1931.06.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 99η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Δερβενίου Κορινθίας παρακαλεῖ ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ ἀκατασκευάστου τμήματος τῆς Ἐθνικῆς ὁδοῦ Κορίνθου–Πατρῶν τοῦ διερχομένου ἐκ τῆς Κοινότητός του. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν πλημμυροπαθῶν συνοικισμῶν Νέας Ζίχνης ἢ Φυλίδος ζητούντων τὴν ἐκτέλεσιν φράγματος πρὸς πρόληψιν καταστροφῶν ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Ἀγγίτου. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Μαντᾶς καὶ Δ. Γιαννόπουλος καταθέτουσι ψήφισμα βιοτεχνῶν τριχίνων εἰδῶν Ἀμφίσσης ζητούντων τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς χόρτου, τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τριχίνων εἰδῶν τὴν προμήθειαν ὑπὸ τοῦ στρατεύματος χειλωτήρων κλπ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν ἐκπροσθέσμων κατοίκων τῆς Κοινότητος Πενταπόλεως Σερρῶν ζητούντων, τὴν λῆψιν καταλλήλων μέτρων διὰ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἐκπροσθέσμως ὑποβαλόντας αἰτήσεις ἀποζημιώσεως. — Ὁ ἴδιος βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα τῆς ἑνώσεως γεωργικῶν συνεταιρισμῶν καὶ καπνοπαραγωγῶν Σερρῶν ζητούντων τὴν ἐπίλυσιν τοῦ καπνικοῦ ζητήματος. — Ὁ ἴδιος κ. βουλευτὴς καταθέτει τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τῆς Κοινότητος Χομόνδος Δήμητρας κλπ. Σερρῶν ζητούντων τὴν πρόσληψιν ἐργατῶν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας Γιοῦλεν λόγῳ τῆς καταστροφῆς ἣν ὑπέστησαν ἐκ τῆς πλημμύρας τὰ ἔργα τοῦ ποταμοῦ Στρυμῶνος. —Ὁ Α. Κυρῖκος κάτοικος Δεσφίνης Παρνασσίδος ζητεῖ δι’ ὑπομνήματός του τὴν ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν ἀμοιβὴν λόγῳ τῆς στηθείσης δολοφονικῆς ἐνέδρας ὑπό τῶν Α. καὶ Γ. Καρακώστα κατὰ τὸ ἔτος 1928. —Ὁ Σύλλογος Μακεδονομάχων «Παῦλος Μελᾶς» Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν παροχὴν εἰς τοὺς Μακεδονομάχους ὑλικῆς ἀμοιβῆς καὶ οὐχὶ μεταλλίου μὴ δυναμένου τὰ ἱκανοποιήσῃ τοὺς πενομένους ἀγωνιστὰς τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος. —Ὁ Σύλλογος πολεμοπαθῶν Γκέρλιτς Λαρίσσης ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας πολεμοπαθῶν». —Ἡ ἕνωσις προσφύγων Θηβῶν διαμαρτύρεται διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνωμάλων Δικαιοπραξιῶν». —Ὁ Πανελλήνιος Σύνδεσμος μηχανεργοστασίων Σιδηροδρόμων Ἑλλάδος διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐπιθετικὴν τακτικὴν τῶν ἐπιχειρήσεων τοῦ Κράτους κατὰ τῶν σιδηροδρομικῶν, καὶ ζητεῖ τὴν λειτουργίαν τοῦ ταμείου προνοίας σιδηροδρομικῶν, τὴν μονιμοποίησιν τῶν ἐκτάκτων καὶ τὴν παροχὴν δανείων εἰς τὸ προσωπικὸν. —Ὁ Δημήτριος Σπανὸς κάτοικος Καστρίου Κυνουρίας δι’ αἰτήσεώς του καταγγέλλει τὰς καταχρήσεις αἵτινες ἐνεργοῦνται εἰς τὰ ἔργα τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Ἄστρους ὑπὸ τοῦ ὑπεργολάβου τῆς ἑταιρίας «ΓΕΤΕ». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν καὶ τῆς Ἠλεκτρικῆς ἑταιρείας παραγωγῆς Α.Ε συναφθείσης τῇ 6ῃ Ἀπριλίου 1931 συμβάσεως». Οἱ κ. κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) «Περὶ ἐξαγορᾶς ὑπὸ τοῦ Κράτους βεβλαμμένων καπνῶν τῶν ἐσοδειῶν 1929 καὶ 1930, πρὸς καταστροφήν». 2) «Περὶ συλλογῆς καπνῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Γ. Σακκαλῆς, Ε. Πριμίδης, Δ. Μαρσέλος κ. λ. π. ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 444». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Κολιαλέξης, Σ. Βαρβαγιάνης, Ζ. Βλαχοθανάσης, Ν. Σπηλιώτης Σ. Σταυρόπουλος, Τ. Ἀναστασίου κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας κειμένων διατάξεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Ν. Ζαρίφης, Π. Εὐριπαῖος, Γ. Τερζάκης καὶ Α. Ἀλαβάνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταστατικοῦ νόμου τῆς Αὐτοκεφάλου Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ ἱδρύσεως τοῦ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κερκύρας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος κλπ.». καί 3) «Περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀπογόνους τῶν ἐκ Φιλιατῶν οἰκογενειῶν Ντιμάτων καὶ Σεϊκάτων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς 16ης Ἰουνίου 1931 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ ρευστοποιήσεως τοῦ πρὸς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος χρέους τοῦ Δημοσίου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως τῆς Βέρνης τῆς 9ης Σεπτεμβρίου 1886 διὰ τὴν προστασίαν τῶν φιλολογικῶν καὶ καλλιτεχνικῶν ἔργων, τῆς ἀναθεωρηθείσης ἐν Βερολίνῳ τῇ 13 Νοεμβρίου 1908 καὶ ἐν Ρώμῃ τὴν 2αν Ἰουνίου 1928». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Νικολίτσας, Ι. Ἀνδριόπουλος, Δ. Γιαννόπουλος, Α. Καλαντζάκος, Ι. Παπαφλέσσας κλπ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τῆς Σταφίδος νόμων». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Πετρίδης, Σ. Καραγεώργης, Ε. Μαλαμίδας, Ι. Χατζῆς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 4464 4562, 4501, «περὶ ἀποζημιώσεως πολεμοπαθῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαδόπουλος, Σ. Καραγεώργης, Γ. Ροδόπουλος, Γ. Ἀργυρόπουλος κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ Ν. 4452 περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Λούλης καί Θ. Χαβίνης ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. 4816 περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Νικολίτσας, Α. Παπαθανάσης, Δ. Εὐθυμιάδης, Ι. Μιχαὴλ κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου «περὶ Στρατολογίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Βλαχοθανάσης, Δ. Χατζῆς, Ν. Τζερμιᾶς, Ι. Γοβατζιδάκης, κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ὑπουργείου Συγκοινωνίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Δ. Χατζίσκος, Σ. Στεφανόπουλος Ι. Ἀνδριόπουλος, Β. Τσάφος, καὶ Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου 3260 κλπ». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν μὴ κατάθεσιν ἐγγράφων τινῶν τῆς κατασκευῆς τῶν δημοσίων ὁδῶν.

§2Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι ἀνερχόμενος τὸ βῆμα διὰ νὰ διατυπώσω παράπονον, ὑποχρεοῦμαι νὰ ἀνακινήσω ζήτημα τοῦ ὁποίου ἡ συζήτησις καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκτὸς αὐτῆς τοσοῦτον προκαλεῖ θόρυβον. Ἀλλ’ ἡ ἐπανάληψις τῆς συζητήσεως σήμερον δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν ἐπαναλήψεως ἐλέγχου, ἀλλὰ συστάσεως πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν μέσων θεραπείας τῶν κακῶς γενομένων. Ἐζήτησα κύριοι βουλευταί, παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας νὰ καταθέσῃ καὶ γνωστοποιήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ὁδοὺς τὰς βασικὰς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐγίνετο ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης καὶ ἡ ἐκτίμησις τοῦ χιλιομετρικοῦ κόστους τῶν ὁδῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἐδόθη ἡ προτίμησις εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ. Ἀντὶ τῆς τοιαύτης καταθέσεως μοὶ παρέχεται ἡ ἑξῆς πληροφορία (ἀναγινώσκει)..... Οὐδεμίαν ἄλλην πληροφορίαν περὶ τοῦ ἂν ἐξετελέσθησαν αἱ ὁδοὶ αὗται, μέχρι τίνος σημείου ἐδικαιώθησαν καὶ ἂν ἐδικαιώθησαν αἱ προσδοκίαι τῆς ὑπηρεσίας καὶ αἱ προβλέψεις αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τῆς δαπάνης. Καὶ εἶναι αὐτόχρημα εἰρωνία τοῦ ἐπερωτῶντος ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς αὐτῆς, ὅταν παρέχωνται εἰς αὐτὴν τοιαῦτα στοιχεῖα, ὥστε οὐδεμία σύγκρισις καὶ μελέτη νὰ δύναται νὰ γείνῃ τῶν γενομένων ἔργων. Πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὸν τοῦτο, ὅτι δύνανται νὰ ὑπάρξωσι δύο συμβάσεις μὴ διαφέρουσαι ἀλλήλων κατὰ τὴν ἀνάλυσιν τιμῶν, ἡ μία δ’ ἐν τούτοις ἐξ αὐτῶν νὰ εἶναι ἡ μᾶλλον προσφοροτέρα διὰ τὸ Δημόσιον. Διότι μεταβαλομένης τῆς χαράξεως τῆς ὁδοῦ μεταβάλεται ἄρδην αὕτη εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, διότι διὰ τῆς ἐκτελέσεως ἑνὸς ἔργου προηγεῖτε μία μελέτη, ἡ δὲ μελέτη μιᾶς ὁδοῦ περιλαμβάνει κατὰ πρῶτον λόγον τὴν προμέτρησιν τῆς ὁδοῦ, δηλαδὴ τὸν Προϋπολογισμὸν πόσα κυβικὰ χιλιόμετρα ἔργων ἔχει, δηλαδὴ πόσα κυβικὰ χιλιόμετρα ἐκβραχισμῶν καὶ πόσα κυβικὰ χιλιόμετρα χωματουργικῶν ἔργων. Ἐπὶ βάσει δὲ αὐτῶν συντάσσεται ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης τοῦ ὅλου ἔργου. Ἐὰν λέγω αἱ ἀναλογίαι αὐταὶ μεταβληθῶσιν ἔστω καὶ κατὰ μικρὸν μέρος εὐνοϊκῶς διὰ τὴν ἀνάλυσιν τῶν τιμῶν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐ μόνον ἀνατρέπονται τελείως οἱ Προϋπολογισμοί, ἀλλὰ καὶ ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου δύναται νὰ γείνῃ τεραστία. Ἑπομένως ἦτο ἐπιβεβλημένον κατὰ πρῶτον λόγον ἐκτελουμένης τῆς συμβάσεως νὰ προηγηθῇ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς ἐπὶ τῶν ὁδῶν τῶν βασικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ προτίμησις τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ. Τοῦτο δὲν ἐγένετο, τοὐλάχιστον δὲν μᾶς πληροφορεῖ ἡ ὑπηρεσία ἂν ἐγένετο, καὶ μέχρι ποίου σημείου ἐπηλήθευσαν καὶ ἐδικαιώθησαν αἱ προβλέψεις αὐτῆς. Ἡ μὴ παροχὴ δὲ αὐτῶν καθιστᾶ ἀδύνατον τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς Ἐπερωτήσεως. Ἐπίσης ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν ἀναλύσεως τιμῶν τῶν ὁδῶν Ἀμύντου–Καστορίας καὶ Θεσσαλονίκης–Πολυγύρου, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ὁδοὶ αὗται ἐξετελοῦντο ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἔργων δυνάμει μιᾶς συμβάσεως παλαιοτέρας. Μετεφέρθησαν δὲ ἐκ τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ, ἢ μᾶλλον δὲν μετεφέρθησαν διότι ἡ ἰδία ἡ Ἑταιρεία τὰς ἐκτελεῖ, ἀλλὰ τὰς ἐκτελεῖ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλύσεων τῆς Ἑταιρείας Μακρῆ, ὅπως ἀναφέρεται εἰς τὴν σταλεῖσαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας καὶ τέως τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, ὅτι τέλος πάντων φέρει τὴν εὐθύνην ἀτομικῶς διὰ τὴν τοιαύτην μεταβίβασιν. Ζητοῦμεν λοιπὸν νὰ ἴδωμεν ἐὰν ἡ μεταβίβασις αὕτη ἔδωκε καὶ ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον. Μοῦ παρέχεται ἡ ἀνάλυσις τῶν τιμῶν χωρὶς νὰ μοῦ παρέχωνται τὰ ζητηθέντα οὐσιώδη στοιχεῖα, ποῖα εἶναι τὰ ἀπρόβλεπτα ἔξοδα καὶ ποῖον εἶναι τὸ ἐργολαβικὸν κέρδος τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως τῆς προηγουμένης, διὰ νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ σύγκρισις μὲ τοὺς ὅρους τῆς νέας ἐκτελέσεως τῶν ἔργων καὶ ἡ διευκρίνισις τοῦ ζητήματος. Ἐζήτησα ἐπίσης πληροφορίας πόσον ἐστοίχισεν ἡ γέφυρα Μόργκανης τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βερροίας–Καλαμπάκας, ἡ ὁποία γέφυρα εἶχε δοθῆ εἰς τὴν Ἑταιρείαν «Τέκτων». Ἡ Ἑταιρεία αὕτη εἶχεν ἀναλάβει ἀπὸ τὸν Βελγικὸν ὅμιλον τὴν κατασκευὴν τῆς γέφυρας ταύτης ἀντὶ 9 χιλιάδων λιρῶν. Ἡ Ἑταιρεία ἐδήλωσεν, ὅτι στερεῖται τῶν τεχνικῶν μέσων τῆς κατασκευῆς τῆς γέφυρας καὶ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἀφῃρέθη ἀπὸ αὐτὴν καὶ ἐδόθη εἰς τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ ἡ ἐκτέλεσις τῆς γέφυρας. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία Μακρῆ τὴν δίδει πάλιν εἰς τὴν ἑταιρείαν «Τέκτων» νὰ τὴν κατασκευάσῃ. Ἡ Ἑταιρεία «Τέκτων», ἡ Ἑταιρεία δηλαδὴ ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐστερεῖτο, κατὰ τοὺς ὅρους τῆς ἰδιωτικῆς της συμβάσεως, τῶν μέσων νὰ ἐκτελέσῃ τὴν γέφυραν. Ζητῶ λοιπὸν, ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς δαπάνης μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν συμβάσεων τῆς καταργηθείσης πρῶτον ὅλως ἀδικαιολογήτως καὶ τῆς δευτέρας, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τὶ μοῦ ἀπαντᾶ; Ἐνῷ ἔχει ἤδη ἐκτελεσθῆ πρὸ καιροῦ ἡ γέφυρα δὲν δύναται πρὸς τὸ παρόν.... (ἀναγινώσκει). Νὰ δώσῃ πληροφορίας τοῦ κόστους αὐτῆς. Ἐνῷ τοῦτο ὄχι μόνον δὲν εἶναι ἀληθές, ὄχι μόνον ἐὰν δὲν τὸ ἐγνώριζεν, ἠδύνατο νὰ τὸ πληροφορηθῇ ἀμέσως, ζητοῦσα τὴν πληροφορίαν ἀπὸ τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ, ἀλλ’ εἶχε καὶ ὑποχρέωσιν νὰ τὸ γνωρίζῃ δυνάμει τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως μὲ τὴν Ἑταιρείαν Μακρῆ, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ ρητὸν τῆς ὁποίας ὅρον εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνός, ὁ ἀνάδοχος συντάσσει λογαριασμὸν πληρωμῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπιμετρήσεως τῶν γενομένων ἔργων. Ἑπομένως εἰς τὸ τέλος τῆς κατασκευῆς ἐγνώριζεν καὶ πρέπει νὰ ἐγνώριζε ἡ ὑπηρεσία πόσον ἐστοίχιζεν ἡ ὅλη γέφυρα ἀλλὰ καὶ πόσον ἐστοίχιζεν εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνός. Πολὺ περισσότερον λοιπὸν ἀφοῦ ἐγνώριζεν, τὸ κόστος χρησιμοποιοῦσα τῶν διαφόρων αὐτῆς τμημάτων ἠδύνατο νὰ μάθῃ καὶ νὰ γνωρίζῃ πόσον ἐστοίχισε τὸ ὁλικὸν ἔργον, δεδομένου, ὅτι καὶ ἄλλην εἰδικὴν διάταξιν εἶχεν ὁ νόμος, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ εἰς τὸ τέλος ἑκάστης τριμηνίας γίνεται ἡ ἀναθεώρησις ὁλοκλήρου τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου. Κύριοι βουλευταί, ὑποβαλὼν τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω εἰλικρινῶς ὅτι τὸ ἔπραξα ὄχι ἀπὸ πρόθεσιν ἐλέγχου καὶ ἔφεσιν ἀντιπολιτευτικότητος ἀλλὰ περισσότερον, ἀγόμενος ἐκ τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι εὐρυτέρα ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις θὰ παρεῖχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν μείζονα διαφώτισιν διὰ τὰ ἐλαττώματα ὄχι μόνον τῆς συμβάσεως ἀλλὰ καὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῆς. Ἡ μὴ παροχὴ δὲ τῶν στοιχείων αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἐζήτησα καὶ ἡ ματαίωσις ἕνεκα τῶν λόγων τούτων, τῆς συζητήσεως, δὲν ματαιοῖ προσπάθειαν ἀντιπολιτευτικήν, ἀλλὰ προσπάθειάν μου, ὁμολογῶ καὶ ἐπαναλαμβάνω, πρὸς ἀπομάκρυνσιν καὶ ἀπόκρουσιν μεγαλειτέρας ζημίας τοῦ Δημοσίου ἀλλὰ καὶ εὐθυνῶν τῆς Κυβερνήσεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νικολίτσας ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του περὶ τῶν ἐν χρήσει ὑπὸ τῶν Κρατικῶν ὑπηρεσιῶν αὐτοκινήτων.

§4Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Πρὸ διμήνου ἐζητήθησαν πληροφορίαι τινὲς σχετικῶς μὲ τὰ κυκλοφοροῦντα αὐτοκίνητα κατὰ τὴν συζήτησιν δὲ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐλέχθη, ὅτι γίνονται σπατάλαι δι’ αὐτοκίνητα. Ἐκ τῶν κατατεθειμένων σήμερον πινάκων προκύπτει ὅτι Ὑπουργεῖα τινά, τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς Παιδείας, Προνοίας, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Ἀεροπορίας δὲν ἔχουσι αὐτοκίνητα μὴ ἀναγκαῖα ἔχουσι μόνον τὰ χρησιμοποιούμενα διὰ τοὺς κ. κ. ὑπουργούς. Ὑπάρχουν ὅμως Ὑπουργεῖα τινὰ τὰ ὁποῖα ἔχουσιν αὐτοκίνητα τῶν ὁποίων ἡ χρησιμότης ὄχι μόνον εἶναι ἀμφισβητήσιμος, ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἐπιζημία καὶ ἐπιβλαβής. Τοιαῦτα Ὑπουργεῖα εἶναι πρῶτον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον, πλὴν τῶν ἄλλων αὐτοκινήτων τῶν ὑπηρεσιακῶν διαθέτει καὶ αὐτοκίνητα πρὸς χρῆσιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Τ.Τ.Τ. μὴ ἀναγκαῖα καθ’ ἡμᾶς. Λέγει, ὅτι τὰ αὐτοκίνητα αὐτά. (ἀναγινώσκει). Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ αὐτοκίνητον αὐτὸ εἶναι τελείως περιττόν, ἡ δὲ δαπάνη εἶναι δαπάνη εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἔχοντος ἀνάγκην περισυλλογῆς. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Ὑγιεινῆς πέραν τοῦ αὐτοκινήτου, ὅπερ διατίθεται διὰ τὸν κ. ὑπουργόν, διαθέτει αὐτοκίνητον διὰ τὸν Διευθυντὴν τῆς Ὑγιεινῆς, διαθέτει αὐτοκίνητον διὰ τὸν Νομίατρον Ἀττικοβιωτίας, διαθέτει αὐτοκίνητον διὰ τὴν «Σωτηρίαν», διαθέτει αὐτοκίνητον διὰ τὸ Νοσοκομεῖον λοιμωδῶν νόσων καὶ τοῦ Ψυχιατρείου, διαθέτει αὐτοκίνητον διὰ τὴν κλινικὴν ὑπηρεσίαν Πειραιῶς καὶ τρία αὐτοκίνητα μὲ 15 χιλ. δραχμῶν μηνιαίως ἕκαστον διὰ τοὺς τρεῖς ξένους Ὑγιειονομικούς. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας ἔρχετε εἰς τὴν σπατάλην δεύτερον, διότι πρῶτον ἔρχεται τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι σπατάλη αὐτό.

§6Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Εἶναι καὶ αὐτή. Πρῶτον εἰς τὴν σπατάλην ἔρχεται τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτιωτικῶν, τὸ ὁποῖον ὡς κατόπιν θὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῶν μεγίστων σπαταλῶν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διαθέτει αὐτοκίνητον μὴ ἀναγκαῖον ὡς τὸ διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς ἀντιφυλλοξηριακῆς ἀμύνης. Ἐπίσης διαθέτει αὐτοκίνητον ὁ γενικὸς διευθυντὴς Ἐποικισμοῦ Μακεδονίας καὶ Θράκης.

§7Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ποιὸ πολὺ δικαιολογημένον αὐτὸ ἀπὸ τὰ ἰδικά μας τῶν ὑπουργῶν.

§8Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν διαθέτει τὸν μέγιστον ἀριθμὸν τῶν αὐτοκινήτων. Μέχρι πρὸ 10 ἐτῶν, ὅταν τὰ αὐτοκίνητα δὲν ἦσαν ἐν κοινῇ χρήσει οἱ Διοικηταὶ Μεραρχιῶν καὶ γενικῶς οἱ Ἀνώτεροι Ἀξιωματικοὶ οἱ δικαιούμενοι ἵππον εἶχον δύο ἱπποκόμους, εἶχον δὲ διὰ τὰς μεταφοράς των ἵππον. Σήμερον ὁ ἵππος δὲν κατηργήθη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἀξιωματικῶν ἀλλὰ πέραν τούτου εὑρέθη ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον ὅλαι σχεδὸν αἱ ὑπηρεσίαι νὰ διαθέτουν καὶ ἀπὸ ἓν αὐτοκίνητον. Δὲν διαθέτουν τὸ αὐτοκίνητον διὰ τὰς ὑπηρεσιακὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ διαθέτουν τὸ αὐτοκίνητον καὶ διὰ τοὺς περιπάτους καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν φίλων των καὶ διὰ ἀτομικὰς ἀνάγκας μὴ λαμβάνοννες ὑπ’ ὄψι ὅτι τὸ αὐτοκίνητον εἶναι μία μηχανὴ ἡ ὁποία παραχωρεῖται εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ὅπως παραχωρεῖται τὸ ὅπλον καὶ τὸ τηλεβόλον καὶ τὰ ἄλλα ὄργανα τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι τῶν μηχανῶν αὐτῶν δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ κάμουν χρῆσιν διὰ τὰς ἀτομικὰς ἀνάγκας. Ὅπως θὰ ἦτο ἀνάρμοστον ἐὰν μετεχειρίζοντο τὰ κάρρα τοῦ Δημοσίου διὰ νὰ μεταφέρουν λίθους διὰ κτήσουν τὰς οἰκίας των ἔτσι εἶναι’ ἀνάρμοστον νὰ μεταχειρίζωνται τὰ αὐτοκίνητα τοῦ Κράτους διὰ περιπάτους αὐτῶν καὶ τῶν φίλων των καὶ τῶν φίλων τῶν φίλων. Θὰ ἀναφέρω ποῖα εἶναι τὰ αὐτοκίνητα τὰ χρησιμοποιούμενα ὑπὸ τῶν στρατιωτικῶν καὶ ποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ μὴν χρησιμοποιοῦνται δεδομένου, ὅτι πρὸ 10 ἐτῶν οὐδεὶς ἐκ τῶν χρησιμοποιούντων σήμερον αὐτοκίνητον ἐχρησιμοποίει τοιαῦτα, ἀλλὰ ἐχρησιμοποίει τὸν ἵππον τὸν παρεχόμενον ὑπὸ τοῦ Κράτους. (ἀναγινώσκει)....... Αὐτὸ ἴσως εἶναι δικαιολογημένον λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν ἔχει. Ἐπίσης εἶναι δικαιολογημένον καὶ τὸ Φρουραρχεῖον Ἀθηνῶν. Τὰ τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου τὰ θεωρῶ δικαιολογημένα ὡς καὶ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἔπειτα ἔχουσι αἱ 1, 2, 3, 4, 5, 6, Μεραρχίαι.

§9Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) Δὲν ἔχουν ὅλαι αἱ μεραρχίαι.

§10Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐπίσης θὰ σᾶς ἀναγνώσω σειρὰν ὁλόκληρον διαφόρων οἵτινες διαθέτουσι αὐτοκίνητα στρατιωτικὰ ἢ λαμβάνουσι ἐπιδόματα. Ἡ κατάστασις αὕτη δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ. (ἀναγινώσκει).

§11Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὶ εἴπατε δι’ ἐμένα παρακαλῶ;

§12Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Εἶπον, ὅτι ἡ ἀντιφυλλοξηρικὴ ὑπηρεσία διαθέτει αὐτοκίνητον.

§13Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ ὡς εἶπον εἶχον ἕνα αὐτοκίνητο τοῦ στρατοῦ καὶ ἐπειδὴ ὅμως τοῦτο κόντευε νὰ μὲ τσακίσῃ....

§14Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Θὰ σᾶς δώσω τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἔχετε καταθέσει ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει, ὅτι ἡ ἀντιφυλλοξηρικὴ ὑπηρεσία διαθέτει αὐτοκίνητον.

§15Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ Ταμεῖον τῆς ἀντιφιλλοξηρικῆς ὑπηρεσίας.

§16Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§17Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ αὐτὸ μεταφέρομεν τὰ φυτὰ τὰ νοσοῦντα τὰ φιλλοξηρικὰ καὶ τὰ ἐξετάζομεν.

§18Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐπίσης ὁ Ἐπιθεωρητὴς. (ἀναγινώσκει).

§19Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Αὐτὰ εἶναι ὅλα σύμφωνα μὲ τὸν νόμον.

§20Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Σύμφωνοι ἀλλὰ ἠδύνατο νὰ περικοποῦν, δεδομένου ὅτι πρὸ 10 ἐτῶν μόνον ἵππους διέθετον.

§21Π. ΦΛΩΡΟΣ. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κυκλοφοροῦμεν μὲ τὸν ἵππον.

§22Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἐπίσης τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει 5 αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην μας ἦτο δυνατὸν νὰ μὴν τὰ διαθέτῃ. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι πρέπει νὰ διατίθεται τὸ αὐτοκίνητον τοῦ Ἀρχηγοῦ τῆς Ἀγγλικῆς ἀποστολῆς καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Τἄλλα ὅμως ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ κυκλοφοροῦν. Ἐπίσης τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. (ἀναγινώσκει). Τὰ αὐτοκίνητα τῆς ἀεροπορίας λόγῳ τῆς ἀποστάσεως τῶν ἀεροδρομίων τὰ εὑρίσκω χρήσιμα. Πέραν ὅμως τῶν ἀναφερομένων ἐκ τοὺς πίνακας ὑπάρχουν καὶ αὐτοκίνητα τῶν ὁποίων τὰ χρήματα καταβάλλονται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρονται εἰς τοὺς πίνακας. Θὰ φέρω ἕνα παράδειγμα διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ πίναξ αὐτὸς δὲν εἶναι πλήρης καὶ ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα αὐτοκίνητα τὰ ὁποῖα χρηματοδοτοῦνται ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου. Εἶναι τὸ αὐτοκίνητον τῆς ὑπερησίας τοῦ τουρισμοῦ. Εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ τουρισμοῦ εἰς μίαν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία διενεμήθη περὶ τῶν πεπραγμένων εἰς τὸ παρελθὸν καὶ τὸ προπαρελθόν, ἀναγράφεται, ὅτι διατίθεται πίστωσις 90.000 διὰ αὐτοκίνητον. Τοιαῦται ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι δικαιολογοῦν αὐτοκίνητον εἶναι καὶ ἄλλαι μὴ ἀναγραφόμεναι εἰς τοὺς πίνακας. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι μετὰ τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διέρχεται ὁλόκληρος Ἑλληνικὸς Λαὸς, θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὰ αὐτοκίνητα τῶν Διευθυντῶν τῆς Ἀστυνομίας καὶ τῶν Ὑπουργῶν ὡς κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ νοηθῇ ὅτι εἶναι δυνατὴ οἰκονομία ἀπὸ τόσον σπάταλον διοίκησιν ἥτις διαθέτει διὰ τελευταίου νόμου διαμέρισμα ὁλόκληρον διὰ τοὺς Ἀνωτάτους Ἀξιωματικοὺς καὶ εἰς τὰ πλοῖα καὶ εἰς τὰς κλιναμάξας καὶ εἰς τοὺς σιδηροδρόμους; Ἴσως θὰ εἴπητε διὰ λόγους παραστάσεως. Ἐπειδὴ ὅμως ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ μέσα μας δὲν εἶναι τόσα μεγάλα ὥστε ἡ παράστασίς μας νὰ εἶναι τόσον ἀξιοπρεπής, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μείνωμεν μὲ τὴν παράστασιν τὴν ὁποίαν εἴχομεν πρὸ 10 ἐτῶν καὶ θὰ ἔχωμεν μίαν οἰκονομίαν ἀξίαν λόγου. Ὑπολογίζεται ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ὁποία γίνεται μόνον διὰ βενζίνην ἀνταλλακτικὰ κλπ. εἶναι 6 ἑκατομμύρια 450 χιλιάδες. Εἰς αὐτὸ ὅμως πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προκύπτει ἐκ τῆς φθορᾶς τῶν αὐτοκινήτων ποὺ ἔχει ἀγοράσῃ τὸ Κράτος. Τὸ ποσὸν δὲ αὐτὸ δὲν εἶναι εὐκαταφρόνητον, διότι τὰ αὐτοκίνητα εἶναι Κρατικὰ τὸ πλεῖστον.

§23Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Ἄν θὰ ἔλθετε εἰς τὴν Ἀρχὴν θὰ τὸ κάμετε αὐτό;

§24Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἐγὼ δὲν ἀναπτύσσω πρόγραμμα, ἐγὼ λέγω, ποὺ γίνονται κατὰ τὴν γνώμην μου σπατάλαι. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ἄν καὶ αὐτὴ συμφωνῇ, ὅτι ὑπάρχει τρόπος περικοπῆς τῶν δαπανῶν αὐτῶν, νὰ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον περικοπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐπιφέρῃ ἀνάλογον ἀνακούφισιν τοῦ Λαοῦ, ὅστις δὲν δύναται νὰ ἀγοράσῃ αὔτε τὸν ἄρτον.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μία λέξιν Ἤθελα νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν, ὅτι ἡ ἐπερώτησις γίνεται διὰ ἐνεργείας Κυβερνήσεως παρανόμους. Ἀλλὰ σήμερον ἐλεγχόμεθα, ὅτι ἐκτελοῦμεν τοὺς νόμους. Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως. Ὑπάρχει περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται συζήτησις καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἀλλὰ τὸ σημεῖον αὐτό εἶναι ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθοῦν οἱ νόμοι, νὰ φέρετε μίαν πρότασιν ἐνώπιον τῆς Κυβερνήσεως, καί νὰ τὴν συζητήσωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς κατηγορῆτε ὅτι ἐφαρμόζομεν κειμένους νόμους. Αὐτὸ νομίζω, ὅτι εἶναι ἄδικον. Ὁ κόσμος προώδευσεν, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ καθυστεροῦμεν ἡμεῖς. Δὲν εἶναι δὲ καὶ τὸ ποσὸν τόσο μεγάλο. Δὲν μπορεῖτε λοιπόν, νὰ μᾶς κατηγορεῖτε, διότι ἐφαρμόζομεν τοὺς κειμένους νόμους.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καταθέσῃ σχέδιον νόμου.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 23 Μαΐου 1931 συμβάσεως περὶ ἱδρύσεως διεθνοῦς ἑταιρείας ἐθνικῆς ἀγροτικῆς πίστεως». Ὅλοι γνωρίζετε πῶς τὰ γεωργικὰ Κράτη, ἄς εἴπωμεν τὰ καθυστερημένα γεωργικὰ Κράτη, ὑποφέρουν ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν ἔχουν ἐπαρκῆ χρήματα διὰ νὰ ἐφοδιάζουν τοὺς γεωργοὺς δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας καὶ ἑπομένως αὗται ἀφοῦ ἐξαντλήσουν τὰ διετιθέμενα ὑπὸ τῶν Ἀγροτικῶν Τραπεζῶν εὑρίσκονται πολλάκις εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγουν εἰς τὸν ἰδιωτικὸν δανεισμόν, ὁ ὁποῖος συχνότατα συνδέεται μὲ ἀληθῆ ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀγρότου. Τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησεν καὶ ἀπασχολεῖ τὸν κόσμον ἀπὸ μακροῦ, ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μὲ τὴν ἔκπτωσιν τῆς ἀξίας τῶν γεωργικῶν προϊόντων καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐπιταθεῖσαν οἰκονομικὴν κρίσιν τῶν γεωργικῶν χωρῶν, ἰδίως τῆς Μέσης καὶ Ἀνατολικῆς Εὐρώπης, κατέστη ζήτημα φλέγον. Τῆς μελέτης τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐπελήφθη καὶ ἡ μεγάλη ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἀσχολεῖται εἰς τὰ τῆς Πανευρώπης, ἀλλὰ καὶ ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπὴ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Εὐτυχῶς δὲ τελευταίως κατέληξεν ἡ ὅλη ἐργασία εἰς τὴν ὑπογραφὴν μιᾶς συμβάσεως, ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἤδη ἀπὸ τὰ ἑξῆς Κράτη: Γερμανίαν, Γαλλίαν κλπ. (ἀναγινώσκει). Τώρα δὲ τελευταίως ὑπεγράφη καὶ ἀπὸ τὴν Μεγάλην Βραττανίαν καὶ μετὰ τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς δὲν μένει πλέον καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ ἀγάγῃ εἰς καλλιτέραν ζωὴν καὶ πρόκειται νὰ δράσῃ. Ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς συνίσταται εἰς τοῦτο, ὅτι ἱδρύεται αὐτὴ ἡ διεθνὴς ἑταιρεία ὑποθηκικῆς ἀγροτικῆς πίστεως, ἡ ὁποία ἔχει ὡρισμένα κεφάλαια ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐκδίδῃ ὁμολογιακὰ δάνεια εἰς τὰς χώρας βεβαίως ὅσον τὰ κεφάλαια ἀφθονοῦν καὶ ὅπου θὰ μποροῦν νὰ εὑρεθοῦν εὐθηνότερα. Κατὰ τὸν μηχανισμὸν δὲ τῆς μελέτης τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς σχετικῆς ἐκθέσεως ἤδη ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς θὰ δύναται νὰ διαθέτῃ 500 ἑκατ. χρυσᾶ φράγκα, δηλαδὴ 20 ἑκατομ. λίρες ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, ἐνῷ θὰ δύναται νὰ αὐξηθῇ εἰς τὸ πολλαπλάσιον βαθμηδὸν ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν. Ὁ δανεισμὸς δὲν θὰ γίνεται ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ αὐτὴν τὴν Τράπεζαν τὴν διεθνῆ, ἀλλὰ ἡ Τράπεζα αὐτὴ ἡ διεθνὴς θὰ ἔρχεται ἐπίκουρος τῶν κατὰ τόπους Τραπεζῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀσχολοῦνται μὲ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν, ὅπως εἶναι παρ’ ἡμῖν ἡ Ἀγροτικὴ κατὰ πρῶτον λόγον καὶ ἡ ὑποθηκικὴ κατὰ δεύτερον λόγον. Πρόκειται λοιπὸν νὰ ἐνισχύσῃ οἰκονομικῶς αὐτὰς τὰς Τραπέζας διὰ νὰ μπορέσουν αὐταὶ νὰ βοηθήσουν τὸν γεωργικὸν κόσμον διὰ τῆς παροχῆς δανείων μεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ καλλιεργητικῶν δανείων. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, δὲν θέλω βέβαια νὰ προεξοφλήσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ πράγματος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀνοίγεται μία ἄποψις κατ’ ἐξοχὴν εὐχάριστος, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου αὐτοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ τοῦ διεθνοῦς, θὰ παρασχεθοῦν τὰ μέσα εἰς τὰ Κράτη τὰ γεωργικὰ εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκομεν καὶ ἡμεῖς, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἀφθονοῦν κεφάλαια κινητά, θὰ δοθοῦν τὰ μέσα νὰ ἐπιλύσουν τὸ μέγα αὐτὸ πρόβλημα τῆς ρυθμίσεως τῶν γεωργικῶν χρεῶν. Ὅταν λέγωμεν ρύθμισιν γεωργικῶν χρεῶν, ἐννοοῦμεν τὰ χρέη τὰ ὁποῖα οἱ γεωργοὶ ὀφείλουν εἰς τοὺς ἰδιώτας, διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὀφείλουν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν ἰδίως Τράπεζαν ἢ εἰς τὴν Ἐθνικὴν ἄλλοτε, αὐτὰ εἶναι ρυθμισμένα καὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην περαιτέρω ρυθμίσεως. Ἐλπίζω δὲ ὅτι ὅλοι ὅσοι δύνανται θὰ συντελέσουν ὥστε ὁ ἀγρότης τὰ δάνεια αὐτὰ ποὺ ὀφείλει νὰ τὰ πληρώνῃ ὡς ἱερὸν καθῆκον, ἐὰν δὲν θέλουν νὰ στερεύσῃ αὐτὴ ἡ πηγὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀρύονται τόσην ὑποστήριξιν. Αὐτὰ, τὰ ἰδιωτικά, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνουν αὐτούς, διότι καὶ τόκους περιέχουν μεγάλους καὶ δὲν κανονίζονται εἰς χρεωλυτικὴν ἀπόσβεσιν εἰς τρόπον ὥστε εὑρίσκονται διαρκῶς ὑπὸ τὴν σπάθην τῆς ἀμέσου ἐπιδιώξεως τῶν ἀπαιτήσεων, αἱ ὁποῖαι τοὺς κάνουν νὰ ἐπιβαρύνωνται μὲ ἔξοδα. Ἐλπίζω, λοιπόν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ προεξοφλήσω τὴν ἀπόλυτον ἐπιτυχίαν, ἀλλὰ θεωρῶ πιθανώτατον, ὅτι διὰ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ ὀργανισμοῦ θὰ μᾶς παρασχεθοῦν τὰ μέσα ὥστε νὰ κατορθώσωμεν νὰ ρυθμίσωμεν τὰ χρέη τοῦ γεωργικοῦ κόσμου διὰ τῆς παροχῆς μεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων δανείων χρεωλυτικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς ἀνακουφίσουν καὶ θὰ τοὺς ἐπιτρέπουν, μὲ ὅλα τὰ ἄλλα μέσα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὑπὲρ αὐτῶν, νὰ περάσουν ὄχι μόνον τὰς δυσκόλους στιγμὰς τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν πάροδον αὐτῶν τῶν στιγμῶν νὰ μπορέσουν νὰ ἀντιμετωπίσουν ὅλας τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται σήμερον. Θὰ παρακαλέσω νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, θὰ παρακαλέσω, νὰ φέρῃ τὴν ἔκθεσίν της τὸ ταχύτερον, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν, διότι ἡ ἔναρξις τῆς λειτουργίας αὐτῆς ἐπίκειται καὶ δὲν πρέπει νὰ εὑρεθῶμεν ἡμεῖς μὴ ὄντες εἰς θέσιν νὰ ἐπωφεληθῶμεν αὐτῆς. Τώρα, τὸ νομοσχέδιον ἔχει δυὸ ἄρθρα. Διὰ τοῦ ἑνὸς κυροῦται ἡ σύμβασις, καὶ τὸ ἄλλο ἐξουσιοδοτεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως διὰ διατάγματος, ἐφ’ ἅπαξ ἐκδιδομένου ὑπό τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ρυθμίσῃ περὶ τῆς ὑποθηκικῆς καὶ ἐμπραγμάτου ἀσφαλείας σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχάς, τὰς ὁποίας αὐτὸς ὁ ὀργανισμὸς ἤδη θέτει διὰ τῆς συμβάσεώς του καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀπέχουν οὐσιωδῶς ἀπὸ τὴν ὑπάρχουσαν νομοθεσίαν, δοθῇ δὲ ἐξουσιοδότησις ὅπως ἐν ἀνάγκῃ καὶ μεταρρυθμίσωμεν τὴν νομοθεσίαν μας διὰ νὰ ἀνταποκριθῶμεν πρὸς τὰς ἀρχὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ βασισθῇ ἡ λειτουργία αὐτὴ τῆς διεθνοῦς γεωργικῆς πίστεως.

§28Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τῆς 17ης, ἐπειδὴ ὑπάρχει καὶ σχετικὸν νομοσχέδιον, καλόν εἶναι ἡ συζήτησις αὕτη νὰ γίνῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται. Ὁ κ. Χαβίνης ἔχει τὸν λόγον.

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπέβαλα, κύριοι βουλευταί, τὴν σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν κατὰ ποῖον τρόπον σκέπτεται τὸ Κράτος νὰ κανονίσῃ τὴν τιμὴν τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν καλλιεργουμένων κτημάτων μπαστινουχικῶς. Ὡς γνωστὸν, εἰς τὴν Ἤπειρον ἰσχύει τὸ σύστημα τῆς Μπασταίνης. Κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο οἱ ἀγρόται ἐν Ἠπείρῳ κατέχουσι κληρονομικῶς τὴν νομὴν ἀγροτικῶν κτημάτων, καὶ ὁσάκις μόνον καλλιεργοῦσιν αὐτὰ δίδουσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τὸν ψιλὸν κύριον, ἕνα γεώμορον 30%. Ἐὰν δὲν προβῶσι εἰς τὴν καλλιέργειαν οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν ἔχωσι νὰ δώσωσι εἰς τὸν ἰδιοκτήτην ἐνοίκιον. Εἶναι φυσικὸν, ὅτι ὁ τύπος αὐτὸς τῆς ἰδιοκτησίας εἶναι εἰς πολλὴν κατωτέραν μοίραν ἀπὸ τὴν πραγματικὴν ἰδιοκτησίαν καὶ εἶναι φυσικὸν οἱ ἰδιοκτῆται αὐτοὶ λόγῳ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων νὰ μὴ λάβωσι εἰς τὸ ἀκέραιον τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς καθοριζομένης ὑπὸ τῶν δικαστηρίων. Διότι δυστυχῶς τὰ δικαστήρια εἴτε ἀγνοοῦντα ἐντελῶς τὸ σύστημα αὐτὸ, εἴτε γνωρίζοντα ἀλλὰ μὴ λαμβάνοντα ὑπ’ ὄψιν τὸν ἰδιαίτερον τοῦτον τύπον τῆς ἰδιοκτησίας καθορίζουν τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως ὡς καθορίζουν τοῦτο καὶ διὰ τὰ τσιφλίκια τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Συμβαίνει μάλιστα καὶ τὸ ἑξῆς περίεργον. Ἐπειδὴ ἡ ἐκδίκασις τῶν ἀπαλλοτριωτέων κτημάτων ἐν Ἠπείρῳ ἔγεινε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἡ τιμὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ τιμὴ τῆς ἀπαλλοτριώσεως ἔφθασε 900 δραχ. κατὰ στρέμμα ἐν ᾧ ὡς γνωστὸν οὐδαμοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπερέβη τὰς 100. δραχ. Καὶ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα. Εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξακολούθησιν μιᾶς τοιαύτης ἀδικίας; Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθοῦν οἱ ἀγρόται τῆς Ἠπείρου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν οὐσιαστικοὶ κύριοι τοῦ κτήματος τὸ ὁποῖον ἐβελτίωσαν παντοιοτρόπως, εἴτε διὰ τῆς καλλιεργείας, εἴτε διὰ τῆς κατασκευῆς ἄλλων ἐπωφελῶν ἔργων, εἶναι δυνατὸν λέγω ὁ ἀγρότης αὐτός, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ κυρίου μὲ μόνην τὴν ὑποχρέωσιν ὁσάκις καλλιεργεῖ τοῦτο νὰ δίδῃ τὰ 30% νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ τὸ τίμημα τὸ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ὁριζόμενον εἰς τὸ ἀκέραιον; Νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ θελήσῃ νὰ τερματίσῃ τὴν κατάστασιν τὴν τόσον καταφόρως ἀδικοῦσαν ἕνα λαὸν κατοικοῦντα εἰς τὴν πτωχοτέραν ἔκτασιν τῆς Ἑλλάδος. Καὶ θὰ θελήσῃ νὰ τὴν ρυθμίσῃ συντόμως πρὸς τὸ δίκαιον. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω ποτὲ ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ συνεπῶς ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ θελήσῃ νὰ διαιωνισθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψει του μάλιστα πῶς ἔγεινε ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐν Ἠπείρῳ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ καταληφθῇ ὑπὸ ἀγανακτήσεως καὶ θὰ σπεύσῃ νὰ ρυθμίσῃ τοῦτο κατὰ τρόπον πάγιον, ὁριστικὸν καὶ δίκαιον καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τῶν ἀπαλλοτριώσεων, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐκδικάσεως τῶν κτημάτων. Διότι κατὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν αὐτῶν τῶν κτημάτων, γνωρίζετε τί συνέβει κύριοι συνάδελφοι; Ἐὰν ἕνας μπαστενοῦχος ἔχει 30 στρέμματα καὶ ἔδωσε ἐξ αὐτῶν 15 ὡς προῖκα εἰς τὴν κόρην του, αὐτὰ τὰ 15 στρέμματα τῆς κόρης του ἐδόθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως εἰς ἄλλον κληροῦχον δηλαδὴ ἀφῃρέθη ἡ προῖκα τῆς κόρης του. Βεβαίως τὸ σφάλμα εἶναι τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ὡς ἐπανειλημμένως ἐτόνισα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅστις ἀγροτικὸς νόμος ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ καθεστῶτος τῆς Θεσσαλίας. Αἱ διάφοροι ἐπιτροπαὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως καὶ τὰ δικαστήρια καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐπέμειναν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ὡς ἔχει καὶ ἐν Ἠπείρῳ, ἐνῷ οὗτος ἐν Ἠπείρῳ εἶναι ἐντελῶς ἀνεφάρμοστος. Ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πάντοτε διεκήρυξα ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ δι’ αὐτὰ τὰ κτήματα τῆς Ἠπείρου ἄλλη διαδικασία. Φρονῶ δὲ ἀδιστάκτως, ὅτι οἱ ἀγρόται μπασταυνοῦχοι τῆς Ἠπείρου ἔπρεπε νὰ μὴ θεωροῦνται εἰς κολλῆγοι, ἀλλ’ ὡς ἰδιοκτῆται καὶ εἰς τοιούτους νὰ τοὺς θεωρῇ ὁ ἀγροτικὸς νόμος, ἡ ἐπιτροπὴ ἀπαλλοτριώσεως καὶ τὰ δικαστήρια, ἐφ’ ὅσον ἔχουν ὅλα τὰ δικαιώματα τοῦ κυρίου, δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡς κολῆγοι καί ὄχι ὡς ἰδιοκτῆται. Διὰ τοῦτο πιστεύομεν ἀκραδάντως, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προερχόμενος μάλιστα ἐξ ἀγροτικῆς περιφερείας καὶ γνωρίζων πόσον ὑποφέρει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος, θὰ θελήσῃ νὰ τερματίσῃ τὴν ἀφόρητον αὐτὴν κατάστασιν καὶ θὰ φέρῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ρυθμίζῃ τὸ τίμημα τῆς ἀποζημιώσεως, ὥστε νὰ μὴ δύναται τοῦτο νὰ ὑπερβῇ τὸ ⅓ τοῦ κτήματος τοῦ ἐπὶ τῶν δικαστηρίων καθοριζομένου, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀγρότης μόνον ὅταν καλλιεργῇ τὰ κτήματά του πληρώνει τὸ ⅓ ὡς γεώμορον εἰς τὸ ἰδιοκτήτην, ὅταν δὲ δὲν καλλιεργῇ δὲν πληρώνει οὔτε μίαν πεντάραν. Δὲν νομίζω ὅτι πρέπει περισσότερον τὴν Βουλὴν νὰ ἀπασχολήσω, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι φανερόν. Καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ν’ ἀναβάλῃ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ θὰ φέρῃ νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ρυθμίζεται τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς ἀπαλλοτριώσεως τῆς μπασταίνης. Ἴσως θὰ ἠδύνατο νὰ φέρῃ τροποποίησιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου διὰ νὰ ρυθμίζεται ἐπὶ τὸ δικαιότερον. ἡ ἐκδίκασις τῶν ἀγροκτημάτων. Ἐγὼ ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς γεωργίας, θὰ ὑποστηρίξω σχετικὴν τροπολογίαν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα θὰ τὴν δεχθῇ διότι εἶναι δικαία, καὶ θὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς πληθυσμούς, οἱ ὁποῖοι ἀρκετὰ ὑπέφεραν ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἀφήσωμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ εἰς τὸ μέλλον. Θέλω νὰ ἐλπίζω, ἢ μᾶλλον νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, καὶ πρὸ τῆς διακοπῆς θὰ φέρῃ νομοθέτημα εἰς τὴν Βουλήν, τὸ ὁποῖον θὰ κανονίζῃ τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν.

§31Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑπάρχει ἕνα σχετικὸν νομοθέτημα· εἶναι μία τροποποίησις τοῦ ὑφισταμένου ἀγροτικοῦ νόμου. Θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐδῶ ὥστε νὰ τὸ συζητήσωμεν, καὶ ὁ κ. συνάδελφος ἀφοῦ εἶναι βέβαιος, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ τὸ ψηφίσῃ, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἂς ἔλθῃ ἐδῶ καὶ θὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας, καὶ τὴν γνώμην του.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεωνίδας.

§33Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐφ’ ὅσον τὰ ζητηθέντα στοιχεῖα δὲν κατετέθησαν παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησιν μου. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ καὶ νὰ ἔλθῃ πρὸ τῶν διακοπῶν.

§34Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ τὰ συλλέξωμεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης διὰ τὰς ἀθρόας διαθεσιμότητας.

§36Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω ζητήσει συμπληρωματικὰ στοιχεῖα, διότι δὲν ἔχω τοῦ 1931 ἔχω μόνον τοῦ 1930, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομίμως συσταθείσης Ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1923 διατάγματος πρὸς ἐκκαθάρισιν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων ἐπαρχίας Σμύρνης κλπ. καὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως καὶ ἑρμηνείας διατάξεων τῶν νόμων 4354 καὶ 4717 περὶ Ταμείου Ἀνταλλαξίμων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ Ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας;». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως εἰς ἑνιαῖον κείμενον καὶ τροποποιήσεως τῶν μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος συμβάσεων, περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐν Ἑλλάδι κτημάτων τῶν ἀνταλλαγέντων Μουσουλμάνων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς ἠθικῶν ἀμοιβῶν εἰς τοὺς ἀγωνιστὰς τοῦ Μακεδονικοῦ ἀγῶνος 1903–1909». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ Ναυτικοῦ προγράμματος καὶ τοῦ τρόπου τῆς συντάξεως τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Ναυτικῶν».

§38Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ διότι εἶναι ζήτημα πολὺ σπουδαῖον.

§39Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον.

§40Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀπουσιάζουν ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Χώρας ἄνευ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ ἐπιδιώκομεν αὐτὸ κ. βουλευτά, τὰ πράγματα ἔρχονται ἔτσι....

§42Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τὴν δευτέραν νὰ εἶναι καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἂς ὡμιλήσουν τὴν δευτέραν οἱ ἀρχηγοί. Κατ’ ἀρχὴν δικαιολογῶ τὸ ἐνδιαφέρον σας ἀλλὰ πρέπει νὰ τελειώνωμεν.

§44Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Χθές, μὲ παρεκάλεσαν νὰ ἀναβάλω διὰ σήμερον, καὶ ἂν ἀναβληθῇ δὲν θὰ προφθάσωμεν νὰ ψηφισθῇ μέχρι τῶν διακοπῶν.

§45Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος θὰ εἶναι τὴν Δευτέραν.

§46Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κ. ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, ἐφαρμόζεται τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως τὸ ὁποῖον θὰ ἐκτελεσθῇ ἐντὸς μιᾶς ἑξαετίας. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαῖον, καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ παρασχεθῇ πᾶσα εὐρύτης τῆς συζητήσεως, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι λείπουν οἱ κ. κ. ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου. Συγχρόνως ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ὅπως προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ μᾶς προσαγάγῃ καὶ τὸ πρακτικὸν τοῦ συμβουλίου τοῦ 1929 τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισεν ἐπὶ τοῦ προγράμματος αὐτοῦ.

§47Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ σᾶς εἴπω ἂν δὲν ἔχῃ χαρακτῆρα ἐμπιστευτικόν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱερατικῶν φροντιστηρίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ὑπ’ ἀριθ. 3756, 4103 καὶ 4313 νόμων περὶ ἀρτοποιῶν, ἀρτεργατῶν κλπ.». Ὁ κ. Νικολίτσας.

§49Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2ου πρέπει νὰ γίνῃ δεκτὴ διότι ἐπιβάλλεται, δεδομένου ὅτι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἀρτοποιοῦ καὶ τοῦ ἀρτεργάτου εἶναι ἀρκούντως κοπιαστικόν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης.

§51Α. ΛΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ κάμετε δεκτὴν τὴν ἀνωτέρω τροπολογίαν.

§52Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακαλῆς.

§54Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Αἱ ὧραι ἐργασίας εἰς τὰ ἀρτοποιεῖα εἶναι κανονισμέναι ἀπὸ τοῦ 1912. Λέγουν δὲ οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ὅτι καλῶς εἶχον κανονισθῆ, διότι τότε παρεσκευάζετο μία μόνη ποιότης ἄρτου. Ἀλλὰ σήμερον ἔχομεν δύο ποιότητας, καὶ ἐπὶ πλέον προσδοκᾶται ἐπ’ αἰσίοις, ὅτι θὰ γίνεται χρῆσις καὶ κριθῆς καὶ ἄλλων τινῶν γεννημάτων πρὸς παραγωγὴν καὶ ἄλλων ποιοτήτων ἄρτου. Τὰ γεγονότα ταῦτα ἐνδεικνύουν τὴν ἀνάγκην νὰ παρασχεθῇ ἡ ἀπαιτουμένη εὐχέρεια εἰς τὴν τεχνικὴν τῆς παρασκευῆς τοῦ ἄρτου, διότι ὡς ἤκουσα παρεμποδίζεται σήμερον ἡ προσήκουσα κατεργασία, θὰ καταστῇ δὲ αὕτη δυσχερεστέρα, ὅσον ποικιλωτέρα θὰ εἶναι ἡ ἀνάμιξις τῶν ἐκ διαφόρων γεννημάτων ἀλεύρων. Σήμερον ἡ ἐργασία ὁρίζεται ἀπὸ τῆς 9ης νυκτερινῆς μέχρι τῆς 4ης πρωϊνῆς, ἡ ἀνάπαυσις δὲ εἶναι ἑπτάωρος συνεχής. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς 4ης πρωϊνῆς μέχρις ὅτου τὸ ψωμὶ φθάσει εἰς τὸ πρατήριον, δὲν παρέχεται ὁ ἐπαρκὴς χρόνος διὰ τὴν ὅλην προσήκουσαν ἐπεξεργασίαν τοῦ ἄρτου, διὰ τὴν ζύμωσιν καὶ τὸ ψήσιμον, ἄρτου μάλιστα διαφόρων ποιοτήτων. Διὰ τοῦτο οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀρτοποιοὶ παρακαλοῦν νὰ γίνῃ μετάθεσις τῶν ὡρῶν τῆς ἐργασίας. Δηλαδὴ ἡ διακοπὴ ἀντὶ νὰ διαρκῇ ἀπὸ τὰς 9–4, νὰ διαρκῇ ἀπὸ τὰς 7–2. Νὰ παραμείνῃ δηλαδὴ τὸ αὐτὸ διάστημα συνεχοῦς ἀναπαύσεως, ἀλλὰ νὰ γίνῃ ἁπλῆ μετατόπισίς του, διὰ νὰ παρασχεθῇ, ὅπως εἴπωμεν ἀρκετὸς χρόνος διὰ τὴν ἐπιμελεστέραν κατεργασίαν τοῦ ἄρτου, ἡ ὁποία θὰ καταστῇ δυσχερεστέρα λόγῳ τῆς προσμίξεως καὶ ἀλεύρων ἐξ ἄλλων δημητριακῶν ἐκτὸς τοῦ σίτου. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§55Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀναφέρεσθε εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου;

§56Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μάλιστα. Θέλω νὰ τεθῇ μία νέα διάταξις. Ὁ προκάτοχός σας ἤλεγξε τὸ περιεχόμενον τῆς τοιαύτης αἰτήσεως τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ ἀνεγνώρισε τὸ ὀρθὸν αὐτῆς. Ἡ ὑπηρεσία σας δὲν γνωρίζω πῶς, ἀσφαλῶς ὄχι ἐξ ὀρθῆς ἑρμηνείας τῶν πραγμάτων, νομίζει ὅτι τὰ τῆς νυκτερινῆς ἐργασίας δὲν δύνανται νὰ μετακινηθῶσι, ἕνεκα λέγει τῆς διεθνοῦς συμβάσεως τῆς Γενεύης τοῦ 1919. Ἀλλὰ ὑποπίπτει οὕτω εἰς μίαν τεραστίαν παρανόησιν τοῦ περιεχομένου τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τοὺς ἀνηλίκους τοὺς ἐργαζομένους εἰς τὰς βιομηχανίας, εἰς τὰς ὁποίας δὲν περιλαμβάνεται ἡ ἀρτοπαρασκευή. Τοσοῦτον δὲ μᾶλλον εἶναι τοῦτο σαφές, καθόσον ἡ νυκτερινὴ ἐργασία ἔχει ἤδη ἐπιτραπῆ παρ’ ἡμῖν εἰς τὰ μηχανοκίνητα ἀρτοποιεῖα τῶν Ἀθηνῶν, χωρὶς νὰ θεωρηθῇ ὅτι τοῦτο προσκρούει εἰς τὸ περιεχόμενον τῆς διεθνοῦς συμβάσεως. Ἄλλωστε ἡ σύμβασις αὐτὴ καθορίζει ὡς νυκτερινὴν ἐργασίαν τὴν μέχρι τῆς 5ης πρωϊνῆς, τὴν ὁποίαν καὶ ἀπαγορεύει, ἀντιτίθεται ἄρα πρὸς αὐτὴν τὸ ἰσχῦον μέτρον τῆς ἐργασίας εἰς τὰ ἀρτοποιεῖα, ἡ ὁποία διενεργεῖται ἀπὸ τῆς 4ης πρωϊνῆς ὥρας. Ἡ γνώμη ἄρα τῆς ὑπηρεσίας θεωρούσης, ὅτι ἡ ἐν λόγῳ σύμβασις ἔχει ἰσχὺν καὶ ἐπὶ τῆς ἐργασίας τῶν ἀρτοποιείων εἶναι ὁλωσδιόλου ἀβάσιμος. Ὡς τοιαύτη ἐλέγχεται καὶ ὑπὸ τοῦ κρατοῦντος σήμερον εἰς τὰ παρ’ ἡμῖν ἀρτοποιεῖα καθεστῶτος. Διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ὀρθότητα τῆς ἀναπτυσσομένης τροπολογίας, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι παρασκευασμένος πρὸς τοῦτο, θὰ ἔλεγα ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ ἡ Βουλὴ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν εὐχέρειαν, ὅπως μελετῶν ἀποδεχθῇ ἐν καιρῷ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστῶ ἤδη. Νὰ ἐπιτραπῇ δηλαδὴ ὁ καθορισμὸς τῶν ὡρῶν ἐργασίας εἰς τὰ ἀρτοποιεῖα διὰ διατάγματος.

§57Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα αὐτό.

§58Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δύναται.

§59Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν συμβαίνει τοῦτο, ἔχει καλῶς. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶναι βέβαιον, εἰς οὐδὲν βλάπτει ἐὰν τεθῇ σχετικὴ διάταξις εἰς τὸ ὑπ’ ὄψει νομοσχέδιον. Ἐπίσης ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, υἱοθετῶ μίαν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅστις συνιστᾶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως προνοηθῶσι τὰ τῆς ἐργασίας τῶν μυλεργατῶν. Ὑπάρχουν νομοθετήματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ κοινοῦ κανονίζουν τὰ τῶν μυλεργατῶν καὶ ἀρτεργατῶν. Δὲν ἔχετε συνεπῶς παρὰ νὰ μεταβάλλετε τὸν τίτλον τοῦ νομοσχεδίου, καθορίζοντες τοῦτον ὡς ἑξῆς: «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ τῶν σχέσεων ἀρτοποιῶν καὶ ἀρτεργατῶν καὶ ταμείου ἀσφαλίσεως» διὰ νὰ κάμετε τόπον καὶ εἰς τὴν ἐν λόγῳ τροπολογίαν». Ὅπως συμβαίνει εἰς ὅλα δυστυχῶς τὰ ἐπαγγέλματα καὶ εἰς τὸ ἐπάγγελμα τοῦ μυλεργάτου εἰσέρχονται διαρκῶς νέα πρόσωπα καὶ δημιουργεῖται οὕτω μία κατάστασις ἀρκετὰ στενάχωρος ἐκ τοῦ πληθωρισμοῦ τῶν ἐργατῶν. Θὰ ἐπρότεινον λοιπὸν νὰ ἀναγραφῇ διάταξις ὅπως μὴ ἐπιτρέπεται ἡ ἄσκησις ἐργασίας εἰς τοὺς μύλους εἰς τοὺς μὴ ἐφωδιασμένους διὰ βιβλιαρίου ἐπαγγελματικῆς ταυτότητος.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος.

§61Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, θὰ σᾶς παρακαλέσω καὶ ἐγὼ περὶ τῆς τροπολογίας, τῆς προτάσεως μᾶλλον, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας περὶ τῶν μυλεργατῶν. Μοῦ εἴπατε προχθὲς ὅτι θὰ μελετήσητε τὴν πρότασιν, ἀλλὰ βλέπω σήμερον τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Πειραιῶς νὰ λέγῃ ὅτι δὲν τὴν δέχεσθε. Δὲν εἶναι σπουδαῖον κ. ὑπουργέ, ἐφόσον πρόκειται περὶ ἐργασίας τῶν ἀρτοποιῶν, πρόκειται καὶ περὶ ἐργασίας εἰς τοὺς μύλους. Ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ σᾶς κοστίσῃ τίποτε νὰ δεχθῆτε τὴν διάταξιν αὐτήν.

§62Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν προκάτοχόν μου, ἐκυρώθη καὶ ἐψηφίσθη εἰς αʹ ἀνάγνωσιν ὅλαι δὲ αἱ ἀντιρρήσεις ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον μοῦ λέγετε τώρα δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ, διότι συνδέεται μὲ γενικώτερα ζητήματα.

§63Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὅταν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ τὸ νομοσχέδιον ἀπὸ τὸν προκάτοχόν σας, οἱ μυλεργάται — παρόντος καὶ ἐμοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπετάνθησαν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τοὺς παρέπεμψεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Συνεννοηθῆτε τοὺς εἶπε — μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν. Ἐπῆγαν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθν. Οἰκονομίας καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς υἱοθετεῖ τὴν πρότασίν των.

§64Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν τὴν υἱοθετεῖ καθόλου, κ. συνάδελφε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροποποιήθη παρὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4229 περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν». Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§67Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος «περὶ ἰδιωνύμου» ἐθεωρήθη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως μεγάλη φιλελευθερότης τὸ ὅτι καταργοῦνται πλέον αἱ λεγόμεναι ἐπιτροπαὶ ἀσφαλείας καὶ καθιεροῦται ἡ δικαστικὴ ἀπόφασις, ὡς μεγαλυτέρα ἐγγύησις. Σήμερον ἐπαναφέρεται πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δὲν θ’ ἀρνηθῶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τότε ὑπεστήριξα, ὅτι δὲν εἶναι οἱ νόμοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀσφαλίζουν τὰ κοινωνικὰ καθεστῶτα. Ἐπειδὴ ὅμως κρίνεται καὶ τὸ μέτρον αὐτὸ ὡς ἀνάγκη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ζητοῦμεν μόνον, πρὸς ἀσφάλειαν πραγματικήν, ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προσφυγὴ δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ πράξεις τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας ἀσφαλείας δὲν στηρίζονται πάντοτε ἐπὶ ὀρθῶν πληροφοριῶν. Τὸ Κράτος βέβαια πρέπει νὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα διὰ ν’ ἀμυνθῇ ἐναντίον τοῦ κινδύνου αὐτοῦ τὸν ὁποῖον νομίζει ὅτι ἔχει ἐκ τῶν κομμουνιστῶν, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ ὁ πολίτης νὰ πέφτῃ θῦμα ἐκδικήσεως ἀτομικῆς. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πολλὰ παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα μυστικῶς παρουσιάζεται ἕνας ἄνθρωπος, διότι ἔχει μίαν διαφορὰν μὲ τὸν ἄλλον, καὶ τὸν λέει εἰς τὸν δρόμον κομμουνιστήν, γίνεται δὲ ἡ πρᾶξις τοῦ ἐκτοπισμοῦ καὶ κατόπιν ἐξετάζεται ἡ ὑπόθεσις. Ν’ ἀπαλειφθῇ, λοιπόν, ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ νὰ τεθῇ ὅτι ἡ προσφυγὴ ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν. Εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον τὸ πρᾶγμα. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν ὁ ἐκτοπιζόμενος δὲν λαμβάνῃ γνῶσιν ὅτι ἐκτοπίζεται. Συλλαμβάνεται κατόπιν μιᾶς ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν ἐντελῶς ἀγνοεῖ, καὶ θὰ κάμῃ τὴν προσφυγὴν εὑρισκόμενος ἐν ἐξορίᾳ μὴ ἔχων τὰ μέσα νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τῶν συκοφαντῶν. Νὰ ἀναστέλλεται λοιπὸν ἡ ἐκτέλεσις, ὁπότε θὰ παρουσιασθῇ καὶ θὰ ξεκαθαρισθῇ ἡ ὑπόθεσις. Δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἡ ὑπόθεσις. Δὲν ἔχει καθ’ ὁλοκληρίαν, κύριε ὑπουργέ, νὰ ἐπηρεάσῃ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθετήματος, διότι θὰ ἔλθουν αὐτοῦ καὶ ἐκεῖ πλέον θὰ γίνῃ ἀντιπαράστασις τῶν πληροφοριῶν τῆς ὁποίας θὰ ἔχῃ εἰς βάρος αὐτοῦ τὸ δημόσιον ὄργανον καὶ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας θὰ παράσχῃ ὁ πολίτης καὶ θὰ κρίνῃ ἡ δευτεροβάθμιος ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων αὐτῶν, ἐὰν πρέπῃ νὰ τὸν ἐκτοπίσῃ ἢ ὄχι. Νομίζω ὅτι δικαιωτέρα ἄποψις δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, πρὸς ἐξασφάλισιν καλλιτέραν τῶν δικαιωμάτων τοῦ πολίτου. Δὲν παραβλάπτεται καθόλου ὁ σκοπὸς τῶν νομοθετήματος, καὶ ζητῶ νὰ ἀπαληφθῇ ἡ διάταξις περὶ μὴ ἀναστολῆς τῆς ἐκτελέσεως.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μοῦ εἶναι ἔναυλοι, κύριοι βουλευταί, οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀφ’ ὅτου συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀσφαλίσεως τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, διὰ τῶν ὁποίων τόσον δρυμέως κατεδίκασεν ὡς ἀναχρονιστικὸν καὶ ὡς στιγματίζον τὸν πολιτισμὸν τῆς χώρας τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ ἐκτοπισμοῦ δι’ ἐπιτροπῶν ἀσφαλείας. Καὶ εἶναι ἀναμφισβητήτως ἄξιον καταδίκης τοιοῦτον μέτρον καὶ ἀνάξιον ἐλευθέρας χώρας, μέτρον διὰ τοῦ ὁποίου παρέχεται εἰς διοικητικὰς ἐπιτροπὰς τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλουν βαρυτάτας ποινάς, οἷαι εἶναι αἱ ποιναὶ τῆς ἐκτοπίσεως, εἰς πρόσωπα τῶν ὁποίων εἶναι ἄγνωστον καὶ ἄδηλον τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ἐξετέλεσαν, ἀφοῦ εἶναι ἄδηλον καὶ ἄγνωστον ἐὰν ἐξετέλεσαν κἂν ἀδίκημα, διότι ἂν ἐτελέσθη ἀδίκημα θὰ ἐπηκολούθει ὄχι ἡ ἐκτόπισις ἀλλ’ ἡ παραπομπὴ εἰς τὰ τακτικὰ δικαστήρια. Ἀλλὰ τὸ μέτρον αὐτὸ εἶναι αὐτόχρημα καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβάσωμεν μὲ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος ὅτι «μόνον τὰ τακτικὰ δικαστήρια ἐπιβάλλουσιν ποινάς» τὴν ἐπιβολὴν ποινῶν βαρυτάτων ὑπὸ διοικητικῶν ἐπιτροπῶν; Ἀναμφισβητήτως δὲ πρόκειται περὶ ποινῆς βαρυτέρας τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως, ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ποινῆς ἐξορίας. Διότι τὶ εἶναι ἡ ἐξορία ἑνὸς ἀτόμου ἀπὸ τὸν τόπον του εἰς μίαν νῆσον εὑρισκομένην εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον τῆς Ἑλλάδος; Δὲν εἶναι ποινὴ χειροτέρα τῆς φυλακίσεως; Ἀλλὰ ἴσως, κύριοι, δὲν θὰ συνεζήτουν καὶ δὲν θὰ ἐπέμενον εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν τῆς ἀντισυνταγματικότητος, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τῆς ἀνωτέρας ἀνάγκης τῆς διασφαλίσεως τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου ἀπὸ τοιαύτης πράξεις, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν καθιέρου τόσον γενικὰς διατάξεις, ὥστε νὰ περιλαμβάνῃ πᾶν πρόσωπον ὁπωσδήποτε παρέχον ὑπονοίας πράξεων ἀντικειμένων εἰς τὴν δημοσίαν τάξιν. Σήμερον εἰς ὅλα τὰ σημεῖα τῆς Ἑλλάδος αἱ ἐπιτροπαὶ ἀσφαλείας ἔχουν ἐκτοπίσει πρόσωπα ὡς ὕποπτα ζωοκλοπῆς, κλοπῆς, καὶ ὕποπτα λαθρεμπορίας. Μόνον εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Αἰτωλοακαρνανίας ὑπὲρ τὰ 80 πρόσωπα ἔχουν ἐκτοπισθῇ εἰς ἀπομεμακρυσμένας νήσους τοῦ Κράτους ὡς ὕποπτα ζωοκλοπῆς. Ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀπὸ τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς καὶ ἔλαβα ἀντίγραφον τῶν δελτίων τῶν ποινικῶν των μητρῴων, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται ὅτι οὐδέποτε ταῦτα κατηγορήθησαν ἢ κατεδικάσθησαν. Σᾶς ἀναφέρω δύο μόνον πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐξετοπίσθησαν συνεπείᾳ ἑνὸς ἐγγράφου τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—μὲ τὸν ὁποῖον δὲν διετέλουν εἰς ἀγαθὰς σχέσεις—δύο ἀδελφοὺς ἐκ τῶν ὁποίων ὁ εἷς 60 ὁ ἄλλος 65 ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε κατεδικάσθησαν ὡς ὕποπτοι ζωοκλοπῆς. Ἐγένετο δὲ ἡ ἐκτόπισις αὕτη καὶ παρὰ τὸν νόμον, διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι δὲν ἴσχυε τότε ὁ νόμος αὐτὸς ἔλαβεν δὲ ἐν τούτοις τόσον εὐρεῖα ἐφαρμογήν, ὥστε ὁλόκληρα χωρία νὰ ἐρημωθοῦν ἀπὸ γέροντας καὶ γυναῖκας, οἱ ὁποῖοι ἐξετοπίσθησαν. Εἶναι ἀληθὲς κ. ὑπουργέ;

§70Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ὑπερβολικὸν, ὅτι ἐξετοπίσθησαν ὁλόκληρα χωριά.

§71Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Βεβαίως ἐρήμωσις εἶναι αὕτη διὰ τὰ χωριὰ ἅτινα ἔχουν 30 οἰκογενείας. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸ σημείωμα τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τοῦ προκατόχου ἡμῶν, ὁ ὁποῖος μὴ δυνάμενος νὰ ἀκυρώσῃ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν εἶδεν, ὅτι οὔτε μήνυσις κἂν εἶχε ὑποβληθῆ ἐναντίον τῶν ἐκτοπισθέντων ἔστειλε σύστασιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ἀσφαλείας Μεσολογγίου νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἡ δὲ Ἐπιτροπή, μειοψηφοῦντος τοῦ κ. Εἰσαγγελέως, ὁ ὁποῖος ἐμειοψήφισε καὶ κατὰ τὴν ἀρχικὴν ἀπόφασιν, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν ἤδη Νομάρχην Ἠλείας καὶ ἀπὸ τὸν Διοικητὴν Χωροφυλακῆς εἶπεν, ὅτι δὲν ἀνακαλεῖ τὴν ἀπόφασιν καί οὕτω εὑρίσκονται ἀκόμη ἐν τῇ ἐξορίᾳ δύο ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδόλως κατηγγέλθησαν καὶ οἱ ὁποῖοι ἄγουν ἡλικίαν 60 ἐτῶν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τοῦ ἐγγράφου τῆς ἐνστάσεώς των εἶναι 1199. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι ἡ χορήγησις τοιούτων εὐρέων δικαιωμάτων καὶ τὰς Ἐπιτροπὰς ἀσφαλείας, αἱ ὁποῖαι εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικαί, πρέπει ἀσφαλῶς νὰ περιορισθῇ. Ἀντὶ λοιπὸν τῆς εὐρείας ἐννοίας φράσεως τῆς περιεχομένης εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ τεθῇ ἡ φράσις «καὶ παντὸς ἄλλου ὑπόπτου διὰ πρᾶξιν ἀντικειμένων εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος.

§72Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὁ νόμος αὐτὸς δι’ ἄλλους σκοπούς. Τοῦτο εἶναι ὀρθόν. Καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι μὲ πολλὴν δυσκολίαν ἐδέχθησαν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον.

§73Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἕνα ἄλλο θέλω νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας τὸ ἑξῆς, ἐν σχέσει πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ προλαλήσας ἀξιότιμος συνάδελφός μου. Ἐκδίδωσι αἱ Ἐπιτροπαὶ ἀσφαλείας ἀπόφασιν ἐκτοπίσεως χωρὶς δὲ οὐδεμίαν νὰ ἔχῃ γνῶσιν τὸ πρόσωπον αὐτὸ συλλαμβάνεται μίαν ἡμέραν καὶ στέλλεται εἰς τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος. Θὰ μοῦ εἰπῆτε, ἐὰν εἰδοποιηθῇ δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ τὸν εὕρωμεν καὶ ἐκτοπίσωμεν; Ἀλλ’ ἐκεῖναι αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι εἶναι τεταγμέναι νὰ παρακολουθῶσιν τοὺς ὑπόπτους αὐταὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσαν νὰ διασφαλίζωσι τὴν ἐπὶ 2–3 ἡμέρας μετὰ τὴν κοινοποίησιν τῆς ἀποφάσεως μὴ φυγάδευσιν αὐτῶν; Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι δίκαιον. Τώρα συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Συλλαμβάνονται οἱ πολῖται ἄγονται εἰς τὰς φυλακὰς ἐγκλείονται εἰς αὐτὰς καὶ τότε τοὺς κοινοποιεῖται ἡ ἀπόφασις καὶ ἀφοῦ τοὺς κοινοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις εἶναι ἕτοιμα τὰ χαρτιὰ τῆς ἐκτοπίσεως καὶ στέλλονται εἰς τὸν τόπον τοῦ ἐκτοπισμοῦ.

§74Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ παραμένουν εἰς τὰς φυλακὰς τότε ἕως ὅτου ἐκδικασθῇ ἡ προσφυγή των.

§75Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθώτερον νὰ κοινοποιοῦν τὴν ἀπόφασιν, οὕτως ὥστε ἐντὸς 3 ἡμερῶν νά εἶναι ὑποχρεωμένος νά κάμῃ τὴν προσφυγήν του καὶ ὅταν ἀπορριφθῇ νὰ τὸν συλαμβάνῃ;

§76Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι πρὶν ἀνέλθῃ εἰς τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα τὰς αὐτὰς ἀντιλήψεις μὲ ἡμᾶς εἶχε ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τὸ ἀξίωμα αὐτὸ ἐμπνέει ἄλλας ἀντιλήψεις ἴσως λόγῳ τῆς μεγαλειτέρας εὐθύνης πρὸς διατήρησιν τῆς τάξεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἔλεγον καὶ τοῦτο· γνωρίζετε, ὅτι σήμερον μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον δὲν ἐγένοντο προσφυγαὶ ἐγένοντο ἀνακοπαί. Λοιπὸν τώρα δημιουργεῖται νέον ἔνδικον μέσον καὶ νέα διαδικασία. Διατὶ νὰ γίνεται αὐτό; Ἄλλοι μὲν νὰ ἐνίστανται διὰ προσφυγῆς, ὅταν πρόκειται περὶ ἐκτοπίσεώς των, ὡς ὑπόπτων ληστείας κλπ. ἄλλοι δέ, δι’ ἀνακοπῆς ἐνώπιον Εἰρηνοδίκου, ὅταν πρόκειται περὶ ὑπόπτου παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Πρέπει ἡ διαδικασία νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος καὶ ὄχι ἄλλοι νὰ ἀσκοῦν ἀνακοπὴν καὶ ἄλλοι νὰ δικαιοῦνται μόνον προσφυγῆς.

§77Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ ὑποβάλετε τὰς τροπολογίας σας διὰ νὰ τὰς μελετήσω, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον.

§78Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Θέλομεν πρῶτον νὰ περιορισθῇ ἡ ἐκδίκασις εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἰδιωνύμου καὶ δεύτερον ἡ προσφυγὴ νὰ ἀναστέλῃ τὴν ἐκτέλεσιν.

§79Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι ἀπολύτως.

§80Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Πάντως προέχον ζήτημα εἶναι νὰ προστατευθοῦν οἱ ἀθῶοι.

§81Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐὰν ἤμουν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅταν ἐψηφίσθη ὁ νόμος ὁ καλούμενος περὶ τοῦ ἰδιωνύμου θὰ ἐψήφιζον ἐναντίον τοῦ τότε συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ τώρα διδομένης εὐκαιρίας λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ ἰδιωνύμου, τὴν αἰτιολογίαν τῆς γνώμης μου θὰ δοθῇ ἄλλη εὐκαιρία νὰ τὴν ἀναπτύξω.

§82Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁ νόμος περὶ ἰδιωνύμου ἔφερε πράγματι θαυμάσια ἀποτελέσματα εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μὲ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προτείνω, ὅπως ἡ προθεσμία ἡ διδομένη διὰ τὴν προσφυγήν τῶν ἐπὶ ζωοκλοπῇ ἐκτοπιζομένων αὐξηθῇ εἰς 8 ἡμέρας διότι εἰς τὰς νήσους εἶναι μεγάλαι συγκοινωνιακαὶ δυσχέρειαι.

§83Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Εὐριπαῖος νὰ τὴν προσέξωμεν διότι τὸ γενόμενον σήμερον εἶναι δι’ ἐμὲ ἀκατανόητον, ἰδίως δὲ διὰ τοὺς ὑπόπτους ζωοκλοπεῖς πρὶν ἢ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ ὑπουργοῦ.

§84Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅλα αὐτὰ θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακελλαρίου.

§86Δ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς γεγονός, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησα μόλις πρὸ ὀλίγων ὡρῶν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Συνελήφθησαν 4 συμπολῖται μου ὡς ὕποπτοι ζωοκλοπῆς. Ἡ οἰκογένειά μου καί ἡμεῖς εἴμεθα ἀμείλικτοι ἐναντίον αὐτῶν, ἀλλὰ μοῦ ἐδόθησαν τοιαῦται πληροφορίαι, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ποινικὸν μητρῶον, οὔτε κατάθεσις τις ἐξ ὧν νά ἐνδείκνυται, ὅτι ὑπάρχει ὑποψία τις· καὶ οὔτε διατελοῦν ἐκτοπισμένοι ἄνευ δικαιολογίας. Προσέφυγα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ ἀσκήσῃ ὅλα τὰ δικαιώματα αὐτοῦ καὶ τὰ ἀπορρέοντα ἐκ τοῦ νόμου διὰ νὰ διορθώσῃ τὴν κατάστασιν, διότι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀχαρακτήριστον. Διὰ τοῦτο θεωρῶ πολὺ ὀρθόν, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Παπαθανάσης, νὰ περιορισθῇ ὁ ἐκτοπισμὸς μόνον εἰς τὰ ἀδικήματα κατὰ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος.

§87Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρέπει νὰ διατυπώσετε τάς τροπολογίας καὶ θὰ τὰς μελετήσω.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπό τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 281 τοῦ κώδικος περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἀνωνύμου Ἰταλικῆς Ἑταιρείας «Ἀεροσπρέσσο» συμβάσεως μετά τῶν παραρτημάτων αὐτῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4756 περὶ κώδικος τῶν νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καί τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰνστιτούτου βάμβακος». Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§89Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Διὰ τοῦ λαμβανομένου μέτρου τῆς ἱδρύσεως Ἰνστιτούτου βάμβακος, κύριοι βουλευταί, λαμβάνεται κυρίως πρόνοια ὑπὲρ τοῦ προϊόντος τούτου, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρονται μεγάλα τμήματα τοῦ Κράτους, ἔρχεται δὲ νὰ τονώσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν καλλιέργειαν καὶ καλλιτέρευσιν τῆς παραγωγῆς τοῦ βάμβακος ἐν Ἑλλάδι, ἀφ’ ἑτέρου δέ νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τὴν προστασίαν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ, διὰ τὸ ὁποῖον πολλαὶ προγενέστεραι Κυβερνήσεις, αἱ ὁποῖαι σήμερον καυχῶνται διὰ τὸν φιλοαγροτισμόν των, οὐδέποτε ἐσκέφθησαν νὰ ἐφαρμόσουν, ἂν καὶ ἡ φιλοαγροτικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, ἡ ὁποία κατὰ τὸν τελευταῖον καιρὸν τόσον κατεσυκοφαντήθη παρὰ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, εἶναι γνωστή. Διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ἰνστιτούτου τούτου τοῦ βάμβακος ἀποβλέπεται μὲν ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐγχωρίου βαμβακοπαραγωγῆς, ἀλλὰ κυρίως ἡ καλυτέρα μελέτη καὶ παρακολούθησις αὐτοῦ, ὥστε αἱ ποιότητες τοῦ Ἑλληνικοῦ βάμβακος νὰ δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι τὰς ποιότητας τοῦ εἰσερχομένου ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Εἰς τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον, κύριοι βουλευταί, δὲν γνωρίζω — ἐπειδὴ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν ἐξετυπώθη ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς — ὁποίας μεταβολὰς θέλει τυχὸν προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ πρὸς τὴν Βουλήν· ἐπειδὴ ὅμως καὶ ἐγὼ προέρχομαι ἐξ Ἐπαρχίας βαμβακοκαλλιεργουμένης, ἔχω νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅπως μὴ δειλιάσῃ καὶ τὰ μέτρα τὰ προστατευτικὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνει, ἐπεκταθῶσιν ἀκόμη περισσότερον. Πρὸς λειτουργίαν τοῦ Ἰνστιτούτου τούτου ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ διαθέσῃ τὸ ποσὸν τοῦ 1 ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἐτησίως ἐπὶ πλέον δὲ ἐπιβάλλει ἕνα δασμὸν ἐπὶ τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου βάμβακος, δασμὸν ἴσον πρὸς 1,50 κατ’ ὀκάν. Ὡς θὰ ἐνθυμεῖτε ἡ Βουλή, τὸ ζήτημα τῆς ἐπιβολῆς μικροῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένου βάμβακος ἦτο ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπί πολὺ ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἰδίως κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἀπεργίας τῶν βαμβακοκαλλιεργητῶν ἐν Κωπαΐδι, μεταξὺ τῶν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα οἱ βαμβακοκαλλιεργηταὶ ἐζήτησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο καί ἡ ἐπιβολή δασμοῦ προσθέτου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου βάμβακος. Καὶ τοῦτο ἵνα ἀφ’ ἑνὸς μὲν οἱ Ἕλληνες βιομήχανοι κάμουν χρῆσιν μεγαλειτέραν τοῦ Ἑλληνικοῦ βάμβακος, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου καὶ κυρίως ἵνα ἐνισχυθῶσι αἱ τάξεις αὗται τῶν καλλιεργητῶν. Διὰ τῆς ἐπιβολῆς δασμοῦ 1,50 δραχ. κατ’ ὀκᾶν, ἡ πραγματικὴ ἐπιβάρυνσις ἢ μᾶλλον ἀνακούφισις τοῦ ἐμπορίου τοῦ βάμβακος, ἀντανακλᾷ μόνον εἰς 0,43 λεπτὰ, διότι ὁ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενος βάμβαξ εἶναι καθαρὸς καὶ ἐκκοκισμένος. Ἡ ἀναλογία δὲ μιᾶς ὀκάδος ἐκκοκισμένου βάμβακος εἶναι πρὸς 3 ὀκ. ἀκκοκίστου βάμβακος, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ πραγματικὴ ἀνακούφισις τοῦ Ἑλληνικοῦ βάμβακος ἀνέρχεται μόνον εἰς 0.43 λεπτ. κατ’ ὀκᾶν. Λαμβανομένου λοιπὸν ὑπ’ ὄψιν τούτου ἡ βιομηχανία ἡ ὁποία φυσιολογικῶς θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὸ ἀνάλογον τοῦτο τέλος, δὲν ἐπιβαρύνει τὰ εἴδη αὐτῆς παρὰ μόνον μὲ 0,58 λεπτ. ἐπί τῆς ἑκατόν. Νομίζω, λέγω, ὅτι δὲν θὰ ἦτο ὑπερβολικὴ ἡ ἀξίωσις τοῦ γεωργικοῦ κόσμου καὶ ὡς γνωρίζετε, ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ χιλιάδες βαμβακοκαλλιεργητῶν, ἂν ἡ ἐπιβάρυνσις αὕτη ἔφθανε τὸ 1%. Δὲν θεωρῶ καὶ ἐγὼ ὅτι εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ 1% ἐπὶ τῶν βιομηχανικῶν εἰδῶν τῶν ἐκ τοῦ βάμβακος παραγομένων, ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνακούφισις εἰς τὰς γεωργικὰς τάξεις εἶναι πραγματικῶς ὠφέλιμος διὰ τοῦ διπλασιασμοῦ τοὐλάχιστον τοῦ δασμοῦ ὁ ὁποῖος σήμερον καθορίζεται. Θὰ εἶχον ἐξ ἄλλου νὰ προτείνω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποδεχομένη τὴν σύστασίν μου ταύτην ἀπαλλάξῃ τὸν ἐτήσιον Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους τῆς ἐπιχορηγήσεως τοῦ 1 ἑκατ. δραχ. Θὰ ἦτο ἀπείρως προτιμώτερον καὶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους νὰ μὴ ἐπιχορηγήσῃ τὸ Ἰνστιτοῦτον διὰ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐτησίως, καὶ ἀφ’ ἑτέρου αἱ τάξεις τῶν βαμβακοκαλλιεργητῶν ν’ ἀνακουφισθῶσιν τοὐλάχιστον κατ’ 0. 86 λεπτ. κατ’ ὀκᾶν. Λαμβανομένου δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος τούτου κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔχει ἐκπέσει εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε μετὰ δυσκολίας οἱ καλλιεργηταὶ νὰ δύνανται νὰ ἐξοικονομήσουν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας των, λαμβανομένου ἐπίσης ὑπ’ ὄψιν, ὅτι μία γενικωτέρα κρίσις ἐπικρατεῖ εἰς ὅλην τὴν ὑφήλιον, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν πρέπει νὰ διστάσῃ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην, ὅπως διπλασιάζουσα τὸν ἐπὶ Ἐξωτερικοῦ δασμόν, ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου βάμβακος, ἀπαλλάξῃ ἀφ’ ἑτέρου τὸ Δημόσιον Ταμεῖον τῆς ἐτησίας χορηγήσεως τοῦ 1 ἑκατομ. δραχ. Κατὰ τὰ ἄλλα κύριοι, βεβαίως δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐξάρω καὶ πάλιν τὴν σκοπιμότητα τὴν χρησιμότητα καὶ τὴν ὤθησιν τήν ὁποίαν θέλει δώσει τὸ Ἰνστιτοῦτο τοῦτο, ὅταν ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ κανονικῶς διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς ποσότητος τοῦ βάμβακος διὰ τὴν καθοδήγησιν τῶν καλλιεργητῶν εἰς τὸν τρόπον τῆς καλλιεργείας. Ἰδίως θὰ ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅπως μεταξὺ τῶν ὑποσταθμῶν τοὺς ὁποίους ὑπολογίζει, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ἱδρυθῶσιν ἐντὸς χρονικοῦ τινὸς διαστήματος κατὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ἱδρυθῇ ἕνα τοιοῦτον ἐν Κωπαΐδι μονίμως λειτουργοῦν τὸ ὁποῖον νὰ παρακολουθῇ τοὺς ἀγρότας ἐκ τοῦ πλησίου, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πολλάκις καὶ ὡς διαιτητὴς μεταξὺ διαφορᾶς ἀντιλήψεων αἱ ὁποῖαι πιθανόν νὰ ὑπάρξουν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς καλλιεργείας μεταξὺ τῶν ἀναδόχων τῆς Ἀγγλικῆς Ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ τῶν καλλιεργητῶν. Κατὰ τὰ ἄλλα, κύριοι. βεβαίως δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸν διὰ τὴν ταχεῖαν σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τὸ ταχύτερον. (χειροκροτήματα).

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§91Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιφυλασσόμεθα εἰς τὴν βʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τὰς παρατηρήσεις μας, διότι ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δὲν διενεμήθη.

§92Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κατετέθη.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2189 κλπ. περὶ ἐξαγορᾶς τῆς κυριότητος ἐμφυτευτικῶν κτημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ νόμου 4816 περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθίας».

§96Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὡς ἐτροπολογήθη κ. Πρόεδρε.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀναγκαστικοῦ συνεταιρισμοῦ τῶν ἀμπελοφυτειῶν τῶν κειμένων εἰς τὰς κοινότητας Μύτικα, Βασιλικοῦ, Ἁγίου Νικολάου, Φύλλων, Ἀφρατίου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον; καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς βοηθήματος εἰς τοὺς ἀπογόνους τῶν ἐκ Φιλιατῶν οἰκογενειῶν Ντεμάτων καὶ Σεϊκάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 3)4)31 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης περὶ ἀναθέσεως εἰς τὴν τελευταίαν τῆς εἰσπράξεως τῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὀφειλομένων χρεῶν». Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§98Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Παρηκολούθησα, κύριοι συνάδελφοι, μετ’ ἐξαιρετικῆς προσοχῆς τὰς σχετικὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀποδεκταὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ αἱ ὁποῖαι ἐξηγγέλθησαν ἐκ μέρους αὐτοῦ κατὰ τὴν χθεσινὴν αὐτοῦ προφορικὴν εἰσήγησιν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι...

§99Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς ἕνα μόνον σημεῖον ἔχω νὰ σᾶς δώσω μίαν διασάφησιν, ὅτι ἡ προμήθεια ἦτο 3%, ἀλλὰ σεῖς ἐλέγατε ὅτι πρέπει νὰ μειωθῇ εἰς 1%. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἐδέχθη ὅλ’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὑμεῖς ἐλέγατε.

§100Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς τὸ μόνον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ διορθώσῃ εἶναι τὸ ζήτημα τῆς προμηθείας ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης.

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι οὔτε προμήθεια αὐτή.

§102Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡμεῖς ἐδηλώσαμεν μίαν σχετικὴν μείωσιν διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἕνα μέτρον, διότι ὅπως γνωρίζετε ἐκτὸς τῆς Ἀγροτικῆς ὑπάρχει καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἡ ὁποία ἔχει ὡρισμένην σύμβασιν προκειμένου περὶ ἀνταλλαξίμων καὶ δὲν νομίζω, ἰδίᾳ διὰ τὴν Ἀγροτικὴν ἡ ὁποία εἶναι πρόσωπον δημοσίου δικαίου καὶ ἡ ὁποία ἔχει ἄμεσον σχέσιν μὲ τὸ Κράτος ὅτι ἦτο δυνατὸν ἔστω καὶ τυπικῶς νὰ λέγεται ὅτι ἡ προμήθεια εἶναι ἀνωτέρα καίτοι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου δὲν πρόκειται κἂν περὶ προμηθείας. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω τὸ ἑξῆς: Ἀπὸ τὰς σχετικὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας διαπιστοῦμεν ὅτι τοῦ ἔλλειψαν ὡρισμένα στοιχεῖα διὰ νὰ ἐκτιμήσῃ τὰ σημεῖα τῆς εἰσηγήσεως, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ μέρους ἡμῶν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Διότι ἐὰν ὄντως εἶχε τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἴχομεν καὶ ἡμεῖς ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ, φανταζόμεθα ὅτι δὲν θὰ ἐκρύπτοντο ὡρισμέναι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐκ μέρους ἡμῶν εἰς τὴν Ἐπιτροπήν. Ἐλέχθη χθὲς ὅτι τὸ σχεδιάγραμμα τὸ ὁποῖον ἠκολουθήσαμεν κατὰ τὰς ἐργασίας ἡμῶν ὡς εἰσηγηταὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἦτο σχεδιάγραμμα τὸ ὁποῖον ἔτυχεν τῆς ἐγκρίσεως αὐτῆς ταύτης τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἡ Ἐπιτροπὴ τότε διεπίστωσεν ὅτι τὸ περιεχόμενον τῆς συμβάσεως εἶχε τὴν ἀποκλειστικότητα ἡ ὁποία ἐμφανίζεται ἐκ τοῦ τύπου αὐτῆς. Ἡ σύμβασις, ὡς εἶπον χθὲς ἀποβλέπει εἰς τὸ ζήτημα τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν ἀγροτῶν προσφύγων εἰς τὴν διανομὴν τῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων καὶ τὴν συνέχισιν διανομῆς εἰς τοὺς μετανάστας ἐκ Βουλγαρίας τῶν ὁμολογιῶν, εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν τῶν ἀστῶν προσφύγων τὴν ὁποίαν προβλέπεται ὅτι θὰ ἀκολουθήσουν, ὅπως θὰ ἴδωμεν νεώτεραι ἀληθῶς συμβάσεις εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν ὡρισμένων ὑποχρεώσεων συμβατικῶν τοῦ δημοσίου, εἰς τὴν προικοδότησιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ συνάμα εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ καθολικοῦ ὑπολοίπου πρὸς συνέχισιν τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἑπομένως ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν αʹ αὐτῆς συνεδρίασιν ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπεν νὰ κάμῃ ἀσφαλῆ καθορισμὸν τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων καὶ συνάμα νὰ γίνῃ ἐξέτασις τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐκτελέσεως ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑποχρεώσεων αἱ ὁποῖαι ἀναλαμβάνονται διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ σᾶς ὁμολογήσω τὸ ἑξῆς: ὅτι καίτοι ἦτο αὐτὴ ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἀπόφασις ἡ ὁποία ἔφθανε μέχρι τῆς ἀναθεωρήσεως ἢ δυνατὸν ὡρισμένων χρεῶν, τὰ ὁποῖα εἴτε ὑπερβολικὰ ἐχρεώθησαν εἴτε κατὰ λάθος ἐχρεώθησαν, ὅπως ἄλλωστε ἐλέχθη κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐκ μέρους συναδέλφων Κυβερνητικῶν, ἐν τούτοις εἰς νεωτέραν αὐτῆς συνεδρίασιν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπανῆλθεν καὶ εἶπεν ὅτι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῶν χρεῶν, καὶ τότε ἀπεφάσισε λόγῳ τῆς διαφωνίας ἡ ὁποία ἐγεννήθη, ὅπως ἀναθέσῃ τὴν εἰσήγησιν βάσει τοῦ νέου σχεδιαγράμματος εἰς ἕτερον ἀγαπητὸν συνάδελφον. Ἡ εἰσήγησις δὲ ὁποία εἶχε γίνει καὶ εἶχε διανεμηθῆ ἐχρησίμευσεν ὡς εἰσήγησις τῆς μειοψηφίας. Κύριοι, ἐὰν ἐνομίσαμεν ὑποχρέωσιν νὰ προβῶμεν εἰς ἀνάλυσιν τῶν μεταβιβαζομένων χρεῶν πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, τοῦτο ἐπράξαμεν διότι ἡ ἀνάλυσις τῆς συμβάσεως θὰ ἀποδείξῃ ποῖα ἐκ τῶν στοιχείων εἶναι ἀνεπαρκῆ, ἄλλα δὲ ἐκ τῶν χρεῶν εἶναι ὑπερβολικὰ καὶ ὑπεροξωγκωμένα. Καὶ ἑπομένως ἂν τὸ Κράτος στηριζόμενον ἐπ’ αὐτῶν ἐπιζητῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς σκοποὺς τῆς συμβάσεως, ἡ βάσις θὰ ἐπεδεικνύετο ἐκ τῶν ὑστέρων σαθρά. Κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ καλῶς ἐλέχθη, ὅτι ἡ πληρωμὴ τῶν προσφυγικῶν χρεῶν πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ζήτημα τιμῆς διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον. Τὸ κήρυγμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον υἱοθετοῦμεν πλήρως ἡμεῖς, διὰ νὰ ἐφαρμοσθῇ πρέπει οἱ πρόσφυγες νὰ χρεωθοῦν πρὸ παντὸς μὲ τὰ πραγματικὰ αὐτῶν χρέη. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ χρεώστης θὰ πεισθῇ, ὅτι ὄντως τὸ δοῦναι αὐτοῦ ἀποτελεῖται ἀπὸ κονδύλια τὰ ὁποῖα χρεωστεῖ, τότε εἶναι ἀδύνατον νὰ σχηματίσῃ τὴν πεποίθησιν προκειμένου περὶ τῆς παραλείψεως τῆς ὑποχρεώσεώς του καὶ τότε εἶναι εὔκολον εἰς ἡμᾶς νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν πληρωμὴν τῆς ὀφειλῆς αὐτῆς. Ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἀνάλυσιν. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ὁμιλεῖ προκειμένου περὶ τῆς ἀναθέσεως τῶν χρεῶν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν. Τὰς ἀντιλήψεις μας ἐπὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν ἔπρεπε νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, τὰς εἴπομεν ὅταν εἶνεν ὑποβληθῆ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον περὶ δημιουργίας μιᾶς γενικῆς διευθύνσεως ἀποκαταστάσεως. Ἐνομίζαμεν καὶ ἡμεῖς ἄλλοτε ὅπως ἐνόμιζεν καὶ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀποκαταστάσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν ἔπρεπε νὰ προσκολληθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Ἡ ἰδέα αὐτὴ ἐγκατελείφθη. Ἐρρίφθη δευτέρα ἰδέα, ὅτι τὸ τμῆμα εἰσπράξεων χρεῶν ἔπρεπε νὰ ἀποτελέσῃ τμῆμα Γενικῆς Διευθύνσεως Ἀποκαταστάσεως. Ἐπ’ αὐτοῦ συνεζητήσαμεν κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Ἀπερρίφθη ὅμως τοῦτο καὶ ἀπεφασίσθη νὰ προσκολληθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς συμβάσεως ὁμιλεῖ προκειμένου περὶ τῶν χρεῶν, τὰ ὁποῖα ἀναλαμβάνει νὰ εἰσπράξῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Τὰ χρέη ταῦτα εἶναι τὰ ἑξῆς: Χρέη ἀγροτῶν προσφύγων....(ἀναγινώσκει). Ἡμεῖς προσθέτομεν τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. (ἀναγινώσκει). Διὰ νὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ἐν λόγῳ τροπολογίαν αἰσθανόμεθα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κάμωμεν ἔστω καὶ μίαν συνοπτικὴν ἀνάλυσιν τῶν χρεῶν αὐτῶν. Εἶναι γνωστὸν ἀπὸ προηγουμένας συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν εἰς τὴν Βουλήν, μὲ τί ἐχρεώθησαν κατ’ ἀρχὰς οἱ ἀγρόται πρόσφυγες. Ἐχρεώθησαν μὲ 17.337.000 λίρας Ἀγγλίας, ἐκ τῶν ὁποίων πρόκειται βεβαίως νὰ ἐξαιρεθῇ τὸ τμῆμα τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν αὐτῶν ἡ ὁποία βάσει τῶν ὑπολογισμῶν τῆς ὑπηρεσίας ἀνέρχεται εἰς 8½ ἑκατομ. λίρας καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 697.000. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τὸ πρὸς εἴσπραξιν τὸ μεταβιβαστέον εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν θ’ ἀνέλθῃ εἰς 8.909.004 εἰς τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο δέον νὰ προστεθῇ ἀμέσως ὅτι δὲν περιλαμβάνονται αἱ γενόμεναι παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐκπτώσεις κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 29ης Μαρτίου 1930. Ἐὰν θελήσωμεν, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἀνάλυσιν τοῦ ἐν λόγῳ κονδυλίου, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ εἶναι ἄδικος καὶ εὑρίσκεται ἐν πλήρει ἀσυμφωνίᾳ μὲ τὰς δηλώσεις ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἐξηγοῦμαι: Οἱ πρόσφυγες πρόκειται νὰ χρεωθοῦν διὰ τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι παρεσχέθησαν ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς 8.227.672. Διὰ νὰ ἐξευρεθῇ αὐτὸ τὸ ποσὸν εἶναι γεγονὸς ὅτι ἀφῃρέθησαν ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ὑπολογισθέντα τότε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς 1.096 χιλ. λίρες Ἀγγλίας καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα ὑπελογίσθησαν εἰς 5%. Ἀλλ’ ἂν τοιαύτη ἦτο ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὰ μέχρι τοῦδε γενικὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἀφῃρέθησαν ὑπολογίζονται εἰς 350.000 λίρας Ἀγγλίας, τὰ δὲ εἰδικὰ ἔξοδα εἰς 1 ἑκατ. 88 χιλ. λίρες Ἀγγλίας, ἤτοι ἀνέρχονται εἰς 10.95% ἐπὶ τῶν διατεθέντων ποσῶν. Κύριοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐπὶ τῶν ἐν λόγῳ ποσῶν βλέπει τις μίαν παρακώλυσιν, μίαν ἴσως ἴσως περιφρόνησιν τῶν Κυβερνητικῶν ἀπόψεων, αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν ἐν τῇ Βουλῇ ἐν καιρῷ εὐθέτῳ. Βλέπομεν ἀμέσως, ἐὰν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν ἐξέτασιν τῶν μερίδων, ὅτι ὑπάρχουν ἔργα κοινῆς ὠφελείας τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς πλείστας ὅσας μερίδας τῶν χρεωστῶν. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καλέσῃ τοὺς ἁρμοδίους νὰ παρουσιάσουν τὰ βιβλιάρια αὐτῶν, θὰ ἴδωμεν ἀμέσως ὅτι καὶ παρὰ τὸν ὑπολογισμὸν τὸν γενόμενον ὑπάρχουν ἔργα κοινῆς ὠφελείας ἔργα ὑδρεύσεως μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται ἀκριβῶς οἱ ἀγρόται. Παρηκολούθησα προσωπικῶς τὴν χρέωσιν αὐτὴν, ἀναγκασθεὶς νὰ μεταβῶ καὶ ἐπιτοπίως νὰ ἐξελέγξω, καὶ εὑρῆκα ὅτι ὄντως οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ σύμφωνα ἄλλωστε καὶ μὲ τὰς ἐν καιρῷ ἐκδοθείσας παρ’ αὐτῶν ἐγκυκλίους ἐχρέωσαν τοὺς πρόσφυγας μὲ πλεῖστα ὅσα ποσὰ κοινῆς ὠφελείας, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύοντα λόγον παίζουν αἱ δαπάναι τῆς ὑδρεύσεως. Εἶναι γνωστὸν ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων ἐγκυκλίων ὅτι ἕκαστος πρόσφυξ χρεοῦται διὰ τὰ ὑδραγωγεῖα μὲ 6.70 δραχ. (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως κύριοι ὅλαι αὐταὶ αἱ χρεώσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο βάσει τῆς ἐγκυκλίου τῆς 17ης Δεκεμβρίου 1929 ὑπ’ ἀριθ. 132243 ἐξακολουθοῦν νὰ βαρύνουν τοὺς λογαριασμοὺς τῶν ἀγροτῶν ὀφειλετῶν.

§103Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§104Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἔχετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ τὸ ἐξετάσετε.

§105Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μοῦ τὸ εἴπατε αὐτὸ καὶ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐκάλεσα ὅλας τὰς ὑπηρεσίας—τὸν κ. Δεμέστιχον, τὸν κ. Καραμάνον— καὶ μοῦ εἶπον ὅτι ὅλα αὐτὰ ἐχαρίσθησαν. Ἐὰν θέλετε πάλιν νὰ σᾶς δώσω τὴν βεβαίωσιν καὶ μετὰ ἐξέτασιν νέαν δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§106Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω τὸ ἑξῆς: Ἐδῶ ἔχομεν ὡρισμένους συναδέλφους ἔχομεν τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειοψηφίας τὸν κ. Κοντοδίναν, ἔχομεν τὸν συνάδελφον κ. Παπαδόπουλον ἐκ Κοζάνης, ἔχομεν πλείστους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι εἶχον ὑποχρέωσιν λόγῳ τηλεγραφημάτων νὰ πᾶνε νὰ ἐξετάσουν προσωπικῶς τὰ ζητήματα αὐτὰ, καὶ σᾶς λέγουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι διὰ τῶν χθεσινῶν δηλώσεών των πράγματα τὰ ὁποῖα ἐνισχύουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμήν. Εἶναι πιθανὸν ὅμως νὰ παρελείφθησαν ὡρισμένα πράγματα καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὸ λάβετε ὑπὸ σημείωσιν, διότι αὐτὰ εὑρίσκονται μέσα εἰς τὴν γραμμὴν τὴν ὁποίαν ἐχαράξατε.

§107Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις ἐχάρισε γενικῶς ὅλα τὰ ἔξοδα τῶν ἔργων τῆς κοινῆς ὠφελείας, ἐὰν συμπεριελήφθησαν καὶ τινὰ θὰ ἐκπεσθῶσι, ἀλλὰ ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε.

§108Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν ἔχομεν τὴν ἀπαίτησιν νὰ κάνετε καθήκοντα λογιστοῦ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν ἐθέσατε, καὶ εὐαρεστηθῆτε ν’ ἀποστείλετε μίαν νέαν διαταγὴν ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τεθείσης γραμμῆς ἀνακουφισθοῦν οἱ ἀγροτικοὶ συνοικισμοὶ ἀπὸ τὰ βάρη μὲ τὰ ὁποῖα ἐπιπροσθέτως ἐπιβαρύνονται λόγῳ κακῆς διαχειρίσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ ἐλησμονήθησαν κατὰ τὰς γενομένας ἐκπτώσεις αἱ μεγάλαι καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς ἕνα ἔργον τεράστιον ὅπως τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἶναι περιττὸν νὰ τονίσω ὅτι αὐτὴ ἀκόμη ἡ Ἀγγλικὴ διαχείρισις ἑνὸς μεγάλου προβλήματος ἦτο ἀδύνατον νὰ μὴ ἔχῃ ἀτελείας. Ἐνθυμοῦμαι εἰς μίαν συζήτησιν, ἡ ὁποία διεξήχθη μεταξὺ ἐμοῦ ὡς ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, μοῦ ἐδηλοῦτο ἐκ μέρους αὐτοῦ, ὅτι αἱ ἀπώλειαι θά φθάσουν κατ’ ἀνάγκην εἰς 2 ἕως 3% ἀπὸ ἀπόψεως τῶν καταχρήσεων, τῶν καταχρήσεων τῶν γενομένων καὶ αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀναπτυχθῇ κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς. Τότε μᾶς ἔφερε ἡ ὑπηρεσία μόνον ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν μέχρι τῆς δικαιοσύνης καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνήρχοντο ἐπὶ 12 ἑκατ. λιρῶν εἰς 5 ἑκατομμύρια δραχμάς. Φαντάζεσθε κ. ὑπουργέ, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δύναται νά ἐκπροσωπήσῃ τὸ καταχρασθὲν πραγματικῶς ποσὸν λόγῳ κακῆς διαχειρίσεως; Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ ἔχομεν καὶ μίαν παρατήρησιν προκειμένου περὶ μεταφορικῶν καὶ εἴχομεν τότε τονίσει, ὅτι τὰ μεταφορικὰ κατὰ μέγα μέρος πρόκειται νὰ βαρύνουν ὄντως τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι δυστυχῶς ἐπ’ αὐτῶν ἐγένετο χρέωσις κατὰ τρόπον πρωτοφανῆ. Εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἶχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ θέσω ὑπ’ ὄψιν της δύο ἐγκυκλίους, αἱ ὁποῖαι ἄλλωστε περιλαμβάνονται καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει καὶ ἐκ τῶν ὁποίων καταφαίνεται, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν χρειωδῶν, τὰ ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπρομηθεύοντο ἐπὶ τόπου, μὲ τὰ χρειώδη αὐτὰ ἐχρεοῦντο οἱ πρόσφυγες πλέον τῶν 10 ἕως 15%. Ἐὰν δὲ τὸ ἐμπόριον ἔφθανεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, τὰ μεταφορικὰ ἀνήρχοντο εἰς 25%. Ἀλλ’ ἐκτός ὅμως αὐτοῦ σᾶς ἀναφέρω καὶ τὴν ἀρχικὴν ἀκόμη ἐγκύκλιον μὲ τὴν ὁποίαν ὄντως εἶχαν χρεωθεῖ πραγματικῶς οἱ ἀγρόται καί ἀπὸ τὴν ἐγκύκλιον αὐτήν, τῆς ὁποίας δυστυχῶς δὲν κατώρθωσα μέχρι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἔχω δεύτερον ἀντίγραφον διαπιστοῦται, ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἀξία τῶν χρειωδῶν ἀνερχομένη εἰς 100 ἑκατομ. ἐπιβαρύνεται ἀμέσως μὲ 10% λόγῳ διπλῆς ἐπιβαρύνσεως καὶ ἑπομένως τὰ 100 ἑκατομ. γίνονται 110. Σύμφωνα μὲ ἀρχικὴν ἐγκύκλιον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων τῆς 19 Μαΐου τοῦ 26, ἔπρεπε εἰς αὐτὲ νὰ προστεθοῦν καὶ τὰ πραγματικὰ μεταφορικά. Καὶ ἐπάνω εἰς πραγματικὰ μεταφορικὰ ἂν προστεθῇ νὰ 5% τὸ ἀρχικὸν ποσὸν τῶν 100 ἑκατομμυρίων γίνεται ἀμέσως 112.100.000 δραχμάς. Ὅταν ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ ὑπάγῃ νὰ ἐξετάσῃ κανεὶς κατὰ πόσον ἐκτὸς τῶν ἀποφάσεων τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἀφαιρέσωσι ὡρισμένα μεταφορικά, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι τὰ μεταφορικά, ἡ ἐξεύρεσις θὰ ἦτο ἀδύνατος, διότι ἔμπαινεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἀποθήκη, ἐχρεώνετο μὲ τὴν ἀξίαν τοῦ ἐμπορεύματος καὶ ἑπομένως τὰ μεταφορικὰ πλέον προσετίθεντο εἰς τὴν ἀξίαν αὐτὴν ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορὰ καμμία διάκρισις. Ἐπεζήτησα τὸ κείμενον τῆς ἐν λόγῳ ἐγκυκλίου ποὺ τὸ ἐβεβαίωσαν ὅλοι οἱ ἁρμόδιοι, δυστυχῶς ὅμως δὲν εἶχεν ἀνευρεθῆ διὰ νὰ τὸ παρουσιάσω εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθωμεν εἰς τὸ ἄλλο κονδύλιον τῶν γενικῶν ἐξόδων. Ὡμιλήσαμεν εἰς τὴν ἀρχὴν προκειμένου περὶ γενικῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ ὑπελόγισε εἰς 5% κατόπιν τῶν βεβαιώσεων τῶν τελευταίων ὅτι τὰ γενικὰ ἔξοδα ἀνῆλθον 10,95%. Κύριε ὑπουργέ, ἂν θὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψει του τὰς γενικὰς ἐκθέσεις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πρὸς αὐτὴν τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, θὰ ἴδῃ ὅτι τὰ γενικὰ ἔξοδα, δηλαδὴ δαπάναι ἀνερχόμεναι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τῆς 27ης ἐκθέσεως πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν τῆς 21 Αὐγούστου 1930, ἀνέρχονται εἰς 16% εἰς τὴν Μακεδονίαν 17% εἰς τὴν Θράκην, 14% εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ἐν τούτοις ἡ ἀφαίρεσις ἡ ὁποία ἐγένετο δὲν ὑπερβαίνει τὰ 10,95%. Καὶ ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὸ περιλάλητον ζήτημα τῆς χρεώσεως τῶν γαιῶν. Τὰς ἀντιλήψεις ἡμῶν προκειμένου περὶ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως ὅσον ἀφορᾶ τὴν χρέωσιν τῶν γαιῶν, νομίζω ὅτι τὰς ἐξεθέσαμεν ἐν καιρῷ εἰς τὴν Βουλήν. Γνωρίζετε δὲ ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ τοῦ Κράτους, ἡ χρέωσις τῶν γαιῶν ἢ μᾶλλον τῶν στρεμμάτων, ὁ μέσος ὅρος τῆς τιμῆς ἀνέρχεται εἰς 200 ἀκριβῶς δραχμάς. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τελευταίας συμφωνίας ἡ ἀξία τοῦ στρέμματος εὑρέθη κατὰ μέσον ὅρον εἰς 400 δρχ. Ἐδηλώθη τότε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ὁ μέσος ὅρος, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται εἰς τὴν συμφωνίαν τῆς Γενεύης καὶ ὁ ὁποῖος ὅρος ἀνευρέθη βάσει τῆς σημερινῆς ἀξίας τῶν γαιῶν καί τῆς ἀξίας τούτων βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου ἀνέρχεται εἰς 400 δρχ. κατὰ στρέμμα περίπου. Κύριε ὑπουργὲ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας εἶχα τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω, ὅτι δυστυχῶς αἱ γραμμαί, αἱ ὁποῖαι ἐτηρήθησαν εἰς τὴν συμφωνίαν τῆς γενικῆς δὲν ἐτηρήθησαν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Διότι πῶς ἐγένετο ἡ χρέωσις εἶναι γνωστόν. Σᾶς ἔφερα τὰς σχετικὰς ἐγκυκλίους εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ σᾶς εἶπον ποῖα τὰ διάφορα χρέη τῶν ὀργανισμῶν καὶ σᾶς εἶπον, ὅτι ἕνα τμῆμα ἐκτάσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει 10 ἑκατομμύρια στρέμματα καὶ τὸ ὁποῖον ἐξετιμήθη εἰς 1 ἑκατομμύριον δρχ. ἡ ἀξία τοῦ κτήματος αὐτοῦ ὁρίζεται μέσα εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν κλήρων, καὶ μετὰ τὴν διάθεσιν αὐτοῦ ἐπέρχεται ἡ διαφορὰ 1,27%, προκειμένου περὶ ἀκαλύπτων ἐκτάσεων καὶ 27–50 προκειμένου περὶ τῶν δενδροφυτειῶν. Μάλιστα σᾶς ἐδήλωσα ὅτι εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ σᾶς ἔφερα καὶ παραδείγματα ἀπὸ τὴν Λαμίαν καὶ τὴν Κρήτην ὅτι καὶ αἱ βοσκαὶ ἀκόμη προκειμένου περὶ μικτῶν συνοικισμῶν βαρύνουν αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας χωρὶς ποσῶς ἐν τῷ μεταξὺ αὐτοὶ νὰ καρποῦνται ἐκτὸς τῶν βοσκῶν μὲ τὰς ὁποίας ἐχρεώθησαν. Ἔχομεν ἤδη διαφορὰν ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Σεῖς νομίζετε ὅτι σᾶς λέγουν γενικῶς περὶ τῆς χρεώσεως τῶν βοσκῶν, ἐνῶ εἰς τὰς ἐκθέσεις μου ἀναφέρεται καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁμιλῶ προκειμένου περὶ τῶν βοσκῶν αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τοὺς μικτοὺς συνοικισμοὺς εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ἔχῃ διαφορὰν πληροφοριῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ παρατηρήσω εἶναι ἡ διαφορά, ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ χρεώσεως προσφύγων ἀφ’ ἑνὸς ἀνταλλαξίμων καὶ χρεώσεως μεταναστῶν ἐκ Βουλγαρίας. Τὸ διεπιστώσαμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ἀνεγράψαμεν εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας καὶ ἐγένετο δεκτὸν ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀπεδέχθη τὰς γενομένας χθὲς τροποποιήσεις, τὴν σχετικὴν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν θέλω κ. ὑπουργέ, νὰ σᾶς κουράσω μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀξίας τῶν Τουρκοβουλγαρικῶν κτημάτων ἀκριβῶς, διότι ἐκείνη ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς τιμῆς μέ τὴν ὁποίαν ἐχρεώθησαν οἱ πρόσφυγες εἶναι περίπου 300 δραχμαί. Φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ στηριχθῇ μᾶλλον εἰς ὅσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐδηλώθησαν ἐν καιρῷ. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχουν ἢ μᾶλλον μεταβιβάζονται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν καὶ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν προσφύγων πρὸς τὸ δημόσιον. Εἶχεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀναπτύξω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ἐδηλώσαμεν ὅτι βεβαίως, τὰ διάφορα κονδύλια εἶναι τὰ ἑξῆς. «Δάνεια εἰς ἀγρότας πρόσφυγας. (ἀναγινώσκει). Ὅλον δὲ αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἀναβιβάζει σήμερον ἡ Κυβέρνησις εἰς 300 χιλιάδας λίρας ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Ἀλλὰ φαντάζομαι ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ χρέωσις δὲν στέκεται, διότι εἶναι γνωστὸν προκειμένου περὶ τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων τῆς Μακεδονίας εἶναι χρέη τὰ ὁποῖα προῆλθον κατὰ μέγα μέρος ἐξ ἐπιτάξεως τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀνταλλαξίμων Τούρκων. Γνωρίζετε δὲ κάλλιον ἐμοῦ ὅτι αὐτὰ συνεψηφίσθησαν διότι εἶναι ἐπιτάξεις γενόμεναι πρὸ τοῦ 1924. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δάνεια τὰ χορηγηθέντα εἰς τοὺς ἀγρότας τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας, γνωρίζετε ὅτι τὰ μὲν συνεψηφίσθησαν τὰ δὲ κληρώνονται ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἑπομένως ἂν ὑπάρχῃ κάτι μὲ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀσχοληθῶμεν εἶναι τὸ τελευταῖον κονδύλιον τὸ ὁποῖον ἀναβιβάζει τὰ ποσὰ αὐτὰ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 110 ἑκατομ. Ἰδοὺ ὁ λόγος κ. ὑπουργὲ διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦμεν ἀναθεώρησιν ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως χορηγηθέντων ἀγροτικῶν κλήρων τῶν Τουρκοβουλγαρικῶν κτημάτων. Τὸ χρέος αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον φέρεται περισσότερον ἀπὸ ὅτι εἶχεν ὑποχεθεῖ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ φαντάζομαι ὅτι πλεῖστα εἶναι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν μοῦ διεβιβάσθη ὑπόμνημα ἀπὸ τὴν Καστανέαν. Καὶ βλέπομεν εἰς τὸ ὑπόμνημα τὸ ὁποῖον ἐπεδόθη ἄλλωστε, εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὅτι τὸ ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον ἐχρεώθη ἀνέρχεται εἰς 2.700 κατὰ στρέμμα. Τὸ δὲ ὑπόμνημα ἐκεῖνο ἐπεδόθη ἤδη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῆς στατιστικῆς τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸ τέλος τῆς εἰσηγήσεως καὶ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἐβλέπατε ὅτι ὁ μέσος ὄρος τῶν 400 δραχ. οὐδὲ ἔχει ἐφαρμοσθεῖ. Ἔχω περάσει ἀπὸ πλεῖστα ὅσα μέρη τὰ ὁποῖα οὔτε εἶναι ἐν τῷ μεταξὺ ποτιστικὰ οὔτε ἔχουν καπνοφυτείαν. Ἐπ’ αὐτοῦ περιττὸν νὰ ἐπιμείνω, διότι βλέπομεν ἀμέσως τὴν διαφοράν. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, ἀλλὰ εἰς αὐτὰ κύριε ὑπουργὲ ἔχω νὰ προσθέσω καὶ κάτι ἄλλο τὸ ὁποῖον εἶχεν λησμονηθῆ ἐν τῷ μεταξὺ καὶ δὲν ἀνεπτύχθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀνεπτύχθη ὅμως κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς τῶν δραχμῶν εἰς λίρας καὶ τῶν λιρῶν εἰς δραχμάς. Δὲν γνωρίζω πῶς διεξέφυγε τὴν προσοχὴν τῶν ὑπευθύνως χειρισθέντων τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἐπίστευα μέχρις ἐσχάτων πῶς εἶχε γίνη ἡ κατάστασις καὶ δι’ αὐτὸ προσέτρεξα διὰ νὰ ἔχω τά κείμενα, ἀκριβῆ ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Καὶ εἴχομεν τὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν τὴν χρέωσιν καὶ τὰς εἰσπράξεις τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὴν νέαν εἰς τὴν σελίδα 51 τοῦ βιβλίου αὐτοῦ.....(ἀναγινώσκει).

§109Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τί βιβλίον εἶναι αὐτό;

§110Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. «Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεων διεύθυνσις εἰσπράξεων χρεώσεων». Εἰς τὴν σελίδα 51 τοῦ βιβλίου αὐτοῦ βλέπομεν τὸ ἑξῆς........ (ἀναγινώσκει). Ἐδόθησαν χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸν μέσον ὅρον τῶν ἐτῶν 1924–1925–1926. Ἐγὼ διεπίστωσα ὅτι ὁ μέσος ὅρος λίρας Ἀγγλίας ἀνήρχετο εἰς 260 δραχμές. Ὁ χρεώστης λοιπὸν τότε ἢ μᾶλλον ὁ φερόμενος ὡς χρεώστης, 1000 δρχ. πρέπει νὰ πληρώσῃ σήμερον 1.431 δρχ. δηλαδὴ μία διαφορὰ περίπου 50%.

§111Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναλογοῦν 5.100 δρχ. κατ’ οἰκογένειαν.

§112Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν βλέπομεν τὴν χρέωσιν αὐτῶν, φαντάζεσθε ποίαν ἐξυγίανσιν παρουσιάζει ἡ ὀφειλὴ τῶν ἀγροτῶν ἀκριβῶς προσφύγων. Καὶ ἀφοῦ εἴμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς ἄς ἐξετάσωμεν αὐτὴν καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἀστῶν. Προκειμένου περὶ τῶν ἀστῶν ἡ λίρα, ἐπὶ τῇ βάσει ἐκθέσεων τοῦ κ. Βασιλειάδου, ὑπελογίσθη εἰς 368 δρχ. ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν τοῦ ταμείου περιθάλψεως προσφύγων οἱ ὁποῖοι μετεβιβάσθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ οἱ ὁποῖοι πράγματι ἀνέρχονται εἰς 100 ἑκατ. δραχμῶν, ἐκεῖ ἡ λίρα ὑπελογίσθη εἰς 300 δραχμάς. Φαντάζεσθε λοιπὸν ποῖα εἶναι ἡ διαφορά. Θέλετε νὰ κάνω ἕνα μικρὸν λογαριασμόν, καὶ προκειμένου περὶ ἀστῶν διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν διαφορὰν αὐτὴν; Πῆραν τὰς σχετικὰς ἐκθέσεις τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ εἶδον κατὰ τὸ διάστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπελογίσθη ἡ τιμὴ εἰς 260 δραχμάς, ποῖα εἶναι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα ἔχει διαθέσει ἡ Ἐπιτροπὴ τῆς Ἀποκαταστάσεως. Καὶ προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτῶν τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ποσά, ἀνῆλθον εἰς 7.541.324 τὰ δὲ τῶν ἀστῶν τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται λόγῳ τῆς διαφορᾶς τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς σᾶς εἶπον καίτοι ἐν τῷ μεταξὺ ἔχουν χρεωθεῖ ἀνῆλθον ἀπὸ 360 εἰς 493 χιλιάδας. Ἑπομένως τὸ σύνολον εἶναι 8.514.406 ἡ δὲ διαφορὰ εἶναι σχεδὸν 40–45%. Φαντάζεσθε ποία εἶναι ἡ διαφορὰ μὲ τὴν ὁποίαν χρεοῦνται ἀγρόται καὶ ἀστοὶ πρόσφυγες, λόγῳ τῆς παραδόξου αὐτῆς μετατροπῆς τῶν λιρῶν εἰς δραχμὰς καὶ τῶν δραχμῶν εἰς λίρας. Καὶ ταῦτα μὲν προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτῶν. Ἄς ἔλθομεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι καὶ μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ νὰ ἀναπτύξω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς μερικὰ μέρη ἡ μείωσις τοῦ τιμήματος τῶν οἰκοπέδων. Μοῦ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ νὰ ἀναφέρω ὡρισμένον γεγονός. Ἄλλωστε ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μας τὴν διαφορὰν αὐτὴν τοῦ ταμείου περιθάλψεως προσφύγων ἢ διὰ τοῦ τρόπου τοῦ ὁποίου ἐχρεώθησαν νομίζω ἡ διαφορὰ τὴν ὁποίαν ζητοῦσι προκειμένου περὶ τῆς μειώσεως τῶν οἰκοπέδων ἐπιβάλεται. Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ ἔχομεν καὶ τὸ ζήτημα τῶν οἰκημάτων τοῦ ταμείου περιθάλψεως προσφύγων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ταῦτα ἐστοίχησαν πολὺ περισσότερον μεταβιβασθέντα δὲ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐχρεώθησαν διὰ ποσοῦ ὑπερόγκου πρὸς τὴν πραγματικὴν αὐτῶν ἀξίαν, καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τὴν περισυνὴν ἂν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο ἡ σχετικὴ συζήτησις προκειμένου περὶ τῶν τιμῶν τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη ἀπὸ τὰ σχετικὰ πρακτικὰ ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένετο καὶ λόγος προκειμένου περὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τῶν τιμῶν εἰς ὡρισμένους συνοικισμούς. Δὲν τὸ εἶδον ὅμως ἐν τῇ πράξει ἐφαρμοζόμενον τὸ τοιοῦτον. Ἀλλ’ ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἴσως δὲν βαρύνει καὶ τόσον, ὑπάρχει καὶ τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ἔθιξε καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὑπάρχει ἡ διαφορὰ χρεώσεως μεταξὺ προσφύγων εὑρισκομένων ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων καὶ διαφορᾶς χρεώσεως προκειμένου περὶ τῶν ἀστῶν τῶν εὑρισκομένων ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεζητήθη ἐκ μέρους καὶ τῆς πλειοψηφίας καὶ ἡμῶν εἶναι ἡ ἀφομοίωσις τῶν ἀστῶν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως πρὸς ἀστοὺς στεγασθέντας ὑπὸ τοῦ Κράτους, νομίζω δὲ ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ τὸ Κράτος ὅπως προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου ἀκριβῶς τῆς χρεώσεως, ὑπάρχουν προνομιοῦχοι καὶ πληβεῖοι μεταξὺ τῶν στεγαζομένων. Τὶ θὰ ἐπιτελεσθῇ ὅσον ἀφορᾷ τὴν στέγασιν τῶν ἀστῶν μᾶς τὸ λέγει αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ νόμου 3764 τὸν ὁποῖον ἐψήφισε εἰς τὸ 1928. Ἄλλωστε αὐταὶ ἦσαν αἱ ἀρχαὶ ἀπὸ τὸ 22 καὶ μετέπειτα. Αὐτὴ ἡ ἀρχὴ ἐδῶ, ἀναπτύσσεται καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις ὑπάρχει τεραστία διαφορὰ μεταξὺ τῶν στεγασθέντων ὑπὸ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν σελίδα 24 τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς μειοψηφίας. Ἐκεῖ λοιπὸν λέγομεν τὰ ἑξῆς: «Ἂς παραθέσωμεν διὰ τινας τὴν διαφοράν. (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως δὲν φαντάζομαι ὅτι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε προηγουμένως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ σήμερον καὶ εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν προείπομεν τὴν ἀφομοίωσιν τῶν δύο τούτων τάξεων τῶν ἀστῶν καὶ προσφύγων. Καὶ ἂν ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν τῶν τρίτων. Φαντάζομαι ὅτι προκειμένου περὶ τῶν χρεῶν αὐτῶν θὰ ἀπασχοληθῶμεν εἰδικῶς εἰς τὸ ζήτημα τῆς τὴν ὁποίαν υἱοθέτησε ὁ κ. ὑπουργὸς προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου πληρωμῆς. Παρεμπιπτόντως ὅμως δηλοῦμεν ἀπὸ τώρα, ὅτι τὰ χρέη αὐτῶν τῶν τρίτων πρέπει νὰ θεωρηθοῦν καὶ νὰ πληρωθοῦν καθ’ οἷον τρόπον πληρώνονται καὶ τὰ χρέη ὅλων τῶν ἄλλων ἀγροτῶν ἢ ἀστῶν τὰ εἰδικὰ αὐτὰ συμβόλαια ἔκαμαν ὡρισμένοι ἀκριβῶς ἄνθρωποι εὑρεθέντες εἰς μίαν ἀνάγκην ἀπόλυτον. Ὑποτεθείσθω ὅτι μία οἰκογένεια εἶχε μίαν ἀνάγκην ἐπείγουσαν νὰ πληρώσῃ ἢ μία βιοτεχνικὴν ἢ ἀγροτικὴν ἐγκατάστασιν εἰδικὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἴτε κτηνοτροφικὴν εἴτε ἄλλο τι καὶ εὑρέθη εἰς μίαν σοβαρὰν ἀνάγκην τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔλαβον δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν ποσὸν καὶ δὲν ἀπέβλεπεν εἰς τὴν δημιουργίαν μιᾶς ἀποκαταστάσεως ἀλλὰ εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἐνδιαφερομένων. Νομίζω ὅτι τὰ ἀστικὰ αὐτὰ συμβόλαια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει πράγματι νὰ θεωρηθοῦν ἔγκυρα. Ἄλλωστε ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεως μεταξὺ πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας. Κύριοι, ἐλέχθη ἀπὸ τὴν ἀρχήν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν προσφύγων ἤθελεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ζήτημα τιμῆς ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἀποδέχομαι ὅτι ἐλέχθη ἡ φράσις αὕτη. Ἀλλ’ ἂν προκειμένου περὶ τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων θεωροῦμεν ζήτημα τιμῆς τὴν ἐκ μέρους αὐτῶν πληρωμὴν, δὲν νομίζει καὶ τὸ Κράτος ὅτι εἶναι ζήτημα τιμῆς δι’ αὐτὸ ἡ πληρωμὴ ἀποζημιώσεως πρὸς τοὺς δικαιούχους; Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ λέγομεν τὸ ἑξῆς: Ἤρχισεν ἀπὸ πολλοῦ ἡ πληρωμὴ ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν καὶ οἱ ἀγρόται πληρώνουν ὅσα μποροῦν. Ἐπλήρωσαν ἀρκετά, τὰ ὁποῖα φαίνονται ἀπὸ τὰς γενομένας εἰσπράξεις. Διατί τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐν τῷ μεταξὺ ἔχει στὰ χέρια τὰς σχετικὰς συμφωνίας, αἱ ὁποῖαι χρονολογοῦνται ἀπὸ τὸ 1927 καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐποχὴν ἤρχισεν ἡ ἐργασία τοῦ καταρτισμοῦ ἀκριβῶς τοῦ κεφαλαίου, διατὶ μέχρι τοῦδε δὲν προέβη εἰς πληρωμὴν τῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων; Δι’ αὐτὸ θίγομεν τό ζήτημα αὐτὸ. Δὲν τὸ θίγομεν μὲ ἕνα χρῶμα ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ τὸ θίγομεν διότι περιλαμβάνεται μέσα εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ διότι νομίζομεν ὅτι ὀφείλομεν ν’ ἀπασχοληθῶμεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ προκειμένου περὶ προωθήσεως καὶ ταχυτέρου τερματισμοῦ. Κύριοι βουλευταί, οἱ δικαιοῦχοι πρόσφυγες ἀγρόται ἀνήρχοντο εἰς 150.000. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἀπὸ πολλοῦ ἤδη, ἡ πρώτη σειρὰ τῶν δικαιούχων ἔχει τερματισθῆ. 80.000 δικαιοῦχοι ἔχουν ἐν τῷ μεταξὺ καθωρισμένα τὰ πιστωτικὰ αὐτῶν ὑπόλοιπα. Διατὶ δὲν πληρώνονται; διότι λείπουν αἱ ὁμολογίαι; διότι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος; Ἀλλὰ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὅτι εἰς τὸ ταμεῖον τῆς Ἐπιτροπῆς ἀποκαταστάσεως ὑπάρχουν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμολογίαι ἀνερχόμεναι εἰς 426.818 δρχ. ὁποῖαι προορίζονται ἀκριβῶς διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀγροτῶν ἀκριβῶς προσφύγων. Γνωρίζομεν δὲ ὅλοι, ὅτι τὰ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα ἐν τῷ συνόλῳ τῶν 150.000 δικαιούχων δὲν θὰ ἀνέλθουν ἐπὶ βάσει τῆς κλίμακος πέραν τῶν 300 ἑκατομ, δραχμῶν. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑπολογισμοὶ εἰς τοὺς ὁποίους κατέληξαν ἀκριβῶς αἱ ὑπηρεσίαι. Ἑπομένως, τὸ ποσὸν ὑφίσταται χρέωσιν ἢ μᾶλλον νέα ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ὑφίσταται. Καὶ διατὶ τότε δὲν πληρώνονται; διότι λείπει ἐν τῷ μεταξὺ τὸ ἐκτελεστικὸν διάταγμα, τὸ ὁποῖον βάσει τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ σχετικοῦ νόμου προκειμένου περὶ ἀποζημιώσεως ἔπρεπε πρὸ πολλοῦ νὰ εἶχε ἐκδοθεῖ φερόμενον ὑπὸ τύπον ἐπερωτήσεως. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς εἶπεν ὅτι μέχρι τέλους Ἀπριλίου ὅλοι θὰ ἔχουν πληρωθῆ. Ἦλθεν ὁ Ἰούλιος καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ μᾶς παράσχουν πάλιν τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι τὴν 1 Ἰουλίου θὰ ἀρχίσῃ ἡ πληρωμή.

§113Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι εἶπον, ὅτι ὅλοι θὰ ἔχουν πληρωθῆ μέχρι τέλους Μαρτίου.

§114Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔναρξις πληρωμῶν εἴπατε, ὅτι θὰ γίνῃ. Καὶ ἐξ ἄλλου εἰς αὐτὸ δὲν ἀποδίδω ἰδιαιτέραν σημασίαν.

§115Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ εἶπον ὅτι θὰ τελειώσω τὴν ἐργασίαν τὴν ἰδικήν μου.

§116Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἑπομένως ὑπάρχει παρεξήγησις. Ἂν θίγω τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ θίγω, διότι εἶναι εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ὑποχρέωσίν μου ν’ ἀναφέρω διὰ νὰ ἀποδείξω ποῖα θὰ εἶναι τὰ ὀφέλη τὰ ὁποῖα θὰ ἔχει ὁ ἀγροτικὸς κόσμος ἀπὸ τὴν τοιαύτην διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν. Καὶ ἀναφέρω εἰς τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν, ὅτι καὶ μόνον ἂν γίνῃ ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν τῆς δευτέρας σειρᾶς θὰ ἔχωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τῆς ὑπηρεσίας ἀμέσως πρὸς διανομὴν 194.193.000 δρχ. Ἐξ αὐτῶν ὡς γνωστὸν 107.000.000. (ἀναγινώσκει). Σελὶς 30. Εἶναι στοιχεῖα αὐτά, τὰ ὁποῖα ἔχω παραλάβει ἀπὸ αὐτὴν ταύτην τὴν ὑπηρεσίαν. Φαντάζεσθε λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι ὁμιλῶμεν, ὅτι ἡ ἀποκατάστασις δὲν εἶναι πλήρης, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νέου προσθέτου δανείου, ἂν ἠμποροῦσεν ὁ ἀγρότης πρόσφυξ νὰ πάρῃ τὰ πιστωτικὰ αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν δίδονται πλέον ὑπὸ τύπον δανείων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἰδίου κεφαλαίου. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε καθυστέρησις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀποτελεῖ ἕν πλῆγμα ἐναντίον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τοῦ τόπου. Δὲν δέχομαι, κύριοι, τὴν ἄλλην τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 3 προκειμένου περὶ τοῦ 1% διὰ τὴν διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν εἰς τοὺς μετανάστας ἐκ Βουλγαρίας. Δὲν τὴν δέχομαι δὲ διότι καὶ πρὸ τῆς ὑποβολῆς ἀκόμη τῆς τροπολογίας προέβημεν εἰς σχετικὰ διαβήματα εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον καὶ κατόπιν αὐτῶν κατωρθώσαμεν καὶ ἐπείσαμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ὤφειλεν ἀκριβῶς νὰ παραιτηθῇ αὐτοῦ, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν, φαίνεται ὅτι ἔπεισε καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφόν του. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ δηλώσωμεν εἶναι τὸ ἑξῆς· εἰς τὴν σύμβασιν λέγει, ὅτι ἐγὼ θὰ εἰσπράξω τὰ χρέη αὐτὰ τῶν ἀγροτῶν· προκειμένου περὶ χρεῶν μεταναστῶν θὰ κάμω μίαν σύμβασιν μὲ τὴν ὁποίαν θ’ ἀρχίσω τὴν εἴσπραξίν των. Ἡμεῖς νομίζομεν καὶ πιστεύομεν ἀκόμη ὅτι ἡ σχετικὴ σύμβασις προκειμένου περὶ εἰσπράξεως καὶ τῶν χρεῶν τῶν μεταναστῶν, ἔπρεπε νὰ εἶναι ταὐτόχρονος, διότι μέχρι τοῦδε ἡ τοιαύτη τακτικὴ—δὲν ἠξεύρω ἂν ἀκουσίως ἢ ἑκουσίως – καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀποκαταστάσεως, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν εἰσπράξεων— τοῦ διαφόρου τρόπου εἰσπράξεως ἀποζημιώσεων στεγάσεως κλπ. ἐπέφερεν ἕνα χάσμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καθόλου ἐξυπηρετικόν τῆς ἐθνικῆς ἑνότητος. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν προτιθέμεθα νὰ ἀρχίσωμεν πραγματικῶς τὴν εἴσπραξιν, ἐνόμισα ὅτι καὶ ἡ σύμβασις αὐτὴ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ταὐτοχρόνως. Καὶ ἂς εἰσέλθωμεν τώρα εἰς τὸ 4, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἄρθρον τῆς συμβάσεως, προκειμένου περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν. Κύριοι, ἐὰν κανεὶς μελετήσῃ τὸν σχετικὸν πίνακα τῶν ἐτησίων τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων, πείθεται ὅτι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ἀγνοοῦν καὶ εἶναι μακρὰν τῆς οἰκονομικῆς πραγματικότητος τοῦ τόπου. Ἔχω ἐδῶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐν λόγῳ πίνακος, σελὶς 57, ἀπὸ τὰ ὁποῖα καταφαίνεται ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ἐτήσιον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπλήρωνεν ὁ ἀγρότης πρόσφυξ, ἐὰν ἐφηρμόζετο ὁ πίναξ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐκυμαίνετο μεταξὺ 409 δραχμῶν καὶ 3025 τὸ χρόνο. Κύριοι, ὅσοι γνωρίζουν τὴν πραγματικότητα τῶν ἀγροτῶν, νομίζω ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσουν, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Φαίνεται, ὅτι αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας δὲν εἶχον λάβει γνῶσιν καὶ τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων ἐπὶ τῇ βάσει εἰδικῆς ἐντολῆς, τῶν γενομένων ἐκ μέρους τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἔχουσα ὑποχρέωσιν ὅπως προβῇ εἰς τὴν παροχὴν μεσοπροθέσμων καὶ μακροπροθέσμων δανείων, προέβη εἰς μελέτην τῶν σχετικῶν συνοικισμῶν ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐπιστοποιήθη, ὅτι λόγῳ τῆς γεωργικῆς κρίσεως ἀφ’ ἑνός, τῆς ἐλλείψεως οἰκονομικοῦ περιθωρίου, καὶ τῆς τιμῆς τῶν προϊόντων ἀφ’ ἑτέρου δυστυχῶς οἱ συνοικισμοὶ δὲν ἔχουν βάσιν στερεάν. Ἠγνόησε συνάμα ὁ νομοθέτης, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ οἱ πένητες μετὰ τὸν συμψηφισμὸν θὰ βαρύνωνται μὲ χρεωστικὰ ὑπόλοιπα πολὺ μεγαλύτερα. Διότι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι πλούσιοι, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ πάρουν μεγαλυτέρας ἀποζημιώσεις ἐκείνων θὰ γίνῃ ὁ συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνουν διὰ νὰ δίδουν θὰ εἶναι οἱ πτωχότεροι μεταξὺ τῶν ἀγροτῶν. Ἠγνόησε συνάμα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ τὸν σχετικὸν πίνακα, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐν τῇ ἐκθέσει προκειμένου περὶ τοῦ ποσοστοῦ ἀκριβοῦς ἀποζημιώσεως καὶ ἀπὸ τὸν ὁποῖον καταφαίνεται (σελὶς 32), ὅτι ἐκ τῶν 80 χιλ., οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν 14.140 θὰ πάρουν 1 ἕως 22 λίρας, αἱ ὁποῖαι θὰ συμψηφισθοῦν· 21.496 θὰ πάρουν 23 ἕως 44 λίρες....

§117Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι στὰ χέρια.

§118Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θὰ συμψηφισθοῦν εἰς τὰ χρέη: 26400 θὰ συμψηφίσουν 45–88 λίρες, 9183 θὰ συμψηφίσουν 89–162 καὶ μόνον 25 ἐπὶ 80 χιλ. θὰ ἔχουν νὰ συμψηφίσουν 400 λίρες. Λοιπὸν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸ εἶναι τὸ ποσοστὸν καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξεθέσαμεν τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ ἀγρότης πρόσφυξ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶμεν τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ἐθέσατε, τὴν ὁποίαν ἀπηρνήθη κατὰ τὴν χθεσινὴν ὁμιλίαν του ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἀποδεχθεὶς τὴν εἰσήγησιν τῆς πλειοψηφίας τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ καὶ πρὸ αὐτοῦ ἡμεῖς διαφωνοῦμεν καί, ἂν διαφωνοῦμεν, τοῦτο τὸ πράττομεν διότι δὲν θέλομεν καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ ἔχωμεν δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά. Προκειμένου περὶ ὀφειλετῶν ἀγροτῶν, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, εἶσθε Θεσσαλὸς καὶ γνωρίζετε ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ οἱ ἀγρόται οἱ ἀποκαθιστάμενοι ἔχουν ἀγροτικὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον καὶ καλοῦνται νὰ πληρώσουν. Ποία εἶναι ἡ ἐτησία τοκοχρεωλυτικὴ αὐτῶν δόσις; Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν ὑπερβαίνει πουθενὰ τὰς 600 δραχμὰς τὸ χρόνο. Πῶς, λοιπόν, ἔρχεσθε τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ εἶναι ἡ γραμμὴ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔθεσε, προκειμένου περὶ αὐτῶν, ἔρχεσθε ἐν τῷ μεταξὺ ν’ ἀκολουθήσετε ἄλλην, προκειμένου περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται νὰ σᾶς δώσουν ὅ,τι παίρνουν ὑπὸ τύπον ψυχίου ἀπὸ ἀποζημιώσεις καὶ νὰ σᾶς εἴπουν: πάρετε, ἀλλ’ ἀφήσατέ μας ἡσύχους, —δὲν μποροῦμε νὰ πληρώσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τόσα; Καὶ ἐν τούτοις θέλετε νὰ ἐπιβάλλετε εἰς αὐτοὺς καὶ τὸν συμψηφισμὸν τῆς μικρᾶς των ἀποζημιώσεως, ποσὰ δυσαναλόγως ηὐξημένα καὶ πολὺ μεγαλύτερα ἀπ’ ὅσα εἰς ἄλλους ἀγρότας ἐπιβάλλετε. Ἄλλως τε διατὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἠθελήσατε ν’ ἀκούσητε τὴν ὑπηρεσίαν ὑμῶν; Ὑπάρχουν ἐκθέσεις εἰς τὰ γραφεῖα σας ἀπὸ τὰς ὁποίας ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ συναγάγῃ τὰ ἑξῆς: γενικοὶ διευθυνταὶ ἐποικισμοῦ περιελθόντες Μακεδονίαν καὶ Θράκην καὶ καλούμενοι ὅπως ἀποφανθοῦν ἐπὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς εἰσπράξεως σᾶς ἐδήλωσαν ὅτι, ἐὰν πραγματικῶς θέλετε νὰ παγιωθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ὀφείλετε, τουλάχιστον ἐπὶ τέσσαρα χρόνια, νὰ ἀφήσετε τὸν κόσμον αὐτὸν ἄνευ οὐδεμιᾶς εἰσπράξεως. Αὐταί, κύριοι, ἦσαν αἱ γνῶμαι τῶν ὑπευθύνων ὑπηρεσιῶν, γνῶμαι αἱ ὁποῖαι δὲν ἔγιναν ἀσπασταὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος εὐχαρίστως ἀπεδέχθη τὰς μικρὰς τροπολογίας τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας πρέπει νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον τὸ σχετικὸν μὲ τὰς ποινὰς καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ τεθῇ ὅτι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες δὲν πρέπει νὰ πληρώσουν ὡς maximum πέρα τῶν 600 δραχμῶν κατ’ ἔτος. Ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς διὰ νὰ γίνῃ, ἕνα μόνον πρᾶγμα χρειάζεται: νὰ κανονισθῇ τὶ χρεωστοῦν κατ’ ἀρχήν. Καὶ ἂν ὁ κ. συνάδελφος ἦτο ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσῃ πραγματικῶς, ποία ἦτο ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψει οὔτε τὰ γενικὰ ἔξοδα οὔτε τὰς γενομένας καταχρήσεις, οὔτε τὰ μεταφορικά, οὔτε τὸ ζήτημα τῶν γαιῶν, οὔτε τὰ Ἑλληνοβουλγαρικὰ οἰκήματα καὶ ἂν λέγω ὁ κ. συνάδελφος ἦτο ἐδῶ νὰ ἀκούσῃ τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ, ἀπὸ τὴν τροπὴν τῆς λίρας εἰς δραχμὰς, θὰ ἔβλεπεν ὅτι τὸ ποσὸν πρὸς εἴσπραξιν εἶναι ἐλάχιστον. Ἀλλ’ ἂς εἰσέλθωμεν εἰς ἓν ἄλλο κεφάλαιον, τὸ ζήτημα τῶν ἐκπτώσεων. Ἀνεπτύχθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι ἡ ἀρχὴ ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ πρυτανεύσῃ, προκειμένου περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν, ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπρυτάνευσε καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ἐπρυτάνευσε καὶ εἰς αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἐποικιστικὰ ἱδρύματα. Καὶ ἐδηλώθη ἐκ μέρους ἡμῶν ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν καθορίζεται ἕνα χρονικὸν διάστημα ὡρισμένον ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ πληρωθῇ ἀκριβῶς τὸ χρέος, ἂν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος πρόκειται νὰ πληρώσῃ τὸ χρέος του σήμερον, ποία εἶναι ἡ ἔκπτωσις εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ προβῆτε; Καὶ ἐδηλώθη ἐκ μέρους ὑμῶν ὅτι ἡ ἔκπτωσις αὐτὴ πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τῇ βάσει λογαριασμοῦ τὸν ὁποῖον δὲν ἠμφισβήτησεν οὔτε ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, οὔτε ἡ πλειοψηφία αὐτῆς, εἰς 40% μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ πλειοψηφία ἐζήτησε νὰ κάμῃ μίαν κλίμακα ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἐν λόγῳ ἔκπτωσιν προκειμένου περὶ καταβολῆς ἐκ μέρους τῶν δικαιούχων, ἐφ’ ὅσον δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ ζητοῦν νὰ γίνῃ δι’ αὐτοὺς ὅτι γίνεται εἰς κάθε τραπεζιτικὸν ἵδρυμα. Ὁ κ. ὑπουργὸς Γεωργίας λέγει, μοῦ τὸ βάζετε τὸ ζήτημα τῆς ἐκπτώσεως ἐντὸς τῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλει νὰ ἀποφύγῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ ζητεῖ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Τὸ Γενικὸν Λογιστήριον εἰς τὴν ἔκθεσίν του λέγει, κύριοι, καθορίσατε τὸ ποσοστὸν τῆς ἐκπτώσεως ἀκριβῶς. Καὶ φαντάζομαι ὅτι μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου δηλαδὴ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ δηλώσω ὅτι εἶναι ἁρμοδιώτερον καὶ ἐπικρατεστέραν γνώμην ἔχει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι ὄχι μόνον ἐν περιπτώσει προκαταβολῆς, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ γίνῃ ὁ συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων αὐτὸς ὁ συμψηφισμὸς τῆς μικρᾶς ἀποζημιώσεως πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς προκαταβολή. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ διαφορὰ μεταξὺ πλειονοψηφίας καὶ μειονοψηφίας. Διότι ἂν εἴμεθα δίκαιοι, ἐπὶ τοῦ προκειμένου οἱ ἀστοὶ ἐπληρώθησαν τὰς ἀποζημιώσεις των. Πρόκειται νὰ πληρωθοῦν σήμερον καὶ οἱ ἀγρόται καὶ σᾶς λέγουν τὸ ἑξῆς: Κύριοι, θὰ μᾶς δώσετε τὴν ἀποζημίωσίν μας; Ὄχι θὰ συμψηφισθῇ, λέγει τὸ Κράτος.

§119Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Μὲ μόνην τὴν διαφορὰν ὅτι οἱ ἀγρόται μὲ τοὺς συμψηφισμοὺς ἐπῆραν τὰ ἐφόδια τῆς ζωαρκίας καὶ ἐργάζονται καὶ παράγουν.

§120Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπερίμενα νὰ μᾶς βοηθήσητε κ. συνάδελφε. Λυποῦμαι ἐξαιρετικὰ διὰ τὴν παρατήρησίν σας. Λοιπόν, κύριοι, ἐρχόμεθα σήμερον καὶ λέγομεν δὲν σᾶς πληρώνωμεν συμψηφίζομεν τὰς ἀποζημιώσεις σας ἴδητε δὲ ὅτι τὸ μεγαλύτερον ποσὸν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 50 λίρας. Ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον εἶναι μία προκαταβολὴ ἔναντι τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι δίκαιον νομίζω νὰ γίνεται μία ἔκπτωσις. Μὴ ξεχνᾶτε, κ. ὑπουργὲ, ὅτι ἂν ἀνεθεωρήσαμεν ὑποχρέωσίν μας νὰ προβῶμεν εἰς τόσον ἐξωνυχιστικὴν συζήτησιν εἶναι διότι ἐπείσθημεν μέσα μας ὅτι τότε μόνον εἶναι δυνατὸν ὅλοι μας νὰ γίνωμεν κήρυκες τῆς πληρωμῆς τῶν χρεῶν αὐτῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς δὲν θὰ μπορέσῃ ν’ ἀμφισβητήσῃ καὶ τὸν ἐλάχιστον ὀβολὸν ὁ ὁποῖος φαίνεται εἰς τὸ δοῦναι αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν τώρα νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ἄλλο ζήτημα. Ἡμεῖς διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς θέλομεν νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ ἕν ἄλλο ποσὸν μὲ τὸ ὁποῖον θὰ ἀντιμετωπισθῇ τὸ πρόβλημα τῆς ἀποκαταστάσεως καὶ ἄς ἴδωμεν ἐν τῷ μεταξὺ τὶ θὰ εἰσπράξωμεν ἐπὶ τέλους ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας ἀγρότας καὶ ἀστοὺς διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον αὐτό. Κύριοι, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας διέθεσε 1.157.000.000 μέχρι σήμερον. Δὲν ὑπάρχει τμῆμα εἰσπράξεως, δὲν ὑπάρχει ὀργανωμένη ὑπηρεσία, ἀλλὰ τὶ νομίζετε ὅτι εἰσέπραξε ἕως τώρα; Μόνον 53.000.000 δὲν ξέρω δὲ ἂν καὶ αὐτὰ εἶναι πραγματικά. Νὰ ἀποδώσωμεν κακὴν πίστιν εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀστούς; Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε μίαν τοιαύτην κατηγορίαν καὶ μομφὴν νὰ μὴ προσάψω εἰς αὐτούς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν εἶναι ὅτι ὁ ἀστικὸς κόσμος δὲν ἔχει ἐμποδισθῆ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς. Ἄς ἔλθωμεν εἰς τούς ἀγρότας. Οἱ ἀγρόται ἐντὸς τῶν 3 ἐτῶν αὐτῶν ἐπλήρωσαν 276 ἑκατ. ἂν θελήσωμεν νὰ πάρωμεν τὸν μέσον ὅρον νὰ ἴδωμεν ὅτι θὰ ἀποτελέσῃ ὄντως ἄθλον λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς σημερινῆς καταστάσεως καὶ τῆς γενικῆς κρίσεως νὰ μπορέσωμεν νὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ ἀστοὺς καὶ ἀγρότας 100 ἑκατ. τὸν χρόνον. Ἀλλὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν ἐκλαμβάνω καὶ πραγματικὴν καίτοι τὴν ἀμφιβάλλω προκειμένου περὶ αὐτοῦ καὶ ἂς ἔλθωμεν νὰ ἴδωμεν πῶς πρόκειται νὰ διατεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό, αὐτὰ τὰ 100 ἑκατ. Κύριοι συνάδελφοι, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπαρχουσῶν διεθνῶν συμβάσεων 22½ ἑκατ. πρέπει νὰ πᾶνε εἰς ἔκτακτον χρεωλύσιον πρὸς τὸ δάνειον 22.200.000 εἰς τὴν ἀπόσβεσιν τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων εἰς 6.000.000 ἀνέρχονται αἱ δαπάναι τὰς ὁποίας ὑπολογίζει ἡ ὑπηρεσία καὶ τρία ἑκατομ. προμήθεια γίνονται 53.722.000 τὸ δὲ καθαρὸν προϊὸν τῶν εἰσπράξεων εἶναι 46.000.000. Ἄν λοιπὸν κύριοι μὲ 46 ἑκατομ. πρόκειται νὰ συμπληρώσωμεν τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν πρόκειται νὰ συμπληρώσωμε τὴν ἀστικὴν τοιαύτην; Διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας εἶναι σχεδὸν γελοῖος διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ συγκρατήσωμεν ἕνα κόσμον ὁ ὁποῖος παρὰ τοὺς ἀγῶνας του παρὰ τὰς θυσίας εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθη λόγῳ τῶν τελευταίων οἰκονομικῶν κρίσεων δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ ἐμπεδοθῇ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομίας. Δι’ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον προκειμένου περὶ γενικῆς διευθύνσεως ἀποκαταστάσεως ἐτονίσθη ἐκ μέρους μου ὅτι καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι μόνον ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ ὁ πολιτικὸς Κόσμος ἐν τῷ συνόλῳ θελήσῃ νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν τὴν ὁποίαν παρέσχε κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν Ἑλληνοτουρκικῶν συμφωνιῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδήλωσαν ὅλαι αἱ πτέρυγες ἀνεξαρτήτως ἀποχρώσεως ὅτι ἀναλαμβάνει τὸ Κράτος τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συμπληρώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου ὀφείλει νὰ σκεφθῇ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς συνάψεως συμπληρωματικοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Κύριοι, μὴ σᾶς τρομάζει ἡ λέξις δάνειον. Ὑπάρχουν δάνεια καὶ δάνεια. Τὸ προσφυγικὸν δάνειον εἰς μίαν τοιαύτην στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κινδυνεύει λόγῳ τῆς ἐλλείψεως πόρων νὰ πέσῃ θῦμα τοῦ γενομένου Ἐποικιστικοῦ ἔργου τὸ ὁποῖον ἔγινεν διὰ θυσιῶν, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχει τὴν παραγωγικὴν ἐκείνην μορφὴν τὴν ὁποίαν δὲν μπορεῖ νὰ ἀρνηθῇ καὶ ὁ πλέον σκληρὸς διεθνὴς οἰκονομολόγος. Ἑπομένως τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ γίνῃ τοιοῦτον τὶ νομίζω ὅτι εἰς αὐτὸ πρέπει ἀκριβῶς νὰ ἀποβλέψωμεν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω εἶναι ὅτι δὲν γίνεται ἀπολύτως τίποτα διότι ναὶ μὲν ἐδημιουργήθη μία γενικὴ διεύθυνσις ἀποκαταστάσεως ἀλλ’ ἡ γενικὴ διεύθυνσις στερεῖται αὐτῶν τῶν μέσων. Δὲν ἀποβλέπω εἰς καμμίαν παρεμφερῆ ὀργάνωσιν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, προκειμένου περὶ συνεχήσεως τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀστῶν διότι ὅλα αὐτὰ χρειάζονται ὀργάνωσιν ἀγροτικὴν, χρειάζονται ὕπαρξιν πόρων τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς λείπουν. Κύριοι, αὐταὶ εἶναι αἱ κρίσεις τὰς ὁποίας ἐθεώρησα ἐν πλήρει ἀντιλήψει τοῦ σοβαροῦ τοῦ προβλήματος καὶ τοῦ χαρακτῆρος τὸν ὁποῖον φέρουν, χαρακτῆρος ἀκριβῶς ἐθνικοῦ νὰ φέρω ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐκφέρω τὰς γνώμας μου χωρὶς ποσῶς νὰ κυκλωθῶ ἀπὸ τὴν στενὴν διπλωματικὴν ἀντίληψιν. Ἐλπίζω ὅτι ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐπέφερα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀντιληφθῇ ὅτι διάφορος εἶναι ἡ κατάστασις, ἡ δὲ ὑπὸ κρίσιν σύμβασις δὲν εἶναι δυνατὸν ποσῶς διὰ τῶν βάθρων τὰ ὁποῖα τίθενται νὰ ἐκπληρώσῃ τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιζητεῖται.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐμμανουηλίδης.

§122Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλὰ κύριοι συνάδελφοι. Ὁ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἐπικυρωθῇ ἡ σύμβασις εἶναι τὸ καταστάλαγμα μιᾶς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις σήμερον θέλει νὰ περιβάλῃ μὲ μίαν νομοθετικὴν κύρωσιν, ἐκεῖνα δηλ. τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη πρὸ μηνῶν εἰς τοὺς Πρόσφυγας ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐπὶ δύο μόνον σημείων θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 μέχρι σήμερον ὑπῆρχον δύο καθεστῶτα: τὸ νέον καθεστὼς καὶ τὸ καθεστὼς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἡ ὁποία εἶχε καὶ τὴν προσωπικὴν κράτησιν προκειμένου περὶ τῶν ὀφειλετῶν. Τώρα ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ μὲ τὸ νέον καθεστὼς ἡ προσωπικὴ κράτησις δὲν ἔχω νὰ εἴπω τίποτε, ἐφ’ ὅσον δὲν κατωρθώθη νὰ καταργηθῇ γενικῶς ἡ προσωπικὴ κράτησις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι: εἰς ἕνα νομοσχέδιον προβλέπον τὴν ἀνακούφισιν τῶν προσφύγων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τόσον βαρεῖα διάταξις. Εἰς τὸ ἄρθρον φυτρώνει μία οὐρά, ἐνῶ δὲν παρελήφθη ἀπὸ τὰς ἐπιεικεστέρας διατάξεις τοῦ παλαιοῦ καθεστῶτος καμμία ἤδη παίρνομεν μίαν μόνον, τὴν βαρυτέραν, καὶ τὴν κολλῶμεν ἐδῶ· τὸ πρᾶγμα ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἡ ὁποία πολλάκις δεικνύει ὑπέρμετρον ζῆλον τὸν ὁποῖον πολλάκις ἐζήτησαν νὰ καταστείλουν καὶ κατέστειλαν οἱ προκάτοχοί σας, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας. Ἐπ’ αὐτοῦ ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας: φυλακὴ καὶ ἔξωσις σημαίνει ἐξόντωσις. Ἐξ ἄλλου ὁ νόμος δὲν ἀποκλείει τὴν ἔνστασιν καὶ μάλιστα ἀναδρομικῶς. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει ὅτι περισσότερον ἀπὸ τὸ ὑλικὸν συμφέρον ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ εἶναι τὸ ἠθικόν, δὲν ἀρκεῖ δὲ νὰ εἰσπράξωμεν οὔτε νὰ εὕρωμεν ἐξαναγκαστικὰ μέτρα, ἀλλὰ νὰ πείσωμεν τοὺς πρόσφυγας ὅτι ὀφείλουν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα τούς ζητοῦμεν.

§123Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Νὰ πηγαίνῃ μία ἐπιτροπὴ ἐπὶ τόπου καὶ νὰ ἐξετάζῃ.

§124Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὰ προβλέπει ὁ νόμος τοῦ 1929. Ὁ νόμος αὐτὸς λέγει ὅτι δύναται ὁ πρόσφυξ νὰ προσβάλῃ τὴν ἐκτίμησιν, καὶ τότε ἀποστέλλονται μηχανικοὶ ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον. Ἐπ’ αὐτῶν τῶν δύο σημείων τὰ ὁποῖα ἔθιξα ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχήν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§126Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εὐτυχὴς εἶναι ἡ ἡμέρα σήμερον δι’ ἐμέ, διότι μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου πρὸς τὸ σύνολον τοῦ Ἔθνους, τὸ ὁποῖον εἰς δυσχερεστάτας οἰκονομικὰς στιγμὰς δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποβληθῇ εἰς ὑπερμέτρους θυσίας, διὰ τῶν ὁποίων ἐπίστευσεν ὅτι θὰ ἤρχετο ἀρωγὸν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Ἡμεῖς εἴχομεν ἑκάστοτε τὸ θάρρος νὰ διακηρύξωμεν καὶ πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμφωνίας διὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὅτι παρ’ ὅλα τὰ εὐεργετήματα τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἀναμείνῃ κανεὶς ἐκ τοῦ διεθνοῦς τούτου ὀργανισμοῦ, παρ’ ὅλην τὴν ἄμεσον ἀνακούφισιν τὴν ὁποίαν θὰ ἠσθάνοντο οἱ πρόσφυγες διὰ τῆς διοχετεύσεως τόσων χρημάτων τῆς Διεθνοῦς ἀγορᾶς, ἡμεῖς, λέγω, διεκηρύττομεν ὅτι ἐπροτιμῶμεν νὰ εἴμεθα ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον στοργὴν τοῦ Κράτους παρὰ νὰ τεθῶμεν εἰς τὴν διάθεσιν καὶ τὴν διάκρισιν ἑνὸς διεθνοῦς ὀργανισμοῦ, ὀργανισμοῦ εἰς τὸν ὁποῖον δὲν διεβλέπαμεν οὐδένα σκοπὸν φιλανθρωπικὸν, ἀλλὰ ὀργανισμόν ὁ ὁποῖος ἀπέβλεπεν εἰς τὴν καλλιτέραν τοποθέτησιν τῶν χρημάτων τῶν χρηματοδοτῶν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον παράπονον τὸ ὁποῖον ἔσχομεν ἑκάστοτε, βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἀποτελέσῃ ἐλατήριον μεμψιμοιρίας πλέον ἐκ μέρους μας, ἀλλ’ αἰσθανόμεθα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διακηρύξωμεν καὶ πάλιν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων ἡ ὁποία ἐν τῇ σταδιοδρομίᾳ της ἐφάνη καὶ αὐτὴ ἐν τῷ μέτρῳ τῷ δυνατῷ ἀρωγὸς διὰ τὸ ἔργον τὸ δυσχερὲς τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν. Αἱ εὐχαριστίαι μου αὗται ἀποτείνονται, ὅπως εἶπα, εἰς τὸ σύνολον τοῦ Ἐθνικοῦ συγκροτήματος, ἀποτείνονται εἰς ὅλας τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις αἱ ὁποῖαι γενναιοδώρως πάλιν ἔθεσαν τὰς ὑπογραφάς των διὰ τὰ συναφθέντα δάνεια, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ σταθῶ εἰς τὸ ἴδιον σημεῖον διὰ τὴν Κυβέρνησιν τῶν Φιλελευθέρων. Δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ ἐξάρω ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων ἤρθη τὸ ἄγος τὸ ὁποῖον ἐπίεζε τὰ στήθη ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ κόσμου, διότι ἕνας διεθνὴς ὀργανισμός, ὑπὸ τύπον τῆς πλέον αὐθαιρέτου μᾶλλον δράσεως, ἑκάστοτε ἐπίεζε τὰ στήθη τῶν Ἑλλήνων, ἐπίεζε δὲ καὶ αὐτοὺς τοὺς πρόσφυγας.

§127ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τώρα τελευταίως δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἐπίεζε τὰ στήθη τῶν Ἑλλήνων.

§128Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ὅλοι εἴμεθα εὐγνώμονες καὶ εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ εἰς τὴν Ἀμερικήν, ἡ ὁποία διέθεσε τὸν πρῶτον πολίτην της δι’ ἡμᾶς. Διαμαρτυρόμεθα δι’ αὐτὰ ποὺ λέγετε.

§129Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐὰν δὲν βιασθῆτε, κ. συνάδελφε, θὰ ἀκούσετε. Ὑπῆρξε περίοδος κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ οἱ Κυβερνῶντες καὶ οἱ βουλευταὶ καὶ οἱ πολῖται ἐθεῶντο περιφερόμενοι ἀνὰ τὰς αὐλὰς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐκλιπαροῦντες τὴν ἐλαχίστην συνδρομὴν τὴν ὁποίαν ἴσως δὲν διελάμβανε τὸ καταστατικόν της. Μὲ ὅλα αὐτὰ δὲν λέγω ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν ἀπέβη εὐεργετικὸς διὰ τοὺς πρόσφυγας, ἀλλὰ λέγω ὅτι, παρὰ τὰς εὐεργεσίας τὰς ὁποίας παρέσχεν εἰς τοὺς πρόσφυγας ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐσχημάτισε καὶ ἓν βάρος δυσβάστακτον διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὰ βάρη αὐτὰ μεταφέρονται εἰς τοὺς ἀσθενεῖς ὤμους τῶν προσφύγων. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι, ἐξαίρω τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων, διότι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἦρεν ἐκ τοῦ μέσου τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, παρ’ ὅλην τὴν εὐεργετικήν της, ἐπαναλαμβάνω, δρᾶσιν, ἦρεν ἕνα ὀργανισμόν, ὁποῖος ἄλλον σκοπὸν δὲν εἶχε παρὰ τὴν τοποθέτησιν, τὴν καλὴν τοποθέτησιν χρημάτων τῶν χρηματοδοτῶν καὶ ἐπανέφερε τοὺς πρόσφυγας εἰς σχέσεις κατ’ εὐθεῖαν μὲ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον εἶναι Κράτος ἰδικόν των καὶ συνεπῶς θὰ εἶναι περισσότερον στοργικὸν ἀπὸ ἕνα ὀργανισμόν, ὁ ὁποῖος ἦτο ὀργανισμὸς οἰκονομικός. Εἰς αὐτὸ ἀπέβλεψαν αἱ παρατηρήσεις μου, αἱ ὁποῖαι παρατηρήσεις προώρως ἐξετασθεῖσαι παρὰ τοῦ συναδέλφου μου κ. Συμεώνογλου ἐπροκάλεσαν τὰς διαμαρτυρίας του. Διότι εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ὑπηρέτησαν περὶ τὰς 2000 ἄτομα, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι, λόγῳ τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ, τὸ Κράτος ὑπεδούλωσε καὶ τὴν ὑπόληψίν του καὶ τὴν περιουσίαν του καὶ τὴν τιμήν του ὑποβληθὲν εἰς πολλὰ χρέη, τὰ χρέη δὲ αὐτὰ ἐπεσωρεύθησαν εἰς βάρος τῶν δυστυχῶν προσφύγων, καὶ τὰ ὁποῖα σήμερον ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην νὰ μετριάσῃ. Λυποῦμαι πολύ, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μεταξὺ ἐμοῦ καὶ Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ἡ ὁποία διὰ τοῦ προλαλήσαντος ρήτορός της προσεπάθησε νὰ οἰκειοποιηθῇ τὸ μονοπώλιον τῆς προστασίας τῶν ἀγροτῶν......

§130Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά! Δὲν εἶπον αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§131Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. ... προσεπάθησε νὰ ἰδιοποιηθῇ τὸ μονοπώλιον τῆς προστασίας τῶν ἀγροτῶν, παρακάμπτουσα τὰς συνεχεῖς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τοῦ ἀγρότου. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος εἶπεν, ὅτι τοὐλάχιστον οἱ ἀστοὶ ἐστεγάσθησαν καὶ ἐκτὸς τῆς στεγάσεώς των ἐπῆραν καὶ τὰς ἀποζημιώσεις των, ἐκεῖνο τὸ γλίσχρον ποσὸν τὸ ὀνομασθὲν ἀποζημίωσις, ἐνῷ ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ συμψηφίζει τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν μὲ χρέη ἀποζημιώσεως. Ναί, φίλτατε συνάδελφε, ἀλλὰ καθ’ ὅλον τὸ διάστημα αὐτὸ οἱ ἀστοὶ ἀναμένοντες τὴν ἀποζημίωσιν αὐτὴν εἶχον καταχρεωθῆ. Δὲν εἶχον ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι, τοὐναντίον δὲ ὁ ἀγρότης εἶχε καὶ τὴν ὄρνιθά του καὶ τὴν ἀγελάδα του καὶ ἕνα στρέμμα χωράφι. Εἶναι, ὅτι περιφρονοῦνται διότι ἐνῷ ἐπερίμεναν συνδρομὴν αὐτοὶ μόνοι ἐγκατελείφθησαν, ἡ δὲ συνδρομή μας πρὸς τὸν ἀγροτισμὸν εἶναι ἀπεριόριστος. Ἐκ τῶν ἀγροτικῶν περιφερειῶν συνάδελφος ἔκαμε τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν; Διατὶ ἐπῆγες κυρία Κυβέρνησις τὰ συμψηφίσης ὁλόκληρον τὸ τίμημα τῶν παραχωρηθεισῶν πρὸς καλλιέργειαν ἐκτάσεων εἰς τοὺς ἀγρότας ἀκτήμονας πρόσφυγας καὶ δὲν ἐφαρμόζεις τὴν ἰδίαν πολιτικὴν εἰσπράξεως τῶν παραχωρουμένων ἑκάστοτε γαιῶν εἰς τοὺς ἄλλους καλλιεργητὰς αὐτοὺς ὁποίους θὰ εἰσπράξῃς χρεωλυτικῶς εἰς πολλὰ χρόνια καὶ μὲ πλείστας εὐκολίας, ἀλλὰ προβαίνεις εἰς τὸν ἄμεσον συμψηφισμὸν τῶν χρεῶν αὐτῶν;» Πιθανὸν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ μᾶς εὕρισκεν ὄχι μόνον συμφώνους, ἀλλὰ συμμάχους γνωρίζοντες βεβαίως καὶ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ὁ συμψηφισμὸς ὁ γενόμενος πρὸς τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, καθ’ ὃν τρόπον ἐγένετο, διὰ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτιμήσεως τῶν εἰς αὐτοὺς παραχωρηθέντων ἐκτάσεων τόσον χαριστικῶς ἐκτιμηθέντων πρὸς ὄφελος......

§132Η. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ἡ ἐκτίμησις ἐγένετο ἀντιστρόφως εἰς ὑψηλὴν ἀξίαν. Μὴ λέγετε λοιπὸν ὅτι ἐγένετο χαριστικῶς, διότι ἀγνοεῖτε τελείως τὴν πραγματικότητα.

§133Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Προσέξατε, κ. συνάδελφε, διότι δὲν γνωρίζετε καλῶς τὰ πράγματα, ἀφοῦ ἄλλωστε καὶ ἡ ἡλικία σας δὲν σᾶς ἐπέτρεψε νὰ ἀπασχοληθῆτε μὲ αὐτά.

§134Η. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγετε ἀνακριβείας σᾶς ἐπαναλαμβάνω.

§135Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἡ μεταφορὰ τῶν χρεωλυτικῶν λογαριασμῶν τῶν προσφύγων τοῦ Κράτους, ἔστω καὶ γεωργῶν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μᾶς γεννᾶ, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας τὸν ἐνδοιασμὸν εἰς τὴν ψυχήν μας, γεννᾶ τὸν ἐνδοιασμὸν μήπως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα παρ’ ὅλων ὅτι εἶναι Κρατικὸν ἵδρυμα δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ ἐνστερνισθῇ τὴν Κρατικὴν στοργὴν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὡς Κυβερνῶσα τάξις.

§136Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐκ τῆς ὁμιλίας σας ἐπείσθην ποῖοι εἶναι οἱ εἰσηγηταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι συνετέλεσαν εἰς τὸ νὰ λεχθῇ ὅτι ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἀποτελεῖ ἄχθος τῆς Ἑλλάδος. Ὁμιλεῖτε περὶ χαρισμάτων εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἔστω καὶ πρὸς μίαν μερίδα αὐτῶν. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι οἱ εἰσηγηταὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ ἐδήλωσαν ὅτι ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἀποτελεῖ βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ προϋπολογισμοῦ, εἶσθε σεῖς.

§137Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἡ σοφιστία αὐτὴ θὰ εἶχε τὸν τόπον της, ἐὰν ἔλεγα ὅτι τὸ Κράτος χαρίζει πρὸς τοὺς πρόσφυγας. Ἐγώ, ἐπαναλαμβάνω, ἐδήλωσα ὅτι τὸ Κράτος χαριστικῶς διετίμησεν τὰς γαίας τῶν ἀνταλλαξίμων, διὰ νὰ μπορέσῃ νὰ ἐλαφρύνῃ τὴν θέσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἡ ὑποτιμητικὴ ἐκτίμησις τῶν ἐκτιμήσεων αὐτῶν ὑπὲρ τῶν προσφύγων δὲν εἶναι δωρεά. Αὐτὸ ἤθελον νὰ σᾶς ὑπομνήσω δὲν ἔλεγον ὅτι τὸ Κράτος προβαίνει εἰς χαριστικὰς πράξεις ὑπὲρ τῶν προσφύγων.

§138Η. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγον τὸ ἑξῆς, κύριε συνάδελφε. Προκειμένου περὶ ἀκτημόνων γηγενῶν ἔχουν χρεωθῆ ἐπὶ ἀνταλλαξίμων μὲ τιμὴν περὶ τὰς 200 δραχ., εἰς τὰς περιφερείας δὲ Κοζάνης καὶ Σερβίων ἔχουν χρεωθῆ 580 δραχ. κατὰ στρέμμα.

§139Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ καὶ τὰς 580 δραχ. τὰς θεωρῶ πολὺ ὀλίγας, ἐφθηνοτέρας τὰς θεωρῶ τῶν 200 δραχ. Ἐὰν περιεμένατε ὅμως, κ. συνάδελφε, θὰ ἠρχόμην εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ δημιουργήσω ζητήματα πολιτικῆς συζητήσεως. Ὁ ἴδιος παλμὸς ἐμπνέει τοὺς πρόσφυγας καὶ γηγενεῖς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἔλεγα εἶναι ὅτι διετυπώθη ἡ ἀξίωσις: διατὶ ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἀποκαθιστᾶ τοὺς ἀκτήμονας καλλιεργητὰς εἰς ἐκτάσεις προερχομένας ἐξ ἀπαλλοτριώσεων καὶ τῶν ὁποίων ἐκτάσεων τὸ τίμημα εἰσπράττεται χρεωλυτικῶς μὲ μακροχρόνιον προθεσμίαν ἐν τούτοις προβαίνει εἰς τὴν ἄμεσον εἴσπραξιν τοῦ ἀντιτίμου τῶν ἐκτάσεων τῶν δοθέντων εἰς τοὺς πρόσφυγας; Εἰς ἀπάντησιν δὲ ἐδόθη τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προσεπάθησεν νὰ ἀποκαταστήσῃ μὲ τὸ πνεῦμα τοῦ νοικοκυρισμοῦ τῶν ἀγροτῶν, ἐσκέφθη τὸ μέτρον τοῦ συμψηφισμοῦ διὰ νὰ τὸν ἀποκαταστήσῃ πλήρη καὶ τέλειον κύριον τῆς γῆς ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐργάζεται διὰ νὰ πιστεύσῃ ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ μέλλον του αὐτὴ εἶναι ἡ πατρίς του. Αὐτὴ ἦτο ἡ σκέψις ἡ Κυβερνητική. Αὐτὴν τὴν διάκρισιν ἤθελον νὰ κάμω. Σεῖς ἐταράχθητε, διότι ἐνομίσατε ὅτι θίγεται τὸ ὑπόμνημα σας τὸ ἀγροτικόν ὅτι καὶ ἡμεῖς δὲν παύομεν ν’ ἀσχολούμεθα μὲ τὸν ἀγροτισμό. Κύριοι συνάδελφοι, ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἐγὼ ἐθεώρουν ὅτι τὰ Κυβερνητικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἔπρεπε νὰ τύχουν χειροκροτημάτων καὶ ἐπιδοκιμασιῶν, καὶ οὐχὶ κατακρίσεων. Μολονότι νὰ ζητηθοῦν βελτιώσεις μερικῶν ὅρων, λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς στενότητος τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν τὰς ὁποίας διερχόμεθα, λόγῳ τῶν θεομηνιῶν αἱ ὁποῖαι πιέζουν τοὺς ἀγρότας, εἰς αὐτὰ ὅλα θὰ μᾶς εὑρίσκεται ἀρωγοὺς. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀντιτάσσετε πλήρη ἄρνησιν τῆς κρατικῆς στοργῆς πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ ἀπόρριψιν τῶν κρατικῶν ἐνεργειῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διαμαρτυρηθῶ, διατυπώνων καὶ τὸ παράπονον ὅτι τὸ Κράτος ἀσχολεῖται περισσότερον μὲ τοὺς ἀγρότας παρὰ μὲ τοὺς ἀστούς. Εἶπον προηγουμένως ὅτι ἡ μεταφορὰ αὐτὴ τῶν πιστοχρεωτικῶν λογαριασμῶν μᾶς γεννᾷ τὸν ἐνδοιασμὸν ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ εἶναι Ἀγροτοτικὸς ὀργανισμὸς καὶ δὲν θὰ ἐνστερνισθῇ τελείως τὴν κρατικὴν στοργὴν καὶ συνεπῶς δὲν θὰ προβαίνῃ εἰς τὴν παραχώρησιν ὅλων τῶν δικαιωμάτων. Εἶναι ἀναμφίβολον, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἀποδεχόμενοι τὸν κρατικὸν χαρακτῆρα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὸν τραπεζιτικὸν χαρακτῆρα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδεχθῶμεν καὶ τὸν τραπεζιτικὸν χαρακτῆρα καὶ νὰ εὐχώμεθα ὅπως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα πραγματικῶς διενεργῇ ὡς τραπεζίτης. Διότι ἐὰν ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀπὸ τραπεζίτης μεταβληθῇ εἰς ὀργανισμὸν κοινωνικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, μετὰ ἐνιαύσιον χρονικὸν διάστημα δὲν θὰ ὑφίσταται Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἀλλ’ ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων δὲν εἶναι ὁμοίας φύσεως μὲ τὰ χρέη τὰ συναπτόμενα παρὰ τῶν ἀγροτῶν κατ’ εὐθεῖαν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὁ ἀγρότης συνάπτων δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὑπολογίζει ὅτι ὑπάρχει κἄποια προθεσμία προβλεπομένη καὶ ἐκ τῆς φύσεως τῆς παραγωγῆς καὶ ἐκ τοῦ χρόνου τῆς ἀποδόσεως τῆς παραγωγῆς καὶ ἐκ τοῦ χρόνου τῆς ἀποδόσεως καὶ τοῦ τρόπου καθ’ ὃν γίνεται καὶ ἡ πώλησις τῆς παραγωγῆς του. Ἔχει λάβει ὑπ’ ὄψει του ὅτι κατ’ αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα πρέπει νὰ πληρώσῃ, διότι συνάπτει δάνειον ἐξοφλητέον εἰς τακτὴν προθεσμίαν. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀκολουθεῖ πνεῦμα τοιοῦτον, θὰ συμβάλῃ δὲ εἰς τὴν εὐόδωσιν τῆς τραπεζιτικῆς της πίστεως, εἰς τὴν εὐόδωσιν τῆς τραπεζιτικῆς της κατευθύνσεως ἢ τὴν διατήρησιν τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀκμῆς τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὰ μεταβιβαζόμενα χρέη πρὸς εἴσπραξιν εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν δὲν εἶναι χρέη τὰ ὁποῖα ἔχουσι συναφθῆ μὲ τακτὴν προθεσμίαν· εἶναι χρέη τὰ ὁποῖα προῆλθον ἐκ τῆς πρώτης ὁρμῆς τῆς ἐθνικῆς συγκινήσεως διὰ τὴν συντήρησιν καὶ διατήρησιν τῆς καταστάσεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Εἶναι χρέη διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ σχηματίσῃ νέαν ἑστίαν, νέον κοινωνικὸν περιβάλλον, νέαν δημιουργικὴν κλίμακα τὴν ὁποίαν λόγῳ τῆς καταστροφῆς ἐντελῶς ἔχει στερηθῆ. Δὲν εἶναι ἡ θέσις τοῦ χρεώστου πρόσφυγας ὁμοία μὲ τὴν θέσιν τοῦ χρεώστου, ὁ ὁποῖος ἐν πλήρῃ ἀποκατάστασει εὑρισκόμενος συνάπτει δάνεια διὰ τὴν συνέχισιν τῆς εὐεργετικῆς του δράσεως. Ὁ πρόσφυγξ ἐχρεώθη οὐχὶ διὰ νὰ σταδιοδρομήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ κατωρθώσῃ νὰ σταθῇ εἰς τὰ πόδια του καὶ ἐν τῇ ζωῇ. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὅλους ὅτι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν χρεῶν μὲ τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπιβαρυνθῆ εἰς τὴν διατήρησιν καὶ τὴν συντήρησίν των. Μὲ αὐτὸ δὲν λέγω, ὅτι οἱ πρόσφυγες δὲν πρέπει νὰ δώσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς ἔδωσαν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἐπιβάλλεται κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅπως ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δεχομένη νὰ ἐνστερνισθῇ τὴν Κρατικὴν στοργὴν θὰ δυσκολευθῇ νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν προέλευσιν τῶν χρεῶν αὐτῶν καὶ θὰ μετέλθῃ μίαν Τραπεζιτικὴν πολιτικὴν εἰπράξεων καὶ θὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα οὐχὶ βεβαίως εὐχάριστα δι’ αὐτὸν τὸν κόσμον τὸν δυστυχοῦντα. Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς ἀξιοτίμους ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων τοὺς μεταφερθέντας εἰς τὰς ὑπηρεσίας τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὅπως εἰσερχόμενοι εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν νὰ πιστεύσουν ὅτι εἰσέρχονται εἰς ἕνα Ὀργανισμὸν Κρατικὸν καὶ νὰ ἐγκαταλείψουν εἰς τὴν ἐξώθυραν τοῦ ἱδρύματος τούτου τὴν ψυχολογίαν τὴν ὁποίαν ἔσχον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ ὅτι ἀποτελοῦν ἕνα σῶμα ἀνθρώπων ὑπερκειμένων παντὸς ἀδικουμένου, παντὸς χρεώστου, παντὸς προστρέχοντος εἰς τὴν εὐεργεσίαν αὐτῶν· τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἠσθάνθην ἀπολύτως τὴν ἀνάγκην νὰ τὰς κάμω καὶ νὰ καταφύγω εἰς τὰ αἰσθήματά των τὰ Ἑλληνικὰ καὶ νὰ μεταδώσω εἰς τὰς ψυχὰς αὐτῶν, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς δὲν εἶναι πλέον ὑπάλληλοι Διεθνοῦς Ὀργανισμοῦ, ἀλλὰ εἶναι ὑπάλληλοι Κράτους τὸ ὁποῖον δὲν σκέπτεται τίποτε ἄλλο παρὰ σκέπτεται στοργικῶς νὰ ἐπουλώσῃ τὰς πληγὰς τῶν πολιτῶν του. Ἡ ὑπὸ κύρωσιν σύμβασις κ. συνάδελφοι εἶναι συνέχεια ἄλλων συμφωνιῶν μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ μὲ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν. Εἶναι σύμβασις προερχομένη ἐκ τῆς στοργικῆς σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη διὰ στόματος τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς καὶ ἀνηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς. Θὰ ἐπιστήσω, ὅμως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου 3764 ψηφισθέντος καὶ ὑποβληθέντος παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων καὶ τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑξῆς. «Ὁ πρόσφυξ ὀφείλει νὰ δώσῃ..... (ἀναγινώσκει). Αὐτὴ ἦτο ἡ ἐπαγγελία, ἦτο ἡ ἀρχή, τὴν ἐποίαν ἐχάραξε ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, τὸ λέγω, διότι αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νὰ τό εἴπω, ὅπως οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξέθεσαν πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπάρχουν βάρη ἐπὶ τῶν ὤμων τῶν προσφύγων, τὰ ὁποῖα συνεπείᾳ τῆς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνητικῆς ἔπρεπε νὰ ἔχουν ἀρθῇ. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν μὲ ἀπελπίζει. Καὶ τοῦτο διακηρύττων θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ μιᾶς προτάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω, ὅπως ἡ Κυβέρνησις διαφυλάξῃ ἐν ἑαυτῇ τὸ δικαίωμα, ὅπως ἑκάστοτε διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος νά δύναται νὰ μεταρρυθμίσῃ τὰς χρεωστικὰς δοσοληψίας τῶν Προσφύγων. Διότι ἐὰν ἀφήσωμεν τὸ στάδιον αὐτὸ ἐλεύθερον κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἰσηγούμεθα νόμους, καὶ τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαιτηθῇ ἀπὸ τῆς εἰσηγήσεως τοῦ νόμου μέχρι τῆς ἀποδοχῆς καὶ ψηφίσεως του, θὰ εἶναι τόσον, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ διασάλευσις εἰς τὴν Κοινωνικήν ἡσυχίαν τοῦ τόπου τούτου. Φαντασθῆτε κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, 50–1000 δυστυχισμένους ἀνθρώπους ἀγομένους πρὸς τὰς φυλακὰς ἢ συρομένους μὲ ἐντάλματα εἰσπρακτόρων διὰ ποσὰ ζητούμενα ἀπὸ αὐτούς, καὶ διὰ τὰ ὁποῖα ποσὰ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἀρνοῦνται λέγοντες, ὅτι δὲν χρεωστοῦν: μοῦ ἔδωσες ἕνα σπίτι τὸ σπίτι αὐτὸ ὁσονδήποτε ἔκτασιν καὶ ἂν ἔχῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ κοστίσῃ πέραν τῶν 40 χιλ. δρχ. μὲ χρεώνης μοῦ θέτης βάρη εἰς τοὺς ὤμους μου μὲ ἐπιβαρύνεις μὲ τόκους ὑπερημερίας, διότι ἡ λέξις ὑπερημέρια εἰς χεῖρας ἑνὸς Τραπεζίτου ἠξεύρομεν πόσον εἶναι ἐλαστικὴ εἰς τὴν ἐφαρμογήν. Λοιπόν λέγω, ὅτι ὁ χρόνος ὁ ὁποῖος θὰ χρησιμεύσῃ διὰ νὰ μεταρρυθμισθῇ Νομοθετικῶς τὸ ζήτημα κ. ὑπουργὲ δὲν θὰ εἶναι ἐπαρκὴς νὰ ἄρῃ ἐκ τοῦ μέσου ἕνα σάλον, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ δημιουργηθῇ, ὅταν 200 οἰκογενειάρχαι θὰ σύρωνται μὲ ἐντάλματα πρὸς τὰς φυλακὰς, διότι θὰ τοὺς ζητοῦν νὰ πληρώσουν χρέη, τὰ ὁποῖα δὲν πιστεύουν, ὅτι εἶναι χρέη των. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἐπαγγελία τῆς Κυβερνήσεως καὶ πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅπως συνήθως πράττῃ ἑκάστοτε, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπαγγελίαν της δὲν θὰ ὑστερήσῃ. Εἰς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον νὰ διαφυλάξῃ δι’ ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα αὐτό, ἵνα διὰ Νομοθετικοῦ Διατάγματος ἐκδιδομένου κατὰ τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας νὰ ρυθμίσῃ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως, τὸν τρόπον τῆς διαθέσεως τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων, τῆς μεταδόσεως τῆς πίστεως εἰς τοὺς πρόσφυγας, καὶ ὅτι πραγματικῶς αὐτὸ ἀποτελεῖ χρέος των. Τὰ χρέη δὲν εἶναι καθορισμένα, ὁ πρόσφυξ, ὁ ὁποῖος θὰ ἀχθῇ μὲ τὸ ἔνταλμα εἰς τὰς φυλακὰς δὲν ἔχει τὴν πίστιν, ὅτι εἶναι χρέος του.

§140Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διατὶ νὰ μὴ γίνῃ ἐν τῷ συνόλῳ του.

§141Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Βεβαίως ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἐὰν Κυβέρνησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν δεχθῇ τὰς προτλθείσας παρὰ τοῦ κ. Μπακάλμπαση λέξεις δὲν μένει ἄλλος τρόπος διακανονισμοῦ ὁ κ. Μπακάλμπασης μᾶς εἶπεν ὅτι...

§142Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Σεῖς παραδέχεσθε αὐτὰ τὰ πράγματα.

§143Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι μὲ τήν ἐπαγγελίαν τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἐπεκταθῇ ἐδόθησαν εἰς τοὺς πρόσφυγας διὰ νὰ προκύψῃ ἡ ἀλήθεια ἡ πραγματικὴ κατάστασις τοῦ χρέους τῶν προσφύγων, διὰ νὰ δυνηθοῦν καὶ αὐτοὶ νὰ πιστεύσουν, ὅτι αὐτὸ εἶναι πραγματικῶς χρέος των.

§144Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν χρεῶν αὐτῶν.

§145Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἴμεθα σύμφωνοι, διότι καὶ οἱ δύο εἴμεθα χρεῶσται. Ὀλίγα τινὰ θὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, διὰ τὴν διάκρισιν, ἡ ὁποία γίνεται μεταξὺ τῶν διαφόρων τάξεων τῶν προφύγων. Οἱ μὲν πρόσφυγες οἱ χρεῶσται τοῦ δημοσίου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώσουν τὰ χρέη των εἰς μίαν δεκαπενταετίαν ἀτόκως, οἱ δὲ πρόσφυγες οἱ ἀποκαταστηθέντες ὑπό τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὑποχρεοῦνται νὰ πληρώσωσιν μὲ τόκον 3%. Εὐτυχῶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπεβίβασε τὸν τόκον ἀπὸ 8% εἰς 3%, δὲν εἶναι κονδύλια, τὰ ὁποῖα πρέπει παραγνωρισθοῦν. Ἀλλὰ, ὅταν ἔχητε δύο ἀδελφούς, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας τοῦ μὲν ἀποκατασταθέντος διὰ ἕνα οἴκημα, τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας τοῦ δὲ ἑτέρου εἰς οἴκημα, τὸ ὁποῖον παρεχωρήθη ἀπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, τοῦ μὲν ὑποχρεωμένου νὰ πληρώσῃ ἀτόκως τοῦ δὲ ὑποχρεωμένου νὰ πληρώσῃ ἐντόκως ὀνοματικῶς μὲν μὲ 3%, ἀλλὰ εἰς τὴν περίπτωσιν τῆς ὑπερημερίας, ἡ ὁποία θὰ προκύψῃ ἀσφαλῶς θὰ εἶναι 3%+8%=11%. Συνεπῶς ἡ μὲν διάκρισις αὐτὴ μεταξὺ τῶν δύο τάξεων τῶν προσφύγων ἀποτελεῖ ἕναν πόνον ψυχῆς τῶν προσφύγων, τὸ δὲ 3%, τὸ ὁποῖον κερδίζει τὸ Κράτος ἐξ εἰσπράξεων ἀποτελεῖ ἐλαχιστότατον ποσόν. Θὰ παρακαλέσω, τὴν Κυβέρνησιν μεταξὺ τῶν τόσων ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐχάρισε εἰς τοὺς πρόσφυγας νὰ παρακάμψῃ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα τῶν προσφύγων λέγουσα, ὅτι ἀφοῦ ἐχάρισε αὐτὴν τὴν δαπάνην, ἂς χαρίσῃ καὶ αὐτὸν διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ καὶ ὁ ὅρος τῆς ὑπερημερίας διὰ νὰ συμπληρωθῇ τὸ ἔργον αὐτῆς. Ἐρχόμεθα κύριοι, εἰς τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἐκ τῶν ἀνεγνωρισμένων εἰσπράξεων μετὰ τὴν καταβολὴν τῶν ποσῶν α—β θὰ διατεθῇ ποσσὸν 3 ἑκατομ. λιρῶν διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων καὶ πρὸς ἐπικουρίαν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Ἀλλὰ νομίζω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἀποκατάστασις προσφύγων δὲν εἶναι μόνον ἡ παραχώρησις στέγης εἰς αὐτούς· διότι τὸ νὰ διαθέτῃ ὑπὲρ αὐτῶν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως τὴν στέγασιν, χωρὶς νὰ παράσχῃ καὶ τὰ ἄλλα μέσα τῆς ἐπαγγελματικῆς δράσεως, τῆς κοινωνικῆς ἐμφανίσεως δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀποκατάστασις. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὅλα αὐτὰ θ’ ἀποτελέσωσιν ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θέμα σοβαρᾶς μελέτης τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἂς μὴ ἀναμένωμεν μὲ τὴν δαπάνην τῶν 3.000.000 λιρῶν τὴν ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων, χωρὶς νὰ δημιουργήσωμεν πολίτας δυναμένους νὰ ἀνταπεξέλθωσιν εἰς ὅλας τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας. Ἡ ὁριστικὴ ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων δὲν θὰ γίνῃ, ἐὰν πλὴν τῆς στέγης δὲν παρεχωρήσωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ ὅλα τὰ ἀνθρώπινα δίκαια, τὰ ὁποῖα στηρίζονται εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀλληλεγγύην, ἡ ὁποία ἐξωτερικεύεται διὰ τῆς παροχῆς καὶ ἄλλων μέσων ζωῆς καὶ ἄλλων πόρων ζωῆς.

§146ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί δὲν ζητεῖτε ἀπὸ τὸ Κράτος ν’ ἀφήσῃ ὁλόκληρον τὸ χρέος τῶν ἀγροτῶν προσφύγων;

§147Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶμαι κ. συνάδελφε, τόσον τολμηρός, ὥστε νὰ θελήσω νὰ ὑποβιβάσω τοὺς πρόσφυγας εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐπαιτῶν. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ πληρώσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσωμεν, θέλομεν τοὺς πρόσφυγας ἐλευθέρους πολίτας, θέλομεν αὐτοὺς εἰς θέσιν νὰ διεκδικῶσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ διεκδικήσωσι. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ἀρωγὴν τὴν Βουλῆς ἐν ταὐτῶ καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ὑπὲρ τῶν προσφύγων στοργικὴ μέριμνα εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα προηγουμένως, διότι ἄνευ τῆς ἐπεκτάσεως αὐτῆς ἡ εἴσπραξις αὐτῶν τῶν χρημάτων θὰ ἀποτελέσῃ ἓν φροῦδον ὄνειρον τῶν προσφύγων, ὄχι διότι οἱ πρόσφυγες θ’ ἀρνηθοῦν νὰ πληρώσουν τὰ χρέη των, ἀλλὰ διότι δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰ πληρώσουν, ἐὰν δὲν τοὺς τονώσωμεν μὲ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα εἶναι πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἐπὶ ἑνὸς σημείου, τὸ ὁποῖον διέλαθεν ἴσως τοὺς κυρίους εἰσηγητάς, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ ἀμέσως νὰ ἐπαναφέρῃ εἰς μίαν καλὴν τιμὴν τὰ οἰκόπεδα τὰ διατεθέντα διὰ τοὺς συνοικισμοὺς τῆς Νέας Ἰωνίας, οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως τὰ εἶχε παραφουσκώσει κατὰ τὴν συνήθη φρασεολογίαν—οἰκόπεδον δὲ ἕν κατὰ μέτρον εἶχε φθάσει εἰς τὴν τιμὴν τῶν 50 δραχμῶν—ἐφ’ ὅσον ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις ἐμερίμνησε καὶ ἐπροθυμοποιήθη νά καταβιβάσῃ τὰ οἰκόπεδα εἰς μίαν λογικὴν τιμήν, φαίνεται ὅτι διέφυγε τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν εἰσηγητῶν, ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐφόσον διέθετε τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ ἐπωφελήθη πλειστάκις νὰ πωλήσῃ οἰκόπεδα διὰ πλειστηριασμοῦ. Ἀκούσατε, κύριοι συνάδελφοι, καὶ ἂν εὑρεθῇ κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ μὴ φρίξῃ διὰ τὸ γεγονὸς τὸ ὁποῖον θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν θὰ σιωπήσω καὶ θὰ κατέλθω τοῦ βήματος. Εἰς τὴν Ν. Ἰωνίαν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐπώλησε διὰ πλειστηριασμοῦ οἰκόπεδα εἰς τιμὴν μέχρι 500 δραχμῶν κατὰ τετραγωνικὸν μέτρον καὶ τοῦτο ὄχι μετὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ συνοικισμοῦ. Ἐὰν μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ συνοικισμοῦ καὶ τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς προόδου τὴν ὁποίαν θὰ ἐλάμβανεν ὁ συνοικισμὸς αὐτός, θὰ ἐδέχετο μίαν τοιαύτην ἀθέμιτον προσφοράν —διότι καί ἡ προσφορὰ ἐκ μέρους τοῦ πλειοδότου τοιούτου ποσοῦ ἦτο ἀθέμιτος —ἐὰν ἐγίνετο τοῦτο, δὲν θὰ διήγειρε τὴν δημιουργίαν τοιαύτης καταστάσεως. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς δημιουργίας τοῦ συνοικισμοῦ προέβη εἰς τὴν ἐκποίησιν οἰκοπέδων μὲ τοιαύτας τιμὰς μὲ τὴν προειδοποίησιν ὅτι τὰ οἰκόπεδα αὐτὰ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν κεντρικὴν ἀγορὰν τοῦ συνοικισμοῦ καὶ θὰ ἔχουν μεγάλην ἀξίαν εἰς τὸ μέλλον. Ἐκ τούτου πᾶς πρόσφυξ εὑρισκόμενος εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ πιεζόμενος ἀπὸ τὴν ὁρμὴν νὰ ὑπεισέλθῃ οὕτως ἢ ἄλλως εἰς ἕν μέρος εἰς τὸ ὁποῖον νὰ οἰκοδομήσῃ καὶ νὰ δημιουργήσῃ ἕνα πόρον ζωῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸ δίκτυον τῶν πλειστηριασμῶν καὶ ἔφθασε νὰ χρεωθῇ μὲ 500 δραχμὰς δι’ ἕκαστον μέτρον. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ὑποβιβάσῃ τὴν τιμὴν τῶν οἰκοπέδων τοῦ συνοικισμοῦ, δὲν ἔλαβε πρόνοιαν νὰ ἀκυρώσῃ καὶ τὴν ἀθέμιτον αὐτὴν πρᾶξιν μὴ ἀντιληφθεῖσα, ὅτι μία τοιαύτη προσφορὰ ἀποτελεῖ καὶ συνεργασίαν ἀθέμιτον. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἡ περίπτωσις αὕτη, ἡ ὁποία ἀφορᾶ πολλὰς οἰκογενείας αἵτινες εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν πίεσιν ἐνταλμάτων διὰ πληρωμὴν ἀντιτίμων προερχομένων ἐκ τῶν ἀθεμίτων αὐτῶν ἀγοραπωλησιῶν. Ἐν τέλει, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο διότι ὁ κ. ὑπουργὸς εἰσηγούμενος τὴν σύμβασιν καθὼς καὶ οἱ προλαλήσαντες κύριοι συνάδελφοι ἀπέδειξαν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἔλλειψις στοργῆς ὑπὲρ τῶν προσφύγων, παρακαλῶ δὲ μόνον νὰ συνεχισθῇ ἡ στοργὴ αὕτη καὶ ἐν τῷ μέλλοντι.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὰς 10.30′ ὅτε θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 15 μ. μ.)

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§150Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, εἰς τὴν 9 Μαρτίου 1930 ὡς ἐνθυμοῦμαι συνεζητεῖτο ὁ νόμος 4892, τότε ἐτίθεντο αἱ βάσεις τοῦ τρόπου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν των καὶ διεκανονίζετο ἡ μελλοντικὴ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἀγροτῶν. Τὴν νύκτα ἐκείνην ἐπὶ τετράωρον ὁλόκληρον ἀνεπτύξαμεν ὅτι καθ’ ὃν τρόπον ἡ Κυβέρνησις ἔλυεν τὸ ζήτημα, τὸ ἔλυεν μονοπλεύρως. Τότε μὲν ἦτο ἴσως δικαιολογημένη ἡ Κυβέρνησις, διότι ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ρυθμίσῃ τὰ τῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ Κράτους, ἤτοι νὰ κυρώσῃ μίαν διεθνῆ σύμβασιν ἀπὸ τὴν ὁποίαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποστῇ. Ἀλλ’ ἤδη σήμερον, μετὰ 15 μῆνας ἐρχόμενοι νὰ καθορίσωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ἐκείνου δι’ ἑνὸς ἄλλου νόμου, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐὰν θέλωμεν νὰ σοβαρολογήσωμεν νὰ ἀντιμετωπίσωμεν γυμνὴν τὴν κατάστασιν, νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς ἀντικειμενικοὺς ὅρους, τοῦ δυνατοῦ τῆς πραγματοποιήσεως δυνατῶν εἰσπράξεων εἰς τὸ μέλλον, καὶ νὰ κάμωμεν ἕναν νομὸν πραγματικῶς ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἰδίᾳ τῆς Βορείου Ἑλλάδος, διότι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀφορᾷ τοὺς ἀγρότας τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Θράκης. Τελευταίως ὑπουργὸς τῆς Κυβερνήσεως περιώδευσε τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θράκην καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι διεπίστωσε τὴν ἀξιοθρήνητον κατάστασιν ἰδίᾳ τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Δὲν ἀπέκρυψε τὴν ἀλήθειαν ταύτην εἰς κύκλον φιλικὸν, ἀκόμη δὲ γενικώτερον ἐδήλωσεν, ὅτι ὄντως ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις εἰς τὰς Νέας Χώρας εἶναι ἀρκετὰ ἐπικίνδυνος. Ἀπὸ τοῦ σημείου τῆς διαπιστώσεως μιᾶς πραγματικότητος μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ προσαγάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον ἀντίθετον πρὸς τὰ πράγματα, παρατηροῦμεν ὅτι οὐδεμία συνέπεια εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει, οὐδεμία συνέπεια εἰς τὴν ἀγροτικὴν αὐτῆς πολιτικήν. Δηλονότι, ἐνῷ τὰ πράγματα εἶναι ἀντίθετα ἡμεῖς προσερχόμεθα καὶ ζητοῦμεν νὰ εἰσπράξωμεν χρέη ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι δὲν ὀφείλουν, ὡς θ’ ἀποδείξωμεν ἐκ τῶν πραγμάτων, εὑρίσκονται εἰς πραγματικὴν ἀδυναμίαν πληρωμῆς, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ οἰκονομία τῆς σημερινῆς ἀγροτικῆς οἰκογενείας δίδει τροφὴν εἰς αὐτὴν ἀπολύτως μόνον δι’ ἕν πεντάμηνον. Τὸ ὑπόλοιπον διάστημα εἶναι παθητικὴ οἰκονομία, ζῇ ἀπὸ τὰς πιστώσεις τῶν Τραπεζῶν, ἀπὸ τὰς πιστώσεις τῶν ἰδιωτῶν—ἕξη μέχρι σήμερον διότι δὲν ὑπάρχουν πλέον —. Κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον εἴμεθα σήμερον ἐλεύθεροι νὰ ρυθμίσωμεν τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν, νομίζω, ὅτι ἡ σοβαρωτέρα ἀντιμετώπισις τοῦ ζητήματος ἀποτελεῖ ἠθικὴν ὑποχρέωσιν τῆς Πολιτείας. Καὶ πρωτίστως εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναμνησθῶ, διότι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν ἠθέλησε νὰ τονίσῃ τὴν λέξιν περὶ «χαρισμάτων» καὶ «χαριστικῶν πράξεων» τῆς Κυβερνήσεως εἰς ὄφελος τῶν ἀγροτῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναμνησθῶ ὅσα καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε διεκήρυξε καὶ ἂν ὄντως ὅσα λέγονται ὅτι ἐχαρίσθησαν εἶναι χαρίσματα ἢ μήπως, ἀντιθέτως, ὑπάρχει καὶ τὸ παθητικὸν εἰς βάρος τῶν χωρικῶν τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ ἀνώτερον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρουσιάζομεν ἡμεῖς ὅτι εἶναι χαρίσματα. Καὶ πρωτίστως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγγειλε τότε, ὅτι χαρίζει τοὺς τόκους μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συμφωνίας ἐκ 3400 λιρῶν. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐκ Ροδόπης σᾶς εἶπεν: ἐὰν ἐδίδετε καὶ εἰς τοὺς πρόσφυγας, τοὺς ἀγρότας, ὡς εἴχετε ὑποχρέωσιν καὶ δὲν ἐπράξατε, εἴτε ὑμεῖς, εἴτε ἄλλη Κυβέρνησις — τοῦτο ἀφορᾷ τὰς ἄλλας Κυβερνήσεις, ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἡ ὁποία διὰ τοῦ ψηφίσματος τῆς 4ης Ἀπριλίου 1925, δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὴν ἡμερομηνίαν, εἶχε καθορίσει τὸν τρόπον τῆς ἀποζημιώσεως γενικῶς τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων—ἐὰν ἀπὸ τότε καθωρίζετο, ὅτι ταὐτοχρόνως θὰ ἀπεζημιοῦντο καὶ οἱ ἀγρόται, νομίζω ὅτι καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ διόλου δὲν θὰ ἐγεννᾶτο, καὶ ἡ συμπλήρωσις τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως θὰ εἶχε συντελεσθῆ πραγματικά, οἱ δ’ ἀγρόται λαμβάνοντες τὴν ἀποζημίωσίν των θὰ συνετέλουν κατὰ τὸ ἥμισυ εἰς τὴν πλήρη ἀποκατάστασίν των. Ἐφόσον ἔγινε τὸ κολοσσιαῖον ἐκεῖνο σφάλμα, ἐφόσον δὲν τοὺς ἐπληρώσαμεν, λαβόντες οἱ ἀγρόται ὅ,τι ἔλαβον, στέγην, ἐπάρκειαν, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀρκεταὶ καὶ ἑπομένως, εἶχον νὰ ζήσουν ἐνῷ ἔπρεπε πρωτίστως ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀστέγου πληθυσμοῦ, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τὴν γυμνὴν σημερινὴν ἀλήθειαν, ὅτι καὶ εἰς τὰς πόλεις δὲν συναντῶμεν παρὰ ἕνα ὄγκον ἀριθμοῦ πολιτῶν προλεταρίων κυριολεκτικῶς, ὡς οἱ ἄστεγοι πρόσφυγες, ἐστερημένων πάσης ἰδιοκτησίας. Ἔλεγον καὶ ἄλλοτε, ὅτι τὰ περυσινὰ δεδομένα μετὰ τὰς διανομὰς μᾶς λέγουν, ὅτι: ἔχομεν ἰδιοκτησίαν κατὰ μέσον ὅρον 30 στρέμματα, 750 μ. ἐφέτος ὑπολογίζεται, ὅτι θὰ πέσῃ ἡ στάθμη αὐτὴ τοῦ μέσου ὅρου καὶ φοβοῦμαι ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ 27 στρέμματα. Εἰς τὴν Μακεδονίαν οἱ ἀγρόται ὡς γνωρίζω ἀπολύτως καὶ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω, δὲν ἔχουν παραπάνω ἀπὸ 3, 4, 5, 6, 7, 10, 15 στρέμματα. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἀποκαταστάσεώς των ὁ γεωργικὸς κλῆρος ἤρχισε ν’ αὐξάνεται ἐφόσον ηὔξανον καὶ αἱ προσωριναὶ γενόμεναι διανομαί· ηὐξήθη δὲ ὁ γεωργικὸς κλῆρος τῶν ἀποκατασταθεισῶν οἰκογενειῶν, ὅταν ἤρχισαν καὶ αἱ ὁριστικαὶ διανομαί. Ἑπομένως τότε, κατὰ τὸ 1926, ὅτε ἀπεζημιώθησαν οἱ ἀστοί, ἐὰν ἀπεζημιοῦντο ὡς νόμῳ, ὡς δικαιώματα συμβάσεως εἶχον τὸ δικαίωμα ν’ ἀποζημιωθοῦν, ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις κατὰ τὸ ἥμισυ θὰ εἶχε συμπληρωθῆ διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν, ζήτημα ἀντιμετωπίσεως νεωτέρων ἀναγκῶν δὲν θὰ ὑπῆρχε, τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν των θὰ ἐκανονίζετο ἐπὶ τὸ δικαιότερον διότι δι’ ἰδίων μέσων θὰ εἶχον ἀποκατασταθῆ καὶ ἑπομένως, καὶ τὰ χρέη των θὰ ἦσαν ἐλάχιστα καὶ ἴσως δὲν θὰ ἐγεννᾶτο τόσος θόρυβος περὶ τῆς ἀνάγκης, τῆς παγίας, τῆς ἀνάγκης τῆς ριζικῆς μεταβολῆς τῶν πραγμάτων διὰ ν’ ἀντιμετωπίσωμεν κοινωνικὸν πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐπαπειλεῖ ὁλόκληρον τὸ Ἔθνος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χούρσογλου εἶπε τὸ ἑξῆς «κύριοι τὸν ἀγροτισμὸν δὲν δύνασθε νὰ τὸν μονοπωλήσητε· καὶ ἡμεῖς εἴμεθα φιλαγρόται» ἐνῷ κ, συνάδελφε, φιλαγροτισμὸς ἀπὸ ἀγροτισμὸς ἔχει διαφοράν. Φιλαγρόται εἶναι ὅσοι εἶναι ἀγρόται πραγματικοί, ἀγρόται δηλονότι νομίζω, ὅτι εἶναι ἐλάχιστοι ἀκόμη. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἐὰν καὶ εἰς τὴν χώραν μας ηὐξάνετο τὸ αἴσθημα τοῦτο. Δὲν δύνασθε νὰ κατηγορήσητε τὴν παράταξιν ἐκείνην, εἴτε καὶ ἡμᾶς ὅταν, λέγοντες, ὅτι ἐχρεώθησαν οἱ χωρικοὶ 400 δρχ. τὸ στρέμμα, ἐχρεώθησαν, λέγετε, ἐλαφρῶς, ἐχαρίσθησαν κατὰ τὴν ἀντίληψιν σας. Κύριε συνάδελφε, καλὸν εἶναι κανεὶς ἀναγιγνώσκων ἓν ἀνάγνωσμα, ἀναγιγνώσκων μίαν ἔκθεσιν, εἴτε ἀκούων ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπ’ ἐκεῖ νὰ μορφώνῃ γνώμας καὶ νὰ λέγῃ, ἀλλὰ καλλίτερον πάντοτε εἶναι ὅταν ἅπτεται τῶν πραγμάτων. Ἐὰν εἴχατε μεταβῆ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἐβλέπατε τὴν γῆν κατὰ τὸ 1922–1923 θὰ ἐβλέπατε κατὰ τὸ πλεῖστον τέλματα· σήμερον οἱ χωρικοὶ ἐκεῖ μὲ τὰ μέσα ποὺ τοὺς ἐχορηγήθησαν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἐποικισμοῦ, ἀνέτρεψαν τὴν γῆν, τὴν κατέστησαν γόνιμον. Εἶναι ἀληθές, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς Χριστιανικῆς Ἀδελφότητος, ὅτι μέγα μέρος τῶν ἀνθρώπων τούτων ἀπέθανε μέσα εἰς τὰ τέλματα καὶ τὰ ἕλη τῆς Μακεδονίας. Εἶναι ἀκόμη ἀληθές, ὅτι ἕκαστος γεωργικὸς κλῆρος διὰ νὰ μετατραπῇ εἰς τὴν σημερινήν του κατάστασιν ἐστοίχισε, θὰ ἔλεγον, ἕνα βῶδι πραγματικῶς. Ποία εἶναι ἡ ἀξία τοῦ βωδιοῦ τούτου; 3500 δρχ. Ὅταν χρεωστεῖ τὴν γῆν, κάμνετε τὴν ὑποχρέωσιν αὐτήν; Δὲν τὴν κάμνετε. Δὲν λαμβάνετε τοῦτο ὑπ’ ὄψει δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐπὶ μίαν τριετίαν ἢ τετρατίαν θὰ ὑπέφεραν τὰ πάνδεινα οἱ ἐγκατατασταθέντες εἰς τὰ ἕλη καὶ τὰ τέλματα, δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὴν φθορὰν τῶν οἰκογενειῶν των. Ἐὰν πάντα ταῦτα ἀποτιμήσητε θὰ ἴδητε ὅτι ἡ ἀξία τῶν 400 δραχμῶν εἶναι βαρυτάτη. Ἀξίαν, τὴν ὁποίαν μπορεῖτε ὑμεῖς νὰ δώσητε διότι δὲν γνωρίζετε τὴν πραγματικότητα. Δὲν ἀποδίδω ἐγὼ κακὴν πρόθεσιν στὰς σκέψεις σας. Λέγει ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἶναι θετικὸς ἄνθρωπος, καὶ πιστεύω, ὅτι εἶναι θετικὸς ἄνθρωπος, εἰς τὰς σκέψεις του, νὰ κάμωμεν μίαν ἔρευναν τῆς τιμῆς τῆς ἀξίας τῶν γαιῶν. Κατὰ τὸ 1914, καὶ ἀκόμη κατὰ τὸ 1922 καὶ κατὰ τὸ 1926, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει πράξεις συμβολαιογραφικάς, πωλήσεις ἀκινήτων ἐντὸς τῆς πεδιάδος Σερρῶν, θὰ ἐβλέπωμεν, ὅτι εἶναι κάτω ἀπὸ τὸν μέσον ὅρον, τὸν ὁποῖον ἔχει καθορίσει ὁ παλαιότερος νόμος 4592 καὶ ὁ σημερινὸς τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Καὶ ἀναφέρω ἐγώ, ὡς ἀνέφερον καὶ ἄλλοι τὸν Δήμαρχον Σερρῶν, ὁ ὁποῖος ἐπώλησε μὲ 132 δραχμὰς τὰ καλλίτερα χωράφια ἐντὸς τῆς πεδιάδος Σερρῶν. Κατὰ τὸ 1914 ἡ ἀξία τῶν γαιῶν εἰς τὸν καλλίτερον τόπον τοῦ νομοῦ Σερρῶν, καί δέν ὑπάρχει πλουσιωτέρα περιοχὴ ἀπὸ τὴν πεδιάδα Σερρῶν, ἐπωλήθησαν πρὸς 4 ἕως 5 μεντζίτια τὸ μακεδονικὸν στρέμμα. Βραδύτερον κατὰ τὸ 1922 αἱ γενόμεναι πράξεις κατ’ ἀνώτατον ὅριον εἰς τὴν πεδιάδα δὲν ἦσαν ἄνω τῶν 800 δραχμῶν καί πάλιν τὸ μακεδονικὸν στρέμμα, τὸ 1922–23, τότε ὅταν ἦλθον οἱ πρόσφυγες δηλαδή, τότε ὅταν ἡ ἀξία τῆς γῆς φυσιολογικῶς ἀνετιμήθη, τότε ὅταν ἡ δυστυχία τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ἔδωσε τιμὴν εἰς τὴν ἀκίνητον γῆν, ἀπὸ τότε ἀκόμη ἐγεννήθη εἰς τοὺς πρόσφυγας ἡ σκέψις—καὶ εἰς ἐμὲ μίαν στιγμὴν εἶχε γεννηθῆ—τότε ἦτο ἡ γενικὴ ἰδέα τοῦ νὰ πέρνουν ἀποζημιώσεις, ὅτι ἔπρεπε νὰ χρεωθοῦν αἱ γαῖαι καὶ δύο καὶ πέντε λίρας. Εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ὅταν ἐγένετο τὸ Παμπροσφυγικὸν συνέδριον τὸ 1926 ἠκούσθη φωνὴ καὶ περὶ 10 λιρῶν τὸ στρέμμα. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, αὐτὴ ἡ ἀνατίμησις, ἡ ὁποία ἐγένετο λόγῳ τοῦ ὅτι ἀπεκαθίστατο ἕνας δυστυχὴς πληθυσμὸς δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν ἀξίωσιν ὅτι αὕτη ἦτο φυσιολογική.

§151Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Αὐτὰ τὰ στηρίζετε εἰς τὰς συμβολαιογραφικὰς πράξεις, αἱ ὁποῖαι περιεῖχον τὸν σκοπὸν τῆς ἀποκρύψεως τῆς φορολογίας.

§152Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω ἀμφισβητήσεις. Στηρίζω τὰς πράξεις μου ἐπὶ πράξεων ἐπισήμων συμβολαιογραφικῶν. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν ἂν ἐπωλήθη εἰς ἕνα συνοικισμὸν ἕνα στρέμμα μακεδονικὸν μὲ 5 ἕως 7 χιλιάδας δραχμάς Πόσα εἶναι τὰ στρέμματα τῆς Αʹ κατηγορίας; Αὐτὰ εἶναι μόλις τὸ ⅛ εἰς μίαν κτηματικὴν περιοχὴν ἑνὸς συνοικισμοῦ. Λέγω, ἀκόμη ὅτι δὲν δικαιολογῶ τὸ μέτρον νὰ χρεώσωμεν συνολικῶς τὴν ἀξίαν τῆς γῆς πρὸς 400 δραχμάς, δεδομένου ὅτι γνωρίζομεν, ὅτι ἡ κτηματικὴ περιοχὴ ἑνὸς συνοικισμοῦ ἀπὸ 10.000 στρέμματα ζήτημα εἶναι ἐὰν θὰ μᾶς δώσῃ 2000 στρέμματα Αʹ κατηγορίας, τὰ ὑπόλοιπα εἶναι βʹ γʹ καὶ δʹ κατηγορίας, τὰ ὁποῖα δὲν ἀξίζουν οὔτε 50 δραχμάς. Καὶ αὐτὰ τὰ χρεώνετε πρὸς 400 δραχμάς. Ἐὰν κάμετε λοιπὸν τὴν ἀναλογίαν τοῦ ποσοῦ τῶν αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, κατηγοριῶν θὰ ἴδητε ὅτι δὲν εἶναι 200, ἀλλὰ 1200 τὸ μακεδονικὸν στρέμμα. Ποῖος εἶναι ὁ τολμηρὸς ἐκεῖνος, ποία Κυβέρνησις θὰ τολμήσῃ νὰ χρεώσῃ τοὺς χωρικοὺς μὲ αὐτὴν τὴν βαρυτάτην τιμήν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι γνωστὸν κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅτι εἰς μὲν τὴν Θεσσαλίαν ὁ μέσος ὅρος ὁ καθορισθεὶς ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἀπαλλοτριώσεως δὲν ὑπερέβη τὰς δραχμὰς 136. Εἰς τὴν περιοχὴν τὴν ἰδικήν μου ἀπὸ ὅλας τὰς ἀπαλλοτριώσεις γνωρίζω, ὅτι δὲν ὑπερέβησαν τὰς 223 δραχμάς. Ἐν τίνι δικαίῳ καὶ τίνι δικαιώματι θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά; Πῶς ἀφοῦ ὁ ἀγροτικὸς νόμος καθορίζῃ τιμὴν 150 δραχμάς, σεῖς αὐθαιρετοῦντες καὶ παραβιάζοντες τὸν ἀγροτικὸν νόμον καθορίζετε τὴν τιμὴν τῶν 450 δραχμῶν κατὰ μέσον ὅρον; Θὰ ἴδητε ὅτι χρεωστεῖ καὶ 6800 δραχμὰς εἰς περιοχὰς αἱ ὁποῖαι κατακλύζονται συνεχῶς, καὶ τότε θὰ εἰπῆτε, ὅτι τὸ ἔργον σας εἶναι ἀπολύτως ἔκθετον ἀπέναντι τῆς γυμνῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀντίθετα. Ἂν ἐγνωρίζατε ὅλας τὰς λεπτομερείας, ἐὰν ἐγνωρίζατε, ὅτι ὁ σημερινὸς χωρικὸς ἐργάζεται διὰ νὰ μὴ σταυρώσῃ τὰ χέρια του, διότι οὔτε τιμὴν ἔχει τὸ πρᾶγμα του καὶ πεινᾶ, θὰ ἐλέγατε: δὲν ἐννοοῦμε νὰ πάρωμεν οὔτε δραχμὴ ἀπὸ τὴν γῆν, διότι καὶ ἄλλοτε εἶπον, ὅτι ἡ γῆ ἔχει μεγίστην ἀξίαν, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἀξίαν μηδαμινήν· τὴν ἀξίαν τὴν δίδει ὁ ἐργαζόμενος. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἀγρότης τῆς Μακεδονίας. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ λέγω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διεκήρυξεν ὅτι χαρίζει τοὺς τόκους μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συμφωνίας ἐκ 3 ἑκατομμυρίων λιρῶν. Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μάθῃ ἡ δημοσία γνώμη, ὅτι οὐδεμία χαριστικὴ πρᾶξις ἔγινε. Ἂν ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐχάρισαν εἰς τὴν ὁλότητα αὐτοὶ εἶναι μόνον οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν των μὲ ἕνα ἀνώτατον πατριωτισμὸν κάτω ἀπὸ τὸ ὑπέρτατον συμφέρον τῆς πολιτείας. Καὶ ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διελάλησε καὶ ἐτόνισε, ὅτι χαρίζει 3 ἑκατομμύρια 400 χιλ. λιρῶν ἀπὸ τοὺς τόκους, πρέπει νὰ μάθουν ὅλοι, ὅτι ἡ γυμνὴ ἀλήθεια λέγει, ὅτι οὐδὲ ὀβολὸν ἐχάρισεν εἰς τοὺς πρόσφυγας, ἀλλ’ ὅτι ἔγινε ἕνας συμψηφισμὸς τοῦ τόκου ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ τοὺς καταβληθῇ ἀπὸ τὴν ἡμέραν ποὺ κατεβλήθη καὶ εἰς τοὺς ἀστούς. Ἑτέρα χαριστικὴ πρᾶξις, τὴν ὁποίαν ἴσως θὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, εἶναι ὅτι ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν τὰ ἔξοδα τῶν ἔργων κοινῆς ὠφελείας ἓξ... λιρῶν. Τί νὰ εἶναι τάχα τὰ ἔργα ταῦτα; εἶναι διάφορα κοινωφελῆ ἔργα, εἶναι ὑδραγωγεῖα ἂς ὑποθέσωμεν, μικραὶ γέφυραι ἢ τίποτε δρόμοι ἢ σχολεῖα ἢ καὶ ἐκκλησίαι εἰς διαφόρους συνοικισμούς, ἀποθῆκαι, καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ἔγινε ἕνα ὑδραγωγεῖον εἰς ἕνα συνοικισμόν, καὶ τὰ 45% τῶν συνοικισμῶν εἶναι μικτοὶ συνοικισμοὶ ἀπὸ τὸ ὑδραγωγεῖον αὐτό, ἀπὸ τὰς γεφύρας αὐτὰς δὲν ὠφελήθησαν οἱ πρόσφυγες μόνον. Ἑπομένως τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι χαρίζομεν τὰ ἔξοδα τὰ γενικὰ, δὲν εἶναι χάρις, εἶναι ὑποχρέωσις τῆς πολιτείας. Ἄλλη πρᾶξις χαριστικὴ εἶναι ὅτι χαρίζομεν τὸ 5%. Τοῦτο εἶναι, κύριοι τὸ κεφάλαιον τὸ ὁποῖον ἐχρεώθη ὁ πρόσφυγξ, τὰ γενικὰ ἔξοδα μὲ τὰ ὁποῖα ἐχρεώθη, καὶ πέραν ὅλων τούτων, κάτω ἀπὸ τὸν λογαριασμὸν αὐτὸν ἡ ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔχει δώσῃ ἐντολὴν νὰ προσθέσουν τὸ 5% ὡς κρατικὰ γενικὰ ἔξοδα περὶ ποίας χαριστικῆς πράξεως ὁμιλοῦν; Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ λέγωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὅτι ἐχαρίσαμεν......

§153Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Εἴπατε διὰ τοὺς μικτοὺς συνοικισμοὺς ὅτι ἐχρεώθησαν εἰς τοὺς πρόσφυγας αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθὲς διότι ὑπάρχει ἡ ἐγκύκλιος τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἡ ὁποία λέγει τὰ ἑξῆς:..... (ἀναγινώσκει).

§154Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε εἶσθε ἀπὼν ὅταν ἐδῶ ἐπεκαλέσθην καὶ τὴν μαρτυρίαν τὴν ἰδικήν σας προκειμένου περὶ τῆς χρεώσεως εἴτε προσφύγων εἴτε γηγενῶν διὰ τὰς δαπάνας τῶν ὑδραγωγείων. Βλέπω ὅτι ἐπεκαλεῖσθε τὴν αὐτὴν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν προσήγαγον καὶ ἐγώ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, φαίνεται ὅτι ἔχει ἐσφαλμένας πληροφορίας ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν, ὅτι αὐταὶ αἱ δαπάναι προκειμένου περὶ ὑδραγωγείων ἀφηρέθησαν ἀπὸ τοὺς γενικοὺς λογαριασμούς. Καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νὰ μὲ ἐνισχύσετε διότι ἤκουσα ἀπὸ σᾶς ὅτι ὄντως ἀπὸ τὴν ἔρευνα τὴν ὁποίαν σχετικῶς ἐκάματε εἴδατε καὶ αὐτὴν τὴν ἐπιβάρυνσιν.

§155Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ὄντως ἐτέλει ἐν γνώσει καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν περιπτώσεων αὐτῶν, διότι ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ προσαγάγῃ τροπολογίαν κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην διὰ τῆς προσθήκης τοῦ ἄρθρου 2 ὁρίζοντος ὅτι (ἀναγινώσκει). Εἶναι ὅμως ἀληθὲς ὅτι αἱ ἑκασταχοῦ ὑπηρεσίαι, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς πεπλανημένης ἀντιλήψεως εἶχον χρεώσει ἔργα κακῆς ὠφελείας, τὰ ὁποῖα εἶχον χρεωθεῖ μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεγράφει ἡ σύμβασις μεταξὺ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ παρελθόν.

§156Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ὁ ἀριθμὸς διότι τὰ δάνεια δὲν συνήφθησαν μὲ 8% δὲν ἐχρησιμοποιήθη τὸ ἴδιον χρονικὸν διάστημα, ἀλλὰ κατὰ διαφόρους περιόδους, ἑπομένως ὁ μέσος ὅρος εἶναι 6½%. Ἔχομεν λοιπὸν μίαν κολοσσιαίαν διαφοράν. Ἡμεῖς δὲν παραδεχόμεθα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ σοβαρὰ Κυβέρνησις σύγχρονος μάλιστα, ἡ ὁποία θὰ ἔλεγεν ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Ἀποκατάστασις, τὴν ὁποίαν κάμνουν σηκώνει γενικὰ ἔξοδα. Μήπως πρόκειται περὶ καμμίας ἐπιχειρήσεως; Ἡ ἀγροτικὴ ἀποκατάστασις δὲν εἶναι ἐπιχείρησις, εἶναι ὑποχρέωσις τῆς πολιτείας ἀπέναντι ἀνθρώπων καταστραφέντων ἐξ αἰτίας αὐτῆς ταύτης τῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους. Ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ συζητοῦμεν σοβαρῶς αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι ἀλοίμονον ἐὰν ἐγένοντο δεκτὸν εἰς δημοκρατικὰ πολιτεύματα ὅτι ἐδικαιοῦντο τὰ Κράτη ἀποκαθιστῶντα τοὺς πολίτας των νὰ βάζουν γενικὰ ἔξοδα. Τότε ἐγώ, κύριοι, θὰ σᾶς παρέπεμπον εἰς τὸ φεουδαρχικὸν καθεστώς. Ἄλλωστε ἔχομεν τὴν προγενεστέραν ἀποκατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι χρεωμένη μὲ γενικὰ ἔξοδα. Ἔχομεν ἐπίσης τὴν Θεσσαλικὴν ἀποκατάστασιν. Πῶς θέλετε λοιπὸν σήμερον τοὺς πτωχοτέρους ἀνθρώπους νὰ τοὺς φορτώσωμεν μὲ γενικὰ ἔξοδα; Ἀλλ’ ἀπέναντι τούτων ὑπάρχει ἕνα ἄλλο παθητικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι τετραπλάσιον ἀκριβῶς τῆς ἀξίας τῶν δοθησομένων πρὸς χαρισμόν. Ἀπὸ τὴν γενικὴν διαταγὴν τῆς γενικῆς διευθύνσεως ἐπικοισμοῦ, ἀποδεικνύεται ὅτι οἱ ἀγρόται ἐχρεώνοντο 25% ὁσάκις ἡ προμήθεια ἐγένετο ἐκ τοῦ κέντρου τῆς γενικῆς διευθύνσεως Ἐποικισμοῦ. Ἐπίσης ἐχρεώνοντο μὲ 10 ἀκόμη καὶ 15%, ὅταν αἱ προμήθειαι ἐγένοντο ἐπὶ τόπου. Σᾶς ἐρωτῶ τοιαῦται χρεώσεις εἰς βάρος ἀνθρώπων πεινώντων καὶ δυστυχούντων κατὰ ποίαν λογικὴν πρέπει νὰ γίνωνται; Βλέπει κανεὶς ὅτι εἶναι 15% εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν καὶ μόνον. Καὶ μόνον ἐκεῖ ἡ διαφορά μας εἶναι περίπου 370.000 λίρες. Πῶς πάντα ταῦτα, κύριοι συνάδελφοι, ἐρχόμεθα νὰ τὰ χρεώσωμεν εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν καὶ νὰ τοὺς λέγωμεν ἀπὸ τὴν μίαν πλευρὰν ἡμεῖς σᾶς τὰ χαρίζομεν, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην ὅλως τὰ ἐνάντια; Ἐγὼ λέγω ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν, ὅτι μὲ ἐχρεώσατε τοῦτο, μὲ ἐχρεώσατε ἐκεῖνο, ἀδίκως μὲ ἐχρεώσατε καὶ δὲν δικαιοῦσθε νὰ μοῦ ζητήσετε χρήματα τὰ ὁποῖα δὲν σᾶς ὀφείλω. Ἐξ ἄλλου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ροδόπης ἀνέφερε τὸ ζήτημα τῆς διαφορᾶς τῆς λίρας. Ἦτο ἀνάλυσις ἡ ὁποία ἐγένετο πέρυσιν καὶ τὴν ὁποίαν ἀνέφερε ἐπίσης εἰς τὴν Βουλὴν μᾶς δίδει τὸ δεδομένον τῆς χρεώσεως κατὰ μέσον ὅρον κατὰ 5170 δραχμῶν ἐπὶ πλέον κατ’ οἰκογένειαν. Πῶς ἐξελάβατε σεῖς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν; Ὅτι ὁ ἀγρότης κάνει χρηματιστήριον; Μὲ ποῖον δικαίωμα σεῖς ἐχρεώνατε καὶ τὴν διαφορὰν τῆς λίρας εἰς βάρος τοῦ χωρικοῦ; Εἴχατε κανένα δικαίωμα; Νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ βάλωμεν γενικὰ ἔξοδα; Δὲν εἶναι μόνον τοῦτο ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα τοῦτο ὅτι, ἡ γενικὴ διεύθυνσις Ἐποικισμοῦ εἰς μίαν ἔκθεσίν της λέγει ὅτι τὸ 30% τῶν ἀροτριώντων τὰ ὁποῖα παρεδώσαμεν, ἐντὸς τῶν πρώτων 20 ἡμερῶν εἶχεν ἀποθάνῃ. Ἐλάχισται εἶναι αἱ περιπτώσεις ποὺ κατόπιν κάποιας διαταγῆς ἐξηρέθησαν ἐν συνόλῳ ὅμως ἐχρεώθησαν. Εἶναι ἐπίσης γνωστόν, ὅτι τὰ ὑλικὰ τὰ ὁποῖα παρεδίδοντο εἰς χείρας ἐργατῶν ἦσαν πάντοτε κατὰ 50%–60% ὀλιγώτερα. Εἶναι πλεῖσται ὅσαι αἱ τοιαῦται πράξεις. Ἀλλὰ καὶ μία ἄλλη ἀκόμη πρᾶξις βαρυτέρα ἀκόμη ἐξετελέσθη εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας παρακαλεῖται νὰ προσέξῃ τὸ ζήτημα, διότι ἀφορᾷ τὴν διεύθυνσιν τῆς ἀνταλλαγῆς. Ὅταν ἐγένοντο αἱ περικοπαὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ἅμα λάβετε τὸ βιβλίον τῶν περικοπῶν θὰ ἴδητε ὅτι εἰς μὲν τὰ ἀστικὰ κέντρα εἶναι 100 εἰς δὲ τὰ ἀγροτικὰ 122. Πῶς ἔγινε τοῦτο; Πῶς ἡ Κυβέρνησις θὰ τολμήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ παρουσιάσῃ καὶ εἴπῃ εἰς τοὺς ἀγρότας: σᾶς ἔκλεψαν εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἔδωσα συγγνώμην; Σᾶς ἔκλεψαν καὶ σᾶς ἀφῄρεσαν τὰ δικαιώματα, καὶ πάλιν σᾶς ζητοῦν συγνώμην. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἐσὺ πρέπει νὰ πληρώσῃς τὰ σπασμένα τῆς μὴ ἀποκαταστάσεως τῶν ὑπολοίπων ἀγροτῶν προσφύγων, λόγῳ τοῦ ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν. Ἡμεῖς θὰ ἐφθάναμεν μέχρι τοῦ σημείου, κ. ὑπουργέ τῆς Γεωργίας, νὰ συγχωρήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅταν ἔφθανεν εἰς τὸν πλήρη συμψηφισμόν. Δὲν ἔχομεν νὰ λάβωμεν, δὲν ἔχομεν νὰ δώσωμεν τίποτα. Καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχετε, τὸ ὑπόλοιπον τῶν 400 χιλ. λιρῶν νὰ τὸ δώσετε εἰς τὴν ἀγροτικὴν ἀποκατάστασιν. Ἀλλὰ χωρὶς νὰ κάμετε τοῦτο λέγετε εἰς τοὺς χωρικούς: πληρώσατέ μας ὅλα τὰ χρέη, πληρώσατε μας ὅλας τὰς διαφορὰς τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν αἱ ὑπηρεσίαι τὰς ὁποίας ἐκατέστησεν τὸ Κράτος, πληρώσατε ὅτι μπορεῖτε καὶ ὅτι δὲν μπορεῖτε, καὶ συντελέσατε εἰς τὴν ἀποκατάστασιν ὄχι τῶν 15 χιλ. οἰκογενειῶν ὡς σᾶς ἐπληροφόρουν αἱ ὑπηρεσίαι ἀλλὰ τῶν 30 χιλιάδων. Διότι ἐδημιουργήθησαν οἰκογένειαι ἐπὶ οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπολογίζονται ὡς ἀγροτικῶς ἀποκατεστημέναι. Ποῦ γίνεται ἢ ἔγινε σοβαρὰ ἀποκατάστασις; Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1928 μέχρι σήμερον, ὁπότε οὐσιαστικῶς ἐτερματίσθη ἡ προσφυγικὴ ἀποκατάστασις, οὐδεμία ἐλήφθη μέριμνα διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν; Καὶ ὅταν πάντα ταῦτα δὲν κάνετε ἔρχεσθε καὶ λέγετε νὰ πληρωθοῦν 8½ ἑκατομμύρια λίρες ἐντὸς 15 ἐτῶν. Πότε θὰ τὰ λάβετε; Ἔχετε κάμει ἀθροιστικὴν πρᾶξιν τῆς ἐσοδείας τοῦ ἀγρότου, ἔχετε ὑπολογίσει τὶ δίδει τὸ στρέμμα τὶ τοῦ μένει καὶ ἂν τοῦ μένῃ κάτι τί; Ὑπάρχει ἔκθεσις εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τῶν ἐποπτῶν ὑπάρχει ἔκθεσις ποὺ σᾶς λέγει ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι τραγικὴ τῶν χωρικῶν. Καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν τὴν ἐπίσημον τῶν ἐποπτῶν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ποὺ σᾶς παρουσιάζει τὰς χιλιάδας τῶν χωρικῶν ἐξαγριωμένας ἐμφανίζετε ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προκαλεῖ τὴν ἀγανάκτησιν. Ἐὰν ἡμεῖς ὡς ἀντιπολίτευσις καὶ σεῖς ὡς Κυβέρνησις δὲν θελήσωμεν νὰ ἀναθεωρήσωμεν ἄρδην τὰς γενομένας πράξεις, ἂν δὲν ἐγκαταλείψετε ριζικῶς τὸ νομοσχέδιον, βεβαιωθῆτε ὅτι εἰς τὸ τέλος τῆς τετραετίας—δὲν γνωρίζω πότε θὰ διαλυθῶμεν—θὰ θεωρηθῇ ἡ παροῦσα Βουλὴ ὡς δημόσιος κίνδυνος ὅλων τῶν Ἐθνικῶν συμφερόντων.

§157ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἐσεῖς.

§158Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις, λέγω, θὰ χαρακτηρισθῇ—ὅταν βεβαίως ἡ ἀντιπολίτευσις κάνῃ τὸ καθῆκόν της—θὰ χαρακτηρισθῇ ὡς δημόσιος κίνδυνος διὰ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας. Διότι οἱ ἀγρόται τὴν στιγμὴν ταύτην, εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται ζητοῦν ψωμὶ νὰ τοὺς δώσετε νὰ φάγουν κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, κυριολεκτικῶς πεινοῦν. Καὶ ὅταν πεινοῦν=δὲν μποροῦμε νὰ τοὺς προκαλοῦμεν, καθὼς τοὺς προκαλοῦμεν ὅταν ἔχωμεν τὸ δεδομένον ὅτι 25% ἐκ τῆς ἀποζημιώσεώς του τοῦ τὸ παρακρατοῦν. Ἐὰν ὅλα τὰ κονδύλια, τὰς κακὰς χρεώσεις, καί τὸ 25% τὸ συμψηφίσετε, θὰ ἰδῆτε ὅτι οἱ ἀγρόται ἔχουν λαμβάνειν καὶ ὄχι ἔχουν νὰ πληρώσουν. Ἐὰν ὡς ἔχετε ὑποχρέωσιν ἀνατρέψητε τὸν ἀριθμὸν 400... κατὰ μέσον ὅρον τότε οἱ ἀγρόται βεβαίως θὰ ἔχουν λαμβάνειν 2½ ἑκατομμύρια Ἀγγλικὰς λίρας, θὰ ἔχουν ἐνεργητικὸν τότε καὶ ὄχι παθητικόν. Ἐὰν ἀκόμη ὡς ἔχετε ὑποχρέωσιν ἀπαλλάξητε τοὺς παραμεθορίους πάσης χρεώσεως διότι χρεώσατε τὰ Τουρκοβουλγαρικὰ σπίτια πρὸς 11 χιλ. δραχμ., καὶ τοὺς χρεώσητε καὶ μὲ 15, 17 καὶ μὲ 30.000 δραχ. καὶ τοὺς χρεώσητε δὲ διὰ τὶ σπίτια; Σπίτια Τουρκοβουλγαρικὰ ποὺ ἔχουν μαῦρες πέτρες καὶ δὲν ἔχουν ξυλείαν παρὰ σαθράν. Καὶ ἄλλοτε ἐτόνισα καὶ εἶπα ὅτι ὅσην ἀξίαν ἔχει τὸ φυλάκιον ἀπάνω εἰς τὴν μεθόριον, ἄλλην τόσην ἔχει καὶ ἡ κατοικία τοῦ ἀγρότου εἰς τὴν παραμεθόριον. Καὶ ὅμως τὰς κατοικίας αὐτὰς κ. ὑπουργέ, τὴν ἐχρεώσατε μὲ 20 καὶ μὲ 30 χιλ. δραχ. Πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσητε σοβαρῶς τὰς ἀνάγκας αὐτάς. Δὲν πρέπει νὰ λέγετε ὅτι εἴμεθα ἡ πλειοψηφία καὶ θὰ ρυθμίσωμεν τὰ ζητήματα κατὰ βούλησιν. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω ὅτι εἶσθε σεῖς ἡ πλειοψηφία. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐπικαλοῦμαι τὰ αἰσθήματά σας τὰ ἀνθρώπινα, τὰ αἰσθήματά σας τὰ Ἑλληνικὰ καὶ σᾶς λέγω ἀνατρέψατε τὸν ὀλέθριον τοῦτον νόμον, ὁ ὁποῖος καταστρέφει τὸν ἀγρότην Ἕλληνα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§160Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἰσηγούμενος ἐν ὀλίγοις τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐπέφερε εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, ὑπεσχέθη εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ὅτι θὰ τοῦ χαρίσῃ 2000 σπίτια μὲ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ δικαιώματος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τοῦ 3% τὴν εἴσπραξιν ἡ ὁποία θὰ γίνῃ ἀπὸ τοὺς ἀστοὺς ἀγρότας πρόσφυγας. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι τὰ 35 ἑκατομμύρια μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἔφτιανε τὰ 2000 σπίτια, πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν εἰς 25 ὁλόκληρα χρόνια καὶ ὅτι ἐξ αὐτῶν δὲν ἀναλογοῦν ἐτησίως παρὰ 20 καὶ 25 σπίτια τὰ ὁποῖα καὶ αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ προστεθοῦν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα προβλέπει τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δοθῇ διὰ τὴν πλήρη ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων εἶναι καθωρισμένον ἐξ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου εἰς 3 ἑκατομμύρια λίρας. Πάντως ἡ δήλωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι καὶ ὅσα ἐκ τῶν γενικῶν ἐξόδων ἐμειώθησαν ἐνδεχομένως εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῶν ἀγροτῶν εἶναι τὸ μόνον εὐχάριστον σημεῖον. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κ. ὑπουργέ, ἔχω νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὅτι ὁ νόμος 4757 προβλέπει τὴν κατάθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας, μέχρι τέλους τοῦ λήξαντος ἔτους τοῦ νέου μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1930. Κατὰ συνέπειαν ἡ προθεσμία τὴν ὁποίαν προβλέπει ὁ ἴδιος νόμος περὶ ἐνάρξεως τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἀπὸ τῆς πρώτης τοῦ τρέχοντος ἔτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπολύτως δεδομένου ὅτι τὸ νομοσχέδιον τίθεται ὑπὸ τήν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Γερουσίας καὶ θὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους 6 μῆνας περίπου μετὰ τὴν προθεσμίαν τὴν ὁποίαν προβλέπει καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ ἐφαρμογὴ καὶ ἡ ἔναρξις τῶν εἰσπράξεων τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἀρχίσῃ 6 μῆνας ἀργότερον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ εἰσπράττῃ τὰ χρέη τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ τὰ χρέη τῶν ἀστῶν. Ἐπίσης θὰ συμψηφίζῃ τὴν ἀξίαν τῶν ἐφοδίων ἀπὸ τὴν προκαταβολὴν τὴν ὁποίαν δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καὶ μετὰ τὸν συμψηφισμὸν τῶν χρεῶν δὲν ἔχουν νὰ λαμβάνωσι, εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ τοὺς δώσῃ ὁμολογίας. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν πρᾶξιν τοῦ συμψηφισμοῦ ἡ δική μας ἡ ἄποψις εἶναι ὅτι ἡ πρᾶξις αὐτὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἦτο αὐθαίρετος, διότι οἱ πρόσφυγες συμβληθέντες μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως κατά τὴν ἀποκατάστασιν καὶ ἐγκατάστασιν, ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν τὰ μὲν ἐφόδια νὰ τὰ πληρώσουν ἐντὸς 15ετίας, τὴν δὲ ἀξίαν τῶν γαιῶν ἐντὸς 25ετίας. Αὐτὴ ἦτο ἡ ὑποχρέωσις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Κατὰ συνέπειαν ἡ μετέπειτα ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως νὰ συμψηφίσῃ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τῶν ἐφοδίων καὶ ἀκινήτων ἀπὸ τὴν προκαταβολήν, ἦτο πρᾶξις αὐθαίρετος διότι οἱ ἀγρόται δὲν εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσουν πέραν τοῦ χρεωλυσίου ἢ μᾶλλον τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἔληξε καὶ ἦτο ἀπαιτητόν. Δὲν εἶχεν δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις, ἐφ’ ὅσον ἀρχικῶς συνεβλήθησαν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς αὐθαιρεσίας μόνον, ἀλλὰ πρόκειται διὰ τῆς προκαταβολῆς αὐτῆς οἱ ἀγρόται νὰ συμπληρώσουν τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα ὡς γνωστὸν εἶναι ἐλαττωματικά. Εἶχον δὲ καὶ τὰ μέσα νὰ βελτιώσουν τὴν γῆν τὴν ὁποίαν κατοικοῦν καὶ καλλιεργοῦν, τοιουτοτρόπως δὲ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ διετίθετο δὲν θὰ ἦτο δύσκολον νὰ ἐξευρεθῇ, θὰ ἐχρησιμοποιεῖτο παραγωγικῶς ἀπὸ τοὺς ἀγρότας ὥστε εἰς ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα θὰ ἀπέδιδε τοὺς τόκους καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνετο αὐτὴ ἡ ἀπόδοσις πρὸς ὄφελος τοῦ Ἐθνικοῦ πλούτου καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ ἐκτὸς τοῦ σημείου αὐτοῦ ἡ καθυστέρησις τῆς πληρωμῆς τῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων πρὸς τοὺς ἀγρότας, ἡ ὁποία προεβλέπετο ἐφέτος ἀπὸ τὸν νόμον 4593 παράγραφον 5 ἡ ὁποία λέγει. (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης ὁ νόμος 4857 εἰς τὸ ἄρθρον 9. (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης ὁ νόμος 4332, καὶ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, ἐν ἄρθρῳ 3 παράγραφος βʹ λέγει. (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης ἡ σύμβασις τοῦ πρώτου προσφυγικοῦ δανείου εἰς τὸ ἄρθρον 18 λέγει: (ἀναγινώσκει). Ὅλα αὐτὰ προβλέπουν, ὅτι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ πάρουν ὀπίσω κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς διαλύσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, θὰ χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ πιστωτικοῦ ὑπολοίπου τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἐνῷ λοιπὸν ἔχομεν ὅλα, εἶναι ἄξιον περιεργείας νὰ καθυστερῆται ἡ πληρωμὴ τοῦ πιστωτικοῦ ὑπολοίπου εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὡς ὅλοι οἱ ρήτορες ὡμίλησαν ὁμολογεῖται, ὅτι ἔχουν ἀνάγκην καὶ τοῦ τελευταίου ἀκόμη ὀβολοῦ διὰ τὰς παραγωγικὰς αὐτῶν ἐργασίας. Ἀντιθέτως ὁ νόμος 4745 ἐν ἄρθρῳ 10 προβλέπει ἔκδοσιν ὁμολογιῶν αἵτινες ἔπρεπε νὰ πληρώνωνται ταὐτοχρόνως μὲ τὸ συμψηφιζόμενον ποσόν. Πάντως ἡ καθυστέρησις τῆς ἐκδόσεως τῶν ὁμολογιῶν αὐτῶν τὰς ὁποίας προβλέπει, δὲν εἶναι διόλου δικαιολογημένη. Ἐπειδὴ περαιτέρω εἰς ἄλλην διάταξιν τοῦ ἰδίου νόμου προβλέπεται, ὅτι ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη ἐντὸς ἑνὸς ἔτους νὰ δώσῃ εἰς τὴν Διεύθυνσιν Ἀνταλλαγῆς πίνακα τῶν ὁριστικῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων, ἐφόσον εἰς τὴν Διεύθυνσιν Ἀνταλλαγῆς δὲν ὑπάρχει ἀκόμη καμμία ὑπηρεσία ἡ ὁποία νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν περίπτωσιν τῆς πληρωμῆς τῶν πιστωτικῶν αὐτῶν ὑπολοίπων, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ ὑπόλοιπα αὐτὰ δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν εἰς τοὺς δικαιουμένους πρόσφυγας ἀγρότας πρὸς τοὺς περιμένοντας τοὐλάχιστον ἕνα ὁλόκληρον ἔτος ἀπὸ σήμερον. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει ἐπίσης τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν τῶν ἀστῶν προσφύγων. Διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως καταργεῖται κατ’ οὐσίαν ὁ νόμος 3764, ὁ ὁποῖος προβλέπει τὴν ρύθμισιν τῆς διαθέσεως τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν καὶ οἰκοπέδων. Ἐπίσης ἡ παροῦσα σύμβασις προβλέπει, ὅτι τὸ Κράτος θὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μέχρι τῆς 31 τρέχοντος μηνὸς διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ γίνουν αἱ εἰσπράξεις τῶν ἀστῶν.

§161Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Πρόκειται περὶ τῶν ἀστῶν, τῶν ὁποίων ἡ περίπτωσις εἶναι καθωρισμένη.

§162Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν πρόκειται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ἢ τὸ Κράτος νὰ χαρίσῃ τίποτε. Μολονότι εἶχεν ἀναλάβει κατηγορηματικὴν ὑποχρέωσιν μέχρι 31 Δεκεμβρίου, δὲν νομίζω, ὅτι συντρέχει λόγος νὰ συντομευθοῦν αἱ προθεσμίαι. Εἰς τὸ δʹ ἐδάφιον τοῦ 2ου ἄρθρου ἀναφέρεται περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν τίτλων. Εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ οὔτε ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας μᾶς κατετώπισε πῶς καὶ πότε θὰ ἀρχίσῃ ἡ χορήγησις τῶν τίτλων, ἐφ’ ὅσον εἰς τὸ ἴδιον νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ὁ τόπος τοῦ τίτλου τοῦ ὁριστικοῦ δὲν κατηρτίσθη ἀκόμη. Εἶναι δὲ γεγονός, ὅτι κατὰ τὸν συμψηφισμὸν πολλοὶ ἀγρόται τοὐλάχιστον θὰ ἐξοφλήσουν τὰ χρέη των τελειωτικῶς. Καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν εἶναι εὔκολον νὰ πάρουν ἀμέσως τὸν ὁριστικόν των τίτλον καὶ νὰ ἀπαλλάξουν τὸν κλῆρον ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην ὑποχρέωσιν. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ τύπος τοῦ τίτλου δὲν εἶναι καθωρισμένος. Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει καμμία δυσκολία νὰ ἐξακολουθῇ νὰ προβλέπεται ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ὁ τύπος τοῦ τίτλου θὰ καθορισθῇ προσεχῶς. Εἶναι ἐπίσης ἄξιον σημειώσεως καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ὁ τίτλος αὐτὸς θὰ εἶναι ὁριστικὸς καὶ ἀμετάκλητος. Διότι δυστυχῶς ἔχω ἐντὸς τοῦ φακέλλου μου μίαν περίπτωσιν τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὴν ὁποίαν πρόσφυξ ὑποβαλὼν αἴτησιν διὰ νὰ ἀποκτήσῃ οἰκόπεδον, ἔλαβεν γνωμοδότησιν τοῦ συμβουλίου καὶ ἐπί τῇ βάσει αὐτῆς τοῦ παρεχωρήθη ὁριστικὸς τίτλος, ἀλλὰ κατόπιν ὁ ἴδιος ὑπουργός, ὁ ὁποῖος ἐξέδωσε τὸ παραχωρητήριον, ἐξέδωσεν ἀπόφασιν δι’ ἧς ἀνεκάλει τὴν παραχώρησιν τοῦ οἰκοπέδου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἶναι πολὺ δύσκολος ἡ θέσις ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τοιούτους ὁριστικοὺς τίτλους. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀναφέρεται ὅτι τὰ χρέη γενικῶς τῶν προσφύγων θὰ εἰσπράττωνται ἀπὸ τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κλιμακίου τῶν 5, 7 καὶ 20 ἐτῶν. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἐνεφυλοχώρησε κἄποια αὐθαιρεσία, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὸν συμψηφισμὸν εἶναι δυνατὸν νὰ τροποποιηθῇ ἡ βάσις τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης, τὸ ὁποῖον κανονίζει 15 ἔτη διὰ τὰ κινητὰ καὶ 25 διὰ τὰ ἀκίνητα. Ἐὰν ἑνώσωμεν αὐτὰς τὰς δύο προθεσμίας, τότε θὰ εὕρωμεν ἓν μέσον χρονικὸν ὅριον τὸ 20, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεκτείνεται ἀπὸ τὰ μικρὰ ποσὰ μέχρι τῶν μεγάλων. Τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης δὲν ἔκαμε διάκρισιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι χρεωστοῦν 50 καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι χρεωστοῦν 100. Ἄνευ διακρίσεως ὅλοι οἱ πρόσφυγες πρέπει νὰ ἔχουν τὴν προθεσμίαν τῶν 20 ἐτῶν, καὶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔπραττε τοῦτο θὰ τοὺς ἔκαμε μίαν μεγάλην εὐκολίαν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον προβλέπεται νὰ πληρώνουν ἐνοίκιον μέχρις 8%. Ὁσάκις ἐγένετο λόγος περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐνοικίου, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφάνη ἀνένδοτος. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι τὰ κτήματα τῶν ἀνταλλαξίμων δὲν ἀποδίδουν περισσότερα τῶν 2½% καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναγκασθοῦν νὰ πληρώσουν τὸ 8% εἶναι οἱ ἀπορώτεροι, οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐξοικονομήσουν αὐτὸ τὸ ποσόν. Προβλέπεται, κ. ὑπουργὲ, νὰ πληρώνουν 8% τόκον οἱ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι ἐγκατέλειψαν αὐθαιρέτως τὸν κλῆρον των. Ἀλλὰ τὸν κλῆρον τὸν ἐγκατέλειψαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠμποροῦσαν νὰ ζήσουν ἀπὸ τὸν κλῆρον.

§163ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ λόγῳ θανάτου.

§164Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸν ἐγκατέλειψαν εἴτε λόγῳ θανάτου εἴτε διότι δὲν μποροῦν, νὰ ζήσουν δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιβάλλεται τόκος 8%. Δὲν εἶναι βάσιμος ἡ φερομένη δικαιολογία, κ. ὑπουργέ. Ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον ἀναφέρει εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐκπτώσεων, ὅτι δύναται ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ παράσχῃ ἐκπτώσεις. Ἀλλ’ εἶναι τόσον ἀλαθόριστον τὸ τοιοῦτον ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου θὰ δημιουργήσῃ ἀσφαλῶς τόσας διακρίσεις μεταξὺ τῶν χρεωστῶν, ὥστε ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἂν ὄχι εἰς τὸ κέντρον, πάντως εἰς τὰς ἐπαρχίας οἱ διευθυνταὶ λόγῳ τῶν φιλικῶν διαθέσεων μὲ τὰς εὐνοίας μὲ τὰς ὁποίας θὰ διάκεινται ἀπέναντι ὡρισμένων χρεωστῶν, εἰς ἄλλους θὰ κάμουν 15% ἔκπτωσιν καὶ εἰς ἄλλους 20%.

§165Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὴν ἀλήθειαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν διεκηρύξατε ἔχει ἄλλωστε ἀποδεχθῇ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Εἰς τὴν Κέρκυραν ἔχει γίνει ἕνας αὐτόνομος ὀργανισμὸς ἀγροτικῆς πίστεως εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἔχει καθορισθῆ τὸ ζήτημα τῶν ἐκπτώσεων καί τοῦ ἐπιτοκίου ἀκόμη. Ἐκ τῶν ὑστέρων διεπιστώθη, ὅτι ἡ μὴ λῆψις καθορισμοῦ ἐγένετο ἀφορμὴ κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως καὶ ἔρχεται ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου νὰ καθορίσῃ τὸ ποσὸν τῶν ἐκπτώσεων. Καὶ ἂν ἀκόμη δὲν γίνῃ ἀντικείμενον κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως, πάντως εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ λαβὴν δυσαρεσκείας. Τὸ νομοσχέδιον προβλέπει ὅτι ἡ εἴσπραξις θὰ γίνῃ καὶ ἀκόμη ἐφαρμοζομένου τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως δημοσίων ἐσόδων ὅστις προβλέπει ὅτι τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν ὁ ἀγρότης ἢ ὁ ἀστὸς πρόσφυξ νὰ πληρώσῃ. Θὰ ἦσαν ἴσως δικαιολογημέναι αὐταὶ αἱ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθοῦν διὰ τοὺς πρόσφυγας, προκειμένου ὅμως περὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης δυνάμει τοῦ νόμου 4479 αἱ εἰσπράξεις θὰ γίνωνται μὲ κακὸν τρόπον, ἐξαιρέσει δὲ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶ πῶς ὁ ἴδιος ὁ ὀργανισμὸς προκειμένου νὰ εἰσπράξῃ μίαν κατηγορίαν ὀφειλῶν ἀπὸ αὐτοὺς θὰ ζητήσῃ τὴν προσωπικὴν κράτησιν τοῦ χρεώστου ἡ ὁποία συγκεκριμμένως προκειμένου περὶ διαθέσεως τῶν κεφαλαίων τῆς Τραπέζης, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνασταλῇ.

§166Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Πῶς θὰ εἰσπραχθοῦν;

§167Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Καθ’ ὃν τρόπον εἰσπράττονται καὶ τὰ χρήματα ἐπὶ τῶν ἰδίων κεφαλαίων.

§168Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Καὶ ἐὰν εἶναι πρόσφυξ δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο παρὰ τὰ ἐργαλεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκατάσχετα.

§169Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Δὲν εἶναι ὑπέγγυα τὰ ἐφόδια τοῦ ἀγρότου πρόσφυγος.

§170Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Κατὰ τὴν πολιτικὴν δικονομίαν εἶναι ἀκατάσχετα καὶ μένει εἷς μόνος τρόπος, ἡ προσωπικὴ κράτησις.

§171Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ὁ πρόσφυξ εἶναι καλλιεργητὴς καὶ ἀγρότης δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἶναι πιστοῦχος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὸ ζήτημα τῆς προσωπικῆς κρατήσεως νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν ἰσχύει εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Εἰς τὸ πέμπτον ἄρθρον ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα προκειμένου νὰ εἰσπράξῃ χρέη προσφύγων εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δέχηται ὁμολογίας ἀνταλλαξίμων Ἑλλήνων ὑπηκόων. Αἱ ὁμολογίαι ὅλαι αὐταί, κ. ὑπουργὲ εἶναι 1000 δρχ. καὶ οἱ ἀγρόται πολὺ ὀλίγες φορὲς θὰ πληρώσουν. Αἱ ὁμολογίαι τῶν πολεμοπαθῶν εἶναι τῶν 100 δρχ. καὶ εἶναι καὶ μὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους. Ὑπάρχει μικρὰ ἀντίφασις κ. ὑπουργὲ μεταξὺ δύο διατάξεων τῆς διατάξεως τοῦ 7 κεφαλαίου τοῦ ἄρθρου 5 καὶ τῆς 2 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως. Αἱ μέχρι τοῦδε εἰσπράξεις ὅπως ἀνέπτυξεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Ροδόπης ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν τῶν 270 ἑκατ. δρχ., ἀπὸ τῆς ἐγκαταστάσεως μέχρι τοῦ 1930, τοὐτέστιν ἀναλογία 45 ἑκατ. δραχ. κατ’ ἔτος. Δὲν φαντάζομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράττωνται αὐτὰ τὰ ποσά. Τοιουτοτρόπως τὰ ποσὰ αὐτὰ φθάνουν τὰ 94.000.000, ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι θὰ ἐπαληθεύσῃ ἡ γνώμη τοῦ κυρίου ἐκ Ροδόπης συναδέλφου. Ἀνέλαβεν ἀφ’ ἑτέρου νὰ συμπληρώσῃ ἐντὸς μιᾶς προθεσμίας 15 ἐτῶν 3.000.000 λιρῶν τὰ ὁποῖα θὰ θέτῃ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Φαντάζομαι ὅτι ἐκ τῶν 3.000.000 αὐτῶν πρέπει νὰ κατατίθεται ἕνα ποσὸν 200.000.000 τοὐλάχιστον δρχ. εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιῇ τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως. Πόθεν πιστεύει, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν κατόπιν τῆς πληρωμῆς τῶν ἀνειλημμένων ἤδη ὑποχρεώσεων, θὰ ἔχῃ καὶ τόσον περίσσευμα, ὥστε νὰ συμπληρώσῃ ἐντὸς τῆς 100ετίας 3.000.000 λίρες; Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἐδῶ κάποια οὐτοπία πραγματικὴ τὴν ὁποίαν θέλω νὰ μελετήσῃ κατὰ βάθος ἡ Κυβέρνησις διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ περισσεύσουν τόσα χρήματα διὰ νὰ συμπληρωθοῦν 3.000.000 λίρες. Εἰς τὸ 6ον ἄρθρον αἱ εἰσπράξεις περιέρχονται εἰς τὴν κυριότητα τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὰ ποσὰ αὐτὰ ὅπως ἀνέφερα καὶ προχθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, τὰ ποσὰ αὐτὰ ἔχουν διατεθεῖ, ἤδη πρὸ 3ετίας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς συμπληρωματικὴν ἐγκύησιν τῶν ἐκδοθησομένων ὁμολογιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων. Εἶναι δὲ τόσον σαφὴς καὶ τόσον κατηγοριματικὴ ἡ διάταξις εἰς τὴν σύμβασιν ὥστε διὰ δύο κεφαλαίων τῆς συμβάσεως ἐπαναλαμβάνεται ἡ διάταξις ὅτι ἡ παραχώρησις γίνεται ἀπὸ τώρα μὲ δικαιώματα τῆς Τραπέζης τῆς Ἐθνικῆς νὰ εἰσπράξῃ ἀπὸ τοὺς ὀφειλέτας τὰ χρήματα αὐτῆς. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ ὥστε, νὰ μὴ διατείθεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν διὰ δύο συμβάσεων κυρουμένων ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Γερουσίαν, τὸ ἴδιον ποσὸν δραχ. μὲ διαφόρους σκοπούς. Ἐπίσης ἡ ἰδία διάταξις εὑρίσκεται εἰς τὰς δύο συμβάσεις ὅσον ἀφορᾶ τὴν διάταξιν τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν. Διὰ δύο συμβάσεων παρέχεται τὸ ἴδιον ποσὸν διὰ δύο διαφόρους σκοπούς. Πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα.

§172Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πολὺ ὀρθόν.

§173Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἀκόμη παραδεχθῶμεν ὅτι θὰ κατορθώσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ παραδώσῃ κανονικῶς τὰ χρεωλύσια τὰ ὁποῖα χρειάζεται πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων, νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι τὰ 3.000.000 αὐτὰ εἶναι ἀρκετὰ διὰ νὰ συμπληρώσῃ πραγματικῶς τὴν ἀποκατάστασιν ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν ἐφ’ ὅσον πρόκειται καὶ περὶ τῶν δύο κατηγοριῶν νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Τράπεζα, δεδομένου ὅτι αἱ μὲν ἀναγκαῖαι ἐγκαταστάσεις τῶν ἀγροτῶν, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἀνέφερε ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σερρῶν, ἀποβλέπουν, ἀφοροῦν 30.000 οἰκογενείας, αἱ δὲ ἀνάγκαι στεγάσεως τῶν ἀστῶν δὲν ὑπολείπονται τῶν 50.000 οἰκογενειῶν. Νομίζω ὅτι διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀγροτῶν δὲν εἶναι μόνον τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δαπανᾶται διὰ τὴν στέγασιν. Ὑπάρχουν ὡρισμέναι οἰκογένειαι, πολλαί, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην συμπληρώσεως μερικῶν ἐφοδίων. Τὸ ποσὸν τῶν 3.000.000 δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ διότι αἱ οἰκογένειαι αὐταὶ ἔχουν ἀπόλυτον ἀνάγκην καὶ μιᾶς ἐκτάσεως ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὀλιγωτέρα τῶν 2.000.000 στρεμμάτων. Καὶ τότε εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις ὅτι αἱ 140.000 οἰκογένειαι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τακτοποιηθοῦν εἰς τὰς θέσεις των διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει νομίζω ὅτι ἐὰν δὲν ἐξευρεθῇ ἡ ἔκτασις γῆς ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται πρὸς συμπλήρωσιν βιωσίμου κλήρου, αὐτὸς θὰ αὐτοσυμπληρωθῇ μόνος του καὶ θὰ γίνῃ ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔγινεν προηγουμένως ὅτε οἱ αὐθερέτως κατέχοντες τοὺς κλήρους ἠναγκάζοντο νὰ τοὺς ἐγκαταλείψουν εἴτε συνεπείᾳ θανάτου ἰδίᾳ ὅμως συνεπείᾳ ἀνεπαρκείας γῆς. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ εὑρεθῶμεν μετὰ ἕνα χρόνον νὰ ἔχωμεν τὸ ὅριον ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ζήσῃ ὁ ἀγρότης. Πάντως χρειάζεται νὰ ἐξευρεθῇ ἐπειγόντως μία ἔκτασις γῆς 2.000.000 στρεμμάτων διὰ νὰ μπορέσουν νὰ γίνουν αὐτάρκεις καὶ νὰ τακτοποιηθοῦν εἰς τὰ χωρία καὶ τὰς πόλεις. Ἐπίσης κατὰ τὴν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 3.000.000 λιρῶν ἔπρεπεν νὰ τεθῇ μία βάσις κατ’ ἀναλογίαν. Ἡ ἀναλογία τῆς στεγάσεως δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο κατηγοριῶν. Ἡ ἀναλογία αὐτὴ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι ἡ ἑξῆς: μία οἰκογένεια ἀγροτικὴ, ὅσον ἀφορᾶ ἀποκλειστικῶς τὴν στέγασιν, ἀπέναντι 4–5 οἰκογενειῶν ἀστικῶν. Κατὰ συνέπειαν τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διατεθῇ πρέπει νὰ διατίθεται κατὰ τὴν ἀναλογίαν αὐτήν. Μέχρι τοῦδε ἔχει παρατηρηθεῖ ἐντελῶς ἀντίθετος πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως Ἀπεσύρθησαν 160.000.000 δρχ. τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ πληρωθοῦν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ὑπολοιπομένων, ἀπεσύρθησαν 65.000.000 τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας ἀποκλειστικῶς εἰς τρεῖς μόνον περιφερείας τῆς Μακεδονίας καὶ μέρος ἴσως τῆς Θράκης. Ὁ τρόπος αὐτῆς τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων πρὸς στέγασιν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθωρισθοῦν αἱ ἀνάγκαι, ὅτι δήποτε δὲ ποσὸν ἐξοικονομεῖται νὰ διατείθεται ἀναλόγως διὰ τὰς ἀνάγκας. Τὸ ἄρθρον 7ον λέγει ὅτι ... (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ τῆς 15 Ἀπριλίου ἔχει ἕναν χρόνον εἰς τὴν διάθεσίν της ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, καὶ μόλις τὴν 15 Ἀπριλίου θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ δώσῃ τοὺς πίνακας τῶν παθητικῶν ὑπολοίπων εἰς τὴν διεύθυνσιν ἀνταλλαγῆς. Ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέραν ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωμεν μίαν μικρὰν προθεσμίαν εἰς τὴν διεύθυνσιν ἀνταλλαγῆς ὥστε νὰ συμπληρώσῃ τὸ Ἀγροτικὸν Μητρῷον.

§174Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διαβάζω εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ 7ον ἄρθρον. Ἡ πρώτη παράγραφος λέγει: ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς 15 Ἀπριλίου 1931 νὰ ἔχῃ διενεργήσει τὸν συμψηφισμόν.

§175Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς εἶναι τὸ ἑξῆς—τὸ εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν, διὰ νὰ συμπληρωθῇ δηλαδὴ ἡ πληρωμὴ τῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων ὄντως θὰ περάσῃ ἕνας χρόνος ἀπὸ σήμερον. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου.

§176Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ ἐπικαλεσθῆτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ὁ νόμος, δηλαδὴ μέχρι 1 Ἀπριλίου πρέπει νὰ ἔχῃ συμπληρωθῇ.

§177Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡμεῖς περιμένομεν ἔναρξιν πληρωμῆς τὴν 1ην Ἀπριλίου. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν θὰ τελειώσῃ πρὶν ἀπὸ ἕνα χρόνο ὁλόκληρον τὴν πληρωμήν.

§178Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι οὔτε μετὰ τρεῖς, οὔτε μετὰ 6 μῆνας δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀρχίσῃ ἡ πληρωμὴ τῶν πιστωτικῶν ὑπολοίπων δεδομένου ὅτι εἰς ὡρισμένην παράγραφον τοῦ νομοσχεδίου ἀναφέρεται ὅτι τύπος τῶν ὁμολογιῶν δὲν ἔχει καθοριστεῖ— ξεύρομεν δὲ ἀπὸ τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁμολογιῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀνταλλαξίμων, πόσες δυσκολίες παρεμβάλλονται, ἀφοῦ πέρυσι διὰ τὴν ἔκδοσιν μιᾶς σειρᾶς ὁμολογιῶν περιμέναμε ἕξ μῆνας διὰ νὰ ἔλθῃ τὸ χαρτὶ ἀπὸ τὴν Γερμανίαν.

§179Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ἕνα μυστικὸν τῆς ὑπηρεσίας; Ἐδηλώθη ἀπὸ ὑμᾶς τὸ ἑξῆς: Ἔχετε, κύριοι, ὁμολογίας; Βάλετε μίαν σφραγῖδα ἐπάνω καὶ διανείματέ τας, Αἱ ὁμολογίαι περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε εἶναι σχεδὸν ἕτοιμες. Ἔκοψαν ὅμως τοκομερίδια παραπάνω τοῦ δέοντος—αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§180Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῦ τὰ μάθατε αὐτά;

§181Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ παρακολουθοῦμεν τὰ ζητήματα, κύριε ὑπουργέ; Ἔχομεν ὑποχρέωσιν.

§182Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐγὼ εἶναι ὅτι αἱ ὁμολογίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι κατατεθειμέναι εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ βγοῦν πιὸ μπροστὰ διὰ νὰ πληρώσωμεν τοὺς ἀγρότας καὶ νὰ μὴ περιμένωμεν νὰ ἔλθῃ τὸ χαρτί. Εἰς τὸ ἄρθρον 8 γίνεται λόγος περὶ οἰκημάτων καὶ οἰκιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας, τὰ ὁποῖα δὲν διετέθησαν ἀκόμη, πῶς θὰ γίνεται ἡ διάθεσις αὐτῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίκαιρον νὰ σημειωθῇ διὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅτι μέχρι τοῦδε εἴτε τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας, εἴτε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, προκειμένου διὰ τὰ οἰκόπεδα τὰ ὁποῖα ἀπαλλοτριώθησαν καὶ διετέθησαν πρὸς σύνδεσιν συνοικισμῶν καὶ τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς διαφόρους πρόσφυγας, δὲν μᾶς εἶπον ἐπισήμως μὲ κανένα ἐπίσημον πίνακα, εἴτε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, εἴτε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, πόσες ἐκτάσεις ἀπολλοτρίωσαν, ποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν ἀπαλλοτριωθεισῶν αὐτῶν ἐκτάσεων μὲ ποίαν τιμὴν τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας διέθεσεν αὐτὰς ἢ ἐχρέωσε τοὺς συνοικισμοὺς καὶ μὲ τί ποσὰ ἐχρέωσε τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ μὲ τί ποσὰ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἐχρέωσε τοὺς διαφόρους πρόσφυγας διὰ τὰ σπίτια τῶν συνοικισμῶν τὰ ὁποῖα ἔφτιασε. Θὰ ἦτο ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζωμεν ὅλα αὐτὰ διότι εἶναι ἀπολύτως βεβαιωμένον ὅτι πολλαὶ τῶν ἐκτάσεων τούτων ἔχουν ἀπαλλοτριωθεῖ εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς, 50 λεπτῶν, 1 ἢ 2 δραχμῶν καὶ ἔχουσι χρεωθεῖ ἀπὸ 5 μέχρις 150 δρχ. τὸ τετρ. μέτρον. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ εἶχον νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας τὸ ἑξῆς: ὑπάρχουν συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἱδρύθησαν μὲ ἀτομικὴν πρωτοβουλίαν τῶν διαμενόντων προσφύγων. Μερικοὶ ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι ἀπαλλοτριομένοι, ὑπάρχει ὅμως μία πραγματικὴ κατάστασις ὅτι ἐπάνω εἰς αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα ἔχουν ἐγκατασταθεῖ ἑκατοντάδες οἰκογενειῶν προσφύγων. Νομίζω ὅτι ἐφ’ ὅσον κανονίζεται ὁ λογαριασμὸς τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων γενικῶς, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 4857 ὁ ὁποῖος προβλέπει ὅτι ὁπωσδήποτε ἐκτάσεις οἰκοπέδων ἢ οἱοσδήποτε χῶρος κατεχόμενος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως θεωρεῖται ἀπηλλοτριωμένος. Ἐὰν μεταξὺ τῶν χώρων αὐτῶν ἔχουν παρεισφρύσει καὶ μικροϊδιοκτησίαι, αὐταὶ παραμένουν ἰδιοκτησίαι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως, ἐφαρμόζεται δὲ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ Συντάγματος. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ κανονισθῇ καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐφόσον ἀφορᾷ ἀρκετοὺς συνοικισμοὺς μὲ ἑκατοντάδας σπιτιῶν ἐπάνω, ἐπεκτεινομένης τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 4857 καὶ ἐπὶ τῶν συνοικισμῶν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν ἀπαλλοτριωθεῖ καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει μία πραγματικὴ κατάστασις ἀνηγερμένων ἤδη οἰκιῶν ὥστε οἱ πρόσφυγες αὐτοὶ νὰ κοιμοῦνται ἥσυχα διότι σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὴν διάθεσιν καθημερινῶς τῶν ἰδιοκτητῶν ἐκβιαζόμενοι παντοιοτρόπως—καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ εἰσπράττῃ τὴν ἀξίαν τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν, ν’ ἀποτελέσουν δηλ. καὶ αὐτοὶ ἓν κεφάλαιον τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. Τὸ ἄρθρον 9 ἀναφέρει ἀκριβῶς τὸ ζήτημα τῆς ὑπεγγυότητος τῶν ἐφοδίων καὶ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε καὶ διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἐφαρμόζῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅ,τι ἐφαρμόζῃ καὶ διὰ τοὺς ἀγρότας οἱ ὁποῖοι δανείζονται ἀπ’ αὐτὴν καλλιεργητικὰ δάνεια. Ἐν τῷ καταστατικῷ αὐτῆς λέγει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ὑποθήκη καὶ ὑπεγγύησις τῶν ἐφοδίων. Δὲν θὰ ἔπρεπε καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν νὰ ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὐτή—διότι καὶ ἐδῶ εἶναι ἐξαιρετικὴ διάταξις ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Τὰ ἄρθρα 10 καὶ 13 ὁμιλοῦν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ θὰ εἶχον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς ἐφ’ ὅσον διαλύεται ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ θὰ συγχωνευθῇ πρὸς ἤδη ὑφισταμένην ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία διαθέτει προσωπικόν, δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ν’ ἀπολυθῶσι οἱ ὑπάλληλοι ἀλλὰ ν’ ἀποζημιωθοῦν μὲ 2, 3, 4 ἢ 5 μηνιάτικα καὶ ὅταν θὰ προσέρχωνται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ πάρουν. Διότι περιέπεσεν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου τὸ ἑξῆς συγκεκριμένον γεγονός· ἐκαθήμην εἰς κάποιο παράρτημα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως εἰς τὸ ὁποῖον προσῆλθεν ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν ἀπὸ τὸ προϊστάμενον του νὰ ὑπογράψῃ τὴν ἀπόλυσίν του μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι «μοῦ ἐδήλωσαν ὅτι μόλις πάρω τὴν ἀπόλυσίν μου θὰ μὲ ἐπαναδιορίσουν εἰς τὴν θέσιν μου ἐδῶ». Εἶναι δίκαιον ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ πεταχθῇ εἰς τὸν δρόμον, ὅπως οἱ ἄλλοι συνάδελφοί του νὰ πάρῃ ἀποζημίωσιν ἐνῷ οἱ ἄλλοι πῆραν δύο–τρία μηνιάτικα καὶ μένουν σήμερον χωρὶς δουλειά; Αὐτὰ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κ. ὑπουργέ. Ἔχω νὰ παρατηρήσω ἀκόμη τὸ ἑξῆς. Παρετηρήθη κ. ὑπουργὲ ὅτι ἀπελύθησαν ὑπάλληλοι ἱκανότατοι καὶ ἀξίας καὶ μορφώσεως ἀνεγνωρισμένης καὶ ἀντικατεστάθησαν διὰ προσώπων τελείως ἀμορφώτων τελείως ἀκαταλλήλων ἐξασκούντων καὶ ἐπαγγέλματα ἰδιαίτερα. Θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ μὴ γίνωνται αὐτὰ διότι δικαίως οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν ἐπὶ τόσα ἔτη ἔχουν δικαίωμα προτιμήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρακλήσεις τῶν προσφύγων τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν, νομίζω ὅτι ἐπὶ τῶν παρακλήσεων αὐτῶν αἱ ὁποῖαι συμφωνοῦν κατὰ τὸ πλεῖστον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου 3764 θὰ ἔπρεπε ἡ σύμβασις νὰ ἀναφέρῃ ὡρισμένας περιπτώσεις. Αἱ περιπτώσεις εἶναι αἱ ἑξῆς: αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανά, τὰ θύματα πολέμου, νὰ μποροῦν νὰ γίνωνται κύριοι τῆς κατοικίας, τὴν ὁποίαν κατέχουν δωρεάν. Ἡ ἀξία τοῦ οἰκοπέδου νὰ καθορισθῇ εἰς τὴν τιμήν Σεπτεμβρίου 1922 Ὡς ἀξία τῆς κατοικίας νὰ ὑπολογισθῇ ἡ πραγματικὴ ἀξία, ἡ ὁποία ἐστοίχισε εἰς τὸ Κράτος χωρὶς νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ γενικὰ ἔξοδα ἰδίᾳ δὲ εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς δὲ νὰ συμπεριληφθῇ ἡ ἀτέλεια τῶν ὑλικῶν, διότι δυστυχῶς ἀσχέτως, δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψει παρὰ προστίθεται τὸ τελευταῖον εἰς τὴν ἀξίαν τῶν οἰκιῶν, τὰς ὁποίας κατασκευάζει τὸ ὑπουργεῖον. Ὅτι οἱ συνοικισμοὶ τοῦ ταμείου περιθάλψεως δὲν θὰ ὀφείλουν νὰ πωληθοῦν ὡς κατοικίαι παρὰ ὡς οἰκόπεδα, διότι αὐτοὶ ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὑπόκεινται εἰς τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς εἶναι παράγκες καὶ πιστεύω ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστης χρονικῆς διαρκείας θὰ τοὺς ἐπιτραπῇ τὸ δικαίωμα τῆς ὑπομισθώσεως. Ζητοῦν ἀκόμη νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς πωλήσεως. Αὐτὸ δὲν μπορῶ νὰ τὸ ζητήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, πάντως εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξωσις ἐν πάσῃ περιπτώσει. Τὸ κεφάλαιον νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τὸν τόκον ἔστω καὶ 3% ἐφ’ ὅσον τὰ σπίτια, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας δὲν ἐπιβαρύνωνναι μὲ τόκον. Ἔχουν δὲ καὶ τὴν ἀξίωσιν ὅπως μέρος τῆς ἀξίας συμψηφισθῇ μὲ τὸ παρακρατηθὲν 25% παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι θὰ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις θᾶττον ἢ βράδυον, νὰ παραδεχθῇ ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ εἶναι εἰς θέσιν οἱ πρόσφυγες νὰ πληρώσουν ἔστω καὶ μικρὸν χρεωλύσιον ἀπέναντι τῶν χρεῶν. Αὐτά, κ, ὑπουργέ, ἤθελον νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλήν, ἀναφορικῶς πρὸς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ αὐτῇ, ἐφ’ ὅσον τὸ ζήτημα τόσον πολὺ ὀρθῶς ὁ εἰσηγητὴς μειοψηφίας ἐτόνισεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τίθεται ὁλόκληρον τὸ προσφυγικὸν πρόβλημα ὑπ’ ὄψιν τοῦ ἀγορεύοντος καὶ ἐφ’ ὅσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ πλαισιοῦνται τὰ νομοθετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν διὰ τὴν ρύθμισιν γενικῶς τῶν ζητημάτων ἀποκαταστάσεως καὶ στεγάσεως ὁπωσδήποτε τῶν προσφύγων. Θὰ μοῦ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ εἴπω καὶ δύο λόγια ἀναφορικῶς μὲ τὰ ζητήματα ἀποζημιώσεως κλπ. μὲ τὴν ἀντίληψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἴσως τὸ τελευταῖον τοὐλάχιστον διὰ τὴν περίοδον αὐτήν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξω τὴν γνώμην μου ἐπὶ προσφυγικῶν ζητημάτων καὶ ἰδίᾳ ἐπὶ προσφυγικῶν ἀποζημιώσεων. Διὰ τῆς εἰδικῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία προέβλεπε τὸν καθορισμὸν τῶν γαιῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη τελευταίως καὶ τὸ ὁποῖον ρυθμίζει τὴν τύχην τῶν ἀνταλλαγῆς κτημάτων τῶν αὐθαιρέτως κατεχομένων ὑπὸ διαφόρων ἀγροτῶν, διὰ τῆς τελευταίας ψηφίσεως τῆς συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν ἀντίληψιν μου ἔχει ἐκμηδενισθῆ ταχέως ἡ ἀξία τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων καὶ συγκεκριμένως τῶν λειβαδίων, τὰ ὁποῖα διετέθησαν διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν ἀγροτῶν τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν κατὰ κυριότητα συνῳδᾷ τοῦ νομοσχεδίου καὶ περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 2.000.000 στρέμματα γῆς καλλιεργησίμου καὶ 2.000.000 περίπου λειβαδίων. Ἐπίσης διὰ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐκύρωσε τὴν σύμβασιν διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ διὰ τοῦ τρόπου ρυθμίσεως τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων Μυτιλήνης ἐξεμηδενίσθη ἡ ἀξία τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας. Ἀλλὰ δὲν ἔγινε μόνον αὐτὸ τὸ ἄτοπον, ἀπεκλείσθη καὶ πᾶσα πρόβλεψις μελλοντικὴ διὰ τὰς συμπληρώσεις τῆς ἐλαττωματικῆς καταστάσεως τῶν 140.000 ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερον θὰ εἶναι ὁ περιορισμὸς τῶν ἀγροτικῶν οἰκογενειῶν εἰς ἕνα ὅριον 100.000 οἰκογενειῶν δηλαδὴ 25–30.000 ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι θὰ διαρρεύσουν εἰς τὰς πόλεις διὰ νὰ ἐπαυξήσουν τὴν δυστυχίαν τῶν διαφόρων ἀνέργων γηγενῶν καὶ προσφύγων. Ἀλλὰ μὲ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὴν ἤθελα νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς ἀπόψεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ ὑπεστήριξα ἀπὸ τοῦ 1926, ἰδίᾳ ὅμως ἀπὸ τοῦ 1928 καὶ ἐντεῦθεν ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τοῦ ζητήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων. Αἱ ἀπόψεις αἱ ἰδικαί μας ἀναφορικῶς τῆς ἀντιμετωπίσεως τῶν ζητημάτων αὐτῶν ἦσαν, ὅτι ἔπρεπε κατ’ ἀρχὴν ὁλόκληρος ἡ περιουσία ἡ ἀνταλλάξιμος νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐξ αὐτῆς δὲ θὰ ἔπρεπε ἀμέσως νὰ παραχωρηθῇ εἰς τοὺς ἀγρότας ὁλόκληρος ἡ ἀγροτικὴ περιουσία πρὸς ἀποκατάστασιν αὐτῶν. Εἶχον τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὤφειλε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δημοσιευθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέβλεψε ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς ἐκεῖνος, ὅστις θὰ παρηκολούθη τὸ ἔργον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, θὰ ὑπεβοήθη αὐτὴν καὶ θὰ διηυκόλυνε τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς περιουσίας. Ἔχομεν τὴν ἀντίληψιν, ὅτι θὰ ἔπρεπε ἐπίσης ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ διὰ τὴν περίοδον τῶν κτημάτων αὐτῶν, διὰ νὰ ἐξασφαλίζεται ὁλόκληρον τὸ τοκοχρεωλύσιον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων. Ὑπεστηρίξαμεν ἀνέκαθεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ὑποστηρίζωμεν, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκβιασθῇ ποτὲ ἡ πώλησις τῶν κτημάτων, διότι οἱονδήποτε μέτρον λαμβανόμενον πρὸς ἐκβίασιν πωλήσεως ἀκινήτων, πάντως ἐν οἱαδήποτε περιπτώσει, ἰδίᾳ δὲ εἰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει κρίσις χρηματικὴ φέρει ἀσφαλῶς ἀντίθετα ἀποτελέσματα. Πάντως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξητάσαμεν ἦτο ἡ πλήρης ἐφαρμογὴ τῶν κειμένων νόμων καὶ τῶν συνθηκῶν. Ἐνῶ ἡ Κυβέρνησις ἀντιθέτως, ἐφήρμοσε τὰ μέτρα καὶ ἐψήφισε τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα προηγουμένως, τὸ ἀποτέλεσμα, τῶν ὁποίων θὰ εἶναι ἡ ἐκμηδένησις ἀφ’ ἑνὸς μόνον τῆς ἐξ ἀνταλλαγῆς περιουσίας, ἐκ τῶν μέτρων ὅμως αὐτῶν οὐδόλως θὰ προκύψῃ κατοχύρωσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν ἀνηλημμένων ἤδη διὰ διεθνῶν συνθηκῶν καὶ διὰ τῶν κειμένων νόμων ὑποχρεώσεων ἔναντι προσφύγων. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶμαι ἐπίσης ὑποχρεωμένος νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰ ποσὰ ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς καταστάσεως τῶν προσφύγων. Καὶ ἐξ αὐτῶν θὰ ἀναφέρω 3 μόνον κονδύλια, τὸ κονδύλιον τῶν 375 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον διετέθη δῆθεν διὰ τὰς ἀπαλλοτριώσεις τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπολύτως ἐξακριβωμένον, ὅτι οὐδὲ ἓν μέτρον τετραγωνικὸν ἀπαλλοτριωθὲν χάριν προσωπικῆς ἀνάγκης δὲν ἐπληρώθη ἀκόμη ἡ δὲ ἀξία τῆς ἀπαλλοτριώσεως δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβῶς γνωστή. Ἐπίσης θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸ κονδύλιον τῶν 250 ἑκατομμυρίων ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ θὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τὸ μεγαλύτερον μέρος ἐπληρώθη ἀπὸ τὰ ποσοστὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐκράτησε ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν ἀποζημιώσεων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ σπουδαιότερον καὶ τὸ μόνον πραγματικὸν κονδύλιον καὶ ὅλην αὐτὴν τὴν ἱστορίαν τῶν δεκάδων δισεκατομμυρίων τοῦ δανείου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ ἀναφερθῶ εἰς μίαν ἔκθεσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Μάντζαρη καὶ τὸ βιβλίον του «τὰ καπνά μας» εἰς τὴν ὁποίαν ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰσηγούμενος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ ποσὰ τὰ μυθώδη δεκάδων δισεκατομμυρίων ὡς ἐξοδευθέντα δῆθεν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὲρ τῶν προσφύγων, ἐνήργησεν τελείως μονομερῶς χωρὶς νὰ λάβῃ ποσῶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ πρόσφυγες εἰς τὸν τόπον αὐτὸν συνέβαλον διὰ τῆς ἐργασίας των εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ πλούτου, εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἰς τὴν αὔξησιν τῆς Ἐθνικῆς παραγωγῆς συνέβαλον εἰς τὴν ἐθνολογικὴν ὑπόστασιν τῶν νέων χωρῶν, συνετέλεσαν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν νέων εἰδῶν καὶ νέων συστημάτων εἰς πάσας τὰς παραγωγικὰς ἐργασίας, συνέβαλον εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ἐμπορίου συνέβαλον εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς βιομηχανίας, βιοτεχνίας κλπ., συγκεκριμένως δὲ οἱ πρόσφυγες συνέβαλον μὲ μετρητὰ τὰ ὁποῖα προσεκόμισαν εἰς τὴν Ἑλλάδα σύμφωνα μὲ τὴν ἔκθεσιν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Πρέκκα 260.000.000 λιρῶν τὰ ὁποῖα ἀποδίδουν ἐτησίως μὲ ἀναλογίαν 8% 4.800.000 λίρες ἐτησίως. Ἐὰν ἐπρόκειτο τώρα νὰ κάμωμεν τὸν ἴδιον λογαριασμὸν τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε διὰ νὰ μᾶς παρουσιάσῃ τὰ 30.000.000.000, εἰς 30 χρόνια θὰ ἔχῃ ὠφεληθῆ μόνον ἀπὸ τὰς προσόδους τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ τῶν 60.000.000,150.000.000 λίρας.

§183Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Ποῖος θὰ ὠφεληθῇ; Ὁ προϋπολογισμός;

§184Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ηὔξησεν ὁ Ἐθνικὸς πλοῦτος. συνετέλεσαν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος τὸ δὲ Ἐθνικὸν εἰσόδημα ηὔξησε ἀπὸ τῆς ἐποχῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ἦλθεν ὁ προσφυγικὸς κόσμος εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ 19.000.000.000 ἐτησίως.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει κανείς, ὁ ὁποῖος νὰ σκέπτεται ἢ νὰ αἰσθάνεται διαφορετικά;

§186Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐδιπλασιάσθη ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἡ ὁποία ὡς ἀνέφερα ἐντὸς 3 ἐτῶν ἐκάλυψε τὸ πρῶτον δάνειον τὸ προσφυγικὸν τῶν 5.000.000.000 περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατὰ συνέπειαν οὔτε τὰ χρήματα οὔτε τὰ μυθώδη ποσὰ τῶν χρεωλυσίων εἶναι δυνατὸν νὰ σταθοῦν ἐφ’ ὅσον μόνον ἐκ τῆς παραγωγῆς τῶν καπνῶν εἰς 3 χρόνια ἐπληρώθη κεφάλαιον καὶ τόκος ἀπὸ τὴν ἐργασίαν τῶν προσφύγων. Ἐβελτιώθη ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος, ἐκ τῆς βελτιώσεως δὲ αὐτῆς συνεπείᾳ τῆς εἰδικότητος τῶν προσφύγων ἀπέκτησεν ἡ σουλτανίνα ἡ Ἑλληνικὴ τὴν πρώτην θέσιν ἐντὸς τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς. Συνέβαλον οἱ πρόσφυγες κατὰ τὸ ¼ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἐδημιούργησαν τὴν βιομηχανίαν τῆς ταπητουργίας, ἡ ὁποία δὲν ὑφίστατο διόλου καὶ ὅλα αὐτὰ δὲν ἐλήφθησαν διόλου ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καθ’ ἣν ἡμέραν ἔλεγεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς διέθεσε 31.000 000.000 ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Καὶ μόνον ἡ αὔξησις τοῦ Ἐθνικοῦ πλούτου, ὁ ὁποῖος ἐπολλαπλασιάσθη ἀπὸ τῆς ἡμέρας καθ’ ἣν οἱ πρόσφυγες ἦλθεν ἐδῶ, εἶναι ἀρκετὴ διὰ νὰ καλύψῃ πολλάκις τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ τοῦ ὁποίου κατηγορούμεθα ὅτι ἐπεβαρύναμεν τὸν προϋπολογισμόν.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν διετυπώθη τοῦτο ὡς κατηγορία. Ὑποχρέωσις ἦτο αὐτή.

§188Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Τὰ ἔκαμεν ὅλα αὐτὰ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις ἐπέμεινε καὶ ἐφήρμοσεν ἕνα πρόγραμμα τὸ ὁποῖον ἡ ἰδία ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι σκόπιμον νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, διὰ τῶν ἐνεργειῶν της ἐξεμηδενίσθη τελείως ἡ ἀξία τῶν μουσουλμανικῶν κτημάτων. Αὐτὸ τὸ θεωροῦμεν γεγονὸς τετελεσμένον. Ἀλλ’ ἔχομεν ν’ ἀναφέρωμεν εἰς τὴν Βουλὴν ποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν κτημάτων αὐτῶν, «6.000.000 στρέμματα...» (ἀναγινώσκει). Ἐξ αὐτῶν ἐπλήρωσε τὸ Κράτος περὶ τὰ 7.000.000.000 ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς ἀστούς, θὰ πληρώσῃ δὲ καὶ 3.000.000.000 εἰς τοὺς ἀγρότας.

§189Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Αὐτὸν τὸν προϋπολογισμὸν ἀπὸ ποῦ τὸν βγάζετε;

§190Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Πεταλᾶ, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ εἰς τὴν ὁποίαν καθορίζει ὡς ἐλαχίστην τιμὴν 2000 δραχμάς.

§191Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος ἔλεγεν ὅτι καὶ 400 δραχ. κατὰ μέσον ὅρον εἶναι κακούργημα.

§192Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἦτο ἐδῶ θὰ τοῦ ὑπενθύμιζα τὸ ἑξῆς, ὅτι πέρυσι διεμαρτύρετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατὰ τὴν διαχείρισιν τῆς ἀγροτικῆς ἐξ ἀνταλλαγῆς περιουσίας ἐνοικίαζε τὰς καλλιεργησίμους γαίας πρὸς 750 δραχμὰς τὸν χρόνο. Ἔφερε προχθὲς ἄλλο ἐπιχείρημα ὅτι σήμερον ὁ ἀγροτικὸς νόμος καθορίζει τιμὰς 1000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἔχω πρόσφατον παράδειγμα τοῦ κ. Γαρδικιώτη ὅταν ἔλεγεν ὅτι τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα διατίθενται ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δὲν ἔχουν καθωρισμένην τιμὴν καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ καθορισθοῦν πρὸς 500 καὶ 1000 δραχμάς. Ὁ κ. Γαρδικιώτης εἶπεν ὅτι τὰ δικαστήρια ἐπιδικάζουν σήμερον τιμὰς 700–800 δραχ.

§193Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ.....

§194Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐὰν ἐξακολουθῶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ποὺ εὑρίσκομαι ἐν Ἑλλάδι νὰ ὑποστηρίζω ὅτι πρέπει οἱ πρόσφυγες ν’ ἀποζημιωθοῦν μὲ τὸ μεγαλύτερον δυνατὸν ποσοστόν, εἶναι διότι διὰ τῆς ἀποζημιώσεως αὑτῆς οἱ ἀγρόται θὰ διπλασιάσουν τὴν παραγωγήν, διότι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἀπὸ τοῦ 1923 ἐνῷ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ἀγροτικῶν μας προϊόντων περιωρίζετο εἰς τὰ 8.000.000.000, κατὰ τὸ ἔτος 1928 ἔφθασε τὰ 18.000.000.000, καθορίζεται δὲ ἀπὸ ὅλους καὶ ἀπὸ τὴν «Ἑστίαν» τῆς περασμένης Κυριακῆς ὅτι ἡ διαφορὰ αὐτὴ ὀφείλεται κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐξαγωγὴ ἀπὸ τὸ ἐσωτερικὸν ἀντὶ νὰ ἐλαττώνεται αὐξάνει καὶ ὁ λόγος εἶναι ὁ λόγος τὸν ὁποῖον ὁ κ. συνάδελφος Ἀθηνῶν ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν ἔχουν ἐνισχυθῆ οἰκονομικῶς αἱ ἀστικαὶ τάξεις διὰ νὰ καταστοῦν παραγωγικαί. Ἐὰν ἐξακολουθῶ νὰ ὑποστηρίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως, εἶναι διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἐντὸς τριῶν ἐτῶν κάθε ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατίθεται θ’ ἀποδίδεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν ὁλόκληρον. Ἐντὸς ἐλαχίστων ἐτῶν καὶ τὸ ἤδη ἐπίπεδον τῆς ἐξαγωγῆς θὰ διπλασιασθῇ καὶ τὸ ἤδη ἐπίπεδον τῆς εἰσαγωγῆς θὰ ἐλαττωθῇ εἰς τὸ ἥμισυ.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσονταρίδης.

§196Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Ἡμεῖς παρὰ τὴν γνώμην τῶν προλαλησάντων συναδέλφων θεωροῦμεν ὑποχρέωσίν μας, ὡς πρόσφυγες βουλευταὶ νὰ ἐξάρωμεν τὴν χειρονομίαν καὶ μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν προσπάθειάν της διὰ τῆς ὁποίας ἠθέλησε νὰ ἀνακουφίσῃ τὸν προσφυγικὸν κόσμον εἰς τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ, οὐδεμία ἐνέργεια εἶναι δυνατὸν νὰ μειώσῃ τὴν ὑψίστην σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον τὸ γεγονὸς ὅτι κατὰ 6 ἑκατομμύρια λίρας ἀνεκούφισε τὸν προσφυγικὸν κόσμον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Τὸ γεγονὸς ὅτι ὡρισμένοι συνάδελφοι ὑποστηρίζουν ὅτι ἔδει νὰ γίνῃ μεγαλειτέρα μείωσις ἢ ὅτι ὤφειλε νὰ χαρίσῃ ἢ μᾶλλον ν’ ἀπαλλάξῃ τελείως ἀπὸ τὰ χρέη τοὺς πρόσφυγας, εἶναι μία ἐπιθυμία διακαὴς ὅλων ἡμῶν, ἴσως δὲ τῆς Κυβερνήσεως πολὺ περισσότερον, ἀλλ’ εἶναι βεβαίως ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο προσκρούει εἰς τὴν δυναμικότητα τὴν οἰκονομικὴν τοῦ Κράτους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὅτι τὰ γενόμενα λάθη θὰ ἐπανορθωθοῦν αἱ λησμονηθεῖσαι μειώσεις ὡρισμένων πιστώσεων θὰ ἐπανορθωθοῦν ὁπωσδήποτε, τὸ γεγονὸς τῶν χρεῶν θὰ τακτοποιηθῇ κατὰ ἕνα τρόπον ὁ ὁποῖος εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸς διὰ τὸν προσφυγικὸν κόσμον, ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ὅταν ἡ οἰκονομικὴ ἀντοχὴ τοῦ Κράτους καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ἐθνικὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους θὰ εἶναι ἀνθηρός, ἀναμφισβητήτως ἐλπίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ φανῇ πλέον γενναιόδωρος εἰς τὸ μέλλον ἀπέναντι τῶν προσφύγων ὀφειλετῶν. Ἐπίσης πιστεύομεν ὅτι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ προσφυγικὸς κόσμος δυσπραγεῖ, ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ εἶναι ἄκαμπτος εἰς τὴν ἀξίωσιν τοῦ νὰ εἰσπράξῃ τὰ χρέη αὐτὰ κατὰ ἕνα τρόπον αὐστηρόν.

§197Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εὔχομαι νὰ μὴ δυσπραγήσῃ.

§198Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τονίζω καὶ πιστεύομεν ἡμεῖς, εἶναι ὅτι τὴν ἀνακοπὴν τῆς προόδου τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου δὲν θὰ ἐπιφέρουν τὰ χρέη αὐτὰ τῶν προσφύγων. Ἐὰν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐν Θράκῃ, εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγκατασταθῇ ὁ προσφυγικὸς κόσμος ἐὰν λόγῳ τῶν γενικῶν συνθηκῶν εὐδοκιμήσουν τὰ προϊόντα των καὶ εὐδοκιμήσῃ ἡ ἐργασία τῶν προσφύγων, ἀναμφισβητήτως τὸ χρέος τῶν προσφύγων θὰ εἶναι μηδαμινόν. Ἔχω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου νὰ κάμω δύο παρατηρήσεις. Ἡ πρώτη παρατήρησις ἔρχεται νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γνώμην τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας ὅτι ἔδει νὰ καθορισθῇ σαφῶς ἀπὸ τοῦδε τὸ ποσοστὸν τῆς πιστώσεως διότι τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἐκτὸς τῆς οὐσιαστικῆς αὐτοῦ σημασίας θὰ ἔχῃ καὶ μεγαλυτέραν ἐντυπωσιακὴν σημασίαν εἰς τὸν κόσμον καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ σπεύσουν νὰ πληρώσουν τὰ χρέη αὐτῶν, διότι εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου εἶναι ἐρριζωμένη ἡ ἰδέα τῆς ἰδιοκτησίας καὶ συνεπῶς διὰ νὰ γίνουν ἰδιοκτῆται οἱ πρόσφυγες θὰ σπεύσουν νὰ πληρώσουν τὰ χρέη των. Ἐπὶ τοῦ σημείου δὲ αὐτοῦ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Δεύτερον πρέπει νὰ παραδεχθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τὰ χρέη τῶν προσφύγων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔλαβον δάνειον δυνάμει εἰδικῆς συμβάσεως — ὅπως εἶναι οἱ συνεταιρισμοὶ κλπ. — τὰ χρέη αὐτῶν νὰ καταβληθοῦν κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ καταβληθοῦν καὶ τὰ ἄλλα χρέη. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πολὺ σπουδαῖον, διότι διάφοροι συνεταιρισμοὶ ἐπῆραν δάνεια τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μπορέσουν νὰ καταβάλουν εἰς χρονικὸν διάστημα ὄχι βέβαια ἐκτὸς τῶν προθεσμιῶν αὐτῶν, ἀλλὰ ἐντὸς μακροῦ χρονικοῦ διαστήματος... (χειροκροτήματα).

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§200Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύο ὄψεις: μίαν καθαρῶς τεχνικὴν καὶ μίαν οὐσιαστικήν. Ἡ τεχνικὴ εἶναι ὅτι ἀναλαμβάνει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν. Ὅταν ὑπεστηρίξαμεν τὴν σύστασιν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἰσχυριζόμεθα τότε ὅτι ἦτο ἀνάγκη ἀπὸ τὸ 1927 νὰ ληφθῇ μία μέριμνα περὶ ἑνὸς ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ διαδεχθῇ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων τοὐλάχιστον διὰ τὸ ζήτημα τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν, καὶ διὰ τὴν πιστωτικὴν ἐνίσχυσιν τῶν προσφύγων. Ἔτυχε νὰ γίνῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα, καὶ πράγματι εἶναι ὁ καταλληλότερος ὀργανισμὸς διὰ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Δὲν μπορῶ δὲ νὰ ἐννοήσω διατὶ δὲν ἀνετίθεται εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν τῶν ἀποκαταστάσεων ἀκτημόνων ἐντοπίων καλλιεργητῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Ἀγροτικοῦ νόμου ὑπάρχει τμῆμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας σήμερον τὸ ὁποῖον ἀσχολεῖται μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Εἶναι ἀπαραίτητος καὶ αὐτὴ ἡ λειτουργία νὰ στεγασθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ὥστε καὶ αὐτὴ νὰ διεξάγεται κατὰ κανόνας Τραπεζιτικούς. Ὡς πρὸς τὸ οὐσιαστικὸν μέρος, διευκρινίσθη ἀρκετὰ, ὅτι αἱ ἐκτιμήσεις χωλαίνουν εἰς πολλὰ σημεῖα χωλαίνουν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν οἰκιῶν, χωλαίνουν εἰς τὴν ἐκτίμησιν ὑπολογισμοῦ τῶν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ βαρύνουν τοὺς πρόσφυγας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο πού εἶναι ἄξιον ἐπικρίσεως εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι, τὸ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν καταλογισμὸν τῶν ὑποχρεώσεων τῶν προσφύγων. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ μία ριζικὴ ἐκκαθάρισις, διότι καὶ τὸ μέτρον τοῦτο εἶναι ἕνα μέτρον προσωρινὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπακολουθήσῃ μετὰ ἔτος ἢ μετὰ 2–3 ἔτη ἕτερον μέτρον νομοθετικόν. Δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις μίαν ριζικὴν ἐκκαθάρισιν. Πρέπει δὲ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ὑπολογισθοῦν τὰ ἑξῆς πράγματα. 1) Τὶ δὲν θὰ καταλογίσουν, καὶ 2) Τὶ εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθῇ. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐγκατέλειπον μίαν περιουσίαν καὶ δὲν κατορθώθη νὰ ἀποζημιωθοῦν δι’ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν αὐτῶν. Αἱ ὑποχρεώσεις μὲ τὰς ὁποίας ἐπεβαρύνθησαν ἀρχικῶς οἱ πρόσφυγες εἶναι πολὺ μεγάλαι. Ἐπῆλθε μία ἀρχικὴ ἐλάττωσις διὰ τῆς παροχῆς τῆς ἀποζημιώσεως, καὶ αὐτὸ ἀποτελεῖ τὸ πρῶτον κέρδος τὸ ὁποῖον ἀποκτήσαμεν διὰ τῶν συμφωνιῶν αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν δανειστῶν οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους ἐδέχθησαν ὅπως αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῶν τοκοχρεωλυσίων τῶν προσφύγων χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ταχυτέραν ἐξόφλησιν τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ὅταν ἡ ἀγοραία ἀξία τῶν ὁμολογιῶν τοῦ αʹ προσφυγικοῦ δανείου ἦτο κάτω τοῦ ἀρτίου, ἡ ὠφέλεια ἦτο πολὺ μεγάλη καὶ διὰ τοῦτο ἕνα τμῆμα ἐκ τῶν εἰπράξεων αὐτῶν κατορθώσαμεν νὰ τὸ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ὅταν εἰς τὰ 1929 ἡ ἀγοραία ἀξία ὑπερέβη τὸ ἄρτιον, τὸ πρᾶγμα ἦτο πολὺ καλλίτερον, διότι οἱ δανεισταὶ δὲν εἶχον κανένα συμφέρον νὰ ἐξοφλήσωσι ταχύτερον τὸ δάνειον εἰς τὸ ἄρτιον. Αὐτὸ ἀπετέλεσε τὴν βάσιν, τρόπον τινα, τοῦ καθορισμοῦ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἀλλὰ εἶναι φανερὸν, ὅτι μὲ τὴν ἀποζημίωσιν αὐτὴν τὰ πράγματα δὲν ἤλλαξαν, διότι ἡ ἀποζημίωσις τῶν προσφύγων ἐκανονίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κλίμακος τῶν ἀστῶν προσφύγων. Ἄς ἀφήσωμεν δὲ ὅτι ἕνα μέρος δὲν ἀπεζημιώθη λόγῳ τοῦ ὅτι κατέστη ἐκπρόθεσμον. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἡ ἀποζημίωσις δὲν εἶναι ἀρκετὸν νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ λογικὰ ὅρια τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ρίξῃ τις ἕνα βλέμμα, θὰ ἴδῃ ὅτι ὑπάρχουν ὑποχρεώσεις ἐτησίων ἐξοφλήσεων ἀνερχόμεναι ἀπὸ 400 μέχρι 3 χιλιάδων δραχμῶν, μὲ ὅλας τὰς ἐκπτώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ εἶναι φανερὸν ὅτι τοιούτου εἴδους βάρη εἶναι ἀδύνατον νὰ βαστάσουν οἱ πρόσφυγες. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι τοιούτου εἴδους ὑποχρεώσεις εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληρωθῶσιν, καὶ ὤφειλε νὰ καταλογίσῃ ἕνα ποσόν λογικὸν εἰς τοὺς πρόσφυγας τὸ ὁποῖον θὰ κατωρθοῦτο νὰ εἰσπραχθῇ. Ὅταν συζητεῖτο ἡ Ἑλληνοτουρκικὴ συμφωνία, ὑπεδείχθη ἀπὸ ἡμᾶς νὰ γίνῃ μία ἔκπτωσις πλέον τῶν 50% τῶν ὑποχρεώσεων τῶν προσφύγων ἐν γένει τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν, διότι καὶ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες εὑρίσκοντο εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν καὶ ἦτο δύσκολον νὰ ἐκτελέσαν τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ ἀποδεχθῇ τὴν ἄποψιν ἡμῶν, καὶ ἐνόμισεν ὅτι μπορεῖ νὰ σταματήσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκπληκώσουν τὴν συμπλήρωσιν τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ συμπληρώσεως τῆς ἀποκαταστάσεως 40 χιλ. προσφυγικῶν οἰκογενειῶν, πρέπει νὰ εἴμεθα σοβαρώτεροι. Εἶναι ποτέ δυνατὸν νὰ ὑπολογίσῃ κανεὶς ὅτι τόσον θὰ εἰσπράττετο, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν εἰς λογικὰ χρονικὰ ὅρια, νὰ κάμωμεν τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως; Φαντάζομαι, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον. Αὐτὸς εἶναι ἕνας οἰκονομικὸς λογαριασμὸς, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἔχομεν ἐξασφαλίσῃ τὴν συμπλήρωσιν τῆς προσφυγικῆς ἀποκαταστάσεως, ἐνῷ πράγματι δὲν ὑπάρχει. Τί πρόκειται νὰ γίνῃ; Θὰ ἔχωμεν συνεχεῖς διωγμοὺς τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ἀδυναμίαν ἐκπληρώσεως ὑποχρεώσεων, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν, μίαν ἐκκρεμότητα, ἡ ὁποία ὡς συνέπειαν θὰ ἔχῃ καὶ τὴν δυσαρέσκειαν τῶν ἀγροτῶν, καὶ τὴν ἐξέγερσιν ἑκάστοτε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον εἶναι ὅτι θὰ ἔχωμεν μίαν χαλάρωσιν τῆς ἐνεργητικότητος καὶ τῆς πρωτοβουλίας. Ὅσον περισσότερον εἶναι ἐκκρεμὴς ἡ θέσις τῶν προσφύγων, τόσον ὀλιγώτερον μπορεῖ νὰ περιμένωμεν ἀνάπτυξιν τῆς ἐνεργητικότητος καὶ ἀπόδειξιν τῆς οἰκονομικῆς των λειτουργίας. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῶμεν τί ἔγινε μὲ τὰς ἐθνικὰς γαίας. Ἄς ρίψετε ἕνα βλέμμα ἐκεῖ τί εἰσεπράχθη, καὶ ποία σειρὰ νόμων ἐψηφίσθη διὰ νὰ εἰσπραχθῶσιν αἱ διάφοραι ὀφειλαὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, ἕως ὅτου ἀπεσβέσθησαν. Ὅσοι ἐπλήρωσαν ἐπλήρωσαν, καὶ ὅσοι δὲν ἐπλήρωσαν δὲν ἐπλήρωσαν. Πρόκειται νὰ ἐπαναληφθῇ μὲ τοὺς πρόσφυγας αὐτό; Νομίζω αὐτὴ δὲν εἶναι ἡ πρέπουσα πολιτική. Ἔπρεπε νὰ γίνῃ μία ἐκτίμησις τοῦ τί εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῇ· Διότι ἡ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ἐκπληρώσεως μιᾶς ὑποχρεώσεως λόγῳ τῆς ἀνταλλαγῆς, εἶναι μέτρον κοινωνικόν. Ὁ ἀξιότιμος κ. Τσιγδέμογλου ἀνέφερε διάφορα μέτρα. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας εἶναι κολοσσιαῖα ἡ εἰσφορὰ τοῦ προσφυγικοῦ στοιχείου, διότι ἡ δύναμις ἑνὸς Κράτους δὲν ἔγκειται εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἀψύχων, ἀλλὰ εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐμψύχων. Τὰ ἔμψυχα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δίδουν τὴν δύναμιν εἰς ἕνα Κράτος. Ἡ εἰσροὴ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου πληθυσμοῦ ἐδημιούργησε μίαν νέαν κατάστασιν ἀλλὰ καὶ ἀναμφισβήτως, ἔδωσε μίαν ὤθησιν εἰς τὴν οἰκονομίαν τοῦ τόπου εἰς τὴν οἰκονομικὴν κίνησιν. Περὶ αὐτοῦ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τῶν προσφύγων εἶναι ζήτημα στοιχειώδους κοινωνικῆς πολιτικῆς, νὰ μὴ κριθῇ τὸ ζήτημα τῶν λογαριασμῶν ὡς ζήτημα δοσοληψιῶν ἀστικοῦ τρόπον τινα δικαίου: τόσα πῆρα τόσα πρέπει νὰ δώσω. Ὁ σκοπός μας εἶναι νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ ριζοβολήσουν αἱ οἰκογένειαι αὐταί. Αὐτὸ εἶναι τὸ προέχον· τὸ προέχον δὲν εἶναι νὰ ἴδωμεν τί πρέπει νὰ δώσωμεν καὶ τί πρέπει νὰ πάρωμεν, διότι βέβαια τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μένει εἰς τὸν ἀέρα. Βεβαίως ὅμως πρόκειται νὰ συνεχισθῇ ἀπὸ ἄλλα νομοσχέδια, ἕως ὅτου εὑρεθῇ μία Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν κατάστασιν. Ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ ἀνθέξῃ ὁ προϋπολογισμός. Ζήτημα, εὐτυχῶς, τοῦ προϋπολογισμοῦ ἠμποροῦσε νὰ γεννηθῇ ἂν ἦτο δυνατὴ ἡ εἴσπραξις καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ διατεθῇ εἰς τὸν δημόσιον θησαυρόν. Τώρα, βεβαίως, διὰ τὸν δημόσιον θησαυρὸν χρησιμοποιεῖται. Διότι εἶναι ἀδύνατον ἂν τὰ προϋπολογιζόμενα δὲν εἰσπραχθῶσιν νὰ συμπληρωθῇ ἡ προσφυγικὴ ἀποκατάστασις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον προέχει. Διότι δὲν ἠμποροῦν αἱ ἀγροτικαὶ οἰκογένειαι νὰ παραμείνουν εἰς τὸν ἀέρα. Εἰς τὴν συζήτησιν ἀνεμίχθη καὶ τό ζήτημα τῆς ὀφειλῆς τῆς αʹ κατηγορίας καὶ τῆς ἄλλης κατηγορίας τῶν προσφύγων. Ἔχω νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνουν κάθε φορὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ τῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία δῆθεν ἐγένετο εἰς τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας μὲ τὴν ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν οἵα ἐγένετο τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων. Ἡμεῖς εἴμεθα ἀκόμη ριζοσπαστικώτεροι. Ἐκάμαμεν τήν σύμβασιν τοῦ 1927 καὶ ἐτέθη ὡς ὅρος ἐκτιμήσεως 200 δραχμαὶ κατὰ στρέμμα. Αὐτὴ πρέπει νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι ἡ ἀξία τῶν μεγάλων κτημάτων. Ἡ σύμβασις ὁμιλεῖ καὶ περὶ 300 δρχ. κατὰ στρέμμα καί μάλιστα καλλιεργήσιμον. Διότι διακόψας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἠρώτησα: «Καλλιεργησίμους γαίας ἐννοεῖτε ἢ γενικῶς;» καὶ μοῦ ἀπήντησε «καλλιεργησίμους».

§201Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Αἱ βοσκαὶ δὲν χρεώνονται.

§202Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ πρέπει οἱ διαμαρτυρόμενοι διὰ τὴν χρησιμοποίησιν τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων, νὰ ἐνθυμηθοῦν τί ἐλέχθη ἐδῶ περὶ τῶν ἀστῶν προσφύγων ὅταν ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον 119 καὶ 19 τοῦ Συντάγματος. Ἔγινεν ἕνας μεγάλος τότε ἀγὼν ἐκ μέρους τῶν κομμάτων τῆς δεξιᾶς, τὰ ὁποῖα ἠναντιοῦντο εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 119 καὶ 19 τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπέτυχον νὰ τεθῇ ἡ λέξις «πλήρης ἀποζημίωσις». Οἱ πρόσφυγες καὶ οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες εἶπον, ἡμεῖς δὲν θέλομεν καμμίαν διάκρισιν, ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ ἡμᾶς. Ἀντὶ δηλαδὴ νὰ εἴπουν, ὅτι δὲν θέλομεν κανένα προνόμιον εἶπον ὑπάρχει κοινωνικὴ ἀνάγκη. Ζητοῦμεν λοιπόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κοινωνικῆς ἀνάγκης νὰ ἐκδοθῇ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις διὰ τὰ ἀστικὰ κτήματα, νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις διὰ τὰ ἀστικὰ κτήματα μὲ ἐξαιρετικοὺς ὅρους, ὅπως μὲ ἐξαιρετικοὺς ὅρους εἶχε γίνει ἡ ἐγκατάστασις τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν. Αὐτὰ ὑπεστηρίξαμεν ἡμεῖς. Δὲν ἰσχυρίσθη κανεὶς ἐδῶ, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις διὰ τοὺς πρόσφυγας προκειμένου νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις κτημάτων ἀνηκόντων εἰς πρόσφυγας καὶ προορισμένα νὰ παραχωρηθοῦν εἰς πρόσφυγας καὶ νὰ γίνῃ ἄλλου εἴδους ἐκτίμησις. Περὶ αὐτοῦ δὲν ἔγινε λόγος καὶ ὀρθῶς δὲν ἔγινε λόγος. Δι’ αὐτὸ θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ παύσῃ νὰ γίνεται λόγος διότι εἶναι ἐντελῶς ἄσκοπον. Γνωρίζω φυσικὰ, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἔχει τὴν δύναμιν νὰ κατορθώσῃ ὥστε οἱ πρόσφυγες νὰ πάρουν ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ὁποίαν δικαιοῦνται νὰ πάρουν λόγῳ ἐγκαταλείψεως τῆς περιουσίας των, αὐτὰ εἶναι ζητήματα ἀνωτέρας βίας καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ κατὰ τὴν ἰδικήν μας ἀντίληψιν νομικὴ εὐθύνη, ἀπέναντι τοῦ Κράτους τοῦ Ἑλληνικοῦ, ὑπάρχει μία ἠθικὴ εὐθύνη ἥτις ἐπιβάλλει εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν πολιτικὴν, ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπιεικεστέραν ὥστε καὶ τοὺς πρόσφυγας νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ μὲ ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ποτὲ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκπληρώσουν καὶ συγχρόνως νὰ ἐξαντλήσῃ ὅλην του τὴν προσπάθειαν ὑπὲρ τῆς ἐξυψώσεως τῆς Ἐθνικῆς μας Οἰκονομίας.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαρίφης.

§204Ν. ΖΑΡΙΦΗΣ. Δύο λέξεις ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν πρώτοις ἀπευθύνομαι πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν προσφύγων τῶν ἐκ Βουλγαρίας πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν εὐμένειαν ποὺ ἐπέδειξαν πρὸς τὰς τροπολογίας μου ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐξομοίωσιν τῶν χρεῶν. Ἡ ἰδία εὐγνωμοσύνη μας ἀπευθύνεται πρὸς τὰ μέλη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Γεωργίας καὶ τοῦ κ. Εἰσηγητοῦ διότι ὄχι μόνον ἐδέχθησαν τὰς τροπολογίας μου ἀλλὰ καὶ τὰς υἱοθέτησαν καὶ τὰς ἔφεραν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τοῦτο ἡ εὐγνωμοσύνη τῶν ἐκ Βουλγαρίας προσφύγων φθάνει μέχρι τῆς Βουλῆς δηλοῦντες συγχρόνως, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσουν συμμορφούμενοι πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις των ἐργαζόμενοι συγχρόνως τὴν γῆν κατὰ τρόπον, ὅστις θὰ ὠφελήσῃ τὰ μέγιστα καὶ αὐτοὺς καὶ τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν. Ἔχω μόνον μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅσον ἀφορᾶ τὸ προσωπικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐθαύμασαν ὅλοι οἱ ξένοι· τὸ προσωπικὸν αὐτὸ ἀπέκτησε μίαν πεῖραν τὴν ὁποίαν ἔχει πληρώσῃ ἀρκετὰ τὸ Κράτος. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ πεῖρα αὐτὴ ἡ ὁποία εἶναι πεῖρα τοῦ Δημοσίου δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἀνεκμετάλλευτος καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ὅπως ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἀπαρτισθῇ ἀπὸ τοὺς τέως ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλιγκάτσης.

§206Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Τὸ συζητούμενον θέμα εἶναι θέμα καθαρῶς Προσφυγικόν. Ἀλλ’ ἐφ’ ἧς στιγμῆς ἡ ἀφομοίωσις ἔχει γίνῃ πλήρης, δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ ἡμεῖς οἱ γηγενεῖς παρὰ νὰ ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὰ προσφυγικὰ ζητήματα καὶ δὲν φαντάζομαι νὰ κατηγορηθῶμεν ἀπὸ τοὺς ὀνομασθέντας πρόσφυγας συναδέλφους, ὅτι παραβιάζομεν τὰ σύνορα καὶ μπαίνουμε εἰς τὰ χωράφιά των. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, κύριοι, ὅτι ὅταν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν οἱ πρόσφυγες εἶχαν ἐπιβαρυνθῆ παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ βαρέων ἀδικαιολογήτων ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἐλαφρυνθοῦν καὶ ἦλθεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις καὶ ἔκαμε κάθε δυνατὴν μείωσιν καὶ εὐκολίαν τὰς ὁποίας ὅμως οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἠρνήθησαν καὶ οὐδόλως ἠθέλησαν νὰ ἐκδηλώσουν κάποιαν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ μόνον δίκην ἐπαιτείας ἐζήτησαν κἄτι ἐπὶ πλέον ἀπὸ ὅσα κατώρθωσε ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ ἀπὸ τὰ χρέη ποὺ ἐχάρισεν ἡ Κυβέρνησις. Ἠμφισβήτησαν τὰ χαρίσματα, ἀλλ’ ἡμεῖς δὲν κάμνομεν χρῆσιν τῆς λέξεως αὐτῆς, λέγομεν μόνον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα ἐσκέφθη νὰ ἐλαφρώσῃ τὰ βάρη τῶν προσφύγων, τὰ ὁποῖα τοὺς εἶχον ἐπιβάλλῃ αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις.

§207Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Καὶ ἐγένοντο αἱ μειώσεις αὐταὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εὕρῃ δεσμευτικὰ πρωτόκολλα.

§208Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Τὸ γνωρίζουν αὐτὸ οἱ πρόσφυγες καὶ γνωρίζουν ἀκόμη ὅτι μόνον διὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐπέτυχον ὅσα ἐπέτυχον, διότι αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες εἶπον, ὅτι κατὰ ἑκατομμύρια ἐλαφρύνθησαν οἱ πρόσφυγες. Εἶχεν βεβαίως ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὰς εὐκολίας, ἀλλὰ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν μόνον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἐξετέλεσε καὶ ἂς εἶναι βέβαιοι οἱ πρόσφυγες, ὅτι μόνον διὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἠμποροῦσαν νὰ ἐπιτύχουν αὐτὰ ποὺ ἐπέτυχον. Ἐξετίμησα δεόντως τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅστις παρ’ ὅλας τὰς ἐπικρίσεις δὲν ἄφησε τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνουν περισσότερα πράγματα.

§209Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐμεῖς ἐκάναμεν μίαν ἐπιστημονικὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν θέλετε νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις εἰς τὸν τόνον τῶν χαρισμάτων, τότε ...

§210Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Δὲν εἶπα, ὅτι ἔγιναν χαρίσματα, εἶπα ὅτι ἐλάφρυνε ἡ Κυβέρνησις τὰ χρέη τῶν προσφύγων.

§211Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν κάνομεν ἐπερώτησιν. Ἔχομε ἕνα νομοσχέδιον καὶ προσπαθοῦμεν νὰ κάνωμεν μίαν ἐπιστημονικὴν ἐργασίαν. Λοιπόν, μὴ θέλετε ν’ ἀπαντήσετε εἰς μομφάς, διότι δὲν ἔγινε καμμιὰ μομφή.

§212Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Νομίζετε, ὅτι χρέος τοῦ βουλευτοῦ εἶναι νὰ ψηφίζῃ μόνον καὶ ὄχι νὰ λέγῃ τὰ ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως; Διότι ἐγὼ νομίζω ὅ,τι ἔπρεπε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ἔκαμε καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν εὐχαριστῶ. Τί θέλετε νὰ εἴπω κύριοι συνάδελφοι, ὅτι δὲν ἐλαφρύνθησαν οἱ πρόσφυγες; Ὅπως ἀνεπτύχθη καὶ παρ’ ἄλλων συναδέλφων ὑπάρχουν συνοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνοικωδομήθησαν ἄλλοι παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἄλλοι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Προνοίας οἱ συνοικισμοὶ αὐτοὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν Ἔδεσσαν καὶ ὑπάρχει ἄνευ λόγου διαφορὰ ὑποχρεώσεων ἀπὸ τῆς στιγμῆς ποὺ ἀνελάβαμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς εἰσπράξεως χρεῶν δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον ὁ μὲν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ πληρώνῃ τάχα οἱ δὲ ἄλλοι σονοικισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἀνηγέρθησαν παρὰ τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ πληρώνουν. Ὑπάρχει μία διαφορὰ ἀδικαιολόγητος. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἑνοποιήθη ἡ ὑπηρεσία τῆς εἰσπράξεως χρεῶν. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἀπεφασίσθη καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου χαρίζονται ὅλα τὰ ἔργα καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἔργων. Εἰς τὴν Ἀρδαίαν ἔχει κατασκευασθῆ μία ἀποθήκη ἀξίας 2 ἑκατομμυρίων, ὑπάρχει δὲ καὶ ἕνας Σύλλογος Κοινοτήτων, ὁ ὁποῖος ἐξεβιάσθη καὶ ὑπέγραψε συμβόλαιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐχρεώθη ὁ Σύλλογος Κοινοτήτων μὲ ὅλην τὴν ἀξίαν τῶν κτιρίων. Λέγω, κύριοι, ἐξεβιάσθη ὄχι κυριολεκτικῶς ἀλλὰ διότι δὲν εὑρίσκω κατάλληλον λέξιν διότι ἂν δὲν τὰ ἠγόραζεν θὰ ἔβγαινε εἰς δημοπρασίαν καὶ δὲν θὰ ἠμποροῦσε νὰ ἐξυπηρετηθῇ ὁλόκληρος ἡ περιφέρεια καί διὰ νὰ μὴ τὴν χάσουν ἠναγκάσθησαν αἱ Κοινότητες νὰ τὴν ἀγοράσουν καὶ νὰ χρεωθοῦν. Ἀλλὰ τὸ ἐτήσιον τοκοχρεωλύσιον εἶναι τόσον, ὥστε ὁλόκληρον τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν Κοινοτήτων τὸν τρώγει ἡ ἀποθήκη. Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἔργον κοινῆς ὠφελείας δὲν βλέπω τὸν λόγον διατὶ νὰ ἐξαιρεθῇ ἡ ἀξία αὐτοῦ τοῦ κτήματος καὶ νὰ μὴ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ κονδύλιον τῶν ἔργων τῆς κοινῆς ὠφελείας.

§213Ν. ΤΕΡΖΟΓΛΟΥ. Ὑπάρχει σχετικὴ τροπολογία.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Νικολαΐδης, Α. Πολυχρονιάδης, Η. Παπαδόπουλος καὶ Λ. Λαμπρινίδης καταθέτουσι τὴν κάτωθι δήλωσιν. (ἀναγινώσκει). «Μελετήσαντες τὰς ἐκθέσεις τῆς πλειοψηφίας καὶ μειοψηφίας τῆς ἐπὶ Γεωργίας Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τὰς ἀφορώσας τὸ ὑπὸ ψήφισιν σχέδιον νόμου «πεπὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ εἰσπράξεως τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων» καὶ ἀκούσαντες πάντας τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ ἀγορεύσαντας, θεωροῦμεν ὑποχρέωσιν ἡμῶν νὰ δηλώσωμεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ψηφίζομεν τὴν σύμβασιν ταύτην ὑπὸ τήν ἔννοιαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συμφώνως πρὸς τὰς ἀνακοινώσεις τῶν ἀξιοτίμων Προέδρων αὐτῆς τὰς γενομένας κατὰ τὴν Συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς τὴν 20 Μαρτίου 1930, θὰ διατάξῃ τὴν ἐπανόρθωσιν πάντων τῶν λελαθασμένων τυχὸν ὑπολογισμῶν κατὰ τὴν χρέωσιν τῶν προσφύγων καὶ δὴ 1) ὅσον ἀφορᾷ τὰ γενικὰ ἔξοδα εἰς τὰ ὁποῖα δέον νὰ συγκαταλεχθῶσι καὶ αἱ αὐξήσεις κατὰ 10% καὶ 25% ἐπὶ τῆς τιμῆς τοῦ κόστους τῶν παραχωρηθέντων εἰδῶν ὡς καὶ τὰ ἔργα κοινῆς ὠφελείας, ὅπου ταῦτα δὲν ἔχουν ἐκπεσθῆ 2) Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πολυποίκιλα πρὸς τὸ Δημόσιον χρέη τῶν ὁποίων ἡ μετὰ στοργικῆς προσοχῆς καὶ ἐπιεικείας ἐκκαθάρισις εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη διὰ πλείστους λόγους. 3) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρέωσιν τῶν Τουρκοβουλγαρικῶν οἰκημάτων τῶν πλείστων ἑτοιμορρόπων καὶ ὑπερβολικῶς ἐκτιμημένων, ὁ ὑποβιβασμὸς τῆς ἀξίας τῶν ὁποίων κατὰ μέγα ποσοστὸν εἶναι ἔργον στοιχειώδους δικαιοσύνης 4) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρέωσιν τοῦ ἀγροτικοῦ κλήρου, ἐφ’ ἧς δέον νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ ἀξία τῶν κοινοχρήστων χώρων βοσκῶν, δρόμων πλατειῶν καὶ ἄλλων τόπων ὅπου ἔχει χρεωθῇ. 5) Ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρέωσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἥτις δέον νὰ ἐναρμονισθῇ πρὸς τὴν χρέωσιν τῶν ἀστικῶν συνοικισμῶν τοῦ Δημοσίου καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον τῆς προσκτήσεως τῆς κυριότητος τοῦ κτίσματος καὶ ὡς πρὸς τὴν ρύθμισιν τοῦ τοκοχρεωλυσίου, εἴτε ἀπαλειφομένου τοῦ τόκου καὶ ἐπὶ τῶν χρεῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἴτε θεσπιζομένου τοῦ τόκου καὶ ἐπὶ τῶν πωλουμένων οἰκημάτων τοῦ Δημοσίου. Ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τῶν κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἐκκαθαριζομένων χρεῶν, ἀναχωροῦντες ἀπὸ τὴν βασικὴν σκέψιν, ὅτι τὸ Κράτος τό γε νῦν ἔχον, στηρίζει κυρίως τὸ ἔργον ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων εἰς τὰς εἰσπράξεις. αὐτῶν τούτων ὀφειλετῶν προσφύγων καὶ συνεπῶς πᾶσαν εὐχέρειαν παρέχομεν εἰς τοὺς καλῆς πίστεως χρεώστας συντελεῖ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ ποσοῦ δηλαδὴ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς ἀποκατάστασιν τῶν ἀποκαταστάτων ἐπικρατοῦμεν τὴν τροπολογίαν περὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ 25–40% ἐπὶ τῶν χρεῶν προκαταβαλόντων ὀφειλετῶν καὶ φρονοῦμεν, ὅτι εἶναι ἔργον δικαιοσύνης καὶ συνεπείας νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν εὐχέρειαν τῆς ἐκπτώσεως ταύτης καὶ οἱ κλείοντες τὸν συμψηφισμὸν μὲ χρεωστικὸν ὑπόλοιπον, ἐφ’ ὅσον κατὰ τὸν συμψηφισμὸν προκαταβάλλουν καὶ οὗτοι μέρος ὀφειλῆς των. Ἡ μερικὴ αὕτη συσάχθεια θὰ τονώσῃ κατὰ πολὺ τοὺς ὀφειλέτας ἀγρότας, οἵτινες πρὸς τὴν χειρονομίαν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἀπαντήσουν διὰ προθυμοτέρας καὶ τακτικοτέρας καταβολῆς τοῦ χρέους των. Φρονοῦμεν ὡσαύτως ὅτι τὸ ἀνώτατον ὅριον τῶν ἐτησίων τοκοχρεωλυτικῶν δόσεων δὲν εἶναι σκόπιμον νὰ ὑπερβῇ τὰς 1000 δραχμάς, ποσὸν ἄλλως τε εἰς τὸ ὁποῖον καθωρίσθη καὶ ἡ τοκοχρεωλυτικὴ δόσις τῶν χρεῶν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τῆς Θεσσαλίας. Πᾶσα πέραν τοῦ ποσοῦ τούτου ἀξίωσις θά ἀνέτρεπε ἴσως τὴν κανονικὴν ἐξέλιξιν καὶ πρόοδον τῶν ὀφειλετῶν ἀγροτῶν».

§215Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑπουργέ.

§217Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Προτοῦ, κύριοι, ἀπαντήσω εἰς τοὺς κυρίους ἀγορεύσαντας ἐπιθυμῶ νὰ δηλώσω εἰς εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ καμμίαν διακοπήν. Ὡς γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν δὲν μοῦ εἶναι καθόλου δυσμενὲς εἰς πᾶσαν ἄλλην σοζήτησιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ ἀκριβῶς ἐκ τῆς ὥρας ταύτης, πρὸ παντὸς δὲ διὰ τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ διαπραγματεύσω θέμα ἀπέραντον, ἀναλύων ὁλόκληρον τὴν ὑπόθεσιν τῶν προσφύγων, ἡ ὁποία εἶναι μὲν ἀληθές ὅτι εἶναι λίαν γνωστὴ εἰς ὑμᾶς, ἐν ὅλαις ταῖς λεπτομερείαις, ἀλλ’ εἰς ἐμὲ δυστυχῶς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχε νά παρακολουθήσω τὴν ὑπόθεσιν ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλήν, τὸ θέμα μου εἶναι ὄχι πάρα πολὺ γνωστὸν καὶ μάλιστα πρὸ ὀλίγου μόνον ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἔχω ἀσχοληθῇ ἐπ’ αὐτοῦ, Ἐπιθυμῶ λοιπὸν ὅπως αἱ σκέψεις μου εἶναι ἀπερίσπαστοι εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως, δι’ αὐτὸ ὑπέβαλον καὶ τὴν παράκλησιν νὰ μὴ διακόπτομαι. Αἱ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διετυπώθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ διαιρεθῶσι εἰς δύο μέρη διακεκριμμένα, εἰς ἐκεῖνο ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως μέχρι σήμερον κατὰ τὸ στάδιον κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως καὶ κατὰ τὸ πρὸ αὐτῆς. Αἱ αἰτιάσεις, αἱ ὁποῖα διετυπώθησαν εἰς τὸ στάδιον τὸ μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως συνίσταντο εἰς τὸ ἑξῆς. Δὲν ἐσπεύσαμεν νὰ δημιουργήσωμεν ὑπηρεσίας ἀμέσως καὶ ἀφίσαμεν ὅλην τὴν ὑπόθεσιν ἄνευ ἐπιβλέψεως. Ἐπρόκειτο δὲ νὰ γίνωσι πράγματα σπουδαιότατα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ μεταξὺ δὲν ἐγένοντο. Ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν εἰς τοὺς ἐκ Βουλγαρίας πρόσφυγας, ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν αὐτῶν ἐκ τῶν ἀγροτῶν, ἡ διανομὴ τῶν παραχωρητηρίων, ἡ πληρωμὴ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους πρὸς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, καὶ πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία ἡ ὁποία συνεστήθη διὰ τὴν εἴσπραξιν...... Αὐτὴ εἶναι ἡ κατηγορία διὰ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐκάμαμεν ἀπὸ τοῦ Ἰανουρίου μέχρι σήμερον. Ἀκόμη δὲ ἐλέχθη ὄχι ὡς κατηγορία ἀλλ’ ὡς φόβος, ὅτι ποσὰ τὰ ὁποῖα ὀφείλουν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως εἰς τοὺς πρόσφυγας μανθάνουν ὅτι πρόκειται νὰ διατεθῶσιν εἰς ἐκπλήρωσιν γενικωτέρας ἀγροτικῆς πολιτικῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, κύριοι, ἔπαυσε ὑφισταμένη κατὰ τὰ τέλη τοῦ ἔτους 1930, Αἱ ὑπηρεσίαι τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης αἱ ὁποῖαι διεδέχθησαν τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως καὶ ἡ λειτουργία τῶν νέων ὑπηρεσιῶν αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἀπὸ αὐτὴν ἐγένετο ἀπὸ τῆς 18 Ἰανουαρίου 1931 μέχρι τῆς 5 Μαρτίου τοῦ ἔτους τούτου. Εἰς τὶ κατηναλώθη, ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα τὸ δίμηνον, διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορήθημεν, ὅτι δὲν ἐσπεύσαμεν νὰ κάμωμεν τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν; «Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα... (ἀναγινώσκει). Αὐτό, κύριοι, ἐγένετο παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κατὰ τὸ διάστημα, ἀπὸ 5 Μαρτίου μέχρι σήμερον, ὅτε ἀνελάβομεν ἡμεῖς τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν. Ἀλλὰ ταῦτα ἡμεῖς περιεμείναμεν; Ἡμεῖς περιεμείναμεν ἀκόμη, νὰ ἀρχίσητε τὴν εἴσπραξιν. Περιεμέναμεν ἀκόμη νὰ ἀρχίσῃ ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι καὶ τὰ δύο ταῦτα κεφάλαια ἐξεπληρώθησαν, διότι δὲν ἐλησμονήθη ποσῶς ἡ διανομὴ τῶν ὁμολογιῶν εἰς τοὺς ἐκ Βουλγαρίας μετανάστας. Διενεμήθησαν μέχρι τέλους Ἀπριλίου 23.000.000 εἰς 600 περίπου δικαιούχους ἀλλὰ δὲν ἐλησμονήθη ἀκόμη οὐδὲ ἡ εἴσπραξις, διότι «Καὶ τὴν συστηματοποίησιν» (ἀναγινώσκει). Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ κατηγορηθῇ ἡ ὑπηρεσία, ὅτι δὲν ἔπραξε πᾶν τὸ δυνατὸν νὰ πραχθῇ, διότι δὲν ἀφῆκεν τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ ἦτο ἀνάγκη νὰ γίνῃ καὶ δὲν ἔγινε. Καὶ εἰσπράξεις ἐκάμαμεν καὶ διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν ἐκάμαμεν καὶ ὅλας τὰς ἐγγραφὰς τὰς κατετάξαμεν καὶ εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν δύο μητρῴων προέβημεν διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἴμεθα κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγγείλαμεν ἕτοιμοι νὰ ἐκπληρώσωμεν τὰς ὑποχρεώσεις αὐτάς. Ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ ἐσπεύσαμεν νὰ καθιδρύσωμεν ἐν Μακεδονίᾳ εἰδικὴν ὑπηρεσίαν ἐποικισμοῦ ἀνεξάρτητον, ἡ ὁποία εἶναι ὁ ὀφθαλμός, ὁ ὁποῖος ἐζητήθη διὰ τὸν ὅλον ἐποικισμόν. Δὲν περιεμέναμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ, διότι ἀπὸ τοῦ Μαρτίου ὁ ὑπουργός, ὁ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸς ὑμᾶς, μετέβη ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐγκατέστησε τὸν γενικὸν διευθυντὴν τοῦ ἐποικισμοῦ καὶ ἐξέδωκε διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἤρχισεν ἡ ἐργασία. Δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ ἐργασίαι δύνανται νὰ χωλαίνουν, διότι τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν σήμερον. Συνεπῶς πᾶσα ἐργασία μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς βαδίζει κανονικῶς καὶ οὐδεμία ἀπολύτως μέχρι τοῦδε ὑπεβλήθη ἔκθεσις εἰς τὸ ὑπουργεῖον, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι χωλαίνει ὁπωσδήποτε ἡ ὑπηρεσία. Αὐταὶ λοιπὸν εἶναι αἱ μέχρι σήμερον ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, ἐνέργειαι ἀπροσκόπτως καὶ ἀδιαλείπτως τείνουσαι, ὅπως ἀποδώσουν εἰς τοὺς πρόσφυγας ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἔχουσι ἀνάγκην διὰ τὴν ἐγκατάστασίν των καὶ τὴν ἀπόδοσιν τῶν ὀφειλομένων διὰ τὴν ὁποίαν ζητεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἡ εἴσπραξις. Ἀλλ’ ἐλέχθη, ἀκόμη καὶ ἂν τοῦτο ἐπράξατε, μήπως τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα σᾶς ἐδόθησαν τὰ ἐδώσατε; τὰ ἀναγγείλατε μάλιστα ἢ μᾶλλον ὑποπτεύθημεν, ὅτι τὰ ἀναγγείλατε, ὅτι πρόκειται νὰ τὰ χρησιμοποιήσετε δι’ ἄλλας ἐργασίας. Πόσα εἶναι, κύριοι, τὰ ποσὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδόθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων; «Ἡ Ε.Α.Π. (ἀναγινώσκει). Διὰ κτηματογράφησιν κλπ. Τὰ ἄλλα ἐπληρώθησαν πάντα ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τῆς κτηματογραφήσεως, τὸ ὁποῖον ἐκρατήθη διά νὰ τὸ πληρώνωμεν, διὰ νὰ τὸ καταναλίσκωμεν, ἐφ’ ὅσον ἡ κτηματογράφησις ἐξακολουθεῖ ὑφισταμένη καὶ λειτουργοῦσα. Ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 46.000.000 ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 102.000.000 καὶ τῶν 3, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰς χεῖρας της θέλει παραμείνει ποσὸν ἐν συνόλῳ 69.460.000. Τὶ ἐγένοντο τὰ ποσὰ ταῦτα τῶν 69.460.000; Μήπως διετέθησαν διὰ κανένα ἄλλον σκοπὸν ἐκτὸς τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων; Τὰ ποσὰ ταῦτα, κύριοι ἐδόθησαν διὰ τὰς ἑξῆς ἐργασίας. Διὰ τὴν ἀγροτικὴν στέγασιν ἐδόθησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν 28.000.000 διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην 11.000.000, διὰ Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ Ἤπειρον 8.000.000, ἤτοι διὰ τὴν ἀγροτικὴν στέγασιν ἐν συνόλῳ 47.000.000. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον τῆς ἀγροτικῆς στεγάσεως ἐδόθη καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν, διὰ μὲν τὴν Μακεδονίαν 6.000.000, διὰ τὴν Δυτικὴν Θράκην 3.000.000, διὰ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα 2.000.000. Διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δὲ τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους τοῦ 1.0 0.000 ἐν συνόλῳ 59.000.000. Παραμένουσι δὲ ἀκόμη 10.000.000 διὰ νὰ διαθέσωμεν διὰ τὴν ἐπὶ πλέον ὕδρευσιν τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ἐκτέλεσιν. Πάντα λοιπὸν τὰ ληφθέντα ποσὰ μέχρι τοῦ ἐλαχίστου ποσοῦ ἐδόθησαν μόνον διὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων τῶν ἀγροτῶν καὶ διὰ τὴν ὕδρευσιν καὶ τὴν ἄρδευσιν τῶν μερῶν αὐτῶν. Δὲν παρελήφθη λοιπὸν κατὰ τοῦτο τίποτε, δὲν ἐσταμάτησε, οὔτε ἕν ἔργον ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπὸ ἐκτέλεσιν, διότι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδόθησαν, διετέθησαν, οὔτε ἐσκέφθημεν νὰ τὰ διαθέσωμεν δι’ ἄλλον τινα σκοπόν ἐκτὸς τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων, ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο ἡ κατηγορία αὕτη δὲν εἶναι ἀκριβής. Τὶ παραμένουν ἀκόμη ἐκτὸς ἀπὸ τὰ παραχωρητήρια, τά ὁποῖα ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ τὰ ὁποῖα ὀφείλουν νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς διαφόρους πρόσφυγας διὰ νὰ ἔχουν πράγματι τὴν ἀντίληψιν τῆς πλήρους ἰδιοκτησίας; Αὐτὰ δὲν ἐδόθησαν, τὸ ἔργον αὐτὸ ἀνεκόπη βέβαια, διότι δὲν ἐγένετο ἡ ἐγκατάστασίς των ἐν Μακεδονίᾳ. Αἱ ὑπηρεσίαι δὲν ἤρχισαν τὸ ἔργον των. Τὰ παραχωρητήρια ἐσταμάτησαν. Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς, ὅτι τὸ ἔργον τῶν παραχωρητηρίων δὲν ἐσταμάτησεν· τὸ ἔργον τῶν παραχωρητηρίων ἐξακολουθεῖ τὸν δρόμον αὐτοῦ, τὸν καλὸν αὐτοῦ δρόμον διότι καθ’ ἑκάστην εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας τῆς Μακεδόνας παρέχονται τὰ παραχωρητήρια. Ἔχω κατάλογον ἐδῶ, ὁ ὁποῖος γνωρίζει εἰς ὑμᾶς πόσα μέχρι σήμερον ἐδόθησαν παραχωρητήρια ἐν γένει εἰς τὰς διαφόρους περιφερείας τῆς Μακεδονίας. Τόν μῆνα Μάρτιον εἰς τὴν Καβάλλαν ἐδόθησαν εἰς 1042 κληρούχους. Εἰς τὴν Δράμαν....(ἀναγινώσκει). Εἶναι τοῦτο ἔργον γενόμενον ἐντὸς δύο μηνῶν, πραγματικῶς ἀξιοθαύμαστον, διότι μέχρι τότε ποὺ ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας δὲν εἶχε δοθῇ τίποτε. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύναμαι νὰ εἴπω 4 χιλ. ἄνθρωποι ἔχουν εἰς τὰς χεῖρας των ἰδιοκτησίαν, ἡ ὁποία τοὺς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐμφανίζωνται καὶ νὰ δύνανται νὰ κάμνουν χρῆσιν αὐτῆς ὡς εἰς πᾶσαν ἰδιοκτησίαν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, θὰ μοῦ λεχθῇ: μὰ καλὰ ἐδῶ ἔχομεν ἕναν μεγάλον ὄγκον προσφύγων, τὸν ὄγκον τῶν ἀστῶν καὶ τῶν ἀγροτῶν. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι λαμβάνειν διάφορα πιστωτικὰ ὑπόλοιπα. Κάμνετε τι διὰ νὰ εὐκολύνετε τὴν πληρωμὴν αὐτῶν τῶν ὑπολοίπων; Τὶ πράττετε, μᾶς λέγουν, διὰ νὰ παράσχητε μίαν ἀνακούφισιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς κατὰ τὴν σημερινὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν γενικῶς διερχόμεθα; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω πρὸς ὑμᾶς ὅτι δὲν παρελείφθη τίποτε διὰ τὸ ἔργον τοῦτο. Ἡ μεγαλυτέρα ἡμῶν μέριμνα ὑπῆρξε πῶς νὰ κατορθώσωμεν ὥστε τὰ δύο μητρῷα τὸ συμπληρωματικὸν καὶ τὸ μητρῶον τῶν ἀγροτῶν, νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἕτοιμα. Ἀλλὰ δὲν ὁμιλῶ εἰς ἀνθρώπους — βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν ποῖα ἐργασία ἀπαιτεῖται διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, τοῦ συμψηφισμοῦ τῶν χρεῶν ἑνὸς πρόσφυγος. Θὰ εὑρεθῇ ἡ μερὶς τοῦ χρέους, θὰ εὑρεθῇ ἡ μερὶς ἡ πιστωτικὴ — νὰ γίνῃ συμψηφισμὸς νὰ δοῦμε ἂν ὑπάρχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρεισέφρυσαν καὶ δὲν ἔχουν λαμβάνειν τίποτε — διότι αὐτὰ δὲν εἶναι πράγματα μικρά. Καὶ θὰ σᾶς εἴπω καὶ κάτι τι, μίαν εἴδησιν ἡ ὁποία θὰ σᾶς εὐχαριστήσῃ πολὺ — τὶ προέκυψεν ἀπὸ τὰ παροράματα. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβον τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἤρχισα τὴν ἐξέλεγξίν των καὶ ὅταν ἦλθον εἰς ἐμὲ διὰ νὰ πληρωθοῦν, τοὺς εἶπον: Θὰ κάμωμεν μίαν ἔρευναν νὰ ἴδωμεν μήπως ὑπάρχουν καὶ τίνες οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι λαμβάνειν ἢ μήπως εἶναι ἀγρόται καὶ ἔχουν περάσει ὡς ἀστοὶ Ἡ ὑπηρεσία εἰς τὸ ὑπουργεῖον, εἶπε, κ. ὑπουργέ, εἶναι μεγάλη ἐργασία ἀλλ’ ὁπωσδήποτε δὲν πιστεύομεν νὰ ἐμφανισθῇ τίποτε γενναῖον ποσὸν. Ἡ ἐργασία αὕτη κύριοι, ἐγένετο μέχρι τέλους Μαΐου. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἴπω — ἴσως μερικοὶ ἐξ ὑμῶν νὰ γνωρίζετε τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προῆλθεν ὡς ὠφέλεια ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς — τι φαντάζεσθε ὅτι εὕρομεν; 295 ἑκατομμύρια ὠφέλεια τοῦ Κράτους διότι ἐπρόκειτο νὰ πληρωθῶσι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν ὡς ἀστοὶ καὶ δὲν ἦσαν, παρουσιάσθησαν ὡς ἀγρόται καὶ δὲν ἦσαν.

§218ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν δικαιοῦνται νὰ πάρουν;

§219Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δικαιοῦται νὰ πάρουν κλῆρον ἀγροτικὸν καὶ παρουσιάσθησαν ὡς ἀστοί. Τοιαύτη ἐργασία γενομένη ἀπὸ μέρους τῆς ὑπηρεσίας δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐργασία ἡ ὁποία δὲν ὤφειλε νὰ γίνῃ. Διότι ἐὰν δι’ αὐτὴν ἐχρειάσθη καὶ χρόνος τίς, ὁ χρόνος οὗτος παρῆλθεν ὄχι ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτοῦ. Δὲν θέλω ν’ ἀποδώσω εἰς τοὺς ἀνθρώπους δολίαν πρόθεσιν διότι ὅλα αὐτὰ ἦσαν σφάλματα τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἀπὸ τοὺς δικηγόρους οἱ ὁποῖοι τοὺς ἔγραφον κλπ. ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγένετο αὐτὴ ἡ ἐργασία. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς εἴπω, περὶ τοῦ τμήματος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὸ ὁποῖον ὀνομάζεται τμῆμα εἰσπράξεως τῶν χρεῶν». Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ τὸ τμῆμα τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν ἔχει σήμερον εἰς χεῖρας τοῦ 80 χιλ. φακέλλους ἀποσταλέντας ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἀνταλλαγῆς, φακέλλους ἀπὸ τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐξέλθουν τὰ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καλέσω παρ’ ἐμαυτῷ τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν ἀξιότιμον διοικητὴν τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ εἶπον εἰς αὐτὸν θὰ κάμωμεν μίαν σύμβασιν: πότε θὰ μοῦ δώσῃς τὰ δελτία τὰ πιστωτικὰ ἐκ τῆς ἐξελέξεως τῶν 80 χιλ. φακέλων;—διότι ἔχω κάμει μίαν δήλωσιν ὅτι θ’ ἀρχίσουν αἱ πληρωμαὶ ἀπὸ τῆς 1ης Ἀπριλίου καὶ ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὅτι δύνασθε νὰ εἶσθε ἕτοιμος. Ὁ κ. διευθυντὴς ἐθεώρησε καθῆκον αὐτοῦ νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ δι’ ἐγγράφου, διὰ νὰ δύναμαι νὰ κάμω χρῆσιν αὐτοῦ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς: «Ἡ ἡμετέρα ὑπηρεσία ἔχει φθάσει εἰς τὸν καταρτισμόν........ (ἀναγινώσκει). Τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλῶ ἔχω ἤδη εἰς χεῖρας μου τὰ 46 χιλ. δελτία — εἴμεθα δηλαδὴ ἕτοιμοι νὰ καταβάλωμεν τὰ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα ἐκ τῶν 80 χιλ. φακέλλων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐξελεγχθῆ. Δὲν εἶναι μόνον, κ. βουλευταί, τὰ 46 χιλ. δελτία τὰ ὁποῖα θὰ προέλθουν ἐκ τοῦ ἐλέγχου τῶν 80 χιλ. φακέλλων. Ὑπολογίζεται ὅτι θὰ εἶναι ἀκόμη περὶ τὰς 7½ χιλ. ἐν συνόλῳ. Ἀλλὰ δυστυχῶς μεταξὺ τῶν ἀποσταλέντων φακέλλων ὑπῆρχον καὶ πολλὰ παροράματα λεγόμενα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναπόφευκτα εἰς τοὺς λογαριασμοὺς αὐτούς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ ἐξέλεγξις 46 χιλ. παροραμάτων ἐγένετο ἐντὸς μιᾶς προθεσμίας 15 ἡμερῶν καὶ σήμερον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι περὶ τὸ τέλος τοῦ μηνὸς θὰ ἔχω ὅλα τὰ δελτία. Δηλαδὴ θὰ ἀρχήσουν ἀμέσως νὰ πληρώνονται ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λαμβάνειν κατὰ ἓν ποσὸν 60%, διότι ὅλοι ἐν συνόλῳ οἱ φάκελοι εἶναι 146.000. Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἀπόψε μᾶς εἶπε ὅτι τὸ ὅλον κώλυμα ἦτο διότι δὲν ἐβγάναμε διάταγμα. Τὸ κώλυμα δὲν ἦτο αὐτό, διότι ἔπρεπε νὰ σταλοῦν ὅλοι οἱ φάκελλοι εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν. Ὅταν καὶ τοῦτο ἐγένετο, κύριοι βουλευταί, τὶ παραμένει ἀκόμη ἐκ τῶν κατηγοριῶν διὰ τὴν ἐποχὴν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων μέχρι σήμερον. Μία μόνη ὅτι δὲν κατηρτίσαμεν καλῶς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν, διότι παρελείψαμεν νὰ προσλάβωμεν εἰς τμῆμα τοῦτο τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ μάλιστα δὲν ἠθελήσαμεν νὰ τοὺς μονιμοποιήσωμεν. Δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, κύριοι βουλευταί, εἰς μία τοιαύτην κατηγορίαν. Ἐὰν πραγματικῶς ἦτο ἀκριβὴς βεβαίως ἤθελεν εἶναι ἐπιβαρυντικὴ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται, διότι πραγματικῶς οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως τῶν Προσφύγων εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποκτήσῃ ὅλην τὴν πεῖραν καὶ ὅλην τὴν ἱκανότητα καὶ θὰ ἦτο πολὺ περίεργον νὰ προτιμηθῶσιν ἄλλοι ἐκτὸς αὐτῶν. Τὶ συνέβη ὅμως εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; ὅτι προσελήφθησαν 115 ὑπάλληλοι, πόθεν νομίζετε; Ὅλοι ἀπ’ τὸν πρῶτον μέχρι τὸν τελευταῖον μόνον ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Δὲν ὑπάρχει οὔτε εἷς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος νὰ εἶναι ἐκτὸς τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως: 115 ὑπάλληλοι ἀπὸ τοῦ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου. Ἔχω ἐδῶ τὸν κατάλογον τοῦ ὁποίου δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν ὁ ἀμφισβητῶν τὰ πράγματα. Ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἡ Βουλή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεδείχθη εἰς ἡμᾶς ἔχει γίνει, δηλαδὴ νὰ ληφθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κατὰ προτίμησιν. Ἕν μόνον δὲν ἔγινεν, ἡ μονιμοποίησις ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ ἡ τοιαύτη μονιμοποίησις, κύριοι βουλευταί, ὤφειλε νὰ γίνῃ κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὸ καταστατικόν της διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ε.Α.Π. Αὐτὸ θὰ ἦτο πολὺ περίεργον, διότι τότε θὰ εἴχωμεν μίαν ἐξέγερσιν ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον κατὰ ἕνα ὡρισμένον τρόπον δηλαδὴ κατόπιν διαγωνισμοῦ. Δὲν ἠδύνατο λοιπὸν νὰ μονιμοποιηθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν διηγωνίσθησαν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους ὅτι ὑπάρχουν εἰς πολλὰς Τραπέζας καὶ ὑπηρεσίαι ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι προσλαμβάνονται καὶ παραμένουν ἐκεῖ ἐὰν δὲ κατόπιν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἀποδείξουν ὅτι εἶναι ἄξιοι τῆς θέσεως τὴ ὁποίαν κατέλαβον, καταλαμβάνουν ἀνωτέρας θέσεις. Ὥστε δὲν ἔχουν νὰ φοβοῦνται τίποτε, τοὐναντίον μάλιστα πρέπει νὰ χαίρωνται, διότι μεταξὺ ὅλων αὐτῶν προσελήφθησαν ὅσοι προσελήφθησαν. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ πάρωμεν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Βεβαίως ἐγένετο μία ἐκλογὴ τῶν ἀρίστων, ἀλλ’ οὐδεὶς παρεπονέθη, διότι ἐλήφθησαν αὐτοὶ καὶ ὄχι ἄλλοι, διότι ὅλοι εἶναι καλοί. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς κλείει ὅλον αὐτὸ τὸ μέρος τῶν κατηγοριῶν διὰ τὴν μέχρι τοῦδε διεξαγωγὴν τοῦ ἔργου τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ διάδοχον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Δὲν παραμένει πρὸς ἐξέτασιν εἰμὴ ἓν ἄλλο μέρος, τὸ μέρος τῆς ἐργασίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων κατὰ τὴν χρέωσιν τῶν ἀστῶν, καὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, διὰ τὴν στέγασιν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πρώτους καὶ διὰ τὴν χρέωσιν τῶν γαιῶν εἰς τοὺς δευτέρους καὶ τῶν ἄλλων μέσων καί ἐφοδίων τὰ ὁποῖα παρεσχέθησαν εἰς αὐτούς. Κατηγορήθη, κύριοι βουλευταί, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ ἐκτίμησις καὶ ἡ χρέωσις τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας κατέλαβον οἱ ἀγρόται δὲν ὑπῆρξε ἀκριβοδικαία καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν ἐξήντλησεν ὅλην αὐτῆς τὴν ἐπιείκειαν, τὴν ὁποίαν ὤφειλεν νὰ ἐπιδείξῃ διὰ τὴν ἐξαιρετικὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν. Ἐλέχθη ὅτι τὰ χρέη ὤφειλον νὰ εἶναι ὀλιγώτερα, ὤφειλον νὰ καταλογισθῶσιν ὀλιγώτερον, διότι ὑπῆρχον πολλὰ τῶν χρεῶν τούτων, τὰ ὁποῖα δὲν ὤφειλον νὰ καθορισθῶσιν ποσῶς, ἄλλα τὰ ὁποῖα κατελογίσθησαν ἐξαιρετικῶς βεβαρημένα. Ποῖα εἶναι τὰ χρέη τὰ ὁποῖα ὤφειλον νὰ μὴ καταλογισθῶσιν καθόλου; Ὁ κ. εἰσηγητὴς τῆς μειοψηφίας ἔχει μίαν ὁλόκληρον κατηγορίαν χρεῶν. (ἀναγινώσκει). Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι μὲ αὐτὴν τὴν ὡραίαν πραγματικῶς ἔκφρασιν μὲ τὴν ὁποίαν συνοδεύει τὴν παρατήρησίν του. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς ὑμᾶς πάντας ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν ἐκ τῶν ποσῶν αὐτῶν κατελόγισεν οὔτε διὰ τοὺς ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, οὔτε διὰ τοὺς ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης. Διότι ὅπως γνωρίζετε αἱ ἐπιτάξεις αὐταὶ ἐξαιροῦνται τοῦ ποσοῦ τῶν 1.500.000.000.

§220Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ἀφοροῦν τὰς ἐπιτάξεις τοῦ 1925 εἰς βάρος τῶν ἀνταλλαξίμων Τούρκων.

§221Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ζήτημα βεβαίως δὲν τὸ κατέχω ὅπως σεῖς. Συνεπῶς διὰ νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἴπατε χρειάζεται νὰ ἔχω τὴν σκέψιν μου ἀπερίσπαστον.

§222Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐὰν σᾶς διακόπτωμεν, σᾶς διακόπτωμεν διὰ νὰ σᾶς συμπληρώσωμεν. Ὡς πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων εἰς πολλὰ προσφυγικὰ ζητήματα θὰ σᾶς ἐζήλευαν καὶ πολλοὶ πρόσφυγες βουλευταί.

§223Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ ἐγὼ κ. συνάδελφε, ἠσθάνθην τὸν πόνον τοῦ 1½ ἑκατομμυρίου προσφύγων, ὅπως τὸν ἠσθάνθησαν ὅλοι οἱ Ἕλληνες καὶ κάμνω ὅ,τι μπορῶ διὰ νὰ ἀποκατασταθῇ τὸ στοιχεῖον αὐτὸ διὰ νὰ μᾶς ἀποδώσῃ περισσότερα ἀπὸ ὅσα θὰ τοῦ δώσωμεν. Σᾶς λέγω, λοιπόν, ὅτι καὶ ἐγὼ δὲν ὑπολείπομαι τῶν ἄλλων συναδέλφων μου, καὶ ἐγὼ ἐργάζομαι ὅσον μπορῶ καὶ ἕκαστος ἀπὸ ὑμᾶς ἔπαιξεν ἕνα ρόλον σπουδαῖον εἰς τὸ Ἐθνικὸν αὐτὸ ἔργον τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν προσφύγων. Κατηγορήθημεν, καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ ὑπηρεσία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ὅτι δὲν ἔγινεν ἐπακριβὴς ἡ χρέωσις τῶν ἀστῶν καὶ ἀγροτῶν προσφύγων, ἀλλ’ εἰς μίαν ὑπόθεσιν 5 δισεκατομμυρίων περίπου εἰς μίαν ὑπηρεσίαν δημιουργηθεῖσαν ἐκ τῶν ἐνόντων εἰς μίαν τοιαύτην κοινωνικὴν ἀναστάτωσιν ἦτο φυσικὸν νὰ γίνουν καὶ λάθη. Πάντως ἔγιναν ἐλάχιστα ἔναντι τοῦ σκοποῦ ὅστις ἐπραγματοποιήθη. Πρὸ δύο ἐτῶν κύριοι, εἶχον μεταβῆ εἰς Παλαιστίνην καὶ εἶδον ἐκεῖ τὸ ἔργον τῶν Σιωνιστῶν. Ἐγκατέστησαν ἐκεῖ 58.000 οἰκογενείας καὶ ἐξώδευσαν δι’ ἕκαστον ἐξ αὐτῶν 500 καὶ πλέον λίρας. Ἐνῷ ἡμεῖς ἐξωδεύσαμεν, ὅπως εἶχον εἰπῆ τότε μὴ γνωρίζων ἐπακριβῶς τὸ ποσόν, 100 μὲ 120 λίρας. Ὅταν τὸ εἶπα αὐτὸ οἱ ἄνθρωποι ἐξεπλάγησαν.

§224Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ὁ σὲρ Ἔρμπερτ Σάμουελ διελθὼν πρὸ καιροῦ ἐντεῦθεν ἐξεπλήσσετο ὅταν ἔμαθε παρ’ ἐμοῦ ὅτι ἡ ἐγκατάστασις ἐστοίχισε δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν 80–100 λίρας καὶ ἐκεῖνος μοῦ ἀνέφερεν ὅτι ἡ ἐγκατάστασις εἰς τὴν Παλαιστίνην ἐστοίχισε δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν 700 λίρας περίπου.

§225Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐκάμαμεν, λοιπόν, ἔργον Τιτάνειον, σπουδαιότατον. Ἐγένοντο βεβαίως μερικὰ σφάλματα, ὄχι βέβαια ὅσα λέγονται, ἐφόσον δὲν κατελογίσθη εἰς τοὺς Κωνσταντινουπολίτας τίποτε διὰ τοὺς Θράκας τίποτε, διὰ δὲ τὰ δάνεια τοῦ δημοσίου τὰ χορηγηθέντα εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας τῆς Θράκης κατελογίσθησαν ἀπὸ 48 καὶ ἐδόθησαν μόνον 30. Κατελογίσθη λοιπόν ἕνα ποσὸν 30.000, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι παίζει σπουδαῖον ρόλον ἐν ταῖς 8000 λίρας ποὺ εἶναι τὸ σύνολον τῶν ἐξόδων. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐρχόμεθα εἰς τὴν χρέωσιν τῶν γαιῶν. Ὅ,τι καὶ ἂν εἴπωμεν ἐδῶ, τὸ πρᾶγμα ἔχει τὴν αὐτὴν ἀξίαν: Ὁ καθορισμὸς ἐγένετο πέρυσιν, εἰς τὰ 1930. Ὅταν λοιπὸν τότε ἐπεμβᾶσα ἡ Κυβέρνησις ἔβαλεν ἕνα μέσον ὅριον τιμῆς 400 δραχ., δὲν δύναται κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι αὐτὸ ἦτο ὑπερβολικόν. Βεβαίως ὑπάρχουν καὶ μέρη εἰς τὰ ὁποῖα ἐφθάσαμεν νὰ καθορίσωμεν καὶ 1.000 καὶ 1200 δραχ. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὅμως αἱ γαῖαι σήμερον ἔχουν 3 καὶ 4 χιλιάδας. Τὶ λοιπὸν ἠθέλατε; Εἰς ποίαν τιμὴν νὰ καταλήξωμεν; Ἄν ἐπρόκειτο νὰ κάμωμεν μίαν τιμὴν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ὁρίων, θὰ ἦτο μεγαλυτέρα ἀσφαλῶς. Ἐκτὸς αὐτῶν ὑπάρχουν τὰ χρέη πρὸς τρίτους. Ταῦτα δὲν εἶναι χρέη πρὸς ἄτομον.

§226Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μήτε ἡμεῖς εἴπομεν διὰ τὰ ἐμπορικὰ χρέη. Δὲν ἐνδιαφερόμεθα ἡμεῖς διὰ τοὺς ἐμπόρους. Τίνα σχέσιν ἔχομεν ἡμεῖς μὲ αὐτούς; Ἐμᾶς ἐνδιαφέρει αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγει ἡ εἰσήγησις τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ μὲ κἄποιαν ἔκφρασιν εὐρυτέραν ὀλίγον.

§227Ι. ΤΣΟΝΤΑΡΙΔΗΣ. Εἶναι καὶ οἱ συνεταιρισμοὶ ἁλιέων, κ. ὑπουργέ.

§228Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα σύμφωνοι ἀπολύτως ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ καθῆκόν της ὁρίσασα ὡς ὥρισε καὶ τὰ χρέη καὶ τὰς γαίας. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀστῶν. Ἐδῶ εἰς τὰ χρέη τῶν ἀστῶν προσφύγων πρόκειται περὶ τοῦ ὑπολογισμοῦ τῆς ἀξίας τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν οἰκημάτων, τῶν κτιρίων. Ἐγένετο καλῶς, ἢ δὲν ἐγένετο καλῶς ἡ ἐκτίμησις τῶν οἰκοπέδων, ὡς ἐγένετο ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν; Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τοῦτο: ὅτι αἱ τιμαὶ αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τελειωτικῶς διὰ τὰ διάφορα οἰκόπεδα ἐν Ἀθήναις εἶναι τιμαὶ ἀστεῖαι. Διότι διὰ τὰ Βόρεια ἐτέθησαν δρ. κατὰ τ. μ. 15. (ἀναγινώσκει). Δέχομαι ὅτι πράγματι μεταξὺ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν ὑπῆρξαν καί τινες ἀδικίαι, ἀλλ’ ὁ κανὼν εἶναι ὅτι αἱ τιμαὶ εἶναι ἀσήμαντοι ἐν σχέσει μὲ τὴν ἀγοραίαν τιμήν.

§229Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀναγνωρίζομεν τὰς μειώσεις. Ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπα, ὑπάρχει καὶ μία μερὶς ἡ ὁποία ἠγόρασεν ἐν πλειστηριασμῷ εἰς ὑπερόγκους τιμὰς καὶ δὲν πρέπει νὰ γίνουν αὐταὶ ἀνεκταὶ ἀπὸ τὸ Κράτος...

§230Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ κερδοσκοπήσωμεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἠξεύρετε τοῦτο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε θὰ ἔφθανεν εἰς τὸ σημεῖον εἰς ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπήχθησαν εἰς μίαν κατηγορίαν ὡρισμένην. Μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ τελειώνομεν καὶ διὰ τοὺς ἀστοὺς καὶ τὸ μόνον τὸ ὁποῖον παραμένει εἶναι μία διάκρισις, ἡ ὁποία ἐλέχθη μεταξὺ ἐκείνων τῶν ὁποίων τὰ οἰκήματα ἀνήγειρε τὸ δημόσιον καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνήγειρεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Διατὶ διὰ τὰ πρῶτα γίνονται μεγαλείτεραι ἐκπτώσεις; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τοῦ δημοσίου δυστυχῶς τὰ οἰκήματα ἐγένοντο εἰς τιμὰς μεγαλυτέρας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διότι τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κατασκευάζῃ τόσον πολὺ καλῶς τὰ οἰκήματα καὶ μὲ τόσον ὀλίγα χρήματα ὅπως μία ἑταιρεία. Ἠναγκάσθη λοιπὸν τὸ Δημόσιον νὰ κάμῃ κάτι ἄλλο. Εἶπεν ὅτι «ἀντιλαμβάνομαι ὅτι δὲν εἶμαι καλὸς διαχειριστὴς τοιούτων πραγμάτων, νὰ δώσω λοιπὸν κάτι τι εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους» καὶ δι’ αὐτὸ ἔκαμε μερικὰς ἀπαλλαγὰς φόρων, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ θέση αὐτοὺς εἰς μίαν ἰσοβάθμισιν μὲ τοὺς ἄλλους. Αὐτά, κύριοι, ἦσαν τὰ ζητήματα διὰ τῶν ὁποίων ἐθεωρήθη ὅτι πράγματι ἡ Κυβέρνησις ἐπεβάρυνε περισσότερον τοὺς πρόσφυγας ἀπ’ ὅ,τι ἔπρεπε. Ὡς ἔχουν τὰ πράγματα, εἴτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν προσφύγων ἀστῶν εἴτε ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τῶν προσφύγων ἀγροτῶν ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ὑπῆρξε κἄποια ἐπιβάρυνσις· μὴ ξεχνῶμεν ὅμως, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προνοοῦσα πάντα ταῦτα ἀπεφάσισε νὰ ἐλαττώσῃ καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις, διὰ νὰ δύναται πάντοτε νὰ ἔχῃ τὴν συνείδησίν της ἀναπαυμένην ὅτι καὶ ἐὰν πράγματι συνέβησαν τοιαῦτα τινά, πάλιν ὑπάρχει ἓν περιθώριον μεγάλο μὲ τὸ ὁποῖον δύναται νὰ καλυφθῇ οἱαδήποτε τοιαύτη ἐπιβάρυνσις. Ὅταν ἔφθασε νὰ μὴ θελήσῃ νὰ εἰσπράξῃ ὅλους τοὺς τόκους μέχρι τοῦ 1931 οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται εἰς ἓν σεβαστότατον ποσὸν λιρῶν, ὅταν ἠθέλησαν ὅλα τὰ ἄλλα χρέη νὰ τὰ εἰσπράττῃ μὲ ἕν ἐπιτόκιον 3%, κύριοι βουλευταί, μὴ νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔδειξε πρὸς τοὺς πρόσφυγας ὅλην ἐκείνην τὴν πατρικὴν στοργὴν τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ δείξῃ πρὸς αὐτούς. Ἐλέχθη ὅτι δυστυχοῦν σήμερον οἱ πρόσφυγες, ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ ἀγρόται ὑποφέρουν λόγω τῆς κρίσεως καὶ αὐτὸς δὲν εἶναι λόγος νά προεξοφλήσωμεν μίαν 25ετῆ διάρκειαν, ποὺ μᾶς μένει διὰ τὰ χρέη αὐτά, καὶ νὰ κρίνωμεν ἀπὸ ἓν δεδομένον τριῶν ἐτῶν. Μὴ προδικάζωμεν τὸ μέλλον. Τίποτε δὲν ἠξεύρομεν. Ἔχομεν μόνον πεποίθησιν ὅτι ἐὰν εἴμεθα ἡνωμένοι, ἐὰν ἔχωμεν μίαν ψυχὴν ἐὰν πιστεύωμεν ὅλοι ὅτι εἴμεθα Ἕλληνες ἔχοντες σαφῆ ἀντίληψιν τῶν ὑποχρεώσεών μας, θὰ τὰ βγάλωμεν, πέρα. Ἐὰν δὲν εἴμεθα ἑνωμένοι, ἐὰν ὁ καθένας χάσῃ τὸ θάρρος του καὶ ὁ εἷς δὲν πιστεύῃ τὸν ἄλλον, βεβαίως δὲν εἶναι αὐτὸ οὔτε Ἐθνικὴ συνείδησις οὔτε Ἐθνικὴ ἀλληλεγγύη. Ἐνῷ ἂν εἴπωμεν ὅλοι μας ὅτι ὅλοι πράττομεν τὸ καθῆκόν μας διότι ἡ Κυβέρνησις πράττει ὅ,τι ἠμπορεῖ διότι δὲν ἔχει περισσότερα μέσα νὰ κάνῃ περισσότερα, τότε μὲ αὐτὴν τὴν πεποίθησιν θὰ βαδίσωμεν πρὸς τὴν πραγματικὴν Ἐθνικὴν ὁδόν. (χειροκροτήματα).

§231Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὸν λόγον, διότι κἄποιος ἐκ τῶν συναδέλφων ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἀπολογισμὸν καὶ τῶν τέως Κυβερνήσεων ἐπὶ τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἔχωμεν συναγωνιστὴν τὸν συνάδελφον αὐτὸν ὅταν ἀγωνιζώμεθα προκειμένου περὶ τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων, παραιτούμεθα τοῦ λόγου.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προχωροῦμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν. Ἄρθρον 1 δεκτόν. Ἄρθρον 2.

§233Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 2 εἴμεθα τῆς γνώμης νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς φράσις: «Τά χρέη τῶν ὁποίων τὴν εἴσπραξιν ἀναλαμβάνει ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα καὶ τὰ ὁποῖα ἐξουσιοδοτεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναθεωρήσῃ ἐφόσον ὑπάρχει ἀνάγκη, εἶναι τὰ ἑξῆς...

§234Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀφήσατε νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. Ἄρθρον 3.

§236Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 3 ἐκεῖ ὅπου λέγομεν «ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος ἀναλαμβάνει ἐπίσης τὸν συμψηφισμὸν τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων καὶ τὴν διανομὴν τῶν ὁμολογιῶν» ἐκεῖ νομίζω ὅτι θὰ ἐκάνατε πράγματι μέγα καλὸν ἐὰν ἐβάζατε. «Κατὰ τὸν συμψηφισμὸν ἡ ἀξία τῆς γῆς καὶ τῶν ἄλλων ἀκινήτων ἀποσβένυται κατὰ κατὰ πρῶτον λόγον...»

§237Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ 3ον δεκτόν.

§239Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸν πίνακα ποὺ θὰ κάμετε νὰ πάρετε τὴν κλίμακα τῶν ἀκτημόνων Θεσσαλονίκης καὶ νὰ τὴν ἐφαρμόσετε. Θὰ σᾶς κατηγορήσωμεν ἐπὶ ἀσυνεπείᾳ ἐὰν δὲν δεχθῆτε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Βενιζέλος.

§240Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). (ἀναγινώσκει). «Διὰ τοῦ τρόπου κ.λ.π.». Ὁπωσδήποτε ἀφήσατε νὰ τὸ ἴδω.

§241Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κατόπιν ἔχομεν τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἰς τὴν παράγραφον 3 τοῦ ἄρθρου 4. (ἀναγινώσκει). «Ἐξαιρέσει τῶν νομικῶν προσώπων...». Κατόπιν εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαφόρων τρίτων, ἄρθρον 4 παράγραφος 3. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως...». Νὰ τεθῇ. (ἀναγινώσκει). «Ἐξαιρέσει ἐπαγγελματικῆς βιοτεχνίας, πτηνοτροφίας, δενδροκομίας». Ἐδῶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐκπτώσεων, κ. ὑπουργέ, ἐκεῖ δὲν ἔχομεν διαφοράν.

§242Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ αἱ δύο τροπολογίαι ἀπορρίπτονται.

§243Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 εἰς τὸ ζήτημα τοῦ προσωπικοῦ;

§244Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχετε δίκαιον εἰς αὐτό.

§245Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Φοβούμεθα, ὅτι θὰ πάρῃ ξένους ὑπαλλήλους ἡ Τράπεζα.

§246Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἰπῶ, ὅτι εἶναι προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἐτίμησε τὴν ὑπηρεσίαν καὶ ἐν τούτοις εὑρίσκονται εἰς τοὺς δρόμους.

§247Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δώσατέ μου τὴν τροπολογίαν.

§248Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ μόνη παράκλησις εἶναι, ὅτι ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις σύμφωνα μὲ τὸ πρόγραμμά της θὰ μᾶς ἐξαγγείλῃ τὸ συμπληρωματικὸν δάνειον.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ κύριοι βουλευταί, ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν σήμερον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 3 πρωϊνή)