1933.04.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5η

Τρίτη 11 Ἀπριλίου 1933

Προεδρία κ. Χ. ΒΟΖΙΚΗ

(Ὥρα 10 π. μ.).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Πρὸ τῆς ἐπικυρώσεως τῶν Πρακτικῶν, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§4Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, Κύριε Πρόεδρε, εἶχον καταθέσει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ἐξετάσεως φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου παρελθόντων ἐτῶν». Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ταύτης ἐγένετο μακρὰ συζήτησις. Μολονότι δὲ ἐγένετο συζήτησις καὶ μολονότι ἐμείναμεν μὲ τὴν ἐντύπωσιν, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἔμεινε μὲ τὴν ἐντύπωσιν αὐτήν, ὅτι καὶ ἡ τροπολογία αὕτη ἐγένετο δεκτή, ἐν τούτοις εἰς τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναγράφεται ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη. Θὰ παρακαλέσω ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου νὰ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ πρὶν ἐπικυρωθοῦν τὰ πρακτικὰ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν τροπολογίαν σας παρέλαβε ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ τὴν μελετήσῃ.

§6Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἐγὼ εἰσάγω τὴν τροπολογίαν καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν συνεδρίασιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, πρέπει νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ἀναφερθῇ ἐν αὐτοῖς ὅτι κατετέθη.

§7Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἡ τροπολογία εἰσήχθη ἀντικανονικῶς καὶ ἀντικανονικῶς συζητεῖται.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν συζητοῦμεν τὴν τροπολογίαν. Συζητοῦμεν ἂν περιελήφθη εἰς τὰ πρακτικά. Διορθοῦμεν τὰ πρακτικὰ συμφώνως μὲ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Συναδέλφου.

§9Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Δὲν μνημονεύεται πρῶτον ἡ κατάθεσις τῆς τροπολογίας καὶ δεύτερον οὐδαμοῦ εὑρίσκεται ἡ τροπολογία αὕτη.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδῶ ποῦ λέγομεν ὅτι ἀναπτύσσετε τὴν τροπολογίαν, νὰ εἴπωμεν ὅτι καταθέτετε καὶ ἀναπτύσσετε τὴν τροπολογίαν αὐτήν.

§11Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Σύμφωνος.

§12Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ. Ἡ συζήτησις εἶναι ἐντελῶς ἄσκοπος. Σήμερον ἔχομεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Ἡ τροπολογία ἔχει κατατεθῆ καὶ εὑρίσκεται εἰς χεῖρας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Νομίζω ὅτι εἶναι ἄσκοπος ἡ συζήτησις.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῆς διορθώσεως τῶν πρακτικῶν;

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς διωρθώθησαν. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: — Ἡ ἕνωσις τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων Καβάλλας διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόλυσιν 17 ὑπαλλήλων τῆς Τραπέζης Ἀνατολῆς καὶ διὰ τὴν ἀνεπαρκῆ χορήγησιν ἀποζημιώσεως. — Ὁ βουλευτὴς κ. Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ καταθέτει τηλεγράφημα τῶν προέδρων συνεταιρισμῶν Ξηρομέρου ζητούντων τὴν ἄμεσον ἐπίλυσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, δι’ ἱδρύσεως καθαρᾶς κρατικῆς βιομηχανίας καπνοῦ, μετατροπὴν τῶν πλασματικῶν δανείων κλπ. — Ὁ σύλλογος τῶν δικαστικῶν κλητήρων τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν ζητεῖ τὴν αὔξησιν τῶν δικαιωμάτων ἐπιδόσεων, τὴν αὔξησιν τῶν δικαιωμάτων πορείας κλπ. — Ὁ Γεώργιος Ἀναστασόπουλος, κάτοικος Αἰγίου (Σουδενῶν τῶν Καλαβρύτων), ζητεῖ τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὸ σῶμα τῆς Χωροφυλακῆς. — Ἡ ὀργανωτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ συλλαλητηρίου Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν τοῦ συλλαλητηρίου, πρὸς διαμαρτυρίαν διὰ τὰς ἀνθεβραϊκὰς ἐκδηλώσεις ἐν Γερμανίᾳ. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Ι. Παπαδάκη κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Π. Λεβαντῆ κατηγορουμένου ἐπὶ παραβάσει τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου 4133. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. Ζάννα κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντίᾳ. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν ζητοῦντος τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Καλκάνη, κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει αἴτησιν τοῦ προέδρου τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως ἀγροκτήματος Ζαβάκας Νομοῦ Ἄρτης, ζητοῦντος τὴν διαγραφὴν τῶν συνεταίρων ἐκ τοῦ συνεταιρισμοῦ ἀποκαταστάσεως Καλογερικοῦ. — Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Θεσσαλονίκης, ζητοῦντος τὴν ἄδειαν ποινικῆς διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Α. ΤΑΝΟΥΛΑ, κατηγορουμένου ἐπὶ συκοφαντίᾳ. — Ὁ κ. Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ συμπληρώσεως τῶν ἀφορωσῶν τοὺς ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ναυτικοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου καταρτιζομένους πίνακας διατάξεων». 2) «Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 16 Δεκεμβρίου 1932 Ν. Διατάγματος περὶ ἀποδοχῆς δωρεᾶς βιβλιοθήκης ὑποναυάρχου Μ. Γούδα». — Οἱ κ.κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7 Ἰανουαρίου 1932 Διατάγματος περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δρ. 31.000.000 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1931–1932». 2) «Περὶ καθορισμοῦ ποσοστοῦ ἀμοιβῆς ἐπὶ εἰσπράξεων ὀφειλῶν ἱματισμοῦ πρὸς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικοῦ Στόλου». —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ καταθέτει πρότασιν νόμου «περὶ τῆς ἄνευ δημοπρασίας ἐκποιήσεως γηπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Ἡγουμενίτσῃ πρὸς ἐγκατάστασιν παραπηγματούχων ἐπαγγελματιῶν». Οἱ κ.κ. Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Α. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ αὐξήσεως διδάκτρων Σχολῆς Ναυτικῶν Δοκίμων καὶ καθορισμοῦ ἐξετάστρων». —Ὁ κ. Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Δεκεμβρίου 1932 Ν. Διατάγματος περὶ εἰσαγωγῆς ἀτελῶς ἢ ἐπὶ ἠλαττωμένῳ δασμῷ ἀραβοσίτου καὶ κριθῆς». —Ὁ κ. Γ. ΠΕΣΜΑΤΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν μὴ καταβληθεισῶν διαφορῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1932 Διάταγμα «περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐκκρεμῶν συναλλαγῶν κλπ.».

§16Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Νταλίπη.

§18Α. ΝΤΑΛΙΠΗΣ. Ὑπάρχουν εἰς τὴν Μακεδονίαν σχολεῖα κλειστά. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐνεκρίθησαν πιστώσεις διὰ 114 μονοτάξια σχολεῖα. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ διτάξια τοιαῦτα... Ὑπάρχει εἰς τὸν Ἅγιον Ἀντώνιον σχολεῖον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει διδάσκαλον. Σημειωτέον ὅτι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ εἶναι Τουρκόφωνοι καὶ κατανοεῖται ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπάρξεως πλήρους καὶ ἀρτίου σχολείου. Ὑπάρχουν δυστυχῶς ἐθνικόφρονες βούλγαροι καὶ Σέρβοι ἐν Μακεδονίᾳ, οἱ ὁποῖοι διεκδικοῦν τὴν Μακεδονίαν ὡς Βουλγαρικήν. Οἱ κάτοικοι ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μάθουν τὴν γλῶσσαν ἄνευ διδασκάλου. Παρακαλῶ ὅπως ὄχι μόνον συμπληρωθῶσι τὰ σχολεῖα διὰ διδασκάλων, ἀλλὰ νὰ χορηγηθῶσι καὶ βιβλία διὰ τοὺς μαθητάς.

§19Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι ἐνεκρίθησαν πιστώσεις διὰ τὰ μονοτάξια σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 114. Ἡ αἴτησις τοῦ συναδέλφου ἀφορᾷ τὴν παροχὴν πιστώσεως διὰ διτάξια σχολεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ὅμως ὑπάρχουν κάποιαι δυσκολίαι μεγαλύτεραι. Θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν κ. Συνάδελφον, τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ πίστωσις ὥστε νὰ συμπληρωθοῦν καὶ αὐτῶν αἱ ἕδραι.

§20Γ. ΜΠΟΥΡΔΑΡΑΣ. Ἐν Εὐρυτανίᾳ ὑπάρχουν πολλὰ σχολεῖα μὲ ἕνα διδάσκαλον.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν

ΗΜΕΡΗΣΙΑΝ ΔΙΑΤΑΞΙΝ

ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωρινῆς διοικήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν εἰδικῶν ὑπηρεσιῶν κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1933–1934». Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 2. Δεκτόν. Ἄρθρον 3. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Πάλλης.

§22Α. ΠΑΛΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἄρθρον 2 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ὁρίζει ὅτι: «Διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως ἐγκρίνονται πιστώσεις ἴσαι πρὸς τὰ τρία δωδεκατημόρια κλπ.» Νομίζω ὅτι εὑρίσκομαι ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ, ἀπευθύνων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς, μίαν παράκλησιν, ἥτις νομίζω ὅτι ἀπηχεῖ καὶ τὰ αἰσθήματα ὁλοκλήρου τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Μακεδονίας. Πρόκειται περὶ τῶν Ἀγροτικῶν Ἰατρείων Μακεδονίας καὶ Θράκης, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεμία ἀναγράφεται πίστωσις εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§23Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη, εἶναι σχέδιον. Ὑπῆρχον δύο Ὑπουργεῖα Ὑγιεινῆς, καὶ τώρα εἶνε ἕν. Ἑπομένως μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὸ περιεχόμενον τοῦ σχεδίου. Ὅταν κατατεθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς θὰ μεταβληθῇ τὸ σχέδιον οὐσιωδῶς. Δὲν ἔχομεν προφθάσει νὰ κάμωμεν τὴν ἐργασίαν τοῦ εἰδικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἑνὸς Ὑπουργείου. Ἐκάμαμεν τώρα ἕνα πρόχειρον σχέδιον. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκειται νὰ συζητήσητε ἐπ’ αὐτοῦ, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις μέχρις ὅτου γίνῃ ὁ Προϋπολογισμὸς ὁ ὁριστικὸς τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς.

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν σκεπτόμεθα νὰ καταργήσωμεν τὰ Ἰατρεῖα αὐτά.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 4ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 5ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 6ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 7ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 8ον. Δεκτόν. Ἄρθρον 9ον. Δεκτόν. Καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου δεκτόν;

§26ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν. (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ παροχῆς δανείων παρὰ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν Ὑπαλλήλων πρὸς τοὺς μετόχους αὐτοῦ».

§28Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζεται κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν τροποποιημένον............................

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός.). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ περιέχει δύο μόνον ἄρθρα, περὶ τοῦ δανείου πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους καὶ ὑπὸ ποίους ὅρους θὰ γίνουν αὐτὰ καὶ οὐδὲν ἐπὶ πλέον. Ὑπῆρχον καὶ δύο ἄλλα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα περιελάμβανον καὶ σχετικὰς διατάξεις διὰ τοὺς ὑπαλλήλους. Ἀλλὰ ταῦτα διεγράφησαν.

§30Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐφόσον τὰ δύο αὐτὰ ἄρθρα διεγράφησαν, δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε.

§31ΦΩΚ. ΖΑΪΜΗΣ. Νὰ διορθωθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς 6–4–33, εἰς τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι ἐγένετο δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ἐνῷ δὲν ἐγένετο δεκτόν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι διωρθωμένα. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ἄνευ τροπολογιῶν:

§33ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 29 Ὀκτωβρίου 1932 Ἀναγκαστικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως, συμπληρώσεως καὶ ἑρμηνείας τοῦ νόμου 4428 «περὶ τρόπου διακοπῆς τῆς παραγραφῆς».

§36ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν. Δεκτόν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον).

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν παρελθόντων ἐτῶν». Ὁ κ. Βαρβούτης ἔχει τὸν λόγον.

§39Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐξετάσεων τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, παρελθόντων ἐτῶν, καίτοι ἐν τῇ αἰτιολογικῇ του ἐκθέσει ἀναγράφεται ὅτι προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀνάγκην τῆς ἱκανοποιήσεως ἀξιώσεως τῶν φοιτητῶν πρὸς παροχὴν οἰκονομικῶν διευκολύνσεων, θίγει οὐσιωδέστατα αὐτὴν τὴν βάσιν τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διευκολύνσεων οἰκονομικῆς φύσεως, τότε θὰ ἦτο ἐξεταστέον τὸ ζήτημα ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δύναται νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς φοιτητὰς καὶ ἰδίᾳ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπέδειξαν ἐπιμέλειαν καὶ ἐμφοροῦνται ἀπὸ τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἀντίληψιν νὰ μορφωθοῦν συστηματικὰ καὶ νὰ ὑπάρξουν χρήσιμοι κοινωνικοὶ παράγοντες. Δι’ αὐτοὺς ἡ οἰκονομικὴ βοήθεια εἶναι ἐπιβεβλημένη. Δυστυχῶς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ. Καθιερώνει ἀρχὴν καὶ ἐκπροσωπεῖ ἀντιλήψεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ. Ὡς πρὸς τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν, εἴτε ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ νομοσχέδιον, εἴτε δὲν εἶναι, ὑποστηρίζω ὅτι ἡ κυβερνητικὴ θέλησις ὀφείλει νὰ ἐκδηλοῦται καὶ περιορίζεται εἰς τὸν καθορισμὸν γενικῶν κανόνων διὰ τὴν ρύθμισιν τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως καὶ νὰ μὴν ἐπεμβαίνῃ ἑκάστοτε εἰς τὴν Πανεπιστημιακὴν διδασκαλίαν. Εἰς ἐποχὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅπως παρετήρησεν ὁ συνάδελφος κ. Χατζηδάκης, παρατηρεῖται ὄχι κομμουνιστικὴ τάσις, τὴν ὁποίαν ἀγωνίζεται νὰ πολεμήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀλλά, κατ’ ἐμέ, τάσις ἀναρχισμοῦ, προερχομένη ἀπὸ τὸ ἀμόρφωτον πνευματικὸν προλεταριάτον, θὰ ἦτο ἔγκλημα νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν τάσιν αὐτήν, χορηγοῦντες διπλώματα εἰς φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ μίαν ὀκταετίαν παρακολουθοῦντες τὰ μαθήματα τοῦ Πανεπιστημίου δὲν κατώρθωσαν νὰ δώσουν ἐξετάσεις. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου· δὲν καθιερώνει ἁπλῶς τὴν παροχὴν διευκολύνσεων πρὸς συμμετοχὴν εἰς τὰς ἐξετάσεις ἀλλὰ καὶ τὸ δικαίωμα νὰ δίδουν τρεῖς ἐπανειλημμένας ἐξετάσεις διὰ τὸ πρῶτον ἔτος φοιτηταὶ ἐπὶ ὀκταετίαν φοιτήσαντες, ἤτοι νὰ δώσουν ἅπαξ ἐξετάσεις κατόπιν ὀκταετοῦς φοιτήσεως εἰς τὰ μαθήματα τοῦ πρώτου ἔτους καὶ ἂν ἀποτύχουν νὰ δώσουν καὶ δευτέραν φορὰν καὶ τρίτην φοράν. Τοῦτο ἀποτελεῖ ἐπιβράβευσιν τῆς φυγοπονίας καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος διὰ δηλώσεών του εἰς τὰς ἐφημερίδας ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τῆς κοινῆς γνώμης νὰ προστατεύσῃ τὸ σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστώς, νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν διὰ μέτρων τοιούτων, τὰ ὁποῖα ἐνισχύουν τὸν διανοητικὸν ἀναρχισμόν, θὰ κρατήσῃ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς ἢ θὰ ὑποσκάψῃ τοὐναντίον τὰ θεμέλια αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλλὰς κινδυνεύει ἀπὸ τὸν κομμουνισμὸν ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἀναρχίαν τῶν διανοουμένων της. Ὅπως εἶπον καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τὰ μικρὰ καὶ μὴ αὐτάρκη κράτη δὲν ἠμποροῦν νὰ προτρέξουν εἰς τὴν ἐγκαθίδρυσιν τοῦ κομμουνισμοῦ· αὐτὸς ὁ θεωρητικὸς τοῦ κομμουνισμοῦ Μὰρξ διεδήλωσεν ὅτι εἰς τόπον μὴ οἰκονομικῶς αὐτάρκη εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ μονομερῶς, ἂν δὲν ἐπικρατήσῃ παγκοσμίως τὸ σύστημα τῆς κομμουνιστικῆς οἰκονομίας. Συνεπῶς δὲν κινδυνεύει ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοὺς συνειδητοὺς κομμουνιστάς, ἀλλὰ ἀπὸ τοὺς ἡμιμαθεῖς καὶ τοὺς ἀμαθεῖς διανοουμένους, οἱ ὁποῖοι λαμβάνοντες διπλώματα διὰ διαφόρων διευκολύνσεων προσκολλῶνται εἰς τὴν κοινωνίαν ἄνεργοι καὶ παράσιτοι. Εἰς ἐποχὴν δὲ κατὰ τὴν ὁποίαν πανταχόθεν καταβάλλεται προσπάθεια ἐνισχύσεως τῆς παραγωγῆς, εἶναι ἐγκληματικὸν νὰ ἐξαπολύωμεν χιλιάδας ἡμιμαθῶν νέων εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ δημιουργῶμεν ἀνέργους μὲ διπλώματα, ἀντὶ νὰ τοὺς στείλωμεν νὰ σπείρουν τρεῖς σπόρους σίτου ἢ νὰ φυτεύσουν τρία δένδρα εἰς τὴν ἄγονον γῆν μας. Ἴσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπεχώρησεν, ἐν τῇ ἀνεξαντλήτῳ ἐπιεικείᾳ του, πρὸ τῶν αἰτημάτων τῶν φοιτητῶν αὐτῶν, ἀλλὰ ἡ ὑγιὴς πολιτικὴ ἀρχὴ οἱουδήποτε πολιτεύματος ἐπιβάλλει εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τὸ καθῆκον νὰ ἀμύνωνται καὶ νὰ ὁμιλοῦν κατὰ τῶν παραλόγων καὶ ἐπιζημίων ἀξιώσεων μετὰ σκληρότητος. Ἔτσι ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἰς τοὺς φοιτητὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ ἀποκτοῦν τὰ διπλώματα διὰ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς ἐπιμελείας των, ἀλλὰ ζητοῦν τοιαῦτα διὰ τῆς μεθόδου τῶν διευκολύνσεων.

§40Γ. ΤΣΟΧΑΣ. Οἱ φοιτηταὶ ζητοῦν ὅπως τοὺς παρασχεθῶσιν εὐκολίαι. Δὲν ὑποθέτω ὅτι εἶναι κομμουνισμὸς νὰ τοὺς ἐπιτραπῇ νὰ ξαναδώσουν ἐξετάσεις, καὶ δὲν ὑποθέτω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον πολὺ σοβαρὸν ὅπως τὸ ἐμφανίζετε.

§41Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν διακοπὴν τὴν ὁποίαν μοῦ ἐκάματε, λυποῦμαι δὲ πολὺ διότι ἴσως δὲν ἔγινα ἀντιληπτὸς ἀπὸ ὑμᾶς. Δὲν ἰσχυρίσθην ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑποστηρίζει τὸν κομμουνισμόν, ὑπεστήριξα, διαφωνῶν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ ἁπλῶς διευκολύνσεις, ἀλλὰ ὑπὸ τὸν ἀπατηλὸν τύπον τῶν οἰκονομικῶν διευκολύνσεων, ἐνισχύει τὴν ἀναρχίαν καὶ τὴν ἀγραματωσύνην εἰς τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν. Δι’ ἐμέ δὲν ὑπάρχει κίνδυνος ἐκ τῶν συνειδητῶν κομμουνιστῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἂν εἶναι μορφωμένοι θὰ γνωρίζουν τὰς διδασκαλίας τοῦ Μὰρξ, ἀλλὰ ἐκ τῶν διανοητικῶς ἀναρχουμένων, τοὺς ὁποίους καὶ μόνον διευκολύνει ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δίδουσα διπλώματα ἄνευ ἀξίας. Τὸ νομοσχέδιον λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει) «......». Ἑπομένως εἶχον τὰ μέσα τὰ οἰκονομικὰ νὰ παρακολουθήσουν καὶ ἐπὶ ὀκταετίαν μάλιστα. Δηλαδὴ εἰς φοιτητὰς οἱ ὁποῖοι ἔχουν σήμερον, ἐὰν ἐτελείωσαν τὸ γυμνάσιον εἰς ἡλικίαν 18 ἐτῶν, ἡλικίαν 26 ἐτῶν, τὴν πλέον παραγωγικὴν δηλ. περίοδον τῆς ἡλικίας των, καὶ δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ δώσουν ἐξετάσεις οὔτε διὰ τὸ πρῶτον ἔτος, δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ δώσουν ἐντὸς δύο ἐτῶν ἐξετάσεις δι’ ἕκαστον ἔτος χωριστά, καὶ ἂν ἀποτύχουν, τὴν πρώτην φοράν, νὰ δώσουν καὶ διὰ δευτέραν καὶ διὰ τρίτην, ἂν πάλιν ἀποτύχουν. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ· ἀποτελεῖ τοῦτο ἢ ὄχι ἀνατροπὴν τῶν βάσεων τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως; Καὶ ἐρωτῶ ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ὤφειλε νὰ ὁμιλήσῃ σκληρῶς πρὸς τοὺς φοιτητάς, ἐκ στοργῆς καὶ πρὸς αὐτοὺς καὶ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, δὲν εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι ἂν εἰς τὸ 26ον ἔτος τῆς ἡλικίας των δὲν ἔχουν τὴν ἠθικὴν δύναμιν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν νὰ ἀποκτήσουν διπλώματα διὰ τῆς ἐργασίας των ἀλλὰ τὰ ζητοῦν ὡς χάριν ἀπὸ τὸ Κράτος, νὰ τοὺς εἴπῃ, ὅτι αὐτὸ μαρτυρεῖ ἀπελπιστικὴν ἀνικανότητα καὶ ἔλλειψιν πάσης ἀξίας. Καὶ θὰ ὤφειλεν ἀκόμη νὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι εἰς τὰς σημερινὰς ἰδίως περιστάσεις, ὁπότε καθῆκον ἐπιτακτικὸν πάσης κοινωνικῆς τάξεως καὶ ἰδίως τῆς λεγομένης μορφωμένης τάξεως εἶνε νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γενικὴν προσπάθειαν—παρατηρῶ δὲ ὅτι ἡ σημερινὴ κυβέρνησις ὑπεσχέθη νὰ καταβάλῃ τοιαύτην—τῆς ἀναπτύξεως τῶν παραγωγικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, ὀφείλουν ἢ νὰ μορφωθοῦν ὡς ἐπιστήμονες ἢ νὰ ἐπιδοθοῦν εἰς παραγωγικὰ ἐπαγγέλματα· Θὰ ἦσαν οὕτω χρησιμώτεροι παρὰ ἐὰν ἐλάμβανον διπλώματα, τὰ ὁποῖα δὲν τοὺς δίδει ἡ ἐργασία των καὶ ἡ ἀξία των, καὶ δὲν ἔχουν κανένα τίτλον νὰ τὰ λάβουν. Συνεπὴς πρὸς τὰς σκέψεις αὐτάς, κ. Βουλευταί, ἐκδηλώνω τὴν βαθυτάτην διαφωνίαν μου κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Θέλω ἀκόμη νὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς. Πᾶσα κυβερνητικὴ πρᾶξις, πᾶν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον Ὑπουργὸς ὑπευθύνου κυβερνήσεως εἰσάγει ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων διὰ νὰ κινήσῃ τὴν πολιτειακὴν μηχανὴν πρὸς ρύθμισιν σοβαρωτάτων ζητημάτων, πρέπει ἢ ὑποτίθεται ὅτι πρέπει νὰ προέρχηται ἀπὸ τὰς ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων βασικὰς κυβερνητικὰς ἀντιλήψεις. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν ζήτημα θίγει, ἐν τῇ εὐρύτητί του, καὶ τὴν ἠθικοπλαστικὴν διαπαιδαγώγησιν τῆς κοινωνίας καὶ τὸν παραγωγικὸν ἐξοπλισμὸν τῆς χώρας, διὰ τῆς μορφώσεως καὶ διαπαιδαγωγήσεως τῆς νεολαίας. Ὡς ἐκ τούτου πᾶσα πρᾶξις κυβερνητικὴ ἢ μέτρον ἀφορῶν τὴν ἐκπαίδευσιν, πρέπει νὰ ρυθμίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενικωτέρας ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας ἐκδηλώνει τὰς ἀντιλήψεις. Οὕτως ἐξετάζων τὸ νομοσχέδιον, τὸ εὑρίσκω ὡς ἐμπνεόμενον —ἂν δὲν προέρχεται ἀπὸ ἐπιβλαβῆ καλωσύνην πρὸς τοὺς φοιτητὰς—ἀπὸ ἀντιλήψεις ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὀργάνωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, αἱ ὁποῖαι εἰς τὴν σημερινὴν ἐποχὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρωνται πρὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ἐπιβλαβὲς, εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχαρίστησίν μου διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζων τὴν ἐπὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς ἐπίδρασιν τοιούτων μέτρων, ἐδήλωσε, κατὰ τὴν περασμένην συζήτησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιμένει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ δὲν τὸ θεωρεῖ ὡς ζήτημα ἀναγόμενον εἰς τὴν κυβερνητικὴν πολιτικήν. Ὀφείλω νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν δήλωσιν ταύτην, διότι ἀλλοίμονον ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξεπροσώπει συνολικῶς τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς ρυθμίσεως τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς μὲ τὸ ἴδιο πνεῦμα τὸ ὁποῖον ἐπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξετάσῃ καὶ αὐτὴ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καὶ θέλω νὰ πιστεύω—διότι ἤκουσα ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ ὅλας τὰς πλευρὰς τῆς Βουλῆς—ὅτι καὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς μαζὺ μὲ ἡμᾶς θ’ ἀπορρίψῃ εἰς τὴν βάσιν του τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εὑρίσκει ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ἔχει τυχὸν τρωτά, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν βελτίωσιν τῶν τρωτῶν αὐτῶν, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τροποποιήσεων τῶν ὀργανικῶν διατάξεων καὶ ὄχι διὰ μεταβατικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀνατρέπουν αὐτὴν ταύτην, τὴν βάσιν τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ Σύγκλητος, ἐν συνεδριάσει, ἐγνωμάτευσεν ἐπὶ τοῦ, περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐγγράφως. Πιστεύω τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὅτι ἠρωτήθη ἡ Σύγκλητος· θὰ ἤθελα ὅμως νὰ γνωρίζω ἐὰν ἐξήτασε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐν ὅλῳ του τῷ περιεχομένῳ, ἂν ἔλαβε γραπτὴν ἀπόφασιν, καὶ ἂν τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐκοινοποίησεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Καὶ ἐφόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἀπαντᾷ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου......

§42Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§43Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφον;

§44Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπάρχει ἡ γνώμη τῆς Συγκλήτου. Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόπτω—σᾶς ἀπολαμβάνω ἄλλως τε ὁμιλοῦντα—διότι δὲν θὰ τελειώσουμε ποτέ.

§45Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν τιμὴν ποὺ μοῦ κάμνετε νὰ μὲ ἀπολαμβάνετε ὁμιλοῦντα, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, διὰ νὰ μὴ σᾶς στερήσῃ αὐτῆς τῆς ἀπολαύσεως, νὰ μοῦ δώσῃ πέντε λεπτῶν ἀκόμη χρόνον διὰ νὰ συνεχίσω.

§46Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δι’ αὐτὸ δὲν σᾶς διακόπτω.

§47Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἐν τούτοις, παρὰ τὴν διακοπήν σας τὴν ὁποίαν εὐμενῶς μοῦ ἐκάματε, δὲν μοῦ ἐδώκατε τὴν ἐξήγησιν τὴν ὁποίαν σᾶς ἐζήτησα, κ. Ὑπουργέ. Δὲν σᾶς ἠρώτησα μόνον ἂν ὑπάρχῃ ἡ γνώμη τῆς Συγκλήτου· σᾶς ἠρώτησα ἐὰν αὕτη συνῆλθε καὶ ἐξήτασε τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ὀρθοῦ καὶ σκοπίμου τῶν διατάξεων τὰς ὁποίας εἰσάγετε. Ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν καὶ πάλιν ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς, δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν. Ὑπάρχει ἔγγραφον τῆς Συγκλήτου, δικαιολογοῦν τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου καὶ υἱοθετοῦν τὰς διατάξεις αὐτοῦ;

§48Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἀπαντήσω ὅταν λάβω τὸν λόγον.

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι κανονικώτερον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Παιδείας. Θὰ ὁμιλήσητε σεῖς, θὰ ὁμιλήσουν καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπαντήσῃ κατόπιν ἐφ’ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ θέσουν οἱ ἀγορηταὶ ὁ Ὑπουργός. Ἄν ἀπήντα εἰς κάθε ζήτημα χωριστά, καταλαμβάνετε ποία σύγχυσις θὰ προήρχετο.

§50Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ παραλείψῃ τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων τὰ ὁποῖα θὰ τοῦ θέσουν οἱ ἀγορηταί.

§52Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, καίτοι φρονῶ ὅτι ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μοῦ δώσῃ τὴν πληροφορίαν ἐὰν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι ἔγγραφον. Ἐπειδὴ ὅμως ἀποφεύγει ὁ κ. Ὑπουργός, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαστείλω τὰ πράγματα καὶ ἐξετάσω τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τυχὸν ἔγγραφον τῆς Συγκλήτου—ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν τὸ βεβαιώνει—καὶ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Πρύτανις ἢ μέλη τῆς Συγκλήτου, ἐρωτηθέντα, ἐξεδήλωσαν ἁπλῶς γνώμην των καὶ εἶπον ἀορίστως· «κάμετε διευκολύνσεις».

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχει ἄλλως τε σημασίαν, ἂν ὑπάρχῃ ἢ ὄχι.

§54Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἔχει δι’ ἐμὲ τὴν ἑξῆς σημασίαν: Ἐὰν ὑπῆρχεν ἔγγραφον, θὰ ἤθελον νὰ ἴδω τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου. Νὰ ἴδω πῶς σκέπτεται ἡ Σύγκλητος, —ἀφοῦ πᾶσα Δημοσία Ἀρχὴ ὀφείλει νὰ δικαιολογῇ τὴν γνώμην της— καὶ κατανείμω εἰς αὐτὴν τὴν εὐθύνην ....

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι, δι’ ὅσα νομοθετήματα φέρει ἐδῶ ἡ Κυβέρνησις, αὐτὴ καὶ μόνον εἶνε ὑπεύθυνος. Δὲν δύναται νὰ καλυφθῇ ὄπισθεν καμμίας γνωμοδοτήσεως ἢ οἱασδήποτε ἄλλης συνεργασίας διὰ πρᾶξίν της. Ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς εἶνε ὁ μόνος ὑπεύθυνος.

§56Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν τὸ ἠμφισβήτησα αὐτὸ. Εἶπον τοὐναντίον, εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ὁμιλίας μου, ὅτι, ἐφόσον ὁ Ὑπουργὸς εἰσάγει ἓν νομοσχέδιον καὶ θέλει νὰ κινήσῃ τὴν νομοθετικὴν μηχανήν, αὐτὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις βέβαια φέρουν τὴν εὐθύνην. Διὰ τοῦτο μάλιστα ἤλπισα ἐκ τῆς δηλώσεώς σας ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν μὴ ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ γνώμη τῆς Συγκλήτου δὲν εἶναι βεβαίως ὑποχρεωτική· εἶνε ὅμως διαφωτιστικὴ καὶ χαρακτηριστικὴ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν αὕτη ἀντιμετωπίζει τὴν ἄσκησιν τῆς ἀνωτάτης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἂν τυχὸν ἡ Σύγκλητος συνεφώνει πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ἐγὼ πάλιν δὲν θὰ μετέβαλον γνώμην. Καὶ πάλιν θὰ εἶχον τὴν ἀξίωσιν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ρυθμίσῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν αὐτὸ ζήτημα σύμφωνα μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ὀργανικοῦ Νόμου τοῦ Πανεπιστημίου. Οὕτως ἔθηκα τὸ ζήτημα. Καὶ, προχωρῶν, λέγω ὅτι θὰ ἐλυπούμην βαθύτατα ἐὰν ἡ Σύγκλητος, συζητήσασα τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα εἰσηγεῖται ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν θὰ μὲ ἐδέσμευεν ἐμὲ ἡ γνώμη τῆς Συγκλήτου νὰ καταδικάσω τὸ νομοσχέδιον, θὰ ἐξήταζον ὅμως τὴν αἰτιολογίαν τῆς γνώμης της. Ἂν ὑπάρχῃ τοιοῦτον ἔγγραφον τῆς Συγκλήτου, ἐὰν δηλαδὴ ἐξήτασε ἡ Σύγκλητος τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀπεφάνθη ὑπὲρ αὐτοῦ, θὰ εἶχον νὰ ἐπιστήσω τὴν πρασοχὴν ὑμῶν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ν’ ἀξιώσω ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους καὶ τὴν Σύγκλητον, νὰ ἐπιλαμβάνωνται τῶν ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων μετὰ σοβαρότητος μεγαλειτέρας καὶ νὰ ἔχωνται στερρῶς τῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διέπουν πᾶσαν ἐκπαίδευσιν, ὡς καὶ τὴν Ἀνωτάτην. Διότι, καθόσον ἐγὼ τοὐλάχιστον γνωρίζω, δὲν ὑπάρχει πουθενὰ τοῦ κόσμου παράδειγμα τοιαύτης ἐπεμβάσεως εἰς τὰ Πανεπιστήμια, ὡς αὐτὴ ποὺ γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπου χορηγοῦνται διπλώματα, ὑπὸ τύπον εὐκολιῶν, εἰς φοιτητάς, οἱ ὁποῖοι περνοῦν δέκα χρόνια εἰς τὰ καφφενεῖα καὶ τὰ πεζοδρόμια τῶν Ἀθηνῶν διὰ νὰ τροφοδοτῆται οὕτως ἡ ἑλληνικὴ κοινωνία μὲ ἀνέργους διανοουμένους —χειροτέρους οἱουδήποτε ἄλλου ἀνέργου. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ἐλπίζω δὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀντιμετωπίζων τὸ ζήτημα εἰς τὴν βάσιν του καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀνάγκην τῶν οἰκονομικῶν διευκολύνσεων, τὰς ὁποίας δὲν ἀποκρούω —καὶ ὅτι ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου εὑρίσκεται εἰς πλήρη διαφωνίαν πρὸς τὸ περιεχόμενον αὐτοῦ— δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ κατερράκωνε τὴν ἀνωτάτην ἐκπαίδευσιν. Μὲ τὴν ἐλπίδα αὐτὴν, τὴν ὁποίαν μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ τρέφω ἡ δήλωσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐγκαταλείπω τὸ βῆμα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάλλωσης ἔχει τὸν λόγον.

§58Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ἄν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος εἶχεν ἀσχοληθῆ μὲ τὰ παρεμφερῆ πρὸς τὸ συζητούμενον σήμερον νομοσχέδιον ζητήματα, δὲν θὰ κατελαμβάνετο ἀπὸ τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν κατελήφθη πρὸ ὀλίγου. Ἄν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραβληθῆ πρὸς προηγούμενα, τῶν ὁποίων ἐδῶ ἔχω πλήρη κατάλογον, δέον νὰ χαρακτηρισθῇ μᾶλλον παρθενικόν.

§59ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Τῆς ἐποχῆς τοῦ πολέμου, ἴσως.

§60Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ κρίνωμεν οὔτε νὰ ψηφίσωμεν ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια.

§61Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ἔχομεν ἀπὸ τοῦ 1913 δέκα τρεῖς νόμους, χαριστικοὺς καὶ διευκολυντικοὺς τῶν φοιτητῶν. Δὲν ἔχομεν μόνον τοιούτους κατὰ τοὺς πολέμους, οἱ ὁποῖοι ἔληξαν τῷ 1922 ἀλλὰ καὶ βραδύτερον. Εἶναι ἐδῶ εἰς τὴν ἐπετηρίδα τοῦ Πανεπιστημίου καὶ δύνασθε νὰ τοὺς ἀναγνώσετε. Ἔχομεν τῷ 1911 τρεῖς τοιούτους νόμους, τῷ 23 τέσσαρας, τῷ 26 δύο.

§62ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ. Ἔγιναν διὰ τοὺς ἐφέδρους.

§63Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Ὄχι μόνον διὰ τοὺς ἐφέδρους ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς μὴ ἐφέδρους. Τῷ 1923–31 καὶ 32 δὲν ἦτο οὔτε πόλεμος οὔτε δικτατορία. Ἦταν νόμιμοι κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐχαρίσθησαν καὶ διηυκόλυναν τοὺς φοιτητὰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀνάγκην διευκολύνσεων. Ἄν ἡ Βουλὴ προσέξῃ τὰς διατάξεις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ τῶν παλαιῶν ἐκείνων νόμων, αὐτὸ ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα νὰ εἴπω, δὲν δικαιολογεῖται καθόλου ἡ μῆνις αὐτὴ ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διευκολύνῃ μίαν τάξιν φοιτητῶν, ἡ ὁποία ἐκ λόγων οἰκονομικῶν δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις της. Τὸ νομοσχέδιον μόνον τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ἀναφέρει ὡς αἰτιολογικόν. Καὶ ὅταν οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καθημερινῶς ἐνοχλοῦνται νὰ παρέχουν ἀναστολὰς καὶ διαφόρους ὀφειλὰς καὶ ἄλλας διευκολύνσεις, διατί αὐτὴ ἡ ἀγανάκτησις, προκειμένου νὰ δώσωμεν μίαν οἰκονομικὴν διευκόλυνσιν εἰς τοὺς φοιτητάς; Ἔχω ἐδῶ καὶ θέτω εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ὁμιλούντων τοὺς παλαιοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους δύνασθε νὰ ἀναγνώσετε.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὸν λόγον, διαμαρτύρομαι πρῶτον, ἐναντίον τῆς αὐθαδείας τῶν θεωρείων, εἰς τὰ ὁποῖα φοιτηταὶ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ νομοσχέδιον, παρεμβαίνουν εἰς τὴν συζήτησιν, ζητοῦντες νὰ ἐπιβάλουν τὴν γνώμην των. Ἀποτελεῖ τοῦτο ἀταξίαν, ἡ ὁποία θίγει τὴν Βουλήν.

§66ΓΡ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΑΔΗΣ. Εἶναι λαός, Κύριε. (Χειροκροτήματα ἐκ τῶν θεωρείων).

§67Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Δεικνύων πρὸς τὰ θεωρεῖα). Ἰδοὺ Κύριε Πρόεδρε!

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος διέταξε τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων. (Δίδει σχετικὴν ἐντολὴν διὰ τὴν ἐκκένωσιν).

§69Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμεῖς διαμαρτυρόμενοι ἐκτελοῦμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἄν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κρίνει ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἀνταποκρίνεται εἰς τὸν Κανονισμὸν καὶ εἰς τὴν εὐπρέπειαν τῶν ἐργασιῶν μας, ἡμεῖς ἐπισημειοῦμεν τὴν πρᾶξιν καὶ προχωροῦμεν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ Πρόεδρος διέταξε τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων.

§71Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Χαίρω πολὺ, κ. Πρόεδρε. Ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, Κύριοι Βουλευταί, διὰ νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι ἐδήλωσα καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι διαφωνῶ κατ’ ἀρχὴν πρὸς τοὺς εὐεργετικοὺς αὐτοὺς νόμους. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τοῦ Πανεπιστημίου ἀνήκει εἰς τὰς μεγάλας ὑποθέσεις τοῦ Ἔθνους. Ἂν ἐπρόκειτο νὰ δώσωμεν μίαν ἐξήγησιν διὰ τὴν σημερινὴν πνευματικὴν κατάστασιν τῆς Ἑλλάδος, τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν θὰ εὑρίσκομεν κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὴν λειτουργίαν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Μόνον ἂν τὸ Πανεπιστήμιον λειτουργήσῃ καλῶς, μόνον ἂν τὸ Πανεπιστήμιον ἐμπνευσθῇ ἀπὸ μίαν ἀνωτέραν ἐπίγνωσιν τοῦ ἐθνικοῦ του καθήκοντος, μόνον ἂν τὸ Πανεπιστήμιον ἀξιώσῃ ἀπὸ τοὺς φοιτητὰς ὄχι φυγοπονίαν, ἀλλὰ ποιότητα, πλήρη ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, καὶ ἀνώτερον καὶ γενναῖον ἀνθρωπιστικὸν καὶ ἐθνικὸν φρόνημα, μόνον τότε θὰ δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ὁ τόπος θ’ ἀποκτήσῃ ἡγέτιδα τάξιν, ἀξίαν τῆς ἀποστολῆς της. Ἰδοὺ διατί ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον παρὰ τὴν ἐντύπωσιν λεπτομερείας, εἶναι ὅμως ἀπολύτως οὐσιῶδες. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας παρέσχεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἡ Σύγκλητος ἔμεινε σύμφωνος. Ἐπιθυμῶ νὰ τοῦ ζητήσω μίαν διασάφησιν, διότι αἱ ἰδικαί μου πληροφορίαι εἶναι διάφοροι. Ἡ Σύγκλητος προσέθεσεν εἰς τὸ 1ον ἄρθρον μίαν παράγραφον, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον. Προσέθεσεν, ὅτι τοὐλάχιστον «οἱ εὐεργετούμενοι φοιτηταὶ θὰ ἔχωσι περατώσει τὰς κανονικὰς ἀσκήσεις». Καὶ αὐτὸ δὲν ἀναγράφεται. Τὸ γνωρίζω ἐκ τῶν Πρακτικῶν τῆς Συγκλήτου. Διαφωνῶ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, ὄχι διότι εἰς τὸ παρελθὸν δὲν ὑπῆρξαν ἀνάλογοι εὐεργετικαὶ διατάξεις, ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι ὑπῆρξαν καὶ διότι κάποτε ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ δοθῇ τέρμα, καθότι, μὲ τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν, εἶναι βέβαιον ὅτι κατ’ ἔτος θὰ ψηφίζωνται νόμοι εὐεργετικοί. Τοιουτοτρόπως ὅμως σαλεύομεν τὰ θεμέλια τῆς πανεπιστημιακῆς τάξεως. Ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ προσφέρωμεν δὲν εἶναι μόνον οἰκονομικαί, ὅπως κατεβλήθη προσπάθεια νὰ ἐμφανισθοῦν. Αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας θέλομεν νὰ προσφέρωμεν ἀφοροῦν ἐπίσης τὴν ἐπάρκειαν τῆς μορφώσεως τῶν φοιτητῶν. Ἂν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ αἱ ἐξεταστικαὶ περίοδοι εἶναι δύο, διὰ τοὺς καθυστεροῦντας ἀπὸ ἐτῶν ὁλοκλήρων παρέχομεν τέσσαρας ἐξεταστικὰς περιόδους. Καὶ διερωτᾶται κανείς: πρέπει νὰ καθυστερῇ τις διὰ νὰ βραβεύεται; Καὶ ὅσοι κανονικῶς δίδουν ἐξετάσεις, πρέπει νὰ κολάζωνται; Διατὶ αὐτὸ τὸ προνόμιον διὰ τοὺς καθυστεροῦντας; Καὶ δικαιούμεθα ἀκόμη νὰ ἐκφράσωμεν καὶ μίαν ἄλλην ἀπορίαν. Ἐψηφίσθησαν ἐν τῷ μεταξὺ ἄλλοι εὐεργετικοὶ νόμοι, καὶ τῶν νόμων αὐτῶν δὲν ἔγινε χρῆσις ἀπὸ τοὺς βραδυποροῦντας φοιτητάς. Ἐπὶ πόσον χρόνον λοιπὸν δι’ αὐτοὺς ἰδιαιτέρως θὰ ψηφίζωνται εὐεργετικοὶ νόμοι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τοὺς ἐξωθήσωμεν, παρὰ τὴν ἀπροθυμίαν των, παρὰ τὴν ἀναπάρκειάν των εἰς τὴν ἐξασφάλισιν διπλώματος; Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἡ ἄσκησις τῶν κυβερνητικῶν ἔργων ἐπιβάλλει ἓν σκληρὸν καθῆκον εἰς τοὺς δημοσίους ἄνδρας. Ὀφείλουν νὰ εἶναι δυσάρεστοι, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἐχθρούς των, πρᾶγμα διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ σᾶς κατηγορήσωμεν ὅτι τὸ παραλείπετε (γέλωτες), ὀφείλουν νὰ εἶναι δυσάρεστοι εἰς τοὺς φίλους των, διότι μόνον τοιουτοτρόπως ἀποδεικνύουν, ὅτι τάσσουν ὑπεράνω τῶν φιλικῶν ἱκανοποιήσεων τὸ γενικώτερον συμφέρον καὶ δικαιώνουν τὴν ἀποστολήν των. Δὲν ἀρκεῖ νὰ σκορπίζῃ κανεὶς ἐπαγγελίας. Πρέπει καὶ μὲ τὰς πράξεις του νὰ δικαιώνῃ τὰς ἐπαγγελίας. (Χειροκροτήματα).

§72Α. ΚΑΚΑΡΑΣ. Τὸ ἐφηρμόσατε ποτὲ σεῖς αὐτό;

§73Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμεῖς πιστεύομεν, Κύριε Συνάδελφε, ἀφοῦ θέλετε νὰ διακόψετε, πιστεύομεν ὅτι ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη ἡ δόξα τῆς Ἑλλάδος εἶναι ἔργον μας (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς, θόρυβος, διαμαρτυρίαι ἐκ τοῦ κέντρου).

§74Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι καὶ τὰ ἐδάφη τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ ἀναγέννησις τῆς Ἑλλάδος ὑπῆρξεν ἔργον μας (χειροκροτήματα ἀριστερόθεν).

§75Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ ἀποδείξω ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἔργον σας εὐθὺς ἀμέσως, καὶ εἰς ποῖον σημεῖον κατεβαραθρώθη ἡ ἐκπαίδευσις μὲ τὴν περίφημον ἐκπαιδευτικήν σας μεταρρύθμισιν.

§76ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐφόσον τὰ νεῦρα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐπειράχθησαν μὲ τὰ χειροκροτήματα τῶν θεωρείων, κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον παρακαλοῦμεν νὰ μὴ κτυπᾷ τὸ χέρι ὅταν ὁμιλῇ πρὸ τῆς Βουλῆς.

§77Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὑπόσχεται ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ ἐμφανίσῃ τὸ ἴδιον αὐτοῦ ἔργον ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, καταγγέλλων τὸ ἔργον τοῦ παρελθόντος. Τὸν ἀναμένομεν μετὰ χαρᾶς. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως, μὲ τὴν εὐκαιρίαν τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου, ἐκφράζομεν ὅλη μας τὴν διαμαρτυρίαν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐπωδόν, ἡ ὁποία ἦτο τόσον προσφιλὴς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν εὑρίσκετο εἰς τὰ ἑδώλια τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει βεβαίως τὴν δύναμιν νὰ ψηφίσῃ τοὺς νόμους. Ἀλλ’ ἡμεῖς, ὡς ἀντιπολίτευσις, διαμαρτυρόμεθα καὶ ἐκφράζομεν ταὐτοχρόνως τὴν βαθεῖάν μας θλῖψιν, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔκρινεν ὅτι, ἐπαγγελλόμενος τὴν «ἀληθῆ» ἐκπαιδευτικὴν ἀναγέννησιν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐγκαινιάσῃ τὴν ἐπικοινωνίαν αὐτοῦ μετὰ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων μὲ τὸ ἀτυχὲς αὐτὸ νομοσχέδιον. (Χειροκροτήματα).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρυσόστομου.

§79ΓΡ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Κύριοι Βουλευταί. Ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπασχολήσω κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἐπὶ μακρόν. Ὥστε θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συζητήσεως ἐκείνης, καὶ θὰ περιορισθῶ νὰ ἐντοπίσω τὴν συζήτησιν μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῆς ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβαλλομένης τροπολογίας καὶ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου. Κύριοι Βουλευταί, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν ἡμεῖς οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἀντίθετον γνώμην τὴν ὑποστηριζομένην παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς ἣν καὶ ἡμεῖς ἀνήκομεν, καὶ πρὸς τὴν ὁποίαν, ὡς καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ὑπεμνήσαμεν, συμφωνοῦμεν ἀπολύτως. Εἴμεθα βεβαίως ἐναντίον τῶν χαριστικῶν ἐκείνων νόμων, οἱ ὁποῖοι κατατείνουν εἰς τὴν χαλάρωσιν καὶ τὴν ἐξάντλησι αὐτῆς ταύτης τῆς σπονδυλικῆς στήλης τῆς ἀνωτάτης ἡμῶν ἐκπαιδεύσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται ἡ σύγχρονος Ἑλλάς. Δικαιολογεῖται βεβαίως τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο τῆς ἐπιεικείας, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐπιδειχθῆ πρὸς τοὺς ἀτυχεῖς φοιτητὰς κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα κατὰ τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ἀπὸ τὰ ἕδρανα τὰ φοιτητικὰ καὶ ἐστάλησαν εἰς τὴν γραμμὴν τοῦ πολέμου καὶ κατεστράφη τὸ μέλλον των, δικαιολογεῖται, λέγω, διὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα ἡ ἐπιδειχθεῖσα ἐπιείκεια τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι καὶ τὸ αἷμα αὐτῶν ἔχυσαν ὑπὲρ τῆς Πατρίδος. Ἀλλὰ μετέπειτα, ἀφ’ ἧς ἤρχισεν ἡ ἀνασυγκρότησις τῆς Ἑλλάδος καθ’ ὅλους τοὺς κλάδους αὐτῆς, νομίζομεν ὅτι ἡ πυκνὴ καὶ μὴ φειδωλὴ παροχὴ τοιούτων διευκολύνσεων πρὸς τὸν κόσμον τὸν φοιτητικόν, παρ’ οὗ ἀναμένεται ἡ νέα ζωὴ ἡ κοινωνική, νομίζομεν ὅτι οὐδαμῶς δικαιολογεῖται. Κατὰ τὰ τελευταῖα ὅμως ἔτη, καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ 1929 καὶ ἐντεῦθεν, ἀφ’ ἧς ὁ οἰκονομικὸς Ἐγκέλαδος συγκλονίζει τὸν κόσμον ὁλόκληρον, ἀπὸ τοῦ ἔτους τούτου, ἀφ’ ἧς αἱ Κυβερνήσεις ἤρξαντο παρέχουσαι τοιαύτας διευκολύνσεις, καθαρῶς οἰκονομικὰς πρὸς τοὺς φοιτητάς, θὰ ἐτασσόμεθα καὶ ἡμεῖς μὲ τὴν ἄποψιν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν καὶ καθ’ ὅσον αἱ διευκολύνσεις αἵτινες διὰ τοῦ συνόλου τοῦ νομοσχεδίου θὰ παρείχοντο, ἔτεινον ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐξαγωγὴν οὕτως εἰπεῖν τῶν φοιτητῶν ἀπὸ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, εἰς ἃς εὑρίσκονται λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι, ἐν τῷ συνόλῳ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν παρουσιάζεται, μολονότι, Κύριοι Βουλευταί, ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει γίνεται ἐπίκλησις ἀκριβῶς τῶν λόγων τούτων διὰ τὴν παραδοχὴν τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιψήφισις ἐπιζητεῖται. Ἡμεῖς ὅμως ἐξ αὐτῆς τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως ὁρμώμενοι καὶ υἱοθετήσαντες κατὰ βάσιν τὸ πνεῦμα, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ περαιτέρω γράμμα τοῦ νομοσχεδίου, ἐθεωρήσαμεν ἀνάγκην καὶ ὑποχρέωσιν καὶ καθῆκον ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος νὰ ὑποβάλωμεν τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι καθαρῶς οἰκονομικὴ καὶ τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι ἡ διευκόλυνσις τῶν δεινοπαθούντων ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως φοιτητῶν.

§80Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Δηλαδὴ εἶσθε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§81Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Εἴμεθα, κύριε Ὑπουργέ, ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς διευκολύνσεως τῶν φοιτητῶν, τὴν ὁποίαν ἐνῷ ἐπεκαλέσθητε σεῖς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, καὶ δικαίως, ἐὰν λαμβάνετε ἐν τούτοις μέριμναν εἰς τὸ γράμμα τοῦ νομοσχεδίου σας, μολονότι ἐκεῖ στηρίζεται ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιόν σας. Ἐκεῖθεν λοιπὸν ὁρμώμενοι ἡμεῖς ὑποβάλλομεν τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἱκανοποιήσωμεν τοὺς φοιτητὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πιθανὸν νὰ σᾶς ὤθησαν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων τούτων, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν λαμβάνετε. Διότι ὁμιλεῖτε περὶ ἐξετάσεων χωρὶς νὰ ὁμιλῆτε περὶ τῆς οἰκονομικῆς τῶν φοιτητῶν καταστάσεως. Ἡ τροπολογία λοιπὸν τὴν ὁποίαν ὑποβάλλομεν εἶναι τελείως ἄσχετος μὲ τὸ νομοσχέδιον, ὅσον, ἀφορᾶ τὴν ἠθικὴν αὐτοῦ βάσιν, σχετικὴ ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν διευκόλυνσιν φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1927 καὶ ἐντεῦθεν, ἀπορριφθέντες εἰς τι ἔτος, ἀνενέωσαν τὰς ἐγγραφάς των, ἐδοκιμάσθησαν ἐκ νέου διὰ νέων ἐξετάσεων καὶ ἐπέτυχον. Εὐχόμεθα δηλαδὴ νὰ ὑποστηρίξωμεν τοὺς φοιτητὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ἐκ λόγων ἴσως ἀνωτέρων τῆς θελήσεώς των, ἀπέτυχον εἴς τινας ἐξετάσεις, ἐξετάσεις αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωστὸν κατὰ τίνα αὐστηρὸν τρόπον διενεργοῦνται καὶ ζητοῦν ἤδη νὰ θεωρηθῇ ἡ νέα αὐτὴ ἐγγραφὴ ὡς τοιαύτη τοῦ ἑπομένου ἔτους. Πρόκειται δηλονότι περὶ μιᾶς — ὅπως εἶπον καὶ εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν — οἰκονομικῆς διευκολύνσεως πρὸς τοὺς φοιτητάς, περὶ ἑνὸς συμψηφισμοῦ τῶν δικαιωμάτων ἐγγραφῆς τοῦ ἔτους, καθ’ ὃ ἀπερρίφθησαν, πρὸς τὸ ἑπόμενον, καθ’ ὃ εὐδοκίμως ἐξητάσθησαν καὶ ἐπέτυχον. Περαίνων τὰ ὀλίγα ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τελείως ἄσχετον πρὸς τὸ ὅλον νομοσχέδιον, καὶ ὅτι ἡμεῖς ἀντιτιθέμεθα ἐναντίον τῶν ἄλλων διευκολύνσεων, πλὴν τῶν οἰκονομικῶν, καὶ ζητοῦμεν, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ περιληφθῇ καὶ ἡ τροπολογία αὐτή, ἡ ὁποία εἶναι δικαία καὶ συμφωνεῖ πρὸς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζίσκος.

§83Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ ἀνηρχόμην εἰς τὸ βῆμα νὰ ἀποκρούσω τὰς ἐπιθέσεις τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐναντίον τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀνέρχομαι μὲ ἕνα μόνον σκοπόν, νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ φοιτητικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος τὴν στιγμὴν ταύτην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ χώρα διατρέχει φοβερὰν κρίσιν, ἐπικαλεῖται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου διότι δὲν δύναται ὄχι μόνον νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἀλλὰ δὲν δύναται καὶ νὰ μορφωθῇ ἵνα σπουδάσῃ καὶ ἀντιμετωπίσῃ τὸν κομμουνισμὸν καὶ τὴν ἀναρχίαν τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος φοβεῖται. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα τοῦτο οὐχὶ μὲ πρόθεσιν νὰ δημοκοπήσω, διότι ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου δὲν εἶναι δημοκοπία, ἀλλὰ νὰ ὑπεραμυνθῶ τοῦ δικαίου. Μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθησαν οἱ συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ἐπετέθησαν τόσον ἀγρίως ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ σπουδαιότερον ἦτο ὅτι πρέπει νὰ κλείσῃ τὸ παρελθὸν κατὰ τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθησαν τόσοι νόμοι εὐεργετικοὶ ὑπὲρ τῶν φοιτητῶν. Τὸ παρελθόν, Κύριοι, τὸ γνωρίζομεν. Οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐψηφίσθησαν ὑπὸ δυσκολίας ὄχι οἰκονομικὰς ἀλλὰ ὑπὸ ἄλλας συνθήκας ὑφ’ ἃς διετέλει ὁ τόπος, οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐψηφίσθησαν ἕνεκεν ἄλλων λόγων, ἕνεκεν καθαρῶς προσωπικῶν λόγων. Τὸ παρελθὸν τὸ γνωρίζομεν, καὶ δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι σήμερον θὰ θελήσωμεν νὰ διασαλεύσωμεν τὰ βάθρα τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως, ρίπτοντες τὰ βέλη ἐναντίον αὐτῆς. Ἀλλὰ δὲν θὰ ρίψωμεν τὰ βέλη καὶ ἐναντίον τοῦ φοιτητικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἀποτελέσῃ ἑστίαν ἀναρχισμοῦ καὶ μαρξισμοῦ ὅπως, ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀλλὰ θὰ ἀποτελέσῃ τὴν ἑστίαν ἐκείνην ἡ ὁποία θὰ θερμάνῃ τὸν ἑλληνικὸν λαὸν μὲ τὰ ἐθνικὰ ἰδεώδη, διότι οἱ ὀπαδοὶ μόνον τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως ἦσαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔφεραν τὸ κατάντημα αὐτὸ (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἐὰν ἐγὼ ὑπεραμύνομαι τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεραμύνομαι αὐτοῦ μόνον διὰ τὸ οἰκονομικόν του περιεχόμενον. Θὰ ὑπομνήσω δὲ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας ὅτι οἱ νόμοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Μάλλωσης ἀπηρίθμησε, δὲν ἦσαν νόμοι ἀνήκοντες εἰς τὸ ἀπώτερον παρελθὸν ἀλλὰ εἰς τὸ πολὺ πρόσφατον παρελθόν, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ νόμος 5583, ψηφισθεὶς τότε; τὸν Αὔγουστον τοῦ 1932. Ὁ νόμος 5583 διετήρησεν ἐν ἰσχύϊ καὶ τὸν νόμον 4995, εὐεργετήσας δέ, Κύριοι, τίνας; τοὺς ἀμελήσαντας φοιτητάς, πολλοὶ τῶν ὁποίων μάλιστα δὲν ἔκαμαν χρῆσιν τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τῶν νόμων ἐκείνων. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος συντρέχει ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου δὲν περιεῖχε διατάξεις μεταβατικάς, καὶ εἴδομεν τὸ ἓν καθεστὼς νὰ διαδέχηται τὸ ἕτερον καὶ οἱ φοιτηταὶ νὰ μὴ δύνανται, ὅταν προσῆλθον εἰς τὰς ἐξετάσεις των, καὶ ἀπερρίφθησαν ἅπαξ, νὰ ἐπανέλθωσιν. Τὶς δὲ εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, καὶ τίνας φοιτητὰς εὐεργετεῖ; Ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσῆλθον καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον εἰς τὴν τμηματικὴν ἐξέτασίν των. Καὶ τί ζητοῦμεν δι’ αὐτούς; Ζητοῦμεν νὰ ἀναγκασθοῦν νὰ ἀνανεώσουν πάλιν τὰς ἐγγραφάς των, δηλαδὴ διὰ τοὺς φοιτητὰς τῆς ἰατρικῆς ἀρκούμεθα εἰς τὴν ἕκτην καταβολὴν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἑβδόμην τοιαύτην. Ἄρα τὸ περιεχόμενον εἶναι οἰκονομικόν. Ἀλλὰ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βαρβούτης μᾶς ἀνέφερεν εὐγλώττως μεταξὺ ἄλλων ὅτι εἶναι ἑστία μαρξισμοῦ καὶ ἑστία μολύνσεως.

§84Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. ....... (δὲν ἠκούσθη).

§85Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἴπητε, μὲ ὅλην τὴν καλὴν πίστιν ἡ ὁποία σᾶς ἐμπνέει, δὲν θὰ ἀποτελοῦν ἑστίαν ἀναρχίας καὶ ἀνατρεπτικῶν τάσεων αὐτοί, ὅταν ἐξέλθουν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ὅταν γίνουν ἐπιστήμονες; Δὲν θὰ ἀποτελέσουν αὐτοὶ τὴν ἑστίαν τῆς μολύνσεως καὶ τῶν ἀνατρεπτικῶν τάσεων; Ἀλλὰ ἡ ἑστία δὲν εὑρίσκεται εἰς τὸ ἀνώτατον Πανεπιστημιακὸν ἵδρυμα. Ἡ ἑστία τῆς μολύνσεως καὶ τῶν ἀνατρεπτικῶν τάσεων εὑρίσκεται εἰς τὴν κατωτάτην καὶ τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Καὶ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπεφάσισεν νὰ ἀποκαθάρῃ αὐτὴν ὅπως ἔκαμα καὶ ἐγώ. Κατὰ τὸ ὀλίγον χρονικὸν διάστημα ἓν καὶ μόνον μέλημα εἶχον νὰ ἀποκαθάρω τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν κατωτάτην καὶ μέσην ἀπὸ τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μολύνουν τὴν νεολαίαν. (Χειροκροτήματα).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλκάνης.

§87Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανα, Κύριοι Βουλευταί, τὸν λόγον ἐὰν ὡρισμένη φράσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λέσβου βουλευτοῦ δὲν ἔχρηζεν μιᾶς ἀπαντήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Οἱ λόγοι τοὺς ὁποίους ἐξέφρασεν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἐκ Λέσβου βουλευτὴς, νομίζω ὅτι εἶναι λόγοι οἱ ὁποῖοι δὲν στηρίζονται παντάπασιν ἐπὶ τῆς πραγματικότητος. Εἶναι λόγοι ἀντιτιθέμενοι πρὸς τὰ γεγονότα. Ἐξέφερε τὴν φράσιν ὅτι αὐτὸς καὶ οἱ συνεργάται του ἔφεραν τὴν δόξαν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἡ γνώμη αὕτη δὲν στηρίζεται παντάπασιν ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἐξ οἱασδήποτε ἐμφανίσεως ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὰ πράγματα, θὰ ἀντιληφθῇ ὅτι ἡ παράταξις ἐκείνη εἶναι παράταξις ἡ ὁποία ἐβύθισε τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ αἷμα καὶ ὡδήγησεν αὐτὴν εἰς οἰκτρὸν κατάντημα.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλκάνη, δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ θέματος.

§89Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω, κ. Βουλευτά, νὰ ἀποφύγετε νὰ μιμηθῆτε τὸν κύριον πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§90Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, ὅταν ἀκούωνται ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος φράσεις τοιαῦται, νὰ δίδηται ἡ δέουσα ἀπάντησις καὶ ἕνεκα τούτου θὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἁπλῶς ὑπομιμνήσκοντες ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγονται δὲν ἔχονται ἀληθείας, καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον καὶ διὰ τὸν ἔξω ἀκόμη κόσμον νὰ ἀναφέρωνται ἐδῶ. Ὅταν δὲ θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν θὰ συζητηθοῦν ταῦτα, θὰ καταδειχθῇ ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατήντησεν, διὰ τὸν ἔξω κόσμον, παράδειγμα ἐξαχρειώσεως ἠθικῆς. Γνωρίζει καὶ ὁ ἴδιος ποίας πράξεις ἐννοῶ, γνωρίζει δὲ ταύτας καὶ ἡ Βουλὴ ὁλόκληρος καὶ ὁ ἑλληνικὸς λαός. Ἀλλὰ μίαν ἄλλην φράσιν, ἐξήνεγκεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. Βουλευτής, φράσιν ἡ ὁποία κοντεύει νὰ καταντήσῃ δι’ αὐτὸν κανών, ὅτι δηλαδὴ πρέπει νὰ σταματήσουν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅσα γενικῶς κακὰ ἐνήργησαν ἐκεῖνοι. Τοῦτο δὲ διότι ἔχει τὴν ἀντίληψιν, ὅτι πάντα ὅσα ἐνήργησεν ἡ παράταξις ἐκείνη, χάριν κομματικῶν συμφερόντων, χάριν ὑποστηρίξεως ἀνηθίκου τοῦ κόμματός των, ὅτι πάντα ταῦτα πρέπει νὰ σταματήσουν ἀπὸ τῆς στιγμῆς αὐτῆς καὶ ὅτι ἡμεῖς πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ παράδειγμα τῆς ἀπολύτου νομιμοφροσύνης, πότε; τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τῆς τακτικῆς τὴν ὁποίαν ἐτήρησαν ἐκεῖνοι εὑρίσκονται τάξεις ἀδικημέναι. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἀλλὰ τοῦτο, οὐ μόνον δὲν εἶναι ὀρθὸν ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως, ἀλλ’ οὐδὲ συνεπὲς πρὸς τὴν ἐκφρασθεῖσαν τελευταίως θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ ὅπως ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ σταματήσῃ ἡ ἐπανόρθωσις τῶν γενομένων ἀδικιῶν. Διότι ἀναμφισβητήτως ἐγένοντο κολοσσιαῖαι καὶ μέγισται ἀδικίαι καὶ ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ κατόπιν ὀργανώσεως πλήρους διαχειρίσεως τοῦ κόμματός των ἐπὶ μακρὰν χρονικὴν περίοδον, παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ. Διότι πάντοτε ἐκυβέρνησαν, κατὰ τὸ πλεῖστον, τοὐλάχιστον, παρὰ τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, βίᾳ καταλαμβάνοντες τὴν ἀρχὴν καὶ κατέχοντες τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Διώκησαν οὕτω κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν, διαστρεβλοῦντες τὴν ἀλήθειαν καὶ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμέναι αἱ ἀδικίαι αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα ......

§91ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἠμπορεῖτε νὰ ἀρκεσθῆτε εἰς ὅσα εἴπατε, διότι ἄλλως θὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις ἐὰν ἀρχίσωμεν ἐξετάζοντες τὸ παρελθόν.

§92Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπανορθώσωμεν τὰς γενομένας ἀδικίας.

§93ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἀρκετὰ εἴπατε, νομίζω, καὶ πρέπει νὰ σταματήσετε διότι εἶναι ὑπερβολαὶ ὅσα λέγετε.

§94Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι ὑπερβολαί.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἶναι.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρεκάλεσα ἤδη τὸν κ. Συνάδελφον νὰ μὴ παρεκτραπῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, μολονότι μὲ πολὺ συγκατάβασιν μὲ ὅσα εἶπεν, μόλις μᾶς ἐπιτρέψει νὰ ζῶμεν, ἰσχυρίσθη ὅτι ὅλα τὰ ὑπάρχοντα ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἔργον του.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Δὲν ἐθίξαμε κανένα.

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν λέγωνται τοιαύτης φύσεως ὑπερβολαί, καὶ μάλιστα εἰς τοιαύτας περιστάσεις, εἶναι ἑπόμενον νὰ δημιουργοῦν ἐξεγέρσεις, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προσέχῃ ὁ ἀγορεύων διὰ νὰ μὴ δίδεται ἀφορμὴ εἰς ἄλλας ὑπερβολάς. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ἀγορητὴν νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ θέμα. Ἀρκετὰ ἐλέχθησαν. Ἄλλωστε δὲν νομίζω ὅτι τὰ λόγια εἶναι ἐκεῖνα ποῦ θὰ δημιουργήσουν τὰς περιστάσεις· εἶναι τὰ πράγματα. Ἀρκετὰ ἔχομεν ὑπὲρ ἡμῶν, ὥστε ὅσα ἐλέχθησαν παρὰ τοῦ προηγουμένου ἀγορητοῦ νὰ ἀκούωνται ἄνευ προσοχῆς τινος. Θὰ σᾶς παρεκάλουν λοιπόν, κ. Καλκάνη, θὰ μὲ ὑποχρεώσητε, νὰ μὴ προχωρήσητε. Σᾶς τὸ ζητῶ καὶ ὡς ἰδιαιτέραν χάριν.

§99Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἵνα ἐντοπίσω τὸ ζήτημα, ἔχω νὰ ἀναφέρω σειρὰν Διαταγμάτων καὶ νόμων, διὰ τῶν ὁποίων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀνήκουστον σημεῖον, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἀκόμη ὡς χρόνος φοιτήσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ φοιτητῶν, ὁ χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον οὐδαμῶς ἐν τούτῳ ἐφοίτησαν οὗτοι. Καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀκόμη μεγαλύτερον σημεῖον, νὰ θεωρήσουν ἀκόμη καὶ ὡς χρόνον φοιτήσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, χρόνον διανυθέντα ἐν τῇ Δʹ τάξει τοῦ Γυμνασίου. Καὶ ἀκόμη περισσότερον καὶ τὸν χρόνον τῆς Γʹ τάξεως τοῦ Γυμνασίου ἔφθασαν νὰ τὸν θεωρήσουν ὡς χρόνον φοιτήσεως ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον ὥστε, τελειόφοιτοι τῆς Βʹ τάξεως, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ Γυμνασίου, χωρὶς νὰ φοιτήσουν οὔτε εἰς τὴν τρίτην Γυμνασίου οὔτε εἰς τὴν Δʹ, οὔτε νὰ πατήσουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, διὰ νόμου τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις.....

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμός;

§101Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὸν ἀριθμὸν δὲν τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψει, σᾶς ὑπόσχομαι ὅμως νὰ σᾶς τὸν φέρω ἐντὸς τῆς ἡμέρας.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε φύγει ἀπὸ τὸ θέμα, κ. Καλκάνη.

§103Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος ἀπολύτως.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρεκάλουν τὸν ρήτορα νὰ ὁρίσῃ τὸν νόμον, διὰ νὰ βεβαιωθῶ καὶ ἐγὼ ὅτι ἐκάμαμεν τέτοια ἐγκλήματα.

§105Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Θὰ τὸν φέρω.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἀλλὰ μοῦ παρατηρεῖται ἀπὸ φίλους μου ὅτι τοιοῦτος νόμος δὲν ἐψηφίσθη παρ’ ἡμῶν. Μοῦ λέγουν ὅτι τέτοιος νόμος ἐψηφίσθη παρὰ τοῦ κ. Ἀργυροῦ.

§107Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Λάθος κάμνετε.

§108Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν ἐφανταζόμην ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ τοῦ φοιτητικοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔφθανεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον νὰ ἔχῃ τόσας σφοδρὰς ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους πρώην ὑπουργῶν. Μὴ φανταζόμενος τοιοῦτόν τι δὲν ἔχω αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς νόμους καὶ τὰ Διατάγματα πρόχειρα ἵνα τὰ παρουσιάσω. Εἶναι ἄλλωστε σειρὰ βεβουλευμένης ἐνεργείας, καὶ θὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς μοναδικὸς σκοπὸς ἐτέθη, ἐπὶ τῆς Ὑπουργείας μάλιστα τοῦ ἐκ Λέσβου Βουλευτοῦ, ἡ ὑπόθαλψις ἀναρχικῶν, δύναμαι νὰ εἴπω, τάσεων ἢ ὑπόθαλψις τάσεων μαλλιαρῶν. Ἐν συνεχείᾳ ὅλων αὐτῶν τῶν γεγονότων, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε φοιτηταί, χωρὶς παντάπασιν νὰ φοιτήσουν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνουν διὰ μιᾶς ἐξετάσεως δίπλωμα. Δὲν ἠρκέσθησαν δὲ εἰς μόνον τοῦτο (Θόρυβος).

§109ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ νόμος;

§110Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Διότι δὲν ἔχω τὴν χρονολογίαν τοῦ νόμου, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει. Θὰ σᾶς φέρω τὸν νόμον. Ἐπιπροσθέτως σᾶς λέγω ὅτι ἔδωκαν καὶ ἄλλο δικαίωμα, καταρρίπτοντες οὕτω ἀπολύτως τὴν ἔννοιαν περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται νὰ δοθῶσιν ἐξετάσεις εἰς οἱανδήποτε Σχολὴν ἤθελον ἐγγραφῆ ἀναδρομικῶς δι’ ὅλα τὰ προηγούμενα ἔτη. Καὶ ἔχομεν τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπισήμως βεβαιωμένον, ὅτι πολλάκις φοιτητὴς ἢ μᾶλλον μὴ φοιτητὴς θεωρηθεὶς φοιτητής, ἐξητάσθη εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν, ὁ ἴδιος δὲ ἔδωκεν ἐξετάσεις καὶ εἰς τὴν Νομικήν, καὶ χωρὶς νὰ φοιτήσῃ οὔτε εἰς τὴν Ἰατρικὴν οὔτε εἰς τὴν Νομικήν, λαμβάνει δύο διπλώματα. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ τρίτος, ὁ ὁποῖος ἔλαβε καὶ δίπλωμα Φιλολογίας. Ὅταν δ’ ἐπρόκειτο νὰ χρησιμοποιήσῃ ἓν ἐκ τῶν διπλωμάτων αὐτῶν, δὲν ἠδυνήθη νὰ χρησιμοποιήσῃ κανένα, διότι δὲν ἦτο οὔτε ἰατρὸς οὔτε δικηγόρος. Καὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διορισθῇ διδάσκαλος χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν δέουσαν πρὸς τοῦτο κατάρτισιν. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα ἀναμφισβήτητα, τὰ ὁποῖα τὰ γνωρίζουν οἱ πάντες καὶ τὰ ὁποῖα δὲν προῆλθον, βεβαίως, ἀπὸ τὴν παράταξιν τὴν ἰδικήν μας. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ ἄποψις ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης πᾶσα ἀταξία καὶ πᾶσα ἀνωμαλία. Διότι ἀλλοίμονον ἂν θεωρεῖται ἐκεῖθεν ὅτι δύναται ἡ μία παράταξις, καθ’ οἱονδήποτε τρόπον νὰ ἐνεργῇ ἐκτὸς νόμου εὑρισκομένη, μὴ ἔχουσα καμμίαν συναίσθησιν ὑποχρεώσεων ἱερῶν, καὶ ἡ ἄλλη νὰ ἀφήνῃ τὰ κακῶς γενόμενα, καὶ νὰ μὴ δύναται νὰ ἐπανορθώσῃ ἀδικίας, αἱ ὁποῖαι ἔθιξαν εἰς τὰ μύχια τὸν ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ταράσσεται ἡ καρδία ὑμῶν ὅταν πρόκειται νὰ ἐπανορθώσωμεν μίαν ἀδικίαν, διότι αὐτὸ εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν θέλησιν τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ ὅπως ἐξεδηλώθη αὕτη.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας.

§112Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι Βουλευταί, ὁμολογῶ, μὰ τὴν ἀλήθειαν, ὅτι δὲν ἐφανταζόμην πῶς ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀτυχῶς ψηφίζει κάθε χρόνο, κάθε Κυβέρνησις καὶ περισσότερον δὲ ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, θὰ εὕρισκε τόσην ἀντίδρασιν ἐκ μέρους τοῦ κόμματος αὐτοῦ ἰδιαιτέρως, ὥστε νὰ παρουσιάσῃ τὴν τραγικότητα, ὅτι δῆθεν σείονται τὰ θεμέλια τοῦ Πανεπιστημίου, σείονται ἀκόμη καὶ τὰ θεμέλια τῆς κοινωνίας, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ὁμολογῶ ὅτι μοῦ ἔκαμε τοῦτο κατάπληξιν. Μία μόνον σκέψις δικαιολογεῖ τὴν ὁμαδικὴν αὐτὴν ἐπίθεσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, μὲ ἐπικεφαλῆς αὐτὸν τοῦτον τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, ἀνῆλθε καὶ ἐπὶ τοῦ βήματος ἵνα ὁμιλήσῃ μετὰ τόσης ὁρμῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ σκέψις ὅτι ἐπειράχθη τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων, διότι ἡ ἡμετέρα Κυβέρνησις εὐθὺς ἀμέσως ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς Ἀρχῆς καθώρισε μίαν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικήν. Καὶ δὲν εἶχον τὴν ὑπομονὴν καὶ τὸ κόμμα, καὶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων νὰ περιμένουν νὰ φθάσουν ἐδῶ ἄλλα νομοσχέδια, εἰς τὰ ὁποῖα πράγματι ἀποκρυσταλλοῦνται αἱ κυβερνητικαὶ σκέψεις, καὶ νὰ δώσουν, ὡς θὰ ἔπρεπε, ἐκεῖ τὴν μάχην. Ἠθέλησαν ἀκαίρως καὶ ἀτόπως νὰ πολεμήσουν ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, παρ’ ὅλην τὴν τραγικότητα, τὴν ὁποίαν ἐνεφάνισαν οἱ προλαλήσαντες, δὲν παύει νὰ εἶναι ἐντελῶς ὑπηρεσιακὸν καὶ ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐψήφιζε κατ’ ἔτος τὸ διαμαρτυρόμενον κόμμα. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἐζήτησα ὅπως ὑπηρεσιακὸν χαρακτηρισθῇ τοῦτο παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς, ὥστε νὰ τύχῃ τῶν προνομιῶν ἐκείνων, τὰς ὁποίας προβλέπει τὸ ἄρθρον 49 τοῦ Συντάγματος. Τὸ νομοσχέδιον δὲ αὐτό, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι τὸ εὗρον ἕτοιμον ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, σχεδὸν κάθε ἔτος παρουσιάζεται ἕνα τοιοῦτον νομοσχέδιον διευκολύνσεων τῶν φοιτητῶν. Δὲν λέγω ὅτι ἡ ἀρχὴ αὐτὴ εἶναι καλή, ἀλλ’ ὅτι δὲν πρέπει καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἀποτόμως νὰ παύσῃ. Καὶ ἐγώ, ὅπως ἐνθυμεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου Βουλευτής, ὁσάκις παρουσιάζετο τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἔλεγον ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ ἀρνηθῶ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἡ ὁμαδικὴ αὐτὴ ἐχθρότης τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων κατὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, καίτοι ἄπειρα τοιαῦτα νομοσχέδια τοιούτων οἰκονομικῶν διευκολύνσεων παρουσιάζοντο ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων κατ’ ἔτος. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἐξεδήλωσε μεγαλυτέραν ἀγανάκτησιν, ὅταν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Λευκάδος ἀνέτεμνε ὅλον τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε αὐτὴν τὴν ἀγανάκτησιν νὰ ἐκδηλώσῃ ὅταν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου Βουλευτὴς καὶ πολὺ φίλος του ἔκαμε τὴν δήλωσιν, ὅτι ἀποτελεῖ τὴν δόξαν ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος ἡ περίφημος ἐκπαιδευτικὴ πολιτική του.

§113Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ ἱστορία τοῦ κόμματος....

§114Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ τὴν ἴδητε τὴν ἱστορίαν τοῦ κόμματος ἐπὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς σας πολιτικῆς· ἀφήσατέ την τώρα αὐτήν. Θέλω λοιπὸν νὰ τεθῶσι τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, νὰ ἀποκτήσωμεν τὴν ἀπαιτουμένην ψυχραιμίαν, ἡ ὁποία πρὸς στιγμὴν ἐταράχθη ἀπὸ ἐκείνους ἰδίᾳ οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ τηρῶσι σιγὴν ἐπὶ πολὺν χρόνον δι’ ὅσα κακὰ ἐπετέλεσαν εἰς τὸν τόπον, ἵνα οὕτω συζητήσωμνε ἠρέμως ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρέχει διευκολύνσεις μόνον οἰκονομικάς. Διότι, ὅσοι, ὁμιλήσαντες, ὑπεστήριξαν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θίγει τὸ μορφωτικὸν στοιχεῖον τῶν φοιτητῶν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψουν νὰ τοὺς εἴπω ὅτι δὲν ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄγεται ἀπὸ τὴν σκέψιν ὅτι πρέπει νὰ παρασχεθῇ μία οἰκονομικὴ διευκόλυνσις εἰς τοὺς φοιτητὰς ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν ἐγγραφῶν των, διότι ἑκάστη ἐγγραφή, πρέπει νὰ γνωρίζουν οἱ ὁμιλήσαντες κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀνέρχεται εἰς 3,500 δραχμὰς ἐτησίως, καὶ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς κάθε πτωχὸν οἰκογενειάρχην ἔχοντα ἕνα φοιτητήν, ὅστις, εἴτε μένει εἰς τὰς Ἀθήνας συντηρούμενος ἐλλιπέστατα ἀπὸ τὴν οἰκογένειάν του, εἴτε μένει ἐνταῦθα, διωρισμένος εἰς καμμίαν μικρὰν θεσοῦλα, δὲν νομίζω, λέγω, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ συγκεντρώσῃ τὰς 3,500 δραχμάς, διὰ νὰ κάμῃ τὴν σχετικὴν ἐγγραφήν. Ἀπὸ τῆς σκέψεως αὐτῆς ὁρμώμενον τὸ νομοσχέδιον παρέχει τὰς διευκολύνσεις αὐτάς. Τὸ μορφωτικὸν στοιχεῖον δὲν ἠπηρεάζεται παντάπασι, διότι εἷς φοιτητὴς δὲν θὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ Βʹ ἔτος... ἐὰν δὲν ἐπιτύχῃ εἰς τὰς ἐξετάσεις τοῦ Αʹ ἔτους, μετὰ αὐστηρὰν δοκιμασίαν, καὶ οὕτω καθεξῆς. Δὲν ὑπάρχει, λοιπόν, κανεὶς λόγος ὁ ὁποῖος νὰ δικαιολογῇ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀγανάκτησιν. Ὁμολογῶ δὲ καὶ ἐγὼ ὅτι, ὅτε ἐτέθη ὑπ’ ὄψει μου τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, μὲ κἄποιαν ἀσυμπάθειαν τὸ ἐμελέτησα, διότι καὶ ἐγὼ κατέχομαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει νὰ τερματισθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ νὰ τερματισθῇ ἀποτόμως, καὶ φρονῶ καὶ ὡς πολίτης καὶ ὡς πολιτευόμενος ὅτι δέον νὰ προχωρῶμεν ὁμαλώτατα καὶ κατ’ ἔτος νὰ περιορίζωμεν τὰς διευκολύνσεις αὐτάς. Ἀλλὰ τὰς οἰκονομικὰς διευκολύνσεις νὰ τὰς κόψωμεν ἀποτόμως δὲν εἶνε δυνατόν. Νομίζω δὲ ὅτι ἡ προκληθεῖσα ἀγανάκτησις δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀντιθέσεως τῆς ἐκπαιδευτικῆς μας πολιτικῆς, μὲ τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμένουν οἱ Φιλελεύθεροι τὴν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων, ἐν τοῖς ὁποίοις εἶναι ἀποκρυσταλλωμένη ἡ ἐκπαιδευτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν νέων κατευθύνσεων αὐτῆς, διὰ νὰ ἐκθέσουν τὰς γνώμας των καὶ νὰ ἀκούσουν τὰς ἀντιρρήσεις μας, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παράσχῃ τὴν πολύτιμον εὐκαιρίαν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐπικρίνωσι τὴν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἠρωτήθην ἐὰν ἔχω τὴν ἔγκρισιν τῆς Συγκλήτου· καὶ ἀπήντησα ὅτι ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου ἐνέκρινε τὸ νομοσχέδιον. Τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς ἔλαβεν ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου, διότι τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἐγένετο τοῦτο, εἴμεθα ὅλοι ἐδῶ ἔνθα συνεζητοῦντο αἱ προγραμματικαὶ δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ κατόπιν τῆς διεξαχθείσης στιχομυθίας μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μοὶ ἐζητήθη καὶ ἡ ἔγγραφος πιστοποίησις τῆς ἐγκρίσεως τῆς Συγκλήτου. Ἐγὼ δὲ ἐνόμισα ὅτι, τὴν στιγμὴν ποὺ ἔδωκα τὴν πληροφορίαν ὅτι ὑπάρχει συγκατάθεσις τῆς Συγκλήτου, εἶχον ὑποχρέωσιν καὶ νὰ παράσχω αὐτὴν τὴν ἔγγραφον ἀπόδειξιν. Ἔχω δὲ εἰς χεῖρας τὴν ἔγγραφον ἔγκρισιν τῆς Συγκλήτου, σταλεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ Πρυτάνεως καὶ ἔχουσα ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει): «Ἡ Σύγκλητος τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, μελετήσασα τὸ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας ἀποσταλὲν αὐτῇ σχέδιον νόμου, δι’ οὗ παρέχονται οἰκονομικαὶ διευκολύνσεις εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, εὗρεν αὐτὸ καλῶς ἔχον εἰς ὅλας του τὰς διατάξεις καὶ συνιστᾷ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ὑπὸ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων». Δὲν βλέπω λοιπὸν, κατόπιν τούτων, τί ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ἀνατρέπῃ τὰ θεμέλια τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἔβλεπεν αὐτὸ τοῦτο τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ τὸ διέκρινεν μόνον ἡ Ἀντιπολίτευσις. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ τῆς παρατηρήσω ὅτι δὲν ἐξέλεξε τὸ κατάλληλον νομοσχέδιον, οὔτε τὴν κατάλληλον στιγμὴν διὰ νὰ ἀσκήσῃ τὴν πολεμικήν της, διὰ τοῦτο καὶ ἡ ἧττα ἣν ὑπέστη ἦτο συντριπτική. Μετὰ τοῦτο δηλῶ ὅτι τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία μοῦ ἐπροτάθη κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, καθ’ ἣν φοιτηταὶ τοῦ πρώτου ἔτους οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν ἐξετάσεις καὶ ἀπερρίφθησαν κατὰ τὸν Ἰούνιον, ἐγγραφέντες δὲ καὶ δώσαντες ἐξετάσεις ἐπιτυχῶς τὸν Ὀκτώβριον νὰ θεωρηθῇ δι’ αὐτοὺς ἡ ἐγγραφὴ ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ ἔτος αὐτὸ ὡς ἐγγραφὴ διὰ τὸ δεύτερον ἔτος ἐφόσον ἐπέτυχον, τὴν βλέπω μετὰ πολλῆς συμπαθείας. Θὰ ἦτο σκληρὸν νὰ πληρώνουν δύο φορὰς ἐγγραφὴν τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι μία οἰκονομικὴ διευκόλυνσις.

§115Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ὄχι μόνον διὰ τὸ 1ον ἔτος.

§116Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γενικόν, παράδειγμα ἔφερα. Καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς εἶχον ἐπίσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσω τὴν γνώμην τῆς Συγκλήτου, ἀλλ’ ἡ Σύγκλητος δὲν κατώρθωσε νὰ συνέλθῃ καί, ὡς μοὶ εἶπον οἱ κ.κ. Σβῶλος καὶ Ἀδαμαντίνου, καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, οὓς κατὰ τύχην συνήντησα καὶ ἐζήτησα τὴν γνώμην των σχετικῶς, ἡ ζημία ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐξ αὐτῆς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον δὲν εἶνε σημαντικὴ, διότι τὸ Πανεπιστήμιον τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ εἰσέπραξε δύο φορὰς μὲ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν. Ἡ πρώτη ἐγγραφὴ θὰ μεταφερθῇ εἰς τὸ δεύτερον ἔτος, ἡ δευτέρα ἐγγραφὴ εἰς τὸ τρίτον ἔτος, καὶ ἡ τρίτη εἰς τὸ τέταρτον, ὥστε ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι αἱ ἐγγραφαὶ εἶναι συμπεπληρωμέναι νὰ μὴ ὑποχρεοῦται τὸ Πανεπιστήμιον εἰς ἐπιστροφήν. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν πρέπει νὰ τύχῃ τῆς εὐμενοῦς ὑποδοχῆς τοῦ νομοθετικοῦ σώματος. Ἀλλά, Κύριοι Βουλευταί, μολονότι γνωρίζω ὅτι ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς εἶνε πολύτιμος, μολονότι γνωρίζω ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς Μεγάλην Ἑβδομάδα, ὅτι οἱ Κύριοι Συνάδελφοι τῶν ἐπαρχιῶν εἶνε ἕτοιμοι νὰ φύγουν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μὴ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως μίαν πρόκλησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς μοῦ ἔκαμε μίαν σύστασιν καὶ μίαν συμβουλὴν καὶ τὸν εὐχαριστῶ βεβαίως, μολονότι δὲν εἶχον ἀνάγκην τῆς συμβουλῆς του αὐτῆς, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν δέχομαι· μοῦ ἔκαμε λοιπὸν τὴν συμβουλήν, ὅταν εὑρίσκωμαι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ Ὑπουργείου νὰ εἶμαι σκληρὸς ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἐχθρούς μου, διότι εἶμαι Ἀρκάδιος, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς φίλους μου. Ἀλλ’ εἴδομεν ὅτι ὁ Βουλευτής, ὁ ὁποῖος μετὰ τόσης εὐγλωττίας καὶ μετὰ ὕφους τόσον μελοδραματικοῦ δίδει αὐτὴν τὴν συμβουλήν, εἴδομεν, λέγω, πόσην σκληρότητα ἔδειξεν ὅταν διηύθυνεν αὐτὸς οὗτος τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἔδειξεν ἔναντι τῶν φίλων του σκληρότητα, ὅταν μετέβαλε τὸν περὶ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου νόμον, διὰ νὰ μᾶς τοποθετήσῃ ἐπικεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ἐκπαιδευτικῷ Συμβουλίῳ τὴν κυρίαν Ἀμαριώτου, μίαν διδασκάλισσαν ἡ ὁποία ἔφυγεν ἀπὸ τὰς Σέρρας νύκτωρ καὶ κατὰ τὸν πλέον ἐπαίσχυντον τρόπον.

§117Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει σπουδάσει εἰς τὴν Γερμανίαν.

§118Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας)..... καὶ ἡ ὁποία διδασκάλισσα παρέμενεν ἐκτὸς ὑπηρεσίας ἐπὶ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἀγνοῶ τὰς σπουδάς της καὶ τὰ φῶτά της ἐκ τῆς Γερμανίας — καὶ τὴν ὁποίαν καταζητῶν κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν τὴν ἀνεῦρεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου καὶ ἔσπευσε, μεταβάλλων καὶ τὸν νόμον ἀκόμη, νὰ τὴν τοποθετήσῃ εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀμείβων οὕτω τὰ πολλαπλᾶ της ἠθικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ προσόντα; Δὲν θ’ ἀγνοῇ ὁ κ. Βουλευτὴς τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ Κυρία Ἀμαριώτου ἐγκατέλειψεν ἐν καιρῷ νυκτὸς τὰς Σέρρας ὑπὸ τὰς ἀποδοκιμασίας ὁλοκλήρου τῆς κοινῆς γνώμης τῆς πόλεως Σερρῶν διὰ τὴν ἄτακτον ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς ζωὴν της. Καὶ μία τοιαύτη διδασκάλισσα, ἐνῷ δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχῃ καμμίαν θέσιν ἐν τῇ ἐκπαιδευτικῇ οἰκογενείᾳ, χάρις εἰς τὰς περὶ ἠθικῆς ἀντιλήψεις τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, αὕτη δι’ εἰδικοῦ νόμου ἐτέθη ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐπὶ κεφαλῆς τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ σκληρότης ἣν εἶχεν ὡς Ὑπουργὸς ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου ἔναντι τῶν φίλων του καὶ τὴν ὁποίαν συνιστᾷ καὶ εἰς ἐμέ. Τὸν εὐχαριστῶ, ἀλλὰ δὲν μοῦ χρειάζεται. Ἀλλὰ τί πρῶτον νὰ ἐνθυμηθῶ καὶ τί δεύτερον; Μήπως ὁ ἕτερος ἐκπαιδευτικὸς Σύμβουλος, ὁ κ. Παϊδάσης, εἶχε τὰ προσόντα τὰ τυπικὰ—ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων—νὰ καταλάβῃ τὴν περίβλεπτον αὐτὴν θέσιν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει; Μόνον εἰς τὴν σκληρότητα ἣν εἶχεν ἔναντι τῶν φίλων του ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου ὀφείλει τὴν θέσιν αὐτὴν ὁ κ. Παϊδάσης, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπίσης ἐψηφίσθη χαριστικὸς ὁ νόμος. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἔχῃ καὶ αὐτὸς στηρίγματα ἐξ Εὐρώπης, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου διὰ τὴν Κυρίαν Ἀμαριώτου. Πάντως αὐτὸς ὁ κύριος δημοδιδάσκαλος, ἐστερεῖτο διπλώματος Πανεπιστημιακοῦ,.....

§119Α. ΠΑΧΝΟΣ. Δὲν ἦτο δημοδιδάσκαλος. Ἐσπούδασεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Εἶναι διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Λιέγης.

§120Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). ἐστερεῖτο διπλώματος ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου....

§121Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἑλληνικοῦ Πανεπιστημίου.

§122Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σεῖς δὲν ἔχετε ὑπόληψιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Πανεπιστήμιον.

§123Α. ΠΑΧΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ...

§124Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κύριε βουλευτά, ἠξεύρω ὅτι εἶναι συμπολίτης σας καὶ ἐνδιαφέρεσθε. Διὰ τὸν κύριον αὐτὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου, ὁ συστήσας σκληρότητα, ἐψήφισε, λέγω, εἰδικὸν νόμον, ἐμείωσε τὰ προσόντα τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων καὶ μᾶς τὸν ἐτοποθέτησε καὶ αὐτὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δηλ. δὲν εἶναι οὔτε τὸ πρῶτον, οὔτε τὸ δεύτερον, οὔτε τὸ τρίτον παράδειγμα. Τί νὰ πρωτοενθυμηθῶ; Ἐλάχιστα μόνον λέγω, γενικῶς, ἀπαντῶν εἰς τὴν οὐχὶ εὐφυᾶ ἀλλὰ ἰταμὴν πρόκλησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε περὶ «δόξης τῆς Ἑλλάδος», ὁ κ. ἐκ Λέσβου Βουλευτής. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτων, Κύριοι Βουλευταί, θὰ πρέπει ἴσως νὰ σᾶς δώσω, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, μίαν ἀμυδρὰν εἰκόνα τῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν τελεῖ ἡ ἐκπαίδευσις τῆς χώρας μας, διὰ νὰ ἴδητε μόνοι σας ἂν δικαιολογῆται ἡ μεγαλορρήμων ἐκείνη φράσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λέσβου πολιτικοῦ, ὅτι ὅλη ἡ δόξα ἀνήκει εἰς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ὁμολογῶ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὁ ὁποῖος ἀνήκω εἰς ἓν μικρὸν κόμμα, ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ριζοσπαστικοῦ, φαντάζομαι, ὅτι δὲν ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῆς τῆς δόξης, τὴν ὁποίαν ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ δόξα αὐτή, θὰ μὲ συγχωρήσητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἔκθεσιν ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ συμβούλου, ἡ ὁποία παρέχει πλήρη τὴν εἰκόνα τῆς θλιβερᾶς καταστάσεως ἀλλὰ καὶ τῆς ἀναρχίας, ἥτις κρατεῖ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, καὶ τότε ἀσφαλῶς δὲν θὰ ζηλεύσετε τὴν δόξαν περὶ ἧς ὡμίλησε ὁ βουλευτὴς Λέσβου. Ὅταν, Κύριοι Βουλευταί, ἔλαβε χώραν ἐν Ἀθήναις ἡ 16η Γενικὴ Συνέλευσις τῶν δημοδιδασκάλων ὑπὸ τὰς ὄψεις, βέβαια, τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας...

§125Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Πότε;

§126Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸν παρελθόντα Ἰούλιον.

§127Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ποῖος ἦτο Ὑπουργός;

§128Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ἔχει σημασίαν ποῖος ἦτο Ὑπουργός. Ἐκυβέρνα τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἄλλως τε τὰ ἔκτροπα, τὰ λαβόντα χώραν κατὰ τὴν συνέλευσιν ἐκείνην, εἶναι τὸ ἀπαύγασμα, εἶναι ὁ καρπὸς τῆς ἰδικῆς σας ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς.

§129Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμέ;

§130Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ πρὸς Ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων ὁλόκληρον. Ἀλλὰ ἔχω καὶ γιὰ σᾶς ἰδιαιτέρως πολλά. Ἔχετε τόσα πολλά, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διακόπτητε. Εἰς τὴν γενικὴ αὐτὴν συνέλευσιν, Κύριοι Βουλευταί, ἂν θελήσετε νὰ ρίψετε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῶν πρακτικῶν της — ὁ κ. Πρόεδρος τῆς τότε Κυβερνήσεως εἶχεν ἴσως, αὐτὸς ἀτομικῶς τὸ ἐθνικὸν συναίσθημα ἀκμαῖον, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ τῶν ἡμερῶν του ἐν γένει ἐδόθη τὸ πνεῦμα τῆς γενικῆς τῶν πάντων χαλαρώσεως — ἂν θελήσετε νὰ μελετήσετε τὰ πρακτικὰ τὰ ὁποῖα μετεφέρθησαν εἰς τὸ δημοδιδασκαλικὸν «Βῆμα», τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσημον τῆς δημοδιδασκαλικῆς ὁμοσπονδίας ὄργανον, θὰ ἐκβάλετε, ὁμολογουμένως, κραυγὰς φρίκης καὶ ἀποτροπιασμοῦ διὰ τὴν κρατοῦσαν κατάστασιν εἰς τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Θὰ ἴδητε, Κύριοι Βουλευταί, ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς νὰ ἐκφράζωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐναντίον τοῦ Κράτους, ποὺ θὰ σᾶς γεννηθῇ ἡ μεγαλειτέρα δυνατὴ ἀγανάκτησις, πάντως εἰλικρινῶς μεγαλειτέρα ἐκείνης τὴν ὁποίαν δῆθεν ἐδοκίμασεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου, ὁμιλήσας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ σᾶς ἀναφέρω περικοπὰς — εἶναι ἐντελῶς ἐξηκριβωμέναι — ἀπὸ τὸν ἐκπαιδευτικὸν σύμβουλον, ὁ ὁποῖος ἐνήργησεν ἀνακρίσεις. Σχετικῶς τοῦ ἐτέθησαν ὡρισμένα ἐρωτήματα’ ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς: Πρῶτα, πρῶτα, εἰς τὴν Συνέλευσιν ἐκείνην οἱ διδάσκαλοι εἶχον χωρισθῆ εἰς παρατάξεις. Ἦσαν οἱ ὀπαδοὶ τῆς δεξιᾶς παρατάξεως καὶ οἱ ὀπαδοὶ τῆς ἀριστερᾶς παρατάξεως ἢ μᾶλλον τῆς «ἀριστερῆς παράταξης».

§131ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπῆρχε κέντρον;

§132Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἴπαμε νὰ λείψουν αἱ παρατάξεις ἀπὸ τὰ κόμματα καὶ μετεφέρθησαν εἰς τοὺς ἐκπαιδευτικούς μας λειτουργούς, μὲ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῶν παρατάξεων. Ἰδοὺ ἐπὶ τῶν ἐρωτημάτων αὐτῶν πῶς ἀπήντησεν ὁ ἐνεργήσας τὰς ἀνακρίσεις σύμβουλος. «Οἱ δημοδιδάσκαλοι εἶναι ὄντως διῃρημένοι εἰς παρατάξεις, τὴν ἀριστεράν, ὅπως καὶ ὑπὸ τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν καὶ ὑπὸ ὅλου τοῦ διδασκαλικοῦ κόσμου ὀνομάζεται, καὶ τὴν προοδευτικήν, πρὸς ἣν φέρεται συμπτυχθεῖσα καὶ ἡ παλαιοτέρα δεξιά.......................». Δηλαδή, ἐνῷ τὸ Συμβούλιον ἀπετελεῖτο ἀπὸ 55 δημοδιδασκάλους, ἐκπροσώπους δημοδιδασκαλικῶν συλλόγων, οἱ 18 ἐξ αὐτῶν εἶχον καθαρῶς, διὰ νὰ μὴ εἴπω τι ἄλλο, ἀντικρατικὰς ἰδέας. Θὰ τὰς ἀκούσετε. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἐρώτημα τοῦ Ὑπουργείου, ἀπαντᾷ, ἡ ἀριστερὰ παράταξις πρεσβεύει· «Τὸ Κράτος εἶναι ἐργοδότης, ἐκμεταλλευόμενος καὶ πιέζων τοὺς ὑπαλλήλους, σκλάβους αὐτοῦ, θέλει αἱ ὑπαλληλικαὶ ὀργανώσεις νὰ ἀκολουθῶσι γραμμὴν ἀντίθετον τῆς ἐνδεικνυομένης διὰ τὴν λύσιν τῶν ζητημάτων των, λαμβάνει μέτρα τρομοκρατικά, ὅπου ἐξεδηλώθη δρᾶσις ἐργατική, ψηφίζει νόμους ἀντιϋπαλληλικούς....... Τὰ «ἐπαγγελματικὰ συμφέροντα» τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐξυπηρετοῦνται μὲ τὴν τακτικὴν τῆς ὑποταγῆς, τῆς φιλολογίας τῶν ὑπομνημάτων.... Ἔχομεν διδασκάλους «συμβούλια ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν», «συνδικαλιστικὰς ὀργανώσεις τῆς πάλης τῶν τάξεων» καὶ «ὀργανώσεις τοῦ ταμείου θυμάτων ἀγώνων», δηλαδὴ ἐναντίον τοῦ Κράτους. Πάρα κάτω· «Τὸ Κράτος......

§133ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τί θέλετε νὰ πῆτε μὲ αὐτά;

§134Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας) Θὰ λάβητε τὴν ἀπάντησιν. «οἱ ὑπάλληλοι........ (ἀναγινώσκει)

§135Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Ἄρα, ἀντίθετα πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς τότε κυβερνήσεως.

§136Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν λέγω τὸ ἀντίθετον διὰ νὰ μὴ σᾶς δυσαρεστήσω, ἀλλὰ λέγω πῶς ἐπετράπη νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις ἐπὶ τόσα ἔτη, ὥστε νὰ ἀποκορυφωθῇ εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τοῦ παρελθόντος Ἰουλίου. Καὶ ἐπειδὴ ζητεῖ ἀπάντησιν ὁ κ. Βουλευτής, τοῦ λέγω· ἐπιτρέπεται τὰ παιδιὰ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, νὰ μορφώνωνται ἀπὸ διδασκάλους ἔχοντας αὐτὰς τὰς ἀντικρατικὰς ἀντιλήψεις;

§137Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ θέμα τὸ σημερινόν.

§138Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας) Ἄν ὑποτεθῇ πῶς εἶχε σχέσιν, ἐγὼ θὰ τὸ ἔλεγα μόνος μου, ἀλλ’ αὐτὸ σημαίνει πῶς θέλετε ν’ ἀλλάξωμεν ὁμιλίαν. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ μὲ προεκάλεσεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ τοῦ λέγω ἀπαντῶν εἰς τὰ περὶ δόξης γνώμας του, εἰς ὁποίαν οἰκτρὰν κατάστασιν εὕρομεν τὴν παιδείαν.

§139Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Εἶναι κατάστασις διδασκάλων καὶ ὄχι κατάστασις τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἀκριβῶς αὐτὸ μαρτυρεῖ ὅτι ἡ τότε Κυβέρνησις ἦτο ἀντίθετος πρὸς αὐτά.

§140Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας) Τὰ συμπεράσματά σας νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τονίσω δὲν ἔχουν λογικὴν συνάρτησιν, ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον ἐρώτημα τοῦ Ὑπουργείου. «Ἄν κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς ΙΑʹ Γεν. Συνελεύσεως ἐξεδηλώθησαν τάσεις ἐναντίον τοῦ κρατικοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος ἢ καθόλου κατὰ τοῦ Κράτους καὶ τῶν προϊσταμένων ἀρχῶν, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Τὸ Κράτος παρεστάθη παρ’ αὐτῶν ὡς ἀσυγκίνητον πρὸς τὰς στερήσεις τῶν δημοδιδασκάλων, δυσμενὲς καὶ ἐχθρικὸν πρὸς αὐτοὺς καὶ τοὺς ἄλλους ἐργαζομένους, ἐκμεταλλευόμενον τὸν ἱδρῶτα αὐτῶν, ἐγωϊστικόν, πικρόν, ἔχον κατασκόπους, συνεννοούμενον καὶ συνεργαζόμενον κρυφίως μετὰ προδοτῶν τῶν συμφερόντων τοῦ κλάδου τῶν δημοδιδασκάλων...... Τώρα ἀρχίζουν οἱ ρήτορες ἀπὸ κάτω οἱ ὁποῖοι τί λέγουν, κ. Συνάδελφοι; Ἐὰν θελήσητε νὰ ρίψητε ἓν βλέμμα θὰ αἰσθανθῆτε τὴν μεγίστην ἀποστροφήν. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι: Αὐτὰ δὲν ἔγειναν πουθενὰ ἀλλοῦ, ἔγειναν ἐδῶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ὑπὸ πλήρη δημοσιότητα καὶ ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Ἀφοῦ λοιπόν, Κύριοι, οἱ ἐκπαιδευτικοί μας λειτουργοὶ ἐξεφράζοντο κατὰ τοιοῦτον τρόπον περὶ τοῦ κράτους, σᾶς ἐρωτῶ: ἠμπορεῖ κανείς, ἐὰν δὲν ἐντρέπεται, νὰ καυχᾶται διὰ τὴν κρατοῦσαν αὐτὴν ἀναρχίαν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει; Φρονῶ ὄχι, ὄχι μόνον, δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, δὲν ἀποτελεῖ δόξαν, ἀποτελεῖ κἄτι τι ἄλλο, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἀποτελεῖ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠμπόρεσε, καὶ τὸν θαυμάζω δι’ αὐτό, νὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου. Ὅταν, Κύριοι Βουλευταί, ἀνέλαβεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις τὴν ἀρχὴν καὶ προέβην εἰς τὰς γνωστὰς ἐκπαιδευτικὰς δηλώσεις, δὲν θὰ εἶναι ἴσως περιττὸν νὰ σᾶς εἴπω ποία σωρεία τηλεγραφημάτων κατέκλυσε τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους συλλόγων γονέων, δηλούντων κατηγορηματικῶς, ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν φρονημάτων: «τασσόμεθα εἰς τὸ πλευρὸν τῆς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἐκπαιδευτικήν τῆς πολιτικήν». Ἠξίουν ἐπιτακτικῶς νὰ σταματήσῃ ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ ἔχουσιν ἀπόλυτον δίκαιον. Ποῖα μέτρα ἔλαβεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τὸ σταμάτημα τῆς καταστάσεως αὐτῆς; Ἀκούσατέ τα καὶ θαυμάσατε τὴν ἐκπαιδευτικὴν δόξαν: Δημοδιδάσκαλοι κατηγορούμενοι ὡς κομμουνισταὶ ὑπὸ τῶν Ἐπιθεωρητῶν καὶ μετατιθέμενοι, λόγῳ ποινῆς, προσέφυγον εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον, ὄχι μόνον δὲν τοὺς ἀπέλυε, ὡς θὰ ἔπρεπε, ἀλλὰ τοὺς ἐπανέφερεν εἰς τὴν θέσιν των καὶ ἀντὶ τούτων μετετίθετο ὁ κατηγορήσας αὐτοὺς Ἐπιθεωρητής. Ἡ κυβέρνησις ἡ ἰδική μας ἔχει σταθερὰν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τὰ ἀνατρεπτικὰ στοιχεῖα καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῶν ἰδικῶν μας θὰ προσπαθήσωμεν, ὅπως οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ἀρθῶσιν εἰς τὸ ὕψος τῆς πραγματικῆς αὐτῶν ἀποστολῆς, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς εὐλόγως ἐξεγερθείσης κοινῆς γνώμης, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν διαμαρτυρηθέντων συλλόγων γονέων, τελούντων ὑπὸ μίαν λίαν δεδικαιολογημένην ἀνησυχίαν, διὰ τὴν μὴ ἑλληνοπρεπῆ καὶ συμφώνως πρὸς τὰς ἐθνικάς μας παραδόσεις μόρφωσιν τῶν τέκνων της.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπανδρέου ἔχει τὸν λόγον.

§142Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, ὅσα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀποτελοῦν βαθεῖαν πεποίθησίν μου, καὶ οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὲ ἐμποδίσῃ καὶ νὰ πιστεύω καὶ νὰ κηρύττω ἀπὸ τοῦ βήματος τὰς πεποιθήσεις μου. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον παρενέπεσε, καὶ εἰσέρχομαι πάλιν εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν συζήτησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάμῃ μίαν ἀνασκόπησιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τοῦ παρελθόντος, ἀναχωρήσας ἴσως ἀπὸ τὴν σκέψιν, ὅτι ἡ ἐπίκρισις τοῦ σημερινοῦ μέτρου εἶχε τὴν ἔννοιαν ἀποδοκιμασίας τῆς νέας ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν λέγει ὅτι ἐγκαινιάζει. Ἀλλὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς εὑρίσκεται εἰς προφανῆ πλάνην. Πρῶτον, διότι ἡ ἐπίκρισις ἡμῶν ἐναντίον τοῦ μέτρου δὲν εἶχε καμμίαν ἄλλην πρόθεσιν, πέραν τῆς ἐπικρίσεως τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δεύτερον, διότι ὀφείλομεν νὰ τοῦ παράσχωμεν τὴν ἀπογοήτευσιν, ὅτι μὲ ὅσα ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οὐδεμίαν νέαν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν ἐγκαινιάζει. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἰς μίαν συγκέντρωσιν διδασκάλων, κατὰ τὸν Αὔγουστον τοῦ 1932, διεπιστώθη ὅτι ὡρισμένοι ἐξ αὐτῶν ἐξετράπησαν εἰς ἀνατρεπτικὰς ἐκδηλώσεις. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐλησμόνησε νὰ προσθέσῃ, ὅτι τὴν ἐνέργειαν ἀνακρίσεων ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἐκδηλώσεων διέταξε τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Τί ἄλλο νὰ ἔπραττε; Διέταξεν ἐκπαιδευτικὸν Σύμβουλον, μάλιστα ὄχι ὁμόφρονα, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ ὑπάρξῃ ἡ παρεξήγησις μιᾶς οἱασδήποτε ἀλληλεγγύης καὶ ἡ ἔκθεσις τὴν ὁποίαν ὁ Ἐκπαιδευτικὸς αὐτὸς Σύμβουλος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς κυρώσεις. Ἀλλὰ τοῦτο κατηργήθη τότε διὰ Νόμου τῆς Λαϊκῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ μὴν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ ἐκδώσῃ ἀπόφασιν. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν· ποῖον ἄλλο εἶναι τὸ καθῆκον ἑνὸς Ὑπουργοῦ, ὅταν βλέπῃ ἐκδηλώσεις τῶν ὑπαλλήλων ἀντικρατικὰς, παρὰ νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις; Ποῖον ἄλλο εἶναι τὸ καθῆκον του, παρὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν τιμωρίαν τῶν παρεκτραπέντων; Τὸ καθῆκον τοῦτο ἐπετελέσαμεν πάντοτε μετὰ τῆς προσηκούσης αὐστηρότητος. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ ἤθελεν ἴσως νὰ παρασχεθῇ ἡ ἐντύπωσις, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εὐθύνεται, διότι μέχρις ἐκείνης τῆς ἐποχῆς ἐπέτρεψε κατάστασιν, τῆς ὁποίας συνέπεια ἦσαν αἱ ἐκδηλώσεις ἐκεῖναι τῶν διδασκάλων. Θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸν τὸν συλλογισμόν, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, καὶ θὰ σᾶς δώσω τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ὠφείλατε νὰ εἴχατε ἐκ τῶν φακέλλων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑπάρξῃ καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς τετραετίας σκληροτέρα καταδίωξις τοῦ κομμουνισμοῦ ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐκάμαμεν. Ἐθέσεμεν τὰς ἐκπαιδευτικὰς ἀρχὰς εἰς πλήρη συνεννόησιν μὲ τὸ Ἐπιτελεῖον καὶ τὰς Στρατιωτικὰς Ἀρχὰς τῆς Μακεδονίας. Ἐφθάσαμεν δηλαδὴ εἰς ἐνέργειαν, ἡ ὁποία, εὐλόγως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἑρμηνευθῇ ὡς ὑποτέλεια τοῦ ἑνὸς Ὑπουργείου εἰς τὸ ἄλλο, ὑποτέλεια τῶν ἐκπαιδευτικῶν ἀρχῶν εἰς τὰς στρατιωτικὰς ἀντιλήψεις. Καὶ ὅμως ἠδιαφορήσαμεν δι’ αὐτὴν τὴν ἐντύπωσιν, ἡ ὁποία εὐλόγως ἔθιξε τὰς Ἐκπαιδευτικὰς Ἀρχὰς, ἐνδιεφέρθημεν δὲ μόνον διὰ τὸν συντονισμὸν τῶν ἀντιλήψεων καὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ Κράτους ἀπέναντι τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς πληροφοροῦντες τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ εὐχάριστον αὐτὸ ἀποτέλεσμα εἶχεν ἐπιτευχθῇ πλήρως. Προέβημεν ἀκόμη καὶ εἰς μίαν ἄλλην ἐνέργειαν. Συνεστήσαμεν Συμβούλιον ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ Μακεδονίας, εἰς τὸ ὁποῖον μετέσχον ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἐπιτελείου, ἀντιπρόσωποι τῆς Διοικήσεως καὶ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Συνεσκέφθησαν οὗτοι ἀπὸ κοινοῦ καὶ αἱ ληφθεῖσαι ὁμοφώνως ἀποφάσεις ἐτέθησαν εἰς ἐφαρμογήν. Καὶ δύναμαι σήμερον ἀπέναντι οἱουδήποτε νὰ ἀπευθύνω τὸ ἐρώτημα· Τί περισσότερον ἦτο δυνατὸν νὰ πράξῃ μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰλικρινῶς ἐπεθύμει νὰ καταδιώξῃ τὸν κομμουνισμὸν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς δὲν ἐπράξαμεν, εἶναι νὰ συγχύσωμεν τὸν Κομμουνισμὸν μὲ τὴν Πρόοδον. Τὴν σύγχυσιν αὐτὴν ἀρνούμεθα νὰ διαπράξωμεν. Πιστεύομεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ πολιτικὴ Δημοκρατία τοῦ σημερινοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος, δὲν ἀποτελεῖ σταθμὸν τελικόν. Ἀποτελεῖ σταθμὸν μεταβατικόν. Πιστεύομεν, ὅτι ἡ δημοκρατία δὲν πρέπει νὰ εἶναι στατική. Ὀφείλει νὰ εἶναι δυναμική. Πιστεύομεν, ὅτι ἡ δημοκρατία δὲν εἶναι τέρμα, ἀλλὰ κίνησις. Εἶναι πάνοτε μία νέα ἀφετηρία πρὸς ἕν καλύτερον μέλλον (χειροκροτήματα). Ἰδοὺ διατὶ οὐδέποτε θὰ στέρξωμεν νὰ ταυτίσωμεν τὸν κομμουνισμὸν μὲ τὴν πρόοδον. Διώκομεν τὸν κομμουνισμὸν καὶ ὑπηρετοῦμεν τὴν πρόοδον. Πιστεύομεν, ὅτι μὲ τὴν μεταρρύθμισιν καὶ μὲ τὴν ἐξέλιξιν θὰ φθάσωμεν εἰς ἕν δημοκρατικώτερον κοινωνικὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον θὰ καταργήσῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν ἄνθρωπον (χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διατυπώσας σήμερον τὰς ἀρχάς του, τὰς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ὀνομάσῃ νέαν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικήν, ἔχει περιέλθει εἰς δύο σκληρὰς ἀντιφάσεις. Πρῶτον ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ Διοίκησις τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως,— διότι περὶ αὐτῆς κυρίως πρόκειται— ἡ διοίκησις τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως κατὰ τὸ παρελθὸν, δὲν εὑρέθη εἰς τὸ ὕψος της. Καὶ ἐρωτῶμεν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀφοῦ ἐθεώρησεν ὑπεύθυνον τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως διατὶ τὸ διετήρησεν καὶ διατὶ ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζει καὶ πάλιν τὴν διοίκησιν, καὶ μάλιστα τὴν ἀναγέννησιν, τὴν «ἀληθῆ» ἀναγέννησιν τῆς Ἐκπαιδεύσεως; Δὲν ἀποτελεῖ τοῦτο κατάδηλον, βαρεῖαν ἀσυνέπειαν; Οἱ ὑπεύθυνοι λοιπὸν τοῦ παρελθόντος θὰ γίνουν ταὐτοχρόνως καὶ φορεῖς τοῦ πνεύματος τῆς νέας ἐκπαιδευτικῆς Ἀναγεννήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας.

§143Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Πῶς εἶνε συντεθειμένον ἠξεύρετε;

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ὑπῆρξαν Ἐκπαιδευτικοὶ Σύμβουλοι προδώσαντες τὸ καθῆκον των, καὶ οἱ ὁποῖοι ὅμως πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν παραμένοντες μετατιθέμενοι ἁπλῶς εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν! Ἄν, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ὄντως ἦσαν ὑπεύθυνοι, πρέπει νὰ μὴ διατηρήσουν τὴν ὑψηλὴν θέσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβούλου. Ἄν ὅμως ἦσαν ἀνεύθυνοι, δικαιοῦνται νὰ ζητήσουν προστασίαν ἀπὸ τὰς δημοσίας μομφὰς, τὰς ὁποίας τοὺς ἐπερρίψατε... Τὸ δίλημμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐνεπλάκητε, εἶναι ἀδιέξοδον...

§145Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Κατὰ τίνα τρόπον νὰ ἀπαλλαγοῦν;

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ὅταν ἡμεῖς ἠσκοῦμεν τὴν Διοίκησιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ἐχαράξαμεν σαφῶς τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἠδύνατο, νὰ ἐκδηλοῦνται αἱ πολιτικαὶ καὶ κοινωνικαὶ πεποιθήσεις τῶν Ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι καὶ ἐγκυκλίους ἀπηυθύναμεν, τὰς ὁποίας μίαν ἡμέραν θὰ ἀναγνώσωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ὡμιλήσαμεν διὰ τὰ Ἰδανικὰ τῆς δημοκρατικῆς Παιδείας καὶ ἡ ὁμιλία ἡμῶν ἐκείνη ἐκοινοποιήθη εἰς ὅλους τοὺς ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς. Ἐκηρύξαμεν τότε, ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ, ὅσοι ἀνήκουν εἴτε εἰς τὴν Ἀνατροπὴν, εἴτε εἰς τὴν Ἀντίδρασιν, ἠμποροῦν νὰ διατηρήσουν τὰς πεποιθήσεις των, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὰς θέσεις των. Εὑρίσκεται λοιπὸν εἰς ἀντίφασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διατηρῶν τὴν Ἀνωτάτην Διοίκησιν τῆς Δημοτικῆς Παιδείας, τὴν ὁποίαν μόλα ταῦτα κατηγορεῖ. Ἀλλὰ εὑρίσκεται καὶ εἰς μίαν ἀκόμη ἀντίφασιν. Προχθὲς ἀκόμη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐδήλωσεν, ὅτι ἀναγνωρίζει τὴν ἐλευθερίαν τῶν σοσιαλιστικῶν φρονημάτων εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ μας Ἱδρύματος.

§147Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἀναγνωρίζομεν τὴν ἐλευθερίαν τὴν πανεπιστημιακὴν, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς κανένα ἀσυνειδήτως νὰ ὁμιλῇ πρὸς τὴν φοιτῶσαν νεολαίαν. Αὐτὸ ἐδηλώσαμεν καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνομεν κατηγορηματικώτατα, διότι οὐδεὶς εἶναι ἀνεξέλεγκτος ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ ὑπάρχον πολίτευμα. Καὶ ὁ ὑπουργὸς εὐθύνεται ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Οὐδεὶς ὑπάρχει ἀνεξέλεγκτος καὶ ἑπομένως οὐδένα θὰ ἀναγνωρίσωμεν τοιοῦτον.

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Εἰς ποῖον ἀπαντᾶτε, κύριε Ὑπουργὲ; Εἴπομεν ἡμεῖς τοιαῦτα πράγματα; Ἡμεῖς ἐχαράξαμεν τὴν πολιτικήν μας. Ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἴτε τὴν Ἀνατροπὴν, εἴτε τὴν Ἀντίδρασιν, δὲν ἔχουν θέσιν εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν. Ἑπομένως ἡμεῖς εἴμεθα συνεπεῖς. Ἡ ἀσυνέπεια βαρύνει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι, ὅταν στέργῃ, ὄχι ἁπλῶς τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν, ἡ ὁποία εἶναι αὐτονόητος διὰ τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ μίαν δημοσίαν ὁμολογίαν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου —ὀρθῶς καθ’ ἡμᾶς— ὅτι ἔχουν σοσιαλιστικὰς πεποιθήσεις, δυνάμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν: Ἐν ὀνόματι τίνος συνεπείας, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔρχεται νὰ ἐφαρμόσῃ εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμὰ καὶ νὰ εἴπῃ: «Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου δικαιοῦνται καὶ νὰ ἔχουν καὶ νὰ ἐμπνέουν εἰς τοὺς φοιτητὰς σοσιαλιστικὰς πεποιθήσεις, ὅταν ὅμως οἱ νέοι, ἐμπνεόμενοι ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν τῶν καθηγητῶν των, ἐκδηλώσουν τοιαῦτα φρονήματα κατὰ τὴν ἐκπαιδευτικὴν σταδιοδρομίαν των, τότε οἱ νέοι αὐτοὶ πρέπει νὰ διώκονται;». Ποῦ εὑρίσκεται τότε ἡ συνέπεια εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, χρειάζεται καὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν «Συνέπεια»! Ἡμεῖς χαράξαντες τὴν πολιτικήν μας, ὑπήρξαμεν συνεπεῖς. Ἐτάχθημεν ἀντιμέτωποι καὶ τῆς Ἀνατροπῆς καὶ τῆς Ἀντιδράσεως καὶ ἐτάχθημεν παραστάται τῆς Μεταρρυθμίσεως, τῆς Ἐξελίξεως, τῆς Προόδου... Ἄν καὶ σεῖς εἶσθε, θέλετε ἐπίσης νὰ εἶσθε παραστάται τῶν προοδευτικῶν ἰδεῶν, ἂν θέλετε νὰ εἶσθε ἐπίσης ἀντίπαλοι εἴτε τῆς ἀνατροπῆς, εἴτε τῆς ἀντιδράσεως, τότε οὐδαμῶς χαράσσετε νέαν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικήν. Συνεχίζετε ἁπλῶς τὴν ἰδικήν μας καὶ ἀτόπως κατηγορεῖτε! Ἀλλ’ ἐὰν Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, ἐπιθυμῆτε νὰ γίνετε προστάτης τῆς Ἀντιδράσεως καὶ νὰ ταχθῆτε ἀντιμέτωπος, ὄχι μόνον τῆς Ἀνατροπῆς, ἀλλὰ καὶ οἱασδήποτε μεταρρυθμίσεως καὶ προοδευτικῆς προσπαθείας, τότε θὰ εἶσθε μὲν συνεπὴς πρὸς τὰς ἰδικάς σας ἐπαγγελίας, ἀλλὰ θὰ γίνετε ὀλέθριος εἰς τὴν Ἐκπαίδευσιν καὶ τὴν πνευματικὴν ζωὴν τοῦ τόπου, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ εὕρετε ὅλα τὰ προοδευτικὰ στοιχεῖα τῆς Χώρας ἀντιμέτωπα καὶ ἡνωμένα, διὰ νὰ προστατεύσουν τὴν πνευματικὴν ἐλευθερίαν, τὴν πρόοδον καὶ τὸν πνευματικὸν πολιτισμόν τῆς Ἑλλάδος.

§149Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα κατήγγειλεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν διάρκειαν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας. Ἐνόμιζε λοιπὸν κανεὶς, ὅτι ἀνερχόμενος εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου θὰ ἔδιδε μίαν ἀπάντησιν ἐπ’ αὐτῶν. Ἀλλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐπειδὴ τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν ἠδύνατο νὰ τὰ θίξῃ, διότι θ’ ἀνεφλέγετο, κατώρθωσε διὰ τῆς εὐστροφίας καὶ τῆς εὐγλωττίας του, ἥν κατὰ κόρον διαθέτει καὶ ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἀρκεῖ νὰ τὰ ὑπεκφύγῃ καὶ νὰ ὁμιλήσῃ μόνον περὶ συγχύσεως προόδου καὶ κομμουνισμοῦ· δηλ. ὅ,τι ὑπάρχει — προοδευτικὸν ἐκ μέρους ἡμῶν διώκεται καὶ τὸ διώκομεν διότι κάμνομεν σύγχυσιν αὐτοῦ μὲ τὸν κομμουνισμόν. Τοῦ ἀπαντῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι ὁ ποιούμενος τὴν σύγχυσιν μεταξὺ κομμουνισμοῦ καὶ προόδου. Νομίζει πῶς εἶναι ἀκριβῶς τὰ ἴδια καὶ διὰ τοῦτο αὐτὰς τὰς κατευθύνσεις ἔδωκε πρὸς τὴν Ἐκπαίδευσιν, καὶ μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁδηγεῖ τὴν ἐκπαίδευσιν πρὸς τὴν πρόοδον, τὴν ὡδήγησεν αὔτανδρον πρὸς τὸν κομμουνισμόν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου εἶπεν ὅτι αἱ ἐκδηλώσεις αὐταὶ ἐγένοντο εἰς ἓν συνέδριον, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν εἰς τὰς Ἀθήνας ἀπὸ μερικοὺς δημοδιδασκάλους, οἱ ὁποῖοι συνεκεντρώθησαν. Τοῦ παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ συγκεντρώσεως ὀλίγων τινῶν διδασκάλων, ποὺ ἂν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς θὰ ἦτο ὀλιγώτερον λυπηρὸν, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ συνεδρίου τῆς Διδασκαλικῆς Ὁμοσπονδίας, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύθησαν οἱ Διδασκαλικοὶ Σύλλογοι ὅλου τοῦ Κράτους. Καὶ ἐκ τῶν πεντήκοντα τριῶν ἐκπροσώπων ποὺ συνεκεντρώθησαν οἱ 18 ἐξεδήλωσαν ἀντικρατικὰς διαθέσεις. Καὶ ἀπήντησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου, διέταξε ἀνάκρισιν ἐναντίον αὐτῶν καὶ διέταξα μάλιστα καὶ Σύμβουλον, προερχόμενον ἀπὸ τὴν ἰδικήν σας παράταξιν. Τὴν ἀνάκρισιν ὅμως δὲν διέταξεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι δὲν ἦτο ὑπουργός, τὴν διέταξεν ὁ κ. Πετρίδης, δὲν εἶμαι δὲ βέβαιος ἂν θὰ τὴν διέτασσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου αὐτὴν τὴν ἀνάκρισιν.

§150Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἄν ἐβλέπατε τοὺς φακέλους θὰ ἐβλέπατε ἑκατὸν διαταγὰς τοὐλάχιστον.

§151Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ δὲν κατακρίνω τὴν ἐνέργειαν· τοὐναντίον τὴν ἐπιδοκιμάζω καὶ ἀπευθύνω μάλιστα καὶ ἔπαινον πρὸς τὸν πολιτευτὴν ἐκ Κορινθίας, ὁ ὁποῖος συνεκινήθη ἐπὶ τέλους ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ ἔλαβον χώραν ἐν μέσαις Ἀθήναις καὶ διέταξε μίαν ἀνάκρισιν. Ἀλλὰ ἐγὼ ἄλλο λέγω· ὅτι τὰ λαβόντα χώραν ἐν τῇ Γενικῇ Συνελεύσει τῶν δημοδιδασκάλων εἶνε τὸ ἀπαύγασμα εἶναι ὁ καρπὸς τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς, διὰ τὴν ὁποίαν καυχᾶται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λέσβου. Ἀλλὰ διατὶ δὲν ἀπαντᾷ, ὡς θὰ ὤφειλε, καὶ θὰ τοῦ δώσω ἕνα σαφέστερον ἐπιχείρημα διὰ νὰ τὸν ἐξαναγκάσω εἰς ἀπάντησιν καὶ νὰ μὴ δυνηθῇ νὰ ὑπεκφύγῃ δι’ ὡραιολογιῶν καὶ ἀερολογιῶν. Ἐπὶ τῆς ὑπουργείας του κάθε ἀνατρεπτικὸν στοιχεῖον εὕρισκε προστασίαν καὶ θὰ τοῦ ἀναφέρω συγκεκριμένον παράδειγμα, ὅτι ὁ καθηγητὴς τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως Σωτηράκης, μηνυθεὶς ἐπὶ κομμουνισμῷ δίς, ἐστάλη εἰς ἐκπαιδευτικὴν ἀποστολὴν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου.

§152ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Ἠθωώθη ἀπὸ τὰ δικαστήρια. Εἶνε σέμνωμα τῆς Ἐκπαιδεύσεως.

§153ΘΕΟΔ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ λάβετε ἀπάντησιν διὰ τὸ σέμνωμα αὐτό. Ἐπίσης ἐκπαιδευτικὸς λειτουργὸς ὡς ὁ κ. Βλησσιώτης, τρὶς μηνυθεὶς ἐπὶ κομμουνισμῷ, εὑρίσκεται εἰς Εὐρώπην διὰ νὰ ἐπιτελέσῃ καὶ πραγματοποιήσῃ εὐρυτέρας σπουδάς. Ὁ κ. Παρασκευαΐδης, ὁ ὁποῖος ἐκατηγορήθη διὰ ἀνηκούστους πράξεις κατὰ μαθητριῶν τοῦ Γυμνασίου, ὁ κ. Παρασκευαΐδης ἐπίσης ἐστάλη ἀπὸ τὸν κ. πρώην Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας εἰς τὴν Εὐρώπην δι’ ἀνωτέρας σπουδάς, Συμπέρασμα, ὅταν οἱ λοιποὶ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, οἱ κατώτεροι, ἔβλεπον, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς κατὰ τὸν κ. Συνάδελφον προοδευτικὰς ἀντιλήψεις καθ’ ἡμᾶς δὲ καθυστερημένας καὶ ἐπιζημίους, ἐτύγχανον αὐτῆς τῆς προστασίας ἐκ μέρους τοῦ ἐπισήμου Κράτους, τότε ἔσπευδον ὅλοι εἴτε ἐπίστευον, εἴτε δὲν ἐπίστευον εἰς τὸν ἀριστερισμὸν, νὰ ἐκδηλώνωσι τὰς πλέον ἀριστερὰς καὶ παρατόλμους σκέψεις, ἵνα ἐπιτύχουν πάντες τὴν αὐτὴν προστασίαν (χειροκροτήματα).

§154Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἐπιθυμῶ νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὅσοι ἐστάλησαν εἰς Εὐρώπην, ἀπεστάλησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ ἐνώπιον τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου.

§155Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Θὰ σᾶς ὁμιλήσω καὶ περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ αὐτοῦ ἐν καιρῷ καὶ θὰ δοκιμάσῃ ἄλλην κατάπληξιν ἡ Βουλὴ διὰ τὸν τρόπον, ἵνα μὴ τι ἄλλο εἴπω—μὲ τὸν ὁποῖον ἐνηργήσατε καὶ εἰς ποίας δαπάνας ὑπεβάλατε τὸ Κράτος διὰ νὰ φανῆτε εὐχάριστος εἰς τοὺς φίλους σας, σεῖς, ὅστις συνιστᾶτε πρὸς ἡμᾶς σκληρότητα πρὸς τοὺς ἰδικούς μας.

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βαρβούτης.

§157Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Δυὸ λόγια θὰ εἴπω διὰ νὰ ἐπαναφέρω τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὅταν ὑποστηρίζω, ὅτι αἱ ἀντιλήψεις, αἱ ὁποῖαι ἐκφράζονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἄν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, θὰ ἐνισχύσουν τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν ἀναρχίαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς μορφωμένας τάξεις τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἐπερίμενα, ὅτι θὰ ἐπεβεβαιοῦντο τὰ λεχθέντα κατὰ τόσον πανηγυρικὸν τρόπον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Τὰ θέμα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπασχολεῖ εἶναι ἄν αἱ διατάξεις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μαρτυροῦν ἐκπαιδευτικὴν πολιτικὴν, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἀσπαστή, ἢ, ἂν αὕτη θὰ ἐπιφέρῃ τὴν σύγχυσιν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ. Μὲ ἐβεβαίωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι διὰ τῶν ἀντιλήψεων τὰς ὁποίας ὑπεστήριξε, προέκυψε τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονός, τὸ ὁποῖον ὅλοι μας παρατηροῦμεν καθ’ ἑκάστην, ὅτι ὑπάλληλοι ἐξελθόντες τοῦ Πανεπιστημίου δὲν εἶχον τὴν διακριτικὴν δύναμιν νὰ ξεχωρίσουν τὸ τί ἐστὶ πρόοδος καὶ τί ἐστὶ κομμουνισμὸς καὶ εἴδομεν εἰς τὰ Δικαστήρια συρομένους ἁπλοῦς πολίτας καὶ ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς ἐπὶ κομμουνισμῷ, μόνον καὶ μόνον, διότι ἦσαν προοδευτικοί. Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας· τὴν σύγχυσιν αὐτὴν θὰ τὴν καταπολεμήσῃ διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ βγοῦν ἄλλοι νομομαθεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴτε ὡς δικασταὶ, εἴτε ὡς ὑπάλληλοι δὲν θὰ γνωρίζουν νὰ διακρίνουν τί ἐστὶ κομμουνισμὸς καὶ τί ἐστὶ πρόοδος; Καὶ νομίζετε, ὅτι μὲ τὰ μέσα αὐτὰ θὰ συγκρατήσετε τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς τοῦ ὁποίου ἀνελάβατε τὴν ὑπεράσπισιν; Ἐπεχειρήθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ὁ πόλεμος ἐναντίον αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ὀφείλεται εἰς ἐχθρότητα ἐναντίον τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς. Τοῦ ἀπαντῶ ὅτι δὲν ἐξητάσαμεν τὸ ν)διον μὲ τὸ κομματικὸν πρῖσμα. Ἀπόδειξις ὅτι καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ποὺ ἀνήκει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἠγέρθησαν ἀντιρρήσεις. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος θέλω νὰ ἐπαναφέρω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας καὶ νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ὑποστηρίζει τὰ ἀληθῆ, ὅταν λέγῃ ὅτι παρέχονται οἰκονομικαὶ διευκολύνσεις, ὅταν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς ἀποτυγχάνοντας νὰ δίδουν ἐξετάσεις καὶ διὰ τρίτην φορὰν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους; Εἶνε, ἐρωτῶ, τοῦτο οἰκονομικὴ διευκόλυνσις ἢ εἶνε ἀνατροπὴ καὶ ἐπιβράβευσις τῆς φυγοπονίας. Καὶ ἂν ἐπιβραβευθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ φυγοπονία τῶν φοιτητῶν καὶ ἂν ἐπιβραβευθῇ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ ἡμιμάθεια, ποῖον θὰ εἶναι τὸ αἴσθημα καὶ ἡ θέσις τῶν φοιτητῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φιλοτίμως ἐργαζόμενοι καὶ συμμορφούμενοι πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, παίρνουν ἐπαξίως τὰ διπλώματα; Ἂν δὲν λείψῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις τῶν εὐκολιῶν, τότε θὰ ἐξαπολύσητε τὴν ἀναρχίαν καὶ τότε ἀσφαλῶς δὲν θὰ δυνηθῆτε ποτὲ νὰ διακρίνητε τὶ εἶναι πρόοδος καὶ τὶ εἶναι κομμουνισμὸς. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐπιμένω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§158Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἠμφεσβητήθησαν ὡρισμέναι διατάξεις καὶ ὡρισμένοι νόμοι, ἀλλὰ καὶ σωρεία ἄλλων νόμων ὁμοίας φύσεως, εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναφέρω ὅτι ὄχι ὅλοι, ἀλλὰ τινὲς ἐξ αὐτῶν καὶ ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἄμεσον ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ὑπὸ ἐξέτασιν νομοσχέδιον...

§159ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. ... (δὲν ἠκούσθη).

§160Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Μάλιστα. (Ἀναγινώσκει) .... ἐγγραφέντες πρῶτον ὡς μαθηταὶ τοῦ Γυμνασίου μετὰ τὴν ἐκ τοῦ στρατοῦ ἀπόλυσιν αὐτῶν «δύνανται νὰ ἐγγραφῶσιν ἀναδρομικῶς τί νομίζετε; ὡς τριτοετεῖς φοιτηταὶ ἐν τῇ Θεολογικῇ Σχολῇ τὸ ὁποῖον μεταφραζόμενον σημαίνει ὅτι μαθηταὶ τελειώσαντες τὴν Τρίτην τοῦ Γυμνασίου καὶ ἐγγραφέντες ἁπλῶς εἰς τὸ Μαθητολόγιον τῆς Τετάρτης δύνανται εὐθὺς ἀμέσως, δυνάμει τοῦ νόμου, νὰ εὑρεθῶσιν τελειόφοιτοι τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς!

§161ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὶ ἀριθμὸν ἔχει αὐτὸς ὁ νόμος;

§162Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι ἀπὸ τὰ Διατάγματα τῆς ὑμετέρας περιόδου. Εἶναι τὸ Διάταγμα τῆς 23–3–1924.

§163ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ἆ! Ἆ!

§164Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τότε ἐψηφίσατε ὑμεῖς νόμον καὶ εἴπετε, ὅτι οἱ τελειώσαντες τὴν Γʹ Γυμνασίου καὶ ἐγγραφέντες ἁπλῶς εἰς τὸ Μαθητολόγιον τῆς Δʹ, ὡς διὰ μαγείας, νὰ μεταβαίνουν εἰς τὴν τελευταίαν τάξιν τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς!Καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν Θεολογικὴν Σχολὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ Νομικὰ, καὶ εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν καὶ εἰς τὰ Μαθηματικὰ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸς ὁ νόμος. Ὑπάρχουν καὶ προηγούμενοι, οἱ ὁποῖοι ὁρίζουν, ὅτι φοιτηταὶ ἔχοντες συμπληρώσει τὰς ἀνανεώσεις αὐτῶν καὶ μὴ δυνηθέντες νὰ ὑποστῶσι τμηματικὰς ἐξετάσεις κατὰ τὰ ἔτη 1920, 1921 καὶ 1922 ἢ ὑποστάντες καὶ ἀπορριφθέντες, ἀξιότιμε κ. ἐκ Λέσβου Βουλευτὰ, δύνανται μέχρι τοῦ 1925 νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις.

§165ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πότε ἐψηφίσθη αὐτὸς ὁ νόμος;

§166Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὴν περίοδον τοῦ 1921.

§167Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐδηλώσατε ὅτι οἱ νόμοι τοὺς ὁποίους ἐμνημονεύσατε ἀφεώρων τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Τὶ σχέσιν ἔχουν αὐτὰ;

§168Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τὴν δόξαν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λέσβου Βουλευτὴς. Νομίζω, ὅτι δὲν τὴν ξεχωρίζει ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Τὴν θέλει καὶ διὰ τὴν περίοδον τὴν ἐπαναστατικὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο μέλος καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι τὴν δόξαν αὐτὴν τὴν θεωρεῖ ἀδιαίρετον καὶ ἑνιαίαν. Ἀλλὰ, πλὴν αὐτῶν, σᾶς ἀναφέρω καὶ τὸν νόμον 5484 ψηφισθέντα τῷ 1932, τὸν Ἀπρίλιον, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. «Φοιτηταὶ παρελθόντων ἐτῶν, μὴ προσελθόντες ἐγκαίρως εἰς ἐξετάσεις ἢ προσελθόντες καὶ ἀπορριφθέντες, δύνανται κλπ». Συνεπῶς καταπίπτει ὁλόκληρον τὸ οἰκοδόμημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠθέλησε νὰ στηρίξῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Βαρδούτης καὶ ὁ κ. Παπανδρέου, ὅτι δηλαδὴ, ἀφοῦ ἀπερρίφθησαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὴν ἀμάθειαν (συνεχίζει τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ νόμου). Κατόπιν, λοιπόν, τῶν γεγονότων τούτων νομίζω, ὅτι δὲν ἀπομένει κανὲν ἔρεισμα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἴπετε. Ἀλλὰ ἕν καὶ μόνον δύναται νὰ τονισθῇ ὡς κατακλείς, ὅτι θέλετε νὰ μὴ ἐπανορθώσωμεν τὰς ἀδικίας τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσατε, διὰ νὰ ἐξακολουθῇ ἀκόμη ἡ πίεσις ἡ ὑμετέρα.

§169ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω μόνον δύο λέξεις διὰ νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἀπέδωκε τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ἀντίδρασιν κατὰ τῆς νέας ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ ἐδῶ. Ὡς ἐκ τούτου τοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ἐκπαιδευτικῆς πολιτικῆς τῆς ἰδικῆς μας. Ἐπιθυμῶ νὰ σημειωθῇ τοῦτο ὅτι, ἐπειδὴ αὐτὴ εἶναι παρεκτροπὴ ἀπὸ τῆς συζητήσεως....

§170Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ὀφειλομένης εἰς σᾶς.

§171ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἰς σᾶς, διότι σεῖς ἀπεδώκατε τὴν ἀντίδρασιν αὐτήν.

§172Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Λάθος ἔχετε. Ἡ πρόκλησις ἐγένετο ἀπὸ ἐκεῖ καὶ σᾶς ἀπηύθυνα τὴν παρατήρησιν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὴν ἀγανάκτησιν τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσατε, ἔπρεπε νὰ τὴν δοκιμάσετε ὅταν ὡμίλει ὁ κ. Παπανδρέου.

§173ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μετριασθῆτε εἰς τὴν ἀγανάκτησίν σας, κ. Ὑπουργὲ τῆς Παιδείας, διότι εἰς τοὺς καθημένους εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ ἐπιβάλλεται κάποια περισσοτέρα ἐπιφύλαξις.

§174Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Γνωρίζετε τὴν ἐπιφυλακτικότητά μου.

§175ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω διὰ τὰ λεχθέντα παρὰ εἰς τοῦτο· θέλω νὰ σημειωθῇ, ὅτι δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, διότι ἡ συζήτησις αὐτὴ εἶναι ἔξω τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ πράξω τοῦτο, ὅταν θὰ φέρῃ τὰ νομοσχέδια τὰ ἐκπαιδευτικὰ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὰ συζητήσωμεν. Ἐλπίζω τότε νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν θέσιν νὰ ἴδω καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας τασσόμενον εἰς τὰς τάξεις ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι πιστεύουν, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν κόσμον πρέπει νὰ εἶσαι ἢ κομμουνιστὴς ἢ ἀντιδραστικός. Φοβοῦμαι μὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνήκει εἰς αὐτὴν τὴν τάξιν, μὴ ἀναγνωρίζων ὅτι ὑπάρχει καὶ πρόοδος ἐξελικτική. Ὁπωσδήποτε ἐπιφυλάσσομαι, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, νὰ ὁμιλήσω. Θὰ ἐπεθύμουν μόνον ἡ σιωπή μου τώρα νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς παραδοχὴ τῶν ἀντιλήψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§176Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι Βουλευταί, νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν εἰς τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων. Ὁ ἀξιότιμος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, διεκδικῶν ὑπὲρ αὑτοῦ πάντοτε τὸ προνόμιον τῆς προοδευτικότητος τῶν ἰδεῶν καὶ τὸ προνόμιον ὅλων τῶν νέων ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν εἰς τὴν Χώραν, ἔχει τὴν μετριοπάθειαν νὰ μὴ ἀναγνωρίζῃ εἰς κανένα ἄλλον τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δὲν ἀναγνωρίζει εἰς κανένα, ὅτι ἔχει ἰδέας προοδευτικάς, ὅτι ἔχει μέσα του τὸ αἴσθημα νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα.

§177ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εὔχομαι νὰ εἶσθε καὶ σεῖς προοδευτικός.

§178Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Σᾶς εὐχαριστῶ, ἀλλ’ εἶναι γνωστόν, ὅτι χάος μᾶς χωρίζει ἀπὸ ἀπόψεως ἀντιλήψεων προοδευτικῶν καὶ ἠθικῶν. Θέλει ὁ κ. Βενιζέλος νὰ ἔχῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ μονοπώλιον καὶ τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῶν νέων ἰδεῶν καὶ τοῦ προοδευτισμοῦ. Δυστυχῶς ὅμως, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ἐκπαιδευτικὴ κατάστασις τῆς χώρας περιῆλθεν εἰς τοιοῦτον σημεῖον, τὸ ὁποῖον ἀποκρυσταλλοῦται εἰς μίαν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν διέταξεν Ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων. Καὶ, ὅταν σᾶς λέγω, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, ὅτι ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ὑμῶν κάθε στοιχεῖον τὸ ὁποῖον ἐξεδήλου μίαν ἀνώμαλον καὶ ἀναρχικὴν σκέψιν, σεῖς μὲν τὸ ἐχαρακτηρίζατε αὐτὸ πρόοδον, ἡμεῖς δὲ ὡς παρεκτροπὴν, καθ’ ὑμᾶς δὲ τὸ πρόσωπον αὐτὸ ἔδει νὰ τύχῃ καὶ ἐτύγχανε προστασίας ἐξαιρετικῆς, καθ’ ἡμᾶς ὅμως τὸ πρόσωπον αὐτὸ θὰ ἐτιμωρεῖτο, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐδημιουργήσατε, μὲ τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς, τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, ἢ μᾶλλον τὸ κατάντημα. Καὶ σᾶς εἶπον καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἂν ὑπάρχουν σήμερον ἐκπαιδευτικοὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν Εὐρώπην δι’ ἀνωτέρας σπουδάς, ὅλοι αὐτοὶ ἔχουν μηνυθῆ δὶς καὶ τρὶς ἐπὶ κομμουνισμῷ. Αὐτὴ εἶνε ἡ προοδευτικότης τῶν ἀντιλήψεών σας καὶ τὸ γενικὸν ξεχαρβάλωμα εἶναι ὁ ἀναμενόμενος καρπὸς τῆς μεγαλειώδους πολιτικῆς σας.

§179ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κάμνει ἐπερώτησιν κατὰ τῆς παρελθούσης πολιτικῆς μου. Νομίζετε, ὅτι εἶναι ἐν τάξει;

§180Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἐν τάξει ὑπῆρξα πάντοτε καὶ μὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ μὲ τὴν ἠθικὴν, ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἄλλοι ἴσως, προηγηθέντες ἐμοῦ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ, δὲν ὑπῆρξαν ἐν τάξει, διὰ νὰ μὴ εἴπω ὅτι ὑπῆρξαν θρασεῖς. Τοὐναντίον ἐγὼ μετὰ σεμνότητος πολλῆς παρηκολούθησα τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ προκαλούμενος ἀπὸ ρήτορα τῆς παρατάξεως τῆς ἰδικῆς σας, ἵνα ἀπαντήσω, εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω. Θὰ ἀναμείνω νὰ ὁμιλήσωσι πάντες, ἵνα λάβω τελευταῖος τὸν λόγον. Τὴν πρόκλησιν εἰς τὴν συζήτησιν αὐτὴν δὲν τὴν ἔδωκα ἐγώ· τὴν ἔδωκε Βουλευτὴς τῆς παρατάξεως τῆς ἰδικῆς σας, καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ὁποίαν ἐδοκιμάσατε, ὅταν ἐλάβατε τὴν ἀπάντησιν, θὰ ἔπρεπε νὰ τὴν δοκιμάσετε, ὅταν ἔγινεν ἡ πρόκλησις ἐκ μέρους τοῦ φίλου σας κ. Βουλευτοῦ. Θὰ εἴμεθα τότε ὅλοι σύμφωνοι μαζί σας. Τό γε νῦν ἔχον, κ. Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ὑποστῆτε τὰς συνεπείας τῆς προκλήσεως, ἡ ὁποία προῆλθεν ἐκ μέρους ὁλοκλήρου τῆς τάξεως τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ ν’ ἀφήσω τίποτε ἄνευ τῆς προσηκούσης ἀπαντήσεως.

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν νομίζετε, ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ παρεμπίπτοντος αὐτοῦ ζητήματος;

§182Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ. (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ναί, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἔλαβε τὸν λόγον, χωρὶς νὰ εἴπῃ τίποτε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διὰ νὰ δώσῃ ἕνα μάθημα, δῆθεν, εὐπρεπείας εἰς ἡμᾶς καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ, ὅταν θὰ παρουσιασθοῦν ἐνώπιον τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ τῆς δηλώσεως ταύτης εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ δώσω μίαν ἀπάντησιν, διότι ὁ κ. Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων διεκδικεῖ δι’ ἑαυτὸν καὶ τὸ κόμμα του τὰς προοδευτικὰς καὶ τὰς νέας ἀρχάς. Ἡμεῖς αὐτὰς τὰς ἀρχὰς τὰς ἀρνούμεθα ἐξ ὁλοκλήρου. Τοὐναντίον πιστεύομεν ὅτι τὸ κόμμα τοῦ ὁποίου ἡγεῖται ὁ κ. Βενιζέλος εἶναι τὸ πλέον καθυστερημένον ἐξ ὅλων τῶν κομμάτων τῆς Χώρας, ἂν κρίνῃ κανεὶς ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐν γένει πολιτικῆς του καὶ ἀπὸ τὰς ἐγκληματικὰς πράξεις, ἃς ἐνήργησεν εἰς τὸ παρελθὸν τὸ κόμμα τοῦτο. Τὰ μαθήματα ὅθεν τῆς εὐπρεπείας θὰ ἠδύνατο νὰ τὰ δώσῃ πρὸς τοὺς φίλους του, μερικὰ δὲ θὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ κρατήσῃ καὶ διὰ τὸν ἑαυτόν του.

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἡ ἐγκαινίασις τῆς συζητήσεως, βεβαίως, δὲν ἦτο ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἀναμένει ὁ κόσμος διὰ τὰς ἐνταῦθα συζητήσεις. Πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων ὑπάρχει διαφορὰ ὄχι μόνον πολιτικῶν ἀντιλήψεων, ἀλλὰ καὶ γενικωτέρων τινῶν ἰδεῶν καὶ ὁ ὁμιλήσας ἐκ Λέσβου κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε ν’ ἀναπτύξῃ πῶς ἐννοεῖ τὰς ἰδέας τῆς προόδου καὶ τῆς καθυστερήσεως. Ἤκουσα οὕτω, ὅτι θεωρεῖ ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ εἰς τὸ Δημοτικὸν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον νὰ ἀναπτύσσωνται τόσον εὐκόλως ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται ἢ νὰ μὴ γίνουν ἀντιληπταὶ ἀπὸ τὰς νεαρὰς ὑπάρξεις, ἢ καὶ νὰ παρεξηγηθοῦν καὶ θεωρεῖ ὅτι, μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας, πρέπει νὰ διδάσκῃ κανεὶς τὰ πράγματα εἰς τὰ μικρὰ παιδιά, ὅπως καὶ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον.

§184ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι βέβαια αὐτὸ.

§185Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουρ.). Δὲν εἶναι τώρα ἡ περίστασις διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν πῶς πρέπει νὰ γίνεται ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἀπὸ τὶ πρέπει νὰ προφυλάσσωμεν τὴν φοιτῶσαν καὶ ἐκπαιδευομένην νεολαίαν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἡ πτέρυξ αὐτὴ δὲν ἔκαμε τὴν ἀρχὴν αὐτῶν τῶν συζητήσεων. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιρρίπτεται ὁλόκληρος ἡ εὐθύνη καὶ τὸ βάρος εἰς αὐτήν. Ἡ πτέρυξ αὐτὴ δὲν ἔκαμε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαφόρων ἐπικρίσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς Λέσβου, ὅμως, μόνον τὴν ὕπαρξίν μας καὶ τὸ δικαίωμά μας νὰ ζῶμεν εἰς αὐτὸν τὸν τόπον δὲν ἠρνήθη. Ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ἠρνήθη. Ἐγὼ θὰ ηὐχόμην νὰ εἶχον γίνει μεγάλα καὶ θαυματουργὰ πράγματα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν, ἔστω καὶ ἂν τὰ εἶχον κάμει καὶ ἄλλα κόμματα. Ἀλλ’ εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν περὶ δόξης καὶ μεγαλείων. Ἐλπίζω, ὅτι ἡ σημερινὴ συνεδρίασις θὰ χρησιμεύσῃ ὡς δίδαγμα διὰ τὸ μέλλον, ἂν θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ μὴ παρεκτρεπώμεθα ἐπὶ τοῦ παρελθόντος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκαθόριστον καὶ τὸ ὁποῖον τόσα λυπηρὰ γεγονότα μᾶς ὑπομιμνήσκει. Ποῖος θὰ ἀρνηθῇ εἰς τὸν τότε κ. Ὑπουργὸν, ἂν καὶ αὐτὸς ἔπραξεν ἀγαθὰ, νὰ μὴ τὰ ἀναγνωρίσῃ τίς; Διότι ἂν δὲν πρόκειται νὰ τὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Βουλή, ἂς ζητήσῃ τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῶν ἀπὸ τὸν λαὸν. Ἔχει δι’ αὐτοῦ μίαν λύσιν καὶ ἂς ἀρκεσθῇ εἰς αὐτὴν. Ἄς μείνωμεν ἐδῶ καὶ ἂς ἴδωμεν, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι, ἢ ὄχι. Ἄν ἔχῃ ἀντίρρησιν ἡ Βουλὴ ἂς τὴν ἐκθέσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Πρέπει δὲ νὰ εἴπω, ὅτι δέον νὰ παύσουν πλέον αἱ διάφοροι διευκολύνσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀπόρροια μιᾶς καταστάσεως τοῦ παρελθόντος τελείως ἀνωμάλου. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω ὀρθὴν τὴν δικαιολογίαν, ὅτι καλὰ κάμνομεν ἡμεῖς, διότι αὐτὸ τὸ ἐκάματε καὶ σεῖς. Δὲν εὑρίσκω αὐτὸ ὀρθὸν αἱ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως καὶ ἀπὸ πολιτικῆς ἀπόψεως. Διότι κατεφέρθημεν κατὰ τῆς πολιτικῆς σας καὶ ὁ λαὸς μᾶς ἐδικαίωσε, δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν δικαιούμεθα νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν πολιτικήν σας, ἐὰν εἶναι καλή, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν ἀντίθετον. Διὰ τοῦτο, ἄφησα καὶ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς Βουλῆς νὰ τὸ ἐγκρίνῃ ἢ ὄνι. Τὰ γενόμενα ἦσαν ἓν κακὸν δεδομένον. Ἄς ἐλπίσωμεν, ὅτι δὲν θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ μιμηθῶμεν τὰ κακὰ παραδείγματα τοῦ παρελθόντος.

§186Γ. ΒΑΡΒΟΥΤΗΣ. Συμφωνεῖτε, λοιπὸν, ὅτι εἶναι κακὸν.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἀφήσατέ με νὰ συμφωνῶ πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπον.

§188ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν εἰς τὸ ἑξῆς: Αἱ οἰκονομικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, καθὼς καὶ μία τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ ἡ ὁποία εἶχε περιεχόμενον οἰκονομικὸν, φαίνεται δὲ ὅτι γίνονται δεκταὶ καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐταὶ αἱ διατάξεις νὰ ψηφισθοῦν. Πιθανὸν νὰ ἔκαμε καὶ εἰς σᾶς κακὴν ἐντύπωσιν μία διάταξις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Χατζηδάκης τῆς παρατάξεως σας ἀπὸ τοῦ βήματος, ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τοὺς ἀπὸ ὀκταετίας φοιτητὰς εἰς τοὺς ὁποίους ζητεῖται νὰ δοθῇ ἡ εὐκολία ν’ ἀποκτήσωσι διπλώματα, κατ’ ἐξαίρεσιν τοῦ τρόπου μὲ τὸν ὁποῖον ὅλοι οἱ ἄλλοι ἀπέκτησαν διπλώματα, καὶ νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ δώσουν ἐξετάσεις μίαν, δύο καὶ τρεῖς φορὰς.

§189Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δίδεται δικαίωμα διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀθρόας ἐγγραφῆς εἰς τοὺς φοιτητὰς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν ἐγγεγραμμένοι τῷ 1925.

§190Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Γίνεται τὸ ἑξῆς. Αἱ ἐξεταστικαὶ περίοδοι ἦσαν τέσσαρες καὶ δίδομεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετασθοῦν εἰς τρεῖς ἐξεταστικὰς περιόδους.

§191Ι. ΜΑΛΛΩΣΗΣ. Διὰ τῶν προηγουμένων νόμων, κ. Ὑπουργὲ, διὰ τοὺς ἐφέδρους καὶ στρατευθέντας εἰδικῶς, ἐδόθησαν εὐεργετήματα μέχρι τοῦ ἔτους 1923. Ἔρχεται ὁ νόμος ὁ σημερινὸς καὶ ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ 1925.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἀφήσατέ τους αὐτοὺς. Αὐτοὶ ἔχουν λησμονήσει ὅτι εἶναι φοιτηταὶ.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτὸν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ πρῶτον ἄρθρον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς ἐτροποποιήθησαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ συνόλου).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔκδοσιν Νομοθετικῶν Διαταγμάτων.

§196ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτὸν. Δεκτὸν. Θέμα πρῶτον. (ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ θέμα 1ον «περὶ παρατάσεως προθεσμίας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1933 τοῦ καταρτισμοῦ καὶ τῆς ὑποβολῆς ὑπὸ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου τῶν πινάκων τῶν προακτέων καὶ τῶν εἰς Ἀθήνας κλπ. μεταθετέων λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ὡς καὶ τῆς προθεσμίας ἐγκρίσεως αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου». Ἐπίσης τὸ θέμα δεύτερον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5045 περὶ σχολικῶν βιβλίων ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν καταβαλλομένων κρίτρων». Ἐπίσης τὸ θέμα τρίτον τοῦ τίτλου διατυπωθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας ὡς ἑξῆς». Περὶ ἀνακλήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1932 διατάγματος περὶ καταργήσεως ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως καὶ ἐκδόσεως νέου τοιούτου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 5415 καὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας αὐτοῦ». Ἐπίσης γίνεται δεκτὸν τὸ θέμα 4ον «περὶ αὐξήσεως τῶν κλινῶν τοῦ νοσοκομείου προσφύγων»).

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέμα 5ον «περὶ ρυθμίσεως τῆς προδικασίας ἐπὶ τῶν συνθέτων πολιτικῶν ἀδικημάτων). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ὀφείλω, σχετικῶς, νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς. Τὸ ἀδίκημα, διὰ τὸ ὁποῖον ζητεῖται ἡ ἐξουσιοδότησις εἶναι γνωστὸν. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος ἔχει ὑπ’ ὄψει ὅτι τοιαύτης φύσεως ἀδικήματα πρέπει νὰ ἐκδικάζωνται, κατὰ τὸ δυνατὸν, τὸ ταχύτερον, καὶ φρονῶ ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι πλήρως δεδικαιολογημένος, διότι εἶναι ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διαταράσσουν τὴν δημοσίαν τάξιν. Διαταράσσουν ἐν γένει τὸ φρόνημα τῶν πολιτῶν καὶ τὴν πίστιν πρὸς τὸ καθεστὼς καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ βεβαιωθῇ πᾶς τις, ὅτι ἡ Πολιτεία καὶ τὸ Κράτος ἔρχονται τάχιστα νὰ δώσουν τὴν κύρωσιν ἐκ τῶν κειμένων νόμων. Ὑπάρχει νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ὁρίζεται ὅτι δύναται ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, συμφωνοῦντος καὶ τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν, νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὸ Δικαστήριον τὰ ἀδικήματα ταῦτα δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως, χωρὶς δηλαδὴ ν’ ἀκολουθηθῇ ἡ διαδικασία τῶν Συμβουλίων, εἴτε τῶν Πλημμελειοδικῶν, εἴτε τοῦ τῶν Ἐφετῶν. Ἐν προκειμένῳ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐζήτησεν, ὄντως, τὴν εἰσαγωγὴν δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως, ἀλλ’ ὑπῆρξε διάφορος ἡ γνώμη τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν καὶ παρεπέμφθη τὸ ἀδίκημα εἰς τὴν τακτικὴν διαδικασίαν. Ἐὰν ἀκολουθηθῇ ἡ διαδικασία αὐτή, τὴν ὑπόθεσιν περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται, θὰ τὴν ἔχωμεν ἐκκρεμῆ ἐπὶ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Θὰ εἶναι δυσχερὲς νὰ εἰσαχθῇ τὴν 1ην Ὀκτωβρίου κατὰ πᾶσαν πιθανότητα. Νομίζομεν, ὅτι συμφέρον τῆς Πολιτείας, συμφέρον τῆς Κοινωνίας, συμφέρον, πρὸ παντὸς, πάντων ἡμῶν εἶναι νὰ τερματισθῇ τάχιστα. Ζητοῦμεν πρὸς τοῦτο τὴν ἐξουσιοδότησιν οὐχὶ διὰ νὰ περιορίσωμεν κατ’ οὐδὲν τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως. Τοῦτο δὲν τὸ ἀνεχόμεθα. Θὰ γίνῃ ὅλη ἡ διαδικασία, ἡ ὁποία ὑφίσταται. Ζητοῦμεν μόνον τὴν ἐξουσιοδότησιν διὰ τὸ ἑξῆς νὰ περιορισθῇ ἂς τὸ εἴπω, ὀλίγον ἡ ἀδιαφορία ἢ ἐνδεχομένη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν βουλευμάτων. Καὶ πρόκειται νὰ γίνῃ τοῦτο νὰ ὁρισθῇ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ δικαστικοὶ ἐπιλαμβανόμενοι τῆς ὑποθέσεως νὰ ἀποφασίζουν. Νὰ ὁρισθῇ ἐπίσης μία προθεσμία ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τοῦ βουλεύματος ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἠξεύρετε δὲ, ὅσοι εἶσθε δικηγόροι, ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις κατὰ βουλευμάτων ἐνώπιον τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν ἐπιφέρουσιν καμμίαν θεραπείαν, εἰς τὴν ἐποχήν μου δὲ τὸ τμῆμα τοῦτο ἐκαλεῖτο ἀπορριπτικόν, διότι ἀπερρίπτοντο αἱ ἀντιρρήσεις. Ἐπιθυμῶ νὰ ἀκουσθῶσιν ὅλαι αἱ ὑπόνοιαί σας, ἵνα τὰς ἔχω ὑπ’ ὄψει.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κούνδουρος.

§200Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι Βουλευταί, ὅτι προχθὲς παρηκολούθησα μὲ ἐξαιρετικὴν προσοχὴν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν ὡμίλησε καὶ εἶπεν ὅτι εἰς κίνδυνος μέγας, ἡ οἰκονομικὴ κρίσις εὑρίσκεται ἐντὸς πόλεών μας καὶ δὲν ἐπερίμενα νὰ ἴδω εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν θέμα μὴ ἔχον καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν ἄμυναν κατὰ τοῦ κινδύνου αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὐναντίον θέμα προωρισμένον νὰ....

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Νομίζω ὅτι ἔχει...

§202Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ τοὐναντίον θέματα ἔχοντα προρισμὸν νὰ μεταβιβάζουν εἰς ἐπίπεδον ὀξύτητος καὶ ἀντεγκλήσεων συζητήσεις ὡς ἡ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ εὕρουν ὅλην τὴν Βουλὴν σύμφωνον, ὡς ἀφορῶσαι τὰς πραγματικὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς δηλώσεις του πρὸς τὸν τύπον ἀνέφερεν ὡς αἰτιολογίαν τῆς συζητουμένης ἐξουσιοδοτήσεως τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴ ἀξίωσιν τῆς κοινῆς γνώμης νὰ τερματισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ. Ἐὰν, Κύριοι Βουλευταί, ἐπρόκειτο πράγματι νὰ τερματισθῇ ὁριστικῶς ἡ ὑπόθεσις καὶ νὰ παύσῃ νὰ μᾶς ἀπασχολῇ καὶ ν’ ἀπορροφᾷ τὸ δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν ἐνδιαφέρον, τὸ πρᾶγμα θὰ εἶχεν ἄλλως. Ἀλλὰ σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς λέγεται ὄχι ὅτι θέλομεν νὰ τελειώσῃ γρήγορα ἡ ὑπόθεσις, ἀλλ’ ὅτι...

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Μὴ μοῦ ἀποδίδετε πράγματα τὰ ὁποῖα φένεται, ὅτι δὲν τὰ ἠκούσατε. Εἶπα ἀκριβῶς διότι φρονῶ ὅτι πρέπει ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ τερματισθῇ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα διὰ τῶν ὁποίων θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ, αὕτη, χωρὶς νὰ παραβιασθῇ καὶ ἡ ὑπεράσπισις τῶν κατηγορουμένων...

§204Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται ἡ ὅλη ὑπόθεσις νὰ τερματισθῇ;

§205Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Πρόκειται περὶ συντμήσεως προθεσμιῶν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν βουλευμάτων.

§206ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω καὶ ἐγώ, ὅτι ἅμα περιορίζεται τὸ πρᾶγμα εἰς τὸ νὰ συντμηθοῦν αἱ προθεσμίαι ἐντὸς τῶν ὁποίων π. χ. τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου θὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του, δὲν νομίζω ὅτι μποροῦμε νὰ ποῦμε, ὅτι δὲν εἶναι σωστό.

§207Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ ἐνισχύομεν καὶ κυροῦμεν, ὅτι ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἀναίρεσιν τοῦ βουλεύματος.

§208Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύνασθε νὰ δώσετε μίαν σύστασιν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἤ εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον περὶ ταχέως τερματισμοῦ ὁπότε θὰ εἴχετε τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα;

§209ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα, ὡς Ὑπουργὸς, νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰ ἐσωτερικὰ τῆς Δικαιοσύνης καὶ νὰ εἴπω εἰς τοὺς δικαστὰς ὅτι ὀφείλετε νὰ μὴ κάμετε Πάσχα, ἀλλὰ νὰ διαβάζετε τὴν δικογραφίαν. Θὰ μοῦ εἴπουν πολὺ δικαίως, ὅτι δὲν ἔχετε τοιοῦτον δικαίωμα.

§210Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Θέλω καὶ ἐγὼ μίαν ἐξήγησιν. Ἡ σύντμησις τῶν προθεσμιῶν αὐτῶν ποίαν κύρωσιν θὰ ἔχῃ;

§211Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ δύναται ὁ Εἰσαγγελεὺς νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ ἀκροατήριον.

§212ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι αὐτὸ.

§213Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θὰ νὰ σᾶς καθορίσω πῶς ἔχει ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν στεροῦμεν κανὲν δικαίωμα εἰς τοὺς κατηγορουμένους. Τοὐναντίον τοὺς ἀναγνωρίζομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακοπῆς καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀναιρέσεως καίτοι, ὅταν σεῖς ἐκάματε τὸν νόμον τῷ 1931 εἰς τὸν ὁποῖον περιελάβατε εἰς τὸ ἄρθρ. 125 τοῦ Ποιν. Νόμου διάταξιν περὶ ἐμφυλίου σπαραγμοῦ νὰ τιμωρῆται διὰ θανάτου ὁ ἀδικῶν, ὁ Ἄρειος Πάγος εἶπεν ὅτι πρόκειται περὶ κοινοῦ ἀδικήματος. Ἡ πρόθεσίς σας ἦτο λογικὴ, σκόπιμος, νὰ δικάζωνται τὰ ἀδικήματα αὐτὰ, τὰ ἀδικήματα τῆς ζωοκλοπῆς κτλ. ἀλλ’ ἐκ παραδρομῆς δὲν ἐθέσατε καὶ μίαν λέξιν, τὴν φράσιν «ἢ σύνθετον πολιτικὸν ἀδίκημα».

§214ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Εἴπατέ μας, πῶς διατυπώνετε τὸ πρᾶγμα;

§215Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θέτω προθεσμίαν εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν. Ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν δύναται τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν....

§216ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐὰν δέν ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν τὸ Συμβούλιον θὰ ὑποστοῦν οἱ κατηγορούμενοι τὴν στέρησιν τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, ἢ θὰ τιμωρήσετε τοὺς Ἐφέτας;

§217Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Θέτω προθεσμίαν εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον, συνερχόμενον ἐκτάκτως ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς ἀναιρέσεως...

§218Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διατί ἐκτάκτως;

§219Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Διότι καὶ ἑορτὴ ἐὰν εἶναι θὰ ἐργασθοῦν οἱ δικασταὶ.

§220Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δηλαδὴ καταδιώκομεν τὴν ὑπόθεσιν κατὰ πόδας.

§221Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Μὴ ἀποφανθέντος τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν, ἢ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐντὸς τῶν ἀνωτέρω προθεσμιῶν...(ἀναγινώσκει) ...

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δέν εἶναι δυνατὸν, κ. Ὑπουργὲ, αὐτὸ.

§223Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν ἐξέδωκε τὰ βούλευμά του, ἠσκήθη ἀναίρεσις. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐξακολουθεῖ ἐπὶ δεκαπέντε ἡμέρας νὰ μὴν ἀποφαίνεται. Τὶ θὰ κάμω ἐγὼ; Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παραπεμπτικοῦ βουλεύματος, τοῦ πρώτου βουλεύματος, θὰ κάμῃ τὰ κλητήρια διὰ νὰ ἔλθουν εἰς τὸ Κακουργιαδικεῖον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ.

§224Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει μόνον ἡ ἐπιφάνεια. Μ’ ἐνδιαφέρει καὶ τὸ βάθος καὶ αἱ προθέσεις καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω.

§225Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ εἴπῃ ὅτι κακῶς παρεπέμφθησαν, τότε οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ φύγουν ἀπὸ τὰς φυλακὰς. Δὲν βλέπω εἰς τί παραβιάζομεν τὰς ἐλευθερίας τῆς ὑπερασπίσεως. Ἀθωότερον νομοσχέδιον ἀπὸ αὐτὸ δὲν γίνεται.

§226Γ. ΜΑΡΗΣ. Θέτομεν ὡς ἀρχὴν, ὅτι δὲν στεροῦμεν τοὺς κατηγορουμένους οὐδενὸς ἐνδίκου μέσου. Ἂν ὅμως ἀμελήσουν οἱ δικασταί, τὰ ἔξοδα τὰ πληρώνουν οἱ κατηγορούμενοι. Δηλαδὴ οἱ κατηγορούμενοι οὐσιαστικῶς στεροῦνται τοῦ ἐνδίκου μέσου. Διότι, ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐπὶ ἀνακοπῆς τὸ Συμβούλιον τῶν Ἐφετῶν δὲν ἐκδίδει τὸ βούλευμά του. Διατὶ θὰ στερήσωμεν τοὺς κατηγορουμένους τοῦ δικαιώματος.....

§227Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Τοὺς στεροῦμεν;

§228Γ. ΜΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, θέτετε δρακοντίους ποινὰς.

§229Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τίποτε ἐξ ὅλων τούτων δὲν εἶναι ὀρθὸν καὶ τίποτε δὲν ἀποδέχομαι, διότι ἕν καὶ μόνον ἐπιδιώκετε τὴν χειροτέρευσιν τῆς θέσεως τῶν κατηγορουμένων διὰ τροποποιήσεως τῶν ἰσχυουσῶν διατάξεων Νόμου.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὶ προτείνετε;

§231Γ. ΜΑΡΗΣ. Νὰ ὁρίσετε ποινὰς, ἂν καὶ δὲν νομίζω, ὅτι εἶνε ἀνάγκη νὰ ὁρίσετε ποινὰς. Εἰς μίαν ἐπιταγὴν τοῦ νόμου ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπακούσῃ.

§232Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ μὲ μίαν ἁπλῆν σύστασιν δύναται νὰ ἐκτελεσθῇ τοῦτο.

§233Γ. ΜΑΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι ἀρκεῖ νὰ συντάμωμεν τὰς προθεσμίας τῆς ἐκδόσεως τῶν βουλευμάτων, ἐξυπακουομένου ρητῶς ὅτι ἂν τὰ δικαστήρια δὲν ἐκδώσουν ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τὰ βουλεύματα, θὰ κινηθῇ ἐναντίον αὐτῶν ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία.

§234ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ δέχεσθε κ. Πρόεδρε;

§235Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως τὸ διετύπωσεν ὁ κ. Μαρῆς;

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. «Περὶ συντμήσεως τῶν προθεσμιῶν ἐκδόσεως βουλευμάτων ἐπὶ ποινικῶν ἀδικημάτων».

§238ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὴν διατύπωσιν ποὺ ἔκαμεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλὰ μὲ τὴν ρητὴν ἐπεξήγησιν, ὅτι συνέπεια τῆς μὴ ἐκδόσεως ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τῶν βουλευμάτων δὲν θὰ εἶναι ἡ στέρησις τῶν κατηγορουμένων ἀπὸ τῶν ἐνδίκων μέσων, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἡ τιμωρία τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποχρεοῦνται ἐντὸς νεωτέρας προθεσμίας νὰ ἐκδώσουν τὸ βούλευμα.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἡ σκέψις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι μόνον ἡ ἐπίσπευσις τῆς ὑποθέσεως ἄνευ ζημίας τῶν δικαιωμάτων τῆς ὑπερασπίσεως τῶν κατηγορουμένων. Καὶ ἀληθῶς δὲν ἐπέρχεται οὐδεμία ζημία εἰς τοὺς κατηγορουμένους, ὅταν λέγωμεν εἰς τοὺς δικαστὰς «ἐκδώσατε τὴν ἀπόφασιν ἐντὸς μιᾶς λογικῆς προθεσμίας». Κυρίως, δὲν ἔχει σημασίαν διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀναιρέσεως ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅπου πολλάκις ἡ εἰσαγωγὴ καὶ ἡ ἐκδίκασις τῆς ἀποφάσεως βραδύνουν, ἐνῷ ἐκεῖ πράγματι δὲν ἔχουν νὰ δικάσουν τίποτε. Μάλιστα ἐπὶ βουλευμάτων εἶναι τόσον περιωρισμένοι οἱ λόγοι τῆς ἀναιρέσεως, ὥστε θὰ ἠδύναντο εἰς μίαν ἡμέραν νὰ ἐκδώσουν τὴν ἀπόφασιν. Ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα περισσότερον νὰ ἐτονίζαμεν εἰς τοὺς δικαστὰς τὴν ἀνάγκην ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ πρέπει νὰ περατωθῇ τὸ ταχύτερον. Θὰ ἐπιτυγχάνομεν τότε αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν διὰ τοῦ νόμου νὰ ἐπιτύχωμεν. Καὶ ἴσως νὰ μὴ χρειασθῇ ὁ νόμος, πλὴν μόνον διὰ τὴν κατὰ προτίμησιν συζήτησιν. Ἐγὼ δέχομαι καὶ αὐτὸ, νὰ μὴ τεθῇ ἡ κύρωσις, ἡ ὁποία θὰ βλάπτῃ τοὺς κατηγορουμένους. Νὰ τεθῇ κύρωσις....

§240Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Πειθαρχική.

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἑπομένως δὲν ἔχομεν οὐδὲν ζήτημα.

§242ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μία δίκη θὰ γίνῃ δι’ ὅλους τοὺς κατηγορουμένους;

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγώ. Εἶναι ἔργον τῆς Δικαιοσύνης.

§244Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυστυχῶς ἐξακολουθοῦν νὰ ὑφίστανται εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ἀμετάβλητοι αἱ ἰδικαί μου τοὐλάχιστον ἀντιρρήσεις. Ὑπάρχουν. Κύριοι Βουλευταὶ, καὶ δύο προηγούμενα ἀπολύτως ὅμοια μὲ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ δημιουργήσῃ ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις. Τὸ προηγούμενον αὐτὸ εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλον τὸν ἑλληνικὸν κόσμον. Ὅτε ἐδικάζοντο οἱ ἕξ, ἐπὶ τῆς πρώτης ἐπαναστάσεως Πλαστήρα, ἐτροποποιοῦντο οἱ νόμοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὤφειλον νὰ δικασθοῦν. Ὅτε ἐδικάζοντο οἱ καταχρασταὶ, ἐπὶ δικτατορίας Παγκάλου, ἐτροποποιοῦντο οἱ νόμοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ὤφειλον νὰ λογοδοτήσουν. Διὰ τὴν δευτέραν ἐκ τῶν περιπτώσεων τούτων, ἀπεδόθησαν εὐθύναι καὶ εἰς ἐμὲ Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ἡ ἔρευνα τῶν εὐθυνῶν τούτων. Ἐὰν ὑπάρχουν ὡς πρὸς ἐμὲ, ἢ ἐὰν δὲν τὰς ἐξαλείφῃ τὸ γεγονὸς, ὅτι τότε ἐπρόκειτο περὶ ἐπαναστατικῆς καταστάσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε νὰ αἰσθάνεται βαθυτάτην ἀγανάκτησιν ἐν τῇ ψυχῇ του, ὅταν μελετῶνται τοιαῦτα πραξικοπήματα, καὶ ὅμως ἔρχεται νὰ....

§245Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ἡμεῖς ἐδῶ ἐξετάζομεν τὰ πράγματα ὀλιγώτερον ἀντικειμενικῶς. Σεῖς, λεληθότως ἴσως, διότι εἶσθε συνήγορος τῆς ὑποθέσεως, τὰ ἐξετάζετε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἰδιότητός σας ὡς συνηγόρου.

§246Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι δωρεὰν συνήγορος πτωχῶν καὶ τιμίων ἀνθρώπων εἰς τοὺς πολεμικοὺς ἀγῶνας τῶν ὁποίων ὀφείλονται αἱ ἐδαφικαὶ ἐπεκτάσεις καὶ αἱ ἐλευθερίαι τοῦ τόπου.

§247ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶσθε συνήγορος τοῦ κ. Κλάδου, ὁ ὁποῖος διεκήρυττεν, ὅτι δὲν ἀναγνωρίζει τὸ Σύνταγμα.

§248Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὶ ἀναγνωρίζει καὶ τὶ δὲν ἀναγνωρίζει ὁ κ. Κλάδος, γνωρίζω μόνον ὅτι θέλετε νὰ ἐπιτύχητε τὴν ἐπίσπευσιν τῆς ὑποθέσεως διότι καλῶς γνωρίζετε, ὅτι ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἀποχρωματίζει τὰ πράγραματα καὶ ἐμφανίζει αὐτὰ ὑπὸ τὴν πραγματικὴν ὄψιν των, ὁπότε οὐδεὶς δύναται νὰ γίνῃ λόγος περὶ δίκης καὶ καταδίκης.

§249Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀγαθὸν ἡ ταχύτης καὶ δὲν συμφέρει τὴν Δικαιοσύνην;

§250Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄν ὁ κ. Ὑπουργὸς, Κύριοι Συνάδελφοι, εἰσηγεῖτο μέτρα γενικὰ, ἀφορῶντα ὅλας τὰς ἐκκρεμούσας ὑποθέσεις καὶ ἐπεδίωκε δι’ αὐτῶν γενικῶς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ταχύτητος δι’ ὅλους τοὺς κατηγορουμένους καὶ δι’ ὅλας τὰς ὑποθέσεις, βεβαίως θὰ ἦτο ἡ παρεμβολή σας ἀξία λόγου. Ἀλλὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἥν ἐπιδιώκονται μέτρα, διὰ μίαν μόνον ὑπόθεσιν, θὰ κάμω ἔκκλησιν εἰς τὴν νομικήν σας συνείδησιν νὰ μὴ μὲ διακόψητε τόσον ἀτυχῶς ἄλλην φοράν.

§251Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶναι τόσον σπουδαία, διότι ἀφορᾷ τὰ δημόσια συμφέροντα.

§252Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἀγνοοῦν οἱ συζητοῦντες, δὲν ἀγνοεῖτε πρὸ πάντων, ὅτι τὸ πρώτιστον στοιχεῖον τῆς δικαιοσύνης, τῆς καλῆς ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης, εἶναι ἡ ψυχραιμία τοῦ δικαστοῦ. Δὲν πρόκειται νὰ μᾶς παραπέμψητε μὲ τὴν ταχύτητα, τὴν ὁποίαν ἐπιδιώκετε εἰς τακτικὰ δικαστήρια. Πρόκειται νὰ μᾶς παραπέμψητε εἰς ὁρκωτὰ δικαστήρια ἔχοντα περισσότερον τῶν τακτικῶν ἀνάγκην νηφαλιότητος καὶ ψυχραιμίας, ἥτις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐφόσον.....

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμιλεῖτε καὶ ἡ γλῶσσα σας προδίδει, ὅτι ὁμιλεῖτε ὡς συνήγορος τῶν κατηγορουμένων.

§254Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συνήγορος ὄχι τραπεζιτῶν, ἐφοπλιστῶν ἢ ὑπόπτων συμβάσεων, ἀλλὰ συνήγορος ἀνθρώπων οἵτινες πάντοτε ἐφάνησαν ἄξιοι...

§255Κ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ καταπνίξουν τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, παρὰ πᾶσαν ἠθικήν, παρὰ πᾶν δίκαιον.

§256Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀφήσατε τὰς ἀσκόπους ἀγανακτήσεις. Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ λέγω, ὅτι ὁ ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς εἶναι εἷς καὶ μόνος, ἡ ὅσον ἔνεστι ταχυτέρα παραπομπή τῆς ὑποθέσεως εἰς δίκην τώρα ἀκόμη, ὅπου ἡ κοινὴ γνώμη εὑρίσκεται εἰς ἀναβρασμόν, διότι, ὅταν εἶναι ψύχραιμος ἡ κοινὴ γνώμη, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ δικαιωθοῦν αἱ ἀπόψεις σας. Ὅταν ἔχωμεν ψυχραίμους δικαστὰς θὰ ἐμφανίσωμεν πρὸ αὐτῶν ὁλόκληρον τὸ ἔργον τοῦ Ν. Πλαστήρα, ὅστις ὡς γνωστόν, δὲν ἔκαμε μόνον τὴν τελευταίαν ἐπανάστασιν τῆς 6ης Μαρτίου, ἀλλ’ ἔκαμε καὶ ἄλλην τινά, τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1922, πολὺ μεγαλυτέρας διαρκείας καὶ πολὺ σοβαροτέρων συνεπειῶν καὶ θὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς δικαστάς μας· διατὶ ζητεῖτε εὐθύνας διὰ τὴν δίωρον καὶ ὄχι διὰ τὴν διετῆ ἐπανάστασιν; Διατὶ λησμονεῖτε τὰ πολλὰ καὶ ἐνθυμεῖσθε τὰ ὀλίγα; Διατὶ τέλος....

§257Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἀφήσατε τὴν πρώτην ἐπανάστασιν.

§258Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἄν διενοήθη τίς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσῃ τινὰ, οἱονδήποτε, ἀπὸ τοῦ νὰ εἴπῃ τὰς σκέψεις καὶ τὰς γνώμας του θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀναθεωρήσῃ τὰ διανοήματά του, διότι....

§259Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Ἄν διενοήθη τις, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ σταματήσῃ, νὰ ἀναστείλῃ τὰς σκέψεις ἡμῶν, ὅτι ἠμπορεῖ... (Δὲν ἀκούεται. Δημιουργεῖται θόρυβος)... διὰ νὰ ἐλαττώσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε. Εἶνε πρωτοφανές. Νομίζετε ὅτι θὰ τὰ λησμονήσωμεν;

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ζήτημα ἀπὸ τὸ ὁποῖον μόλις ἐφύγαμεν.

§261Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὸ ζήτημα ἐξουσιοδοτήσεως.

§262Θ. ΤΟΥΡΚΟΒΑΣΙΛΗΣ (Ὑπουργὸς Παιδείας). Εἶναι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι πονοῦν ἐδῶ μέσα.

§263ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχετε προφυλακισμένον τὸν ἀρχηγόν σας, ὁ ὁποῖος ἐκήρυξε τὴν ἐπανάστασιν ἀπὸ τὸ ξενοδοχεῖον.

§264Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι Ἀρχηγός μου, ἀλλὰ σοῦ λέγω ὅτι εἶσαι ἀνίκανος νὰ τὸν ἀντικρύσῃς σὺ καὶ οἱ ὅμοιοί σου.

§265Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ κάμητε τοιαύτας παρομοιώσεις.

§266Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ σεῖς δὲν δύνασθε νὰ μ’ ἐμποδίσητε νὰ ἐκφέρω τὰς γνώμας μου.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5′.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Πρὸς τὸν κ. Κούνδουρον καθιστῶ γνωστὸν, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ ἔχει ὑποβληθῆ καὶ μία τροπολογία, ἡ ἑξῆς: «5ον Περὶ καθορισμοῦ..... (ἀναγινώσκει). Πράττω τοῦτο διὰ νὰ εἶναι ἐν γνώσει ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς τροπολογίας, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ καὶ ἐπὶ τοῦ σχεδίου καὶ ἐπὶ τῆς τροπολογίας.

§269Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διεκόψαμεν, Κύριοι Βουλευταί, ὅταν ἀκριβῶς ἐπρόκειτο νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τίνες εἶναι οἱ ἐπιδιωκόμενοι σκοποί, ἀφοῦ δὲν εἶναι σκοποὶ καθαρῶς δικαστικοῦ περιεχομένου, καὶ εἶπα ὅτι εἶναι γνωστόν, ὅτι, ὅταν εὕρουν οἱ κατηγορούμενοι ψυχραίμους δικαστὰς καὶ ἀναπτύξουν εἰς αὐτοὺς ὅλας τὰς περιπτώσεις τῶν μέχρι σήμερον γενομένων ἐπαναστάσεων, θὰ τοὺς πείσουν ὅτι ἡ μικροτέρα καὶ ἀβλαβεστέρα πασῶν εἶναι ἡ τῆς 6ης Μαρτίου καὶ λόγῳ τῆς βραχυτάτης τῆς διαρκείας καὶ λόγῳ τῶν ἀνωδύνων καὶ ἀνεπαισθήτων συνεπειῶν της. Διατὶ θέλετε νὰ σταματήσῃ ἡ χεὶρ τῆς ἐπιεικείας εἰς τὸν τελευταῖον κόμβον τοῦ μικροῦ κομβολογίου τῶν κινημάτων ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα; Διατὶ τάχα θὰ τιμωρηθοῦν, μὲ εἰδικοὺς μάλιστα νόμους, οἱ σημερινοὶ κατηγορούμενοι, ἀφοῦ τόσοι καὶ τόσοι ἄλλοι ἠθωώθησαν ἢ ἠμνηστεύθησαν; Ἢ μήπως σεῖς λησμονεῖτε τὰς ἄλλας ἐπαναστάσεις, διότι συνέπεσε δύο σπουδαῖοι συνεργάται των νὰ εἶναι σήμεροι ἰδικοί σας συνεργάται; Διότι, ὅταν καθιερώσωμεν, κακῶς ἔστω, ἐγκληματικῶς ἔστω, τὴν πολιτικὴν τῆς ἐπιεικείας, τὴν πολιτικὴν τῆς ἀμνηστεύσεως ἐφ’ ὅλων τῶν προγενεστέρων περιπτώσεων, εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν πρέπει ν’ ἀλλάξωμε τακτικὴν; Διατὶ ἡ χεὶρ τῆς ἐπιεικίας νὰ μὴ τραβήξῃ ὡς εἶπον, καὶ τὸν τελευταῖον κόμβον τοῦ κομβολογίου τῶν κινημάτων;

§270ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νὰ παύσουν ἐπαναλαμβανόμεναι.

§271Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ νὰ παύσουν ἐπαναλαμβανόμεναι λέγει εἰς συνάδελφος. Καὶ τοῦ ἀπαντῶ· ἀκριβῶς εἰς προγενεστέρας περιπτώσεις, ὅταν ἡ γενικὴ ἀτμόσφαιρα ἦτο δεκτικὴ τοιούτων πραξικοπημάτων, καὶ ὅταν ὑπῆρχεν ὁ φόβος ἐπαναλήψεως, τότε ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ αὐστηρότης. Σήμερον διεπιστώθη, ἀπολύτως, ἀπὸ ὅλων τῶν πλευρῶν, ὅτι ἡ ἀτμόσφαιρα δὲν εὐνοεῖ τὰ κινήματα καὶ συνεπῶς ὑπάρχει εἷς λόγος πάρα πάνω ἐνδεικνύων τὴν ἐπιείκειαν. Δὲν πρόκειται ἑπομένως νὰ ἐξυπηρετήσητε τὴν Δικαιοσύνην, θέλοντες νὰ δικάσητε ἐν βρασμῷ ψυχικῆς ὁρμῆς. Διότι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός σας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ν’ ἀφήσῃ ὅπως οἱ κατηγορούμενοι ἐμφανισθῶσιν ἐνώπιον δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι ἤδη εἰς τὴν πρέπουσαν ἀπόστασιν ἀπὸ τῶν γεγονότων καὶ θὰ δικάσουν μετὰ ψυχραιμίας, ἀλλὰ θέλει νὰ παραπέμψῃ αὐτοὺς εἰς δικαστάς, οἱ ὁποῖοι νὰ τελοῦν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς ἀγανακτήσεως καὶ νὰ μὴ εἶναι ἀπηλλαγμένοι προκαταλήψεων. Ἀλλὰ τοῦτο λέγεται ἐκδίκησις, δὲν λέγεται δικαιοσύνη. Ἂν θέλετε δὲ νὰ ἐκδικηθῆτε ἔχετε ἐκ τοῦ παρελθόντος σοβαρωτέρας καὶ περισσοτέρας ἀφορμὰς ἀπὸ ὅσας σᾶς δίδει τὸ δίωρον καὶ ἀβλαβὲς κίνημα τῆς 6ης Μαρτίου. Πρὸς ἄλλας λοιπὸν κατευθύνσεις στρέψατε τὰς ἐκδικητικάς σας προθέσεις. Μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἀδιαμαρτυρήτως, ἐν ὀνόματι δικονομικῶν μεταρρυθμίσεων, νὰ στέρξωμεν καὶ ἡμεῖς νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος εἰς γέφυραν ἱκανοποιήσεως παλαιῶν καὶ νέων παθῶν. Αἱ προθεσμίαι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν ὁποίων ὡμιλήσατε, αἱ τεταγμέναι ὑπὸ τῶν νόμων, δὲν εἶναι τεταγμέναι μόνον διὰ νὰ παρέχηται ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος εἰς τοὺς συνηγόρους καὶ τοὺς δικαστὰς, ἵνα ἐμβαθύνουν εἰς τὰς ὑποθέσεις, ἀλλ’ εἶναι προθεσμίαι, τὰς ὁποίας ὁ νομοθέτης ἔκρινεν ἀπαραιτήτους διὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τὴν ἐκδίκασιν τῶν πράξεων ἀπὸ τὸν χρόνον τῆς τελέσεώς των. Εἶμαι, ἑπομένως, τῆς γνώμης, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀναθεωρήσῃ τὴν γνώμην αὐτῆς, ἰδίᾳ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις, ὅταν ἐκάθητο εἰς τὰ ἀντιπολιτευτικὰ ἑδώλια, ἐμονοπώλει ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τοῦ κόμματός του πᾶσαν κοινοβουλευτικὴν καὶ συνταγματικὴν ὀρθοδοξίαν καὶ σεμνότητα. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ὀρθοδοξίαι ἐγκατελείφθησαν μόλις ἐγίνατε Κυβερνήτης, ἀδίκως δὲ ἀγωνίζεσθε νὰ ἐξουδετερώσητε τὴν σκιερὰν ἐκ τούτου ἐντύπωσιν. Ἡ πρώτη αἰτιολογία τὴν ὁποίαν προβάλλουν οἱ ἐργάται τοῦ ἐπιδιωκομένου πραξικοπήματος, εὑρίσκεται εἰς τὸ ὅτι ἔδωσε, δῆθεν, κακὸν χαρακτηρισμὸν περὶ τοῦ συνθέτου ἀδικήματος ὁ κ. Πρόεδρος τῶν Ἐφετῶν. Ἡμεῖς, διαφωνοῦμεν πρὸς τὰς ἀντιλήψεις αὐτὰς, πιστεύοντες εἰς τὴν ὀρθότητα τῆς κρίσεως τοῦ κ. Προέδρου τῶν Ἐφετῶν, ἀδιάφορον, ὅτι οὐσιαστικῶς δὲν παραδεχόμεθα ὕπαρξιν ἄλλου κοινοῦ ἀδικήματος, δηλ. δὲν παραδεχόμεθα ὅτι ὁ εὑρεθεὶς νεκρὸς σχετίζεται μὲ τὴν ἐπανάστασιν. Ὡς πρὸς τὴν ταχύτητα ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται νὰ εἶναι βέβαιος, ὅτι τὸ Ἀνώτατον Δικαστήριον τοῦ τόπου, κρίνων τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας ἐκεῖνος, ὡς νομοθέτης, ἔχει ὑπ’ ὄψει του, θὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκδίκασιν τῆς τυχὸν ὑποβληθησομένης ἀναιρέσεως, καὶ δὲν θὰ εὑρεθῇ πρὸ τοῦ κακοῦ τῆς καθυστερήσεως τὴν ὁποίαν φοβεῖται. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε πράξει ἄλλως, ἤθελε νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ νομοθέτημα, τότε ὁλόκληρος ὁ ἑλληνικὸς λαὸς ἂς πληροφορηθῇ, ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀντιγράφει τὰς δύο ἄλλας Κυβερνήσεις, αἵτινες δι’ εἰδικῶν νόμων, ἀναδρομικῶς, ἐθέσπισαν ποινὰς γενικῶς κατακριθείσας. Κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, ἂν θέλετε καὶ σεῖς ἔχετε δικαίωμα νὰ πράξετε τὸ ἴδιον, ἀλλὰ νὰ ἠξεύρετε ὅτι θὰ στερήσετε τοὐλάχιστον ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὸν ἑαυτόν σας καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ κόμμα σας ἀπὸ τὸ δικαίωμα νὰ καυχᾶται, ὅτι ἀνήκει δῆθεν εἰς τὴν παλαιὰν καλὴν παράδοσιν καὶ ὅτι δὲν μετέχει τῶν ἀνωμαλιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐταλαιπώρησαν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τὴν Ἑλλάδα.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσουκαλᾶς.

§273Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἔχω γνώμην καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος καὶ ἐλπίζω νὰ ὑποτυπώσω λύσιν, ἡ ὁποία καὶ τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑπηρετήσῃ, πιθανῶς δὲ καὶ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Κουνδούρου. Ὑφίσταται νόμος, κ. Συνάδελφοι, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τῶν ἄρθρων 123–131 Ποιν. Νόμου, τὰ ἐκδιδόμενα βουλεύματα τοῦ Συμβουλίου Πλημμελειοδικῶν εἶναι ἀνεπίδεκτα ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως. Ὁ νόμος αὐτὸς φέρων ἀριθμὸν 5096 δὲν ἐψηφίσθη ὑφ’ ἡμῶν, ὁμολογῶ δὲ ὅτι εἶναι νόμος ἀνελεύθερος καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων. Ἀλλ’ ὁ νόμος ὑφίσταται, καὶ κατὰ τὸν νόμον αὐτὸν, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀδικήματος ἐμπίπτοντος εἰς τὰ ἄνω ἄρθρα τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὸ βούλευμα τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδοθῇ μετ’ ἐλαχίστας ἡμέρας, θὰ εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως.

§274Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν τὸ ἀδίκημα τοῦ φόνου μὲ τὸ ἄλλο ἀδίκημα.

§275Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Πλανᾶσθε. Ἐν τῷ προμνησθέντι νόμῳ, εὑρίσκεται καὶ ἓν ἄρθρον τὸ 125ον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἀπηγγέλθη κατὰ τῶν κατηγορουμένων κατηγορία. Καὶ ἡ κατηγορία ἡ στηριζομένη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο θὰ ὑποβληθῇ ἐπίσης εἰς τὸ Συμβούλιον διὰ νὰ ἀποφανθῇ....

§276Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατόπιν διετύπωσε τὴν κατηγορίαν ταύτην καὶ συμπληρωματικῶς ὁ ἀνακριτής.

§277Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Ὅπως γνωρίζετε, ἕως ὅτου ἐκδοθῇ τὸ βούλευμα, ὅλαι αἱ κατηγορίαι συνυπάρχουν παραλλήλως, διὰ τοῦ βουλεύματος δὲ θὰ λάβουν τὴν ὁριστικὴν μορφήν των. Καὶ συνεχίζω, τὸ ἄρθρον 125 ὁμιλεῖ περὶ ἐνόπλων συμμοριῶν, περὶ ταραχῶν, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ περὶ φόνων καὶ ἀποπείρας φόνων. Ἀλλ’ ἐνῷ, οὕτω, ἐν τῷ ἀδικήματι τούτῳ συνυπάρχει ὡς στοιχεῖον ἢ ὡς ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις καὶ τὸ ἀδίκημα τοῦ φόνου, ὁ ἀνακριτὴς ἀπήγγειλε καὶ μίαν παράλληλον κατηγορίαν σὺν τῷ ἀδικήματι τοῦ ἄρθρου 125 τῷ διαλαμβάνοντι — ἐπαναλαμβάνω — καὶ φόνον, καὶ κατηγορίαν εἰδικὴν διὰ ἀδίκημα φόνου, ἤτοι ἐδέχθη συρροὴν ἀδικημάτων,— παρακαλῶ τὸν κ. Βερροιόπουλον νὰ μὲ παρακολουθήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ, διότι προκειμένου περὶ συρροῆς ἀδικημάτων ἔχει εἰδικῶς ἀσχοληθῆ ὁ κ. Βερροιόπουλος — ἀπήγγειλε λέγω καὶ μίαν κατηγορίαν φόνου, καὶ ἀποπείρας φόνου, παραλλήλως πρὸς τὴν τοῦ ἄρθρου 125 Ποιν. Νόμου. Ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, ὅταν ἡ ὑπόθεσις εἰσαχθῇ εἰς τὸ Συμβούλιον; Θὰ ἐκδοθῇ ἕν βούλευμα, τὸ ὁποῖον θὰ παραπέμψῃ διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν καὶ ἐν γένει διὰ ἀδικήματα ἐκ τῶν τοῦ ἄρθρου 125–131 διὰ τὰ ὁποῖα ὅμως τὸ βούλευμα ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ θὰ εἶναι ἀνεπίδεκτον ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ Νόμου 5096. Θὰ παραπέμψῃ ἐπίσης καὶ διὰ τὸν φόνον ἢ διὰ τὴν ἀπόπειραν φόνου, ἤτοι διὰ τὸ συρρέον ἀδίκημα, Τὸ βούλευμα δὲν θὰ εἶναι βεβαίως δεκτικὸν ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως, διὰ τὸ σύνολόν του· καὶ ἐὰν γίνῃ ἀνακοπὴ ἢ ἀναίρεσις, μόνον ἐπὶ τοῦ δευτέρου τούτου κεφαλαίου θὰ εἶναι αὕτη δεκτή, διότι δὲν δύναται νὰ παρασύρῃ εἰς τὸ παραδεκτὸν τῶν ἐνδίκων μέσων, τὸ ὅτι συρρέει καὶ ἀδίκημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου χωροῦν τὰ ἔνδικα μέσα. Συνεπῶς δι’ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα, ἐφ’ ὧν δὲν χωρεῖ ἀνακοπὴ ἢ ἀναίρεσις κατὰ τοῦ ἐκδοθησομένου βουλεύματος, ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Εἰσαγγελία νὰ τὰ εἰσαγάγῃ πρὸς ἐκδίκασιν εἰς τὸ Δικαστήριον, ἀδιαφοροῦσα ἂν οἱ κατηγορούμενοι ἤσκησαν ἀνεπιτρέπτως τὸ ἔνδικον τῆς ἀνακοπῆς ἢ ἀναιρέσεως μέσον ἢ καὶ ἀπαγορεύουσα ἐντελῶς καὶ τὴν σύνταξιν αὐτὴν τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων περὶ ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης καὶ διαταγὴ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου ὅπως μὴ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Γραμματέα νὰ δέχηται τὴν σύνταξιν ἐκθέσεων περὶ ἀνακοπῆς ἢ ἀναιρέσεως. Ἑπομένως διὰ τῆς προτάσεως, ἡ ὁποία ὑποβάλλεται, παραχωροῦνται περισσότερα δικαιώματα εἰς τοὺς κατηγορουμένους, διότι ὁμιλοῦντες περὶ συντμήσεως προθεσμιῶν, ἀσκήσεως ἐνδίκων μέσων, ἐμμέσως ἀναγνωρίζομεν τὸ ἐπιτρεπτὸν τῆς ἀσκήσεως αὐτῶν, ἐνῷ κατ’ ἐμὲ δὲν εἶνε ἐπιτρεπτὰ τὰ ἔνδικα μέσα, τοὐλάχιστον διὰ τὰ κύρια ἀδικήματα τῶν ἄρθρων 123–131 Ποιν. Νόμου. Συνεπῶς διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Κούνδουρον....

§278Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ δωρεᾶς...

§279Κ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ. Συνεπῶς λέγω, δίδομεν δικαίωμα τὸ ὁποῖον δὲν τὸ ἔχουν οἱ κατηγορούμενοι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. Κούνδουρον, προτείνω ὅπως δι’ ἐγγράφου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διαταχθῇ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν νὰ χωρίσῃ τὰ δύο ἀδικήματα εἰς δύο δικογραφίας, ἀφοῦ ἑκάτερον ἔχει διάφορον διαδικασίαν, καὶ ἀφοῦ διὰ τὰ μὲν ἐπιτρέπεται ἡ δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως καὶ εἶνε ἀνεπίδεκτα ἀνακοπῆς καὶ ἀναιρέσεως τὰ ἐκδιδόμενα βουλεύματα, ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ἐπιτρέπεται, νὰ χωρίσῃ ὁ Εἰσαγγελεὺς τὰ δύο ἀδικήματα, τὰ κατὰ συρροὴν, καὶ, οὐδεμιᾶς ὑφισταμένης δικονομικῆς δυσχερείας, διότι κατ’ οὐδένα νόμον καὶ κατ’ οὐδεμίαν διάταξιν εἶνε ἀναγκαία ἡ συνεκδίκασις τῶν κατὰ συρρεόντων ἀδικημάτων, νὰ διατάξῃ τὴν χωριστὴν αὐτῶν ἐκδίκασιν. Καὶ δύναται νὰ δικασθῇ τὸ πρῶτον σήμερον καὶ αὔριον τὸ ἄλλο, καὶ συνέβη πολλάκις, ὅταν ὑπάρχουν τοιαῦτα κατὰ συρροὴν ἀδικήματα, νὰ δικασθῇ τὸ πρῶτον ὅταν εἶναι ὥριμον, ἐπιφυλασσομένης τῆς ἐκδικάσεως τοῦ ἄλλου ὅταν θὰ εἶναι καὶ τοῦτο ὥριμον. Ἄν τοῦτο διατάξῃ ἢ συστήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δι’ ἐγγράφου του πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, οὗτος θὰ χωρίσῃ τὰ δύο ἀδικήματα εἰς δύο δικογραφίας, οὐδενὸς ἐπαναλαμβάνω ὑφισταμένου δικονομικῶς εἰς τοῦτο κωλύματος, καὶ θὰ διατάξῃ τὴν ἄμεσον εἰσαγωγὴν τῆς ὑποθέσεως σύμφωνα πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ὑμεῖς ἐψηφίσατε καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ ἀδικήματα αὐτὰ δέον τάχιστα νὰ ἐκδικάζωνται. Ἐπὶ δὲ τοῦ ἄλλου ἀδικήματος δύνανται νὰ ἐξακολουθήσουν οἱ κατηγορούμενοι νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν ἐνδίκων των μέσων, ἐν καιρῷ δὲ νὰ δικασθοῦν καὶ διὰ τὰ ἕτερα ἀδικήματα. Ἂν ἐκ τῆς λύσεως αὐτῆς εἶνε εὐχαριστημένος ὁ κ. Κούνδουρος, τότε δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ νὰ ἀποσύρῃ ἐντελῶς τὸ Νομοσχέδιον, διότι ὁ σκοπὸς τῆς ταχείας ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως ἐξυπηρετεῖται καλύτερον διὰ τοῦ τρόπου, ὃν ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ ὑποδείξω.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλεξᾶτος.

§281ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλῶς εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν πρέπει, ἐπηρεαζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀπὸ τὴν φλογερὰν ἐναντίον αὐτοῦ ἀγόρευσιν τοῦ συμπαθοῦς συναδέλφου, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Προχθές, ὁμιλῶν εἰς τὸν ἴδιον κύριον Συνάδελφον, ὑπέμνησα τὴν ἄλλοτε ἰδιότητά του ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Σήμερον, ἐφόσον φαίνεται, ὅτι ἔχει ἡ συζήτησις ἠρεμώτερον ὁπωσδήποτε χαρακτῆρα, θὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν μόνον τὴν ἰδιότητα τοῦ δικηγόρου τὴν ὁποίαν ἔχει.

§282Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἄνευ ἀμοιβῆς.

§283ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Ὄχι ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀνελάβατε, ἀλλὰ διὰ τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχετε ὡς δικηγόρος περὶ τὰ πράγματα τὰ δικαστικά.

§284Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶνε τρία προηγούμενα κατὰ τὸ 1922, μετὰ τὸ 1926 δὲ ἔρχεται τὸ 1933.

§285ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραλληλίζετε τὴν ἀγχόνην μὲ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον. Αὐτὸ οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει.

§286Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς εἶσθε καλοί. Ἡμεῖς εἴμεθα κακοί.

§287Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἐπειδὴ εἴμεθα ἡμεῖς καλοί, πρέπει σεῖς οἱ κακοὶ νὰ μᾶς πετσοκόβετε;

§288ΒΡ. ΑΛΕΞΑΤΟΣ. Εἶπον τὴν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχετε ὡς δικηγόρος περὶ τὰ δικαστικὰ πράγματα καὶ ἤθελον νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι τὸ νομοσχέδιον ψηφιζόμενον, οὐδεμίαν δυσχέρειαν θέλει ἐπιφέρει εἰς τοὺς κατηγορουμένους, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄσκησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα τοὺς ἀναγνωρίζει ὁ νόμος καὶ τὸ Σύνταγμα ἀκόμη, δὲν πρόκειται δὲ νὰ στερηθοῦν τῶν εὐεργετημάτων τὰ ὁποῖα παρέχουν αἱ προθεσμίαι. Τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γίνῃ, διότι εἶναι ἡ φύσις τῶν πραγμάτων τοιαύτη καὶ ἡ ἀνάγκη ἡ ἐπιβεβλημένη ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι θὰ γίνῃ μία προτίμησις τῆς ὑποθέσεως. Γνωρίζει ὁ κ. Συνάδελφος, ὅτι εἰς τὰ γραφεῖα τὰ δικαστικὰ καὶ τὰ ἀνακριτικὰ καὶ τὰ εἰσαγγελικὰ καὶ εἰς τὰ γραφεῖα τῶν δικαστικῶν συμβουλίων, πολλάκις ἐκκρεμοῦσι καὶ χρονίζουσιν ὑποθέσεις ἐπὶ μακρὸν χρόνον, ἕως ὅτου ἐψηφίσθη εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος ὥρισε τὸ χρονικὸν διάστημα ἐντὸς τοῦ ὁποίου τὰ Συμβούλια εἶνε ὑποχρεωμένα νὰ ἐκδίδουν τὰ βουλεύματά των, διότι παρερχομένου τοῦ χρόνου τούτου ἀπράκτου, ὁ Εἰσαγγελεὺς διατάσσει τὴν ἀπόλυσιν τῶν κατηγορουμένων δι’ οἱονδήποτε ἀδίκημα καὶ ἂν κατηγοροῦνται. Βεβαίως οἱ Ἕλληνες δικασταί, οἱ ὁποῖοι ἠμπορῶ νὰ εἴπω ἄνευ ἐξαιρέσεως καὶ δυνάμεθα οἱ Ἕλληνες νὰ καυχώμεθα δι’ αὐτὸ, ἐκτελοῦν φιλοτίμως τὸ καθῆκον των καὶ ἀπονέμουν ἀμερολήπτως καὶ ἄνευ οὐδενὸς ἐπηρεασμοῦ τὴν δικαιοσύνην εἰς ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς Ἕλληνας πολίτας καὶ τοὺς ἡμεδαποὺς καὶ τοὺς ξένους, δὲν φθάνουν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραμελήσουν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, λόγῳ φυγοπονίας, εἴτε ἐξ ἄλλης αἰτίας. Ὁ μηχανισμὸς ὅμως τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὡς ἔχει σήμερον ἐν Ἑλλάδι, εἶναι τοιοῦτος ὥστε νὰ συσσωρεύωνται εἰς τὰ ποινικὰ γραφεῖα καὶ ἰδιαίτατα εἰς τὴν Πρωτεύουσαν καὶ εἰς τὰ γραφεῖα τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης τόσαι ὑποθέσεις, ὥστε πολλάκις αὐτοὶ οἱ ἴδιοι τόσον οἱ ἀνακριταί, ὅσον καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς, ὅσον καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὰ Συμβούλια τὰ παραπεμπτικά, νὰ μὴ γνωρίζουν ἀπὸ ποίας ὑποθέσεις ν’ ἀρχίσουν καὶ εἰς ποίας νὰ καταλήξουν. Διὰ τοῦτο βλέπομεν πολλάκις ὑποθέσεις ποινικὰς νὰ χρονίζουν χωρὶς ἡ φύσις τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν νὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε νὰ τὰς κάμῃ νὰ χρονίζουν, ἀλλὰ χρονίζουν λόγῳ τοῦ φόρτου τῶν συσσωρευομένων ὑποθέσεων. Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην ὅτι, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τεθῇ εἷς περιορισμὸς εἰς τὰς προθεσμίας τὰς ὁποίας τάσσει ὁ νόμος διὰ τὰς ὑποθέσεις εἰδικῶς αὐτάς, τὰς ὁποίας συζητοῦμεν, ὁ περιορισμὸς αὐτὸς, χωρὶς παντάπασιν νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς κίνδυνος νὰ παραβλάψῃ τὰ δικαιώματα τοῦ κατηγορουμένου, τὰ δικαιώματα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ζητῇ κάθε κατηγορούμενος. Τοὐναντίον μάλιστα θὰ ἀναγκάσῃ τὰ πρόσωπα τὰ δικαστικά, τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιληφθῆ τῆς ὑποθέσεως καὶ τὰ ὁποῖα ἄλλως τε ἐκτελοῦν φιλοτίμως τὸ καθῆκον των, νὰ δώσουν τὴν σημασίαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποδίδει εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Αὐτὴ καὶ μόνη θὰ εἶνε ἡ σημασία τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Αὐτὸ καὶ μόνον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα. Ὅταν δὲ ἀκριβῶς συνεζητεῖτο, ἵνα εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν εἰς τὴν Βουλήν, εἰδικῶς αὐτὸ ἐτονίσθη καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὸ ἐμελέτησαν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ, εἶχον ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ κατηγορούμενοι πρέπει νὰ μὴ στερηθῶσι τῶν δικαιωμάτων των. Εἶχον δὲ ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν ἠθικὴν ἀξίαν τῶν δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀνελάμβανον νὰ δικάσωσι, νὰ κρίνωσι, θ’ ἀνελάμβανον νὰ φέρωσιν εἰς τὸν τερματισμὸν της τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Καὶ εἴχομεν πάντοτε ἐν νῷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ προχθὲς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστηρίξαμεν ὅτι τοὺς Ἕλληνας δικαστὰς δὲν εἶνε ἱκανὴ καμμία δύναμις, ὁθενδήποτε πηγάζουσα καὶ ὁθενδήποτε προερχομένη, νὰ ἐξαναγκάσῃ νὰ παραδῶσι τὸ καθῆκον τὸ ὁποῖον τοὺς ἔταξεν ἡ Πολιτεία νὰ ἐκτελέσωσι. Ἡ σπουδή, κύριοι Βουλευταί, εἶναι σήμερον ἐπιβεβλημένη, ὄχι διὰ τὸν λόγον τὸν ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. Συνάδελφος ἐκ Λασιθίου, ὄχι διότι ἐπιδιώκουν οἱ ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον, νὰ δικασθῶσιν οἱ κατηγορούμενοι ὑπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν τῆς ἀγανακτήσεως, τῆς δικαίας, ὑπὸ τῆς ὁποίας, λόγῳ τῆς πράξεως, ἔχει καταληφθῆ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, διότι, ἐπαναλαμβάνω, οἱ Ἕλληνες δικασταὶ εἶναι ἀνώτεροι, αὐτῶν τῶν αἰσθημάτων, καθόσον μέσα εἰς τὴν ψυχήν των καταπνίγεται πᾶν ἄλλο αἴσθημα καὶ τὸ μόνον, αἴσθημα ποὺ κυριαρχεῖ εἶνε ἡ ἀπονομὴ δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἡ σπουδὴ ἐπιβάλλεται, ἵνα ἠρεμήσῃ ἡ κοινὴ συνείδησις. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει τὸ καθῆκον ἡ Βουλή, παραβλέπουσα τὴν ἐντολήν της καὶ τὰ δικαιώματά της, παραβλέπουσα τὸ ἱερώτερον καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει, νὰ προστατεύσῃ τὴν Πολιτείαν, διὰ μιᾶς κυρώσεως, διὰ τὴν πρᾶξιν, ἡ ὁποία κρίνεται καὶ ἡ ὁποία συζητεῖται, δὲν ἔχει, λέγω, τὸ καθῆκον νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ νομοθετικά, τὰ ὁποῖα θὰ συντελέσουν, χωρὶς νὰ θίξουν, παντάπασι, τὴν δικαιοσύνην, χωρὶς νὰ θίξουν παντάπασι τὰ δικαιώματα τῶν κατηγορουμένων, νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται, ἵνα ἐπὶ τέλους, ἠρεμήσῃ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κοινὴ συνείδησις. Ἡ ἐκκρεμότης τῆς ὑποθέσεως συνταράσσει τὴν κοινὴν συνείδησιν καὶ διὰ τοῦτο πρέπει τὸ ταχύτερον νὰ τερματισθῇ. Καὶ εἰς τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ συντελέσῃ ὅσον δύναται. Ἐφόσον ἡ ὑπόθεσις ἐκκρεμεῖ ἐρχόμεθα εἰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι πιθανὸν μίαν ὡρισμένην τάξιν ἀνθρώπων πολιτευομένων νὰ συμφέρῃ δι’ οὓς λόγους δὲν εἶναι δυνατὸν τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀναπτύξω. Ἀλλ’ αἱ συζητήσεις ὅμως αὐταὶ εἶναι λίαν ἐπιζήμιοι διὰ τὴν φιλόνομον τάξιν, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ ἐπιβληθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου τὸ ταχύτερον, νὰ ἐπιβληθῇ τὸ κράτος τοῦ νόμου, ἄνευ παρελκύσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπιζητοῦνται καὶ ἀπὸ τοὺς κατηγορουμένους καὶ ἀπὸ τοὺς ὑποστηρικτὰς τῶν κατηγορουμένων.

§289Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Συνάδελφε, ἡ συζήτησις δὲν θὰ ἐλάμβανε τοιαύτην ἔκτασιν καὶ θὰ εἶχεν ἤδη περατωθῇ ἂν δὲν συνέπιπτον δύο ἰδιότητες εἰς ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον — ἡ ἰδιότης τοῦ συνηγόρου καὶ ἡ ἰδιότης τοῦ βουλευτοῦ. Τὸ ὑπερβολικὸν ἐνδιαφέρον τοῦ συνηγόρου....

§290Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ σᾶς ἀφαιρέσω καὶ τὸ τελευταῖον ἄστεγον ἐπιχείρημα, σᾶς δηλῶ ὅτι ἀπὸ αὐτῆς τῆς στιγμῆς παύω νὰ εἶμαι συνήγορος τῶν κατηγορουμένων.

§291Γ. ΜΑΡΗΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον ἀνάγκη συζητήσεως.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Κύριε Πρόεδρε, κηρύξατε τὴν συζήτησιν περατωμένην.

§293Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ ἄλλος τὸν λόγον καὶ πρόκειται νὰ ὁμιλήσουν ἐκ τῶν συμπολιτευομένων, νομίζω, ὅτι ἡ παρουσία μας δὲν εἶναι ἀπαραίτητος.

§294ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Παραιτοῦμαι καὶ ἐγὼ τοῦ λόγου.

§295Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ ἀκούσωμεν, παρακαλῶ, πῶς ἐλύθη τὸ ζήτημα. (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος, ὁμιλούντων πολλῶν συγχρόνως ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ἁπάντων σχεδὸν ἐπὶ ποδὸς καὶ πλησίον τῶν ὑπουργικῶν ἑδωλίων).

§296Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὅπως τὸ ἔχομεν. Περὶ συντμήσεως προδικασίας.....

§297Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀόριστον. Ὀρθὸν εἶναι νὰ διατυπωθῇ σαφῶς ἡ πρότασις.

§298Γ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ. Ἄν πρόκειται νὰ εἰσαχθοῦν δι’ ἀπευθείας κλήσεως.

§299ΣΠ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς Δικαιοσύνης). Ὄχι. Ὄχι...

§300Γ. ΜΑΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις...

§301Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Ἀφήσατε τὴν διατύπωσιν....

§302Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὰ ἡ ἐξουσιοδότησις ποία εἶναι;

§303Γ. ΜΑΡΗΣ. Διὰ νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν. Περὶ καθορισμοῦ προθεσμιῶν κλήσεων, ἐκδόσεως ἀποφάσεων, βουλευμάτων ἐπὶ πολιτικῶν καὶ συνθέτων ἀδικημάτων.

§304Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος ἀπολύτως καὶ οὔτε θὰ κάμω χρῆσιν. (Θόρυβος ἐξακολουθητικός).

§305Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας εἰς τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον παίζεται ἡ τύχη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ μᾶλλον ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, διὰ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ συζήτησις, θορυβούντων, τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, ἐμοῦ δὲ μὴ δυναμένου ν’ ἀντιληφθῶ τίποτε. Θὰ ἴδητε πρακτικὰ καὶ δὲν θὰ τὰ ἀναγνωρίσητε. (Πρὶν ἢ λήξῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄνω θέματος λαμβάνει, ἀπὸ τῆς θέσεώς του, τὸν λόγον ὁ Βουλευτὴς κ. Αὔγ. Θεολογίτης).

§307ΑΥΓ. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν διὰ τὴν μείωσιν τοῦ σταφιδικοῦ παρακρατήματος, ἀνάλογος ἐξουσιοδότησις θὰ δοθῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ καπνικὸν παρακράτημα;

§308Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν. Τὸ σταφιδικὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ ρυθμισθῇ, διότι εἴμεθα πλησίον τῆς συγκομιδῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ καπνικὸν θὰ λάβωμεν γενικώτερα μέτρα καὶ τότε θὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος. Πρόκειται τώρα ἓν μέρος τοῦ παρακρατήματος νὰ μετατεθῇ εἰς τὸν σταφιδικὸν ὀργανισμόν.

§309Γ. ΜΑΡΗΣ. Διὰ τὴν σταφίδα δὲν ἔχετε ἀνάγκην νομοθετικῆς ἐξουσιοδοτήσεως. Ἠμπορεῖτε νὰ κανονίσητε τὸ ζήτημα καὶ διὰ Διατάγματος.

§310Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὸ θέμα τῆς ἐξουσιοδοτήσεως δὲν συνδέεται μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον συζητεῖτε.

§311Γ. ΜΑΡΗΣ. Ἤθελον νὰ γνωρίζω, ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ συναλλάγματος ἐκ τοῦ παρακρατήματος ἐκ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν Α.Σ.Ο, αὐτὸ θὰ γίνῃ καὶ διὰ τὴν Κρήτην;

§312Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Δέν δύναμαι νὰ σᾶς καθορίσω τίποτε διὰ τὸ ποσοστὸν. Δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως εἶναι, ὅπως τὸ ποσοστὸν τοῦ συναλλάγματος, τὸ ὁποῖον παρακρατεῖται νὰ τὸ μειώσῃ.

§313Γ. ΜΑΡΗΣ. Θὰ γίνῃ ἐξίσωσις καὶ τῶν δύο σταφίδων.

§314Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Σᾶς λέγω, ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῆς μειώσεως. Δὲν δύναμαι αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ σᾶς δώσω μίαν ὡρισμένην ἀπάντησιν.

§315Γ. ΜΑΡΗΣ. Περὶ ποσότητος ὁμιλῶ. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον θὰ καταργήσῃ. Ἐὰν ὅμως καταργήσῃ τὸ Α ποσοστὸν, αὐτὸ τὸ ποσοστὸν δέον νὰ καταργήσῃ καὶ διὰ τὰς δύο σταφίδας.

§316Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐλέχθη ὅτι τὸ παρακράτημα ἔχει διάφορον ἔννοιαν ἀπὸ τὸ παρακράτημα τῆς σταφίδος. Τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, βέβαια, εἶναι διάφορον ἀπὸ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ παρακράτημα δὲν ὑπάρχει διαφορά. Οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι συντρέχουν διὰ τὴν παρακράτησιν τοῦ συναλλάγματος διὰ τὴν σταφίδα, οἱ αὐτοὶ συντρέχουν καὶ διὰ τὸν καπνὸν.

§317Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Κάμνετε μίαν σύγκρισιν δύο ἀνομοίων πραγμάτων, λόγῳ τοῦ ἐνδιαφέροντος, τὸ ὁποῖον ἔχετε, διότι κατάγεσθε ἀπὸ καπνοπαραγωγικὴν περιφέρειαν. Σᾶς λέγω ὅμως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης ἐμφανίσεώς της εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὅλα τὰ παρακρατήματα δὲν δύναται νὰ τὰ καταργήσῃ, ἀλλὰ πάντως θὰ τὰ μειώσῃ. Σήμερον ὅμως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ ἀρχὴ περὶ περιορισμοῦ γενικῶς, διότι συζητεῖται ἡ ἐξουσιοδότησις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ παρακράτημα παραμένει.

§318Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διατὶ δὲν ζητεῖτε ἐξουσιοδότησιν διὰ τὴν ἐλάττωσιν;

§319Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Διότι δύναμαι νὰ τὴν κάμω διὰ Διατάγματος.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ θέματος 5 ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ «περὶ καθορισμοῦ προθεσμιῶν πρὸς ἔκδοσιν βουλευμάτων κλπ.»;

§321ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ θέμα 5 ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ θέματα, γενομένου δεκτοῦ εἰς τὸ σύνολον τοῦ σχεδίου ἀποφάσεως ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἔκδοσιν νομοθετικῶν διαταγμάτων ἔχον οὕτω).

ΣΧΕΔΙΟΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΕΩΣ

Ἐξουσιοδοτεῖται ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν Ν. Δ. συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 77 τοῦ Συντάγματος ἐπὶ τῶν κάτωθι θεμάτων: 1) Περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος 1933 τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ὑποβολῆς ὑπὸ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου τῶν πινάκων τῶν προακτέων καὶ τῶν εἰς Ἀθήνας κ.λ.π. μεταθετέων λειτουργῶν τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ὡς καὶ τῆς προθεσμίας ἐγκρίσεως αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. 2) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 5045, περὶ σχολικῶν βιβλίων, ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν καταβαλλομένων κρίτρων. 3) Περὶ ἀνακλήσεως τοῦ ἀπὸ 29 Δεκεμβρίου 1932 Διατάγματος περὶ καταργήσεως θέσεων ἁρμοδιότητος Ὑπουργείου Κρατικῆς Ὑγιεινῆς καὶ Ἀντιλήψεως καὶ ἐκδόσεως νέου τοιούτου κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 5415 καὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας αὐτοῦ. 4) Περὶ αὐξήσεως τῶν κλινῶν τοῦ νοσοκομείου Προσφύγων. 5) Περὶ καθορισμοῦ προθεσμιῶν πρὸς ἔκδοσιν βουλευμάτων καὶ ἀποφάσεων ἐπὶ πολιτικῶν καὶ συνθέτων ἀδικημάτων ὡς καὶ συντμήσεως τῶν προθεσμιῶν κλήσεων πρὸς συζήτησιν. 6) Περὶ ρυθμίσεως τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου καὶ τῶν σχετικῶν ὑπηρεσιῶν. 7) Περὶ ρυθμίσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ σταφιδικοῦ συναλλάγματος. 8) Περὶ ἀπαγορεύσεως λιανικῆς πωλήσεως σιγαρέττων εἰς τιμὴν μικροτέραν τῆς ἀναγραφομένης εἰς τὰ κυτία καὶ ἐν γένει ἐπαγγελματικῆς προστασίας τῶν πωλητῶν σιγαρέττων. 9) Περὶ ρυθμίσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Σεισμοπαθῶν Κορίνθου. 10) Περὶ ἐπεκτάσεως εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως Ἠπείρου τοῦ νόμου 4841 «περὶ κυκλοφορίας αὐτοκινήτων», τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τούτου. 11) Περὶ παρατάσεως προθεσμίας τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 5406.

§323Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθ.). Παρακαλῶ, Κύριε Πρόεδρε, νὰ συνέλθῃ ἡ Βουλὴ τὴν 12ην καὶ 30′ τῆς νυκτὸς διὰ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον «Περὶ φοιτητῶν» εἰς τὸ σύνολον, νὰ διακοποῦν δὲ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς διὰ τὴν 3ην Μαΐου.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου;

§325ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι τὴν νύκτα, ἀλλὰ αὔριον τὴν μεσημβρίαν. Λύεται λοιπὸν ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 μ. διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 12ην καὶ 30′ τῆς μεσημβρίας.