1933.08.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19η

ΠΕΜΠΤΗΣ 17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1933

Προεδρία Βʹ ἀντιπροέδρου κ. Σ. ΜΠΑΛΑΝΟΥ

(Ὥρα 6.30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: —Ὁ Σπ. Γκαρέκος, γεωργὸς κάτοικος Κανόκαλι Κερκύρας, ζητεῖ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως διὰ τὸν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912 φονευθέντα υἱόν του Παῦλον Γκαρέκον. —Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ ἀναπήρου πολέμου περιπτεριούχου Εὐθ. Κεχαγιᾶ, διαμαρτυρομένου κατὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων καταστρεψάντων τὸ περίπτερόν του. —Ὁ Ἀντώνιος Παπανικολάου, συνταξιοῦχος δημοδιδάσκαλος, ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ σχετικοῦ νόου περὶ παροχῆς μερίσματος ἐκ τοῦ Μετοχ. Ταμείου Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων. —Ἡ ἐθνικιστικὴ ὀργάνωσις ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου Ἀγρινίου παρακαλεῖ, ὅπως τὰ πρὸς τούτους δάνεια τῶν ἀναπήρων καὶ θυμάτων πολέμου, μετατραπῶσιν εἰς 10 ἴσας ἐτησίας δόσεις. —Οἱ Καπνεργάται Καβάλλας διαμαρτύρονται διὰ τὴν μελετωμένην κήρυξιν ἀνταπεργίας ἐκ μέρους τῶν καπνεμπόρων Καβάλλας. —Οἱ ἀπολυθέντες 45 τροχιοδρομικοὶ διαμαρτύρονται διὰ τὴν μὴ δημοσίευσιν ἐν τῇ ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νόμου περὶ ἐπαναπροσλήψεώς των. —Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Ἑλλάδι καταφυγόντων Κιρκασίων παρακαλεῖ, ὅπως διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἀναγνωρισθοῦν ὡς Ἕλληνες ὑπήκοοι. —Ὁ Δήμαρχος Λετρίνων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου, ζητοῦντος τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος τῆς καταβολῆς τῶν τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων παρὰ τοῦ Δήμου πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Κτηματικὴν Τράπεζαν μὲ τὴν τιμὴν τῆς δραχμοποιήσεως. Ἡ Κεντρικὴ πανυπαλληλικὴ ἐπιτροπὴ τῶν δημοσιοϋπαλληλικῶν ὀργανώσεων ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῶν κρατήσεων τοῦ 6%, τὴν συνέχισιν τῶν προαγωγῶν εἰς βαθμὸν καὶ μισθὸν τὴν ἐπέκτασιν τῶν 3) 16 εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς κλπ. — Οἱ αὐτοκινητισταὶ Γυθείου διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐτοκινήτων καὶ ζητοῦν τὴν κατάργησίν του. — Ὁ γεωργικὸς Συνεταιρισμὸς Ζαγκλιβερίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ συνεργείου σίτου ἐν τῇ πόλει των. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ καταθέτει ὑπομνήματα τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων Ροδόπης, Καρδίτσης, Κυπαρισίας, Πρεβέζης, Σερρῶν καὶ Ἠλείας, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μὴ ἐπέκτασιν τοῦ χορηγουμένου ἐκ τῆς μετατροπῆς ποινῶν ἐπιδόματος εἰς τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους Ἀθηνῶν– Πειραιῶς καὶ εἰς τοὺς τοιούτους τῶν ἐπαρχιῶν. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Ι. ΣΤΑΘΑΚΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημ. Λούβαρη, γραμματέως τοῦ ἐν Τήνῳ ἱεροῦ ναοῦ τοῦ ἱδρύματος «Εὐαγγελιστρίας», διαμαρτυρομένου διὰ τὴν ἀπόλυσίν του. — Τὰ διοικητικὰ συμβούλια ἐμπορικοῦ συλλόγου Φλωρίνης, ὁμοσπονδίας ἐπαγγελματιῶν, Ἐθνικῆς Ἑνώσεως «Ἑλλὰς» κλπ. διαμαρτύρονται κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων Σπ. Μενταύλου καὶ ζητοῦν τὴν ἄμεσον ἀπομάκρυνσίν του. — Ὁ Πρόεδρος τῶν κυνηγετικῶν Συλλόγων Τριπόλεως παρακαλεῖ ὅπως, κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ τροποποιητικοῦ νόμου «περὶ θήρας», διατηρηθῇ τὸ ταμεῖον θήρας. — Ἐκπρόσωποι τῶν δικαστικῶν κλητήρων τοῦ Πρωτοδικείου Μεσολογγίου παρακαλοῦν, ὅπως γίνωσιν ἀποδεκτὰ τὰ ὑποβληθέντα δύο σχέδια νόμου παρὰ τοῦ Συλλόγου ἀμίσθων δικαστικῶν κλητήρων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς. — Ὁ Σύνδεσμος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν στρατοῦ ξηρᾶς Χανίων διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ κώδικος περὶ Μετοχ. Ταμείου Στρατοῦ» καὶ ζητεῖ τὴν ἀπόρριψίν του. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γεν. Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει πράξεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν Ἀεροπορίας καὶ Συγκοινωνίας. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ σωματείου Φρεατορρυκτῶν Ἀθηνῶν περὶ διακανονισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεώς των. — Ὁ Βουλευτὴς κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν ἀποτάξει λοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Κωτούλα Κωνσταντίνου. — Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ, Γ. ΡΑΛΛΗΣ, Π.

ΡΑΛΛΗΣ, Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ, Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ, Α. ΜΠΑΜ-

ΠΑΚΟΣ, Θ. ΔΕΣΥΛΛΑΣ, Δ. ΛΟΝΤΟΣ καταθέτουσιν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τῆς συνοικίας Ἁγίου Γεωργίου Κυψέλης, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῆς οἰκίας Κουμαντάρου ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας Μεταγωγῶν. — Ὁ Βουλευτὴς κ. ΣΑΚΑΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα τῆς ἑνώσεως ἐφέδρων Μικρᾶς Ἀσίας καὶ Θράκης, ζητούσης τὴν αὔξησιν τῆς νομισματικῆς κυκλοφορίας, τὴν ὑποχρεωτικὴν πρόσληψιν τῶν ἐφέδρων εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις κλπ. — Οἱ Βουλευταί, κ.κ. Η. ΑΣΚΟΥΤΣΗΣ, Ι. ΓΟΒΑΤΖΙΔΑΚΗΣ καὶ Γ. ΤΣΟΥΔΕΡΟΣ, καταθέτουσιν ὑπόμνημα τῶν ὀφειλετῶν τοῦ νομοῦ Ρεθύμνης ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν, ζητούντων τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν, τῶν οἰκοδομῶν τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται εὑρίσκονται χρεωμένοι, ἀνασταλῇ δὲ μέχρι τέλους 1934 ὁ νόμος περὶ ἀναστολῆς χρεῶν ἐπαγγελματιῶν καὶ ἐμπόρων καὶ τὸν ὁρισμὸν τῆς λίρας εἰς δρ. 375. — Ὁ Κωνστ. Πεζᾶς, κάτοικος Ἀθηνῶν, ζητεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ λειτουργῇ ὁ ναὸς Ἁγίας Βαρβάρας ἐν Χαλκίδι. — Ὁ κ. Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργ. τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλει σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 21)7)33 Ν. Δ. «περὶ παρατάσεως μέχρι τέλους Ἰουλίου 1933 τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ ἀπὸ 14)12)1932 Ν. Δ. προθεσμίας εἰσαγωγῆς ἐπὶ ἠλαττωμένῳ δασμῷ ἀραβοσίτου». Ἡ ἐπὶ τῶν ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δανίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἀπριλίου 1933 Συμβάσεως Συνδιαλλαγῆς, Διαιτησίας καὶ Δικαστικοῦ Διακανονισμοῦ». 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰθιοπίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀδδὶς–Ἀμπέμπα τῇ 23 Μαρτίου 1931 (14 Μεγαβὶτ 1025) συμπληρωματικῆς συμφωνίας». 3) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας πρὸς ἀμοιβαίαν παραχώρησιν τῆς ρήτρας τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους διὰ ἐμπορεύματα καὶ τὴν ναυτιλίαν». 4) «Περὶ διαλύσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδιωτῶν». Ὁ κ. Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ ἀναστολῆς τοῦ νόμου 5733 περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ, Α. ΠΑΠΑΘΑ-ΝΑΣΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς νομοθεσίας περὶ φορολογίας τῶν σφαζομένων ζώων». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ, Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ, Α. ΛΟΥΛΗΣ, Γ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ καὶ Α. ΜΥΛΩΝΑΣ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου». —Οἱ κ.κ. Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) καὶ Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου: «Περὶ κυρώσεως Ἑλληνορουμανικῆς Συμβάσεως «περὶ ἐκμεταλλεύσεως γραμμῶν τακτικῆς ἀεροπορικῆς συγκοινωνίας». —Ὁ Βουλευτὴς κ. Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ, Ν. ΚΡΑΝΙ-ΩΤΑΚΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». —Οἱ Βουλευταὶ κ. κ. Σ. ΣΧΙΝΑΣ, Λ. ΚΡΙΕΖΗΣ, Γ.

ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ, Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ, Α. ΠΑΠΑ-

ΘΑΝΑΣΗΣ, Δ. ΠΙΑΛΟΓΛΟΥ, Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Α. ΡΑΛΛΙ-

ΔΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ, Ν. ΑΒΡΑΑΜ, Α.

ΠΑΧΝΟΣ, Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ, Α. ΛΟΥΛΗΣ, ΑΥΓ. ΘΕ-

ΟΛΟΓΙΤΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. ΗΛ. ΑΠΟΣΚΙΤΗΣ, Δ. ΛΙΑΠΙΔΗΣ καὶ Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφ. 19 τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ κωδικοποιηθέντος νόμου 4653». —Διάφοροι κ. Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ κωδικοποιουμένου νόμου 4819 περὶ ὀργανώσεως Σώματος Ἐπιθεωρήσεως Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». Ἡ ἐπὶ τῶν ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝ. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου· «Περὶ διακανονισμοῦ ἀρχαιότητος ὑπαξιωματικῶν ἠλεκτρομηχανικῶν καὶ ἠλεκτριστῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Α. ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ, Γ. ΚΑΛΑΝΤΖΟ-

ΠΟΥΛΟΣ Α. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ, Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ, Ε.

ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Ι. ΣΚΑΝΔΑΛΑΚΗΣ, Λ. ΕΥΤΑ-

ΞΙΑΣ, Κ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Σ. ΣΧΙΝΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου: «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. 4506 περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν». —Οἱ Βουλευταὶ κ.κ. Γ. ΤΣΟΝΤΟΣ ΒΑΡΔΑΣ, Ι. ΓΟΒΑ-

ΤΖΙΔΑΚΗΣ, Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ, Ν. ΑΒΡΑΑΜ, Η. ΠΑΠΑΔΟ-

ΠΟΥΛΟΣ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. —Ὁ Βουλευτὴς κ. Ν. ΚΡΑΝΙΩΤΑΚΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. —Ὁ Βουλευτὴς κ. Σ. ΜΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ Κυρωτικοῦ νόμου».

§3Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Ὑπουργέ.

§5Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριοι, Συνάδελφοι, πρόκειται νὰ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγεννήθη συνεπείᾳ ἐνεργείας ἑνὸς ἐκ τῶν κ. Συναδέλφων ἐξ ἀγνοίας, ἴσως ἐξ ἀπειρίας του, ἄηθες ὅμως εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ χρονικά. Ὁ Βουλευτὴς Ἕβρου κ. Χρυσοστόμου, μὲ ἐπηρώτησε καὶ μὲ ἐπέκρινε, διότι δὲν εὗρεν ἐπαρκῆ καὶ ἱκανοποιητικὴν τὴν μέριμναν τὴν ὁποίαν ἔλαβον διὰ τὴν προστασίαν τῶν κουκουλίων. Τῷ ἀπήντησα καὶ μολονότι ἐδέχθη καὶ ἐκεῖνος, ὅτι, ἡ προστασία ἦτο ἀνωτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἶχον δώσει οἱ προκάτοχοί μου, δὲν εὗρε τὴν ἀπάντησίν μου ἱκανοποιητικήν. Αὐτὸ ἦτο δικαίωμά του. Δὲν ἔκαμεν, ὅμως λόγον εἰς τὴν ἀγόρευσίν του περὶ σκανδάλου τινός. Ἐν τούτοις παραδόξως ὅλως εἰς ἐπιστολὴν δημοσιευομένην εἰς πρωϊνὰς καὶ βραδυνὰς ἐφημερίδας, ὁ κ. Βουλευτὴς, συγχαίρων διαφόρους ἐφημερίδας, αἵτινες ἐπεχείρησαν νὰ κυλίσουν εἰς τὸν βόρβορον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὁμιλεῖ περὶ σκανδάλων καὶ λέγει, ὅτι, ἐφοβήθην τὴν ἀμείλικτον ἀποκάλυψιν τῆς σκανδαλώδους ἐπεμβάσεώς μου ὑπὲρ τῶν βιομηχάνων, καὶ κατὰ τῶν πτωχῶν κουκουλοπαραγωγῶν. Δὲν θὰ ἐνοχλήσω τὴν Βουλὴν μὲ ὅσα σχετικὰ ἐγράφησαν ἐν τῷ τύπῳ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἴτε διότι δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀπασχολήσω αὐτὴν μὲ τὸ ἄτομόν μου, εἴτε διότι—ἐὰν μοῦ ἐπιτραπῇ, νὰ τὸ εἴπω, διότι νομίζω, ὅτι τὸ πρόσωπόν μου δὲν ἠμπορεῖ νὰ τὸ θίξῃ τις μὲ οἷον δήποτε ρύπον συκοφαντίας. Τούτου ἕνεκα ὀφείλω νὰ ζητήσω σαφεῖς ἐξηγήσεις παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ διὰ νὰ πληροφορηθῶ μήπως ἔδωκα λαβὴν διὰ τῆς ἀπαντήσεώς μου, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ὅτι, ἡ ἐνέργειά μου ἐν προκειμένῳ ἦτο σκανδαλώδης. Ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶνε γενικὸν, θὰ ἐπαναλάβω μὲ ὀλίγας λέξεις νὰ εἴπω τὶ συνέβη. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἕβρου μὲ ἐμέμφθη ὅτι ἐζημίωσα τοὺς κουκουλοπαραγωγοὺς, διότι ἐτηλεγράφησα πρὸς αὐτοὺς νὰ πωλήσουν τὰ κουκούλια των, τῇ 26 Ἰουνίου, μεταξὺ 55 καὶ 60 δραχμάς. Τὰς παραμονὰς τῆς ἡμέρας ἐκείνης οἱ μεταξοβιομήχανοι ἦλθον πρὸς ἐπίσκεψίν μου καὶ μοῦ εἶπον ὅτι διάφοροι ἄνθρωποι, δημαγωγοῦντες καὶ δημοκοποῦντες, ὤθουν τοὺς παραγωγοὺς νὰ πωλήσουν τὴν παραγωγήν των εἰς ἀνωτέρας τιμὰς, καὶ ὅτι συνεπείᾳ τούτου αὐτοὶ (οἱ βιομήχανοι), ἐθεώρουν ἑαυτοὺς λελυμένους τῆς ὑποχρεώσεως ἣν ἀνέλαβον ἀπέναντί μου, νὰ ἀγοράσουν τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν εἰς τὴν τιμὴν τῶν ἐξωτερικῶν ἀγορῶν, πλέον 30 τοῖς ἑκατόν. Ἡ τιμὴ τῶν ἐξωτερικῶν ἀγορῶν, συμφώνως μὲ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Χρηματιστηρίου Μιλάνου, τὸ ὁποῖον καὶ καταθέτω, τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀνήρχετο εἰς λιρέττας 4.94 κατ’ ὀκᾶν, δηλ.46.16 πλέον 30%= 60 δραχμάς. Αὐτὰ διὰ τὰ κουκούλια reali. Ἐτηλεγράφησα λοιπὸν εἰς τὰς Ἀρχὰς νὰ γνωστοποιήσουν εἰς τοὺς παραγωγούς, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τιμὴν τῶν 55–60 δραχμῶν. Μόλις μετὰ ταῦτα ὑψώθη ἡ τιμὴ τῶν κουκουλίων ἔκαμα νέον τηλεγράφημα καὶ συνέστησα εἰς αὐτοὺς σύμφωνα πάλιν μὲ τὴν τιμὴν τοῦ Μιλάνου—κατὰ τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Χρηματιστηρίου ποὺ καταθέτω—σὺν τὴν 30% ὅτι ἔπρεπε νὰ πωλοῦν 60–68 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν ὅτι τὸν ἐπληροφόρησα ὅτι τὸ τηλεγράφημά μου προεκάλεσε πανικὸν μεταξὺ τῶν παραγωγῶν καὶ ὅτι ἐκ τούτου ἐπώλουν τὰ κουκούλια των εἰς τὴν ἐξηυτελισμένην τιμὴν τῶν 42 δραχμῶν. Τώρα, πῶς, ἐνῶ ἐγὼ ὥριζα τιμὴν 55– 60, οἱ παραγωγοὶ τὸ ἐπώλησαν εἰς 42 δραχμάς; Αὐτὸ εἶναι ἀπορίας ἄξιον.

§6Α. ΛΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μίαν πληροφορίαν σᾶς δίδω, οὐδὲ ἕνα κιλόν, καὶ αὐτὸ δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ ἐπισήμως ἀπὸ τὰς πληροφορίας τῆς ἑταιρείας, οὐδὲ ἕνα κιλὸν ἠγοράσθη κάτω τῶν 45 δραχμῶν, καὶ μέχρι 60 ἔφθασε, ἡ δὲ μέση τιμὴ τῆς ἀγορᾶς ἐπὶ 1.800.000 χ)μων εἶναι 52.50 τὸ κιλόν.

§7Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀληθῶς θὰ σᾶς εἴπω. Εἶμαι ἤδη εὐτυχῶς ἐφωδιασμένος μὲ τὰς ἐπισήμους πληροφορίας πλέον τῆς Ἐφορίας. Ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει....

§8Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφόσον ἀπουσιάζει ὁ ἐπερωτήσας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀπάντησις θίγουσα τοιουτοτρόπως ἀπόντα Βουλευτήν. Ἄλλως τε, Κύριε Ὑπουργέ, τοιαύτη συζήτησις δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένη εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§9Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν πρόκειται περὶ συζητήσεως. Δὲν εἶσθε παρὼν κ. Πρόεδρε, κατὰ τὴν ἑπομένην συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Συναδέλφου. Ἐὰν εἶσθε παρὼν θὰ ἐκτιμᾶτε πλήρως τὴν κατάστασιν καὶ θὰ μὲ ἐδικαιολογῆτε. Παρεπονέθην ἐναντίον τοῦ κ. Συναδέλφου ὅτι διέπραξε πρᾶξιν ἀήθη.

§10Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ μείζονα λόγον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραπονεθῆτε, ἐφόσον εἶναι ἀπών.

§11Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Μεταχειρίζεσθε καὶ φράσεις ἀήθεις.

§12Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δὲν νομίζω ὅτι εἰς Βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπερωτᾷ τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ βγαίνῃ ἔπειτα νὰ λέγῃ ἄλλα πράγματα εἰς τὸν τύπον.

§13Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσητε ἀναμφισβητήτως, ἀλλὰ νὰ ζητήσητε νὰ ὁρισθῇ μία ὡρισμένη ἡμέρα συζητήσεως, ὥστε νὰ εἶναι παρὼν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ νὰ ἀπαντήσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ χαρακτηρίζητε διὰ φράσεων τοιαύτης δριμύτητος καὶ ἐν τῇ ἀπουσίᾳ του, ἕνα Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος ἔκαμεν ἔλεγχον ἐν τῇ Βουλῇ.

§14Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ποίας δριμύτητος; Ὅταν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε σκάνδαλον, καὶ ὁμιλεῖ κατόπιν περὶ σκανδάλου τὶ θέλετε νὰ εἴπω;

§15Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ, ὅ,τι θέλει. Ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ ἐδῶ καὶ ὄχι νὰ τὰ τηλεγραφῇ ἀπὸ τὴν Σῦρον.

§16Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅ,τι εἶπον, ἀφοῦ ἦλθεν ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι ἔχω νὰ ἐκφράσω τὸ παράπονό μου εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ὁ κ. ἐξ Ἕβρου Βουλευτὴς ἔκαμε πρᾶξιν ἀήθη εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά. Μὲ ἐπερώτησε διὰ τὸ ζήτημα τῆς προστασίας, τὴν ὁποίαν ἔδωκα εἰς τὴν σηροτροφίαν καὶ δὲν εὗρεν αὐτὴν ἐπαρκῆ. Δικαίωμά του. Τοῦ ἀπήντησα, καὶ πράγματι ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἡ προστασία τὴν ὁποίαν εἶχον δώσει ἦτο ἀνωτέρα τῆς τῶν προκατόχων μου. Δὲν ἱκανοποιήθη ἐξ αὐτοῦ. Δικαίωμά του καὶ τοῦτο. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δὲν ἦτο δικαίωμά του, ἦτο, ὅτι, ἐνῷ ἐν τῇ Βουλῇ οὐδόλως ὡμίλησε περὶ σκανδάλου, εἰς ἐπιστολήν του, ἡ ὁποία ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν πρωϊνὸν καὶ ἀπογευματινὸν τύπον, προσπαθεῖ νὰ σύρῃ εἰς τὸν βόρβορον τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, γράφων μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ ἑξῆς· «ὅτι ἐφοβούμην τὴν ἀμείλικτον ἀποκάλυψιν τῆς σκανδαλώδους μου ἐπεμβάσεως». Ἐὰν ὁ κ. Συνάδελφος, ἐν ἀρχῇ τῆς ἐπερωτήσεώς του, δὲν εὗρε σκάνδαλον καὶ τοῦ ἐγεννήθη ἔπειτα ἡ ἰδέα τοῦ σκανδάλου, ἐκ τῆς ἀπαντήσεώς μου, ὤφειλε νὰ καταθέσῃ νέαν ἐπερώτησιν καὶ νὰ μὲ ἐλέγξῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὀφείλω νὰ ἐκθέσω πάλιν δι’ ὀλίγων, τώρα ὁπότε εἶμαι ὠχυρωμένος μὲ τὰ ἐπίσημα πλέον κείμενα, τὸ ζήτημα ὅπως ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ ἔφερεν ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς μὲ ἐκατηγόρησε, διότι τὴν 26 Ἰουνίου, ἐτηλεγράφησα πρὸς τὰς Ἀρχάς, ὅτι οἱ μεταξοπαραγωγοὶ ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθοῦν εἰς τιμὴν τῶν 55–60 δραχμῶν τὴν ὀκᾶν. Ἀπαντῶν εἰς τοῦτο εἶπον, ὅτι, τὰς παραμονὰς τῶν ἡμερῶν ἐκείνων, μὲ ἐπεσκέφθησαν οἱ μεταξοβιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι μοῦ εἶπον ὅτι διάφοροι ἄνθρωποι,—εἶναι ἀκριβῶς τὰ λόγια των,—δημοκοποῦντες, παρακινοῦν τοὺς παραγωγοὺς εἰς τὸ νὰ πωλήσουν τὴν παραγωγήν των εἰς ὑπερόγκους τιμάς, καὶ ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει αὐτοὶ ἐλύοντο τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀναλάβει ἀπέναντί μου νὰ ἀγοράζουν τὴν παραγωγὴν εἰς τὰς τιμὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ πλέον 30%. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡ τιμὴ τοῦ Μιλάνου, σύμφωνα μὲ τὸ ἐπίσημον δελτίον τὸ ὁποῖον καταθέτω, ἀντεστοίχει εἰς 60 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν σὺν τὸ 30%. Δηλ. 46 μεῖον 38 δραχ. 60 διὰ κουκούλια «Ρεάλι». Μόλις ἡ τιμὴ ηὐξήθη εἰς τὸ Μιλᾶνον τὴν 30ην Ἰουνίου, ἔσπευσα ἀμέσως νὰ τηλεγραφήσω ὅτι οἱ μεταξοπαραγωγοὶ θὰ ἠδύναντο νὰ ζητήσουν ἀπὸ 60–68 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, πάλιν τὴν τιμὴν τοῦ Μιλάνου σὺν 30%. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν εἶπε τότε, ὅτι τὸ τηλεγράφημά μου, ἀπετέλει σκάνδαλον, καὶ ὅτι καλῇ τῇ πίστει ἐνεργήσας ἔβλαψα τοὺς παραγωγοὺς ἐξαπατηθεὶς ὑπὸ τῶν βιομηχάνων. Οὗτοι δὲ ἐπωφεληθέντες τῆς καταπτώσεως αὐτῆς ἠγόρασαν τὰ κουκούλια, φθηνά. Ἡ βεβαίωσις αὐτή, ἢ μᾶλλον ἡ παρασχεθεῖσα εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν πληροφορία εἶναι τόσον ἀνακριβής, ὥστε ὁ Νομάρχης Ἕβρου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 6852 τηλεγραφήματός του ἐξακολουθεῖ καὶ λέγει ὅτι παρὰ τὸ τηλεγράφημά μου τὸ ὁποῖον δεόντως ἐκοινοποιήθη, οἱ κουκουλοπαραγωγοὶ ζητοῦν 50– 60 δραχμὰς κατὰ χιλιόγραμμον, δηλ. 72–81 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ὥστε τὸ τηλεγράφημά μου οὐδένα ἐνέσπειρε πανικόν. Ὅταν δὲ εἶπον ὅτι οἱ βιομήχανοι ἦλθον καὶ μοῦ εἶπον ὅτι ἐὰν οἱ παραγωγοὶ ζητοῦσαν περισσοτέρας τιμάς, αὐτοὶ ἐθεώρουν ἑαυτοὺς λελυμένους τῆς ὑποχρεώσεώς των, ὁ κ. Βουλευτὴς ἠπόρει διότι ἀπήντησα διὰ τοῦτο. Ἐὰν ὅμως οἱ βιομήχανοι ἐξετέλουν τὴν ἀπειλήν των καὶ ἐν μέρει μόνον ἀναστέλλοντες, τὰς ἀγορὰς ἐπὶ ἕνα μῆνα οἱ παραγωγοὶ θὰ εἶχον νὰ ζημιωθοῦν ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τῆς τιμῆς ἡ ὁποία τὴν 11 Αὐγούστου, ἐπίσης συμφώνως μὲ τὸ ἐπίσημον δελτίον τοῦ Χρηματιστηρίου τοῦ Μιλάνου, ἀνήρχετο εἰς δραχ. 39,10.

§17Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ποίαν ἡμερομηνίαν, κ. Ὑπουργέ;

§18Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τὴν 11ην Αὐγούστου.

§19Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δηλαδὴ μετὰ τὸ κλείσιμον τῆς κουκουλαγορᾶς.

§20Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔκλεισεν ἡ κουκουλαγορὰ διότι οἱ βιομήχανοι ἠγόρασαν τὰ κουκούλια. Ἐὰν δὲν τὰ ἠγόραζον δὲν θὰ εἶχε κλείσει ἡ ἀγορά.

§21Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω κατόπιν.

§22Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Θὰ σᾶς παρακαλέσω μάλιστα, ὄχι μόνον νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, ἀλλὰ νὰ διατυπώσητε σαφῶς τὴν ἐπερώτησίν σας, καὶ νὰ εἴπητε σαφῶς ἐὰν θεωρῆτε σκανδαλώδη, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, διατί, τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§23Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ ἀπαντήσῃ ἀμέσως.

§24Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει βεβαίως μόνον τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν νὰ ὑποστηρίζῃ, καὶ εἶναι εὔκολον νὰ λέγῃ ὅ,τι θέλει. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐρωτήσῃ καὶ ἐμέ, ὅστις ἔχω τὴν εὐθύνην ὅλης τῆς καταστάσεως τῆς μεταξοβιομηχανίας, ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ 15.000 ἐργάτας καὶ ἡ ὁποία ἐὰν ἀπέκοπτε τοὺς ἐργάτας της, ἀπέλυεν ἐργάτας ἢ ἠλάττωνε θὰ μᾶς ἔθετε πρὸ ἑνὸς προβλήματος, τὸ ὁποῖον ἀγνοῶ πῶς θὰ ἀντιμετώπιζεν ὁ κ. Βουλευτής. Κατὰ συνέπειαν. ἐπαναλαμβάνω, καὶ πάλιν, ὅτι ὁ κ. Συνάδελφος δύναται νὰ λέγῃ ὅτι ἡ ἐνέργειά μου ὑπῆρξεν ἀνεπαρκής, ὅτι ἡ ἐνίσχυσις, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν εἰς τοὺς κουκουλοπαραγωγοὺς πλὴν τοῦ 30% δὲν ἦτο ἡ δέουσα καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσωμεν 50, 60 καὶ 100%. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα κρίσεως. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ἐξ ὅσων στοιχείων προσεκόμισεν ἐνταῦθα, δικαιοῦται νὰ ὁμιλῇ περὶ σκανδαλώδους μου ἐπεμβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ τὴν σκανδαλώδη μου ἐπέμβασιν δὲν τὴν ἐπεκαλέσθη εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ἔξω αὐτῆς ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἐξηγηθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσοστόμου.

§26ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εὐγνωμονῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διότι μοῦ δίδει καὶ αὖθις τὴν εὐκαιρίαν νὰ συμπληρώσω τὰ κενὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου, τὰ ὁποῖα δὲν ἦτο δυνατόν, παρὰ νὰ σημειωθοῦν κατὰ τὴν ἑσπέραν, καθ’ ἥν συνεζητεῖτο αὐτή, λόγῳ τοῦ καμάτου, ἀπὸ τὸν ὁποῖον κατείχετο τὸ Σῶμα. Φρονῶ ὅτι ἀφορμὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐζήτησε τὸν λόγον καὶ αὖθις ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὑπῆρξεν ἕν τηλεγράφημά μου, σταλὲν ἐκ Σύρου, καὶ μία φράσις περιλαμβανομένη ἐν αὐτῷ, ἡ φράσις εἰς τὴν ὁποίαν ἔλεγον, ὅτι ἡ ἄρνησις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ πείσμων, ἰδίᾳ ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρὸς σύστασιν ἐξεταστικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ ζητήματος μὲ ἤγαγεν εἰς τοιαύτην ἀπορίαν, ὥστε νὰ διερωτῶμαι, διατί τάχα ἡ τοιαύτη ἄρνησις. Καὶ ὅταν εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς Σύρου, ὅταν ἀνέγνωσα τοῦτο ἐν αὐταῖς, ἀνέγνωσα καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι ἐγένετο συζήτησις ἐρήμην ἐμοῦ, τοῦ προσωπικῶς ἀναμιχθέντος εἰς τὸ ζήτημα, καθ’ ἥν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, παρ’ ὅλην τὴν συμπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι τρέφω καὶ θὰ τρέφω πρὸς αὐτόν, προσεπάθει, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, νὰ θολώσῃ τὰ νερά, ἐθεώρησα καλὸν διὰ τὸν τοῦ τηλεγραφήματος ἐκείνου νὰ δώσω ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ φράσει, ἐν μιᾷ καὶ μόνῃ λέξει, εἰς τὴν ὑπόθεσιν ὅλον τὸν χρωματισμόν, ὁ ὁποῖος ἐνεδείκνυτο ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κόσμος ὁλόκληρος ἀνέμενε νὰ ἴδῃ, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον Κυβέρνησις, ἡ ὁποία λέγεται Κυβέρνησις ἠθικοῦ ρυθμοῦ, εἰς τοιαῦτα ζητήματα θὰ ἀνεχθῇ ὡρισμένους νὰ ἐκμεταλλευθοῦν τὸν ἱδρῶτα καὶ τὸ αἷμα τῶν πτωχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων.

§27Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγὼ σᾶς ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν. Ὡμιλήσατε περὶ σκανδάλου τὴν ἄλλην φορὰν εἰς τὴν Βουλήν; Ὄχι. Ἡ ἐφημερὶς ὅμως ἐκείνη ἔγραψεν, ὅτι εἴπατε περὶ σκανδάλου. Ἀπήντησα ὅτι δὲν εἴπετέ τι διὰ κανένα σκάνδαλον. Εἰς τὸ τηλεγράφημά σας, ἐν τούτοις ὁμιλεῖτε περὶ ἀποκαλύψεως τῆς σκανδαλώδους ἐπεμβάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὲρ τῶν μεταξοβιομηχάνων. Ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀπαντήσητε.

§28ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Καθὼς οἱ παλαιότεροι πολιτευόμενοι συνηθίζετο, ὅταν εἰσήρχοντο εἰς κάποιο θέμα πολιτικόν, νὰ κάμνουν ἕνα προοίμιον, οὕτω καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθω συγκεκριμένως ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος. Ὅταν ὡμίλουν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, εἶπον ὄχι, ὡς πολιτευόμενος καὶ οὐχὶ ὡς κομματιζόμενος, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν κουκουλοπαραγωγῶν πρὸς Ὑμᾶς καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διότι ἔδειξε ποιάν τινα μέριμναν ἐπὶ τοῦ σηροτροφικοῦ ζητήματος. Κατόπιν ὅμως, εἶπον ὅτι, ὡς ἐξηκολούθησεν ἡ προστασία, τείνει νὰ προσομοιασθῇ μὲ τὸν μῦθον τῆς ἀγελάδος, ἡ ὁποία μαζεύει τὸ γάλα καὶ κατόπιν τὸ χύνει, διότι ὑπεσχέθητε νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν εἰσαγωγὴν κουκουλίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ νὰ προστατεύσητε τὴν ἐγχώριον αὐτὴν παραγωγὴν μὲ ἕνα 30% ἐπὶ πλέον τῆς τιμῆς τοῦ Μιλάνου, σὺν τοῖς ἐξόδοις μεταφορᾶς.

§29Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὄχι αὐτό.

§30ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§31Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ εἶχεν ἐν νῷ νὰ κάμῃ αὐτὸ καὶ κἄτι περισσότερον ἀκόμη. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ πρόθεσίς μου ἦτο νὰ δώσωμεν τὸ 30%. Τοῦτο δύνασθε νὰ κρίνητε καὶ νὰ ἐπικρίνητε, ἀλλὰ δὲν βλέπω ποῦ εἶναι τὸ σκάνδαλον.

§32Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὑπῆρχε ἔγγραφος ἀνειλημμένη ὑποχρέωσις ὑπὸ τῶν προκατόχων σας.

§33Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὄχι ἐκ πρωτοβουλίας μου ἔδωσα μίαν προφορικὴν ὑπόσχεσιν, ἀφοῦ ἔδωκαν τὴν ἄδειαν εἰσαγωγῆς 500.000 κιλῶν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔδωσα τὴν ὑπόσχεσιν τῆς προστασίας, χωρὶς νὰ μπάσω οὔτε μίαν ὀκᾶ κουκουλίων ἔξωθεν. Ἐγὼ ἀπήντησα εἰς μίαν ἐπερώτησιν καὶ δικαίωμα τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι νὰ ἐπικρίνῃ καὶ πιθανὸν νὰ ἔχῃ δίκαιον, ὅτι ἡ παρασχεθεῖσα προστασία ἦτο ἀνεπαρκής. Κρίσις εἶναι αὐτή, ἀλλὰ τὸ σκάνδαλον δὲν βλέπω ποῦ εἶναι. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐπιμένω νὰ ἐρωτήσω.

§34ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διαπράττει τὸ αὐτὸ σφάλμα εἰς τὸν χαρακτηρισμόν του...

§35Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καὶ τὸ ἐχαρακτήρισα ὅπως εἶναι.

§36ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὅπως ἔκαμεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις οὐδεμία ζημία θὰ ἐπροξενεῖτο εἰς τοὺς κουκουλοπαραγωγούς, διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐχορήγησεν ἀδείας εἰσαγωγῆς κουκουλίων, μετὰ τὴν λῆξιν τῆς κουκουλοκαλλιεργείας.

§37Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Εἰς τὰς 22–27 Ἰανουαρίου, ἔχετε τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου. Μὴ λέγητε ἀνακριβείας ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§38ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὴν ἐντύπωσιν καὶ τὸν πανικόν, τὸν ὁποῖον ἐνέσπειραν.

§39Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐνῷ γνωρίζετε ὅτι παρεσχέθη εἰς τὰς 22 Ἰανουαρίου, δὲν ἠξεύρω τὶ νὰ σᾶς εἰπῶ.

§40ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι ἄσχετον, πιθανὸν νὰ ἔχητε δίκαιον. Ἐγὼ δίδω μίαν πληροφορίαν, ποὺ ἤκουσα, ἡ ὁποία εἶναι ἄσχετος μὲ τὴν παροῦσαν συζήτησιν. Γνωρίζω, ὅτι ἡ ζημία τότε εἰς τὴν περιφέρειάν μου θὰ ἦτο ἐλαχίστη, καὶ μάλιστα εἰς τὰ λεγόμενα ὄψιμα κουκούλια. Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν νὰ ἀποδώσω τὰ τοῦ Καίσαρος τῷ Καίσαρι καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ γεωργικοῦ κόσμου καὶ δὴ τοῦ σηροτροφικοῦ, πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Γεωργίας, διότι ἔδειξαν ποιάν τινα μέριμναν ὑπὲρ τῶν κουκουλοπαραγωγῶν. Ἡ μέριμνα αὐτή, ὅσον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, περιλαμβάνεται εἰς τὴν ἐνέργειαν ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον, τὸν κρίσιμον, τῶν κουκουλοπαραγωγῶν, ὅστις ἐμφανίζεται ἀπὸ τῆς 25 Ἰουνίου καὶ ἐντεῦθεν μέχρι τοῦ πρώτου πενθημέρου καὶ μετά τινας ἡμέρας τοῦ Αὐγούστου, καθ’ ὃν λαμβάνει χώραν ἡ ὑπὸ τὴν ψυχολογικὴν ἐκείνην πίεσιν ἀθρόα προσφορὰ τῶν κουκουλίων, καὶ καθ’ ὃν οἱ βιομήχανοι προβαίνουσιν εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐκμεταλλεύσεις. Οἱ βιομήχανοι, δηλαδή, μετέβησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ δι’ ἀπειλῶν εἶπον, ὅτι δὲν θὰ προβῶσιν εἰς ἀγορὰν τῶν ἐγχωρίων κουκουλίων, ὥστε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ στείλῃ τὴν τορπίλλην ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀνεστάτωσε τὸν κόσμον ὅλον αὐτόν. Καὶ λέγει τοῦτο, ἐὰν ζητήσητε τιμὰς πλέον τῶν 40–47 κατὰ κιλόν, θὰ ἄρω τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς καὶ συνεπῶς τὸ 30%, ἐὰν δὲν περιορίσητε τὰς ἀξιώσεις σας. Δηλαδή, εἰς ἐποχήν, καθ’ ἥν οἱ κουκουλοπαραγωγοὶ ἐπώλουν τὰ κουκούλια των ἄνω τῶν 50 δραχμῶν, ἔρχεται ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν στιγμήν, ποὺ βγαίνει ἡ πεταλοῦδα ἀπὸ τὸ κουκοῦλι καὶ στέλλει τὴν τορπίλλην ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐνέβαλεν εἰς πανικὸν ὅλας τὰς περιφερείας αὐτάς, καὶ ἐσημειώθη ἀθρόα προσφορὰ μὲ τιμὰς εὐτελεῖς. Δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ὑπῆρχον βιομήχανοι, οἱ ὁποῖοι περίμεναν τὸν παραγωγόν, καὶ ἐξ αἰτίας τῶν διαμαρτυριῶν του διὰ τὰς ἀτασθαλίας, τοὺς ἔλεγον πηγαίνετε νὰ βρῆτε τὸ δίκῃο σας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἡμεῖς εἴμεθα ἔμποροι.

§41Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μοῦ εἴπετε, ὅτι ἐτηλεγράφησα εἰς τὰς 26 Ἰουνίου, (ἀναγινώσκει) ... ἕνα 55 καὶ 60 κατ’ ὀκᾶν ἀναλογεῖ τῆς ποιότητος.

§42ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κατὰ κιλὸν πόσον εἶναι;

§43Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πάρετε ὀκᾶν.

§44ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι, διότι ἐν τῇ ἐπιστολῇ σας ὁμιλεῖτε περὶ παραδοξολογιῶν καὶ ἐρωτᾶται πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω ἐγὼ ἐντολὴν νὰ περιορίσουν τὰς τιμὰς των εἰς 50–60, ἐνῷ αὐτοὶ γράφουν τὰ ἐπώλουν στὰ 42; Σημαίνει, ὅτι ἡ τιμὴ τῶν 50–60 εἶναι τιμὴ κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ ἡ τιμὴ τῶν 42 εἶναι κατὰ κιλόν.

§45Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Πῶς πωλοῦνται τὰ κουκούλια, ἐκεῖ;

§46ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Καὶ κατὰ κιλὸν καὶ κατ’ ὀκᾶν. Πῶς λέγετε λοιπὸν ὅτι σᾶς φαίνεται παραδοξολογία τὸ 42;

§47Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀναμιγνύετε ὅσα ἀνεγράφησαν εἰς τὴν ἐπερώτησίν σας μὲ ὅσα ἀνεγράφησαν εἰς τὸν τύπον. Ὁ τύπος ἀναγράφει: 42 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Δι’ αὐτὸ εἶπον παραδοξολογία. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἀπαντήσητε, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ ἐτηλεγράφησα 55–60 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὰ κουκούλια εἶχον εἰς τὸ Μιλᾶνο 43 καὶ 80;

§48Π. ΚΑΛΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Πόσον, τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ἐτιμᾶτο τὸ κουκούλι;

§49Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). 11 καὶ 60 λιρέττες. Τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἐγὼ ἐτηλεγράφουν 55–60 κατ’ ὀκᾶν. Ἀμφισβητεῖτε ὅτι τὸ τηλεγράφημα λέγει 55–60 δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν;

§50ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι.

§51Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Εἴπετε ὅτι εἰς τὰς 26 Ἰουνίου καὶ 23 Ἰουνίου, ἀμφισβητεῖτε ὅτι τὰ κουκούλια.....

§52ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἰς τὰς 28 Ἰουνίου εἶναι τὸ τηλεγράφημά σας.

§53Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). 26 Ἰουνίου. Λάθος κάμετε.

§54ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἶναι εἰς τὰς 28. Τοῦτο εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν.

§55Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Τόσον τὸ καλλίτερον. Ἀμφισβητεῖτε ὅτι εἰς τὸ Μιλᾶνον εἰς τὰς 23 Ἰουνίου εἶχον 46 καὶ 48; Αὐτὸ σᾶς ἐρωτῶ.

§56ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως.

§57Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Αὐτὸ σᾶς ἐρωτῶ καὶ δὲν μοῦ ἀπαντᾶτε.

§58Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ τὸ κείμενον τοῦ τηλεγραφήματος.

§59ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀνεγνώσθη. Τὸ ζήτημα εἶναι πασίδηλον πλέον. Εἶναι ἀνωμολογημένον ἀπὸ πάσης πλευρᾶς. Τὸ τηλεγράφημα λέγει τὰ ἑξῆς: ὅτι θὰ ἄρω τὴν προστασίαν καὶ θὰ ἐπιτρέψω τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ κακουλίου, εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ περιορίσητε τὰς τιμὰς τῶν κουκουλίων ἀπὸ 55 μέχρι 65 δραχ. Καθ’ ὑμᾶς εἰς τὰς 26, καθ’ ἡμᾶς εἰς τὰς 28. Δι’ ἡμᾶς εἶναι καλλίτερον. Διότι ἐὰν δύο ἡμέρας ἐνωρίτερον ἐστάλη τοιοῦτον τηλεγράφημα, τότε φαίνονται προπαρασκευασμένοι οἱ βιομήχανοι πιέζοντες τὸν Ὑπουργὸν, πρὶν λήξῃ ἡ ἀγορά. Ἤθελαν καὶ τὴν ἡμέραν τῆς ἀγορᾶς νὰ τὴν ἔχουν ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ τὴν ἔχουν μὲ τὴν ἡμερομηνίαν τὴν ὁποίαν μᾶς δίδει ὁ κ. Ὑπουργός. Εἰς τὸ Μιλᾶνον εἰς τὰς 23 Ἰουνίου πιθανὸν νὰ ἔχουν τὰ κουκούλια...

§60Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Διατὶ πιθανόν;

§61ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Βέβαιον! Βέβαιον, ὅτι εἶχον τὴν τιμὴν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἀμφισβητῶ.

§62Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ λέγῃ «ὄχι βέβαιον»; Ἡ συζήτησις προεκλήθη ἐντελῶς αἰφνιδιαστικῶς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔχει καὶ αὐτὸς τὰ στοιχεῖα του διὰ νὰ ἀπαντήσῃ.

§63Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Βοηθῶ τὸν κ. Βουλευτήν.

§64Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Βοηθήσατέ τον, κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ τοῦ λέγετε «βέβαιον». Βέβαιον. Κατὰ σᾶς.

§65ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν ἐξετάζω ἐγὼ τὸ ζήτημα τῆς κουκουλαγορᾶς, κατὰ τὸ διάστημα πρὸ τῆς 28ης Ἰουνίου. Ἐγὼ ἐντοπίζω τὴν ὅλην ἐνέργειαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, εἰς τὴν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσε κατόπιν πιέσεων, ἃς κατ’ ἰδίαν ὁμολογίαν ὑπέστη, ἐκ μέρους τῶν κουκουλοπαραγωγῶν, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ἐνεργείας ἐγκλειομένης εἰς τὴν τορπίλλην ἐκείνην, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, καὶ ὑπογραμμίζω τὴν λέξιν αὐτήν, ἐνέσπειρε τὸν πανικόν, ὁ ὁποῖος ἐμείωσε τὰς τιμὰς καὶ ἐζημιώθησαν οἱ παραγωγοὶ 6 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, ἐνῶ τὴν ἄλλην στιγμὴν ἔτριβον τὰς χεῖρας των ἀπὸ χαρὰν οἱ βιομήχανοι, διότι ἐκέρδιζαν. Ἐντοπίζω, λέγω, τὸ ὅλον ζήτημα μεταξὺ τῆς 28ης Ἰουνίου καὶ τῆς 25 Αὐγούστου. Ἡ τιμὴ τοῦ Μιλάνου τῆς 23 Ἰουνίου εἶναι φυσικὸν νὰ εἶναι κατωτάτη, διότι τότε περίπου ἀρχίζουν εἰς τὸ Χρηματιστήριον τοῦ Μιλάνου αἱ πρῶται ἀραιαὶ συναλλαγαὶ καὶ μεταβαίνουν ἐκεῖ οἱ βιομήχανοι, προσφέρουν μικρὰς τιμὰς, καραδοκοῦν τὴν ἡμέραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ βόμβυξ θὰ κλεισθῇ εἰς τὸ κουκούλι καὶ θὰ ἑτοιμάζεται νὰ μεταβληθῇ εἰς πεταλοῦδαν, τότε δὲ καὶ συμπίπτει ὁ χρόνος μεταξὺ τῆς 25 καὶ 28 Ἰουνίου ἀρχίζουν αὐτοὶ καὶ ἀγοράζουν τὰ κουκούλια. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς 23 Ἰουνίου ὁ βιομήχανος νὰ μεταβῇ νὰ δώσῃ τὴν μεγαλειτέραν τιμήν. Εἶναι φυσικὸν λοιπόν, ὄχι μὲ ἐκείνην τὴν τιμὴν ἀλλὰ μὲ κατωτέραν ἐκείνης νὰ ἀγοράσουν. Ἔχω ἐπίσημα τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχω μαζί μου.

§66Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ποίας προελεύσεως;

§67ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, κοινοποιηθέντα εἰς ὅλας τὰς σηροτροφικὰς περιφερείας, διὰ τῶν ὁποίων καθίσταται γνωστὴ ἡ ἑκάστοτε αὐξομειωμένη τιμὴ τῶν κουκουλίων, ἡ ὁποία ηὐξομειώθη ἐντὸς τοῦ περιθωρίου τῶν 4½–6 λιρεττῶν, ἀπὸ 28 Ἰουνίου μέχρι τῆς 25 Αὐγούστου. Αὐτὰς τὰς ἡμερομηνίας ἔχομεν ἡμεῖς ἐν τῷ φακέλλῳ μας, τὸν ὁποῖον ἐγκατελείψαμεν εἰς τὸ δωμάτιόν μας, διότι κατελήφθημεν ἐξ ἀπίνης, εἰς τὴν παροῦσαν συζήτησιν, ὄντες τελείως ἀπαράσκευοι.

§68Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τοῦτο θέλω νὰ μοῦ εἴπητε. Δέχεσθε ὅτι μὲ αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον, ὅτι ἔδωκα τὸ 30% εἰς τοὺς κουκουλοπαραγωγούς;

§69ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι, δὲν τὸ ἐδώκατε, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω. Ὄχι μόνον δὲν ἐδώκατε τὸ 30%, ἀλλὰ κατεβιβάσατε τὰς τιμὰς κάτω ἐκείνης τῆς φυσικῆς τιμῆς, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐπωλοῦντο τὰ κουκούλια, ἂν δὲν ἐκάμνατε τὴν προστασίαν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθητε εἰς τοὺς παραγωγούς.

§70Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ὅταν ἐτηλεγράφησα 55–60 καὶ ἦτο ἡ τιμὴ τοῦ Μιλάνου 48, ἔχει ἐπάνω τὸ 30%;

§71ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι μόνον δὲν ἔχει τὸ 30%, διότι ἐπωλοῦντο τὰ κουκούλια ἐν Ἔβρῳ, δὲν ἠξεύρω ἐν ταῖς ἄλλαις περιφερείαις ἂν ἐπωλοῦντο, ἐπωλοῦντο μὲ τιμὰς πλέον τῶν 60 δραχμῶν καὶ ἠγοράζοντο ἀπὸ τοὺς ἰδίους βιομηχάνους μετὰ μεγάλης προθυμίας εἰς τιμὴν 65 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Πῶς θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι προστατεύετε τοὺς παραγωγούς, ὅταν οἱ βιομήχανοι προσέφερον 60 καὶ ἔρχεσθε μὲ τὸ τηλεγράφημά σας καὶ λέγετε’ περιωρισθῆτε εἰς τὰ 60;

§72Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι δὲν εἶναι περιωρισμένη ἡ προστασία, ποὺ ἔδωκα εἰς τοὺς παραγωγούς. Εἶναι περιωρισμένη καὶ τὴν καθώρισα εἰς 30%. Σεῖς λέγετε, ὅτι οἱ κουκουλοπαραγωγοὶ θὰ τὰ ἐπώλουν καὶ 60 δραχμὰς καὶ 80 περισσότερον. Σᾶς λέγω ὅτι, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καὶ διὰ τὰ δύο μέρη ρυθμίζω, καὶ ἔκρινα καλὸν νὰ μὴ ἀφήσω τοὺς παραγωγούς νὰ προχωρήσουν πάρα πάνω ἀπὸ 30%. Σᾶς τὸ εἶπαν σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ μὲ ὅλους τοὺς δυνατοὺς τρόπους. Σεῖς μοῦ λέγετε ὅτι θὰ ἔπαιρνον πάρα πάνω.

§73ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Αὐτὸ ἤθελα νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι, ἂν θὰ ἐπωλοῦντο, μὲ τὴν προστατευτικήν σας πολιτικὴν, θὰ ἐλάμβανον πάρα πάνω οἱ παραγωγοί.

§74Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐγὼ ἐπιμένω καὶ πάλιν, καὶ λέγω ὅτι οἱ σηροτρόφοι θὰ εἶναι εὐτυχεῖς ἂν κατορθώσουν νὰ τοὺς δίδωμεν πάντοτε τὸ 30%.

§75Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν τὸ παίρνουν;

§76Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ δυνηθοῦν πάντοτε νὰ τὸ παίρνουν τὸ 30%. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐφέτος ἠμποροῦσαν νὰ τὸ πάρουν. Καὶ τὸ ζήτημα εἶναι ἂν ἠμποροῦσαν νὰ τὸ πάρουν ἢ ἂν δὲν ἠμποροῦσαν νὰ τὸ πάρουν.

§77Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἔχω νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τοῦτο τὰ ἑξῆς. Εἶναι δικαίωμά σας νὰ νομίζητε ὅτι ἔπρεπε νὰ πωλήσουν ἀκριβώτερον τὸ κουκούλι. Ἐγὼ δὲν ἀπεμακρύνθην ἀπὸ τοῦτο. Σᾶς εἶπον σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς τὴν γνώμην μου. Νομίζω ὅτι οἱ κουκουλοπαραγωγοὶ ἔπρεπε νὰ τύχουν μιᾶς προστασίας, λαμβάνοντες ἐπὶ πλέον τὸ 30%. Ὅταν διευθύνω τὴν ἐθν. οἰκονομίαν, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι διευθύνω αὐτὴν καθ’ ὅλα αὐτῆς τὰ σημεῖα καὶ ὄχι μόνον τοὺς παραγωγοὺς διὰ νὰ ἐκτοπισθῶσιν οἱ βιομήχανοι. Κατηγορήσατέ με, ἂν θέλετε δι’ αὐτό. Ἀλλ’ ἡ ἔννοιά μου ἦτο ὅτι ἤθελα νὰ πάρουν οἱ κουκουλοπαραγωγοὶ 30%, τὸ ὁποῖον ἐπῆραν διὰ τὴν καλλιτέραν ποιότητα, ἡ δὲ προστασία διὰ τὴν κατωτέραν ποιότητα ἔφθανε τὰ 50%.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποστηρίζετε ὅτι, ἂν ἡ ἀγοραία τιμὴ εἶχεν 65 δρχ. κατ’ ὀκᾶν, ὅτι σεῖς, ἔχοντες τὴν εὐθύνην, ὄχι μονάχα τῶν συμφερόντων τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν συμφερόντων τῆς βιομηχανίας, ἠδύνασθε νὰ ἐπεμβῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἀγορὰ νὰ πέσῃ εἰς τὰς 60 δραχμάς;

§79Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν μοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Χρυσοστόμου, οὔτε μοῦ τὸ εἶπε κανείς. Σᾶς λέγω ὅμως, εἰλικρινῶς ὅτι, ἂν ἀφήσω τὰ ἐγχώρια προϊόντα νὰ φθάσουν εἰς οἵαν τιμὴν θέλουν, θὰ ἔχῃ τοῦτο συνέπειαν διὰ τὴν βιομηχανίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ καταλήξῃ. Γνωρίζετε δὲ ὅτι ἡ μεταξοβιομηχανία ἀπασχολεῖ 15.000 ἐργατῶν.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τότε εἶσθε σύμφωνοι. Σεῖς κρίνετε τὴν ὑποτιμητικὴν ἐπέμβασιν ὡς καθῆκον, ἐνῷ ὁ κ. Βουλευτὴς κρίνει ὅτι αὕτη δὲν ὑπῆρξε καλή.

§81ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἀκριβῶς.

§82Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ἡ προστασία, τὴν ὁποίαν ἔδωκα περιορίζεται εἰς τὸ 30%.

§83Α. ΛΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία παρεξήγησις κ. Ὑπουργέ. Ἀκριβῶς σεῖς, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπενέβητε προστατευτικῶς ὑπὲρ τῶν κουκουλοπαραγωγῶν καὶ τοῦτο, διότι τὰ κουκούλια τῆς Γευγελῆς τῆς Βουλγαρίας προσφέρονται κατὰ 30 καὶ 40% εὐθηνότερα ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ κουκούλια. Καὶ τοῦτο, διότι τὰ Ἰταλικὰ κουκούλια καὶ ἐν γένει τὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ, προσφέρονται κατὰ 30 καὶ 40% εὐθηνότερα ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ. Σεῖς λοιπόν, ἐκάματε τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ εἴμεθα ἐξηγημένοι. Σεῖς, κ. Ὑπουργέ, εἴπετε: Θὰ προστατεύσω τὴν ἑλληνικὴν σηροτροφίαν καὶ θὰ ἀπαγορεύσω τὴν εἰσαγωγὴν κουκουλίων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, εἴπομεν καὶ κατ’ ἄλλην συζήτησιν ὅτι πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔκτακτόν τι, δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις, καὶ τοῦτο, μετὰ προηγουμένην συνεννόησιν μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ὁ κ. Πεσματζόγλου, ὡς Ὑπουργός, δύναται νὰ λαμβάνῃ, κατὰ τὸν Κανονισμόν, ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸν λόγον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐξ ὅσων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν, ἀπέβλεπεν εἰς τοῦτο νὰ παρατηρήσῃ ὅτι ἀφοῦ ἐγένετο ἐδῶ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ τῶν κουκουλίων, κατὰ τὴν ὡρισμένην ἡμέραν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ ἠσκήθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τοῦ νῦν ἐπὶ τοῦ βήματος, ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ ἔλεγχος αὐτοῦ ἐξηντλήθη. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ...

§85ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν ἐζήτησα ἐγὼ τὸν λόγον. Ἐγὼ εἰς συζήτησιν προεκλήθην αἰφνηδιαστικῶς.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Περιμένετε, κ. Βουλευτά. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀφεώρα εἰς τοῦτο ὅτι μετὰ τὸν ἐν τῇ Βουλῇ ἔλεγχον, ὁ ὁποῖος ἦτο ὁ ἐπίσημος, καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ ἀνδρικὸς καὶ ὁ ἐμπρέπων εἰς πρόσωπα, μετέχοντα τοῦ Κοινοβουλίου, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπῆγε καὶ ἤνοιξε μίαν νέαν συζήτησιν διὰ τοῦ τύπου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησε καὶ περὶ σκανδάλων. Ἄν ὑπάρχουν σκάνδαλα ἄς τὰ φέρῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα συζητήσωμεν καὶ ἐπ’ αὐτῶν. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀφεώρα εἰς τοῦτο. Ἄν νομίζει ὅτι ὑπάρχουν σκάνδαλα, νὰ ἀναφερθοῦν αὐτὰ τὰ σκάνδαλα ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα γίνῃ μία εὐρεῖα καὶ ἐξονυχιστικὴ συζήτησις. Ἀλλὰ τώρα, ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀνοίξωμεν μίαν νέαν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ λάβουν μέρος ὅλοι οἱ κ. Βουλευταί, αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀταξίαν, τὴν ὁποίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ἡ Βουλή. Δι’ αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Πρόεδρε, νὰ μὴ δώσητε πλέον τὸν λόγον εἰς οὐδένα, καὶ νὰ συστήσητε εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ἄν ἔχει νὰ ὁμιλήσῃ περὶ σκανδάλων, νὰ ἐγγράψῃ νέαν ἐπερώτησιν, ἔστω καὶ ἄν ἐγένετο ἡ ἄλλη προηγουμένως. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ συζήτησις, οὕτω πῶς διεξαγομένη.

§87Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρόκειται ἀναμφισβητήτως, Κύριε Πρόεδρε, περὶ ἀταξίας. Ἡ ἀταξία ὅμως δὲν βαρύνει τὸν κ. Βουλευτήν. Ἡ ἀταξία βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἑνιαία ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀταξία βαρύνει ἐξ ὁλοκλήρου τὴν Κυβέρνησιν. Ἕνα τηλεγράφημα ἢ οἱαδήποτε κρίσις, δημοσιευομένη παρ’ ἑνὸς Βουλευτοῦ εἰς τὸν τύπον, δὲν δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς νὰ παραβιάζουν τὸν Κανονισμόν, ὁ Κανονισμὸς δὲ λέγει κατὰ ποῖον τρόπον προκαλεῖται ἡ συζήτησις. Ἄν ἤθελεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτήν, ὤφειλεν ἢ ὁ ἴδιος νὰ προκαλέσῃ μίαν συζήτησιν εἰς ὡρισμένην ἡμέραν ἐλέγχου τῆς Κυβερνήσεως, ἢ δι’ ἑνὸς τῶν Κυβερνητικῶν Βουλευτῶν νὰ ἐγγράψῃ μίαν ἐπερώτησιν διὰ νὰ τοῦ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν εἰς ἕν δημοσίευμα, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ἄτοπον. Τὶ συνέβη σήμερον; Ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἤλεγξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸν Βουλευτὴν τοῦτον δι’ ὅσα ἐδημοσίευσεν εἰς τὸν τύπον. Καὶ ὄχι μόνον τὸν ἤλεγξεν, ἀλλὰ καὶ ἐξιστόρησε καὶ τὴν ὑπόθεσιν ὁλόκληρον, κατὰ τὴν ἀντίληψίν του. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τὴν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὸ ζήτημα ἀλλὰ ἀναμιγνύομαι εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ἀφορῶν τὴν κανονικότητα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῷ μεταξὺ ἦλθεν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐννοηθῇ εἶναι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ριφθῇ μομφὴ ἐναντίον ἑνὸς μέλους τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τὸ μέλος ἐκεῖνο νὰ μὴ ἔχῃ δικαίωμα ἀπαντήσεως, ἢ νὰ ἔχῃ, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ τοιοῦτον περιωρισμένον. Αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀλλὰ καὶ πρωτάκουστον καὶ ἐκτὸς τῆς οὐσίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τὴν ἰσότητα τῶν δικαιωμάτων ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, δι’ ὅσα εἶπεν, ἀλλὰ αὐτὸς δὲν εἶναι σύμφωνος πρὸς τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἔθεσα. Διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας καὶ Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔθεσεν ὡς βάσιν ὅτι τὰ γενόμενα ἀποτελοῦν ἀταξίαν. Ἡ ἀταξία δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀνεκτή, ἔστω καὶ ἄν προεκλήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Πρέπει νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς ἀταξίας· αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ μεταβάλωμεν τὴν Βουλὴν εἰς καφενεῖον, διότι ὅταν γίνωνται τοιαῦται συζητήσεις, ἡ Βουλὴ μετατρέπεται εἰς καφενεῖον.

§89Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἄς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἂν μετεβλήθη ἡ Βουλὴ εἰς καφενεῖον.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἔφθασε νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ εἶναι ἔγκλημα ὁλόκληρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ ἕν ζήτημα. Ἔγκλημα τῆς Κυβερνήσεως! Ἡ Κυβέρνησις, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Προοδευτικῶν, εἶναι ὑπεύθυνος, ἀλλ’ ἔχει πρὸ παντὸς εὐθύνην καὶ αἰσθάνεται τὴν εὐθύνην εἰς τοῦτο, ὅτι πρέπει εἰς τὸ Κοινοβούλιον νὰ ἐπικρατῇ τάξις. Καὶ ἀφοῦ συνομολογεῖτε ὅτι ὑπάρχει ἀταξία, συνηγορήσατε νὰ ἀρθῇ αὕτη.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως....

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιβάλητε τὴν τάξιν. Γράψατε, κ. Συνάδελφε, μίαν ἐπερώτησιν ὅποτε θέλετε καὶ τότε θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος.

§93Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διότι προέβη εἰς ἀταξίαν ἕν μέλος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν θιγέντα Βουλευτήν; Αὐτὸ εἶναι ἀνήκουστον!

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς ἑνὸς κόμματος νομίζει, ὅτι δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως μόνον διὰ τῆς ἀταξίας, τοῦ λέγω ὅτι τοῦτο δὲν θὰ ἐπιτραπῇ.

§95Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ταῦτα, ἐφόσον ἡ ἀταξία βαρύνει ἕν μέλος τῆς Κυβερνήσεως. Ἕν μόνον δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπιβάλητε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἂν θέλετε νὰ ὑπάρξῃ πραγματικὴ ἐλευθερία συζητήσεων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῆτε τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαντήσεως εἰς Βουλευτὴν κατηγορηθέντα ἀπὸ ἕν μέλος τῆς Κυβερνήσεως.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολύ καλά. Ἐγὼ δὲν θὰ δώσω τὸν λόγον εἰς οὐδένα ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ τερματίσῃ τὴν συζήτησιν.

§97Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐτέθη ὡς προσωπικόν, κ. Πρόεδρε.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν σᾶς ἔδωκα τὸν λόγον, κ. Κούνδουρε.

§99Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑπάρχει εἰς τὴν Βουλὴν ἐπίθεσις ἄνευ ἀμύνης;

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Χρυσοστόμου σᾶς παρακαλῶ νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ μόνον ζητήματος καὶ νὰ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν οὐσίαν.

§101ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἶναι γεγονός, κ. Βουλευταί, ὅτι αἱ φράσεις καὶ αἱ λέξεις κατὰ τὴν εὐδιάθετον σκέψιν καὶ θέλησιν καὶ νοοτροπίαν, ἑρμηνεύονται ὅταν πολλὰς ἑρμηνείας παρέχουσιν. Ἦτο λοιπόν τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξαπέστειλεν...

§102Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐξηγήσατε ποία ἐκμετάλλευσις ἔγινεν.

§103ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, Κύριοι Συνάδελφοι, καὶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι οὐδέποτε ἠθέλησα, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον διενοήθην νὰ ἐπιρρίψω μομφὴν περὶ ὑπάρξεως ἀτιμίας τινός διὰ τῆς φράσεώς μου ἐκείνης. Μόνον περὶ σκανδαλώδους ἐπεμβάσεως ὡμίλησα. Ἡ φράσις μου ἐκείνη, περὶ σκανδαλώδους ἐπεμβάσεως, ἐλέχθη κατὰ τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν μου, κατὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐπερωτήσεώς μου, κατὰ τρόπον διάφορον. Ἡ φράσις μου ἐκείνη ἐσήμαινε, κατ’ ἐμέ, μίαν ἀσύγγνωστον ἐπέμβασιν ὑμῶν εἰς μίαν στιγμὴν πυρετοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήγετο ἡ πάλη τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως καὶ ἀνέμενεν ὁ μὲν παραγωγὸς τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ἐνῷ ὁ βιομήχανος ἀνέμενεν ὅλας τὰς ἡμέρας, νὰ ἴδῃ ἀμειβόμενον τὸν ἱδρῶτα του. Ἡ ἐπέμβασις ἐκείνη ἦτο, ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, τόσον ἄστοχος, ἦτο τόσον φρικιαστικῶς ἄστοχος, νὰ ἐπαναλάβω τὴν λέξιν, διὰ νὰ μὴ εἴπω ἄλλην τινά, ὥστε δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐπέμβασις σκανδαλώδης, χωρὶς νὰ ἐνέχουν αἱ φράσεις, ἐπαναλαμβάνω, τὴν ἔννοιαν οἱασδήποτε ἀτίμου ἢ ἀνηθίκου συναλλαγῆς. Οὐδέποτε διενοήθην τοιοῦτον τι δι’ ὑμᾶς, κ. Ὑπουργέ, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τρέφω μεγίστην ἐκτίμησιν εἰς τὸ πρόσωπόν σας.

§104ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀνακαλεῖτε τὴν φράσιν σας;

§105ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀνακλήσεως, διότι δὲν εἶπον τι, τὸ ὁποῖον ν’ ἀνακαλέσω. Τὸ εἶπον ὑπὸ ἄλλην μορφὴν καὶ εἰς ἄλλην διατύπωσιν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι ἡ ἐπέμβασίς σας ἐκείνη δι’ ἐμὲ ἦτο σκανδαλώδης καὶ τὴν σκανδαλώδη ἐπέμβασιν ὡμολόγησεν αὐτὸς οὗτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπὸ τὴν ἰδικήν του ἔννοιαν.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἐδώκατε εἶναι, κατ’ ἐμέ, ἐπαρκεῖς διὰ νὰ μὴ δώσω καμμίαν σημασίαν εἰς τὴν λέξιν «σκανδαλώδης». Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ὅλος ὁ κόσμος, ὅταν ὁμιλῇ τις περὶ σκανδαλώδους ἐνεργείας, ἐννοεῖ, εἰς τὸ μυαλό του κἄτι τι διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σεῖς τόσον σαφῶς λέγετε καὶ ἐννοεῖτε. Λοιπόν, μὴ ἐπιμένετε εἰς τὴν λέξιν αὐτήν, ἡ ὁποία χρησιμεύει ὡς σκάνδαλον διὰ τὴν συζήτησιν.

§107ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, ὅτι ἡ ἐπέμβασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, κατόπιν τῆς ὁμολογίας του ὅτι ἠπειλήθη ὑπὸ τῶν βιομηχάνων μὲ ἀπρόσφορα μέσα, ὁμοιάζοντα μὲ προσπάθειαν τινὸς νὰ φονεύσῃ διὰ πτεροῦ, ἦτο σκανδαλώδης. Ἡ ἀπειλή τῶν βιομηχάνων, ὅτι δὲν θὰ ἀγοράσουν τὰ κουκούλια τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, καίτοι ἐγνωρίζατε ὅτι ἦσαν ἐκ τῆς ἀνάγκης ὑπόχρεοι νὰ τὰ ἀγοράσουν, ἦτο μέσον ἀπρόσφορον πρὸς ἐκβίασίν σας καὶ σεῖς τὸ ἐγνωρίζατε. Ὅταν λοιπὸν μετὰ μίαν μετ’ ἀπροσφόρων καὶ ἀτελῶν μέσων ἀπειλὴν τῶν βιομηχάνων, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς κρίνετε πρόσφορον, ἔρχεσθε καὶ ἐπεμβαίνετε κατὰ τοιοῦτον ἀσύγγνωστον τρόπον καὶ βλέπετε τοὺς παραγωγοὺς παραπλανωμένους ἀπὸ τοὺς βιομηχάνους, κατ’ ἐμέ, ἄλλη φράσις δὲν ὑπάρχει νὰ ἐκδηλώσω τὴν ἐνέργειάν σας ταύτην, παρὰ σκανδαλώδη ἐνέργειαν, χωρὶς βεβαίως, ἐπαναλαμβάνω, ἡ φράσις αὕτη νὰ ἐνέχῃ οἱανδήποτε ἔννοιαν κακὴν εἰς βάρος σας. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, περαίνων τὸν λόγον μου, νὰ ἐξάρω τὴν τιμιότητά σας καὶ τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλετε εἰς τὸ ἔργον σας καὶ τὰς ἐλπίδας, τὰς ὁποίας πάντες ἡμεῖς τρέφομεν εἰς τὸ πρόσωπόν σας διὰ τὴν διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἀνελάβατε.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθησαν ἐξηγήσεις.

§109Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ὀφείλω νὰ εἴπω καὶ νὰ ζητήσω συγγνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι τὴν ἀπησχόλησα μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἤθελον ὅμως σαφῶς, διὰ νὰ μὴ γίνεται ἐκμετάλλευσις ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν φράσεων τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νὰ εἴπῃ τὶ ἐννοεῖ ὁ κ. Βουλευτής, μολονότι μὲ ἐπέκρινε διὰ τὴν ἐνέργειάν μου καὶ εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι μὲ τὴν ἔννοιαν «σκανδαλώδης» δὲν ἠννόει ὅ,τι ἡμεῖς μὲ τὴν ἔννοιαν σκανδάλου. Πολὺ καλά, τὸ δέχομαι.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν πρώτην μετὰ τὰς διακοπὰς συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, ἐξέθηκα πρὸς ὑμᾶς τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τῶν μεταβάντων εἰς Λονδῖνον, καὶ τῶν ἐκεῖ ἀντιπροσώπων τῶν ὁμολογιούχων πιστωτῶν, σχετικῶς πρὸς τὸν διακανονισμὸν τοῦ πληρωτέου ποσοστοῦ ἐκ τῶν ὀφειλομένων τόκων τοῦ τρέχοντος ἔτους, καθὼς καὶ τοῦ προσεχοῦς ἔτους, σᾶς ἀνέφερα δὲ ποῦ κατέληξαν αἱ διαπραγματεύσεις αὗται. Αἱ διαπραγματεύσεις αὗται κατέληξαν εἰς τὸ σημεῖον, καθ’ ὃ οἱ μὲν πιστωταὶ ἠξίουν νὰ καταβάλωμεν εἰς αὐτοὺς διὰ τοὺς τόκους τῶν δύο ἐτῶν κατὰ δόσεις ἑξαμηνιαίας 25 καὶ 30% διὰ τὸ πρῶτον ἔτος καὶ 35 καὶ 40% διὰ τὸ δεύτερον ἔτος. Ἔναντι τῶν ἀξιώσεων τούτων τῶν πιστωτῶν, οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος προσέφερον 22½% διὰ τὸ πρῶτον ἔτος καὶ 27½% διὰ τὸ δεύτερον ἔτος, ὡς δὲ ἐξήγησα πρὸς ὑμᾶς, τὸ προσφερθὲν τοῦτο ποσοστὸν ἦτο ἀνώτερον τῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας, ὡς αὕτη ἐπιστοποιεῖτο διὰ τῆς ἐκθέσεως τῶν ἐμπειρογνωμόνων, οἱ ὁποῖοι ἐξήτασαν, μετὰ συνεννόησιν μετὰ τῶν δανειστῶν, τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ταύτης. Ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς ἐν Λονδίνῳ ἐθεώρησαν ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῶσιν εἰς τὴν προσφορὰν ταύτην, ἵνα ἐπιτύχωσι φιλικὸν διακανονισμόν, νομίζοντες ὅτι, ἢ μᾶλλον ἔχοντες τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τοῦ φιλικοῦ διακανονισμοῦ καὶ ἡ πίστις τῆς Χώρας θὰ διετηρεῖτο ἀκεραία καὶ ἡ Ἑλλὰς οἰκονομικῶς θὰ εἶχεν ἐντεῦθεν νὰ ὠφεληθῇ περισσότερα, παρὰ ἂν ἤρχετο εἰς ρῆξιν μετὰ τῶν πιστωτῶν. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν πιστωτῶν ἔμειναν ἀνένδοτοι εἰς τὰς τελευταίας ἀξιώσεις των, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερα καὶ δὲν δέχονται οὐδεμίαν ὑποχώρησιν. Τελευτῶν, κατὰ τὴν ὁμιλίαν μου ἐκείνην, σᾶς εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μὴ νομίζουσα ὅτι εἶναι συμφέρον τῆς Χώρας ν’ ἀφήσῃ τὴν ὑπόθεσιν ἐν ἐκκρεμότητι, προέβη εἰς ἕτερον διάβημα, τὸ ὁποῖον δὲν σᾶς ἀνέφερα τότε, καθόσον, ὡς εἶπον, αἱ διαπραγματεύσεις ἦσαν ἐκκρεμεῖς καὶ ἀνέμενον τὸ πέρας τούτων, διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ τελευταῖον τοῦτο διάβημα τῆς Κυβερνήσεως. Εἶχον σκοπὸν νὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τούτου χθὲς, ἀλλὰ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία ἀπησχόλησε τόσον πολὺ τὴν Βουλήν, ὥστε δὲν μοῦ παρεσχέθη ἡ πρὸς τοῦτο εὐκαιρία διὰ νὰ πράξω τοῦτο. Τὸ διάβημα τοῦτο ἦτο πρότασις πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους πιστωτὰς περὶ διαιτησίας. Εἴπομεν δηλαδή, εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν ὁμολογιούχων: Σεῖς ἀξιεῖτε ποσά, τὰ ὁποῖα ἡμεῖς θεωροῦμεν ὑπερβολικά, ἡμεῖς σᾶς προσφέρομεν αὐτὰ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα νομίζομεν ὅτι ὄχι μόνον ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν δυναμικότητα τῆς Χώρας, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀνώτερα ταύτης. Προτείνομεν ὅπως ἀναθέσωμεν εἰς τρίτον τινά, δυνάμενον ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του νὰ λύσῃ τὴν διαφορὰν ταύτην καὶ νὰ ἴδῃ, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἱκανὴ νὰ προσφέρῃ ποσόν τι πλέον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προσφέρομεν, νὰ ἀναθέσωμε δηλαδὴ τὴν λύσιν τῆς διαφορᾶς εἰς πρόσωπον κοινῆς ἐμπιστοσύνης οὐδετέρας Χώρας. Εἴχομεν πάντα λόγον νὰ πιστεύωμεν, ἂν ἡ πρότασίς μας αὕτη θὰ ἐγίνετο δεκτὴ παρὰ τῶν ὁμολογιούχων, διότι δὲν γνωρίζομεν ποία ἑτέρα λύσις ἠδύνατο νὰ εἶναι μᾶλλον πρόσφορος πρὸς λύσιν μιᾶς διαφορᾶς τοιαύτης φύσεως, παρὰ πρόσωπον ἱκανὸν περὶ τὰ τοιαῦτα καὶ δυνάμενον νὰ ἐξετάσῃ οἰκονομικῶς πῶς δύναται νὰ λυθῇ ἡ διαφορά, εἴχομεν, λέγω, πάντα λόγον νὰ πιστεύωμεν ὅτι ἡ πρότασίς μας αὕτη, θὰ ἐγίνετο ἀποδεκτή. Ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον ἀνησύχει τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔσπευσε εὐθὺς ἀμέσως νὰ κάμῃ τὴν πρότασιν ταύτην, ἦτο τοῦτο. Βεβαίως θὰ ἐξελέγετο ἕν πρόσωπον εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἴχομεν ἐμπιστοσύνην, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐμπιστευόμεθα αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν τύχην τῆς Χώρας, ἀλλὰ τὸ πλανᾶσθαι εἶναι ἀνθρώπινον. Ἐὰν τυχὸν τὸ πρόσωπον τοῦτο ἐπεδίκαζέ τι πλέον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς μὲ πολλὴν παραχωρητικότητα προσφέρομεν, θὰ εὑρίσκετο ἡ Χώρα μας εἰς πολὺ δύσκολον θέσιν. Ἀλλ’ οὐχ’ ἧττον ὑπεβλήθημεν καὶ εἰς τὸν κίνδυνον ἄλλης θυσίας μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι οὐδεὶς ἔχει ὑπ’ ὄψει τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς Χώρας. Θὰ ἠδύνατο ποτὲ νὰ ὑποχρεώσῃ αὐτὴν τὴν Χώραν, ἡ ὁποία τόσα ἐν τῷ μεταξὺ ὑπέστη ἀτυχήματα, νὰ πληρώσῃ τι πέραν τῆς δυναμικότητός της. Καὶ εἴχομεν ἀκόμη ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Ἑλλάς, ἐπιδείξασα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὅλην τὴν καλὴν πίστιν καὶ ὅλην τὴν εἰλικρίνειαν, τὴν ὁποίαν ἐπιμένει νὰ δεικνύῃ, ἐδέχετο νὰ προχωρήσῃ εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο διάβημα, διότι οὐδεὶς ἐφαντάζετο ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ εὑρεθῇ τις, ὁ ὁποῖος νὰ μᾶς καταδικάσῃ πέραν τῆς δυναμικότητός μας. Ἀτυχῶς, ἡ πρότασίς μας αὕτη δὲν ἐγένετο ἀποδεκτή. Εἴχομεν δὲ τοσαύτην πεποίθησιν, ὅτι ἡ πρότασις θὰ ἐγίνετο ἀποδεκτή, ὥστε μᾶς παρεπλάνησε καὶ λελανθασμένον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἐλάβομεν, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπληροφορήθητε ἐκ τοῦ θορύβου τοῦ δημιουργηθέντος εἰς τὸν τύπον. Διότι ἦλθε τὸ πρῶτον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὅτι ἡ πρότασις ἐγένετο ἀποδεκτή. Δὲν εἴχομεν κανένα λόγον οὔτε νὰ ὑποπτευθῶμεν κἄν, ὅτι τὸ τηλεγράφημα ἦτο λανθασμένον, διότι ἦτο τόσον φυσικὴ ἡ ἀποδοχή, ὥστε ἐθεωρήσαμεν ὅτι πράγματι εἶχεν οὕτω πως. Ἐν τούτοις τὴν ἑπομένην ἡμέραν μᾶς διεβιβάσθη ἕτερον τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀνηγγέλλετο ὅτι δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις περὶ διαιτησίας. Εἰς τοῦτο τὸ σημεῖον πλέον ἔχει σταματήσει ἡ ὑπόθεσις. Νομίζω ὅτι δύναμαι μετὰ παντὸς θάρρους καὶ μετὰ πάσης πεποιθήσεως νὰ ὁιμλήσω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἀκουσθῇ, ὄχι μόνον εἰς τὸν στενὸν τοῦτο περιβάλλον ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς καὶ ἐκτὸς τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἔπραξε πᾶν τὸ ὀφειλόμενον καθῆκον ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχει ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν της. Ἀληθῶς οἱ πιστωταὶ δικαιοῦνται νὰ ζητήσωσιν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν τόκων, τὸ ὁποῖον τοὺς ὀφείλομεν, ἀλλὰ καὶ ὁ ὀφειλέτης ἔχει ἐκ τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ πληρώσω περισσότερα. Θὰ λάβῃς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω. Εἶνε κακὸς δικαιολογητικὸς λόγος, ἀλλὰ εἶναι λόγος, ἐπιβαλλόμενος ἐκ τῶν περιστάσεων, καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχε τὸ δίκαιον τοῦ impossibilium mulla est obligatio, τῶν ἀδυνάτων οὐδεμία ἐστὶν ἐνοχή, ὁ κανὼν οὗτος θὰ ἐδημιουργεῖτο ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι τὶ θὰ πάρῃς ὅταν δὲν ἔχω; Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τὸ γεγονὸς ὅτι πράγματι εὑρισκόμεθα ἐν ἀδυναμίᾳ ἀπέναντι τῶν πιστωτῶν μας, συνεζητήσαμεν, κατὰ τὸ λεγόμενον, μὲ ἀνοικτὰ χαρτιά. Εἴπομεν εἰς αὐτοὺς, στείλατέ μας οἱουσδήποτε θέλετε ἀντιπροσώπους νὰ ἐξετάσουν τὴν οἰκονομικήν μας κατάστασιν, ἦτο δὲ εὐχάριστον ὅτι ἀπέστειλαν τὴν Κ.Τ.Ε., διότι γνωρίζετε πόσον κῦρος ἔχει ὁ Διεθνὴς οὗτος ὀργανισμὸς καὶ εἶναι ἀκόμη εὐχάριστον ὅτι ἀπεστάλησαν πρόσωπα ἐπίσης ἀπολαύοντα διεθνοῦς οἰκονομικοῦ κύρους. Μετὰ τὴν αἴτησιν αὐτὴν προέβημεν εἰς πᾶσαν δυνατὴν προσφορὰν καὶ εἰς τὸ τέλος, διὰ νὰ μὴ θεωρηθῶμεν ὅτι περιοριζόμεθα μόνον εἰς τὴν αὐθαίρετον ἡμῶν κρίσιν, ἐφθάσαμε μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀναθέσωμεν τὴν κρίσιν αὐτὴν εἰς πρόσωπον κοινῆς ἐμπιστοσύνης. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ κατακριθῶμεν, ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ πληρώσωμεν, ὁπωσδήποτε ὅμως τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀνάγεται εἰς τὸν κύκλον τῶν σημερινῶν μου δηλώσεων. Ἀλλὰ δὲν δύναται εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν νὰ κατακριθῇ ἡ Ἑλλὰς, ὅτι δὲν ἔδειξεν ὅλον τὸν ὀφειλόμενον ἀπέναντι ἐκείνων πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλει, ὅλον τὸν ὀφειλόμενον σεβασμὸν πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις της. Τὶ περαιτέρω θὰ γίνῃ δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω. Ἡ Ἑλλὰς θεωρεῖ ὅτι ἐξετέλεσε πᾶν ὅ,τι ἐξ αὐτῆς ἐξηρτᾶτο. Διατρέφω δ’ ἔκτοτε μίαν ἐλπίδα ὅτι οἱ πιστωταί μας καὶ αἱ Χῶραι εἰς τὰς ὁποίας ἀνήκουσιν οὗτοι, θὰ θελήσουν νὰ ἀναγνωρίσουν ἐν τέλει τὴν ἄδικον συμπεριφοράν των ἀπέναντί μας καὶ θὰ θελήσωσι νὰ ἀναζητήσωσι τὸν προσήκοντα τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ὀφειλομένην λύσιν. Τὸ εὔχομαι ἀπολύτως, διότι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ τονίσω ὅτι συμφέρον τῆς Χώρας μας εἶνε νὰ εὑρισκώμεθα εἰς φιλικὰς σχέσεις μετὰ τῶν πιστωτῶν μας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν τὰ χρήματά των καὶ τὰ περισσότερα μάλιστα ἐξ αὐτῶν εἰς περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εὑρίσκετο ἡ Ἑλλὰς εἰς μεγάλας ἀνάγκας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ τῆς ἀληθοῦς ἐννοίας διατάξεων τῶν ἄρθρων 8 καὶ 10 τοῦ νόμου 9452 ὡς οὗτος ἐκωδικοποιήθη».

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουνίου 1933 Νομ. Διατ. περὶ διαθέσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν ἀποστραγγιζομένων γαιῶν».

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουνίου 1933 Ν. Δ. περὶ ἐξασφαλίσεως δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν ἀποκαλυπτομένων ἐν Μακεδονίᾳ γαιῶν».

§118ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 28 Ἰουλίου 1933 Ν. Δ. περὶ διαθέσεως τῶν προκυψάντων καὶ μελλόντων νὰ προκύψωσι πλεονασμάτων ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἐλαίου».

§119Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἕν γραφικὸν λάθος ἐγένετο εἰς τὸ 2ον ἐδάφιον τοῦ 3ου ἄρθρου· ἡ λέξις «Τὰ τελικὰ πλεονάσματα» πρέπει νὰ ἀντικατασταθῇ μὲ τὴν φράσιν «Τὰ ὡς ἄνω πλεονάσματα». Ἦτο κατηγορηματικὴ ἡ τροπολογία καὶ παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐδιορθώθη. (Ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§121Σ. ΤΣΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑφυπ. Ὑπουργ. Ὑγιεινῆς). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου· «Περὶ ἱδρύσεως καὶ ὀργανώσεως λαϊκοῦ νοσοκομείου Ἀθηνῶν».

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς».

§123Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως αὐτῆς, διότι αὕτη μόλις διενεμήθη.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ἂς κάμῃ τὴν εἰσήγησίν του ὁ κ. Εἰσηγητὴς καὶ γίνεται αὔριον ἡ συζήτησις.

§125Κ. ΚΟΡΟΖΟΣ. Τυγχάνων μέλος τῆς ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς διαρκοῦς Ἐπιτροπῆς, ἐδέχθην τὴν ἐντολὴν ὅπως μελετήσω καὶ εἰσηγηθῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ ταύτης, ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις περὶ προσωπικοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς, διὰ τὰς ὁποίας ἀπὸ τῶν πρώτων συνεδριάσεών της ἡ Ἐπιτροπὴ κατεῖδε τὴν ἀνάγκην τῆς ριζικῆς μεταρρυθμίσεως καὶ ἀναδιοργανώσεως αὐτῶν. Ἀνελάμβανα τὠόντι τὸ βαρὺ καὶ ἐξαιρετικῶς λεπτὸν ἔργον, προκειμένου νὰ ἐρευνήσω καὶ ἀνεύρω τὰ αἴτια, ἕνεκα τῶν ὁποίων αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Βουλῆς δὲν ἀντεπεκρίνοντο πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἡ ἔρευνα αὕτη θὰ ἐστρέφετο κυρίως πρὸς τὸ ὑπαλληλικὸν ἐν γένει προσωπικὸν τῆς Βουλῆς, ὁ ἔλεγχος τοῦ ὁποίου, ὡς πρὸς τὸ σύστημα, ἰδίᾳ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ, ἦτο πιθανὸν νὰ θίξῃ πρόσωπα πρὸς τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ αἰσθάνεται ἀπόλυτον συμπάθειαν καὶ ἐκτίμησιν. Τὴν πρὸς τοῦτο ὅμως ἀνάγκην ὑπέδειξαν αὐτοὶ οὗτοι οἱ προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς ὅταν, κληθέντες ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, πρῶτοι ἀνωμολόγουν ὅτι, εἴτε ἐξ ἐλλείψεως ἐπαρκοῦς προσωπικοῦ κατ’ αὐτούς, εἴτε ἐξ ἐλλείψεως ἐσωτερικοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν, μηδέποτε καταρτισθέντος, ἢ ἐκ διαφόρων ἄλλων αἰτιῶν, ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη λήψεως μέτρων πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, κατὰ τρόπον ἐγγυώμενον διὰ τὸ μέλλον τὸ εὔρυθμον τῆς λειτουργίας αὐτῶν. Καὶ ἐχωρήσαμεν πρὸς τὸ ἔργον τοῦτο μετὰ πολλῆς τῆς προσοχῆς καὶ ἐμελετήσαμεν ἀπὸ πάσης πλευρᾶς τὰς ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς, λαβόντες κυρίως ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀντιλήψεις αὐτῶν τούτων τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη ὑπεβλήθη ἐγγράφως πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν, κατόπιν προσκλήσεώς της. Καὶ τὰ ἐκ ταύτης πορίσματά μας ἐθεωρήσαμεν σκόπιμον καὶ ἐπιβεβλημένον νὰ ἀναπτύξωμεν καὶ δι’ ἐκθέσεώς μας, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον μακρᾶς καὶ λεπτομεροῦς, προετάξαμεν τῆς ὑπὸ ψήφισιν προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἵνα οὕτω ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία πρὸς Ὑμᾶς νὰ λάβητε γνῶσιν τούτων ἐγκαίρως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δοθῇ καὶ εἰς ἐμὲ ἡ εὐχέρεια ὅπως εἰσηγούμενος τὴν πρότασιν ταύτην μὴ σᾶς ἀπασχολήσω μὲ ἐπουσιώδεις ἢ τεχνικὰς λεπτομερείας, περιλαμβανομένας ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ. Ἀποτέλεσμα κύριον τῆς μελέτης καὶ ἐρεύνης μας ταύτης, ὑπῆρξε νὰ διαπιστώσωμεν ὅτι ἡ σύνθεσις τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς μὲ τὸν ἰσχύοντα ἤδη Κανονισμὸν αὐτῆς δὲν ἀντεπεκρίνετο πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ τοῦτο διότι ἡ κατανομὴ τῆς ἐργασίας κατ’ εἶδος καὶ ἁρμοδιότητα εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῶν γραφείων τῆς Βουλῆς —ἐξαιρέσει βεβαίως τῆς ἰδιαζούσης ἁρμοδιότητος ὑπηρεσιῶν Βιβλιοθήκης καὶ Στενογράφων— δὲν ἦτο ἡ ἐνδεδειγμένη, οὐδὲ συγχρονισμένη πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ πλέον δὲ πλήρης ἔλλειψις συνοχῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν αὐτῆς καὶ ἐπιζημία διαίρεσις τῶν τριῶν διευθύνσεων τῶν Γραφείων, τῶν Στενογράφων καὶ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, δημιουργοῦσα πραγματικὴν ἀνωμαλίαν καὶ ἔλλειψιν πειθαρχίας, λόγῳ τῆς ἀνυπαρξίας ἑνιαίας διευθύνσεως ὑπὲρ αὐτάς, καθίστων ἄμεσον καὶ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς συγκροτήσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς ὑπὸ νέον σύστημα καὶ ὀργανισμόν, πληροῦντα τοὐλάχιστον τὰς πλέον ἀπαραιτήτους ἐλλείψεις καὶ ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν ταύτης. Λαβόντες ὅθεν πρὸς τοῦτο ὑπ’ ὄψει τὰς ὑποδείξεις τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ἀναφερομένας ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ καθ’ ἃς τὸ ὑπάρχον μόνιμον προσωπικὸν δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν ἂν ἐνισχυθῇ κατὰ τὰς ἀναφερθείσας προτάσεις τῶν ὑπὸ 50 τοὐλάχιστον ἀκόμη μονίμων ὑπαλλήλων, ἐπεφέραμεν βάσει τούτων ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰς ἀντιλήψεις ἡμῶν τὰς δεούσας τροποποιήσεις εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος Κανονισμοῦ, τὰς ἀφορώσας τὴν σύνθεσιν τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰ προσόντα τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὴν προαγωγὴν αὐτῶν μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι διὰ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς Βουλῆς θὰ εἶναι δυνατὸν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ πρώτου Νομοθετικοῦ Σώματος τῆς Χώρας, ὀργανούμεναι δεόντως καὶ διὰ μικρᾶς ἐνισχύσεως ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἑνιαίαν Διεύθυνσιν καὶ μὲ ἀπόλυτον συνοχὴν ν’ ἀνταποκριθῶσιν πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τούτου. Καὶ πρῶτον ἐθεωρήσαμεν ἀπολύτως ἀναγκαῖον καὶ ἀπαραίτητον νὰ προτείνωμεν τὴν σύστασιν θέσεως Γενικοῦ Γραμματέως ἐν τῇ Βουλῇ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἵνα συμπληρωθῇ τὸ κατὰ τὰ ἀνωτέρω ὑπάρχον κενὸν καὶ ὑπὸ ἑνιαίαν οὕτω διεύθυνσιν ἐπιτευχθῇ ὁ συντονισμὸς τοῦ ἔργου ἁπασῶν τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἵνα εἰς τὴν ἀνωτάτην διεύθυνσιν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἀρτίαν καὶ ἀπρόσκοπτον ἐκτέλεσιν τῶν ποικίλων οὐ μόνον ὑπηρεσιακῶν, ἀλλὰ καὶ πολιτικῶν καθηκόντων, ἅτινα περιέχονται ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῆς Βουλῆς, τοποθετήσωμεν πρόσωπον τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τοῦ ἑκάστοτε Προέδρου αὐτῆς, δι’ ὃ καὶ ἐξῃρέσαμεν τοῦτον τῆς μονιμότητος. Λαβόντες περαιτέρω ὑπ’ ὄψει τὰς ἀνωτέρω ἐκθέσεις τῶν ὑπηρεσιῶν, ἀλλὰ καὶ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει ὅτι, ὑπὸ τὰς κρατούσας οἰκονομικὰς συνθήκας τῆς Χώρας, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν πλήρως τὰς προτάσεις τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ συνεπῶς νὰ καταστήσωμεν διὰ τῆς μεγάλης ἐνισχύσεως τοῦ προσωπικοῦ εὐρυθμοτέραν τὴν λειτουργίαν τῶν ἐργασιῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς, προεκρίναμεν καὶ συγκροτήσαμεν τὰς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς, ὑπὸ τέσσαρας ἀναλόγους καὶ ἁρμοδίας κατ’ εἶδος τῶν ἐργασιῶν διευθύνσεις ἤτοι: 1) Τὴν Διεύθυνσιν τῶν Νομοθετικῶν καὶ Νομοπαρασκευαστικῶν Ἐργασιῶν. 2) Τὴν Διεύθυνσιν τῆς Στενογραφικῆς ὑπηρεσίας. 3) Τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Προσωπικοῦ. 4) Τὴν Διεύθυνσιν τῆς Βιβλιοθήκης. Καὶ τὴν μὲν Διεύθυνσιν τῶν Νομοθετικῶν καὶ Νομοπαρασκευαστικῶν ἐργασιῶν ἐνισχύσαμεν διὰ τοῦ μείζονος μέρους τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, καθόσον εἰς ταύτην ὑπηγάγομεν ἁπάσας τὰς ὑπηρεσίας τὰς σχετικὰς μὲ τὸ Νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, καὶ μὲ κύρια τμήματα τὸ τῶν Νομοπαρασκευαστικῶν ἐργασιῶν καὶ ἀρχείου τῆς Βουλῆς, τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, τῶν Ἐπισήμων Πρακτικῶν, τοῦ Δελτίου Τύπου καὶ τὸ γραφεῖον τῆς Ἐκδόσεως τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων. Ἡ τοιαύτη ὀργάνωσις τῆς Διευθύνσεως ταύτης ἦτο ἐπιβεβλημένη, δεδομένου ὅτι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς ἐπηυξήθη σημαντικῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ ὁλονὲν ἐπαυξάνεται, πολλαπλασιασθείσης τῆς ἀνάγκης τῶν νομοθετικῶν λύσεων, κατ’ ἀναλογίαν καὶ εἶδος. Αἱ πολυσύνθετοι λειτουργίαι τοῦ Κράτους, ἐξελισσόμεναι χρήζουσι διαρκῶς νομοθετικῆς μερίμνης, ἐνῷ ἐξ ἄλλου πλείστας ὅσας ἀνάγκας τῆς Χώρας οἰκονομικὰς, κοινωνικῆς προνοίας, δημοσίας ὑγιείας κλπ. τείνει τὸ Κράτος καθ’ ἑκάστην νὰ θεραπεύσῃ διὰ τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ. Πρόχειρος στατιστικὴ τοῦ ἔτους 1932 βεβαιοῖ ὅτι ὑπεβλήθησαν καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τὰ 600 σχέδια νόμων, πλὴν τῶν προτάσεων, ὡς καὶ 3.000 ἀναφοραί, 350 ἐπερωτήσεις καὶ 370 ἐρωτήσεις. Ηὐξήσαμεν δὲ κυρίως ἐν τῇ διευθύνσει ταύτῃ τὸ προσωπικὸν τοῦ τμήματος ἐπιτροπῶν, οὐχὶ βεβαίως κατὰ τὸν δεδικαιολογημένως ζητηθέντα ἀριθμὸν ὑπὸ τοῦ προϊσταμένου τοῦ τμήματος τούτου, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου, καίτοι αἱ παρουσιαζόμεναι νῦν ἀνάγκαι τοῦ τμήματος θὰ ἐδικαιολόγουν πρόσληψιν περισσοτέρων ὑπαλλήλων δοθέντος ὅτι τοὐλάχιστον εἷς γραμματεὺς θὰ ἀπῃτεῖτο δι’ ἑκάστην Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ὑποχρεωμένος κατὰ τὸν κανονισμὸν νὰ τηρῇ συνοπτικὰ πρακτικὰ τῶν συζητήσεων αὐτῆς. Τὸ τμῆμα τοῦτο ἐπιφορτίζεται καὶ μὲ ἐργασίας τῶν Μικτῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Συντάγματος, αἵτινες τελευταίως κατ’ ἐπανάληψιν συγκροτηθεῖσαι ἐπεβάρυναν αὐτὸ μὲ τὴν ἐξαιρετικῶς ὀγκώδη καὶ ἐπείγουσαν νομοθετικὴν ἐργασίαν αὐτῶν. Διὰ τῆς ἐνισχύσεως ταύτης καὶ διὰ τῆς προσλήψεως ἐννέα (9) μονίμων γραφέων, ἀπεβλέψαμεν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσωμεν ἐν μέρει καὶ τὰ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν ταύτην ὑπαγόμενα γραφεῖα τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἀρχείου τῆς Βουλῆς, τοῦ Δελτίου Τύπου καὶ τῆς ἐκδόσεως τῆς Ἐφημερίδος Συζητήσεων, διὰ τὰς ὡς ἄνω παρ’ αὐτῶν καθοριζομένας ἀνάγκας. Τὴν Διεύθυνσιν τῆς Στενογραφικῆς Ὑπηρεσίας, παρὰ τὴν ἐπιθυμίαν μας, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐνισχύσωμεν ἀρκούντως, συμφώνως καὶ πρὸς τὰς ὑποδείξεις ταύτης, αἰτουμένης, ἐκτὸς τοῦ ταξινόμου, ὃν καὶ τοποθετοῦμεν, ἱκανὸν ἀριθμὸν ἀντιγραφέων ἀποκλειστικῶς ἀνηκόντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτης. Καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι τὴν βοήθειαν ταύτην, διὰ τὴν ἀποστενογράφησιν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, εἶχε πάντοτε ἡ στενογραφικὴ ὑπηρεσία καὶ ὁτέ μὲν ἐδίδετο ἀποζημίωσις εἰς ἕκαστον στενογράφον δρχ.600 κατὰ μῆνα διὰ τὴν ὑπ’ αὐτῶν πρόσληψιν ἀντιγραφέων, ὁτέ δὲ ἐδίδετο αὐτοῖς ἀνάλογος ἀριθμὸς ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Ἤδη ὅμως ἡ ἀνάγκη αὕτη, ἐν συνδυασμῷ καὶ πρὸς τὰς ἀνάγκας τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς καὶ ἐν πνεύματι οἰκονομίας, θέλει θεραπευθεῖ διὰ τοῦ ἄνω ἀναφερθέντος ἀριθμοῦ τῶν προστιθεμένων μονίμων γραφέων, οἵτινες καὶ διατίθενται ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς Γενικῆς Γραμματείας εἰς τὰς πλέον ἐπειγούσας ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς. Ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα δὲ θέλει ἐνισχυθεῖ διὰ τοῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ τῶν γραφέων καὶ ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς ὡς καὶ πᾶσα ἄλλη ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς, ὁσάκις παρίσταται ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη. Εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς εἶναι ἀληθὲς ὅτι θὰ ἔδει, πλὴν τοῦ ἐπόπτου τοῦ Ἀναγνωστηρίου, ὃν καὶ ἐτοποθετήσαμεν, νὰ ἐδίδομεν καὶ μόνιμόν τι προσωπικὸν διὰ τὴν συνέχισιν τῆς ἐκδόσεως τῶν καταλόγων κλπ. Πλὴν εἰδικῶς διὰ τὴν Βιβλιοθήκην, ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι μετὰ τὴν ἐπικειμένην μεταφορὰν τῆς Βουλῆς εἰς τὸ μεταρρυθμισθὲν κτίριον τῶν Παλαιῶν Ἀνακτόρων, θὰ παραστῇ ἴσως ἀνάγκη, καὶ σκόπιμον θὰ εἶναι, ὅπως εἰς μὲν τὴν νέαν Βουλὴν μεταφερθῶσιν ἐκ τῆς Βιβλιοθήκης ταύτης τὰ τμήματα ἐκεῖνα, ἅτινα θὰ εἶναι χρήσιμα μόνον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δύο Νομοθετικῶν Σωμάτων, τὰ δὲ ὑπόλοιπα παραμείνωσιν εἰς τὴν ἤδη Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς ὡς καὶ τὴν Μπενάκειον τοιαύτην πρὸς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ, ὅτε καὶ θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ ρυθμισθῇ ὁριστικῶς ἡ ὑπηρεσία ἀμφοτέρων τῶν τμημάτων τῶν ἐκ τῆς τοιαύτης διαιρέσεως τῆς Βιβλιοθήκης προκυψόντων. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἀνεβάλαμεν προσωρινῶς τὴν ριζικωτέραν ρύθμισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς Βιβλιοθήκης, δεδομένου ἄλλως ὅτι ὁ Διευθυντὴς ταύτης ζητεῖ μόνιμον καὶ εἰδικευμένον, βάσει ὡρισμένων προσόντων, προσωπικὸν ἀνῆκον ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο σκόπιμον καὶ ἐπιβεβλημένον θεωροῦμεν νὰ ἀναφέρωμεν σχετικῶς ὅτι, διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἥν θὰ παρίστατο κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐπείγουσα καὶ ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη, νὰ δοθῇ μεγαλειτέρα βοήθεια διὰ προσωπικοῦ, εἴτε εἰς τοὺς στενογράφους διὰ τὴν ἀποστενογράφησιν τῶν πρακτικῶν, εἴτε εἰς τὴν Βιβλιοθήκην διὰ τὴν σύνταξιν τῶν καταλόγων, εἴτε εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῶν Συζητήσεων διὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς καθυστερουμένης ὕλης, εἴτε καὶ εἰς οἱανδήποτε ἄλλην ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, διετηρήσαμεν τὸ δικαίωμα ὅπως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πράξῃ τοῦτο διὰ τῆς προσλήψεως μὴ μονίμων, ἡμερομισθίων, ὑπαλλήλων, μὴ δυναμένων ὅμως νὰ ὑπερβῶσι τοὺς εἴκοσιν (20) ἐν συνόλῳ. Κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς καὶ αἱ ὑπηρεσίαι βεβαιοῦσι, πληθὺς ἐκτάκτων ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων προσελαμβάνετο ἑκάστοτε εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβῶς πρὸς πλήρωσιν τῶν ἀνωτέρω ἀναγκῶν ταύτης, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἔλλειψις προσόντων ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἐπιβλέψεως καὶ πειθαρχίας ἀφ’ ἑτέρου, καθίστα τὸ ὑλικὸν τοῦτο τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, ἐντελῶς ἄχρηστον καὶ οὕτω, ἐνῷ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ἐπεβαρύνετο σημαντικῶς μὲ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ὡς φερ’ εἰπεῖν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος 1932, μὲ τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 550.298.80 ο)ο, ἐν τῇ πράξει οὐδεμία προσεκομίζετο ὠφέλεια, καθότι, παρὰ τοὺς ὑπερεξήκοντα τοιούτους ἐκτάκτους ὑπαλλήλους, αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Βουλῆς διαμαρτύρονται, εἴτε διότι οἱ διοριζόμενοι ἔκτακτοι οὐδέποτε ἐνεφανίζοντο εἰς αὐτάς, εἴτε διότι οἱ δοθέντες πρὸς αὐτὰς ἦσαν ἀνίκανοι διὰ τὴν ἀπαιτουμένην ἐργασίαν, ἐλλείψει προσόντων. Καὶ εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐπιθυμία ἀπόλυτος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς ἐπιτρεπούσης τὴν πρόσληψιν τοιούτων ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἡ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε σκόπιμον, ἐφόσον δὲν παρέχομεν ταῖς ὑπηρεσίαις τὸ παρ’ αὐτῶν ζητηθὲν καὶ ἀναγκαῖον μόνιμον προσωπικόν, νὰ μὴ στερήσωμεν ταύτας τοῦ εὐεργετήματος ὅπως, εἰς περίπτωσιν ἐξαιρετικῆς καὶ ἐπειγούσης ἀνάγκης αὐτῶν, ζητήσωσι τὴν ἐνίσχυσίν των καὶ δι’ ἐκτάκτου προσωπικοῦ, ὅπερ ὅμως συμφώνως πρὸς τὰς προβλεφθείσας ἀνάγκας τῶν ὑπηρεσιῶν, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν περιττῶν δαπανῶν περιωρίσαμεν μόνον εἰς εἴκοσιν. Τέλος τὰς ὑπηρεσίας Διεκπεραιώσεως, Εἰδικοῦ Λογιστηρίου, Ἰδιαιτέρου Γραφείου Προέδρου, Γραφείου Κομμάτων, Γραφείου Προσωπικοῦ καὶ τῶν κλητήρων καὶ ὑπηρετῶν, συνεκροτήσαμεν εἰς ἰδίαν διεύθυνσιν προσωπικοῦ. Τὴν σύστασιν ταύτης ὑπηγόρευσεν ἡ παντελὴς ἔλλειψις τοιαύτης ὑπηρεσίας ἐν τῇ Βουλῇ ἕνεκα τῆς ὁποίας τὰ ζητήματα τοῦ προσωπικοῦ διεχειρίζετο ἡ ὑπηρεσία διεκπεραιώσεως κατὰ τὸ ἐνόν, ἢ καὶ ἄλλαι ὑπηρεσίαι ὅλως ἀναρμοδίως καὶ πλημμελῶς. Αὗται δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῶσι πλήρως καὶ λόγῳ ἀνεπαρκείας προσωπικοῦ καὶ λόγῳ ἀναρμοδιότητος εἰς τὴν σπουδαίαν ταύτην ὑπηρεσίαν, ἕνεκα τούτου δὲ πλημμελέστατον ἢ μᾶλλον ἀνύπαρκτον εἶναι τὸ Ἀρχεῖον τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς καὶ ἐλλείπουσι παντελῶς οἱ ἀτομικοὶ φάκελλοι τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν, εἶναι γνωστὸν δὲ πόσας ἀνάγκας ἐξυπηρετοῦσιν τὰ στοιχεῖα ταῦτα. Ἐπεφορτίσθη μάλιστα ἡ ὑπηρεσία αὕτη καὶ μὲ τὴν εὐθύνην τῆς τηρήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ἀτομικῶν φακέλλων καὶ ἰδίου μητρώου τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ὅπερ, καίτοι ἀπαραίτητον, οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐτηρεῖτο. Γενικῶς δὲ ἡ Διεύθυνσις αὕτη, βοηθοῦσα ἐν τούτῳ τὴν Γενικὴν Γραμματείαν κατὰ τὰ ὑπὸ τοῦ ἐσωτερικοῦ ὀργανισμοῦ προσεχῶς κανονισθησόμενα, θὰ ἔχῃ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῶν ὡρῶν ἰδίᾳ τῆς ἐργασίας ὁλοκλήρου τοῦ προσωπικοῦ τῶν τε ὑπαλλήλων ὡς καὶ τῶν κλητήρων καὶ ὑπηρετῶν, καὶ εἰς περίπτωσιν ἀπειθειῶν θὰ προτείνῃ τὴν λῆψιν τῶν ἐπιβαλλομένων ποινῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐλπίζωμεν βασίμως, ὅτι διὰ τῆς δημιουργίας τῆς Διευθύνσεως ταύτης, ἡ πειθαρχία θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἀπόδοσις τῆς ἐργασίας τῶν ὑπαλλήλων, ὑποχρεουμένων εἰς τοιαύτην ἀνελλιπῶς καὶ καθ’ ὡρισμένας ὥρας, βάσει δελτίου παρουσίας αὐτῶν, θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ μὲ τὴν διδομένην μικρὰν ἐνίσχυσιν εἰς τὸ προσωπικὸν νὰ εἶναι δυνατὸν ἐπαρκῶς νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς. Ὡς ἀνωτέρω ἀναφέρομεν ὑπὸ τὴν Διεύθυνσιν ταύτην ὑπηγάγομεν τὸ νεοσύστατον γραφεῖον κομμάτων. Διὰ τῆς σχετικῆς ἐν τῷ Κανονισμῷ διατάξεως προτείνομεν ὅπως παρ’ ἑκάστῳ Ἀρχηγῷ κόμματος, καθ’ ὑπόδειξιν τούτου, διορίζηται εἷς ἔκτακτος μὴ ὑπαγόμενος εἰς τὰς περὶ μονιμότητος διατάξεις ὑπάλληλος, ὅστις θὰ τελῇ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὑποδείξαντος Ἀρχηγοῦ κόμματος ὡς πρὸς τὸν τρόπον καὶ χρόνον τῆς παρ’ αὐτῷ ὑπηρεσίας, ὑπαγόμενος ὅμως κατὰ τὰ λοιπὰ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Διευθύνσεως Προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς. Ἐκρίθη δηλονότι ὡς ὀρθὸν καὶ δίκαιον ὅπως ὁ κατὰ τὴν ἔννοιαν τοῦ νέου ἄρθρου 7 τοῦ ὑπὸ ψήφισιν Κανονισμοῦ Ἀρχηγὸς κόμματος μὴ στερεῖται τῆς εὐχερείας νὰ παρακολουθῇ δι’ ὑπαλλήλου ἀνήκοντος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μὲν τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἀπολαύοντος τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ, τὰς ἐργασίας τῶν διαφόρων τμημάτων τῆς Βουλῆς, τὰς ἐχούσας σχέσιν μὲ τὸ ὅλως ἐξαιρετικὸν καὶ βαρὺ ἔργον ἑνὸς Ἀρχηγοῦ κόμματος, καὶ νὰ τίθεται εἰς ἐπαφὴν μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, διὰ προσώπου ἔχοντος καὶ τὴν ἀπαιτουμένην ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπαλλήλου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος παρὰ ταῖς ὑπηρεσίαις διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἑνὸς Ἀρχηγοῦ κόμματος. Διὰ τοῦτο ἐδώσαμεν εἰς τοῦτον ἀφ’ ἑνὸς μὲν, τὸν βαθμὸν τοῦ Γραμματέως Αʹ τάξεως ἐξηρέσαμεν δὲ αὐτὸν καὶ τῆς μονιμότητος, ἵνα εἶναι τῆς ἑκάστοτε ἐμπιστοσύνης τοῦ διορίζοντος Ἀρχηγοῦ, θέλει δὲ διὰ τοῦ ἐκδοθησομένου ἐσωτερικοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Βουλῆς θεσπισθῇ ἀναλόγως καὶ πλήρως ἡ ἁρμοδιότης τούτου καὶ αἱ σχέσεις του πρὸς τὰς λοιπὰς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς. Αὗται ὑπῆρξαν αἱ οὐσιώδεις μεταρρυθμίσεις, αἱ γενόμεναι εἰς τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα τὸν ὀργανισμὸν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς καὶ πιστεύομεν ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θέλει πλήρως δικαιολογήσῃ καὶ ἀποδεχθῇ τὴν γενομένην ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ τὴν προσθήκην ἐλαχίστων θέσεων, πλὴν τῶν ὑπαρχουσῶν, πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς. Ἐπουσιώδεις τινὲς τροποποιήσεις εἰς τὰς αὐτὰς διατάξεις ἀφορῶσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπανορθώσεις ἀδικιῶν τινων, αἵτινες συνήθως συμβαίνουσιν εἴτε ἐξ ἀβλεψίας, εἴτε ἐκ στενότητος ἀντιλήψεως πολλάκις τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς βάρος κατωτέρων ὑπαλλήλων. Ὡσαύτως ἐθεωρήσαμεν ἀπόδοσιν δικαίου τὴν ἀποδοχὴν αἰτήματος τῶν κλητήρων τῆς Βουλῆς ὅπως ἡ προσαύξησις τῆς τελευταίας τριετίας αὐτῶν ὑπολογισθῇ πρὸς 20% ἀντὶ τοῦ μέχρι τοῦδε 10% καὶ τοῦτο, διότι κατὰ τὰς ὑφισταμένας διατάξεις δὲν τυγχάνουσιν ἄλλης ὑλικῆς ἐνισχύσεως, πλὴν τῆς προσαυξήσεως 10% ἐπὶ τοῦ μισθοῦ αὐτῶν, δι’ ἑκάστην συμπληρουμένην τριετίαν καὶ μέχρι τεσσάρων τριετιῶν, δεδομένου δὲ ὅτι δὲν ὑφίσταται ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ ἀνώτερος ὀργανικὸς βαθμὸς τοῦ κλητῆρος καὶ μετὰ δωδεκαετῆ καὶ ἐπέκεινα συνεχῆ ὑπηρεσίαν παραμένουσιν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἑτέρας προαγωγῆς ἢ μισθοδοτικῆς βελτιώσεως ἐθεωρήσαμεν δίκαιον νὰ προτείνωμεν τὴν κατὰ τὰ ὡς ἄνω βελτίωσιν τῆς θέσεως αὐτῶν. Ἐν τῷ περὶ προσόντων δὲ τῶν ὑπαλλήλων ἄρθρῳ μετερρυθμίσαμεν ταῦτα καὶ προτείνομεν ἀνάλογα προσόντα δι’ ἑκάστην τῶν ἐν τῇ Βουλῇ θέσεων, ὥστε νὰ εἶναι ταῦτα ἱκανὰ νὰ ἀποδώσωσιν ἱκανοὺς καὶ μορφωμένους ὑπαλλήλους. Περαίνοντες τὴν ἀνωτέρω ἔκθεσίν μας, τὴν ἀφορῶσαν τὴν καθ’ ἕκαστα ἀνάλυσιν τῶν ἀναγκῶν τῶν ὑφισταμένων ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν διὰ τῆς νέας ὀργανώσεως καὶ συνθέσεως αὐτῶν ἐπερχομένην βελτίωσιν, θεωροῦμεν ἐπιβεβλημένον νὰ γνωρίσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν ταύτην τῶν ὑπηρεσιῶν, ἐλάβομεν ὡς βάσιν ὅπως ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς ἐν συνόλῳ μὴ ὑπερβῇ τὸν τοῦ λήξαντος ἔτους, περικόψαντες δὲ ἐκ τούτου πλείστας περιττὰς δαπάνας καὶ περιορίσαντες εἰς τὸ ἐλάχιστον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, κατωρθώσαμεν νὰ μὴ δημιουργήσωμεν ὑπέρβασιν ἢ ἐπιβάρυνσίν τινα ἐν τῷ νέῳ προϋπολογισμῷ τῶν τακτικῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, καίτοι ἡ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναγκῶν ἀναδιοργάνωσις τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ αἱ συνήθεις ἐκ προαγωγῶν προσαυξήσεων ἐπιβαρύνσεις θὰ ἐδικαιολόγουν οὐ σμικρὰν ἐπιβάρυνσιν ἔναντι τῆς συντελουμένης ἀναδημιουργίας τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς χρήσεως 1932–1933 ἀνέρχεται εἰς 28.377.544 εἰς ἅς ὅμως δέον νὰ προσθέσωμεν ἕνα μῆνα Βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως παραλειφθέντα ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον καὶ ἀνερχόμενον εἰς 1.625.000 δρχ. περίπου. Εἰς τρόπον ὥστε τὸ σύνολον τούτου νὰ ἀνέρχηται εἰς 30.000.000 περίπου ἔναντι τοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως 1933–1934, ὅστις θέλει ἀνέλθῃ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν προσθηκῶν τῶν θέσεων εἰς 29.500.000. Προῆλθε δὲ ἡ οἰκονομία αὕτη, ὡς ἀνωτέρω ἀνέφερα, ἐκ τῆς περικοπῆς περιττῶν καὶ ἀδικαιολογήτων δαπανῶν κυριωτέρα τῶν ὁποίων ὑπῆρξεν ἡ ἐκτύπωσις εἰς ἰδιωτικὸν τυπογραφεῖον τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων, ἀνερχομένη εἰς 300.000 ὡς καὶ ἡ ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκτάκτων εἰς 20, τῆς οἰκονομίας ταύτης ἀνερχομένης εἰς 600.000 δραχμὰς καὶ ἐξ ἄλλων περικοπῶν ἥσσονος σπουδαιότητος τῆς ἀναδιοργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν. Πλὴν τῶν ἀνωτέρω καὶ εἰς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ πρὸ τῆς ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς Βουλῆς, τὸ περιλαμβάνον ἰδίᾳ τὰς περὶ καταρτισμοῦ καὶ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Προεδρείου διατάξεις ὡς καὶ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, ἐπεφέραμεν μικράς τινας τροποποιήσεις, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἐπουσιώδεις καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον φραστικάς. Ὡσαύτως δὲ συνεκεντρώσαμεν εἰς ἴδια ἄρθρα διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ, αἵτινες μολονότι ἦσαν τοῦ ἰδίου περιεχομένου, εὑρίσκοντο διεσπαρμέναι εἰς διάφορα ἄρθρα αὐτοῦ, ἰδίᾳ συγκρότησις διεσπαρμένων διατάξεων περὶ Ἐπιτροπῶν μὲ κυρίας προσθήκας 1) Τὸν καθορισμὸν μυστικῆς ψηφοφορίας διὰ τὴν ἐκλογὴν τῶν Προέδρων τῶν Κοινοβουλευτικῶν Ἐπιτροπῶν, 2) Τὴν σύστασιν ὑπὸ τοῦ Προέδρου καὶ τῶν Εἰδικῶν Ἐπιτροπῶν πρὸς ἐπεξεργασίαν Νόμων ἢ προτάσεων, ἁρμοδιότητος πλειόνων τοῦ ἑνὸς Ὑπουργείου, 3) Τὸν καθορισμὸν τοῦ δικαιώματος τῆς συγκροτήσεως τῶν Μικτῶν Ἐπιτροπῶν Ν. Ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, ὡς καὶ τὴν τήρησιν πρακτικῶν τῶν συζητήσεων τούτων ὑποχρεωτικῶς καὶ ἐστενογραφημένως καὶ τὴν δημοσίευσιν αὐτῶν εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῶν Συζητήσεων. Εἰς τὴν σκέψιν ταύτην ἤχθημεν ἀπὸ τῆς ἀντιλήψεως ὅτι, ἐφόσον εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ταύτας ἀσκεῖται πλήρης Νομοθετικὴ ἐργασία, θὰ ἔδει διὰ τοῦ τρόπου τούτου τῆς στενογραφήσεως τῶν Πρακτικῶν νὰ καταστῶσιν πλέον ἢ ὑπεύθυνοι αἱ κατ’ αὐτὰς συζητήσεις. Τέλος καὶ ἐλλείψεις τινὰς συνεπληρώσαμεν, ὧν ὁ ἔλεγχος ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν γενησομένην συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ, μᾶς ἀπαλλάσει ἀπὸ τοῦ νὰ ἀπασχολήσωμεν ἐν τῇ παρούσῃ ἐκθέσει καὶ δι’ αὐτῶν τὴν Βουλήν. Μόνη καινοτομία διὰ προσθήκης νέου ἄρθρου εἰς τὸ μέρος τοῦ Κανονισμοῦ τούτου, εἶναι ἡ γενομένη διὰ τοῦ προστιθεμένου νέου ἄρθρου 7, δι’ οὗ καθορίζεται ἡ ἔννοια τῶν Ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν μερίδων. Εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἤχθημεν οὐχὶ βεβαίως ἀπὸ τῆς σκέψεως ὅπως καθιερώσωμεν διὰ πάσας τὰς πολιτικὰς σχέσεις τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἀρχηγοῦ μιᾶς πολιτικῆς μερίδος, εἰς ἃς προφανῶς καὶ ἡ ἁρμοδιότης τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ ταύτης δὲν ἐξικνεῖται, διότι οὔτε σκόπιμον, ἀλλ’ οὔτε δυνατὸν εἶναι νὰ στερήσωμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ οἱανδήποτε πολιτικὴν μερίδα τῆς Χώρας, δρῶσαν ἐν τῷ πλαισίῳ ὡρισμένων πολιτικῶν καὶ κοινωνικῶν ἀρχῶν αὐτῆς, τοῦ ἐνδεδειγμένου της Ἀρχηγοῦ. Ἀλλὰ σκεπτόμενοι μόνον βάσει τῶν ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς παρεχομένων δικαιωμάτων καὶ ἀποσκοποῦντες εἰς τὸ νὰ καθορίσωμεν σαφῶς τὴν ἔννοιαν τοῦ Ἀρχηγοῦ τῶν πολιτικῶν μερίδων ἐν τῇ Βουλῇ, ἐθέσαμεν ὡς ἀπαραίτητον καὶ κυρίαν προϋπόθεσιν ὅτι, διὰ νὰ εἶναι τις Ἀρχηγὸς πολιτικῆς μερίδος ἐν τῇ Βουλῇ, δυνάμενος ὡς τοιοῦτος νὰ ἀπολαμβάνῃ τῶν ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων διαγραφομένων προνομίων ἐν αὐτῇ, δέον ἀπαραιτήτως, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νέου ἄρθρου 6 τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ἀναγνωρίζηται ὡς τοιοῦτος ὑπὸ ἐπαρκοῦς ἀριθμοῦ ὀπαδῶν Βουλευτῶν καὶ ὡς ἐλάχιστον ὅριον ἐλάβομεν τὸ δυνατὸν τῆς ἐκπροσωπήσεως μιᾶς πολιτικῆς μερίδος εἰς τὴν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος συγκροτουμένην Μικτὴν Ἐπιτροπὴν Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως δι’ ἑνὸς τοὐλάχιστον Βουλευτοῦ, ὡς μέλους ταύτης. Εἶναι τοῦτο Συνταγματικὸν τεκμήριον καθιεροῦν τὴν βάσιν καθ’ ἣν ἐπὶ τῆς σημερινῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν πολιτικὴ μερὶς νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἐν τῇ Μικτῇ ταύτῃ Ἐπιτροπῇ, ἂν δὲν συγκροτῆται τοὐλάχιστον ὑπὸ 10 Βουλευτῶν. Εἶναι μία βάσις δικαία ἥτις δὲν δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι ἐλήφθη εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε, διότι μετὰ τὴν καθιέρωσιν τῆς ἀρχῆς ταύτης ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος, δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ νοηθῇ καὶ εὐσταθήσῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἡ ἔννοια τοῦ Ἀρχηγοῦ μιᾶς πολιτικῆς μερίδος, ἥτις δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ συμβάλῃ δι’ ἑνὸς τοὐλάχιστον ἀντιπροσώπου αὐτῆς, ὡς πολιτικῆς μερίδος, εἰς τὸ ἀσκούμενον Νομοθετικὸν ἔργον τῶν ἐν λόγῳ ἐπιτροπῶν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως. Βάσις τῶν σκέψεών μας ὑπῆρξεν ὅπως ὡς Ἀρχηγὸς μιᾶς πολιτικῆς μερίδος θεωρεῖται ὁ ἀναγνωριζόμενος ὑπὸ ἀριθμοῦ Βουλευτῶν ἱκανοῦ νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν μερίδα ταύτην νὰ ἐκπροσωπῆται εἰς τὰς Μικτὰς Ἐπιτροπὰς τῶν Νομοθετικῶν Ἐξουσιοδοτήσεων καὶ νὰ συμβάλῃ εἰς τὸ παρ’ αὐτῶν ἀσκούμενον Νομοθετικὸν ἔργον καὶ ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει ὡς βάσιν τὸ κατώτερον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὅριον τῆς συγκροτήσεως τῶν Ἐπιτροπῶν αὐτῶν, ἤτοι ὅταν αὗται συγκροτοῦνται ὑπὸ τοῦ δεκάτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ πολιτικὴ μερὶς νὰ ἐκπροσωπηθῇ εἰς τὰς Ἐπιτροπὰς ταύτας ἂν δὲν συγκροτεῖται τοὐλάχιστον ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν. Πλὴν τοῦ ὅτι τοῦτο εἶναι συνταγματικὸν τεκμήριον, καθιεροῦν μίαν βάσιν διὰ τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν πολιτικῶν μερίδων κατ’ ἀναλογίαν τῶν δυνάμεών των εἰς τὰς διὰ τοῦ κατωτέρου ὁρίου καταρτιζομένας μικτὰς Ἐπιτροπὰς τῆς Ν. Ἐξουσιοδοτήσεως, εἶναι ἐν ταὐτῷ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν δέκα Βουλευτῶν ἡ ἐλαχίστη βάσις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅτι Ἀρχηγὸς πολιτικὸς μερίδος, ἀναγνωριζόμενος καὶ ἀκολουθούμενος ὑπὸ δέκα τοὐλάχιστον Βουλευτῶν ἐκπροσωπεῖ μίαν σοβαρὰν καὶ ἀρκούντως ὑπολογήσιμον ἀριθμητικὴν δύναμιν Βουλευτῶν ἐν τῇ Βουλῇ καὶ κατὰ συνέπειαν ὑπολογήσιμον πολιτικὴν κατάστασιν, δικαιολογοῦσαν τὴν ὑπόστασίν της ὡς πολιτικῆς μερίδος τῆς Βουλῆς Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος καθορίζον ὡς κατώτερον ὅριον συγκροτήσεως τῶν μικτῶν Ἐπιτροπῶν τῆς Ν. Ἐξουσιοδοτήσεως τὸ δέκατον τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν, παρέχει τὸ δικαίωμα ὅπως αὗται συγκροτοῦνται ἐνίοτε καὶ δι’ ἀριθμοῦ πολὺ μεγαλειτέρου εἰς τρόπον ὥστε ἡ καθιερουμένη βάσις τῶν δέκα Βουλευτῶν νὰ δύναται νὰ μειοῦται εἰς τὸ ἐλάχιστον ἀκόμη, θὰ ἐδημιούργει δὲ ὡς διατυποῦται ἐν τῇ προτάσει τὸ σχετικὸν ἄρθρον, παρὰ τὴν ἑρμηνείαν τὴν διδομένην διὰ τῆς Εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς, ἀμφιβολίας καὶ ἀμφισβητήσεις κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, τροποποιοῦμεν τὸ σχετικὸν ἄρθρον 7, καθορίζοντες ὅτι πάντως ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν, τῶν ἀναγνωριζόντων Ἀρχηγόν τινα πολιτικῆς μερίδος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὀλιγώτερος τῶν δέκα. Καὶ οὕτω τὸ ἄρθρον 7, τροποποιούμενον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διατυποῦται ὡς ἑξῆς: «Ἀρχηγοὶ πολιτικῶν μερίδων θεωροῦνται οἱ ἀναγνωριζόμενοι ὡς τοιοῦτοι, συμφώνως πρὸς τὸ ἀνωτέρω ἄρθρον 6, ὑπὸ ἀριθμοῦ Βουλευτῶν ἐπαρκοῦς διὰ νὰ ἐκπροσωπηθῇ ἡ μερὶς αὕτη εἰς τὴν κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Συντάγματος ὑπὸ τοῦ δεκάτου τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν καὶ Γερουσιαστῶν συγκροτουμένην μικτὴν Ἐπιτροπὴν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσιοδοτήσεως δι’ ἑνὸς τοὐλάχιστον Βουλευτοῦ, ὡς μέλους ταύτης, οὐδέποτε δὲ ὑπὸ ὀλιγωτέρων τῶν δέκα Βουλευτῶν. Ἐπίσης Ἀρχηγοὶ πολιτικῶν μερίδων θεωροῦνται οἱ ἀναγνωρισθέντες εἰς προγενεστέραν Βουλευτικὴν περίοδον ὡς τοιοῦτοι ὑπὸ τριάκοντα τοὐλάχιστον Βουλευτῶν ἢ οἱ διατελέσαντες Πρόεδροι Κυβερνήσεων». Θὰ ἦτο ὅμως ἄδικον ἐάν, πλὴν τῆς καθιερουμένης ταύτης βάσεως ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ ψηφισθησομένου Κανονισμοῦ καὶ ἐφεξῆς, δὲν προεβλέπαμεν καὶ διὰ περιπτώσεις τινὰς τοῦ παρελθόντος, καθ’ ἃς πολιτικαὶ μερίδες ἀριθμοῦσαι εἰς τὸ παρελθὸν πολὺ πλείονας τῶν 10 Βουλευτῶν, ἀνέδειξαν Ἀρχηγοὺς κομμάτων, οἵτινες εἶναι πιθανὸν ἤδη ἐκ τῆς συνήθους ἀτυχίας εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν πολιτικῶν μερίδων, νὰ μὴ κέκτηνται νῦν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν τῶν 10 Βουλευτῶν. Θὰ ἦτο ἀδικία πρὸς τοὺς πολιτικοὺς Ἀρχηγοὺς τούτους τῆς Χώρας, τοὺς εὑρισκομένους εἰσέτι ἐν τῇ ἐνεργῷ πολιτικῇ ζωῇ καὶ κοινοβουλευτικῇ δράσει, ἐὰν ἐστεροῦμεν τούτους τῶν ὑπὸ τοῦ παρόντος Κανονισμοῦ προβλεπομένων καὶ ἀπονεμομένων προνομίων εἰς Ἀρχηγὸν πολιτικῆς μερίδος. Ὡς ἐπίσης θὰ ἦτο παράλειψις κεφαλαιώδης, ἐὰν δὲν ἀπεδίδαμεν τὰς προνομίας καὶ τὰ δικαιώματα ἐν τῇ Βουλῇ Ἀρχηγοῦ Πολιτικῆς μερίδος, εἰς Πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς Χώρας, οἵτινες, ὁπωσδήποτε, διετέλεσαν ἐν τῷ παρελθόντι Πρόεδροι Κυβερνήσεων. Διὰ τοῦτο, πλὴν τῆς πρώτης περιπτώσεως, ἀπεδώσαμεν τὴν ἔννοιαν Ἀρχηγοῦ πολιτικῆς μερίδος καὶ εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀνεγνωρίσθησαν, ὡς τοιοῦτοι, εἰς προγενεστέραν κοινοβουλευτικὴν περίοδον ὑπὸ τριάκοντα τοὐλάχιστον Βουλευτῶν, ὡς καὶ εἰς ἐκείνους, τέλος, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν Πρόεδροι Κυβερνήσεων. Αὗται ὑπῆρξαν ἐν συνόλῳ αἱ γενόμεναι τροποποιήσεις καὶ προσθῆκαι ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς, ὧν τὴν ἀποδοχὴν ἔχει τὴν τιμὴν ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν διὰ τῆς ὑπὸ ψήφισιν προτάσεως «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ αὐτῆς».

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Δανίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 13 Ἀπριλίου 1933 Συμβάσεως Συνδιαλλαγῆς, Διαιτησίας καὶ Δικαστικοῦ Διακανονισμοῦ».

§127ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰθιοπίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀδδὶς–Ἀμπέμπα τῇ 23 Μαρτίου 1931 (14 Μεγαβὶτ 1925) συμπληρωματικῆς συμφωνίας».

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βραζιλίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας πρὸς ἀμοιβαίαν παραχώρησιν τῆς ρήτρας τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους διὰ τὰ ἐμπορεύματα καὶ τὴν ναυτιλίαν».

§131ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτόν.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ διαλύσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἰδιωτῶν».

§133Γ. ΕΞΗΝΤΑΡΗΣ. Εἰς τοῦτο θὰ προέτεινον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διότι ἐζητήθησαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ὡρισμέναι πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐδόθησαν.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἀναβολήν. Γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐταί δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσι, δεδομένου ὅτι πρόκειται περὶ διαθέσεως κονδυλίων καὶ συνομολογήσεως συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔρχονται εἰς δημοσίαν συζήτησιν. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν θὰ λάβητε. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθῇ.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δ)βρίου 1932 Ν. Δ. «περὶ εἰσαγωγῆς ἀτελῶς ἢ ἐπὶ ἠλαττωμένῳ δασμῷ ἀραβοσίτου καὶ κριθῆς».

§136Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ κυρωτικόν, ἐψηφίσθη ἐφάπαξ τὴν περασμένην φοράν. Διατὶ ἀναγράφεται πάλιν, ἀφοῦ δὲν ἔχετε τροπολογίας, κ. Ὑπουργέ;

§137Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουρ. Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω πράγματι κάμει τροποποιήσεις.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφάπαξ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 28ης Ἰουνίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ νόμου 2203 περὶ κατωτέρων γεωργικῶν σχολῶν».

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12)12)32 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου 5411 περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 23)9)31 Ν.Δ. περὶ ἀγορᾶς ἐμπορευσίμων καπνῶν παρὰ παραγωγῶν καὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 27)8)31 ὑπ’ ἀριθ. 442 πράξεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου».

§142ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 21 Δ)βρίου 1932 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ παραδόσεως ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 50000 ὁμολογιῶν ὀνομαστικῆς ἀξίας 50 ἑκατομμυρίων δραχ. δανείου ἀποζημιώσεως ἀνταλλαξίμων κλπ.».

§144ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν Δεκτόν. (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου: «Περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15)7)33 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινῶν τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου».

§146Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Κύριοι Βουλευταί, δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀλλὰ περὶ τροπολογίας, ἀφορώσης τὴν διάθεσιν τῶν ἀδιαθέτων κλήρων. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τοὺς Κυρίους Συναδέλφους, ὅσοι μὲν ἔχουν νὰ ὑποβάλουν σχετικὰς τροπολογίας ἀφορώσας τὴν διάθεσιν τῶν ἀδιαθέτων κλήρων, νὰ τὰς ὑποβάλουν. Ὅσοι ὅμως ἔχουν νὰ ὑποβάλουν τροπολογίας τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, νὰ μὴ τὰς ὑποβάλουν, διότι δὲν θὰ τὰς ἀποδεχθῶ, καὶ τοῦτο διότι, ἤδη ἐπεξεργαζόμεθα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ συζητηθῶσι προσεχῶς. Οὕτω δύνανται οἱ Κύριοι Συνάδελφοι, νὰ τὰς ὑποβάλωσι κατὰ τὴν γενησομένην συζήτησιν τῶν τροπολογιῶν τούτων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ εἰς τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον, πλὴν τῶν τροπολογιῶν τῶν ἀφορωσῶν τοὺς ἀδιαθέτους κλήρους, οὐδεμίαν ἄλλην θὰ δεχθῶ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζηγιάννης.

§148Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ θέμα τῶν κλήρων. Κύριε Ὑπουργέ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ νέα συστήματα ἐπεκράτησαν ἕως τώρα διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ἀδιαθέτων κλήρων. Τὸ πρῶτον ἐξεπορεύετο ἀπευθείας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ τὸ δεύτερον ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἐκ δύο δικαστῶν καὶ ἑνὸς γεωπόνου. Τώρα γίνεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν μεταβολή, ὥστε νὰ ἀποτελῆται αὕτη ἀπὸ ἕνα δικαστὴν καὶ δύο γεωπόνους. Κύριοι, ἐδῶ εἶναι ἐπίκαιρον νὰ εἴπω ὅτι κατ’ ἀρχὴν παρεξηγήθη ἡ διάταξις τῶν ἀδιαθέτων κλήρων. Καὶ ὅταν ἔκρινε τὴν τύχην αὐτῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἡ κρίσις αὕτη προσέθετε μίαν γνωμάτευσιν ἑνὸς μικροῦ ὑπαλλήλου τοῦ Ἐποικισμοῦ. Ὅταν δὲ ἐπήγαιναν οἱ δικαιοῦχοι εἰς τὴν ἐκδικαστικὴν ἐπιτροπήν, συνέβαινε τὸ ἑξῆς: Μίαν ἡμέραν ἐπρόκειτο νὰ ἐκδικασθοῦν 70 στρέμματα ἑνὸς κτήματος ἀπέχοντος ἀπὸ τὴν Λάρισαν περὶ τὴν μίαν ἡμέραν, καὶ ἐπειδὴ ἡ πρόσκλησις ἔλεγεν ὅτι καλοῦνται ὅλοι οἱ ὑποβαλόντες αἰτήσεις, ἐκλήθησαν 300 χωρικοὶ διὰ νὰ μάθουν ὅτι θὰ τὰ πάρουν τὰ 70 αὐτὰ στρέμματα δύο κληροῦχοι. Αὐτὸ πρέπει νὰ διορθωθῇ. Δεύτερον, ὑπάρχει ἡ παρεξήγησις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ἀγροτικοῦ κώδικος, ὅπερ λέγει: «Ἀκτήμονες κατὰ τὸν παρόντα νόμον καλλιεργηταὶ νοοῦνται καὶ οἱ ἔχοντες ἀνεπαρκῆ γεωργικὴν ἰδιοκτησίαν, οὐχὶ δὲ καὶ ὅσοι καλλιεργηταὶ ἔχουν ἐπαρκῆ κινητὴν ἢ ἀκίνητον ἀστικὴν ἰδιοκτησίαν». Τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐπηκολούθησαν διαγραφαὶ κληρούχων, ἐπειδὴ οὗτοι ἀπὸ τὴν οἰκονομίαν των καὶ τὴν φιλεργίαν των ηὔξησαν κατά τι τὸν ἀριθμὸν τῶν μικρῶν καὶ μεγάλων ζώων των καὶ διαγραφαὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται ἀλλοῦ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ἀργίας των καὶ ἀσκοῦν ἕν ἐπικουρικὸν ἐπάγγελμα. Ἕνας χωρικὸς ἐπῆρε ἠλαττωμένον κλῆρον 19 στρεμμάτων. Ἀπὸ τὰ 19 ἐφύτευσεν ἀμπέλι ἕως 6 στρέμματα. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Ἐποικισμοῦ Λαρίσης, προτείνουσα νὰ χάσῃ ὁ φίλεργος κληροῦχος τὰ 13 στρέμματα, ἐπειδὴ ἔγεινε ἀμπελουργὸς εἰς τὰ ἄλλα 6 στρέμματά του. Κύριοι, ἔχω τὰς ἀντιρρήσεις. Ὅσοι κλῆροι δὲν ἔχουν κηρυχθῇ ἀδιάθετοι, ὡς πρὸς αὐτοὺς νὰ σταματήσῃ ἡ φάμπρικα τῶν διαγραφῶν. Νὰ δοθῇ μία ἀναστολὴ τοὐλάχιστον τριετής. Χάριν τοῦ αἰσθήματος τῆς ἀσφαλείας τῆς ἰδιοκτησίας θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἕν ὅριον χρονικόν, τοὐλάχιστον 3 ἐτῶν, καθ’ ὅ δὲν θὰ γίνεται διαγραφὴ κληρούχων. Μὴ φοβηθῆτε ὅτι θὰ ἔχωμεν ἔλλειψιν καλλιεργείας. Εἰς τὸν νομὸν Λαρίσης ἀπὸ τοῦ 1922, ὅτε ἤρχισεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις, μέχρι τοῦ 1930 αἱ καλλιεργούμεναι ἐκτάσεις ηὐξήθησαν κατὰ τριακοσίας χιλιάδας στρεμμάτων καὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν κατὰ τὸ διάστημα αὐτὸ ἡ αὔξησις τῆς καλλιεργείας ὑπερέβη τὰ δύο ἑκατομμύρια στρέμματα. Ἑπομένως ἐφόσον δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ μείνῃ ἀκαλλιέργητος ἡ γῆ, θὰ ἤθελα νὰ διατυπώσω μίαν εὐχὴν νὰ δοθῇ ἓν ὅριον, μία τριετία, καὶ ὅσοι κληροῦχοι ἀποδειχθοῦν μετ’ αὐτὴν ἀνάξιοι, τότε ἂς διαγραφοῦν.

§149Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν διετίαν ὁ κλῆρος θὰ μείνῃ εἰς τοὺς κληρούχους. Ἄν τὸν ἐνοικιάζουν; Καθίσταται κανεὶς ἔκπτωτος τοῦ κλήρου, ὅταν δὲν τὸν καλλιεργεῖ. Ὅταν δὲν τὸν καλλιεργεῖ νὰ ἐκπίπτῃ.

§150Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνον δι’ αὐτό τὸ δέχομαι. Ὄχι ὅταν κάμνει ἀμπέλια ἢ χωράφια. Κύριοι, δευτέραν λύσιν διὰ τοὺς κλήρους, ποὺ ἔχουν κηρυχθῆ ἀδιάθετοι, ἔχω νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς: Ἀντὶ νὰ ἐκδικάζωνται ἀπὸ ἐπιτροπὰς ἀπαλλοτριώσεως, προτείνω — καὶ δὲν εἶναι μόνον γνώμη ἰδική μου — προτείνω νὰ ἀφήσωμεν ἐλεγκτὰς καὶ δικαστὰς τοὺς ἰδίους κληρούχους τοῦ ἀγροκτήματος, δηλαδή, ἐν γενικῇ συνελεύσει τῶν κληρούχων ἑκάστου συνεταιρισμοῦ, τῶν προσώπων καὶ πραγμάτων τοῦ ὁποίου εἶναι καὶ ἄμεσοι γνῶσται, νὰ λαμβάνηται ἀπόφασις εἰς ποίους ἐκ τῶν ἀξιούντων ἀγροτῶν θὰ παραχωροῦνται οἱ ἀδιάθετοι κλῆροι. Θὰ ἔχωμεν ἄριστα ἀποτελέσματα. Θὰ ἠξεύρουν ποῖοι ἐργάζονται καὶ ποῖοι πρέπει νὰ ἀποκατασταθοῦν. Καὶ ἔπειτα πρὸς κύρωσιν ἢ πρὸς ἔφεσιν αὐτῆς τῆς ἀποφάσεως ὁρίσατε εἴτε τὴν ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως, εἴτε τὸν Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Ἄν μείνετε εἰς τὰ ἐπιτροπάς, ἔχω νὰ προτείνω, ὅπως αἱ 25 δρχ. ποὺ θεσπίζει τὸ νομοσχέδιον...

§151Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶνε τίποτε.

§152Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δέν εἶνε τίποτε; Καὶ τώρα ὑπάρχει. Δὲν γίνεται δεκτὴ αἴτησις χωρικοῦ ἂν δὲν συνυποβάλῃ 25 δραχμῶν παράβολον. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθουν 300 χωρικοὶ διὰ νὰ μοιράσουν 100 στρέμματα καὶ τὰ πάρουν 3 ἢ 4 κληροῦχοι, οἱ ἄλλοι, ποὺ θὰ φύγουν ἄπρακτοι, θὰ δώσουν καὶ 7½ χιλ. δραχμάς;

§153Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Νὰ προσέξητε εἰς τὸ ἄρθρον 10. Ἔχω κάμει μίαν προσθήκην, ὅτι οἱ ἀδιάθετοι κλῆροι, δηλαδὴ τῶν κληρούχων, οἱ ὁποῖοι ἀπεβίωσαν, δὲν δύνανται νὰ ζητηθοῦν ἀπὸ οἱονδήποτε. Τώρα θὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀπαιτητῶν τοῦ κλήρου. Οἱ 200, ποὺ λέγετε σεῖς, θὰ γίνωνται 10. Διότι θὰ ἠξεύρουν ὅτι κατὰ προτίμησιν ὁ κλῆρος θὰ παραδοθῇ εἰς τοὺς κληρονόμους.

§154Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ὀρθόν. Πάντως, σεβόμενος τὴν κούρασιν τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω ὅπως μελετηθῇ ἡ ἄποψις, ὅτι ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἔχωμεν ἔλλειψιν γῆς εἰς Μακεδονίαν. Καὶ διὰ νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἡ στενότης τῆς γῆς, δύο τρόποι ὑπάρχουν. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν παραγωγικῶν ἔργων καὶ ἡ παράτασις τῆς ἰσχύος τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἐπὶ μίαν νέαν πενταετίαν. Καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ εὑρεθοῦν πολλοὶ Βουλευταὶ νὰ προσυπογράψουν μίαν πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, σύμφωνα μὲ τὸ ἄρθρον 125 τοῦ Συντάγματος περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστολίδης.

§156Δ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΗΣ. Μίαν διασάφησιν, Κύριοι Πρόεδρε. Εἰς τὸ ἄρθρον 11ον νὰ ἐξηγηθῇ ὅτι ἡ ἔννοια αὐτοῦ εἶνε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δικαιοῦται νὰ ἀναλαμβάνῃ γαίας ἀπὸ τὰ ἀνταλλάξιμα κτήματα τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ παραδίδει ταῦτα εἰς συνεταιρισμοὺς προσφύγων ἢ γηγενῶν καλλιεργητῶν.

§157Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Σύμφωνος.

§158Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὸν κ. Συνάδελφον ἐκ Λαρίσης, ὅτι πρέπει νὰ προστατευθοῦν περισσότερον οἱ κληροῦχοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ καλλιεργήσουν, λόγῳ τῶν τελευταίων βροχῶν. Τοιαῦτα παραδείγματα συνέβησαν εἰς διάφορα χωρία καὶ ὑπάρχουν κληροῦχοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κλῆρον ἐπὶ 20 ἔτη καὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ τὰ δύο τελευταῖα χρόνια δὲν ἠμπόρεσαν νὰ τὸν καλλιεργήσουν. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ κινδυνεύουν νὰ χάσουν τὸν κλῆρον των καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν ὑμῖν, σᾶς παρεκάλεσαν νὰ τοὺς δώσητε μίαν προθεσμίαν.

§159Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἕως τὸν Ὀκτώβριον ἀσφαλῶς θὰ καλλιεργηθοῦν.

§160Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ περιορίζομαι νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ περιορίσῃ τὸ ὅριον αὐτὸ εἰς ἕνα ἢ δύο χρόνια.

§161Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἰς τὸν νόμον ποὺ θὰ φέρω θὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα αὐτό.

§162Β. ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ, ὥστε οἱ κλῆροι, οἱ ἀδιάθετοι, νὰ διατίθενται διὰ τῶν συνεταιρισμῶν.

§163Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται αὐτό, διότι θὰ τσακώνονται.

§164Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Διαβάστε τὸ 10ον ἄρθρον. Μὲ τὴν διάταξιν αὐτοῦ λύονται ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§166Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου μὲ τροποποιήσεως τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου, ἐγώ, ἐν ἀναμονῇ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ, θὰ περιορισθῶ εἰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου. Εἰς τὸ 2ον ἄρθρον γίνεται τροποποίησις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντικαθιστᾶται ἡ ἐπιτροπή, ἡ εἰδικὴ διὰ τὴν παραχώρησιν τῶν ἀδιαθέτων κλήρων, διὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως. Τὴν μεταβολὴν αὐτὴν δὲν τὴν εὑρίσκω ὀρθήν, καὶ δὲν τὴν εὑρίσκω ὀρθήν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ συγκροτουμένη ἀπὸ δύο δικαστὰς παρέχει περισσότερα ἐχέγγυα περὶ τῆς δικαιοτέρας παραχωρήσεως τῶν ἀδιαθέτων κλήρων.

§167Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Δὲν συνέρχεται ποτέ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἔγινεν ἡ μεταβολὴ αὐτή.

§168Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ κώλυμα ἀκριβῶς εἶναι ὅτι δὲν συνέρχεται. Φρονῶ ὅμως, ὅτι θὰ εἶναι εἰς τὸ μέλλον τόσον ὀλίγα τὰ ζητήματα τῶν ἀδιαθέτων κλήρων, ὥστε θὰ δύναται νὰ συνέρχηται.

§169Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἶναι 60.000 στρέμματα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ τὰ διαθέσωμεν, διότι δὲν συνέρχεται ἡ ἐπιτροπή.

§170Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον 92 τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ἄρθρον 2ον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, προβλέπει καὶ διὰ τὴν ἔκπτωσιν τῶν κληρούχων εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν δὲν καλλιεργοῦν τὸν κλῆρον. Ὑπάρχει ἕν κενόν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτό τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου εἰς τὸ ὅτι δὲν προβλέπει διὰ τὴν ἔκπτωσιν ἐκ τοῦ κλήρου τῶν γεωπόνων, εἰς τοὺς ὁποίους δίδεται κλῆρος πρὸς ἐπιστημονικὴν καλλιέργειαν. Ἄν Κύριοι Βουλευταί, κηρύσσεται ἔκπτωτος ἕνας πτωχὸς γεωργός, διότι δὲν καλλιεργεῖ τὸ ½ τοῦ κλήρου του ἐντὸς διετίας, δυνατὸν δὲ νὰ μὴ τὸν καλλιεργεῖ, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα τῆς καλλιεργείας, φρονῶ ὅτι κατὰ περισσότερον λόγον πρέπει νὰ καθίσταται ἔκπτωτος ὁ γεωπόνος ἐκεῖνος εἰς τὸν ὁποῖον ἐκτὸς τοῦ κλήρου ἰδιοκτησίας καὶ ἐκτὸς τῆς αὐτοκαλλιεργείας, ἡ ὁποία τοῦ παρέχεται, τοῦ παρέχονται καὶ 300 στρέμματα διὰ καλλιέργειαν ἐπιστημονικὴν καὶ ὅστις ὄχι μόνον δὲν κάμνει καλλιέργειαν ἐπιστημονικήν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐνοικιάζει τὰ 300 στρέμματα παρέχων ἐμπόδια εἰς τοὺς πέριξ ἀγρότας διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας των.

§171Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἕνα παράδειγμα.

§172Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἄπειρα. Δι’ αὐτὸ ὑπεβάλομεν μετ’ ἄλλων συναδέλφων τὴν τροπολογίαν, ὅπως κηρύσσωνται ἔκπτωτοι καὶ οἱ γεωπόνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν καλλιεργοῦν τὸν κλῆρον, ὁ ὁποῖος τοὺς ἐδόθη συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2ον ἐδάφιον 2 τοῦ Ἀγροτικοῦ κώδικος. Ἑτέρα παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 5ον τοῦ νομοσχεδίου. Εἰς ὅλας τὰς Βουλευτικὰς Περιόδους, κ. Βουλευταί, ὁσάκις συνεζητεῖτε τὸ ζήτημα τῆς παραχωρήσεως κλήρου εἰς τοὺς ἀποφοίτους τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν καὶ τῶν ὀρφανοτροφείων, ἔφερον πάντοτε ἀντιρρήσεις, δι’ οὕς λόγους ἀνέπτυξα καὶ χθές. Διότι, καθ’ ἥν στιγμὴν ὑπάρχουν κληροῦχοι 10, 20 καὶ 30 ἄνευ κλήρου εἰς ἕκαστον Συνεταιρισμόν, εἶναι σκληρὸν ἕναν ἀδιάθετον κλῆρον νὰ τὸν παραχωρήσητε οὐχὶ εἰς ἕνα ἐκ τῶν ἀκτημόνων αὐτῶν, ἀλλὰ εἰς ἕνα παιδάκι εἴκοσι χρόνων καὶ δὴ ἐξ ἄλλης περιφερείας. Εἰς τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον, κατόπιν ἐπιμονῆς μου, περιωρίσθη τὸ ἄτοπον τοῦτο κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ παραχώρησις τοῦ κλήρου νὰ γίνεται ἐντὸς τῆς αὐτῆς γεωργικῆς περιφερείας ἐκ τῆς ὁποίας κατάγεται ὁ ἀπόφοιτος τῆς Σχολῆς. Διὰ τῆς τροποποιήσεως, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει ὁ κ. Ὑπουργός, δύναται οἱοσδήποτε ἀπόφοιτος, νὰ ἀποκαθίσταται εἰς οἱανδήποτε περιφέρειαν, δηλαδή, εἷς ἀπὸ τὴν Ἤπειρον δύναται νὰ λαμβάνῃ κλῆρον εἰς τὴν Κομοτινήν. Δι’ αὐτὸ προτείνω ὅπως περιορισθῇ ἡ παραχώρησις τῶν κλήρων εἰς τοὺς ἀποφοίτους ὀρφανοτροφείων ἐντὸς τῆς αὐτῆς γεωργικῆς περιφερείας εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι καὶ ἐγκατεστημένοι.

§173Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Πολλάκις συμβαίνει κάτοικοι νὰ μὴ ὑπάρχουν, ἑπομένως μένει ὁ κλῆρος ἀδιάθετος καὶ διὰ τοῦτο παίρνομε τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἄλλους.

§174Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Προτιμωμένων τῶν ἀκτημόνων ἐγκατοίκων. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι εἰς ἄκραν ἀντίθεσιν μὲ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον χθὲς ἐψηφίσαμεν, διότι, κατ’ αὐτό, ἐκ τῶν γαιῶν τῶν ἀποξηρανθεισῶν ἐν Μακεδονίᾳ παραχωροῦνται περὶ τὰ 100 στρέμματα εἰς ἀποφοίτους ὀρφανοτροφείων, οἰκοτροφείων κλπ. ἐνῷ διὰ τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου δίδομεν ἕνα πλήρη γεωργικὸν κλῆρον, ὅστις εἶναι παντοῦ κάτω τῶν 100 στρεμμάτων. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ Ἀγροτικὸς νόμος, θὰ λάβῃ ἕκαστος ἀπόφοιτος Ἀγροτικοῦ ὀρφανοτροφείου κλπ. 30 ἢ 40 στρέμματα, ἐνῷ, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ἡ ἄλλη διάταξις, ἥν ἐψηφίσαμεν χθές, θὰ λάβῃ 100 στρέμματα. Φαντασθῆτε ποία ζήτησις θὰ ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τῶν ἀποφοίτων τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν εἰς τὰς ἀποξηρανθείσας γαίας τῆς Μακεδονίας. Πέρυσιν ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὸν δεύτερον κλῆρον καὶ περιωρίσθη εἰς τὸν πρῶτον κλῆρον. Τρίτην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὸ ἄρθρον 10ον, τὸ ὁποῖον, ὅπως διετυπώθη, λύει ἕνα σοβαρὸν ζήτημα, εἶναι ἡ ἑξῆς. Νὰ προστεθῇ μία διάταξις, ἡ ὁποία νὰ ἀφορᾷ εἰδικῶς τὴν Ἤπειρον. Ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Ἤπειρον, ἡ καλλιέργεια γίνεται μὲ τὸ σύστημα τῆς μπασταίνης. Ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι ψιλῷ ὀνόματι μόνον ἰδιοκτήτης. Ὁ μπασταινοῦχος κατέχει ἀπὸ 50, 100 καὶ 200 ἐτῶν τὰ κτήματα καὶ ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ κυρίου, δηλαδὴ νὰ τὰ ἐνοικιάζῃ, νὰ τὰ μεταβιβάζῃ, νὰ τὰ δίδῃ προῖκα εἰς τὴν κόρην του. Μίαν μόνον ὑποχρέωσιν ἔχει: Νά δίδῃ, ὁσάκις τὰ καλλιεργεῖ, εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἕνα γεώμορον. Ἐγὼ πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα, ὅτι ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἔπρεπε νὰ κρίνῃ τοὺς μπασταινούχους ὡς ἰδιοκτήτας καὶ οὐχὶ ὡς κολλήγους. Δυστυχῶς δὲν ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη μου καὶ σήμερον αἱ ἀποφάσεις τῶν ἐπιτροπῶν ἀπαλλοτριώσεως ἐν Ἠπείρῳ εἶναι ἀνεφάρμοστοι καὶ δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ οὔτε θὰ ἐφαρμοσθοῦν τοῦτο δέ, διότι ἔφθασε τὸ Κράτος μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν μπασταινοῦχον ἕν μέρος τῆς μπασταίνας του. Διὰ τοῦτο εἰς τὸ ἄρθρον 10 θὰ παρεκάλουν νὰ δεχθῆτε μίαν τροπολογίαν πλέον ἢ δικαίαν. Ὅτι, ἂν πρόκειται περὶ μπασταινούχων, παραχωροῦνται μέχρι συμπληρώσεως δύο κλήρων διὰ νὰ συμβιβάζηται καὶ μὲ τὴν ἄλλην διάταξιν. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι εἰς τὴν Ἤπειρον ὁ κλῆρος εἶναι πολὺ μικρός. Εἰς ἄλλα μέρη ὁ κλῆρος εἶνε μεγαλύτερος. Αὐτὰς τὰς τροπολογίας, κ. Ὑπουργέ, εἶχον νὰ κάμω. Τὰς συζητεῖτε καὶ μετὰ τῆς ὑπηρεσίας σας καὶ παρακαλῶ νὰ λάβητε μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Εἰς τὸν ἄρθρον 15 γίνεται μία τροποποίησις τοῦ ἰσχύοντος Ἀγροτικοῦ νόμου, ἀφορῶσα ἐκτάσεις παραχωρηθείσας εἰς συνεταιρισμόν τινα ὡς κοινόχρηστος ἔκτασις, διότι περὶ αὐτοῦ νομίζω πρόκειται. Ἡ τροπολογία αὕτη εἶναι δικαία, ἐγὼ δὲ ζητῶ ὅπως γίνῃ ἐπέκτασις τῆς τροπολογίας ταύτης εἰς ἀτομικοὺς κλήρους ἀκαταλλήλους πρὸς καλλιέργειαν. Ἐδόθησαν ἤδη ἀτομικοὶ κλῆροι ἀκατάλληλοι πρὸς καλλιέργειαν εἰς μέλη ἑνὸς συνεταιρισμοῦ. Οἱ κληροῦχοι οὗτοι δέχονται νὰ τοὺς παραχωρήσωσιν εἰς γειτονικὸν Συνεταιρισμὸν ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν, ὡς κοινόχρηστος ἔκτασις.

§175Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Ἐπειδὴ εἶμαι ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλα τὴν τροπολογίαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἐξουσιοδοτήσεως, νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλει ὁ κ. Συνάδελφος μᾶλλον θὰ περιπλέξῃ τὸ ζήτημα. Ὅπως εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος, εἶναι καλυτέρα, διότι δύναται ὁ εἷς συνεταιρισμὸς νὰ δώσῃ τὴν ἔκτασιν εἰς τοὺς γειτονικοὺς συνεταιρισμούς. Ἄν νομίζετε ὅμως ὅτι ἁπλουστεύεται τὸ ζήτημα διὰ τῆς τροπολογίας. δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ δεκτή.

§176Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ περὶ παραχωρήσεως κοινοχρήστου ἐκτάσεως ἑνὸς Συνεταιρισμοῦ εἰς ἄλλον γειτονικὸν, καὶ ὄχι περὶ ἀτομικῶν κλήρων. Ἐγὼ προχωρῶ καὶ λέγω ὅτι καὶ ἐὰν ὑπάρχουν κληροῦχοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι διατεθειμένοι νὰ παραχωρήσουν τοὺς κλήρους των εἰς γειτονικὸν συνεταιρισμὸν, νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὸ πράξῃ.

§177Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε ἐγγράφως τὰς τροπολογίας σας, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ τὰς μελετήσω.

§178Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἄν, κ. Ὑπουργέ, δὲν γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηγιάννη, περὶ διαθέσεως τῶν ἀδιαθέτων κλήρων διὰ τῶν τοπικῶν Ἐπιτροπῶν, δηλαδή, οἱ κλῆροι οἱ ἀδιάθετοι νὰ μείνουν εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς, τότε ἔχω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς πρότασιν: Τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1ου, τὸ ὁποῖον λέγει, «ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀπαλλοτριώσεως εἶναι ὁριστικαὶ καὶ ἀμετάκλητοι», διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καθιεροῦται τρόπον τινὰ τὸ ἀλάθητον τῶν Ἐπιτροπῶν. Κατὰ τὸ παρελθόν, εἴχομεν πολλὰ παραδείγματα ὅπου αἱ Ἐπιτροπαὶ κατεχράσθησαν, κυριολεκτικῶς, τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία ἐδίδετο εἰς αὐτὰς καὶ ἀναφέρουσι συγκεκριμένα παραδείγματα ὅπου ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς περιφερείας Ἐδέσσης καθώρισε τὸν κτηνοτροφικὸν κλῆρον εἰς 1.000 στρέμματα, ἐχρειάσθη δὲ νὰ γίνῃ εἰδικὸς νόμος διὰ νὰ καταργηθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτὴ τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἄλλως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταργηθῇ, διότι ὑπάρχει ἡ διάταξις αὐτή, ἡ ὁποία στερεοτύπως ἐπαναλαμβάνεται εἰς ὅλους τοὺς νόμους.

§179Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θέλετε νὰ διαγραφῇ;

§180Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Νὰ γραφῇ τὸ ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 7ον λέγετε ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόφασις κτλ.... ἡ δευτεροβάθμιος αὐτὴ ἀπόφασις νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ Συμβουλίου Ἐποικισμοῦ. Αὐτὴ τὴν πρότασιν κάμω.

§181Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Θὰ σκεφθῶμεν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θ’ ἀποφανθῶμεν.

§182Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 3, ἐκεῖ ὅπου λέγετε ἀδιάθετοι μικροεκτάσεις. Εἰς τὴν Μακεδονίαν πέριξ τῶν συνοικισμῶν ἔχομεν ἀδιαθέτους ἐκτάσεις, τὰς ὁποίας διαχειρίζονται αἱ Κοινότητες καὶ ἐδημιουργήθη ὁλόκληρον ζήτημα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Γεωργίας, δι’ αὐτό, δὲν γνωρίζω δὲ ἄν σᾶς ἐπληροφόρησε σχετικῶς ἡ ὑπηρεσία σας περὶ αὐτοῦ, διότι ὑπάρχει ὁλόκληρος ἀλληλογραφία. Λοιπὸν προτείνω νὰ τεθῇ μεταξὺ τῆς λέξεως «οἰκοπέδων» κ.λ.π. ἡ λέξις «ἐκτάσεις» πέριξ τῶν συνοικισμῶν.

§183Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Νὰ μοῦ τὴν δώσητε ἐγγράφως.

§184Δ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσεν ὅτι οὐδεμίαν δέχεται τροπολογίαν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ μεταβάλῃ τὴν ἀπόφασίν του ταύτην καὶ νὰ δεχθῇ αὐτάς. Νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ κ. Ὑπουργός, γαίας, αἱ ὁποῖαι παρεχωρήθησαν εἰς βαλτώδεις ἐκτάσεις εἰς κοινότητας καὶ αἱ ὁποῖαι ὄχι χάρις εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ χάρις εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ ροῦ τοῦ ποταμοῦ Παμίσσου μετεβλήθησαν καὶ ἔγιναν καλλιεργήσιμοι, τὰς γαίας αὐτὰς νὰ τὰς παραχωρῇ εἰς τοὺς ἀκτήμονας. Δὲν πρόκειται, κ. Ὑπουργέ, περὶ 100 στρεμμάτων, ἀλλὰ περὶ χιλιάδων στρεμμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκμεταλλεύεται ἑκάστη Κοινότης καὶ χρησιμοποιεῖ ὡς εἵλωτας τοὺς ἀκτήμονας ἀγρότας. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ δεχθῆτε ὅπως αἱ γαῖαι αὗται παραχωροῦνται εἰς τοὺς ἀκτήμονας ἀγρότας ὥστε νὰ μὴ χρησιμοποιοῦνται ἐπαναλαμβάνω, οὗτοι, ὑπὸ τῶν κοινοτήτων ὡς εἵλωτες. Καὶ τὴν στιγμὴν μάλιστα κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς ἀγρότης ἔχει τρία παιδιὰ καὶ μοιράζει τὸν κλῆρόν του εἰς τὰ τρία του παιδιὰ καὶ ἐπειδὴ ὁ εἷς ἐκ τῶν ἀδελφῶν ἐξασκεῖ ἄλλο ἐπάγγελμα τοῦ παίρνουν τὸ μερίδιον καὶ τὸ δίδουν εἰς ἄλλον ἀγρότην νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον καὶ λογικὸν νὰ μὴ ἀφήσωμεν εἰς μίαν κοινότητα νὰ διαχειρίζηται 2 –3 χιλιάδας στρεμμάτων, διότι γνωρίζομεν ὅλοι κατὰ τίνα τρόπον διαχειρίζονται αἱ Κοινότητες παρόμοια ζητήματα. Συνεπῶς, κ. Ὑπουργέ, παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Δημόσιον νὰ ἀπαλλοτριοῖ τὰ κτήματα αὐτὰ καὶ νὰ τὰ παραχωρῇ εἰς τοὺς ἀκτήμονας.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιόκος.

§186Λ. ΤΣΙΟΚΟΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ροδόπουλος.

§188Κ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Συνηγορῶ καὶ ἐγὼ ὑπέρ τῆς λήψεως μέτρων πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἐδαφῶν, τὰ ὁποῖα κατέχουσιν αἱ Κοινότητες, μεταβληθεῖσαι εἰς νέους τσιφλικιούχους. Ἐξ ἄλλου ἐξηρέθησαν τῆς ἀπαλλοτριώσεως κτήματα ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ἦσαν κτηνοτροφικά, ἐνῷ δὲν ἦσαν τοιαῦτα. Πρέπει νὰ γίνῃ μία μελέτη κατὰ ποῖον τρόπον θὰ παραδοθοῦν τὰ κτήματα αὐτὰ εἰς γεωργικὰς χεῖρας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσωμεν τὸν ἀγροτικὸν πληθυσμὸν μὲ τὴν στενότητα ἐκείνων, χωρὶς νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον, ἵνα τὸν ἀποκαταστήσωμεν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρουφαλιᾶς.

§190Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, εἰς τὸ ἄρθρον 10 θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ γίνῃ μία καθαρῶς ἑρμηνευτικὴ τροπολογία, καθ’ ἥν ὡς κλῆροι ἀδιάθετοι θεωροῦνται καὶ οἱ κλῆροι διατεθέντες μὲν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως, ἀλλὰ μέχρι τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος μὴ παραχωρηθέντες εἰς τοὺς κληρούχους, ὑπὲρ ὧν διετέθησαν. Ὑπάρχουν ἀποφάσεις τῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως πρὸ δύο καὶ τριῶν ἐτῶν, αἱ ὁποῖαι παρεχώρησαν ὡρισμένους κλήρους εἰς ὡρισμένους κληρούχους καὶ αἱ ὁποῖαι μέχρι σήμερον δὲν ἐξετελέσθησαν. Παρακαλῶ νὰ θεωρηθοῦν ὡς ἀδιάθετοι οἱ κλῆροι.

§191Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Παρακαλῶ νὰ μοῦ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν τροπολογίαν.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Προκοπίδης.

§193Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ πολλὰς τροπολογίας, ἀλλ’ ἀκριβῶς πειθόμενος, Κύριε Ὑπουργέ, εἰς προηγουμένας σας δηλώσεις, ὅτι θὰ ἐπιληφθῆτε τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀπέσυρα τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας εἶχον ὑποβάλει. Θὰ σᾶς παρακαλέσω ὅπως γίνῃ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον ἡ συμπλήρωσις αὐτή, διότι γνωρίζετε ὅτι τὰ ἐποικιστικὰ γραφεῖα ἔχουν πελαγώσει ἀπὸ τὰ κενὰ τῆς ἀγροτικῆς νομοθεσίας. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπαλλήλους, ἐπειδὴ χθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐξηνέχθη μία μομφὴ κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας τοῦ Νομοῦ Κοζάνης, εἶμαι ὑποχρεωμένος, χωρὶς νὰ τηρήσω ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα, νὰ δηλώσω ὅτι δὲν συμμερίζομαι ἀπολύτως τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς, διότι εἰδικῶς οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας τοῦ νομοῦ Κοζάνης, ἐκπληροῦν θαυμάσια τὸν προορισμόν των καὶ ὑπάρχουν γεωπόνοι ἄξιοι συγχαρητηρίων διὰ τὸ ἔργον των.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουπαροῦσος.

§195Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσεν ὅτι δὲν θὰ δεχθῇ οὐδεμίαν τροπολογίαν μὴ ἔχουσαν σχέσιν μὲ τὴν διάθεσιν τῶν ἀδιαθέτων κλήρων. Ἐπειδὴ ἡ ὑπὸ κρίσιν τροπολογία ἔχει σχέσιν μὲ τὴν διάθεσιν ἀδιαθέτων κλήρων, ἐθεώρησα ἐπάναγκες ὅπως ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ τὴν ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλήν, ἀναφέρων τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα μᾶς φέρουν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ τὴν ὑποστηρίξωμεν. Ὑπαίτιοι λοιπὸν τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν προσπαθοῦμεν νὰ διορθώσωμεν διὰ τῆς ὑπὸ κρίσιν τροπολογίας εἶναι ἀκριβῶς οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, καὶ οἱ τέως ὑπάλληλοι τῆς Ε.Α.Π. Εἶπον καὶ πρὸ ἡμερῶν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀπετέλεσεν εἰς τὰς Νέας Χώρας μάστιγα. Ὄχι μόνον ἡ φωνή ἡ ἰδική μου, ἀλλ’ ἡ φωνὴ ἁπάντων τῶν Βουλευτῶν ἠκούσθη καὶ εἰς προηγουμένας Συνόδους ἐναντίον τῆς Ε.Α.Π. καὶ ἀποτέλεσμα τῶν φωνῶν αὐτῶν ὑπῆρξεν ἡ διάλυσις τῆς Ε.Α.Π. Ἀπεδείχθη κατὰ τὰς συζητήσεις τῶν προηγουμένων Συνόδων ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ε.Α.Π. εἶχον γίνει τύραννοι κατὰ μίαν πλειονοψηφίαν —διότι ὑπάρχουν καὶ ἐξαιρέσεις— τῶν προσφύγων καὶ τῶν γηγενῶν. Ἠκούσθησαν, ὄχι μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ καὶ ἀλλαχοῦ ἐλέχθησαν, καὶ ἐν τῷ τύπῳ ἐγράφησαν, ἀνεξαρτήτως κομματικῆς ἀποχρώσεως, ὡρισμέναι ἀλήθειαι ἐναντίον τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ὅσον ἀφορᾷ αὐτὴν τὴν πλευράν, διότι κατὰ τὰ ἄλλα ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως εἶχε προσφέρη θετικὰς ὑπηρεσίας. Λόγῳ τῶν ἀτασθαλιῶν καὶ τῶν αὐθαιρεσιῶν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου Γεωργίας, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλεσαν τὰ συνεργεῖα ἐρεύνης, ὁ νόμος περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν καὶ ἀνωμάλων διακατοχῶν, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὑπῆρξε δῶρον ἄδωρον, διότι οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι τῶν ἐποικιστικῶν γραφείων καὶ τῶν συνεργείων, κατέλαβον ἀγρούς, ἀπὸ χιλιάδας γηγενῶν ἄνευ προειδοποιήσεως καὶ παρέδωκαν αὐτοὺς, εἴτε εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, εἴτε εἰς τὴν Ἐθνικήν. Τὰ συνεργεῖα ἐρεύνης καὶ τὰ Γεωργικὰ γραφεῖα εἰδικῶς εἰς τὴν Δυτικὴν Μακεδονίαν, παρέδωκαν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὡς διαχειριστὴν τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, ἀγρούς, ἀνήκοντας κατὰ πλήρη κυριότητα εἰς γηγενεῖς, δυνάμει ἀποφάσεων Πρωτοδικείων. Ἵνα δὲ νομιμοποιήσῃ τὴν ἀδικίαν ταύτην ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις, μίαν ἑσπέραν περὶ ὥραν 3ην μ. μεσονύκτιον εἰσήγαγεν εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον τὸ ἄρθρον 178, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὅλαι αἱ γενόμεναι ὁριστικαὶ διανομαὶ θεωροῦνται ἔγκυροι καὶ θεωροῦνται ὡς γαῖαι ἀπαλλοτριωθεῖσαι καὶ παραπέμπονται οἱ ἀτυχεῖς γεωργοὶ εἰς τὰ δικαστήρια, διὰ νὰ πληρωθοῦν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος. Καὶ παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς φαινόμενον: Ἀπὸ γεωργόν, ἔχοντα μίαν περιουσίαν 4,5,10 στρεμμάτων, ἀνήκουσαν εἰς αὐτὸν ἀπὸ ἀμνημονεύτων ἐτῶν, νὰ τοῦ ἀφαιροῦμεν αὐτὰ τὰ ὀλίγα στρέμματα, νὰ τὰ δίδωμεν εἰς τοὺς πρόσφυγας πρὸς συμπλήρωσιν κλήρου καὶ νὰ παραπέμπωμεν εἰς τὰ δικαστήρια ἵνα τοῦ ὁρίσουν τὴν τιμὴν νὰ πληρωθῇ. Καὶ θὰ καταλήξῃ νὰ ἐπιστρατεύσουν δικηγόρους εἰς τὰ δικαστήρια, νὰ γίνουν ἔξοδα ὑπεραρκετὰ, νὰ λάβουν ἀποφάσεις, νὰ κινήσουν Βουλευτὰς καὶ λοιποὺς μεσίτας, διὰ νὰ ἐκδοθοῦν τὰ περίφημα αὐτὰ ἐντάλματα τῆς πληρωμῆς των, ἅτινα εἶναι ζήτημα ἂν φθάσουν, τὴν ἀξίαν τῶν δημευθέντων ἀγρῶν των, δηλ. τὰ 8 αὐτὰ στρέμματα θὰ ἀποδώσουν εἰς ἕκαστον τόσα ὅσα δὲν τὸν φθάνουν, οὔτε διὰ τοὺς δικηγόρους, οὔτε διὰ τὰ ἔξοδα, οὔτε διὰ τὰ ταξείδια, ποὺ θὰ χρειασθοῦν εἰς Ἀθήνας.

§196Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν τὰ καθώρισε;

§197Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Βεβαίως. Ἐπήραμε καὶ ἔχομεν ἀποφάσεις σχετικάς.

§198Κ. ΠΡΟΚΟΠΙΔΗΣ. Φέρετέ μας ἕνα παράδειγμα τοιούτων ἀνωμαλιῶν.

§199Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Ὄχι ἕνα, ἀλλὰ πολλὰ παραδείγματα, θὰ σᾶς φέρω. Ἄλλωστε τὶ παραδείγματα θέλει ἡ Κυβέρνησις τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεστρατεύθη ὁ κ. Δραγούμης καὶ παρέμεινεν ὀκτὼ ἡμέρας εἰς τὸν νομόν του, διὰ νὰ προλάβῃ συγκρούσεις ἀπειλουμένας μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ γηγενῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου; Νομίζω μάλιστα ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κ. Δραγούμης νὰ δηλώσῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰς ποῖον σημεῖον περιῆλθεν ὁ Νομὸς του ἐξ ἀφορμῆς τῶν ἀπειλουμένων συγκρούσεων. Αὐτὰ συμβαίνουν ἐξ αἰτίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, τοὺς ὁποίους ἐχαρακτήρισεν ὡς διαμάντια ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας συνάδελφος μου. Κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, ἀγροὶ ἀνήκοντες εἰς ἀκτήμονας γεωργοὺς καὶ καλλιεργούμενοι παρ’ αὐτῶν, καὶ διὰ τοὺς ὁποίους τὸ Κράτος ἐψήφισε τὸν Νόμον περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ αὐτοὺς, εἰσῆλθον εἰς τὴν διανομὴν καὶ αὐτοὶ θὰ τοὺς ἀφαιρεθοῦν. Ἐκτὸς αὐτῶν ὅμως, ὑπάρχουν καὶ ἄλλα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα θίγουν ὁλοκλήρους Κοινότητας καὶ θὰ διαλύσουν πλείστας ὅσας Κοινότητας γηγενῶν. Ὑπάρχουν Κοινότητες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν εἰς τὴν κατοχήν των, δυνάμει τίτλων, εἴτε ἀποφάσεων δικαστικῶν, βοσκοτόπους. Οἱ βοσκότοποι αὐτοὶ ἐχαρακτηρίσθησαν ἀπὸ τὸ Γεωργικὸν Γραφεῖον, ὡς καλλιεργήσιμοι καὶ χωρὶς κἄν νὰ ἐρωτηθοῦν αἱ Κοινότητες αὐταί, οἱ βοσκότοποι εἰσῆλθον εἰς τὴν διανομὴν τῶν προσφύγων. Ἔχομεν δύο τοιαῦτα παραδείγματα. Ἔξωθι τῆς Κοζάνης, εἰς ἀπόστασιν ἡμισείας ὥρας, ὑπάρχουν δύο Κοινότητες γηγενεῖς ἡ Καρυδίτσα καὶ ἡ Ἁγία Παρασκευὴ καὶ εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας, δύο ἄλλαι προσφυγικαὶ Κοινότητες ἡ Λυκόβρυση καὶ τὸ Πρωτοχῶρι· εἰς τὸ μέσον αὐτῶν ὑπάρχουν βοσκήσιμοι ἐκτάσεις 2800 περίπου στρεμμάτων, ἅτινα οὐδέποτε ἐκαλλιεργήθησαν. Τὸ συνεργεῖον τῶν ἐρευνῶν, διελθὸν ἐκεῖθεν, τὰς ἐθεώρησεν ὡς ἀνταλλαξίμους περιουσίας, τὰς παρέδωκεν εἰς τὸν Ἐποικισμὸν Κοζάνης καὶ τὸ Συνεργεῖον Διανομῶν τὰς διένειμεν εἰς κλήρους. Πέρυσι δὲ, κατόπιν μιᾶς αἰτήσεως ἑνὸς συνοικισμοῦ τοῦ Πρωτοχωρίου, ἀπεπειράθη ἡ καλλιέργεια τῶν βοσκοτόπων διὰ βενζιναρότρων, ἀλλὰ κατόπιν ἐπιθέσεως τῶν γηγενῶν ἀγροτῶν καὶ ἐπεμβάσεως τῶν ἀρχῶν, ἀπεσοβήθη τοῦτο. Καὶ ἐρωτῶ: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ Νόμος αὐτὸς καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας δημιουργοῦνται τόσαι διαμάχαι, ἀφοῦ οἱ μὲν γηγενεῖς ἀγρόται κατέχουν ἐκτάσεις, τὰς ὁποίας νέμονται ὡς τοὺς μοναδικοὺς βοσκοτόπους των, οἱ δὲ ὑπάλληλοι τῶν Γεωργικῶν γραφείων ἔρχονται καὶ χαρακτηρίζουν ὡς ἐκτάσεις δυναμένας νὰ διανεμηθοῦν εἰς τοὺς πρόσφυγας ὡς κλῆροι; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ποτέ ἡ πολιτικὴ αὐτὴ εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης;

§200Ν. ΜΑΝΟΥΣΗΣ. Ποῖος ἐχαρακτήρισε τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς προηγουμένως ὡς βοσκοτόπους;

§201Ν. ΚΟΥΠΑΡΟΥΣΟΣ. Τὸ Γεωργικὸν Γραφεῖον Κοζάνης. Θὰ ἀναφέρω ἐπίσης καὶ ἕν ἄλλο παράδειγμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα καὶ πρὸ ἡμερῶν. Ὑπάρχει εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Σερβίων μία Κοινότης ὀνομαζομένη Βελβενδὸς μὲ 4000 κατοίκους, σχεδὸν κατὰ τὰ 9) 10 γεωργούς. Ὁ μέσος κλῆρος κυμαίνεται μεταξὺ ὀκτὼ καὶ δώδεκα στρεμμάτων. Οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν μετηνάστευσαν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Τώρα ὅμως ἔπαυσαν τὰ ἐμβάσματα καὶ οἱ κάτοικοι τῆς Κοινότητος ὑποφέρουν τὰ πάνδεινα. Τὸ Κράτος ἀπηλλοτρίωσεν δι’ αὐτοὺς ὡρισμένα κτήματα καὶ νομίζω ὅτι ὁ κλῆρος διὰ τοὺς ἀκτήμονας αὐτοὺς γεωργούς, θὰ αὐξηθῇ κατὰ τέσσαρα ἕως πέντε στρέμματα, οὕτως ὥστε ὁ μέσος κλῆρος θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὰ 15 ἢ 16 στρέμματα. Ἔρχεται τὸ συνεργεῖον ἐρευνῶν καὶ ὑπὲρ 500 στρέμματα χωραφιῶν ἰδικῶν των τὰ ἐθεώρησεν ὡς ἀνταλλάξιμα καὶ τὰ παρέδωκεν εἰς τὴν διανομὴν γειτονικοῦ προσφυγικοῦ χωρίου. Πῶς εἶνε δυνατὸν ἤδη τὰ χωράφια αὐτά, τὰ ὁποῖα καλλιεργοῦν οἱ γηγενεῖς πρὸ πολλοῦ καὶ εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἰσῆλθον ἀκόμη οἱ πρόσφυγες, δυνάμει τοῦ ἄρθ.178, ἀλλὰ γρήγορα θὰ εἰσέλθουν ἐφόσον δὲν ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον· πῶς, λέγω, θὰ παραδοθοῦν εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἀφοῦ δι’ αὐτὰ ἐπλήρωσαν οἱ ἀτυχεῖς αὐτοὶ γηγενεῖς ἀγρόται, διὰ δικαστικὰ ἔξοδα τόσα, ὅσα θὰ ὑπερβαίνουν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων καὶ ἐφόσον στεροῦνται αὐτοὶ οἱ πολεμήσαντες ἐπὶ 15 ἔτη ὑπὲρ τῆς ἑλληνικῆς πατρίδος; Τοιαῦτα παραδείγματα εἶναι ἄφθονα εἰς τὸν νομόν Κοζάνης, θὰ ἀφθονοῦν δὲ καὶ εἰς τὸν νομὸν Φλωρίνης. Θὰ ἔπρεπε νὰ δεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τὰς προτεινομένας τροπολογίας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ προλάβωμεν συμπλοκάς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀναστατώσουν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία θὰ θελήσῃ νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν Ἀγροτικὸν Νόμον ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ σώσωμεν καὶ νὰ ἐγκαταστήσωμεν ἀγρότας, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ αὐτοὶ δικαίωμα νὰ ζήσουν ὑπὸ τὸν ἥλιον τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ προλάβωμεν τὴν διάλυσιν ὡρισμένων γεωργικῶν συνοικισμῶν, ὥστε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀδιαθέτων κλήρων ὁριστικῶς. Εἰδικῶς εἰς τὸν νομὸν Κοζάνης καὶ εἰς τὴν περιφέρειαν Καϊλαρίων Κοζάνης, ἐγένετο ἐλαττωματικὴ διανομὴ πολλῶν ἀδιαθέτων κλήρων καὶ εἰς ἄλλους συνοικισμοὺς 500 στρέμματα, εἰς ἄλλους δὲ 1.000 καὶ μέχρι 2.000 στρέμματα εἶναι σήμερον ἀδιάθετα. Ἀλλὰ καὶ ἀλλοῦ ὑπάρχουν τοιαῦτα παραδείγματα κλήρων. Πρέπει λοιπὸν νὰ διορθωθοῦν τὰ πράγματα καὶ οἱ κλῆροι νὰ διατεθῶσι διὰ τοὺς δικαιουμένους νὰ ἐγκατασταθῶσιν, νὰ γίνουν δὲ ἀποδεκταὶ αἱ τροπολογίαι, ὥστε νὰ προλάβωμεν τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἐνδέχεται νὰ προκύψῃ, καὶ οἱ ἀδιάθετοι κλῆροι νὰ δοθῶσι εἰς τοὺς δικαιουμένους, οἱ δὲ λοιποὶ νὰ διατεθῶσι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν γηγενῶν τῶν ὁποίων κατελήφθησαν ἢ θὰ καταληφθῶσι οἱ ἀγροί των ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἄρθρον 178. Ὑπάρχει φυσικώτερον, λογικώτερον καὶ νομιμώτερον ἀπὸ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν προτείνομεν; Πότε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ περιμένουν νὰ τοὺς ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον, ἐὰν δὲν τοὺς ἀποδοθῇ ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν; Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀπορρίψῃ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§202Α. ΖΟΥΡΜΠΑΣ. Ἐγώ, Κύριε Ὑπουργέ, ἔχω ὑποβάλει μερικὰς τροπολογίας, διότι ἐνόμιζα ὅτι θὰ ἐδέχεσθε γενικῶς ἐπὶ τοῦ Ἀγροτικοῦ Νόμου τροπολογίας. Ἐπειδὴ ὅμως ἐδηλώσατε ὅτι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον θὰ εἰσηγηθῆτε γενικῶς τὸν Ἀγροτικὸν Νόμον τὰς ἀποσύρω. Ἤθελον ὅμως νὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μᾶς δώσητε μίαν διασάφησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7. Θὰ ἠθέλομεν νὰ γνωρίζωμεν ποίας συγκεκριμένας περιπτώσεις, ἔχετε κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἐγκατάστασις προσφύγων.

§203Ι. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς Γεωργίας). Ἐδῶ ἔγινε μία ἀπαλλοτρίωσις εἰς τὸ κτῆμα Κάτακα. Ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὕτη ἔγινε χάριν τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι κατόπιν ὅμως ἐθεωρήθησαν ὡς ἐπαγγελματίαι. Ἐνῷ λοιπὸν οἱ πρόσφυγες αὐτοὶ ᾠκοδόμησαν, εἰς ξένον ἔδαφος, ὑπάρχει ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, διὰ τῆς ὁποίας ἀποφάσεως ναὶ μὲν δὲν αἴρεται ἡ ἀπαλλοτρίωσις, ἀλλὰ αἴρεται ἡ διάθεσις καὶ διὰ τοῦτο λαμβάνεται τὸ μέτρον.

§204Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Ὑπάρχουν ὡρισμένοι ἔχοντες μικρὸν γεωργικὸν κλῆρον καὶ ἐξηρέθησαν τῶν ἀκτημόνων. Ἦλθεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ ἀπηλλοτρίωσαν ὁλόκληρον τὸ κτῆμα, καὶ διένειμαν αὐτὸ εἰς τοὺς πρόσφυγας, οἱ δὲ ἔχοντες ἀγοράσει διὰ τῆς περιουσίας των κατήντησαν ἀκτήμονες. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι ἐξηκριβωμένον. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργήσωμεν ἀκτήμονας ἐντοπίους. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ κλῆρος κυμαίνεται ἀπὸ 15 ἕως 25 στρέμματα. Εἰς τὴν Ἐπαρχίαν Καστορίας ἀπὸ 15–38. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν, ἕνας γεωργὸς ποὺ λέγεται γεωργὸς νὰ ζήσῃ μὲ τόσον μικρὸν γεωργικὸν κλῆρον. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν νὰ μεταφερθῇ ὡρισμένος ἀριθμὸς προσφύγων ἢ γηγενῶν εἰς τὰς ἀπαλλοτριωθείσας ἐκτάσεις, οἱ δὲ ἀδιάθετοι κλῆροι νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ τῶν ἐντοπίων ἀκτημόνων, εἴτε προσφύγων. Ὑποστηρίζω λοιπὸν αὐτά, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περατωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν· δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν;

§206ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 5 καὶ 30′ μ. μ. (Ὥρα 9 καὶ 30′ μ. μ.).