1931.06.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 86η

ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ ἕνωσις ἀστῶν προσφύγων Νέας Σμύρνης, ἡ κοινότης Π. Φαλήρου, οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Καλλιθέας, ἡ κοινότης Καλαμακίου, ὁ καλλωπιστικὸς σύλλογος Λεύκας, συγχαίρουν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἀπόφασιν ὅπως ἀνεγείρῃ τὸ δικαστικὸν μέγαρον εἰς τὴν συνοικίαν Μακρυγιάννη. —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Δημ. Γιαννατσοῦ παραπονουμένου ὅτι ἐπλήρωσεν διὰ φόρον αἰγοπροβάτων ἐκδιασθείς. —Ὁ πρόεδρος τῶν Μακεδονομάχων Γουμενίτσης καὶ Δράμας, ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κέντρου τῶν ὀργανώσεών των. —Οἱ κάτοικοι Βερροίας ζητοῦν τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως Τριποτάμου. —Διάφοροι συνοικισμοὶ τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἄμεσον λύσιν τοῦ ζητήματος φωτισμοῦ καὶ συγκοινωνίας Θεσσαλονίκης. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ξανθόπουλος, Ε. Τριποδάκης, Κ. Κατσαδήμας, Ν. Καραμᾶνος καὶ Α. Παχνὸς, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ στρατολογίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Μπακάλμπασης, Δ. Εὐθυμιάδης, καὶ Ν. Τερζόγλου, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὀργανισμοῦ ὑπηρεσίας Γεωργίας καὶ Ἐποικισμοῦ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ, καὶ συστάσεως διευθύνσεως Ἐποικισμοῦ παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Ξανθόπουλος καὶ Κ. Κατσαδήμας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν «περὶ μονιμοποιήσεως ὑγειονομικῶν». Οἱ κ. κ. Ε. Βενιζέλος (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν) Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Β. Δεληγιάνης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς νομίμως συσταθείσης ἐπιτροπῆς διὰ τοῦ ἀπὸ 4 Αὐγούστου 1923 Διατάγματος πρὸς ἐκκαθάρισιν ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων ἐπαρχίας Σμύρνης κλπ. καὶ συμπληρώσεως, τροποποιήσεως καὶ ἑρμηνείας διατάξεων τῶν νόμων 4354 καὶ 4717 περὶ Ταμείου Ἀνταλλαξίμων κλπ.». Οἱ κ.κ. Α. Ἀλεξανδρῆς (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Ἀγροτικῆς πίστεως νήσου Κερκύρας». Ὁ κ. Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 163 § 2 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας τοῦ ἀφορῶντος τὰ κατὰ τῆς δι’ ἀπευθείας κλήσεως εἰσαγωγῆς προσφυγάς». Οἱ κ. κ. Γ. Κατεχάκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ ἐγκρίσεως προσθέτου δαπάνης δραχμῶν 247.000 διὰ τὴν κατασκευὴν Ἡρώου Σερρῶν καὶ ἐγγραφῆς ἰσοπόσου πιστώσεως εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὑπουργείου Στρατιωτικῶν χρήσεως 1931–32». Οἱ κ. κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) καὶ Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον Ἀθηνῶν διὰ τὴν ἀνέγερσιν κτιρίων καὶ ἄλλων ἐγκαταστάσεων, περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς ἀνοικοδομήσεως, καὶ περὶ αὐξήσεως τῆς ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως αὐτοῦ». Αἱ ἁρμόδιαι Κοινοβουλευτικαὶ Ἐπιτροπαὶ ὑποβάλλουσι τὰς ἐκθέσεις αὐτῶν ἐπὶ τῶν κάτωθι νομοσχεδίων: 1) «Περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς ἐν Σάμῳ μοναστηριακῆς περιουσίας». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3635(1928) περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 2300 περὶ ἱδρύσεως ἐν Χίῳ Χιακοῦ Ἡρώου». 3) «Περὶ ἱδρύσεως Παρθεναγωγείου ἐν Τσαγκαράδᾳ καὶ Ἀργοστολίῳ». 4) «Περὶ ἐνεργείας ἐράνων καὶ λαχειοφόρων ἢ φιλανθρωπικῶν ἀγορῶν». 5) «Περὶ καταργήσεως τοῦ ὑπὲρ ἀγροφυλακῆς χαρουπίων Κρήτης τῆς ἐσοδείας 1930». Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ συστάσεως θέσεως Κυβερνητικοῦ Ἐπιτρόπου παρὰ τοῖς Πανεπιστημίοις Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης». Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4755 περὶ κώδικος τῶν νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 2189 τοῦ 1920 ὡς ἐτροποποιήθη κλπ. περὶ ἐξαγορᾶς ἐμφυτευτικῶν κτημάτων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§3Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Τὸ δημοτικὸν νοσοκομεῖον, κ. Πρόεδρε, ἱδρύθη χάριν τῶν ἀρρώστων τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ μόνον αὐτοὶ δὲν ἀπολαμβάνουν νοσοκομιακῆς περιθάλψεως, διότι ὅλαι αἱ κλῖναι τοῦ νοσοκομείου εἶναι διατεθειμέναι διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν φοιτητῶν. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον νοσοκομεῖον, τὸ ἐπονομασθὲν προσφυγικόν, δὲν ἠξεύρω δὲ διὰ ποῖον λόγον, τὸ ὁποῖον ἔχει 350 κλίνας καί, καίτοι εἶναι δημόσιον δὲν διαθέτει οὔτε μίαν κλίνην διὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν φοιτητῶν. Τὸ ὑπουργεῖον ἐπεμβαίνει ἐν τούτοις εἰς τὸ δημοτικὸν νοσοκομεῖον ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσαχθῇ οὔτε εἷς ἀσθενής. Πολλοὶ τῶν πτωχῶν δημοτῶν τοῦ δήμου Ἀθηναίων ὄχι μόνον δὲν ἀπολαμβάνουν νοσοκομιακῆς περιθάλψεως, ἀλλ’ ἀποθνήσκουν εἰς τοὺς δρόμους ἐλλείψει καὶ φαρμάκων ἀκόμη.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ εὐρύτερον, διότι μᾶς ἔρχονται ἀσθενεῖς καὶ δὲν ἠξεύρομεν ποῦ νὰ τοὺς βάλωμεν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεννοηθῆτε ἰδιαιτέρως μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς· δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποφασίσῃ ἐδῶ ἡ Βουλή.

§6Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Εἶναι παράδοξον νὰ ζητεῖτε λόγον ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς διότι ὁ δῆμος Ἀθηναίων δὲν διαθέτει περισσοτέρας ἀπὸ 150 ἢ 200 κλίνας. Καθὼς γνωρίζετε εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὅλα τὰ νοσοκομεῖα εἶναι δημοτικά. Ἐδῶ ζητεῖτε λόγον εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς· διότι ὁ μὲν δῆμος Ἀθηναίων, διαθέτει μόνον 80 κλίνας τὸ δὲ Κράτος διαθέτει περὶ τὰς 2 χιλ. εἰς Ἀθήνας καὶ Πειραιᾶ. Εἶναι τοὐλάχιστον παράδοξον καί ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἐννοῶ τὴν ἐρώτησιν. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. βουλευτὴς νὰ τὴν μετατρέψῃ εἰς ἐπερώτησιν θὰ εἶμαι εὐτυχὴς νὰ τοῦ ἀπαντήσω.

§7Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν πταίει ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τήν κατάστασιν. Διατὶ ἡ διδασκαλία νὰ μὴ γίνεται καὶ εἰς ἄλλα νοσοκομεῖα;

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μᾶς ἔρχονται οἱ ἀσθενεῖς καὶ δὲν ἔχομεν ποῦ νὰ τοὺς βάλομεν. Εἰς τὸ Πολιτικὸ νοσοκομεῖον 40 κλίνας· τὰς κρατοῦν διὰ τοὺς φοιτητάς.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κ. κ. Νικολίτσας καὶ Παπαθανάσης ἵνα καταθέσωσιν ἀναφορὰν τοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου Ναυπάκτου αἰτοῦντος τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ συντάξεων τῶν ὑγιειονομικῶν.

§10Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Ὑγιεινῆς. Οἱ σύλλογοι τῆς περιφερείας Ναυπάκτου εὑρίσκονται εἰς δικαίᾳ ἐξεγέρσει διότι μολονότι ὑπάρχει νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν ὑπάρχοντα νόμον περὶ συντάξεων τῶν ὑγιειονομικῶν ἐν τούτοις δὲν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς ὅπως ψηφισθῇ τὸν ἐν λόγῳ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἡσυχάσουν οἱ ἄνθρωποι.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§12Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι ὅλοι.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλιγκάτσης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ὀργανώσεων Γιαννιτσῶν, ζητουσῶν τὴν ἐγκατάστασιν τμήματος Στρατοῦ, Ἀγροτικῆς Τραπέζης κλπ.

§14Π. ΚΑΛΙΓΚΑΤΣΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας. Πρόκειται διὰ τὴν σύστασιν ὑποκαταστήματος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης εἰς τὸν νομὸν Πέλης. Ὁλόκληρος ἀγροτικὴ περιφέρεια, ἡ ὁποία δὲν ἔχει κανένα πιστωτικὸν ἵδρυμα. Εἶχε δὲ ἀναγνωρισθῆ ἡ ἀνάγκη νὰ ἱδρυθοῦν ὑποκαταστήματα εἰς τοὺς νομοὺς. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἵδρυσις αὐτῶν, διότι οἱ κάτοικοι ἀναγκάζονται νὰ πηγαίνουν 100 χιλιόμετρα δρόμον διὰ νὰ κάνουν τὴν δουλειάν των. Παρακαλῶ νὰ συσταθῇ ἡ ταχυτέρα ἵδρυσις τῶν ὑποκαταστημάτων αὐτῶν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος ὅπως ἀναπτύξῃ αἴτησιν τοῦ Συνδέσμου σμυριδεργατῶν Νάξου σχετικῶς πρὸς κράτησιν 20% τῆς παραδιδομένης σμύριδος παρ’ αὐτῶν.

§16Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Κύριοι βουλευταί, γνωρίζετε ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατ’ ἔτος παραλαμβάνει ὡρισμένας ποσότητας σμύριδος. Πέρυσι παρέλαβεν 15 χιλ. τόννων. Ἐπειδὴ ὅμως παρετηρήθη κάποια διαφορὰ μεταξὺ τῶν βιβλίων εἰς τὰ ὁποῖα παραχωρεῖται ἡ ποσότης τῆς παραλαμβανομένης σμύριδος, ἀπὸ τὴν πραγματικότητα παρετηρήθη δηλαδὴ ἕνα ἔλειμμα δύο τόννων περίπου, ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἠθέλησε νὰ καταλογίσῃ εἰς βάρος ὅλων τῶν ἐργατῶν τὸ ἔλειμμα. Διετάχθη ἀνάκρισις καὶ ἐνεργοῦνται ἤδη ἀνακρίσεις, καὶ προκύπτει ἐκ τῶν ἀνακρίσεων ὅτι, εἶναι σφάλμα τῆς πλάστιγγος. Ἐστάλη εἰδικὸς μηχανικὸς ὁ κ. Βοσσυντύτης ἴσως καὶ ἐβεβαίωσε ὅτι τὸ σφάλμα προέρχεται ἐκ τῆς πλάστιγγος, Ἡ ὑπηρεσία ὅμως τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐμμένει ἀκόμη νὰ καταλογίσῃ τὰ ἐλλείμματα εἰς τοὺς ἐργάτας καὶ νὰ τοὺς κρατεῖ 10% ὑπὸ τὸ ἡμερομίσθιον των τὸ ὁποῖον σημειώσατε ἐλαττώθη. Αὐτὸ εἶναι ὄχι μόνον παράνομον ἀλλὰ καὶ ὅλως διόλου παράλογον. Δὲν στηρίζεται εἰς οὐδεμίαν λογικήν. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ μοῦ εἴπῃ ἂν θὰ ἐπιμείνῃ ἡ ὑπηρεσία του εἰς τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§17Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ τὸ ἐξετάσω αὐτὸ τὸ ζήτημα μετὰ πάσης συμπαθείας.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν ἀφορῶσαν τοὺς ὑπουργοὺς Γεωργίας καὶ Ὑγιεινῆς.

§19Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας Κύριε ὑπουργέ, εἶναι γνωστοὶ οἱ λόγοι ἕνεκεν τῶν ὁποίων ἀπαγορεύσατε τὴν εἰσαγωγὴν τῶν πορτοκαλιῶν καὶ λεμονιῶν. Ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸν κόσμον τὸν εὑρίσκοντα τὴν θεραπείαν τῶν στομαχικῶν διαταράξεων εἰς τὴν χρῆσιν πορτοκαλιῶν καὶ λεμονιῶν, ἔρχομαι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀναθεωρήσετε τὴν πρᾶξιν σας καὶ νὰ ἀφήσετε τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν τῶν πορτοκαλιῶν διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ φορολογία ὑπερέβη καὶ τὰ κεραμίδια—τόσην βαρεῖαν φορολογίαν—νὰ ἔρχεται τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας νὰ φορολογῇ τὸ πορτοκάλι, τὸ ὁποῖον ἐνῶ τὸ ἐπέρναμε 1½ δραχμὴ νὰ τὸ πέρνωμεν 3½ δραχμάς. Δὲν ἐννοῶ αὐτὴν τὴν πραστασίαν τῶν διαφόρων τάξεων, ἐξαιρέσει τῶν γεωργῶν καὶ ἀγροτῶν διὰ τὰς ὁποίας εὑρίσκω ὀλίγην τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις. Διότι ὅταν συμβαίνῃ κάποια συμφορὰ εἰς τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς κτηνοτρόφους τοὺς ξεπαστρεύει τελείως. Συνεπῶς δι’ αὐτοὺς πλειοδοτῶ· ἀλλὰ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν τίνας ὑποστηρίζετε κ. ὑπουργέ; ὑποστηρίζετε τὴν παραγωγήν; Ὄχι. Ἀφορᾷ δὲ ἡ ἐρώτησίς μου καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ὑγιεινῆς. Εἶναι, κ. ὑπουργέ, φάρμακον τὸ πορτοκάλι; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ παρέμβητε. Ἂν ἤμην ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς θὰ παρενέβαινον καὶ θὰ ἔλεγον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ἢ εἰς τὸν κ. Βενιζέλον: Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ βάζωμεν φορολογίαν εἰς τὰ πορτοκάλια καὶ νὰ κάμωμεν μόνον κόρτε μὲ αὐτά. Σᾶς ἐξορκίζω νὰ ἐπαναφέρετε τὴν προτέραν κατάστασιν, διότι θὰ ἰδῆτε πολλοὺς οἱ ὁποῖοι θὰ πάθουν καὶ τότε ὁ κ. συνάδελφος τῆς ὑγιεινῆς δὲν θὰ μπορῇ νὰ σταθῇ, καὶ θὰ ἐργάζεται 24 ὥρες τὴν ἡμέραν.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσεριώνης ἐπὶ ἀναφορᾶς κοινοτήτων Σιμόπουλου καὶ Σκλήβα περὶ παντελοῦς καταστροφῆς τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς.

§21Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Παρακαλῶ κ. Πρόεδρε τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πᾶν δυνατὸν μέτρον διὰ τὴν προστασίαν τῶν κατοίκων αὐτῶν.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἀρτοποιητικῆς Ὁμοσπονδίας Πελοποννήσου Στερεᾶς καὶ Νήσων.

§23Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸ κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀρτοποιοὶ Πελοποννήσου Στερεᾶς καὶ Νήσων, ὑπέβαλλον μίαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦν ὅπως καὶ αὐτοὶ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἀποζημιωθέντων, Ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ ἀποζημιώσεως ὑπέβαλλον κατ’ ἐπανάληψιν ἀναφορᾶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, πλὴν ὅμως τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπήντησεν ὅτι δὲν εὑρίσκει πόρους νὰ τοὺς ἀποζημιώσῃ. Οἱ ἀρτοποιοὶ αὐτοὶ ὅμως ζητοῦν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Πιστολάκη διὰ τῆς ὁποίας ὄχι μόνον οἱ ἀρτοποιοὶ θὰ ἱκανοποιηθοῦν ἀλλὰ καὶ ὁ λαὸς θὰ φάῃ τὸ ψωμί του εὐθηνότερον, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος θὰ ὠφεληθῇ περὶ τὰ 15.000.000. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα προσεκτικὰ καὶ νὰ δώσῃ τὴν πρέπουσαν κατεύθυνσιν διότι δὲν πρέπει νὰ ὑφίσταται μία δινομία ἐπὶ δύο ἔτη.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσαδήμας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς Ἐμμ. Ποντικάκη, ἀναπήρου πολέμου, καφεπώλου Πυροσβεστικῆς Ὑπηρεσίας.

§27Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Παρακαλῶ κ, Πρόεδρε νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως καὶ ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 4183 τοῦ ἰσχύοντος ἐν Κρήτῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀγροτικὰ κτήματα τὰ ἀνήκοντα εἰς νομικὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα» (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3459 τῆς 17 Μαρτίου 1928 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 12 Νοεμβρίου 1927 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 26 Μαρτίου 1926 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ ρυθμίσεως τῶν φορτοεκφορτωτικῶν ἐργασιῶν εἰς τοὺς λιμένας τοῦ Κράτους». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν, συνεπληρώθη καὶ ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 3290 περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν καὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νόμου 4795 περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου 3221 περὶ Κτηματικῶν Τραπεζῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εὐθύνης καὶ προστασίας τῶν ξενοδόχων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως καὶ διοικήσεως τῆς Διεθνοῦς Ἐκθέσεως Θεσσαλονίκης». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ ποινικοῦ νόμου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου 4428 περὶ τρόπου διακοπῆς καὶ παραγραφῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ Δικαστηρίου ἀνηλίκων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς ξηρᾶς σταφίδος μελαίνης καὶ σουλτανίνας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεών τινων καὶ ἀδικημάτων ἀφορώντων εἰς τὰς γενικὰς ἀποθήκας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπισκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως τοῦ Δικαστικοῦ Μεγάρου Λαμίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου 4576 περὶ τροποποιήσεως τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3398 περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν». Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾶ τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καὶ δι’ αὐτοῦ μειοῦται ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ νὰ κινήσωσι τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Δὲν θὰ εἶχον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν σχετικῶς μὲ τὴν τροποποίησιν. Ἀλλὰ ἄγομαι νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ὡς ἐκ τοῦ λόγου ὁ ὁποῖος προεκάλεσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη παρ’ αὐτοῦ τοῦ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τῆς παραιτήσεως τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὡς δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξηγήθη, ὁ κ. πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς ἄλλως εἶχεν ἀναπτύξει κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς παραιτήσεως τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσάγεται ὅπως διευκοληθοῦν τὰ ἀντιπολιτευόμενα τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ Βουλῇ κόμματα ἐφ’ ὅσον νομίζουσιν ὅτι δύναται νὰ ἀσκήσουν ποινικὴν δίωξιν κατὰ τοῦ παραιτηθέντος ὑπουργοῦ, διότι δὲν ἔχουν τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν πρὸς τοῦτο βουλευτῶν νὰ διευκοληθῶσιν εἰς τοῦτο. Ἤχθη εἰς τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διότι ἐνόμισεν ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε σχετικῶς πρὸς τὴν παραίτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ ὅτι: ἐννοοῦσα νὰ καταγγείλῃ τοῦτον ὡς παραβάντα τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν. Ἐγὼ σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς καὶ τότε ἐδήλωσα καὶ ἤδη ἐπαναλαμβάνω ὅτι τοιοῦτον τι δὲν ἐσκόπουν. Εἶχον δὲ σοβαρὸν λόγον νὰ μὴ ζητήσω τοῦτο, διότι δὲν θεωρῶ εἰς οἱανδήποτε σχέσιν καὶ ἂν εὑρίσκομαι ἀπέναντι οἱουδήποτε πολιτικοῦ ἀνδρὸς ὁ ὁποῖος ἤχθη εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ ἀποτελέσῃ μέλος μιᾶς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμένον ἄνευ ἀποχρόντων ἀποδείξεων ἵνα προβῇ τις εἰς καταγγελίαν ἔστω καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διότι ἐὰν ἐνδιαφερόμεθα πάντως ἵνα ἀνυψώσωμεν τὸν πολιτικὸν κόσμον, ἵνα τὸν πολιτικὸν κόσμον τὸν διατηρήσωμεν εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν θέσιν ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ, δὲν πρέπει εἰκεῖ καὶ ὡς ἔτυχεν νὰ κατηγοροῦμεν ἄνευ ἀποδείξεων τοὐλάχιστον τοιούτων αἱ ὁποῖαι δύνανται κατὰ τὴν συνείδησίν μας νὰ ἐνισχύσουν μίαν τοιαύτην ἀγωγήν. Ἀλλὰ εἶχον ἕτερον λόγον εἶχον τὸν λόγον ὅτι διατελῶν ἐν γνώσει τοῦ πνεύματος τοῦ κρατοῦντος ἐν τῇ Βουλῇ τῆς πίστεως τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἔχει ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως ἡ πλειοψηφία δηλαδὴ ἡ ὁποία ὑποστηρίζει ταύτην. Ἐπαρκῶς δὲ μοῦ κατέστησεν ταύτην φανεράν, ἡ δήλωσις ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις διὰ νὰ μοῦ διευκολύνῃ τὴν κίνησιν τῆς ἀγωγῆς ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπεθύμουν, μοῦ προσεφέρθη νὰ μοῦ δανείσῃ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν τῶν φίλων του βουλευτῶν διὰ νὰ κινήσω τὴν δίωξιν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ διατελεῖ ὑπὸ ὅρους τοιούτους ὥστε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τόσον σαφῶς καὶ καθαρῶς νὰ δηλοῖ ὅτι δύναται νὰ μοῦ παράσχῃ ἐν αὐτῷ τὴν βοήθειαν ἵνα κινήσω ἀγωγὴν κατὰ μέλους τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἀποδώσω οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην μομφὴν εἰς τὸν συνάδελφόν μου, εἶναι ἀπολύτως δεδομένον ὅτι....οἱαδήποτε κατηγορία παρ’ ἐμοῦ ἢ παρὰ τῆς πτέρυγος ἐκείνης προερχομένη δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ τύχῃ τῆς προκηκούσης προσοχῆς. Εἶπον ὅτι διὰ τοῦτο οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἐπικρίνω τοὺς βουλευτὰς τῆς πλειοψηφίας τοὺς διατελοῦντας ἐν τοιαύτῃ σχέσῃ ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον ἄλλοτε περὶ τῆς θέσεως τοῦ Κοινοβουλίου. Τοῦτο ἐπεθύμουν νὰ εἶναι εἴς τινα ἄλλην θέσιν ὥστε πραγματικῶς καὶ εἰλικρινῶς νὰ λειτουργήσουν ἐν ὅλῃ αὐτῶν τῇ ἀρτιότητι οἱ Κοινοβουλευτικοὶ θεσμοί. Τοιοῦτόν τι ὅμως δὲν δύναμαι νὰ θεωρῶ ὅτι θὰ ὑφίσταται ἐφ’ ὅσον τοιαῦται δηλώσεις καὶ ἀδιαμαρτυρήτως παρὰ τῆς πλειοψηφίας ἀκούονται ἐν τῇ Βουλῇ, ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Δὲν ἐζήτησα τότε νὰ εἰσαγάγῃ τὸν παραιτηθέντα ὑπουργὸν εἰς δίκην οἱασδήποτε φύσεως. Ἕνα πρᾶγμα ἐζήτησα κ. βουλευταί, τὸ ἀκούσατε κατ’ ἐπανάληψιν μόνον ὅμως παρ’ ἐμοῦ. Ἐζήτησα ἵνα γίνῃ μία διασάφησις μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία περιῆλθε, δύναμαι νὰ εἴπω, εἰς τρομερὸν σημεῖον τῆς ὑποθέσεως τῆς ὁδοποιΐας. Αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἔφθασε εἰς τὸ σημεῖον ὥστε νὰ φροντίζῃ κατὰ τίνα τρόπον θὰ δύναται νὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύμβασιν καὶ ἐξεῦρεν μόνον τὴν πρόφασιν ἴσως καὶ ὡς πραγματικὴν αἰτίαν τὰ συμβάντα κατὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἐκεῖνα μόνον τοὐλάχιστον τὰ ὁποῖα ἤγαγον αὐτὸν εἰς τὴν σκέψιν ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Τοῦτο εἶναι πρὸ παντὸς ὅσα κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ποικιλοτρόπως διαδεδόμενα ἀκούονται ἐν τῷ Τύπῳ, ἀκούονται παρὰ τῇ Κοινῇ Γνώμῃ καὶ τῷ λαῷ, ὅτι μύρια ὅσα συντελοῦνται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐκεῖ κύριοι, ὑπάρχουσιν μεσάζοντες εἰς τὴν ἐκτέλεσιν, διὰ τοὺς ὁποίους οὐδεμίαν λαμβάνομεν πρόνοιαν οὔτε διὰ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου. Ὑπάρχουσι μεσάζοντες οἱ ὁποῖοι μὲ μόνον τὸν κόπον ὅτι κάμνουσιν μίαν σύστασιν ὑπὲρ τινος προσώπου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν μιᾶς ὁδοῦ ἀποκομίζουσι κέρδη ὄχι μικρά. Καὶ δυστυχῶς, ἡ μομφὴ αὐτὴ ἡ ἀόριστος ἡ ἀόριστος αὕτη μομφὴ ἔλαβε μίαν μεγάλην ἔκτασιν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἔκτασιν τῆς τοιαύτης μομφῆς ὀφείλεται καὶ ἡ παραίτησις τοῦ τέως κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀντὶ λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ὅπως διευκολύνῃ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἵνα κινήσῃ τὴν ποινικὴν ἀγωγὴν ἐν πλήρει ἐπιγνώσει διατελοῦσα ὅτι τοιαύτη ἀγωγὴ θὰ ἠδύνατο νὰ κινηθῇ, ὀρθὸ, ἦτο καὶ πρέπον καὶ ἐπιβαλλόμενον νὰ ἔχωμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οὐχὶ μόνος ἐγὼ συνέστησα ἀλλὰ καὶ ἄλλος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, νὰ χύσῃ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ δύναται νὰ χυθῇ ἂν συστηθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν κυρίων βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξετάσουν τὸ σύνολον τῆς ὑποθέσεως τῆς ὁδοποιΐας. Εὑρίσκω δὲ ὅτι ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τούτου θὰ εἶναι πολλαχῶς ὠφέλιμος. Ἐν πρώτοις νὰ ἀνακαλυφθῇ τὶ τὸ πραγματικὸν ὑπάρχει, διὰ νὰ φέρῃ ἕκαστος τὴν εὐθύνην, ἡ ὁποία τοῦ προσήκει. Ταὐτοχρόνως δὲ θὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ Κυβέρνησις λαμβάνουσα γνῶσιν τῶν συμβαινόντων νὰ διεχειρισθῇ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐξακολουθῇ τὸ δημόσιον νὰ ὑφίσταται τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν λέγει ὅτι ὑφίσταται μέχρι σήμερον. Ἀκόμη καὶ τοῦτο τὸ θεωρῶ σπουδαιότερον εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὅλα ταῦτα ἤθελον ἀποδειχθῇ ὡς φροῦδα, ὡς ἀβάσιμα, ὡς ἐντελῶς ἀνυπόστατα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔχομεν μεγαλύτερον ἀκόμη κέρδος νὰ κερδίσωμεν πολὺ περισσότερον ἀπὸ τὸ ὑλικὸν τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσωμεν. Θὰ κερδίσωμεν τὸ μέγα ἠθικὸν κέρδος ὅτι ὄχι μόνον ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, ὑπάρχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἰδίῳ ὠφέλει καταχρῶνται τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἀληθῆ ἔκπληξιν μοῦ ἐπροκάλεσαν οἱ λόγοι τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ ἀληθῆ ἔκπληξιν. Προτείνεται ἕνα νομοσχέδιον ὅπως διευκολύνῃ τὰ δύο ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως μεγαλύτερα κόμματα διὰ νὰ διατυπώσουν κατηγορίαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐναντίον οἱουδήποτε ὑπουργοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, ἔρχεται ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ ρίξῃ κατὰ πρόσωπον τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς βάρος τοῦ πολιτικοῦ κόσμου τὰς ἰδίας κατηγορίας τὰς ὁποίας ἐκχύνει κατ’ αὐτῆς ὁ λεγόμενος ὑπ’ ἐμοῦ κίτρινος Τύπος. Διότι ἰσχυρίσθητε ἀξιότιμε ἀρχηγὲ τοῦ λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι τίνα σκοπὸν θὰ εἶχε ἂν διετυπώνετο κατηγορία κατὰ ὑπουργοῦ ἀφοῦ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἦτο διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τὰς κατηγορίας αὐτάς. Ἀλλὰ ποῖος σᾶς, ἐρωτῶ, σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἡ Βουλὴ αὐτὴ καὶ ἡ πλειοψηφία αὐτῆς καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀκόμη, θὰ ἦτο ἀντίθετος εἰς τὸ νὰ παραπεμφθῇ εἷς τῶν ὑπουργῶν, ἢ ὁ τέως ὑπουργός, ἐὰν ἤθελε ἀποδειχθῇ ὅτι πράγματι ὑπάρχει περίπτωσις ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν; Κύριοι βουλευταί, δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι ὁσάκις ἐκλήθην διὰ νὰ σχηματίσω Κυβέρνησιν δὲν ἔλειψα ποτὲ εἰς τὴν πρώτην συνεδρίασιν καθ’ ἣν συνεκροτήθη τὸ πρῶτον Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ δηλώσω πρὸς τοὺς συναδέλφους μου ὅτι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἴμεθα ὅλοι συνυπεύθυνοι διὰ τὴν γενικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Καθεὶς τῶν ὑπουργῶν εἶναι ὑπεύθυνος διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ὑπουργείου του καὶ διὰ τὰ σφάλματα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν τυχὸν νὰ διαπράξῃ κατὰ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ. Πῶς ἠμπορεῖτε νὰ ἰσχυρίζεσθε λοιπὸν ὅτι ἂν φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατηγορητήριον σαφὲς καὶ καθαρόν, θὰ ἀρνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ ὅπως διεξαχθῇ ἡ ἀπαιτουμένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἔρευνα διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν κατηγοριῶν σας, διὰ νὰ ἀνοιχθῇ ἡ ὁδὸς πρὸς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον; Ἔ, κύριοι, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι παίζετε ἐν οὐ παικτοῖς. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα βάλλεται ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη καὶ ἀπὸ τὴν ἀριστερὰν πτέρυγα καὶ ἀπὸ τὴν δεξιάν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν μία μερὶς ἀνοσία τοῦ Τύπου ζητεῖ νὰ ἐκφαυλίσῃ τὸ Πολίτευμα ἐπιρρίπτουσα κατὰ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τὴν κατηγορίαν ὅτι τίποτε ἄλλο δὲν εἶναι παρὰ ἕνας ἑσμὸς κλεπτῶν, εἶναι ἀληθῶς ἀξιοθρήνητον νὰ ἔρχωνται πολιτικοὶ ἄνδρες καὶ εἰς τὴν Βουλὴν αὐτὴν διὰ νὰ ἐνισχύσουν αὐτὴν τὴν ἀνόσιον ἐκστρατείαν κατὰ τοῦ πολιτεύματός μας, κατὰ τοῦ πολιτικοῦ μας κόσμου. Δὲν ἐπετρέπετο εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ εἴπῃ ὅτι ἂν δώσῃ στοιχεῖα, ἂν προσαχθοῦν στοιχεῖα ἐπαρκῆ διὰ νὰ παραπεμφθῇ ἕνας πρώην ὑπουργός, ἡ πλειοψηφία θ’ ἀποστέρξῃ νὰ δεχθῇ τὴν παραπομπήν, μόνον καὶ μόνον διότι ὁ πρώην ὑπουργὸς διετέλεσε συνάδελφός μας εἰς τὰ ἑδώλια αὐτὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ βέβαια ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου εἰς τὸ ὁποῖον θέλει νὰ παρασύρῃ Κυβέρνησιν καὶ πλειοψηφίαν, ἔχουσαν συνείδησιν τῶν ὑποχρεώσεών της, ἡ ἀπόστασις εἶναι μεγάλη. Δὲν θὰ μὲ παρασύρετε ποτὲ διὰ νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν καὶ σεῖς καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ὑπέβαλλει ἴσως καὶ ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις, διὰ νὰ κάμω μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν, συλλέγουσα ὅλα τὰ φύλλα τῶν ἐφημερίδων ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἐξεχύθη ὁ ὀχετὸς αὐτὸς τῆς συστηματικῆς αὐτῆς συκοφαντίας, νὰ ἐξακριβώσῃ ποῖα ἐξ αὐτῶν εἶναι ἀληθῆ. Θὰ κατεπρόδιδον τὸ Πολίτευμα ἂν ἐδεχόμην τοιαύτην πρότασιν. Ἔχετε καθῆκον κύριοι, ἔχετε καθῆκον ἐφ’ ὅσον πιστεύετε ὅτι ἔλαβε χώραν κάτι τι τὸ μὴ κανονικόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ κινήσῃ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, νὰ φέρετε τὴν κατηγορίαν. Δὲν σᾶς ζητῶ νὰ μοῦ φέρετε καὶ τὰς ἀποδείξεις. Διότι θὰ μοῦ εἰπῆτε βέβαια ὅτι δὲν τὶς ἔχετε. Ἀλλὰ προσφέρομαι νὰ σᾶς διευκολύνω. Νὰ παράσχω τὰς ἀποδείξεις. Ἐὰν μοῦ φέρετε ὡρισμένον κατηγορητήριον, θὰ δεχθῶ καὶ τὸ ἐδήλωσα: Θὰ δεχθῶ νὰ διορισθῇ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ αὐτό. Ἀλλὰ ἂν θέλετε νὰ ἀναιρέσωμεν κάθε ἀρχὴν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας καλοῦνται νὰ λογοδοτήσουν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, εἴτε τῶν ἄλλων τῶν τακτικῶν, εἴτε τοῦ εἰδικοῦ οἱ πολῖται, ἐὰν θέλετε νὰ μὴ διατυπώνετε καμμίαν ὡρισμένην κατηγορίαν παρὰ μόνον νὰ φέρετε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰς συκοφαντίας καὶ τὰς δυσφημήσεις τοῦ ἀνευθύνου Τύπου, δὲν θὰ μὲ εὕρετε ἐμένα σύμφωνον διὰ σᾶς παρακολουθήσω εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν. Ἔχετε καθῆκον νὰ εἴπετε κύριοι, ποῖα γεγονότα ἐξ ὅσων δημοσιεύονται εἰς τὸν ἀνόσιον αὐτὸν Τύπον, θεωρεῖτε ἄξια προσοχῆς. Διατὶ νὰ ἔχετε ἐνδοιασμοὺς ὅτι δύναται νὰ εἶναι καὶ ἀληθῆ; Καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ σᾶς διευκολύνω διὰ νὰ ἀχθῇ μία ἀπόδειξις αὐτῶν. Ἀόριστον ὅμως κατηγορίαν, συγκρότησιν ἐπιτροπῆς διὰ νὰ πάρῃ τὰ φύλλα αὐτὰ τοῦ ἀνοσίου Τύπου καὶ νὰ εἴπῃ τὶ μπορεῖ νὰ εἶναι ἀληθὲς καὶ τὶ δὲν μπορεῖ, δὲν θὰ τὸ δεχθῶ ποτέ. Καὶ ἔχω τὸ καθῆκον ὅπως εἶπον τὴν πρώτην ἡμέραν, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, διότι παρίσταται ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος, ὅστις ἔλειπε τότε, ἔχω καθῆκον νὰ τὰς εἴπω μὲ τὸ δικαίωμα ποῦ μοῦ δίδουν τὰ ἄσπρα μου μαλλιά, τὸ δικαίωμα τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει τὸ γεγονὸς ὅτι συνεπληρώθησαν ἤδη 42 ἔτη ἀφ’ ὅτου τὸ πρῶτον ἐξελέγην βουλευτὴς ἀφ’ ὅτου ἀνεμίχθην εἰς τὴν πολιτικὴν ζωὴν καὶ τοῦ Ἔθνους μου καὶ τῆς χώρας μου πολλαχῶς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παίξωμεν ἐν οὐ παικτοῖς. Καθ’ ἣν στιγμὴν μία ἀνοσία προσπάθεια τοῦ φαύλου αὐτοῦ κιτρίνου Τύπου, ὅπως τὸν ὀνομάζω, διὰ νὰ ἐκφαυλίσῃ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας τῆς Χώρας, τοὺς ἀσκοῦντας, βέβαια σήμερα τὴν ἀρχήν, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν κοιμοῦμαι καὶ δὲν ξυπνῶ παρὰ μὲ τὴν προσπάθειαν νὰ ἴδω πῶς δὲν θὰ γίνῃ τίποτε τὸ ὁποῖον, εἴτε νὰ πρόκειται νὰ βλάψῃ τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας ἀλλά, πρὸ πάντων, τὸ ὁποῖον νὰ ἀντίκειται εἰς τὸν ἠθικὸν νόμον δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχεσθε ἐδῶ νὰ γίνεσθε καὶ σεῖς συνεργάται ἠθικοὶ τοῦ ἀνοσίου αὐτοῦ Τύπου, διὰ νὰ ἐμπνέετε εἰς τὴν Δημοσίαν Γνώμην τῆς Χώρας τὴν πίστιν ὅτι ὑπὸ τὴν Κυβέρνησίν μου ὁ δημόσιος πλοῦτος διασπαθίζεται, οἱ καρχαρίαι κερδίζουν, οἱ κεφαλαιοκράται θεραπεύονται καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ θυσιάζονται. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, εἶπεν ὅτι δὲν ἔφθασα εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι εἶμαι σύμφωνος νὰ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις τῆς ὁδοποιΐας διὰ τὰ γενόμενα κατὰ τὴν σύναψιν αὐτῆς, ἀλλὰ διὰ τὰ γενόμενα ἔκτοτε. Καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν ἔκτοτε μεσάζοντες. Φαίνεται ὅτι καὶ ἡ σημασία τῆς λέξεως ἀκόμη τῶν μεσαζόντων, κατήντησε νὰ εἶναι τόσον ἀόριστος, ὥστε νὰ μὴ μπορῶ νὰ συνεννοηθῶ μὲ τὴν πτέρυγα ἐκείνην, ὅπως ἀόριστος κατήντησε νὰ εἶναι καὶ ἡ Συνταγματικότης τῶν νόμων. Ποίους μεσάζοντας ὑπαινίσσεσθε ἀξιότιμε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος; Τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας καλὴν ἢ κακὴν μοῦ τὴν παραδώσατε σεῖς.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι ἐγώ.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἄλλη ἀντιπολίτευσις. Τέλος τὴν σύμβασιν τῆς ὁδοποιΐας καλὴν ἢ κακὴν μοῦ τὴν παρέδωσε ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Αὐτὴν εἶχον νὰ ἐφαρμόσω. Ὅταν λοιπὸν λέγομεν μεσάζοντας, ἐννοοῦμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρεμβαίνουν διὰ νὰ ἀσκήσουν τὴν ἐπιρροήν των ὅπως ἐπιτύχουν τὴν συνομολόγησιν συμβάσεως. Νομίζετε ὅτι μετὰ τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως τῆς ὁδοποιΐας μπορεῖ νὰ ὑπάρχουν μεσάζοντες, οἱ ὁποῖοι νὰ συντελέσουν μὲ τὴν ἐπιρροήν των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ συνομολήγῃ ἡ Κυβέρνησις σύμβασιν;

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι τὴν ἐνέργειάν σας πρὸς ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, δὲν νομίζω ὅτι τὴν ὤθησε μόνον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς ἐφανέρωσε ὁ ἐργολάβος ὅτι συνέβη κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνέβησαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Τοῦτο εἶπον, καὶ ἂν θέλετε, νὰ ἀπαντήσετε ἐπ’ αὐτοῦ.

§34Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ᾐσθάνθη ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν λέξιν τῶν μεσαζόντων.

§35Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν συνησθάνθην τίποτε.

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸ συνησθάνθητε Εἶναι λυπηρὸν ὅτι συνησθάνθητε ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλείψητε τὴν λέξιν τῶν μεσαζόντων, διότι ὡς λέγετε, ἐξηγεῖτε τὰ ἐλατήρια διὰ τὰ ὁποῖα ἔφθασα νὰ δηλώσω ὅτι εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀκυρώσω τὴν σύμβασιν. Καὶ μοῦ λέγετε, δὲν εἶναι τὰ γενόμενα κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ εἶναι τὰ γενόμενα ἔκτοτε. Ἐγὼ δὲ σᾶς δηλῶ, ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ἀκυρώσω τὴν σύμβασιν εἶναι τὰ γενόμενα κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως, πρωτίστως δὲ ταῦτα, διότι ταῦτα ἐπιβαρύνουν τὸ δημόσιον μὲ ποσοστὰ, τὰ ὁποῖα ἀδίκως πληρώνονται, ἀλλὰ καὶ τὰ γενόμενα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως.

§37Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σύμφωνοι.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὁμιλεῖτε περὶ μεσαζόντων κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ ἀφῆστε με νὰ ἐξηγηθῶ. Ἀκούω ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην ἀποδείξεων ρητῶν διὰ νὰ πιστεύσω εἰς τὰ λεγόμενα, ὅτι πολλοὶ κατώρθωσαν νὰ ἐπιτύχουν, τὴν ἀπὸ τοῦ ἀναδόχου παραχώρησιν εἰς αὐτοὺς κατασκευῆς τμημάτων ὁδῶν χωρὶς νὰ προτίθενται πράγματι νὰ κατασκευάσουν τὰ τμήματα αὐτὰ ἀλλὰ μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μεταπωλήσουν τὰς ὁδοὺς αὐτὰς διὰ νὰ καρπωθοῦν ὠφελείας. Δὲν ἔχω ἀνάγκην ἀποδείξεων διὰ νὰ πεισθῶ ὅτι τοιαῦτα γεγονότα ἔλαβον χώραν, ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, πρόκειται εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν περὶ μεσαζόντων ἐν τῇ ἐννοίᾳ τοῦ νόμου τὸν ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλή;

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ λέξις μεσάζοντες πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς μόνην τὴν ἔννοιαν τοῦ νομοσχεδίου σας.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω κανένα δικαίωμα νὰ σᾶς ἐμποδίσω νὰ δώσετε ὅσην θέλετε ἔκτασιν εἰς τὴν λέξιν αὐτήν, ἀλλὰ ὅταν ἔρχεσθε νὰ ὁμιλήσητε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, μὲ τὸ κῦρος ποὺ σᾶς δίδει ἡ θέσις σας δὲν σᾶς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μεταχειρίζεσθε τὸν ὅρον αὐτὸν χωρὶς νὰ δίδετε τὴν ἐξήγησιν ὅτι δὲν τὸν μεταχειρίζεσθε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ποὺ ἔχει εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ἀκυρώσω τὴν σύμβασιν, διότι θέλω νὰ ἀπαλλάξω προτίστως τὸ δημόσιον ἀπὸ τὰ ὑπερβολικὰ ποσοστὰ τὰ ὁποῖα πληρώνονται ἄνευ ἀνάγκης, διότι ἐκτρέπονται πρὸς ἄλλους σκοπούς, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ σᾶς εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν καθότι τὸ ζήτημα ἀκαίρως ἔρχεται σήμερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐπιδιώκω λοιπὸν τὴν ἀκύρωσιν διὰ νὰ ἀπαλλάξω τὸ δημόσιον ἀπὸ τὰ ποσοστὰ αὐτὰ ἀλλὰ ἐπιδιώκω συγχρόνως τὴν ἀκύρωσιν διότι ἡ μοναδική μου προσπάθεια, εἶναι νὰ ἐξυγιάνω τὸν δημόσιον βίον καὶ νὰ ἀποκαθάρω τὴν ἀτμόσφαιραν. Λέγεται καὶ τὸ πιστεύω, ὅτι πολλοὶ ἐπῆραν δρόμους μόνον διὰ νὰ τοὺς σκαλήσουν. Θέλω ἐὰν εἶναι δυνατόν, ὅλα αὐτὰ νὰ τὰ ἀκυρώσω καὶ νὰ ἴδω πῶς εἶναι δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ τὰ ἀποφύγωμεν ἐντελῶς. Θὰ σᾶς ζητήσω τὴν συνδρομήν σας εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, διὰ νὰ μοῦ ὑποδείξετε κάθε μέτρον μὲ τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπεφευχθοῦν τοιαῦτα, μετὰ τὴν σύναψιν τῶν συμβάσεων μετὰ τοῦ δημοσίου ἐνέργειαι μεταξὺ τοῦ ἀναδόχου καὶ ἄλλων. Διότι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυσχερὲς ἐφ’ ὅσον δὲν θελήσατε νὰ καθιερώσωμεν τὴν ἀρχήν, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ κηρύξωμεν ὅτι ὅλαι αἱ ὑπεργολαβίαι πρέπει νὰ γίνωνται διὰ δημοσίου διαγωνισμοῦ. Δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ ἀπαλλαγῇ ὁ ἀνάδοχος τῆς εὐθύνης διὰ τὴν καλὴν κατασκευὴν τῶν δρόμων. Μποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἐὰν δεχθῶμεν αὐτὸν τὸν περιορισμόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τὰ συζητήσωμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν αὐτὴν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ κάμω εἶναι νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τοὺς ὑπαινιγμοὺς τοῦ ἀξιτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τοῦ δίδομεν τὴν δυνατότητα διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης τῶν ὑπουργῶν, νὰ κινήσῃ τὴν ἀγωγὴν μὲ μόνους τοὺς φίλους του καὶ τοῦ δηλῶ ὅτι εἶμαι πρόθυμος ὅταν τὴν διατυπώσῃ σαφῶς νὰ δεχθῶ ὅπως ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἀναλάβῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὸ βάσιμον αὐτῶν. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς εἶπα καὶ προχθές, ὅτι ἂν ἐγὼ ἐβάσταξα τρία χρόνια καὶ θὰ βαστάξω ἀκόμη ἕνα χρόνον, ἐὰν σεῖς γίνετε συνεπίκουροι τῆς προσπαθείας ἡ ὁποία διεξάγεται ἀπὸ τὸν κίτρινον Τύπον ὅπως κλονισθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ λαοῦ πρὸς τὸ κοινοβουλευτικόν μας πολίτευμα καὶ τοὺς πολιτικούς μας ἄνδρας, δὲν ξεύρω πόσον καιρὸν θὰ βαστάξετε σεῖς, καὶ ποίαν εὐθύνην θὰ φέρετε διὰ τοῦτο. (χειροκροτήματα).

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρ’ ὅλον ὅτι, κ. βουλευταί, δὲν εἶχα καμμίαν πρόθεσιν ὅπως προκαλέσω τὸν ἐξερεθισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐκ τούτου εἶμαι λίαν εὐχαριστημένος, διότι ἀναμένει ἐντεῦθεν θὰ προέλθωσι καλὰ ἀποτελέσματα.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἀποτελέσματα δὲν θὰ ἐπέλθουν διότι μὲ προκαλέσατε.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ὁποῖον λέγετε μοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς προκαλέσω ἀκόμα μίαν φοράν.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἀπέλθω διὰ ὀλίγα λεπτά.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν κύριε Πρόεδρε, διὰ 5 λεπτά.

(Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 5 λεπτά)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Μετὰ τὴν ἐπάνοδον τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Τώρα θὰ ψηφίσωμεν μερικὰ νομοσχέδια. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2588 περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τῶν ἀναπήρων ἀξιωματικῶν τοῦ πολέμου 1897 κ.λ.π.». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4326 περὶ ἐθελοντῶν ὁπλιτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4564 περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 28) 8)25 πεαὶ σειρᾶς ἀρχαιότητος ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν». Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§48Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αἱ ἀγορεύσεις, κύριοι βουλευταί, τῶν προλαλησάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὑπῆρξαν τόσον διαφωτιστικαὶ ἀλλὰ καὶ τόσον καρποφόροι εἰς ἀπάλειψιν πολλῶν διατάξεων καὶ διόρθωσιν τῶν ὑφισταμένων, ὥστε ἀναμφισβητήτως τὸ ἔδαφος τῆς συζητήσεως οὐσιωδῶς, ἤδη ἔχει περιορισθῇ. Οὐχ ἧττον, λόγῳ τῆς εὐρύτητος τήν ὁποίαν παρουσιάζει τὸ θέμα εἰς ὃ ἀνάγεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι καὶ πάσης ἄλλης γνώμης ἡ ἀνάπτυξις, δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ περιττή. Ἐάν, κύριοι, ἡ ἀπόκρουσις κατ’ ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου καὶ ὡς ἀρχικῶς ἐνεφανίζετο καὶ εἰσήγετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὰς ἀντισυνταγματικὰς καὶ περιοριστικὰς αὐτοῦ διατάξεις, ἀπετέλει ἐπιτακτικὴν ἡμῶν ὑποχρέωσιν, ἡ ἀπόκρουσις καὶ ἡ ἄρνησις τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ κατ’ ἀρχὴν καὶ ὡς ἤδη ἐμφανίζεται καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντισυνταγματικὰς αὐτοῦ διατάξεις ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ὑπολοίπους διατάξεις αὐτοῦ, ἡ συζήτησις ἡ εὐρεῖα πρὸς ὀρθοτέραν διατύπωσιν καὶ διαμόρφωσιν αὐτῶν, ἀποτελεῖ ἐπίσης καθῆκον τὸ ὁποῖον ὑπαγορεύει εἰς ἡμᾶς ἡ ἰδιότης μας ὡς μελῶν Σώματος βουλευομένου καὶ νομοθετοῦντος. Διότι, κύριοι, ὅταν εἶναι δεκτὸν ὅτι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου ὄχι μόνον κατὰ συνταγματικὴν ἐπιταγήν, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἐπιστημονικὴν τοιαύτην, ἀποτελεῖ θεμελιώδη κοινωνικὴν καὶ φιλοσοφικὴν ἀρχήν, ἀρχὴν τῆς ὁποίας ἡ καθολική. (ἀναγινώσκει) ἀναγνώρισις καὶ ἡ ἐπικράτησις ὑπῆρξε τὸ προϊόν μακρῶν καὶ χαλεπῶν ἀγώνων διὰ μέσου τῶν ὁποίων ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου ἀποτελεῖ ἀληθὲς μαρτυρολόγιον, τὸ ὁποῖον ἀνύψωσεν αὐτὸν εἰς χρυσῆν κρηπῖδα τῆς συνταγματικῆς ἐλευθερίας, δύναταί τις εὐκόλως νὰ κρίνῃ πόσον ἡ καθιέρωσις περιορισμῶν εἰς τὴν ἐλευθερίαν ταύτην, ἀποτελεῖ καὶ ἀπετέλεσε πάντοτε ἔργον δύσκολον — πολλάκις δὲ καὶ ἐπιβλαβές. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ καθιέρωσις τοιούτων περιορισμῶν ἀπετέλεσεν πάντοτε ἓν τῶν σπουδαιοτέρων πολιτικῶν ζητημάτων ἐφ’ ὅσον ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ τοῦ Τύπου κατοχυροῦται καὶ διασφαλίζεται τὸ σύνολον τῶν πολιτικῶν δικαίων τοῦ ἀτόμου. Τόσον δύσκολον ὥστε γνωστός καὶ διακεκριμένος δημοσιολόγος καὶ συγγραφεύς, ὁ Τοκβὶλ ἐν τῷ περισπουδάστῳ αὐτοῦ ἔργῳ περὶ τῆς δημοκρατίας ἐν Ἀμερικῇ, γράφων περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου ἤχθη εἰς γνώμην καὶ εἰς τὴν ὁμολογίαν ὅτι ἄμεσος ὅρος μεταξὺ ἐλευθερίας τοῦ Τύπου καὶ τῆς πλήρους αὐτοῦ ὑποδουλώσεως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Τόσον δύσκολον, ὥστε πάντες οἱ ἀσχοληθέντες ἐπ’ αὐτοῦ, διῃρέθησαν καὶ ἐδιχάσθησαν εἰς δύο διάφορα συστήματα, οἱ μὲν διδάσκοντες ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ τιμωρία τῆς ἀκολασίας τοῦ Τύπου, οἱ δὲ ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀτιμωρησία τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν, διότι τὰ ἀδικήματα ταῦτα τιμωροῦνται ἐν αὐτῷ τῷ Τύπῳ διότι ὁ ἐκτρεπόμενος Τύπος χάνει τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἠθικὴν ἐπιρροὴν καὶ ἐπίδρασιν τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως ὅλων αὐτῶν τῶν θεωριῶν οὐδεὶς μεταξὺ ἡμῶν ὑπάρχει ὁ ὑποστηρίζων τὴν ἀκολασίαν τοῦ Τύπου ὅπως οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ δυνάμενος νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀχθῇ ἡ ἐλευθερία αὐτή τοῦ Τύπου μέχρι τῆς πλήρους αὐτοῦ ἀσυδοσίας. Ἀλλά, κύριοι, παραλλήλως πρὸς τοῦτο εἶναι ἐπίσης γνωστὸν ὅτι εἶναι τόσον ἀσαφῆ καὶ τόσον δυσδιάκριτα πολλάκις τὰ ὅρια τοῦ δημοσίου ἀπὸ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου τὸν ὁποῖον κυρίως καλοῦνται νὰ προστατεύσωσι οἱ περιορισμοὶ οἱ τιθέμενοι εἰς τὴν ἐλευθεροτυπίαν, τοῦ βίου τοῦ ἰδιωτικοῦ ἀπὸ τοῦ δημοσίου τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ καὶ τοῦ προσώπου τοῦ ἀσκοῦντος δημόσιον λειτούργημα, ὥστε πολλάκις νὰ μὴ δύναταί τις νὰ διακρίνῃ ταῦτα, ὥστε δικαίως δύναται νὰ εἴπῃ τις ὅτι τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀποδύεται εἰς τὸν δημόσιον βίον πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ ἰδιωτικὸν βίον τοιοῦτον, τόσον λευκὸν καὶ ἄσπιλον τόσον ἀνύποπτον ὥστε νὰ ἀντέχῃ εἰς πάντα ἔλεγχον τοῦ Τύπου. Ἐν τῷ σημείῳ δὲ τούτῳ ἀκριβῶς, τῶν δυσχερειῶν τῆς διακρίσεως τῶν τοιούτων ὁρίων, ὑπάρχει τὸ δύσκολον σημεῖον τῆς καθιερώσεως τῶν περιορισμῶν. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἡ θεωρητικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ καὶ συνταγματικὴ ἀρχὴ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, σκοντάπτει εἰς τὴν ἐφαρμογήν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀντιμετωπίζομεν τὰς δυσχερείας καὶ τὰς καταχρήσεις καὶ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ καὶ ἐν τῇ πράξει. Δι’ αὐτόν, κύριοι τὸν λόγον καὶ ἐν τῷ ἰσχύοντι ἡμετέρῳ νόμῳ περὶ ἐξυβρίσεως, τοῦ Τύπου, ὑπάρχει πληθὺς διατάξεων ἀντισυνταγματικῶν, διατάξεων αἱ ὁποῖαι καίτοι ἀνέκαθεν ὑπῆρχον, οὐχ ἧττον πάντοτε παρέμειναν ἀνίσχυροι καὶ ἀνεφάρμοστοι ὡς προσκρούσαι εἰς θετικὰς τοῦ Συντάγματος διατάξεις. Ἀλλὰ εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ ὕπαρξις τοιούτων διατάξεων αἱ ὁποῖαι προϋπῆρχον τῆς ἰσχύος τοῦ Συντάγματος ἡ διατήρησις ὅμως αὐτῶν σήμερον καὶ ἡ προσθήκη νέων μάλιστα τοιούτων δὲν εἶναι ὀρθὴ οὔτε ἐπιτετραμμένη. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ καθιερῶμεν, κύριοι, σήμερον διατάξεις ἀντιτιθεμένας πρὸς τὸ Σύνταγμα, δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἐπιτρέπεται νὰ θεσπίζωμεν διατάξεις, τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων δύνανται καὶ θέλωσι ἀρνηθῆ τὰ Δικαστήρια κατὰ δικαίωμα ἀλλὰ καὶ κατὰ ὑποχρέωσιν τὴν ὁποίαν ἔχουσι ἐξ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον διὰ τὸ κῦρος τοῦ νομοθετικοῦ σώματος νὰ προβαίνῃ εἰς θέσπισιν τοιούτων διατάξεων, τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θ’ ἀρνηθῶσι τὰ δικαστήρια. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἀδικήματα γενόμενα διὰ τοῦ Τύπου καὶ προσβάλλοντα τὰ δημόσια ἤθη δικάζονται ὑπὸ τῶν τακτικῶν Δικαστηρίων, δὲν θὰ τὴν ἐφαρμόσωσι τὰ τακτικὰ Δικαστήρια ὡς ἀντισυνταγματικήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, κύριοι ἀντετάχθημεν καὶ ἀντιτασσόμεθα ριζικῶς κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου, καίτοι συμφωνοῦμεν ἀπολύτως ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν γενικὴν θεωρητικὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἐπίσης φιλελευθέραν ἀρχὴν τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀκολασιῶν αὐτοῦ, διότι καὶ ὁ περιορισμὸς αὐτὸς ἀποτελεῖ φιλελευθέραν ἀρχήν, ἀρχὴν ἀσφαλίζουσαν τὸν ἐλεύθερον βίον, ἀρχὴν ἀσφαλίζουσαν τὴν ἀληθῆ ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου, τὴν ὑπόληψιν καὶ τὴν τιμὴν αὐτοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου ἐκ τῶν τοιούτων παρεκτροπῶν τοῦ Τύπου. Αὐτὸς εἶναι λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἀντετάχθημεν καὶ ἀντιτασσόμεθα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον καθιερεῖ ὄχι μόνον περιορισμὸν ἁπλοῦν, ἀλλὰ τὴν ἀντισυνταγματικὴν ἀρχὴν τῆς στερήσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος τοῦ δημοσιογράφου καὶ ὄχι μόνον ὅπως ἀρχικῶς διετυποῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν νέαν αὐτοῦ διατύπωσιν. Εἶναι δὲ ἡ διάταξις, κύριοι, αὕτη, ἀσφαλῶς καὶ ἀναμφισβητήτως ἀντισυνταγματικὴ διότι ἀποτελεῖ μέτρον προληπτικὸν κατὰ τοῦ Τύπου ὡς σαφῶς διδάσκει ὁ ἡμέτερος Σαρίπολος ἐν τῷ συγγράμματι αὐτοῦ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 14 τοῦ Συντάγματος ἀπαγορεύοντος πᾶν προληπτικὸν μέτρον αἱ περὶ ὑπευθύνου συντάκτου διατάξεις, ἰδίως τῶν ἄρθρων 53 ἐπὶ τοῦ περὶ ἐξυβρίσεως ἐν γένει καὶ περὶ Τύπου Νόμου δὲν ἰσχύουσι πλέον ὡς καθιεροῦσαι προληπτικὰ μέτρα. Προληπτικὰ δέ τινὰ μέτρα κατὰ τοῦ Τύπου προέτεινεν ἐν τῇ Βʹ Ἀναθεωρητικῇ Βουλῇ ἡ ἐπὶ τοῦ Συντάγματος Ἐπιτροπή, ὡς τὴν παῦσιν τοῦ φύλλου ἔν τινι περιπτώσει, δηλ. προληπτικὸν μέτρον ἀποτελοῦν ἀληθὲς ἀναχρονισμόν, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τῆς Συνταγματικῆς Ἐπιτροπῆς Κ. Ρακτιβὰν προέτεινε τὴν παραδοχὴν τοῦ σχεδίου τῆς Ἐπιτροπῆς, μὲ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὅρου τῆς παύσεως τοῦ φύλλου τῆς ἐφημερίδος». Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τούτων, κύριοι, παρ’ ἡμῖν δὲν δύναται νὰ γίνῃ συζήτησις περὶ τῆς συνταγματικότητος τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὅταν ἔχωμεν σαφῆ δήλωσιν τοῦ τότε καὶ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ καταδικάσαντος τὸν θεσμὸν τῆς παύσεως τοῦ φύλλου καὶ διασαφηνιστικὴν συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ τῇ Ἀναθεωρητικῇ τοῦ 1911 καὶ δὴ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 8 Μαρτίου περὶ αὐτοῦ. (ἀναγινώσκει). «Βενιζέλος. Οὐδεὶς βεβαίως ὑπάρχει ὁ θέλων νὰ δεσμεύῃ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ἀλλὰ τῶν παρεκτροπῶν τοῦ Τύπου ἠθελήσαμεν τὸν κολασμόν. Ἄν ἀναγνωρισθῇ ὅτι ἡ διατύπωσις τῶν βουλευτῶν δὲν ὑπῆρξε ἐντελῶς ἐπιτυχής, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω ὅτι καὶ ἡ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπῆρξε ἐπιτυχής, παρακολουθήσασα τὴν αὐτὴν ἀστοχίαν. Καὶ ἡ μία καὶ ἡ ἄλλη διατύπωσις ἐνῷ ἐνεπνέοντο ἀπὸ τὰς καλλίστας προθέσεις δὲν κλείουσι δυστυχῶς τὴν θύραν ἐνδεχομένων καταχρήσεων πρὸς περιορισμὸν τῆς ἐλευθερίας πλέον τοῦ Τύπου». Ἑπομένως οἱανδήποτε σκοπιμότητα καὶ ἂν ἀποδώσῃ τὶς εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, δὲν εἶναι αὐτὴ δυνατὴ νὰ μειώσῃ τὴν ἀντισυνταγματικότητα αὐτῆς. Ἐκτὸς τούτου ἡ ὕπαρξις τῆς διατάξεως ταύτης, ἀποτελεῖ ὅπλον ἐπικίνδυνον κατὰ τῆς δημοσιογραφίας λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι αὕτη ἐπιτελοῦσα ἔργον ἐλεγκτοῦ εἶναι εὔκολον νὰ περιπέσῃ εἰς τοιαῦτα ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα εἶναι τόσον στενῶς συνηφασμένα μὲ τὰ ἔργα αὐτῆς. Καὶ μάλιστα ὅταν πρόκειται τὸ ἔργον αὐτῆς νὰ ἐκτιμηθῇ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τὸ τόσον δυσμενὲς τὸ ὁποῖον χαρακτηρίζει καὶ τὰς λοιπὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, νομοσχεδίου καθιεροῦντος καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ διχασμοῦ τῶν κατηγοριῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, κύριοι, εἶναι ἀντίθετον ὄχι μόνον πρὸς πᾶσαν ἰδέαν ἐλευθερίας ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὰς τὰς θετικὰς συνταγματικὰς διατάξεις, τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον ὅταν ἀρνεῖται τὸν κανόνα ὅτι φυσικὸς δικαστὴς τοῦ Τύπου εἶναι ὁ λαϊκὸς δικαστὴς καὶ ἀναγορεύει εἰς κανόνα τὴν ἐξαίρεσιν καθ’ ἣν μόνον τὰ ἀδικήματα τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου ὑπάγονται εἰς τὰ πλημμελειοδικεῖα, κατ’ ἐξαίρεσιν. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο μόνον πράττει τὸ νομοσχέδιον; Θεωρεῖ καὶ χαρακτηρίζει τὸν δημοσιογράφον ὡς τὸν χειρότερον ἐγκληματίαν καὶ τιμωρεῖ αὐτὸν ὄχι μὲ τὸ παραδεδειγμένον κοινῶς κατὰ πᾶσαν ἐπιστημονικὴν ἀντίληψιν ἀλλὰ καὶ κατὰ πᾶσαν ἀρχὴν σύστημα τῆς συγχωνεύσεως τῶν ποινῶν, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀρχῆς τῆς ἀριθμητικῆς συσσωρεύσεως τῶν ποινῶν, ἀρχῆς ἡ ὁποία οὐ μόνον γενικῶς σήμερον ἀποδοκιμάζεται ἀλλὰ δύναται ν’ ἀγάγῃ καὶ εἰς ἄτοπα τῶν ὁποίων ἡ ἀπαρίθμησις τόσον λεπτομερῶς ἐγένετο ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους προλαλήσαντας συναδέλφους, ὥστε νὰ περιττεύῃ ἡ ἐπανάληψίς των. Ἀλλὰ καὶ πλέον τούτων χαρακτηριστικὴ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ δυσμένεια, ἡ ἰδιάζουσα δυσμένεια πρὸς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Δυσμένεια ἡ ὁποία καὶ μετὰ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως περὶ κατασχέσεως τῶν πιεστηρίων καὶ μετὰ τοῦτο γενόμενον δεκτὸν περιορισμὸν τῆς εὐθύνης τοῦ ἐκδότου παραμένει ἀμείωτος καὶ ἐκδηλοῦται διὰ τῆς προσβολῆς τῶν δικαιωμάτων τρίτων ἀθώων καὶ τελείως ἀσχέτων πρὸς τὸ ἀδίκημα. Τοιαύτη εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου καθ’ ἣν ἀκυροῦται καὶ αὐτὴ ἡ κατάσχεσις τῶν ἐχόντων ἀπαιτήσεις ἐναντίον τοῦ δημοσιογράφου, διάταξις ἡ ὁποία ὄχι μόνον ἀνελευθέρα εἶναι, κύριοι, ὄχι μόνον προσβάλλει ἀδικαιολογήτως, σοβαρῶς καὶ παρὰ πᾶσαν ἀρχὴν δικαίου δικαιώματα τρίτων ἀλλὰ καὶ ἄσκοπος διότι δὲν θεραπεύει τίποτε οὐσιαστικῶς. Διότι τὶ ἀξίαν ἔχει καὶ κατὰ τίνα τρόπον ἡ ἀκύρωσις τῆς κατασχέσεως τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ τρίτου δύναται νὰ ἀποτελέσῃ χαλινὸν διὰ τὸν ὑπαίτιον δημοσιογράφον καὶ θὰ περιορίσῃ τὸν ὀφειλέτην καὶ καταδικασθέντα δημοσιογράφον; Ἀλλὰ μήπως προσβάλλει μόνον τὰ δικαιώματα τοῦ τρίτου; Καταστρέφει καὶ καταργεῖ πᾶσαν συναλλαγὴν τῆς ἐφημερίδος μὲ τὸ πρακτορεῖον ἀλλὰ καὶ πᾶσαν συναλλαγὴν τῆς ἐφημερίδος μὲ πάντα οἱονδήποτε τρίτον, ἐφόσον ἡ συναλλαγὴ αὐτῆς γίνεται δι’ ἐκχωρήσεως τῶν ἀπαιτήσεων κατὰ τοῦ πρακτορείου. Δὲν θὰ δύναται τοῦ λοιποῦ οὐδεμία δημοσιογραφικὴ ἐπιχείρησις νὰ συναλλάσσηται δι’ ἐκχωρήσεως ἀπαιτήσεων τὰς ὁποίας θὰ ἔχει κατὰ τοῦ πρακτορείου ἐνῷ τοῦτο εἶναι ἂν μὴ ὁ μόνος, ἀσφαλῶς ὁ σπουδαιότερος τρόπος τῆς συναλλαγῆς τῶν ἐφημερίδων. Ἐν τούτοις τῶν τοιούτων ἀπαιτήσεων τὰς ἐκχωρήσεις, τὰς ἀκυροῖ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ δὲν πράττει μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καθιστᾶ ἀπολύτως δύσκολον καὶ αὐτὴν τὴν σχέσιν ἐφημερίδος καὶ πρακτορείου, διότι τὸ πρακτορεῖον τὰς μὲν εἰς χεῖρας αὐτοῦ πιστώσεις κατὰ τοῦ δημοσιογράφου δὲν δύναται νὰ τὰς ἀντιτάξῃ πρὸς συμψηφισμόν, τὰς δὲ τοῦ μέλλοντος δὲν δύναται νὰ ὑπολογίσῃ ὅταν πρόκειται περὶ μιᾶς καταδίκης βαρείας ὁπωσδήποτε, ἀνεξαρτήτως ἂν θὰ συνεπάγεται ἡ καταδίκη ἀπαγόρευσιν τῆς ἐκδόσεως ἢ μὴ τῆς ἐφημερίδος, διότι μετὰ μίαν καταδίκην βαρυτάτην εἶναι ἄδηλον ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐκδιδομένη ἡ ἐφημερίς. Πλήττει λοιπὸν ὄχι τὸν ἔνοχον συγγραφέα τοῦ ἐπιληψίμου δημοσιεύματος ἀλλὰ πλήττει ὁλόκληρον τὴν ἐπιχείρησιν, καθιστᾶ ἀδύνατον τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐκδόσεως τοῦ φύλλου. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τοῦτο μόνον; Μήπως αὕτη μόνον εἶναι ἡ δυσμένεια κατὰ τοῦ Τύπου ἡ διέπουσα τὸ νομοσχέδιον, ἡ ἀντισυνταγματικότης καὶ ἡ πιεστικότης ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὰς διατάξεις ταύτας; Τιμωρεῖ αὐστηρότατα τὸν δημοσιογράφον ὄχι μόνον διὰ τὰς ψευδεῖς του εἰδήσεις, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὰς τὰς ἀληθεῖς διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ὑπῆρξε ἕνα ἀνακοινωθέν, ἡ ἔκδοσις τοῦ ὁποίου γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι σπανίως ἐμπνέεται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην καὶ ἐπιθυμίαν τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἀληθείας. Δὲν ἀποτελεῖ δὲ μόνον στοιχεῖον ὑπάρξεως τοῦ ἀδικήματος ἡ ἔκδοσις τοῦ ἀνακοινωθέντος, ἀλλὰ ἡ ἔκδοσις τοῦ ἀνακοινωθέντος εἶναι καὶ τὸ μόνον στοιχεῖον ἀποδείξεως καὶ δὴ ὑποχρεωτικὸν διὰ τὸν δικαστήν. Ἡ ἔκδοσις δὲ ἑνὸς ἀνακοινωθέντος δὲν εἶναι οὔτε χρονικῶς περιωρισμένη, διότι ἐξακολουθεῖ ἐπ’ ἄπειρον ἐξιστάμενον ὡς ἀπειλὴ ποινικοποιήσεως πάσης εἰδήσεως, ἐφ’ ὅσον θέλει ἡ ἀρχή. Πάσχει δὲ καὶ τοιαύτην ἔλλειψιν ἐπιμελοῦς ἐργασίας τὸ δεύτερον αὐτὸ νομοσχέδιον τὸ ἤδη εἰσαγόμενον, ὥστε δὲν ἔλαβεν ὁ συντάκτης αὐτοῦ τὸν κόπον οὔτε τὴν προσαρμογὴν πρὸς τὰ ἀληθῆ ἄρθρα τῶν παραπομπῶν του τὰ κάμῃ. Φθάνει δὲ μέχρι τοιούτου σημείου ἀντιφάσεως καὶ ἀνακολουθίας, ὥστε δι’ ἑνὸς ἄρθρου διατάσσει στάσιν τῆς δίκης πρὸς ἐνέργειαν διαδικασίας ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας, μὴ δυναμένης νὰ γίνῃ κατὰ κατηγορουμένου θανόντος ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι κατὰ τοῦ θανόντος ἀποσβένυται ἡ ποινικὴ ἀγωγή. Πάσχει λοιπὸν καὶ ἔλλειψιν στοιχειώδους προσοχῆς καὶ μελέτης, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Αὐτὸς δὲ εἶναι ὁ λόγος δι’ ὃν ἐξηγέρθη σύσσωμος ὁ τύπος, ἐξεδηλώθη ὁμόθυμος ἡ λαϊκὴ γνώμη καὶ ἡ γνώμη σωματείων καὶ ἐπιστημονικῶν ὀργανώσεων κατ’ αὐτοῦ καὶ οὐδεμία ἠκούσθη γνώμη ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκ μέρους τῶν πολιτικῶν ἐκείνων τῶν ὁποίων ὑπόσχεται νὰ προστατεύσῃ καὶ στεγάσῃ τὴν τιμὴν καὶ ὑπόληψιν. Ἐνῷ ὑπόσχεται ὅτι σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ προστατεύσῃ τὸν ἰδιωτικὸν βίον, οὐδεμία λαμβάνεται τοιαύτη πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ προστασία τὴν ὁποίαν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων νόμων εἶχε, καὶ αὐτὴ καθίσταται ἀμφίβολος διότι ἐνῷ ὑπῆρχε ἡ περὶ δυσφημίσεως διάταξις ὑπῆρχε δὲ καὶ ἡ περὶ συκοφαντίας τοιαύτη, προστίθεται μία νέα διάταξις περὶ δυσφημήσεως ἡ ὁποία συμπλέκεται οὕτω πως μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς συκοφαντίας ὥστε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης ἀκαθορίστου ἀναμίξεως εἶναι ὅτι ὁ κατηγορούμενος ἐπὶ συκοφαντίᾳ, δὲν δύναται νὰ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν τῆς γενομένης προσάψεως.

§49Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς οὐδεμίαν νέαν ποινικὴν νομοθεσίαν δὲν ὑπάρχει ὁ παλαιὸς ὁρισμὸς τῆς συκοφαντίας τοῦ ποινικοῦ νόμου.

§50Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐνῷ θέλετε νὰ προσαρμόσητε τὴν διάταξιν περὶ συκοφαντίας πρὸς τὴν τῆς δυσφημίσεως, ἐλησμονήσατε νὰ προσαρμόσητε πρὸς τὰς αὐτὰς ἀρχὰς καὶ τὴν διάταξιν περὶ ψευδοῦς καταμηνύσεως καὶ ἔρχεσθε οὕτω εἰς τὴν ἀντίφασιν.....

§51Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι τὰ ἄρθρα αὐτὰ διετυπώθησαν ἐκ νέου θὰ καταθέσω δὲ τροπολογίαν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Τοιαύτη εἶναι ἡ γενικὴ προστασία ἡ ὁποία διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέχεται εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, καὶ ἐπιζητεῖται καὶ μία ἄλλη προστασία διὰ τῆς ἐπισπεύσεως τῆς ἐκδικάσεως τῶν ἀδικημάτων τοῦ Τύπου.

§52Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐνῶ οὔτε τοιαύτης προστασίας ἀνάγκην εἶχεν ὁ ἰδιωτικὸς βίος τῶν πολιτῶν, διότι οἱ ὑπάρχοντες νόμοι καὶ ὁ περὶ ἐξυβρίσεως καὶ ὁ περὶ δυσφημίσεως διὰ τοῦ Τύπου ἔχουν διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας, κατὰ τὸν μὲν ἐντὸς 15 ἡμερῶν καὶ κατὰ τὸν ἕτερον ἐντὸς 20 πρέπει νὰ εἰσάγωνται δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως οἱ κατηγορούμενοι εἰς τὸ ἀκροατήριον. Καὶ ἐνῶ δὲν προσθέτει οὐδὲν εἰς προστασίαν ὁ νέος νόμος, προσθέτει ὅμως διατάξεις ἰδιαζόντως αὐστηρὰς διατάξεις ἰδιαζόντως πιεστικάς, διὰ τῶν ὁποίων καταργεῖται τὸ ἱερώτατον δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου, τὸ δικαίωμα τῆς ὑπερασπίσεως, καὶ περιορίζεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ὄχι μόνον ὁ συνήγορος αὐτὸς τίθεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ κρίνον αὐτὸν δικαστήριον τίθεται ὑπὸ διηνεκῆ ἀπειλὴν πειθαρχικῆς διώξεως ἂν δὲν τιμωρήσῃ αὐτὸν τυχὸν παρεκτραπέντα. Καὶ ἐν τῇ ἐφέσει του καὶ ἐν τῇ προθέσει του τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶναι, εἶναι δυσμενὲς διὰ τοὺς κατηγορουμένους δι’ ἀδικήματα τοῦ Τύπου, δὲν ποιεῖται δὲ καὶ τὴν στοιχειώδη διάκρισιν τῆς σημασίας τῶν λέξεων καὶ ἀντὶ νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ἀδίκημα ἐκδικάζει ἀμέσως τὸ τοιοῦτον δικαστήριον, ἀντὶ τοῦ «ἐκδικάζει» λέγει «τιμωρεῖ», Δηλαδὴ ὡς ἐὰν νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ εἰς τὴν διάνοιαν τοῦ συντάκτου αὐτοῦ οὔτε ἡ ὕπαρξις ἀθωωτικῆς ἀποφάσεως ἐπὶ τῶν τοιούτων ἀδικημάτων. Ἀλλ’ ἐπίσης, παρὰ τὴν ὕπαρξιν διατάξεως ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὴν δημοσίευσιν τῶν πρακτικῶν δικῶν καὶ ἡ ὁποία διάταξις παρέμεινεν ἀνεφάρμοστος διότι ἐκρίθη ὑπὸ τῶν δικαστηρίων ἀντισυνταγματική, ἔρχεται τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ εἰσάγει μίαν διάταξιν ἐπίσης ἀντισυσταγματικὴν διὰ τῆς ὁποίας σχεδὸν καταργεῖ αὐτὴν τὴν δημοσιότητα τῶν συνεδριάσεων τῶν δικαστηρίων. Διότι, κύριοι, δημοσιότης τῶν δικαστικῶν συνεδριάσεων ἀποτελεῖ οὐτοπίαν μέ τὴν ἀπαγόρευσιν εἰσόδου εἰς αὐτὰς τοῦ δημοσιογράφου, διότι ἀποκλείεται οὕτω ἡ εὐρεῖα συζήτησις, ἡ γενικωτέρα συζήτησις ἡ ἐξασφαλίζουσα τὸν ἔλεγχον τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων ἀλλὰ καὶ ἐξηγοῦσα τὸ κῦρος αὐτῶν. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς δύναται ν’ ἀγάγῃ εἰς ἐνίσχυσιν τῆς καχυποψίας τῆς ἐμφύτου ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὰς λαϊκὰς τάξεις πρὸς τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ ἀμεροληψίαν τῶν δικαστηρίων. Εἶναι, κύριοι, πιθανὸν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ συνέβη, εἴτε ἐξ ἀδυναμίας εἴτε καὶ σπανιώτερον ἐκ προθέσεως, διαστροφὴ τῶν πρακτικῶν τῶν δικαστηρίων. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν οὔτε ἐπιτετραμμένον δι’ ἕνα τοιοῦτον ἐλάττωμα νὰ παραβιάζεται καὶ προσβάλλεται τόσον θεμελειώδης καὶ σκόπιμος ἀρχή, ἡ ἀρχὴ τῆς δημοσιότητος τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων. Θὰ ἀπετέλει τοῦτο αὐτόχρημα χρησιμοποίησιν θανατηφόρου φαρμάκου πρὸς θεραπείαν ἀκινδύνου ἀσθενείας. Ἀλλὰ καθιερουμένης, κύριοι, καὶ θεωρουμένης τυχὸν μὴ ἀντισυνταγματικῆς τῆς διατάξεως αὐτῆς, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω: πῶς θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιστημονικὴ ἀποκατάστασις τῆς τιμῆς καὶ ὑπολήψεως τοῦ προσβληθέντος διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ; Καὶ θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφρόνει ὅτι δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἀποκατάστασις τῆς προσβληθείσης ὑπολήψεως τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν συνίστα εἰς αὐτὸν τὴν ὑποβολὴν μηνύσεως κατὰ τῆς ἐφημερίδος ἡ ὁποία τοιαύτην μετῆλθε πρὸς αὐτὸν συμπεριφοράν, ἐὰν ἡ δίκη ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ἀκολουθήσῃ τὴν μήνυσιν περιορισθῇ ἐντὸς τῶν τεσσάρων τοίχων τοῦ δικαστηρίου καὶ δὲν λάβῃ εὐρυτέραν δημοσιότητα.

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὑποστηρίζετε ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαγορεύεται ἡ δημοσίευσις τῶν πρακτικῶν τῆς δίκης γενικῶς;

§54Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅταν δὲν ἀφορᾷ τὸν δημόσιον βίον.

§55Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). «Ἀπαγορεύεται ἡ δημοσίευσις.... (ἀναγινώσκει).» Μόνον ὅταν δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας ἀπαγορεύεται ἡ δημοσίευσις τῶν πρακτικῶν, διότι τότε διὰ τίνα λόγον νὰ γίνῃ ἡ δημοσίευσις.

§56Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀναγνώσατε παρὰ κάτω.

§57Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὰς ἄλλας περιπτώσεις ἀρξαμένης τῆς ποινικῆς διώξεως, ἐν τῷ σταδίῳ δηλαδὴ τῆς ἀνακρίσεως. Εἶναι ἡ ἰσχύουσα πανταχοῦ δικαστικὴ λογοκρισία, ἢ μᾶλλον δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν λογοκρισίας, διότι ἡ ἀνάκρισις δὲν εἶναι φανερὰ δι’ ὅλον τὸν κόσμον τὰ δὲ διάφορα δημοσιεύματα θὰ παραβλάπτουν τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης δημιουργοῦντα μίαν προκατάληψιν εἴτε ὑπέρ εἴτε κατὰ τοῦ κατηγορουμένου.

§58Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ συνίστων νὰ ἐπιβάλετε εἰς τὰς ἀρχὰς ἐκείνας αἱ ὁποῖαι διεξάγουν τὰς ἀνακρίσεις νὰ μὴ δίδουν πληροφορίας πρὸς δημοσίευσιν. Διότι ἡ παραβίασις νομίζω ὅτι προέρχεται ἐκεῖθεν.

§59Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Αὐτὸ εἶναι παραβίασις τῶν ἀνακριτικῶν ἀπορρήτων. Ἀλλ’ εἰς τὰ πρακτικὰ τῶν δικαστηρίων δὲν ὑπάρχει μυστικότης.

§60Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν θὰ διεξάγωνται αἱ δίκαι διὰ τῶν ἐφημερίδων· διὰ τῆς δικαιοσύνης θὰ διεξάγωνται.

§61Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀλλὰ καθιεροῦται καὶ ἄλλη ἀρχὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ὁποία περιορίζει ὄχι μόνον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, ἀλλὰ τὴν ἐλευθερίαν αὐτοῦ τοῦ ἀτόμου, τοῦ ζῶντος ἐν ἐλευθέρᾳ πολιτείᾳ ἐν τῇ ὁποίᾳ ὡς γνωστὸν κατὰ ἀξίωμα πολιτικὸν οὐδεὶς πολίτης ἰδιωτεύει. Καὶ ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη καθιεροῦται διὰ τῆς διατάξεως ἡ ὁποία ἀπαγορεύει τὰς ἐν δημοσίᾳ συγκεντρώσει ἀγορεύσεις, διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ θιχθῶσιν ἢ νὰ ψεχθῶσι τὰ νομοθετικὰ Σώματα. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ διὰ τίνα λόγον ἄν τὰ νομοθετικὰ Σώματα ἐπιτελῶσι κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ ἔργον αὐτῶν ὥστε νὰ καθίστανται ἄξια ἑνὸς τοιούτου ἐλέγχου δημοσίου ἀπὸ ἕνα ἀγορητὴν καὶ ἐξευτελισμοῦ, διατὶ νὰ μὴ τὸν ὑφίστανται.

§62Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ δίωξις γίνεται κατόπιν ἀποφάσεως τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Αὐτὸ εἶναι καὶ εἰς τὸν δημοκρατικώτατον Γαλλικὸν νόμον.

§63Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κ. ὑπουργέ, κατὰ τίνα τρόπον συμβιβάζεται μία τοιαύτη ἀπαγόρευσις μὲ τὴν ἔννοιαν τῆς λαϊκῆς ἐντολῆς, ἡ ὁποία παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τὸν λαὸν νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ ἐποπτεύῃ τὰς πράξεις τῶν ἐντολοδόχων αὐτοῦ καὶ νὰ ἄρῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτοῦ ὅταν τοὺς ἴδῃ ἐκτρεπομένους καὶ ἐκπίπτοντας εἰς τὴν συνείδησίν του. Κατὰ τίνα ἄλλον τρόπον θὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο, παρὰ διὰ μιᾶς δημοσίας συγκεντρώσεως καὶ διὰ μιᾶς ἀγορεύσεως κατ’ αὐτὴν τὴν συγκέντρωσιν; Διὰ τῶν τοιούτων ἐπιθέσεων δὲν προσβάλλονται τά πρόσωπα δὲν στερούμεθα δὲ παραδειγμάτων τοιούτης καταπτώσεως αὐτῶν. Ὅταν δέ τις ἐπιτεθῇ δι’ ἀοριστολογιῶν θὰ τύχῃ τῆς ἀποδοκιμασίας τοῦ ἀκροατηρίου. Ἄν ὅμως ἔχῃ. Ἀναφέρῃ ὡρισμένα πράγματα διατὶ νὰ μὴ τ’ ἀναφέρῃ; Ἡ ἐπιδίωξις κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας τοῦ πολίτου δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη καὶ ὅταν μάλιστα ἐπιδιώκεται δι’ ἑνὸς τοιούτου νομοθετήματος τὸ ὁποῖον εἰσάγει διατάξεις παρεχούσας τὸ δικαίωμα εἰς τὸ δικαστήριον εἰς πᾶσαν λέξιν νὰ εὑρίσκῃ προσβολὴν τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου.

§64Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ δίωξις θὰ γίνεται κατόπιν ἀποφάσεως τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἔχει, καθαρῶς παιδαγωγικὸν χαρακτῆρα. Διότι τὰ νομοθετικὰ σώματα τὰ κυρίως ἐκπροσωποῦντα τὴν λαϊκὴν κυριαρχίαν, βεβαίως πρέπει ν’ ἀπολαμβάνωσιν ἐμπιστοσύνης ἀπὸ τὸν λαόν. Ἐὰν ἐξευτελίζῃ ἢ ἐξυβρίζῃ φωνασκῶν δημοσίᾳ, τότε διώκεται· ἄν ὅμως δώσῃ τὴν ἄδειαν τὸ σῶμα δὲν ἐμποδίζεται διόλου ὁ ἔλεγχος. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι καὶ σήμερον ὑπάρχουν τοιαῦται ἐκδηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν γενικώτερον περιεχόμενον, βάλλουν δηλαδὴ κατὰ τοῦ ἰσχύοντος συστήματος. Νομίζετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ τοιαύτη διάταξις;

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε εἶσθε ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι δὲν τιμωρεῖ τὰς ἰδέας αἱ ὁποῖαι στρέφονται κατὰ τοῦ πολιτεύματος.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπα προχθὲς εἶναι τοῦτο ὅτι καταργοῦμεν τὸ ἄρθρον 15 τοῦ παλαιοῦ νόμου καὶ εἴπομεν ὅτι εἶσθε ἐλεύθερος νὰ κατακρίνετε τὸ πολίτευμα διότι θὰ σᾶς ἀπαντήσω μὲ ἐπιχειρήματα. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιο πρᾶγμα........ (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ τὸ πολίτευμα. Ἀλλὰ ὑποθέσατε ὅτι δύο ἐφημερίδες ἀναλαμβάνουν καὶ γράφουν. «Αὐτὴ ἡ Βουλή, αὐτὴ ἡ Γερουσία ποὺ ἔχει παληανθρώπους οἱ ὁποῖοι διαρκῶς ἀγοράζονται κλπ. κλπ.» Θὰ ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ἂν πρέπει νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν διὰ τὴν καταδίωξιν. Ἀλλὰ μοῦ λέγετε νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἕνα τοιοῦτον ἀχαλίνωτον Τύπον μοῦ ζητεῖτε ὑπερβολάς εἰς τὰς ὁποίας δὲν μπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων, εἰς τοιαύτας περιστάσεις φέρεται τὸ ζήτημα ἐνώπιόν της καὶ δικάζει ὡς δικαστήριον. Ἠξεύρω ὅτι ὁσάκις λέγω τὶ γίνεται ἔξω μοῦ ἀπαντοῦν «τὶ ἀξίαν ἔχουν τὰ ἰσχύοντα ἐν Ἀγγλίᾳ; ἡμεῖς Ἕλληνες ἐσμέν». Ἀλλὰ διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἄλλας ἀντιλήψεις δι’ αὐτὸ σᾶς ζητοῦμεν ὄχι νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, ἀλλὰ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Τὶ φοβεῖσθε; Ἐὰν φοβῆσθε δὲν γνωρίζομεν μὲ τὶ τρόπον νὰ σᾶς κάνωμεν νὰ μὴ φοβῆσθε. Ἡμεῖς δὲν φοβούμεθα καὶ θὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μὲ τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλήψωμεν τὴν τιμὴν καὶ τὸ κῦρος τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων εἰς τὴν θέλησιν τοῦ πρώτου τυχόντος δραπέτου τῶν κατέργων, ὁ ὁποῖος σεῖς ἐπεμένετε ὅτι θὰ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ βγάλῃ τὴν ἐφημερίδα. Θέλετε λοιπὸν νὰ κάθεται αὐτὸς ὁ πρῶτος τυχὸν δραπέτης τῶν κατέργων νὰ βγάζῃ τὴν ἐφημερίδα του καὶ νὰ μᾶς ὑβρίζῃ ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδυ;

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ μὴ διακόψω τὸ συνάδελφόν μου. Ἀλλ’ ἡ πτέρυξ αὐτὴ δὲν ἐφαντάσθη ποτὲ ὅτι οἱ ἐκδόται ἐφημερίδων εἶναι ἢ δὲν θὰ εἶναι δραπέται τῶν κατέργων. Ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματική ἡ διάταξις.

§68Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς εἴπω ὅτι εἶναι συνταγματικὴ διότι διαστρέφομεν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον λέγει «τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους».

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ἐξεδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἐνδέχεται τὰ νομοθετικὰ Σώματα νὰ μείνωσιν ἀπροστάτευτα κατὰ ἐνδεχομένης δυσφημίσεως δὲν εἶναι βάσιμος διότι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ἡ διάταξις περὶ δυσφημίσεως ἡ ὁποία προστατεύει ὅλον τὸν κόσμον ἑπομένως καὶ τὰ νομοθετικὰ Σώματα. Καὶ ἦτο ἐπαρκὴς ἡ διάταξις αὐτὴ χωρὶς νὰ εἶναι δικαιολογημένη ἡ ἰδιαιτέρα μέριμνα, προστασίας τοῦ ἑαυτοῦ μας ὅταν μάλιστα ὁ ἑαυτός μας, πρέπει νά εἶναι τοιοῦτος ὥστε καὶ ἐν τῷ ἰδιωτικῷ του βίῳ νὰ ἀντέχῃ εἰς τοιαύτας ἐπικρίσεις καὶ μὴ παρέχῃ ὕποπτον ἔδαφος διὰ τοιοῦτον ἔλεγχον ὁ ὁποῖος τὸν ὑποβιβάζει εἰς τὴν κοινὴν ἀντίληψιν, ὡς ἐπ’ ἐσχάτων ἤρξατε δυστυχῶς συμβαίνον. Ὑπάρχει ἡ διάταξις περὶ δυσφημήσεως, ἡ ὁποία εἶναι γενικὴ δι’ ὅλους τοὺς ἀδικηθέντας.

§70Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς θὰ γίνεται ἡ μήνυσις; Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη ἡ δίωξις, δὲν θὰ ἀσκηθῇ παρὰ σπανιώτατα ἢ καὶ ποτὲ εἰς τοιαύτας περιπτώσεις. Σᾶς εἶπα ὅτι ἡ διάταξις ἔχει παιδαγωγικὸν χαρακτῆρα.

§71Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τότε δύνασθε νὰ εἴπητε τοῦτο, ὅτι μυνήσεις ὑποβαλλόμεναι διὰ τοιαῦτα ἀδικήματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλλωνται, παρὰ ἀποφάσει τοῦ νομοθετικοῦ Σώματος, ὅταν μάλιστα ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας σεῖς ἴδιος ὁ τόσον εὐδοκίμως δικηγορῶν, κατὰ τίνα τρόπον κρίνονται ἐκ μέρους τῶν τακτικῶν δικαστηρίων τὰ τοιαῦτα ἀδικήματα. Εἶναι γνωστὸν κύριο, τὸ ρητὸν τοῦ διασήμου νομομαθοῦς Γάλλου ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τὸν Λουδοβίκου 15. «δῶτε μου δύο ἢ 3 στίχους οἱουσδήποτε καὶ δύναμαι νά σᾶς δημιουργήσω μίαν οἱανδήποτε κατηγορίαν». Ἡ δημοσιογραφία δὲν εἶναι ἁπλῆ ἀτομικὴ ἐπαγγελία, ἀλλὰ συνδέεται μὲ τὴν ἐνάσκησιν εὐρυτάτου καθήκοντος ὑπερτέρου παντὸς ἄλλου τοῦ ἐπαγγελματικοῦ φρουροῦ τῆς πολιτείας καὶ κοινωνίας. Εἶναι ὁ πρόσκοπος εἰς πᾶσαν ἐξελικτικὴν πορείαν καὶ ὁ Λαϊκὸς πληρεξούσιος καὶ κριτὴς εἰς πᾶσαν γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ἐνέργειαν, ὁ ἄγρυπνος ὀφθαλμὸς καὶ ὁ ἀκοίμητος δημόσιος ἐλεγκτὴς ὁρμώμενος ἀπὸ χαρακτῆρα παλαιστικὸν διὰ τὸ κοινὸν ἀγαθόν. Τοῦτο ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας κύριο, φρονῶ ὅτι δὲν πράττομεν ὀρθῶς θεσπίζοντες νομικὰς διατάξεις ποινικοῦ περιεχομένου νὰ παρέχωμεν τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς τοιούτους νομομαθεῖς νὰ δύνανται μετὰ τόσης εὐκολίας νὰ στηρίζουν κατηγορίας καὶ κατὰ τῶν πολιτικῶν καὶ κατὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου τοῦ μόνου ὀργάνου τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ἴσως, κύριοι νὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ κωδικοποίησις τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως τοῦ Τύπου καὶ ἡ προσαρμογὴ τῶν διατάξεων αὐτοῦ πρὸς τὴν σύγχρονον κοινωνικὴν καὶ ἐπιστημονικὴν ἀντίληψιν. Ὑπὸ τὰς στιγμὰς ὅμως τὰς ὁποίας διερχόμεθα, μὲ τοιαύτην προσπάθεια καὶ οὕτω ἐκδηλουμένη ἀποτελεῖ ἔργον δύσκολον ἐξαιρετικῶς ἀλλὰ καὶ ἔργον λίαν ἀντιψυχολογικὸν καὶ ἀντιλαϊκόν. Διότι κύριοι ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν μας τὰς ἀληθῶς ἀξίας παντὸς ἐπαίνου ὑπηρεσίας τὰς ὁποίας προσέφερε ὁ Τύπος κατὰ τὸν τελευταῖον χρόνον, φρονῶ ὅτι ἔπρεπεν ἀντί νὰ τὸν πλήξωμεν διὰ τοιούτων διατάξεων μόνον ν’ ἀπονείμωμεν εἰς αὐτὸν δίκαιον ἔπαινον ἀλλὰ καὶ νὰ εὐρύνωμεν τὸ πεδίον τῆς ἐλευθερίας αὑτοῦ πρὸς καθαρμὸν τοῦ πολιτικοῦ στίβου καὶ ἐξιλασμὸν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου.

§72Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε πρόεδρε βλέπω ὅτι ἐξακολουθεῖ προφανῶς ἡ παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ, καὶ ἐξακολουθεῖ ἡ σύγχυσις διότι ἐνῷ συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν γίνονται παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι ἠδύναντο νὰ γίνουν καὶ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐφαρμογή τοῦ κανονισμοῦ ἀνήκει εἰς τὸν πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§74Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, εἰλικρινῶς διότι ἡ συζήτησις ἡ προκληθεῖσα παρ’ ἐμοῦ ἔδωκε ἀφορμὴν καὶ μικράν τινα ταραχὴν εἰς τὸν κύριον πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ χαίρω ἐπίσης διότι ἀκμαῖος καὶ ζωηρὸς ἐπανῆλθε διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν.

§75Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐχαριστῶ πολύ.

§76Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔλεγεν λοιπὸν κύριοι προτοῦ ἐπανέλθει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπίστευον ἡ ὁμιλία μου νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τοιαύτην ἔντασιν ἀπαντήσεως ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ πρότασίς μου ἦτο ἁπλῆ καὶ τόσον ἁπλῆ ὅσον καὶ εἰλικρινὴς, ἡ ὁποία εἰς οὐδένα νὰ ἐπέτρεπε νὰ ἔκανε οἱονδήποτε ὑπαινιγμόν, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε εἶχεν ἀφορμὴν ἐξ οἱασδήποτε ὁμιλίας μου νὰ κάμῃ τοιαύτην τινα σκέψιν ἔκαμε τοιαύτην ἀπόψε. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ἁπλούστατα θέλω τὸν πολιτικὸν κόσμον ἔξω πάσης συκοφαντίας, θέλω τὸν πολιτικὸν κόσμον σεβαστὸν ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, θέλω ἵνα ἡ ἀντίθεσις ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τῶν κομμάτων περιορίζεται ὅσον εἶναι δυνατὸν στενότερον ἡ ἀντίθεσις πολιτικῶν ἀρχῶν. Καὶ διὰ νὰ εἶναι τοιοῦτος πολιτικὸς κόσμος ἠρνήθην μέχρι σήμερον οἱανδήποτε εὐκαιρίαν καὶ ἂν μᾶς δίδεται διὰ νὰ κατηγορήσωμεν τὸν ἀπελθόντα ὑπουργὸν ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν. Καὶ εἶπον ρητῶς καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ ἐπαναλάβω ὅτι θὰ ἔκαμνα μίαν σκιαμαχίαν ἂν τοῦτο ἐπεχείρουν. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου θὰ παρετηρήσατε ὅτι πρέπει νὰ ἔχω ἐπαρκῆ τὰ μέσα τὰ θεμελιοῦντα ἕνα ἀδίκημα διὰ νὰ δύναμαι νὰ ἀποτανθῶ καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέταντι τῆς Κοινῆς Γνώμης. Ἐζήτησα ἁπλούστατα ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ ὅπως συσταθῇ μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς μάλιστα δὲ δὲν τὸ ζητῶ σχετικῶς πρὸς τὸ ἀπελθὸν ἐκ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ἀκόμη μέλος τόσον τῆς πρὸ, ὅσον καὶ ταύτης μέχρι ἐσχάτων. Τὸ ἐζήτησα ἐξ ἀφορμῆς τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ ρητῶς καὶ σαφῶς ἐδήλωσα ὅτι ἡ ἐξέτασις αὕτη εἶναι ἀναγκαία, καὶ ἀπολύτως ἀναγκαία κατ’ ἐμέ, εἶναι ἀναγκαία ἀκριβῶς ἵνα ἴδωμεν τί συμβαίνει ἵνα πληροφορηθῶμεν ἀσφαλῶς ἐὰν συμβαίνῃ τι καὶ νὰ λάβωμεν οἱονδήποτε μέτρον ἐπιβάλλει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀποκαλυφθῆ ὅτι συμβαίνει καὶ νὰ κατανεμηθῇ εἰς ἕκαστον ἡ εὐθύνη ἡ ὁποία τοῦ ἀνήκει. Ἀλλ’ ἀκόμη διὰ τούτου θ’ ἀπελευθερώσωμεν τὸν πολιτικὸν κόσμον ἀπὸ πάσης ἀσυστάτου καὶ κρυφὰ ἐδῶ καὶ ἐκεῖ κατ’ αὐτῶν ὑπονοίας. Τὶ τὸ κακὸν ἔχει ἡ πρότασίς μου αὕτη, ἡ ὁποία τόσον πολὺ ἐξένισε καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἤγαγεν εἰς ἐρεθισμὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος μάλιστα τὴν τελευταίαν στιγμὴν εἶπεν ὅτι καὶ ἂν μοῦ τὸ ζητῆτε, δὲν θὰ μὲ ἐξαναγκάσετε νὰ τὸ κάμω;

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό, εἶπον ὅτι δὲν θὰ δεχθῶ ποτὲ τοιαύτην πρότασιν ἡ ὁποία θὰ ἐχρησίμευεν εἰς τὸ νὰ ἐνισχύσῃ τὸν ἀνόσιον ἀγῶνα μιᾶς μερίδος τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία χύνει καθ’ ἡμέραν κάθε συκοφαντίαν κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν θὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ θεραπεύσωμεν αὐτούς. Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ ἐξαγνισθῇ ὁ πολιτικὸς κόσμος ἀλλὰ σᾶς εἶπον, διατυπώσατε τὴν κατηγορίαν καὶ σᾶς εἶπα ἐπίσης ὅτι ἐὰν διατυπώσητε ὡρισμένην κατηγορίαν θὰ δεχθῶ νὰ γίνῃ ἀμέσως ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ ἀποφανθῶμεν καὶ ἐὰν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ εἰδικὸν δικαστήριον. Ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀορίστων πραγμάτων νὰ κάμω μίαν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπήν.

§78Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔλεγον ὅτι ἡ πρότασις τὴν ὁποίαν ἔκαμα καὶ τὴν ὁποίαν μάλιστα ἵνα μὴ παρεξηγηθῶ ἀπὸ καμμίαν ἄποψιν διότι ἂν περιορίζετο ἡ πρότασίς μου μόνον σχετικῶς πρὸς τὸν ἀπελθόντα τέως ὑπουργὸν, θὰ ἠδύνατο δι’ ἐμὲ νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πλείστας ὅσας παρεξηγήσεις, καὶ δι’ αὐτὸ καὶ διότι νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ οὐσιῶδες ἐπεξέτεινα τὴν πρότασίν μου, καὶ εἶπα ὅτι, κύριοι, ἐλάτε νὰ ἐξετάσωμεν ὡς ἔχομεν ὄχι δικαίωμα ἀλλὰ καὶ καθῆκον ἐπιβεβλημένον, ἐλάτε νὰ ἐξετάσωμεν τὶ εἶναι ὅλα αὐτὰ τὰ ὁποῖα γίνονται καὶ εἰς ἀπάντησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μοῦ εἶπεν ἄρα καὶ σεῖς τίθεσθε, εἰς συνεργασίαν μὲ τὸν ἀπαίσιον Τύπον, καὶ υἱοθετεῖτε τὰ λεγόμενα παρ’ αὐτοῦ διὰ νὰ συκοφαντεῖτε τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ἐγὼ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν γνωρίζω ἐὰν ὑπάρχῃ αἴσιος καὶ ἀπαίσιος Τύπος. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὁ Τύπος ἐκδηλοῖ μίαν γνώμην καὶ ὅταν μάλιστα ὁ τύπος ἐκδηλοῖ γνώμην σχετικῶς πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας αὐτὸ καὶ κατὰ σᾶς ἀκόμη εἶναι ἐνάσκησις καθήκοντος τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ εἰς οὐδένα περιορισμὸν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δύναται νὰ γίνῃ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ὅταν σεῖς νομίζετε ὅτι συκοφαντεῖται ὁ πολιτικὸς κόσμος σεῖς πρῶτοι ὀφείλετε νὰ συστήσητε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ νὰ ἀποδείξετε ὅτι ὅλα τὰ διαδιδόμενα εἶναι μηδέν ὅτι ὅλα τὰ διαδιδόμενα δὲν ἔχουν οὐδεμίαν ὑπόστασιν. Καὶ νομίζετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅτι εἶναι μόνον ὁ Τύπος ὅστις λέγει αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ δὲν εἶναι καὶ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία τὰ λέγει, καὶ οἱ φίλοι σας οἱ ὁποῖοι τὰ ἐπαναλαμβάνουν ἐπισήμως;

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Τὰ ὁποῖα δηλοῦν ὅτι......

§80Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅτι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν γίνονται διάφορα πράγματα.

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγουν οἱ φίλοι μου ὅτι ὑπάρχει εὐθύνει Κυβερνητικὴ, διότι γίνονται αὐτὰ τὰ τὰ πράγματα; Αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἀληθὲς εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ μοῦ ἀναφέρετε τὰ ὀνόματα.

§82Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀφήσατε, διότι ἐὰν ἀφήνατε νὰ τελειώσω τὸ σύνολον τῆς ὁμιλίας μου δὲν θὰ μοῦ ἐκάνατε αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν. Ἐγὼ λέγω δὲν συνήθισα ποτὲ νὰ λέγω ἀοριστίας, καὶ μάλιστα ὅταν αὗται δύνανται νὰ ἔχουσι τοιαῦτα ἀποτελέσματα.

§83Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ γενικεύσετε τὸν λόγον σας.

§84Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεσαζόντων ἰδοὺ τὶ λέγει ἡ Κοινοβοσλευτικὴ ἐπιτροπή. «Ἡ ἐπιτροπὴ περαιτέρω...». (ἀναγινώσκει)

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπα ὅτι δὲν χρειάζονται ἀποδείξεις διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι γίνονται αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ σᾶς εἶπα ὅτι εἷς ἀπὸ τοὺς πολλοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι μὲ ἤγαγον εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ἀκυρώσω τὴν σύμβασιν......

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διατὶ μὲ διακόπτετε, κύριε Πρόεδρε;

§87Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι δὲν εἴχατε ἀνάγκη νὰ ἐπικαλεσθῆτε τὶ λέγουν οἱ φίλοι μου, ἀφοῦ καὶ ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅτι ἔχω τὴν ἰδίαν ἰδέαν.

§88Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἔκθεσις φέρει τὰς ὑπογραφάς των καὶ ἡ ἔκθεσις αὐτὴ συνετάχθη καὶ ἀπὸ τοὺς φίλους σας καὶ τοὺς φίλους μου. Διατὶ δὲν θέλετε νὰ δεχθῆτε ὅτι ὅλος ὁ κόσμος βοᾷ.

§89Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ δέχομαι αὐτὸ, ἀλλὰ δὲν ἐπερίμενα ἀπὸ σᾶς νὰ ἔλθετε νὰ μοῦ ζητήσητε τήν σύστασιν ἐπιτροπῆς δι’ οὓς λόγους σᾶς ἀνέπτυξα.

§90Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μπορεῖτε νὰ ἐπιμένητε εἰς τὴν γνώμην σας ἀλλὰ δὲν σᾶς ἐπιτρέπω μὲ τὸ κῦρος ποὺ ἔχετε νὰ ἔρχεσθε νὰ μοῦ λέγετε ὅτι ἡ Κυβέρνησίς μου προσπαθεῖ νὰ συγκαλύψῃ ἀνομίας, καὶ ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν μὲ τοὺς φίλους της.

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὰ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀναφέρουν ἀπαρατήρητον οὐδὲ τὴν παραμικροτέραν μομφὴν, ἡ ὁποία δύναται νὰ ριφθῇ ὑφ’ ἡμῶν, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως, ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ σάλου, ἀπέναντι ἑνὸς βορβόρου ὁ ὁποῖος δέν γνωρίζομεν ἐὰν εἶναι ἀληθὴς, εἶναι ἀνάγκη χάριν τοῦ σώματος αὐτῆς τῆς Βουλῆς χάριν τοῦ πολιτικοῦ κόσμου νὰ ἐξακριβωθῇ τὶ γίνεται. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία συνίσταται ἀπ’ ὅλα τὰ κόμματα τῆς Βουλῆς λέγει ἐπισήμως ἐν τῇ ἐκθέσει της, ὅτι κύριοι, τοιαῦτα τινὰ λέγονται, καὶ ὅτι δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ προσθέσωμεν καὶ μίαν διάταξιν ἡ ὁποῖα νὰ ἀκυρῇ αὐτὰς τὰς συμβάσεις. Ἀλλὰ διατὶ νὰ προσθέσωμεν μίαν διάταξιν ἡ ὁποία νὰ ἀκυρῇ αὐτὰς τὰς συμβάσεις καὶ δὲν θὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν ἡ πραγματικὴ ἀφετηρία ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀνεχώρησα διὰ νὰ ἐκθέσω τὴν τοιαύτην πρότασιν εἶναι ἀκριβής; Καὶ σᾶς εἶπον κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀφοῦ ἐμάθατε τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο—σᾶς τὸ εἶπεν ὁ ἀνάδοχος ἢ οἱοσδήποτε ἄλλως, καθῆκον ἔχετε καὶ δι’ αὐτὰ νὰ φωτίσητε τὸν κόσμον καὶ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔγιναν διὰ τὴν κατάρτισιν τῆς συμβάσεως καὶ ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα γίνονται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Τότε μόνον, ὅταν σεῖς ὁ ὁποῖος διαχειρίζεσθε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ Κράτους, ὅταν σεῖς ὁ ὁποῖος ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀποφασίσητε νὰ ἐπιφέρητε μίαν ἐκκαθάρισιν ἐπὶ ὅλων τῶν γενομένων καὶ μίαν ἀπόδειξιν εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται αὐτὸς ὁ τόπος, τότε μόνον ὁ νόμος σας θὰ ἔχῃ ἀξίαν τότε μόνον θὰ συλλογίζωνται οἱ μεσάζοντες κατὰ τὴν κατάρτισιν τῶν συμβάσεων ὅτι ἐδῶ ὑπάρχει μία θέλησις, ἡ ὁποία εἶναι ἱκανὴ ὄχι μόνον τὸ κῦρος τοῦ Κράτους νὰ ἐπιβάλῃ ἀλλὰ ἀκόμη νὰ ἐξαγνίσῃ καὶ τὰ ἤθη τοῦ τόπου. Τότε μόνον εἶναι δυνατὸν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐφ’ ὅσον κάμητε ἕνα νόμον διὰ νὰ ἀκυρώσητε, διότι ἐμεσολάβησεν ὁ ἄλλος χωρὶς νὰ φέρητε ὅλα εἰς φῶς. Προσέξατε, θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἐγὼ μήπως διὰ νὰ ἐπιτύχητε ἐλάχιστόν τι θρυμματίσητε τὴν πίστιν τοῦ Κράτους. Δὲν γνωρίζω τὶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀνησυχεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μὲ ὅσα λέγω περὶ ἐκκαθαρίσεως, δὲν γνωρίζω διατὶ νὰ εὑρεθῶμεν αὔριον εἰς χειροτέραν κατάστασιν, καὶ διατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνῷ τὴν βλέπει σήμερον ἀρκετὰ κακὴν νὰ μὴ θέλῃ νὰ ριφθῇ φῶς. Δὲν γνωρίζω διατί οἱ ζητοῦντες τὸ τοιοῦτον φαίνονται κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι παρασκευάζουν ἴσως κακά. Μὴ παίζεται λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐν οὐ παικτοῖς. Ὄχι μόνον δὲν παίζω κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως εἰς τίποτε, ἀλλὰ ἐὰν εἶναι μία περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξόχως σοβαρεύομαι, καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καί τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου εἶναι αὐτή. Σεῖς ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν καὶ δύνασθε νὰ τὴν διαθέτετε ὅπως θέλετε. Διατὶ ἔρχεσθε πρὸς ἐμὲ καὶ ζητεῖτε νὰ ὑποβάλω κατηγορίαν συγκεκριμένην, διὰ νὰ ἀναλάβω τὸ βάρος μιᾶς εὐθύνης καὶ διατὶ δὲν ἔρχεσθε σεῖς μὲ τὸν ὄγκον τῶν βουλευτῶν τοὺς ὁποίους ἔχετε, διατὶ δὲν τολμᾶτε σεῖς οὐδὲ τὴν ἐξέτασιν νὰ συστήσητε τῶν πραγμάτων τὴν ὁποίαν σᾶς ζητῶ, καὶ διατὶ ἀφοῦ θέλετε κατηγορίαν—λυποῦμαι διότι θὰ ἀναφερθῶ εἰς τὸν τέως ὑπουργὸν—διατὶ ἀφοῦ θέλετε κατηγορίαν, σᾶς τὴν ἔδωσε ὁ ἴδιος; Κάμετέ την σεῖς. Σᾶς τὴν ἔδωσε πρὸς σᾶς καὶ σᾶς εἶπεν ὅτι δὲν παρέβη τὸν νόμον. Ἂν θέλετε κατηγορίαν, κάμετέ την σεῖς, σεῖς ἔχετε τὴν πλειοψηφίαν πρὸς σᾶς ὡμολόγησεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὡμολόγησεν, ἂν νομίζητε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην. Ἐγὼ δὲν τὸ νομίζω ἐγὼ θέλω οὐσιαστικῶς νὰ ἐκκαθαρισθῇ ἡ κατάστασις θέλω νὰ ἰδῶ τὶ γίνεται. Καὶ μάθετε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀπὸ ἐμένα, ὅτι ἐὰν ἐξακολουθήσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁτὲ μὲν νὰ διαθέτετε τοὺς βουλευτὰς πρὸς δανεισμόν, ὁτέ δὲ νὰ ἀποφεύγετε νὰ δώσετε τὰ μέσα τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν διαφόρων μομφῶν εἴτε ἀληθῶν εἴτε ψευδῶν, δὲν κάμετε τίποτε ἄλλο ἢ νὰ θρυμματίζετε αὐτὸ τὸ πολίτευμα τὸ κοινοβουλευτικόν, διά τὸ ὁποῖον τόσον ἐνδιαφέρον πρὸ μικροῦ ἔδειξεν ὁ συνάδελφός σας ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, εἰσῆλθον εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ συνεννόησις μεταξὺ τῆς κυβερνητικῆς μερίδος, καὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως καθίσταται ἐκτάκτως δυσχερής. Φοβοῦμαι ὅτι δύσκολον θὰ εἶναι τοῦ λοιποῦ νὰ συνεννοηθῶμεν. Τοῦτο τὸ ἀποδεικνύει καὶ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ Τύπου, καὶ ἡ σημερινὴ συζήτησις τὴν ὁποίαν, ἐξὼ τοῦ κανονισμοῦ ἐπροκάλεσεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§94Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶμαι ἐντὸς τοῦ κανονισμοῦ πληρέστατα.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἠθέλησεν νὰ μὲ θέσῃ εἰς δύσκολον θέσιν, καὶ μοῦ εἶπεν, ὅτι κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λένε, δὲν τὰ λέγει μόνον ὁ ἀχρεῖος Τύπος, καὶ ὁ ἀπαίσιος Τύπος καὶ ὁ κίτρινος Τύπος—μολονότι εἶναι ἀδικία διὰ τὸ χρῶμα τὸ κίτρινον νὰ τοῦ ἀποδώσωμεν ὅλην τὴν βρομερότητα τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Τύπος αὐτός—. Λοιπὸν λέγει δὲν εἶναι μόνον ὁ Τύπος ὁ ἀπαίσιος Τύπος, εἶναι καὶ ἄλλοι, εἶναι καὶ οἱ φίλοι σας οἱ ὁποῖοι τὰ λένε. Καὶ ὅταν τὸν προεκάλεσα νὰ μοῦ εἴπῃ ποῖοι εἶναι οἱ φίλοι μου, μοῦ ἐδιάβασε τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῶν μεσαζόντων, εἰς τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ λέγει ὅ,τι ξέρουμε, ἀκούμε, πιστεύομε, ὅτι ἔλαβον χώραν συμβάσεις κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἀναλαβὼν τὴν κατασκευὴν τμήματος τῆς ὁδοῦ, δὲν εἶχεν σκοπὸν νὰ τὸ κατασκευάσῃ, ἀλλὰ ἤθελεν νὰ μεταπωλήσῃ τὴν ἄδειαν. Καὶ τοῦ εἶπον τότε: Τὰ ἐπικαλεῖσθε αὐτὰ διὰ νὰ ἐκθέσῃς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν στιγμὴν ποὺ πρὸ ὀλίγου ἀκόμη ἐγὼ ὁ ἴδιος εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὰ ἄκουσα καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀνάγκην νὰ ζητήσω ἀποδείξεις, ὅτι τὸ θεωρῶ φυσικὸν τὸ πρᾶγμα, ὅτι θὰ γίνῃ, ὥστε δέχομαι ὅτι ἔγινε. Καὶ ὅταν μοῦ εἴπατε, διατὶ ἐζήτησες τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως, τὴν ἐξήγησες διὰ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα προηγήθησαν συνομολογήσεως ἢ διὰ τὰ μεταγενέστερα; Σᾶς εἶπον καὶ διὰ τὰ μὲν καὶ διὰ τά δέ. Διότι ἐξήγησα ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ποὺ ἔγιναν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσουν, ἐφ’ ὅσον εἶναι τοὐλάχιστον ἐκκρεμῆ τὰ ζητήματα. Λοιπὸν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καταγγέλεται ἀπὸ ἐμὲ ὅτι θέλων νὰ προκαλέσῃ ἐντύπωσιν, θέλων νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἐκστρατείας τοῦ ἀνοσίου Τύπου......

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐπαναλαμβάνετε δι’ ἐμὲ ὅτι θέλω νὰ συνεργασθῶ μὲ τὸν Τύπον, διὰ νὰ διαβάλω τὴν Κυβέρνησιν. Ὅτι δὲν θέλω τοῦτο, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ὅταν μὲ προκαλέσατε νὰ ἀποδείξω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγονται ἔξω, σᾶς εἶπον ὅτι τὰ ἐπεκαλέσθη καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπικαλεῖται ἕνα ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἐκ πρώτης ὄψεως φαίνεται σοβαρόν. «Μὰ ἐγὼ—λέγει—τὶ κάνω; ἐγὼ ἔρχομαι ἀκριβῶς καὶ σοῦ λέγω. Καλὸν εἶναι νὰ κάμῃς μίαν ἐπιτροπὴν νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν αὐτὰ ποὺ λέγει ὁ ἀπαίσιος Τύπος εἶναι ἀληθῆ». Καὶ μοῦ λέγει ὅτι «σύ, ἀρνούμενος νὰ δεχθῇς τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς, σὺ φταῖς ποὺ δὲν συντελεῖς εἰς τὸ νὰ ἐκκαθαρισθῇ ὁ δημόσιος βίος τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ τὴν ἀτμόσφαιραν αὐτὴν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν ἀπαίσιον Τύπον. Καὶ σὺ εἶσαι ἁρμόδιος νὰ δώσῃς τὰ μέσα, ὥστε νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἁγνότης τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν». Ἀλλά, κύριοι, εἶναι ἀληθὲς σόφισμα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐπικαλεῖται ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Διότι ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι νὰ συμπράξω ὅπως χυθῇ πλῆρες φῶς, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ ὅπως ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἔρχεται καὶ μοῦ λέγει: πῶς θέλετε νὰ πάρω ἐγὼ τὰς εὐθύνας, νὰ διατυπώσω οἱανδήποτε κατηγορίαν καὶ διατὶ δὲν τὰς ἀναλαμβάνετε σεῖς; Μὰ εἶναι πράγματα αὐτὰ ποὺ μποροῦν νὰ λέγωνται σοβαρῶς ἐνώπιον τοῦ νομοθετικοῦ σώματος; Μοῦ λέγει ὅτι, πῶς θὰ πάρω ἐγὼ τὰς εὐθύνας ἀφοῦ δὲν ἔχω τὴν πλειοψηφίαν; Καὶ ποῖος σὲ στερεῖ τοῦ δικαιώματος νὰ πάρῃς τὰς εὐθύνας, ἐὰν αἰσθάνεσθε....

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἀνέφερον καὶ σᾶς ἐτόνισα ἐπανειλημμένως, ὅ,τι ὅλοι ἤκουσαν οἱ ἐδῶ παριστάμενοι. Ὅτι δὲν ἐπιμένω ν’ ἀναλάβῃ κανεὶς τὰς εὐθύνας. Εἶπον ὅτι δὲν θέλομεν νὰ καταγγείλωμεν, παρὰ θέλομεν νὰ ἐξακριβωθῇ τὶ γίνεται εἰς τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς συμβάσεως, καὶ καθῆκον πρὸ παντὸς ἔχετε σεῖς ὁ ὁποῖος σκέπτεσθε νὰ ἀκυρώσητε τὴν σύμβασιν νὰ ἐξακριβώσητε καὶ νὰ εἴπητε: ἰδοὺ τὶ γίνεται.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται ὑπὲρ τῆς γνώμης του ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, δι’ αὐτὰ ἀκριβῶς τὸν κατηγορῶ. Μοῦ λέγει: Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ κανένα ὡρισμένως. Ἐγὼ δὲν ἀπευθύνω εὐθύνην εἰς κανένα. Ἐγὼ σᾶς λέγω νὰ δεχθῆτε νὰ κάμωμεν τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Κοινοβουλευτικήν, διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ Τύπος εἶναι σωστά. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ τὸν κατηγορῶ. Μὲ τὸ ν’ ἀπευθύνῃ τὴν κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε ὁλοκλήρου, εἴτε ἑνὸς μέλους αὐτῆς, θὰ ἦτο ἐν ἀπολύτῳ τάξει, διότι ἐδῶ ἐγὼ ἔρχομαι καὶ τὸν βεβαιῶ, ὅτι ἐὰν θέλῃ ν’ ἀναλάβῃ τὰς ἠθικὰς καὶ πολιτικὰς εὐθύνας, διὰ νὰ διατυπώσῃ κατηγορίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ἐν τῷ συνόλῳ εἴτε ὅσον ἀφορᾷ τὰ μέλη, εἴτε καὶ κατὰ τῶν πρώην ἀκόμη μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν θέλῃ νὰ πάρῃ τὰς ἠθικὰς καὶ πολιτικὰς εὐθύνας, τὸν βεβαιῶ ὅτι δέχομαι τὴν πρότασίν του ἀμέσως νὰ γίνῃ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν κατάρριψιν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε νὰ δεχθῶ νὰ γίνῃ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὶ λέγει ὁ ἀνεύθυνος, ἐπὶ τέλους, Τύπος—διὰ νὰ μὴ τοῦ δώσῃ ἄλλον χαρακτηρισμόν—.

§100Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν; Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσητε ἐν συνειδήσει ἐὰν πιστεύετε ὅτι τὰ διάφορα καταγγελλόμενα, ὅτι καταχρήσεις γίνονται κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως, ἔχουν ὑπόστασίν τινα ἢ ὄχι;

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βλέπετε πόσον δύσκολον εἶναι νὰ συνεννοηθῶμεν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀκολουθῶν ἐν τούτῳ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Προοδευτικοῦ κόμματος ἐζήτησε νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ὅπως κάμωμεν μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ ὅλην τὴν κατάστασιν, καὶ νὰ ἐκκαθαρίσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν, καὶ τώρα τὰ ἀφήνει αὐτὰ καὶ ἔρχεται καὶ λέγει: σᾶς ἐρωτῶ: Εἶσθε βέβαιος ὅτι δὲν ἔγιναν ἀτοπήματα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως; Καὶ τοῦ ἀπαντῶ: ὅτι μὲν ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε τὸ ἐπίμεμπτον τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ κινήσῃ τὴν ἀγωγὴν ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ δικαστηρίου. Ἔγιναν παρατυπίαι ἐκ μέρους τοῦ συναδέλφου μου, τοῦ κ. Καραπαναγιώτη, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιμήκυνσιν τῶν ὁδῶν ἐντὸς τῆς ἀφετηρίας καὶ τοῦ αὐτοῦ τέρματος, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαταγὴν περὶ κατασκευῆς δύο νέων ὁδῶν—ὑπόθεσιν, διὰ τὴν ὁποίαν θὰ συστήσωμεν ἐδῶ καὶ θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι καὶ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ δὲν δύναται νὰ διατυπωθῇ κατηγορία κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ—. Ἀλλὰ μὲ ἐρωτᾶ: ἰσχυρίζεσθε ὅτι δὲν ἔγιναν ἀτοπήματα εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν; Καὶ σᾶς ἐρωτῶ καὶ ἐγώ: πῶς ἔρχεσθε καὶ μοῦ θέτετε αὐτὸ τὸ ἐρώτημα, προκειμένου περὶ μιᾶς συμβάσεως τὴν ὁποίαν δὲν συνῆψα κἂν ἐγώ, τὴν ὁποίαν εὑρῆκα συναφθεῖσαν ἀπὸ τοὺς προκατόχους μου, καὶ τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἐκτέλεσίν της κατώρθωσα νὰ ἐξακριβώσω ὅτι τὰ διδόμενα ποσοστὰ εἰς τὸν ἀνάδοχον εἶναι ὑπερβολικά; Καὶ πῶς ἠμπορεῖτε νὰ ἔρχεσθε νὰ μὲ κατηγορῆτε, νὰ ζητῆτε λόγον, ἐὰν ἔγιναν ἀτοπήματα, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε τὸ θάρρος, τὸ ἠθικὸν καὶ τὸ πολιτικὸν νὰ μοῦ εἴπητε ποῖα εἶναι αὐτὰ τὰ ἀτοπήματα;

§102Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μὲ ἐξέλιπε ποτέ.

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς κατηγορῶ γενικῶς. Σᾶς κατηγορῶ δι’ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Δὲν σᾶς ἀποδίδω γενικὴν ἔλλειψιν θάρρους.

§104Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὔτε εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ θέλετε νὰ εἴπω ἐγώ: Πῶς θέλετε νὰ τὸ ὀνομάσω; Μοῦ λέγετε: διατὶ σεῖς δὲν διατυπώνετε κατηγορίαν; Διότι τὶ σᾶς ζητῶ; Νὰ διατυπώσητε τὴν κατηγορίαν σεῖς, δηλαδὴ νὰ εἴπητε κατὰ τί θεωρεῖτε ὑπεύθυνον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ σᾶς δηλῶ ὅτι μόλις διατυπώσητε τὴν κατηγορίαν ταύτην, εἶμαι πρόθυμος νὰ δεχθῶ τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς. Διατί, λοιπόν, ἀφοῦ προσφέρομαι νά δεχθῶ τὴν σύστασιν ἐπιτροπῆς, δὲν κάμνετε σεῖς τὸ στοιχειῶδες καθῆκον τὸ ὁποῖον ἔχετε, διὰ νὰ μοῦ εἴπητε τὶ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θεωρεῖτε ὕποπτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως; Διότι ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύνανται νὰ ἀσχολοῦνται τὰ νομοθετικὰ σώματα μὲ ἄλλα πράγματα ὑπάρχουν τὰ δικαστήρια ἐνώπιον τῶν ὁποίων δύνανται νὰ δικασθοῦν αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις. Τὸ ζήτημα, λοιπόν, σᾶς τὸ θέτω ρητῶς καὶ σαφῶς, κατὰ τὶ θεωρεῖτε τὴν Κυβέρνησιν ὑπεύθυνον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο; Θὰ πρόκειται περὶ ἀοριστιῶν καὶ δὲν θὰ τὰς συζητήσωμεν· ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ καταγγελίας ρητῆς ἡ ὁποία πραγματικῶς ἠμπορεῖ νὰ κινήσῃ τὸν νόμον «περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν», δηλῶ ὅτι ἀμέσως θὰ συνεννοηθῶμεν ὥστε νὰ καταρτισθῇ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὰς κατηγορίας αὐτὰς τὰς ὡρισμένας τὰς ἀπευθυνομένας κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν θὰ δεχθῶ ἐπαναλαμβάνω νὰ εἶμαι ὑπεύθυνος Κυβερνήτης καὶ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς διὰ νὰ εἰσηγηθῶ τὸ σύστημα τοῦτο, διότι θὰ εἶναι προηγούμενον κατὰ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἠμπορέσητε ν’ ἀντισταθῆται ὅταν θὰ μὲ διαδεχθῆτε, ἐὰν ἔλθουν τὰ ὄργανα τοῦ ἀρχείου Τύπου νὰ διατυποῦν κατηγορίας ἀορίστους. Διότι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ δυσφημίσεως, ἢ περὶ συκοφαντίας, μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐπικειμένην ταχέως ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου, σᾶς ἐδήλωσα ὅτι κανεὶς ὑπουργός μου δὲν θὰ παραμείνῃ εἰς τὴν θέσιν του ἐάν, ἐφ’ ὅσον τοῦ ἀποδίδετε ὡρισμένη πρᾶξις εἴτε δυσφημιστική, εἴτε συκοφαντική, δὲν προκαλέσει τὸ δικαστήριον διὰ ν’ ἀποφανθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν πραγμάτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὲ παρασύρετε ἐμένα ἵνα γίνω ὑπηρέτης τῶν ἀνοσίων συμφερόντων τοῦ ἀνοσίου αὐτοῦ Τύπου. Τοῦ λόγου σας, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ὅλης στάσεως σας, μὲ τὴν ὁποίαν τοὺς τελευταίους τούτους καιροὺς ἔρχεσθε νὰ ἐνισχύσητε τὴν ἐκστρατείαν τὴν δυσφημιστικήν, τοῦ λόγου σας ἔχετε καθῆκον τοὐλάχιστον μέσα εἰς τήν Βουλὴν νὰ εἴπητε εἰς ποῖον σημεῖον κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν. Εἶσθε ὁ ἴδιος διακεκριμένος, νομικός, ἔχετε καί ἄλλους νομικοὺς εἰς τὸ κόμμα σας καὶ δύνασθε καλὰ νὰ διατυπώσετε τὴν κατηγορίαν σας. Καὶ τότε, δέχομαι νὰ συγκροτηθῇ ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἰδικήν σας κατηγορίαν. Ἀλλὰ δὲν δέχομαι νὰ κάμω ἐπιτροπὴν ἵνα ἐξετάσῃ τὰς κατηγορίας τοῦ ἀνοσίου αὐτοῦ Τύπου, τοῦ κιτρίνου. (χειροκροτήματα).

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα διότι δὲν θέλω νὰ παραταθῇ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἀκριβῶς διαγιγνώσκω ὅτι πρόκειται νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἄκαρπος, ἀλλ’ ἐὰν προσθέτω ὀλίγας λέξεις εἰς ἀπάντησιν τῶν τελευταίων λόγων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὸ κάμνω μόνον καὶ μόνον, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πλαγίως ἠθέλησεν νὰ ἀποδώσῃ μομφήν. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω ἔχω τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβω πᾶσαν εὐθύνην οἱανδήποτε...

§107ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀναλάβετέ την.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐζήτησα σύμφωνα μὲ ὡρισμένον ἄρθρον τοῦ Συντάγματος καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλή, νὰ συζητήσῃ καὶ συστήσῃ ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν ὡρισμένων πράξεων. Ἀλλ’ ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς οὐδὲ κἄν μομφὴν ἀποτελεῖ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι οὐδεὶς ἐσκέφθη διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ ἀποδώσῃ μομφήν. Ἀλλ’ ἤθελον ἀκριβῶς, καὶ ἐπαναλαμβάνω λυποῦμαι πολὺ διότι μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἔχομεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο τόσον διαφόρους ἀντιλήψεις, ἤθελον νὰ ἐκκαθαρισθῶσιν τὰ πράγματα, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει νὰ μένωμεν ἐν τῷ σκότει, διότι παρεμβάλλει, ὅτι δῆθεν ὁ ἀνόσιος Τύπος, καὶ ἐπαναλαμβάνει ὅτι ἴσως αὐτὸς ὁ Τύπος καμμιὰ φορὰ εἶναι πολὺ εὐεργετικὸς ἐκεῖνος ἀκριβῶς ὁ ὁποῖος καλεῖται ἀνόσιος.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μοῦ λέγητε ὅτι θέλω νὰ διατηρῶ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ σκότος, τοὐναντίον ἐγὼ ζητῶ νὰ μὲ βοηθήσητε νὰ ρίψω πλῆρες φῶς, ἀλλὰ σᾶς λέγω: Ποιές, κύριε, ποιὲς εἶναι αἱ κατηγορίες; Καὶ ἐὰν σὺ δὲν ἔχεις τοὺς ἀπαιτουμένους βουλευτὰς θὰ σοῦ δώσω ἐγὼ τὴν δυνατότητα νὰ συγκροτηθῇ ἐπιτροπὴ νὰ τὰς ἐξετάσῃ. Ἀλλ’ ἀποφεύγει, καὶ μοῦ ζητᾶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ξεύρει ὅτι δὲν θὰ δώσω ποτέ, δὲν θὰ δεχθῶ δηλαδὴ νὰ ριφθῇ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἡ Βουλή, δὲν θὰ δεχθῶ ποτὲ νὰ κάμω μίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἵνα ἐξετάσῃ ἐὰν αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐκχέονται καθ’ ἡμέραν ἀπὸ τοὺς ὀχετοὺς τοῦ ἀνοσίου Τύπου εἶναι ἀληθῆ ἢ ψευδῆ. Εἰς αὐτὸ βέβαια ἠξεύρετε ὅτι δὲν θὰ συμφωνήσω ποτὲ, καὶ μὴ νομίσετε ὅτι θὰ μὲ φέρετε εἰς δύσκολον θέσιν ἀπέναντι τῆς Κοινῆς Γνώμης λέγοντες ὅτι ὁ Βενιζέλος ἀρνῆται νὰ χύσῃ φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν λόγον κ. Πρόεδρε.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα ὅλως διόλου ἐκτὸς τοῦ θέματος.

§112Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατέκρινε καὶ ἐμένα καὶ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω.

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διακόπτετε τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου νομίζοντες ὅτι ἠμπορεῖ σιγὰ–σιγὰ νὰ ἐγκαταλειφθῇ. Δὲν θὰ ἐγκαταλειφθῇ. Θὰ ἐφαρμόσω ἐν ἀνάγκῃ τὸν κανονισμόν, ὁ ὁποῖος ἐξασφαλίζει τὴν σύντομον ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ἐγὼ σᾶς καταγγέλλω ὅτι προσπαθεῖτε νὰ παρελκύσητε τὸ νομοσχέδιον.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἤθελα νὰ ρίψω ἔλαιον εἰς τὴν πυρὰν διότι δὲν ἠμποροῦσα νὰ φαντασθῶ νὰ κάμω χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ στοιχειώδους τῆς ἀμύνης. Καίτοι δὲν ἀνέμενον τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω ὅτι δὲν παρεβίασεν τὸν κανονισμὸν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος διότι ἀφοῦ ἦλθεν εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ἦτο ἐν τάξει ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὑποστηρίξας ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἱκανοποιεῖτο ὁ σκοπὸς αὐτός. Διὰ ποῖον σκοπὸν ὑπεβλήθη, διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν, τὴν ἑνωμένην ἀντιπολίτευσιν διότι καμμία μόνη δὲν ἔχει 15.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ Λαϊκὸν κόμμα ἔχει 15.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ κατηγορίαν κατὰ τοῦ τέως ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργοῦ. Πολὺ ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἐὰν εἶχε τοιαῦτα στοιχεῖα ὥστε νὰ ἠμπορέσῃ νὰ πεισθῇ ὅτι πρόκειται περὶ παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν θὰ προέβαινεν εἰς τὴν καταγγελίαν ἂν καὶ ὁμολογῶ αὐτὸ ὅτι ἦτο κἄτι τὸ ὁποῖον ἔθιξε τὴν εὐθυξίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἂν καὶ εἶπεν ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἔχῃ πεποίθησιν εἰς τοιαύτην ἐνέργειαν ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία δὲν ἀκολουθεῖ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀλλ’ ἀκολουθεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀμφισβητηθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ ἕνα κόμμα ἀπὸ δεκαπέντε βουλευτὰς νὰ ὑποβληθῇ. Ζητεῖ κατηγορίαν κατ’ ἑνὸς ὑπουργοῦ ἢ κατ’ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ὄχι διὰ λόγους τοπικούς, ἀλλὰ διὰ λόγους οὐσιαστικοὺς ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει πεποίθησις ὅτι πράγματι ἔγινε κατάχρησις. Ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν θὰ ἦτο σκόπιμον νὰ γίνῃ μία ἐξέτασις τῆς καταστάσεως ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ὑπάρχουν πράξεις ἐπιτρέπουσαι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ διὰ ποίους λόγους αὐτὴ ἡ σύμβασις ἡ ὁποία ἔγινεν ὅπως ἔγινεν κατέληξεν εἰς τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα κατέληξεν. Ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλλεν τὸ νομοσχέδιον περὶ μεσαζόντων, ὁ ἴδιος ἐνεφάνισεν μίαν κατάστασιν ὄχι εὐχάριστον καὶ εἰς τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως...

§118Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ περὶ μεσαζόντων ἀφορᾷ τὴν σύνταξιν τῆς συμβάσεως, ὄχι τὴν ἐκτέλεσιν.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς: ὅτι καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συμβάσεως χωρὶς νὰ συμβαίνουν ἔστω πράξεις ἐπιτρέπουσαι τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν, ἐφηρμόσθη τοιαύτη πολιτικὴ ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθῶσι εἰς βαθμὸν καταπληκτικόν.

§120Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μᾶς ζητήσητε τὰ ἔγγραφα νὰ τὰ φέρωμεν ἐδῶ, καὶ νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδῶ κ. Πρόεδρε ἔχομεν ἕνα ἀποτέλεσμα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως αὐτῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει προκαλέσει τὴν κατάπληξιν ἐξ οὗ καὶ σεῖς ὁρμᾶσθε σήμερον, ὄχι μόνον νὰ καταδικάσητε τοὺς μεσάζοντας οἱ ὁποῖοι ἐβοήθησαν τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ νὰ ζητήσητε τὴν ἀκύρωσιν τῆς συμβάσεως ὡς ἀποδειχθείσης ἐπιβλαβοῦς ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων. Καὶ εἶναι βεβαίως ἄξιον ἐνδιαφέροντος νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν αὐτὰ τὰ ἐλεεινὰ ἀποτελέσματα προῆλθον μόνον ἀπὸ τὴν κακὴν ἀρχικὴν σύναψιν καὶ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, ἢ προῆλθον ἀπὸ χίλιους δύο ἄλλους λόγους. Κανεὶς δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ μεσαζόντων νὰ ἀκυρωθῇ ἡ σύμβασις. Ἐγὼ ἠγωνίσθην περισσότερον παντὸς ἄλλου κατὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς.

§122Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλοίμονον, ἐὰν ἐπέφταμε εἰς τὰ χέρια ἐκείνου τὸν ὁποῖον εἴπατε.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὀφείλετε νὰ γνωρίζετε ὅτι δὲν ἠγωνίσθην ὑπὲρ οὐδενός.

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐλέχθη ὅτι σεῖς ὑπεστηρίξατε τὰς προτάσεις τοῦ...

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγίνατε καὶ σεῖς φορεὺς συκοφαντικῶν καὶ κακοήθων διαδόσεων.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀνακαλῶ. Σᾶς δίδω πλήρη ἱκανοποίησιν, σᾶς λέγω ὅτι τὸ εἶπον αὐτὸ διότι τότε ἤκουσα ὅτι σεῖς ὑπεστηρίξατε τὰς προτάσεις ....

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ πρῶτος ὑπεστήριξα καὶ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ γίνῃ ἡ ἐκτέλεσις τῶν δημοσίων ἔργων κατὰ αὐτὸν τὸν τρόπον, δεύτερον ὑπεστήριξα νὰ γίνῃ ἐπανάληψις τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ τρίτον ἐπικουρικῶς ὑπεστήριξα νὰ παραχωρηθοῦν ἔργα πολὺ μικροτέρας ἀξίας εἰς τοὺς δύο τελευταίους διαγωνισθέντας, καὶ δὲν ἦτον αὐτὸς ποὺ ὀνομάσατε. Ἐγίνατε πολὺ εὐχερέστερον φορεὺς σπερμολογιῶν.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τοὐλάχιστον σᾶς παρέχω πλήρη ἱκανοποίησιν.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ πρόσωπον περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖται εἶχεν ἀποκλεισθῆ τοῦ διαγωνισμοῦ τῇ συγκαταθέσει του. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, τὶ πταίει ἡ Κυβέρνησις, πταίει, ἡ Κυβέρνησις διότι ἐφήρμοσεν τὴν σύμβασιν;

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ σᾶς χρειάζεται ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἢ χρειάζεται ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ συζητήσωμεν;

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ἐγὼ σᾶς λέγω κ. Πρόεδρε, ὅτι σᾶς ἐπέστησα τὴν προσοχὴν ἅμα τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ σᾶς ὡμίλησα περὶ τῶν κακῶν ἐνδεχομένων τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς τῆς συμβάσεως Σᾶς εἶπον ὅτι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐὰν ἡ σύμβασις ἡ ἀρχικὴ συνήφθη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων μὲ τόσα τοῖς ἑκατόν, εἶναι ἐνδεχόμενον ὅτι τὰ ἔργα αὐτὰ θὰ ἐδίδοντο εἰς δευτερεύοντας ἐργολάβους μὲ μίαν μείωσιν ἐξόδων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐδημιούργη κακοτεχνίαν, καὶ σᾶς εἶπον ὅτι ἐφ’ ὅσον ὁ τότε ἀνάδοχος δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ συνάψῃ τὸ δάνειον εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σταματήσῃ τὴν σύμβασιν......

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἔχετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σταματήσετε αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι ἐφύγατε καὶ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν καὶ ἀπὸ τὸ προσωπικὸν ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἕτοιμη νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἐπερώτησιν καὶ νὰ συζητήσῃ, ἀλλὰ δὲν ἠμπορεῖτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ φέρετε αὐτὰ τὰ ζητήματα.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχα καμμίαν διάθεσιν κ. Πρόεδρε ἐὰν δὲν μὲ ἐπροκαλούσατε.

§134Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὶ σᾶς ἐπροκάλεσα;

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔρχεσθε καὶ μοῦ λέγετε ἀλλοίμονον ἐὰν παρεχωρῆτο εἰς αὐτὸν ποὺ ἐπρότεινα.

§136Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἔδωσα πλήρη ἱκανοποίησιν ἢ εἶσθε ἀνηλεὴς καὶ δὲν ἀποδέχεσθε.....

§137Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε διὰ νὰ σᾶς καταδείξω διὰ ποῖον λόγον ὑπεστήριξα καὶ ὑποστηρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς, εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅτι ὅταν ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον 55 τοῦ Συντάγματος ἐγὼ ἤμην ὁ εἰσηγητὴς τῆς διατάξεως τοῦ δευτέρου ἐδαφίου, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ σύστασις ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Καὶ κατὰ τὴν πρότασιν μου ἡ ὁποία εἶναι εἶναι κατ’ ἀντιγραφὴν τοῦ Τσεχοσλοβακικοῦ Συντάγματος εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς, καὶ ἂν καὶ τὸ ⅛ τῶν βουλευτῶν τὴν ἤθελε ζητήσῃ, διότι ὡς ἔχουν σήμερον τὰ κοινοβουλευτικὰ πράγματα ἡ σύστασις τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς—σημαίνει συνεργασίαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς διαφώτισιν μιᾶς καταστάσεως. Δυστυχῶς οὔτε τότε ἐγένετο δεκτὸν τό ⅛, καί ἡ συντακτικὴ Βουλὴ περιώρισε τὸν ἀριθμὸν εἰς τὸ ⅓. Ὡς ἐκ τούτου μολονότι εἶναι ὀρθοτάτη ἡ διάταξις, μολονότι εἶναι σαφὲς ὅτι ἡ σύστασις τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς δὲν ἀποτελεῖ μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μίαν συνεργασίαν τῆς Βουλῆς πρὸς διαφώτισιν μιᾶς καταστάσεως, σήμερον ἡ ἀντιπολίτευσις εἶναι εἰς πλήρη ἀδυναμίαν καὶ νὰ συστήσῃ τοιαύτην ἐπιτροπὴν, καὶ διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶπε, βοηθήσατε μας νὰ συστήσωμεν μίαν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Κατὰ τὶ τοῦτο συμβαίνει περισυλλογὴν σπερμολογιῶν, ὑπονόμευσιν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ βάσει δὲν ξεύρω ποίων διαδόσεων καὶ ποίων σκοτίων ἐνεργειῶν. Διὰ ποῖον λόγον κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν στιγμὴν ὀρθῶς ἐξηγέρθητε σεῖς, ὅτι ἐκ τῶν γνωμῶν τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὑπετέθη ὅτι θὰ ἠθέλατε τὰ συγκαλύψετε τὰ πράγματα, διὰ ποῖον λόγον, ἐνῷ σεῖς ἔχετε αὐτὴν τὴν εὐαισθησίαν ἔρχεσθε νὰ ἀποδώσητε εἰς ἡμᾶς πρόθεσιν ὄχι εὐγενῆ, ὄχι πρόθεσιν δηλαδὴ διασαφηνίσεως τῆς καταστάσεως ἀλλὰ πρόθεσιν κατασυκοφαντήσεως τῆς Κυβερνήσεως, διὰ ποῖον λόγον ἡμεῖς ἠμποροῦμεν νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι εἴμεθα ἐν πλήρει τάξει ὅταν ἐρχώμεθα νὰ βοηθήσωμεν καὶ τὴν Κυβέρνησιν αὐτὴν ἡ ὁποία χθὲς ἐστερήθη ἑνὸς ὑπουργοῦ, Κυβέρνησιν τῆς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος αὐτῆς εἶπεν ὅτι «ἐγὼ νομίζω εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ δὲν ὑπάρχουν ἀταξίαι, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ ἂν ὑπάρχουν ἀταξίαι» πρᾶγμα τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι στὸ βάθος τῆς συνειδήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτος πεποίθησις ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἀταξίαι ἔστω καὶ τυπικαί; Μὲ ποῖον δικαίωμα ἔρχεσθε τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ χαρακτηρίσητε ὡς ἐνέργειαν στρεφομένην νὰ ὑπονομεύσῃ κατὰ τρόπον ἀθέμιτον τὸ κῦρος καὶ τὴν πίστιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Νομίζω λοιπὸν ὅτι ὅλαι αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι βάσιμοι. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων, διότι ἡ ἐκτέλεσις αὐτῆς τῆς συμβάσεως ἐστοίχισε ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν, διότι ἐπὶ τέλους εἶναι ἀνάγκη καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ νὰ διαφωτισθῇ, καὶ ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ διαφωτισθῇ, διὰ ποίους λόγους ἦλθον αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα. Ἐὰν βέβαια ἐκ τῆς ἐξετάσεως ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπάρχουν οἱ ὑπαίτιοι, θὰ καταδιωχθοῦν οἱ ὑπαίτιοι καί ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ καταδιώξῃ τοὺς ὑπαιτίους, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχουν ὑπαίτιοι δυνάμενοι νὰ καταδιωχθοῦν δυνάμει τοῦ περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν νόμου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὑπάρχει ἐσφαλμένη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκ τούτου νὰ ἔχῃ ὤφελος ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀλλὰ τὸ ὤφελος αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἀλλ’ ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§138Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἡ ἐπίθεσις κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διεξαγομένη ἀπὸ τὴν συμμαχοῦσαν ἀντιπολίτευσιν εἶναι φανερὰ εἰς τοὺς σκοπούς της. Χαίρω πολὺ διὰ τὴν συμμαχίαν, εὔχομαι μόνον νὰ προκυρώσῃ αὐτὴ καὶ εἰς θετικὴν συνεργασίαν, καὶ ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐπίθεσιν. Θέλουσα ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς συζητήσεως ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη τὸν τελευταῖον αὐτὸν καιρὸν ἔρχεται νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ χυθῇ δῆθεν φῶς. Ἀλλὰ ἔρχεται νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν της κατὰ τρόπον ποὺ γνωρίζει ὅτι δὲν μπορεῖ ἡ Κυβέρνησις, σεβομένη καὶ τὴν θέσιν της καὶ ἑαυτὴν νὰ δεχθῇ ποτέ. Καὶ ὅταν τοὺς λέγω» καὶ τοὺς κολλῶ εἰς τὸν τοῖχον»—διὰ νὰ μεταχειρισθῶ λαϊκὴν ἔκφρασιν ἀρκετὰ χαρακτηριστικὴν—νὰ εἴπουν τὶ θέλουν νὰ ἐξακριβώσῃ ἡ ἐπιτροπή. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσχολῆται ἡ Βουλὴ διὰ τὰς εὐθύνας ἀνευθύνων προσώπων, τὰ ὁποῖα δικαιοδοτοῦν ἐνώπιον τῶν τακτικῶν δικαστηρίων ἀλλὰ δικαίωμα καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἐλέγχῃ τοὺς ὑπουργοὺς τοὺς Κυβερνῶντας. Καὶ ὅταν τοὺς λέγω «εἰπέτε μου, κύριοι, τὶ ἄτοπον εἶναι εἰς αὐτὴν τὴν σύμβασιν εἴτε εἰς ἄλλην σύμβασιν ἐξ ἐκείνων τὰς ὁποίας συνῆψεν ἡ Κυβέρνησις, τὶ ἄτοπον θεωρεῖτε ὅτι ὑπάρχει, διὰ νὰ σᾶς βοηθήσω νὰ γίνῃ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάζῃ τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῶν ὑποψιῶν σας;» ἔρχεσθε καὶ ἀρνεῖσθε νὰ ἀναλάβητε τὰς ἠθικὰς εὐθύνας τοῦ νὰ διατυπώσητε τὴν κατηγορίαν. Καὶ μοῦ εἶπεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἢ τοῦ Ἀγροτικοῦ κόμματος ὅπως τελευταίως λέγεται κατὰ προτίμησιν, μοῦ εἶπε· μὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπώσωμεν κατηγορίαν, ἐφόσον μπορεῖ νὰ ἔχωμεν ὑποψίας, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν βεβαιότητα; Καὶ τοῦ λέγω διατυπώσατε καὶ ὑπὸ τύπον ὑποψίας ἀκόμη αὐτὰς τὰς ἀνησυχίας τὰς ὁποίας ἔχετε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἐγὼ δὲ θὰ δεχθῶ νὰ γίνῃ σύστασις ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἂν μπορῇ νὰ εὕρῃ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ζητεῖτε. Καὶ ἔρχεσθε καὶ μοῦ ἀρνῆσθε καὶ μοῦ λέγετε· ὄχι, ἐμεῖς σοῦ λέγομεν νὰ κάμῃς μίαν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὶ ἀπὸ ὅσα γράφει μία μερὶς αὐτοῦ τοῦ ἀπαισίου Τύπου διὰ τὰς διαφόρους συμβάσεις εἶναι ἀληθινὰ ἢ κακά. Δὲν θὰ μὲ σύρετε βέβαια ποτὲ νὰ δεχθῶ τοιαύτην πρότασιν. Ἀλλὰ καὶ ὁ ἀγαπητός μου φίλος κ. Παπαναστασίου μοῦ λέγει, ἡμεῖς τὸ κάμνομεν διὰ νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν διὰ νὰ φροντίσῃ νὰ καθαρίσῃ τὴν ἀτμόσφαιραν. Εὐχαριστῶ πολὺ διὰ τὴν προθυμίαν σας, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δέν ἔχει ἀνάγκην τῆς βοηθείας σας καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ὅπου πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ νόμων, ὅπου πρόκειται περὶ λήψεως μέτρων ἀφορόντων συμφέροντα τοῦ τόπου, χρειαζόμεθα ὅλων σας τὴν συνδρομὴν καὶ τὴν ἐπικαλούμεθα καὶ τὴν δεχόμεθα εὐγνωμόνως. Ἀλλὰ ὅταν πρόκειται διὰ τὰς εὐθύνας τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς βοηθείας σας τὴν ἀρνούμεθα καὶ τὴν ἀπορρίπτομεν. (χειροκροτήματα). (Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀποχωρεῖ τῆς αἰθούσης).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§140Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ζητῶ νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις μέχρι τῆς ἐπανόδου τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§141Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ προχωρήσῃ κ. Πρόεδρε ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου.

§142Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν αὐτό. (Θόρυβος).

§143Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἡ συζήτησις. Ὡμίλησα ἐγώ, ὡμίλησεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, κατ’ ἐπανάληψιν ὡμίλησεν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἡ συζήτησις ὅμως δὲν ἐπερατώθη καὶ ζητεῖ τὸν λόγον ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἂν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν Κοινοβούλια, δὲν εἶναι δυνατὸν οὕτω πως νὰ τερματίζεται μία συζήτησις.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐζήτησεν νομίζω ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁρισθῇ ἰδιαιτέρως μία ἡμέρα πρὸς συζήτησιν τὴν Παρασκευήν, καὶ μοῦ φαίνεται ὅτι ὁ κύριος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἦτο σύμφωνος πρὸς τοῦτο.

§145Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ λάβω βεβαίως τὸν λόγον ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν θὰ ἤθελον νὰ φέρω τὴν συζήτησιν ἐπὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν ἀπουσίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου χωρὶς νὰ θελήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ὅπως περατωθῇ κατὰ κανονικὸν τρόπον ἡ συζήτησις. Εἰς τὴν συζήτησιν ἔλαβεν τὸν λόγον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κυβερνητικοῦ σώματος. Μέτ’ αὐτοῦ ἑπομένως θὰ διεξαγάγωμεν τὴν συζήτησιν, εἰς αὐτὸν θὰ ἀπαντήσωμεν, αὐτοῦ ἐδέχθημεν τὴν πρόκλησιν, καὶ εἰς τὴν πρόκλησιν αὐτοῦ θὰ ἀπαντήσωμεν. Δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν εἶναι κανονικόν, ὄχι κανονικὸν ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς τηρήσεως τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν, πρὸς ὅλας τὰς παραδόσεις μας, νὰ ρίπτεται μία πρόκλησις ἐναντίον ὡρισμένων πολιτικῶν προσώπων, καὶ κατὰ τὴν ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν πρόκλησιν αὐτήν, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔρριψε τὴν πρόκλησιν ν’ ἀπέρχεται τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς, ὅταν μάλιστα ὁ ρίψας τὴν πρόκλησιν συμβαίνει νὰ εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Θέλομεν ἡ συζήτησις νὰ προχωρήσῃ κανονικῶς, καὶ νὰ εἶναι παρὼν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ συζητήσωμεν μετ’ αὐτοῦ.

§146Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν δύναται νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας εἶναι ἀπολύτως ἐν δικαίῳ διότι ἡ συζήτησις διεξήχθη ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος προεκάλεσε καὶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας καὶ ἐμὲ. Εἶναι δὲ προφανὲς ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοιοῦτον ὥστε νὰ μπορῇ νὰ τὸ διαχειρισθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι πρόκειται περὶ ζητήματος γενικωτέρας πολιτικῆς. Λοιπὸν νομίζω, διὰ νὰ μὴ δοθῇ ἡ ἐντύπωσις ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προσβάλλεται τέλος πάντων τό Σῶμα, νὰ διακόψωμεν ἐπ’ ὀλίγον.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις περὶ Τύπου κατόπιν.

§149Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις περὶ Τύπου.

§150Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε δὲν ὑποθέτω ὅτι εἶναι σοβαρὸν ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐφ’ ἑνὸς νομοσχεδίου, νὰ προσλαμβάνει οἵας προσλαμβάνει διαστάσεις, νὰ διακόπτεται ἡ συζήτησις καὶ νὰ εἰσερχώμεθα εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλου νομοσχεδίου νὰ διακόπτεται πάλιν ἡ συζήτησις διὰ νὰ ἐπανερχώμεθα πάλιν εἰς αὐτήν... (θόρυβος). Δύνασθε νὰ εἴπετε, καὶ βεβαίως ὁ κανονισμὸς θὰ σᾶς βοηθήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ὑπόχρεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παρευρίσκεται εἰς τὰς ἀγορεύσεις. Εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι σύμφωνον πρὸς τοὺς τύπους, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπολύτως σύμφωνον πρὸς τὸ Κοινοβουλευτικὸν ἔθιμον, πρὸς τὰς παραδόσεις μας, πρὸς τὴν τάξιν τὴν ἐπικρατοῦσαν ἐν ταῖς συζητήσεσι τῆς Βουλῆς. Καὶ δὲν εἶναι δυνατόν, δὲν φαντάζομαι ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει νὰ ἀνατρέψῃ Κοινοβουλευτικὸν καθεστὼς καθιερωμένου ἐπὶ μακρὰς δεκαετηρίδας. Φαντάζομαι λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐντελῶς προσωρινῆς φύσεως. Θὰ ἐπανέλθῃ λοιπὸν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, ἀλλὰ δὲν θὰ ἦτο ποτὲ σοβαρὸν νά... (θόρυβος).

§151Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι κ. Πρόεδρε.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς ζητήσωμεν ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ ἂν δέχεται νὰ διακόψῃ ἢ ὄχι. Ἡ συζήτησις δὲν τερματίζεται. Ἔχει δίκαιον βέβαια ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν νὰ θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ ὑπάρχῃ βεβαίως κάποιος λόγος ὁ ὁποῖος ἠνάγκασε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποχωρήσῃ μίαν στιμήν.

§154Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄς διακόψωμεν κ. Πρόεδρε, δὲν ἐχάλασε ὁ κόσμος.

§155Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ κι’ ἐγὼ νὰ διακόψωμεν.

§156Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ διακοπὴ τῆς συνεδριάσεως ἔχει τὴν ἔννοιαν διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς συνέχειαν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου. Διότι δὲν δύναται ἐπὶ οὐδενὶ λόγῳ νὰ γίνῃ δεκτὸν ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ἐπανέλθῃ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν ἔχω. Δὲν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ νὰ προβληθῇ τοιαύτη ἀντίληψις, ἔτσι ἐγὼ ὑποθέτω. Τώρα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν γνωρίζει καλλίτερον ἐμοῦ καὶ ἔχει μεγαλειτέραν Κοινοβουλευτικὴν πεῖραν δὲν νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ ὅπως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακολουθῇ ὅλας τὰς συζητήσεις. Ἐγὼ θὰ παρεκάλουν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ περὶ Τύπου συζήτησις.

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν 5 λεπτὰ καί, νὰ συνεννοηθῆτε μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἐὰν θὰ ἐπανέλθῃ.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ τάξις εἶναι νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις.

§160Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρόκειται περὶ προφανοῦς παρελκύσεως. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι πρόκειται περὶ προφανοῦς παραβιάσεως τοῦ κανονισμοῦ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν παρεβίασε τὸν κανονισμόν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀπήντησεν ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν εἶπε τότε ὅτι «ἔχω κι’ ἐγὼ προσωπικὸν ζήτημα καὶ θὰ ὁμιλήσω». Καὶ προσέρχεται τώρα ὁ κ. Καφαντάρης καὶ λέγει ὅτι ὑπάρχει παραβίασις τοῦ κανονισμοῦ.

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. (Ἐκ τῆς δεξιᾶς καὶ ἀριστερᾶς). Νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις μέχρι τῆς ἀφίξεως τοῦ κυρίου Προέδρου.

§163Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔρχονται οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ παραβιάζουν τοὺς Κανονισμούς.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίας ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συγκατανεύσῃ νὰ συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου, διότι θὰ ὁμολογήσητε ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πειθαναγκάσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ βιαίας προσαγωγῆς νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ἐδώλιόν του. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἶναι ὅτι ὅπως ἐπιθυμεῖτε, δὲν θεωρεῖται τερματισθεῖσα ἡ συζήτησις καὶ δυνάμεθα καὶ αὔριον καὶ σήμερον, ἐὰν ἐπανέλθῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν περὶ μεσαζόντων.

§166Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω. Δὲν ἔχομεν, βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ τὸν ὑποχρεώσωμεν νὰ ἔλθῃ...

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἠμπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§168Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν ὑπάρχει μία τάξις ἡ ὁποία πρέπει νὰ τηρῆται. (Ὁ κ. Καφαντάρης ἀπέρχεται)...

§169Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις. Ἡ Βουλὴ ἔχει κουρασθῆ...

§170Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι 9 ἡ ὥρα...

§171Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Νομοσχεδίου περὶ Τύπου.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Πρὸς τοὺς Λαϊκούς). Θὰ παρεξηγηθῆτε ὅτι τὸ κάμνετε ἐπίτηδες.

§173Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ Νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν.

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ξέρουμε.

§175Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ δηλῶ ὅτι δὲν θὰ ὁμιλήσω ἀπόψε.

§176Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ νομοσχέδιον ἀπόψε.

§177Π. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτοῦνται οἱ ἐγγεγραμένοι;

§179Π. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν παραιτοῦμαι.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ὁρίστε νὰ ὁμιλήσητε. Ἄν δὲν θέλετε ἂς ἔλθῃ ὁ κ. Μαντᾶς.

§181ΠΟΛΛΟΙ. (ἐκ τῶν Λαϊκῶν). Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ αὐτὰ τὰ πράγματα. Θὰ μὲ ἀναγκάσεται νὰ εἰπῶ ὅτι παίζομεν κωμωδίαν· δίδετε ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις. Θὰ πιστευθῇ ὅτι τὸ κάμνετε διὰ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§183Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἔχετε παρατηρήσει καλῶς ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα δὲν παρακωλύει τὴν ψήφισιν, ἀλλὰ τοὐναντίον διὰ τῶν συζητήσεων κατώρθωσε νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολὰς τινας ἀπαραιτήτους. Δὲν ἤθελα νὰ κάμω παρατήρησιν, διότι ἦσαν ὀλίγον ἀνώμαλα τὰ πράγματα, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις. (διαμαρτυρίαι ἐκ τοῦ κέντρου). Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ δὲν ἔχω καὶ λόγον νὰ παραμείνω.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ αὐτὸ εἶναι λιγάκι τυραννία τῆς Βουλῆς.

§185Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Εἴπατε, κ. Πρόεδρε, ὅτι μετὰ τὸν κ. Παπαθανάσην θὰ καλέσητε τὸν κ. Κουλουμβάκην, ὡς ἀντιλέγοντα.

§186Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἂν παραμείνετε θὰ μιλήσω.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (Πρὸς τοὺς Λαϊκούς). Αὐτὰ δὲν εἶναι ἄξια ἑνὸς μεγάλου κόμματος τὸ ὁποῖον ἀντιπροσωπεύετε.

§188Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπιμένω εἰς τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§190Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑποκλίνομαι ἐνώπιον τοῦ Συντάγματος, ὑποκλίνομαι ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ δὲν ὑποκλίνομαι παντάπασιν ἐνώπιον τῶν γνωμῶν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γορτυνίας πολιτευτοῦ. Εἶχεν εἴπει κάποτε ὁ μακαρίτης Γεώργιος Θεοτόκης, ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς ὅλα τὰ νομοσχέδιά του ἀντιτάσσεται τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ θεσμοὶ οἱ Κοινοβουλευτικοί. Ὑποκλίνομαι καὶ ἐγὼ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ δὲν ὑποκλίνομαι καθόλου ἐνώπιον αὐτῆς τῆς τακτικῆς, ἐνώπιον αὐτῆς τῆς ὑπερβολῆς, ἐνώπιον αὐτῆς τῆς καταχρήσεως, ἐνώπιον αὐτῆς τῆς, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, μονομανίας, ὅτι πανταχοῦ προβάλλει τὸ Σύνταγμα μορμολύκια ἐνώπιον τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας, εἰς τὸ νὰ ρυθμίσῃ πραγματικῶς καταστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐμφανίζονται ὡς ἔχουσαι ἀνάγκην ρυθμίσεως. Ἀλλὰ ἀλλοίμονον, κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὸ Σύνταγμα διὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ δὲν κάμνῃ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ θέτῃ ἐμπόδια εἰς τὴν ἐνέργειαν καὶ δρᾶσιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐνταθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς, νὰ ἐνταθῇ ἰδιαίτατα ἡ προσοχὴ τοῦ Τύπου, ἑπομένως καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κοινῆς Γνώμης μὲ τὸ τέχνασμα αὐτὸ τὸ κατ’ ἐξοχὴν δημοκοπικὸν τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι τάχα πρόκειται περὶ νομοσχεδίου ἀντισυνταγματικοῦ. Μὴ εὑρίσκοντες ἐπιχειρήματα διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὸ ἄκυρον καὶ τὸ ἄτοπον διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὸ ἐπιβλαβὲς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἐφαντάσθησαν ὅτι θὰ συνταράξουν τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν, ὅτι θὰ ἐμβάλουν ἀνησυχίαν καὶ ταραχὴν εἰς τὴν συνείδησιν τῶν δημοσιογράφων, ἂν ἀρχίσουν κραυγάζοντες ὅτι τάχα καταπατοῦνται, δὲν ἠξεύρω πόσαι— πολλαὶ πάντως—διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Κανεὶς δὲν ἦλθεν ἐδῶ νὰ θίξῃ ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου. Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου ὡς ἔλεγον καὶ προχθές, εἶναι ἡ μεγαλειτέρα καὶ ἡ περισσότερον ἀγαθοποιὸς δύναμις πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν πολιτικῶν μας ἐλευθεριῶν καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν μιᾶς προοδευτικῆς ζωῆς εἰς τὸν τόπον μας. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων ρητόρων τῆς ἀντιπολιτεύσεως δὲν κατεβλήθη προσοχὴ εἰς τὸ νὰ καθορισθῇ ποία τις εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου. Ὁ τελευταῖος ρήτωρ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐπεκαλέσθη τὸν Γάλλον συγγραφέα Τοκεβὶλ τὸν ἱστοροῦντα καὶ περιγράφοντα τὰ τῆς πολιτικῆς ζωῆς καὶ τὰ τῶν πολιτικῶν ἐλευθεριῶν εἰς τὰ Κράτη τὰ Ἀγγλοσαξωνικά. Ἐπεκαλέσθη αὐτὸν καὶ εἶπεν ὅτι ὁ συγγραφεὺς ἐκεῖνος, ὁ περιώνυμος ἀληθῶς δὲν κατορθώνει νὰ εὑρίσκῃ μέσον ὅρον μεταξὺ ἐλευθεροτυπίας καὶ ὑποδουλώσεως τοῦ Τύπου. Ἀλλὰ περὶ ἐλευθεροτυπίας ὁμιλεῖ τόσον σαφῶς ὁ Τοκεβίλ. Περὶ ἐλευθερίας ὅμως τοῦ νὰ καθυβρίζονται καὶ νὰ συκοφαντῶνται ἰδιῶται καὶ δὴ διὰ πράξεις ἰδιωτικὰς, περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου νὰ δημοσιεύουν ὅλας τὰς ἀσέμνους σκηνάς, αἵτινες συνέβαινον εἰς τὰ χαρέμια τῶν Σουλτάνων καὶ εἰς τοὺς οἴκους ἀνοχῆς δὲν ὁμιλεῖ οὔτε ὁ Τοκιβὶλ οὔτε ὁ Μίλτων τὸν ὁποῖον ἐπεκαλέσθην ἐγώ. Ἀσχολοῦνται οἱ συγγραφεῖς οὗτοι περὶ ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, εἰς τὸ νὰ συζητοῦν καὶ νὰ γράφουν περὶ πολιτικῶν προσώπων καὶ περὶ πολιτικῶν πράξεων. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου περὶ τῆς ὁποίας ἀσχολοῦνται οἱ συγγραφεῖς, περὶ τῆς ὁποίας ἠσχολήθησαν τὰ Κοινοβούλια, περὶ τῆς ὁποίας ἐνδιαφέρονται σπουδαιότατα ὅλοι οἱ σύγχρονοι λαοί. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πλήττει τὴν τοιουτοτρόπως ἐννοουμένην ἐλευθέραν συζήτησιν πολιτικῶν προσώπων καὶ πολιτικῶν πράξεων. Ἀπεδείξαμεν ἡμεῖς μὲ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου μὲ τὰς φράσεις αὐτοῦ, ἀπεδείξαμεν ὅτι ὄχι μόνον δὲν πλήττει τὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτικῶν συζητήσεων, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολιτικοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ περιέχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον διατάξεις, τὰς φιλελευθερωτέρας ποὺ ὑπάρχουν σήμερον εἰς ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον. Ἀλλ’ ἐδῶ καταβάλλεται προσπάθεια νὰ περικαλυφθῇ τὸ θέμα μὲ φράσεις, μὲ διηγήματα, μὲ ἀνέκδοτα, μὲ κραυγάς. Ὁ Περικλῆς, ὁ μεγάλος Περικλῆς, ὁ ἡγέτης ἐπὶ δεκαετηρίδας τῆς ἐνδοξοτάτης Ἀθηναϊκῆς Δημοκρατίας παρήγγειλε, λέγω, εἰς ἕνα τῶν ἀκολούθων του νὰ συνοδεύσῃ μὲ δάδας ἕνα χυδαῖον τοῦ ὄχλου ὑβριστήν. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ὁ μακαρίτης Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος εἰς τὴν εἴσοδον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου νὰ πυροβοληθῇ ὑπὸ πτωχοῦ τινος Παυσανίου ὑπαλλήλου, ἐπρόλαβε καὶ ὕψωσε τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ἐξεπυρσοκρότησε ἡ πιστόλα αὐτοῦ εἰς τὸν ἀέρα· καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐπεδίωξεν τὴν ποινικήν του καταδίωξιν, ἀλλὰ καὶ τὸν διώρισεν εἰς μίαν μικρὰν θέσιν. Αὐτὰ ἔχουν σχέσιν κύριοι βουλευταί, μὲ τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου; Αὐτὴ εἶναι ἡ γενναιοφροσύνη ἄρχοντος ἀπέναντι παραφρονούντων στιγμιαίως ἢ διαρκῶς χυδαίων ἀνθρώπων, ἀπέναντι τῶν ὁποίων οἱ ἄρχοντες ἐκεῖνοι δὲν κατεδέχθησαν νὰ ζητήσουν προσωπικὴν ἱκανοποίησιν. Αὐτὸ ἔχει, ἐπαναλαμβάνω, σχέσιν μὲ τὰς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου; Λέγω ταῦτα, κύριοι, διὰ νὰ ἀποδείξω τρανῶς ὅτι ὁ ἔλεγχος τοῦ νομοσχεδίου δὲν γίνεται μὲ ἐπιχειρήματα θετικά, μὲ ἐπιχειρήματα ἐπιστημονικά, ἀλλὰ γίνεται μὲ διηγήματα, μὲ ἀνέκδοτα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν. Διότι εἷς ἄνθρωπος ἤθελεν νὰ φονεύσῃ τὸν Ἀλέξανδρον Κουμουνδοῦρον καὶ ὁ Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος δὲν τὸν κατεδίωξεν ποινικῶς, διότι εἷς ἄνθρωπος ὕβρισεν τὸν Περικλῆν καὶ ὁ Περικλῆς διέταξεν νὰ τοῦ φωτίσουν διὰ νὰ μὴ σκοντάψῃ εἰς τὸν δρόμον, τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καταλύει τὰς ἐλευθερίας, ἀποδεικνύει ὅτι παραβαίνει ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος; Πρέπει νὰ εἶναι ὁ Τύπος ἐλεύθερος νὰ καθυβρίζῃ τοὺς ἰδιώτας καὶ διὰ πράξεις ἰδιωτικὰς, πρέπει νὰ εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἀσεμνογραφῇ; Διότι ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω κατὰ τὸν ζωηρότερον τρόπον, ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἐλευθερίας τῶν συζητήσεων τῶν πολιτικῶν προσώπων καὶ τῶν πολιτικῶν πράξεων, τὸ νομοσχέδιον περιέχει τόσον ρητὰς διατάξεις ὅσον ρητὰς δὲν περιέχει οὐδὲν ἀπολύτως ἐν τῷ πεπολιτισμένῳ κόσμῳ νομοσχέδιον. Ὄχι μόνον τὸ νομοσχέδιον ὡς διεσκευάσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ Κυβερνητικόν, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει πᾶσαν ἐλευθερίαν εἰς τὰς πολιτικὰς συζητήσεις, τὸ ὁποῖον λέγει «εἶναι ἀτιμώρητος ἡ δυσφήμησις ὅταν πρόκειται κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ ὑπηρετηθοῦν δημόσια συμφέροντα», τὸ ὁποῖον ἐπαναλαμβάνει παρακάτω εἰς ἄλλην διάταξιν «πᾶσα ἐπίκρισις οἱουδήποτε ἤθους, ἔστω καὶ περιέχουσα φράσεις τραχείας, ὅταν ἀποβλέπῃ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δημοσίου συμφέροντος, εἶναι ἐπίκρισις ἀτιμώρητος». Τώρα σᾶς λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Τριχωνίας βουλευτής, κ. Παπαθανάσης: καὶ λησμονεῖτε, ὅτι ἐπὶ Λουδοβίκου 13ου ὑπουργός τις εἶπε, δώσατε μου τρεῖς λέξεις καὶ νὰ σᾶς δημιουργήσω κατηγορίαν;» Ἐγὼ δὲν τὸ λησμονῶ, κύριοι, ἀλλὰ δὲν λησμονῶ ἐπίσης, ὅτι δὲν ζῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Λουδοβίκου 13ου, εὐτυχῶς, εἰς τὴν ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐν τῷ κόσμῳ δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀντίληψις πολιτικῶν ἐλευθεριῶν, οὔτε παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε παρὰ τῶν ὑπαλλήλων τῶν Κρατῶν, οὔτε παρὰ τῷ λαῷ ἀκόμη τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Καὶ ἔρχεσθε νὰ μὲ διδάξετε μὲ τὴν ἀντίληψιν, τὴν ὁποίαν εἶχον περὶ ἐλευθεριῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν, μονάρχαι ἀπόλυτοι στηριζόμενοι εἰς τὸ Θεῖον δίκαιον, ἔλεγον «τὸ Κράτος εἶμαι ἐγὼ»: Καὶ ἦσαν πράγματι αὐτοὶ τὸ Κράτος, καὶ ἐκυβέρνων ἀπολυταρχικῶς καὶ ὕψιστον καὶ ἱερώτατον καθῆκον τῶν ὑπαλλήλων, διοικητικῶν καὶ δικαστικῶν ἦτο νὰ ὑπακούσουν τυφλῶς εἰς τὰς διατάξεις καὶ τὰ νεύματα τῶν μοναρχῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον Κυβερνῆται Κράτους Κοινοβουλευτικοῦ νὰ λέγουν τοιαύτας ἀσεβείας ἐναντίον τῶν ἐλευθεριῶν τῶν λαῶν; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν δικασταὶ νὰ ἐφαρμόσουν σήμερον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, τόσον πολὺ ἀπεχθῶς φιλελεύθερον, τοὺς κειμένους νόμους; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ σήμερον Κοινὴ Γνώμη ἀνεχομένη τοιούτου εἴδους κατηγορίας, τοιούτου εἴδους δικαστικὰς ἀποφάσεις; Ἀλλ’ ἐδῶ βλέπετε δὲν ὑπάρχει καὶ ἐμπιστοσύνη πρὸς τοὺς δικαστάς. Ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα, ἐπὶ 14 ἔτη ἐγένετο μία τρομερὰ πολεμικὴ ἐναντίον τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, μία ἀπεριόριστος δημοκοπία ἐν ὀνόματι τῶν τακτικῶν δικαστῶν. Διότι ἐὰν ὑπάρχῃ μία λειτουργία τοῦ Κράτους ἡ ὁποία ἵσταται εἰς τὴν θέσιν της, εἶναι ἡ δικαιοσύνη τῶν τακτικῶν δικαστῶν. Τώρα εὗρον, ὅτι ὁ κύκλος τῆς λαϊκῆς δικαιοσύνης εἶναι εὐρύτατος, καὶ ἑπομένως ἡ δημοκοπία θὰ ἔχῃ εὐρύτατα ἀποτελέσματα. Λοιπὸν ἀρχίζει ἡ δημοκοπία ἐν ὀνόματι τῶν ὁρκωτῶν δικαστῶν, οἱ μόνοι οἱ ὁποῖοι παρέχουν εἰς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην, διότι οἱ τακτικοὶ δικασταὶ ἔπαυσαν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ Τύπου νὰ ἐμπνέουν εἰς αὐτοὺς ἐμπιστοσύνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ τακτικὴ τῶν ἀντιπάλων τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ἐγὼ, κύριοι, ἔχω ἐμπιστοσύνην ἐξ ἴσου εἰς τοὺς λαϊκοὺς δικαστικάς, καὶ εἰς τοὺς τακτικοὺς δικαστάς. Δὲν εἶναι περισσότερον εὐθύδικοι οἱ λαϊκοὶ δικασταὶ ἀπὸ τοὺς τακτικούς, οὔτε οἱ τακτικοί ἀπὸ τοὺς ἐνόρκους. Ἀλλὰ θὰ μὲ ἠρώτα τις: τότε διατὶ ὑπάρχουν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ; Διότι τοὺς τακτικοὺς δικαστὰς τοὺς θέλομεν νὰ λύουν ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἁρμοδιώτεροι, γνῶσται δὲ ὄντες τῶν νόμων καὶ ἔχοντες εὐχέρειαν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν ὑποθέσεων τῶν ποινικῶν, λύουν ὡρισμένας ὑποθέσεις προχειρότερον καὶ ὀρθότερον. Τοὺς λαϊκοὺς δικαστὰς τοὺς θέλομεν νὰ κρίνουν ἄλλας πράξεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐνδιαφέρεται ἡ κοινωνία νὰ δικάζωνται κατὰ ἕνα τρόπον προσαρμοζόμενον εἰς τὸ γενικώτερον αἴσθημα τοῦ λαοῦ. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅμως, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἔχομεν περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς μὲν καὶ ὀλιγωτέραν εἰς τοὺς δέ. Καθορίζομεν ἁρμοδιότητα καθ’ ὡρισμένην τινὰ ἀντίληψιν ἁπλῆν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μεταβάλλεται μήπως καμμία ἁρμοδιότης; Οὐδεμία, κύριοι βουλευταί, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ μεταβληθῇ, οὔτε ἦλθεν εἰς τὴν σκέψιν κανενὸς νὰ μεταβάλῃ ἁρμοδιότητα τινά. Ὑπάρχουν ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι τέως ὑπήγοντο εἰς τοὺς ἐνόρκους, καὶ τώρα θὰ ὑπάγωνται εἰς τοὺς τακτικούς; Οὐχί. Καμμία μεταδολὴ δὲν ἐπέρχεται εἰς τὰς ἁρμοδιότητας. Διατὶ λοιπὸν ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις περὶ τοῦ μεγαλείου τὸ ὁποῖον ἐμφανίζει ἡ δικαιοσύνη τῶν ὁρκωτῶν δικαστηρίων, τῶν λαϊκῶν δικαστῶν, ἀπέναντι τῆς σμικρότητος τάχα, τῆς στενότητος τάχα τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει ἡ δικαιοσύνη τῶν τακτικῶν δικαστῶν; Πρὸς δημοκοπίαν καὶ μόνον πρὸς δημοκοπίαν.

§191Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἐδῶ νὰ τὰ ἀκούσουν.

§192Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ τὰ ἀκούσουν. Ὑποθέτω ὅτι ζημιωμένοι εἶναι διότι δὲν τὰ ἀκούουν διότι βέβαια ἀγωνίζονται διαρκῶς ὑπὲρ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ὅλοι οἱ τρόποι των εἶναι πρὸς καταρράκωσιν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Δὲν δύναμαι λοιπὸν νὰ ἐννοήσω διατὶ ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις περὶ τακτικῶν καὶ ὁρκωτῶν δικαστηρίων, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἀφίνει ἐπακριβῶς ὅπως ἦσαν ὅλας τὰς ἁρμοδιότητας τῶν μὲν καὶ τῶν δέ. Ἀλλὰ εἰς ὡρισμένα πράγματα, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐξετάσωμεν αὐτὰς τὰς ἀντισυνταγματικότητας. Ἐπεκαλέσθησαν τὸ ἄρθρον 3 καὶ λέγουν: τὸ ἄρθρον 3 ἀναγράφει ὡς ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν τὴν διάπραξιν ἀδικήματός τινος ὑπὸ τοῦ Τύπου. Αὐτὸ ὑπῆρχεν εἰς τὸν προηγούμενον νόμον· ἡ διάπραξις τοῦ ἀδικήματος ὑπὸ τοῦ Τύπου ἀπετέλει ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν. Ἐπαναλαμβάνεται καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ λέγουσι ὅτι τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ἐπιβάλλεται καὶ χρηματικὴ ποινὴ εἰς παραβάσεις διὰ τοῦ Τύπου ὅπου ἡ εἰδικὴ διάταξις δὲν ἐπιβάλλει διάφορον χρηματικὴν ποινήν. Αὐτὸ, λέγουν, ἀποτελεῖ ἰδιώνυμον ἀδίκημα. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, ἠρευνῶμεν μετὰ πάσης ἐπιστασίας καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ νομοσχέδιον καὶ τοὺς ἄλλους νόμους, καὶ εὑρίσκαμε ὅλας τὰς πράξεις εἰς τάς ὁποίας δὲν ἐπιβάλλεται καμμία χρηματικὴ ποινὴ καὶ ὡρίζαμεν ἐκεῖ τὴν χρηματικὴν ποινήν, τοῦτο θά ἦτο ἀντισυνταγματικόν; Προφανέστατα ὄχι. Διότι τὸ λέγομεν διὰ γενικῆς διατάξεως γίνεται ἀντισυνταγματικόν; λέγομεν τὶ διάφορον τούτου; Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι καθόλου σοβαρὸν διὰ νομικὸν μάλιστα ἄνθρωπον. Ἐξέρχεται ἐντελῶς τῆς σοβαρότης τοιοῦτος ἰσχυρισμός. Τώρα εἶναι τὸ ἄρθρον 6 ἐκεῖ ὅπου εὗρον τάχα τὴν μεγάλην ἀντισυνταγματικότητα. Ἀντίκειται, λέγουν, τὸ ἄρθρον 6 εἰς τὸ ἄρθρον 16 τοῦ Συντάγματος, διότι λέγει ὅτι ἐφεξῆς δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ εἶναι ἐκδότης ἐφημερίδος ὁ στερούμενος τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων διὰ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἐγώ, κύριοι, εἰλικρινῶς σᾶς λέγω θὰ παρεκάλουν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ διαγραφὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς τοῦ ἄρθρου 6 κατὰ τὴν πρότασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἐρωτήσω πρῶτον, οὐσιαστικῶς: Φαντάζονται λοιπὸν οἱ ἐπικρίνοντες αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ὅτι τόσον πολὺ συχνὰ θὰ εἶναι θὰ ἀποδεικνύωνται ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων οἱ διευθυνταί καὶ οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἐφημερίδων ἔνοχοι παραβάσεων, ὥστε νὰ στεροῦνται τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων καὶ νὰ καταντήσωμεν νὰ μὴ ἔχωμεν ἐφημερίδας; Μὰ πῶς τοὺς φαντάζονται τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ τοὺς διευθυντὰς τῶν ἐφημερίδων, τοὺς ὁποίους τάχα θέλουσι νὰ ὑπερασπίσωσι; Διὰ τοῦτο εἶπον προχθὲς «ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα ἵνα ὑπερασπίσω τὸν Τύπον», διότι ἐγνώριζον καλῶς ὅτι οἱ τάχα ὑπερασπισταί των θὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα νὰ τοὺς κατασπηλώσωσι. Τοὺς φαντάζονται τάχα ὅτι αὐτοὶ παραβαίνουν τοὺς νόμους ἀπὸ πρωΐας μέχρις ἑσπέρας, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς εἰς τὰς φυλακὰς πάντοτε, καὶ αἰωνίως νὰ εἶναι ἐστερημένοι τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων; Μὰ αὐτὰ δὲν εἶναι λογικὰ πράγματα. Αὐτὰ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβοῦν σπανιώτατα. Καὶ μόνον διὰ τοῦτο ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ διαγραφῇ αὐτὴ ἡ διάταξις ἀλλ’ ὄχι διότι εἶναι ἀντισυνταγματική. Τὸ Σύνταγμα λέγει, ὅτι ὁ Τύπος εἶναι ἐλεύθερος τηρῶν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχουν νόμοι λογοκρισίας, νόμοι προληπτικοί. Ἀπαράλλακτα ὅπως εἴπομεν προκειμένου περὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀφορῶντος τοὺς συνεταιρισμοὺς οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ δικαίωμα δὲν δύναται νὰ ὑπαχθῇ ποτὲ εἰς προηγουμένην τῆς Κυβερνήσεως ἄδειαν. Λοιπὸν ὅπως ἐκεῖ εἴπομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν ὅπως θέλομεν περὶ τῶν συνεταιρισμῶν μόνον ἕνα φραγμὸν ἔχοντες ὅτι δὲν θὰ ἀπαιτῆται προηγουμένη ἄδεια νὰ ἱδρυθοῦν, τοιουτοτρόπως καὶ ἐδῶ δυνάμεθα νὰ νομοθετήσωμεν περὶ τοῦ Τύπου ὅπως θέλομεν, ἑνὸς καὶ μόνου φραγμοῦ ὑπάρχοντος ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέπωνται μέτρα προληπτικά, ὄχι ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ νομοθετήσωμεν μίαν συνέπειαν δικαστικῆς ἀποφάσεως. Ἐδῶ δὲν εἶναι μέτρον προληπτικόν. Ἐδῶ δημοσιεύεται τὸ δημοσίευμα, κυκλοφορεῖ ἡ ἐφημερίς, καταγγέλλεται, δικάζεται, ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις, καὶ ἡ ἀπόφασις ἔχει συνέπειαν στέρησιν δικαιωμάτων, καὶ στέρησιν συνεπείᾳ τούτου τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ εἶναι ἐκδότης ἐφημερίδος. Δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικὴ βέβαια ἡ διάταξις αὐτή. Λοιπὸν ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ συνεφώνησεν εἰς τὴν διαγραφήν της ὄχι διότι εἶναι ἀντισυνταγματική, ἐπαναλαμβάνω. Διότι ἐὰν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον κρίνωμεν τὰς συνταγματικὰς διατάξεις, μὰ τὴν ἀλήθεια τότε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἶναι αἰχμάλωτος, διατελεῖ χερσί τε ποσί ὑπὸ δεσμὸν. Σήμερον μάλιστα τὸ δημόσιον δίκαιον—εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, κύριοι συνάδελφοι—ἑρμηνεύεται κατὰ ἕνα τρόπον διασταλτικόν. Διότι ὅπως εἴπομεν προηγουμένως, δὲν εἴμεθα εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ Λουδοβίκου τοῦ 13ου. Δὲν φοβεῖται κανεὶς διὰ τὰς ἐλευθερίας. Δὲν ὑπάρχουν σήμερον οἱ μὴ ἀγαπῶντες καὶ μὴ λατρεύοντες τὰς ἐλευθερίας. Διὰ τοῦτο ὄχι μόνον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἔχει μίαν εὐρυτέραν πρωτοβουλίαν, μίαν εὐρυτέραν δρᾶσιν, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία σήμερον εἶναι κανὼν τοῦ δημοσίου δικαίου εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, ὅτι αὐτὴ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δύναται νὰ λάβῃ μέτρα ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ τῆς δημοσίας τάξεως, διὰ τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ρητῶς ἀπαιτεῖτο ὁ νόμος. Διατὶ τοῦτο; Διότι οἱ σημερινοὶ λαοὶ ἐμπιστεύονται τοὺς σημερνιοὺς Κυβερνήτας ὄχι μόνον διότι ἔχουν τὰ μέσα νὰ τοὺς συνετίσωσιν ἐντὸς ὀλίγου—διότι ἐντὸς ὀλίγου ἔρχονται αἱ ἐκλογαὶ—ἀλλὰ διότι ἐντὸς ὀλίγου πιστεύουν ὅτι καὶ οἱ Κυβερνῆται οἱ σημερινοὶ Κρατῶν Δημοκρατικῶν εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀκρεφνεῖς δημοκρατικοὶ καὶ σέβονται τὰς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ, ἀπὸ τὸν ὁποῖον προέρχονται οἱ σημερινοὶ Κυβερνῆται τῶν λαῶν. Δὲν ἀνήκουσιν εἰς χωριστὴν τάξιν, τὴν τάξιν τῶν εὐπατριδῶν, τὴν τάξιν ἡ ὁποία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μία αὐλή, τὸ παράρτημα τὸ ἀναπόσπαστον τοῦ ἐλέῳ Θεοῦ μονάρχου. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν εἶναι τὰ Συντάγματα σήμερον φραγμὸς ὅπως ἦσαν ἄλλοτε. Βέβαια ἀπαιτεῖται σεβασμὸς βαθὺς εἰς τὸ Σύνταγμα, ἀλλὰ ὄχι φόβος καὶ τρόμος, ὅτι τὸ Σύνταγμα αὐτὸ κρατεῖ κανένα πέλεκυν διὰ τοῦ ὁποίου πλήττει τοὺς Κυβερνήτας, πλήττει τὰ Κοινοβούλια εἰς τὸ νὰ θεραπεύσουν τὰς ἀνάγκας τῶν συγχρόνων λαῶν. Φοβοῦμαι ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα, κόμμα μεγάλο—ἀδιάφορον ἂν ἀπουσιάζῃ, ἀκόμη περισσότερον πρέπει νὰ μοῦ ἐμπνέῃ σεβασμὸν διότι ἀπουσιάζει· εἶναι μέγα κόμμα τὸ Λαϊκὸν, καὶ ἐμπνέει εἰς πάντα ἐξ ἡμῶν ἀναμφιβόλως σεβασμὸν—φοβοῦμαι λοιπὸν ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν διαψεύδει τὸν τίτλον του, δὲν εἶναι Λαϊκὸν, δὲν ἀγωνίζεται ὑπὲρ τῶν Λαϊκῶν ἐλευθεριῶν. Διότι κόμμα τὸ ὁποῖον φαντάζεται ὅτι τὸ Σύνταγμα περιέχει δεσμὰ διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν, δὲν εἶναι κόμμα Λαϊκὸν. Δὲν εἶναι δικαιολογημένα πράγματα αὐτὰ τὰ ἐν ὀνόματι τοῦ Συντάγματος λεγόμενα ἐκ μέρους τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὴν ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία προεκάλεσε τὰς μεγάλας ἐπικρίσεις τῶν διατάξεων τῶν ἀπαγορευουσῶν δημοσίευσιν ὡρισμένων δικαστικῶν ἐγγράφων. Πότε τὴν ἀπαγορεύει, κύριοι; Τὴν ἀπαγορεύει καθ’ ὃν χρόνον εἶναι ἡ ποινικὴ ὑπόθεσις ἐκκρεμής. Δὲν τὴν ἀπαγορεύει τὴν δημοσίευσιν ὅταν θὰ τερματισθῇ ἡ ποινικὴ ὑπόθεσις καὶ θὰ ἔχῃ πλέον ὁ δημοσιογράφος ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ εὕρῃ τὰ κοινωνικῆς σημασία συμπεράσματα. Διότι ὅταν ἡ ποινικὴ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς, πῶς θὰ ἐξαγάγῃ συμπέρασμα ἀφοῦ δὲν κατέχει ὅλα τὰ στοιχεῖα; Περεμένετε ὀλίγον νὰ περαιωθῇ ἡ ὑπόθεσις ἡ ποινικὴ, νὰ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις ἡ τελεσίδικος, νὰ ἔχῃς ἐνώπιον σου ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ τότε νὰ συζητήσῃς ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ. Ποῖος σὲ ἐμποδίζει; Ἄλλη μομφὴ εἶναι ἡ πρότασις, ἡ ὁποία δὲν περιέχεται εἰς τὸ νομοσχέδιον, νὰ μὴ δημοσιεύωνται τὰ πρακτικὰ τῆς διεξαγομένης δίκης. Τοῦτο εἴπομεν; Οὐχί, κύριοι. Εἴπομεν νὰ μὴ δημοσιεύωνται ἐσφαλμένα! Καὶ διὰ τοῦτο εἴπομεν νὰ εἶναι θεωρημένα ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου καὶ ἀπὸ τὸν συνήγορον διὰ νὰ ἐξασφαλίζεται τὸ συμφέρον τῆς κοινωνίας, διὰ νὰ ἐξασφαλίζεται καὶ τὸ συμφέρον τοῦ κατηγορουμένου. Ἐξασφαλίζομεν τὴν δημοσίευσιν πρακτικῶν πιστῶν διὰ τῆς θεωρήσεως τοῦ Προέδρου τοῦ Δικαστηρίου καὶ τοῦ συνηγόρου. Ἀλλὰ βλέπετε ἡ ἀντισυνταγματικότης προχωρεῖ: Καταλύετε λέγουν, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ὑπερασπίσεως. Διατί; Διότι ἠθελήθη νὰ περιορίζῃ τὸ δικαστήριον τὸν ἀριθμὸν τῶν συνηγόρων. Ἀπεδείχθη ὄχι ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν, ἀλλὰ ὅτι ὑπάρχει ἡ διάταξις. Καὶ τώρα δύναται ὁ Πρόεδρος τοῦ Δικαστηρίου ν’ ἀποφασίσῃ ὅτι εἶναι ἀρκεταὶ αἱ ἀγορεύσεις αἱ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι, ὁ παλαιότερος ποινικὸς δικηγόρος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἤμην ὑπὲρ τῆς διατάξεως, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὑπάρχουν δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ διαφημισθοῦν πηγαίνουν δωρεὰν καὶ ἑπομένως ἀναξιοπρεπῶς — διότι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς οἱ δικηγόροι νὰ ἀναλαμβάνουν δωρεὰν ὑποθέσεις, εἶναι δὲ καὶ ἀνηθικότης, διότι ἂν δὲν πληρώνωνται δὲν ἐνδιαφέρονται—ἐγὼ λοιπὸν ὁ παλαιότερος ποινικὸς δικηγόρος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἤμην ὑπὲρ τῆς διατάξεως. Ὅταν λοιπὸν τὸ δικαστήριον λέγῃ εἰς ἕνα κατηγορούμενον «σοῦ δίδω 3 δικηγόρους»; δὲν εἶναι ἀρκετοὶ τρεῖς δικηγόροι διὰ μίαν δίκην δημοσιογραφικήν, ἡ ὁποία ποῖον θέμα ἔχει; Μερικὰς φράσεις, μερικὰς λέξεις! Εἶναι πολύπλοκοι αἱ ὑποθέσεις αἱ δημοσιογραφικαί; Εἶναι μάρτυρες 100, 200; Τὶ ἀπομένει λοιπόν; Ἀπομένει τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης τῶν τυπογραφείων, διάταξις καὶ αὐτὴ κάθε ἄλλο παρὰ πρωτοφανής. Σᾶς ἀνέγνωσα τὴν διάταξιν τοῦ ποινικοῦ νόμου, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 607 καὶ τοῦ ἄρθρου 605 διατάξεις συγγενεῖς ὑποβαλλούσας εὐθύνας εἰς τρίτα πρόσωπα. Πῶς δὲ ἦλθεν ἐδῶ ἡ διάταξις; Κύριε ἰδιοκτῆτα τοῦ Τυπογραφείου, ἐὰν ἔχεις ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος κατεδικάσθη ἤδη ὑπὸ δικαστηρίου, μάλιστα προκειμένου περὶ τῶν πράξεων Δημοσίου Δικαίου κατεδικάσθη δὶς καὶ ἔχει ὑποτροπήν, ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ λύσῃς τὴν μίσθωσιν. Δὲν τὴν ἔλυσες; Βέβαια εἶσαι ἔνοχος ἀμελείας! Διότι ἐφόσον ὁ δημοσιογράφος ὁ ἐκτυπωνόμενος εἰς τὸ τυπογραφεῖον ἐκεῖνο δὲν ἔχει παρεκτροπήν καὶ δὲν ἔχει καταδικασθῆ, δὲν ἔχει κανένα φόβον καὶ ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τυπογραφείου κατὰ τὴν διάταξιν. Ὅπως ἔχῃ τώρα ἡ διάταξις τῆς κατασχέσεως, προσβάλλει τὰ συμφέροντα τρίτων; Ἐρωτῶ τοὺς δικηγόρους τῶν πολιτικῶν δικαστηρίων. Εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἔχει προνόμιον τὸ Δημόσιον ἢ δὲν ἔχει; Νομίζω ὅτι ἔχει. Λοιπὸν τὶ ἄλλο γίνεται τώρα; Ἔχει προνόμιον τὸ Δημόσιον νὰ πληρωθοῦν τὰ δικαστικὰ ἔξοδα, ἡ χρηματικὴ ποινή, τὰ τέλη κλπ.

§193Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἡ γυνὴ διὰ τὸ προικῷον δὲν ἔχει προνόμιον; Δὲν προσβάλλει αὐτὸ τὰ δικαιώματα τρίτων;

§194Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προσβάλλει καὶ αὐτὸ τὰ δικαιώματα τῶν τρίτων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι διάταξις ἀντισυνταγματική. Διατί; Διότι λέγουν, ἐπειδὴ θὰ γίνῃ κατάσχεσις, θὰ παύσῃ νὰ ἐκδίδεται ἡ ἐφημερίς. Ἰδοὺ τὸ προληπτικὸν μέτρον! Αὐτὸ εἶναι ὅμοιον μὲ τὴν παροιμίαν «ράβδος ἐν γωνίᾳ, ἄρα βρέχει». Διατὶ εἶναι ἀντισυνταγματικὸν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς παράβασις τοῦ ποινικοῦ νόμου τὸ νὰ καταδικάσῃ κανεὶς ἕνα ἰδιοκτήτην ἐφημερίδος, καὶ νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν ἔκδοσιν τῆς ἐφημερίδος; Θὰ τὸν τιμωρήσωμεν ἐπὶ ἀντισυνταγματικότητι, καὶ ὄχι ἐπὶ παραβάσει τοῦ ποινικοῦ νόμου; Εἶναι γελοῖα πράγματα αὐτά. Μὲ συγχωροῦν οἱ κ. κ. διακεκριμένοι πολλάκις συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ εὕρουν ἀντισυνταγματικότητα ἐκεῖ ὅπου δὲν δύνανται νὰ τὴν φαντασθοῦν ἄνθρωποι λογικευόμενοι. Διότι συνεπείᾳ μιᾶς καταδίκης θὰ ἐπέλθῃ μία κατάσχεσις, καὶ διότι θὰ παύσῃ νὰ ἐκδίδεται μία ἐφημερίς, γίνεται ἀντισυνταγματικότης; Ἀλλὰ μήπως εἶναι εἰς τὴν οὐσίαν των σοβαρὰ πράγματα; Διότι ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐφημερίδων, ὁμιλοῦμεν κυρίως περὶ τῶν ἐφημερίδων τῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἢ τῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν ἐπαρχιῶν. Νομίζετε ὅτι θὰ παύσῃ νὰ ἐκδίδεται μία ἐφημερίς, διότι θὰ πληρώσῃ τὸ πρακτορεῖον ἐν ὀνόματί της 10, 20, 30, 40, 50, 100 χιλ. δραχμῶν; Νομίζετε ὅτι θὰ παύσῃ ὁ βίος τῆς ἐφημερίδος; Μετέβητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ἐρωτήσητε εἰς τὸ πρακτορεῖον τῶν ἐφημερίδων νὰ πληροφορηθῆτε ἡ τελευταία τῶν ἐφημερίδων ἐδῶ πόσα ὀφείλει; Ἑκατομμύρια! Νομίζετε ὅτι ἐὰν ὀφείλῃ μία ἐφημερὶς 1.300.000 καὶ τὴν χρεώσει τὸ πρακτορεῖον 1.335.000, θὰ παύσῃ νὰ ἐκδίδεται ἡ ἐφημερίς; Διὰ τοῦτο ἐγὼ ἐμμένω εἰς τὴν πρώτην διάταξιν ἡ ὁποία ἔδιδεν ὅλας τὰς εὐκολίας νὰ λυθῇ ἡ μίσθωσις, ἀλλὰ ἔλεγε καὶ εἰς τοὺς τυπογράφους: προσέξατε, μὴ ἐμπιστεύεσθε τὰ τυπογραφεῖα σας εἰς φύλλα ἀνατρεπτικὰ—ὡς φύλλα κομμουνιστικά, φύλλα ἀναρχικὰ—τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν μὲ δαπάνας ἔξωθεν προερχόμενας καὶ διαφθείρουν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν καὶ συνταράσσουν τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων ἐφημερίδων δὲν πρόκειται, κύριοι, νὰ σκιαμαχοῦν οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς ἀντιπολιτεύσεως.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10.30′ μετὰ μεσημβρίαν.

(Ὥρα 9.30′)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 10.45′)

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Ράλλης. (ἀπών). Ὁ κ. Χατζῖσκος (ἀπών). Ὁ κ. Μαντᾶς. (ἀπών). Τότε ὑπολείπονται μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον, κ. Πρόεδρε, ἂν ἔχετε τὴν πληροφορίαν ὅτι θὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ἢ τὶς ἐξ αὐτῶν, δέχομαι ν’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον ἡ συζήτησις, ἄλλως τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Λαϊκῶν μοῦ ἐμήνυσεν ὅτι οἱ ἄλλοι φίλοι του δὲν θὰ ὁμιλήσουν, ἀλλ’ ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ αὔριον αὐτός.

§199Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν καὶ τὴν συνέχειαν τῆς συζητήσεως δι’ αὔριον. (Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 11ῃ μ. μ.)