1931.06.04

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 87η

ΠΕΜΠΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ὑποβάλλει αἴτησιν τοῦ Εἰσαγγελέως Ἐφετῶν Ἀθηνῶν, αἰτοῦντος τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Συμεώνογλου κατηγορουμένου ἐπὶ ἐξυβρίσει. — Οἱ Ν. Μοίρας, Β. Παρασκευόπουλος, Ι. Μουτάκης καὶ περὶ τοὺς 150 ἄλλους πολίτας, παρακαλοῦν ὅπως ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐν Ἑλλάδι Θεοκρατικοῦ κόμματος Δ. Ρηγόπουλος ἐκλεγῇ γερουσιαστὴς ἀριστίνδην. —Ὁ Δήμαρχος καὶ λοιπαὶ ὀργανώσεις Βερροίας ζητοῦν τὴν μὴ ψήφισιν τῆς συμβάσεως Τριποτάμου. —Ἡ Ἀγορίτσα χήρα Δ. Μουντζούρη καὶ ἡ ὀρφανὴ Σοφία Δ. Μουντζούρη κάτοικοι Καρδίτσης, ζητοῦν τὴν παροχὴν συντάξεως ἀναδρομικῶς ἀπὸ 13 Ἰουνίου 1916. —Ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Λαρίσσης κατόπιν συζητήσεως ἀπεφάνθη κατὰ πλειοψηφίαν, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου. —Ἐπιτροπὴ τῶν ἐν Λήμνῳ Τενεδίων προσφύγων, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἐγκαταληφθεῖσαν ἐν Τενέδῳ περιουσίαν των. —Ὁ Πρόεδρος τῆς κοινότητος Πελεκάνου, ἀναφέρων τὴν καταστροφὴν ἣν ἐπροξένησεν ἡ πεσοῦσα τὴν 31 Μαΐου χάλαζα εἰς τὰ δημητριακὰ καὶ εἰς τὰς ἀμπέλους, ζητεῖ τὴν παροχὴν ἐνισχύσεως ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. —Ἡ Πανελλαδικὴ ὁμοσπονδία ἐργατῶν ἠλεκτρισμοῦ, μεταφορῶν φωταερίου καὶ αὐτοκινητιστῶν Ἀθηνῶν, ἐξ ὀνόματος τῶν τροχιοδρομικῶν καὶ ἠλεκτροτεχνιτῶν Θεσσαλονίκης, ζητεῖ ὅπως διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ Θεσσαλονίκης, κατοχυρωθοῦν τὰ κεκτημένα δικαιώματα τῶν ἐργατῶν, ἅτινα ἐπισήμως ἀνεγνωρίσθησαν ὑπὸ τῆς προκατόχου ἑταιρείας. —Οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ τὰ μέλη τῆς δημαρχιακῆς ἐπιτροπῆς Βερροίας, ζητοῦν τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως Τριποτάμου. —Οἱ βιοτέχναι τριχίνων εἰδῶν Ἀμφίσσης παρακαλοῦν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ χόρτου πρὸς κατασκευὴν ἐλαιοπάνων, νὰ ἐλαττωθῇ ὁ δημοτικὸς δασμὸς τῶν τριχίνων εἰδῶν καὶ νὰ προμηθευθῇ τὸ στράτευμα καὶ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα χειλωτῆρας καὶ σάκκους μεταφορᾶς τριχίνους. —Ἡ ἐργατικὴ βοήθεια Ταμπουρίων Πειραιῶς, ζητεῖ τὴν μὴ ψήφισιν τῶν φασιστικῶν νομοσχεδίων περὶ Τύπου, ἀπεργίας κλπ. —Τὰ διάφορα Σωματεῖα καὶ αἱ Συντεχνίαι Θεσσαλονίκης, ζητοῦν τὴν καταψήφισιν τῆς συμβάσεως τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ ἠλεκτροκινήσεως Θεσσαλονίκης. Ὁ κ. Α. Μιχαλακόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ προσχωρήσεως τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Γενικὴν πρᾶξιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸν διακανονισμὸν τῶν διεθνῶν διαφορῶν τῆς 26 Σεπτεμβρίου 1928» Οἱ κ. κ. Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ Ναυτικοῦ προγράμματος». Ὁ κ. Κ. Λιδωρίκης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς ὑποβολῆς εἰσπράξεως κοινοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς ὑπὸ τῶν κοινοτήτων Μαρτίνου, Μαλεσσίνης. Λαρύμνης κλπ. τῶν παραγομένων εἰς τὸ κτῆμα τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου «Μέλας». Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ νομίμου καὶ συμβατικοῦ τόκου διατάξεων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπειγούσης λύσεως προστατευτικῶν ὑδραυλικῶν μέτρων δημοσίας ὠφελείας». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου ἐπιβολῆς καὶ εἰσπράξεως κοινοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς ὑπὸ τῶν κοινοτήτων Μαρτίνου, Μαλεσσίνης, Λαρύμνης κλπ. τῶν παραγομένων εἰς τὸ κτῆμα τοῦ Κωπαϊδικοῦ πεδίου «Μέλας». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως ἀπαλλοτριώσεως ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 6 Σεπτεμβρίου 1925 Ν. Δ. περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 2753, περὶ ἱδρύσεως ταμείου πλουσίας ἐλαιοπαραγωγῆς Πηλίου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 91 τοῦ 4411 περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως, προαγωγῆς κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». 2) «Περὶ τῶν σάκκων ἱματισμοῦ τῶν ἀποβιούντων καὶ λιποτακτούντων ἀνδρῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». 3) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 4874 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ κωδ. νόμου 3347 περὶ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου καὶ προσθήκης συναφῶν διατάξεων». 4) «Περὶ συστάσεως Σχολῆς Ἀξιωματικῶν πληρωμάτων τηλεγραφητῶν». καὶ 5) «Περὶ τροποποιήσεως τῆς διατάξεως τῆς παραγράφου 8 τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ κωδικοποιημένου 2740 τῆς 28 Δεκεμβρίου 1937 περὶ

Μ.Τ.Π.Ν».

Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Κριμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4564 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 28) 8)25 περὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ξηρὸς καὶ Γ. Βασιλειάδης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 17 Δεκεμβρίου 1923, περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καί ἐφημερίων τοῦ νόμου 4561, περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 14 Σεπτεμβρίου 1929 Ν. Δ. κλπ. τοῦ νόμου 3225 τοῦ Ν. Δ. τῆς 6 Νοεμβρίου 1926 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 17 Δεκεμβρίου 1923 Ν. Δ. περὶ ἐνοριακῶν ναῶν καὶ ἐφημερίων τοῦ νόμου 4567 περὶ συστάσεως Ταμείου Ἀσφαλίσεως τοῦ Ὀρθοδόξου Ἐφημεριακοῦ Κλήρου τῆς Ἑλλάδος, καὶ περὶ καταργήσεως τῶν νόμων 2508 καὶ 4602». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Μουτζουρίδης, Α. Παπαθανάσης, Α. Φωκᾶς καὶ Ρ. Λιβαθινόπουλος, ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». Ὁ Βουλευτής κ. Ν. Ξηρὸς, ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Τύπου κ.τ.λ.» Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαχαίρας. (ἀναγινώσκει). «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν πῶς ἐπιτρέπει καὶ συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν Γερουσιαστῶν ὑπάλληλος Ἑταιρείας λειτουργούσης δυνάμει προνομίου, ἀπαγορευομένου τούτου ρητῶς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος. Συγκεκριμένως πρόκειται περὶ τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Δημ. Στρατῆ, ὅστις ἐξακολουθεῖ μετὰ τὴν ἐκλογήν του νὰ εἶναι ὑπάλληλος τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηρ. Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου».

§3Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπευθύνεται πρὸς ὑμᾶς μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν ἂν δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητός σας, νὰ κάνετε περὶ τοῦ θέματος τὸ ὁποῖον θέλω νὰ ἐξετάσω ν’ ἀπευθυνθῇ καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς ὁλόκληρον τὴν Κυβέρνησιν. Ὁ γερουσιαστὴς κ. Στρατῆς ἐξακολουθεῖ καὶ μετὰ τὴν ἐκλογήν του ὡς γερουσιαστοῦ νὰ εἶναι ἀκόμη σιδηροδρομικὸς ὑπάλληλος εἰς τὴν ἑταιρείαν Πελοποννήσου, ἡ ὁποία ἑταιρεία λειτουργεῖ δυνάμει εἰδικοῦ προνομίου, ἂν δὲν ἀπατῶμαι. Κατὰ συνέπειαν κατὰ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ Συντάγματος θὰ ἔπρεπεν 8 ἡμέρας μετὰ τὴν ἐκλογήν του νὰ παραιτηθῇ ἢ νὰ ἐκπέσῃ τοῦ ἀξιώματος τοῦ γερουσιαστοῦ τὸ ὁποῖον δὲν συμβιβάζεται μετὰ τὴν ἰδιότητα τοῦ ὑπαλλήλου. Ἐπερίμενον 15 ἡμέρας, κ. ὑπουργὲ, νὰ δοθῇ μία ἀπάντησις εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ διότι πολὺς κόσμος ἰδίᾳ δὲ σιδηροδρομικοὶ νομίζουν ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ἔγινε δὲ καὶ μία συζήτησις εἰς μίαν συνέλευσιν ἐργατῶν, τὰ κάνουμε πλακάκια καὶ δὲν ἐξετάζομεν τί γίνεται. Περιμένω λοιπὸν μίαν ἀπάντησιν διὰ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ ὑπόθεσις.

§4Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου εἶδον τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. βουλευτοῦ, ἀπηύθυνα δὲ ἔγγραφον πρὸς τὴν ἑταιρείαν διὰ νὰ βεβαιώσῃ τὸ ὑπουργεῖον ἐὰν ὄντως ὑπηρετῇ ὡς ὑπάλληλος ὁ περὶ οὗ πρόκειται γερουσιαστής. Μέχρι τῆς στιγμῆς ἡ ἑταιρεία δὲν μοῦ ἀπήντησεν, ἂν καὶ τῆς ὑπέμνησα τοῦτο. Ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν τῆς ἑταιρείας διὰ νὰ προβῶ εἰς τὰ περαιτέρω.

§5Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Προχθὲς εἶχον παρακαλέσει ν’ ἀναβληθῇ μία ἀναφορὰ διὰ νὰ πάρω τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας. Σήμερον ἡ ἀναφορὰ δὲν ἀναγράφεται.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ ἀναφορᾶς ἱεροσπουδαστῶν Ἄρτης, ζητούντων τὴν διατήρησιν τῆς ἱερατικῆς Σχολῆς Ἄρτης.

§7Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ σχολὴ αὕτη, ἀλλὰ νὰ μὴ χειροτονοῦνται ἱερεῖς, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἱερεῖς καὶ ἱερατικαὶ σχολαὶ πολλαί.

§8Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν καὶ θὰ παρακαλέσω ν’ ἀποτραπῇ πᾶσα ἐνέργεια πρὸς κατάργησιν τῆς σχολῆς Ἄρτης. Διότι εἰς τὸ βόρειον μέρος τῆς Ἑλλάδος ὑπάρχει ἔλλειψις ἐπιστημόνων καὶ κληρικῶν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρήσητε τὴν σχολὴν ταύτην καθ’ ὅσον φοιτοῦν φοιτηταὶ ἐκ τῆς Ἠπείρου καὶ Θεσσαλίας.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§10Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος εἶναι κατὰ τῆς καταργήσεως τῆς ἱερατικῆς σχολῆς Ἄρτης. Ἡ ἱερατικὴ αὕτη σχολὴ λειτουργεῖ ἀπὸ 30 ἐτῶν, λειτουργεῖ δὲ κατόπιν διαφόρων δωρεῶν. Εἶναι δὲ ἡ σπουδαιοτέρα καὶ ἡ ἀρχαιοτέρα σχολή, διότι καὶ ὁ Ἀλῆ πασσᾶς ἐχρηματοδότει τὴν σχολὴν μὲ 1300 γρόσια. Καὶ τώρα ἔρχεται τὸ Κράτος νὰ τὴν καταργήσῃ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὅπως ἀποτραπῇ πᾶσα ἐνέργεια καταργήσεως, καθότι καὶ δυσκολίαν θὰ φέρῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι στέλλουν τὰ τέκνα των νὰ σπουδάσουν, ὅπως ἡ Θεσσαλία, ἡ Ἀκαρνανία, ἡ Πελοπόννησος, καὶ θὰ ἀναγκάζωνται νὰ τὰ στέλλουν εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὴν Θεσσαλονίκην.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§12Π. ΦΛΩΡΟΣ. Εἶναι λυπηρὸν τὸ λεγόμενον περὶ καταργήσεως τῆς ἱερατικῆς σχολῆς τῆς Ἄρτης, εἰς τὴν ὁποίαν φοιτοῦν ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν μαθηταὶ ἑδρεύοντες ἐκεῖ. Καλὸν εἶναι κ. ὑπουργέ, νὰ τὴν ἀφήσετε ἐκεῖ διότι ὅταν πηγαίνουν οἱ μαθηταὶ εἰς τὰς Ἀθήνας, ὅπου ἀλλάζουν 3 κοστούμια τὸν μῆνα κατὰ τὴν μόδα, δὲν μποροῦν νὰ γίνουν κληρικοὶ καλοί. Πρέπει νὰ κτίσετε μίαν σ’ ἕνα βουνὸ διότι κ’ ἐδῶ εἰς τὴν Ριζάρειον ποὺ ἔρχονται μᾶς ξεγελοῦν καὶ δὲν γίνονται καλοὶ παπάδες.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§14Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ἄλλων ἱερατικῶν σχολῶν ἡ μόνη σχολὴ ἡ ὁποία ἔμεινεν εἶναι τῆς Ἄρτης, διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῆς.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§16Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε πρόεδρε, συνιστῶ καὶ ἐγώ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ἐξερετικῶς διὰ τὴν σχολήν Ἄρτης νὰ μὴ εἶναι τόσον αὐστηρὸς, διότι εἶναι ἡ μόνη ἱερατικὴ σχολὴ ποὺ ἔμεινε στὴν Ἑλλάδα. Ἐγὼ πιστεύω ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ λυθῇ καὶ τὸ διδασκαλικὸν ζήτημα διότι νομίζω ὅτι εἰς τὰ μικρὰ χωριὰ ὅπου εἶναι λίγα παιδιὰ εἰς τὸ σχολεῖον οἱ δημοδιδάσκαλοι πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἱερεῖς συγχρόνως.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§18Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε πρόεδρε, θὰ συνηγορήσω διὰ τὴν ἱερατικὴν σχολὴν Χανίων, διότι εἶναι ἡ μόνη σχολὴ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξέρχονται ἱερεῖς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς σχολῆς αὐτῆς, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω ἐξέρχονται ἄριστοι ἱερεῖς.

§19Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ θέμα τῶν κυρίων βουλευτῶν ἀφορᾷ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν καὶ θὰ ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν πρὸς τὴν Βουλὴν θὰ δοθῇ ἑπομένως εὐκαιρία εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ἀναπτύξουν τὰς ἀπόψεις των.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασιάδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Λαρίσσης Τρικάλλων.

§21Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἐκ μέρους τῶν Γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Λαρίσσης Τρικάλων, νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸν συνάδελφον του ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ χορηγήσῃ ἀτέλειαν διὰ τὰς ἀλεστικὰς μηχανάς, ἀφοῦ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα ἔχουν ἀπαλλαγὴ τῆς φορολογίας δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ γίνῃ κατάχρησις δι’ ἄλλην χρῆσιν.

§22Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορὰ παρακαλῶ.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξανθόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς συνεταιρισμῶν Χαλκιδικῆς.

§24Α. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἕνωσις Γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Χαλκιδικῆς, οἱ ἀκτήμονες ἀγρόται Χαλκιδικῆς καὶ οἱ πρόσφυγες οἱ ἐγκατεστημένοι εἰς Ἁγιορίτικα μετόχια τῆς Χαλκιδικῆς μετὰ χαρᾶς ἐπληροφορήθησαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις συνεφώνησε μετὰ τῶν Μονῶν τοῦ Ἁγίου ὄρους ὅπως ἐξαγοράσῃ ἢ ἀπαλλοτριώσῃ τὰ ἐν τῇ Χαλκιδικῇ τοιαῦτα μετόχια καὶ ὅτι ἔχει ἕτοιμον τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των αὐτῆς εὐχαριστοῦσιν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦτο καὶ παρακαλοῦσιν ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κατατεθῇ τὸ ταχύτερον κηρυσσόμενον ὑπηρεσιακόν, ἵνα ψηφισθῇ ὑπό τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν καὶ ἐντὸς τῆς τρεχούσης συνόδου ἵνα πλέον ἀπὸ τὸν προσεχῆ Σεπτέμβριον ἀρχίσουν ἐντακτικήν ἐργασίαν, ἐκχέρσωσιν καὶ ἐμβολιασμὸν τῶν τόσων δασικῶν ἐκτάσεων αἱ ὁποῖαι μέχρι τοῦδε ἔμειναν ἄγωνοι καὶ ἀχρησιμοποίητοι, διὰ νὰ μεταβάλωσιν αὐτὰς εἰς χρησίμους καὶ προσοδοφόρους ἐκτάσεις πρὸς πλουτισμὸν καὶ αὐτῶν καὶ τῆς καθόλου Ἐθνικῆς οἰκονομίας. Συνενώνων καὶ ἐγὼ τὰς εὐχαριστίας μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν χειρονομίαν αὐτὴν, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ μᾶς δηλώσῃ πότε θὰ φέρῃ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ρηθὲν νομοσχέδιον καὶ ἐὰν θελήσῃ νὰ τὸ κηρύξῃ ὑπηρεσιακὸν πρὸς ταχεῖαν ψήφισίν του, ἵνα βεβαιώσωμεν ἐπισήμως καὶ τοῦτο εἰς τὸν Λαὸν τῆς Χαλκιδικῆς.

§25Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχουν καθορισθῇ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα θά ψηφισθοῦν, καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν ἄλλα.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγοράκης.

§27Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑφυπουργὸν νὰ μὲ προσέξῃ. Ἀπὸ τοῦ 1926 οἱ κάτοικοι τῶν κοινοτήτων Κουνακίων καὶ ἄλλων ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τὴν κατασκευὴν μιᾶς γεφύρας, ἐπειδὴ ἐπνίγοντο ἀπὸ τὰς πλημμύρας. Τὸ ὑπουργεῖον ὑπέσχετο διαρκῶς, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν ἔχει γίνει τίποτε. Τὸ 1928 οἱ κάτοικοι αὐτοὶ ἐτηλεγράφησαν καὶ πάλιν «ἐπλημύρησαν παρακαλοῦμεν νὰ κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα διὰ νὰ σωθῶμεν». Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸ ὑπουργεῖον νὰ διατάξῃ νὰ γίνῃ μία μελέτη καὶ νὰ κατασκευασθῇ ἡ γέφυρα αὐτή.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γουργουρῆς ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς Κοινότητος Ἀμφίσσης.

§29Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἡ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Ἀμφίσσης ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ἡ Μαρία Κασιμάτη ἀπὸ τῆς 11 Αὐγούστου 1886 διέθεσεν μέρος τῆς περιουσίας της ἀποτελουμένης ἐκ μιᾶς οἰκίας εὑρισκομένης ἐπὶ τῆς διασταυρώσεως Αἰόλου καὶ Σταδίου, τὸ ὁποῖον φθάνει μέχρι 500.000 δραχ. καὶ τὸ κληροδότημα ἤρχισεν λειτουργοῦν ἀπὸ τοῦ 1896. Τὸ ⅓ τῆς περιουσίας της τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 500.000 δραχ. τὸ διέθεσεν διὰ τὸ θεραπευτήριον τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, τὸ Ἀμαλίειον ὀρφανοτροφεῖον καὶ τὸ ὀρφανοτροφεῖον Χατζηκώστα. Τὸ δὲ ἄλλο ⅓ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 300.000 δραχ. τὸ προώρισεν νὰ σπουδάσουν νέοι ἱκανοὶ καὶ κατὰ προτίμησιν οἱ ἐξ Ἀμφίσσης καταγόμενοι, διότι ὁ σύζυγός της ἦτο ὁ Δῆμος Γεωργίου καταγόμενος ἐξ Ἀμφίσσης, καὶ φαίνεται ὅτι εἶχεν ἐξ αὐτοῦ ἀναμνήσεις εὐαρέστους. Καὶ δι’ αὐτὸ ὥρισεν οἱ ὑπότροφοι νὰ κατάγωνται ἐξ Ἀμφίσσης καὶ νὰ προτιμῶνται οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ καὶ νὰ στέλλωνται εἰς τὴν Ἑσπερίαν διὰ νὰ σπουδάσουν τὴν Γεωργικὴν καὶ ἄλλας ὠφελίμους τέχνας. Τὸ κληροδότημα αὐτὸ τὸ ἀνέθηκεν ἡ Μαρία Κασιμάτη εἰς κορυφαίους τῆς Ἑλλάδος πολίτας εἰς τὸν Μητροπολίτην Ἀθηνῶν εἰς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ εἰς τὸν Πρύτανην τοῦ Πανεπιστημίου. Ἀπὸ τοῦ 1926 ἔχουν σταλῆ 32 ὑπότροφοι εἰς τὴν Ἑσπερίαν. Ἐξ αὐτῶν 3 μόνον ἐστάλησαν διὰ τὴν Γεωργίαν. Κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος ἐστάλησαν παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς 4 δεσποινίδες διὰ μουσικήν, ζωγραφικήν, μελοδραματικήν, καὶ βυζαντινήν. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς αὐστηροτέρας ἐπιβλέψεως καὶ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῶν κληροδοτημάτων, εἰς ἐποποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προσοχὴ ὅλων ἡμῶν καὶ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως στρέφεται πρὸς τὴν Γεωργίαν καὶ ἀπὸ αὐτὴν περιμένουμε νὰ συντηρηθοῦμε, καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτων ἐπιστημόνων, ἡ Μαρία Κασιμάτη ὥρισεν νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Ἑσπερίαν διὰ νὰ νὰ σπουδάσουν τὴν Γεωργίαν; Θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἀντὶ νὰ στείλῃ εἰς τὴν Ἑσπερίαν διὰ μουσικὴν παρωδοῦσα τὸ ρητὸν «τῶν οἰκιῶν ἡμῶν ἐμπιπραμένων ὑμεῖς ᾄδετε ἔπρεπε νὰ στείλῃ διὰ τὴν Γεωργίαν. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ κληροδότημα νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπεν νὰ λάβῃ πρόνοιαν νὰ στείλῃ νὰ σπουδάσουν γεωπόνοι.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ διατὶ δὲν κάμετε ἐπερώτησιν. Αὐτὸ εἶναι ἐπερώτησις.

§31Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΡΗΣ. Κάμω μία σύστασιν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅπως φέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς τακτοποίησιν καὶ ἑνιαίαν διαχείρησιν τῶν κληροδοτημάτων. Διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ ζημία τοῦ δημοσίου ἀλλὰ καὶ λόγοι εἰδικός, καὶ λόγοι εὐεργετικοὶ οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ὠφελήσουν τὴν πατρίδα μας διὰ τῆς καλῆς διαθέσεως τῶν κληροδοτημάτων. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν.

§32Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδίας). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης, ἐπὶ ἀναφορᾶς Κοινοτήτων Ἀμφικλείας, Δρυμαίας, Καλοθρονίου, Ξυλικῶν, Τιθορέας καὶ Μπεσχενίου.

§34Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, κ. Πρόεδρε κατὰ τοὺς παρελθόντας μήνας ἐνέσκυψε μία νόσος θανατηφόρος διὰ τὰ ζῶα, ἡ ὁποία εἶχεν ἀπωλείας 70–80% εἰς τὰ πρόβατα καὶ τὰς αἶγας. Τοῦτο δύναται νὰ τὸ διαβεβαιώσουν καὶ ἡ νομοκτηνιατρικὴ ὑπηρεσία τοῦ νομοῦ Φθιωτιδοφωκίδος καὶ ὁ νομάρχης. Οἱ κτηνοτρόφοι εὑρίσκονται ἐν ἀπογνώσει διότι λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας κ. Πρόεδρε, ὅτι ἠναγκάσθησαν νὰ πληρώσουν 20 δραχ. κατὰ κεφαλὴν διὰ νὰ κάμουν ἐνέσεις εἰς τὰ πρόβατα καὶ τὰς αἶγας. Καὶ ἐντούτοις τὰ ἔχασαν καὶ μετὰ τὰς ἐνέσεις. Ἕνεκα τῶν λόγων αὐτῶν παρακαλοῦν νὰ ἀπαλαγοῦν τῆς φορολογίας κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τοῦ 1931–32 διὰ τὰ αἰγοπρόβατα τὰ ὁποῖα τοὺς ἀπέθανον. Εἶναι σοβαρώτατον τὸ ζήτημα κ. Πρόεδρε, διότι ἐπλήρωσαν, ἔχασαν τὰ πρόβατα καὶ θὰ πληρώσουν καὶ τώρα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§36Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀσθένεια δὲν κατέστρεψε μόνον τὰς αἶγας αὐτάς, σᾶς βεβαιῶ ὅτι εἰς πολλὰ χωριὰ ἐψόφησαν ὅλαι αἱ αἶγες ἀνεξαιρέτως μέχρι μιᾶς ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ἡ ἀσθένεια εἶναι βρογχοπνευμονία. Οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἐν ἀπογνώσει διότι ὑπάρχουν χωριὰ ὁλόκληρα εἰς τὰς ὀρεινὰς περιφερείας τὰ ὁποῖα συντηροῦνται μόνον ἀπὸ τὴν κτηνοτροφίαν, καὶ δὲν ἔχουν οὐδένα ἄλλον πόρον ζωῆς. Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν παράκλησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἐπέμβῃ παρὰ τῇ Ἀγροτικῇ Τραπέζῃ καὶ τονύσῃ τὴν προθυμίαν αὐτῆς ὅπως δώσῃ δάνεια μακροπρόθεσμα διὰ τὴν ἀγορὰν αἰγῶν, διότι κατεστράφη ὁλόκληρος πληθυσμὸς ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ νὰ κατέλθῃ εἰς τὰς πεδιάδας.

§37Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὶ γίνεται ἡ ἰδική μου ἀναφορά;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν μπορεῖτε νὰ ὁμιλεῖτε οὕτω. Εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ὑπ’ ἀριθμὸν 12, ἡ δὲ ἐρώτησίς σας ἔχει ἀριθμὸν 16. Παρῆλθε δὲ ἄλλως τε ἡ ὥρα.

§39Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Καθόλου δὲν εἶσθε ἐν τάξει.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ κ. βουλευτά. Θὰ ἀναγκασθῶ νὰ κατέλθω τῆς ἕδρας ἵνα ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§41ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι. (Σύσσωμος ἡ Βουλὴ διὰ χειροκροτημάτων ἐκδηλώνει τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ νομίμου καὶ συμβατικοῦ τόκου διατάξεων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2588 περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τῶν ἀναπήρων ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολέμου 1897 κλπ.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Τύπου, ὡς καὶ περὶ κολασμοῦ καὶ ἐκδικάσεως τῶν διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας τελουμένων ἀδικημάτων». Ὁ κ. Λεωνίδας ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἔχει τὸν λόγον.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μέχρι σήμερον ἐπεκράτει τακτική, κ. Πρόεδρε, νὰ ψηφίζωνται πρῶτα τὰ νομοσχέδια τὰ μὴ προκαλοῦντα συζήτησιν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πάντοτε τὸ περὶ «Τύπου» ἦτο πρῶτον, ἀλλ’ ἠρώτων τὴν Βουλὴν ἐὰν συγκατετίθετο νὰ προταχθῶσι τὰ μὴ ἔχοντα ἀντίρρησιν. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Λεωνίδας.

§46Ι. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἡ Πολιτικὴ Προοδευτικὴ ἕνωσις ἕνεκεν ἀσθενείας τοῦ ἀρχηγοῦ της ἐσκέφθη νὰ καταθέσῃ ἐγγράφως δήλωσιν ἀναφέρουσα τὸ πόρισμα τῶν σκέψεών της «περὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἡ δήλωσις ἔχει ὡς ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Πολιτικὴ Προοδευτικὴ Ἕνωσις δηλοῖ ὅτι ἀναγνωρίζει ἀνεπιφυλάκτως τὴν ἀνάγκην τῆς νομοθετικῆς ἐπεμβάσεως διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς ἀκολασίας τοῦ Τύπου κατὰ τῆς τιμῆς, καὶ τῆς ἰδιωτικῆς ἐν γένει ζωῆς κατὰ τῶν πολιτῶν. Νομοθετικὴ ὅμως ἐπέμβασις καταλήγουσα εἰς τὸν περιορισμὸν τοῦ ἐλέγχου τοῦ δημοσίου βίον, τῶν διαχειριζομένων τὰ δημόσια ἀξιώματα ἢ ὑπηρεσίας, ἐνῷ θὰ ἦτο ἐπιθυμητὴ κατὰ τῆς ἀκολασταινούσης μερίδος τοῦ Τύπου, παρουσιάζει πολλαπλῆν δυσχέρειαν ἐν τῇ διατυπώσει καὶ ἐφαρμογῇ αὐτῆς. Ἐφ’ ἑνὸς διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀξιώσωμεν ὅπως ὁ διὰ τοῦ Τύπου ἐλέγχων τὸν δημόσιον βίον πολιτευτοῦ ἢ λειτουργοῦ ἔχει ἀνὰ χεῖρας ὅλα τὰ τεκμήρια τῆς ἀποδείξεως τῆς καταγγελλομένης πράξεως, τὰ ὁποῖα συνήθως διοικητικὴ ἢ δικαστικὴ ἀνάκρισις δύναται μόνη νὰ ἀνεύρῃ καὶ συγκετρώσῃ. Ὁ Τύπος ὅπως καὶ ἡ κατηγοροῦσα ἄλλωστε δικαστικὴ ἀρχὴ δύναται ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῆς ἀποστολῆς του νὰ ἀπαγγείλῃ ἐπὶ τῇ βάσει πειστηρίων κατηγορητήριον, ἢ ἐπὶ τῇ βάσει σοβαρῶν ἐνδείξεων νὰ ἐκφράσῃ ὑπονοίας. Ἡ ἐπέμβασις ὅμως αὕτη τοῦ Τύπου θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς περαιτέρω ἔρευναν ἥτις καὶ τὴν ἀλήθειαν θὰ ἀποκαταστήσῃ καὶ αὐτὸν τὸν ἀδίκως τυχὸν παρασυρόμενον δημόσιον ἄνδρα θὰ ἐξυπηρετήσῃ, διότι θὰ συντελέσῃ τελικῶς εἰς τὸ νὰ ἀποκαταστήσῃ τὸ γόητρόν του, τὸ ὁποῖον καὶ πρὸ τῶν δημοσιεύσεων τοῦ Τύπου ἐκλονίζετο ἐκ τῶν κυκλοφορουσῶν, ἤδη ἀπὸ στόματος εἰς στόμα διαδόσεων. Ἀφ’ ἑτέρου, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοιούτων ἐξαιρετικῶν νομοθετικῶν μέτρων ἀποτελεῖ πρόσθετον κώλυμα ἡ ἔν τισι μειονεκτικὴ δυστυχῶς λειτουργεία τῶν δικαστηρίων, καὶ ἐκ τῶν ὑφισταμένων ἐν πολλοῖς νομοθετικῶν καὶ συνταγματικῶν διατάξεων, καὶ ἐκ τῆς ἐκδηλουμένης ἰδιορρύθμου ἀντιλήψεως μερίδος τινὸς τοῦ συγχρόνου δικαστικοῦ κόσμου, πρὸς ἃ ἔδει πρωτίστως νὰ στραφῇ τοῦ νομοθέτου ἡ μέριμνα. Τὰ ἐξαιρετικῶς αὐστηρὰ μέτρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ μετὰ τὰς ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις, φοβούμεθα ὅτι θὰ πνίξουν τὴν φωνὴν τοῦ εὐσυνειδήτως ἐκπληροῦντος τὴν ἀποστολὴν του Τύπου, ἐνῷ δὲν εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀνακόψουν τοὺς ἀχαλινώτους δημοσιογράφους. Εἶνε δὲ τόση ἡ ζημία τῆς ματαιώσεως τοῦ ἔργου καὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἠθικοῦ Τύπου, ἰδίως κατὰ τὰς σημερινὰς περιστόσεις, ὥστε δὲν εὑρίσκομεν ἀνάλογον ἀντιστάθμισμα καὶ ἐν περιπτώσει ἀκόμη κατασιγάσεως τοῦ ἀκολασταίνοντος τυχὸν Τύπου ὅστις κατὰ περιόδους ἠθικῶς ἀνωμάλους ἐνθαρρύνεται εἰς δρᾶσιν, ἀλλ’ ὅστις ἐπὶ τέλους δὲν ἐπηρεάζει αἰσθητῶς τὴν κοινὴν γνώμην, οὔτε πτοεῖ τοὺς εὐθεῖς πολιτευτάς. Τὸ νομοσχέδιον διὰ τοῦτο, ὡς ἔχει, ἄνευ ριζικῶν μεταρρυθμίσεων, θέλει ἐπιφέρῃ θετικὴν βλάβην πάντως δυσανάλογον πρὸς τὴν ἐλπιζομένην βελτίωσιν, καὶ ὡς τοιοῦτον ἡ Πολιτικὴ Προοδευτικὴ ἕνωσις δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ τὸ κυρώσῃ διὰ τῆς ψήφου της».

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔχει τὸν λόγον.

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφ’ ἧς, κύριοι βουλευταί, εἰσηγήθη ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου ὄχι μόνον ὁ πολιτικὸς κόσμος, ἀλλὰ καὶ ἡ κοινή γνώμη γενικώτερον σπουδαίως ἀσχολεῖται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅταν δὲ λέγω ἡ Κοινὴ Γνώμη δὲν ἐννοῶ ἁπλῶς τὸν Τύπον ὡς πρὸς τοῦ ὁποίου τὰ συμφέροντα καὶ ἰδιαιτέρως ἐφάπτεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ ἐννοῶ καὶ τὴν ἄλλως ἐκδηλουμένην Κοινὴν Γνώμην, διότι ὑποθέτω πάντες θὰ ἔχετε λάβει γνῶσιν πολλῶν ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα ἔλαβον χώραν σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου. Ἦτο δὲ λίαν εὔλογος ἡ ἀπασχόλησις ἡ ὁποία ἔλαβεν τόσον γενικώτερον χαρακτῆρα ὅσον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου ἕνεκα τῆς ἰδιαζούσης θέσεως καὶ σημασίας τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Τύπος, ὄχι μόνον ἐν τῇ παρ’ ἡμῖν κοινωνίᾳ ἀλλ’ εἰς πᾶσαν πολιτείαν ἀνεπτυγμένην καὶ εὐνομουμένην. Ὡς μία τοιαύτη δύναμις ὁ Τύπος ἀνεγνωρίσθη καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος ὄχι μόνον τοῦ σημερινοῦ ἀλλὰ καὶ παλαιοτέρων καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὡς τοιαύτη διότι εἶναι μία τοιαύτη δύναμις ἐν τῇ κοινωνίᾳ τὸ δὲ Σύνταγμα οὐδὲν ἄλλο πράττει, εἰ μὴ νὰ κάμῃ τὴν προσήκουσαν ρύθμισιν τῶν διαφόρων κοινωνικῶν δυνάμεων· καὶ οἱονδήποτε περιστατικὸν τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσκήσῃ ἐπίδρασίν τινα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν ταύτην τῶν διαφόρων δυνάμεων, εἶναι πρόδηλον ὅτι θὰ κλονίσῃ ὁλόκληρον τὴν Κοινὴν Γνώμην τῆς ὁποίας αἱ σχέσεις αἱ πολιτικαὶ ἔχουσι ρυθμισθῆ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Τὴν δύναμιν ταύτην τοῦ Τύπου καὶ τὴν ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἐν γένει ἐφ’ ἑκάστης πολιτείας τὴν γνωρίζομεν ἐκ τῆς ἱστορίας καὶ τῶν ἄλλων λαῶν καὶ τῆς ἡμετέρας Χώρας. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τῆς ἱστορίας τῶν νεωτέρων χρόνων ὅτι ἡ προτελευταία ἐπανάστασις ἐν Γαλλίᾳ τοῦ 1830 ἀφετηρίαν ἔσχε τὴν διάταξιν τοῦ Καρόλου Χ σχετικῶς μὲ τὸν Τύπον Ἔσχεν βεβαίως καὶ ἄλλας βασικωτέρας αἰτίας, ἀλλὰ ἀφορμὴ πρὸς τὴν ἐπανάστασιν αὐτὴν ἦτο ἡ δημοσίευσις τῶν τεσσάρων Ordonances μεταξὺ τῶν ὁποίων ἡ πρώτη ἦτο ἡ περὶ τοῦ Τύπου. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἡμετέραν πολιτικὴν ἱστορίαν σπουδαῖον ἔπαιξαν ρόλον αἱ σχετικαὶ διαρρυθμίσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς τὸν Τύπον. Εἰς τὴν μεταπολίτευσιν τοῦ 1843 ξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι ἓν τῶν κυριωτέρων αἰτίων τὰ ὁποῖα δυσηρέστησαν καὶ ἐξήγειραν τὸν λαὸν κατὰ τοῦ τότε Βασιλέως ἦτο καὶ ἡ ψήφισις νόμου περὶ Τύπου τοῦ 1837. Ὁ φίλος μου βουλευτὴς κ. Ράλλης μοῦ παρέσχεν ἓν πολύτιμον πρὸς τοῦτο ἔγγραφον τὸ ὁποῖον εὗρεν εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς οἰκογενείας Ράλλη καὶ τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τοῦ ἀειμνήστου πάππου του Γ. Ράλλη τοῦ γνωστοῦ καθηγητοῦ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ καὶ συγγραφέως τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου. Οὗτος διετέλεσεν ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Ὄθωνος καὶ ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς τότε, ἀναγκασθεὶς ἐφυγαδεύθη ἐξ Ἀθηνῶν· Ὅταν δὲ ἦτο ἀκόμη ἐξόριστος εἰς τὴν Ἄνδρον, ἔμαθεν ὅτι ὁ τότε Βασιλεὺς Ὄθων εἶχε δυσαρεστηθῆ ἐναντίον του διότι ἐθεώρησεν ὅτι ἦτο ἐν γνώσει τῆς τότε ἐπαναστάσεως καὶ δὲν κατέστησε γνωστὰ εἰς αὐτὸν τὰ σχετικὰ μὲ ταύτην. Ὁ δὲ ἀείμνηστος Γ, Ράλλης λαβὼν γνῶσιν τούτων ἀπηύθυνε μίαν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν Βασιλέα Ὄθωνα, τὴν ὁποίαν ἔγραψε καὶ Γαλλιστί, ἐπειδὴ ὁ Ὄθων δὲν ἐγνώριζεν καλῶς τὴν Ἑλληνικὴν, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν μεταξὺ τῶν ἄλλων γεγονότων ἀφοῦ ἀνέφερε καὶ διάφορα ἄλλα ἀναφερόμενος εἰς τὸ τελευταῖον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, μεταξὺ ἄλλων ἀναφέρει καὶ τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ἐπὶ τέλους ὅτε ἦλθε κ.τ.λ...... ...........» Καὶ εἶναι περίεργον ὅτι ὁ ἀείμνηστος Ράλλης ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1837 εἰδικῶς ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 37, τὸ ὁποῖον ἀντιστοιχεῖ πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νεωτέρου νομοσχεδίου ὡς ἀρχικῶς εἶχεν ὑποβληθῆ. Τὸ ἄρθρον 37 ὁρίζει ὅτι τὰ ἀδικήματα τὰ τελούμενα διὰ τοῦ Τύπου, ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν ὅτι ὁ καταδικαζόμενος διὰ κακούργημα στερεῖται τοῦ ἐπαγγέλματός του, ὅτι ἐὰν δικασθῇ διὰ πλημμέλημα στερεῖται ἐπὶ ὀλιγώτερον χρόνον δηλ. ἀκριβῶς ὅ,τι ὥριζε τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ὡς εἶχε ἀρχικῶς ὑποβληθῆ.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ δίδετε μίαν ἐξήγησιν; Αὐτὸς ὁ νόμος τοῦ 43 ἐδημοσιεύθη πότε;

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον τοῦ 1837.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγει ὅτι εὗρεν ἕνα νόμον τοῦ 1843.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀπὸ ὅσα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου φαίνεται τοὐλάχιστον ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθη. Θὰ εἴπω ἀκόμη, κύριοι, ὅτι εἷς νόμος περὶ Τύπου κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνώμαλον ἐποχὴν—ἐπὶ τῆς δικτατορίας τοῦ Παγκάλου—ὑπῆρξε καὶ αὐτὸς ἀφετηρία, εὐτυχῶς εἰς καλὸν ἀποτέλεσμα ἀγαγοῦσα. Συνεπείᾳ τοῦ νόμου τοῦ ἐπὶ τῆς δικτατορίας τοῦ Παγκάλου γενομένου κατηγορήθησαν δύο ἐκ τῶν πολιτικῶν τῶν ἀντιθέτων πρὸς τὴν δικτατορίαν, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος καὶ ὁ κ. Νικολούδης, ὁ μὲν ὡς συντάκτης ἄρθρου τινὸς τότε δημοσιευθέντος ὁ δὲ ὡς διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος. Συνεπείᾳ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐθεωρήθησαν ποινικῶς διωκτέοι καὶ ἐφυλακίσθησαν, καί τότε ὁ πολιτικὸς κόσμος ἔλαβεν ἀπὸ ἐκεῖ τὴν πρώτην ἀφετηρίαν ἵνα στραφῇ πρὸς κοινὴν τινὰ ἐνέργειαν ἐναντίον τῶν μέτρων αὐτῶν τὰ ὁποῖα ἡ δικτατορία ἐφήρμοζεν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι τυχαίως τότε εὑρεθεὶς ἐν Ἀθήναις, διότι ἀπουσίαζον, συνήντησα καὶ ἄλλους ἀρχηγοὺς τῶν πολιτικῶν κομμάτων μετὰ τῶν ὁποίων ἀπὸ κοινοῦ παρέστημεν εἰς τὸ δικαστήριον καὶ ὑπερησπίσθημεν τοὺς τότε κατηγορουμένους διὰ τὴν παράβασιν αὐτὴν τοῦ περὶ Τύπου νόμου. Ἀνεφέρετο δὲ καὶ τότε ἡ παραβίασις ἐκείνη εἰς τὸ ὅτι ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἐδημοσίευσεν γνώμην του σχετικῶς πρὸς τὴν οἰκονομικήν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ ἡ γνώμη του ἐκείνη ἐθεωρήθη ὅτι προσβάλλει τὴν οἰκονομικήν πίστιν τοῦ τόπου.

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐδικάσθησαν δυνάμει τοῦ περὶ Τύπου νόμου.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, ἐγὼ παρέστην ὡς μάρτυς εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, τοῦ ἀπεδίδετο μία ὡρισμένη κατηγορία. Καὶ ἡ κατηγορία ἡ ὁποία τοῦ ἀπεδίδετο τότε ἦτο ὅτι τὰ γραφέντα ἐκεῖνα προσέβαλλον τὴν οἰκονομικὴν πίστιν. Ἦτο δὲ καὶ τὸ τότε ἐκφερόμενον ἀδίκημα ἀνάλογον μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καθορίζει ὡρισμένον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου σας καὶ ἐξ ἀρχῆς εἰσήχθη, διότι καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο τοῦ νομοσχεδίου, τιμωροῦνται ὄχι μόνον τὰ γεγονότα ἀλλὰ καὶ αἱ γνῶμαι. Οὕτω πως εἶχεν ἀρχικῶς τὸ νομοσχέδιον.

§55Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰσήχθη δυνάμει εἰδικοῦ νόμου.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξεδηλώθη καὶ μία ἄλλη ἰδέα τῆς συσφίξεως τοῦ τότε πολιτικοῦ κόσμου ἵνα ἀπαλλαγῇ ὁ κόσμος τῆς δικτατορίας, ἡ ὁποία σύσφιξις ἐπέφερε ἐν τῷ μετέπειτα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα. Τήν τοιαύτην σημασίαν τὴν σπουδαίαν σημασίαν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐκφρεῖζον τὰς ἰδέας τὰς πολιτικὰς τοῦ κυβερνῶντος κόμματος συνησθάνθη ὡς ὤφειλε καὶ ὡς εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἕνας πολιτικὸς ἀνὴρ ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνησθάνθη λέγω καί δι’ αὐτὸ ὅτε εἶδε τὰς ποικίλας ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι πολλαχόθεν ὑπεβάλλοντο κατὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐδίστασε νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ θέσῃ τὰς ἰδέας του ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὅταν πρὸ αὐτοῦ ἐμφανισθῶμεν, ἵνα ἴδῃ ἐὰν ταύτας ἀποδέχεται ἢ ὄχι ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι θὰ θέσῃ τὰς ἰδέας του ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διατυποῦντο εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον. Καὶ ἐν τῇ Βουλῇ ἄλλως τε κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν δὲν παρέλειψε νὰ τονίσῃ ὅτι ἀποδέχεται τὰς ἰδέας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἀρχῆθεν ὑπεβλήθησαν. Ἄν δὲ κάμνῃ ὑποχωρήσεις τινὰς, τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι μετέβαλλε τὰς ἀντιρρήσεις του. Ἄρα τοῦτο ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι θέλει τέλος πάντων νὰ εὑρεθῇ κάποιο μέσον νὰ ἀποσοβηθῶσιν αἱ τόσον ἀντίθετοι καὶ τόσον διιστάμεναι ἀντιλήψεις τῶν κομμάτων καὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης. Διὰ τοῦτο, κύριοι, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφερθῶ εἰς τὰς ἰδέας περὶ Τύπου οἷαι ἐξ ἀρχῆς ἐνεφανίσθησαν ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, ὡς πρὸς τὰς γενομένας τροποποιήσεις. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς κατ’ ἀρχῆς συζητήσεως, ἀλλὰ εἶναι ἀντικείμενον τῆς κατ’ ἄρθρον τοιαύτης καὶ μὲ τὴν τελευταίαν τροπὴν τὴν ὁποίαν θὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου ἂν καὶ κατὰ πόσον τὸ νομοσχέδιον ἔφθασεν εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ προσβάλλωνται ὄχι μόνον αἱ ρηταὶ διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἀλλὰ καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ἐξ αὐτῶν ἀπορρεουσῶν γενικωτέρων ἀρχῶν. Ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅστις χωρὶς νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἐθεώρησεν ὅτι διὰ τούτου θέλω νὰ ἐλέγξω τὰς σκέψεις του. Ὄχι κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Στηριζόμενος εἰς ὅσα εἴπατε ἐδῶ ὅτι θὰ......

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε ἔκαμα αὐτὴν τὴν δήλωσιν;

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐδῶ εἰς ὁμιλίαν ἡ ὁποία ἔγινε παρεμπιμπτόντως ἐλέγατε, ὅτι: μόλον ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἰδέας...

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὅτι ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὡς εἶχον διατυπωθῇ ἀρχικῶς ἐγκρίνονται ὑπ’ ἐμοῦ. Εἶπον δι’ ὡρισμένα σημεῖα, εἶπον εἰδικῶς διὰ τὸ ζήτημα τῆς κατασχέσεως τῶν πιεστηρίων. Ἀπὸ τὴν ἀρχὴν ἐδήλωσα ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ ἐξετάσω ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις καὶ ἐδήλωσα ὅτι μόνον δύο σημεῖα δὲν εἶμαι σύμφωνος νὰ τροποποιηθοῦν. Μὴ μοῦ τὰ βάζετε εἰς βάρος μου ὅλα.

§60Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω ὡς ἀντελήφθην τὸ πρᾶγμα. Χαίρω διότι δὲν εἴχατε αὐτὴν τὴν ἰδέαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τίποτε δὲν μὲ κωλύει νὰ ἐκφράσω τὰς σκέψεις μου ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κόσμου καὶ μεταξὺ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐπικρίνουν τοῦτο εἶμαι καὶ ἐγώ. Θὰ ἦτο ἑπομένως ἐντελῶς ἴσως ἀδικαιολόγητος μία τοιαύτη παράστασίς μας ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, ἐὰν δὲν ἐξετάζωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν. Θὰ εἶμαι δὲ εὐτυχὴς ἐὰν τόσον ἡ ἐπίθεσις ἡ γενομένη μέχρι σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐκτὸς ἡ ὁποία σᾶς ἤγαγεν εἰς ἀρκετὰς διαφορετικὰς ἰδέας ἀπὸ τὴν ἀρχήν, καὶ ἡ μέλλουσα νὰ γίνῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ σᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχῶν τοῦ Συντάγματος καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν. Θὰ μοῦ εἴπῃ ἡ Βουλή, ἡ μερὶς ἡ ὁποία πλειοψηφεῖ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις κατὰ πρώτιστον λόγον ἴσως θέλει νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη παρὰ τοῦ Τύπου, νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀχαλίνωτον ἀσυδοσίαν, ὡς λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ στηριχθῇ εἰς ἐλευθέρας ἀρχὰς διὰ νὰ .........Βεβαίως, αἱ ἐλευθερίαι αἱ ὁποῖαι παρέχονται, εἶναι δυνατὸν ἐνίοτε νὰ ἐπιτρέπωσι καὶ ὑπερβασίας. Ἐὰν ἐξετάσω τὰς ὑπερβασίας, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν σχετικῶς ὡς πρὸς τὴν ἐλευθέραν ἐκδήλωσιν τῆς γνώμης ἔχω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν δύο βήματα, ἔχω λέγω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν δύο βήματα, τὸ βῆμα τοῦτο καὶ τὸ βῆμα τοῦ Τύπου καὶ θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω ποῖος θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἴτε ἐκ τῶν νῦν εὑρισκομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἴτε ἐξ ὅσον διῆλθον δι’ αὐτῆς δὲν εἶδε πολλάκις ποῦ ἤγαγεν ἡ ἐλευθερία αὕτη τοῦ βήματος. Μήπως ἐκ τῆς ἐλευθερίας ταύτης πολλάκις δὲν ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὰς ἐπικρίσεις μας ὄχι μόνον πρὸς τοὺς ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εὑρισκομένους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὴν σκέψιν καὶ τὰ μέσα νὰ ἀμυνθῶσι κατὰ πάσης κατ’ αὐτῶν ἐπιθέσεως, ἀλλὰ ποσάκις καὶ μετὰ δριμύτητος οὐχὶ τῆς τυχούσης ἡ ἐπίθεσις ἐκ τοῦ ἐλευθέρου αὐτοῦ βήματος ἐγένετο καὶ κατ’ ἄλλων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Εἶναι πολὺ φυσικόν, καὶ μάλιστα διὰ λαοὺς μεσημβρινοὺς, πολλάκις εἰς τὴν ἐκδήλωσιν τῶν γνωμῶν μας νὰ εἴμεθα δριμεῖς, νὰ εἴμεθα αὐστηροὶ καὶ ἐνίοτε νὰ ὑπερβαίνωμεν τὰ ὅρια τῆς εὐπρεπείας. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοιούτου εἴδους ὑπερβασίαι, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐνταῦθα συντελοῦνται ἔδωσαν ἀφορμὴν διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δὲν νομίζω τὴν ἀφορμὴν δικαιολογημένον. Ἀλλ’ ἡ φύσις τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὰ ἐπανανειλημμένως ρηθέντα ἐνταῦθα καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὑποστηρίζει ὡς κυρίαν ἀφετηρίαν τοῦ νομοσχεδίου οὐχὶ ἔξαψιν ὁρμῆς ἀλλ’ ἄλλου εἴδους ἀντικείμενα συντελούμενα διὰ τοῦ Τύπου· ἄσεμνα λ. χ. διηγήματα ἢ προσβολὴν τοῦ ἰδιωτικοῦ ἢ οἰκογενειακοῦ βίου καὶ ἄλλα παρεμφερῆ ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατὰ τὰ λεγόμενα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐγένοντο ἀφορμὴ ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγηθῇ τὸ αὐστηρόν, τὸ αὐστηρότατον νομοσχέδιον, οἷον κατ’ ἀρχὰς ἦτο ὡς ἐγένετο ἡ εἰσήγησις αὐτοῦ. Ὀφείλω ἐξ ἀρχῆς κατηγορηματικῶς νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἔχω ἀπολύτως καμμίαν ἀντίρρησιν ἵνα ληφθῶσιν ὅλα τά ἀπαιτούμενα μέτρα κατὰ τῶν παρεκτροπῶν κατὰ τοῦ ἀτόμου τοῦ ἰδιώτου, τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ζητήματα τῆς ἠθικῆς διὰ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον ἵνα δυνηθῇ τὸ Κράτος νὰ προνοήσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον διὰ τὴν ἠθικὴν συντήρησιν τοῦ τόπου; Ἀναντιρρήτως ὄχι. Ἄλλοι συνάδελφοι πρὸ ἐμοῦ παρελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀνέφερον τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν ἰσχύϊ καὶ κατὰ τοὺς ὁποίους ὅλα αὐτὰ τὰ ἀδικήματα καταδιώκονται, καὶ καταδιώκονται οὐχὶ μόνον δικαστικῶς ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς προσηκούσης δικονομίας κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε οὐδὲν νὰ δύναται νὰ προσθέσῃ τὸ σήμερον συζητούμενον νομοσχέδιον ὡς πρὸς ταῦτα. Τὸ νομοσχέδιον σχετικῶς ὡς πρὸς ταῦτα δὲν κάνει τίποτε ἄλλο εἰμὴ μόνον νὰ τακτοποιήσῃ τοὺς ὑφισταμένους νόμους. Ἀλλὰ ἤκουσα ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι. Ἀλλὰ τὶ νομίζει ἡ Κυβέρνησις καὶ πῶς θὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία θὰ ἀποφασίσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Νομίζετε, ὅτι, ἐὰν τυχὸν ἐπαναληφθῶσιν ἀκόμη μίαν φορὰν αἱ διάφοροι διατάξεις αἱ κολάζουσαι τ’ ἀδικήματα ταῦτα, διὰ τῆς ἐπαναλήψεως ταύτης, θ’ ἀποκτήσουν τόσον κῦρος ὥστε νὰ ἐφαρμοσθῶσιν; Πολὺ φοβοῦμαι—κι’ ἔχω πεῖραν τινὰ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων μήπως τοῦτο, ἡ ἐπανάληψις δηλαδή, μήπως χρησιμεύσῃ ὅπως γελοιοποιηθῇ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία καὶ ἄλλην μίαν φορὰν ἐὰν οἱ νόμοι οὗτοι δὲν ἐφαρμόζωνται. Ἀλλ’ ἐπίσης ἔπρεπε νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ ἡμῶν ν’ ἀναζητήσωμεν τὰ αἴτια ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι, καὶ ὅταν ἀνακαλύψωμεν τὰ αἴτια τότε θὰ δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν καὶ νὰ νομοθετήσωμεν ἀποτελεσματικῶς. Ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν γίνεται διὰ τῆς ἐπαναλήψεως ἐμποδίζομεν ἑαυτοὺς καὶ τὸν λαὸν ὁ ὁποῖος ἀναμένει κἄτι τι τὸ ἀποτελεσματικὸν νὰ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων. Καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν βλέπει οὐδὲν ὡς πρὸς τοῦτο νὰ συντελῆται, τὸ κύριον προπύργιον τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι διὰ νὰ προστατεύσωμεν τὸν λαὸν ἀπὸ ἀδικήματα παρόμοια πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐρρύθμισεν καὶ μόνον ἴσως δὲν συνέβη ἵνα καλύψῃ ἔργα ἄνομα, τὰ ὁποῖα τὸ νομοσχέδιον εἶχε ὑπ’ ὄψει νὰ διαπράξῃ. Τὶ λέγει ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος σχετικῶς πρὸς τὸν Τύπον; Δύο εἶναι αἱ βάσεις τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος. Ἡ πρώτη εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία δὲν ἀφήνεται ἀπολύτως ἄνευ περιορισμοῦ τινος, ἀλλὰ τίθεται ἕνας σπουδαιότατος φραγμός. Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου βασίζεται ἐπὶ δύο βάσεων, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχετικήν τινα...... Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου ἀφορᾷ τὴν ἀπαγόρευσιν πάσης λογοκρισίας προληπτικῆς. Δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ ὁ Τύπος εἰς οὐδεμίαν λογοκρισίαν. Πᾶν ὅ,τι ἑπομένως τείνει εἰς λογοκρισίαν τοῦ Τύπου, τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, τοῦτο εἶναι ἐναντίον τῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι μᾶς διέπουν, κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ ἐν γένει κατὰ τὰ πολιτικά μας ἔθιμα. Ὡρισμένας ἐξαιρέσεις κάμνει τὸ Σύνταγμα σχετικῶς πρὸς τὸν δημόσιον βίον ἀναφερομένας ὡς πρὸς τὴν θρησκείαν, ὡς πρὸς τὰ ἄσεμνα διηγήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἔλαβεν πρόνοιαν τὸ Σύνταγμα, καὶ ὀρθῶς ἔλαβε πρόνοιαν ἐπειδὴ τελευταίως μεταπολεμικῶς ηὐξήθη ἡ παραγωγὴ τῶν τοιούτων διηγημάτων καὶ ηὐξήθη λίαν ἐπικινδύνως, διότι καὶ ἡ διανοητικότης τοῦ λαοῦ μας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων λαῶν ἔχει ὑποστῆ μεταβολήν. Καὶ ἄλλας ἀναφέρει σχετικῶς ὡς πρὸς τὰ στρατιωτικὰ—ἂς εἶπα γενικῶς—πράγματα, μάλιστα ὡς πρὸς τὴν φρούρησιν τῆς Χώρας καὶ τῆς δυνάμεως αὐτῆς. Πέραν τῶν ἐξαιρέσεων τούτων δὲν δύναται οὐδεὶς νόμος νὰ προβῇ. Ἄν ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην, ὅτι οἱ περιορισμοὶ αὐτοὶ τῆς λογοκρισίας δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ἄς ἀναμείνῃ τὸν εὔθετον χρόνον, νὰ ζητήσῃ διὰ τῶν δύο νομοθετικῶν Σωμάτων, τὴν ἀναθεώρησιν τοῦ Συντάγματος. Ἡ δευτέρα διάταξις εἶναι ἡ ἀσφάλεια τοῦ Τύπου σχετικῶς πρὸς τὴν δικαιοσύνην. Τὸ ἄρθρον 100 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει γενικῶς, ὅτι ἁρμόδιον δικαστήριον νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου εἶναι τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων Τοῦτο ὁρίζει γενικῶς. Κάμνει μόνον μίαν ἐξαίρεσιν «ἐκτὸς ὅταν ἀφορῶσιν τὸν ἰδιωτικὸν βίον». Ὁρίζει ὅμως ὡς ἁρμόδιον δικαστήριον διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων καὶ κατ’ ἐξαίρεσιν τὰ κοινὰ δικαστήρια. Καὶ ἐξαίρεσις εἶναι τὰ κοινὰ δικαστήρια, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ γίνῃ καὶ ἡ ὀρθὴ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Δυνάμεθα ἐν ἀμφιβολίᾳ νὰ θεωρήσωμεν ὅτι ἡ ὑπόθεσις θὰ δικασθῇ παρὰ τοῦ κοινοῦ δικαστηρίου, διότι ἂν ὑπάρχῃ καμμία ἀμφιβολία περὶ τοῦ εἴδους τοῦ ἐγκλήματος θὰ δικασθῇ παρὰ τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων, διότι τοῦτο εἶναι τὸ δικαστήριον τὸ ὁποῖον τὸ Σύνταγμα θέλει διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου Ἡ διάταξις εἶναι σαφής, ἀπολύτως σαφής, διότι ὅλα τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα τελοῦνται διὰ τοῦ Τύπου εἶναι ἀδικήματα κατὰ τῆς Κοινῆς Γνώμης, τὴν Κοινὴν Γνώμην ἀφορῶσι, ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὸν Τύπον καὶ ἡ ὁποία Κοινὴ Γνώμη διδάσκεται καὶ ποδηγετεῖται παρ’ αὐτοῦ. Ἡ Κοινὴ λοιπὸν Γνώμη εἶναι καὶ ἡ ἁρμοδία νὰ κρίνῃ κατὰ πόσον ὑπάρχει ὄντως ἀδίκημα. Γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου; Ἡ βάσις τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου πόρρω ἀπέχει ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς ἐξετάσεως τοῦ ἀδικήματος ἀπὸ τὴν βάσιν ἐφ’ ἧς στηρίζεται τὸ κοινὸν δικαστήριον. Τὸ κοινὸν δικαστήριον ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ τοὺς νόμους καὶ νὰ ἐξετάζῃ τὰ πραγματικὰ περιστατικὰ καί νὰ αἰτιολογήσῃ τὴν ἀπόφασιν του, λέγον ὅτι τοῦτο τὸ περιστατικὸν ὑπάγεται εἰς ἐκείνην τὴν διάταξιν τοῦ νόμου. Ἐνῶ τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην οὔτε αἰτιολογίας, διότι οὐδὲν ὥρισεν οὐδὲ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμος νὰ ὁρίσῃ ὅτι αὐτὰ πρέπει νὰ εἶναι δικαστήρια γνωρίζοντα τὸν νόμον, ἢ πρέπει νὰ εἶναι δυνασταὶ οἱ ὁποῖοι νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει πῶς ἡ κοινὴ συνείδησις ἀντιλαμβάνεται ὡρισμένην τινα πρᾶξιν ἡ ὁποία ὑποβάλλεται εἰς αὐτοὺς νὰ κριθῇ. «Τιμίως καὶ εὐσυνειδήτως λέγει—ἡ ἐτυμηγορία τῶν ἐνόρκων εἶναι αὐτή». Τὴν συνείδησιν ὁ ἔνορκος ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ τίποτε περιπλέον. Καὶ δὲν ἦτο ἄλλος ἁρμοδιώτερος διὰ νὰ κρίνῃ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται πρὸς τὴν Κοινὴν Γνώμην, παρὰ αὐτὴ ἡ Κοινὴ Γνώμη ν’ ἀποφανθῇ ἐὰν ἀποτελοῦσιν ἢ ὄχι ἀδικήματα. Δὲν εἶναι τυχαία καὶ ἄνευ βαθείας ἐρεύνης ἡ διάταξις ὅτι τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου τὰ ἐξετάζει τὸ ὁρκωτὸν δικαστήριον. Ἡ Κοινὴ Γνώμη κατὰ τῆς ὁποίας στρέφονται τὰ ἀδικήματα αὐτὰ πρέπει νὰ εἴπῃ κατὰ πόσον εἶναι ἀδικήματα, καὶ γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι εἰς τὴν Ἀγγλίαν, τὴν ὁποίαν τοσάκις ἐπεκαλέσθη κατὰ τὴν συζήτησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν γίνεται καμμία ἐξαίρεσις. Ὅλα τὰ ἀδικήματα δικάζονται ἀπὸ τοὺς ἐνόρκους δικαστάς.

§61Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καί αἱ πολιτικαὶ διαφοραί.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα. Λοιπὸν πᾶσα ἀπόπειρα ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ στερηθῇ ὁ Τύπος τοῦ φυσικοῦ αὐτοῦ δικαστοῦ—ὁ ὁποῖος εἶναι τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων—εἶναι ἀπόπειρα ἡ ὁποία ὄχι μόνον παραβιάζει κατηγορηματικὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ παραβιάζει βαθυτάτην ἀρχὴν ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται πᾶσα ἔννοια ἀδικήματος διὰ τοῦ Τύπου τελουμένη. Θὰ εἰσηρχόμην εἰς εἰδικὴν ἀνάλυσιν τῶν διαφόρων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἐπεχείρουν νὰ ἀποδείξω ποῦ τοῦτο γίνεται ἀμέσως καὶ ποῦ τοῦτο συντελεῖται ἐμμέσως. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἀποσιωπήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν προσπάθεια ἡ ὁποία ἐγένετο ὅπως ἀλλοιωθῇ διὰ τὸν Τύπον ἡ φύσις τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου. Τοῦτο ἦτο μία ἐπιβουλὴ κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπεται. Ἔχει τὸ νομοσχέδιόν σας, ὡς ὑπεβλήθη, μίαν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὡρίζετο ὅτι εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἐνόρκων θὰ μετεῖχε καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δικαστηρίου, ἡ ὁποία ἦτο ἄρσις ἐν γένει τῆς ἐννοίας τοῦ ὁρκωτοῦ δικαστηρίου. Τὶ θέλει ὁ πρόεδρος τῶν συνέδρων εἰς δικαστήριον τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ ἀποφασίσῃ ὄχι ἐξετάζον τοὺς κειμένους νόμους καὶ κρίνον κατὰ πόσον τὰ πραγματικὰ αὐτὰ περιστατικὰ συναρμολογοῦνται, ὑπάγονται εἰς τὸ γρᾶμμα, ἢ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἐξετάζον τὶ λέγει ἡ συνείδησις του, τὶ λέγει ἡ συνείδησις τοῦ λαοῦ τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύει κατὰ τὴν δίκην ἐνώπιον τῶν Κακουργοδικῶν; Ἦτο μία τοιαύτη παραβίασις τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὥστε ἀπορῶ πῶς εὑρέθη πρόσωπον ἱκανὸν νὰ νομίζῃ ὅτι ὄχι μόνον δὲν παραβιάζει τὴν διάταξιν αὐτήν, ἀλλὰ καί βοηθῇ τὸ ἔργον τῶν ἐνόρκων. Καὶ εἶναι περίεργον, κύριοι, ὅτι ἐθεωρήθησαν, ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων τέλος πάντων ὑπέστη μίαν μείωσιν εἰς τὰ δικαιώματά του, ἀφοῦ ὁ πρόεδρος θὰ τὸ ποδηγετῇ εἶπε: «Ἔ! τέλος πάντων ἂς τοῦ δώσωμεν καί αὐτοῦ ἕνα πλεονέκτημα! Καὶ τοῦ εἶπε. Νά ἠξεύρῃς ὅτι θὰ μετέχεις καὶ σὺ εἰς τὴν ποινήν». Ἄλλη ἀνατροπὴ ἀνατροπὴ οὐσιωδεστάτης ἀρχῆς καὶ γενικῆς, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ ὁρκωτὸν δικαστήριον. Οἱ περισσότεροι ἐξ ὑμῶν ὑπήρξατε δικηγόροι καὶ γνωρίζετε τὶ λέγει ὁ νόμος. Ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν αἴθουσαν τοῦ δικαστηρίου ὅπου εἶναι οἱ ἔνορκοι νὰ ἔχουσι κἂν τὸν ποινικὸν νόμον ὑπ’ ὄψει, των διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ ἰδία τῆς ποινῆς, ἂν εἶναι μεγαλυτέρα ἢ μικροτέρα νὰ ἐπιδράσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἴπουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει καὶ πρέπει νὰ ὑπαγορεύῃ ἡ συνείδησίς των. Κατεστρέψατε δηλαδὴ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης καὶ τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων καὶ τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων. Σᾶς λέγω λοιπὸν καὶ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἂν εὑρίσκῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία σήμερον διέπει τὰ τῆς Χώρας, ἂν εὑρίσκῃ ὅτι τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων δὲν συγκροτοῦνται κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε πράγματι νὰ ἐκδηλοῦν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ εὐσυνειδησία ἑνὸς ἀτόμου βιοῦντος ἐν τῇ Κοινωνίᾳ μας, ὀφείλῃ νὰ ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν ἑκάστην παρέκβασιν εἰς ἑκάστην παράβασιν τῶν κανόνων περὶ δικαίου, νὰ κάνῃ τὴν σύνθεσιν τοῦ δικαστηρίου τοῦ σώματος τῶν ἐνόρκων κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ παρατηροῦνται τὰ ὅσα νομίζει ὅτι παρατηροῦνται. Καὶ λέγω ὅτι πλείστη ὅση ἐδείχθη προσπάθεια κατὰ τίνα τρόπον θὰ θιγῇ τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων. Ὑπάρχει ἕνα ἀδίκημα σύνθετον, ἕνα μέρος αὐτοῦ ὑπάγεται εἰς τοὺς ἐνόρκους καὶ ἕτερον μέρος ὑπάγεται εἰς τὸ κοινὸν δικαστήριον. Ἔ! Κύριοι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ νομοσχέδιον θὰ εἴπῃ, κατὰ παράβασιν πάσης ἄλλης ἀρχῆς τοῦ δικαίου καὶ κατὰ παράβασιν καὶ τῆς διατάξεως περὶ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Κακουργοδικείων, θὰ εἴπῃ ὅτι θὰ τὸ χωρίσωμεν τὸ ἓν θὰ πάγῃ εἰς κοινὸν δικαστήριον καὶ τὸ ἄλλο θὰ πάγῃ εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων. Ἀνεπτύχθη παρ’ ἄλλων συναδέλφων πόσον δύσκολος εἶναι ὁ χωρισμὸς αὐτός, ὅταν θέλωμεν νὰ εἶναι πραγματικὸς καὶ εἰλικρινής. Δὲν εἶναι δὲ μόνον οἱ συνάδελφοι οἱ ὁμιλήσαντες, ἀλλὰ καὶ εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν διαπρεπὴς νομομαθής, ὁ ἀείμνηστος Δημητρακόπουλος, εἰς τὴν ἔκθεσίν του ἀναφέρει ὄχι μόνον τὴν δυσκολίαν τοῦ τοιούτου διαχωρισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν προσπάθειαν τὴν παρατηρουμένην συχνάκις παρὰ τῶν δικαστῶν πῶς ν’ αὐξήσουν τὴν δικαιοδοσίαν των καὶ νὰ πάρουν ἕνα ἀδίκημα νὰ τὸ δικάσουν. Ἐνῷ εἶναι γνωστὸν—καὶ ὅσοι ἤσκησαν τὸ δικηγορικόν των ἐπάγγελμα θὰ ἔλαβον ἀφορμὴν πολλάκις νὰ τὸ παρατηρήσουν—ὅτι ἡ ἔννοια τῆς συναφείας δὲν εἶναι κάτι τι τυχαῖον ποὺ ὥρισεν ὁ νόμος, εἶναι ἐπιβεβλημένον ὅταν θέλωμεν νὰ ἀπονείμωμεν πραγματικὴν δικαιοσύνην. Διότι ὅταν δύο πράξεις ἔχουν συνάφειαν μεταξύ των, περιπλέκονται μεταξύ των ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαγνώσῃ τις τὴν ἀλήθειαν ἂν δὲν ἐξετάσῃ τὰ περιστατικὰ ἀπολύτως συνηνωμένα πῶς ἐν τῇ πράξει ἔλαβον χώραν. Καὶ ὅταν ἔχομεν ἀδικήματα ὡς τοῦ Τύπου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται ἄλλως ἢ τὸ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ χωρισθῇ πρέπει νὰ δικασθῇ εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ φυσικὸν δικαστήριον διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου Καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι πρόκειται περὶ φυσικοῦ δικαστηρίου μὲ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδω καὶ τὴν ὁποίαν πράγματι ἔχει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος, ἵνα τέλος πάντων αὐτοὶ οἱ πολῖται οἱ ὁποῖοι ἡμάρτησαν ἐπὶ τῇ βάσει ὄχι τῶν κρατουσῶν ἀρχῶν περὶ τοῦ δικαίου, δικασθῶσι. Ὡρίσθη ὅτι τὸν χωρισμὸν αὐτὸν θὰ τὸν κάνῃ ὁ εἰσαγγελεὺς ὁ ὁποῖος νὰ κατηγορήσῃ μὲν εἶναι ἁρμόδιος, ἀλλὰ νὰ δικάσῃ δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος κατὰ τὴν γνώμην μου. Βεβαίως κατὰ τὸ τροποποιηθὲν σχέδιον κατενοήθη αὐτὸ καὶ ἀνετέθη εἰς τὰ συμβούλια, ἀλλὰ τοῦτο ἀφορᾶ τὴν διαδικασίαν ἀλλ’ οὐχὶ τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος. Καὶ ποία ἄλλη ἀκόμη εὑρέθη μέθοδος ἵνα ἀφαιρέσωμεν τ’ ἀδικήματα τοῦ Τύπου ἀπὸ τοὺς φυσικούς των δικαστάς; Ἡ παράβασις ἄλλης ἀνθρωπιστικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ ἀθωωτικαὶ ἀποφάσεις δὲν εἶναι ἐπιδεκτικαὶ ἀναιρέσεως. Τοῦτο εἶναι μία ἀρχὴ ἡ ὁποία καθιερώθη καὶ ἀπὸ τοὺς σοφοὺς ἡμῶν προγόνους καὶ ἐν ἀμφιβολίᾳ ἀκόμη ἡ ψῆφος τῆς Ἀθηνᾶς, δηλαδὴ τῆς σοφίας, ἔλεγε, ὅτι εἶναι ἀθῶος ὁ κατηγορούμενος. Ἡμεῖς, καὶ ὅταν δὲν ὑπάρξῃ ἀμφιβολία ἀλλὰ ὑπάρξῃ βεβαίωσις ἐκ μέρους τῶν δικαστῶν τῆς οὐσίας ὅτι αὐτὸς εἶναι ἀθῶος, σκληροὶ καὶ ἀπάνθρωποι ἐννοοῦμεν νὰ παράσχωμεν τὸ μέσον ἵνα καὶ αὐτὴ ἡ ἀθωότης καταδικάζεται. Καὶ ἐνῷ ἐδόθη τὸ μέσον τῆς ἀναιρέσεως κατὰ τῶν ἀθωωτικῶν ἀποφάσεων, εὕρομεν καὶ τὴν εὐκαιρίαν ν’ ἀποκαταστήσωμεν τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων διὰ τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἐν ἀναιρέσει κρατεῖ καὶ δικάζει τὴν ὑπόθεσιν τῆς οὐσίας. Ἔ! Κύριοι, εἶναι σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν καμμίαν σχέσιν μ’ ἐκεῖνα ποὺ διατάσσει τό Σύνταγμα; Εἶναι σκέψεις αἱ ὁποῖαι ἀπετυπώθησαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, αἱ ὁποῖαι διέπονται ὑπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς ἐλευθερίας; Εἶναι σκέψεις αἱ ὁποῖαι κἂν διέπονται ὑπὸ τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης; Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς μετὰ τὰς συζητήσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν καὶ θὰ γίνουν ἀκόμη ἐνταῦθα, θὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ὄχι μόνον νὰ ἐξαλείψῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου πᾶν ἀκόμη λείψανον τοιούτων παρεκβάσεων, ἀλλὰ ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀφήσῃ οὔτε τὸ προσχέδιον αὐτὸ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ἵνα μὴ οἱ μεταγενέστεροι κρίνωσιν περὶ τῶν ἰδεῶν αἱ ὁποῖαι κρατοῦν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προάγονται ὅσον τὸ δυνατὸν περιπλέον αἱ ἐλευθερίαι τοῦ λαοῦ, καὶ δὴ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κρατοῦν κόμμα ἐλέγετο κόμμα Φιλελευθέρων. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν ποῖαι εἶναι σήμερον αἱ τάσεις ὡς πρὸς τ’ ἀδικήματα τοῦ Τύπου; Νὰ τιμωρῶσι μὲν ὅλα τὰ ἄλλα τὰ ὁποῖα εἴπομεν, ἀλλὰ ἔξω αὐτῶν ὑπάρχει ἡ τάσις ἡ μεγάλη ὅπως τὸ βῆμα τῆς Κοινῆς Γνώμης νὰ ἐξομοιωθῇ κατὰ τὸ δυνατὸν πρὸς τὸ βῆμα τὸ ἐδῶ. Δὲν νομίζω ὅτι αἱ αὐστηραὶ αὐταὶ διατάξεις τὰς ὁποίας ἀπεπειράθη νὰ εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ μορφώσωσι τὴν κοινωνίαν. Πρέπει νὰ λάβωμεν ἄλλα μέσα διὰ νὰ τὴν μορφώσωμεν, ἵνα αὕτη ὅταν ἀναγιγνώσκῃ τὸν Τύπον δύναται νὰ κρίνῃ ποῖον εἶναι τὸ ὀρθόν, ποῖον εἶναι τὸ ἀληθές, ποῖον εἶναι τὸ ψευδές. Μόνον οὕτω πως θὰ προαχθῶμεν. Ἀλλὰ μήπως ἡ προληπτικὴ λογοκρισία ἐλειτούργησεν ὀλιγώτερον εἰς τὰς σκέψεις τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου; Τὸ περίφημον ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον ἔφθασε νὰ ὑπερβῇ μάλιστα καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου 37 «Βαρυτέρα ποινὴ καὶ ἐπιβαρυντικὴ αἰτία» δὲν εἶναι μόνον ἐπιβαρυντικὴ αἰτία, ἀποτελεῖ καὶ ἀδίκημα νὰ στερήσωμεν τὸν ἐκδότην τῆς ἐφημερίδος του. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ λοιπὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, αἰσθάνεσθε, ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ ὑποστηρίξητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἢ ἀπὸ οἱουδήποτε βήματος ὅτι τοῦτο δὲν ἐγένετο εἰς κατάργησιν τοῦ Τύπου;

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅτι εἶναι ἀπολύτως Συνταγματικόν......

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ Συντάγματος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ Συντάγματα δὲν ἐξετάζονται μὲ τὸν στενὸν φακὸν τοῦ γράμματος, ἀλλ’ ἐξετάζονται μὲ τὴν ἰδέαν ἡ ὁποία ἀναπτύσσεται παρὰ τῷ λαῷ. Ἠξεύρετε πολὺ καλὰ ὅτι τὸ Σύνταγμα ἐκπροσωπεῖ τὴν Κοινὴν Γνώμην. Ποῦ εἴδατε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις αὐτή; Θὰ τὸν στερήσητε τοῦ ἐπαγγέλματός του καὶ θὰ τοῦ ἀφαιρέσητε καὶ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐφημερίδος του καὶ τοῦ τίτλου του; Καὶ διατὶ τοῦτο τάχα δὲν ἀποτελεῖ μίαν στέρησιν τῆς περιουσίας. Διατὶ τάχα δὲν κάμνετε ἄλλο παρὰ πῶς θὰ καταστήσητε ἀδύνατον τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐφημερίδος, δηλαδὴ πῶς θὰ καταστήσητε ἀδύνατον τὴν ἐκδήλωσιν τῆς Κοινῆς Γνώμης; Εἶδα ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἀνέφερε μίαν ἀπόφασιν, ἡ ὁποία ἐδέχθη ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι προληπτικὸν μέτρον. Θὰ εἴπω πρῶτον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὅτι τοιαύτη ποινὴ δὲν ἐπεβλήθη ἐν Ἑλλάδι. Ἡ τοιαύτη ποινὴ ἐπεβλήθη παρὰ δικαστηρίου Ἑλληνικοῦ μὲν ἀλλὰ ἔξω τῶν ὁρίων τοῦ Κράτους δικάζοντος, παρ’ ἑνὸς δικαστηρίου προξενικοῦ εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ παρ’ ἑνὸς δικαστηρίου Ἑλληνικοῦ εἰς τὴν Κρήτην, τοῦ ὁποίου προήδρευεν Ἕλλην δικαστὴς Ἀρεοπαγίτης καὶ ὁ ὁποῖος ἔπαυσε τὴν ἐφημερίδα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§66Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν σημαίνει τοῦτο τίποτε.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω σημαίνει, τὸ λέγω διὰ τὴν ἀκρίβειαν.

§68Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔλεγον ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις ὥστε ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐζήτησε τὴν ἀναίρεσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς. Ἀληθῶς δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀναίρεσις, ἀλλ’ ὁ Ἀρεοπαγίτης δὲν ἀπέβλεψεν ἐπὶ τῆς οὐσίας καὶ ἤθελε νὰ κρίνῃ ποῖα ἦσαν τὰ ἀποτελέσματα, ἀλλ’ ὁ εἰσαγγελεὺς ἐξηγέρθη κατὰ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως. Δὲν δύνασθε νὰ ἀναφέρητε τοιαῦτα ἔστω καὶ μεμονωμένα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα εἶναι καταδικασμένα ἀπὸ τὴν Κοινὴν Γνώμην, ὥστε οὐδὲ δύνανται σήμερον τὰ δικαστικὰ χρονικὰ ἄνευ ἐντροπῆς νὰ ἀναφέρουν περὶ τοιούτων μεμονωμένων παραδειγμάτων. Καὶ δὲν εἶναι μόνον αὐτό, ὅπου ζητεῖτε κατὰ τίνα τρόπον θὰ καταστήσωμεν τὸν Τύπον ἀνύπαρκτον. Παραβάλατε τὸ ἄρθρον σας τὸ παλαιὸν 79. Τὶ γίνεται μετὰ τὴν καταδίκην, ἐὰν εὑρεθῇ ἕνας δημοσιογράφος νὰ καταδικασθῇ καὶ ἂν δὲν στερηθῇ τοῦ Τύπου διὰ τῆς ἀποφάσεως καὶ ἐὰν δὲν στερηθῇ τοῦ ἐπαγγέλματός του διὰ τῆς ἀποφάσεως; Ἔχομεν ἡμεῖς, δηλαδὴ ὁ νομοθέτης, ἄλλο μέσον νὰ καταστήσωμεν τὸν βίον ἑνὸς δημοσιογράφου ἀνύπαρκτον. Τὶ λέγει τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο 79; Λέγει ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς θὰ σπεύσῃ νὰ κατάσχῃ ὅλα αὐτὰ μὲ μίαν εἰδοποίησιν. Ὅλα ὅσα ἀποτελοῦν τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ ὡς ὀργάνου τῆς δημοσίας γνώμης, θὰ τὰ κατάσχῃ θὰ τὰ πωλήσῃ, καὶ αὐτὸς ἂς πάῃ νὰ πάρῃ ἄλλη δουλειά. Πρόδηλος ἡ διάταξις αὐτή: Νὰ καταστρέψωμεν τὸν Τύπον, νὰ μὴν ὑπάρχῃ Τύπος. Ἐὰν μίαν πρὸς μίαν ἐξετάσητε ὅλας τὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι διέπουσι καὶ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν θὰ ἴδητε πράγματα ἀνήκουστα, διὰ Κράτος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐν νῷ τὴν ἔννοιαν τῆς Δικαιοσύνης. Τὶ κάμνει ὁ δικαζόμενος δι’ ἕν ἁμάρτημα κατὰ τοῦ Τύπου; Μόλις ὑπάρξῃ τὸ ἁμάρτημα τοῦτο, ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ τοῦ κάμῃ μίαν εἰδοποίησιν. Ἀπὸ τῆς εἰδοποιήσεως αὐτῆς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὁμιλήσῃ, δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀναφέρῃ τίποτε. Δὲν ἴδαμεν καὶ ἓν ἄλλο προηγούμενον ἄρθρον ὅτι, ὄχι μόνον δὲν δύναται νὰ ἀμυνθῇ κατὰ τῆς κατηγορίας, ἀλλὰ ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑφίσταται τὴν ἐπίθεσιν ἐκείνου τὸν ὁποῖον κατηγόρησε, διότι αὐτὸς μὲν οὐδὲν δύναται νὰ δημοσιεύσῃ διὰ τῆς ἐφημερίδος, ὁ δὲ μηνυτὴς δύναται νὰ δημοσιεύσῃ τὴν μήνυσίν του καὶ νὰ τὸν παριστᾷ ὡς ἄνθρωπον ἀδικοῦντα καὶ αὐτόν. Ποῖα δὲ περαιτέρω ἀκολουθοῦν τὴν διαδικασίαν; Ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ μάρτυρας. Οὐ μόνον δὲ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ μάρτυρας, ἀλλὰ καὶ προηγουμένως ἐὰν σκεφθῇ καὶ φροντίσῃ περὶ τούτων θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα νὰ τοῦ ὁρίσῃ πόσους μάρτυρας δύναται νὰ φέρῃ. Καὶ ποῦ εὕρετε, κύριοι, τὸ ἐπιτρεπτέον ὡς πρὸς τοῦτο ὅτι ὁ κατηγορούμενος δύναται νὰ δικάζεται ἀνυπεράσπιστος; Μήπως δὲν εἶναι ἱερὸν τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως εἰς οἱονδήποτε κακοῦργον; Ἡ ἐλευθερία τῆς ὑπερασπίσεως εἶναι ἀπόλυτος. Ὄχι δὲ μόνον εἶναι ἀπόλυτος ἡ ἐλευθερία τῆς ὑπερασπίσεως, ἀλλὰ συμβαίνει καὶ κάτι ἄλλο, συμβαίνει ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη καὶ ἂν οὗτος δὲν ἔχῃ τὰ μέσα νὰ ὑπερασπισθῇ τὸ δικαστήριον τῷ ἐπιβάλει καὶ διορίζει τὸν συνήγορον. Ἀλλ’ ἐδῶ ζητεῖτε νὰ τοῦ ἀφαιρέσητε τὰ μέσα τῆς ὑπερασπίσεως. Ὁ εἰσαγγελεὺς θὰ ὁρίσῃ ποίους μάρτυρας θὰ καλέσῃ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου, θὰ εἴπῃ «δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ βάλῃς ὅσους θέλεις· θὰ βάλλω ὅσους θέλω ἐγώ». Τὶ εἶναι αὐτὸ κύριοι; Εἶναι τοῦτο δικαιοσύνη τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν, ἢ εἶναι ἐξόντωσις εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς ἐξώθησεν μία δυσμένεια τοῦ Τύπου τῆς ὁποίας πολλάκις ἐγενόμεθα μάρτυρες ἐνταῦθα; Παρατηρήσατε τὶ συμβαίνει μὲ τὴν ἐρημοδικίαν. Δὲν παρέχεται ἐξ ἀρχῆς οὐδὲ τὸ μέσον τῆς ὑπαρασπίσεως. Καὶ ἐὰν ἀκόμη ἀνωτέρα βία ἐκώλυε νὰ παρασταθῇ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μέσον ἀνακοπῆς δὲν ὑπάρχει. Συνεπληρώσατε βεβαίως καὶ δεύτερον νομοσχέδιον διότι λέγετε ὅτι μόνον ἐὰν εἰς τὴν προδικασίαν δὲν ἐγένοντο προσηκόντως. Τίποτε ἄλλο. Δὲν ἠδύνατο αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, διότι ἦτο ἄρρωστος καὶ μάλιστα ἐπικινδύνως, νὰ κάμῃ τίποτα. Τοῦ λέγετε «ὄχι, θὰ μείνῃς μὲ τὴν ἐρήμην ἀπόφασιν διότι εἶσαι Τύπος». Κύριοι, τὰς ἀρχὰς αἱ ὁποῖαι ἐπεκράτησαν εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, οἷον εἶχε συνταχθῇ, ὀφείλω νὰ ἐλέγξω τὰς ἀρχὰς ἐκείνας διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἴπομεν, διότι ἡ ἐμφάνισις αὐτῶν τῶν ἀρχῶν ἔκαμε τὸν κόσμον νὰ νομίζῃ ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα πρὸ Κράτους ὠργανωμένου, ὅτι πίεσις ζητεῖτε νὰ ἀσκηθῇ ἵνα μὴ ὁ Τύπος ἐμφανίζῃ τὴν γνώμην τῶν ἀτόμων. Ὅταν ἔλθω εἰς τὴν κατ’ ἰδίαν συζήτησιν, θὰ ἀναπτύξω δι’ ἕκαστον ἄρθρον τὰς γνώμας μου, ὡς πρὸς τὰ ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀκόμη ἔλειψιν τῶν ἀρχικῶν σκέψεων αἱ ὁποῖαι ὡδήγησαν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ θὰ εἴπω πόσαι εἶναι ἀκόμη τοιαῦται, κατὰ τὰς ὁποίας ὄχι μόνον παρακωλύεται ἡ ἐλευθεροτυπία, ἀλλὰ γενικῶς ἐπικρατοῦσιν ἀρχαὶ ὄχι δίκαιαι, ἀλλὰ τόσον περισσότερον ἄδικοι, προκειμένου περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι τέλος πάντων δὲν ἐσκότωσαν, δὲν ἔκλεψαν, ἀλλὰ διὰ τοῦ καλάμου του ἴσως ὑπερέβησαν τὰ ἐσκεμμένα. Οὐδεμία ἀναστολὴ τῆς ποινῆς, οὐδεμία ἀντικατάστασις τῆς ποινῆς τῆς φυλακίσεως διὰ χρηματικῆς. Συρροὴ ὅλων τῶν ἀδικημάτων, καὶ ἂν τύχῃ νὰ δικασθῇ τις διὰ 4 ἢ 5 ἀδικήματα, εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι δι’ ἁπλοῦν πλημμέλημα τὸν καταδικάζομεν νὰ μένῃ ἰσοβίως εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ ἐν τούτοις, ἂν δώσητε μία προσοχὴν εἰς τοὺς νεωτέρους καὶ παλαιοτέρους νόμους, θὰ εἴδητε ὅτι διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου ἐπιεικεῖς μᾶλλον κρατοῦσιν ἀρχαί. Ὁ νόμος τοῦ 1881 τῆς Γαλλίας τὴν ὑποτροπὴν δὲν τὴν δέχεται, προκειμένου περὶ Τύπου· ἡμεῖς τὴν ὑποτροπὴν τὴν δεχόμεθα. Ἂν δὲ ὑπάρχουσιν ἀκόμη οἱ ὅροι τῆς ἐννοίας τῆς ὑποτροπῆς, δηλαδὴ ἡ ἐπανάληψις τοῦ αὐτοῦ ἀδικήματος, δέχονται οἱ Γάλλοι ἐλαφρυντικὰς περιπτώσεις· ἡμεῖς οὐδεμίαν καθορίζομεν περὶ αὐτῶν. Καθορίζεται ἀκόμη ἐν Γαλλίᾳ, ὅτι ἐλαφρυντικαὶ περιπτώσεις μειώνουν τὴν ποινὴν κάτω τοῦ ½. Ἡμεῖς δὲν ἐσυλλογίσθημεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν καὶ τοιαῦται περιπτώσεις. Τοὐναντίον διά μίαν φανερὰν περίπτωσιν ἐλαφρυντικὴν τὸν θεωροῦμεν ὅτι πρέπει νὰ δικασθῇ. Ἴσως ἕνας δημοσιογράφος ἐκ πλάνης ἔγραψε κάτι τι τὸ ὁποῖον ἦτο τιμωρητέον, τὴν ἑπομένην ἡμέραν σπεύδει τὸ διορθώνει, κάμνει πᾶσαν ἐπανόρθωσιν. Ἡμεῖς τοῦ λέγομεν «ὄχι, θὰ τιμωρηθῇς διότι ἔχεις πέννα εἰς τὸ χέρι». Αἱ ἀρχαὶ αἱ ὁποῖαι ἐπικρατοῦσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀρχαὶ τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν κρίσιν μου τὸ νομοσχέδιον τὸ καθιστοῦν τελείως ἀντισυνταγματικόν. Θὰ ἐδεχόμην νὰ γίνῃ κατ’ ἀρχὴν συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν ἐπρόκειτο δι’ αὐτοῦ νὰ καταδικασθοῦν τὰ ἀδικήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπαχθῆ καὶ εἰς ἡμᾶς καὶ εἰς τὴν κοινωνικὴν ἀντίληψιν. Ἀλλὰ τοιοῦτον σκοπόν, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω, δὲν ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸ τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ συζητηθῇ καὶ θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον οὐδένα σκοπὸν ἐκπληροῖ. Καὶ πρέπει νὰ το ἀποσύρῃ ἀκόμη, τοσοῦτον μᾶλλον καθόσον εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κακῶς ἴσως ἀλλὰ πάντως ἔχομεν ἀνάγκην δυστυχῶς νὰ ἀποκαλύπτωνται παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὄρεξιν νὰ ἀπασχοληθῶσιν πολλὰ ἀνομήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολὺ χειρότερα ἀπὸ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν, φιμώνοντες τὸ στόμα τοῦ Τύπου, νὰ θεραπεύσωμεν. Εἶναι ἀκόμη ἐπιβεβλημένον καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Ὅταν ὁ κόσμος τόσον οἰκονομικῶς ὑποφέρει, προσέξατε οἱ Κυβερνῶντες αὐτὸν τὸν τόπον. Προσέξατε μήπως αὔριον σᾶς εἴπῃ ὁ λαὸς ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν θέλετε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ μὴ ἀκούετε τὴν φωνὴν τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος ὑποφέρει. Σκεφθῆτε ἐπὶ τούτου, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἔχετε καὶ τὰς καλὰς συνεπείας, ἂν ἀκούσετε, ἀλλὰ καὶ τὰς κακὰς.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, κύριοι συνάδελφοι, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἐξαιρετικῆς σημασίας διότι ἀφορᾷ ἀδικήματα περιφρουρούμενα ὑπὸ συνταγματικῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος· αἱ διατάξεις περὶ Τύπου, δι’ αὐτὸ μπορεῖ νὰ λεχθῇ ὅτι εἶναι παράρτημα τοῦ συντάγματος δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διότι τόσον σπουδαῖαι σχέσεις, τόσον στενὰ συνδεδεμένα μὲ τὰς συνταγματικὰς διατάξεις ρυθμίζονται καὶ λόγῳ τῶν σκοπῶν τοὺς ὁποίους εἴτε ἐμμέσως εἴτε ἀμέσως εἴτε εὐσυνειδήτως εἴτε ὑποσυνειδήτως ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον ἔχει χαρακτῆρα ἀναμφισβητήτως πολιτικόν. Αἵ περί Τύπου διατάξεις ὅπως ὅλοι γνωρίζωμεν συνδέονται μὲ τὴν ἱστορίαν τῆς ἀνθρωπότητος συνδέονται μὲ τὴν ἱστορίαν τῆς κατακτήσεως καὶ παγιώσεως τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν. Τὰ ἀπολυταρχικὰ καθεστῶτα τὰ δικτατορικὰ καθεστῶτα μὲ τὰ ὁποῖα μπορεῖ νὰ παραλληλισθοῦν καὶ ὅλα τὰ καθεστῶτα τὰ συνδεόμενα μὲ πολεμικὰς ἐνεργείας δὲν συμβιβάζονται μὲ ἐλευθερίαν ἐκφράσεως γνωμῶν μὲ ἐλεύθερον δημόσιον ἔλεγχον. Ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι ἐπὶ τέλους ἐδιδάχθησαν ὅτι ἡ ἐλευθερία τῆς ἐκφράσεως τῆς γνώμης καὶ ἰδίᾳ ἡ χρησιμοποίησις διὰ τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐλευθερίας τῆς γνώμης τοῦ Τύπου, ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότατον στοιχεῖον τῆς προόδου ἀποτελεῖ τὸ σπουδαιότερον μέσον ὑπερασπίσεως τῶν γενικωτέρων συμφερόντων, τὸ σπουδαιότερον μέσον προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀνθρώπων δι’ αὐτὸ ἀνεγνωρίσθη εἰς τὴν πρώτην κατάκτησιν τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν ἡ ἀρχὴ ἡ ἀπόλυτος, ὅτι καθένας εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκφέρῃ τοὺς στοχασμούς του καὶ διὰ τοῦτο ἐσαρώθησαν ὅλαι αἱ διατάξεις τῶν ἀπολυταρχικῶν καθεστώτων περὶ λογοκρισίας, περὶ προληπτικοῦ ἐλέγχου περὶ κατασχέσεως τῶν ἐντύπων πλὴν τῶν ἐξαιρέσεων τῶν ὁριζομένων ρητῶς εἰς θεμελειώδης νόμους. Μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς Δημοκρατίας συνδέεται ἀναποσπάστως ἡ ἰδέα τῆς ἀσκήσεως τοῦ δημοσίου ἐλέγχου. Ἐπὶ τοῦ δημοσίου ἐλέγχου δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι στηρίζεται ἡ ἔννοια καὶ ἡ λειτουργία τῆς Δημοκρατίας. Ἐφ’ ὅσον προάγονται οἱ δημοκρατικοὶ θεσμοί, κατὰ τοσοῦτον προάγεται καὶ ὁ Τύπος, καταστάς, ὅπως συνήθως λέγομεν, τετάρτη δύναμις. Ἐκ τούτου ὅμως δὲν ἕπεται ὅτι ἀνεγνωρίσθη εἰς τὸν Τύπον ἕνα εἶδος ἀσυδοσίας, ἢ ἀσυλίας. Ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο ὑπεστηρίχθη προχθὲς ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁ Τύπος νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν ἀσυλίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ κοινοβουλευτικὸν βῆμα. Οὔτε εἶναι ὀρθὸν τοῦτο οὔτε ἀπὸ καμμίαν νομοθεσίαν ἀνεγνωρίσθη, ὄχι μόνον διότι ἡ ἀσυλία ἡ παρεχομένη εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν βῆμα περιορίζεται ἀπὸ αὐτὴν τὴν λειτουργίαν ἑνὸς πολυμελοῦς σώματος συντεθειμένου ἀπὸ ἐκλεκτοὺς τοῦ λαοῦ, τῶν ὁποίων ἡ παρουσία εἶναι ἱκανὴ νὰ περιορίσῃ εἰς ἀρκετὸν βαθμὸν ἐκτροπὰς ἀποτελούσας προσβολὴν κατὰ τῆς τιμῆς ἢ τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀνθρώπων, ὄχι μόνον λέγω ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ λειτουργία τοῦ Κοινοβουλίου, ἔχει ἀνάγκην μιᾶς πολὺ μεγαλυτέρας ἐλευθερίας ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ λειτουργία τοῦ Τύπου. Δὲν ἀνεγνωρίσθη λοιπὸν ἀπὸ καμμίαν νομοθεσίαν ἀπολύτως ἀσυδοσία τοῦ Τύπου. Τὰ ἀδικήματα αὐτὰ τὰ κοινὰ τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ Τύπου, δημιουργοῦν εὐθύνην διὰ τὸν ἀδικοῦντα, μὲ τὴν διαφορὰν ὅμως ὅτι τὰ νεώτερα πολιτεύματα ἠθέλησαν νὰ περιφρουρήσουν καὶ τὸν Τύπον ὡς μίαν καὶ αὐτὸν τετάρτην δύναμιν, σπουδαιοτάτην ἀσκοῦντα λειτουργίαν εἰς τὴν πολιτικὴν ζωήν, νὰ τὸν περιφρουρήσουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν καρποφόρον λειτουργίαν αὐτοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ὑπήγαγον τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, πλὴν τῶν ἀφορώντων τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Τὰ ὑπαγάγομεν εἰς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια διότι ἀνεγνωρίσθη ὅτι ἡ ἄσκησις τοῦ δημοσίου ἐλέγχου διὰ τοῦ Τύπου δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἄνευ ποιᾶς τινος ἐλευθερίας εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν δριμεῖαν ἐπίκρισιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προκληθῇ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κοινῆς Γνώμης περὶ τὰ δημόσια πράγματα ὁσάκις διαπράττονται ἀτοπήματα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ χρωματισθῇ ὡς πρέπει ἡ παράβασις τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ, ἡ παράληψις τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, ἐὰν δὲν παραχωρήσωμεν καὶ μίαν σχετικὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς ἀσκοῦντας τὸ δημοσιογραφικὸν ἐπάγγελμα, ἐν γένει εἰς τοὺς χρησιμοποιοῦντας τὸν Τύπον διὰ νὰ ἐλέγξουν δημοσίους λειτουργούς.

§71Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὰς ὕβρεις καὶ τὰς συκοφαντίας;

§72Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸν χαρακτῆρα ποὺ ὑπάρχει ὕβρις καὶ ποὺ ὑπάρχει συκοφαντία, ἀνεγνώρισαν ὅτι πρέπει ἐπὶ τέλους ὁ Τύπος νὰ ἀποτελῇ μίαν ἀντανάκλασιν τῆς Κοινῆς Γνώμης, τῆς Κοινῆς Συνειδήσεως, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν στέλλονται οἱ χρησιμοποιοῦντες τὸν Τύπον διὰ τὸν ἔλεγχον τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, δὲν στέλλονται εἰς τοὺς τακτικοὺς δικαστάς, εἰς τὴν συνείδησιν τῶν ὁποίων δὲν ἔχει τόσην ἐπίδρασιν, δὲν εὑρίσκει τόσην ἀπήχησιν ὅσην πρέπει ἡ Κοινὴ Γνώμη καὶ ἡ Κοινὴ Συνείδησις. Τὸ δίκαιον λοιπὸν περὶ τοῦ Τύπου ἔχει αὐτὰς τὰς θεμελιώδεις ἀρχὰς: ὅτι ἀπαγορεύεται ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος, ἀπαγορεύεται ἡ κατάσχεσις ἐντύπων, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων ρητῶς εἰς τὸν νόμον ὁριζομένων, καὶ ὅτι ἀκόμη τὰ ἀδικήματα αὐτοῦ, πλὴν τῶν ἀφορώντων τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ὑπάγονται εἰς τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ κρατούσης ἀσυδοσίας εἰς τὰ σύγχρονα Κράτη, οὔτε εἰς τὰ ξένα, οὔτε εἰς τὸ ἰδικόν μας Κράτος. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ἠμπόδισε τοῦ νὰ γεννηθῇ ἕνα σοβαρότατον πρόβλημα Τύπου εἰς τὰ σύγχρονα πολιτεύματα, πρόβλημα ὄχι τόσον στρεφόμενον εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν κειμένων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι κανονίζουν τὰς παραβάσεις γενικῶν διατάξεων ποινικῶν, ἀλλὰ στρεφομένη εἰς αὐτὴν τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου, ἐν σχέσει μὲ ὁλόκληρον τὸν δημόσιον βίον. Καὶ τὸ πρόβλημα αὐτὸ ἐγεννήθη εἰς τὰς σημερινὰς κοινωνίας, διότι ὁ καθημερινὸς Τύπος ἔλαβε καταπληκτικὴν ἀνάπτυξιν, καταπληκτικὴν ἐξάπλωσιν. Ἔγινε ἠμπορεῖ νὰ εἰπῇ κανεὶς τὸ κυριώτερον ὄργανον τῆς μεταδόσεως τῶν ἰδεῶν, τὸ κυριώτερον ὄργανον τῆς δημοσίας συζητήσεως ἐπὶ τῶν κοινῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ πρῶτος λόγος. Ὁ ἄλλος λόγος εἶναι ὅτι αἱ ἐφημερίδες ἀνεπτύχθησαν, λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως ἰδία τῶν τεχνικῶν μέσων ἀνεπτύχθησαν εἰς μεγάλας οἰκονομικὰς ἐπιχειρήσεις. Οἱ δύο αὐτοὶ λόγοι συντελοῦν ὥστε ἡ μεγάλη διάδοσις μιᾶς ἐφημερίδος νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει. Μία ἐφημερίς, τρόπον τινά, ἐγκρίνεται καθ’ ἡμέραν διὰ τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ὑποστηρίζει ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν, καὶ ἡ κυκλοφορία αὐτὴ σημαίνει τὴν ἔγκρισιν ἀπὸ τὸ ἀναγνωστικόν της κοινὸν τῶν πολιτικῶν ἰδεῶν τῆς ἐφημερίδος. Αὐτὸ εἶναι ἐν μικρῷ μέτρῳ ἀκριβῶς καὶ θὰ σᾶς εἰπῶ μερικὰ παραδείγματα. Διότι ἡ μεγάλη αὔξησις τῆς κυκλοφορίας μιᾶς ἐφημερίδος ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰ οἰκονομικὰ μέσα ποὺ διαθέτει αὕτη, ἀπὸ τὰ τεχνικὰ μέσα ποὺ διαθέτει καὶ ἀπὸ τὴν ἐπιχειρηματικὴν δημοσιογραφικὴν δεξιότητα καὶ ἱκανότητα τοῦ διευθύνοντος τὴν δημοσιογραφικὴν ἐπιχείρισιν. Ἄλλη συνέπεια αὐτῆς τῆς καταστάσεως εἶναι ὅτι αἱ δημοσιογραφικαὶ ἐπιχειρήσεις ὑπόκεινται πολλάκις εἰς ἕνα νόμον γενικώτερον, ἰσχύοντα εἰς τὴν βιομηχανικὴν οἰκονομίαν τῆς συγκεντρώσεως. Καὶ δύνανται εὐκόλως νὰ κατακτηθοῦν ἀπὸ τοὺς ἐκπροσωποῦντας μεγάλα κεφαλαιοκρατικὰ συμφέροντα. Ἀποτέλεσμα αὐτῶν τῶν συνθηκῶν εἶναι ὅτι ἡ δημοσία συζήτησις, ὁ δημόσιος ἔλεγχος περιέρχεται εἰς τὰς χεῖρας ὀλίγων ἀνθρώπων, μονοπωλεῖται μπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ἀπὸ ὀλίγας ἐπιχειρήσεις. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς ἄλλα κράτη, ὄχι εἰς τὸν τόπον μας, μεγάλοι ἐπιχειρηματίαι κατόρθωσαν σὺν τῷ χρόνῳ νὰ συγκεντρώσωσιν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν, νὰ συγκεντρώσουν, μέγαν ἀριθμὸν ἐφημερίδων καὶ εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ κυκλοφορία δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὰς πολιτικὰς ἰδέας ποὺ ἐκπροσωπεῖ μία ἐφημερίς. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐσχάτως εἰς τὴν Γαλλίαν ἐξεδόθη μία ἐφημερὶς ἀπὸ ἕνα κεφαλαιοῦχον, ἡ ὁποία κατώρθωσε νὰ ἔχῃ κολοσσιαίαν κυκλοφορίαν λόγῳ τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τῆς ἐφημερίδος ἡ ὁποία ἐστηρίχθη εἰς τὰ μεγάλα οἰκονομικὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτει ἡ μερὶς ἐκείνη. Πρὸ ὀλίγου πάλιν καιροῦ εἰς τὴν Γαλλίαν εἶχεν ἐκδοθῇ μία ἐφημερὶς καὶ εἶχε κατορθώσει ἀμείβουσα γενναίως ἐπιστήμονας καὶ πολιτικοὺς ἄνδρας, νὰ ἔχῃ τὴν συνεργασίαν αὐτῶν ἐπὶ πλείστων ἄλλων θεμάτων. Αὐτὸ συνέβαλεν εἰς τὸ νὰ ἔχῃ μεγάλην κυκλοφορίαν ἡ ἐφημερὶς καὶ ν’ ἀποκτήσῃ κῦρος τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη εἰς χρηματιστηριακὰς κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ κατέληξεν εἰς τὸ δικαστήριον. Ἀλλ’ ὅταν τοιαύτη δημιουργεῖται κατάστασις ἡ ὁποία περιορίζει, ὅπως εἶπον, περιάγει τὸν δημόσιον ἔλεγχον εἰς τὴν θέλησιν ὀλίγων ἐπιχειρήσεων, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ἀναγνωρίζωμεν ὅτι νοθεύεται τὸ Πολίτευμα, νοθεύεται τὸ Πολίτευμα τὸ Δημοκρατικὸν τὸ ὁποῖον στηρίζεται εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον. Παλαιότερον ὅταν δὲν εἶχον δημιουργηθῆ τὰ νεώτερα μέσα τὰ δημοσιογραφικὰ, ἦτο εὐκολώτατον νὰ ἐκδίδῃ κάθε ὁμὰς πολιτικὴ μίαν ἐφημερίδα. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπέκτησαν αὐτὴν τὴν ἀνάπτυξιν αἱ ἐφημερίδες, εἶναι ἀδύνατον εἰς τὰς πολιτικὰς ὁμάδας καὶ τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ὄπισθεν αὐτῶν μεγάλας κεφαλαιοκρατικὰς ὑποστηρίξεις, ἢ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐπὶ τέλους μεγίστην δύναμιν εἰς τὸν τόπον, εἶναι ἀδύνατον, λέγω, αἱ ὁμάδες αὐταὶ αἱ πολιτικαὶ καὶ τὰ κόμματα, νὰ ἔχουν ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον αὐτῶν διάθεσιν δημοσιογραφικὰς ἐπιχειρήσεις ὥστε διὰ πᾶν ζήτημα νὰ ἐκπροσωποῦν αἱ ἐπιχειρήσεις αὐταὶ τὰς γνώμας των. Καὶ διὰ νὰ σᾶς εἴπω μίαν ἀπόδειξιν, πάλιν ἀπὸ ξένον Κράτος, μέχρι ποίου βαθμοῦ ἔφθασεν ἀπὸ τοῦ Τύπου ἡ ἀνάπτυξις, διὰ τὸν περιορισμὸν τρόπον τινὰ τῆς ἀπολύτου χρησιμοποιήσεως ἀπὸ τὰς πολιτικὰς ὁμάδας τῶν ἐφημερίδων, θὰ σᾶς φέρω τὸ παράδειγμα τοῦ μεγάλου Ἀγγλικοῦ κόμματος. Τὸ μέγα τοῦτο Ἀγγλικὸν κόμμα, τὸ ἐργατικόν, τὸ μεγαλύτερον ἐργατικὸν κόμμα ποὺ ὑπάρχει εἰς τὴν Εὐρώπην, τὸ ὁποῖον λαμβάνει ἄνω τῶν 9 ἑκατομμυρίων ψήφων, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶχεν ἐφημερίδα ἀνήκουσαν εἰς τὸ κόμμα καὶ ἐκπροσωποῦσαν τὰς γνώμας τοῦ κόμματος. Ὅπως ἐλειτούργει ὅμως ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντεπεξέλθῃ εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν τῶν ἄλλων ἐπιχειρήσεων, τῶν ἰδιωτικῶν, τῶν ἀνεξαρτήτων ἐφημερίδων, καὶ τὸ μέγα αὐτὸ κόμμα ἠναγκάσθη νὰ ἐκχωρήσῃ τὴν ἐφημερίδα εἰς μίαν ἑταιρείαν εἰς τρόπον ὥστε νὰ δύναται ἡ ἐφημερὶς αὐτὴ νὰ μεταχειρίζεται τὰ αὐτὰ μέσα πρὸς εὐρείας διαδόσεις τὰ ὁποῖα μεταχειρίζοντο καὶ αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες. Καὶ δι’ αὐτὸ μοῦ ἔκαμεν κατάπληξιν ὅταν, εὑρισκόμενος πρὸ ἑνὸς ἔτους εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἰς μίαν διάσκεψιν διακοινοβουλευτικὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦλθε καὶ ὡμίλησεν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, λόγους σημαντικωτάτους, παρετήρησα ὅτι τὸ ἐπίσημον ὄργανον, ὁ καθημερινὸς κῆρυξ τοῦ κόμματος δὲν εἶχεν εἰς τὴν τριακοντασέλιδον ἔκδοσίν του οὔτε ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ὁλόκληρον τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὑπάρχει, λοιπόν, ἕνα σπουδαιότατον πρόβλημα τὸ ὁποῖον αἰσθάνονται κυρίως ἐκεῖνα τὰ κόμματα τὰ ὁποῖα στηρίζονται εἰς τὰς ἐργατικὰς τάξεις, διότι αὐτὰ κυρίως τὰ κόμματα δὲν ἔχουν τὰ μέσα ν’ ἀνταγωνισθοῦν μὲ τὰ ἴδια ὅπλα ἐναντίον τῶν ἄλλων κομμάτων. Καὶ εἶναι γνωστὸν ὅτι ἓν ἀπὸ τὰ ἐπιχειρήματα κατὰ τοῦ κοινοβουλευτισμοῦ εἶναι καὶ αὐτὸ ὅτι, ναὶ μὲν ὑπάρχει ἰσόσης πολιτικῶν δικαιωμάτων, ναὶ μὲν τὰ νομοθετικὰ σώματα ἐκλεγόμενα ἀπὸ τὸν λαὸν κανονίζουν καὶ διαχειρίζονται τὰ δημόσια πράγματα ἡ δὲ Κυβέρνησις, προέρχεται ἀπὸ τὰ νομοθετικὰ σώματα, διευθύνει τὰς τύχας τοῦ τόπου, ἀλλὰ τὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτουν ὅλαι αἱ τάξεις διὰ τὸν ἐπηρεασμὸν τῆς Κοινῆς Γνώμης, διὰ τὴν ἐκλογὴν βουλευτῶν, δὲν εἶναι ἴσα Δι’ αὐτὸ δὲ κατακρίνουν τὰ Κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα καὶ τρέπονται εἰς κατευθύνσεις ἀνατρεπτικὰς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τὰ Κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα ἔχουν ὡς βάσιν τὸν ἔλεγχον κυρίως κατὰ πρῶτον λόγον καὶ τὰς δημοσίας συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν Βουλὴν ἐν σχέσει μὲ τὰ νομοσχέδια, ἐν σχέσει μὲ τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως. Αἱ ἐργασίαι ὅμως αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὴν Βουλήν, εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς ὁλομελείας, δὲν ἔχουν μόνον σκοπὸν νὰ ἐπηρεάσουν τὰ μέλη τῆς Βουλῆς καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἔχουν σκοπὸν καὶ νὰ ἐπηρεάσουν τὴν δημοσίαν γνώμην. Ἀπὸ τὸ βῆμα τοῦτο διεξάγεται ἕνας διπλὸς ἀγών, ἀγὼν ὅπως πεισθῇ ἡ Βουλή, ἕνας ἀγὼν ὅπως ἐπηρεασθῇ ἡ Κοινὴ Γνώμη. Ἀλλὰ τὶ σημασίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἐργασία ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν τὰ πρακτικὰ τὰ δημοσιευόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀποτελοῦν εἴτε ἀμυδράν, εἴτε ἀμυδροτάτην ἀπήχησιν, εἴτε ἐσφαλμένην ἀπήχησιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς; Δι’ αὐτὸ ἡμεῖς σκεφθέντες πῶς μποροῦσε νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις αὐτῆς τῆς καταστάσεως ὑπεβάλαμεν—μόνον διὰ νὰ γίνῃ σκέψις καὶ συζήτησις, διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαιότατον καὶ ἔχει ἀνάγκην πολλῆς μελέτης—ὑπεβάλαμεν τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας γνωρίζετε, αἵτινες ἀφορῶσι τὴν ἐπ’ ἀμοιβῇ τοῦ Κράτους δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς εἰς ἐκείνας τὰς ἐφημερίδας αἱ ὁποῖαι θὰ ἤθελον νὰ δημοσιεύουν πρακτικά. Καὶ ἄλλη τροπολογία ἀποτελοῦσα συνάρτησιν πρὸς τὴν πρώτην, ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ διαθέτουν αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι δημοσιεύουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, νὰ διαθέτουν ἀνὰ δύο στήλας καθημερινῶς ὅπως ἐκ περιτροπῆς τὰ κόμματα ἀναπτύσσουν τὰς γνώμας των, ἀνάπτυξις ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ συνέχειαν καὶ συμπλήρωσιν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεων. Ἀντετάχθη εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ δήμευσιν τῆς δημοσιογραφικῆς περιουσίας, ἀλλ’ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν, ἐκτὸς τῶν ἀνταλλαγμάτων τὰ ὁποῖα θὰ παραχωρηθῶσιν εἰς τὸν Τύπον διὰ τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, νὰ ἀμείβεται κατὰ μέτρον λογικὸν καί δίκαιον ὁ Τύπος διὰ τὴν δημοσίευσιν. Ἀντετάχθη, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ παράβασιν τῆς ἐλευθερίας τῆς σκέψεως τῆς ἐφημερίδος, ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἀστεῖον διότι ἡ ἐφημερὶς θὰ δημοσιεύῃ ὁτιδήποτε· θὰ ἐδέχετο μόνον—ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, θὰ προσεχώρει εἰς αὐτὴν τὴν συμφωνίαν μὲ τὸ Κράτος, δημοσιεύουσα τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς—θὰ ἐδέχετο ἀπὸ τὰς 40 ἢ 50 στήλας τὰς ὁποίας διαθέτει καθημερινῶς, νὰ διαθέσῃ μόνον δύο στήλας εἰς τὴν πρώτην σελίδα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν γνωμῶν τῶν κομμάτων. Τοῦτο θὰ εἶχε ἐξαιρετικὴν σημασίαν καὶ διότι θὰ ὑπεχρέουν τὰ κόμματα νὰ ἐκφέρουν συνεχῶς τὰς γνώμας αὐτῶν ὑπευθύνως ἐπὶ τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων τοῦ τόπου καὶ θὰ συνετέλει ἀκόμη εἰς τὸ νὰ χειραφετηθοῦν ἔν τινι μέτρῳ τὰ κόμματα ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας καί αἱ ἐφημερίδες ἀπὸ τὰ κόμματα καί, τρίτον, θὰ συνετέλει εἰς τὸ νὰ διεξάγεται συνεχής διαπαιδαγώγησις τοῦ λαοῦ ἀπὸ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, διαπαιδαγώγησις γινομένη ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα πρὸς ὅλους τοὺς πολίτας, οἱασδήποτε πολιτικῆς ἀποχρώσεως. Γνωρίζω ὅτι αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ πλήρη ἱκανοποίησιν τῆς ἀξιώσεως τῆς δημοσίας γνώμης· ἀποτελεῖ σχετικὴν ἱκανοποίησιν, διότι μόνον σχετικὴ ἱκανοποίησις ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ. Μόνον λέγω μερικὴν ἱκανοποίησιν αὐτῆς τῆς ἀξιώσεως ἔχομεν. Δὲν νομίζω ὅτι αἱ σκέψεις αὐταὶ ὡρίμασαν μέχρι τοιούτου σημείου ὥστε νὰ γίνουν δεκταὶ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὰς ὑποστηρίζομεν ὅμως, διότι νομίζομεν ὅτι τὸ πρόβλημα τοῦ Τύπου τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα προβλήματα τῆς συγχρόνου Δημοκρατίας. Ἐάν σήμερον καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη δὲν κατέληξαν εἰς τὴν ψήφισιν μέτρων, εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἔλθῃ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ἀλλαχοῦ καὶ ἐδῶ θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ λάβωμεν μέτρα τοιαῦτα. Εἶναι ἐνδεχόμενον παρ’ ἄλλων νὰ προταθοῦν ἐπιτυχέστερα μέτρα, ἀλλὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζοντο σήμερον ὅτι διότι ὑπάρχουν ἐφημερίδες, ὑπάρχει ἰσότης ἀπὸ ἀπόψεως ἀνταγωνισμοῦ τῶν κομμάτων, ὅτι ὑπάρχει πραγματικῶς δημοσία συζήτησις, δὲν θὰ ἔλεγον πράγματα ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναγνωρίζουν τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἐξέθεσα, ἀσφαλῶς τυφλώτουν πρὸ τῆς σημερινῆς καταστάσεως, πρὸ τῆς λειτουργείας τοῦ πολιτικοῦ βίου ὡς εἶναι σήμερον αὐτός. Περὶ αὐτῶν ὅμως τῶν πραγμάτων δὲν ἔχει καμμίαν σκέψιν τὸ νομοσχέδιον καθὼς εἶχε μίαν διάταξιν ἀφορῶσαν τὴν δημοσίευσιν τῶν οἰκονομικῶν συναλλαγῶν τῶν Τραπεζῶν μὲ τὰς δημοσιογραφικὰς ἐπιχειρήσεις. Διὰ νὰ ὑπάρξῃ ἰσότης ἔπρεπε νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἴδιον καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας, Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι ἡ σκέψις ἡ ὁποία ἐπέβαλλε τὴν διάταξιν αὐτὴν εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, εἶναι σκέψις δικαιοτάτη. Εἶναι μεγάλη ἡ ἐπίδρασις τοῦ Τύπου, ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς κατὰ πόσον οἱ διαχειριζόμενοι αὐτὴν τὴν λειτουργίαν ἔχουσι πράγματι ἐλευθερίας ἢ μήπως τυχὸν εἶναι ὑποχείριοι ὡρισμένων μεγάλων ἐπιχειρήσεων. Τοῦτο πρέπει νὰ ἰσχύῃ καὶ διὰ τὰς ἐφημερίδας καὶ διὰ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. Κανεὶς δὲν ἐμποδίζεται νὰ ἔχῃ συναλλαγὰς μὲ τὰ πιστωτικὰ ἱδρύματα καὶ τὰς ἑταιρείας, ἐφ’ ὅσον ὅμως ἔχει συναλλαγὰς τοιαύτας αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς χαριστικὰς πράξεις ἢ τοιαύτας συναλλαγὰς αἱ ὁποῖαι ἀφαιροῦν τρόπον τινὰ τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει τοῦτο νὰ εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Κοινωνίαν διὰ νὰ ἠξεύρει πῶς καὶ διατὶ ἀποδίδει τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ἡ Κοινωνία. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, ὄχι μόνον δὲν περιέχει τὸ νομοσχέδιον καμμίαν διάταξιν, ἀλλὰ καί εἰς τὸ ἄρθρον 40 τρόπον τινὰ ἀμνηστεύει τὴν καλῇ τῇ πίστει παραποίησιν τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Ἔχει δηλαδὴ διάταξιν ἐντελῶς ἀντίθετον ἀπὸ ἐκείνην ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ· δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι μολονότι μὲ μεγάλην τυμπανοκρουσίαν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἀποσκοποῦν νὰ ἐξυγιάνῃ τὴν κατάστασιν τοῦ Τύπου, παρεῖδε ἐντελῶς τὸ κυριώτερον πρόβλημα τοῦ Τύπου. Τὸ νομοσχέδιον περιορίζεται εἰς τὸ νὰ διαρρυθμίσῃ τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις περὶ Τύπου, τὰς διοικητικὰς διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐφημερίδων, τὰς ὑποχρεώσεις αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς ἐκδίδοντας ἐφημερίδας καὶ τὸ νὰ ρυθμίσῃ τὰ ἀδικήματα τῆς ἐξυβρίσεως, προσβολῆς τῶν ἠθῶν κτλ. τὰ ὁποῖα διαπράττονται ἰδίως διὰ τοῦ Τύπου. Καὶ ἄλλοτε πρὸ 20 ἐτῶν εἶχε σκεφθῆ τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων καὶ εἶχε συντάξει καὶ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον. Ἡ ὑποβολὴ ὅμως τότε ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου ἐδικαιολογεῖτο διότι αἱ κείμεναι διατάξεις περὶ τῶν θεμάτων αὐτῶν ἦσαν τελείως ἀπηρχαιομέναι καὶ δὲν εἶχεν ὡριμάσει ἡ ψήφησις ἑνὸς ἰδιαιτέρου ποινικοῦ κώδικος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἔχουν τὴν θέσιν ὅλαι αὐταὶ αἱ διατάξεις. Ποίαν ὅμως δικαιολογίαν ἔχει σήμερον ἡ ὑποβολὴ ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου, ὅτε συνετάχθη πλέον ὁ Ποινικὸς κῶδιξ καὶ εἶναι ἕτοιμος πρὸς ὑποβολὴν εἰς τὸ νομοθετικὸν σῶμα; Θὰ ἀνέμενε ὁ κόσμος προκειμένου νὰ ὑποβληθῇ ἕνα νέον νομοσχέδιον περὶ ἐξυβρίσεως καὶ περὶ Τύπου ὅτι τὸ κατατεθησόμενον νομοσχέδιον, προερχόμενον ἀπὸ ἕνα κόμμα φιλελεύθερον, ὅτι θὰ ἦτο ἡ τελευταία λέξις φιλελευθέρας διατυπώσεως ὅλων αὐτῶν τῶν διατάξεων τῶν ἀφοροσῶν, ὅπως εἴπομεν τὰ ἀδικήματα τῆς προσβολῆς κατὰ τῆς ὑπολήψεως τῶν ἀνθρώπων, τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ Τύπου. Ἀντὶ τούτου ὅμως βλέπομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μίαν κατὰ μέτωπον ἐπίθεσιν. Δὲν δύναμαι νὰ χαρακτηρίσω κατ’ ἄλλον τρόπον τὸ ὑποβληθὲν ἀρχικῶς νομοσχέδιον παρὰ ὅτι ἀποτελεῖ μία κατὰ μέτωπον ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Τύπου καὶ σκοπεῖ τὴν κατάπνυξιν τοῦ Δημοσίου ἐλέγχου, τὸν περιορισμὸν αὐτοῦ. Τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἀφῃρέθησαν πολλοὶ ὀδόντες παρ’ ὅλα ταῦτα, δὲν ἀπέβαλλε τὸ νομοσχέδιον καὶ μετὰ τὴν τροποποίησιν του τὸν χαρακτῆρα αὐτὸν τὸ ἐχθρικὸν κατὰ τῆς ἐλευθεροτυπίας, τὸν χαρακτῆρα τῆς ἐπιθέσεως κατὰ τοῦ Τύπου. Αἱ διατάξεις αἱ ὁποῖαι δίδουν αὐτὸν τὸν χαρακτῆρα, ἠμποροῦν νὰ διαιρεθοῦν εἰς τρεῖς κατηγορίας. Εἰς τὰς διατάξεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀντισυνταγματικαὶ καθαρῶς ἀντικείμεναι εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἄλλας αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν δυσκολίας εἰς τὸ δημοσιογραφικὸν ἐπάγγελμα καὶ εἰς τὰς ἄλλας διατάξεις τὰς πολυπληθεστέρας καὶ σπουδαιοτέρας, αἱ ὁποῖαι θέτουν τρόπον τινὰ εἰς μειονεκτικὴν θέσιν τὸν χρησιμοποιοῦντα τὸν Τύπον πρὸς ἔκφρασιν τῶν γνωμῶν του καὶ αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἴτε εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, εἴτε εἰς τὸ πνεῦμα αὐτοῦ. Διότι προκειμένου νὰ κρίνωμεν τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ προσκοληθῶμεν μόνον εἰς τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴδωμεν καί τό πνεῦμα τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον πηγάζει ἀπὸ τὴν σύγχρονον περὶ δικαίου συνείδησιν. Αἱ διατάξεις αἱ ἀντικείμεναι εἰς ρητὸν γράμμα τοῦ Συντάγματος καὶ παραμένουσιν εἶναι ἐπὶ παραδείγματι ἡ διάταξις ἡ μεταθέσασα εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον πρὸς ἐκδίκασιν ἀδίκημα διαπραττόμενον διὰ τοῦ Τύπου καὶ μὴ ἀφορῶν τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Αὐτὸ γίνεται καὶ μὲ ἄλλας διατάξεις διὰ τῶν ὁποίων Πταισματοποιοῦνται ....φυλάκισις 6 μηνῶν ἐπὶ παραδείγματι. Αὐτὸ γίνεται διὰ τὴν ἐκδίκασιν τῶν προσβολῶν τῶν ἀντιπροσώπων ξένων ἐπικρατιῶν Εἶμαι σύμφωνος ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προσβάλωνται οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰ ξένα Κράτη ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον τὴν προσβολὴν διὰ τὸν Τύπον τὴν μὴ ἀναφερομένην εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον νὰ τὴν ὑπαγάγητε εἰς τὸ πταισματοδικεῖον. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς: ἐπὶ ἀπολυταρχικοῦ καθεστῶτος εἰς τὴν Τουρκίαν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐρρίπτοντο εἰς τὸν βόθρον ἄνθρωποι ἄνευ οὐδεμιᾶς καταδίκης ἐὰν ἀνεγράφετο τὶ κατὰ τοῦ Σουλτάνου ἔπρεπε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὸ πταισματοδικεῖον; Αἱ ἐπικρίσεις αἱ δριμύταται αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τοῦ Ρώσσου δικτάτορος, ἐπικρίσεις δίκαιαι πρέπει νὰ ἐπισύρουν τὴν παραπομπὴν εἰς τὸ πταισματοδικεῖον; Καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἰς οὐδένα Κράτος δὲν γνωρίζω τοιαύτας ἐπικρίσεις, ἐπικρίσεις πλέον ἢ θεμιτὰς διότι ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῶν Κρατῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἐξηρημέναι τῆς θελήσεως τῶν πολιτῶν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴδατε ποτὲ τὰς ἐπιθέσεις τὰς ὁποίας ὁ «Ριζοσπάστης» ἔκανε κατὰ τοῦ βασιλέως τῆς Γιουγκοσλαυίας;

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔλαβον γνῶσιν, ἀλλὰ σᾶς λέγω τὰ ἑξῆς: ἂν μὲν ἀναφέρωνται εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, θὰ τιμωρηθοῦν, ἂν ἀναφέρωνται εἰς τὸν δημόσιον βίον, πηγαίνουν καὶ τὰ ἀδικήματα αὐτὰ εἰς τὸ...... Ὡς ἔχει σήμερον τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ πταισματοποίησις αὐτῶν τῶν ἀδικημάτων καὶ ἡ παραπομπὴ τῶν ἐνόχων εἰς τὸ πταισματοδικεῖον. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν εἶναι καὶ ἡ ἄλλη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαγορεύεται ὁ δημοσίευσις εἰδήσεων στρατιωτικῶν προμηθειῶν. Ἐπὶ παραδείγματι τὸ Σύνταγμα ἀναφέρει ἐν σχέσει μὲ τὰ στρατιωτικὰ πράγματα τὶ δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ δύναται νὰ κατασχεθῇ.

§76Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ δύναται νὰ ἀπαγορευθῇ καὶ νὰ κατασχεθῇ.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς πληροφορήσω ὅτι ἀπηλείψαμεν τὴν διάταξιν ἡ ὁποῖα ἀναφέρει τὰς παραγγελίας αὐτὰς διὰ τὸν λόγον ὅτι ὅσον σεβαστὴ καὶ ἂν εἶναι ἡ ἄποψις ὅτι δὲν πρέπει νὰ μάθουν........

§78Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰ ἄλλα δὲν εἶπε κανεὶς τίποτα κύριε πρόεδρε, ἀλλὰ πρόκειται περὶ προμηθειῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὸν δημόσιον ἔλεγχον.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἀπηλείψαμεν. Μᾶς εἶχε ζητηθῆ ἐπιμόνως ἀπὸ τὸ ἐπιτελεῖον. Ἀλλὰ τὸ Σύνταγμα καθορίζει μόνον τὴν κατάσχεσιν.

§80Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δύναται ἐπὶ ἀπειλῇ κατασχέσεως νὰ ἀπαγορευθῇ.

§81Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις κατασταλτικῶς δύνανται.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Σύνταγμα λέγει τηροῦν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους.

§83Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἔχει περιορισμὸν καὶ τὸν περιορισμὸν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεὶς νομοθετικὸς περιορισμὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἀποβλέπῃ εἰς τὸ νὰ τιμωροῦνται ὅπως τιμωροῦνται καὶ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι, τὰ ἀδικήματα δηλαδὴ τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ Τύπου. Ὅπως τὸ λέγετε μπορεῖτε νὰ εἴπητε τοῦτο, ὅτι διὰ νόμου ἀπαγορεύεται ὁ ἔλεγχος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπαγορεύεται ἡ ἐπίκρισις τοῦ προέδδου τῆς Βουλῆς. Δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπητε αὐτὰ τὰ πράγματα Νομίζω ὅτι τὸ «τηροῦν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους» ἔχει ἐντελῶς περιορισμένην σημασίαν. Δηλαδὴ τὸ ἑξῆς ὅτι ὅταν ἡ πρᾶξις μπορεῖ νὰ χαρακτηρισθῇ γενικῶς ἀξιόποινος δὲν μποροῦν τοῦ ἀξιοποίνου νὰ ἐξαιρεθοῦν οἱ δημοσιογράφοι.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τραγικὴ ἡ παρεξήγησις ποῦ κάμνετε τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος.

§85Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι κ. Πρόεδρε, εἶναι δημοκρατικὴ ἑρμηνεία. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον κ. Πρόεδρε. Ὄχι ὅτι δήποτε διαπραττόμενον διὰ τοῦ Τύπου εἶναι ἀξιόποινον. Εἶναι καπνοὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγομεν ὅτιδήποτε οὐδεὶς τὸ ὑπεστήριξε αὐτό. Ὅταν διαστρέφετε τὴν γνώμην μου, δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ συζήτησις.

§87Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποίαν δίδετε, ἐκεῖ ἄγει. Δὲν εἴπατε βέβαια αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἄγει καθόλου.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν εἶναι καὶ ἡ ἄλλη διάταξις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Ἐλέχθησαν ἀρκετὰ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτὸ ὅτι ὀρθὴ Συνταγματικὴ ἑρμηνεία τοῦ Συντάγματος εἶναι ὅτι ἐστερημένοι τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι ἐστερημένοι καὶ τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐκλέγειν, διότι τὸ παρεχόμενον δικαίωμα τῆς ἐκφράσεως διὰ τοῦ Τύπου τῆς γνώμης εἶναι δικαίωμα ἀνθρώπινον καὶ θεμελιῶδες τοῦ ὁποίου δὲν μπορεῖ νὰ στερηθῇ καὶ ὁ ἐστερημένος τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων δὲν ἔχει καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς μὴ ἐκφράσεως τῆς γνώμης του ἔχει δὲ τοῦτο μεγάλην σημασίαν διότι ἡ στέρησις τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ἐπάγεται τὴν παῦσιν μιᾶς ἐφημερίδος ἡ ὁποία ἔχει ἄλλας συνεπείας περὶ τῶν ὁποίων θὰ ὁμιλήσω εἰς τὴν σχετικὴν κατηγορίαν. Ἡ ἄλλη κατηγορία τῶν διατάξεων, ἡ ὁποία περιορίζει τὸ δημοσιογραφικὸν ἐπάγγελμα εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη παραδείγματος χάριν ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὴν δημοσίευσιν περὶ στρατιωτικῶν κινημάτων, ὅταν ἀντίθετος ἐδόθη δήλωσις ἐκ μέρους τῆς ὑπευθύνου ἀρχῆς. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι, περιορίζει ἢ δὲν περιορίζει τὸ δημοσιογραφικὸν ἐπάγγελμα, καὶ ἀκόμη δὲν προσβάλλει καὶ τὰ δικαιώματα τῆς Κοινῆς Γνώμης νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν πραττομένων καὶ δὲν ἀποτελεῖ τρόπον τινὰ τὴν κατάργησιν ἑνὸς μέσου προφυλάξεως τῶν πολιτῶν ἀπὸ ἐνδεχομένας ἀνωμαλίας, ὁ περιορισμὸς αὐτός;

§90Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ νομίζω ὅτι ἐπρότεινε μίαν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἀποδέχομαι πλήρως καὶ ἡ ὁποία ἀπορῶ πῶς δὲν περιελήφθη, ὅτι καὶ μετὰ τὴν τοιαύτην διάψευσιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν γεγονότων αὐτῶν, ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ λόγος ἂν ἓν ἐκ τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἀναλαμβάνῃ τὴν εὐθύνην. Αὐτὴν τὴν διατύπωσιν τὴν δέχομαι, διότι πράγματι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀσφαλιζόμεθα ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνουν καταχρήσεις.

§91Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ πῶς θὰ διακρίνεται κ. Πρόεδρε τὰ πολιτικὰ κόμματα;

§92Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὰ ἀνεγνωρισμένα εἰς τὴν Βουλήν...

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον, αἱ ἄλλαι κατηγορίαι τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι θέτουν τρόπον τινὰ εἰς μειονεκτικὴν θέσιν, ἀποτελοῦν μίαν μείωσιν καταστάσεως τῶν δημοσιογράφων τῶν χρησιμοποιούντων τὸν Τύπον ὡς ἔκφρασιν τῆς γνώμης των ἡ ὁποία παραβιάζει τὰς διατάξεις καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Ὅπως σᾶς εἶπα, ἕνα ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ συγχρόνου δικαίου περὶ Τύπου εἶναι ὅτι ὑπάγονται τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου πλὴν τῶν ἀφορώντων τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ὑπάγονται εἰς τὰ δικαστήρια τῶν ἐνόρκων. Αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν περιφρούρησιν τοῦ Τύπου, ἂν θέλετε ἀποτελεῖ ἕνα προνόμιον. Ὅπως προνόμιον ἀποτελεῖ ἡ βουλευτικὴ ἀσυλία, ὅπως προνόμιον ἀποτελοῦν αἱ διατάξεις αἱ καθορίζουσαι τὸν τρόπον τῆς διώξεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, καθ’ ὅμοιον τρόπον ἀποτελεῖ καὶ προνόμιον τοῦ Τύπου, ἀναγνωριζόμενον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος, ἡ παραπομπὴ εἰς τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν ἔννοιαν ὅτι τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου πρέπει νὰ κολάζωνται κατὰ τρόπον ἐπιεικῆ, ἀνταποκρινόμενον εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν. Οἱαδήποτε λοιπὸν διάταξις ἡ ὁποία θέτει τὸν ἐργάτην τοῦ Τύπου εἰς μειονεξίαν ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς ἄλλους πολίτας, κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου εἶναι διάταξις ἀντικειμένη καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, εἶναι διάταξις ἀντιστρατευομένη εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐξέθαψε μίαν τεθαμμένην διάταξιν τοῦ νόμου 1057 καὶ ἠθέλησε νὰ τῆς δώσῃ ζωὴν διὰ νὰ ξεκάνῃ τὸν Τύπον, διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν ἡ ὕπαρξις τῶν ἀδικημάτων ἐξυβρίσεως διὰ τοῦ Τύπου, ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν ἡ ὁποία ἔχει σπουδαιοτάτας συνεπείας χρηματικὴν ποινὴν μεγαλειτέραν καὶ στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ὃ ἐστὶ κατάργησιν τῆς ἐφημερίδος δηλαδὴ καταστροφὴν οἰκονομικὴν τοῦ ἐκδότου διευθυντοῦ ἐφημερίδος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει διὰ τοὺς ἄλλους πολίτας τοὺς πράττοντας τὰ αὐτὰ ἀδικήματα διὰ τοῦ λόγου.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν γίνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν γίνεται ἡ στέρησις τῶν δικαιωμάτων του διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἠξεύρω, ἀλλ’ ὑπάρχει διάταξις τοῦ ἄρθρου 6 τὸ ὁποῖον λέγει «ἂν στερηθῇ τῶν δικαιωμάτων κλπ.», ἐν συνδυασμῷ κρίνονται τὰ ἄρθρα.

§96Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὁ συκοφαντῶν διὰ τοῦ Τύπου δὲν θέλετε...

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ ἡ συνέπεια τῆς οἰκονομικῆς καταστροφῆς δὲν ὑπάρχει διὰ τοὺς ἄλλους πολίτας.

§98Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἕνας πολίτης ἂν ὑποπέσῃ εἰς τὰ ἀδικήματα τῆς συκοφαντίας στερεῖται τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων....

§99Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλο θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διὰ νὰ μὴ ἔχῃ αὐτὰς τὰς ἰδιαιτέρας οἰκονομικὰς συνεπείας πρέπει νὰ φύγῃ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6.

§100Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖ λοιπὸν νὰ κτυπήσετε, εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6, καὶ ὄχι εἰς τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν....

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι διάταξις ἐπιφέρουσα μείωσιν τῆς καταστάσεως τῶν ἐργατῶν τοῦ Τύπου. Καὶ μείωσις τῆς καταστάσεως εἶναι ὅτι ἕνα ἀδίκημα διαπραττόμενον ἀπὸ ἄλλους ἀνθρώπους ἐπιφέρει στέρησιν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐπιφέρει ποινὴν κρατήσεως καὶ πρόστιμον, διὰ δὲ τὸν ἐργάτην τοῦ Τύπου ἐπιφέρει πλὴν τῆς φυλακίσεως καὶ ποινὴν χρηματικὴν μέχρι 60.000 δραχ. καὶ ἐπὶ πλέον διὰ τοῦ ἄρθρου 6, ἐν συνδυασμῷ, πλήρη οἰκονομικὴν καταστροφήν.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ εὑρίσκετε ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ μειονεξίαν; Τὸν διαπράττοντα τὴν συκοφαντίαν στεροῦμεν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. Διατὶ θέλετε νὰ κάμωμεν μόνον ἐξαίρεσιν διὰ τοὺς δημοσιογράφους ἢ μᾶλλον διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας ἐφημερίδων; Διατὶ θέλετε αὐτὸ τὸ προνόμιον;

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅπως σᾶς εἶπα, κ. Πρόεδρε, τὸ Σύνταγμα θέλει οἱ ἐργάται τοῦ Τύπου νὰ κρίνωνται ἐπιεικέστερον. Αὐτὸ θέλει τὸ Σύνταγμα. Σεῖς τοὺς κρίνετε δυσμενέστερον.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἑπομένως...

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ δικαίου.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἑπομένως ὑποστηρίζετε ὅτι ἐὰν ἐνώπιον 5 προσώπων συκοφαντήσῃ κανείς, μπορεῖ νὰ στερηθῇ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων· ἂν δὲ τὸν συκοφαντήσῃ διὰ τοῦ Τύπου εἰς ἐπήκοον 50.000 αὐτὸ δίδει ἰδιαίτερα πλεονεκτήματα καὶ καθιεροῖ ἕνα προνόμιον. Σεῖς μπορεῖ νὰ μοῦ τὸ λέγετε αὐτὸ δημοκρατικόν, ἀλλὰ ἐγὼ τὸ θεωρῶ ὀλιγαρχικὸν καὶ ἀνελεύθερον.

§107Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε δὲν γνωρίζω τὸ ἑξῆς πρᾶγμα. Διὰ νὰ γίνῃ δημόσιος ἔλεγχος ἀπὸ τὸν Τύπον, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ὑπάρχῃ μία μεγαλειτέρα ἐλευθερία ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν...

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν δίδομεν, ἀφοῦ λέγομεν ὅτι ἅμα ἀποδειχθῇ ἡ δυσφήμησις ἢ μᾶλλον ἂν ἀνακαλέσῃ τὴν δυσφήμησιν καὶ μετὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν, ἅμα τὴν ἀνακαλέσῃ διότι ἀπεδείχθη ὅτι εἶναι ἀναληθὴς δύναται τὸ δικαστήριον νὰ τὸν ἀπαλλάξῃ πάσης ὑπονοίας. Ἐὰν ὅμως ὑποστηρίξῃ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ὅτι διὰ νὰ εἶναι ἀκέραιος ὁ ἔλεγχος τῶν δημοσίων ἀνδρῶν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς ἀσκοῦντας αὐτὸν νὰ συκοφαντῶσι καὶ νὰ καταστῇ ἀσύστατον τὸ ἔγκλημα....

§109Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως διατὶ μοῦ ἀποδίδετε λόγους τοὺς ὁποίους δὲν εἶπα; Ἀλλὰ γνωρίζετε πολὺ καλὰ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅτι καὶ μεταξύ μας ἀκόμη, καὶ γενικώτερον προκειμένου νὰ γίνῃ δημόσιος ἔλεγχος, ἀποδίδομεν οἱ μὲν εἰς τοὺς δὲ συνήθεις πράξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, ἀλλ’ αἱ ὁποῖαι πιστεύονται ἀπὸ ἡμᾶς ὡς ἀληθεῖς.

§110Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ διαμαρτυρηθῶ; Διότι θὰ ἀποθρασυνθοῦν αὐτὰ τὰ ὄργανα τοῦ Δημοσίου Τύπου, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὀνομάζω κίτρινα. Ἡμεῖς δὲν συκοφαντοῦμεν. Πολλάκις καὶ εἰς τὴν Βουλὴν μποροῦμεν νὰ ποῦμε ἕνα λόγο, ἀλλὰ σπεύδομεν καὶ τὸν ἀνακαλοῦμεν. Ποτὲ δὲν συκοφαντοῦμεν. Μὴ τὸ λέγετε αὐτό, δὲν εἶναι δίκαιον, διότι ἡμεῖς σπεύδομεν καὶ ἀνακαλοῦμεν, χωρὶς νὰ συκοφαντοῦμεν ποτέ.

§111Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζετε ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ ἀδικήματα περὶ συκοφαντίας, ἐξυβρίσεως κλπ. παίρνουν πολὺ νερό.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ θὰ πῇ νερό;

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖ κάλλιστα κανεὶς ἔχων μερικὰ στοιχεῖα, ν’ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Α μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία ὅμως ἐκ τῶν ὑστέρων διὰ τὸν Α λόγον ἐβγῆκεν ἀνακριβής. Ἄν θέλετε, λοιπόν, νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐστηρῶς τὰς διατάξεις περὶ συκοφαντίας ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς πρέπει νὰ τιμωρηθῇ.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν ἐπιμένετε, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ τὰ σβύσωμεν αὐτά. Ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἂν ὁ ἄνθρωπος δείξῃ τὴν καλήν του πίστιν καὶ σπεύσῃ ν’ ἀνακαλέσῃ, δὲν παθαίνει τίποτα.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τέλους ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἐννοῶ ὁ συκοφάντης νὰ ἀθωοῦται.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, μίαν ἐρώτησιν. Ἐὰν κατηγορηθῇ καὶ καταδικασθῇ ἐπὶ συκοφαντίᾳ, φέρ’ εἰπεῖν, ἕνας πρόεδρος Ἐφετῶν ἢ Στρατοδίκης, θὰ στερηθῇ τοῦ ἐπαγγέλματός του, ἢ ὄχι;

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ Δημόσιος λειτουργὸς ἀμοίβεται ἀπὸ τὸ Κράτος.

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ὁ ἄλλος ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡμεῖς παρεκαλέσαμεν ἡ διάταξις αὐτὴ νὰ διαγραφῇ καὶ παρεκαλέσαμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλ’ ὄχι διότι εἶναι ἀντισυνταγματική, ἀλλὰ διότι εἴμεθα ἐπιεικέστεροι ὅσον τὸ δυνατόν.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ λέγω ὅτι ἀντίκεινται εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Ἐὰν σεῖς ἐζητήσασε νὰ διαγραφῇ, σᾶς συγχαίρω.

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν τὴν διαγραφὴν ὄχι διότι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ, ἀλλὰ διότι συμπαθοῦμεν τὸν Τύπον καὶ τὸν θέλομεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλεύθερον. Ὄχι ὅμως διότι ἡ διάταξις εἶναι ἀντισυνταγματική.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς θέλετε νὰ γίνῃ συζήτησις, ἀφοῦ ὑπάρχουν διατάξεις ἀντιστρατευόμεναι εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ ἀφοῦ ὅλαι αἱ σχέσεις αὐταὶ εἶναι ἀπόρροια συνταγματικῶν διατάξεων; Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει ἐντελῶς πολιτικὸν χαρακτῆρα. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Καὶ αὐτὴ μόνον ἡ διάταξις ἐὰν ὑπῆρχεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀποκρουσθῇ διότι ἀντίκειται πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ σωρεία ἄλλων διατάξεων τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέφερον οἱ κύριοι συνάδελφοι. Ἐνῶ εἰς ὅλα τὰ ἀδικήματα γίνεται πρόβλεψις ἐλαφρυντικὴ, διότι αἱ γενικαὶ ἀρχαὶ τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου αὐτὸ ἐπιβάλλουσιν, ἡ μετατροπὴ τῆς ποινῆς ἀποκλείεται διὰ ρητῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπιβάλλονται βαρύταται ποιναί. Αὐτὸ μὲν ἀντίκειται πρὸς τὰς γενικωτέρας ἰδέας τοῦ δικαίου, κατὰ τὰς ὁποίας, λόγῳ τῆς ἐκτιμήσεως τῆς δολίας προαιρέσεως καὶ λόγῳ τοῦ σκοποῦ τῆς ποινῆς, δὲν ἀθροίζουν ὅλας τὰς ποινάς, ἀλλὰ τὰς συγχωνεύουν καὶ ἐπιτρέπουσι μίαν ἐπίτασιν.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει καὶ μία ἀντίστοιχος, ὅτι μπορεῖ εἰς 30 ἡμέρας νὰ τὸ διαπράξῃ 30 φορὰς.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λησμονεῖται ἕνα πρᾶγμα, ὅτι μία μικρὰ ποινὴ καταγινωσκομένη εἰς μίαν ἐφημερίδα εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἠθικὰς καὶ ἐμπορικὰς συνεπείας.

§126Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ.........

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔχω τὸ ἀντίθετον, ὅταν πρόκειται περὶ πολιτικοῦ ἀδικήματος. Καὶ ἐγὼ κατεδιώχθην καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατεδιώχθη καὶ πλεῖστοι ἄλλοι διὰ πολιτικὰ ἀδικήματα, καὶ αἱ ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι ἔγραψαν αὐτὰ ὡς θεωρούμενα ἐπὶ ἐσχάτῃ προδοσίᾳ, ἀνέπτυξαν μεγάλην κυκλοφορίαν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἡμεῖς οἱ Δημοκρατικοὶ ἐζητήσαμεν τότε ὅτι πρέπει νὰ τεθοῦν περιορισμοί.

§128Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αἱ πολιτικαὶ συζητήσεις εἶναι ἀτιμώρητοι· ἐπιτρέπονται.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς τὸ ἔφερα ὡς παράδειγμα, διὰ νὰ σᾶς δείξω πῶς ἑρμηνεύουσι τοὺς νόμους.

§130Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Φαντάζεσθε ὅτι θὰ εὑρεθῇ διευθυντὴς ἐφημερίδος, ὁ ὁποῖος θὰ δικασθῇ ἅπαξ, δύο τρίς, δεκάκις; Ἄν εἶναι τοιοῦτος διευθυντὴς ἐφημερίδος, νὰ λείψῃ.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε νὰ βάλετε «ὁ δεκάκις τιμωρούμενος.....» Ἀλλὰ σεῖς θέλετε τὴν κεφαλικὴν ποινήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι κατὰ τοῦ Συντάγματος. Ὑπάρχει μία διάταξις· «οἱ παραπεμπόμενοι εἰς τὰ δικαστήρια, δὲν δικαιοῦνται νὰ προσφύγωσιν εἰς ἀνωτέρας δικαστικὰς ἀρχάς». Ἐδῶ καὶ αὐτὸ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 47 ἀποκλείεται. Οἱαδήποτε δημοσίευσις μετὰ τὴν καταγγελίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ αὐτὸ ἀπαγορεύεται, καὶ τιμωρεῖται καί ὑπάγεται εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον. Προκειμένου περὶ ὕβρεων...... Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτὸς τῶν μελῶν τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ δεχθῶ οὐδεμίαν διακοπήν. Διά τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους προκειμένου νὰ δικασθῶσι, παρατείνονται αἱ προθεσμίαι λόγῳ ἀποστάσεως· καὶ ἡ παράτασις προθεσμίας δὲν θεωρεῖται σκόπιμος ἐνταῦθα. Καὶ ἐν ἐρημοδικίᾳ, καθ’ ἣν θὰ κοινοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις, ἐὰν λόγῳ ἀνωτέρας βίας δὲν ἠμπορέσῃ νὰ παραστῇ ὁ κατηγορούμενος, πάλιν δὲν ἐπιτρέπεται αὐτό. Καὶ ὑπάρχει τελευταία διάταξις ἡ ὁποία θέτει περιορισμοὺς ὑπερβολικοὺς εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας τοῦ ἐκδότου ἐφημερίδος, ἀπαγορεύουσα τὸν δανεισμὸν τοῦ πρακτορείου ἢ τὴν ἐκχώρησιν τῶν δικαιωμάτων καὶ μάλιστα ἀπεριορίστως. Καὶ ἐὰν δηλαδὴ μία ἐφημερὶς εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ ἀπὸ τὸ πρακτορεῖον 50 ἢ 100 χιλιάδας δραχμῶν, καὶ αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ καταδίκη, ὁπότε ἡ διεύθυνσις τοῦ πρακτορείου εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ καταβάλῃ αὐτάς. Αὐτὰ τὰ παραδείγματα τὰ ἔφερα, δηλαδὴ τό ἀπάνθισμα ἐκ τῶν πολλῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι ὅπως ἦσαν καί ρητῶς ἀντίκεινται εἰς τό Σύνταγμα καὶ ἀντιστρατεύονται εἰς τὸ Σύνταγμα καὶ τρόπον τινά, μισεῖ τὴν κατάστασιν τοῦ Τύπου ἡ Κυβέρνησις. Καὶ προηγουμένως, ὅπως εἶπα, τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων εἶχε σκεφθῇ νὰ ὑποβάλῃ τοιούτου εἴδους νομοσχέδιον. Ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον Δημητρακοπούλου. Ἔχομεν ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον συνετάχθη τὸ 1929 ἀπὸ ἐπιστήμονας ἐντεταλμένους ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Κανὲν ἀπὸ τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν ἔχει αὐτὸν τόν χαρακτῆρα τὸν ἐπιθετικόν. Τὸ νομοσχέδιον Δημητρακοπούλου πλὴν μιᾶς διατάξεως ἀφορώσης τὰ προσόντα τοῦ ἐκδότου ἐφημερίδος, δὲν εἶδον νὰ ἔχῃ ἄλλας διατάξεις αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν νὰ εἶναι ἀντισυνταγματικαί. Ὕστερα ἀπὸ ὅσα ἐξήτασα τὸ νομοσχέδιον τοῦ 1929 εἶναι βέβαια αὐτηρότερον ἄλλα καὶ τὰ μέγιστα ἀπέχει ἀπὸ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Διατὶ λοιπὸν, τὶ γεγονότα ἐμεσολάβησαν ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνεργήσῃ αὐτὴν τὴν κατὰ μέτωπον ἐπίθεσιν κατὰ τοῦ Τύπου; Δὲν ἠμπορεῖ νά ἀμφισβητηθῇ ὅτι εἰς τὸν Τύπου μας ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων ἀνεπτύχθη ὁ Τύπος περισσότερον πολὺ περισσότερον ἀπὸ ὅτι ὁ πληθυσμὸς τοῦ τόπου ἐπιτρέπει, ὄχι μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκδιδομένων ἐφημερίδων ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ καὶ τὸ μέγεθος τῶν ἐφημερίδων τὰ τεχνικὰ μέσα τὰ ὁποῖα διαθέτουν καὶ τὸ πλῆθος τῶν εἰδήσεων καὶ ἕνα μέγα μέρος ὕλης μορφωτικῆς. Ἂν ἀνοίξητε σήμερον μίαν ἐφημερίδα, θὰ ἴδετε καὶ ὕλην προερχομένην ἀπὸ διαπρεπεῖς λογοτέχνας ἀπὸ διαπρεπεῖς ἐπιστήμονας ὕλη ἡ ὁποία ἄλλοτε θὰ εἶχε θέσιν εἰς περιοδικά, εἰς βιβλία καταχωρεῖται σήμερον εἰς τὰς ἐφημερίδας. Πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ὁ Τύπος σήμερον ἐκπληροῖ ἀπὸ πολλῶν ἀπόψεων μορφωτικὸν προορισμόν. Ἐκτὸς τούτου κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὁ Τύπος διεδραμάτισε σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν. Σπουδαῖον ρόλον εἰς τὴν καταπολέμησιν τῶν αὐθαιρεσιῶν τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, δὲν ἦσαν μόνον πολιτικοί, ἀλλὰ καὶ ἐργάται τοῦ Τύπου καὶ ἴσως περισσότερον αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν καὶ ὑπέστησαν θυσίας χάριν τῆς διεκδικήσεως αὐτῶν τῶν δικαιωμάτων. Ἔχει λοιπὸν ὁ Τύπος λόγῳ τῶν μεγάλων αὐτοῦ ὑπηρεσιῶν, ὅλο τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, τὶ ἐπὶ τέλους ἔπραξα ἐγὼ ὡς σύνολον, ὡς Τύπος....

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν παθαίνει τίποτε ὁ Τύπος.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. ... διὰ νὰ ὑποστῶ αὐτὴν τὴν μείωσιν τῆς καταστάσεως; Τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ αἱ διατάξεις, εἶναι διατάξεις ἐχθρικαὶ πρὸς τὸν Τύπον.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ὅλον τὸν Τύπον.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι πολλάκις μερικαὶ ἐφημερίδες ἐκτρέπονται καὶ εἰς ὕβρεις ἀπρεπεῖς καὶ ἀδικαιολογήτους, διαπράττουσι καὶ ὑπερβασίας ὅπως ὅλαι αἱ ἐξουσίαι. Ἀλλὰ κανεὶς δὲν ἐσκέφθη νὰ κάμῃ τοιαύτην ἐπίθεσιν. Κ’ ἐδῶ διαπράττονται ὑπερβασίαι, ἀλλὰ ἐξεγηρόμεθα ἐμεῖς οἱ βουλευταί. Ὅταν λέγω ὑπερβασίας ἢ παραλήψεις δημιουργεῖται ἐπίθεσις κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Δεχόμεθα οἱανδήποτε ἐπίθεσιν κατὰ τῶν ἀτόμων μας, ἀλλὰ δὲν δεχόμεθα ἐπίθεσιν κατὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ ὁ Τύπος ἠμπορεῖ νὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ αὐτὴν τὴν ἐπίθεσιν ἡ ὁποία τοῦ γίνεται, ἡ ὁποία ἦτο δριμυτάτη εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον, ἡ ὁποία περιωρίσθη, ἀλλὰ καὶ πάλιν καὶ σήμερον ὅπως εἶναι θεωρεῖται ὡς ἐπίθεσις κατὰ μέτωπον. Ἠρωτήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, θέλετε λοιπὸν ὁ Τύπος νὰ ὑβρίζῃ;

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς ὑβρίζῃ ἐλεύθερα τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας.

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θέλετε λοιπὸν νὰ διαπράττῃ ἀδικήματα ὁ Τύπος; Ἐγὼ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς—παρακολουθῶ καὶ ἐγὼ τὸν Τύπον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν—ὅτι σήμερον ὁ Τύπος ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἰδιώτας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν βίον τῶν ἰδιωτῶν παρεκτρέπεται πολὺ ὀλιγώτερον παρ’ ὅ,τι ἐξετρέπετο ὁ Τύπος πρὸ ὀλίγων δεκαετηρίδων.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸ πόσων; Ἀλλ’ ἠξεύρω ὅτι μία ἐφημερὶς «Λοδιτοῦρα» ἡ ὁποία ἐξεδίδετο ἐπὶ τρία ἔτη......

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τὰ σατυρικὰ φύλλα λέγετε, κ. Πρόεδρε. Ἐπίσης ἔκθεσις κατὰ ἰδιωτῶν μὲ σκοπὸν ἐκβιασμοῦ εἰς τὸ παρελθὸν ἐγένετο συχνότερα. Ἀπὸ αὐτὰ τὰ ἀδικήματα ἀπηλλάγη εἰς μέγιστον βαθμὸν ὁ σύγχρονος Τύπος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀναγνωρίζω ὅτι ὁ ἀνταγωνισμὸς τῶν ἐφημερίδων, ἄλλων ἐχουσῶν ὡρισμένην ὑποστήριξιν, ἄλλων ἐχουσῶν, οἰκονομικὰ στηρίγματα—περισσοτέρους βοηθοὺς, καὶ ἄλλων μὴ ἐχουσῶν αὐτὰ τὰ πλεονεκτήματα καὶ ἐπιθυμουσῶν νὰ σταθοῦν εἰς τὰ πόδια των, δημιουργεῖ ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν παρεκροπὰς διὰ τῆς δημοσιεύσεως ἀσέμνων δημοσιευμάτων. Αὐτὰ δύναται νὰ κολασθοῦν εἰς τὸν Τύπον αὐτόν, αὐτὰ δύναται νὰ κολασθοῦν χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ καμμία μείωσις τῆς καταστάσεως τοῦ Τύπου. Κανεὶς δὲν ἠμπορεῖ ἐδῶ, δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ ἀσυδοσίαν τοῦ Τύπου δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα κυρίως σήμερον ἀποτελοῦν παρεκτροπὰς τοῦ Τύπου. Ἔγιναν καὶ παρεκτροπαὶ ἐσχάτως. Ἄλλαι ἀπέδωσαν ἐπιληψίμους πράξεις εἰς δημοσίους λειτουργοὺς ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἕνα μέγα μέρος αὐτῶν τῶν παρεκτροπῶν ἦσαν πραγματικαὶ παρεκτροπαί. Ἄλλο μέρος τῶν παρεκτροπῶν αὐτῶν συνετέλεσε εἰς τὸ νὰ ἀποκαλυφθοῦν ἀδικήματα ἵνα κινηθῇ ἡ σχετικὴ ἐξουσία νὰ ἐπιφέρῃ καὶ κολασμὸν διὰ διώξεως. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς ν’ ἀρνηθῇ ὅτι τελευταῖα μὲ ὅλας τὰς παρεκτροπὰς του ὁ Τύπος ἐλέγχει τοὺς δημοσίους λειτουργούς. Καὶ ἂν μὲ ἐρωτήσετε τὶ θὰ ἦτο προτιμώτερον εἰς τὴν Κοινὴν γνώμην ὡς διεμορφώθη μεταπολεμικῶς, μὲ τὴν χαλάρωσιν τοῦ ἐθνικοῦ αἰσθήματος ἡ ὁποῖα παρατηρεῖται, τὶ θά ἦτο προτιμώτερον νὰ ἔχωμεν καὶ μερικὰ θύματα ἐξυβρίσεων, ἀλλὰ συγχρόνως ἐπίτασιν τοῦ ἠθικοῦ αἰσθήματος καὶ ταχύτερον κολασμὸν τῶν ἀδικούντων, νὰ μὴ ἔχωμεν καθόλου ἔστω καὶ προσβαλομένους ἀνθρώπους ἀλλὰ συγχρόνως νὰ ἔχωμεν καὶ νεκρικὴν σιγὴν διὰ τὰ ἀδικήματα; Ἐὰν αὐτὸ τὸ ἐρώτημα θέσετε εἰς ἐμέ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι σήμερον τὸ ἀναγκαιότερον καὶ τὸ προτιμώτερον εἶναι τὸ πρῶτον. Ἀλλὰ θὰ σᾶς εἴπω ἀκόμη καὶ κάτι τι ἄλλο. Συκοφαντοῦνται ὄχι σπανίως καὶ οἱ δημόσιοι ἄνδρες εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἀλλ’ αἱ συκοφαντίαι κατὰ τῶν δημοσίων ἀνδρῶν οἱ ὁποῖοι πράγματι εἶναι ἀνεπίληπτοι ἐξαφανίζονται ὅπως ὁ ἀφρὸς τῶν κυμάτων πρὸ τῶν στερεῶν βράχων, ἐκεῖ ὅμως ὅπου δὲν ὑπάρχει βράχος ἀλλὰ οὐσία χαλαρὰ ἐκεῖ βεβαίως δὲν ἐξαφανίζονται. Ἄλλοτε δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ ποῖον πολιτικὸν ἄνδρα ἐλέχθη καὶ ἐλέχθη ὀρθῶς διά τὴν Ἑλλάδα ὅτι ἔχομεν συμφέρον ὅ,τι λέγεται εἰς τοὺς διαδρόμους ὅ,τι λέγεται εἰς τὰ καφενεῖα καὶ τὰς οἰκίας διὰ τοὺς δημοσίους ἄνδρας εἶναι προτιμώτερον διὰ τοῦ Τύπου διότι τότε ἡ ἀπάντησις εἶναι εὔκολος ἡ διάψευσις τῶν διαδόσεων εἶναι εὔκολος καὶ τότε ἐπαναλαμβάνω δὲν διατρέχουν κανένα κίνδυνον οἱ ἀνεπίληπτου χαρακτῆρος ἄνδρες. Κύριε πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ἠμπορεῖ νὰ συσσωρεύσουν οἱοσδήποτε συκοφαντίας ἐναντίον σας νομίζετε ὅτι αὗται δύναται νὰ κλονίσουν τὴν ἐμπιστοσύνην ὑμῶν καὶ τὸ κῦρος καὶ ὅτι λέγουν δι’ ὑμᾶς θὰ ἠμπορῇ νὰ τὸ εἴπουν καὶ διὰ μέγα ἀριθμὸν προσώπων τὰ ὁποῖα ἔτυχε νὰ διαχειρισθοῦν τὰ δημόσια πράγματα, καὶ ἀπέδειξαν ὅτι εἶναι ἀνώτερα τῶν πράξεων τὰς ὁποίας συκοφάνται μόνον δύνανται νὰ τοὺς ἀποδώσουν δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι δὲν εὑρίσκω δικαιολογίαν αὐτῆς τῆς διατάξεως δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπηρεάσθη ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι μερικὲς ἐφημερίδες αἱ ὁποῖαι ἐσχάτως δριμύτατον ἀντέταξαν ἀγῶνα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως πῆγαν νά κερδίσουν μεγαλειτέραν κυκλοφορίαν, δὲν φαντάζομαι διότι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀνωτέρα τοιούτων σκέψεων ἀλλὰ νομίζω ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ ἐπίθεσις ἡ ὁποία γίνεται κατὰ τοῦ Τύπου ἔχει τὴν πηγήν της εἰς τὴν ἰδιοσυγκρασίαν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία συνταυτίζει τὸν ἑαυτόν της μὲ τὸ Κράτος καὶ διὰ τοῦτο κατηγορήσαμεν τότε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ αὐταρχισμῷ, καὶ τὴν μὲν κατηγορίαν αὐτὴν ἀπέκρουσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀλλὰ πῶς δύναμαι νὰ μὴ ἐνθυμηθῶ τὴν κατηγορίαν αὐτὴν ὅταν βλέπω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἔρχεται λαῦρος κατὰ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν αἱ ὁποῖαι ἔτυχον νὰ ἀθωώσουν ἕνα δημοσιογράφον.

§140Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ζητήσει τὴν κατάθεσιν ἐγγράφου δὲν ἀφίνετε νὰ τὸ συζητήσωμεν τότε;

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐξετάζω τὸ ζήτημα τῆς παραβάσεως τῶν κανόνων περὶ διακρίσεως τῶν ἐξουσιῶν.

§142Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάνετε κατάχρησιν τοῦ βήματος.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θέλω νὰ εὕρω μίαν ἐξήγησιν ὡς ψυχολόγος αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Μοῦ ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἀπὸ μίαν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως ἀποκαλύπτουν μίαν ὡρισμένην κατεύθυνσιν τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγένετο μία ἐξέγερσις ἀγροτική, εἰδικὸς νόμος περιστέλει τὰ πολιτικὰ δικαιώματα τῶν ἡγουμένων τῶν συνεταιρισμῶν, καὶ ἔχετε καὶ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται τὴν ἀντικατάστασιν τῶν προϊσταμένων τῶν ἑνώσεων τῶν συνεταιρισμῶν, αὐτὰ εἶναι μερικὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα χαρακτηρίζουν ψυχολογικῶς τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου μίαν τάσιν ἐπιβολῆς τῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κατασυντρίβῃ τοὺς ἀντιτιθεμένους εἰς τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, μίαν τάσιν πολιτικῆς ἐπικρατήσεως, διὰ μέτρων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεκτὸν νὰ χρησιμοποιοῦνται πρὸς πολιτικὴν ἐπικράτησιν· δὲν λέγω ὅτι εἶναι τὸ κύριον καὶ εὐσυνείδητον ἐλατήριον τοῦ νομοσχεδίου ἀλλ’ εἶναι τὸ ὑποσυνείδητον. Θὰ ἐπρότεινον κατόπιν τῶν ὅσων ἐξέθεσαν νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν νέαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία ἐντελῶς ἐλεύθερος χωρὶς θέσιν κανενὸς ζητήματος ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, μὲ συνεργασίαν συμπολιτεύσεως καὶ ἀντιπολιτεύσεως, νὰ διατυπώσῃ τὸ νομοσχέδιον σύμφωνα μὲ τὰς ἀπόψεις αἱ ὁποῖαι ἐξετέθησαν καὶ λέγω τοῦτο ὅτι τοιοῦτον τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου συνδεόμενον μὲ τὸ σύνταγμα καθ’ ὅμοιον τρόπον ὅπως καὶ τὸ Σύνταγμα πρέπει νὰ μελετηθῇ καὶ νὰ ψηφισθῇ. Ἀλλὰ γνωρίζω ὅτι τοιαύτη πρότασις μόνον τὴν εἰρωνείαν θὰ ἐπροκάλῃ εἰς τὸ βάθος τῆς ψυχῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὴν ὑποβάλλω, ἀλλὰ περιορίζομαι νὰ εἴπω ὅτι ἐφ’ ὅσον πράγματι θέλομεν νὰ ἤμεθα δημοκρατικοὶ καὶ νὰ ἀναγνωρίζωμεν καὶ τὰς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων, ὀφείλομεν νὰ καταψηφίσωμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος καὶ τῆς Λαϊκῆς συνειδήσεως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κονδύλης.

§145Γ. ΚΟΝΔΥΛΗΣ. Ἡ ὁμὰς τῶν βουλευτῶν τῶν ὁποίων ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι θὰ καταψηφίσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους προήλθομεν εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν ἐξετέθησαν ἀπὸ τὸν ἐκπροσωπήσαντα τὰ κόμματα ἡμῶν εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἀξιότιμον ἐκ Τυρνάβου βουλευτήν. Εἰς ὅσα ὁ κ. Ροδόπουλος ἐξέθηκε δὲν ἔχω νὰ προσθέσω παρὰ ὀλίγα ἀκόμη. Ἡμεῖς δὲν ἀρνούμεθα ὅτι μία μερίς τοῦ Τύπου ἀκολουθεῖ ὀλισθηρὸν κατήφορον, ὅτι ἄγεται ἀπὸ τὰ ταπεινότερα ἔνστικτα, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἀσεμνογραφίας ἐπιδιώκει τὴν ἐξάπλωσιν τῆς κυκλοφορίας του ἐπὶ βλάβει τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων. Ἀναγνωρίζομεν λέγω, ὅτι ὑφίσταται ἡ παρεκτροπὴ αὐτή, καὶ ἀναγνωρίζομεν συγχρόνως ὅτι ἡ παρεκτροπὴ αὐτὴ εἶναι ἐπικίνδυνος. Ἀλλ’ ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου εἶναι ἓν ἀγαθὸν τὸ ὁποῖον ἀπεκτήθη δι’ αἱματηρῶν θυσιῶν ὑπὸ τῶν λαῶν. Ἡ κατάργησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἔστω καὶ ὁ περιορισμὸς αὐτῆς, περιάγει μίαν πολιτείαν εἰς τὴν θέσιν, οὔτε περισσότερον οὔτε ὀλιγότερον ὑπανθρωπισμοῦ. Δὲν ἔχω τὰς νομικὰς γνώσεις τὰς ὁποίας εἶχον οἱ παρελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, οὔτε τὴν δικονομικὴν πεῖραν νὰ συζητήσω ἐπὶ τῶν ἐνδεχομένων ἀποτελεσμάτων τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Ἔχω ὅμως μίαν γενικὴν ἰδέαν τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα ἐκ τῆς ἐπαφῆς τὴν ὁποίαν ἔχω μὲ τὴν πολιτικὴν κατὰ τὰ τελευταῖα χρόνια, ὅτι ἡ ἐλευθεροτυπία εἶναι κάτι τὶ λίαν εὔθραυστον, εἶναι κάτι τὶ τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ ἀπὸ ἀπειλὰς καὶ περιορισμούς. Εἶναι δύσκολον νὰ ξεχωρίσῃ τις ποῦ τελειώνουν τὰ ὅρια τῆς ἐλευθεροτυπίας καὶ ἀπὸ ποῦ ἄρχονται αἱ καταχρήσεις αὐτῆς. Βεβαίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς προσβολὰς κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀσεμνογραφίαν, καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ λαχεῖα, αὐτὰ εἶναι διακεκριμένα στάδια τῆς δημοσιογραφίας, καὶ δύνανται διὰ ρητῶν περιορισμῶν νὰ ἀπαγορευθῶσιν Ἀλλ’ ὁ δημόσιος ἔλεγχος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὑπὸ περιορισμόν, διότι εἶναι δύσκολον, ἐπαναλαμβάνω, νὰ ξεχωρίσωμεν τὰ ὅρια, εἰς τὰ ὁποῖα σταματᾶ ἡ ἐπωφελὴς ἐλευθερία τοῦ Τύπου, καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀρχίζουν αἱ παρεκτροπαί, αἱ ἐπιζήμιοι διὰ τὸ ἔθνος καὶ τὸ Κράτος. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ καταψηφίσωμεν τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Φοβούμεθα μήπως τὰ μέτρα τὰ λαμβανόμενα κατὰ τοῦ Τύπου, μᾶς φέρωσιν εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὅλοι ἐνθυμούμεθα, τῆς καταλυθείσης δικτατορίας, εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ Ἐφημερίδες ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς στερήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος, τῆς καταστροφῆς τῆς ἐπιχειρήσεώς των, ἠναγκάσθησαν νὰ κλείσουν τὸ στόμα καὶ ὅταν ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα διεκυβεύοντο, ὅπως ἦσαν αἱ συμβάσεις τῆς Θεσσαλονίκης θέλω νὰ κάμω βεβαίως τὴν διάκρισιν, ὅτι τοὺς φόβους αὐτοὺς δὲν τοὺς ἔχω ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀχθῶμεν εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα. Ἀλλὰ ἀπὸ μίαν Κυβέρνησιν ὀλιγώτερον φιλελευθέραν δὲν εἶναι δύσκολον, τὸ ὅπλον τὸ ὁποῖον παρέχεται διὰ τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν τελειωτικὴν κατάλυσιν τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ ἀμυνθῇ ἐναντίον τῆς ὑπὸ τοῦ Τύπου δημιουργουμένης κοινῆς δυσφορίας ἐναντίον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀδιάφορον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἢ ἄλλης. Νομίζω ὅτι ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὅσον δήποτε ἠθικὸς καὶ πατριωτικὸς καὶ ἂν εἶναι, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τοῦ μέσου αὐτοῦ. Καὶ ἂν ἀκόμη ὁ Τύπος περιορισθῇ, καὶ ἂν ὁ Τύπος δὲν κάμῃ κανένα δημόσιον ἔλεγχον, ὁ λέβης τῆς λαϊκῆς δυσφορίας ὁ ὁποῖος θὰ στερηθῇ τῆς ἀσφαλιστικῆς του δικλεῖδος θὰ κοχλάζῃ. Ἄλλωστε δὲν εἶναι μόνον ὁ Τύπος ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ τὴν δυσφορίαν αὐτήν. Εἶναι πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸν Τύπον αἱ διαδόσεις αἱ ὁποῖαι πλανῶνται εἰς τὰ διάφορα καφφενεῖα, αἱ διαδόσεις αἱ ὁποῖαι σατύρονται, καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ὁδούς. Ἐὰν ὑπάρχῃ εἷς τρόπος ἀμύνης κατ’ αὐτῆς τῆς ὀγκουμένης δυσφορίας καὶ ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν προκατόχων, καὶ ἐπὶ τῶν μελλουσῶν Κυβερνήσεων, ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι κατὰ τὰ γνώμην μου—θὰ τὸ εἴπω ὅσον καὶ ἂν φαίνεται παράδοξον, νὰ βελτιώσωμεν τὸ διοικητικόν μας σύστημα, καὶ νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν τοπικὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἔτσι θὰ κατορθώσωμεν νὰ διασπάσωμεν τὸ κῦμα τῆς κοινῆς δυσαρεσκείας τὸ ὁποῖον σήμερα ἀπὸ ὅλας τὰς ἐπαρχίας κατευθύνεται ἐναντίον τοῦ κέντρου. Ὅταν δηλαδὴ αἱ ὑποθέσεις δὲν θὰ λύωνται ὅλα εἰς τὰς Ἀθήνας, δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐδένας λόγος νὰ δυσφορῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὐδεὶς λόγος νὰ ὑπάρχῃ τὸ κῦμα τῆς δυσφορίας ἐναντίον τοῦ κέντρου. Τότε ἐπαναλαμβάνω δὲν θὰ εὑρίσκῃ καὶ τὸ φυτώριον αὐτὸ οὔτε τὰ κατάλληλα ἐλατήρια, δὲν θὰ εὑρίσκῃ καὶ κατάλληλον ἀγρὸν νὰ καλλιεργηθῇ. Διότι εἶναι προφανὲς ὅτι σήμερον αἱ ἐφημερίδες φύονται καὶ ἐργάζονται ὅπως κατακτήσουν ἔδαφος εἰς τὴν δυσφορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως δι’ ἠχητοτέρων φράσεων, δι’ ἄρθρων πολὺ μακροτέρων κατορθώσωσιν νὰ αὐξήσουν τὴν κυκλοφορίαν των. Ἅμα ὅμως ἕν σύστημα διοικητικὸν καλλίτερον ἐφαρμοσθῇ, ἅμα ἀποσυγκεντρώσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν διοίκησιν, ἅμα ἀποσυγκεντρώσωμεν καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ αὐτὴν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα βεβαίως νὰ μὴν ἐξαρτῶνται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν μόνον καὶ ἀπὸ τὸν περίεργον χαρτοπώλην, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνετέθη ὅλη ἡ ὁδοποιΐα τῆς χώρας, καὶ ὁ ὁποῖος συγκλονίζει τὸ Ἑλληνικὸν Ἔθνος, ἀπὸ μιᾶς πενταετίας τότε βεβαίως οὔτε τὰ δημοσιογραφικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα γηρεύουν, ὅπως εἶπον νὰ ἐπεκτείνουν τὴν κυκλοφορίαν των, οὔτε αἱ διαδόσεις καὶ αἱ σπερμολογίαι αἱ ὁποῖα ὀργιάζουν καθ’ ἑκάστην θὰ εὑρίσκουν ἀπήχησιν εἰς τὴν κοινὴν γνώμην. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους θὰ καταψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Δὲν γνωρίζω ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, πάντως ὅμως ἂν δὲν ἀναβληθῇ εὔχομαι νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ, διότι ἡ ἐφαρμογή του φοβοῦμαι ὅτι δύναται νὰ μᾶς φέρῃ δεινότερα κακά.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§147Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει λεχθῇ κύριοι βουλευταί, ὅτι....

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὶν προχωρήσετε παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι οἱ κύριοι βουλευταὶ πρέπει νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των ὅτι δὲν θὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, θὰ παραταθῇ μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ψηφισθῇ καὶ κατ’ ἄρθρον ἀπόψε;

§150Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὔτε αὔριον δὲν θὰ τελειώσωμεν.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικαίωμά σας, ἐγὼ ὅμως θὰ ζητήσω νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ κανονισμὸς ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀγορεύσεις.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ συνέστησα εἰς τοὺς φίλους μου τοὺς ἐγγεγραμμένους νὰ ὁμιλήσουν. Μὴ ἀφήνετε λοιπὸν ὑπαινιγμὸν ὅτι κωλυσιεργοῦμεν.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἠμπορεῖ νὰ ξημερωθοῦμε. Δὲν εἶναι πρώτη φορά.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. ὑπουργέ.

§156Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι βουλευταὶ ἔχει παρατηρηθεῖ ὅτι οἱ νομοθέται ὅλων τῶν κρατῶν, ὅσοι ἐπελήφθησαν τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῆς καθιερώσεως τοῦ ποινικοῦ κώδικος περὶ Τύπου συνήντησαν πράγματι ἐξαιρετικὴν δυσχέρειαν, διότι ἐπρόκειτο νὰ συνδυάσουν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ὑπὸ τῶν συνταγματικῶν χαρτῶν καθιερουμένης ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, πρὸς τὴν ἐκ τοῦ πνεύματος τῶν ἰδίων ἐνδεικνυομένην εὐθύνην αὐτοῦ. Διότι καὶ ἀπὸ τούς ἀξιοτίμους συναδέλφους τοὺς ἐπιχειρήσαντας τὴν πράγματι ρωμαντικὴν ἱστορικὴν ἀναδρομὴν μέχρι τοῦ Περικλέους τῆς ἰδικῆς μας ἀρχαιότητος, καὶ μέχρι τῶν συζητήσεων τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως τοῦ 43 ἐλησμονήθη ὅτι ἐκεῖ ὅπου διεκηρύχθη τὸ πρῶτον ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου ὡς ἕνα τῶν πολυτιμοτέρων δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν, ἐλέχθη ταὐτοχρόνως, ὅτι αἱ καταχρήσεις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι θὰ μένουν ἀτιμώρητοι. Ἡ ἀλήθεια αὕτη ἔχει χαραχθῆ εἰς τὰ κείμενα τῆς διακηρύξεως τῆς Γαλλικῆς ἐπαναστάσεως καὶ εἰς τὸν καταστατικὸν χάρτην τοῦ Ἀγγλικοῦ Κράτους. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης οὐδέποτε ὑπεστηρίχθη σοβαρῶς καὶ ἐπιστημονικῶς, ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου δὲν ὑπόκειται εἰς κανένα ἀπολύτως περιορισμὸν καὶ ὅτι τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διαπράττονται διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθερίας αὐτῆς μένουσιν ἀπολύτως ἀτιμώρητα. Αὐτὴ εἶναι ἡ δυσχέρεια, τὴν ὁποίαν συναντοῦν πράγματι ἀνέκαθεν οἱ νομοθέται, ὅταν πρόκειται νὰ λύσουν τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ ἐὰν ἀλλαχοῦ συναντοῦν τοιαύτας δυσχερείας οἱ νομοθέται ἀπὸ της πρώτης στιγμῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέκρυψεν ὅτι ἐξετίμησε προσηκόντως ταύτας καὶ δὲν ἠθέλησε νὰ κατασκευάσῃ αὐθαιρέτως καὶ νὰ ἐπιβάλῃ ἐξ ὑφαρπαγῆς ποινικὸν νομοθέτημα περὶ Τύπου. Ἔχω μόνον νὰ σημειώσω τοιοῦτο—δὲν θέλω νὰ τὸ χαρακτηρήσω ὡς ἀναμφισβήτητον γεγονός—ὅτι ὑπεβλήθησαν ψηφίσματα πολλῶν, ἐπιστημονικῶν, δικηγορικῶν καὶ ἄλλων συλλόγων, ἀλλὰ τὰ ψηφίσματα ταῦτα δὲν ἔχουν ἐπιστημονικὸν περιεχόμενον. Μόνον ἀπὸ μέρους τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν ὑπεβλήθη ἔκθεσις συνταχθεῖσα παρ’ ἐπιστημόνων ἀδιάφορον ἂν συνετάγη ὑπὸ πνεῦμα προκαταλήψεως οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ νομοσχέδιον ἐξήτασαν τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ ἐπέφεραν ἐπιστημονικὰς παρατηρήσεις. Τὰ ἄλλα ψηφίσματα, τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύθησαν καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὡς δῆθεν διερμηνεύοντα τὴν κοινὴν γνώμην, δέν νομίζω ὅτι ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰς συζήτησιν γινομένην παρὰ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν ἐλευθέρως νὰ εἴπουν τὴν γνώμην των ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἀπαντᾶτε εἰς ἐκεῖνα ποὺ σᾶς εἶπον ἐγώ, σᾶς λέγω ὅτι τὰ ψηφίσματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῶν λαϊκῶν τάξεων ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα διηρμήνευον τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Τύπος καὶ τὴν σημασίαν ἀπέναντι τῆς Κοινῆς Γνώμης.

§158Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θέλετε νά σᾶς ὑπομνήσω τὸ περιεχόμενον τῶν ψηφισμάτων αὐτῶν; Δὲν εἶναι ἢ ὀλίγαι τετριμμέναι λέξεις «Ἀντισυνταγματικόν, Ἀνεπιστημονικόν, καταλύει τὸ πολίτευμα—ἐκόπτοντο βλέπετε οἱ ἄνθρωποι καὶ διὰ τὸ πολίτευμα—ἀνελεύθερον». Πλέον τούτου οὐδέν· Αὐτὰ ἐγὼ λέγω δὲν ἀποτελοῦν κριτικὴν ἐπιστημονικῆς ἀξίας τῶν νομοθετῶν. Καὶ δὲν νομίζω ὅτι ἦτο ἄξιον τοῦ Σώματος τούτου νὰ διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα, τὸ πνεῦμα τοῦτο τὸ γενικώτερον, τὸ ἀόριστον, ἐπὶ τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου. Διότι, δυστυχῶς παρ’ ὅλων σχεδὸν τῶν λαβόντων τὸν λόγον καὶ τῶν ἀρχηγῶν ἀκόμη τῶν κομμάτων κατὰ παρόμοιον τρόπον ἐξητάσθη καὶ ἐπεκρίθη τὸ νομοσχέδιον. Εὑρέθησαν ἴσως εἰς δυσχέρειαν προκειμένου νὰ ἀσκήσουν βαθυτέραν καὶ λεπτομερεστέραν κριτικὴν, καὶ ἐθεώρησαν προτιμότερον νὰ περιφρονήσουν συζήτησιν διεξαχθεῖσαν ἐπιστημονικώτατα καὶ εὐρύτατα ἀπὸ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ δύο ὁλοκλήρους μῆνας, καὶ νὰ τὴν ἀγνοήσουν. Ἠγνόησαν ἐπίσης ἀπολύτως καὶ τὰς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπενεχθείσας τροποποιήσεις διὰ νὰ συζητήσουν ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ κειμένου τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις, ὡς ἐτόνισα ὅταν ὑπεβάλλετο, δὲν ὑπεβάλλετο μὲ τὴν πρόθεσιν καὶ τὴν ἀμετάτρεπτον ἀπόφασιν τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ ὑποστῇ ἀνάλογον βάσανον καὶ ὅπως μὴ τύχῃ τῆς προσηκούσης ἐπεξεργασίας ἀπὸ μέρους τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων. Διότι ἀπὸ δύο ἤδη ἡμερῶν ἡ Βουλὴ ἀκούει ρήτορας ἐπικρίνοντας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι ἀφοῦ ὑπεβλήθησαν εἰς μίαν ἐξέτασιν ἐπιστημονικὴν καὶ εἰς συζήτησιν ἀπὸ μέρους τῶν μελῶν τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκρίθη ὅτι δύνανται νὰ ἀπαλειφθῶσιν χωρὶς νὰ παραβλάπτεται ὁ κύριος σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Τὶ ἀποδεικνύει τοῦτο; Οὐδὲν βεβαίως ἄλλο, ἢ ἀπόλυτον πτωχείαν καὶ ἔλλειψιν ἐπιχειρημάτων παρ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ ἐπικρίνωσι γενικῶς καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὸ κυβερνητικὸν νομοσχέδιον. Διότι οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο ἢ ἀόριστοι—δὲν θέλω νὰ εἴπω ἄλλο τι—ὑψώθησαν κραυγαὶ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου, κραυγαί, αἱ ὁποῖαι, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ἡμερῶν, ἦσαν ἀπαράλλακτοι πρὸς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὑψώθησαν ὅταν πρὸ δύο ἐτῶν εἶχε καταρτισθῇ ἕνα προσχέδιον νόμου ἀπὸ ἐπιτροπὴν εἰς ἣν μετεῖχε καὶ ὁ ἔγκριτος καὶ ἀνεγνωρισμένος καθηγητὴς τοῦ συνταγματικοῦ δικαίου κ. Σβῶλος. Δὲν ἦτο βεβαίως ὅμοιον, ἀλλ’ ὅμοιαι ἦσαν αἱ κραυγαί αἱ ὁποῖαι ὑψώθησαν καὶ κατὰ τοῦ σχεδίου ἐκείνου, ὡς δῆθεν ἐπίσης φιμωτικοῦ τοῦ Τύπου καὶ σφαγιαστικοῦ τῶν ἐλευθεριῶν τοῦ Λαοῦ. Εἶναι, λοιπόν, νομίζω ἀνάγκη ἀνυψώσεως τῆς συζητήσεως ἐντὸς τοῦ Σώματος τούτου εἰς τὸ προσῆκον ἐπιστημονικὸν ἐπίπεδον. Διότι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν καὶ σπουδαιότητα τὰ λεχθέντα, ὅτι δῆθεν διὰ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον εἰς τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον ἐξεδηλώθη μία τυραννικὴ αὐτόχρημα τάσις καταπιέσεως, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ προέλθῃ μόνον ἀπὸ μὴ ὠργανωμένην πολιτείαν, ἡ ὁποία θὰ ἐνεπνέετο ἀπὸ πνεῦμα ἀπολύτου ἐχθρότητος πρὸς τὸν Τύπον, καὶ ἀπὸ μίαν μανίαν στραγγαλισμοῦ τῶν ἐλευθεριῶν αὐτοῦ. Καὶ ἀπετολμήθη ὁ αὐθαίρετος ἰσχυρισμὸς, ὅτι δῆθεν ἡμεῖς ἐτρομοκρατήθημεν πρὸ τῆς ἀσκήσεως τῶν ἐλευθεριῶν αὐτῶν, τὰς ἡμέρας μάλιστα αὐτάς, κατὰ τὰς ὁποίας δῆθεν ἄλλοι—καὶ μόνον ἴσως αὐτοὶ οἱ κρατοῦντες εἰς χεῖρας των τὴν δύναμιν τοῦ Τύπου—ἀγωνίζονται νὰ προστατεύσουν τὴ δημοσίαν ἠθικήν, τὴν ἠθικὴν τῶν δημοσίων ἀνδρῶν, τιμηταὶ ὑπεράνω ὅλων αὐτοί, ὑπεράνω ὅλων τῶν ἀρχῶν, καὶ τῆς δικαιοσύνης ἀκόμη τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν ὑπερτάτην ἐξουσίαν, πρὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ κύπτουν, εἰς συγκροτημένην καὶ εὐνομουμένην πολιτείαν, ὅλαι αἱ ἀρχαὶ καὶ ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις, καὶ ὅλοι οἱ ἄρχοντες, καὶ ἀντιπολιτεύσεις, καὶ Τύπος, καὶ λαός. (χειροκροτήματα). Καὶ ἐλέχθη ἀκόμη ὅτι εὑρέθη ἕνας δικηγόρος, ὁ ὁποῖος ἐξεδήλωσε δῆθεν μίαν περίεργον ἀποστροφὴν κατὰ τῶν συναδέλφων του, κατὰ τῶν δικηγόρων τῶν ὁποίων τὸν ἀριθμὸν εἰς τὰς δημοσιογραφικὰς δίκας ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ, καὶ ἔθιξεν οὕτω τὴν ἐλευθερίαν τῆς ὑπερασπίσεως. Ἠσέβησαν ἐπίσης πρὸς τὰ ὁρκωτὰ δικαστήρια, τὸ παλλάδιον τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν δῆθεν τὴν μόνην ἐγγύησιν διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου! Καὶ ἀκόμη περισσότερον ἠθέλησε νὰ καταργήσῃ πλήρως τὸν δημόσιον ἔλεγχον! Ἔ! κύριοι, ὅλα αὐτὰ εἶναι ξένα πρὸς τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν στηρίζονται εἰς καμμίαν διάταξιν αὐτοῦ. Διότι ἐκεῖ ὅπου ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἐπιστημονικὴ συζήτησις ἦτο τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν τὸν καθορισμὸν τῶν ἀδικημάτων περὶ ἐξυβρίσεως, δυσφημήσεως, καὶ συκοφαντίας, καὶ ἰδία τοῦ καθορισμοῦ τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας. Ἐὰν ἐμελετῶντο τὰ ἄρθρα αὐτὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐγίνετο ἀντιληπτὸν ὅτι τὸ καθεστὼς τὸ δικονομικὸν τὸ μέχρι τοῦδε ὑφιστάμενον, παρ’ ἡμῖν ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας ἐπὶ ἐξυβρίσεως συκοφαντίας καὶ δυσφημήσεως, ἐγένετο ἀπολύτως φιλελευθερώτερον. Διότι ὅταν εὐρύνεται τὸ στάδιον τῆς ἀποδείξεως τὰς ἀληθείας, δὲν ἔχει κανεὶς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ ὅτι σκοπεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ περιορισμὸς τοῦ ἐλέγχου τῶν δημοσίων ἀνδρῶν. Ὅταν ὑπάρχῃ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται πάντοτε ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας, ἐφ’ ὅσον ἡ δυσφήμησις ἀφορᾷ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον καὶ τὰ δημόσια αὐτοῦ καθήκοντα ἢ ἐφ’ ὅσον ἀναφέρεται μὲν εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον ἀλλὰ γίνεται διὰ λόγους δημοσίου συμφέροντος θὰ ἐθεωρεῖτο ἀσφαλῶς ὅτι εὑρίσκεται μακρὰν τῆς ἀληθείας καὶ ὅτι συγκρούεται ἀδυσωπήστως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐκεῖνος ὅστις θὰ ἰσχυρίζετο ὅτι θέλομεν νὰ περιορίσωμεν τὸν δημόσιον ἔλεγχον! Κύριοι βουλευταί, τὰ ἄρθρα αὐτὰ τὰ ἀφορῶντα τὰ ἀδικήματα τῆς συκοφαντίας ἐξυβρίσεως καὶ δυσφημήσεως, τὰ καθορίζοντα τοὺς ὅρους τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, ἦσαν ἀρχικῶς διατυπωμένα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπεται καμμία παρεξήγησις αὐτῶν. Ἐν τούτοις διετυπώθησαν ἤδη ἔτι σαφέστερον, ἵνα μὴ ἐπιτρέπεται εἰς κανένα σοφιστικὴ προσπάθεια πρὸς παρερμηνείαν καὶ διαστροφὴν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπεκρίθη κυρίως ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τὴν ὁποίαν ἐλέχθη ὅτι δῆθεν ἐξετάφη ἀπὸ τὸν παλαιὸν νόμον περὶ Τύπου τοῦ 1837 καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας χαρακτηρίζεται ὡς ἐπιβαρυντικὴ αἰτία. Ἡ διάταξις ὅμως αὕτη δὲν εἶναι παλαιὰ καὶ ἀπηρχαιωμένη. Εἶναι γενικὴ ποινικὴ διάταξις σύμφωνος πρὸς τὰς συγχρόνους ἐπιστημονικὰς ἀντιλήψεις. Τὴν ἀρχὴν αὐτὴν ἀποδέχονται ὅλοι οἱ συγγραφεῖς. Καὶ δὲν ἀνατρέχω ἐγὼ εἰς τὸ 1843, δὲν ἀνατρέχω εἰς τὸν Περικλῆ, δὲν ἀνατρέχω εἰς τοὺς μνημονευθέντας ξένους συγγραφεῖς τοὺς ὑπὸ τὸ κράτος τῶν πιέσεων τῶν δεσποτικῶν καθεστώτων ἐξυμνήσαντας τὰ ἀγαθὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, ἀλλ’ ἀνατρέχω εἰς πρόσφατον ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον περιέχονται αἱ σύγχρονοι γνῶμαι αἱ κρατοῦσαι εἰς τὰς κοιτίδας τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν. Εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου διεκηρύχθη καὶ ἐφηρμόσθη ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, ἔλεγε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ ἀκυρωτικοῦ Merillon «διὰ τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων ἔχει καθιερωθῇ πλήρης ἀσυδοσία τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, διότι συστηματικῶς ταῦτα ἀθωώνουν τοὺς ὑπαιτίους αὐτῶν δημοσιογράφους, παρασυρόμενα ἀπὸ τὸν πολιτικὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον λαμβάνουν αἱ ἀφορῶσαι ἰδίᾳ τὸν δημόσιον βίον δυσφημήσεις. Καὶ οὕτω καθ’ ἡμέραν τὸ κοινὸν βλέπει συρόμενα εἰς τὸν βόρβορον ὅλα τὰ ἀξιώματα καὶ ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ κοινωνικοῦ καὶ κρατικοῦ καθεστῶτος». Καὶ προσέθετε «ἡ κατάστασις αὐτὴ εἶναι ἀφόρητος καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ». Καὶ καθίσταται ἐκ τῶν λόγων τούτων προφανὴς ἡ προέχουσα ἔννοια τῆς προστασίας τῶν ἀσκούντων τὰς δημοσίας λειτουργίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀποβλέπουν καὶ τοῦ ἡμετέρου νομοσχεδίου αἱ σχετικαὶ διατάξεις. Δὲν προστατεύονται τὰ πρόσωπα, ἀλλ’ αἱ ἐκπροσωπούμεναι παρ’ αὐτῶν ἀρχαί, τοῦ κύρους τῶν ὁποίων ὁ κλονισμὸς ἔχει βαρυτάτας καὶ γενικωτέρας συνεπείας. Καὶ σχολιάζων αὐτὰ πέρυσι γνωστὸς καὶ ἔγκριτος τῆς Γαλλίας ποινικολόγος, ὁ G. Pottevin ἔλεγεν «ἡ κατάστασις δυστυχῶς ἐξηκολούθησεν ἔκτοτε καὶ λαμβάνει ὁσημέραι βαρυτέραν μορφήν. Κατὰ τὴν παροῦσαν μάλιστα στιγμὴν ἔλαβε χαρακτῆρα ἀληθοῦς δημοσίου κινδύνου». Καὶ ὑποστηρίζουν πλέον καὶ ἐκεῖ, ὅπου ἔχουν καθιερώσει τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον καθιερώθη καὶ παρ’ ἡμῖν, τότε βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν παραπεμφθῆ διὰ τοῦ ἀρχαίου νόμου, τοῦ Γαλλικοῦ, ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων, ἀλλ’ εἶναι καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσωμεν τὴν ἀσυδοσίαν αὐτήν. Καὶ ὑπείκουσα πέρυσιν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν κίνησιν αὐτὴν τὴν ἐπιστημονικὴν, κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλὴν εἰδικὸν νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀδικήματος τῆς δυσφημήσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται ἡ διεκδίκησις δι’ ἰδιαιτέρας πολιτικῆς ἀγωγῆς εἰσαγομένης ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων τῆς χρηματικῆς ἱκανοποιήσεως καὶ ἀποζημιώσεως. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τὶ γίνεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν, διότι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐλέχθη ὅτι ἐκεῖ δῆθεν δὲν εἶναι τόσον φιλελεύθεροι ὅσον εἴμεθα ἡμεῖς. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὶ γίνεται εἰς τὴν Γερμανίαν, διότι κακῶς ἐπιστεύθη ὅτι κατηρτίσαμεν νομοθέτημα προχείρως καὶ ἐξ ἐφαρμογῆς χωρὶς νὰ παρασκευάσωμεν τί, χωρὶς νὰ μελετήσωμεν τὶ γίνεται ἐπὶ τέλους καὶ ἀλλαχοῦ. Εἰς τὴν Γερμανίαν παρασκευάζεται νέος νόμος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι ἕτοιμος εἰς τὸ τέλος τοῦ τρέχοντος ἔτους ὑπὸ τὸ ἴδιον πνεῦμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον συνετάχθη καὶ ὁ νεώτερος Αὐστριακὸς νόμος, ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοὐτέστιν τῆς καθιερώσεως ποινικῆς εὐθύνης διὰ τοὺς δημοσιογράφους καὶ λόγῳ ἀμελείας.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴδατε πουθενὰ νὰ ἀφαιρέσουν τὰς δίκας ἀπὸ τὸ δικαστήριον τὸ ὁρκωτόν;

§160Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως κατωτέρω, ὅτι δὲν θίγομεν τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων. Λυποῦμαι διότι παρατηρῶ ὅτι δὲν ἔχετε μελετήσει πλήρως τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὴν Γερμανίαν, λοιπόν, τὴν φιλελευθέραν, τὴν δημοκρατικήν, —καὶ εἶναι ἴσως περισσότερον διὰ σᾶς φιλελευθέρα τῆς Ἀγγλίας, —ἐπιτρέπεται καὶ ἡ διοικητικὴ κατάσχεσις τῶν ἐφημερίδων, διότι προβλέπεται καὶ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα τὸ νέον ἐκεῖ.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς λέγομεν ὅμως, ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν τὸ ἐπιτρέπει.

§162Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπειδὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ὑπάρχουν διατάξεις ἀντισυνταγματικαί, θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Ἀλλ’ εἶναι λοιπὸν ἐπιβαρυντικὴ αἰτία ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας; Ναὶ λέγουν ἁπανταχοῦ. Διότι ὁ Τύπος ἔχει ὡρισμένα προνόμια, εἶναι τὸ προνόμιον τῆς μυστικότητος τῆς συντάξεως, εἶναι τὸ προνόμιον τῆς ἀνωνυμίας τοῦ συγγραφέως, καὶ ὅταν παρέχωμεν τοιαῦτα προνόμια εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν κατ’ ἀνάγκην, εἰς ἀντάλλαγμα, διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς καταχρήσεως αὐτῆς, ὀφείλομεν νὰ καθιερώσωμεν καὶ ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν. Εἶπον δὲ καὶ προχθὲς καὶ ἐπαναλαμβάνω. Ποίαν ἄλλην ἔννοιαν, παρὰ αὐτήν, ἔχει ἡ διάταξις ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὸ ἰδικόν μας Σύνταγμα ὅτι: «ὅ,τε ἐκδότης ἐφημερίδος καὶ ὁ συγγραφεὺς ἐπιληψίμου δημοσιεύματος ἀναφερομένου εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, πλὴν τῆς κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπιβαλλομένης ποινῆς εἶναι ἀστικῶς καὶ ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνοι εἰς πλήρη ἀνόρθωσιν πάσης προσγενομένης ζημίας καὶ εἰς ἱκανοποίησιν τοῦ παθόντος διὰ χρηματικοῦ ποσοῦ κλπ»; Ποίαν ἀρχὴν καθιερώνει τὸ Σύνταγμα εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν; Τὴν ἀρχὴν τῆς ἀστικῆς εὐθύνης ἐξ ἀδικήματος καὶ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος εἶναι ξένος πρὸς τὸ ἀδίκημα, καὶ ὁ ὁποῖος δύναται νὰ μὴ ἐκηρύχθη ποινικῶς ὑπεύθυνος. Καὶ ἡ δικαιολογία τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ Συντάγματος εὕρηται, κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν πρότασιν τῆς Συνταγματικῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀναθεωρητικῆς Βουλῆς τοῦ 1911, εἰς τὴν ὁποίαν διατυποῦνται τὰ ἑξῆς: «Εἶναι βέβαιον ὅτι ὁσάκις τὰ πλήγματα τοῦ Τύπου στρέφονται ἐναντίον τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου, ὁ προσβαλλόμενος μειονεκτεῖ ἀπέναντι τῆς δυνάμεως τοῦ Τύπου. Ἐντεῦθεν ὁμοφώνως ἡ ἐπιτροπὴ φρονεῖ ὅτι δέον νὰ χορηγηθῇ ἰσχυροτέρα προστασία κατὰ τῶν τοιούτων παρεκτροπῶν τοῦ Τύπου, σκόπιμον δὲ πρὸς τοῦτο μέσον ἐνέκρινεν ἡ ἐπιτροπὴ τὸ μὲν τὴν ἀπόλυτον εὐθύνην ἀποζημιώσεως, τὸ δὲ καὶ τὴν ἀλλαχοῦ ἤδη εἰσαχθεῖσαν ἱκανοποίησιν».

§163Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμφώνως πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀστικοῦ δικαίου.

§164Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἀρχὴ τῆς ἀστικῆς εὐθύνης ἐξ ἀδικήματος ἄνευ ποινικῆς εὐθύνης, εἶναι ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τῶν γενικῶν ἀρχῶν τοῦ δικαίου. Καθιερώθη διὰ τοῦ Συντάγματος ἐπίτηδες, ἵνα δοθῇ ὡς ἀντίκρυσμα τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα ἀναγνωρίζονται εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶναι ἀνάγκη τόσης συνταγματολογίας διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἀποτελεῖ πράγματι ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν ἡ διὰ τοῦ Τύπου διάπραξις ἑνὸς ἀδικήματος, δυσφημήσεως ἢ συκοφαντίας. Εἶναι γενικῶς ἀντιληπτὴ ἡ βαρυτέρα μορφὴ τοῦ ἀδικήματος αὐτοῦ ὅταν τελεῖται διὰ τοῦ Τύπου. Ὁ συκοφαντῶν καὶ ἐξυβρίζων διὰ τοῦ Τύπου, ὑβρίζει καὶ συκοφαντεῖ ὡς λέγουν εἰς τὴν Ἰταλίαν in perpetuum, εἰς τὸ διηνεκές. Τὸ δημοσίευμα τὸ ἐξυβριστικὸν καὶ δυσφημιστικὸν παραδίδεται εἰς τὴν χρῆσιν καὶ γίνεται κτῆμα χιλιάδων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν γνῶσιν τοῦ ἀποδοθέντος συκοφαντικοῦ γεγονότος, τῆς γενομένης προσβολῆς τῆς τιμῆς ἑνὸς πολίτου. Καὶ νομίζετε ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ὁ χαρακτηρισμὸς ὡς ἐπιβαρυντικῆς περιπτώσεως διὰ τοῦ Τύπου διαπράξεως τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν; Ἀλλὰ μήπως γενικώτερον εἶναι πρωτότυπος ἡ διάταξις αὐτή; Εἰς πόσα ἄρθρα τοῦ ποινικοῦ νόμου δὲν καθιεροῦται ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις, ἡ ὁποία συνεπάγεται καὶ πρόσθετον ποινήν, δύναται νὰ συνεπάγεται καὶ ἐπίτασιν τῆς ποινῆς ἀλλὰ καὶ πρόσθετον ποινήν;

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δηλαδὴ ληστεία, ἐμπρησμὸς κλπ.

§166Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τῆς ποινῆς τῆς παύσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος. Βεβαίως ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος δὲν ἔχει τὸν χαρακτῆρα τῆς παύσεως τοῦ φύλλου ἢ τῆς καταργήσεως τοῦ τίτλου τῶν ἐφημερίδων ὅπως ὑπεστήριξεν ἄλλοτε εἰς τὴν συντακτικὴν συνέλευσιν τοῦ 1924 ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ τώρα νὰ ἐγκαλέσῃ ἡμᾶς ὅτι δῆθεν ζητοῦμεν νὰ ἐμφανίσωμεν τοὺς δημοσιογράφους ὡς ληστὰς ὡς κακούργους.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, λησμονεῖτε ἕνα πρᾶγμα, ὅτι εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς καθιερώσεως ἑνὸς νέου πολιτεύματος ἐπιβάλλονται ἐξαιρετικαὶ τάξεις. Πάρετε τὴν Γαλλικὴν Ἐπανάστασιν.

§168Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπρόκειτο περὶ ψηφίσματος τὸ ὁποῖον ἔφερεν ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἰσηγουμένου τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν φιλελευθέρων, ὡς ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἔλεγε τότε. «Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μία μερὶς τοῦ Τύπου κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ὑπερέβη κάθε ὅριον ἀνοχῆς κακοποιῶν προθέσεων καθ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἔθνους. Γνωρίζετε ὅτι ὑπῆρξεν ἐφημερὶς τῆς ὁποίας ὁ διευθυντὴς—εἶναι τοῦτο δημόσιον μυστικὸν—ἀνήγειρεν ἕκαστον ὄροφον τῆς οἰκίας του μὲ τὰ χρήματα ξένων προπαγανδῶν. Γνωρίζετε ὅτι ὑπῆρξεν ἄλλη ἐφημερίς, ἡ ὁποία ἠξίωσεν ὅπως ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀναλάβῃ τὴν ἠθικὴν εὐθύνην τῆς ἀποπείρας δολοφονίας κατὰ τοῦ σημερινοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπῆρξεν ἐφημερὶς ἡ ὁποία ὤθει διαρκῶς εἰς ἀποσύνθεσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἄλλη ἡ ὁποία ἠρέθιζε τοὺς πολίτας καὶ τοὺς παρώτρυνεν ὅπως διαπράττουν ἐγκληματικὰς πράξεις». Καὶ προσέθετε «ὁ λόγος ὁ ὁποῖος μᾶς ἀναγκάζει ν’ ἀντιτασσώμεθα κατὰ τοῦ ψηφίσματος, εἶναι ὁ λόγος τῆς ἠθικῆς διαπαιδαγωγήσεως τοῦ Τύπου. Ὑπάρχουν μερικὰ ὅρια ἀθεμίτων πράξεων, τὰ ὁποῖα ὅταν ὑπερβαθοῦν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ συγγνώμη. Πρέπει τέλος πάντων νὰ τονισθῇ ὅτι πολιτικὴ ἐλευθερία καὶ ὁμαλὸς πολιτικὸς βίος, δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξουν ὅταν τοιαύτη τῆς ἐλευθεροτυπίας γίνεται χρῆσις».

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐπιστημονικαὶ συζητήσεις. Ἐγὼ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον διεξεδίκουν τὸ δικαίωμα μιᾶς ἐπαναστάσεως. Εὑρισκόμεθα εἰς ἐπανάστασιν ἐκείνην τὴν στιγμήν, τὴν ὁποίαν ἐπεκύρωσεν ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, καὶ θεωρῶ τιμήν μου διότι ἐγὼ εἰσηγήθην τὴν ἐπικύρωσιν ἐκείνην τῶν ἐπαναστατικῶν πράξεων. Ἐὰν σεῖς ἰσχυρίζεσθε ὅτι εἶσθε ἐπανάστασις, νὰ τὸ εἴπητε.

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἔχω νὰ εἴπω τὰ ἀντίθετα ἀκριβῶς ἀπὸ αὐτά, διότι ἐκείνη ἡ παρακώλυσις τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου ἐδημιούργησε ὄχι ἐκεῖνα τὰ κακὰ τὰ ὁποῖα λέγονται ἐκεῖ, (θόρυβος, διαμαρτυρίαι) Προτιμῶ νὰ ὑβρίζεται ὁ πολιτικὸς ἀνὴρ, παρὰ νὰ φιμώνεται τὸ στόμα τοῦ Τύπου (θόρυβος).

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ζητοῦμεν νὰ φιμώσωμεν καθόλου.

§172Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως λοιπὸν διετυπώθη τὸ νομοσχέδιον, οὐδὲν ἔχει τὸ ἐπιστημονικῶς ἐπιλήψιμον, οὐδὲν ἀπολύτως τὸ ἀντισυνταγματικόν. Ἀλλὰ καὶ ὡς ἦτο ἀρχικῶς οὐδὲν εἶχε τὸ ἀντισυνταγματικόν. Διότι ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος εἶναι παρεπομένη ποινή, ἡ ὁποία καθιεροῦται εἰς πλείστας ὅσας περιπτώσεις ὑπὸ τοῦ κειμένου ποινικοῦ νόμου, ὡς λ. χ. παῦσις ἐπιτηδεύματος τοῦ συμβολαιογράφου, παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ ἰατροῦ, παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ δικηγόρου. Εἰς ὡρισμένας ἐπίσης ἄλλας περιπτώσεις ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς διαπράττοντας τὸ ἀδίκημα τῆς ἀνθρωποκτονίας ἢ τοῦ τραυματισμοῦ στέρησις τῆς ἀδείας. Καὶ διατὶ ὅταν ἐπιβάλλωνται αἱ ἐπαγγελματικαὶ στερήσεις ὡς παρεπομένη ποινὴ ἐπὶ ἄλλων ἐπαγγελμάτων δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικαὶ, καὶ εἶναι ἀντισυνταγματικαὶ ὅταν ἐπιβάλλωνται ὡς παρεπομένη ποινὴ ἐπὶ τῶν δημοσιογραφικῶν ἀδικημάτων;

§173Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει εἰς τὸ Σύνταγμα διάταξις, ὅτι κάθε Ἕλλην πολίτης δικαιοῦται....

§174Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχει καθιερωθῆ ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος ὡς παρεπομένη ποινὴ καὶ εἰς πρόσφατον νόμον, ἐφαρμόζεται δὲ ὑφ’ ὅλων τῶν δικαστηρίων μας χωρὶς νὰ χαρακτηρίζεται ὡς ἀντισυνταγματική. Αἱ παραβάσεις τοῦ ἰδιωνύμου, ἤτοι τοῦ νόμου περὶ προστασίας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος τιμωροῦνται καὶ διὰ τοιαύτης παρεπομένης ποινῆς ὑπὸ τῶν δικαστηρίων μας, τὰ ὁποῖα ἔχουν πλῆρες ἐκ τοῦ Συντάγματος τὸ δικαίωμα νὰ ἐρευνοῦν τὴν ἀντισυνταγματικότητα τῶν νόμων καὶ τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἐπιβάλλουν καὶ ἐφαρμόζουν τὴν ποινὴν ταύτην τῆς παύσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος. Λέγω τοῦτο, διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν ὅτι ἐξεθάψαμεν μίαν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου τοῦ 1895. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅλας τὰς ἀποφάσεις τὰς δικαστικὰς τὰς ἐκδοθείσας ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐπιβαλλούσας παῦσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος. Καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι τὰ δικαστήρια μας ἔκριναν, ὅτι ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος δὲν εἶναι παῦσις τοῦ φύλλου, ἡ ὁποία πράγματι κατὰ τὸν Σαρίπολον—ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀντιλέγοντες— θεωρεῖται ὅτι εἶναι μέτρον προληπτικῆς λογοκρισίας. Ἀλλ’ ἐλέχθη ἐπίσης ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἄρθρον αὐτὸ (τὸ 3) διατὶ προστίθεται ὅτι ἐπέρχονται αἱ συνέπειαι τῶν ἄρθρων 22 καὶ 23 τοῦ Ποινικοῦ νόμου; Καὶ ὀρθότατα ἀντιπαρετηρήθη ὡς πρὸς αὐτό: Θέλετε λοιπὸν ὁ συκοφάντης ὁ διὰ τοῦ προφορικοῦ λόγου διαπράττων τὸ ἀδίκημα τῆς συκοφαντίας, νὰ ὑφίσταται τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν του δικαιωμάτων του, καὶ ὁ συκοφαντῶν ἐγγράφως καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ Τύπου νὰ μὴ ὑφίσταται τὴν στέρησιν ταύτην; Διατὶ ἐν μέσῃ δημοκρατίᾳ ζητῆτε νὰ καθιερώσωμεν προνόμιον τὸ ὁποῖον προσβάλλει τὴν στοιχειώδη δημοκρατικὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος τῶν πολιτῶν ἀπέναντι τῶν νόμων; (ζωηρὰ χειροκροτήματα). Ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται ὡς ποινὴ ἡ τοιαύτη στέρησις, διότι ὁρίζεται εἰς αὐτὸ ὅτι δὲν δύναται ὁ ἐστερημένος τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων νὰ ἐκδίδῃ ἐφημερίδα. Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶχε προταθῆ εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Συντάγματος εἰς τὴν ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1911, διότι ὡς ὀρθῶς ἐλέγετο, ὁ δημοσιογράφος, ὁ παίζων τὸν ρόλον ὁδηγοῦ καὶ παιδαγωγοῦ τῆς κοινῆς γνώμης, πρέπει τοὐλάχιστον καὶ αὐτὸς ν’ ἀσκῇ τὰ πολιτικά του δικαιώματα. Ἡ ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος ἐπιτροπὴ εἰς τὴν σχετικήν της ἔκθεσιν τονίζει ὅτι ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἀπονέμει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκδίδειν ἐφημερίδας εἰς μόνον πολίτας Ἕλληνας, ὀρθὸν εἶναι νὰ δηλωθῇ ρητῶς πρὸς ἄρσιν πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι δὲν ἔχουσιν αὐτὸ οἱ στερηθέναες τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων. Καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἀσκῇ πολιτικὰ δικαιώματα ὁ δημοσιογράφος, ὁ διεκδικῶν μάλιστα καὶ τὴν ἀσυλίαν τῆς ὁποίας ἀπολαύει ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει ν’ ἀσκῇ τὰ πολιτικά του δικαιώματα διὰ νὰ ἐκλέγηται βουλευτής. Διότι θὰ ἦτο ἀδικαιολόγητος ἡ τοιαύτη ἀνισότης μεταξὺ τοῦ κατὰ τεκμήριον μαχητὸν ἀντιπροσώπου τῆς κοινῆς γνώμης, καὶ τοῦ ἐπισήμου ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ τοῦ ἔχοντος ὑπὲρ αὐτοῦ τὸ τεκμήριον τῆς ἐκλογῆς. Τὰ αὐτὰ ὑποστηρίζει καὶ ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος, πρὸς τὸν ὁποῖον τόση ἐξεδηλώθη εὐλάβεια τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς ἀπολύτως συμμεριζόμεθα, διὰ νὰ μὴ μελετηθῇ ὅμως παρὰ τῶν θαυμαστῶν του καὶ τὸ σχέδιον νόμου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν τότε ἐκεῖνος καὶ αἱ διατάξεις αὐτοῦ ἐκεῖναι τῶν ὁποίων παρόμοιαι εἶναι αἱ πλεῖσται τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ κυρίως αἱ τόσον ἐπικριθεῖσαι ἀπαγορευτικαὶ τῶν δικαστικῶν δημοσιεύσεων διότι δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψει ὅτι ἂν περιελήφθησαν καὶ εἰς τὸ σχέδιον ἐκεῖνο αἱ διατάξεις αὐταὶ, περιελήφθησαν ἵνα ἐξασφαλίζεται ἡ ἀπαραίτητος εἰς τῆς ἄσκησιν τοῦ ἔργου τῆς Δικαιοσύνης ἀμεροληψία, καὶ τὸ ἀπροκατάληπτον αὐτῆς. Ἔλεγε λοιπὸν εἰδικῶς διὰ τὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων. «Δὲν ἤθελε ἦσθαι σύμφωνον πρὸς τὴν λογικήν, ἐν ᾧ τὸ Σύνταγμα διὰ τῆς ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου 14 διατάξεως δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἔκδοσιν ἐφημερίδος εἰς ἀλλοδαπούς, νὰ δεχθῇ τις ὅτι δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ τὰ προσόντα νὰ εἶναι ἐνήλικος καὶ νὰ μὴ στερῆται διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων ὁ ἐκδότης ἐφημερίδος, ἐν ᾧ ἡ ἔλλειψις τῶν προσόντων τούτων εἶναι οὐσιῶδες κώλυμα πρὸς ἄσκησιν τῆς σοβαρωτάτης λειτουργίας τῆς διὰ τῶν ἐφημερίδων διαπαιδαγωγήσεως τοῦ λαοῦ, καὶ μορφώσεως ὑγιοῦς Κοινῆς Γνώμης». Καὶ ὁ Σαρίπολος ὑποστηρίζει ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἀντισυνταγματικὸς τοιοῦτος καθορισμὸς διὰ νόμου ὡς προσόντος τῆς μὴ στερήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, ἐφ’ ὅσον καθορίζονται καὶ ἄλλαι περιπτώσεις ἀστυνομικῆς φύσεως, κατὰ τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ ἀναστολὴ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐφημερίδων. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐγὼ ὁμιλῶν περὶ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐγκατελείφθησαν δι’ οὓς λόγους ἐξήγησα ἤδη, διότι ὀφείλομεν κυρίως νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι τίθενται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Καίτοι, ὡς εἶπον, ἡ ἐπίκρισις ἐγένετο κυρίως κατὰ τῆς ἀρχικῆς μορφῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχω σημειώσει τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διὰ τὰς ἀρχικὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνηγόρων, τὴν κλήτευσιν τῶν μαρτύρων τῆς ὑπερασπίσεως, τὴν κατάσχεσιν τῶν μηχανημάτων, τὴν παῦσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος, καὶ δι’ ὅλας τὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν περιλαμβάνονται σήμερον εἰς τὸ σχέδιον τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἀλλά, προσέθεσεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος «Εἴμεθα κατὰ τῆς ἀρχῆς διότι παρ’ ὅλας τὰς διορθώσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν παραμένουν καὶ ἄλλαι διατάξεις ἀπαράδεκτοι». Καὶ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, ποῖαι εἶναι αἱ ἄλλαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι παραμένουν εἰς τὸ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον χαρακτηριζόμεναι ὡς ἀντισυνταγματικαί; Μᾶς εἶπον «ἰδοὺ μία, ἡ διάταξις περὶ ἀπαγορεύσεως δικαστικῶν δημοσιεύσεων». Ἀλλ’ ἡ διάταξις κ. βουλευταὶ αὐτὴ ἔχει ληφθῆ ἀπὸ τὸν Γαλλικὸν νόμον τοῦ 1881, ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν Γερμανικὸν νόμον, καὶ εἶχεν ἀντιγραφῆ καὶ ἀπὸ τὸν μακαρίτην Δημητρακόπουλον, ὁ ὁποῖος τὴν αἰτιολογεῖ εἰδικῶς εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν διὰ μακρῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα πρακτικὰ δίκης, ἡ ὁποία κατὰ τὸ Σύνταγμα, κατὰ τοὺς νόμους διεξάγεται κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, καθ’ ὅσον ὁ ἴδιος λόγος ὁ ἐπιβάλλων τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς δημοσίας συζητήσεως ἐπιβάλλει καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς δημοσιεύσεως τῶν συζητήσεων. Δὲν εἶναι ἐπίσης ὀρθὸν νὰ δημοσιεύωνται πρακτικὰ δίκης, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας ἢ ἡ ἀπόφασις τῆς δίκης. Διότι ποῖον λόγον θὰ εἶχεν τότε σημασίαν ὁ ἀποκλεισμὸς τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, ἂν εἶχεν τὴν εὐχέρειαν ὁ συκοφαντήσας ἢ ὁ δυσφημήσας, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν, νὰ συνεχίζῃ τὰς δημοσιεύσεις καὶ νὰ ὑβρίζῃ ἐκ νέου καὶ νὰ δυσφημῇ, νὰ ἐπαναλαμβάνῃ δηλαδὴ τὴν τέλεσιν τοῦ ἀδικήματος; Ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη διάταξις ἡ ὁποία ἐτέθη τὸ πρῶτον, πράγματι εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δύναται ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς ὅταν ἐκκρεμῇ ἡ ποινικὴ δίωξις ν’ ἀπαγορεύσῃ πᾶσαν σχετικὴν δημοσίευσιν ἡ ὁποία κρίνεται ὅτι δύναται νὰ παρακωλύσῃ τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἔχει λάβει θλιβερὰν καὶ ἐπικίνδυνον ἔκτασιν ἡ ἀναγνωσματοποίησις τῶν ἐγκλημάτων. Ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ γράφει τελευταίως εἰδικὸς Γάλλος ποινικολόγος «ὅταν οἱ πατέρες ἡμῶν ἀγωνίζοντο ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, ἀσφαλῶς δὲν ἐφαντάζοντο ὅτι θὰ ἐξειλίσσετο αὕτη μέχρι τῆς καταχρήσεως τῆς παρατηρουμένης σήμερον ἰδίᾳ εἰς τὴν περιγραφὴν τοῦ ἐγκλήματος κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ γεννᾶται σοβαρώτατος κοινωνικὸς κίνδυνος ἐκ τῆς εὐρυτάτης δημοσιότητος, ἡ ὁποία δίδεται εἰς αὐτὸ» Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐπηρεασμοῦ τῶν ψυχικῶς προδιατεθειμένων πρὸς τὸ ἔγκλημα, καὶ ὁ ἐπηρεασμὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι ἐκ τούτου ἀναπόφευκτος. Ἀλλ’ εἰς τὰ δημοκρατούμενα Κράτη ὅλοι οἱ πολῖται προσφεύγουν εἰς τὴν δικαιοσύνην διὰ νὰ ἐπιτύχουν ἕν δεδικασμένον, τὸ ὁποῖον κατὰ δόγμα ἰσχῦον παλαιόθεν παραλαμβάνεται ἀντὶ ἀληθείας, καὶ τὸ ὁποῖον ἀντιτάσσεται πρὸς ὅλους ὡς τίτλος κατὰ τῶν καταδικαζομένων, εἴτε ὡς τίτλος τιμῆς ὑπὲρ τῶν ἀθωουμένων.

§175Ι. ΡΑΛΛΗΣ....

§176Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ νόμος ἀπαγορεύει τὴν κακόβουλον δημοσίευσιν τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων, ὅπως εἶναι καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον.

§177Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μὴν ἐπικαλῆσθε διαρκῶς τοὺς ξένους συγγραφεῖς καὶ τοὺς νόμους.

§178Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἐπεκαλέσθητε καὶ σεῖς τὴν Γαλλίαν. Γαλλιστὶ μάλιστα ἀνεγνώσατε εἰς τὴν Βουλὴν κείμενα, κ. βουλευτά, τοῦ γνωστοῦ συνταγματολόγου Esmein διὰ νὰ γίνητε ἴσως ἀντιληπτότερος. (χειροκροτήματα).

§179Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ συγγραφεῖς τοῦ παρελθόντος αἰῶνος τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖσθε σεῖς, δὲν ἔχουν μεγαλειτέραν ἀξίαν.

§180Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε βουλευτά, φαίνεται ὅτι δὲν παρακολουθεῖτε τώρα τελευταίως, ὅπως ἄλλως τὸ ἐδηλώσατε, τὴν ποινικὴν κίνησιν. Ἐπεκαλέσθην ἐγὼ τὸ βιβλίον τοῦ Potnlisky «Le Reqime de la presse» τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον τοῦ 1929. Εἰς αὐτὸ ὑπάρχει ἡ γνώμη τοῦ G. Poittevin τὴν ὁποίαν ἀνέφερα.

§181Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ μὲ κατηγορεῖτε διότι ἐχρησιμοποίησα τὴν γαλλικὴν γλῶσσαν, τὸ ἔκανα ἵνα μὴ θεωρηθῇ, ὅτι καὶ μίαν κἄν λέξιν παραλλάσσω.

§182Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν σᾶς κατηγόρησε κανείς. Σεῖς μοῦ συνεστήσατε νὰ μὴ ἐπικαλοῦμαι Γάλλους συγγραφεῖς. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν Ἑλλάδα ὀφείλω νὰ ἐνθυμηθῶ τὶ ἔλεγεν ὁ μακαρίτης Τζιβανόπουλος. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν εἶναι τοῦ παρελθόντος αἰῶνος ὁ μέγας ἐκεῖνος εἰσαγγελεύς, ἀλλ’ ἔλεγεν εἰς ὑπέροχον ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἀγόρευσιν τὰ ἑξῆς σοφά: «Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ δικαστήρια ἡ συμμετοχὴ τοῦ Τύπου εἶναι σπουδαία ὡς μέσον μεγαλειτέρας δημοσιότητος τῶν δικαστικῶν πράξεων, ἐξ ἧς καὶ οἱ δικασταὶ παρακινοῦνται νὰ γίνωνται προσεκτικώτεροι καὶ ὁ λαὸς ἐμπεδοῖ τὴν πρὸς τοὺς δικαστὰς ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ. Ἡ δημοσιότης εἶναι στοιχεῖον ἀναγκαῖον τοῦ δικαστικοῦ ὀργανισμοῦ. Ἡ ἐλευθερία ὅμως τοῦ Τύπου δὲν εἶναι, οὔτε δύναται νὰ εἶναι ὅ,τι ἐσφαλμένως ἀποκαλεῖται, δηλονότι τὸ νὰ ἐπιδεικνύῃ ἀσμένως ὅλα τὰ σκάνδαλα, τὸ νὰ δημοσιεύῃ προώρως τὰς πράξεις τῆς κατηγορίας, χωρὶς ν’ ἀναμένῃ τὴν ἡμέραν τῶν καταθέσεων τῶν μαρτύρων, καὶ χωρὶς ἄλλον λόγον εἰμὴ ἵνα ἱκανοποιῇ τὴν κοινὴν περιέργειαν, τὸ νὰ παραδίδῃ οὕτως ἀνοικτιρμόνως τοὺς κατηγορουμένους, οὓς ἡ δικαιοσύνη δύναται αὔριον νὰ ἀθωώσῃ, εἰς ὅλας τὰς προκαταλήψεις τῆς Κοινῆς Γνώμης, τῆς κρινούσης ἀπερισκέπτως ἐκ τῶν πρώτων ἐντυπώσεων, ἀπὸ τὰς ὁποίας εἶναι τόσον δύσκολον ν’ ἀπαλλάξῃ τις αὐτὴν, ὅσον εὔκολον νὰ ἐμπνεύσῃ αὐτάς. Ἐπίσης ἐλευθερία τοῦ Τύπου δὲν εἶναι νὰ γίνεται οὗτος κυριαρχικὸς δικαστὴς τῆς δικαστικῆς συνειδήσεως καὶ τῆς ἐτυμηγορίας τῶν ἐνόρκων». (χειροκροτήματα). Ἐλέχθη λοιπὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ: «Χαλκεύετε περιορισμοὺς τῆς ἐλευθεροτυπίας». Δηλαδή, σεῖς οἱ ὑπὲρ τῆς τοιαύτης ἐλευθεροτυπίας θέλετε νὰ διεξάγωνται αἱ δίκαι καὶ ἰδίᾳ αἱ ποινικαὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου; Ἀλλ’ εἰς πολιτείαν συγκεκροτημένην, εἰς τὴν ὁποίαν οἱ πολῖται εἴτε ἀδικοῦντες εἴτε ἀδικούμενοι κρίνονται μόνον ὑπὸ τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὴν λειτουργίαν καὶ διὰ τοὺς λειτουργοὺς τῆς ὁποίας ἔχουν τεθῇ ἰδιαίτεραι ἐγγυήσεις εἰς τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διεξάγουν τὰς δίκας ἀνεύθυνοι καὶ ἀνερμάτιστοι δημοσιογράφοι, καὶ νὰ δύνανται αὐτοὶ νὰ κηρύσσουν ὅτι συγκροτοῦν εἰδικὰ ἀνακριτικὰ ἐπιτελεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ ἀνακαλύπτουν τοὺς ἐνόχους ἀδικημάτων, ν’ ἀναγνωσματοποιοῦν τὰ ἐγκλήματα, καὶ νὰ διαψεύδουν καὶ ἀναιροῦν τὰ πορίσματα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγουν οἱ ἐπίσημοι ἀνακριταὶ τοῦ Κράτους καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς. Ἀλλὰ παρετηρήθη σχετικῶς ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος προχθές. «Φιμώσατε σεῖς τὰ στόματα τῶν εἰσαγγελέων καὶ τῶν ἀνακριτῶν, οἱ ὁποῖοι προβαίνουν εἰς ἀνακοινώσεις». Κατεβάλομεν πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς καταστολὴν τοῦ ἀτόπου τούτου. Διότι πράγματι καὶ αὐτὰ τὰ ἀνακριτικὰ ὄργανα ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν αὐτῆς τῆς ἱκανοποιήσεως τῆς Κοινῆς Γνώμης ἐμφανίζονται πολλάκις παρεξηγοῦντα τὴν ἀποστολήν των καὶ νομίζοντα ὅτι ἡ ἀνάκρισις εἶναι φανερὰ δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Ἀλλ’ ἡ φανερότης τῆς ἀνακρίσεως ἡ ὁποία ἔχει καθιερωθῇ παρ’ ἡμῖν διὰ τελευταίου νόμου, εἶναι ὡς γνωστὸν ἐγγύησις ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου. Δὲν δύναται νὰ διευκολύνῃ τὴν παράδοσιν εἰς τὴν δημοσιότητα ὅλων τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν διεξαγωγὴν μιᾶς ἀνακρίσεως, καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ κατὰ τῶν παρεκτρεπομένων ὑπαλλήλων θὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ νόμιμα μέτρα, διότι βεβαίως ὑπάρχουσι καὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι προβλέπουν τὰ ἀδικήματα τὰ πραττόμενα παρ’ αὐτῶν ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν. Εἶναι ὅμως ἀπαραίτητον ὅπως τεθῇ σχετικὸς περιορισμὸς καὶ εἰς τὸν Τύπον. Διὰ τῆς διατάξεως δὲ περὶ ἧς πρόκειται, τίθεται κατὰ τὸν ἐπιεικέστερον τρόπον. Διότι ὁρίζεται ὅτι ὅταν ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς κρίνουν ὅτι δὲν συμφέρει νὰ συνεχίζωνται αἱ δημοσιεύσεις, μετὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ποινικῆς διώξεως διὰ πράξεώς των δύνανται νὰ τὰς ἀπαγορεύουν. Ἡ παράβασις τῆς διατάξεως ταύτης τιμωρεῖται μὲ χρηματικὴν ποινήν, ἐκδικάζεται δὲ ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου, διότι εἶναι παράβασις ἀστυνομικῆς φύσεως οὐδαμῶς δὲ δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐνόρκων. Δὲν ἀγνοῶ ὅτι διὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου ἡ μεγαλειτέρα συνταγματικὴ ἐγγύησις εἶναι ἡ καθιέρωσις τῆς ἁρμοδιότητος τῶν ἐνόρκων ἐφ’ ὅλων τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, τῶν μὴ ἀφορώντων εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐγένετο συζήτησις, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἐγένετο αὕτη συμφώνως πρὸς τὰ παρ’ ἡμῖν παραδεδειγμένα, τὰ διδασκόμενα καὶ τὰ τελευταῖα νομολογημένα. Πρόσφατοι ἀποφάσεις τοῦ ἀνωτάτου δικαστηρίου τοῦ Κράτους, ἐκδοθεῖσαι ἐξ ἀφορμῆς ἀναιρέσεως διὰ παράβασιν τοῦ νόμου περὶ προστασίας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ διὰ τὸ γνωστὸν ἀδίκημα τῶν λαχείων τῶν ἐφημερίδων, καθώρισαν τὴν ἔννοιαν τῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος τῆς καθιερούσης τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ δικαστηρίου τῶν ἐνόρκων ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὰ δικαστήριά μας, ὅτι ἡ περίπτωσις τῶν λαχείων τῶν ἐφημερίδων ἀποτελεῖ ἀδίκημα τελούμενον διὰ τοῦ Τύπου ὑπαγόμενον εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῶν ἐνόρκων, ὡς καὶ ὅτι ἡ παράβασις τοῦ νόμου περὶ ἀσέμνων, ἀποτελεῖ ἀδίκημα τοῦ Τύπου ἀφορῶν τὸν δημόσιον βίον ἐπίσης δὲ ὅτι καὶ ἡ ἐξύβρισις ξένων ἡγεμόνων πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς τοὺς ἐνόρκους. Οὐδαμοῦ ὅπου ἰσχύει τὸ ὁρκωτικὸν σύστημα ἔχει γίνει τοῦτο δεκτόν. Εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον τοῦ 1881 ὁρίζεται ρητῶς, ὅτι τὰ ἀδικήματα τὰ περιέχοντα προσβολὴν τῶν ἠθῶν καὶ τῆς ἐξυβρίσεως τῶν ξένων ἡγεμόνων καὶ αἱ παραβάσεις τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν δικαστικῶν δημοσιεύσεων ὑπάγονται ὅλα εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον.

§183Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν Γαλλίαν ὑπάρχει εἰδικὴ ἀντισυνταγματικὴ διάταξις διὰ τοὺς ἐνόρκους;

§184Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁρίζεται εἰς τὸν νόμον κατὰ τρόπον θεμελιώδη.

§185Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι νόμος καὶ ὄχι συνταγματικὴ διάταξις.

§186Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διακήρυξις τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου περιέχεται εἰς τὴν διακήρυξιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου τῆς Γαλλικῆς Ἐπαναστάσεως. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐνόρκων ἐκεῖ ἀνεπτύχθη. Καὶ κατὰ τὸν Γερμανικὸ, νόμον τὰ ἀδικήματα αὐτὰ δὲν ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνόρκους. Ἀλλ’ ἐνῷ λέγετε ὅτι δὲν θέλετε ἀσυδοσίαν διὰ τὰ ἀδικήματα τοῦ Τύπου, καὶ ἐνῷ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στατιστικῶν δεδομένων ὑποστηρίζομεν ἡμεῖς ὅτι τὰ δικαστήριά μας τὰ λαϊκὰ καθιέρωσαν εἰς τὴν πρᾶξιν ἀπόλυτον ἀσυδοσίαν, ὡς ἐγένετο καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν, ὑποστηρίζετε τὴν πλέον ἀδικαιολόγητον ἐκδοχὴν τῆς ὑπαγωγῆς καὶ τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν εἰς τοὺς ἐνόρκους, ἑρμηνεύοντες εὐρύτατα καὶ ἐπεκτείνοντες μίαν ἀρχὴν ἡ ὁποία καθιερώθη πρὸ ἑκατὸν ἐτῶν καὶ εἶχε τότε δικαιολογικὴν αἰτίαν, κ. ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὄχι τὴν πρόθεσιν τῶν συνταγματικῶν νομοθετῶν ὅπως τιμωροῦνται ἐπιεικέστερον τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα, ἀλλὰ τὴν ἐξάρτησιν τῶν τακτικῶν δικαστῶν παρὰ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τῆς ὁποίας ἡ προϋπόθεσις ἔχει ἤδη ἀπὸ πολλοῦ ἐκλείψει.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τὰ δύο.

§188Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, ἔχετε τὸ πραγματικὸν τοῦτο δεδομένον, ὅτι οὐδέποτε τὰ λαϊκὰ δικαστήρια ἐτιμώρησαν τὰ ἀδικήματα τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ Τύπου, ὑπὸ τὴν πίεσιν τὴν ψυχολογικὴν τοῦ Τύπου, δὲν νομίζω ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ λέγητε ὅτι εἶσθε κατὰ τῆς ἀσυδοσίας, καὶ νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι καὶ αἱ ἐξυβρίσεις ξένων ἡγεμόνων καὶ τὰ λαχεῖα καὶ τὰ ἄσεμνα καὶ τὰ ἀδικήματα κατὰ τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος πρέπει νὰ ὑπάγωνται εἰς τὰ λαϊκὰ δικαστήρια. Θὰ ἐκινδύνευεν οὕτω νὰ μείνῃ ἀπροστάτευτον καὶ τὸ κοινωνικὸν καθεστὼς, καὶ ὅλαι αἱ ἀρναὶ καὶ τὰ στοιχεῖα αὐτοῦ κατὰ τῶν προσβολῶν αἱ ὁποῖαι διεξάγονται κατ’ αὐτῶν, λόγῳ τοῦ εὐκολωτέρου ἐπηρεασμοῦ τῶν λαϊκῶν δικαστηρίων.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οἱ ἔνορκοι ἐνδιαφέρονται περισσότερον.

§190Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλὰ ἐὰν ἔχετε τοιαύτην ἀντίληψιν περὶ τῆς ἐννοίας τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου τῶν ἀναγομένων εἰς τὸν δημόσιον βίον, τότε θά κατήντα νά ὑποστηρίξητε ὅτι ὅλα τά ἀδικήματα τά ὁπωσδήποτε ἔχοντα σχέσιν πρός τόν Τύπον, καί μή πραττόμενα κατά τήν δι’ αὐτῶν ἐκδήλωσιν στοχασμῶν ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνόρκους, ἐφ’ ὅσον ὅλα ἐνδιαφέρουν τήν κοινωνικήν καί δημοσίαν ζωήν. Ἀλλ’ ἡ νομολογία τοῦ Ἀρείου Πάγου ὀρθότατα ἡρμήνευσεν ἤδη τὴν συνταγματικὴν διάταξιν, καθόσον ἡ διατύπωσις «ἐφ’ ὅσον δὲν ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον» καθιστᾶ φανερὸν ὅτι ἀντικείμενον τοῦ ἀδικήματος πρέπει νὰ εἶναι πάντως πρόσωπον ἔχον καὶ δημόσιον καὶ ἰδιωτικὸν βίον. Ἐχαρακτηρίσθη ἐπίσης ὡς ἀντισυνταγματικὴ ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν γίνεται ὑπὸ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου χωρισμὸς τῶν δυσφημήσεων αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν εἰς τὸν δημόσιον βίον ὅταν περιέχωνται εἰς τὸ αὐτὸ δημοσίευμα. Τὸ Σύνταγμα, ὡς εἶναι σαφές, ὁρίζει ὅτι ὑπάγονται εἰς τοὺς ἐνόρκους μόνον τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὸν δημόσιον βίον. Ἡ διάταξις περὶ ἧς ἡ συζήτησις, εἶναι δικονομική. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δικονομικῆς ἀρχῆς τῆς συναφείας τὰ δικαστήρια παρέπεμπον εἰς τοὺς ἐνόρκους καὶ τὰς ἀφορώσας τὸν ἰδιωτικὸν βίον ἐξυβρίσεις ἢ συκοφαντίας, ἐφ’ ὅσον διεπράττοντο διὰ τοῦ αὐτοῦ δημοσιεύματος δι’ οὗ διαπράττονται καὶ αἱ ἀφορῶσαι τὸν δημόσιον βίον. Ἐννοεῖται ὅτι πολλάκις προέβαινον καὶ εἰς τὸν χωρισμόν. Ἤδη ὁρίζομεν ὅτι πάντοτε ἐφ’ ὅσον τὸ Δικαστικὸν Συμβούλιον—εἰς τὸ ὁποῖον ἠμποροῦμεν νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην διότι ἀποτελεῖται ἀπὸ τακτικοὺς δικαστάς—ἤθελε κρίνῃ ὅτι ὑπάρχουν δύο ἀδικήματα ἕν ἀφορῶν τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ ἄλλο τὸν δημόσιον, θὰ χωρίζωνται. Ἐπεκρίθη ἐπίσης καὶ ἡ ἄλλη διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν ἐπίδοσιν μηνύσεως ἐναντίον ἑνὸς δημοσιογράφου δι’ ἀδίκημα ἀφορῶν τὸν διωτικὸν βίον καὶ προβλεπόμενον ὑπὸ τῶν διατάξεων περὶ ἀσέμνων, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν κατηγορούμενον νὰ συνεχίσῃ τὴν διάπραξιν τοῦ ἀδικήματος μέχρι τῆς ὁριστικῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει ταύτην τὴν οὐσιαστικὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἡ συνέχισις τῆς παραβάσεως ἀποτελεῖ προφανῆ περιφρόνησιν πρὸς τὴν Δικαιοσύνην, ἡ ὁποία ἐπελήφθη ἤδη αὐτῆς.

§191Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ παλαιὸν περιεχόμενον ἀφεώρα τὰ πάντα.

§192Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν. (ἀναγινώσκει τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου). Λέγομεν λοιπὸν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν: Δὲν ἠμπορεῖς κύριε σὺ νὰ εἶσαι προνομιοῦχος. Θὰ δημοσιεύσῃς μόνον τὴν εἴδησιν τῆς διώξεως, ἀλλὰ δὲν δύνασαι σὺ ὁ πλεονεκτῶν ἀπέναντι τοῦ μηνυτοῦ διότι ἔχεις εἰς χεῖράς σου τὸ ὅπλον τοῦ Τύπου, νὰ διεξαγάγῃς ἀγῶνα πρὸς προκατάληψιν τῆς δικαιοσύνης, ἐνῷ ἐγὼ δὲν ἔχω κανὲν ἄλλο δικαίωμα καὶ θ’ ἀναμένω τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἄν, εἶπον, δημοσιεύσῃ ὁ μηνυτὴς τὴν μήνυσιν; Ἀλλὰ τί ἀπαγορεύεται νὰ δημοσιεύσῃ ὁ μηνυόμενος; Νὰ ἐξακολουθήσῃ δημοσιεύων νέα ὑβριστικὰ δημοσιεύματα, νὰ σχολιάζῃ, νὰ ἐνεργῇ νέαν ἐπίθεσιν, νὰ δικαιολογήσῃ τὸ κολάσιμον δημοσίευμά του. Διότι προφανῶς θὰ πράξῃ τοῦτο ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ προκαταλάβῃ τὴν δικαιοσύνην. Αὐτὸ ὅμως ἀποτελεῖ περιφρόνησιν πρὸς τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης. Καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐμποδίζηται καὶ νὰ κολάζηται ἰδιαιτέρως. Δυνάμεθα ὅμως νὰ ὁρίσωμεν ὅτι καὶ ὁ μηνυτὴς δὲν δύναται νὰ προβαίνῃ εἰς καμμίαν σχετικὴν δημοσίευσιν.

§193Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τὸν στέλλετε εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον.

§194Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως ἁρμόδιον πρὸς ἐκδίκασιν τῆς αὐτοτελοῦς αὐτῆς πράξεως εἶναι τὸ Πλημμελειοδικεῖον, διότι εἶναι παράβασις ἀστυνομικῆς φύσεως ἡ παράβασις τῆς διατάξεως τοῦ εἰσαγγελέως. Ἐὰν ὅμως εἰς τὸ δημοσίευμα περιέχηται ἀδίκημα ἀφορῶν τὸν δημόσιον βίον, θὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ γενικὴ διάταξις περὶ χωρισμοῦ.

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγετε ὅτι ἐὰν παρὰ τὴν ἀπαγόρευσιν προβῇ εἰς δημοσίευσιν, τοῦτο ἀποτελεῖ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον ὑπάγεται εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀντισυνταγματικόν, διότι δὲν ἀφορᾷ τὸν ἰδιωτικὸν βίον.

§196Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς εἶπον εἶναι ἀστυνομικῆς φύσεως. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν διάταξιν περὶ αὐτοδικαίας κατασχέσεως τῶν τυπογραφικῶν μηχανημάτων τὴν παλαιάν, ἡ ὁποία ἐπίσης τόσον ζωηρῶς ἐπεκρίθη. Ἡ διάταξις αὕτη ἐγκατελείφθη οὐχὶ διότι ἐθεωρήθη ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἀντισυνταγματικὴ, οὔτε ὡς πρωτότυπος καὶ ἀντικειμένη εἰς τὰς παραδεδεγμένας ἀρχὰς τοῦ ἀστικοῦ καὶ ποινικοῦ δικαίου. Πανταχοῦ ἔχει γίνῃ δεκτὸν ὅτι διὰ τὸν Τύπον ἰσχύει εἰδικὸν δίκαιον, τόσον ἀστικὸν ὅσον καὶ ποινικόν. Λέγουν εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅτι ἂν εἰς τὴν Ἀγγλίαν ηὐδοκίμησεν τὸ κατασταλτικὸν σύστημα κατὰ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, ηὐδοκίμησεν διότι ηὐρύνθη ἐξαιρετικῶς ἡ ἔννοια τῆς ἀστικῆς εὐθύνης καὶ εἶναι καιρὸς ὅπως καὶ ἡμεῖς εὐρύνωμεν τὴν ἔννοιαν ταύτην. Ἔχει καθιερωθῆ, ὡς ἐγένετο καὶ παρ’ ἡμῖν διὰ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀστικὴ εὐθύνη τοῦ ἐκδότου καὶ εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν δὲν κηρύσσεται ποινικῶς ὑπεύθυνος, ἐπίσης δὲ καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις. Εἶναι ἐξ ἄλλου ἀστικῶς ὑπεύθυνος καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος παραδίδει τὰ μέσα δι’ ὧν ἐκτελεῖται τὸ διὰ τοῦ Τύπου ἀδίκημα. Ὀρθῶς ἐλέχθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν: διατὶ τάχα δὲν ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς ἀμελείας ἢ τῆς ἀπρονοησίας ἐκεῖνος ὅστις παραδίδει τὰ μηχανήματά του εἰς ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος κατὰ σύστημα ἐγκληματεῖ; Διατὶ δὲν δύναται νὰ κηρυχθῇ ἀστικῶς ὑπεύθυνος ὅταν ἐκμισθῇ τὰ μηχανήματά του εἰς τὸν ἀπὸ συστήματος λ. χ. προσβάλλοντα τὰς βάσεις τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος, ἢ τὸν ἀπὸ συστήματος δυσφημοῦντα καὶ συκοφαντοῦντα; Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὐτή, ὡς εἶπον, ἐγκαταλείφθη, ὄχι διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξαν οἱ προλαλήσαντες. Ἐτέθη ἀντ’ αὐτῆς ἄλλη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐξασφαλίζεται ἐπίσης ἀπολύτως ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἀποφάσεως. Ἡ νέα δ’ αὕτη διάταξις διατυποῦται ἤδη κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δικαιολογοῦνται πλέον αἱ ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ κ. Γιαννόπουλος ὅσον ἀφορᾷ τὰς χρηματικὰς ποινάς. Δὲν θὰ γίνεται κατάσχεσις, παρὰ μόνον τοῦ ποσοῦ τοῦ ὀφειλομένου ἀπὸ τὸν καταδικασθέντα, τὸν ποινικῶς ὑπεύθυνον καὶ τὸν δυνάμει τοῦ ἄρθρου 43 κηρυσσόμενον ἀστικῶς ὑπεύθυνον διευθυντὴν ἢ ἐκδότην. Ἀλλὰ γενικώτερον ἐλέχθη, κ. βουλευταί, ὅτι δῆθεν δὲν ἀφίνομεν ἐλεύθερον τὸν ἔλεγχον. Καὶ μᾶς εἶπον: Διατὶ φοβεῖσθε τὴν συκοφαντίαν, διατὶ φοβεῖσθε τὴν δυσφήμησιν; δὲν βλέπετε ὅτι ὁ Τύπος προσφέρει ὑπηρεσίας; Ἀλλὰ οὐδεὶς ἠρνήθη κ. κ. βουλευταί, τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσφέρει ὁ Τύπος. Δὲν δύναται ὅμως νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀσυδοσία δι’ ἀδικήματα διὰ τὰ ὁποῖα πάντες οἱ ἄλλοι πολῖται ὑπέχουν εὐθύνην. Βεβαίως δὲν θίγονται οἱ ἔντιμοι πολιτικοὶ ἄνδρες, καὶ ὅταν ἀκόμη δυσφημοῦνται καὶ συκοφαντοῦνται, ἀλλὰ φθείρονται τὰ ἐκπροσωπούμενα παρ’ αὐτῶν ἀξιώματα. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι ἀφίνομεν ἐλευθέραν τὴν ἐξύβρισιν, κατηργήσαμεν μάλιστα τὴν παλαιὰν διάταξιν περὶ ἐξυβρίσεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ καθιερώσαμεν ἀτιμωρησίαν τῆς ἐξυβρίσεως ὅταν περιέχηται εἰς τὴν δυσφήμησιν καὶ συκοφαντίαν τὴν στρεφομένην κατὰ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια. Μετερρυθμίσαμεν δηλαδὴ ἐπὶ τὸ φιλελευθερώτερον τὸ ἀπὸ μακροῦ ὑφιστάμενον παρ’ ἡμῖν σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐὰν ἄνευ λόγου εἶναι δυσμενὴς καὶ ἐξυβριστικὸς ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται συκοφαντία, ἐτιμωρεῖτο ὡς ἐξύβρισις. Κατηργήσαμεν λοιπὸν τὴν διάταξιν αὐτὴν καὶ ἀφήσαμεν ἐλευθέραν καὶ τὴν ἐξύβρισιν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν καὶ τὴν συκοφαντίαν ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἡμῶν αὐτῶν καὶ περὶ τῶν προσώπων ἡμῶν. Δὲν θὰ εἴχωμεν οὐδένα περὶ τούτου προσωπικὸν δισταγμόν. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῶν ἀρχῶν, περὶ τῶν λειτουργιῶν καὶ τῶν ἀξιωμάτων τὰ ὁποῖα ἐνσαρκώνουν τὰ πρόσωπα, καὶ εἶναι καιρὸς νὰ ἐννοήσωμεν ὅτι ἰδίᾳ κατὰ τὰς παρούσας περιπτώσεις, λόγῳ τῆς μεταβολῆς τῶν κοινωνικῶν καὶ τῶν πολιτικῶν ὅρων παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖον νὰ προστατευθοῦν. Ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν Φιλελευθέρων, ὅταν ἐπρότεινεν εἰς τὴν Δʹ Συντακτικὴν Συνέλευσιν τὴν σύστασιν ἀνωτέρου εἰδικοῦ δικαστηρίου, ὑπεράνω ὅλων τῶν συνταγματικῶν δεσμεύσεων, ὅπως ἐξελέγξῃ τὰς σπερμολογίας αἱ ὁποῖαι ἔφθαναν νὰ πλήττουν ὅλους ἀδιακρίτως τοὺς δημοσίους ἄνδρας τοὺς ἀσκήσαντας τὴν ἐξουσίαν, ἔλεγεν ὅτι τὸ κακὸν τῆς συκοφαντίας εἶχε ὑπεράρει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Εὕρισκεν, εὐλόγως καὶ δικαίως, ὅτι εἰς τὸν τόπον αὐτόν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ εἰς τήν ἀρχαιότητα ἤνθισε τὸ κακὸν τῆς συκοφαντίας, τελευταίως ἔχει λάβει τοιαύτην μορφὴν ὥστε ἀποτελεῖ νόσημα τοῦ δημοσίου μας βίου καὶ κίνδυνον διὰ τὴν ἐξέλιξιν αὐτοῦ. Ἀφίνομεν, λοιπόν, ἐλευθέραν τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας. Ζητοῦμεν ἀπὸ τοὺς καταγγέλλοντας τὰ σκάνδαλα καὶ δυσφημοῦντας νὰ ἔχουν τὸ σθένος νὰ ἀποδείξουν τὴν ἀλήθειαν, καὶ ὅταν τὴν ἀποδείξουν μένουν ἀτιμώρητοι. Ἀλλὰ θέλομεν νὰ καθαρθῇ ἡ ἀτμόσφαιρα εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι διάχυτον τὸ πνεῦμα τῆς καχυποψίας καὶ τῆς κακοβούλου δυσφημήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπιπίπτει κατὰ δικαίων καὶ ἀδίκων. Ἡ δικαιοσύνη τῆς Χώρας εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν ἐμπιστευόμεθα τὸν κολασμὸν τῶν τοιούτων ἐγκληματικῶν ἐκδηλώσεων. Χάριν τοῦ γοήτρου αὐτῆς, κατηγορουμένης ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐφήρμοσε προσηκόντως τοὺς κειμένους νόμους, θεσπίζομεν ὡρισμένας διατάξεις δικονομικὰς καὶ οὐσιαστικάς, ἵνα ἐξασφαλίσωμεν τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν αὐτῶν ὅταν πράγματι ἀποδεικνύεται ἡ βασιμότης τῆς εἰσαγομένης ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων δημοσίας ἀγωγῆς. Δὲν πρόκειται δὲ περὶ διατάξεων πρωτοτύπων καὶ ἀνελευθέρων. Αἱ εἰδικαὶ δικονομικαὶ διατάξεις, ὑπάρχουσαι εἰς ὅλα τὰ ποινικὰ νομοθετήματα περὶ Τύπου, ἔχουν μίαν καὶ μόνον δικαιολογικὴν βάσιν τὴν ὁποίαν ὅλοι σχεδὸν οἱ ὁμιλήσαντες παρεγνώρισαν, τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ ἀδίκημα τοῦ Τύπου ἔχει συντομωτάτην παραγραφήν. Ὅταν ἔχητε καθιερωμένην συντομωτάτην παραγραφὴν καὶ δὲν λαμβάνετε δικονομικὰ μέτρα ἵνα ἐξασφαλίσητε τήν ταχυτέραν ἐκδίκασιν τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἐπιτρέπεται τὴν παραπομπὴν τῶν σχετικῶν ὑποθέσεων εἰς τὰς καλένδας καὶ εἰς τὴν ἀσυδοσίαν. Δι’ αὐτὸν τὸν βασικὸν δικαιολογικὸν λόγον ἐθεσπίσαμεν εἰδικὰς δικονομικὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἐπαναλαμβάνω, πρωτότυποι. Εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον ὑπάρχει ἡ προθεσμία τῆς κλήσεως τοῦ κατηγορουμένου — ἡ ὁποία ἐθεωρήθη ὡς δεσμευτικὴ — τῶν 12 ἡμερῶν, διότι ὡς γνωστὸν οἱ δημοσιογράφοι μένουν εἰς τὰ κέντρα καὶ δικάζονται εἰς τὰ κεντρικὰ δικαστήρια καὶ ἔχουν ὅλον τὸν χρόνον νὰ παρασκευάσουν τὴν ὑπεράσπισίν των ἐντὸς τῶν ἡμερῶν αὐτῶν. Ἔχουν ἄλλως καὶ δικαίωμα ἀνακοπῆς ἐὰν διὰ λόγους ἀνωτέρας βίας δὲν δυνηθοῦν νὰ προσέλθουν. Ἐθεσπίσαμεν λοιπὸν αὐτὰς τὰς δικονομικὰς διατάξεις, ἵνα μὴ παραπέμπεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὴν προανάκρισιν καὶ παραγράφεται καὶ παραπονοῦνται οὕτω οἱ πολῖται ὅτι προσφεύγοντες εἰς τὴν δικαιοσύνην δὲν εὑρίσκουν τὸ δίκαιόν των. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιολογικὴ βάσις τῶν δικονομικῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐξαιρετικαί, ἐν ᾧ εἶπον παντοῦ ἰσχύει ἐξαιρετικὸν οὐσιαστικὸν καὶ δικονομικὸν δίκαιον ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου. Ἀλλ’ ἐλέχθη μεταξὺ ἄλλων ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς δημοκρατικῆς Ἑνώσεως — διαφωνοῦντα ἐν τούτῳ πρὸς τὸν φίλον κ. Μπακόπουλον — «Διατὶ καθιερώνετε τὴν ἀθροιστικὴν ἐπιβολὴν τῶν ποινῶν ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου καὶ καταργεῖτε τὰς διατάξεις περὶ συγχωνεύσεως;» Διότι, ὡς ἐξήγησα ἤδη, καθιεροῦμεν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον χρηματικὰς ποινάς. Ἡ πρόθεσίς μας εἶναι, κατὰ τὸ σύστημα τὸ ἰσχῦον ἁπανταχοῦ, νὰ αὐξήσωμεν τὰς χρηματικὰς ποινάς. Ἡ διάταξις αὕτη ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1914 τοῦ Ρακτιβὰν καὶ εἰς ξένας νομοθεσίας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θέλω νὰ ὑπομνήσω ὅτι εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περιέχεται ἐλάττωσις τῶν ὑφισταμένων στερητικῶν τῆς ἐλευθερίας ποινῶν. Καὶ ἐν τούτοις ἐλέχθη ὅτι πνεῦμα ἐκδικήσεως καὶ πνεῦμα ἀμειλίκτου ἐχθρότητος κατὰ τοῦ Τύπου ἐμπνέει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον. Χρηματικαὶ ποιναὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον συγχρονισμέναι ἐπιβάλλονται καὶ ἀθροιστικῶς, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ ἰσχύει καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, εἶναι φανερὸν ὅτι ἐπὶ τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου ἐπιβάλλεται ἰδιαιτέρως, διότι συγχρόνως δύνανται νὰ διαπράττωνται πολλὰ ἀδικήματα, καὶ ἡ συγχώνευσις τῶν ποινῶν ἀποβαίνει πάντοτε ὑπὲρ τοῦ κατηγορουμένου ὡς ἀνώδυνος καὶ ἀνεπαίσθητος κολασμός. Καὶ ἐφ’ ὅσον βεβαίως ἐπιδιώκομεν ἐφαρμογὴν κατασταλτικῶν μέτρων εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐπιβολὴν συντελεστικῶν ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ ποινῶν. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν συνταγματολογίαν ἡ ὁποία ἀπετέλεσε τὸν ἄξονα περὶ τὸν ὁποῖον περιεστράφησαν ὅλαι αἱ ἀγορεύσεις, ὁ ἰδικός μας Συνταγματολόγος καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου κ. Σβῶλος εἰς ἄρθρα του σχετικά, δημοσιευθέντα προσφάτως, ὑποστηρίζει ὅτι οὐδαμῶς εἶναι ἀντισυνταγματικαὶ αἱ διατάξεις περὶ ὑπαγωγῆς τῶν παραβάσεων περὶ ἀσέμνων δημοσιευμάτων εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Διότι, ὡς λέγει, βέβαια ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου δὲν καθιερώθη πρὸς προστασίαν τῆς πορνογραφίας.

§197Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὡμίλησεν κανεὶς περὶ αὐτῶν.

§198Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Παπαθανάσης εἶπεν ὅτι κακῶς ὑπάγονται εἰς τὰς Πλημμελειοδικεῖα αἱ παραβάσεις αὗται καὶ ὅτι ἐν τούτῳ καὶ πάλιν παραβιάζεται τὸ Σύνταγμα.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγητε τοιαῦτα τινὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἴπομεν.

§200Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσητε τὶ εἶπον.

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπάρχει ρητὴ διάταξις εἰς τὸ Σύνταγμα περὶ τῶν ἀσέμνων.

§202Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄλλο αὐτό. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς κατασχέσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ παρακολουθῶ ὀλίγον τὰς σχετικὰς συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, λέγω καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὁ κ. Παπαθανάσης ὑπεστήριξεν τὴν γνώμην αὐτήν. Καὶ δὲν τὴν ὑπεστήριξεν μόνον χθές, τὴν ὑπεστήριξεν καὶ ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος διὰ τοῦ ὁποίου ἐκυροῦμεν τὴν σύμβασιν τῆς Γενεύης περὶ ἀσέμνων, τονίσας καὶ ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ ὑπαγωγὴ τῶν περὶ ἀσέμνων δημοσιευμάτων παραβάσεων εἰς τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Τὸ ὑπεστήριξεν δὲ καὶ προχθές.

§203Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Νὰ σᾶς ἐξαγάγω ἀπὸ τὸν κόπον, διότι ἐθέσατε μίαν προϋπόθεσιν ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς ἐμέ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον εἶναι τόσον ὀρθόν, ὥστε καὶ ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ζαβιτζιᾶνος ἔχει ρητὴν δήλωσιν ὅτι ἐξαιρεῖ τὰ δημοσιεύματα ἐκεῖνα.

§204Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μὰ διατὶ ἀρνεῖσθε τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν χθὲς διετυπώσατε; Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰ πρακτικά.

§205Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπιμένω ἐπ’ αὐτοῦ.

§206Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Λοιπὸν σεῖς ἐπιμένετε καὶ ἰσχυρίζεσθε ὅτι καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἀντισυνταγματική. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς παρατηρήσεώς σας ἀσχολοῦμαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν συνταγματολογίαν. Διότι δυστυχῶς ἀναγκάζομαι νὰ ἑρμηνεύω τὸ Σύνταγμα τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης εὐκολίας, ὅπως πνευματωδέστατα εἶπεν ὁ συνάδελφος κ. Λιβαθινόπουλος, ὅλοι τὸ ἡρμήνευσαν καὶ ἀνεκάλυψαν ὅτι ὅλαι αἱ κατασταλτικαὶ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου εἶναι προληπτικαί, καὶ συνεπῶς ἀντισυνταγματικαί. Περιορίζομαι δὲ ν’ ἀναφέρω ἁπλῶς ὅτι τὰς ἰδίας αὐτὰς διατάξεις ὁ ἔγκριτος συνταγματολόγος κ. Σβῶλος δὲν τὰς εὑρίσκει ἀντισυνταγματικάς. Διότι, ὡς λέγει, ἐλευθερία τοῦ Τύπου εἶναι ἡ προστασία τῶν στοχασμῶν, καὶ οὐχὶ ἡ ἀσυδοσία τῆς πορνογραφίας καὶ τῶν παρεμφερῶν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς δημοσίας ἠθικῆς καὶ κατὰ τῆς κοινωνίας.

§207Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ὑποστηρίζει ὅτι τὰ ἀδικήματα τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων καλῶς ὑπάγονται εἰς τά Πλημμελειοδικεῖα; Μίαν πληροφορίαν ζητῶ.

§208Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Βεβαίως αὐτὸ ὑποστηρίζει.

§209Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κρίνει ὅτι διὰ νόμου.....

§210Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐλευθερία τῶν στοχασμῶν, λέγει, δὲν εἶναι βεβαίως; ἡ δημοσίευσις εἰκόνων σκανδαλιστικῶν καὶ πορνογραφημάτων.

§211Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Τὶ ὑποστηρίζει ὁ κ. Σβῶλος; ὅτι εἶναι συνταγματικὴ ἡ διάταξις, ἢ ὅτι δὲν εἶναι; Τὶ θίγει τὸ ζήτημα αὐτό;

§212Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποστηρίζει αὐτὰ ποὺ σᾶς εἶπα, ὑποστηρίζει ὅτι τὸ Σύνταγμα προστατεύει τὴν ἐλευθερίαν τῆς διὰ τοῦ Τύπου ἐκδηλώσεως τῶν σκέψεων καὶ τοῦ στοχασμοῦ. Κύριοι βουλευταὶ, ἔχω τὴν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἀπαντήσας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων συνταγμάτων, καὶ τῶν νόμων, καὶ τῶν ἑρμηνειῶν, ἀπέδειξα ὅτι οὐδὲν ὑπάρχει καὶ εἰς οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἀντισυνταγματικὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐν πλήρη ἁρμονίᾳ πρὸς τὴν ὀρθὴν καὶ τὴν ἀληθῆ ἔννοιαν τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, αἱ ὁποῖαι προστατεύουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Εἶπον καὶ ὅταν τό πρῶτον τὸ εἰσηγούμην, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου στρεφομένου κατὰ τοῦ Τύπου. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχει περιεχόμενον καὶ σκοπὸν ὕψιστον ἱερώτατον, νὰ ρυθμίσῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου ἄνευ οὐδεμιᾶς προκαταλήψεως, ἄνευ οὐδενὸς ὑπολογισμοῦ, μακρὰν παντὸς πνεύματος αὐθαιρεσίας. Ἀλλὰ εἶπον: διατὶ τὸ ὑποβάλλετε τώρα; Καὶ ἀπετολμήθη ὁ ἄτοπος ὑπαινιγμὸς καὶ ἡ ἀνοίκειος ἐρώτησις: Μήπως τὸ ὑποβάλλετε, διότι τώρα τὰς ἡμέρας αὐτὰς ὁ Τύπος προσφέρει ὑπηρεσίας καταγγέλλων δημοσίας καταχρήσεις; Ἔχω λοιπὸν πᾶν δικαίωμα κύριοι, βουλευταί, ὑπευθύνως καὶ ἐγκύρως ὑπὸ τὴν ἰδιότητά μου ὡς ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἴπω, ὅτι ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων κυβερνᾶ τὸν τόπον, τὰ ἀδικήματα τῶν ὁποίων τὸ περιεχόμενον εἶναι καταχρήσεις στρεφόμεναι κατὰ τοῦ δημοσίου πλούτου ἐτιμωρήθησαν παραδειγματικῶς καὶ συμφώνως πρὸς τούς κειμένους νόμους καὶ συντόνως. Ὅταν ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἐζήτησα στατιστικὴν τῶν ἀποφάσεων τῶν πενταμελῶν Ἐφετείων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας συνέστησα εἰς τοὺς εἰσαγγελεῖς τῶν Ἐφετῶν ὅπως ἐπισπεύδωνται αἱ ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων αὐτῶν τοιαῦται ὑποθέσεις. Ἔχομεν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν ὑπὲρ ἡμῶν, ὅτι ἀφ’ ἧς κυβερνῶμεν τὸν τόπον, καθιερώσαμεν τὸν νόμον περὶ ἀπονομῆς χαρίτων, λειτουργοῦντος τοῦ ὁποίου οὐδεμία ἀπενεμήθη χάρις εἰς οὐδένα ὑπαίτιον τοιούτων ἀδικημάτων.

§213Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προχθὲς ἐδώσατε ἐδῶ εἰς τὴν Βουλὴν χάριν.

§214Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἄλλο αὐτό. Ἡ Βουλὴ ἐπρότεινε. Εἰς οὐδένα ὑπαίτιον τοιούτου ἀδικήματος ἀπένειμεν ἡ Κυβέρνησις. Καὶ θέλω ν’ ἀνατρέξῃ ὀλίγον εἰς τὸ παρελθὸν ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία καὶ ν’ ἀναπολήσῃ τὶ ἐγένετο ἀκόμη καὶ ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὅτε ὁ θεσμὸς τῶν χαρίτων ἐλειτούργει κατὰ τρόπον λίαν ἀνώμαλον, καὶ τὴν ἑπομένην τῆς καταδίκης ἀπενέμοντο χάριτες καὶ ἐπροκαλοῦντο καὶ ἐπερωτήσεις ἐντὸς τῆς Βουλῆς αὐτῆς ἐναντίον τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§215Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦτο ἡ οἰκουμενική.

§216Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐκάμομεν τὴν ἐπερώτησιν. Ἦτο ἡ Κυβέρνησις συνασπισμοῦ.

§217Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔστω τοῦ Συνασπισμοῦ. Ἀλλ’ ἐρρίφθησαν ἀνοίκειοι, ὡς εἶπον, ὑπαινιγμοὶ κ. βουλευταί, ἐντὸς τῆς αἰθούσης, ὅτι δῆθεν τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου θὰ εἶχε ποτὲ σκοπὸν νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἀποκάλυψιν καὶ τιμωρίαν τῶν ἐγκλημάτων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα κολάζονται αὐστηρῶς συντόνως καὶ παραδειγματικῶς ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἐμπνεομένων ἐν τούτῳ ἀπὸ τὸ πνεῦμα τῆς ἀνωτέρας ἠθικῆς τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως (χειροκροτήματα). Διότι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἔχει καὶ μίαν παράδοσιν. Ἦλθε μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909 καὶ εἰς τὴν ὅλην προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλλε πρὸς ἐξυγίανσιν τῆς δημοσίας ζωῆς ἐνθυμεῖσθε ὅτι περιέλαβε καὶ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Ἐνήργησε μίαν σειρὰν δικῶν τῶν καταχραστῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεκλείσθησαν εἰς τὰς φυλακάς, ἐνῷ ὑπὸ τὸ πρώην καθεστώς, τὸ καταλυθὲν ὑπὸ τῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 ἔμενον ἀσύδοτοι.

§218ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε τὰ στρατοδικεῖα.

§219Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Καὶ τὰ στρατοδικεῖα κ. βουλευτά, ἐπειδὴ τὰ ὑπαινίττεσθε, ἐτιμώρησαν πάντοτε παραδειγματικῶς τοὺς καταχραστάς, οἱ ὁποῖοι εἰς ἄλλα καθεστῶτα ἐθεωρήθησαν καὶ ὡς πολιτικοὶ ἐγκληματίαι. Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δοθοῦν ἀπὸ τὴν δικαιοσύνην τοῦ τόπου, δὲν εἶναι δεδικαιολογημένος οἱοσδήποτε ὑπαινιγμὸς, ὅτι θὰ ὑπῆρχε ποτὲ οἱαδήποτε πρόθεσις ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεων νὰ ἐμποδίσῃ τὸν κολασμὸν ἀδικημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν τοιοῦτον περιεχόμενον, σκανδάλων καὶ καταχρήσεων. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι θέλομεν, εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλουν ὅλοι οἱ Ἕλληνες πολῖται, οἱ πληττόμενοι ἀπὸ τὴν ἀσύδοτον, ἀπὸ τὴν ἀνεύθυνον διαχείρισιν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων ἀπὸ μέρους τοῦ Τύπου. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο δεκτόν, αἱ ποινικαὶ δίκαι νὰ διεξάγωνται διὰ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔγινε καὶ εἰδικώτερος ὑπαινιγμὸς τὴν στιγμὴν αὐτὴν θὰ ἦτο ἐντελῶς περιττὸν νὰ ὑπομνησθῇ, ὅτι καὶ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς κολαζόμενα καὶ δικαζόμενα ἀδικήματα ὑπὸ τὴν ἔμπνευσιν καὶ ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως ἤχθησαν εἰς φῶς καὶ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Οὐδεὶς ἠμπόδισε καὶ οὐδεὶς θὰ ἐμποδίσῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸν τοιοῦτον ἔλεγχον, διότι ὁρίζεται εἰς αὐτὸ ρητῶς ὅτι ὅταν εἶναι ἀξιόποινος ἡ πρᾶξις ἐπιτρέπεται πάντοτε ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας. Εἶναι ἐλευθέρα ἑπομένως ὅταν ἡ δυσφήμησις στρέφεται κατὰ δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἀφορᾷ τὰ δημόσια καθήκοντα, πρόκειται δὲ καὶ περὶ ἀξιοποίνου πράξεως εἶναι ἐλευθέρα πάντοτε ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας. Ὅταν λοιπὸν αὐτὰ εἶναι γραμμένα εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅταν ὑπάρχουν αὐταὶ αἱ ἀρχαὶ καὶ αὐταὶ αἱ διατάξεις οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο καλοπίστως νὰ δικαιολογήσῃ τοὺς ἐντελῶς, θὰ τὸ ἐπαναλάβω ἀνοικείους ὑπαινιγμοὺς δι’ οὕς δῆθεν δι’ αὐτὸ ὑπεβλήθη κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι τοιοῦτον δῆθεν ἀνήθικον σκοπὸν ἐπιδιώκει. Ἀλλ’ ἐλησμονήθη ὡς εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἤρχισε νὰ ἑτοιμάζηται ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ ἰδίου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἐγένετο περὶ τὸ τέλος τοῦ 1928, διότι ἀνεγνωρίσθη ἔκτοτε ἡ ἀνάγκη τῆς καθιερώσεως ποινικοῦ κώδικος. Κατηρτίσθη τότε ἡ Ἐπιτροπή, ἐμελετήθη τὸ ζήτημα, ἠσχολήθησαν συνταγματολόγοι καὶ ποινικολόγοι τὸ παρεσκεύασαν τὸ συνεπλήρωσαν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ κατέληξε νὰ εἰσαχθῇ τώρα εἰς τὰ νομοθετικὰ Σώματα. Ἀλλὰ διατὶ εἶπον ἡ σύμπτωσις αὐτή; Ἦτο προσέθεσαν ἀντιπολιτικὸν νὰ κατατεθῇ τώρα. Ἀλλὰ ἂν ἦτο ἀντιπολιτικὴ ἡ κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς κατάθεσις, τὴν ἄποψιν ταύτην βεβαίως δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐξετάσῃ ἡ ἀντιπολίτευσις καὶ οἱονεὶ προστατεύουσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὴν ἐπικρίνῃ. Τὰς εὐθύνας τὰς ὑπέχει ἀκεραίας ἡ Κυβέρνησις, οὔτε τὰς ἠρνήθη, οὔτε θὰ τὰς ἀρνηθῇ. Καὶ ἀποτελεῖ πράγματι ἐπέμβασιν εἰς ἀλλότρια καθήκοντα τὸ νὰ ἐξετάζῃ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς τὰ ὑποβάλλομεν τώρα ἀπὸ ἀπόψεως πολιτικῆς ψυχολογίας. Ἀλλ’ ὡς ἐτόνισα τὸ νομοσχέδιον παρεσκευάσθη ἀπὸ πολλοῦ διὰ νὰ ἱκανοποιήσῃ ἀνάγκην γενικῶς ἀνεγνωρισμένην παρ’ ὅλης τῆς Κοινωνίας. Δὲν τὸ ἐνεπνεύσθη ἡ Κυβέρνησις εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν. Δὲν ἐγεννήθη ἀπὸ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς ἐξ ὡρισμένης προσφάτου ἀφορμῆς.

§220Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἀνεγνώρισαν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§221Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀποδεικνύεται λοιπὸν πλήρως ὅτι τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη ὑφ’ ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τὰς συνταγματικὰς καὶ τὰς ἐπιστημονικάς, ὀφείλω δὲ καὶ πάλιν νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν προσπάθειαν τὴν ὁποίαν κατέβαλεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, διὰ τὴν ἀρτιωτέραν κατάρτισιν αὐτοῦ, προσπάθειαν ἀξίαν πάσης ἐξάρσεως, διότι ἐγένετο κατόπιν μελέτης ἐπιμελοῦς καὶ ἐπιστημονικῆς ὁλοκλήρου τοῦ νομοσχεδίου συμφώνως πρὸς τοὺς κανόνας τῆς ἐπιστημονικῆς καὶ ὑπευθύνου συζητήσεως τῶν νομοθετούντων, καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν ἐντυπώσεων καὶ ἀντιλήψεων καὶ τοῦ θορύβου τοῦ δημιουργηθέντος, καὶ ψηφισμάτων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων ξένων πρὸς τὸ ἐπιστημονικὸν περιεχόμενον αὐτοῦ, ψηφισμάτων τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς—ὡς τοὐλάχιστον ἐγὼ γνωρίζω—ἔχουν προκληθῆ καὶ ἀπὸ τὸν ἐνδιαφερόμενον δημοσιογραφικὸν κόσμον τὸν κακῶς—καὶ πάλιν τὸ ἐπαναλαμβάνω—παρεξηγήσαντα τὸ νομοσχέδιον ὡς δῆθεν κατ’ αὐτοῦ στρεφόμενον, ἐνῷ πρόκειται περὶ μέτρου τὸ ὁποῖον τίθεται ὑπὲρ τοῦ Τύπου. Διότι ἡμεῖς τοὐλάχιστον πιστεύομεν ὅτι ὁ Τύπος ἐν Ἑλλάδι, ὁ Τύπος ὁ ὁποῖος εἰς ὡρισμένας ἱστορικὰς περιόδους προσέφερεν πράγματι ἐξαιρετικὰς ὑπηρεσίας εἰς τὸν τόπον εἶναι ἄξιος καλλιτέρας τύχης. Δὲν εἶναι οὔτε ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτοῦ, οὔτε ὑπὲρ τῆς τιμῆς αὐτοῦ, οὔτε ὑπὲρ τοῦ ἠθικοῦ κύρους αὐτοῦ τὸ αἰσχυντηλὸν θέαμα τοῦ λυσσώδους κυκλοφοριακοῦ ἀνταγωνισμοῦ ὑπὸ τὸν οἶστρον τοῦ ὁποίου ἐμφανίζει τόσην τραχύτητα καὶ βιαιότητα καὶ πολλάκις χυδαιότητα ἐκφράσεων, δὲν στηρίζει δ’ ἠθικῶς οὐδ’ ἐπιβάλλει τὸν ἀγῶνα αὐτοῦ, καὶ ὅταν ἀκόμη ἀσκῇ δημόσιον ἔλεγχον καὶ νομίζῃ ὅτι προσφέρει ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον, διότι ὁ τοιοῦτος ἀγών του ἔχει γενικώτερον σκοπὸν τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἀληθείας ὑπὲρ τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ πράττοντες τὰ κοινὰ καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς καὶ ἔξω αὐτῆς ἀγωνίζονται καὶ ὁ γενικώτερος αὐτὸς σκοπὸς δὲν ἐπιτυγχάνεται, ὅταν καταβιβάζεται ὁ ἀνταγωνισμὸς τοῦ Τύπου εἰς τοιοῦτον ἐκτραχηλισμὸν καὶ ἐκχυδαϊσμὸν τόσον εἰς τὴν ἀρθρογραφίαν αὐτοῦ, ὅσον καὶ εἰς ὅλο τὸ περιεχόμενον τῶν ὀργάνων του. Ὑπὲρ τοῦ Τύπου λοιπὸν τίθεται τὸ νομοσχέδιον ὅπως εἶναι ὑπὲρ τοῦ Τύπου ὅλα τὰ ἁπανταχοῦ ληφθέντα σχετικὰ μέτρα καὶ τὰ ἁπανταχοῦ μελετώμενα. Ἐκτὸς τοῦ ποινικοῦ κώδικος περὶ Τύπου ἐπιβάλλεται ὡς εἶπον νὰ θεσπισθῇ καὶ πειθαρχικὸς κῶδιξ. Εὐτυχῶς ὅτι καὶ παρ’ ἡμῖν ἡ ἀνάγκη καὶ τοῦ πειθαρχικοῦ αὐτοῦ κώδικος παραλλήλως πρὸς τὸν ποινικὸν ἔχει ἀναγνωρισθῇ. Ὑπεβλήθησαν εἰς ἡμᾶς τοιαῦται εὐχαὶ μὲ συγχαρητήρια ἀπὸ μέρους ἐντίμων ἐργατῶν τοῦ Τύπου συναισθανομένων ὅτι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἐργάται τοῦ πνεύματος—ἐννοῶ τῶν μελῶν τῆς ἑνώσεως τῶν συντακτῶν—οἱ ὁποῖοι ἀντιλαμβάνονται ὅτι ἡ ἀποστολή των δὲν εἶναι νὰ ἐμφανίζωνται ὡς συγγραφεῖς πορνογραφικῶν δημοσιευμάτων, τὰ ὁποῖα περιέχουσιν παντὸς εἴδους ἀπρέπειαν, καὶ τὰ ὁποῖα ὑπενθυμίζουν τὴν εἰκόνα, τὴν ὁποίαν εἷς δημοσιολόγος ἔδωκεν ἄλλοτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, πρὶν ἢ καθιερωθῇ ἡ παρομοιώδης εὐπρέπεια, ἡ ὁποία ἐπικρατεῖ εἰς τὸν Ἀγγλικὸν Τύπον, εἰπὼν ὅτι ἡ γλῶσσα τὴν ὁποίαν μεταχειρίζεται ὁ Τύπος ὁμοιάζει μὲ τὴν γλῶσσαν ἐκβεβακχευμένου καὶ ἐκτετραχηλισμένου γυναίου. Ὑπὸ τὰς ἐμπνεύσεις αὐτὰς καὶ τὰς γενικωτέρας σκέψεις κύριοι βουλευταί, ἔθεσεν ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ἐπέμενεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ὡς ὑπεβλήθη ἀρχικῶς, ἀπεδέχθη πλείστας τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἀπὸ μέρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Ὡς δ’ ἐτροπολογήθη τοῦτο γενικῶς καὶ κυρίως εἰς τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα τὴν δυσφήμησιν, τὴν συκοφαντίαν, καὶ τὴν ἐξύβρισιν ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι κατέστη ὅσον οἷον τε πληρέστερον διὰ τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ἐκπληρώσῃ. Δὲν ἀγνοῶ ὅτι ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι ἡ χρυσῆ πρᾶξις. Ἀποδέχομαι ὅμως ταύτην καὶ παρὰ τῶν δικαστηρίων, σύμφωνον πρὸς τὸ γενικώτερον πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ, καὶ τὴν κύρωσίν του παρὰ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι θὰ κατορθώσωμεν οὕτω νὰ προσφέρωμεν μίαν ἀληθῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Χώραν, εἰς τὴν Κοινωνίαν, εἰς τὸν δημόσιον βίον, καὶ τὴν δημοσίαν ἠθικήν, ἀλλὰ συγχρόνως ἀληθῆ ὑπηρεσίαν καὶ εἰς αὐτὸν τὸν Τύπον τοῦ ὁποίου τὴν λειτουργίαν θὰ ἀνυψώσωμεν ἀνταξίως τοῦ ἀνωτέρου προορισμοῦ του. (χειροκροτήματα ζωηρὰ παρατεταμένα).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη, ὑπεβλήθη πρότασις παρὰ 15 βουλευτῶν περὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς κατ’ ἀρχὴν παραδοχῆς τοῦ νομοσχεδίου διὰ ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Καλοῦνται ὡς ψηφολέκται οἱ κ. κ. Γ. Ἀναστασίου, Π. Μαντᾶς, καὶ Δ. Ἡρακλείδης, καὶ ἄρχεται ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν αὐτῶν ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, τοῦ ζητήματος τεθέντος οὕτω: Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου λέγουσι «ναί», οἱ δὲ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν «ὄχι». Πρὸ τῆς ψηφοφορίας ἀνακοινοῦται δήλωσις τοῦ βουλευτοῦ κ. Λ. Νάκου ἔχουσα οὕτω: «Τέκνον τῆς δημοσιογραφίας, διὰ τῆς ὁποίας ἔφερα εἰς τὴν δημοσιότητα ὅλα τὰ διανοήματά μου, δὲν δύναμαι νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νόμου θίγοντος ὁπωσδήποτε τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία παρὰ τὰς ἐνίοτε ὑπερβασίας του, ἀποτελεῖ ἐν πάσῃ περιπιώσει πολυτιμότατον ὄργανον τῆς Δημοκρατίας». Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ γενομένης τῆς διαλογῆς ὁ κ. Πρόεδρος ἀνακοινοῖ ὅτι προέκυψε τὸ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 166. Εἶπον ναὶ 130. Εἶπον ὄχι 36, (κατὰ τὸ παρατιθέμενον πρωτόκολλον).

Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν κατ’ ἀρχήν. Ἄρχεται ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις.

§223Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νὰ γίνῃ αὔριον ἡ συζήτησις.

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ ἀναβολή.

§226Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀπόψε ἡ κατ’ ἄρθρον συζήτησις, διότι ἡ Βουλὴ εἶναι καταπεπονημένη, ἂν ἐπιμένῃ ὅμως ἡ Κυβέρνησις, ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω εἰς τὴν δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§227Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπίσης καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ συζητήσω εἰς τὴν βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2588 καὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τῶν ἀναπήρων ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολέμου 1897 καὶ τῶν ἀναπήρων φυματικῶν ὑπαξιωματικῶν συνεπείᾳ τραυμάτων ληφθέντων κατὰ τοὺς πολέμους 1897, 1912, 1913 καὶ 1916–1923». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπὲρ Ἀγροφυλακῆς φόρου ἐπὶ χαρουπίων Κρήτης ἐσοδείας 1930». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐξαιρέσεως φορτίων τινων μεταχειρισμένων ἐπισώστρων ἀπὸ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ νόμου 4608 τοῦ 1930». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως δευτεροβαθμίων διοικητικῶν δικαστηρίων ἀμέσου φορολογίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναθεωρήσεως ὡρισμένου εἴδους ἀποφάσεων τοῦ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ κώδικος τῶν νόμων 2430 καὶ 4485 περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεχεδίου νόμου «περὶ χρόνου παραγραφῆς ἀξιώσεων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ δανείων χορηγηθέντων ἐγγυήσει τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ λειτουργίας Σχολῆς Πολέμου ἐν τῷ Πολεμικῷ Ναυτικῷ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρήσεως τῆς ἐν Σάμῳ Μοναστηριακῆς περιουσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 10.45′ μ. μ.)