1933.01.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6η

ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1933

ΠΡΟΕΔΡΙΑ κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς. Ὀφειλέται ἐξ ἐνοικιάσεως τῶν ἐλαιοκτημάτων τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Προφήτου Ἠλιοῦ ζητοῦν, ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτοὺς τὸ εὐεργέτημα τοῦ νόμου 4624. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα ὑπερπεντακοσίων ἀδιορίστων λειτουργῶν Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΜΥΛΩΝΑΣ καταθέτει ὑπόμνημα κατοίκων Λαρίσης, ζητούντων τὴν ἐπίσπευσιν τῆς πληρωμῆς τῶν καταθετῶν τῆς πτωχευσάσης Ἑταιρείας Χολέβα– Μαρκατᾶ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ καταθέτει αἴτησιν 50 μικροκαταστηματαρχῶν, ἐγκατεστημένων εἰς ἰδιόκτητα παραπήγματα ἐπὶ τῆς βορείου πλευρᾶς τοῦ Βαρβακείου, ζητούντων τὴν ἀναστολὴν τῆς κατεδαφίσεως τῶν παραπηγμάτων των. Ὁ βουλευτὴς κ. Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ καταθέτει ἀναφορὰν τῶν καλλιεργητῶν Κωπαΐδος, παραπονουμένων ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἀρνεῖται νὰ τοῖς ἀποδώσῃ τὸ 12% ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΜΥΛΩΝΑΣ καταθέτει ὑπόμνημα Ἀμπελουργικοῦ Συνοικισμοῦ Ἀγχιάλλου Μακεδονίας Ἴγγλις, ζητοῦντος τὴν ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων του. Ὁ Σύνδεσμος Ὑδροπωλητῶν Μενιδίου ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως. Ὁ Σύνδεσμος Προσφύγων Νέας Ἑλβετίας ζητεῖ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας χορηγήσεως ἀδειῶν οἰκοδομῆς ἀστικῶν προσφυγικῶν οἰκημάτων, ἐκτὸς τοῦ σχεδίου τῶν πόλεων. Ὁ Σύνδεσμος Τροχιοδρομικῶν καὶ Αὐτοκινητιστῶν Α.Π.Π. ζητεῖ τὴν ἐπαναπρόσληψιν τῶν ἀπολυθέντων ὑπὸ τῆς Ἑταιρίας Μεταφορῶν τροχιοδρομικῶν κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπεργίαν. Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ καταθέτει αἴτησιν Νικολάου Ἀθαν. Χριστολουκᾶ, ζητοῦντος τὴν ἀναθεώρησιν ἀποφάσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου περὶ χορηγήσεως συντάξεως. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΛΟΥΛΗΣ καὶ Σ. ΣΙΜΟΣ καταθέτουν τηλεγράφημα διαφόρων Κοινοτήτων, περιφερείας Δελβενακίου, διαμαρτυρομένων διὰ τὴν μετάθεσιν τῶν Δημοσίων Ἀρχῶν ἐκ Δελβενακίου εἰς Βάσσανην. Ὁ κ. Ι. ΡΑΛΛΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰθιοπίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀδδὶς–Ἀμπέμπα τῇ 23ῃ Μαρτίου 1931 (14 Μεγκαδὶτ 1923) συμπληρωματικῆς συμφωνίας». 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τσεχοσλοβακίας Ἐξωτερικῆς Ἐμπορικῆς Συμφωνίας τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1932». Ὁ κ. Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου. 1) «Περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ διαφημίσεων διατάξεων τοῦ κώδικος περὶ Δήμων καὶ Κοινοτήτων» καὶ 2) «Περὶ καθορισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς διαρκείας δημοτικῶν καὶ κοινοτικῶν ἐκλογῶν». Οἱ κ. κ. Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας) καὶ Μ. ΕΥΛΑΜΠΙΟΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ἀποφάσεως τῶν ὑπουργῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ νέου καθορισμοῦ τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς». Ὁ κ. Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμου. 1) «Περὶ μονομελῶν Πρωτοδικείων καὶ Πλημμελειοδικείων». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων 3782 καὶ 4132 περὶ μετατροπῆς ποινῶν». 3) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν διατάξεων τοῦ ψηφίσματος τῆς 16 Δεκεμβρίου 1924, περὶ ἀνακρίσεως καὶ ἐκδικάσεως ἀδικημάτων τινῶν ὑπὸ τῶν Ἐφετῶν καὶ τῶν τροποποιησάντων τοῦτο μεταγενεστέρων διατάξεων». 4) «Περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4938, περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῶν πρὸς ἐκπόνησιν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας» καὶ 5) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 παράγρ. αʹ τοῦ νόμου 3713 περὶ Συμβουλίου Ἐπικρατείας». Οἱ κ. κ. Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας), Σ. ΛΟΒΕΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τρόπου καταβολῆς τῶν μὴ καταβληθεισῶν διαφορῶν κατὰ τὸ ἀπὸ 15 Δεκεμβρίου 1932 Διάταγμα περὶ ἐκκαθαρίσεως ἐκκρεμῶν συναλλαγῶν». Οἱ κ. κ. Γ. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) καὶ Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ κεφαλαίων, ἐγγυήσεων καὶ ἀσφαλιστικῶν ὑποθηκεύσεων τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν κλπ.». Ὁ κ. Ι. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 5 Δεκεμβρίου 1932 ἀναγκαστικοῦ νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς παρασκευῆς καὶ καταναλώσεως σταφιδοψώμου». Ἡ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αἰθιοπίας ὑπογραφείσης ἐν Ἀδδὶς Ἀμπέμπᾳ τῇ 23ῃ Μαρτίου 1931 (14 Μεγαβὶτ 1923) συμπληρωματικῆς συμφωνίας» καὶ 2) «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τσεχοσλοβακίας προσωρινῆς ἐμπορικῆς συμφωνίας τῆς ὑπογραφείσης ἐν Ἀθήναις τῇ 30 Ἰουλίου 1932». Ἡ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 3 Δεκεμβρίου 1932 ἀναγκαστικοῦ νόμου «περὶ ὑποχρεωτικῆς παρασκευῆς καὶ καταναλώσεως σταφιδοψώμου». Ὁ κ. Α. ΜΕΛΑΣ ὑποβάλλει τὰς κάτωθι τροπολογίας: 1) «Περὶ διευθετήσεως τῆς διαφορᾶς τοῦ ἀγροκτήματος Κερασόβου τῆς Κονίτσης. 2) Περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ δασικοῦ κώδικος καὶ 3) Περὶ διακανονισμοῦ τῆς διαφορᾶς ἀγροκτημάτων τινῶν τῆς Ἠπείρου. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Β. ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ, Δ. ΑΛΑΛΟΥΦ, Α. ΠΕΓΙΟΣ, Γ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ καταργήσεως τῆς παραγράφου 9 τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου, περὶ ἐκλογῆς βουλευτῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ, Ι. ΚΟΝΤΟΛΕΩΝ Γ. ΤΣΟΧΑΣ, Α. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ, Π. ΛΑΖΑΝΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4114 περὶ ἁλυκῶν». Ὁ κ. Σ. ΣΚΛΑΒΑΙΝΑΣ (βουλευτὴς Λαρίσσης) ὑποβάλλει πρότασιν νόμου, περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ ἀπὸ 17)17 Ὀκτωβρίου 1928 Πρ. Διατάγματος «περὶ ἀμνηστείας τῶν πολιτικῶν ἀδικημάτων τῶν τελεσθέντων μέχρι τῆς 4 Ἰουλίου 1928». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ, Γ. ΤΣΟΧΑΣ κλπ. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου, «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου 5604 περὶ δικηγόρων κλπ.» Παρακαλῶ νὰ προσέλθουν οἱ μήπω ὁρκισθέντες βουλευταὶ Ἀργολιδοκορινθίας κ. Γ. ΜΕΛΙΣΣΙΝΟΣ καὶ Θεσσαλονίκης κ. Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ καὶ δώσουν τὸν ἐκ τοῦ Συντάγματος νενομισμένον ὅρκον. Προσέρχονται καὶ ὁρκίζονται θέσαντες τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ Ἱεροῦ Εὐαγγελίου οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ καὶ

Α. ΣΑΜΑΡΑΣ.

Ἐπίσης ἀνακοινῶ ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας, διὰ Διατάγματος ἀπὸ 25 Νοεμβρίου 1932, εὐηρεστήθη ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ νὰ διορίσῃ ὡς τοιοῦτον τὸν κ. Κ. Ἀγγελόπουλον, ὡσαύτως δὲ νὰ διορίσῃ Ὑπουργοὺς Γενικοὺς Διοικητάς, Θεσσαλονίκης τὸν κ. Φίλ. Δραγούμην, Κρήτης τὸν κ. Βασ. Μεϊμαράκην, Θράκης τὸν κ. Ν. Λεοντίδην καὶ τὸν κ. Σπ. Τρικούπην Ὑφυπουργὸν Γεν. Διοικητὴν Ἠπείρου. Ἐπίσης δι’ ἑτέρου Διατάγματος, ἀπὸ 9 Ἰανουαρίου 1932, εὐηρεστήθη νὰ δεχθῇ τὴν παραίτησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ κ. Κ. Ἀγγελοπούλου καὶ νὰ διορίσῃ τοιοῦτον τὸν κ. Σπ. Λοβέρδον. Ἐπίσης γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ βουλευτὴς τοῦ Ἑνιαίου Μετώπου κ. Ἰωαννίδης, ὑπέβαλε παραίτησιν ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§2Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις, κ. Βουλευταί, μετὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος φρονεῖ ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ ἀνακοινώσῃ πρὸς ὑμᾶς τὰς πράξεις τὰς κυβερνητικὰς τὰς συντελεσθείσας κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν. Ἡ Κυβέρνησις, ἐκτὸς τῆς καθημερινῆς ὑπηρεσίας ἐπὶ διαφόρων θεμάτων τοῦ Δημοσίου, ἥτις γνωρίζετε πόσον χρόνον καταναλίσκει, ἠσχολήθη ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο πρὸ παντὸς ὅπως προετοιμάσῃ τὴν ἀναγκαίαν νομοθετικὴν ἐργασίαν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἠσχολήθη εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ τρόπου πρὸς πραγματοποίησιν τῶν οἰκονομιῶν τὰς ὁποίας ἐπηγγέλθη καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν, θὰ καταθέσωσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια οἱ κ. κ. Συνάδελφοι ἐν τῇ Κυβερνήσει. Δὲν ἀποτελοῦν βεβαίως ταῦτα τὸ πλῆρες ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι τὸ καλῶς διοικεῖν δὲν ἔγκειται εἰς τὴν κατασκευὴν σωρείας νομοθετημάτων, νομίζω δὲ ὅτι ἀποτελεῖ ἐλάττωμα ἡμῶν τὸ κατασκευάζειν πολλὰ νομοσχέδια. Ἔφθασε δὲ τὸ ἐλάττωμα τοῦτο μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε πολλάκις νόμοι ὑφιστάμενοι νὰ μὴ ἐφαρμόζωνται διότι δὲν εἶναι γνωστοί! Ἀπέναντι τῆς πολυνομίας ταύτης ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ κάμῃ συλλογὴν καί, εἰ δυνατόν, κωδικοποίησιν μὲ τὰς ἀναγκαίας μεταρρυθμίσεις τῶν ποικίλων νόμων, οἱ ὁποῖοι ὑφίστανται. Ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ, ἐφόσον δυνηθῇ, νὰ πραγματοποιήσῃ τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας ἡ Κυβέρνησις ἐπωφελήθη ὑφισταμένων νόμων κατὰ τοὺς ὁποίους παρέχεται ἄδεια εἰς τὴν κυβερνητικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἐπιφέρῃ διαφόρους οἰκονομίας, εἴτε διὰ καταργήσεως εἴτε διὰ συμπτύξεως ὑπηρεσιῶν. Τῶν διατάξεων τούτων ἐπωφελουμένη προέβη εἰς διαφόρους οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι, κατὰ σημείωσιν δοθεῖσάν μοι ὑπὸ τοῦ Γ. Λογιστηρίου καὶ συμφώνως πρὸς τὰ διαβιβασθέντα μέχρι τῆς χθὲς ἢ προχθὲς ὑπὸ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν σχετικὰ πρὸς τὴν κατάρτισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀνέρχονται ἐν ὅλῳ εἰς 359 ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐν οἷς συμπεριλαμβάνονται καὶ 24 ἑκατομμύρια ἐξ ἀπαλλαγῶν. Ὡς σημειοῖ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὰ ποσὰ ταῦτα ἀσφαλῶς καὶ βεβαίως δὲν θὰ ὑπάρξουν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ προσεχοῦς ἔτους καὶ κατὰ ταῦτα θὰ μειωθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ προηγουμένου ἔτους. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω ὅτι ὅλα τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν ἀποτελοῦν ὀργανικὰς οἰκονομίας. Ἡ Κυβέρνησις δὲν νομίζει ὅτι ἐξεπλήρωσεν ἐν ὅλῳ τὸ καθῆκόν της, ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας, μὲ ὅσα σᾶς ἀνήγγειλεν, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τοῦτο καὶ εἰς τὸ ἐφεξῆς.

§3ΑΝΔΡ. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν μίαν ἀνάλυσιν τῶν 359 αὐτῶν ἑκατομμυρίων;

§4Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς δίδω τὸν κατάλογον ποὺ μοῦ ἔδωκε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς δηλώσω ὅτι ταῦτα θὰ συζητηθῶσι καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ δὲ τὸ ἔργον τῶν οἰκονομιῶν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐφεξῆς ὅπως ἀναβιβάσῃ ταῦτα εἰς ὅσον τὸ δυνατὸν πλειότερον σημεῖον. Βεβαίως καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι θέλουσιν ἐπέλθει καὶ ἐκ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θέλουν ὑποβάλει οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω περαιτέρω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ὡς πρὸς τὰς οἰκονομίας μόνον εἰς τὸν κρατικὸν Προϋπολογισμόν. Ἐπεζήτησε τοιαύτας καὶ εἰς ἄλλους ὀργανισμοὺς αὐτονόμους, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶναι κρατικῆς μορφῆς. Οὕτω ἀναφέρω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐπεδίωξε τὴν ἀναδιοργάνωσιν καὶ σύμπτυξιν τῶν δύο ὀργανισμῶν τοῦ Λιμένος Πειραιῶς ἀφ’ ἑνός, καὶ τῆς Ἐλευθέρας Ζώνης ἐξ ἄλλου. Ἐκ τῆς συμπτύξεως ταύτης θὰ ἐπέλθωσιν οἰκονομίαι περὶ τὰ 38 ἑκατομμύρια, ἐπὶ πλέον δὲ θὰ ἐπέλθωσι καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι ἐκ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων, ὡς πρὸς τὰ ὁποῖα ἐλήφθη τὸ μέτρον ἵνα οἱ λαμβάνοντες μέρος εἰς ταῦτα μὴ ἀμείβωνται, παρὰ ἐκ τῶν συνήθων ἐξόδων τὰ ὁποῖα δαπανῶνται δι’ αὐτά. Ἰδίως ἀναμένομεν οἰκονομίας περαιτέρω ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τὴν ὁποίαν καταρτίζει σχετικὸν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεκτείνεται ἢ εἰσάγεται τὸ μονομελὲς δικαστήριον καὶ εἰς τὸ πολιτικὸν μέρος. Ἡ διαδικασία αὐτὴ καὶ εἰς τὰς πολιτικὰς δίκας ἁπλοποιεῖται κατὰ τρόπον ὥστε καὶ εὐχερὴς νὰ καθίσταται ἡ διαδικασία καὶ προσιτωτέρα, νὰ εἶναι εἰς τὸν πολίτην. Ἀλλὰ τὰ περὶ τούτου θὰ ἀναπτυχθῶσιν ὅταν συζητηθῇ ἐνταῦθα τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Συνεπείᾳ τῶν οἰκονομιῶν τούτων ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐπῆλθε καὶ ἡ συγχώνευσις δύο Ὑπουργείων, τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς καὶ τῆς Προνοίας εἰς ἕν, τὸ ὁποῖον ἤδη ὠνομάσθη Ὑπουργεῖον Κρατικῆς Ἀντιλήψεως καὶ Ὑγιεινῆς. Διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων εἰς ἕν, ἐπῆλθεν ἱκανὴ οἰκονομία, ἔχει δὲ ἡ Κυβέρνησις τὴν πεποίθησιν ὅτι κατ’ οὐδὲν ἐμειώθη ἡ ὀφειλομένη προστασία τῆς ὑγείας τῶν πολιτῶν παρὰ τοῦ Κράτους, καὶ εἰς ἔνδειξιν τούτου ἔχω καὶ τὴν βεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν μοῦ παρέσχεν αὐτὸς οὗτος ὁ ἰατρικὸς κόσμος. Ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ συμπτύξει τῶν ὑπουργείων ἐσκέφθη ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ καὶ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ Ὑπουργείου Ἀεροπορίας, τὸ ὁποῖον θὰ συνεπτύσσετο εἰς τὰ δύο ἄλλα ὑπουργεῖα, τῶν Ναυτικῶν καὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν προέβη ὅμως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν κατάργησιν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τούτου καὶ τὴν σύμπτυξιν μετὰ τῶν ἄλλων ὑπουργείων, κατόπιν ἀντιρρήσεων, δημοσίᾳ ἐξενεχθεισῶν ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἰδίᾳ τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς μείζονος μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος ἐδήλωσεν ὅτι κατάργησις πολεμικοῦ Ὑπουργείου, οἷον εἶναι τὸ τῆς Ἀεροπορίας, θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ γίνῃ διὰ νομοσχεδίου εἰσαγομένου εἰς τὴν Βουλὴν ἵνα ἀκουσθῇ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἡ γνώμη τῶν ἁρμοδίων. Δὲν ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις παρὰ μίαν τοιαύτην ἀξίωσιν, οὕτω διατυπουμένην, νὰ τὴν σεβασθῇ καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν προέβη εἰς τὴν κατάργησιν, καὶ εἰσάγει σχετικὸν περὶ τούτου νομοσχέδιον, μολονότι δύο κατ’ ἐπανάληψιν συνέστησαν ἐπιτροπαὶ παρ’ ἁρμοδίων στρατιωτικῶν, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις καὶ κατὰ πλειονοψηφίαν ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ Ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς ὅτι Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας εἰδικὸν ἔχουσιν ἐλάχιστα Κράτη καὶ μεταξὺ τῶν ἐλαχίστων τούτων περιλαμβάνεται καὶ τὸ Ἑλληνικόν. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο τῶν οἰκονομιῶν δὲν ἐχρησιμοποιήσαμεν καὶ τὸν θεσμὸν τοῦ πολιτικοῦ Ὑφυπουργείου. Καὶ ἡ θέσις αὐτὴ ἔμεινεν κενὴ ὡς καὶ διάφοροι ἄλλαι θέσεις τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, τὰς ὁποίας προσεχῶς ἐπιφυλασσόμεθα νὰ καταργήσωμεν ὁμοῦ μετὰ τοῦ Ὑφυπουργείου. Ἐπίσης ἐπεδιώχθη καὶ ὁ περιορισμὸς τῆς δαπάνης, ὅσον ἀφορᾷ τὸ οἴκημα διὰ τὸ ὁποῖον σήμερον πληρώνομεν 36.000 δραχμῶν τὰς ὁποίας ἐμειώσαμεν εἰς 20.000 μηνιαίως. Εἰς τὰς λόγῳ οἰκονομιῶν καταργήσεις θέσεων, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ τὴν κατάργησιν Ἡμιγυμνασίων καὶ Γυμνασίων τινῶν. Καὶ τῶν μὲν Ἡμιγυμνασίων ἔγινεν ἤδη διὰ σχετικοῦ Διατάγματος ἡ κατάργησις, ἡ ὁποία ἄλλως τε ἦτο ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ γίνῃ, διότι τὰ πλεῖστα τούτων σχεδὸν δὲν ἐλειτούργουν ἢ ἐλειτούργουν ἄνευ μαθητῶν. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἓν ἐκ τῶν καταργουμένων Ἡμιγυμνασίων εἶχε πέντε μόνον μαθητάς, ἕτερον δὲ τὸ ὁποῖον εἶχε συσταθῆ, δὲν ἐλειτούργησε καθόλου διότι οὐδεὶς ὑπῆρχε μαθητής!

§5Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. Ἡ Κυβέρνησις ἐδημοσίευσε τὸ Διάταγμα τῶν καταργουμένων. Διατὶ τὸ ἀναγγέλλετε;

§6Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγγέλλεται διότι τὸ Διάταγμα ὑπεγράφη καὶ ἀπεστάλη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας. Εἶναι ἄλλωστε ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποφασισμένα. Προσθέτω δὲ ὅτι ἄλλα ἡμιγυμνάσια ἐλειτούργουν ἔχοντα μαθητὰς τὸ πολὺ μέχρις εἴκοσι, τινὰ δὲ φθάνουν νὰ ἔχουν τριάκοντα μόνον μαθητάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Γυμνάσια δὲν προέβημεν ἀκόμη εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῶν διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι καὶ τὰ καταργούμενα ἡμιγυμνάσια καὶ τὰ Γυμνάσια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ μετατραποῦν εἰς ἡμιγυμνάσια ὑπὸ τὴν σημερινήν των μορφήν, πρέπει νὰ λειτουργήσουν μέχρι τέλους τοῦ σχολικοῦ ἔτους.

§7Ε. ΚΩΝΣΤΑΣ. Πρακτικὰ Λύκεια καταργοῦνται;

§8Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναμείνατε. Λέγω λοιπὸν διὰ τὰ καταργούμενα Γυμνάσια ὅτι δὲν ὡρίσθη ἀκόμη ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργηθησομένων, ἀλλ’ εἶναι ἀποφασισμένη ἡ κατάργησίς των, δὲν προέβημεν ὅμως ἀκόμη εἰς τοῦτο διότι πάντως εἶναι ἀπαραίτητον νὰ διατηρηθῇ ἡ λειτουργία τούτων μέχρι τέλους τοῦ σχολικοῦ ἔτους. Καὶ θὰ διατηρηθῇ καὶ ἡ λειτουργία αὕτη καὶ τῶν ἡμιγυμνασίων διότι, ἐπαναλαμβάνω, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἄδικον εἰς τὸ μέσον τοῦ σχολικοῦ ἔτους νὰ ἀφήσωμεν τοὺς μαθητὰς ἄνευ σχολείων. Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἄλλον λόγον ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὸν ὁποῖον νομίζει ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ κατά τινα τρόπον ὁ ἀριθμὸς τῶν Γυμνασίων. Ἔχω ἀκούσει καὶ ἀπὸ ἄλλους ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς ὅλων τῶν κομμάτων ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ, καὶ ἡ Κυβέρνησις πιστεύει τοῦτο, μεταρρύθμισις ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν κατὰ τρόπον ὥστε νὰ δύνανται οἱ πολῖται νὰ μορφοῦνται ὄχι μόνον εἰς τὴν κλασσικὴν μόρφωσιν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας ἐπιστήμας καὶ τέχνας, αἱ ὁποῖαι θὰ εἶναι μᾶλλον προσήκουσαι εἰς τὸν πρακτικὸν βίον. Καὶ ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν προέβημεν ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν μετατροπὴν τῶν Γυμνασίων εἰς Ἡμιγυμνάσια, διότι δέον ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐξετασθῶσιν αἱ καθ’ ἕκαστον μέρος συνθῆκαι, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον, ἀντὶ καταργουμένων τῶν Γυμνασίων ἢ μετατρεπομένων εἰς Ἡμιγυμνάσια, δύνανται νὰ συσταθῶσιν ἄλλα σχολεῖα καὶ τίνος εἴδους. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ εἴπω, ὅτι ἔχομεν τόσα σχολεῖα Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, Ἡμιγυμνάσια καὶ Γυμνάσια, ἐνῷ στερούμεθα τοῦ ἀπαιτουμένου ἀριθμοῦ τῶν σχολείων τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου ἀναφοράν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἔλλειψις 500 δημοδιδασκάλων. Τοῦτο εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς διότι ἔχω τοιαύτην ἀκριβῆ πληροφορίαν, δοθεῖσαν μοι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Πῶς λοιπὸν θέλετε νὰ διατηρῶμεν τόσα ἄλλα σχολεῖα κλασικῆς μορφῆς καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὰ ἀπαιτούμενα σχολεῖα διὰ τὴν στοιχειώδη μόρφωσιν ἡ ὁποία εἶναι ἐκ τῶν πρώτων; Εἶναι ἀνάγκη, καὶ πιστεύω νὰ μὴ εὑρεθῇ κανεὶς ἀντίθετος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματά μας καὶ τὴν προσοχήν μας εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ὅσον τὸ δυνατὸν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Τοῦτο ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει καθῆκον τὸ Κράτος νὰ σεβασθῇ διότι εἶναι ὑποχρέωσις συντακτική.

§9ΓΕΡ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νὰ ἀναγγελθοῦν τὰ ὀνόματα τῶν καταργουμένων Γυμνασίων διὰ νὰ ἠμπορέσουν οἱ γονεῖς νὰ προνοήσουν περὶ τῶν υἱῶν των.

§10Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Βουλευτά, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς εἶχεν ἀκουσθῆ ἐπίσης ὅτι καταργοῦνται διάφορα Γυμνάσια, καὶ ἐζήτησα καὶ ἐγὼ νὰ ἀνακοινωθῇ τίνα καταργοῦνται. Ἀλλ’ ἡ ἀνακοίνωσις αὐτὴ ἦλθε πολὺ βραδέως, καὶ μάλιστα ὄχι εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ εἰς ἓν σημείωμα, τὸ ὁποῖον μοῦ ἔδωκεν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν σᾶς ἀνέφερα ὡρισμένον ἀριθμόν, διότι δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐπισπεύσω ἀπὸ τοῦδε τὴν κατάργησιν. Ἐὰν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔσπευδε νὰ ἀνακοινώσῃ ποῖα ἦσαν τὰ Γυμνάσια τῶν ὁποίων, ὡς γνωρίζω, εἶχεν ἀποφασισθῆ ὁριστικῶς ἡ κατάργησις ὑπὸ τοῦ Ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, ἴσως τώρα δὲν θὰ εἴχομεν τὰ πλεονάζοντα Γυμνάσια. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ σᾶς εἴπω ὅτι πολὺ λυποῦμαι, διότι ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προΐσταμαι, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προβῇ εἰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἀληθῶς δὲν θὰ εἶναι εὐχάριστοι δι’ ὅλον τὸν λαόν. Εἰς τὰς οἰκονομίας εἰς τὰς ὁποίας προβαίνομεν, πάντοτε λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἐλαττωματικότης εἰς τὰς κρατικὰς λειτουργίας. Ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι αἱ διάφοροι, εἶναι ἀναγκαῖαι, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Χώρα. Βεβαίως δὲν θὰ ἀρκέσουν αὐταὶ καὶ μόνον καὶ οἱαιδήποτε ἄλλαι ἐπενεχθησόμεναι, ἵνα καλύψωσι τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἐφετεινὸς μας προϋπολογισμὸς θὰ παρουσιάσῃ, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τῆς προσεχοῦς χρήσεως προβλέπεται ὅτι δὲν θὰ παρουσιάσῃ πολὺ μεγαλύτερον ἔλλειμμα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἀπόφασιν τὴν ἀκλόνητον ὅπως, εἰς μὲν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως ἐπιφέρῃ πᾶσαν δυνατὴν βελτίωσιν, ὥστε τὸ ἔλλειμμα νὰ παρουσιασθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον. Πρὸς τοῦτο ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων ὅπως ἐπιμελεστέρα καὶ μετὰ μείζονος προσοχῆς γίνηται ἡ εἴσπραξις τῶν ὀφειλομένων, ἀλλὰ πάντοτε μὲ τρόπον ὥστε οἱ μὴ πραγματικῶς δυνάμενοι νὰ καταβάλλωσι νὰ μὴ ὑφίστανται διώξεις. Τοιαῦται διώξεις νὰ ἐφαρμόζωνται κατὰ ἐκείνων μόνον οἱ ὁποῖοι ἔχουν καὶ δὲν ἐκτελοῦσι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸ Κράτος. Ἐπίσης συνέστησα εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας ὅπως μετὰ περιστολῆς γίνηται χρῆσις τῶν ὑφισταμένων καὶ ἐψηφισμένων νόμων. Ἔχω δὲ νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὴν εὐχάριστον εἴδησιν ὅτι κατὰ τὰς δύο μῆνας, Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον, αἱ εἰσπράξεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἦσαν ἀρκετὰ ἱκανοποιητικαί, διότι ἀντὶ ἐλλείμματος τὸ ὁποῖον ἐπεριμέναμεν, ἔχομεν τὸν μὲν Νοέμβριον 7 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸν ἀντίστοιχον μῆνα τοῦ παρελθόντος ἔτους, τὸν δὲ Δεκέμβριον ἑξήκοντα ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου. Ἀναφέρω ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν σήμερον διότι τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποτελεῖ εὐχάριστον πληροφορίαν καὶ διὰ τὸν λαὸν καὶ διὰ τὴν Βουλὴν ἡ ὁποία τὸν ἐκπροσωπεῖ. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ νὰ παρουσιάσω τοῦτο ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως ὡς ἆθλον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τὸ ἀναφέρω ὡς ἓν εὐχάριστον διὰ τὴν χώραν γεγονός. Περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς προσεχοῦς χρήσεως, δὲν θὰ ὁμιλήσω τώρα, διότι περὶ τούτου θὰ γίνῃ λόγος ὅταν θὰ ὑποβληθῇ οὗτος. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ παρουσιάσῃ πρὸ ἡμῶν τὸν ἐν λόγῳ Προϋπολογισμόν, διότι τὸ ὀλιγοχρόνιον διάστημα, τὸ ὁποῖον ἔχει διαρρεύσει ἀφ’ ὅτου ἀνελάβομεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ αἱ ὑπάρχουσαι ἀνωμαλίαι, αἱ οἰκονομικαί, αἱ ὁποῖαι εἰς πάντας εἶναι γνωσταί, δὲν ἐπέτρεψαν εἰς ἡμᾶς νὰ καταρτίσωμεν ἐν τῷ μεταξὺ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως. Ἄλλως τε καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐπὶ τέσσαρα συνεχῆ ἔτη διεκυβέρνα τὴν Χώραν, δὲν κατώρθωσε νὰ παρουσιάσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως ἐψηφίσθη καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τῆς Γερουσίας μετὰ μῆνα ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς χρήσεώς του. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ κατηγορήσετε τὴν Κυβέρνησιν, διότι δὲν σᾶς παρουσιάζει σήμερον τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς μελλούσης χρήσεως. Πάντως θὰ φροντίσωμεν ὅπως ἐγκαίρως προσαγάγωμεν τοῦτον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως θὰ φροντίσωμεν ἐγκαίρως καὶ διὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ λάβῃ τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ ὁ νέος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις μόλις χθὲς ἀνέλαβε τὰ καθήκοντά του. Τοῦτο μόνον δύναμαι νὰ εἴπω· ὅτι ἡ Κυβέρνησις κατέβαλε κάθε προσπάθειαν διὰ τὴν ταξινόμησιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ δὲν θὰ διστάσῃ νὰ λάβῃ οἱονδήποτε μέτρον ἤθελε κρίνει ἀναγκαῖον. Βεβαίως τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν θὰ πλήξουν τὴν λαϊκὴν μᾶζαν, οὐδὲ τοὺς ἀπόρους, ἀλλὰ θὰ πλήξουν ἐκείνους οἵτινες δύνανται νὰ ὑποστῶσι τὴν νέαν φορολογίαν ἣν ἀπαιτεῖ ὁ Προϋπολογισμὸς ὅπως ἰσοσκελισθῇ, καὶ θὰ φέρωμεν τοιοῦτον προϋπολογισμόν. Ἀποδέχεται δὲ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦδε πᾶσαν παρατήρησιν καὶ συζήτησιν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ φέρῃ εἰς τὸν κόσμον τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως, ὡς ἡ Κυβέρνησις πιστεύει, θὰ εἶναι πραγματικῶς ἰσοζυγισμένος. Διὰ τοῦτο δὲν προβαίνω εἰς περαιτέρω δηλώσεις, ἀφοῦ σήμερον συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μάλιστα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὸν χρόνον τὸν ὁριζόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς μελλούσης χρήσεως πρέπει νὰ γίνεται ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τῆς Συνόδου. Τὴν διάταξιν ταύτην δὲν εὑρίσκω ἀρκετὰ πρόσφορον διὰ τὰ δεδομένα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς μελλούσης χρήσεως. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς μελλούσης χρήσεως πρόκειται νὰ ἀρχίσῃ ἀπὸ τὸν Ἀπρίλιον τοῦ ἑπομένου ἔτους. Τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τῆς Συνόδου, δηλαδὴ ἀπὸ τὸν Νοέμβριον μέχρι τῶν μέσων Δεκεμβρίου. Ἀλλὰ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς μελλούσης χρήσεως θὰ στηρίζεται ἐπὶ τῶν δεδομένων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς τρεχούσης χρήσεως. Ποῖα ὅμως δεδομένα θὰ ἔχῃ, τοῦτο θὰ καταφανῇ ὅταν ἔχῃ παρέλθει μόνον τὸ ἥμισυ τῆς χρήσεως ὁπότε καὶ ψηφίζεται οὗτος. Ὑποθέτω λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ δυσανασχετήσῃ τις διὰ τὴν ὑφισταμένην περὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ συνταγματικὴν διάταξιν, ἥτις ὁρίζει ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἀρχίζει ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ ἔτους καὶ ἥτις δὲν ἐφηρμόσθη, διότι οὐδείς ποτε ἐκ τῶν κυβερνώντων ἐθεώρησε τόσον οὐσιώδη τὴν διάταξιν αὐτήν, ὥστε νὰ εἰσαγάγῃ τότε τὸν Προϋπολογισμόν, ἐκτὸς τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν ὅτε πράγματι ὑπῆρχον ὁμαλώτατα τὰ οἰκονομικὰ τῆς Χώρας. Ὄντως δὲ ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰσηγήθη κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς μελλούσης χρήσεως ἐντὸς τῆς τρεχούσης χρήσεως.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι κακὴ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἀλλ’ ὅτι εἰς ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις συγχωρεῖται ἡ μὴ τήρησίς της.

§12Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, ὅταν δοθῇ εὐκαιρία, νὰ διορθωθῇ ἡ διάταξις αὕτη, καίτοι δὲν θεωρῶ τοῦτο τόσον οὐσιῶδες, ἀφοῦ μετὰ τόσης ἐλαφρᾶς συνειδήσεως πάντοτε παραβιάζεται. Ἕτερον ζήτημα, Κύριοι Βουλευταί, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ συναλλάγματος, τὸ ζήτημα δηλαδὴ τῆς πτώσεως τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος, ἡ ὁποία παρετηρεῖτο σταθερὰ καὶ ἀδιάκοπος ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐγκατελείψαμεν τὸν χρυσοῦν κανόνα καὶ ἤραμεν τὴν σταθεροποίησιν. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε δὲν δύναται νὰ ἐξετασθῇ παρεμπιπτόντως καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προχείρου ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν κάμνουν πρὸς ἡμᾶς σήμερον περὶ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως πεπραγμένων. Τὰ αἴτια εἶναι πολλά, τὸ οὐσιωδέστερον δὲ πάντων εἶναι ἡ παθητικότης, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον. Ἀπέναντι τῆς καταστάσεως ταύτης κατὰ τὰς σημερινὰς στενοχώρους περιστάσεις προσεπαθήσαμεν νὰ λάβωμεν πάντα τὰ δυνατὰ πρόχειρα μέτρα. Καὶ πρὸς τοῦτο, συνεχίζοντες μέτρον τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, προέβημεν εἰς μείζονα αὔξησιν τῶν περιορισμῶν κατὰ 5%. Ἐπὶ πλέον ἐδέχθημεν καὶ τὴν αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἡ ὁποία εἴς τινα μὲν εἴδη ἔφθασεν ἕως 20 καὶ 25, εἰς ἄλλα δὲ εἴδη πολιτελείας μέχρι τοῦ ἀνωτάτου ὁρίου 30%. Βεβαίως τὸ μέτρον τοῦτο θὰ βοηθήσῃ καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς τρεχούσης χρήσεως, ἀλλὰ συντελεῖ καὶ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων εἰδῶν διὰ τοῦ ὁποίου ὁπωσδήποτε προάγομεν ὀλίγον τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ οἰκονομ. μας ἰσοζυγίου. Δὲν προέβημεν μόνον εἰς οὐδεμίαν αὔξησιν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εἰς τὰ εἴδη τῆς πρώτης ἀνάγκης, τὰ ὁποῖα καταναλίσκομεν πάντες, ἀλλὰ πρὸ παντὸς καταναλίσκει ὁ λαός, ὡς καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ εἴδη τῶν πρώτων ὑλῶν αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὴν βιομηχανίαν ἡμῶν. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ὄχι μόνον ἐπιφέρομεν περιορισμόν τινα εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ οἰκονομικοῦ μας ἰσοζυγίου, ἀλλὰ ταυτοχρόνως ἐδώκαμεν καὶ κἄποιαν ὑποστήριξιν εἰς τὴν ἐθνικήν μας οἰκονομίαν. Ἐπεξετείναμεν δὲ ἐπὶ τοσοῦτον τὸ μέτρον αὐτό, ὥστε ἐκάμαμεν περιορισμοὺς καὶ δι’ αὐτὸν τὸν σῖτον ὁ ὁποῖος φέρεται ἔξωθεν, εἰσαγαγόντες τὸ σταφιδόψωμον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπέρχεται καὶ μία τις ἱκανοποίησις εἰς τὸ ἐγχώριον προϊόν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον εὑρῆκεν ἕνα νέον εἶδος καταναλώσεως εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Χώρας. Ἐμελετήσαμεν ἀκόμη, ὡς εἶχον ἄλλως δηλώσει καὶ προγραμματικῶς, τὸ ζήτημα τῆς ἀντικαταστάσεως εἰδῶν τινων ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀντὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων τοιούτων. Συνεστήσαμεν πρὸς τοῦτο ἁρμοδίας Ἐπιτροπὰς νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ἐν μέρει εἴμεθα βέβαιοι ὅτι θὰ ἀντικαταστήσωμεν τὸν γαιάνθρακα διὰ τοῦ ἐγχωρίου λυγνίτου. Μέχρι τοῦ παρελθόντος ἔτους εἴχομεν περίπου κατανάλωσιν 100 χιλιάδων τόννων ἐγχωρίου λυγνίτου καὶ ἐλπίζομεν ὅτι μὲ τὰς καταβαλλομένας προσπαθείας, διὰ τὰς ὁποίας καὶ ἰδιαιτέρως συνενοήθημεν μὲ τοὺς κατόχους λυγνιτωρυχείων, θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς 200 χιλιάδας τόννους κατ’ ἔτος τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον θὰ μᾶς ἐλαφρύνῃ ἀπὸ τὴν ἐξαγωγὴν συναλλάγματος, ἀλλὰ θὰ δώσῃ ἀκόμη καὶ ἐργασίαν εἰς τὸν πληθυσμὸν ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην νὰ εὑρεθῶσι δι’ αὐτὸν μέσα ἐργασίας. Δυστυχῶς ἡ γενομένη μελέτη παρὰ τῆς ἐπὶ τούτῳ συσταθείσης ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντικατάστασιν τῆς βενζίνης ἐν μέρει δι’ οἰνοπνεύματος, ἡ προσπάθειά μας κατεδείχθη ἀτυχής, διότι, τὸ οἰνόπνευμα ἔχει τριπλασίαν περίπου ἀξίαν ἀπὸ τὴν βενζίνην. Ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς βενζίνης, μὲ οἰνόπνευμα. Τοὐναντίον δέον νὰ προσπαθήσωμεν νὰ εὕρωμεν μεγαλειτέραν διέξοδον τούτου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πάντως ὅσον ἀφορᾷ τὴν βενζίνην, ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Ὑπουργὸς εἰσηγήθη μέτρα τινὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἐφαρμόζονται, τὰ μέτρα τῆς κατ’ ἐναλλαγὴν κυκλοφορίας τῶν αὐτοκινήτων. Δυστυχῶς τὰ μέτρα ταῦτα ἐπέσυραν κατ’ αὐτοῦ τὴν ἀρὰν πολλῶν ἀνθρώπων καὶ ἰδίᾳ κυριῶν, αἵτινες δὲν εἶναι εὔκολον νὰ μεταχειρίζωνται τὰ ἰδιωτικά των αὐτοκίνητα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, εὐσπλαγχνικώτερα φερόμενος, παρέχει ἰδιαιτέρας ἀδείας σχετικάς. Ἐμεριμνήσαμεν ἐπίσης κατὰ πάντα τρόπον περὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν προϊόντων ἐξωτερικοῦ καὶ ἐσωτερικοῦ τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε δίδει ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Εἴχομεν στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἐν πλήρει ἰσοτιμίᾳ ἀντηλλάσσοντο ἐξωτερικὰ μὲ ἐσωτερικὰ ἐμπορεύματα, καὶ ὁ σκοπὸς εἰς τὸν ὁποῖον εἴχομεν ἀποβλέψει διὰ τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλάττωσιν τῆς παθητικότητος τοῦ οἰκονομικοῦ μας ἰσοζυγίου, ἐπετεύχθη. Ἐφροντίσαμεν δηλ. ὅπως, ὅσον τὸ δυνατόν, προαχθῇ καὶ ἡ ἐγχώριος παραγωγή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰς τὰ νομοσχέδιά του θὰ σᾶς εἴπῃ ποῖος εἶναι ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκει τοῦτο ἡ Κυβέρνησις. Ἄλλην ἐπίσης εὐχάριστον πληροφορίαν ἔχω νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς Γεωργίας, ἀνεξαρτήτως τῶν νομοσχεδίων, κατώρθωσε διὰ τῶν προσπαθειῶν αὐτῆς ὥστε κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ν’ αὐξήσῃ τὴν καλλιέργειαν τῆς γῆς κατὰ ἓν ἑκατομμύριον στρεμμάτων ἐπὶ πλέον τοῦ παρελθόντος. Καὶ τοῦτο εἶναι ἀκόμη ἓν πρόσθετον εὐνοϊκὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τὴν μεγάλην προσπάθειαν τοῦ λαοῦ ὅπως καὶ αὐτὸς βοηθήσῃ καὶ ἑαυτὸν ἀλλὰ καὶ τὴν Χώραν, ἵνα ἐξέλθῃ ἐκ τῆς στενοχωρίας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται. Ἐπὶ πλέον θὰ εὕρητε μεταξὺ τῶν νομοσχεδίων καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ρυθμίσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ ὅσον τὸ δυνατὸν μείζων ἐναρμόνισις τῶν εἰσαγωγῶν πρὸς τὰς ἐξαγωγάς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν γενικωτέρων τούτων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπιδρῶσιν ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ νομίσματος ἡμῶν, ὑπάρχει δυστυχῶς καὶ ἡ αἰσχροκέρδεια, ἡ ὁποία καταδιώκει τὸ νόμισμα. Εἶναι γνωστὸν ποίαν βλάβην ἐπιφέρει εἰς τὸ νόμισμα ἡμῶν ἡ καλουμένη ἐλευθέρα ἀγορά. Καὶ ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε λάβει κατ’ αὐτῆς μέτρον, δρακόντειον ἀληθῶς. Εἶχεν εἰσαγάγει νόμον, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ ὑπὸ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ νόμος οὗτος παρέμεινε νεκρὸς καὶ ἡ ἐλευθέρα ἀγορὰ ἐνήργει ἐν πλήρει γνώσει τῆς Ἀρχῆς, ἐν πλήρει γνώσει τῶν Κρατικῶν ὀργάνων. Τὸ ληφθὲν ἑπομένως μέτρον, οὐ μόνον δὲν ἐπέφερεν ἀποτέλεσμά τι ἀλλὰ τοὐναντίον ἐνίσχυσε τοὺς κερδοσκόπους, οἱ ὁποῖοι ἐνόμιζον ὅτι δὲν ὑπάρχει μέσον καταδιώξεως αὐτῶν. Διὰ τοῦτο μεταβάλλομεν τὸν νόμον τοῦτον κατ’ ἀρχήν, μεταβάλλομεν ἰδίως τὰς ποινάς, τὰς ὁποίας ἐλαφρύνομεν κατὰ τὴν κυρίαν ποινήν, ἀλλὰ κατὰ τὰ ἄλλα ἐπεξετείναμεν τοῦτον εἰς σημεῖά τινα καὶ ἐπιβάλλομεν βαρυτέρας ποινάς, ὡς εἶναι π. χ. ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐπεξετείναμεν ἐπίσης τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τούτου καὶ δι’ αὐτὰς τὰς διοικήσεις τῶν νομικῶν προσώπων, ἐφόσον ἐμμέσως ἢ ἀμέσως ἐνέχονται εἰς πράξεις κερδοσκοπικάς, εἰς βάρος τῆς δραχμῆς. Δὲν ἠρκέσθημεν δὲ εἰς τοῦτο μόνον. Ἐπεζητήσαμεν πρὸ παντὸς νὰ γίνῃ ὁ νόμος σεβαστὸς δι’ ὅλους καὶ πρὸς τοῦτο διεθέσαμεν διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν αἰσχροκερδούντων ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος μίαν ὁμάδα ἐκ τεσσαράκοντα προσώπων τῆς ἀστυνομίας. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων ἐξηλείφθη ἡ ἐλευθέρα ἀγορά, ἀλλὰ πάντως ἐκ τῶν Τραπεζῶν καὶ ἰδίᾳ ἐκ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἔχω τὴν βεβαίωσιν ὅτι ἔχει περιορισθῆ πάρα πολὺ ἡ ἐλευθέρα ἀγορά. Σπανιώτατα ἀκούονται κρούσματα παραβάσεως τοῦ νόμου καὶ αὐτὰ ἐλπίζω ὅτι εἶναι συνέπεια, ὄχι μόνον τοῦ φόβου, τὸν ὁποῖον ἐμπέει ὁ νόμος, ἀλλὰ τοῦ συναισθήματος, τὸ ὁποῖον ἀνεπτύχθη γενικῶς κατ’ αὐτῆς τῆς αἰσχροκερδείας, ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος. Εὔχομαι ὅπως πολὺ ταχέως μὴ ἀκουσθῶσι παρόμοια ἀντεθνικὰ κρούσματα.

§13Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καλὰ θὰ κάμετε νὰ μὴ στηρίζεσθε καθόλου εἰς αὐτούς.

§14Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν στηρίζομαι εἰς αὐτούς.....

§15Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Νὰ μὴ στηρίζεσθε εἰς αὐτοὺς καθόλου, διότι ἐκεῖνοι ποὺ κάμνουν αὐτά, δὲν λογαριάζουν τίποτε.

§16Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, δὲν στηρίζομαι, ἐπαναλαμβάνω, εἰς αὐτοὺς ποὺ κάμνουν αὐτά. Παρεξηγήσατε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ εἴπω. Ἐγὼ δὲν στηρίζομαι εἰς τοὺς αἰσχροκερδοῦντας ἀλλ’ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν ἀντελαμβάνοντο τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ὡς ὑπόθεσιν μεγίστης ἐθνικῆς σημασίας καὶ ἠδιαφόρουν, βλέποντες νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ κερδοσκοπία. Εἰς τοῦτο στηρίζομαι καὶ αὐτὸ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα αἴσθημα ἐπικαλοῦμαι διὰ νὰ κτυπήσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται τοιαῦτα ἐπιζήμια κατὰ τοῦ τόπου μέσα πρὸς κερδοσκοπίαν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὀφείλω νὰ ἐξάρω τὴν διαγωγὴν τοῦ ἐμπορικοῦ κόσμου μετὰ τοῦ ὁποίου ἤλθομεν πάντοτε εἰς συνεννόησιν ὅταν ἐπρόκειτο νὰ λάβωμεν οἱασδήποτε περιοριστικὰ μέτρα. Καὶ ἐθαύμασα ἀληθῶς τὴν διαγωγὴν αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι μετὰ τόσης ἀνιδιοτελείας, μετὰ τόσης καλῆς θελήσεως ἀπεδέχθησαν τοὺς περιορισμοὺς, τοὺς ὁποίους ἐνομίσαμεν ἀναγκαίους νὰ ἐπιβάλλωμεν. Εἶναι ἀληθῶς ἄξιοι ἐπαίνου καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ Βήματος τούτου νὰ ἐξάρω τὴν συμπεριφορὰν ταύτην τῶν ἐμπόρων. Κύριοι, θὰ εἶναι περιττὸν νὰ ἀπαριθμήσω διαφόρους ἄλλας ἐργασίας, εἰς τὰς ὁποίας γενικώτερον ἠσχολήθη ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ διάστημα αὐτό. Ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον, ὅπως παύσῃ ἡ ἀνεργία ὡς πρὸς τὸ Χρηματιστήριον, τὸ ὁποῖον εἰς ὡρισμένας τάξεις ἀνθρώπων τοῦ Χρηματιστηρίου ἀπέβη ἐπιζήμιον, ἄλλας δὲ ἀνωμαλίας ἐξ ἄλλου ἐπέφερεν, εὕρομεν ἀναγκαῖον νὰ προβῶμεν εἰς τὸ ἄνοιγμα τοῦ Χρηματιστηρίου, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἑνὸς ἤδη μηνός, λειτουργεῖ κανονικῶς χωρὶς νὰ παρατηρηθῶσι αἱ ἀνωμαλίαι τὰς ὁποίας πολλοὶ φοβούμενοι, ἐκράτουν τοῦτο κλειστόν. Ἐπεξηγήσαμεν καὶ ἐν ταὐτῷ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ διαρρυθμίσωμεν τὰς σχέσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται, συνεπείᾳ τῆς ἀνωμαλίας ἡ ὁποία ἐπέφερε τὸ κλείσιμον τοῦ Χρηματιστηρίου καὶ τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἐν τῷ μεταξὺ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τοῦ μακροῦ χρόνου τοῦ κλεισίματος. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπῃτεῖτο νόμος, ὁ ὁποῖος, μὴ ὑπαρχούσης Βουλῆς δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ παρὰ ἐὰν ἐγίνετο τοιοῦτος ἀναγκαστικός. Δὲν ἐνόμισε ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔπρεπε διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ κάμῃ ἀναγκαστικὸν νόμον. Διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν διὰ τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον καὶ τὴν κρίσιν ὑμῶν σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλει συζητηθῆ. Ἐπίσης, Κύριοι, προέβημεν εἰς τὸν σχηματισμὸν διαφόρων ἐπιτροπῶν πρὸς μελέτην ζητημάτων λίαν ἐνδιαφερόντων τὸν τόπον. Καὶ ἀναφέρω τὸ ζήτημα τῶν διαφόρων ὀργανισμῶν οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἀπέδωκαν μέχρι τοῦδε ἱκανοποιητικὰ ἀποτελέσματα. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Τουρισμοῦ π. χ. Εἰς τὸν τουρισμόν, ὡς μέσον πλουτοπαραγωγικόν, ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδει μεγίστην σημασίαν διὰ τοῦτο κατόπιν μελέτης τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν μετὰ τῆς ἁρμοδίας ἐπιτροπῆς θὰ εἰσηγηθῶμεν εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἐκεῖνο ὅμως εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἤθελε δὲν ἤθελεν, ἐπέστησεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν της καὶ ἠσχολήθη ἐπ’ αὐτοῦ σοβαρῶς εἶναι τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν τῆς Ἑλλάδος πρὸς τοὺς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸ παντός. Δυστυχῶς τὰ βαρύνοντα τὴν χώραν μας χρέη, καὶ ἰδίως τὰ ἐξωτερικά, εἶναι πάμπολλα. Μνημονεύω τὰ ἐξωτερικὰ ἰδιαιτέρως, καθόσον δι’ αὐτά, ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, δὲν ἔχομεν ἀνάγκην μόνον δημοσιονομικῆς πολιτικῆς οἰκονομικῆς, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην καὶ συναλλάγματος, τοῦ ὁποίου τόση εἶναι ἡ σπάνις. Κατὰ στατιστικὴν τὴν ὁποίαν ἐζήτησα, τὰ χρέη τῶν διαφόρων χωρῶν, τὰ ἐξωτερικά, βαρύνουσι κατὰ κεφαλὴν ἕκαστον τῶν πολιτῶν κατὰ ποσὸν τοῦ ὁποίου τὴν κορυφὴν ἔχει ἡ Ἑλλάς. Τὸ ἐξωτερικὸν δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν χρέος τῶν Χωρῶν τῆς κεντρικῆς καὶ ἀνατολικῆς Εὐρώπης κατὰ κάτοικον ἔχει εἰς φράγκα ἑλβετικὰ ὡς ἑξῆς: Αὐστρία: Δημόσιον 184, ἰδιωτικὸν 177. Βουλγαρία: Δημόσιον 103, ἰδιωτικὸν 18. Ἑλλὰς: Δημόσιον 344, ἰδιωτικὸν 34. Οὑγγαρία: Δημόσιον 223, ἰδιωτικὸν 209. Πολωνία: Δημόσιον 87, ἰδιωτικὸν 52. Ρουμανία: Δημόσιον 261, ἰδιωτικὸν 311. Τσεχοσλοβακία: Δημόσιον 99, ἰδιωτικὸν 39. Γιουγκοσλαυία: Δημόσιον 225. Διὰ τὸ ἐσωτερικὸν χρέος, ἡ εἰς βάρος τῆς Ἑλλάδος ἀναλογία εἶναι ἔτι μεγαλυτέρα. Ἐὰν δὲ θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὰ ἐσωτερικὰ χρέη, θὰ ἴδωμεν δυστυχῶς, τὴν Ἑλλάδα νὰ εὑρίσκεται πάντοτε ἐπὶ κεφαλῆς. Διὰ νὰ αἰσθανθῶμεν δὲ ἔτι περισσότερον ποῖον εἶναι τὸ βάρος τοῦτο, ἀρκεῖ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν μας καὶ πόσον πτωχὴ εἶναι ἡ Ἑλλὰς εἰς τὸ ἐθνικόν της εἰσόδημα. Εἶναι τοῦτο ἕνα σημεῖον τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν στενοχωρίας, τὸ σπουδαιότατον, τὸ ὁποῖον πρέπει πολὺ νὰ προσέξωμεν διὰ νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον γενικωτέρας του ρυθμίσεως. Ἔχει δὲ ἀκόμη τὸ δημόσιον ἐξωτερικόν μας χρέος καὶ ἕνα ἄλλο μειονέκτημα. Ὅλα τὰ δάνειά μας τοῦ ἐξωτερικοῦ δὲν ἔχουν ἀκόμη ὁριστικῶς παγιωθῆ. Ὑφίσταται ἕνα χρέος εὐτυχῶς, ἕνα καὶ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀρκετὰ μεγάλο, τὸ χρέος ἐξ ἑπτάμισυ ἑκατομμυρίων δολλαρίων τοῦ Οἴκου Σπάιερ. Μοῦ ἔκαμε δὲ τὸ χρέος τοῦτο ἐντελῶς ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν, διότι ἦτο τὸ πρῶτον πλῆγμα τὸ ὁποῖον ἠσθάνθην ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν κατ’ ἀρχὰς διηύθυνα καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο. Τὴν ἑπομένην ἡμέραν τῆς προσελεύσεώς μου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εὑρέθην πρὸ τοῦ ἀντιπροσώπου τοῦ Οἴκου τούτου, ὅστις μοῦ εἶπεν ὅτι ἡ ἑξάμηνος προθεσμία, ἡ δοθεῖσα εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἔληξε, καὶ ἔπρεπε νὰ καταβληθῇ ἀμέσως ὁ τόκος. Μοῦ ὑπέδειξε δὲ ὅτι τὸ δάνειόν μας αὐτὸ εἶνε ἐξησφαλισμένον δι’ ὁμολογιῶν τοῦ ἐθνικοῦ δανείου τῶν 500 ἑκατομμυρίων τοῦ 1914 καὶ ὅτι, ἐν περιπτώσει μὴ καταβολῆς εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ διαθέσῃ τὰς ὁμολογίας ταύτας. Φαντάζεσθε βεβαίως τὰς συνεπείας τούτου. Εὐτυχῶς τὸ Κράτος ἦτο εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ τὸν τόκον τῆς ἑξαμηνίας αὐτῆς καὶ ἔγινε δεκτὸν νὰ ἀναβληθῇ δι’ ἓν ἀκόμη ἑξάμηνον ἡ ὁριστικὴ ρύθμισις. Δὲν νομίζω, Κύριοι, ὅτι δυνάμεθα νὰ σταθῶμεν ὡς Κράτος μὲ τὴν πίεσιν αὐτήν, ὅταν μάλιστα αὕτη παρουσιάζεται τόσον αἰφνηδιαστικῶς. Ὡμίλησα μετὰ τοῦ προσώπου καὶ εἶπον, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν κάποιαν ρύθμισιν τοῦ χρέους καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν ἐντολήν, ἀλλὰ μοῦ ὑπεσχέθη ὅτι ὁ οἶκος Σπάιερ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀφήσῃ ἐκτεθειμένην τὴν Ἑλλάδα, τὸν παρεκάλεσα δὲ νὰ μᾶς ὑποδείξῃ ὁ ἴδιος ἐν τῷ μεταξὺ τὸν τρόπον μιᾶς παγιοποιήσεως, τρόπον τινά, τοῦ δανείου. Αἱ ζητηθεῖσαι προτάσεις μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν μοῦ ὑπεβλήθησαν. Ἀλλ’ ὅ,τι ἰδιαιτέρως ἀπησχόλησε τὴν Κυβέρνησιν ἦτο τὸ ζήτημα τοῦ ἐξωτερικοῦ δημοσίου χρέους. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι εὑρέθημεν πρὸ συμβάσεως, ἡ ὁποία κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον εἶχε συνομολογηθῆ μετὰ τῶν ὁμολογιούχων παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διὰ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Βαρβαρέσου. Κατὰ τὴν συμφωνίαν ταύτην ἡ Ἑλλὰς ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ 30% ἐπὶ τοῦ τοκομεριδίου, ἐπὶ πλέον δὲ νὰ ἐξετασθῇ κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον, ἡ δυναμικότης τῆς χώρας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης νὰ καθορισθῇ κατὰ πόσον θὰ ἠδύνατο νὰ χωρήσῃ καὶ ἐπὶ πλέον καταβολή. Διὰ τῆς προσθέτου καταβολῆς ταύτης ἐδίδετο ἐγγύησις μέχρι 35% τοῦ τόκου καὶ ἡ ἐγγύησις αὕτη θὰ παρεκρατεῖτο ἐκ τῶν πλεονασμάτων ἀπὸ 100 ἑκατομ. μηνιαίως, ἀπὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου π. ἔ. καὶ ἐφεξῆς, μέχρι τέλους τῆς χρήσεως. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξύ, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμφωνίας ταύτης, προέκυψαν, ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, δύο ἐπὶ πλέον ζητήματα, ὡς πρὸς τὰ ἐξωτερικά μας δάνεια. Τὸ πρῶτον ἦτο ἡ ἀξίωσις τῶν Γάλλων πιστωτῶν, ὅπως διά τινα τῶν δανείων πληρωθῶσιν, οὐχὶ εἰς συνάλλαγμα, ἀλλὰ εἰς χρυσόν. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἠμφισβήτησε τὴν ἀξίωσιν ταύτην, ἀπεφασίσθη δὲ νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα διὰ διαιτησίας. Δεύτερον ζήτημα ἦτο τοῦ Ἀμερικανικοῦ δανείου. Ὑπενθυμίζω σχετικῶς ὅτι μετὰ τῆς Ἀμερικῆς εἴχομεν συνάψει δύο δάνεια. Τὸ πρῶτον τμῆμα καὶ τὸ δεύτερον τοῦ Ἀμερικανικοῦ δανείου. Τὸ πρῶτον εἶχεν ἀναγνωρίσει καὶ ἡ Ἀμερικὴ ὅτι ἀποτελεῖ πολεμικὸν δάνειον, διὰ τὸ δεύτερον ὅμως ὑποστηρίζει ὅτι ἦτο δάνειον ἐξομοιούμενον πρὸς τὰ δάνεια τῶν ὁμολογιούχων πιστωτῶν. Ὑποστηρίζει δὲ ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀφοῦ τὸ δάνειον τοῦτο ὑπάγεται εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ὑπεστήριξεν ἐντόνως τὸ ἐναντίον, δι’ ὑπομνήματος, τὸ ὁποῖον συνέταξεν αὐτὸς οὗτος ὁ τότε κ. Πρωθυπουργός. Μὲ τὴν γνώμην ταύτην εὑρέθημεν σύμφωνοι ὅλοι οἱ Ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὅτε συνήλθομεν εἰς κοινὴν σύσκεψιν, ὡς πρὸς τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ δανείου, καὶ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς ἐπέμενεν εἰς τὴν γνώμην του νὰ λυθῇ ἡ διαφορὰ μὲ διαιτησίαν, μέχρις οὗ δὲ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἐδέχετο νὰ κρατῶνται ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ὄχι μόνον τὸ 30%, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ ἀναλογοῦν ποσοστόν. Τὸ κρίσιμον τῆς καταστάσεως διέγνωσεν ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις, διότι διέβλεπεν ὅτι ἡ γενομένη συμφωνία τοῦ κ. Βαρβαρέσου περὶ πληρωμῆς τοῦ 30% καὶ τῶν διαφόρων ἄλλων παρακρατήσεων, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνετο ὅτι διὰ τὰ ἐπὶ πλέον τῶν 30%, θὰ ἐκδοθῶσι τοκοφόροι ὁμολογίαι. Τὸ ζήτημα διεχειρίσθην αὐτοπροσώπως. Διέγνωσα ἀμέσως ὅτι ἡ πληρωμὴ τῶν 30% μετὰ τῶν ἄλλων ὅρων θὰ ἐβάρυνεν τόσον πολὺ τὴν χώραν, ὥστε δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεις της. Καὶ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἐκ τῆς μελέτης τοῦ σχετικοῦ φακέλλου ἐπείσθην ὅτι καὶ ὁ τότε Πρωθυπουργὸς κ. Βενιζέλος δὲν εἶχε ἀντίθετον γνώμην, διότι ἔγραφεν εἰς τὸν κ. Βαρβαρέσον ὅτι «βαρεῖς εἶναι οἱ ὅροι» ἀλλὰ εἶχον ἤδη γίνει ἀποδεκτοί. Καὶ ἐγώ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, εὑρισκόμην πρὸ τοῦ διλήματος ἢ νὰ ματαιώσω τὴν ὑπόσχεσιν αὐτὴν ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ παρὰ τῆς προηγουμένης Κυβερνήσεως, ὁπότε φαντάζεσθε ποῖα θὰ ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα, ὡς πρὸς τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος ἀλλὰ καὶ γενικώτερον ὅταν ἐρχόμεθα εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τοὺς ξένους πιστωτάς, οἱ ὁποῖοι εἶχον καὶ τὴν προστασίαν τῶν Κρατῶν των καὶ ἀκόμη τὴν προστασίαν τῆς Κ.Τ.Ε......

§17Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς διακόψω καὶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἠθικὴ ὑποχρέωσις, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησίς σας νὰ ἐμμείνῃ διὰ τὴν συμφωνίαν Βαρβαρέσου ἔπαυεν......

§18Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν θέλετε, ἀφήσατέ με νὰ συνεχίσω καὶ θὰ ἰδῆτε ὅτι τὸ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου. Ἢ, λέγω, ἔπρεπε νὰ ἀθετήσωμεν ὑποχρέωσιν, ἡ ὁποία νομίζω δὲν ἦτο μόνον ἠθική, διότι μόλις τὸν Αὔγουστον εἶχε συναφθῆ ἡ συμφωνία Βαρβαρέσου, ἐν πλήρει φυσικὰ γνώσει τῆς καταστάσεως, ἢ νὰ πληρώσωμεν. Πῶς θὰ ἠδυνάμην νὰ γίνω πιστευτός, λέγων, μετὰ δύο μόλις μῆνας ὅτι ἡ Χώρα δὲν δύναται νὰ πληρώσῃ;

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε;

§20Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφῆστε με. Θὰ ἔλθω εἰς αὐτό. Ἔλεγον λοιπὸν ὅτι ἀπέναντι τῆς ἀδυναμίας εἰς τὴν ὁποίαν ἠσθάνθην ὅτι εὑρίσκετο οἰκονομικῶς ἡ Χώρα ὑπῆρχε κίνδυνος νὰ ὑποστῇ αὕτη μίαν μείωσιν Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, καὶ τοῦτο ἤθελε νομίζω νὰ εἴπῃ ὁ κ. Βενιζέλος, ὅτι μοὶ ἐδίδετο ἡ εὐκαιρία νὰ ὑπαναχωρήσω τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον οἱ πιστωταὶ δὲν ἐφαίνοντο ἐπιεικεῖς. Ὄντως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαίτησιν τοῦ Ἀμερικανικοῦ δανείου, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία εἶχεν ἐπέλθῃ συμφωνία, ἀντετάσσετο καὶ παρὰ τῆς Ἀμερικῆς ἀλλὰ καὶ παρὰ τῆς Ἀγγλίας ὅτι ὀφείλει ἡ Ἑλλὰς νὰ πληρώσῃ καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν δάνειον, ἀδιάφορον ἂν εἶχεν αὕτη τὴν γνώμην ὅτι ἐπρόκειτο περὶ πολεμικοῦ καὶ οὐχὶ περὶ ἐμπορικοῦ. Καὶ τὸ πρόσχημα τοῦτο ἐχρησιμοποιήθη ὅσον ἦτο δυνατὸν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ προσχήματος.

§22Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς τὸ εἴπω.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Τὸ «ἐπιχείρημα» θὰ ἦτο ἀκριβέστερον.

§24Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐπιχείρημα, ἔστω. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἀντιρρήσεως ἀφοῦ ἔμεινα σύμφωνος μαζύ σας ὡς πρὸς τὴν φύσιν τοῦ δανείου καὶ τὸ ἐχρησιμοποίησα ὅσον ἠδυνάμην περισσότερον, ὅπως ἐπίσης καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. Προσεπάθησα νὰ πείσω καὶ τοὺς ξένους πιστωτὰς καὶ τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτῶν ὅτι ἦτο ἀδύνατον, ἡ Χώρα νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις της. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπεζήτησα, ὅπως, πρὸ τοῦ Νοεμβρίου ἔλθουν καὶ ἐξετάσουν αὐτοπροσώπως τὴν κατάστασιν τῆς Χώρας διὰ νὰ ἐκτιμήσουν τὴν δυναμικότητα της. Ἀλλὰ διαρκῶς μοῦ ἐπανελαμβάνετο νὰ πληρώσωμεν τὸ 30% καὶ ὕστερα θὰ ἐξετασθῇ ἡ κατάστασις τῆς Χώρας. Ὅταν μοῦ προεβλήθη ὁ ὅρος ὅτι εἰς τὴν συμφωνίαν τῶν 30% μὲ τοὺς ὁμολογιούχους, ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ δεύτερον μέρος τοῦ Ἀμερικανικοῦ δανείου, ἦτο τοῦτο λόγος διὰ νὰ ὑπαναχωρήσω τῆς συμβάσεως, μεταχειριζόμενος τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ μόνον; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω μὲ ἀκλόνητον πεποίθησιν ὅτι δι’ ἐμὲ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ τοῦτο λόγος σοβαρὸς διὰ νὰ ὑπαναχωρήσω, ἀφ’ ἑνὸς διότι τὸ ποσὸν ἦτο 65 χιλ. δολλάρια, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διότι οὐδεὶς μᾶς ἠμφισβήτει νὰ πληρώσωμεν καὶ νὰ κρατήσωμεν ὅλας τὰς ἐπιφυλάξεις διὰ τὴν τοιαύτην πληρωμήν. Ἐτονίσαμεν ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παρακρατήσωμεν μπλοκὲ τὸ ἀναγκαῖον συνάλλαγμα, ἀλλὰ στερεοτύπως ἐδίδετο ἡ ἀπάντησις ὅτι πρέπει καὶ ἡ Ἀμερικὴ νὰ τύχῃ τῆς αὐτῆς μεταχειρίσεως, τῆς ὁποίας τυγχάνουν καὶ οἱ ἄλλοι ὁμολογιοῦχοι πιστωταί. Δὲν εἶναι τώρα καιρὸς νὰ φέρω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ τηλεγραφήματα καὶ τὰς ἐπιστολάς, τὰς ὁποίας εἶχον παρὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος. Ἔφθασε νὰ θεωρῆται τὸ ζήτημα προσωπικόν. Λέγω, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ δυσχεράνωμεν τὰς σχέσεις μας μὲ τὰ ξένα Κράτη, μὴ ἐκτελοῦντες τὴν σύμβασιν Βαρβαρέσου διότι προεβλήθη ὁ ὅρος νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν συμφωνίαν καὶ τὸ Ἀμερικανικὸν δάνειον. Ὑποθέτω ὅτι ἂν ἡ λύσις τοῦ ζητήματος ἦτο ὑπὲρ ἡμῶν, τὴν ὁποίαν δικαιούμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν διὰ σχετικῆς διαιτησίας δὲν θὰ ἠρνεῖτο ποτὲ ἡ Ἀμερικὴ νὰ μᾶς δώσῃ τὰ 65 χιλιάδας δολλάρια, τὰ ὁποῖα ἀπέναντι τῆς ἀξιώσεώς της τῆς προσεφέραμεν. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἐπιχείρημα αὐτὸ διὰ νὰ διακινδυνεύσωμεν τὴν πίστιν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Ἐξωτερικόν.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἐλπίζω νὰ θελήσητε νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω αὐτὴν τὴν φοράν.

§26Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσητε μετ’ ἐμέ.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπικρίνω..........

§28Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω πόσον τὸ ζήτημα αὐτὸ σᾶς ἔχει ἐπηρεάσει. Ἐνθυμοῦμαι καὶ εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μας συνάντησιν μετὰ πόσης μεγάλης ζέσεως ὡμιλήσατε.

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διατὶ μὲ ἔχει ἐπηρεάσει τόσον πολύ;

§30Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι εἶναι ἡ ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ μέρους τῶν πρώην συμμάχων καὶ συναγωνιστῶν της κατὰ τὸν πόλεμον. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἔχει ἐρεθίσει. Ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπικρίνω ὅμως ἀφοῦ ἐκρίνατε ὅτι ἡ κατάστασις τῆς χώρας ἐπιτρέπει τὴν πληρωμὴν τοῦ 30%. Ἀπεφασίσατε νὰ δώσητε ἀκόμη 149 χιλιάδες δολλάρια. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, μεθ’ ὅσας συζητήσεις ἐγένοντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, παρόντων ὅλων τῶν πολιτικῶν ἀρχηγῶν, νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι δὲν εἴχατε δικαίωμα νὰ ὑπαναχωρήσητε τῆς συμβάσεως καὶ ὅτι θὰ ἐξεθέτατε τὴν Ἑλλάδα εἰς κινδύνους ἐὰν ἠθέλετε ὑπαναχωρήσει. Διότι τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον μᾶς προέβαλλον οἱ ὁμολογιοῦχοι ἦτο βάσιμον, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μικροῦ ποσοῦ. Δὲν ἔχει σημασίαν διότι γνωρίζετε ὅτι ἀπὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως μέχρι τῆς ἐκτελέσεώς της ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις, ἡ κατάστασις ἡ νομισματικὴ τῆς Ἑλλάδος ἐχειροτέρευσε, καθὼς καὶ ἡ ἐν γένει οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς Ἑλλάδος. Ὁ προϋπολογισμός, τὸ ὁποῖον ὑπελογίζατε ὅτι θὰ εἶναι ἰσοζυγισμένος, ἀποδεικνύεται ὅτι θὰ κλείσῃ μὲ ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶναι τόσον μέγα, ὅσον ἐξηγγέλθη, ἀλλὰ βεβαίως θὰ εἶναι περὶ τὰ 450 ἑκατομμύρια. Δὲν πρόκειται νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἴχετε δικαίωμα νὰ ὑπαναχωρήσετε. Δὲν ὑπανεχωρήσατε διότι ἐκρίνατε ὅτι συμφερώτερον ἦτο εἰς τὴν Χώραν νὰ πληρώσῃ τὸ 30%, παρὰ νὰ μὴ πληρώσῃ τίποτε καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν σύγκρουσιν, ἡ ὁποία θὰ ἐπροκαλεῖτο καὶ ἂν δὲν εἶχεν ὑπογραφῆ ἡ σύμβασις καὶ εἴμεθα ἀποφασισμένοι νὰ μὴ θέλωμεν νὰ πληρώσωμεν τίποτε. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν διαχείρησιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν τελευταίαν αὐτὴν στιγμὴν ἀπὸ τοῦ Βήματος τῆς Βουλῆς, ἀντὶ νὰ προσέλθετε καὶ νὰ εἴπητε ὅτι ἡ Κυβέρνησις, μὲ τὴν στενοχωρίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα ἔκρινεν—ἀφοῦ ἐξήτασε καλῶς τὰ πράγματα —ὅτι συμφέρον ἦτο νὰ πληρώσωμεν τὸ 30% διότι ἠμποροῦμε νὰ τὸ πληρώσωμεν, χωρὶς νὰ διακινδυνεύσῃ ἡ νομισματικὴ κατάστασις, ἔρχεσθε καὶ λέγετε ὅτι φοβούμενος τὰς πιέσεις τὸ ἐπληρώσατε καὶ ἀφήνετε νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι ἡ κατάστασίς μας εἶναι τραγικὴ καὶ κρίσιμος. Δὲν ἔπρεπε νὰ λεχθῶσιν αὐτά.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐάν, Κύριε Πρόεδρε καὶ Ἀρχηγὲ τῶν Φιλελευθέρων, σᾶς ἐπηρέασε τόσον πολὺ ἡ στάσις αὐτὴ τῶν ξένων πρὸς ἡμᾶς, ὑπῆρξαν πλεῖσται ἄλλαι περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπωφελέστερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον ἠδύνασθε νὰ χρησιμοποιήσητε τὸ σχετικὸν ἐπιχείρημα Ἀλλ’ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ζημία καμμία δὲν ἐγένετο—δὲν ἐπρόκειτο περὶ ποσοῦ. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω καὶ ὀφείλω νὰ τὸ τονίσω, χάριν τῆς δικαιοσύνης, ὅτι ἡ Ἀμερικὴ ἠξίου μὲν τὴν πληρωμὴν αὐτήν, ἀλλὰ πρὸς ἡμᾶς ἐφέρετο μετὰ πάσης τῆς ὀφειλομένης τάξεως καὶ ἐπικαλοῦμαι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦτο: ὅτι μόλις ὑπεβάλαμεν τὴν πρότασιν περὶ ἀναστολῆς τῆς δόσεως τοῦ ἑτέρου δανείου, τοῦ πρώτου δανείου, τὸ ὁποῖον καὶ παρ’ αὐτῶν ἐνεγνωρίζετο ὡς πολεμικόν, εὐθὺς ἀμέσως, μόλις ἔφθασε τὸ τηλεγράφημά μας, ἐδόθη ἀναστολὴ δύο ἐτῶν, μολονότι ἡ αἴτησις ἡμῶν εἶχεν ὑποβληθῆ λίαν ἐκπροθέσμως, διότι ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ πρὸ ἐνενήκοντα ἡμερῶν πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς λήξεως.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Καὶ διὰ τὴν προηγουμένην δόσιν, ὅπως γνωρίζετε, ἐκπροθέσμως ὑπεβλήθη ἡ αἴτησις, καὶ ὅμως ἐδόθη ἡ ἀναστολή. Οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ δοθῇ, διότι ὑπεβλήθη ἀργὰ ἡ αἴτησις. Τὸ γνωρίζετε αὐτό.

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἠξεύρω, ἀλλὰ θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἦτο μία ἀξίωσις τῆς Ἀμερικῆς διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τόκου τοῦ 30% διὰ τὸ δεύτερον δάνειον, τὸ ὁποῖον παρὰ τὰς πεποιθήσεις καὶ ἡμῶν καὶ ὑμῶν καὶ τῶν ἄλλων Ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων, ὅτι ἀπετέλει δάνειον πολεμικόν, δὲν ἠθέλησεν οὔτε κατ’ ἐλάχιστον νὰ χρησιμοποιήσῃ, ἔστω ὡς ἐπιχείρημα, ἵνα μᾶς πείσῃ διὰ τούτου. Ὀφείλω πρὸς ἀπονομὴν δικαιοσύνης νὰ τὸ τονίσω τοῦτο. Καὶ πρέπει ἀκόμη νὰ σημειωθῇ ὅτι, ὅταν συνεννοήθην μετὰ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀνέφερα εἰς αὐτὸν ὅ,τι ἠξεύρετε μὲ τὴν προσθήκην αὐτὴν τῆς νέας ἀξιώσεως καὶ μὲ τὴν πίστιν καὶ τὴν στενοχωρίαν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κράτος ἐσωτερικῶς διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως δὲν ἠξεύρω μήπως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑπαναχωρήσωμεν τῆς συμβάσεως—ἔχετε καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει, κάμετε μίαν βολιδοσκόπησιν— μὲ ἐξώρκισε εἰς τὴν ἀπάντησίν του μὴ τυχὸν στραφῶ εἰς τοιαύτην πολιτικήν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ἐπιζημία καὶ καταστρεπτικὴ διὰ τὴν Χώραν. Οὕτω πως, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις ἔφθασεν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ 30% καθὼς καὶ τοῦ ἀντιστοίχου ποσοῦ εἰς τὴν Ἀμερικήν, διὰ τὸ ὁποῖον πάντοτε ρητῶς ἐπεφυλάχθη τῆς ἀξιώσεώς της, περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τοῦ δανείου τούτου ὡς πολεμικοῦ. Ἐξήντλησεν ἡ Κυβέρνησις ὅλα τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο, ἵνα, ἀκινδύνως καὶ ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν αὐτήν, ἡ ὁποία ἀληθῶς ἦτο ὑπερβολικὴ καὶ πολὺ ἐπίεζε τὰς δυνάμεις τῆς Χώρας καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τὸ εἰς δραχμὰς ὑπολογιζόμενον, ἀλλ’ ἀκόμη περισσότερον τὰς δυνάμεις τῆς Χώρας ὅσον ἀφορᾷ τὴν συναλλαγματικήν μας κατάστασιν. Καὶ πρέπει νὰ εἴπω ὅτι ἓν ἐκ τῶν στοιχείων ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ὀφείλεται καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἀκόμη καὶ ἡ πληρωμὴ αὐτοῦ τοῦ 30%, διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις εἶχεν ὑπολογίσει διὰ τὸ 30% ὄχι τὸ ἀπαιτούμενον διὰ τὴν πληρωμὴν ποσὸν ὁλόκληρον ἀλλὰ μόνον περὶ τὰ 580 ἑκατομμύρια.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Διότι τότε τοιαύτη ἦτο ἡ τιμὴ τοῦ συναλλάγματος.

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ἦτο μεγαλυτέρα.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ὄχι. Ὁ προϋπολογισμὸς ἔγινεν ἀπολύτως ἀκριβής.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν ἐγράφετο τὸ κονδύλιον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δὲν ἠξεύρατε τὶ θὰ πληρώσετε; Τὸ κονδύλιον ἐγράφετο κατὰ τὸν Αὔγουστον, ὁπότε ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμός, ἡ δὲ σύμβασις ἐγένετο κατὰ Σεπτέμβριον.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἠξεύρετε ὅτι ἔχομεν πρόβλεψιν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ δι’ ἐνδεχομένην μεταβολὴν τοῦ συναλλάγματος;

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἐπαρκής. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς τονίσω ὅτι ἔχετε ὑπολογίσει τὴν λίραν μὲ 500 δραχμάς, ἐνῷ ἡ λίρα τότε εἶχε πολὺ μεγαλυτέραν ἀξίαν καὶ ἐπὶ τέλους λαμβάνετε μίαν πρόβλεψιν δι’ ὅλας τὰς προμηθείας τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὰ τυχὸν ἐλλείμματα, 248 ἑκατομμύρια.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀρκετόν; Ἀπερροφήθησαν;

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι! Δὲν ἦτο ἀρκετὸν τὸ ποσὸν αὐτό. Θὰ ἀπερροφᾶτο ἀπὸ τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος καὶ διὰ διαφόρους αἰτίας.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Ἔχω δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι, ἂν πιστεύετε αὐτὰ ποὺ εἴπετε πρὸ μικροῦ, ὅτι πληρώνοντες τὸ ποσὸν αὐτό, ἐπληρώσατε περισσότερον παρ’ ὅσα σᾶς ἐπέτρεπον τὰ συναλλαγματικά μας μέσα καὶ ἑπομένως, ἐὰν εἴχατε τὸν φόβον ὅτι διὰ τῆς πληρωμῆς αὐτῆς θὰ ὠθούσατε τὴν δραχμὴν εἰς περισσοτέραν πτῶσιν, ἐκάματε ἔγκλημα νὰ πληρώσετε τὸ 30%. Αὐτὰ εἶχα νὰ σᾶς εἴπω (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι τὴν κατηγορίαν αὐτὴν διὰ τὸ ἔγκλημα, ἀλλὰ ἂν ὑπάρχῃ ἓν ἔγκλημα λέγω ὅτι τὸ ἔγκλημα ὑπάρχει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, τὸν ὁποῖον διώκουν, ὑπέγραψαν τὴν σύμβασιν (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν θέλω τοιαύτης φύσεως ἀγῶνα νὰ διεξαγάγω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ μὴ μὲ προκαλεῖτε.

§45Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἓν ἔγκλημα, συντελεῖται καὶ αὐτὸ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς ἰδικῆς σας Κυβερνήσεως.

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει, κ. Σοφιανόπουλε, κανὲν ἔγκλημα ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς μου. Προσέξατε εἰς τὰ λεγόμενα περισσότερον.

§47Σ. ΤΣΙΚΛΗΤΗΡΑΣ. Ὑπάρχει ἐπερώτησις καὶ παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ ἐὰν θέλῃ τὴν συζήτησίν της. (Θόρυβος καὶ φωναί).

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε κάτω. Δὲν εἶναι τώρα ὥρα συζητήσεως ἐπερωτήσεων.

§49Γ. ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ ὑφιστάμεθα, τὸν ἐξευτελισμὸν τοῦ Σώματος, διότι παρεισφρήσαντες τινες ἐδῶ μέσα, μὴ γνωρίζοντες τὸν Κανονισμόν.....

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχία παρακαλῶ.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπαναλαμβάνω νὰ τονίσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα, ἐκτελέσασα τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν συνάψει ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις χωρὶς νὰ θελήσῃ οὐδενὸς ἐπιχειρήματος νὰ ἐπωφεληθῇ ἢ νὰ κατηγορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ὅτι οὐχὶ ἐν πλήρει μελέτῃ τῆς καταστάσεως, ἀλλὰ μὲ ἐλαφρὰν τὴν συνείδησιν κατήργησε τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἐξεπλήρωσε ἓν καθῆκον πρὸς τὸν τόπον. Ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον τοῦτο καὶ δὲν ἄφησε παρ’ οὐδενὸς νὰ πιστευθῇ ὅτι τὰ ἐν Ἑλλάδι κόμματα ὑπάρχουν, ἵνα διοικοῦν ἕκαστον κατὰ τὰς ὀρέξεις του, διότι αἱ συμβάσεις τὰς ὁποίας συνῆψαν αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις θὰ ἠδύναντο, ἐπερχόμεναι νὰ τὰς ἀθετήσουν. Θὰ εἴπω ἀκόμη —καὶ ἂς προσέξῃ παρακαλῶ ὁ Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων —ὅτι δὲν ἦτο μόνον ἠθικὴ ὑποχρέωσις ἀλλὰ καὶ νομικὴ τοιαύτη. Διότι ἂν μᾶς ἔλεγον «πληρώσατε, Κύριοι, τὸ 30% τὸ ὁποῖον ἀπέρρεεν ἐκ τῆς συμφωνίας Βαρβαρέσου» θὰ ἐπληρώναμεν ὑποχρεωτικῶς ὅσα ἐγνωρίζατε. Νομίζω ὅτι ἠδυνάμην σοβαρῶς νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι διὰ τῆς ἐπὶ πλέον καταβολῆς δολλαρίων 65 χιλιάδων, θὰ ἐπήρχετο τοιαύτη μείωσις τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς τοῦ τόπου, ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ζήσωμεν;

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Σᾶς ἀπαντῶ ὅτι ἠμπορούσατε νὰ ὑπαναχωρήσετε. Δὲν σᾶς κατηγορῶ μάλιστα διότι δὲν ὑπανεχωρήσατε, ἀλλὰ μὴ ρίπτετε τὰς εὐθύνας ὅτι ἐξετελέσατε συνθήκας παραβιασθείσας ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Ἐὰν ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὑπεκύψατε εἰς πιέσεις, θὰ καταστρέψητε τὴν δραχμήν.

§53Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω ὅτι θὰ καταστραφῇ ὁ τόπος ἐκ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀνελάβομεν.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Μὴ ἔρχεσθε νὰ λέγετε ὅτι ὑπερβαίνουν τὰς συναλλαγματικὰς δυνάμεις τοῦ τόπου.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ τόπος ἐστενοχωρήθη βεβαίως καὶ ἐστενοχωρήθη ὑπερβολικά, ἀλλὰ πιστεύω ὅτι δὲν θὰ πάθῃ τίποτε. Ὑπῆρξαν ἄνθρωποι μάλιστα ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὸν δημόσιον βίον, οἱ ὁποῖοι μετὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης ἐξήρχοντο εἰς τὰς ὁδοὺς διακηρύττοντες ἢ ἔγραφον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι δὲν ἔχομεν νὰ φάγωμεν ψωμί. Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς τὸν ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι οὐδεὶς τοιαύτης φύσεως κίνδυνος ὑπάρχει ὥστε νὰ μὴ φάγωμεν ψωμὶ (χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς). Τοὐναντίον μάλιστα πιστεύω ὅτι ἡ τόνωσις τῆς πίστεως τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀπαραίτητος εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, θὰ τοῦ χρησιμεύσῃ ἵνα μᾶλλον ἀνωδύνως ἐξέλθῃ ἐκ τῶν σημερινῶν περιστάσεων. Δύναμαι μάλιστα νὰ τονίσω ὅτι ἡ εἰλικρίνεια, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Χώρα ἀπέναντι τῶν δανειστῶν της καὶ ἡ προσπάθεια νὰ διατηρήσῃ τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε μεταξὺ τῶν λαῶν ὅταν ἐπλήρωνεν εἰς χρυσόν, εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἄλλαι Χῶραι ἐδήλουν ἀδυναμίαν νὰ πράξουν τοῦτο, ἀποτελεῖ σπουδαῖον κεφάλαιον. Θὰ χρησιμεύσῃ δὲ τοῦτο εἰς τὸ νὰ ἐπέλθῃ πλήρης συνεννόησις μετὰ τῶν ὁμολογιούχων, περὶ τῆς τηρήσεως τῶν ὑποχρεώσεών μας, καὶ διότι ἀκόμη δὲν ἐπεζητήσαμεν ἐπιχειρήματα διὰ νὰ ὑπαναχωρήσωμεν τῆς συμφωνίας.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἐπιχείρημα διὰ νὰ μὴ ἐπληρώνατε.

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Ἑλλάς, ἡ ὁποία σήμερον ὑφίσταται πρόσθετα βάρη φορολογικά, καίτοι βαρέως ἤδη φορολογουμένη — τοῦτο δὲ διὰ νὰ μὴ ἀθετήσῃ τὰς ἀναληφθείσας ὑποχρεώσεις της — ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἕνεκα τούτου νὰ παρουσιασθῇ μὲ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ ἐνώπιον τῶν ὁμολογιούχων καὶ ὅτι οὗτοι θὰ ἀναγνωρίσουν τὰ δίκαια τὰ ὁποῖα ἔχει. Τὰ δίκαια ταῦτα τὰ διεξεδίκησα μετὰ πάσης δυνάμεως. Ὑπεστήριξα ἀπέναντι τῶν ἀντιπροσώπων τῶν ὁμολογιούχων ὅτι ἡ Ἑλλάς, πληρώνουσα τὸ 30% αὐτό, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ τι περὶ πλέον, δὲν ἔχει πλέον ἄλλα μέσα νὰ ἐξαντλήσῃ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον συμπεριεφέρθη ἡ Χώρα τῆς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύῃ ὅτι μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ζητήματος τούτου, θὰ εὕρῃ συνηγόρους καὶ μεταξὺ αὐτῶν τῶν δανειστῶν της, ὅτι καὶ ἄνευ περαιτέρω ἐξετάσεως, τὴν ὁποίαν ἄλλως τε, δὲν θὰ ἀρνηθῶμεν ποτέ, καὶ ἄνευ περαιτέρω ἐρεύνης τῆς καταστάσεως, θὰ ἔχουν ἤδη πεισθῆ ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ δώσῃ περισσότερόν τι διὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἐλπίζω δὲ ὅτι καὶ διὰ τὸ μέλλον οἰκονομικὸν ἔτος, θὰ μᾶς κρίνωσι λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν καλήν μας πίστιν καὶ τὴν εἰλικρίνειάν μας. Εἶμαι βέβαιος ὅτι μὲ τὴν μεγάλην θυσίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐστερέωσε τὴν πίστιν του ὁ ἑλληνικὸς λαός, δηλαδὴ μὲ τὴν πρᾶξιν ταύτην θὰ κατορθώσῃ ἡ Ἑλλὰς μὲ τὰς ἤδη ὑφισταμένας δυσχερεῖς συνθήκας νὰ ὑπερνικήσῃ τὰς δυσχερείας της καὶ ταχύτατα νὰ φθάσῃ εἰς ἓν καλλίτερον μέλλον. Τὸ μέλλον τοῦτο μᾶς ὀφείλεται, δύναμαι νὰ εἴπω, παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦν σήμερον παρ’ ἡμῶν τὴν πληρωμήν, ὄχι μόνον διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ κύριος Ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, ἀλλὰ διὰ λόγους ἐπίσης πολὺ σπουδαίους. Ἡ Ἑλλὰς ὑπέστη καταστροφὰς ἀπὸ τοὺς πολέμους. Δὲν δικαιοῦται διὰ τοῦτο βεβαίως ν’ ἀξιώσῃ τι παρὰ τῶν δανειστῶν της. Ἠθέλησε καὶ μετέσχεν ἑνὸς πολέμου ἐκ τοῦ ὁποίου προέκυψαν καταστροφαί, ἀδιάφορον πῶς. Ἀλλ’ ἔχει μίαν ἀξίωσιν, ἀξίωσιν ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ παροραθῇ τὴν ἀξίωσιν ἡ ὁποία πηγάζει ἐκ τοῦ ὅτι διὰ μιᾶς συνθήκης ἐκανονίσθησαν τὰ χρέη τῶν διαφόρων ἐμπολέμων, ἐκανονίσθησαν καὶ αἱ ἀξιώσεις, τὰς ὁποίας εἶχον τὰ ἄλλα Κράτη, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποζημιώσεις. Ἡ συνθήκη δὲ αὐτή, ἡ ὁποία φέρει τὴν ὑπογραφὴν ὅλων τῶν Δυνάμεων, ἀνεστάλη, ἐνῷ ἂν δὲν ἀνεστέλλετο, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς ἣν θέσιν εὑρέθη. Ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶχε πλήρη τὴν δύναμιν καὶ τὰ ἐξωτερικά της χρέη νὰ ἱκανοποιήσῃ, ἀλλ’ ἀκόμη καὶ περισσότερον τούτων, ἤτοι τὰς ἐσωτερικὰς ὑποχρεώσεις, βάσιν καὶ προέλευσιν ἐχούσας τὸν πόλεμον, οἷαι εἶναι αἱ συντάξεις αἱ παραχωρηθεῖσαι εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ἰσχυροὶ τῆς Γῆς, οἱ διαρρυθμίζοντες τὰ πράγματα τοῦ κόσμου, οἱ ἔχοντες τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλουν τὰς θελήσεις των ἐφ’ ἡμῶν, ἀνέστειλαν τὴν ἐκπλήρωσιν τῆς συμφωνίας ἐκείνης, καὶ πᾶς τις θὰ ἀνέμενεν ὅτι ἡ ἀναστολὴ αὐτή, ἡ ὁποία εἶχεν ἓν ὡρισμένον τέρμα, θὰ ἔληγε μὲ τὸ τέρμα τῆς προθεσμίας της. Ἀλλὰ δυστυχῶς ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἐνῷ ἡ προθεσμία αὐτὴ ἔληγε μὲ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, νέα ἐπεβλήθη ἀναστολὴ ἐπὶ ἑξάμηνον, τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συνθήκης ἐκείνης κατὰ τὴν ὁποίαν παρείχοντο εἰς ἡμᾶς ὡρισμένα ποσά. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, μεθ’ ὅλα ταῦτα, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ἡ θέσις τῆς Ἑλλάδος. Περὶ τούτου ἔχω τοιαύτην πίστιν, ὥστε νὰ δύναμαι νὰ τὴν μεταδώσω εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω σχετικῶς μὲ τὰ πεπραγμένα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ βραχὺ τοῦτο διάστημα (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς)

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς τὴν παροῦσαν Βουλὴν κατέχει μίαν ὅλως ἰδιάζουσαν, ἀσυνήθη δύναμαι νὰ εἴπω, θέσιν. Εἶναι συνεργάτις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εἶναι συνεργάτις αὐτῆς, ἀφοῦ, κατόπιν κοινῆς συνεννοήσεως ἀπεφάσισεν νὰ δώσῃ τὴν συνεργασίαν αὐτῆς, εἴτε ὑπὸ τύπον ψήφου ἀνοχῆς, εἴτε ὑπὸ τύπον ψήφου ἐμπιστοσύνης. Νομίζω ὅτι θὰ ἀναγνωρίσητε ὅτι εἶναι εὔλογος ἡ αἴτησίς μου, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν, ἵνα οἱ Ἀρχηγοί, συνερχόμενοι, κανονίσουν τὴν περαιτέρω πορείαν ἀπέναντι τῶν Βουλῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ἀρχηγοῦ τῶν Φιλελευθέρων.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§62Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. Θὰ προτείνω νὰ τερματισθῇ ἡ συνεδρίασις. Νὰ συνεχισθῇ δὲ αὔριον διὰ νὰ μᾶς δοθῇ χρόνος νὰ ἀναγνώσωμεν τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ συνεννοηθῶμεν καὶ περαιτέρω.

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀναβολήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ ἀντιπολίτευσις.

§64Ι. ΣΟΦΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφόσον ζητεῖται ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως διὰ τὴν αὔριον, δὲν θὰ εἶχον ἐγὼ καμμίαν ἀντίρρησιν. Οὐχ ἧττον ὅμως ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω καθαρὰ ἀπὸ τοῦδε, ὅπως ἐδήλωσα καὶ εἰς τὴν σύσκεψιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς σήμερον, ἡ ὁποία ἐπελάθετο τῶν ὑποχρεώσεών της ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ ἀπεφάσισε νὰ πληρώσῃ τὸ 30% εἰς τοὺς ξένους ὁμολογιούχους, εἶναι Κυβέρνησις ἀντιλαϊκὴ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπολογίζῃ ἐπὶ τῆς περαιτέρω ἀνοχῆς τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4 καὶ 30′ μ. μ. (Ὥρα 8ην μ. μ.)