρόμοι, ἔγιναν διὰ συνεισφορᾶς τῶν κατοίκων, ἀλλ’ οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ συνεισφέρουν περισσότερον. Πῶς εἶναι δυνατὸν συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ πληρώσωσιν οὔτε αὐτὰ τὰ μέσα συγκοινωνίας, νὰ ζητῆτε μὲ τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον θὰ πάρουν, νὰ συμπληρώσουν τὰ ὁδικά, τὸν φωτισμὸν κλπ. Ἔρχομαι καὶ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ Δῆμος Πειραιῶς πληρώνει διὰ φωτισμὸν τῆς Νέας Νέας Κοκκινιᾶς κατ’ ἔτος 1.300.000 δραχμάς, διὰ τὴν καθαριότητα 460 χιλιάδας δρχ. Καὶ ἔρχομαι καὶ σᾶς λέγω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ μὲ ἓν ποσὸν 60.000 δραχμῶν, διὰ προσωπικὸν καὶ ἰδιαιτέραν ὑγιεινὴν τοῦ Δήμου;

§189Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶδον τὸν κ. Δήμαρχον καὶ τὸν ἠρώτησα διὰ τὸν φωτισμόν. Μοῦ εἶπεν δὲ ὅτι κατέβαλλον 600 χιλ. δραχ.

§190Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ἐπὶ τῇ βάσει προϋπολογισμοῦ, τὶ ἐπλήρωσεν. Ὑπάρχουν τὰ πρακτικὰ τοῦ Δήμου, καὶ ὁ ἰσολογισμὸς τὶ θὰ γίνῃ; Ἔπειτα κατ’ ἀνάγκην θὰ κοπῇ ὁ φωτισμὸς, ἐὰν ὄχι ὁλοκληρωτικῶς ἴσως, ἀλλὰ θὰ ὀλιγοστεύσῃ.

§191Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία εἶναι μεγαλυτέρα, ἡ Καλλιθέα ἢ ἡ Κοκκινιά;

§192Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Παραβάλετε τὸν συνοικισμὸν τῆς Καλλιθέας ὁ ὁποῖος κατοικεῖται ἀπὸ πλουσίους, ἀπὸ μέγαρα, ἀπὸ ἐργοστάσια; Ἡ Καλλιθέα εἶναι ἕνας ἀνάμικτος συνοικισμός. Ἐὰν βγάλετε τὸ Σκοπευτήριον, ὅπου εἶναι συγκεντρωμένος ὁ προσφυγικὸς συνοικισμός, ἡ λοιπὴ πόλις κατοικεῖται ἀπὸ πλουσίους.

§193Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ πόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἑνώσουν δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν μὲ τοὺς φόρους ποὺ καταβάλλουν σήμερον οἱ κάτοικοι. Οἱ Ποδαράδες (Ν. Ἰωνία), μὲ τὸ ὑπόμνημα ποὺ ἔκαμον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων λέγουν, ὅτι ἡμεῖς καταβάλλομεν αὐτοὺς τοὺς διαφόρους φόρους περὶ τὰ 5 ἑκατομ. καὶ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα δὲν μᾶς ἔκαμαν τίποτε. Μόνον μίαν ἐπιχωμάτωσιν γεφύρας.

§194Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς αὐτῶν ποὺ ζητοῦν θέσεις εἰς τὴν Δημαρχίαν, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν λόγους νὰ δυσανασχετοῦν, βγαίνει αὐτὸ τὸ συμπέρασμα.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§196Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἐξουσιοδοτήσεως ἀνεκινήθη καὶ πάλιν τὸ ζήτημα καὶ ἐξήγησα σαφῶς εἰς τὴν Βουλήν, τότε καὶ τὴν Γερουσίαν, ὅτι πρόκειται περὶ δύο κυρίως φόρων, τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζώων καὶ τοῦ φόρου τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων. Ἐξήγησα δὲ τότε καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ὅτι ἡ ἀναλογία, ἡ ὁποία ἤθελε δοθῆ εἰς αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς, οἵτινες θὰ ἐλάμβανον τὴν αὐτοδιοίκησιν, θὰ ἦτο ἐπαρκὴς διὰ τὰς ἀνάγκας των. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο εἶπον,—διότι, βεβαίως, θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀόριστος αὐτὴ ἡ διαβεβαίωσις, ἀλλ’ ἔφερα πίνακας, καὶ ἀνέγνωσα τοὺς πίνακας αὐτοὺς καὶ ἀνέγνωσα ἀκριβῶς ποῖα εἶναι τὰ ποσά, —εἶπον, λέγω, τότε ὅτι θὰ παραστῇ ἀντίθετος ἀνάγκη, δηλ. περιορισμοῦ τῶν δικαιωμάτων τὰ ὁποῖα θὰ ἀνέκτων αἱ Κοινότητες καὶ οἱ Δῆμοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγένοντο δυνάμει αὐτοῦ τοῦ μέτρου. Διότι τὸ εἰσπραττόμενον ποσὸν ἦτο τοιοῦτον, ὥστε ὄχι μόνον θὰ ἤρκει διὰ τὰς ἀνάγκας των, ἀλλὰ θὰ ἦτο πλέον ἢ ἐπαρκὲς— θὰ ἐτραυματίζοντο δὲ οὕτω τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Ἤδη βλέπω, συζητούμενον καὶ πάλιν αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει—πρέπει νὰ σᾶς εἴπω,—ἐντελῶς ἀορίστων ἐπιχειρημάτων, διότι καθ’ ἣν στιγμήν, ἀνατρέχοντες εἰς τὰ πρακτικά, ἔχετε τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ἐπισήμους, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν τότε ὑπευθύνως ὑπ’ ἐμοῦ, ὅταν ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν, δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκοῦν αὐτά, ἀφοῦ αὐτὰ τὰ ποσὰ ἀποδεδειγμένως ὄχι μόνον ἐπαρκοῦν, ἀλλὰ εἶναι τόσα ὥστε νὰ παραστῇ ἀντίθετος ἀνάγκη νὰ περιορισθοῦν. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἐννοῶ νὰ σᾶς ὑποβάλω εἰς τὸν κόπον νὰ ἀνατρέξητε εἰς τὰ πρακτικά, σᾶς ὑπόσχομαι ὅπως κατὰ τὴν βʹ ἀνάγνωσιν, φέρω ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποδειχθῇ— μὲ συγχωρεῖτε—τὸ ἕωλον τῶν ἐπιχειρημάτων σας.

§197Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν τοῦ Δήμου Πειραιῶς.

§198Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εὑρίσκετε καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων θέλετε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν τῶν συνοικισμῶν, ὡς αὐτοδιοικουμένων Κοινοτήτων, τὰ ποσὰ αὐτὰ τὰ εὑρίσκετε κάμνοντας τὸν ἑξῆς χονδρικὸν ὑπολογισμόν: Παίρνετε τὰ ἔσοδα τοῦ Δήμου Πειραιῶς, τὰ διαιρεῖτε κατὰ κεφαλὴν καὶ εὑρίσκετε, ὅτι τόσα βγαίνουν κατὰ τὸν α ἢ β συνοικισμόν. Αὐτὸς εἶναι χονδρικὸς ὑπολογισμός. Ὁ κ. Μαρσέλλος, λέγει, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν συγκρότησιν τῶν μερῶν αὐτῶν ποὺ θέλετε νὰ αὐτοδιοικήσετε.

§199Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Διατὶ κάμνετε αὐτὴν τὴν τραγικὴν σύγχυσιν; Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἐκ τοῦ γενικῶς εἰσπραττομένου φόρου τῶν σφαζομένων ζώων καὶ τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων ὑπὸ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ Δήμου Πειραιῶς, τόση θὰ εἶναι ἡ ἀναλογία διὰ τὸν συνοικισμὸν Κοκκινιᾶς, τόση διὰ τὴν Νέαν Ἰωνίαν κλπ. Αὐτὸ δὲ τὸ ὁποῖον εἶπον, δὲν εἶναι αὐθαίρετον. Αὐτὸ ἔχει γίνει καὶ διὰ τὸ Χαλάνδρι καὶ διὰ τὸ Μαροῦσι καὶ διὰ τὴν Καλλιθέαν καὶ συνεπῶς τὸ ἐπιχείρημα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Συναδέλφου, ἀποδεικνύεται ἕωλον, διότι δὲν ἐξαρτᾶται ἡ ἐπάρκεια τῆς Καλλιθέας καὶ τοῦ Χαλανδρίου καὶ τοῦ Ἀμαρουσίου ἐκ τῶν πλουσίων κατοίκων, τῶν μερῶν αὐτῶν, ἀλλὰ ἐκ τῆς ἀναλογίας, τὴν ὁποίαν ὁ Δῆμος Ἀθηναίων δίδει εἰς αὐτοὺς, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ των. Ὁ κ. Συνάδελφος ἔχει πολλὴν πεῖραν κοινοβουλευτικὴν καὶ δὲν στερεῖται ἀντιλήψεως, οὔτε φιλοπονίας. Γνωρίζει καλῶς τὸ πρᾶγμα. Θέλει νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν σκοπίμως, μόνον καὶ μόνον ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτευτικοῦ.

§200Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Δηλαδὴ σεῖς σκέπτεσθε νὰ κάμητε τὸ ἑξῆς. Νὰ εἶναι ἕνας κορβανᾶς ὁ Δῆμος Ἀθηναίων καὶ νὰ ἐπιχορηγῇ ἀναλόγως τῶν κεφαλῶν τὰς Κοινότητας.

§201Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ὁ κ. Εἰσηγητὴς μᾶς ἔφερε παράδειγμα τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς Θράκης, Μακεδονίας. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι οἱ γεωργικοὶ ἐκεῖνοι συνοικισμοὶ ἔχουν τὰ κτήματά των πέριξ, ὅπως καὶ εἰς τὰς πόλεις οἱ ἀστοὶ ἔχουν τὸ ἐπάγγελμά των, καὶ δύνανται νὰ συντηρῶνται, ὥστε νὰ φροντίζουν καὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Κοινοτήτων των. Ἄλλωστε τὰ ἔξοδα τῶν Κοινοτήτων τῶν ἀγροτικῶν Συνοικισμῶν δὲν εἶναι καὶ τόσον μεγάλα, ἐνᾧ οἱ Συνοικισμοὶ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται πέριξ τῶν Ἀθηνῶν, ὅπως ἡ Νέα Ἰωνία, ἡ Κοκκινιά, ὄχι μόνον κτήματα δὲν ἔχουν, ὄχι μόνον τίποτε δὲν παράγουν— τὸ πολύ— πολὺ παράγουν τὶς πέτρες τῶν πέριξ ὀρέων τὰ κατσάβραχα δηλ. τὰ ὁποῖα τὰ μετέβαλον εἰς συνοικισμούς...

§202Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῖος τοὺς ἔφερεν ἐδῶ καὶ τὰ ἔκαμαν αὐτά;

§203ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ εἶναι εἰς καλυτέραν θέσιν μεθαύριον.

§204Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι θὰ παραστῇ ἀνάγκη, ὥστε νὰ σκεφθῶμεν νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσὸν ποὺ τοὺς δίδομεν διὰ νὰ μὴ συνηθίσουν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν σπατάλην. Πάντως ὅμως δίδονται εἰς αὐτοὺς τόσα, ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ σημερινή των δυστυχία. Αὐτὸ νὰ εἶσθε βέβαιος ὅτι γίνεται, καὶ ἀφοῦ πεισθῆτε περὶ αὐτοῦ, νὰ συνηγορήσητε, ἐὰν πραγματικῶς ἐνδιαφέρεσθε —ὅπερ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι συμβαίνει— ὑπὲρ τοῦ μέτρου αὐτοῦ.

§205Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὅτε ἦλθε τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώσατε, εἴπομεν καὶ ἡμεῖς ὅτι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν τοῦ Δήμου Πειραιῶς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πραγματικοτήτων, ἐκάμαμεν ἕνα προϋπολογισμὸν διὰ τὴν Κοκκινιὰν καὶ εἴδομεν ὅτι ὁ Συνοικισμὸς αὐτὸς ἐκ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τὸν Δῆμον, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἐπαρκέσῃ νὰ κρατήσῃ τὴν νῦν κατάστασίν του, ἀλλὰ θὰ χειροτερεύσῃ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε, ἐτονίσαμεν εἰς τὸ τέλος τοῦ λόγου μας· προσέξατε αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς, γιατὶ θὰ τοὺς κάμετε ὅλους κομμουνιστάς, ὅταν θὰ ἴδουν νὰ ἀρχίσῃ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς ὁ φωτισμὸς καὶ ἡ ὕδρευσις καὶ ἡ ὁδοποιΐα νὰ καταστρέφωνται.

§206Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ὁμιλεῖτε πραγματικῶς, κ. Βουλευτά, περὶ ὑδρεύσεως αὐτῶν τῶν συνοικισμῶν καὶ περὶ φωτισμοῦ; Ποία ἡ πρόνοια τῆς ὑδρεύσεως, ἡ ὁποία ἐλήφθη ποτὲ δι’ αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς; Γνωρίζετε ὅτι ὑπῆρξεν ἐγκληματικὴ — ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις — ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἡ πρώτη κυβερνητικὴ δρᾶσις, διότι ἀφέθησαν ἐκτὸς τοῦ δικτύου τῆς ὑδρεύσεως σχεδὸν ὅλοι οἱ συνοικισμοί; Καὶ γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν σωρεία ὅλη ἐγγράφων ἀναφορῶν τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Δήμου Ἀθηναίων καὶ τοῦ Δήμου Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι διεκτραγωδοῦν τὴν τραγικὴν αὐτὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ συνοικισμοὶ ἀπὸ ἀπόψεως ὑδρεύσεως καὶ καθαριότητος; Καὶ ὁμιλεῖτε περὶ τῆς καταστάσεως αὐτῆς, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ φοβεῖσθε μήπως ἡ κατάστασις αὐτὴ παύσῃ; Νὰ εὔχεσθε διακαῶς νὰ παύσῃ.

§207Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὅλοι οἱ συνοικισμοὶ ὑδρεύονται θαυμάσια.

§208Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Ὑδρεύονται μὲ βυτία.

§209Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὅταν εἶναι δυνατὸν τὸ δημόσιον νὰ στείλῃ μερικὰ βυτία...

§210Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Τὶ λέγετε, κ. Ὑπουργέ; Ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων, ἐγένετο. Αἱ Κυβερνήσεις, αἱ προηγούμεναι, τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἐθεωροῦσαν ὡς ἐθνικὸν καὶ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εἰς τὸ μέλλον ὡς ἐθνικὸν θὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§211Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν διακοπὴν παρακαλῶ, κ. Συνάδελφε. Δὲν μοὶ λέγετε, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἔκαμε νόμον, τὸν νόμον 4227, καὶ ἔλεγεν ὅτι συνοικισμοὶ ἀναγνωρίζονται οἱ πέριξ τῶν Δήμων κλπ. δὲν ὑπῆρχον οἱ λόγοι αὐτοὶ τότε; Τότε τὰ εἴπετε αὐτὰ τὰ πράγματα;

§212Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι, ὅταν ὡρισμένοι συνοικισμοί, ἤρχισαν διαμαρτυρόμενοι δι’ ὡρισμένα ζητήματα τῶν Δήμων, ἔγιναν συγκεντρώσεις καὶ ὑπῆρχον οἱ ὑπὲρ καὶ οἱ κατά. Ὑπερίσχυσεν ἡ πλειονοψηφία, καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῶν συνοικισμῶν ἀπεφάνθη ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ γίνουν Κοινότητες, διότι δὲν ἐπήρκουν τὰ οἰκονομικά των.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§214Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ διευκρινήσω ὡς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν, ὅσα λέγετε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔχουν πραγματικὴν βάσιν, ἢ στηρίζονται ἐπὶ ἄλλων τινῶν λόγων ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀποφεύγεται νὰ γίνεται λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διότι ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀθηνῶν, ὁ κ. Βερροιόπουλος, ἔστειλε καὶ ἐζήτασε τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη μαζὶ μὲ ὅμοιον νομοσχέδιον εἰς τὰ 1929, τὸν Ἰούνιον τοῦ 1929, διὰ τοῦ ὁποίου νομοσχεδίου ἐπρόκειτο νὰ ἀποσπασθῶσιν οἱ αὐτοὶ συνοικισμοί, οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται καὶ σήμερον, καὶ εἰς τοὺς ὁποίους παρείχοντο οἱ αὐτοὶ πόροι, οἱ ὁποῖοι παρέχονται καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου σήμερον. Προεβλήθη τότε καμμία ἀντίρρησις ἐκ τῶν συνοικισμῶν ἢ ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν; Διότι, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι καὶ ἐξ ὅσων ἐξήτασα τότε, οὔτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οὔτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐγένετο διαμαρτυρία τις. Μήπως τυχὸν μετεβλήθησαν αἱ προϋποθέσεις, αἱ πραγματικῶς ὑφιστάμεναι τότε σήμερον, ὥστε πλέον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον νὰ καθίσταται ἐπιβλαβὲς καὶ νὰ βλέπω σᾶς, ἀντιπρόσωπον τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου νὰ ἔρχεσθε νὰ διαμαρτύρεσθε, καὶ σχεδὸν νὰ λέγητε ὅτι οἱ συνοικισμοὶ εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην ἀθλίαν οἰκονομικὴν θέσιν, ὥστε μολονότι, θὰ ἔπρεπε καὶ αὐτοὶ ὡς πληθυσμοὶ συνηθισμένοι μάλιστα εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ὡς ἐκ τῆς παλαιᾶς πολιτικῆς ζωῆς, ν’ αὐτοδιοικηθοῦν, σήμερον νὰ εἶναι καταδικασμένοι νὰ ζῶσιν ὡς παράρτημα, ὡς ἐξάρτημα, ὡς κἄτι τι προσκεκολλημένον εἰς ἄλλον ὀργανισμόν, διὰ νὰ ἔχουν τὴν ὕπαρξίν των; Εἶναι ἀληθές ὅτι ἀπὸ τοῦ 1929 ἕως σήμερον περιῆλθον οἱ πληθυσμοὶ εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ πρέπῃ νὰ τοὺς συντηρήσωμεν, καὶ νὰ μὴ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς αὐτὴν τὴν πολιτικὴν αὐτοδιοίκησιν, τέλος πάντων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι τόσον οὐσιῶδες καὶ περὶ τοῦ ὁποίου καὶ τὸ Σύνταγμα ἔλαβε πρόνοιαν; Διότι, ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, διὰ νὰ ὁμιλήσωμεν περὶ τούτου, πρέπει νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ χειροτέρευσις τῆς καταστάσεως εἰς τοὺς συνοικισμούς, διὰ νὰ κρίνωμεν καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς χειροτερεύσεως. Διότι, ἐὰν δὲν ἐπῆλθεν ἡ χειροτέρευσις, τότε ἀληθῶς εἶναι παράδοξον νὰ βλέπῃ τις σᾶς, ἕνα ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων ἀντιπροσώπων ἐκ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, ἀντιπρόσωπον κατ’ ἐπανάληψιν ἐκλεγέντα ἐκ τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, νὰ λέγητε σήμερον ὅτι «δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ! μὴ τοὺς πάρετε, διότι εἶνε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν αὐτοδιοικούμενοι. Δὲν ἤκουσα δὲ ποτὲ καὶ ἐξ ὅσων γνωρίζω, δὲν ἔγινε οὐδεμία διαμαρτυρία διὰ τοῦτο ἐκ μέρους τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν. Τοὐναντίον, πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἰς τὰ 1927, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον πλείστας ὅσας ἀναφορὰς περὶ χωρισμοῦ ἑνὸς Συνοικισμοῦ, τῆς Δραπετσῶνος, καὶ ἐπειδὴ εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐγὼ δὲν ἐνόμισα ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ τοῦτο δι’ ἄλλους λόγους, δὲν ἐξήτασα αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Πρέπει νὰ σᾶς προσθέσω, ὅτι τότε, φίλος μου διακεκριμένος ἐκ Πειραιῶς, πολιτευόμενος, χωρὶς βέβαια νὰ ἀποσπασθῇ ἐκ τοῦ κόμματος εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκε, προσωπικῶς ἐτάχθη ἐχθρός μου διὰ τὸν λόγον τοῦτον. Λοιπόν, ἐὰν θέλετε νὰ ἀντιληφθῶμεν τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία πραγματικῶς ὑπάρχει, νὰ μᾶς εἴπητε ἔκτοτε τὶ μετεβλήθη. Διότι, ἐὰν δὲν μετεβλήθη τίποτε, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι δὲν θὰ δώσω καμμίαν βαρύτητα οὔτε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἴπετε, οὔτε εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἄλλοι πρόκειται νὰ ἐπαναλάβωσι. Διότι τὸ ζήτημα κακῶς ἐτέθη. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ὡς ἑξῆς. Ἡ Κυβέρνησις λέγει· ἐγὼ εἰσηγοῦμαι εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἦλθεν ὁ καιρὸς κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει αὐτοὶ νὰ ἀποκτήσουν τοῦ πρώτου βαθμοῦ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ν’ αὐτοδιοικῶνται, ὅπως αὐτοδιοικεῖται καὶ ὅλος ὁ ἄλλος πληθυσμὸς εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, διότι αὐτοὶ εἶναι πρόσφυγες, δὲν πρέπει νὰ αὐτοδιοικῶνται. Τοῦτο οὐδεὶς ἐν συνειδήσει ἠμπορεῖ νὰ τὸ εἴπῃ. Δὲν θὰ τὸ ἀμφισβητήσητε αὐτὸ καὶ ὑποθέτω ὅτι καὶ σεῖς εἶσθε πεπεισμένος ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ αὐτοδιοίκησις, καὶ δι’ αὐτὸ πολὺ ὀρθῶς, θέλοντες νὰ ὑποστηρίξητε τὸ ἀντίθετον, θέτετε τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ πεδίου. Ἀλλὰ τὸ οἰκονομικὸν πεδίον σᾶς λέγω πῶς προέκυψε σήμερον, ἐνῷ εἰς τὰ 1929 οὐδὲν ἀντετάχθη ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἀπόψεως. Διατὶ φέρετε αὐτὸ τὸ ζήτημα; Σᾶς λέγω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω ἐπεξεργασθῇ εἰδικῶς τὸ θέμα, ἀλλ’ ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ κυρίως εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ὅταν ὡμιλήσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ, μοῦ εἶπεν ὅτι οἰκονομικῶς ὄχι μόνον οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι ἐπαρκεῖς, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἐπαρκέστατοι. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ δεχθῶ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἴπετε διὰ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν συνοικισμῶν, ὅτι «μά, ἄλλοτε, ὅτε ἦσαν εἰς τὴν Τουρκίαν, ἦσαν διαφορετικοὶ ἄνθρωποι αὐτοὶ» καὶ ὅτι σήμερον πλέον δὲν εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, διότι εἶναι ἐπιχείρημα στρεφόμενον κατὰ τῆς πατρίδος σας.

§215ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω...

§216Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον ὀλίγα λόγια εἰς τὸν κ. Βουλευτήν. Μὴ τὰ λέγητε εἰς ἐμέ.

§217ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο· ὅτι ἡ ὑπόθεσις βεβαίως ἔχει καὶ τὴν νομικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομικήν της πρὸ παντὸς ἄποψιν. Καὶ αἱ δύο εἶνε ἀλληλένδετοι. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα, ὅταν λέγῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπέμβασις τῆς Διοικήσεως ἢ καὶ τῆς νομοθετικῆς αὐτῆς ἐξουσίας εἰς τὰ πράγματα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἔχει ἕνα σοβαρὸν λόγον. Τῆς αὐτοδιοικήσεως, αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια ἡ κατευθυντήριος γραμμή, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπέμβασις.

§218Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον ἀριθμόν; Ἠμπορεῖτε νὰ μνημονεύσητε; Νὰ σᾶς τὸ διαβάσω ἐγώ.

§219ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Λέγει: «τὸ Κράτος δικαιοῦται... (ἀναγινώσκει) κλπ.» καθὼς ὁ νόμος ὁρίζει. Ἀλλά, ἐὰν τὸ κρίνωμε μὲ τὴν κρίσιν τῆς καλῆς πίστεως καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἀνδρός, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἕνα νόμον νὰ ἀνατρέψῃ τὴν οὐσίαν τοῦ ἐδαφίου αὐτοῦ, καὶ νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ὁ νόμος θὰ ὁρίσῃ τὰς λεπτομερείας, ὄχι ὅμως εἰς βάρος τῆς οὐσίας καὶ τῆς ἐννοίας. Ἔρχεται τώρα εἷς νόμος —τὸ Σύνταγμα εἶναι ἀνώτερον καὶ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας— ἔρχεται εἷς νόμος καὶ ἐπεμβαίνει εἰς τὰ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ κανονίζει τὰ τῶν Δήμων κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἀποσπᾷ ἕν τμῆμα τῆς περιφερείας τῶν Ἀθηνῶν, ἀποσπᾷ ἕν τμῆμα τῆς περιφερείας τοῦ Πειραιῶς, χωρὶς νὰ ἐρωτηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, καὶ καταρτίζει διοικητικὴν μονάδα. Παρὰ τὸ Σύνταγμα ἐπεμβαίνει εἰς ὑφισταμένην διοικητικὴν μονάδα καὶ ἀποσπᾷ τὴν διοικητικὴν μονάδα αὐτὴν καὶ δημιουργεῖ ἄλλην ἐνῷ συμφώνως καὶ πρὸς τὸ Σύνταγμα...

§220Ι. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ποῦ ἦσθε εἰς τὰ 1929 καὶ δὲν τὰ ἐλέγατε αὐτά;

§221ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Θὰ σᾶς εἴπω. Τὰ εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ τὰ ἐλησμονήσατε. Λοιπόν, ἀποσπᾷ ἕν τμῆμα τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ δημιουργεῖ μίαν νέαν διοικητικὴν Μονάδα, καὶ τοῦτο παρὰ τὸν Καταστατικὸν νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, τὸν καταστατικὸν θεσμόν, ὁ ὁποῖος ἐν πλήρει ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ Συντάγματος— ἀναδρομικῶς εὑρίσκεται ἐν ἁρμονίᾳ— διότι εἶναι προγενέστερος ὁ νόμος αὐτός.

§222Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖον νόμον ἐννοεῖτε;

§223ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὸν νόμον τοῦ 12.

§224Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτόν, ποὺ κατηργήσατε;

§225ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Τὰς πράξεις τοῦ παρελθόντος δὲν πρέπει νὰ ἐπικαλῆσθε καὶ νὰ τὰς ἐφαρμόζητε σεῖς, οἱ ὁποῖοι ἐπικαλεῖσθε ἀντιστρόφως τὴν νομιμότητα. Αὐτὴ ἡ συνταγματική, νομικὴ οὐσία περιέχει καὶ οἰκονομικὴν οὐσίαν, διότι φυσικὰ δὲν πρέπει αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἀποσπῶνται εἰς μίαν ἄλλην διοικητικὴν μονάδα, διότι, ἐνδεχομένως, τοῦτο θὰ ἀποβῇ εἰς βλάβην τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων των, καὶ ἐδῶ ἔρχεται ἡ διάταξις, ἡ ὁποία ζητεῖ τὴν συγκατάθεσιν τῶν αὐτοδιοικουμένων, διὰ νὰ δημιουργηθῇ μία νέα διοικητικὴ μονάς. Διότι εἶναι λίαν ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξῃ περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ νὰ ζήσῃ τὸ τμῆμα αὐτό, τὸ ἀποσπώμενον, θὰ χρειάζωνται τοιαῦτα οἰκονομικὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ὑπάρχουν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὅτι θὰ χρειάζεται ἀκόμη ἡ ἀλληλεγγύη ὁλοκλήρου τῆς Κοινότητος, ὁλοκλήρου τοῦ Δήμου, διὰ νὰ ζήσῃ καὶ τὸ ἀποσπώμενον τμῆμα.

§226Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ ἀξιότιμος Κύριος Βουλευτής, ὁ πρὸ ὀλίγου ἀγορεύσας, ἠρωτήθη παρ’ ἐμοῦ διακοπείς, ποῦ ἦτο εἰς τὰ 1929 καὶ δὲν ἐδίδασκε τὰς θεωρίας αὐτάς.

§227ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἐπιχείρημα αὐτό, Κύριε Ὑπουργέ;

§228Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Ὁ ἀξιότιμος Κύριος Βουλευτής μοὶ ἀπήντησεν ὅτι αἱ πλάναι τοῦ παρελθόντος δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν διὰ τὸ μέλλον, καὶ δέχομαι τὴν θεωρίαν αὐτήν. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Κύριον Βουλευτὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὀλίγον ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος τοὐλάχιστον, εἰς τρόπον ὥστε, ὅταν ἀναγιγνώσκῃ αὐτὰς τὰς διατάξεις ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ μὴ ἀναγινώσκῃ ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται.

§229ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι περιττὸν τὸ διδακτικὸν ὕφος, τὸ ὁποῖον λαμβάνετε, ὅταν ὁμιλῆτε, κ. Ὑπουργέ, διὰ νὰ ἔχουν ἠχὼ οἱ λόγοι σας.

§230Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Τὸ ἄρθρον 107 τοῦ Συντάγματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου βασίζεσθε, δὲν λέγει, κ. Μυλωνᾶ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἀναγινώσκετε. Τὸ ἄρθρον 107 λέγει τὰ ἑξῆς: «...(ἀναγινώσκει) ...». Νομίζετε, κ. Μυλωνᾶ, ἢ νομίζει κανεὶς τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἢ ἐκτὸς αὐτῆς εὑρισκομένων, ὅτι ἡ τοπικὴ αὐτοδιοίκησις δὲν εἶναι δοτή;

§231ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Εἶναι δοτή.

§232Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς Ἀεροπορίας). Καινὰ δαιμόνια πρόκειται νὰ εἰσαγάγητε καὶ νὰ διδάξητε νέας θεωρίας κενὰς μὲ ἐψιλὸν καὶ καινὰς μὲ αι. (Χειροκροτήματα ἐκ τοῦ Κέντρου καὶ τῆς δεξιᾶς). Μάθετε λοιπόν, κ. Βουλευτά, ἀφοῦ ὀψίμως ἐδιδάχθητε τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, μάθετε τοὐλάχιστον ἀρκούντως αὐτάς, ἵνα τὰς ἀναγινώσκητε καὶ νὰ μὴ ἀναγινώσκητε ἄλλα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται ἐν τῷ Συντάγματι.

§233ΑΛ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ διδάξητε κανένα...

§234ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, βλέπω, ὅτι τὸ ἅπαντον ἐπιχείρημα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τὸ σπουδαῖον ἐρώτημα ποῦ ἤμεθα στὰ 1929. Ἐδῶ ἤμεθα, ἀλλ’ ἠξεύραμεν ὅτι ἡ ἀναγνώρισις ὡρισμένων Δήμων καὶ Κοινοτήτων θὰ ἐγίνετο μὲ τὴν συγκατάθεσιν τῶν ἐνδιαφερομένων, ἐνῷ τώρα γίνεται ἐναντίον τῆς θελήσεώς των καὶ μόνον ἐκ λόγων κομματικῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς τὸν ἐκάματε τὸν νόμον αὐτόν.

§236ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι τὸ ἐζήτουν αἱ Κοινότητες.

§237Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Χωρὶς νὰ τὰς ἐρωτήσητε κἄν.

§238ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ματαίως ἀγωνίζεσθε νὰ πείσητε τὸν κόσμον. Κανεὶς δὲν πείθεται. Αὐτὸ εἶναι νομοσχέδιον μόνον μὲ κομματικοὺς σκοποὺς, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀνεβάλατε παρανόμως τὰς ἐκλογὰς, παρὰ τὸ Σύνταγμα ἐπὶ ἕξ μῆνας. Νὰ φέρετε τὸ ἀναγκαστικὸν Διάταγμα διὰ νὰ ἴδωμεν ποῦ θὰ πάῃ καὶ ποῦ θὰ πᾶτε καὶ σεῖς, παρὰ πάντα νόμον καὶ παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι σεῖς ὑπήρξατε ὁ διαρκὴς ἀνατροπεὺς τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ τῆς δεξιᾶς, θόρυβος ἐκ τῆς ἀριστερᾶς. Ὁ κ. Λούλης διαμαρτύρεται).

§240ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι τὰ ὄργανα τῆς Εἰδικῆς Ἀσφαλείας, ποὺ τηροῦν τὴν τάξιν εἰς τὰ θεωρεῖα; (Θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς. Ὁ κ. Λούλης ζητεῖ νὰ κενωθοῦν τὰ θεωρεῖα. Ἀποκαθισταμένης ἡσυχίας, συνεχίζει ὁ κ. Μαρσέλλος).

§241Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἐγὼ τὴν ἀπάντησιν διατὶ δὲν διεμαρτυρήθημεν τὸ 1929. Ὅτε ἐπρόκειτο τότε νὰ γίνουν κοινότητες ὡρισμένοι συνοικισμοί, ἔγινε σύσκεψις καὶ ἐτέθησαν αἱ βάσεις τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς καὶ τὰ χρήματα ποὺ θὰ ἐλάμβανον ἀπὸ τοὺς Δήμους. Ἐτονίσθη τότε ὅτι τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ δώσῃ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοτέλειαν εἰς τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς καὶ οἱ ὁποῖοι συνετηροῦντο ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἐὰν οἱ πόροι δὲν θὰ ἐπήρκουν θὰ ἔλθῃ αὐτὸ εἰς ἐπικουρίαν ὥστε νὰ ἠμπορέσουν νὰ ζήσουν οἱ συνοικισμοὶ οὗτοι. Παρ’ ὅλα ταῦτα οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν τούτων ἠρνήθησαν, τώρα δὲ δυστυχῶς δὲν ἀκούομεν οὔτε αὐτὰς τὰς ἁπλᾶς ὑποσχέσεις. Δὲν ἤμεθα ἐναντίον τῆς αὐτοδιοικήσεως τῶν συνοικισμῶν. Θὰ εὐχαριστηθῶμεν ἐὰν ἠμπορέσουν ὡρισμένοι συνοικισμοὶ νὰ αὐτοδιοικηθοῦν καὶ νὰ ἀποδώσουν κἄτι τι, ἀλλὰ διὰ νὰ τὸ ἀποδώσουν ὀφείλουν νὰ ἔχουν τὴν οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν. Ἀπὸ τὴν στατιστικὴν βλέπομεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσουν καὶ θὰ ἐπέλθῃ ὁ μαρασμός.

§242Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ Κράτος κάμνει ὅ,τι καὶ τότε ἔκαμνε. Αὐτὸ ποὺ σᾶς ὑπέσχετο ὅτι θὰ σᾶς ἔδιδε τότε, ὑπόσχεται ὅτι θὰ σᾶς τὸ δώσῃ καὶ σήμερον. Ἐὰν ὑπῆρχον τότε οἱ λέγοντες ὅτι, ἐὰν δὲν ἐξήρκουν οἱ πόροι, θὰ ἤρχετο ἡ ἀρωγὴ τοῦ Κράτους, ἠμπορεῖ καὶ τώρα νὰ λεχθῇ, διότι κανὲν Κράτος, ἀπὸ οἱονδήποτε διοικούμενον, δὲν ἠμπορεῖ, ὅταν μία Κοινότης δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἐκ τῶν ἰδίων της πόρων, νὰ μὴ ἔλθῃ εἰς ἐνίσχυσίν της. Εἰπέτε λοιπὸν καλλίτερα, ὅτι ἐδέχθητε τότε τὸ νομοσχέδιον, διότι ὑπεβάλλετο ἐκ μέρους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων.

§243Δ. ΜΑΡΣΕΛΛΟΣ. Ἀκριβῶς, ἐπειδὴ ἐπίστευον εἰς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κόμματος τούτου οἱ πρόσφυγες καὶ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοὺς ὑπέσχετο θὰ τὸ ἐξετέλει, δὲν προέβαλον τὰς διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας προβάλλουν σήμερον. Ἐφόσον ἔχετε τὴν πλειονοψηφίαν, τὸ νομοσχέδιον θὰ τὸ ψηφίσητε καὶ εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ εἰς τὰς προβλέψεις μου. Ἐγὼ ἔχω ὑποχρέωσιν ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν ἐνδιαφερομένων, νὰ διαμαρτυρηθῶ, καίτοι αἱ διαμαρτυρίαι των δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ὑποβάλλεται ἐξ ἐνδιαφέροντος, ἀλλὰ διὰ λόγους κομματικούς.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιάρας.

§245ΑΝ. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐκ μέρους τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος, εἶμαι ὑπὲρ τῆς πλήρους αὐτοδιοικήσεως. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι μακρὰν τοῦ πνεύματος τῆς πραγματικῆς αὐτοδιοικήσεως, καὶ μόνον κομματικὴν ἄποψιν ἔχει πρῶτον, διότι γίνεται εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν καὶ μάλιστα ἐπανειλημμένως ἀνεβλήθησαν αἱ ἐκλογαί μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον. Δεύτερον διότι, λόγῳ τῆς προεκλογικῆς περιόδου, ἐδημιουργήθη. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιηθῇ, διότι δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ τακτοποιηθῇ ὁ ἐκλογικὸς κατάλογος κατὰ τρόπον δίκαιον καὶ λογικὸν καὶ θὰ λάβουν χώραν διπλοψηφίαι καὶ τριπλοψηφίαι. Τρίτον μὲ τὴν δημιουργίαν πολλῶν Δήμων θὰ γίνῃ τρομακτικὴ διασπάθισις τοῦ δημοτικοῦ χρήματος εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἔχει κάμψει τὴν σπονδυλικήν του στήλην ἀπὸ τὸ φορολογικὸν βάρος, αὐτὸ δὲ τὸ συμπεραίνω ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, διότι οἱ ἀγρόται τῆς Μακεδονίας, συνεισφέρουν 20.000.000 εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης, ἐξεγείρονται καθημερινῶς καὶ ζητοῦν τὴν μείωσιν τοῦ φορολογικοῦ συντελεστοῦ, ὅστις εἶναι βαρύτατος δι’ αὐτούς. Ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὡς γραμμὴν ὅτι θὰ τροφοδοτήσῃ τοὺς Συνοικισμοὺς καὶ τοὺς Δήμους ἀπὸ τὸ κονδύλιον τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, μοῦ φαίνεται ὅτι ἡ βάσις αὐτὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι μόνιμος καὶ παγία, διότι ὁ ἀγροτικὸς κόσμος εὑρίσκεται εἰς ἐξέγερσιν καὶ ζητεῖ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐξαφάνισιν τῆς φορολογίας, τῆς δημοτικῆς, διότι αὐτὸς μόνον συνεισφέρει διὰ τὰς δημοτικὰς πλατείας, θέατρα καὶ πάσης φύσεως ψυχαγωγικὰ μέσα, διὰ τοὺς ἀνθρώπους τῶν πόλεων, ἐνῷ αὐτὸς δὲν ἔχει οὔτε ἕνα κἄν κρεββάτι εἰς τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Κυβερνητικῆς παρατάξεως).

§246Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς συγχαίρω δι’ αὐτό, ποὺ εἴπετε.

§247Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Θὰ καταλήξω. Μὴ σπεύδετε, νὰ χαρῆτε, διότι αὐτὸ ἐνδιαφέρει τοὺς ἑτεροδημότας. Ὅταν σεῖς δημιουργήσητε ἑτεροδημότας, τότε καὶ αὐτοὶ θὰ ἔχουν τὴν ἰδίαν ἀσθένειαν ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὑποφέρουν καὶ οἱ ἑτεροδημόται τῆς ὑπαίθρου διότι ὅλα τὰ φιλανθρωπικὰ ἱδρύματα....

§248Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ποίας ὑπαίθρου ὁμιλεῖτε;

§249Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ δὲν γνωρίζω ὅμως τὴν Θεσσαλονίκην. Καὶ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ὅπως οἱ κάτοικοι τῶν ξένων κοινοτήτων θεωροῦνται ἑτεροδημόται καὶ δὲν ἀπολαμβάνουν τῶν προνομιῶν τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, οὕτω καὶ ὁ κάτοικος τῆς Τούμπας, ὅταν θὰ πάρῃ τὸ μερδικό του ἀπὸ τὸν κοινὸν κορβανᾶν, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἀπολαμβάνῃ ὡς ἑτεροδημότης καὶ αὐτὸς τῶν ἀγαθῶν τοῦ κέντρου αὐτοῦ. Διότι σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι οὐδεμία ἐπαρχία ἢ μᾶλλον, διὰ νὰ εἶμαι ποιὸ εἰλικρινής, ἀναγκάζεται ἡ ἐπαρχία αὐτή, οἱ ἑτεροδημόται αὐτοί, διότι εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὑπάγονται—ἀναγκάζονται διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν ἕνα κρεββάτι εἰς τὸ Δημοτικὸν Νοσοκομεῖον παρ’ ὅλον ὅτι εἰσφέρουν 20.000.000 φόρους τὸν χρόνον, ἀναγκάζονται νὰ καταφύγουν εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ τοὺς διαφόρους παράγοντας τῶν Πόλεων, νὰ ψεύδωνται ὅτι εἶνε δημόται τῆς Θεσσαλονίκης, διὰ νὰ εἰσαχθοῦν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον. Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγωδία, καὶ αὐτὸ θὰ πολλαπλασιασθῇ. Σᾶς εἶναι γνωστόν, ὅτι ὅσους περισσοτέρους Δήμους δημιουργήσετε τόσον περισσότερον Δημοτικὸν χρῆμα θὰ τοποθετηθῇ εἰς μισθοὺς, ὁδοιπορικὰ καὶ εἰς πάσης φύσεως σπατάλας. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν τοῦτο, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταργήσητε κοινότητα, ἡ ὁποία εἶναι 10 καὶ 20 ὥρας μακρυά.

§250Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶσθε ὑπὲρ τῆς αὐτοδιοικήσεως.

§251Κ. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ. Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ δὲν ζητοῦμεν αὐτοδιοίκησιν μὲ κενὰ ταμεῖα.

§252Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖον, εἶναι ὅτι, ὅταν τὰ μεγάλα ἔργα γίνωνται πάντοτε εἰς τὰ κέντρα, αἱ τῆς ὑπαίθρου δὲν ἔχουν νὰ κερδήσουν τίποτε. Ἀπὸ τὴν Θεσσαλονίκην εἶναι διαπιστωμένον ὅτι ἐργασία δίδεται κατὰ προτίμησιν εἰς τοὺς συνδημότας, οὐδέποτε δὲ εἰς ἑτεροδημότας καὶ μόνον μὲ πολλὰ μέσα, εἴτε πολιτικὰ, εἴτε παραγόντων, εἶναι δυνατὸν νὰ προσληφθοῦν ἑτεροδημόται εἰς ἐργασίας. Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν εἶναι καθαρῶς ἐργαζόμενοι ἄνθρωποι, αὐτοὶ θὰ καταφεύγουν εἰς τὸ κέντρον δι’ ἐργασίαν, τὸ δὲ κέντρον, ἐπειδὴ θὰ ἔχῃ καὶ αὐτὸ τὰς ἀνάγκας του, θὰ τοποθετήσῃ πρῶτον τοὺς ἰδικούς του ἀνθρώπους καὶ ἀργότερον τοὺς ἀνθρώπους τῶν συνοικισμῶν, καὶ αὐτὸ ἄν περισσεύσῃ θέσις.

§253ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖα κέντρα;

§254Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἡ Ἀθήνα, ὁ Πειραιεὺς, ἡ Θεσσαλονίκη, τὰ ὁποῖα θέλουν νὰ σᾶς ἀποδείξουν ὅτι θέλουν νὰ ἀπαλλαγοῦν τῶν συνοικισμῶν, διότι αὐτοὶ μόνον ἔξοδα μεγάλα ἔχουν καὶ ὄχι ἔσοδα.

§255Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴπετε ὅτι πρόκειται περὶ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν;

§256Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Τὸ ἴδιο θὰ κάμῃ καὶ ἡ Τούμπα. Ἕτερον ἐπίσης σπουδαῖον ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνηγορεῖ ὑπὲρ τῶν ἀπόψεών μας, εἶναι ὅτι θὰ αὐξηθῶσι διὰ τὴν συντήρησιν τῶν Δήμων αὐτῶν οἱ φορολογικοὶ συντελεσταί. Θὰ εὑρεθῶμεν δηλαδὴ πρὸ τοῦ ἑξῆς θεάματος: Εἰς τὸ τέρμα Πατησίων καὶ εἰς τὴν Γέφυραν θὰ ἴδητε δύο φυλάκια. Τὸ ἕν θὰ εἰσπράττῃ διὰ τὰ ἔξοδα τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ ἕτερον.... (Θόρυβος).

§257Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ. Δέν ἠξεύρετε τὸν νόμον. Ὁ Δῆμος Ἀθηναίων εἰσπράττει δι’ ὅλας τὰς Κοινότητας.

§258Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Γίνεται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἂν δὲν γίνεται ἐδῶ. Οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ πληρώνουν καὶ διὰ τὴν πόλιν. Τὸ σπουδαιότερον δὲ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει διὰ τὴν ὑπόθεσιν εἶναι, ὅτι διὰ νὰ μὴ τρωθῇ καὶ τὸ πνεῦμα καὶ ἡ οὐσία τῆς αὐτοδιοικήσεως, θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσουν τοῦτο οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§259ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ζητοῦν.

§260Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ὅταν τὸ ἐζήτουν δὲν ὑπῆρχε λόγος τοῦ Διατάγματος αὐτοῦ, διότι ὁ λόγος εἶναι συγκεκριμένος. Τὰ δύο παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. Εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν συνοικισμὸν Νέας Ἰωνίας, εἶναι ἐναντίον του. Καὶ εἶναι ἐναντίον του, διότι οἱ μὲν πρόσφυγες τῆς Νέας Ἰωνίας ζητοῦν νὰ δημιουργήσουν Κοινότητα, καὶ τοῦτο, ὡς πληροφοροῦμαι, ἐγένετο, διότι κατὰ ἕν μεγάλο ποσοστόν οἱ κάτοικοι τῆς Νέας Ἰωνίας εἶνε εὔποροι. Φαίνεται ὅτι ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος ὁ Δῆμος Πειραιῶς ἐζήτησεν ἐμπιστευτικῶς ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Προνοίας νὰ ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς Νέας Κοκκινιᾶς. Αὐτὸ εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν, ὁ δὲ Δῆμος τοῦ Πειραιῶς πραγματικῶς θέλει νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν συνοικισμῶν.

§261ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι ὁ Δῆμος. Ὡρισμένοι κομματάρχαι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος.

§262Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐγὼ ἐξάγω τὸ συμπέρασμα ὅτι ἐξυπηρετεῖτε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοὺς Κεντρικοὺς Δήμους.

§263ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα καὶ αὐτοί;

§264Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Δὲν τὸ ἀμφισβητεῖ κανεὶς τὸ δικαίωμα αὐτό.

§265Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Θέλω νὰ δώσω μίαν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν. Τόσον ἐνδιαφέρεται ὁ Δῆμος Πειραιῶς, ὥστε σᾶς πληροφορῶ, καὶ πληροφορῶ ὁλόκληρον τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι 25 ἡμέραι ποὺ δὲν ἔχουν φωτισμὸν ἐν Κοκκινιᾷ, διότι ὁ Δῆμος Πειραιῶς δὲν ἐνδιαφέρεται ποσῶς διὰ τὸν φωτισμὸν καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν. Σήμερον δὲ κραυγάζουν ὅλοι οἱ Κοκκινιῶτες: «Βάλατε τὸν φωτισμόν. Δὲν ἔχομε φῶς. Δὲν ἠξεύρομε πῶς θὰ φωτισθῶμεν». Ἀκριβῶς πρὸ 25 ἡμερῶν... (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§266Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο, ὅτι...

§267Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Σᾶς πληροφορῶ ὅτι τὸ ὑπέδαφος τῆς Κοκκινιᾶς εἶναι δηλητηριασμένον.

§268Κ. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι σεῖς θέλετε τὴν Κοκκινιάν ὡς Κοινότητα, διότι εἶσθε ἰδιοκτήτης τῶν οἰκοπέδων αὐτῆς.

§269Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Δὲν ἠξεύρετε τὶ θὰ πῇ Κοκκινιά. Ὁμιλεῖτε περὶ ζητημάτων, ποὺ δὲν ἠξεύρετε.

§270Α. ΤΣΙΑΡΑΣ. Ἡμεῖς σᾶς ἐφέραμε σήμερον εἰς τὴν πραγματικότητα. (Θόρυβος ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθῆστε κάτω. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ συνεδρίασις.

§272Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Διατυπώνομεν μομφὴν ἐναντίον τοῦ Προεδρείου. Ἀπεδείχθη ὅτι.... (Νέος θόρυβος — κωδωνοκρουσίαι).

§273Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ (Προεδρεύων). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10 καὶ 40)

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Γνωρίζω εἰς τὰ θεωρεῖα ὅτι θὰ ἐκκενωθοῦν διὰ τῆς βίας εἰς οἱανδήποτε ἀνάμιξίν των καὶ ὁποιονδήποτε ἂν χειροκροτήσουν. Τώρα προέχει τὸ ζήτημα τῆς ἐκφρασθείσης μομφῆς κατὰ τοῦ Προεδρείου. Ὁ κ. Ἀβραὰμ παρακαλῶ νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις.

§275Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Πρὸ τῆς διακοπῆς, Κύριε Πρόεδρε, ἐδημιουργήθη μία ἐξαιρετικὴ πράγματι σύγχυσις, διότι ἔγιναν ἐπανειλημμέναι καὶ συνεχεῖς διακοπαί, κατὰ τὴν ἐντύπωσίν μου, περισσότερον ἐκ τῆς παρατάξεως τῆς Συμπολιτεύσεως ἢ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Παρετηρήθη δὲ τὸ φαινόμενον οἱ ἀπὸ τοῦ βήματος ρήτορες νὰ μὴ ὁμιλοῦν, ἐνῷ συχνότερον ὡμίλουν οἱ Βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ μέλη τῆς Κυβερνήσεως. Τώρα ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι συγχρόνως ὅταν ἀνεμίχθη καὶ ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναπτύσσων συνταγματικὸν ζήτημα ἐπὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 107, ὀλίγου δεῖν εἴχομεν συμμετοχὴν καὶ τῶν θεωρείων εἰς τὴν συζήτησιν. Τότε ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογὴν οἱ κώδωνες τῆς Βουλῆς, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κατὰ προτίμησιν ἐκωδώνιζον πρὸς τὸ μέρος τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Εἶχον τὴν ἐντύπωσιν ὅτι μεροληπτοῦσιν οἱ κώδωνες. Δι’ αὐτὸ διεμαρτυρήθην, χωρὶς νὰ ἔχω βεβαίως τὴν πρόθεσιν νὰ ἐκφράσω μομφὴν διὰ τὸν προεδρεύοντα ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἀθηνῶν κ. Ἀθηνογένην.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς μομφῆς ἐλύθη. Προχωροῦμεν εἰς τὰ ἔργα μας.

§277ΑΛ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω ἐὰν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ συνεχισθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§278Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, διότι τ’ ἄλλα νομοσχέδια θὰ προκαλέσουν συζήτησιν καὶ δὲν θέλω νὰ καταπονήσω τὴν Βουλήν, εἶναι δὲ καὶ ἡ ὥρα περασμένη. Ὥστε ἅμα ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, θὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπιράκης.

§280ΑΝΔΡ. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Μέχρι τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1912, κ. Βουλευταί, ἡ λέξις «κοινότης» δὲν ἀπετέλει νομικὴν ἔννοιαν, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης αἱ κοινότητες ὑφίσταντο μέν, ἀλλ’ ὄχι ὡς νομικὰ πρόσωπα· ὑφίσταντο, ἔχουσαι ἱστορίαν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἀκόμη, ἀλλὰ περιελαμβάνοντο ἐντὸς τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν ἀπὸ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἑλλάδος. Τῷ 1911 τὸ πρῶτον κατηρτίσθη ὁ νόμος «περὶ Κοινοτήτων» καὶ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1912 ἐδημοσιεύθη καὶ ἐφηρμόσθη. Κατὰ τὰς διατάξεις δὲ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἕκαστον χωρίον ἢ συνοικισμός, τὸ ὁποῖον εἶχε 300 κατοίκους, σχολεῖον καὶ τὰ μέσα, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Διοικήσεως, ν’ ἀποτελῇ Κοινότητα, τὴν ἀπετέλει. Ἡ ἔννοια βέβαια, τῆς διατάξεως αὐτῆς δὲν εἶναι ὅτι ipso jure πρέπει ν’ ἀποτελῇ Κοινότητα κάθε συνοικισμὸς καὶ κάθε χωρίον, τὸ ὁποῖον ἔχει 300 κατοίκους, ὡς φαίνεται ὑποστηριχθὲν παρά τινος τῶν προλαλησάντων. Ἦτο διάταξις ἱδρυτική, τρόπον τινά, τῶν κοινοτήτων, γενομένη εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ τεθεῖσα ἐν τῷ νόμῳ, ὁ ὁποῖος καθίδρυε τὰς Κοινότητας. Μετὰ τὴν καθίδρυσιν τῶν Κοινοτήτων καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν περιοχῶν των, ἐγεννᾶτο πλέον ζήτημα κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ ἀπόσπασις ἐκ τῶν παλαιῶν περιοχῶν τῶν Δήμων ἢ τῶν Κοινοτήτων συνοικισμῶν πρὸς συγκρότησιν ἰδίας Κοινότητος καὶ ἐγένετο δεκτόν, κατὰ τὴν ἰσχύσασαν νομοθεσίαν, ὅτι εἶνε δυνατὸν τοῦτο, τῇ θελήσει ὅμως καὶ τῇ αἰτήσει τῆς πλειονοψηφίας τῶν κατοίκων. Ὥστε, κατὰ τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔρχεται νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὑφίσταται ἡ εὐχέρεια τῆς καθιδρύσεως κοινοτήτων, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι ἀπαιτεῖται ἡ πλειονοψηφία τῶν ἐν αὐταῖς κατοίκων καὶ ἡ ἔγκρισις τῆς Διοικήσεως. Ἔρχεται ὅμως τὸ Νομοσχέδιον, τὸ ὑπὸ κρίσιν, τὸ ὁποῖον εἰσάγει νέαν ἀρχήν. Δὲν θεωρεῖ τοὐτέστιν ὡς προαπαιτούμενον τὴν ἔκφρασιν καὶ τὴν δήλωσιν τῆς θελήσεως τῶν κατοίκων, ἀλλὰ θεσπίζει, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς, νὰ ἱδρύῃ Κοινότητας. Ἑπομένως αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν. Ἡ μὲν ὑφισταμένη νομοθεσία ἐφαίνετο ἔχουσα ἀνάγκην καὶ σεβομένη τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων, τὸ δὲ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον διατάσσει τι καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων. Ἀπεμακρύνθη τ. ἔ. ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ὡς πρόγραμμά της ἐκήρυττε καὶ προεκλογικῶς ὅτι ἔχει, τοῦ σεβασμοῦ τῆς λαϊκῆς θελήσεως, καὶ ἔπραξε τοῦτο, διότι, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν εἰσηγητικήν τοῦ νομοσχεδίου, «κατεῖδεν ὅτι ὡρισμένοι συν☐ ☐νησις ἀπὸ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ὡς πρόγραμμά της ἀπήλαυον ἀναλόγως τῶν ἀγαθῶν, τῶν ὁποίων ἀπήλαυον οἱ ἕτεροι δημόται Ἀθηναίων». Εὐθὺς τ. ἔ. ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Ἀρχήν, ἀντελήφθη ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν πέριξ τῶν Ἀθηνῶν συνοικισμῶν καὶ διὰ τοῦτο ἐν ἀρχῇ ἀνεκοινώθησαν αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως γνωρίζετε, καὶ διὰ τοῦ τύπου, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ χωρισθοῦν μόνον οἱ συνοικισμοὶ ἐν Ἀθήναις. Ἀλλ’ ὅταν ἐπηκολούθησαν αἱ ἐκλογαὶ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ ἐφάνη ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος αὐτῶν, ὅτι ἐν τῇ πόλει Θεσσαλονίκης, παρ’ ὅλον ὅτι ὁλόκληρον τὸ ἰσραηλιτικὸν στοιχεῖον εὑρίσκετο εἰς τὰς τάξεις τὰς κυβερνητικάς, πάλιν ἡ διαφορὰ τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων εἶναι ἀσήμαντος, τότε ἐνεθυμήθη ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ συνοικισμοί, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι δὲν ἀπελάμβανον τῆς προστασίας τοῦ Δήμου Θεσσαλονίκης, καὶ ἐγένετο καὶ κατηρτίσθη πλέον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέτει ὡς βάσιν ὅτι συνοικισμοὺς κειμένους εἰς τὴν περιοχὴν πόλεων ἐχουσῶν ἄνω τῶν 100 χιλιάδων κατοίκων, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀναγορεύσῃ εἰς Κοινότητας καὶ παρὰ τὴν θέλησιν τῶν κατοίκων. Κύριοι Βουλευταί, οἱ Δῆμοι Ἀθηναίων καὶ Θεσσαλονικέων εἶναι ὀργανισμοὶ δημοτικοί, κολοσσιαῖοι, μὲ προϋπολογισμοὺς πολλῶν δεκάδων ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ θὰ σᾶς φανῇ, βέβαια, ἄπορον πῶς ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ἐνδιαφερομένη ὑπὲρ τῶν συνοικισμῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰς τὰ νῶτα των ὡς στηρίγματά των τοὺς ὀργανισμοὺς αὐτοὺς καὶ ἀδιαφορεῖ διὰ τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν περιοχὴν πόλεων μὲ ὀλιγωτέρους κατοίκους, ἢ καὶ κοινοτήτων, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται καθόλου νὰ ἔλθουν εἰς ἐπικουρίαν τῶν συνοικισμῶν, οἵτινες κεῖνται εἰς τὰς περιφερείας αὐτῶν. Διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ πιστεύσῃ ὅτι ὄντως σκοπὸς ἀντικειμενικὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶνε ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προώρισται νὰ ἱδρύσουν τὰς Κοινότητας καὶ ἡ γνώμη, τοὐλάχιστον ἡ ἰδική μου, εἶνε ὅτι ὁ ἀντικειμενικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶνε μόνον καὶ ἀποκλειστικῶς κομματικός. Τὸ περιστατικὸν, ὅτι τοιαῦται διατάξεις, εἴτε ἐψηφίσθησαν, εἴτε ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθοῦν καὶ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, δὲν δικαιολογεῖ τὴν παροῦσαν, ὄχι μόνον, διότι ἡ παροῦσα ἐπηγγέλθη ὅτι κατὰ τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ διαφέρῃ ἀπὸ τὴν προκάτοχον, ἀλλὰ καὶ διότι, ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὑπῆρχε διάταξις καὶ δὲν ἐφηρμόσθη, σημαίνει ὅτι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐσέβετο τὴν θέλησιν τοῦ λαοῦ. Σήμερον ὅμως, ὁπότε δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, τίθεται ἀκριβῶς ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ λαοῦ.

§281ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τήν ὁποίαν ἐσεβάσθητε εἰς τὰς 6 Μαρτίου!

§282ΑΝΔΡ. ΜΠΙΡΑΚΗΣ. Τὴν 6ην Μαρτίου δὲν ἦτο τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔκαμε τὸ κίνημα ἐκεῖνο. Ὁ Ἀρχηγὸς αὐτοῦ, τοὐναντίον, τὸ κατέστειλεν. Οἱ προσφυγικοὶ Συνοικισμοί, κ. Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἱδρυθοῦν εἰς κοινότητας πέριξ τῶν πόλεων δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν περιοχὴν ἐδαφικὴν τοιαύτην, ἥτις νὰ τοὺς καθιστᾷ αὐτάρκεις οἰκονομικῶς, διότι οἱ συνοικισμοί, οἱ πέριξ τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης, ἀποτελοῦνται κυρίως ἀπὸ ἀνθρώπους ἐργατικούς, οἵτινες εἰς τοὺς συνοικισμούς αὐτούς μόνον διαμένουν, ἐργάζονται δὲ εἰς τὰς μεγάλας πόλεις τῶν ὁποίων εἶναι καὶ Δημόται. Ἐάν, λοιπόν, χωρισθοῦν, δὲν ἠμποροῦν νὰ ἔχουν τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ οἰκονομικὰ μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἠμποροῦσαν νὰ θεραπεύσουν τὰς ἀνάγκας των—καὶ ἐπαγγέλεσθε μὲ τὸ νομοσχέδιον ὅτι διὰ τῆς χορηγήσεως εἰς αὐτοὺς ἀναλόγου ποσοῦ ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων, οἱ ὁποῖοι εἰσπράττονται, θὰ καταστῶσιν αὐτάρκεις! Ἀλλὰ παρελείφθη νὰ τονισθῇ ἀπὸ ὅλους τοὺς ρήτορας ὅτι, κοντὰ εἰς τὴν παραχώρησιν αὐτήν, τίθεται ἕν βάρος, διότι ἔχουν καὶ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις οἱ συνοικισμοὶ αὐτοί, ὑποχρεώσεις καθόσον καθίστανται ὑπεύθυνοι νὰ πληρώσωσι τὰς δαπάνας τῶν Δήμων διὰ τὰ ἔργα ἐκεῖνα ἐκ τῶν ὁποίων καὶ αὐτοὶ ὠφελοῦνται ἀμέσως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κ. Βουλευταί, εἶναι ἐνδεχόμενον οἰκονομικῶς νὰ ζημιωθῶσι καὶ οἱ Δῆμοι αὐτοὶ ἀπὸ τῶν ὁποίων ἀποσπῶνται οἱ συνοικισμοί, διότι, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι δύσκολος ἡ ἐλάττωσις ἑνὸς σκέλους ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Σήμερον οἱ Δῆμοι αὐτοί, οἱ μεγάλοι, ἔχουν τοὺς Προϋπολογισμούς, τὰς δαπάνας των καὶ τὰ ἔξοδά των γενικῶς προϋπολογίσει ἀναλόγως μὲ τὰς ἀνάγκας τῶν συνοικισμῶν τοὺς ὁποίους ἐξυπηρετοῦσιν. Φρονεῖτε, κ. Βουλευταί, ὅτι εἶναι δυνατὸν αἱ ἀνειλημμέναι αὐταὶ ὑποχρεώσεις, τὸ σκέλος αὐτὸ τῶν δαπανῶν, νὰ ἐλαττωθοῦν μετὰ τὸν χωρισμὸν τῶν κοινοτήτων; Εἶναι ἀδύνατον. Εἶναι ἀδύνατον, διότι οὔτε οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ προσωπικὸν τῶν Δήμων, εἶναι εὔκολον νὰ ἀποπεμφθοῦν, διότι ὅλοι εἶναι μόνιμοι καὶ ἀπολαμβάνουσι τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου 2112, ἀλλὰ καὶ ἐν γένει αἱ λοιπαὶ δαπάναι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι. Τὴν στιγμὴν ὅμως, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τοὺς Δήμους, κατὰ τὸν νόμον, ἕν ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ διὰ τοὺς συνοικισμούς, οἱ ὁποῖοι ἀποσπῶνται ἀπὸ τοὺς Δήμους, ἐπρόβλεψεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τίνα τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπληρωθῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ ἀπὸ τὸ σκέλος τῶν ἐσόδων; Θὰ ἔπρεπεν, ἴσως νὰ εἶναι ἡ Βουλὴ περισσότερον πληροφορημένη μὲ στατιστικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον προβλέπεται ὅτι θὰ παύσῃ ν’ ἀποτελῇ ἔσοδον τοῦ Δήμου καὶ περὶ τῶν ἐσόδων τὰ ὁποῖα προβλέπονται ὅτι θὰ ἔχωσιν εἴτε οἱ συνοικισμοί, εἴτε καὶ οἱ Δῆμοι. Διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔχωμεν οἰκονομικὰς ζημίας καὶ τῶν Δήμων καὶ τῶν συνοικισμῶν. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις κάμνει λόγον καὶ περὶ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ, χωρισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο καὶ ἄλλοτε καὶ ἀπεκατεστάθη εἶτα κατὰ τρόπον μᾶλλον ἐπίμεμπτον, θέλει νὰ παραστήσῃ ἡ ἔκθεσις, ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Ὄντως, κ. Βουλευταί, κατὰ τὸ 1926 ὁ δικτάτωρ τότε, ὁ ὁποῖος εἶχε πάθει καὶ ἐκεῖνος ἧτταν εἰς τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς, καθόσον ὁ λαὸς ἀνέδειξε δήμαρχον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ἐπολέμει ὁ δικτάτωρ, ὁ δικτάτωρ, λέγω, τότε εἶχεν ἀποσπάσει τοὺς συνοικισμοὺς ἀπὸ τὸν Δῆμον. Ἐπί τι χρονικὸν διάστημα διετέλουν ἀπεσπασμένοι, ἀλλὰ καθημερινῶς συνεκροτοῦντο διαδηλώσεις, ἤρχοντο σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις εἰς τὴν Θεσσαλονίκην καὶ ἐζήτουν τὴν ἐπαναφοράν των εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονικέων. Διότι τὶ ἐγένετο τότε; Ἐκεῖνοι μάλιστα οἱ συνοικισμοὶ εἶναι καὶ ἀγροτικοί, ἔχουν καὶ ἀγροτικὰς περιφερείας καὶ δύνανται ν’ ἀνταπεξέρχωνται εἰς τὰς ἀνάγκας των. Ἀλλὰ τὶ συνέβαινε; Εἰς κάτοικος ἀσθενὴς τῶν συνοικισμῶν ἐκείνων, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ νοσηλευθῇ εἰς τὸ Νοσοκομεῖον Θεσσαλονίκης, δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα, διότι ἐνοσηλεύοντο οἱ δημόται Θεσσαλονίκης ἐν αὐτῷ. Ἐνῷ δὲ δὲν εἶχον τὰ οἰκονομικὰ μέσα νὰ ἐπουλώσωσι καὶ νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς τοπικάς των ἀνάγκας, εἶχον ὑποβληθῇ καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐγχωρίων προϊόντων, ὑποβαλλόμενοι καθημερινῶς ὑπὸ αὐστηρὸν ἔλεγχον διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τούτου. Ἐδέησε λοιπὸν δι’ ἐπιμόνου ἀπαιτήσεως τῶν κατοίκων τότε νὰ θεσπισθῇ ἡ διάταξις ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ συνοικισμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποσπασθῆ ὑπὸ τοῦ δικτάτορος, ἐπανῆλθον καὶ πάλιν εἰς τὸν Δῆμον Θεσσαλονίκης. Δὲν εἶναι οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, κ. Βουλευταί, τόσον ἀφελεῖς, ὥστε νὰ ἀγνοῶσιν ὅτι ἡ συγκρότησίς των εἰς Κοινότητας εἶνε ἀσύμφορος εἰς αὐτούς. Καὶ διὰ τοῦτο μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ κηδεμονία, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς ἡ Κυβέρνησις. Δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν ἐκείνων νὰ ὑποδειχθῇ εἰς αὐτοὺς ποῖον εἶναι τὸ συμφέρον αὐτῶν. Ἂν ἦτο συμφέρον ὁ χωρισμὸς, ἀναμφισβητήτως θὰ τὸν ἐζήτουν καὶ ἀναμφισβητήτως θὰ τὸν εἶχον ἐπιτύχει. Ἀλλὰ διαβλέπουν, ὅτι θὰ εἶναι πολὺ ἐπιζήμιος, ἴσως δὲ καὶ καταστρεπτικός. Διότι σήμερον ὅσῳ πλησιέστερον πρὸς τὴν πόλιν εἶναι ἕνας συνοικισμός, τόσῳ περισσότερας ἀνάγκας ἔχει. Εἶναι δὲ ἀδύνατον μὲ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ, ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ ταύτας. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ, τὰς ὁποίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ὡς πρόγραμμά της ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἐξυπηρετεῖ μόνον σκοποὺς κομματικοὺς τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως δὲ ἐτόνισαν καὶ οἱ ἄλλοι ρήτορες, εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις κατὰ τὰς ὁποίας μᾶς ἀπασχολοῦν προβλήματα ἀπηνῆ οἰκονομικά, δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ φαίνεται ὅτι, εἴτε ἡ Βουλή, εἴτε ἡ Κυβέρνησις, ἀσχολοῦνται μὲ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἀφοροῦν μόνον κομματικὰς ἐνισχύσεις. Δὲν ἠμποροῦμεν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τόσα προβλήματα μᾶς ἀπασχολοῦν, νὰ λέγωμεν ὅτι ἕν ζήτημα, οἷον εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν, ἀποτελεῖ βασικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἀποτελεῖ ἀνάγκην ἐπείγουσαν, ἀποτελεῖ μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ ψηφίσωμεν διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τάχα τὰς λαϊκὰς ἀνάγκας. Πρέπει νὰ ψηφίζωμεν τὰ μέτρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνταποκρίνονται εἰς τὴν θέλησιν τὴν λαϊκὴν καὶ ὄχι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναντίον τῆς θελήσεως τῆς λαϊκῆς. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζήμπεης ἔχει τὸν λόγον.

§284Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκάλεσεν ἐπανειλημμένως εἰς μίαν διακοπὴν τὸν συνάδελφον ἀγορεύοντα καὶ τὸν ἠρώτησεν ἂν οἱ ἐνδιαφερόμενοι πληθυσμοὶ ἐξεδήλωσαν κατὰ ἕνα τρόπον τὴν ἀντίθεσίν των καὶ πρὸς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία ἀμυδρῶς πως ἐξεδηλώθη κατὰ τὸ 1929. Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι εἰς τὰ 1929 πράγματι ὁ Νομάρχης Ἀττικοβοιωτίας κ. Παρίτσης, κατῆλθεν εἰς Δραπετσῶνα καὶ διενήργησε δημοψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἀπέβη παταγωδῶς ἐναντίον τῆς ἀπόψεως τοῦ χωρισμοῦ τῆς Δραπετσῶνος. Ὥστε ἔχομεν ἕν γεγονὸς ἐπίσημον, τὸ ὁποῖον ἀντιτίθεται ἄκρως πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ χωρισμοῦ τῶν συνοικισμῶν καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα νὰ διεκτραγωδήσω τὴν θέσιν τῶν προσφύγων καὶ τὴν ἀπόγνωσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον, λόγῳ τῆς τρομακτικῆς ἀνεργίας, ἡ ὁποία τοὺς πιέζει ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Δὲν θὰ κάμω κἄν ἔκκλησιν εἰς τὰ αἰσθήματα τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἡ πεποίθησίς μου εἶναι ὅτι, προκειμένου περὶ προσφύγων, τίποτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμψῃ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διὰ τῆς συνδρομῆς τῆς ὁποίας ἔτυχεν ἀπὸ δύο Δημοκρατικοὺς ἀρχηγοὺς καὶ ἀπὸ μερικὰς ἑκατοντάδας προσφυγικῶν ψήφων, ἀφοῦ κατέλαβε τὸ Κράτος, σπεύδει νὰ κατακτήσῃ τὰς μεγάλας Δημαρχίας διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰ κομματικά της ὄργανα, τὰ ὁποῖα τόσον ἐπιτυχῶς ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς ἐπινεύσεις τοῦ κόμματος, ὅπως πικρὰν πεῖραν ἔχομεν πάντες.

§285Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἀνελάβωμεν τὴν ἐξουσίαν θέλετε νὰ πῆτε ἴσως;

§286Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι ἔρχεται Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀπολύει ὑπαλλήλους ἐκτάκτους ἡμερομισθίους μὲ 1.500 δρχ., ἐφέδρους μάλιστα καὶ τραυματίας, διότι ἁπλούστατα εἶναι φιλελεύθεροι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι δὲν εἶναι ἀμερόληπτος ἡ Κυβέρνησις αὐτή. Τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως ὤθησε τοὺς πρόσφυγας ν’ ἀντιταχθοῦν εἰς τὴν πολυτέλειαν αὐτοῦ τοῦ χωρισμοῦ.

§287Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Καὶ ὅμως θὰ παταχθοῦν οἱ συνοικισμοί.

§288Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκόμη αὐτάρκεις οἱ συνοικισμοὶ καὶ δὲν δύνανται νὰ ἀποτελέσουν Δήμους. Δὲν ἔχουν κέντρα ἀναψυχῆς, δὲν ἔχουν τίποτε, εὑρίσκονται εἰς ἐμβρυώδη κατάστασιν. Πῶς εἶνε δυνατὸν νὰ ἀνταπεξέλθουν; Νὰ σᾶς ἀναφέρω ἀριθμούς. Ἡ Κοκκινιὰ θ’ ἀπορροφήσῃ ἀπὸ τὸν παλαιὸν Δῆμον Πειραιῶς περὶ τὰ 3–4 ἑκατομμύρια, ἐνῷ διὰ τὴν Κοκκινιὰν δαπανῶνται περὶ τὰ 11 ἑκατομμύρια.

§289Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀνεξακρίβωτα αὐτά.

§290Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Μόνον ὁ φωτισμὸς τῆς Κοκκινιᾶς κοστίζει 1.200.000.

§291Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶνε ἀκριβὴς ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς. Εἶνε 650 χιλιάδες. Θὰ σᾶς φέρω ἐπίσημον ἔγγραφον. Λέγετε ἀνακριβείας.

§292Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Τὰ στοιχεῖα μου προέρχονται ἐκ τοῦ Δήμου Πειραιῶς. Δὲν γεννᾶται εἰς ἡμᾶς ἀμφιβολία ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ συνοικισμοὶ διὰ τοῦ χωρισμοῦ.

§293Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Βέβαια, διότι χάνετε τὸ λουφέ.

§294Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Σεῖς διατὶ τὸ κάμνετε; Ἀλλὰ μήπως πρόκειται, κ. Βουλευταί, νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τοὐλάχιστον οἱ παλαιοὶ Δῆμοι; Αὐτὸ εἶναι λίαν ἀμφίβολον. Οἱ ἀποσπώμενοι συνοικισμοὶ θ’ ἀπορροφήσουν προσόδους τῶν παλαιῶν Δήμων, χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι οὗτοι νὰ συνεισφέρουν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν παλαιῶν Δήμων. Ἀπὸ αὐτὸ θὰ ἴδητε ποία οἰκονομικὴ καὶ διοικητικὴ ἀνισορροπία θὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τῶν παλαιῶν Δήμων. Ἕν ἄρθρον, τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ χωρίζῃ τμήματα τῶν παλαιῶν συνοικισμῶν, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1928 ἦσαν ἐκτὸς σχεδίου πόλεως. Οὕτω παρουσιάζεται ἕν τμῆμα τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς ἀπὸ τοῦ Σταθμοῦ Λαρίσης μέχρι τοῦ Νεκροταφείου τῆς Ἀναστάσεως, τὸ ὁποῖον εἷς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται κάλλιστα νὰ τὸ ἀποκόψῃ καὶ νὰ τὸ κάμῃ νὰ ἀποτελέσῃ νέον Δῆμον καὶ νὰ πληρώσουν οἱ ἀτυχεῖς Πειραιῶται τὰ διόδια τοῦ Χάρωνος, διὰ νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ. Μήπως ἡ παλαιὰ Κοκκινιά, ἦτο ἐντὸς σχεδίου πόλεως; Μόλις πρὸ δύο ἐτῶν ὑπήχθη ἐντὸς αὐτοῦ. Ἔξω λοιπὸν καὶ ἡ παλαιὰ Κοκκινιά. Ἀλλ’ ἐκεῖνο ποὺ θὰ ἀναστατώσῃ τὸν Πειραιᾶ εἶναι ἡ Δραπετσῶνα. Ἡ Δραπετσῶνα εἶναι ἐντὸς σχεδίου πόλεως, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1928 δὲν ἦτο. Θὰ ἠδύνατο λοιπὸν ἡ Δραπετσῶνα νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ καὶ νὰ ἀποτελέσῃ Κοινότητα. Καὶ εἰς τὴν Δραπετσῶνα, ὡς γνωστόν, εὑρίσκεται ἡ μεγάλη βιομηχανία τοῦ Κράτους τὰ τσιμέντα, τὰ λιπάσματα, ἡ ὑελουργία καὶ τρία μεγάλα συγκροτήματα πετρελαίου καὶ βενζίνης. Ὅλα αὐτὰ εὑρίσκονται εἰ τὴν Δραπετσῶνα. Καὶ τὸ μέγα ἕτοιμον τμῆμα τοῦ λιμένος Πειραιῶς, διὰ τὸ ὁποῖον φορολογεῖται ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὁ Δῆμος Πειραιῶς καὶ ἐξωδεύθησαν 500 ἑκατομμύρια θὰ εὑρεθῇ ἐνδεχομένως κ. Ὑπουργέ, ὑπὸ κομμουνιστικὴν διοίκησιν, διότι εἰς τὴν Δραπετσῶνα ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ κομμουνισταὶ καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κομμουνιστικὴν ἐπικράτησιν ἐξ ἐνδεχομένης διαιρέσεως τῶν συντηρητικῶν στοιχείων τοῦ Συνοικισμοῦ.

§295Ι. ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Δὲν θὰ τὸ χωρίσωμεν αὐτὸ τὸ τμῆμα.

§296Σ. ΧΑΤΖΗΜΠΕΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι δὲν θὰ τὸ χωρίσῃ, ἀλλ’ ἠμπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἄλλος Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος νὰ τὸ χωρίσῃ. Ὥστε καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς αὐτῆς τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν παλαιῶν Δήμων δὲν ἔχομε νὰ περιμένωμε πολλὰ πράγματα. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἀποδεικνύονται, οἱ πρόσφυγες, ὡς λεπροί, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ κερδηθοῦν οἱ Δήμαρχοι καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὰς κομματικάς της ἀπόψεις.

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προκοπίδης.

§298Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ὕστερα ἀπὸ τὰς περιπετείας ποὺ ὑπέστη τὸ νομοσχέδιον τοῦ χωρισμοῦ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, περιβεβλημένον μὲ τὸν νομικὸν μανδύαν, ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ὡς νομοσχέδιον χωρισμοῦ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις καὶ ὁ ἀγορεύσας εἰσηγητής, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ οἱ προλαλήσαντες Κυβερνητικοί, ἀνέπτυξαν μὲ μίαν ἀληθοφάνειαν τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουν τὸν χωρισμὸν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ὅλοι δὲ ἔθιξαν τὴν νομικὴν καὶ οἰκονομικὴν πλευρὰν τοῦ νομοσχεδίου. Κατ’ ἐμέ ὅμως ὑπάρχει καὶ τρίτη πλευρά, ἡ κοινωνικὴ καὶ ἠθική, καὶ ἡ πλευρὰ αὐτὴ πρέπει νὰ ἐνδιεφέρῃ καὶ νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν, πολὺ δὲ περισσότερον τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, διότι, ἐφόσον ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ τούτου ζητήματος ἔχει ἀπασχοληθῆ ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, καὶ ἐφόσον πολὺ δικαίως, τὸ νομοσχέδιον ἐθεωρήθη παρὰ τῶν προσφύγων ὡς ἐξυπηρετοῦν μόνον τοὺς κομματικοὺς σκοποὺς τῆς Κυβερνήσεως, θὰ ἔπρεπε λέγω, ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποφύγῃ τὸν χωρισμὸν τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, διότι θ’ ἀποσείσῃ τὴν κατηγορίαν ὅτι ἐμπνέεται ἀπὸ ἀντιπροσφυγικὰ αἰσθήματα. Ἡ δικαιολογία τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ εἰσηγητοῦ ὅτι καὶ οἱ Φιλελεύθεροι, ἐψήφισαν παρόμοιον νόμον, δὲν στέκεται, διότι θὰ ἦτο πρωτοφανὲς νὰ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἦλθε διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν τακτικὴν τῶν Φιλελευθέρων εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Κύριοι, ὁ προσφυγικὸς κόσμος, ἔδωκε μίαν ἀπάντησιν εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων καὶ ἤλθετε σεῖς, οἱ ὁποῖοι λέγετε ὅτι θὰ ἀνορθώσητε τὰ κακῶς κείμενα, ἀλλὰ βλέπω ὅτι θέλετε νὰ συνεχίσητε τὰ ἴδια. Τότε δὲν δικαιοῦσθε νὰ λέγητε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε.

§299Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κάμνετε μίαν παρερμηνείαν. Ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι, ἐπικαλούμεθα ὅμως τὸ ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅτε ἦτο εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὑπεστήριξεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ αὐτὸ τὸ λέγομεν μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ εἴπωμεν ὅτι κακῶς ἔρχεται σήμερον καὶ κατακρίνει τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἔχομεν πλήρη τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι καλὸν καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ ἀποκτήσωσιν οἱ προσφυγικοὶ συνοικισμοὶ αὐτοτέλειαν. Δὲν ἰσχυριζόμεθα ἡμεῖς, ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἐκάματε σεῖς τὸ νομοσχέδιον, τὸ κάμνομεν καὶ ἡμεῖς. Ὄχι. Πιστεύομεν ὅτι οὕτω πως πρέπει νὰ γίνῃ.

§300Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Καὶ ὁ εἰσηγητὴς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἤρχισεν ἀκριβῶς μὲ τὴν φράσιν τὴν ἑξῆς. Σεῖς ποὺ ἀνήκετε εἰς τὴν πλευρὰν αὐτὴν δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ διαμαρτύρεσθε ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, ὁποθενδήποτε καὶ ἂν προέρχεται, διότι ἕνας πληθυσμὸς ἄνω τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ὁ ὁποῖος χωρὶς νὰ χρεωστῇ τίποτε, καὶ ἐξ ὑπαιτιότητος ἄλλων, εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται, καὶ παζαρεύεται ἡ ἐκλογικὴ δύναμίς του, καὶ παζαρεύεται ἡ ἐκλογικὴ συνείδησίς του...

§301ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σεῖς τὰ λέγετε αὐτά;

§302Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ναί, ἐγὼ τὰ λέγω, καὶ αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πιστεύει ἡ κοινὴ γνώμη. Σᾶς εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον περιεβλήθη τὸν νομικὸν μανδύαν, ἀλλ’ ἡ βάσις εἶναι ὁ χωρισμὸς τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπικαλεῖται τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἐσκέφθη πρώτη τὸν χωρισμὸν αὐτόν. Ἀλλὰ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις εἶχεν ὑποχρέωσιν, εἰς τὸ σημεῖον ἀκριβῶς αὐτὸ, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέκαθεν ἐξεπέμποντο αἱ κατηγορίαι ἐναντίον της, καὶ ὅτι εἶναι ἀντιπροσφυγικὴ ἡ παράταξις αὐτῆς, εἶχεν ὑποχρέωσιν περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλην παράταξιν νὰ σεβασθῇ τὴν ὑφισταμένην κατάστασιν τῶν πραγμάτων, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ δημιουργηθῇ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν προσφύγων, ἡ ἐντύπωσις ὅτι πράγματι ὑπάρχει ἡ τακτικὴ αὐτή, ἡ ἀντιπροσφυγική, ἐκ μέρους της.

§303Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σεῖς αὐτὰ ποὺ λέγετε αὐτὰ καὶ πιστεύετε, ἀλλ’ ἡμεῖς σᾶς λέγομεν τοῦτο ὅτι πιστεύομεν ὅτι μὲ τὸν χωρισμὸν ἡ διοίκησις θὰ γίνῃ καλύτερα. Σᾶς λέγομεν δὲ, μὴ πιστεύετε εἰς τοὺς ἀντιθέτους, ἰσχυριζόμενος ὅτι εἶναι κακὸς ὁ χωρισμός. Δὲν πρέπει νὰ τοὺς πιστεύετε, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι ὑπεστήριξαν ἄλλοτε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ὁ χωρισμὸς αὐτός.

§304Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς δίδεται ἡ εὐκαιρία διὰ τῆς τακτικῆς τῆς μετεκλογικῆς νὰ ἀποδείξητε ὅτι ἐκεῖνο ποὺ λέγεται ἀπὸ τὴν πλευρὰν ἐκείνην, (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), δὲν εἶναι ἀληθές. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω δὲ ὅτι δὲν πείθετε τὴν ψυχὴν τοῦ πρόσφυγος μὲ αὐτὰ ποὺ λέγετε. Ἐγὼ προσωπικῶς, ἐπιθυμῶ νὰ πεισθῶ, ἀλλ’ ἐρωτῶ σᾶς τὸν ἴδιον, ἐρωτῶ γενικῶς τὴν παράταξιν τὴν Κυβερνητικήν, πιστεύετε εἰλικρινῶς ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ὁλόκληρος, καὶ τῶν γηγενῶν καὶ τῶν προσφύγων, δὲν πιστεύει ὅτι ὁ χωρισμὸς τῶν συνοικισμῶν γίνεται διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ συνοικισμοὶ ἢ γίνεται δι’ ἐκλογικοὺς λόγους;

§305Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅτι δὲν πιστεύομεν ἡμεῖς, διότι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ὑποβάλλομεν τὸ νομοσχέδιον, πιστεύομεν ἀπολύτως ὅτι θὰ ἐξυπηρετηθοῦν οἱ πληθυσμοί, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ. Δὲν ἠμπορεῖτε δὲ νὰ ἀκούητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουν ὅτι εἶνε ἀντιπροσφυγικὸν τὸ νομοσχέδιον, διότι ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε εἰς αὐτούς, πῶς εἶναι ἀντιπροσφυγικὸν, ἀφοῦ καὶ σεῖς ἐσκέφθητε νὰ κάμητε αὐτὸ ποὺ κάμει τώρα ἡ Κυβέρνησις;

§306Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νομίζω ὅτι ἀντιλαμβάνομαι τὰ πράγματα ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀντιλήψεως.

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν τὸ βλέπω.

§308Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Καὶ ἀκριβῶς ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἀνεξαρτήτως τῆς πεποιθήσεώς σας περὶ τοῦ ἂν ἐξυπηρετοῦνται οἱ συνοικισμοὶ ἢ ὄχι, ἔπρεπε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ κόσμος αὐτός πιστεύει δικαίως ὅτι ὁ χωρισμὸς αὐτὸς γίνεται μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὰς ἐκλογὰς ὡρισμένοι Δήμαρχοι, φίλοι σας. Πῶς θέλετε, Κύριοι, νὰ πεισθῶμεν ἡμεῖς καὶ νὰ πείσωμεν τὸν προσφυγικὸν κόσμον, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα βεβαιοῦν τὰ ἀντίθετα;

§309Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόθεν τὸ ἐξάγετε;

§310Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἡμεῖς τὸ ἐξάγομεν, Κύριοι, ἀπὸ τὰς ἐπισήμους ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔφθασεν κανονικῶς ἐνώπιόν μας ὑπέστη τόσας περιπετείας τὸ ἐξάγομεν, Κύριοι καὶ ἀπὸ τὸ ὅτι, ὁ τέως κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ κ. Ράλλης, ἐδήλωσε πρὸ τετραμήνου ὅτι βασικὸν μέρος τοῦ προγράμματος τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος εἶναι ὁ χωρισμὸς τῶν συνοικισμῶν. Δὲν ἠμπορεῖ ὁ χωρισμὸς τῶν συνοικισμῶν, νὰ ἀποτελῇ βασικὸν πρόγραμμα μιᾶς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔρχεται νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸν ἠθικὸν ρυθμὸν καὶ νὰ διευθετήσῃ τόσα κεφαλαιώδη ζητήματα τὰ ὁποῖα ὀρθοῦνται ἐνώπιόν της. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν, συνοικισμῶν ἀλλοεθνῶν, καταργῆται ὁ ἰδιαίτερος ἐκλογικὸς σύλλογος καὶ περιλαμβάνεται εἰς τὸ γενικὸν ἐκλογικὸν σύνολον....

§311Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τίνα σχέσιν ἔχει αὐτό;

§312Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ἔχει σχέσιν διότι ἐξανίσταται ἡ ψυχὴ τοῦ πρόσφυγος, ὅταν βλέπῃ τὸν ἑαυτόν του μειωμένον καὶ ἀπέναντι αὐτῶν τῶν ἀλλοεθνῶν, καὶ ἀπέναντι τῶν λοιπῶν ὁμάδων. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ διακηρύξω ἐγώ, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἀντιλαμβάνεται ὁ κόσμος ὁ προσφυγικός.

§313Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδική σας ἀντίληψις.

§314Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Ὄχι. Δὲν εἶναι μόνον ἰδική μου ἀντίληψις. Ἀπόδειξις ὅτι, ἐνῷ εἰς τὰς ἐκλογὰς τῆς 5ης Μαρτίου εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, εἴχετε ἕνα σεβαστὸν ἀριθμὸν ψήφων προσφυγικῶν, εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ Ἰουλίου ἐχάσατε τελείως, διότι μόλις ἐτέθη τὸ ζήτημα τοῦ χωρισμοῦ τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, οἱ πρόσφυγες ἤρχισαν νὰ φοβοῦνται ὅτι ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, τίθενται εἰς ὑποδεεστέραν μοῖραν. Αὐτὴν τὴν πεποίθησιν, τὴν ἀκούω κάθε ἡμέραν μέσα εἰς τοὺς συνοικισμούς, μέσα εἰς τὰ χωρία τῶν προσφύγων. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν διατυπώσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀπόψε, διότι εἶχε τὸν καιρὸν ἡ Κυβέρνησις, ἀκολουθοῦσα τὴν τακτικήν, τὴν κανονικήν, νὰ χωρίσῃ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, ὅταν θὰ ὑπῆρχον πόροι, οἱ ὁποῖοι θὰ τοὺς ἐξησφάλιζον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ διότι ψυχολογικῶς δὲν εἶναι ἕτοιμοι οἱ πρόσφυγες νὰ δεχθοῦν μίαν τοιαύτην πρᾶξιν. Δὲν εἴμεθα ἐναντίον τῆς αὐτοδιοικήσεως. Θέλομεν καὶ ἡμεῖς, ὅπως οἱ πρόσφυγες διευθύνουν οἱ ἴδιοι τὰ τοῦ οἴκου των. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ περιμένῃ ἡ Κυβέρνησις εὐθετώτερον καιρόν, διὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐγχείρισιν αὐτήν. Νὰ περάσῃ αὐτὴ ἡ μπόρα καὶ ἡ ἐντύπωσις ὅτι αὐτὸ γίνεται διὰ κομματικοὺς σκοπούς. Τὸ λέγω αὐτό, διότι τὸ αἰσθάνομαι μέσα στὴν ψυχήν μου, καὶ εἶμαι ἐκεῖνος ὅστις ἐπολέμησα ἐπὶ μίαν δεκαετίαν ἐναντίον τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλ’ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ συμφωνήσω μὲ τὴν πλευρὰν τῶν Φιλελευθέρων. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ δώσητε ἄλλην κατεύθυνσιν εἰς τὴν προσφυγικήν σας πολιτικήν, διότι ἡ κοινὴ προσφυγικὴ γνώμη ἐξ αἰτίας τοῦ μέτρου αὐτοῦ καὶ ἐξ ἄλλων λόγων θεωρεῖ ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα ἀκολουθεῖ πρόγραμμα ἀντιπροσφυγικῆς πολιτικῆς, καὶ γνωρίζετε ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη ἐκδικεῖται ἀγρίως τοὺς ἀγνοοῦντας αὐτήν.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀθηνογένης.

§316Α. ΑΘΗΝΟΓΕΝΗΣ. Εἶμαι εὐτυχής, διότι, περὶ τὴν δύσιν τοῦ βίου μου μοῦ ἐδόθη ἡ εὐχέρεια καὶ ἡ εὐκαιρία, ἀγωνισθεὶς μετὰ εὐαρίθμου ὁμάδος ὁμοφρόνων συμπολιτῶν μου, νὰ παράσχωμεν μίαν σοβαρωτάτην ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν πατρίδα, κατὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 5 Μαρτίου. Διὰ τῆς ἐνεργείας μας ἐκείνης συνετελέσαμεν κατά τι εἰς τὸ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας ἕνας πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας ἐκπροσωπῶν τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ὁ ὁποῖος διὰ τῆς ὁμαδικῆς συμβολῆς τῆς προσφυγικῆς ψήφου ἀπεκλείετο ἐκ τῆς διακυβερνήσεως τῆς Χώρας ἀπὸ 10ετίας καὶ πλέον. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ συγχρόνως ἡ ὁμαδικὴ αὕτη ἐπέμβασις τῶν ἐκπατρισθέντων συνετέλει, ὥστε νὰ παραμένῃ ἐντὸς τῆς ἑλληνικῆς ζωῆς ἕνα βαρύτατον νόσημα, τὸ νόσημα τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ, ἐνισχυόμενον καὶ συντηρούμενον ἀπὸ μίαν πείσμονα κατασυκοφάντησιν, ἥτις ἔκαμε τοὺς πρόσφυγας νὰ πιστεύσωσιν ὅτι μία μεγάλη μερὶς τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦσαν προδόται, ἐνῷ οἱ ἄλλοι ἡμίσεις ἦσαν πατριῶται· ὅτι οἱ ἡμίσεις ἦσαν λευκοὶ καὶ στοργικοὶ πρὸς πάντα τὰ κοινωνικὰ καὶ ἐθνικὰ συμφέροντα, ἐνῷ τὸ ἕτερον ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ ἦσαν μαῦροι καὶ ἐβυσσοδόμουν διαρκῶς τὴν καταστροφὴν τῆς πατρίδος. Ἐφόσον τὸ νόσημα τοῦτο ὑφίστατο, τὸ φοβερὸν νόσημα τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἡ κυριωτέρα ἀφορμὴ τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς τοῦ 1922, ἡμεῖς οἱ διανοούμενοι καὶ οἱ παθόντες ἐκ τοῦ νοσήματος τούτου διατελοῦμεν διαρκῶς ὑπὸ τὴν ἀγωνίαν ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη περιέκλειε νέους κινδύνους, ἐντὸς τῶν ὁποίων τὰ τραγικώτερα θύματα θὰ ἦσαν οἱ εὐπαθέστεροι πολῖται τῆς χώρας, τοιοῦτοι δὲ εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἐκπατρισθέντες. Μέχρι τῆς 5 Μαρτίου παρὰ μεγίστης μερίδος τῶν συμπολιτῶν, μηδ’ ἐμοῦ ἐξαιρουμένου, ἐπιστεύετο ὡς ἀληθὲς ὅτι τὸ Λαϊκὸν Κόμμα καὶ τὰ μετ’ αὐτοῦ συμπράττοντα ἐρχόμενα εἰς τὴν ἀρχὴν θὰ ἐπεδίωκαν ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν τῆς διακυβερνήσεως, τὴν ἐξόντωσιν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, τὴν πυρπόλησιν τῶν συνοικισμῶν καὶ τὴν ἐν γένει κακοποίησιν τῶν νεοελθόντων κατοίκων τῆς Χώρας. Ὁ φόβος αὐτὸς διελύθη ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1933, ὁ ὁποῖος Μάρτιος, διὰ τῆς ἐκλογικῆς ἐτυμηγορίας τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ἔφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ ἤδη κυβερνῶντα κόμματα, ἐκ τῆς διαρρευσάσης δὲ μέχρι σήμερον ἑξαμήνου περιόδου ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐλάχιστοι πλέον παρέμειναν οἱ πιστεύοντες περὶ τῶν κακοποιῶν διαθέσεων τῆς κυβερνώσης τάξεως. Οὕτω τὸ νόσημα τοῦ ἐθνικοῦ διχασμοῦ καὶ τῆς διαιρέσεως ἠμβλύνθη καὶ ὁλονὲν ἀμβλύνεται, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ δοθῶσι καὶ ἄλλαι ἀφορμαί, λίαν ταχέως, ὥστε ὁ κόσμος αὐτὸς νὰ πιστεύσῃ ὅτι ἅπαντα τὰ κόμματα τῆς Χώρας εἰλικρινῶς ἐνδιαφέρονται νὰ προωθήσωσι καὶ νὰ ἐπιλύσωσι τὰ προσφυγικὰ ζητήματα περὶ τῶν ὁποίων οἱ πάντες ἀπεφάνθησαν ὅτι εἶναι ζητήματα ἐθνικὰ καὶ ὡς τοιαῦτα τυγχάνουσι τῆς εἰλικρινοῦς μερίμνης ὅλων τῶν πολιτικῶν μερίδων. Ἀλλὰ καίτοι ἡ ἰδέα τῆς κακοποιοῦ ἐνεργείας τῶν κυβερνώντων κομμάτων ἐξαλείφεται ὁλονὲν ἀπὸ τὰς ψυχὰς τὰς δηλητηριαζομένας τῶν ἀφελῶν προσφύγων, ἐν τούτοις ὡς προέκυψεν ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ ἀγορεύσεων παραμένει ἀκόμη καὶ εἰς τὰ χείλη, ἴσως δὲ καὶ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν προλαλησάντων ρητόρων τῆς ἀντιθέτου παρατάξεως, ὁ ἀντίλαλος ὁ ὁποῖος διηρμηνεύθη ἐνταῦθα διὰ τῶν ἀγορεύσεων τῶν προλαλησάντων, ὑποστηριξάντων μετὰ πεισμονῆς ὅτι τὸ μοναδικὸν ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον κινεῖ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις ἑνὸς χυδαίου κομματισμοῦ. Ἀντικρούω ἐν ὀνόματι τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου τὴν κατηγορίαν ταύτην καὶ διαβεβαιῶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὅτι, ἐὰν ἐν τῇ ψυχῇ μου παρέμενε καὶ ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία καὶ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια ὅτι τοιαύτη τις ἦτο ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεμία δύναμις καὶ οὐδεὶς δεσμὸς θὰ μὲ συνεκράτει νὰ διατυπώσω σφοδρότατον κατηγορητήριον κατ’ αὐτῆς καὶ νὰ ἐλέγξω τὴν πρᾶξίν της καὶ νὰ ματαιώσω ταύτην, πάσῃ δυνάμει. Ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐνδελεχοῦς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἐνήργησα ἀπὸ μακρῶν ἡμερῶν, ἔχω ἐσχηματισμένην ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ προτεινόμενον μέτρον εἶναι ἀναμφισβητήτως εὐεργετικὸν δι’ ἐκείνους, ὑπὲρ ὧν προτείνεται, ὡς τοῦτο θέλει καταδειχθῆ ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἀξιοτίμων Συναδέλφων. Δύναμαι προοιμιακῶς νὰ βεβαιώσω τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ὅτι αἱ στιγμαὶ αὐταί, καθ’ ἃς συζητεῖται ἡ ψήφισις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀποτελοῦσι σπουδαιότατον σταθμὸν καὶ καμπὴν τῆς νέας ζωῆς τὴν ὁποίαν διανύομεν ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς τραγικῆς ἡμῶν ἐγκαταστάσεως τοῦ 1922. Διότι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου, ἀσχέτως πρὸς ὅλα τὰ λοιπὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ, θραύονται αἱ ἁλύσεις μιᾶς δουλείας’ εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν αὐτομάτως καὶ ἥτις ἐκάλυψεν ἡμᾶς μαζὶ μὲ τὰς ἄλλας συμφορὰς, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἔπληξαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τοῦ ἐκπατρισμοῦ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ διαρρεύσασα δεκαετία παρουσίασε τοῦτο τὸ θλιβερὸν φαινόμενον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς κοινοτικῆς ἡμῶν ἐξελίξεως καὶ σταδιοδρομίας, ὅτι ἐλεύθεροι κοινοτικῶς ἐν τῇ δούλῃ πατρίδι ὑπεδουλώθημεν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς δημοτικῆς καὶ κοινοτικῆς μας αὐτοτελείας ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ πατρίδι. Ἀπὸ τοὺς σπουδαιοτέρους παράγοντας, τοὺς ὁποίους ἀνὰ τοὺς αἰῶνας ἐνεφάνισε καὶ ἐπέδειξεν ὁ ἐν Τουρκίᾳ ἑλληνισμὸς, ὑπῆρξεν ἡ μεγάλη αὐτοῦ δραστηριότης ἐν τῇ ἐκδηλώσει τῆς κοινοτικῆς του ζωῆς. Ἐπωφελούμενος τῶν μεγάλων προνομίων, τὰ ὁποῖα παρεχώρησεν ὁ Μωάμεθ ὁ Βʹ, ἀνέπτυξε τὸν θαυμάσιον ἐκεῖνον πολιτισμὸν, καθ’ ὅλην τὴν ἀχανῆ αὐτοκρατορίαν τοῦ ὁποίου ὁ ἀπολογισμὸς κατὰ τὸ θλιβερὸν ἔτος τοῦ 1922 μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῶν ἐκπαιδευτηρίων καὶ ἱερῶν ναῶν καὶ εὐαγῶν ἱδρυμάτων, ἀπετελεῖτο ἐκ τρισχιλίων περίπου ἐκκλησιῶν, 3,500 σχολείων καὶ 70 μεγάλων φιλανθρωπικῶν καὶ ἄλλων εὐαγῶν ἱδρυμάτων, ὧν ὁ ἐτήσιος προϋπολογισμὸς, ἐξυπηρετούμενος ὑπὸ τῶν κοινοτήτων, καὶ ὁμιλῶ ἐνταῦθα μόνον περὶ τῶν ἐν Μικρασίᾳ κοινοτήτων— ἀνήρχετο εἰς 150 ἑκατομμύρια σημερινῶν δραχμῶν ἐτησίως. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο. Τοιαύτη ἦτο ἡ κοινοτικὴ εὐρωστία, ὥστε καὶ εἰς τὸ κυρίαρχον κράτος προσήρχοντο ἐπίκουροι αἱ κοινότητες, οἱ ὁμογενεῖς εἰς τὰς περιστάσεις τῶν καταστροφῶν ἐκ θεομηνιῶν. Οὕτω θὰ ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὸ 1881, ὅτε κατεστράφη ἡ τότε τουρκικὴ Χίος καὶ ἡ Ἐρυθραία, αἱ ὁμογενεῖς κοινότητες τῆς Ἰωνίας, ἔσπευσαν ἐπίκουροι καὶ ἀνῳκοδόμησαν τὰς ἐρειπωθείσας οἰκίας, ἐνοσήλευσαν τοὺς ἀσθενεῖς, εἰσήγαγον εἰς τὰ φιλανθρωπικὰ ἄσυλα τὰ ὀρφανὰ καὶ συνετέλεσαν εἰς τὴν ταχεῖαν ἀνασυγκρότησιν καὶ ἀναδημιουργίαν τῶν παθόντων. Ὁμοία ἐκδήλωσις, καίτοι μεγαλειωδεστέρα, πρωτοστατούσης πάντοτε τῆς ἀλησμονήτου πρωτευούσης, τῆς ἰωνικῆς πρωτευούσης, τῆς Σμύρνης, ἐγένετο κατὰ τὴν καταστροφὴν ἐκ σεισμῶν τῷ 1910 τῆς νήσου Ἴμβρου καὶ τῶν παραλίων τῆς Προποντίδος. Τὰ γεγονότα ταῦτα ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑπομνήσω διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων παραδοξοτήτων ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου θεωρίαι περίεργοι, ἰδίως ἀπὸ τὸν προλαλήσαντα ρήτορα, πρόσφυγα καὶ αὐτὸν ἐκ Μακεδονίας, ὅτι οἱ πρόσφυγες δὲν εἶναι ἔτι ὥριμοι διὰ κοινοτικὴν αὐτοδιοίκησιν, καὶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς κηδεμονεύσωμεν ἀκόμη ἐπὶ μακρὰ ἔτη μέχρις οὗ ἀποκτήσωσι τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἐπάρκειαν τῆς διακυβερνήσεως τῶν κοινοτικῶν αὐτῶν πραγμάτων. Τὰ ἀνέφερα ἐπίσης, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι εἶναι ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς ταχείας καθιερώσεως τοῦ θεσμοῦ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ ὅτι θεωρῶ σοβαρὰν ἀπώλειαν, κάθε ἡμέραν παρερχομένην, ἀφοῦ ἐπὶ 11 ὁλόκληρα χρόνια ἐστερήθημεν τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς, τὴν ὁποίαν νοσταλγοῦμεν καὶ ἐπιθυμοῦμεν νὰ τὴν ἴδωμεν πλησίον μας διὰ νὰ μᾶς ἐπαναφέρῃ καὶ ἐδῶ εἰς τὸν δρόμον ἐκεῖνον τὸν ἔνδοξον τῆς κοινοτικῆς ἐξελίξεως, τὸν ὁποῖον διηνύσαμεν εἰς τὴν ἀλησμόνητον γενέτειραν. Ποῦ εἶναι λοιπὸν ἡ ταχύτης καὶ ἡ γοργότης καὶ ἡ σπουδή, ἀφοῦ 11 ὁλόκληρα ἔτη ὑπήρξαμεν δοῦλοι καὶ μόλις ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία μᾶς χειραγωγεῖ καὶ μᾶς κατευθύνει διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν κοινοτικήν μας αὐτοτέλειαν; Τὸ ζήτημα τοῦ ἂν πρέπῃ νὰ εἰσέλθωμεν ἐδῶ ὑπὸ τὰς βαρυτάτας οἰκονομικὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς πλουσίους οἰκονομικοὺς ὅρους, ὑφ’ οὕς διετελοῦμεν ἐν τῇ πατρίδι, εἶναι ἐρευνητέον ἐκ δύο πλευρῶν, διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀσφαλῆ συμπεράσματα. Καὶ ἡ πρώτη πλευρὰ αὐτοῦ συνίσταται ἐν τούτῳ· εἶναι ἢ δὲν εἶναι διανοητικῶς καὶ μορφωτικῶς οἱ πρόσφυγες ἱκανοὶ νὰ ἀντιμετωπίσωσι κοινοτικὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ ἐλευθερίαν; Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀμφότεραι αἱ πτέρυγες εὑρέθημεν σύμφωνοι, πλὴν τῆς μιᾶς παραφωνίας, τὴν ὁποίαν ἀπετέλεσεν ἡ κρίσις τοῦ προλαλήσαντος ρήτορος καὶ ἥτις, εὐτυχῶς, ἀπεδοκιμάσθη καὶ ἐκ τῶν φίλων τῆς παρατάξεώς του. Τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ἐξεταστέον, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἄποψις τῆς νέας καταστάσεως ἀπὸ ἀπόψεως ἐπαρκείας τῶν πόρων καὶ τῶν οἰκονομικῶν ἐν γένει μέσων, τὰ ὁποῖα τὰ οἰκονομικὰ ἐρείπια τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου θὰ ἔχωσιν εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωσι τὸν ὀργανισμὸν καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς αὐτοδιοικήσεως. Οἱ πόροι, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ἡ οἰκονομικὴ ὑπόστασις τῆς νέας καταστάσεως, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ δημιουργήσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, εἶναι δύο εἰδῶν· εἶναι οἱ ἔμμεσοι βασικοὶ πόροι, οἱ ὁποῖοι περιλαμβάνονται εἰς τὸν φόρον τῶν ἐγχωρίων εἰδῶν, τῶν φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων καὶ τῶν σφαζομένων ζώων, εἶναι δὲ καὶ οἱ ἄμεσοι φόροι, οἵτινες δύνανται ἐκ τοῦ νόμου «περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων» νὰ νομοθετηθῶσι παρὰ τῶν οἰκείων δημοτικῶν ἢ κοινοτικῶν συμβουλίων. Διὰ νὰ εἶμαι ἀπολύτως ἀσφαλὴς εἰς τὰ συμπεράσματά μου, ἀπέναντι τοῦ νέου θεσμοῦ, ἐθεώρησα ὀρθὸν νὰ διαγράψω καθ’ ὁλοκληρίαν πᾶν ἔσοδον ἐκ τῶν πολυειδῶν ἀμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους θὰ ἔχωσι τὴν εὐχέρειαν ἐκ τοῦ κοινοτικοῦ νόμου νὰ ἐφαρμόσωσιν οἱ κοινοτάρχαι, διότι συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μετὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὅτι ἐκ τῆς πηγῆς ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμένωμεν σοβαρὰς προσόδους, λόγῳ τῆς μεγάλης οἰκονομικῆς ἐξαθλιώσεως τῶν νέων δημοτῶν, οἵτινες θὰ περιληφθῶσιν εἰς τὰς νέας κοινότητας καὶ δήμους. Καίτοι, διά νὰ εἶμαι ἀπολύτως εἰλικρινής, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι αἱ ὑπὸ δημιουργίαν κοινότητες θὰ ἔχωσι τὴν εὐχέρειαν καὶ ἐκ τῶν πόρων τούτων νὰ δημιουργήσωσιν ἰσχνὸν κομπόδεμα, τὸ ὁποῖον συντελεῖ καὶ αὐτὸ κατά τι ὑπὲρ τῆς κοινωνικῆς εὐημερίας. Περιώρισα ὅθεν τὴν προσοχήν μου καὶ τὴν μελέτην μου διὰ νὰ ἐξακριβώσω κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ κοινότητες αὗται νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν αὐτοσυντήρησιν αὐτῶν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς θέσεώς των ἐν συγκρίσει πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν κατάστασιν. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν βασικῶν καὶ κυριωτέρων ἐμμέσων φόρων ἐγχωρίων προϊόντων, φιλανθρωπικῶν ἱδρυμάτων καὶ σφαζομένων ζώων, τὰ λογιστικὰ καὶ μαθηματικὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης μου εἶναι τὰ ἑξῆς· τὰ θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας, διότι ἔχει τὴν εὐχέρειαν κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς κατ’ ἄρθρον ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, νὰ ἐπαληθεύσῃ ταῦτα καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀκρίβειάν των. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, γενόμενον νόμος, θὰ καταστήσῃ κοινότητας καὶ δήμους ἐν Πειραιεῖ μὲν τὴν Νέαν Κοκκινιάν, ἐν Ἀθήναις δὲ τὴν Νέαν Φιλαδέλφειαν, τὴν Καλογρέζαν, τὴν Καισαριανήν, τὸν Βύρωνα καὶ τὴν Νέαν Σμύρνην. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πληθυσμοῦ τῶν συνοικισμῶν τούτων, τοῦ ἀναγεγραμμένου εἰς τὴν στατιστικὴν τοῦ 1928, ἡ Νέα Κοκκινιὰ ἠρίθμει 33.000 κατοίκων, ἡ Ν. Ἰωνία 14.135, ἡ Νέα Φιλαδέλφεια 6,337, ἡ Καλογρέζα 2,247, ὁ Βύρων 7.723, ἡ Καισαριανή 15,337, ἡ δὲ Νέα Σμύρνη 210. Ἐννοεῖτε ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι δὲν ἐκπροσωποῦσι σήμερον τὴν πραγματικότητα, χαίρω δὲ πολύ, διότι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπισήμως ἐδήλωσεν ὅτι οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι δὲν θὰ τεθῶσιν ὡς βάσις τοῦ ἀναλογισμοῦ τῆς κατανομῆς τῶν βασικῶν ἐμμέσων φορολογιῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον οἱ νέοι ἀριθμοὶ τῆς ἐνεργηθησομένης ἀπογραφῆς, οἵτινες ἀναμφισβητήτως, θὰ εἶναι ὑπερδιπλάσιοι, διὰ δὲ τὴν Νέαν Σμύρνην θὰ εἶναι περισσότεροι τοῦ εἰκοσαπλασίου. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει καὶ αὐτῶν τούτων τῶν ἀριθμῶν τῆς στατιστικῆς τοῦ 1928, προκύπτουσι τὰ ἑξῆς οἰκονομικὰ στατιστικὰ δεδομένα. Ἐκ τῶν τριῶν βασικῶν φόρων οἱ Δῆμοι Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς διὰ λογαριασμὸν τῶν ὡς ἄνω συνοικισμῶν, εἰσπράττουσι περὶ τὰ 15.000.000 δραχμῶν ἐτησίως, δαπανῶσι δὲ διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν αὐτῶν συνοικισμῶν περὶ τὰ 7 ἑκατομμύρια. Ὑπόλοιπον ἐξ ὀκτὼ περίπου ἑκατομμυρίων, ἀνῆκον εἰς τοὺς ταπεινοὺς καὶ πτωχοτάτους τούτους συνοικισμούς, διολισθαίνει εἰς τὰ ταμεῖα τῶν μεγάλων Δήμων ἐτησίως. Οὕτω οἱ ἰσχυροὶ ὀργανισμοὶ τῶν δύο Δήμων ἐνισχύονται κατ’ ἔτος ἀπὸ τὰς ὀλίγας σταγόνας τοῦ αἵματος, τὸ ὁποῖον ρέει εἰς τὰς φλέβας τῶν ἀτροφικῶν τούτων συνοικισμῶν. Καὶ οἱ μέν συνοικισμοὶ οὗτοι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐδημιουργήθησαν ἀπὸ τοῦ 1924 καὶ ἐφεξῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἀνατρέχω εἰς τὴν περίοδον ταύτην καὶ ἀναχωρῶ ἐκ τῆς ἀφετηρίας τοῦ 1928, ἤτοι τῆς τελευταίας πενταετίας καὶ πολλαπλασιάζων τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια, τὰ ἐτησίως καθυστερούμενα, ἐπὶ πέντε εὑρίσκω ὅτι κατὰ τὴν διαρρεύσασαν μόνον πενταετίαν, οἱ συνοικισμοὶ οὗτοι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως ἀπώλεσαν περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια, ἅτινα δαπανώμενα ὑπὸ τῶν Κοινοταρχῶν ἑκάστης Κοινότητος, ἀσφαλῶς θὰ ἐδημιούργουν κατάστασιν πολὺ καλυτέραν τῆς σήμερον ἐμφανιζομένης, κατάστασιν ἡ ὁποία ἀναγκάζει τοὺς ἐπισκεπτομένους τοὺς συνοικισμούς τούτους, ἰδίως κατὰ τὴν θερινὴν περίοδον, ἀπὸ μικρᾶς ἀποστάσεως, νὰ προφυλάττωσι τὴν ὄσφρησιν αὐτῶν ἀπὸ τὰς δηλητηριώδεις ἀναθυμιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐκπέμπονται ἀπὸ τὸ δηλητηριασμένον ἔδαφος τῶν συνοικισμῶν τούτων. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι οἱ πόροι αὐτοὶ μετ’ ἄλλων τοὺς ὁποίους θὰ κατορθώσωσι νὰ ἀνεύρωσι θὰ ἀποτελέσωσι τὴν ἀφετηρίαν μιᾶς νέας οἰκονομικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία θὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῆς «Κολάσεως τοῦ Δάντε», ὑπὸ τὴν ὁποίαν διατελοῦσιν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν τούτων. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὁριστικῆς ψηφίσεως πρέπει νὰ μελετηθῇ βαθύτερον καὶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ θελήσῃ νὰ ἐνωτισθῇ ὅλων ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα διὰ τροπολογιῶν ἠθέλομεν ὑποδείξῃ πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς οἰκονομικῆς ἐπιτυχίας τοῦ ἔργου. Ἐπίσης, σεβόμενος τὴν ἀγωνίαν, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσαν καὶ τοὺς φόβους ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, οἱ ἐκ Θεσσαλονίκης καὶ Μακεδονίας Συνάδελφοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου ἐν Θεσσαλονίκῃ, θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν νὰ περιορίσωσι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου, εἰς τὴν πρωτεύουσαν, εἶμαι δὲ ὑπερβέβαιος ὅτι, κατόπιν ἑξαμήνου ἀπολογισμοῦ, θὰ θελήσωσι καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Μακεδονικῆς πρωτευούσης νὰ ζητήσωσι τὴν ἐπέκτασιν τοῦ μέτρου τούτου καὶ εἰς τοὺς Συνοικισμοὺς τῆς Θεσσαλονίκης. Ἔχων ἀπόλυτον πεποίθησιν ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νέου μέτρου, συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ χωρήσῃ γοργὰ καὶ ἀποφασιστικὰ πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νέων μέτρων, ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει ἀπὸ τοῦδε ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ κόσμου τοῦ ἀπελευθερουμένου ἐκ τῆς δούλης καταστάσεως, εἰς ἣν διετέλει καὶ ἡ ὁποία τοῦ ἀφήρει τὰς θαυμασίας ἀρετὰς τῆς πρωτοβουλίας καὶ τῆς ἐργατικότητος, τὰς ὁποίας ἐπέδειξεν εἰς τὸ πρὸ τοῦ 1922 παρελθόν. Ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἀφιέμενος ἀκόμη ὁ κόσμος οὗτος εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀβουλίας καὶ τῆς ἐλλείψεως πρωτοβούλου ἐνεργείας, θὰ ἐμειοῦτο ψυχικῶς, θὰ ἐφθείροντο καὶ αἱ ἠθικαὶ ἀρεταί του καὶ θὰ ἦτο βορρὰ εὐχερεστέρα εἰς τὰς νέας κοινωνικὰς θεωρίας, αἵτινες ἐρωτοτροποῦσι πρὸς τὴν ἑλληνικὴν κοινωνίαν μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θέλουσιν εὕρει εὐχερῆ θύματα. Πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν ἕνα ζωντανὸν δεῖγμα τῆς ἐκ τοῦ παρελθόντος ἐξαθλιώσεως, τὸ ὁποῖον στιγματίζει τὸν πολιτισμὸν τῆς Χώρας καὶ διὰ τὸ ὁποῖον αἱ εὐθύναι βαρύνουσι τοὺς ὤμους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον διεχειρίσθησαν τὰ ζητήματα ταῦτα. Παρακαλῶ τοὺς Συναδέλφους νὰ θυσιάσωσιν ὀλίγα λεπτὰ αὔριον καὶ νὰ μεταβῶσι μέχρι τῆς Ἀκροπόλεως καὶ τοῦ λόφου τοῦ Ἀστεροσκοπείου. Ἐκεῖ, εἰς ἀπόστασιν ὀλίγων μέτρων ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ Βράχου, ἐφ’ οὗ ἀνέλαμψεν ἡ ἑλληνικὴ τέχνη τὴν ὁποίαν καὶ σήμερον ἔτι ἔρχονται νὰ προσκυνήσωσι καὶ ἀποθαυμάσωσιν ἅπαντες οἱ πεπολιτισμένοι λαοί, ὑφίσταται μία ἀσχημία κρυπτομένη ὑπὸ τὰ ὄμματα τῶν θεατῶν ἐπὶ τῆς δυτικῆς πλαγιᾶς τοῦ λόφου, ἐφ’ οὗ κεῖται ὁ ἀσύρματος. Εἰς τὴν πλαγιὰν ταύτην, ἤνοιξαν μερικοὺς τάφους, ἐτοποθέτησαν ὀλίγα ξύλινα παραπήγματα, ἐχρησιμοποίησαν μερικοὺς καταρρακωμένους σάκκους τῶν ἐμπορευμάτων, καὶ ἀπὸ τὸ θλιβερὸν ὑλικόν, ὅπερ χαρακτηρίζει ὅλους τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς, τὸ πισσόχαρτον, κατεσκεύασαν ἐξ ἰδίων των 950 κατοικίας, ἔνθα εἶναι ἐγκατεστημέναι ἰσάριθμοι καὶ πλέον οἰκογένειαι πολυτέκνων. Ὁ χῶρος, τὸν ὁποῖον κατέχει ἑκάστη κατοικία, δὲν ὑπερβαίνει τὰ 10 ἢ 12 τετραγωνικὰ μέτρα. Εἰς τὴν ἀθλίαν δὲ ταύτην κατασκήνωσιν, ἡ ὁποία εἶναι χειροτέρα τοῦ τάφου, διότι στερεῖται φωτὸς καὶ ἡλίου καὶ ἀέρος, ζῶσιν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χώρου, ἀνθρώπιναι ὑπάρξεις, Ἀθηναῖοι πολῖται πλέον ἀπὸ τοῦ 1922 ἐντὸς δὲ τοῦ ἰδίου χώρου εἶναι καὶ ὁ κοιτὼν καὶ ἡ συζυγικὴ παστάς, καὶ τὸ μαγειρεῖον καὶ τὸ ἀποχωρητήριον. Διὰ τῶν στενῶν δρομίσκων τοῦ ἀθλίου τούτου συνοικισμοῦ ρέουσι διαρκῶς ἀκαθαρσίαι καὶ μολυσμένα ὕδατα. Τὰ γεννώμενα τέκνα εἶναι ὅλα ἀτροφικὰ καὶ ἂν ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθήσῃ, φοβοῦμαι πολὺ ὅτι ἀναπτυσσόμενα ἐδῶ ὑπὸ τὸν ἐλεύθερον οὐρανὸν θὰ ζητήσωσι μίαν ἡμέραν λογοδοσίαν ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἐγκατέλειψαν εἰς μίαν τοιαύτην κατάστασιν. Αὐτὴ ἡ εἰκὼν τὴν ὁποίαν παρακαλῶ καὶ πάλιν τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ διαπιστώσῃ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, βασιλεύει εἰς πλεῖστα τμήματα τῶν ὑπὸ δημιουργίαν νέων συνοικισμῶν. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νέον νομοσχέδιον. Ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τὰς ἐπανειλημμένας δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμεν, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ θεωρεῖ ἐθνικὸν καὶ ὅτι θὰ εἰσφέρῃ πᾶσαν τὴν συνδρομὴν αὐτῆς πρὸς ἐξυπηρέτησιν καὶ προαγωγήν. Τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην ἂς ἐκτελέσῃ καὶ ἐν τῇ παρούσῃ εὐκαιρίᾳ, ἀποστρέφουσα τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἀπὸ τὶς κουτσομπολιές καὶ τὶς συκοφαντίες τῆς κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἥτις ἀποδίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν. (Παρατεταμένα χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ τῶν θεωρείων).

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§318Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι, εἰς τὸ βῆμα μὲ φέρει ἡ ταλαιπωρία, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἐδῶ καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ ἡ ἔννοια τῆς αὐτοδιοικήσεως. Κύριοι, ἠκούσθη ἐδῶ ἡ παράδοξος θεωρία, ὅτι ἡ ἐξουσία ἡ νομοθετικὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ ρυθμίσῃ τὰ τῶν Κοινοτήτων καὶ τὰ τῶν Δήμων, ἐὰν δὲν λάβῃ ἀναφορὰς ἀπὸ τοὺς κατοίκους. Ὁμολογῶ ὅτι εἶναι θεωρία πρωτοφανής. Εἰς τὸ 1911, ὅταν ἡ Βουλὴ ἐκείνη ἐψήφιζε τὴν καταδίκην τῶν Δήμων καὶ ἐγκαθίδρυσε τὸν θεσμὸν τῶν Κοινοτήτων, δὲν ὑπεβλήθη ἀναφορὰ ἀπὸ κανέναν Ἕλληνα. Καὶ κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ κατὰ τὸν Νόμον περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ὑπάρχουν βασικαὶ ἀρχαὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως. Διὰ τοὺς Δήμους ὑπάρχει τὸ ἄρθρον, 1 τὸ ὁποῖον λέγει, (ἀναγινώσκει) «Δῆμοι εἶναι αʹ) αἱ πρωτεύουσαι τῶν Νομῶν, βʹ) αἱ πόλεις αἱ ἔχουσαι ἄνω τῶν 10.000 κατοίκων». Ἑπομένως πᾶσα πόλις ποὺ εἶναι πρωτεύουσα τοῦ Νομοῦ ἢ ἔχει πληθυσμὸν ἄνω τῶν 10.000 κατοίκων, αὐτοδικαίως εἶναι Δῆμος. Δὲν θὰ περιμένῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναφορὰς τῶν κατοίκων ἐὰν θὰ γίνουν οἱοιδήποτε συνοικισμοὶ Δῆμοι ἢ Κοινότητες. Τὸ Ἄργος ἀριθμεῖ πληθυσμὸν 10.000 κατοίκων. Ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς δὲν τὸ ἀνεγνώριζεν ὡς Δῆμον, θὰ ἦτο τοῦτο παράβασις τοῦ νόμου. Καὶ δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις αὐτή, ὡς εἶπεν ὁ κ. Μυλωνᾶς. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1914 ἐφαρμόζεται ὁ νόμος αὐτὸς καὶ κανεὶς δὲν εἶπεν ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικός, διότι δὲν ἐρωτῶνται οἱ κάτοικοι. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς Κοινότητας. Βασικὴ ἀρχὴ τοῦ νόμου ΔΝΖʹ περὶ κοινοτήτων εἶναι τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφιον 1, ὅπερ εἶχε: (ἀναγινώσκει) «Πᾶς μόνιμος συνοικισμὸς, ἔχων ὑπὲρ τοὺς 300 κατοίκους καὶ σχολεῖον στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως ἀποτελεῖ καὶ ἰδίαν κοινότητα». Ἑπομένως, ὅπου ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ ἐξαιρέσῃ τὸ πρᾶγμα ἀπὸ τὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων, ἐθέσπισε τοῦτο, ἀλλ’ ὅπου ὑπάρχουν τὰ βασικὰ στοιχεῖα διὰ νὰ ἀποτελεσθοῦν κυψέλαι τῆς αὐτοδιοικήσεως, δηλαδὴ Δῆμοι καὶ Κοινότητες, τὸ εἶπε ρητῶς.

§319Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ὅταν ἐγένετο ὁ νόμος ΔΝΖʹ, τὸ Σύνταγμα τὸ ἑλληνικὸν δὲν εἶχε θέσει τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Εἶναι τὸ νεώτερον Σύνταγμα, τὸ ὁποῖον ἔθεσε τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἔλθετε μετὰ τὸ νέον Σύνταγμα καὶ κάμετε ἑρμηνείαν.

§320Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω καὶ εἰς αὐτὸ παρακάτω. Αὐταὶ δὲ αἱ διατάξεις ὑπῆρχον, ὅταν ἔγιναν οἱ συνοικισμοὶ τῶν Ἀθηνῶν, τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Πειραιῶς καὶ σύμφωνα μὲ τὸν νόμον αὐτὸν ὤφειλαν νὰ ἀποτελοῦν αὐτοδικαίως Δήμους καὶ Κοινότητας. Καὶ ἐγὼ κατηγορῶ ὅλους τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν ἀπὸ τοῦ 1922–1923 ἕως τὴν ἡμέραν, ποὺ ἔγινεν ὁ νόμος τοῦ 1930, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνεγνώρισαν Δήμους ἢ Κοινότητας τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμούς. Κύριοι, ἔρχομαι τώρα εἰς τὸν περίφημον νόμον 4227. Ὁ νόμος αὐτός, τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ὁποίου πολὺ μᾶς ἀπησχόλησεν, ἔχει κάποιαν ἄλλην ἔννοιαν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ἔννοιαν, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος αὐτός, ὤφειλον νὰ ἀποτελέσουν ἰδίους Δήμους καὶ ἰδίας Κοινότητας, οἱ ἱδρυθέντες συνοικισμοί. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νόμου 4227 ἀναγράφει: «Συνοικισμοὶ τῶν Δήμων Ἀθηναίων καὶ Πειραιῶς, κείμενοι ἐκτὸς τοῦ σχεδίου ἑκατέρας τῶν πόλεων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς,... δύνανται νὰ ἀναγνωρισθῶσιν, ἀνεξαρτήτως ἀριθμοῦ κατοίκων, ὡς Δῆμοι ἢ Κοινότητες διὰ Διατάγματος, προκαλουμένου κατ’ οἰκείαν κρίσιν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ ἰσχυουσῶν ἐν προκειμένῳ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 1, ἄρθρου 2 παράγρ. 1 καὶ ἄρθρ. 6 παραγρ. 1 τοῦ Κώδικος τῆς νομοθεσίας «περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων». Τὶ σημαίνει αὐτό: Διὰ νὰ ἀποφύγῃ ἀκριβῶς ὁ νομοθέτης τοῦ 1930 καὶ 1929, τὴν ἀναγνώρισιν τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν ὡς Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐθέσπισε τὸν νόμον. Καὶ ὥρισεν ὁ νέος νόμος, ὅτι κατὰ παρέκκλισιν τοῦ ἄρθρου 1 καθ’ ὃ μία πόλις ἐὰν ἔχῃ 10.000 κατοίκων εἶναι αὐτοδικαίως Δῆμος, κατὰ παρέκκλισιν τούτου, ἐὰν θέλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατ’ ἀπόλυτον αὐτοῦ κρίσιν, χειροτονεῖ τὸν συνοικισμὸν εἰς Δῆμον ἢ Κοινότητα, ἀδιαφόρως πληθυσμοῦ. Καὶ ἔρχεται ἄλλος περίεργος νόμος, ὁ 4758 καὶ λέγει, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τὸ ἔχει διὰ 3 μῆνας. Παρῆλθον οἱ 3 μῆνες καὶ οὐδὲν διάταγμα ἐξεδόθη! Τώρα, Κύριοι, ἐρωτᾶται τὸ νομοθέτημα ποὺ εἰσάγει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀποτελεῖ κανένα νεωτερισμὸν ἔξω ἀπὸ τὴν βασικὴν ἔννοιαν τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἔξω ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως; Ποία εἶναι ἡ ἔννοια αὐτή; Ὅτι πᾶς συνοικισμός, ὁ ὁποῖος ἔχει δέκα χιλιάδας κατοίκων, εἶναι αὐτοδικαίως Δῆμος. Πᾶς συνοικισμός, ποὺ ἔχει 300 κατοίκους καὶ ἕν σχολεῖον, εἶναι αὐτοδικαίως Κοινότης. Ἔκτοτε ἦλθεν ὁ νόμος 4758, διότι παρῆλθε τὸ τρίμηνον καὶ ὤφειλε νὰ ἰσχύσῃ πάλιν ὁ βασικὸς νόμος, καὶ λέγει: «πᾶς μόνιμος συνοικισμός... (ἀναγινώσκει) ... κλπ.». Αὐτὸ ἰσχύει σήμερον. Δηλαδὴ αὐτό, ποὺ ἰσχύει, εἶναι ἀναίρεσις καὶ τῆς αὐτοδιοικήσεως καὶ τοῦ βασικοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, διότι, ἐνῷ ὅλα τὰ χωριὰ τῆς Ἑλλάδος, ὅσα εἶχον 300 κατοίκους καὶ ἕν σχολεῖον, ἔγιναν Κοινότητες, αὐτοδικαίως, καὶ ὅλαι αἱ πόλεις, αἱ ὁποῖαι εἶχον δέκα χιλιάδας κατοίκων, ἔγιναν Δῆμοι. Μόνον διὰ τοὺς προσφυγικοὺς συνοικισμοὺς τῶν μεγάλων πόλεων, ἔγινεν ἐξαίρεσις, καθ’ ἣν μόνον ἐὰν τὸ ζητήσουν οἱ ἡμίσεις κάτοικοι, ἠμποροῦν νὰ γίνουν Δῆμοι ἢ Κοινότητες.

§321ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ διὰ τὰς ἄλλας Κοινότητας τῶν γηγενῶν ἐγένετο αὐτό;

§322Κ. ΒΕΡΡΟΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νομοθέτης δὲ δέν ἔμεινεν οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἀλλ’ ἦλθεν ὁ νόμος 4752 καὶ κατήργησε τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι δι’ ὀλίγους συνοικισμοὺς ἐπανέλαβε τὴν διάταξιν αὐτὴν μὲ τὴν διαφορὰν μόνον τοῦ τριμήνου, δηλαδὴ παρεμέρισε τὴν διάταξιν αὐτήν.

§323ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἰς τὰ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα πολιτεύεσθε, ὑπάρχουν Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν δύο σχολεῖα;

§324Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§325Ο ΑΥΤΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ δὲν ἔγιναν τότε αὐτοδικαίως Κοινότητες;

§326Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πᾶς συνοικισμός, ποὺ ἔχει ἕν σχολεῖον καὶ 300 κατοίκους, εἶναι Κοινότης. Ἀλλὰ μᾶς παραπέμπουν εἰς τὸ Σύνταγμα (ἄρθρον 107). Τὸ διάβασαν χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσουν, ἢ τὸ ἐνόησαν καὶ προσποιοῦνται ὅτι δὲν τὸ καταλαμβάνουν. Καὶ μᾶς λέγουν: Τὸ Σύνταγμα εἶνε μεταγενέστερον τοῦ νόμου αὐτοῦ. Καὶ τὸ Σύνταγμα ὅταν ἐψηφίζετο, εἶχεν ὑπ’ ὄψει ὅτι ὑπάρχει διάταξις νόμου, ἥτις θεσπίζει: (ἀναγινώσκει) «Ἡ Κοινότης ἀποτελεῖ ἀπαραιτήτως τὴν πρώτην βαθμίδα τῶν ὀργανισμῶν τῆς τοπικῆς αὐτοδιοικήσεως». Τώρα θέλετε νὰ ἀκούσητε τὴν ἔννοιαν τῆς αὐτοδιοικήσεως; Ἀκούσατε, Κύριοι, ἀφοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν καὶ μάθημα διοικητικόν: Ἄρθρον 19 «Αἱ Κοινότητες ἔχουν τὴν αὐτοδιοίκησιν, τῶν ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ καὶ δημοσίου αὐτῶν προορισμοῦ ἀπορρεουσῶν ἰδίων τοπικῶν ὑποθέσεων, κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ νόμου». Ἄς ἀναγνώσω καὶ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν χρονολογουμένην ἀπὸ τοῦ 1923... (ἀναγινώσκει) ...». Δηλαδὴ δὲν θὰ ἐρωτηθοῦν οἱ κάτοικοι καὶ ἡ κοινότης θὰ ἀπετελεῖτο ἀπὸ 300 ἢ 1.000 κατοίκους. Τὸ Κράτος εἶναι κυρίαρχον, ἠξεύρετε δὲ ὅτι ἡ κυριαρχία εἶναι ἡ πολιτικὴ ἐξουσία, ἡ ὁποία ἀσκεῖται ἰδίῳ δικαίῳ. Αἱ Κοινότητες ἔχουν δοτὴν ἐξουσίαν, δηλαδὴ ἐκείνην ποὺ ἀσκεῖται ὄχι ἰδίῳ δικαίῳ, διότι δίδεται ἀπὸ τὸ Κράτος. Θὰ ἦτο ἐπέμβασις εἰς τὰ ἔργα τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐὰν θὰ ἐθεσπίζετο, ὅτι ὁ νομάρχης θὰ κανονίζῃ ἐπὶ παραδείγματι τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς εἰς κοινοτικὰ λειβάδια καὶ θὰ ἔρχηται ἔπειτα τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον, νὰ ἐγκρίνῃ τὴν νομαρχιακὴν ἐνέργειαν. Ἀλλὰ ποτέ δὲν θὰ ψηφίζουν τὰ κοινοτικὰ συμβούλια πῶς θὰ συνιστῶνται οἱ νομοὶ καὶ πῶς θὰ συνιστῶνται οἱ δῆμοι καὶ αἱ κοινότητες. Ἡ αὐτοδιοίκησις ἀφορᾷ μόνον τὰς τοπικὰς ὑποθέσεις τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Βάσις λοιπὸν τοῦ νόμου, ἦτο, ὅτι κάθε χωρίον, ποὺ ἔχει 300 κατοίκους καὶ ἕνα σχολεῖον, εἶναι αὐτοδικαίως κοινότης. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ποὺ διέπει ὅλον τὸ κοινοτικὸν δίκαιον ὅλων τῶν χωρίων τῆς Ἑλλάδος, ἔγινεν ἐξαίρεσις μονάχα διὰ τοὺς συνοικισμοὺς τῶν Ἀθηνῶν τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς Θεσσαλονίκης. Ἐξαίρεσις ἀπὸ ποίους; Ἀπὸ σᾶς, τοὺς Φιλελευθέρους. Διατί; Ἀπὸ μεγάλο ἐνδιαφέρον διὰ τὸν κόσμον τῶν προσφύγων; Διὰ νὰ κανονίζουν οἱ πρόσφυγες τὰς ψήφους τῶν πόλεων. (Χειροκροτήματα). Ἡμεῖς λέγομεν ὅτι αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις ἀποτελεῖ κάτι ἐναντίον τῆς αὐτοδιοικήσεως. Αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις ἀποτελεῖ ὕβριν διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Διατί; Διότι, ἐνῷ ὅλοι ἀναγνωρίζομεν ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν ὀρεινῶν χωρίων τοῦ Μετσόβου, τῶν Χασίων, τοῦ Κισσάβου, ἔχουν πολιτικὴν ὡριμότητα νὰ αὐτοδιοικῶνται, ἂν εἶναι 300 ψυχαὶ καὶ ἔχουν ἕν σχολεῖον, πληθυσμοὶ σὰν τῆς Κοκκινιᾶς καὶ τῆς Νέας Σμύρνης, ποὺ ἦλθον πολιτισμένοι ἀπὸ τὴν Ἀσίαν, ἄνθρωποι μορφωμένοι καὶ γνωρίζοντες ἀπὸ 4 γλώσσας, καὶ οἱ ὁποῖοι ἀνέπτυξαν θαυμασίως τὰς κοινότητας τοῦ ἐξωτερικοῦ, τοιοῦτοι πληθυσμοὶ, λέγετε σεῖς, ὅτι δὲν ἠμποροῦν νὰ αὐτοδιοικῶνται! (Χειροκροτήματα).

§327Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν συνοικισμῶν δὲν εἶνε παρίαι. Ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν καὶ ἐκλέγεσθαι. Δὲν τοὺς δίδετε καμμίαν αὐτοδιοίκησιν.

§328Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγένετο παρέκκλισις ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐκείνην καὶ ἐγένετο παρέκκλισις διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐφηρμόζετο ipso jure διὰ νὰ μὴ γίνουν Κοινότητες καὶ Δῆμοι οἱ συνοικισμοὶ ἐκεῖνοι. Ὅταν δὲ σήμερον ἡ Κυβέρνησις θεσπίζῃ τὸν νόμον αὐτόν, ὅστις ἐπαναφέρει τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν των κατάστασιν, μᾶς ἐπαναφέρει εἰς τὴν βασικὴν γραμμὴν τῆς νομοθεσίας περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, εἰς τὴν βασικὴν γραμμὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἑπομένως ἡ ψήφισις τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀποτελεῖ καὶ ὑποχρέωσιν, διότι ἐφαρμόζει τὴν γραμμὴν τῆς ἰσότητος τῶν Ἑλλήνων, ὅτι εἶναι πάντες ἴσοι, ἀπέναντι τοῦ νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος. Καὶ δέχομαι τώρα, ὅτι ἡ γραμμὴ αὐτή, ἡ ὁποία ἐξυπηρετεῖ καὶ τὴν ἰσότητα καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν καὶ τὴν νομιμότητα ἀκόμη, ἡ γραμμὴ αὐτὴ πιθανὸν νὰ εἶναι καὶ πολιτικῶς συμφέρουσα εἰς τὴν παράταξιν αὐτὴν καὶ πολιτικῶς μὴ συμφέρουσα πρὸς σᾶς. Ἀλλά, Κύριοι, ἐφόσον σεῖς δὲν κυβερνᾶτε καὶ κυβερνοῦν αὐτοὶ ἐδῶ, δὲν πιστεύω νὰ ἔχητε τὴν ἀξίωσιν νὰ κάμουν ἐκεῖνο ποὺ εἰς σᾶς συμφέρει. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Οὔτε ἠμποροῦμεν τὸ Σύνταγμα νὰ τὸ ἑρμηνεύσωμεν, ὅπως συμφέρει εἰς σᾶς. Νὰ τὸ πάρητε ἀπόφασιν, ὅτι ἐφόσον κυβερνᾷ ὁ κόσμος αὐτός, θὰ κυβερνᾷ σύμφωνα μὲ τὰς ἰδικάς του δοξασίας.

§329Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Κύριε Συνάδελφε, μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Εἴπετε ὅτι ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἔγινεν ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, αὐτὸς ἔθιξε τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως, ἐνῷ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, κυρώνει τὴν ἀρχὴν τῆς αὐτοδιοικήσεως; Σᾶς ὑπενθυμίζω, ὅτι πρὸ ὀλίγων στιγμῶν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκαλέσθη τὸν νόμον τοῦ 1929, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν αὐτὴν ἀκριβῶς διατύπωσιν. Δηλαδὴ ἀφίνει κατ’ οἰκείαν κρίσιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας νὰ δημιουργῶνται Δῆμοι καὶ Κοινότητες. Ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διατὶ δὲν διεμαρτυρήθησαν τότε, ὅτε εἰσήγετο αὐτὴ ἡ παρέκκλισις ἀπὸ τὴν γενικὴν ἀρχήν....

§330Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐχαρακτήρισα ὡς παρέκκλισιν.

§331Ν. ΑΒΡΑΑΜ. Ἀντίγραφον πιστὸν τῆς παρεκκλίσεως ταύτης εἶναι καὶ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιόν σας. Ὑπενθυμίζω ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι ἰσχύει ὁ νόμος 4227 καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος καθιεροῖ αὐτὴν τὴν παρέκκλισιν ἀπὸ τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων, ἐξέδωκε τὸ Δ)μα τὸ Νομοθετικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ποίαν τύχην ἔσχεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Ὁποία λοιπὸν εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία καθιερώθη διὰ τοῦ νόμου 4227 καὶ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν νομοθετεῖ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις; Ἐγώ, κ. Συνάδελφε, σᾶς παρηκολούθησα μὲ ἐξαιρετικὴν προσοχήν. Ὁμολογῶ ὅμως ὅτι δὲν συμμερίζομαι τὴν ἀπόλυτον πεποίθησίν σας ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δώσητε μαθήματα, διότι θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι γνῶμαι νομικαὶ, αἱ ὁποῖαι ὑπεστηρίχθησαν ἀπὸ τοὺς εἰδικοὺς καὶ ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους καὶ ἀπὸ τὴν ἰδίαν ὑπηρεσίαν, ποὺ συνέταξε τὸ παρὸν νομοσχέδιον καὶ ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§332Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μοῦ εἴπετε ὅτι μοῦ ἐκάματε τὴν τιμὴν νὰ μὲ παρακολουθήσητε. Δὲν μὲ ἐπροσέξατε ὅμως. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὁ νόμος ἔχει μίαν βάσιν, ποὺ λέγει, ὅτι, ὅταν ὑπάρχῃ χωρίον μὲ 300 κατοίκους καὶ ἓν σχολεῖον, αὐτοδικαίως εἶναι κοινότης, καὶ ὅταν ὑπάρχῃ πόλις ἔχουσα 10 χιλιάδας κατοίκους, εἶναι Δῆμος. Αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τὴν παρεβιάσατε σεῖς, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ γίνουν Κοινότητες ἢ Δῆμοι οἱ συνοικισμοὶ τῶν προσφύγων. Ἐκάματε αὐτὴν τὴν παρέκκλισιν καὶ εἴπετε ὅτι ἐναπόκειται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἱδρύσῃ ἢ νὰ μὴ ἱδρύσῃ Δήμους ἢ Κοινότητας ἀπ’ αὐτοὺς τοὺς συνοικισμούς, ἔστω καὶ ἐὰν ἔχουν 300 κατοίκους ἢ 10.000 κατοίκων. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἀντιγράφει τὴν ἰδίαν διάταξιν μὲ διάφορον αἰτίαν. Σεῖς τὸ ἐκάματε διὰ νὰ καταργήσητε τὸν βασικὸν νόμον, ἡμεῖς σᾶς μιμούμεθα διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τὴν γενικὴν ἀρχὴν τοῦ νόμου: ὄχι ἐὰν θέλουν οἱ κάτοικοι, ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχουν οἱ βασικοὶ ὅροι. Διότι, ἐὰν ὑπάρχουν οἱ βασικοὶ ὅροι καὶ δὲν τοὺς ἀναγνωρίσῃ εἰς κοινότητας ἢ Δήμους τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, δύνασθε νὰ ἔλθητε νὰ τὸν ἐλέγξητε. Ἰδοὺ διατὶ ἡ γραμμὴ αὐτὴ εἶναι δι’ ἡμᾶς ἠθική, διότι ἀποκαθιστᾷ τὴν ἰσότητα ὅλων τῶν συνοικισμῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ ἐξαλείφει τὴν ὕβριν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὅτι δὲν ἦτο ὥριμος νὰ ἔχῃ αὐτοδιοίκησιν, καὶ ἀκόμη ἀποκαθιστᾷ τὴν παλαιὰν διάταξιν τοῦ νόμου κατὰ τὴν ὁποίαν, ὄχι ἐὰν τὸ θελήσουν οἱ κάτοικοι, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς τεθειμένους βασικοὺς ὅρους ἐξαρτᾶται νὰ γίνῃ Δῆμος ἢ Κοινότης εἷς συνοικισμός. Χαιρετίζω τὸ μέτρον ὡς ἀπαρχὴν εὐρυτέρας αὐτοδιοικήσεως ἐν Ἑλλάδι. (Χειροκροτήματα).

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον;

§334ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν καὶ ὥραν 5 καὶ 30 μ.μ. (Ὥρα 12 καὶ 30 μ.μ.)