1931.05.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 83η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΪΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς 27ης καὶ 28ης Μαΐου. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς 27ης καὶ 28ης Μαΐου).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Τσιτσάρας καταθέτει τηλεγράφημα Ἱεροσπουδαστῶν Ἠπείρου, ζητούντων διατήρησιν τῆς ἱερατικῆς σχολῆς Ἄρτης. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Γαρδικιώτης καὶ Γ. Σίδερης, καταθέτουσιν αἴτησιν τοῦ Θ. Σακελλαρίου καὶ Ν. Κρικέλη, ἐμπόρων κατοίκων Καλαμπάκας, ζητούντων τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν δασικῶν προϊόντων τῶν ἐθνικῶν δασῶν κατὰ 10 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει αἴτησιν Κ. Καρβέλλα, ζητοῦντος τὴν παροχὴν συντάξεως. —Ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Τσιτσάρας καταθέτει τηλεγράφημα μικρῶν ἰδιοκτητῶν λειβαδίων Λαρίσσης, ζητούντων τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον. —Οἱ γονεῖς καὶ κηδεμόνες τῶν στρατευσίμων φοιτητῶν κλάσεων 1926 καὶ 1927 ζητοῦν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς φοιτητῶν κλπ.». — Οἱ αὐτοκινητισταὶ καὶ ὁ λαὸς Λουτρακίου ζητοῦν τὴν μὴ μεταφορὰν τοῦ καζίνου ἐκ τῆς πόλεώς των. —Ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στρατὸν δυνάμει τοῦ νόμου 4486 ζητοῦν τὴν μὴ ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν των. —Ἡ ἐφημερὶς «Ἡμερήσιος Τύπος» ὑποβάλλει ὑπόμνημα κατὰ τοῦ τέως ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Β. Καραπαναγιώτη ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου «περὶ εὐθύνης ὑπουργῶν». —Ὁ ἀνάπηρος πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος Ἰωάννης Κοταρέας παρακαλεῖ ὅπως τὸ ταμεῖον θυμάτων πολέμου χορηγήσῃ αὐτῷ ἐπίδομα μηνιαῖον οὗτινος δικαιοῦνται οἱ βαρέως πάσχοντες. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Μπακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῆς Ὄλγας θυγατρὸς Σταύρου Χατζηκωνσταντίνου ζητούσης τὴν σύστασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀναψηλαφήσεως τῶν ἐκκρεμῶν κτηματικῶν ζητημάτων τῶν προσφύγων, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 4 παράγραφος 20 τοῦ νόμου 4002. —Ὁ Δήμαρχος Λεβαδείας, ἀναφέρων τὴν ὑπερεκχείλησιν τοῦ χειμάρρου Ξεριᾶς καὶ τὴν καταστροφὴν ἣν ὑπέστη ἡ βαμβακοφυτεία, ζητεῖ τὴν λῆψιν τῶν ἐπιβαλομένων μέτρων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἐπισκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4684 περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρίσεως τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Περιουσίας καὶ περὶ συγχωνεύσεως τῶν μικρῶν Μονῶν». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμιῶν τοῦ νόμου 4425 περὶ τρόπου διακοπῆς παραγραφῆς κλπ». Ἡ αὐτὴ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ δικαστηρίων ἀνηλίκων». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Στρατολογίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Ἀγροτικῆς Πίστεως Κερκύρας». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἐκτελέσεως συμπληρωματικῶν ἔργων ἐπισκευῆς αἰθούσης ἀκροατηρίου τοῦ Πρωτοδικείου Δράμας». καὶ 2) «Περὶ ἐπισκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως τῶν Στρατώνων Ἡρακλείου πρὸς στέγασιν Δημοσίων Ὑπηρεσιῶν». Ὁ κ. Α. Ζάννας (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ Μετεωρολογικῆς Ὑπηρεσίας». —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανάσης καὶ Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνεταιρισμῶν». —Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Κωστόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 4839 περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4733 περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων ἐλαιοπαραγωγῶν Μεσσήνης περὶ καταργήσεως τῆς φορολογίας 2½% ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν.

§3Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γρηγοράκης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τῆς κοινότητος Λυμπίρδου Λακωνίας, αἰτούντων τὴν κατασκευὴν γεφύρας εἰς θέσιν Κρύα Βρύση.

§5Ι. ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ. Ἔχω ζητήσει ἔγγραφον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον δὲν ἦλθε, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ μέχρι τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἐγγράφου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἵνα καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ ἀναφορὰν τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ ταγματάρχου τῆς χωροφυλακῆς Καρπουζᾶ Γεωργίου.

§7Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καί παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ ἀναφορᾶς Συντεχνίας ραπτῶν Πρεβέζης, ζητούσης τὴν παροχὴν ὡρισμένου ἀριθμοῦ ἱματισμοῦ πρὸς κατασκευήν.

§9Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συντεχνία ραπτῶν Πρεβέζης στερεῖται ἐργασίας λόγῳ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως, καὶ δι’ ὑπομνήματός των πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ζητοῦν νὰ δοθῇ πρὸν αὐτοὺς ἐργασία. Βεβαίως γνωρίζω ὅτι αἱ στολαὶ τοῦ χακὶ κατασκευάζονται ὑπὸ τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἔχει ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν διὰ συμβάσεως. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι δύναται ὁ κ. ὑπουργός τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ λίγας στολὰς εἰς τὴν συντεχνίαν ραπτῶν Πρεβέζης, διότι στεροῦνται παντελῶς ἐργασίας. Εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσι καὶ λινοστολαὶ πρὸς ραφήν. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόμνημα καὶ νὰ χορηγήσῃ ἀνάλογον κατασκευὴν στολῶν χακὶ καὶ λινοστολῶν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, θὰ ἦτο δυνατόν νὰ γίνῃ καταμερισμὸς τῆς ἐργασίας αὐτῆς εἰς ὅλα τὰ κέντρα τῶν νομῶν, καὶ εἰς τὰ Ἰωάννινα. Οἱ ράπται μένουν ἄνευ ἐργασίας, καὶ οἱ εἰσπράκτορες ζητοῦν τοὺς φόρους. Ὅπως ἀνοίγουν τὰ καταστήματά των, τὰ κλείνουν. Πόθεν νὰ εὕρουν τοὺς φόρους; Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐργασία τὴν ὁποίαν θὰ κάμουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν θὰ εἶναι τελεία καὶ ἀρτία. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, θὰ γίνῃ καὶ ἕνα καλόν. Δὲν θὰ μείνωσιν οἱ ἄνθρωποι ἄνευ ἐργασίας. Ἐνῶ τώρα δὲν εὑρίσκουν καὶ θὰ ἔρχωνται εἰς τὰς Ἀθήνας, θὰ αὐξηθοῦν δὲ τὰ ἐνοίκια, διότι γεννᾶται μεγάλος πληθωρισμὸς, καὶ θὰ στενοχωρούμεθα ὅλοι. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ, κ. ὑπουργέ, νὰ διατάξητε νὰ κόπτωνται ροῦχα ἐδῶ καὶ νὰ ράπτωνται ἐκεῖ, καθὼς καὶ τὰ ἄρβυλα.

§12Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅπως γνωρίζετε, ὑπάρχει μετὰ τῆς ἑταιρείας Ἐριουργίας μία σύμβασις, ἡ ὁποία μέχρι σήμερον μᾶς ἀπαγορεύει νὰ δώσωμεν χακὶ εἰς ἄλλην ἐπιχείρησιν, διότι ἐκ τῆς συμβάσεως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς δώσωμεν εἰς αὐτήν. Ἤδη ἕνεκα διαφόρων λόγων εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῆς διαλύσεως ἢ τῆς ἐκπτώσεως τῆς συμβάσεως αὐτῆς, καὶ μετὰ τοῦτο θὰ λάβω πρόνοιαν ὥστε νὰ χορηγοῦνται πρὸς ραφὴν εἰς τὰς συντεχνίας. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι εἶναι δύσκολος ἡ ἐπίβλεψις.

§13Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὴν Πρέβεζαν καὶ Ἰωάννινα ὑπάρχει ὑπηρεσία πρὸς ἐπίβλεψιν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς Γ. Ζαχαροπούλου λοχαγοῦ Στρατολογίας ἐν πολεμικῇ ἀποστρατείᾳ.

§15Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρόκειται γιὰ ἕνα ἀδίκημα καθ’ ἑνὸς λοχαγοῦ Ζαχαροπούλου, ὁ ὁποῖος φαίνεται κατὰ λάθος δὲν προήχθη. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν, τὸν ὁποῖον διακρίνει ὁ πόνος πρὸς πάντα ἀδικούμενον, ὅπως ἐπιληφθῇ ὁ ἴδιος καὶ ἐξετάσῃ τὰ παράπονά του, ἵνα μὴ γίνῃ πάλιν λάθος.

§16Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Παραλῶ νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης (ἀναγινώσκει). «Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διατὶ παρὰ τὰς γενομένας κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 2ας Ἀπριλίου ἐ. ἔ. δηλώσεις τοῦ κ. Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως καί τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἀπηγορεύθη ὅλως ἀπροσδοκήτως ἡ ἀποστολὴ λαχανικῶν ἀπὸ 1ης Μαΐου ἐ. ἔ. ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὰς Νέας Χώρας, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν παραγωγῶν, μολονότι ἡ εἰσαγωγὴ λαχανικῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς Μακεδονίαν ἐπιτρέπεται ἐλευθέρως, καὶ μολονότι οὐδεμία προηγήθη προειδοποίησις ὡς ὁ σχετικὸς νόμος ὁρίζει».

§18Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τὴν 2αν παρελθόντος μηνὸς ἐψηφίσθη ἕνας νόμος, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ εἰσαγωγὴ λαχανικῶν ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὴν Νέαν. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ψηφίσεως ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς, ὁ κ. Παπαδάτος, ἀναπληρῶν τὸν κ. Ἀλεξανδρῆν ἐδέχθη τροποποίησιν δι’ ἧς θὰ ἐπετρέπετο ἡ εἰσαγωγὴ λαχανικῶν ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς τὴν Νέαν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ νέα δὲν θὰ εἶχε, γνωστοῦ ὄντος ὅτι τὰ λαχανικὰ τῆς Νέας Ἑλλάδος προηγοῦνται κατὰ τὴν παραγωγὴν κατὰ 1½ μῆνα. Ἐγένετο ἀποδεκτή ἡ τροποποίησις, καὶ ἐζητήθη παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὅπως τεθῇ καὶ νομοθετικῶς. Ἐπειδὴ δὲν ἦτο δυνατὸν τοῦτο, ἀφέθη ἵνα ὁ γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας κανονίζῃ τὴν ἡμέρας τῆς ἀπαγορεύσεως, προειδοποιῶν 10 ἡμέρας πρό, τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ Ἑλλάδι νομάρχας, ἵνα καθιστῶσι τοῦτο γνωστὸν καὶ εἰς τοὺς παραγωγοὺς καὶ παύσωσι νὰ φορτώσωσι τὰ λαχανικὰ εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα. Ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης δημοσιευθέντος τοῦ νόμου δὲν ἐφηρμόσθη οὐδεμία αὐτοῦ διάταξις. Ἀλλὰ ὁ γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας ἀπηγόρευσε τελείως τὰ λαχανικὰ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος καίτοι δὲν ἐφύτρωσαν τοιαῦτα ἀκόμη εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα. Τοῦτο εἶναι ἕνα πλῆγμα ἐναντίον τῶν παραγωγῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἐνῷ εἰσάγονται ἀθρόως εἰς Μακεδονίαν λαχανικὰ ἐκ τῆς Αἰγύπτου.

§19Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου ἐπιτρέπεται ἡ εἰσαγωγὴ κουκιῶν καὶ μπιζελιῶν εἰς μεγάλας ποσότητας ἐν Μακεδονίᾳ.

§20Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω κἄτι; Νὰ μοῦ εἴπετε ἐὰν ἡ Νέα Ἑλλὰς ἔβγαλε μπιζέλια.

§21Μ. ΣΑΜΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§22Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ὅτι προϊόντα τινὰ ἀκόμη καὶ τὸν Δεκέμβριον δὲν θὰ παραχθοῦν, καὶ τῶν ὁποίων ἤρχισεν ἤδη ἡ καλλιέργεια. Λαχανικὰ ὅμως δὲν ἐβγῆκαν ἀκόμη. Ἀτυχῶς πᾶν ὅ,τι ἐν προκειμένῳ ἄτοπον καὶ ἄδικον γίνεται, δὲν γίνεται πρὸς χάριν καὶ εὐκολίαν τῶν παραγωγῶν τῆς Μακεδονίας, ἀλλὰ πρὸς πλουτισμὸν ὡρισμένων καὶ ὀλίγων ἐμπόρων λαχανικῶν τῆς Νέας Ἑλλάδος.

§23Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Οἱ ἔμποροι εἶναι ἐναντίον τοῦ μέτρου.

§24Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, διαμαρτύρομαι διὰ τὴν παράβασιν αὐτὴν τοῦ κανονισμοῦ ὡς πρὸς τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐν τῇ εὐμενῇ ἐξετάσει τοῦ ζητήματος, νὰ πεισθῇ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν ὅσων λέγω. Ἐπὶ πλέον θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ ταχέως τὰ μέτρα τοῦ περιορισμοῦ τῆς εἰσαγωγῆς ἐξωτερικῶν προϊόντων, διότι εἶναι ἔξω φρενῶν. Εἴπατε καὶ ἄλλοτε, καὶ ἀπησχολήθητε μάλιστα ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι τὴν πρότασιν τῆς ἀπαγορεύσεως εἰσόδου λαχανικῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, τὴν εὑρίσκεται ἀξίαν προσοχῆς... Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ καλέσῃ σὲ κἄποιο συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἔκαμε μὲ τὴν ὑπηρεσίαν του καὶ ἀντιπροσώπους τῶν ἐμπόρων, καὶ παρεδέχθη ὅτι νομικὸν κώλυμα διὰ τὴν αὐστηρὰν δασμολόγησιν τῶν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ νωπῶν προϊόντων δὲν ὑπάρχει. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργός, ὁ ὁποῖος μὲ μεγάλον ἐνδιαφέρον ἐξετάζει τὸ ζήτημα, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ καλέσῃ εἰς ἕνα συμβούλιον καὶ παρεδέχθημεν καὶ ἐκεῖ ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ δασμὸς τῶν εἰσαγωμένων λαχανικῶν· ἀλλὰ πότε θὰ τεθῇ, ἐπὶ τέλους, αὐτό, ὁ δασμός; Διότι οἱ παραγωγοὶ πρέπει νὰ ξεύρουν ἐκ τῶν προτέρων ἀπὸ τὸν χειμῶνα, διὰ νὰ καλλιεργήσουν ἀναλόγως καὶ κανονίσουν τὶ θὰ διαθέσουν διὰ τὴν βιομηχανίαν, ὥστε νὰ μὴ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν κατάστασιν νὰ πετάξουν τὰ περισσεύματά των, ὅπως συνέβη καὶ πέρυσι.

§25Δ. ΑΦΘΟΝΙΔΗΣ. Τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα μᾶς εἴχατε ὑποσχεθῇ ὅτι θὰ καταθέσῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§26Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν εἶπα νὰ ἀπαγορεύσουν· εἶπα νὰ ἐλαττώσω τὸν δασμόν.

§27Δ. ΑΦΘΟΝΙΔΗΣ. Ἐκτὸς τούτου, κ. Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Γερουσίαν καὶ ἐφαρμόζεται χωρὶς νὰ ὑφίσταται.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, καὶ τήν ἄλλην φορὰν ἐξέθηκα εἰς τὴν Βουλὴν τὶ συμβαίνει. Ἡ Βόρειος Ἑλλὰς ἔχει τὴν ἀξίωσιν ἐφ’ ὅσον δὲν μπορεῖ τὰ ἄφθονα λαχανικά της νὰ μᾶς τὰ στέλνῃ ἐδῶ, ἕνεκα τοῦ φόβου τῆς φυλλοξήρας, νὰ μὴ στέλνουμε ἡμεῖς καὶ τὰ δικά μας ἐκεῖ, διότι ἐὰν θὰ στέλνωνται εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα τὰ «πριμαρόλια», θὰ γενηθῇ ὑπερπληθώρα λαχανικῶν. Αὐτὸ εἶναι πρᾶγμα δίκαιον, τὸ νὰ θέλουν νὰ ἀπολαύσουν τὰ λαχανικά τους τὴν μεγαλειτέραν τιμὴν ἀλλὰ ἐδῶ εἶναι τὸ σκόνταμμα τὸ μεγάλο. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς, δὲν ἔχομεν νομικὸν κώλυμα. Ὡς πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν ξέρω ὅτι εἶχε γίνει κἄποια ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ καὶ τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας ἔχει καὶ αὐτὸ τὰς ἀκάνθας του. Ἡ εἰσαγωγὴ ὡς γνωρίζετε, γίνεται ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, ἡ ὁποία κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη μᾶς ἀπορροφᾶ ἑκατὸν χιλιόλιτρα οἴνου. Βλέπετε ὅτι μὲ τὴν Γαλλίαν ἐκινδυνεύσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς τελωνειακὸν πόλεμον διὰ τριακοσίας χιλιάδας χιλιόλιτρα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ μὴ νομίζετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀγαθὴ διάθεσις νὰ προστατεύσωμεν τὴν παραγωγὴν τῶν λαχανικῶν. Πρέπει ὅμως νὰ ὑποταχθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ πάλιν εἰς τὰ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους.

§29Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατόπιν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οἱ παραγωγοὶ κηπουρικῶν θὰ ἀπελπισθοῦν ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν λαχανικῶν, διότι καθ’ ὃν χρόνον δὲν θὰ ἔχουν λαχανικὰ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν εἰσαγωγὴν ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ἐνῷ τοὐναντίον θὰ ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν Βόρειον Ἑλλάδα. Δὲν νομίζω ὅτι τὰς σκέψεις τὰς ὁποίας ἀνεπτύξατε δύνασθε νὰ τὰς προσαρμώσητε πρὸς τὸ σημερινὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας νὰ ἐφαρμώσητε. Ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος εἶναι σύμφωνος ὅτι οἱ παραγωγοὶ καταδικάζονται εἰς θάνατον, διότι δὲν δύνανται νὰ διαθέσουν τὰ προϊόντα των. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι πρέπει νὰ λάβητε ἀνάλογα μέτρα δι’ ὅλον τὸν τόπον, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀδικεῖται ἕνα μέρος, παραβιάζεται ἡ πολιτική σας εἰς μίαν περιφέρειαν, οἱ δὲ ἄνθρωποι περιέρχονται εἰς ἀπόγνωσιν καὶ δὲν δυνάμεθα μὲ τοιαύτην κατεύθυνσιν νὰ λέγωμεν ὅτι ἔχομεν γεωργικὴν πολιτικὴν.

§30Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μίαν λέξιν θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ προσθέσω πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διὰ νὰ τοῦ ἀποδείξω ὅτι εἶμαι αὐστηρὸς τηρητὴς τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος πρὸ τεσσάρων μόλις ἐτῶν, ὅτε ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐξέδωσε σωρείαν διαταγῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέτρεπον εἰς τὸ Κράτος νὰ ἀπαγορεύσῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προϊόντων ἀπὸ μιᾶς περιφερείας εἰς ἄλλην.

§31Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς εἶπον νὰ μὴ προστατεύσητε τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Συμπαθῶ καὶ ἐγὼ τὴν παραγωγήν ὅσον καὶ σεῖς, ἀλλὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἐνῷ τὴν προστατεύετε ἀπέναντι ἑνὸς τμήματος τῆς Ἑλλάδος, δὲν τὴν προστατεύετε ἀπέναντι τοῦ Ἐξωτερικοῦ.

§32Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ σᾶς ἀπήντησα, ὅτι σεῖς ἄλλοτε ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπηγορεύσατε τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προϊόντων ἀπὸ τῆς μιᾶς ἐπαρχίας εἰς τὴν ἄλλην.

§33Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον ὅσον ἀφορᾷ τὴν βόρειον Ἑλλάδα, ἀφοῦ ὑπάρχει αὐτὴ ἡ δυσκολία δὲν φέρω καμμίαν ἀντίρρησιν. Δὲν ἐννοῶ ὅμως νὰ ἀπαγορεύετε ἀπὸ τὸ ἕν τμῆμα τῆς Ἑλλάδος καὶ νὰ ἐπιτρέπετε τὴν εἰσαγωγὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Μὴ ἀναφέρεσθε εἰς τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρχον διάφοραι ἀνωμαλίαι.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας

§35Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς εἰσαγωγῆς τῶν κηπουρικῶν ἔχω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, κ. Πρόεδρε.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θεωρεῖται λήξασα.

§37Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι πολὺ ζωτικώτερον ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μᾶς ἀνεπτύξατε τὰς γνώμας σας καὶ οὐδεὶς σᾶς τὸ ἀπηγόρευσε.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας κάτι τι, τὸ ὁποῖον φέρεται, ὅτι εἶπον εἰς τὴν ὁμιλίαν μου κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Θὰ παρακαλέσω —ἐπειδὴ τὰ πρακτικὰ τῶν συνεδριάσεων αὐτῶν ἐκυρώθησαν ἐν ἀπουσίᾳ μου—ἐὰν ἐγράφη αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, νὰ διαγραφῇ. Τὸ λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἐνδιαφέρει μίαν τάξιν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας. Πρόκειται περὶ τῶν ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Δὲν εἶπον ἀπολύτως τίποτε ἐξ αὐτῶν, δὲν ὡμίλησα καθόλου περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου, καὶ μάλιστα περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν δημοσίων ἔργων, μὲ τὰς ὁποίας ἄλλοτε εἰργάσθην καὶ ἔχω πάντα λόγον νὰ ἐκτιμῶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν, καὶ πάντοτε ὁσάκις ὡμίλησα περὶ αὐτῆς ὡμίλησα εὐφήμως.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ γίνῃ ἐπανόρθωσις.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ εἰς τὰ πρακτικὰ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ, διότι δὲν θέλω νὰ ἀποδίδεται εἰς ἐμὲ ὅτι ὡμίλησα κατὰ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους, ἐπαναλαμβάνω, ἔχω πάντα λόγον νὰ ἐκτιμῶ.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου 4576, καὶ τροποποιήσεως τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ τρόπου ἐκτιμήσεως τῶν περιουσιακῶν στοιχείων τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου 4703, καὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ κυρωθείσης συμβάσεως ἀποζημιωθέντων Ἑλλήνων μὴ ἀνταλλαξίμων κατοίκων Κωνσταντινουπόλεως». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου». (Ψηφίζεται εἰς βʹ ἀνάγνωσιν, ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου 2588 περὶ ὑπαγωγῆς εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ τῶν ἀναπήρων ὑπαξιωματικῶν τοῦ πολέμου 1897 κ.λ.π.». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4326 περὶ ἐθελοντῶν ὁπλιτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῆς λειτουργίας τῆς διὰ τοῦ κληροδοτήματος Κίμωνος Πανταζοπούλου συσταθείσης ὑποτροφίας, ἐν σχέσει πρὸς τὴν διαλυθεῖσαν τέως Ἑλληνικὴν Ὀρθόδοξον κοινότητα Σμύρνης». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως Φιλανθρωπικῆς Ἑταιρείας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Τύπου, ὡς καὶ περὶ κολασμοῦ καὶ ἐκδικάσεως τῶν διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας τελουμένων ἀδικημάτων». Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει τὸν λόγον.

§43Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅταν, κύριοι βουλευταί, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ ἐνώπιον τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπίας τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἀπὸ τῆς σήμερον νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον αὐτῆς, ἐξαίρων τὴν γενικωτέραν αὐτοῦ Κρατικὴν καὶ κοινωνικὴν σπουδαιότητα, εἶπον μεταξὺ τῶν ἄλλων, ὅτι δὲν λησμονεῖ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔχει διατυπωθῆ τὸ δόγμα «nihil Leges sine moribus», ὑπῆρξαν πολλοὶ οἱ σκεπτικισταὶ οἱ ἀμφισβητήσαντες τὴν ἀποτελεσματικότητα γενικῶς τῆς κατασταλτικῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ τοῦτο δι’ οὐδὲν Κράτος πολιτισμένον ἀπετέλεσε ποτὲ κώλυμα, ἀπετέλεσε ποτὲ λόγον ὅστις παρημπόδισεν αὐτὸ ἀπὸ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος, ὅπως διὰ τῶν ποινικῶν κυρώσεων συμβάλῃ εἰς τὴν ἀνύψωσιν καὶ τὴν προαγωγὴν τῶν ἠθῶν. Εἶπον ἐπίσης καὶ ἐτόνισα τότε, ὅτι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ἐκθέτουν σαφῶς εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τὰς πηγάς, ἐκ τῶν ὁποίων ἠρύσθησαν τὰς διατάξεις τὰς περιεχομένας εἰς αὐτὸ, καὶ προσέθηκα ὅτι θέλομεν ἀποδεχθῇ πᾶσαν πρότασιν καὶ πᾶσαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία κατόπιν ἐλευθέρας καὶ ἐπιστημονικῆς συζητήσεως, διεξαγομένης ὡς προσήκει ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, ἤθελεν ὑποβληθῆ καὶ συμβάλῃ εἰς τὴν ἀρτιωτέραν κατάρτισιν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν σκοπῶν εἰς τοὺς ὁποίους ἀποβλέπει. Καὶ ἐγένετο πράγματι ἐπ’ αὐτοῦ μακρὰ συζήτησις λίαν ἐπιμεμελημένη καὶ εὐσυνείδητος, παρὰ τῆς εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία τὸ ἐπεξειργάσθη. Θὰ ἤθελον μόνον, ὡς πρὸς τὸν γενικώτερον θόρυβον τὸν ὁποῖον προὐκάλεσεν ἡ κατάθεσις τοῦ νομοθετήματος, νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ ἀναγνώρισις τῆς ἀνάγκης τῆς θεσπίσεως τοῦ μέτρου ὑπῆρξε πρόσφατος καὶ παρ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Τύπου, οἵτινες ὅταν ἡ Κυβέρνησις συνέστησε κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1929 εἰδικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς κατάρτισιν τοῦ ποινικοῦ κώδικος περὶ Τύπου, εἶχον μετάσχει εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, εἶχον δὲ ἐγκρίνει τὴν ἀπόφασιν ἡ ὁποία εἶχε ληφθῆ παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν ἔλαβον μέρος καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ὅπως καταρτισθῇ σχέδιον νόμου περὶ Τύπου, παρ’ εἰδικῆς ὑποεπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ ὁ νῦν καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου κ. Σβῶλος.

§44Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶχον μετάσχει οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων.

§45Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τῇ προτάσει τοῦ κ. Καφαντάρη συνεστήθη ἡ ξυποεπιτροπή, ἡ ὁποία συνέταξε τὸ προσχέδιον.

§46Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ὄχι.

§47Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τῇ προτάσει, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ κ. Καφαντάρη ἀνετέθη εἰς ὑποεπιτροπήν. Ἐκτὸς ὑμῶν, οἱ ἄλλοι ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων παρέστησαν. Κατηρτίσθη ἓν προσχέδιον, πολλαὶ διατάξεις τοῦ ὁποίου ἔχουν περιληφθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή. Ἡ ἰδία ἀνάγκη ἡ ὁποία ὑπηγόρευσε τὴν κατάρτισιν καὶ τὴν ὑποβολήν του εἰς τὴν Βουλήν, εἶχεν ὑπαγορεύσει καὶ τότε τὴν κατάρτισιν αὐτοῦ. Εἶχεν ἐγερθῆ καὶ τότε ἀμέσως θόρυβος καὶ ἐπεκρίνετο καὶ ὁ νῦν ἐπικρίνας διατάξεις τινὰς τοῦ νομοσχεδίου καθηγητὴς τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου κ. Σβῶλος, ὁ ὁποῖος εἶχε μετάσχει εἰς τὴν διατύπωσιν ἰδίᾳ τῶν ἀστυνομικῶν ὡς καὶ τῶν οὐσιαστικῶν ποινικῶν διατάξεων αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον. Κατεκρίθη καὶ αὐτὸς ὁ γνωστὸς διὰ τὰς ἄκρως φιλελευθέρας του ἀντιλήψεις, ὅτι ἤθελε δῆθεν νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν δέσμευσιν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, ὡς ἐγράφετο τότε εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ ἠναγκάσθη καὶ αὐτὸς ν’ ἀπολογηθῇ σχετικῶς. Ἀληθὲς εἶναι ὅτι δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸ προσχέδιον ἐκεῖνο αἱ ἐπικριθεῖσαι τώρα παρὰ τοῦ κ. Σβώλου διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουν τὸ πρῶτον τεθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ τῶν ὁποίων θὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς τροποποιήσεις. Ἀλλὰ εἶπον ὅτι εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ἀνάγκη ἑνὸς νόμου περὶ Τύπου παρὰ τῶν ἰδίων ἀντιπροσώπων τοῦ Τύπου, οἱ ὁποῖοι ἀκάθεκτοι ἐπέκριναν τώρα πρὶν ἢ κἂν ἀναγνώσουν τὸ νομοσχέδιον. Διότι ἐπὶ παραδείγματι περὶ τὰ μέσα Μαρτίου ἐνεστῶτος ἔτους ἔγραφεν ἡ ἐφημερὶς «Καθημερινή». «Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη ὁ περὶ Τύπου νόμος. Διότι ὁ Τύπος ἔκαμε τόσην κατὰ τοὺς τελευταίους καιροὺς κατάχρησιν τῶν ἐλευθεριῶν, ὥστε νὰ καταντήσῃ ἡ ἐλευθερία του νὰ ἐκπροσωπῇ τὴν ἀνελευθερίαν τῶν ἄλλων. Ἐπὶ ἔτη τώρα ἡ κοινωνία ὁλόκληρος ἀπὸ τῆς πλέον ἀγνώστου καὶ πτωχῆς συνοικίας μέχρι τῶν λεωφόρων, ὅπου παρατάσσονται τὰ μέγαρα τῶν πλουσίων, τρέμουν μὴ ἐξυπνήσουν ἕνα πρωΐ καὶ συναντήσουν εἰκονογραφημένα τὰ οἰκογενειακά των ἀπόρρητα... Κατ’ αὐτῶν τὶ ἔχει νὰ πράξῃ ἡ οἰκογένεια; Πῶς ν’ ἀμυνθῇ; Ἂν θέλῃ ν’ ἀμυνθῇ κατὰ τῆς ἐφημερίδος διότι τὴν κατετραυμάτισε καὶ τὴν κατέστρεψεν ἡ ψευδὴς διάδοσις, ἡ διάδοσις θὰ γίνῃ τριπλῆ, πενταπλῆ, θὰ καταλάβῃ τὸ πανελλήνιον ὅλον ἂν προσφύγῃ εἰς τὴν Δικαιοσύνην ἢ ἂν ὁ παθὼν προαχθῇ εἰς Δικαιοσύνην καὶ χειροδικήσῃ... Δὲν εἶναι λοιπὸν ἡ κοινωνία αἰχμάλωτος; Δὲν ὑφίσταται τὴν πλέον ἀνυπόφορον καὶ τὴν πλέον εἰδεχθῆ βίαν ὑπό τινων προνομιούχων ὄντων, τὰ ὁποῖα παραδόξως ὑποστηρίζει ἐν τῇ ἐξασκήσει τῆς κακουργίας των αὐτὸ τοῦτο τὸ Σύνταγμα;» καὶ ἐσυνέχιζε, «πρέπει λοιπὸν νὰ τεθοῦν μέτρα προστατευτικὰ ὄχι κατ’ αὐτοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν, καὶ πρέπει, νὰ ὑπάρξῃ καὶ εὐκολία προσφυγῆς καὶ ταχύτης τῆς διαδικασίας καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ἀπορρήτου καὶ ἀκόμη αὐστηρότης εἰς τὰς ποινάς».

§48Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑπάρχει ἡ ἀντίρρησις, καὶ ἴσως ὁ δημοσιογράφος θὰ ἔκαμνεν ἀκόμη καλλίτερον ἂν παρεπονεῖτο διότι δὲν ἐφαρμόζονται οἱ ὑπάρχοντες νόμοι.

§49Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως. Εἰς ἄρθρον ἐπίσης τῆς «Πρωΐας» τῆς 29ης Ἰανουαρίου 1931 ὑποστηρίζεται ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα ἡ ἀνάγκη τῆς καθιερώσεως τοιούτου ποινικοῦ νόμου περὶ τύπου, πρὸς περιστολὴν τοῦ πρωτοφανοῦς ἐκτροχιασμοῦ μεγάλης μερίδος αὐτοῦ καὶ πρὸς προστασίαν τῆς κοινωνίας κατὰ τῆς ἀσκουμένης ὑπ’ αὐτοῦ τυραννίας... Δηλαδὴ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀναγνωρίζεται ἡ ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐκ τῶν ὑστέρων παραδόξως παρὰ τῶν ἰδίων ἠμφισβητήθη. Εἶχον εἴπει κατὰ τὴν ἀρχικὴν εἰσήγησίν μου μεταξὺ τῶν ἄλλων κ. βουλευταί, ὅτι ὡς καὶ ἀλλαχοῦ ἐγένετο κατόπιν βαθυτέρας ἐρεύνης τοῦ ζητήματος, ἐφ’ οὗ ἠσχολήθη καὶ τὸ ἁρμόδιον γραφεῖον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη τῆς καθιερώσεως καὶ παρ’ ἡμῖν ἑνὸς πειθαρχικοῦ καὶ ἐπαγγελματικοῦ Κώδικος τῆς δημοσιογραφίας, πρὸς ἀντίκρουσιν τῆς ἠθικῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διανύει αὕτη πανταχοῦ καὶ ἰδιαιτέρως παρ’ ἡμῖν. Ἡ λῆψις τοῦ μέτρου τούτου βεβαίως ἀπόκειται καὶ εἰς τὴν πρωτοβουλίαν αὐτῶν τούτων τῶν ἐπαγγελματιῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τεκμήριον θὰ ὤφειλον νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὴν ἀνύψωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ Τύπου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων σκοπῶν τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοθετήματος. Ἡ Κυβέρνησις παρηκολούθησε τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἐμελέτησε τὰς ὑποβληθείσας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρατηρήσεις, τόσον ἀπὸ μέρους τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐκτροπῆς ὅσον καὶ ἀπὸ μέρους τῆς μειονοψηφίας αὐτῆς. Θὰ ἐκθέσω κατωτέρω ποίας ἐκ τῶν τροπολογιῶν ἀποδέχεται καὶ πρὸς ποίας διαφωνεῖ. Ἤθελον μόνον δι’ ὀλίγων, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀπαντήσω εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὁποῖος εἶπε «διατὶ δὲν ἐφαρμόζονται οἱ κείμενοι νόμοι;». Ἀλλὰ ἐκ μιᾶς στατιστικῆς τὴν ὁποίαν ἔχω ἐκ τῆς τελευταίας 15ετίας, ἀποδεικνύεται ὅτι ἐλάχισται εἶναι αἱ μηνύσεις αἱ ὑποβαλλόμεναι εἰς τὰ δικαστήρια δι’ ἀδικήματα διαπραττόμενα διὰ τοῦ τύπου. Ἐκθέτω καὶ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοὺς σχετικοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀποδέχεται, καὶ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα πρὸ ὀλίγου, τῆς ἀντικυβερνητικῆς ἐφημερίδος. Ἐκ τοῦ γεγονότος τούτου τῆς μὴ ὑποβολῆς μηνύσεως, καθίσταται φανερὸν ὅτι οἱ πολῖται δὲν προσφεύγουν πλέον εἰς τὴν δικαιοσύνην διὰ νὰ ζητήσουν τὴν προστασίαν τῶν προσβαλλομένων δικαίων των. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ὅτι, δυστυχῶς, καὶ παρὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων καὶ παρὰ τῶν λαϊκῶν καθιερώθη εἰς τὴν πρᾶξιν μία πραγματικὴ ἀσυδοσία τῶν ἀδικημάτων τῶν διαπραττομένων διὰ τοῦ Τύπου. Εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ ὑποβολή, τὴν ὁποίαν ὑφίστανται τὰ δικαστήρια λόγῳ τῆς καταχρήσεως τῆς δυνάμεως τοῦ Τύπου παρὰ τῶν δι’ αὐτοῦ ἀδικοῦντων, ἀλλὰ ἀφ’ ἑτέρου ἴσως καὶ ἡ ἀπάμβλυνσις τῆς ἐννοίας τοῦ ἀδικήματος τοῦ διαπραττομένου διὰ τοῦ Τύπου. Δὲν γνωρίζω δὲ ἄν, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν ἐξεταζομένης τῆς τοιαύτης χρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας, δὲν θὰ ἐπείθοντο οἱ ἴδιοι οἱ ἀντιπρόσωποι, οἱ λειτουργοὶ τοῦ Τύπου, οἱ ἀσκοῦντες τὴν ἐξουσίαν αὐτοῦ ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καταβιβάζουσιν καὶ ταπεινοῦσι τὴν λειτουργίαν αὐτοῦ. Διότι ἀποδεικνύεται οὕτω, ὅτι ἡ μεγάλη μερὶς τοῦ λαοῦ ἔχει παύσει πλέον νὰ ἀποδίδῃ σημασίαν καὶ εἰς τὰς ἐγκληματικὰς αὐτὰς ἐκδηλώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον πλέον χαρακτῆρα ἐνδημικὸν καὶ τὰς ὁποίας ἢ δὲν αἰσθάνονται ἀκόμη καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν ἀδικούμενοι ἢ ἁπλῶς περιφρονοῦσι. Ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξηγήσω τώρα ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους εἰς τὸ νομοσχέδιον περιελήφθησαν οὐσιαστικαὶ ποινικαὶ διατάξεις, οἱ ὁποῖοι προβλέπουν ὅλα τὰ ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα δὲν τελοῦνται μόνον διὰ τοῦ Τύπου, ἀλλὰ ἢ ἀποκλειστικῶς δι’ αὐτοῦ ἢ καὶ ἄλλως ἢ καὶ συνήθως δι’ αὐτοῦ. Ὑπεστηρίχθη ὅτι ἔπρεπεν εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ περιληφθοῦν μόνον τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα τελοῦνται διὰ τοῦ Τύπου. Ἀλλὰ ἀνεξαρτήτων τοῦ ὅτι τοῦτο δὲν παρατηρεῖται εἰς καμμίαν ἐκ τῶν συγχρόνως ποινικῶν νομοθεσιῶν, θὰ ἦτο καὶ ἀντιεπιστημονικὸν καὶ θὰ ἐγέννα ἀπαράδεκτον ἀνισότητα, διότι θὰ κατήντα ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀδικημάτων νὰ ἔχωμεν δύο ποινικοὺς ὁρισμοὺς, ἕνα διὰ τὰ ἀδικήματα ὅταν διαπράττωνται διὰ τοῦ Τύπου, καὶ ἕνα ὅταν δὲν διαπράττεται δι’ αὐτοῦ. Ἐπὶ παραδείγματι διὰ τὴν ἐξύβρισιν καὶ τὴν συκοφαντίαν τὴν διαπραττομένην διὰ τοῦ προφορικοῦ καὶ ἐγγράφου γενικῶς λόγου καὶ τὴν διαπραττομένην διὰ μόνον τοῦ Τύπου.

§50Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ...

§51Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὄχι, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο ἀκολουθεῖ ὁ Γαλλικὸς νόμος καὶ ἐν μέρει πολλαὶ τῶν ἄλλων νομοθεσιῶν, ἦτο δὲ ἀπαραίτητον ὅπως τὸ ἀκολουθήσωμεν καὶ ἡμεῖς, διότι ὡς γνωστὸν, εἴχομεν ποινικὸν νόμον ἀπηρχαιωμένον, καὶ νόμον περὶ Τύπου ἀπὸ τοῦ 1837. Ἦτο ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ ὅπως προσαρμόσωμεν τὰς ἐννοίας τῶν ἀδικημάτων πρὸς τὰς συγχρόνους ἐπιστημονικὰς ἀντιλήψεις, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι δώσωμεν τὸν ὁρισμὸν τῆς δυσφημήσεως κατὰ τὰ παραδεδεγμένα εἰς ὅλας τὰς ποινικὰς νομοθεσίας, εἰς ὅλα τὰ τελευταῖα σχέδια τῶν νέων ποινικῶν κωδίκων, ὡς καὶ τῆς συκοφαντίας καὶ τῆς ἐξυβρίσεως. Ἐπίσης ἀπαραίτητον ἦτο ὅπως περιλάβωμεν τοὺς ὅρους τῶν ἀδικημάτων τῆς ἀνακοινώσεως ψευδῶν εἰδήσεων καὶ τῆς προκλήσεως εἰς διάπραξιν ἀδικημάτων, ὡς καὶ τὰς ἀπαγορεύσεις δημοσιεύσεων, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν εἰδικὰ ἀδικήματα διαπραττόμενα διὰ τοῦ Τύπου καὶ τῆς λεγομένης δικαστικῆς λογοκρισίας. Ἔπρεπε νὰ συγκεντρώσωμεν ἐξ ἄλλου καὶ κυρώσωμεν ὁριστικῶς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς νομοθετικὰ διατάγματα ἐκδοθέντα ἐπὶ Δικτατορίας καὶ τῶν ὁποίων τὸ κῦρος παρέμενεν ἀμφισβητήσιμον. Εἶχεν ἕνεκα τοῦ λόγου αὐτοῦ εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ προκάτοχός μου ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, νὰ ἐκδώσῃ κατ’ ἐπανάληψιν ἐγκυκλίους διὰ τὴν ἐφαρμογὴν νομοθετικοῦ διατάγματος ἀπαγορεύοντος τὴν περιγραφὴν τῶν ληστρικῶν πράξεων καὶ γενικῶς τὰς δημοσιεύσεις τὰς ἐξαιρούσας τὰς πράξεις τῶν διαφόρων ἐγκληματιῶν, διότι ὑπῆρχεν ἡ γνώμη ὅτι τὸ διάταγμα ἐκεῖνο ἐκδοθὲν ἐπὶ Δικτατορίας ἴσως δὲν ἦτο ἐφαρμόσιμον. Καὶ εἶναι, ἐν τούτοις, ἀπαραίτητον ὅπως καθιερωθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ θεσμὸς οὗτος, ὁ ὁποῖος ἔχει καθιερωθῆ καὶ ἀλλαχοῦ ὑπὸ τὴν ἐπιταγὴν τῶν συγχρόνων ἐπιστημονικῶν διδαγμάτων, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι εἶναι μεγίστη ἡ ἐπίδρασις τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν αἱ περιγραφαὶ τῶν ἐγκλημάτων καὶ ἡ εὐρεῖα ἐν γένει δημοσιότης ἡ ὁποία δίδεται εἰς αὐτά, εἰς τοὺς προδιατεθειμένους πρὸς αὐτά, εἰς τὰς νοσηρὰς διανοίας καὶ εἰς τὴν νεολαίαν. Ἦτο λοιπὸν ἐπιτακτικῶς ἐνδεδειγμένη ἡ κωδικοποίησις καὶ ὁ συγχρονισμὸς τῶν παλαιῶν διατάξεων, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα δι’ ὀλίγων, καὶ τοὺς ὁποίους διὰ μακρῶν ἐξήγησα καὶ ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ δι’ ἕνα ἄλλον ἀκόμη κύριον καὶ οὐσιώδη λόγον. Καθιεροῦμεν διὰ τοῦ νομοθετήματος νέας διατάξεις δικονομικάς, διὰ τῶν ὁποίων ὑποχρεοῦμεν τοὺς δικαστάς, συμφώνως πρὸς ἐπιταγὴν ρητὴν τοῦ συντάγματος, νὰ αἰτιολογοῦν εἰδικῶς τὰς ἀποφάσεις αὐτῶν, καὶ προβλέπομεν περίπτωσιν εἰδικῆς πειθαρχικῆς διώξεως διὰ τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων καὶ τὴν τοιαύτην αἰτιολόγησιν τῶν ἀποφάσεών των. Εἶναι δι’ αὐτὸ ἀπαραίτητον νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει των οἱ δικασταὶ τοὺς νέους καὶ σαφεῖς ὁρισμοὺς τῶν ἀδικημάτων, καὶ οὐχὶ τὴν κυμαινομένην ἐπ’ αὐτῶν νομολογίαν, ἵνα ἐφαρμόζουν τοὺς νόμους ἀκριβῶς. Διότι νομίζομεν ὅτι εἶναι καὶ αὐτὸ ἓν ἐκ τῶν αἰτίων, διὰ τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον, τὰ δικαστήρια δὲν ἐφήρμοσαν μέχρι τοῦδε τοὺς σχετικοὺς νόμους. Αὐτοὶ γενικῶς ἦσαν οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευαν τὴν κωδικοποίησιν καὶ συγκέντρωσιν ὅλων τῶν οὐσιαστικῶν ποινικῶν διατάξεων τῶν ἀφορωσῶν τὰ ἀδικήματα τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ τύπου. Ὡς πρὸς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ ἐπιτροπή, ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὰς ἑξῆς: Πρῶτον τὴν προσθήκην ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦνται οἱ ὅροι τοῦ ἀδικήματος διὰ τοῦ τύπου. Τονίζεται εἰς αὐτὸ, ὅτι στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος εἶναι δημοσίευσις καὶ ἐπὶ πλέον ὁ δόλος, ἐκτὸς ἂν ρητῶς ὁ νόμος ὁρίζῃ ἄλλως — διότι ὑπάρχουν περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας καθιεροῦται εὐθύνη καὶ λόγῳ ἀμελείας —. Ἐπίσης ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ προβλέποντος τὴν κατάχρησιν τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ διετυπώθησαν δριμεῖαι ἐπικρίσεις. Εἶπον: Διατί — ἀναφέρεται αὐτὸ εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας — ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας θεωρεῖται ὡς ἐπιβαρυντικὴ αἰτία; Διότι — ἀπαντῶμεν — πάντοτε καὶ ἀπανταχοῦ ἐπιστημονικῶς ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἐθεωρήθη ὡς ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις. Ὁ Τύπος δὲν ἀποτελεῖ στοιχεῖον συστατικὸν τοῦ ἀδικήματος, ἀποτελεῖ ἁπλῶς μέσον ἐκτελέσεως αὐτοῦ, καὶ ἡ δι’ αὐτοῦ ἐκτέλεσις ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν.

§52Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὅπως εἶναι ἡ ὁπλοφορία.

§53Α. ΜΑΡΚΟΥ. Δὲν ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν ἡ ὁπλοφορία.

§54Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὅπως καὶ τὸ ὅπλον εἶναι μέσον, λέγει ὁ κ. βουλευτής, καὶ ἡ χρῆσις αὐτοῦ πάντοτε ἀπετέλεσεν ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν καὶ ἴδιον ἀδίκημα.

§55Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν, ἀλλ’ ἰδιαίτερον ἀδίκημα.

§56Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν αἰτίαν λόγῳ τῆς ὁποίας δύναται νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἰδιαιτέρα ποινή. Ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐπιβαρυντικῆς αἰτίας ἐν προκειμένῳ, τὴν καθιέρωσε ρητὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος ἡμῶν εἰς τὸ ἄρθρον 16. Διότι οὐδένα ἄλλον λόγον ἔχει ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκτὸς τῆς ποινικῆς εὐθύνης ὁ ἐκδότης ἐφημερίδος καὶ ὁ διευθυντὴς εἶναι ἀστικῶς συνυπεύθυνοι διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ἀποζημιώσεως. Ἡ ἔννοια αὐτῆς εἶναι ὅτι ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει ὅπως συνυποχρεωθῇ καὶ ὁ ἐκδότης τῆς ἐφημερίδος εἰς τὴν καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεως. Τὸ ἔλεγε καὶ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ παλαιοῦ, τὸ ἐπανέλαβε δὲ τὸ ἄρθρον 16 τοῦ νέου Συντάγματος. Ἀλλ’ ἐπ’ αὐτοῦ ἔχων ὑπ’ ὄψει μου καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, κατὰ τὴν ὁποίαν δῆθεν ἡ διάταξις αὕτη περὶ καταχρήσεως ἐλευθεροτυπίας, ἡ προβλέπουσα καὶ τὴν παῦσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος ἀποτελεῖ προληπτικὸν μέτρον καὶ ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἀδίκως χαρακτηρίζεται ὡς ἐπιβαρυντικὴ αἰτία, θὰ ἤθελον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ σχέδιον τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν συνταγματικῶν διατάξεων, τὸ ὑποβληθὲν κατὰ τὸ 1911, ὑπογεγραμμένον δὲ καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου νῦν βουλευτοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος κ. Ι. Ράλλη. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ Συντάγματος προὐτείνετο νὰ τροπολογηθῇ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος, εἰς τὴν ὁποίαν μετεῖχε καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς καὶ ἐζητεῖτο νὰ προστεθῇ ὅτι (ἀναγινώσκει) «πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ ἐκδότου τῆς ἐφημερίδος πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς ζημίας, ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβληθῇ ἐν περιπτώσει ὑποτροπῆς κατάθεσις ἐγγυήσεως ὡς ὅρος τῆς περαιτέρω ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος», διότι ἐκτὸς τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τὸ ὁποῖον ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἀντισυνταγματικόν, ἐθεωρήθη ἐπίσης ὡς ἀντισυνταγματικὸν καὶ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ τελευταῖον, τὸ δικονομικόν, τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῆς ἐκτελέσεως τῆς ποινῆς καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀποζημιώσεων. Ἐπροτείνετο λοιπὸν τότε ἀπὸ τὸ Ραλλικὸν κόμμα, ὅτι πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων τούτων ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβληθῇ ἐν περιπτώσει ὑποτροπῆς καταβολὴ ἐγγυήσεως ὡς ὅρος περαιτέρω ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος, δηλαδὴ ἐὰν δὲν κατατεθῇ ἡ ἐγγύησις ἀπὸ τὸν ὑπόχρεων πρὸς ἀποζημίωσιν παύει ἡ ἔκδοσις τῆς ἐφημερίδος διότι ἡ ἐγγύησις τίθεται ὡς ὅρος τῆς περαιτέρω ἐκδόσεως αὐτῆς. Καὶ ἔγραφεν ὁ μακαρίτης καθηγητὴς Σημαντήρας σχολιάζων τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος, ὅτι θ’ ἀπετέλη τοῦτο περιορισμὸν ἄδικον καὶ ἀντισυνταγματικὸν τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, ὡς καθιεροῦντα καθαρὰν προληπτικὴν λογοκρισίαν. Διὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς, λοιπόν, ἐζητεῖτο νὰ καθιερωθῇ μέτρον προληπτικῆς λογοκρισίας, καὶ δικαίως ὡς εἶπον, ἐπεκρίθη τότε ἀπὸ τὸν μακαρίτην καθηγητὴν Σημαντήραν καὶ ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν, ἀπὸ τὸν ἴδιον Πρόεδρον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τὴν ἀπέκρουσεν ἐντόνως, ὅπως ἀπέκρουσε καὶ τὴν πρότασιν ἡ ὁποία ὑπῆρχεν ἐπίσης εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, περὶ ἐπιβολῆς παύσεως τοῦ φύλλου εἰς περίπτωσιν καθ’ ἥν προκαλεῖται βλάβη τῶν συμφερόντων τῆς Ἐπικρατείας. Δηλαδὴ ἐπροτείνετο τότε νὰ ἐπιβάλλεται παῦσις τῆς περαιτέρω ἐκδόσεως τῆς ἐφημερίδος ἂν δὲν κατετίθετο ἐγγύησις. Καὶ σήμερον, ἐνῶ οὐδὲν προληπτικὸν καθιεροῦται μέτρον, ὑψώθη κραυγὴ διάτορος ὑπὲρ τοῦ Συντάγματος, τοῦ δῆθεν στραγγαλιζομένου παρ’ ἡμῶν, καίτοι οὔτε ἐγγύησιν τοιαύτην ζητοῦμεν, οὔτε προληπτικὴν λογοκρισίαν, οὔτε τοῦ φύλλου τὴν παῦσιν καθιεροῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ θέλω ἐν τούτῳ νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τῶν μελῶν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἀντὶ τῆς παύσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, γίνεται χρῆσις τοῦ ὅρου τῆς παύσεως τοῦ φύλλου, ὁ ὁποῖος οὐδαμοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαντᾶται. Καὶ ὅταν ἔλεγον εἰς τὴν ἀρχὴν ὅτι ἐπιθυμοῦμεν ὅπως ἡ συζήτησις διεξαχθῇ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ ἐπιστημονικοῦ πλαισίου, δι’ αὐτὸν ἀκριβῶς τὸν λόγον τὸ ἔλεγον. Διότι βεβαίως δὲν εἶναι ἐπιστημονικὴ ἡ τοιαύτη σύγχυσις τῶν δύο ὅρων «παύσεως ἐπιτηδεύματος» καὶ «παύσεως τοῦ φύλλου». Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος εἶναι παρεπομένη ποινή, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ὅταν ἀδίκημα εἶναι προϊὸν τῆς καταχρήσεως τῆς ἀσκήσεως τοῦ ἐπιτηδεύματος. Εἶναι δ’ αὕτη τεθειμένη εἰς πλείστας ὅσας διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου. Καθιερώθη ἐπίσης, κ. βουλευταί, καὶ ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, προταθεῖσα ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὡς ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ νόμον περὶ ἰδιωνύμου, ἤτοι περὶ μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος δὲν εἶναι οὔτε προληπτικὸν μέτρον, οὔτε ἐγγύησις.

§57Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ κάμω μίαν διακοπήν. Ὡμιλήσατε περὶ τῶν προτάσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους τοῦ Ραλλικοῦ κόματος κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματος εἰς τήν....

§58Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα.

§59Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην δὲν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις αὗται.

§60ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀκριβῶς. (θόρυβος).

§61Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ προτάσεις αὐταί. Ἑπομένως ἡ διατύπωσις τοῦ Συντάγματος εἶναι ὅτι ἀπαγορεύονται, καὶ παραβιάζετε πράγματι τὸ Σύνταγμα ἐπικαλούμενοι.....

§62Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς τὸ παραβιάζομεν;

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, ἀλλὰ μὴ ἐπικαλῆσθε διὰ πράξεις σας πράξεις αἱ ὁποῖαι ἐπροτάθησαν ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο δεκταί (θόρυβος).

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ κάμω καὶ ἐγὼ μίαν παρέμβασιν εἰς τὴν παρέμβασίν σας; Δὲν ἀπεκαλέσθη ὁ συνάδελφος μου τὰ προταθέντα τότε ὑπὸ τοῦ Ραλλικοῦ κόμματος διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ κείμενα εἶναι αὐτά· τὰ ἐπεκαλέσθη διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαϊκοῦ Κόμματος σήμερον, τῶν ὁποίων ἐπίλεκτον μέλος ἀποτελεῖ ὁ κ. Ράλλης δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς κατηγοροῦν ὅτι παραβιάζομεν τὸ Σύνταγμα, ἐφ’ ὅσον ἐπρότεινον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Συντάγματατος οἱ ἴδιοι διάταξιν τοιαύτην.

§65ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§66Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω, ἂν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀφήσωμεν νὰ μὴ γίνεται διαλογική ἡ συζήτησις. Ν’ ἀφήσετε νὰ τελειώσῃ ὁ συνάδελφός μου, κατόπιν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Κουλουμβάκην καὶ νὰ μᾶς τὰ εἴπῃ καὶ ὁ κ. Ράλλης τῆς μειοψηφίας.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§68Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐπιστημονικῶς ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἀποτελεῖ ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν. Λέγουν παντοῦ ὅτι ἡ ἐξύβρισις ἡ ὁποία γίνεται διὰ τοῦ τύπου εἶναι ἐξύβρισις in perpetuum, διότι κατὰ τὸ γνωστὸν δόγμα scripta manet. Καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι ἀποκτᾷ βαρύτερον χαρακτῆρα τὸ ἀδίκημα ὅταν τελεῖται διὰ τοῦ Τύπου, τόσον μάλιστα βαρύτερον, ὅσον μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἐξάπλωσις καὶ ἡ διάδοσις αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ἡ Κυβέρνησις μὴ ἀποδίδουσα θεμελιώδη σημασίαν εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται ὡς παρεπομένη ποινὴ ἡ παῦσις τοῦ ἐπιτηδεύματος, δὲν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς Ἐπιτροπῆς καί νὰ διατυπώσῃ τὸ ἄρθρον ὡς τὸ διατυπώνει ἡ Ἐπιτροπή, ἀπαλειφομένης τῆς διατάξεως ἡ ὁποία καθιερεῖ τὴν παῦσιν τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ τὴν στέρησιν τῆς χρήσεως τοῦ τίτλου. Ἐπίσης ἀπεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 7, ὅπως ἐπρότεινεν ἡ Ἐπιτροπή. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 8 «περὶ ἐπανορθώσεως» ἐμμένει εἰς τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν, διότι ἡ τελευταία παράγραφος δὲν εἶναι νέα, ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον τοῦ Ρακτιβάν. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 9 γίνεται μόνον ἡ προσθήκη ὅτι ἡ χρηματικὴ ποινή ἡ ὁποία προβλέπεται ἀπὸ τό ἄρθρον 882 τῆς πολιτικῆς δικονομίας, κατὰ τὸ ὁποῖον γίνεται ἡ ἐκτέλεσις τῆς καταχωρήσεως τῆς ἀπαντήσεως, αὐξάνεται εἰς τὸ δεκαπλοῦν. Διατηρεῖται ἐπίσης ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 14, διότι ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ὅπως ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ εἰδικοῦ αὐτοῦ ἀδικήματος τῆς ἀλλοιώσεως ἐγγράφων καὶ δημοσιεύσεως πλαστογραφημένων ἢ ἠλλοιωμένων τοιούτων. Ὡς πρὸς τὴν διατύπωσιν, κύριοι βουλευταί, τῶν ἄρθρων τῶν ἀφορώντων τὴν δυσφήμησιν. τὴν συκοφαντικὴν δυσφήμησιν καὶ τὴν ἐξύβρισιν, ἡ Κυβέρνησις ἐμμένει μὲ τροπολογίας τινὰς εἰς τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατυπώσεως τοῦ νέου σχεδίου τοῦ ποινικοῦ μας κώδικος, τοῦ τελευταίου σχεδίου τοῦ Γερμανικοῦ ποινικοῦ κώδικος καὶ τοῦ Ἑλβετικοῦ τοιούτου, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπηχεῖται ἡ τελευταία λέξις τῆς ποινικῆς ἐπιστήμης καὶ διατυποῦνται πληρέστερον οἱ ὅροι τῶν ἀδικημάτων αὐτῶν. Ἐπὶ τῶν ἄρθρων αὐτῶν ἠγέρθη, ἴσως δὲ καὶ πάλιν ἐγερθῇ, ἡ ἀντίρρησις ὅτι δῆθεν καθορίζοντες τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας, περιορίζομεν τὸν ἔλεγχον. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ, κύριοι βουλευταί, νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖται τὸ ἄρθρον 20 τοῦ ποινικοῦ νόμου τοῦ περὶ Τύπου, τὸ ἀφορῶν τὴν ἐξύβρισιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὸ ἄρθρον 15 τὸ ἀφορῶν τὴν δυσφήμησιν τοῦ Πολιτεύματος. Τῶν ἄρθρων τούτων τὴν κατάργησιν εἶχε προτείνει καὶ ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος. Ἔλεγε δὲ σχετικῶς εἰς τὴν αἰτιολογικὴν του ἔκθεσιν: «Ἐν συνταγματικῷ πολιτεύματι τὸ δικαίωμα τοῦ συζητεῖν περὶ πολιτευμάτων καὶ τῶν ἀρχῶν αὐτοῦ καὶ τοῦ ἐπικρίνειν καὶ συζητεῖν τὰς πράξεις τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ εἶναι ἀπόλυτον. Ἐπειδὴ ἀδύνατον εἶναι νὰ ὁρισθῇ ἀπὸ τίνος σημείου αἱ συζητήσεις καὶ ἐπικρίσεις μεταπίπτουσιν εἰς ἐξύβρισιν ἢ πρέπει νὰ μένωσιν ἀτιμώρητοι αἱ ὕβρεις, ἐξασφαλιζομένης οὕτω τῆς ἐλευθερίας τῶν συζητήσεων μὲ τὸν κίνδυνον ἡ ἐλευθερία αὕτη νὰ μετατραπῇ εἰς ἀκολασίαν ἢ νὰ τεθῶσι περιορισμοὶ εἰς ταύτην μὲ τὸν ἀντίθετον κίνδυνον, οὐχὶ τῆς καταστολῆς τῆς ἀκολασίας ἀλλὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς πραγματικῆς ἐλευθερίας τῶν συζητήσεων, παρεχομένου οὕτω εἰς ἀνελευθέραν Κυβέρνησιν τοῦ μέσου ὅπως τὰς κατασταλτικὰς ταύτας διατάξεις μεταχειρίζεται οὐχὶ πρὸς καταδίωξιν τῆς ἀκολασίας, ἀλλ’ ὡς ὅπλον κατὰ τοῦ ἀπαρέσκοντος αὐτῇ Τύπου, μεταξὺ τῶν δύο δικαιωμάτων ἀνεκτώτερον εἶναι τὸ πρῶτον. Ἡ πρακτικὴ ἀποδεικνύει ὅτι κατασταλτικοὶ νόμοι τοιούτου εἴδους δὲν δύναται νὰ σώσωσι Κυβέρνησιν, ἥτις δὲν ἔχει τὴν ἠθικὴν δύναμιν ν’ ἀντιμετωπίσῃ παντὸς εἴδους συζήτησιν καὶ περιφρονήσῃ τὰς κατ’ αὐτῆς ἐκθέσεις». Τὸ λέγομεν καὶ ἡμεῖς αὐτὸ καὶ τὸ τονίζομεν εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἀφίνομεν δηλαδὴ ἐλευθέραν καὶ ἀσύδοτον τὴν ἐξύβρισιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἐγκαλούμεθα παραδόξως, ὅτι δῆθεν ἐκδηλοῦμεν τὴν τάσιν νὰ περιορίσωμεν τὸν ἔλεγχον τῶν Κυβερνητικῶν πράξεων. Θέλετε δὲ κύριοι βουλευταί, ν’ ἀκούσετε τί ἔλεγε τότε εἷς τῶν ἀρχηγῶν τῆς σημερινῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος, ὁ ὁποῖος ἦτο εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς; «Θεωροῦμεν—ἔλεγε—ἀπαραίτητον νὰ διατηρηθοῦν αἱ διατάξεις αὐταί, διότι πρέπει νὰ προστατεύωνται καὶ αἱ Κυβερνήσεις· οὔτε εἶναι βάσιμον τὸ ἐπιχείρημα ὅτι Κυβέρνησις ἀνελευθέρα θὰ ἠδύνατο νὰ ποιήσηται κατάχρησιν τῶν διατάξεων αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον ὁπωσδήποτε τῶν καταδιώξεων θέλει ἐπιληφθῇ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἥτις ἐν οὐδεμιᾷ ἀπολύτως ἐξαρτήσει τελεῖ ἀπέναντι τῆς ἐκτελεστικῆς». Ἐπιτρέπομεν ἐξ ἄλλου τὴν ἀπόδειξιν τῆς ἀληθείας πάντοτε, ὅταν πρόκειται περὶ ἐλέγχου διεξαγομένου κατὰ δημοσίου ἀνδρὸς διὰ τὰ δημόσια αὐτοῦ ἔργα. Ὁρίζομεν μόνον, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας ὅταν ἡ δυσφήμησις ἀνάγεται ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Καὶ δὲν καθιεροῦμεν ἡμεῖς τὶ νέον καὶ διάφορον ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἰσχύουν ἁπανταχοῦ τοῦ κόσμου, διότι πανταχοῦ ὑποστηρίζεται, ὅτι δὲν ἐξυπηρετεῖται κανὲν ἀνώτερον ἠθικὸν καὶ κοινωνικὸν ἢ δημόσιον συμφέρον ἐκ τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας ἐπὶ δυσφημήσεως ἀναγομένης ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν ἰδιωτικὸν καὶ οἰκογενειακὸν βίον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἐλέγχου τὴν ὁποίαν καθιεροῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ὑπάρχουν οἱ νομίζοντες, ὅτι ἐπέρχεται περιορισμὸς εἰς τὴν ἐξάσκησιν τοῦ λεγομένου πολιτικοῦ ἐλέγχου, εἶναι βεβαίως ἐλεύθεροι νὰ τὸ λέγουν. Εἶναι ζήτημα ὅμως ἐὰν θὰ κατορθώσωσι νὰ πείσουν κανένα ὅταν ὁμιλήσουν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων καὶ τῶν ἐπιστημονικῶν διδαγμάτων. Ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, ἀπεδέχθημεν ἐκ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ἡ ἐπιτροπή, τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν κλήτευσιν τῶν μαρτύρων καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν δικηγόρων. Εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικηγόρων ὑπὸ τοῦ Προέδρου δὲν ἐκαινοτομήσαμεν, διότι δὲν εἶναι τι τὸ νέον καὶ αὐτό. Ὑπάρχει παρεμφερὴς διάταξις καὶ εἰς τὴν παλαιὰν ποινικὴν Ἰταλικὴν καὶ εἰς τὴν Οὑγγρικὴν δικονομίαν, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἐπιστράτευσις λεγεώνων δικηγόρων εἰς δίκας, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι πολιτικὸν χαρακτῆρα δὲν ἔχει ἄλλον σκοπὸν, παρὰ τὴν κωλυσιεργίαν καὶ τὴν πολιτικολογίαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πράγματι ἐκ τῆς κειμένης δικονομίας ἔχει τὸ δικαστήριον τῶν συνέδρων τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ τέρμα εἰς τὰς συζητήσεις καὶ νὰ περιορίζῃ καὶ τὰς ἀγορεύσεις καὶ τοὺς ἀγορεύοντας δικηγόρους, νομίζομεν, ὅπως καὶ ἡ ἐπιτροπή, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἀπαραίτητος ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ δεχόμεθα νὰ τὴν ἀπαλείψωμεν. Ἀποδεχόμεθα ἐπίσης καὶ τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως περὶ συμμετοχῆς τοῦ προέδρου τῶν συνέδρων εἰς τὴν διάσκεψιν τῶν ἐνόρκων ἄνευ ψήφου, διότι ὡς γνωστὸν τὸ πρᾶγμα εἶναι καθιερωμένον εἰς τὴν πρᾶξιν.

§69Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι καθιερωμένον εἰς τὴν πρᾶξιν;

§70Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Μάλιστα, οἱ ἔνορκοι ἐπικαλοῦνται τὴν συμβουλὴν τοῦ προέδρου ὁσάκις γεννῶνται μερικαὶ ἀπορίαι καὶ δυσχέρειαι. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκράτησεν ἡ σκέψις ὅπως τοῦτο καθιερωθῇ γενικῶς, ἐδέχθημεν τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἀπαλείφομεν συγχρόνως καὶ τήν διάταξιν καθ’ ἣν θὰ ἠρωτᾶτο τὸ δικαστήριον τῶν ἐνόρκων ἐπὶ τῆς ποινῆς, διότι τοῦτο εἶχεν δοθῆ ὡς ἀντάλλαγμα καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ μετεῖχεν ὁ πρόεδρος τῶν συνέδρων τῆς διασκέψεως τῶν ἐνόρκων ἄνευ ψήφου. Ἐπίσης δεχόμεθα, ὄχι κατὰ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μεταρρυθμίσωμεν ριζικῶς τὴν διάταξιν, ἡ ὁποία εἶχε προκαλέσει τόσον ἀδικαιολογήτους ἀντιρρήσεις ὡς δῆθεν ἀντισυνταγματικὴ καὶ ἀνεπιστημονική, τῆς αὐτοδικαίας κατασχέσεως τῶν τυπογραφικῶν ἐγκαταστάσεων καὶ τῶν μηχανημάτων πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀποζημιώσεων.

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὴν τὴν διάταξιν τὴν ἀπαλείφετε σεῖς. Λοιπὸν ἀφῆστε νὰ τήν δικαιολογήσωμεν ἡμεῖς.

§72Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ θὰ δικαιολογήσω τὴν νέαν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ πρακτορείου. Ὁ σκοπός μας δὲν εἶναι ἄλλος, ἢ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἐπιδικαζομένων ἀποζημιώσεων καὶ χρηματικῶν ποινῶν καὶ ἱκανοποίησιν. Ὑπάρχει τοῦτο καὶ εἰς ἄλλας νομοθεσίας. Καθιεροῦται δι’ αὐτῆς μία ἐγγύησις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, ὅσον ἀφορᾷ τὰς χρηματικὰς ποινὰς καὶ ἀποζημιώσεις. Οὐδαμῶς δὲ δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐγγύησις ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑφ’ ἣν εἶχε προταθῆ, ὡς εἶπον, ἀπὸ τὸ Ραλλικὸν κόμμα τῷ 1911, καὶ τῷ 1864 ἀπὸ τὸν μεγάλον μας νομομαθῆ Καλλιγᾶν δι’ εἰδικῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε νὰ κατατίθεται ἐγγύησις διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἀστικῶν ἀποζημιώσεων.

§73Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προὐτάθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§74Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἔχω, κύριοι βουλευταί, νὰ προσθέσω περισσότερα. Ὀφείλω μόνον νὰ ἐξάρω ἰδιαιτέρως τὴν λίαν ἐπιμεμελημένην καὶ εὐσυνείδητον ἐργασίαν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἰδικώτερον δὲ τῶν εἰσηγητῶν τοῦ κ. Κουλουμβάκη κ. Βαρδαγιάννη καὶ κ. Πριμίδη. Μετ’ ὀλίγον, ἄλλως, θὰ ἀκούσῃ ἡ Βουλὴ τὸν κ. Κουλουμβάκην, ἀναπτύσσοντα τὰς ἀπόψεις τῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὸ πλεῖστον συνεφώνησε, καὶ τὰς ὁποίας εἶχα τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀποδεχθῇ. Εἶμαι γενικώτερον βέβαιος, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ προσδοκία τὴν ὁποίαν διετύπωσα ὅταν τὸ πρῶτον εἰσηγούμην τὸ νομοσχέδιον ὅτι δηλ. τὰ νομοθετικὰ σώματα θέλουσι καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν ὅπως καταστήσωσιν αὐτὸ ἀρτιώτερον, ἐδικαιώθη πλήρως ἐκ τῶν πραγμάτων. Ἐπῆλθεν ἡ δυνατὴ βελτίωσις αὐτοῦ, εἰς τρόπον ὥστε ὅταν γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἡ ἐφαρμογή του δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν ὅτι θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἡ ὁποία κατὰ κοινὴν ἀναγνώρισιν, ἀνεξαρτήτως οἱασδήποτε ὑποκειμενικῆς ὑστεροβουλίας ἢ κομματικῆς τοιαύτης, ἔχει πράγματι καταστῆ ἀφόρητος. Εἶμαι δὲ βέβαιος ὅτι ἡ ἀναγνώρισις ἔχει ἤδη ἐπέλθει καὶ ἀπὸ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου, ὄχι μόνον τῶν διευθυνόντων τὰς ἐφημερίδας, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐντίμων ἐργατῶν τοῦ πνεύματος τῶν συμβαλλόντων εἰς τὴν σύνταξιν καὶ εἰς τὴν ἐμφάνισιν αὐτῶν. Διότι θὰ ἔχῃ φθάσῃ καὶ εἰς τὰς ἀκοὰς αὐτῶν τὸ κήρυγμα, τὸ ὁποῖον προῆλθεν ἀπὸ τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς ὅπως καὶ ὡς ἐπάγγελμα ἀνυψωθῇ ἡ δημοσιογραφία. Πιστεύω, ὅτι κινοῦνται καὶ αὐτοὶ καὶ ἐμπνέονται ἐξ ἰδανικῶν ἀνωτέρων καὶ θέλουν τὸ ἔργον αὐτῶν, τὴν δημοσίαν λειτουργίαν τὴν τετάρτην ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν ἀσκοῦν, νὰ τὴν ἐπιβάλλουν περισσότερον καὶ νὰ τὴν καταστήσουν περισσότερον σεβαστὴν εἰς τὸν λαόν. Διότι ὅσον καθίσταται μεγαλειτέρα, ὅσον εὐρύνεται ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, τόσον μεγαλειτέρα εἶναι ἡ ἐπιρροὴ αὐτοῦ, τόσον βεβαίως πρέπει νὰ τονοῦται καὶ νὰ ἀναστηλοῦται καὶ ἡ εὐθύνη αὐτοῦ, διότι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ εἰς πολίτευμα δημοκρατικόν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐλευθερία, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐξουσία, ἡ ὁποία νὰ μὴ συλλειτουργῇ καὶ νὰ μὴ συνυπάρχῃ μετὰ τῆς εὐθύνης. Τὴν ἔννοιαν τῆς εὐθύνης πρόκειται νὰ ἀναστηλώσωμεν εἰς τόν τόπον αὐτὸν καὶ ἐν τῇ λειτουργίᾳ τῆς δημοσιογραφίας. Τήν ἔννοιαν τῆς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἐπεδιώξαμεν πάντοτε νὰ ἀναστηλώσωμεν εἰς ὅλας τὰς ἐκδηλώσεις τοῦ δημοσίου βίου καὶ νὰ τὴν καταστήσωμεν συμπαρεδρεύουσαν καὶ συνυπάρχουσαν μὲ τὴν ἄσκησιν οἱασδήποτε ἐξουσίας καὶ παρ’ αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τέλους ἔχουν τὸ τεκμήριον τῆς παρὰ τοῦ λαοῦ ἐκλογῆς των. Ἐτονίσαμεν καὶ προχθὲς ὅτι δὲν δυνάμεθα, ἔστω καὶ ἂν πράγματι ἀπὸ ἐπιστημονικῆς ἀπόψεως θὰ ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητηθῇ, νὰ ἀξιώσωμεν ἀσυδοσίαν καὶ διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ ἕνεκα γνώμης ἢ ψήφου αὐτῶν. Εἶναι καιρὸς νὰ νοηθῇ, ὅτι οἱ ἀσκοῦντες τὴν λειτουργίαν τοῦ Τύπου καὶ οἱ ἐμφανιζόμενοι ὡς Κήνσορες, πρέπει πρῶτον νὰ ἀποδεχθοῦν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἀνεύθυνοι καὶ ἀσύδοτοι ἐν μέσῃ Δημοκρατίᾳ. (χειροκροτήματα).

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§76Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνῆλθον, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὸν Τύπον. Μὲ τὴν φράσιν αὐτὴν ἤρχισα τὴν ἀγόρευσίν μου, ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ ἐν πολέμῳ ἀρχιστρατηγίας τοῦ στρατοῦ. Ἀνῆλθον, εἶπον, καὶ τότε εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὸν διάδοχον τοῦ θρόνου, διότι ἐζήτει ἐξουσίαν μεγαλειτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν παρεῖχεν εἰς αὐτὸν τὸ πολίτευμα καὶ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας καὶ τὸ συμφέρον ἑαυτοῦ, καὶ διότι ἤσκησε τοιαύτην ἐξουσίαν κατέστρεψεν ἑαυτὸν καὶ ἐβύθισεν εἰς συμφορὰς τὴν Ἑλλάδα. Καὶ ὁ Τύπος, ἡ ἐξουσία τῶν ἐξουσιῶν ἀληθῶς, ὅπως εἶπον ἐπίσης ἄλλοτε ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἐὰν δὲν λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ὑπάρχει τι ἀπόλυτον, πλὴν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπαιτεῖ ἐξουσίαν μείζονα ἐκείνης τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ Πολίτευμα ἡμῶν καὶ τὸ συμφέρον τῆς Χώρας καὶ τὸ συμφέρον ἑαυτοῦ, καὶ ἑαυτὸν θὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν Χώραν θὰ περιαγάγῃ ἴσως εἰς συμφοράς. Μετ’ ὀλίγους μῆνας, κύριοι συνάδελφοι συμπληροῦται τὸ 41 ἔτος ἀφ’ ὅτου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταλέγομαι εἰς τὰς τάξεις τῆς δημοσιογραφίας, ἄλλοτε ὡς μισθωτὸς αὐτῆς βιοπαλαιστὴς ἄλλοτε δὲ ὡς ἐρασιτέχνης. Ἀπὸ τοῦ 1914 μέχρι τοῦ 1922, κατὰ τὴν ἱστορικωτέραν δηλαδὴ περίοδον καὶ ἡμῶν καὶ τοῦ κόσμου ὁλοκλήρου, ὑπῆρξα ὁ πολυγραφώτερος Ἕλλην δημοσιογράφος. Ὅλη ἡ ψυχή μου ἀνήκει εἰς τὸν Τύπον, ἀλλὰ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο δὲν ἀναγνωρίζω εἰς τὸν Τύπον ἀπόλυτον παντοδυναμίαν. Τὴν παρελθοῦσαν ἑσπέραν, κύριοι συνάδελφοι, ἀνέγνωσα τὰ πολιτικὰ τοῦ Πλουτάρχου μὲ μακρὰ προλεγόμενα τοῦ Κοραῆ. Ἀνεῦρον μίαν φράσιν μὲ τὴν ὁποίαν θέλω νὰ προοιμιάσω τὸν λόγον μου. «Διὰ τὸν ἀληθῆ πολιτευόμενον ἱερὰ ἄγκυρα ἔσται ἡ παρρησία ἐπὶ τοῖς μεγίστοις». Μέγιστον εἶναι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἀνάξιος δὲ θὰ εἶναι τοῦ ὀνόματος τοῦ πολιτευομένου ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει παρρησίαν. Ὁ Τύπος ὠνομάσθη, καὶ καλῶς ὠνομάσθη, τετάρτη τῶν ἐξουσιῶν. Ἀλλὰ ἐὰν εἶναι τετάρτη τῶν ἐξουσιῶν, διατὶ ὁ Τύπος κατ’ ἐξαίρεσιν δὲν θὰ ἔχῃ κατασταθῆ ὑπὸ τῆς νομοθεσίας, ἐφόσον αἱ τρεῖς ἄλλαι ἐξουσίαι ἱδρύονται καὶ ρυθμίζονται ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ νόμου οὐχὶ δὲ καὶ ἡ τετάρτη; Μήπως αἱ ἄλλαι ἐξουσίαι καθιστάμεναι ὑπὸ τοῦ πολιτικοῦ νόμου στεροῦνται ἐλευθερίας; Παρεξήγησις θὰ εἶναι τῆς ἐννοίας τῆς ἐλευθερίας ἐὰν ἤθελεν ὑποστηριχθῇ τοῦτο. Ἐλευθερία δὲν εἶναι ἡ ἀχαλινωσία· ἐλευθερία εἶναι ἡ ρύθμισις τῆς ἀνθρωπίνης πρωτοβουλίας ὑπὸ τῶν νόμων ἑνὸς πεπολιτισμένου Κράτους. Διατὶ τῶν κανόνων τούτων νὰ ἐξαιρεθῇ; Εἶπον προηγουμένως, ὅτι εἶναι ἡ ἐξουσία τῶν ἐξουσιῶν ὁ Τύπος. Ναί, ἀλλὰ εἶναι καὶ τὸ ἀποτέλεσμα. Ὅπως δηλαδὴ ὁ Θεὸς ἔκτισε τὸν κόσμον καὶ δὲν τὸν ἀφῆκεν εἰς τὴν τύχην του, ἀλλὰ προνοεῖ περὶ αὐτοῦ διαρκῶς, καὶ τοῦτο ὀνομάζεται θεία πρόνοια, τοιουτοτρόπως καὶ ἡ λαϊκὴ κυριαρχία ἱδρύουσα τὰς ἐξουσίας τοῦ Κράτους δὲν τὰς ἀφῆκεν εἰς τὴν τύχην των, ἀλλὰ ἐποπτεύει καὶ ἐλέγχει αὐτὰς διαρκῶς κυρίως διὰ τοῦ Τύπου, καὶ διὰ τοῦτο λέγω ὅτι ὁ Τύπος ἀξιοῖ νὰ ὀνομασθῇ ἡ ἐξουσία τῶν ἐξουσιῶν. Ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, οὐχὶ εἰς τὴν συγκρότησιν καὶ εἰς τὴν λειτουργίαν τῆς ἐξουσίας ταύτης. Δὲν εἶναι αὐθαίρετος ἡ συγκρότησίς της, δὲν εἶναι αὐθαίρετοι αἱ μέθοδοι αὐτῆς, δὲν εἶναι ἀχαλίνωτος ἡ δρᾶσις της. Τὸ ἀποτέλεσμα βέβαια εἶναι ἡ ἐποπτεία καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν, ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον πρέπει νὰ λειτουργῇ ὁ Τύπος· καὶ τοῦτο εἶναι θέμα τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους τῆς νομοθεσίας αὐτοῦ. Βέβαια ὁ Τύπος εἶναι δύναμις ἀγαθοποιός. Ὁ Κοραῆς ἀναφερόμενος εἰς τοὺς Ἀγγλο–σαξωνικοὺς λαοὺς, ὅπου κυρίως λατρεύεται ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, ἡ ἀγαθοποιὸς ἐλευθερία τοῦ Τύπου, λέγει εἰς τὰ προλεγόμενα τοῦ Πλουτάρχου (ἀναγινώσκει) Ἀναμφιβόλως ἀγαθοποιὸς δύναμις δύναται νὰ εἶναι ὁ Τύπος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ Τύπος ἐξουσία ἀπόλυτος. Ὁ Τύπος εἶναι ἐξουσία αὐτοχειροτόνητος. Καὶ ἑπομένως θὰ ἦτο ἄτοπον ἐκ μέρους ἑνὸς λαοῦ νὰ τοῦ ἐμπιστευθῇ ἀπολύτως, χωρὶς καμμίαν ἀπολύτως ρύθμισιν ἐξουσίας τόσον μεγάλας ἐξουσίας ἐποπτευούσας τὰς ἄλλας ἐξουσίας τοῦ Κράτους. Λέγω τοῦτο, διότι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ἠμφισβητήθη ἐν τῇ κυριολεξίᾳ τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους νὰ νομοθετήσῃ περὶ τοῦ Τύπου. Ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, διὰ νὰ ἐκθέσω τό θέμα μου κάπως πλατύτερα, ἐπανῆλθεν εἰς τὸ στάδιον τῆς δημοσιογραφίας πάνοπλος ἀληθῶς μὲ ἐπιστήμην κοινωνιολογικήν, δημοσιογράφος ἔξοχος καὶ διακεκριμένος καὶ ἠμφισβήτησεν εἰς μέγιστον βαθμὸν τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον τοῦ σημερινοῦ Κράτους ἵνα ἐπιμένῃ εἰς τὰ τῆς πολιτικῆς ἰδιαίτατα δὲ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς. Εἶναι θεωρίαι παλαιαί, αἱ ὁποῖαι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν οὐδέποτε ἠδυνήθησαν νὰ τύχωσιν ἐφαρμογῆς. Τὸ Κράτος, κ. συνάδελφοι, τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς εἶναι κυριώτατα καὶ ἐξαιρετικῶς τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἱδρύθη ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων κοινωνικῶν ἀρχῶν. Ὑπῆρξαν ἐκεῖ ὑπέροχοι ἄνδρες ἀληθῶς, ὁ Χάμιλτον καὶ ὁ Τζέφερσον, οἱ ὁποῖοι προσεπάθησαν ἐπὶ τῇ βάσει ἀποκλειστικῶν τινων ἀρχῶν, ἀρχῶν φιλοσοφικῶν, νὰ θεμελιώσουν καὶ νὰ ρυθμίσουν τὸ Κράτος. Ἐνδιαφέρει ἐν προκειμένῳ κυρίως ἡ θεωρία τοῦ Τζέφερσον, προέδρου τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν πρὸ ἑκατονταετίας καὶ ἐπέκεινα, ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ κυβερνᾷ ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον, νὰ ἐπεμβαίνῃ εἰς τὰ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον. Ἐν τούτοις οὔτε ὁ Τζέφερσον καὶ τότε ἀκόμη, ἠδυνήθη νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς θεωρίας αὐτάς. Ἀλλὰ ὁ Τζέφερσον εἶναι ὁ ἱδρυτὴς τοῦ κόμματος τοῦ Δημοκρατικοῦ καὶ ὁ δεύτερος εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ κόμματος ἐκείνου. Ἐπίσης Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν, ὁ δεύτερος κατ’ ἀξίαν μετ’ αὐτὸν, εἶναι ὁ Οὐΐλσων ὁ πρὸ ὀλίγου Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν διάδοχος τοῦ Τζέφερσον, ἰσχυριζόμενος ὅτι ἐφαρμόζει τὴν πολιτικὴν αὐτὴν ἀλλὰ ἐπίσης ἀποδεικνύει ὅτι ἀντίθετον ἐφαρμόζει κατὰ τὰς ἡμέρας μας μέθοδον πολιτικήν. Εἰς τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα, ἐκδοθὲν εἰς βιβλίον καὶ ἐπονομαζόμενον «Ἡ Νέα Ἐλευθερία», λέγει ὁ Οὐΐλσων—ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρξε μόνον μέγας πολιτικὸς ἀνὴρ ἀλλὰ καὶ μέγας πολιτικὸς συγγραφεὺς—τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Αἱ θεωρίαι τὰς ὁποίας ὑπηρέτει ὁ Τζέφερσον προήρχοντο κυρίως ἀπὸ μίαν θρησκευτικὴν αἵρεσιν ἐν Ἀγγλίᾳ. Ὁ Τζέφερσον ἦτο ἀπόγονος τῶν Ἄγγλων Πουριτανῶν οἱ ὁποῖοι μετηνάστευσαν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Οἱ Πουριτανοὶ πολιτικῶς παρεδέχοντο τὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ὑπεστήριξαν οἱ ὀπαδοὶ τοῦ καλουμένου ἀτομικιστικοῦ ἀνθρώπου κατὰ τὸν 17 καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὸν 18 αἰῶνα. Ἀντιπρόσωπος διὰ τὸ θέμα μας μάλιστα ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπῆρξε κυριώτατα ὁ Μίλτων καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὁ Τιτερὼ. Κατὰ τοὺς ὀπαδοὺς τῆς θεωρίας ἐκείνης, τῆς ἀτομικιστικῆς ἀνθρωπιστικῆς, ὁ ἄνθρωπος ὁ μεμονωμένος, τὸ ἄτομον, ἔχει τὴν ἠθικὴν ἀκεραιότητα ἔχει τὸ ἀπρόσβλητον τῆς ἑαυτοῦ σκέψεως καὶ ἑπομένως καὶ τῆς ἐκφράσεως· ἄρα ὁ Τύπος πρέπει νὰ εἶναι ὅσον τὸ δυνατὸν ἀνεξάρτητος, ὁ Τύπος πρέπει νὰ εἶναι εἰς τὰς σκέψεις του καὶ εἰς τὰς ἐκδηλώσεις του ἀπολύτως ἐλεύθερος. Ἀλλ’ ὅπως γενικώτερον δὲν εἶναι σήμερον ἀποδεκτὴ ἡ θεωρία ἡ πολιτικὴ τοῦ Τζέφερσον οὔτε ὑπὸ τοῦ διαδόχου του, ὁμοίως καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὸν Τύπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῇ κανεὶς αὐτὴν τὴν ἀπόλυτον ἀκεραιότητα τῆς ἀτομικῆς σκέψεως ἐν τῇ ἐκδηλώσει αὐτῆς.

§77Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ καὶ αὐτὴν τὴν ἀπόλυτον ἐλευθερίαν τὴν δέχομαι. Κρίσεις νὰ κάμουν ἀλλὰ μὴ μοῦ λέγεις διὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἀληθῆ. Διὰ σκέψεις κρίσεις καὶ γεγονότα ψεύτικα νὰ μὴ μοῦ λέγῃς, τὰ ὁποῖα ἐκθέτουν τὴν τιμήν μου.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ σημερινὸς κόσμος ἐπανέρχεται κατ’ ἀνάγκην ἐν τῇ ἐπιστημονικῇ του προόδῳ εἰς τὰς θεωρίας τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος, καθ’ ἅς τὸ ἄτομον δὲν ὑπάρχει καθ’ ἑαυτό. Ὑπάρχει ὡς ὁλοκληρωτικὸν στοιχεῖον τῆς κοινωνίας, καὶ διὰ τοῦτο ὀρθότερον εἶναι νὰ λέγωμεν ὅτι ὁ Τύπος δὲν εἶναι παρὰ μόνον κοινωνικὴ λειτουργία. Καὶ ἂν καλῶς ἔχω ἀντιληφθῇ, ἐν τῷ θέματι τούτῳ τὸ κόμμα τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εὑρίσκεται εἰς μίαν φοβερὰν ἀντίφασιν. Ὑπεστήριξεν ἐρρωμένως, καὶ πολὺ ὀρθῶς, πλὴν τοῦ χρονολογικοῦ μέρους, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία δὲν εἶναι παρὰ μία κοινωνικὴ λειτουργία καὶ θὰ ὑποστῇ κατὰ τὰς κρίσεις τοῦ νομοθέτου τοὺς περιορισμούς της. Ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι πῶς ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις δὲν ἔρχεται μετὰ τοῦ αὐτοῦ σθένους μετὰ τοῦ αὐτοῦ θάρρους, τὸ ὁποῖον τὴν διακρίνει, νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐν προκειμένῳ ὅτι, ὅπως καὶ ἡ ἰδιοκτησία οὕτω καὶ ὁ Τύπος δὲν εἶναι παρὰ μία κοινωνικὴ λειτουργία ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ὑποστῇ τὸν περιορισμὸν τῆς κρίσεως καὶ τῆς θελήσεως τοῦ νομοθέτου.

§79Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι κάτι ἀνάλογον ἐπροτείναμεν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§80Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐλάβατε καὶ τὴν σχετικὴν ἀπάντησιν.

§81Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ μὴ σᾶς διακόπτωμεν, προτιμοῦμεν νὰ ἀναπτύξωμεν τὰς ἀντιλήψεις μας ὅταν θὰ ὁμιλήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§82Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρέπει λοιπόν, ὅπως εἶπεν ὁ Οὐΐλσων γενικώτατα περὶ ἑνὸς προγράμματος μιᾶς Κυβερνήσεως «νὰ εἶναι τοῦτο θετικὸν καὶ οὐχὶ μόνον ἀρνητικόν», ὁμοιώτατα καὶ προκειμένου περὶ τοῦ Τύπου τὸ πρόγραμμα μιᾶς Κυβερνήσεως δέον νὰ εἶναι θετικὸν καὶ οὐχὶ ἁπλῶς ἀρνητικόν. Δηλαδὴ ἀφήνομεν τὸν Τύπον ἐλεύθερον ἀλλὰ ρυθμίζομεν κάπως τὴν λειτουργίαν του. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ἐγὼ ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν γενικὴν τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ κυριώτατα ὡς διερρυθμίσθη τοῦτο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει σταθερὰν καὶ ἑδραίαν τὴν βάσιν του καὶ φιλοσοφικῶς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐφηρμοσμένης πολιτικῆς φιλοσοφίας, δηλαδὴ τῆς πολιτικῆς ἐνεργείας καὶ δράσεως τῶν Κρατῶν. Νομίζω ἐπίσης ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον—θὰ ἦτο ἐντελῶς περιττὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τοιαύτην φιλοσοφικὴν προπαρασκευὴν τῆς ἀποφάσεως ἡμῶν—νὰ εἰσέλθωμεν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν ἔρευναν τῶν διατάξεων τοῦ ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν νομοσχεδίου, ἵνα ἴδωμεν κατὰ πόσον ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν πραγματικὴν ἀνάγκην ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐπιβάλλῃ καὶ κατὰ πόσον θεραπεύομεν διὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ εἰς τὰ καθέκαστα τὴν πραγματικὴν αὐτὴν ἀνάγκην. Δὲν δύναταί τις, κύριοι, νὰ ἀντείπῃ ὅτι ὄχι μόνον εἰς ἡμᾶς ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας χώρας συμβαίνουν κατὰ τὸ ἀνθρωπίνως πάντοτε παρατηρούμενον, παρεκτροπαὶ καὶ ἀτασθαλίαι. Δὲν πρόκειται νὰ ἀπαγγείλωμεν εἰδικὴν τινὰ κατηγορίαν κατὰ τοῦ Τύπου. Ἤλθομεν πρὸ ὀλίγου ἐνταῦθα καὶ ἐνομοθετήσαμεν περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, διότι παρετηρήσαμεν μίαν πραγματικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐπέβαλλεν τοιαύτην νομοθετικὴν ρύθμισιν. Τοῦτο δὲν ἐσήμαινεν ὅτι ἀπηγγείλαμεν κατηγορίαν τινὰ ἐναντίον των, ἢ ὅτι ἐξεδίδομεν ἀπόφασιν καταδικαστικὴν περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Συζητοῦμεν ἐπίσης ἀπό τινος περὶ τῆς καθιερώσεως ἑνὸς καλλιτέρου ἐκλογικοῦ συστήματος, ἵνα καλλίτερον ἐκλέγεται τὸ Κοινοβούλιον τῆς Χώρας. Τοῦτο δὲν σημαίνει ὅτι ἀπηγγείλαμεν κατηγορίαν τινὰ ἐναντίον τῶν Κοινοβουλευτικῶν θεσμῶν. Ἐρχόμενοι λοιπὸν ἐδῶ καὶ ζητοῦντες ἕνα νομοσχέδιον ρυθμίζον τὰ τοῦ Τύπου, δὲν ἔχομεν καμμίαν πρόθεσιν, δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίληψιν ὅτι ἀπαγγέλλομεν κατηγορίαν τινὰ κατὰ τοῦ Τύπου, ὅτι πρόκειται νὰ ἐκδώσωμεν καταδικαστικὴν τινὰ ἀπόφασιν ἐναντίον του. Πρόκειται νὰ προφυλάξωμεν αὐτὸν ἀπὸ παρεκτροπὰς καὶ καταχρήσεις, ἀπὸ ὑπερβολὰς ἔστω, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον προηγουμένως ὅτι ἀνέρχομαι τὸ βῆμα ἵνα ὑπερασπίσω τὸν Τύπον. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδεχθῶ ὅτι ἡ ὑγιὴς μερὶς τοῦ Τύπου, ὅτι ὁ Τύπος ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὸ μεγαλείτερον μέρος του ἐπιδοκιμάζει τὰς ὑπερβολὰς αὐτάς. Καὶ τώρα μένει νὰ ἐξετάσωμεν, κύριοι βουλευταί, ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπερβαίνῃ τινὰ ὅρια, ὥστε νὰ χαλκεύωμεν δεσμὰ καὶ νὰ κατασκευάζωμεν ἀληθῆ φίμωτρα, ὅπως ἐγράφη. Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου, μέγα ἀγαθόν, μεγάλη δύναμις ὅπως εἴπομεν προηγουμένως, ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου εἰς τί; Ἀπὸ τότε ποὺ συζητοῦμεν περὶ Τύπου, περὶ τίνος ἐλευθερίας τοῦ Τύπου συζητοῦμεν, περὶ τίνος ἐλευθερίας τοῦ Τύπου ἔγραψεν ὁ Μίλτων, ὁ μέγας ποιητὴς τῆς Ἀγγλίας ὁ τιθέμενος ὑπὸ τῶν κριτικῶν παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Ὁμήρου καὶ τοῦ Δάντου, ὁ μέγας πουριτανός, ὁ γραμματεὺς τοῦ Κρόμβελ; Περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου νὰ κρίνῃ τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ τὰς πράξεις τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, περὶ τῆς δυνάμεως, ἡ ὁποία νὰ σταθῇ ἀπέναντι τῶν μοναρχῶν καὶ τῶν αὐλῶν των τῶν καταπιεζουσῶν τὰς ἐλευθερίας τῶν λαῶν. Περὶ ταύτης τῆς ἐλευθερίας ἠσχολήθησαν ὅλαι αἱ θεωρίαι, ὅλοι οἱ συγγραφεῖς καὶ ὅλα τὰ κοινοβούλια. Οὐδεὶς ἠσχολήθη περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου νὰ ὑβρίζῃ ἰδιώτας, νὰ ἐκθέτῃ πράξεις ἰδιωτικὰς καὶ παρεκτροπάς, νὰ ἐκφράζῃ αἰσχρολογίας. Περὶ τοιαύτης τινὸς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου ἴσως θέλουν νὰ ἀσχοληθῶσι σήμερον τινές, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρουν ἀνθρώπους ἐγγυητάς, μὲ κῦρος, διὰ νὰ τοὺς ὑποστηρίξουν. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν λοιπὸν νομοσχέδιον, ὡς μάλιστα διερρυθμίσθη ὑφ’ ἡμῶν τῆς ἐπιτροπῆς, καταλύει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου συζητοῦντος περὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν πολιτικῶν πράξεων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἢ ἀναγορεύει αὐτὴν εἰς ἀρχὴν καὶ τὴν καθιστᾷ κυριολεκτικῶς ἐντελῶς ἀτιμώρητον; Οἱ ἀξιότιμοι κύριοι συνάδελφοι, ἐκπρόσωποι τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἄνευ τῆς συνεργασίας τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παρουσιάσωμεν πρὸς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐργασίαν μὲ αὐτὰ τὰ προτερήματα τὰ ὁποῖα ἔχει, οἱ ἀξιότιμοι λαϊκοὶ βουλευταὶ οἱ συμμετασχόντες καὶ συνεργασθέντες ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ρητῶς καὶ ἀπεριφράστως διεκήρυξαν, ὅτι ὡς διερρυθμίσθη τὸ νομοσχέδιον ἀφήνει ἐντελῶς ἐλευθέραν, ἐντελῶς ἀτιμώρητον τὴν πολιτικὴν συζήτησιν, καὶ ἀσχολεῖται περὶ τῶν προσβολῶν κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ περὶ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων.

§83Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτην δήλωσιν οὐδέποτε ἐκάμαμεν.

§84Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅτι ἀληθῆ λέγω, ἀξιότιμε κ. συνάδελφε, θὰ τὸ ἀποδείξω εὐθὺς ἀμέσως μὲ τὰ κείμενα. Βεβαίως λέγω, ὡς γίνεται τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἀφορᾷ παρὰ τὰς προσβολὰς κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα.

§85Δ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠξεύρετε καλά, ὅτι ὅταν ἐφύγαμεν ἀφήσαμεν ἐκκρεμεῖς τὰς ἀπαγορεύσεις τῶν δημοσιεύσεων καὶ τῶν ἄρθρων......

§86Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἴχομεν ἀφήσει ἐκκρεμῆ τὰ ἄρθρα 44, 45 καὶ 46. Τρία ἄρθρα εἴχομεν ἀφήσει καὶ οὐδὲν ἄλλο. Λοιπὸν ἰσχυρίζομαι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ θὰ ἀποδείξω μὲ τὰ κείμενα ὅτι....

§87Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Πᾶσαν διάταξιν ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν εἶναι ἐναντία πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὴν ἀπεκρούσαμεν, καὶ ὅταν ἐφθάσαμεν εἰς τὰ ἄρθρα 44, 45 δὲν εἶχον μείνει μόνον τὰ ἄρθρα ταῦτα.

§88Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τρία μόνον ἄρθρα ἔμειναν, ὄχι ἄλλα.

§89Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐκ τῶν ἄλλων παρέμειναν ἐκκρεμῆ.

§90Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ τὰ συνεζητοῦμεν καὶ ἦτο ἐνδοχόμενον νὰ μᾶς ἐπηρεάσουν αἱ συζητήσεις· μίαν μάλιστα προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 46, περὶ προσβολῶν τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου, τὴν ὀφείλομεν εἰς ὑμᾶς προσωπικῶς. Εἴπατε τότε δηλαδή, ὅτι ὅπως ἐγένετο τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ παρὰ ἀποκλειστικῶς τὰς προσβολὰς τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα· καὶ σᾶς εἶπα ὅτι ἔχετε τὸν λόγον μου, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα περὶ δυσφημήσεως καὶ περὶ συκοφαντίας θὰ προσθέσω τὴν φράσιν, «ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολιτικοῦ ἐλέγχου». Ἐμείναμεν ἐντελῶς σύμφωνοι εἰς αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε εἶναι ἀληθές, ἀλλ’ ἐνῷ τὰς ἄλλας ἀντισυνταγματικότητας τὰς ὑπερησπίσαμεν, ἐνεμείνατε εἰς τὴν πράγματι καθ’ ὑμᾶς ἀντισυνταγματικότητα τοῦ ἄρθρου 79, τὴν ὁποίαν θὰ ἐξετάσω. Οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα.

§91Δ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ. Κατ’ ἀκριβολογίαν, ἀνεβάλαμεν τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων αὐτῶν.

§92Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγετε δὲν εἶναι πραγματικόν. Οὐδέποτε σᾶς εἶπα ὅτι ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ μόνον τὸν ἰδιωτικὸν βίον. Ὑπάρχει παρεξήγησις, διότι γνωρίζομεν τὴν καλὴν σας πίστιν· δὲν μπορεῖτε ὅμως νὰ ἀποδώσητε καὶ εἰς ἐμὲ κακὴν πίστιν, ἐφόσον ἐγὼ δὲν σᾶς ἀποδίδω τοιαύτην. Οἱ κύριοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν — ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὁ ὁποῖος προήδρευεν, οἱ κ. κ. Πριμίδης καὶ Βαρδαγιάννης—δύνανται νὰ βεβαιώσουν ὅτι οὐδέποτε εἶπον τοιοῦτον τι.

§93Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τὸν κ. Ράλλην νὰ εἶπε τοιοῦτον τι, ἐπακριβῶς, ὅπως τὸ εἴπατε σεῖς. Παρεμπιπτόντως ἐγένετο λόγος ὅτι περιορίζομεν τὸ νομοσχέδιον μόνον εἰς τὸ ὅ,τι ἀφορᾷ ἀδικήματα θίγοντα τὸν ἰδιωτικὸν βίον καὶ τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα. Ἀλλ’ ὁ κ. Ράλλης δὲν ἐνθυμοῦμαι νὰ προέβη εἰς τοιαύτην δήλωσιν, ὅτι τὸ περιορίζομεν μόνον εἰς αὐτὰ τὰ δύο.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ράλλης καὶ ὁ κ. Γιαννόπουλος ἀπευθυνόμενοι πρὸς ἐμὲ εἶπον: δηλαδὴ ὅπως τὸ διαρρυθμίζετε τὸν νομοσχέδιον δὲν ἀπομένει παρὰ ἡ προσβολὴ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου καὶ τὰ ἄσεμνα δημοσιεύματα. Καὶ ἐγὼ εἶπον πρὸς αὐτούς: βεβαίως αὐτὸ συμβαίνει. Ἀλλ’ αὐτὸ ὅτι εἶναι ἀληθὲς θὰ τὸ ἀποδείξω, χωρὶς νὰ μείνῃ οὐδεμία ἀμφιβολία, μὲ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἀποδείξω ὅτι προκειμένου περὶ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, καὶ προκειμένου περὶ τῶν πολιτικῶν πράξεων, δὲν ὑπάρχει εἰς τὸν πολιτισμένον κόσμον, δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν Οἰκουμένην ὁλόκληρον φιλελευθερώτερον νομοσχέδιον. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριοι βουλευταί, διατυπῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τοῦ ἐθνικοῦ τούτου βήματος τῶν Ἑλλήνων διαμαρτυρίαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν Τύπον, διότι πλὴν μιᾶς ἐφημερίδος, τῆς «Καθημερινῆς», οὐδεμία ἄλλη ἐφημερὶς ἠθέλησε νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παραθέτουσα ἄρθρα αὐτοῦ. Ἡ συζήτησις ὑπῆρξεν ἐντελῶς αὐθαίρετος, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ φανταστικῶν καὶ οὐχὶ τῶν πραγματικῶν κειμένων ἐδημοσιεύθη. Τὸ νομοσχέδιον ὡς διερρυθμίσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ρητῶς ἀναγράφει εἰς τὸ 2 αὑτοῦ ἄρθρον ὅτι ἐπιτρέπεται ἀπολύτως ὁ πολιτικὸς ἔλεγχος, καὶ ἐν τούτοις αἱ Ἑλληνικαὶ ἐφημερίδες, εἰς τὰς τάξεις τῶν ὁποίων ἐγὼ οὐδέποτε ἔπαυσα νὰ ἀνήκω ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως καὶ διὰ τοῦτο τὸ προσωπικόν μου παράπονον εἶναι σφοδρότερον, δὲν ἠθέλησαν οὐδὲ ἁπλῶς νὰ παραθέσουν αὐτά, πολὺ δὲ περισσότερον δὲν ἠθέλησαν νὰ τὰ κρίνουν. Προκειμένου περὶ δυσφημήσεως, τὸ ἄρθρον 19 τῆς ἐπιτροπῆς λέγει (ἀναγινώσκει): «ἀποδεικνύον ὁ κατηγορούμενος τὴν ἀλήθειαν....» Δὲν τιμωρεῖ λοιπὸν τὴν δυσφήμησιν τὴν προσάπτουσαν ἀληθῆ πράγματα· ἡ δυσφήμησις ὅμως ἡ προσάπτουσα ψεύδη καὶ δὴ ἐν γνώσει, πάντοτε θέλομεν νὰ τιμωρῆται. Ἀφήνομεν, λέγω, τὴν δυσφήμησιν παντελῶς ἀτιμώρητον, ὅταν ἀναφέρεται εἰς ἔλεγχον πολιτικόν. Καὶ προσθέτομεν εἰς τὸ ἄρθρον 25 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτραπῆς. (ἀναγινώσκει). Προσθέτομεν ἡμεῖς «ἢ γενικὰ πολιτικὰ γεγονότα...» (ἀναγινώσκει). Θέλω νὰ ἐρωτήσω: ποῖος θὰ ἔλθῃ νὰ ὑποστηρίξῃ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ποῖος θὰ τολμήσῃ νὰ γράψῃ εἰς στήλας ἐφημερίδων ὅτι ὑπάρχει εἰς τὴν Οἰκουμένην ὁλόκληρον νομοθέτημα παρέχον τοιαύτας διατάξεις, τὰς διατάξεις τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, πολὺ δὲ περισσότερον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ διαρρυθμισθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς; Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν ὅταν αὐταὶ εἶναι αἱ διατάξεις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχω τὸ δικαίωμα, νὰ διατυπῶ σφοδρὰν διαμαρτυρίαν ἐναντίον τοῦ Τύπου, διότι ὁμιλεῖ περὶ δεσμῶν καὶ φιμώτρων, διότι καταγγέλλει ὅσα καταγγέλλει χωρὶς νὰ παραθέτῃ τὰ κείμενα; Κατὰ τὴν συζήτησιν κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, θὰ προτείνωμεν τροποποιήσεις εἰς τὰ καθέκαστα συμφώνως πρὸς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ἔναντι τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου ὡς τελευταίως ἀνετυπώθη, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περὶ αὐτῶν τῶν λεπτομερειῶν σήμερον. Θέλω μόνον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς πρὸς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τοῦ ἀρχικοῦ καὶ τοῦ σημερινοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Θέλω καὶ ἐγὼ νὰ ὑπεραμυνθῶ, κύριοι συνάδελφοι, τῆς διατάξεως, ὅτι ἡ κατάπτωσις τῆς ἐλευθεροτυπίας ἀποτελεῖ τὴν ἐπιβαρυντικὴν περίπτωσιν καὶ θὰ ὑπεραμυνθῶ, κατὰ τρόπον ἐντελῶς πολιτικόν, κατὰ τρόπον δηλονότι—ἐνώπιον ἑνὸς πολιτικοῦ σώματος—κατὰ τρόπον πρακτικόν. Ὑβρίζων τις ἐνώπιον δύο ἀνθρώπων, ὑβρίζων ἐνώπιον πέντε ἀνθρώπων, ὑβρίζων ἐνώπιον δέκα ἀνθρώπων, εἶναι τὸ αὐτὸ πρᾶγμα μὲ τὸ νὰ ὑβρίζῃ διὰ μιᾶς ἐφημερίδος ἐνώπιον ὅλης τῆς Χώρας; Συκοφαντῶν τις ἐνώπιον τριῶν ἀνθρώπων ἢ συκοφαντῶν τις διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν μάλιστα ὁ λαμβάνων αὐτήν δικαιοῦται καὶ νὰ μὴ ἐπιδείξῃ, εἶναι τὸ αὐτὸ μὲ τὸ νὰ συκοφαντῇ ἀπὸ τῶν στηλῶν τριῶν ἐφημερίδων, ἐνώπιον ἑκατοντάδων χιλιάδων ἀναγνωστῶν; Δὲν εἶναι βαρύτερον τὸ ἀδίκημα; Εἶναι ἀδικαιολόγητος λοιπὸν αὐτὴ ἡ ἐπιβαρυντικὴ περίπτωσις; Ἀπευθύνομαι οὐχὶ πρὸς τοὺς νομικοὺς πλέον, ἀπευθύνομαι πρὸς λογικοὺς ἀνθρώπους. Ὁμιλῶ, ὅπως εἶπον, πρακτικὰ ἐνώπιον σώματος πολιτικοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ κύριοι, συνάδελφοι, δὲν ἀπεδέχθη τὰς διατάξεις τοῦ ἀρχικοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου περὶ παύσεως ἀπὸ τοῦ ἐπαγγέλματος. Ἀληθῶς μολονότι δὲν εἶναι βέβαια ἀντισυνταγματικόν—διότι ἀντισυνταγματικὸν καταφόρως εἶναι ὅ,τι μόνον προλαμβάνει ὅ,τι δηλαδὴ παρεμποδίζει ἔστω καὶ τὴν κατάχρησιν, ἀλλὰ καὶ ὅ,τι ἐπακολουθεῖ εἰς τὴν κατάχρησιν καὶ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει ἕνα αὐστηρὸν πάντοτε χαρακτῆρα—δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι τοῦτο εἶναι καταφόρως ἀντισυνταγματικόν, ὅτι ἀποτελεῖ μέτρον προληπτικόν, διότι ἔρχεται ἐκ τῶν ὑστέρων καὶ καταστέλλει μίαν κατάχρησιν. Τὴν καταστέλλει ὁριστικῶς; Διατὶ ὄχι; Ἄν ἐδικαιοῦτο νὰ τὴν καταστείλῃ προσωρινῶς, δικαιοῦται καὶ ὁριστικῶς νὰ τὴν καταστείλῃ. Ἐν τούτοις διὰ νὰ μὴ δίδωνται ἀφορμαὶ πρὸς παρεξήγησιν, διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ἐντελῶς τὴν θέλησιν μας νὰ μὴ παρεμποδίσωμεν κατ’ οὐδένα τρόπον τὴν πολιτικὴν διὰ τοῦ Τύπου συζήτησιν, ἐστέρξαμεν εἰς τὴν διαγραφὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς. Τώρα εἰς τὸ τελευταῖον νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως ἐξακολουθῶ νὰ ἀντιτάσσω τὰ περὶ προσβολῶν κατὰ τῆς τιμῆς ἄρθρα τῆς ἐπιτροπῆς. Μοὶ ἐλέχθη χθές, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι: Ἡ Κυβέρνησις τοιουτοτρόπως διατυποῦσα τὰ ἄρθρα ἔχει ἐγγυητάς; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι καὶ ἡμεῖς προέβημεν εἰς τὴν ἐργασίαν μας ἄνευ ἐγγυητῶν. Συνεβουλεύθημεν καὶ ἡμεῖς τοὺς μεγάλους ἐγγυητὰς καὶ διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν εἰς τὴν ἰδικήν μας διατύπωσιν. Νομίζομεν ὅτι εἶναι περισσότερον σαφεῖς καὶ περισσότερον συνηρτημένοι. Ἡ ἐξύβρισις εἶναι ἡ προσβολὴ τῆς τιμῆς κατὰ ἕνα τρόπον ἀόριστον. Ἡ δυσφήμησις καὶ ἡ συκοφαντία εἶναι προσβολαὶ τῆς τιμῆς, διότι προσάπτεται ὡρισμένον γεγονός, συγκεκριμένον περιστατικόν. Διότι δὲν γίνεται ἡ προσβολὴ αὐτὴ μόνον διὰ τῆς προσάψεως ἑνὸς γεγονότος, ἀλλὰ γίνεται ἡ πρόσαψις αὕτη καὶ διὰ μιᾶς συγκεκριμένης κατηγορίας, ὅτι ἀσκοῦμεν μίαν ὡρισμένην διαγωγήν, διαγωγὴν ἔχουσαν ἕναν ὡρισμένον χαρακτῆρα, μὴ ἀποτελούμενον ἀπὸ ὡρισμένον τὶ γεγονός, ἀλλὰ ἀπὸ γεγονότα μιᾶς διαρκείας. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι τὸ κύριον χαρακτηριστικόν. Τὰ κύρια χαρακτηριστικὰ μεταξὺ δυσφημήσεως καὶ συκοφαντίας εἶναι τὰ ἑξῆς: ἐπὶ συκοφαντίας ἀπαιτεῖται μία γνῶσις, νὰ ἔχῃ γνῶσιν ὁ συκοφαντῶν ὅτι προσάπτει γεγονός. Τὶ γεγονός; ἀναληθές! Πάντοτε ἀναληθές, πάντοτε ψευδές. Τὶ ἄλλο ἀκόμη; Ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτό ἂν ἠλήθευε, θὰ ἦτο ἀξιόποινον. Ἐπὶ δυσφημήσεως δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἡ γνῶσις, δύναται ὅμως καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ γνῶσις. Ἐπὶ δυσφημήσεως, τὸ γεγονὸς δύναται νὰ εἶναι ψευδές, δύναται νὰ εἶναι καὶ ἀληθές. Ἐπὶ δυσφημήσεως τὸ γεγονὸς δὲν εἶναι ἀξιόποινον καὶ ἀληθεῦον. Ὅταν δὲν ἀληθεύῃ δύναται νὰ μὴ εἶναι ἀξιόποινον. Διὰ νὰ εἶναι ἀξιόποινον πρέπει νὰ εἶναι ἀληθὲς ἐπὶ δυσφημήσεως, διότι ἂν δὲν εἶναι ἀληθὲς καὶ ὑπάρχῃ ἀξιόποινον γεγονός, ἔχομεν συκοφαντίαν. Ὥστε εἶναι ἐντελῶς διακεκριμένα τὰ περιστατικά. Δι’ αὐτὸ καὶ διετυπώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ἄρθρον 25 ὡς ἑξῆς: «....(ἀναγινώσκει).

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ ποῦ τὰ ἔχετε πάρει σεῖς αὐτά;

§96Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὸν Γαλλικὸν νόμον, ἀπὸ ἀπειρίαν συγγραφέων, ἀλλὰ συνεβουλεύθημεν καὶ τὴν ἰδικήν μας πεῖραν. Διότι ἐπαναλαμβάνω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ συκοφαντίας πρέπει νὰ ἔχωμεν γεγονὸς πάντοτε ψευδές, πάντοτε ἀξιόποινον καὶ ἀναληθὲς πάντοτε καὶ τὰ τρία αὐτά. Ἐπὶ δυσφημήσεως δὲν ὑπάρχει πάντοτε ἡ γνῶσις, δὲν εἶναι πάντοτε τὸ γεγονὸς ψευδὲς ἢ ἀληθές. Δύναται νὰ εἶναι ψευδές, δύναται νὰ εἶναι καὶ ἀληθές.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκειται περὶ δημοσίων ἀνδρῶν, διὰ νὰ εἶναι δυσφήμησις πρέπει νὰ εἶναι ψευδές.

§98Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πάντοτε, καὶ ἐπὶ μὴ δημοσίου ἀνδρός.

§99Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ μὴ δημοσίου ἀνδρὸς δὲν σοῦ ἐπιτρέπεται νὰ τὸν ἐκθέτῃς δημοσίᾳ.

§100Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βέβαια. Ἀλλὰ αὐτὰ δὲν εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ τὰ ὁποῖα ἐξετάζομεν τώρα. Τώρα ἐξετάζομεν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως...

§101Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν δυσφήμησιν πρέπει νὰ εἶναι ψευδές...

§102Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι ψευδὲς δύναται νὰ εἶναι....

§103Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸν δημόσιον ἄνδρα τιμωρεῖται ὁ δυσφημῶν μόνον ὅταν εἶναι ψευδές, διὰ τὸν ἰδιώτην......

§104Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Γνωρίζετε πολὺ καλὰ, ὅτι ἂν ἕνας ἰδιώτης κατεδικάσθη πρὸ 15–20 ἐτῶν γιὰ ἕνα ἀδίκημα ἀτιμωτικὸ καὶ τοῦ πῇς: βρὲ σύ κύριε ξεχνᾶς ποὺ κατεδικάσθης πρὸ τόσων ἐτῶν εἰς αὐτὸ τὸ ἔγκλημα; Αὐτὸ κύριοι, τιμωρεῖται. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ. Πρέπει νὰ ἀφίνῃς τὸν ἰδιώτη νὰ ζῇ καὶ νὰ μεταβάλεται. Ὅταν ὅμως εἶναι δημόσιος ἀνήρ, ἠμπορεῖς πάντοτε νὰ τοῦ εἰπῇς καὶ εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν τῆς ζωῆς του. Ἀλλὰ αὐτὰ ἂς τὰ συζητήσωμεν κατὰ τὴν ἰδιαιτέραν συζήτησιν, διότι τώρα θὰ πάνε χαμένα.

§106Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄλλα τὰ συστατικὰ στοιχεῖα τοῦ ἀδικήματος.....

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τιμωρεῖται ἢ δὲν τιμωρεῖται; Ἂν δὲν τιμωρεῖται δὲν ὑπάρχει στοιχεῖον ἀδικήματος, δὲν ὑφίσταται ἂν δὲν ὑπάρχῃ τὸ ἀξιόποινον.

§108Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ εἰς τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον λέγετε: «Ἀποδεικνύων ὁ κατηγορούμενος.... (ἀναγινώσκει).

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κακῶς ἔχει τὸ νομοσχέδιον τότε.

§110Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Συμπληροῦται πάρα κάτω.

§111Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πότε ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας;

§112Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ἀπόδειξις τῆς ἀληθείας καὶ ἐπὶ προσάψεως ἰδιώτου......

§113Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Καὶ διὰ τὸν ἰδιωτικόν του βίον.

§114Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα καὶ διὰ τὸν ἰδιωτικόν του, κύριε Πρόεδρε, διότι καὶ τὸ ἰδικόν σας νομοσχέδιον, καί....

§115Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Κουλουμβάκη, ἢ ὀρθότερον θὰ ἦτο εἰς τὴν κατ’ ἰδίαν συζήτησιν νὰ συζητήσωμεν τὰ πράγματα ταῦτα.

§116Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως θὰ εἴπω μερικὰ καὶ γενικὰ πράγματα. Διότι κύριοι βουλευταί, καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἰδικόν μας ἔχει μίαν βάσιν γενικὴν, ὅτι ὡς ἔχει ἐξελιχθῇ ὁ σημερινὸς βίος καὶ ὁ κοινωνικὸς καὶ ὁ πολιτικὸς ἔχομεν οὐχὶ ἁπλῶς γραμμὰς ἐφαπτομένας, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ στοιχεῖα καὶ ἄρθρα αὐτοῦ συμπληρούμενα, καὶ ἔχομεν ὄχι μόνον πολιτικὰς ἐλευθερίας ἀλλὰ καὶ κοινωνικὰς ἐλευθερίας. Καὶ ὅταν λέγωμεν ἐλευθερίας, ἐννοοῦμεν δικαιώματα καὶ καθήκοντα. Δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ τώρα αὐτὴ ἡ στενὴ ἀντίληψις, τὴν ὁποίαν ἔλεγον παλαιοί τινὲς σχολαστικοὶ δικασταὶ «τὰ εἶπες ἢ δὲν τὰ εἶπες αὐτά; Ἐὰν τὰ εἶπες θὰ τιμωρηθῇς». Δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ ὁ σημερινὸς κοινωνικὸς ἄνθρωπος, ὅτι δύναται ἰδιώτης τις ἐστερημένος παντὸς δημοσίου χαρακτῆρος, νὰ εἶναι πλήρης ἠθικῶν πληγῶν, καὶ νὰ παρίσταται μέσῳ ἡμῶν ὑψούμενος ὑπερήφανος, αὐθάδης, ἰταμός, προβάλλων πανταχοῦ τὸ ἀπαραβίαστον τῆς κοινωνικῆς του ὑπάρξεως, ἐπειδὴ στερεῖται δημοσίου χαρακτῆρος. Καὶ διὰ τοῦτο εἶναι αὐταὶ αἱ περὶ ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας διατάξεις. Διὰ τοῦτο καὶ εἰς τὸ Κυβερνητικὸν σχέδιον καὶ τὸ ἰδικόν μας σχέδιον συμπληροῦμεν τὴν διάταξιν ὅτι, «ἐπὶ ἐξυβρίσεως ἐπὶ δεδικαιολογημένης ἀγανακτήσεως ἕνεκα πράξεως τοῦ παθόντος τελουμένης ἐνώπιόν του καὶ ἰδιαζόντως βαναύσου, δὲν ἐπακολουθεῖ τιμωρία». Καὶ διὰ τοῦτο λέγομεν, ὅτι ὅταν ἡ συκοφαντία καὶ ἡ δυσφήμησις δὲν ἀποδεικνύωνται, δύναται νὰ τιμωρηθῇ ὁ ἐξυβρίσας, ἀλλὰ ἐὰν ὑπάρχῃ μοναδικὸς σκοπὸς ἐξυβρίσεως καὶ εἶναι ἐκδήλωσις τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ· καὶ διὰ τοῦτο προσθέτομεν ἡμεῖς εἰς τὴν περὶ δυσφημήσεως διάταξιν «ἐὰν ἡ δυσφήμησις γίνεται χωρὶς ἀνάλογον πρόκλησιν τοῦ παθόντος». Διότι βέβαια ὑπάρχει annimum inyurianti, ὑπάρχει δηλαδὴ ἡ πρόθεσις αὐτῶν ἀλλὰ ὑπάρχει καὶ τὸ annimum defedenti δηλαδὴ καὶ ἡ πρόθεσις πρὸς ἄμυναν. Ὅταν ἔρχεται ἕνας ἄνθρωπος τοιοῦτος, γεμάτος ἀπὸ πληγὰς ἠθικὰς καὶ σᾶς ἐπιτίθεται καὶ σᾶς ὑβρίζει, θὰ τοῦ ἀποδώσητε τὴν ὕβριν, καὶ ὅταν θὰ ἀποδείξετε τήν πρόσαψιν, θὰ τιμωρηθῇ ἐκεῖνος καὶ σεῖς θὰ ἀπαλλαγῆτε πάσης τιμωρίας, διότι καλῶς ἐπλήξατε τὸν αὐθάδη αὐτὸν ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ παρίσταται ἐν μέσῳ ἡμῶν μὲ ἠθικὴν ἀκεραιότητα, καὶ διὰ τοῦτο λέγομεν ἐδῶ «τελουμένην ἐνώπιον..... (ἀναγινώσκει). Ἡμεῖς προσθέτομεν καὶ ἐναντίον του, δηλαδὴ τοῦ κατηγορουμένου....

§117Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι;

§118Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγω δὲν εἶναι λεπτομέρεια, εἶναι ἡ φιλοσοφικὴ βάσις τῶν διατάξεων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ἐπιμένομεν ἡμεῖς, ὅτι αἱ ἰδικαί μας διατάξεις καθορίζουσι τὰ στοιχεῖα καλλίτερον, ἰδίως μάλιστα περὶ τοῦ ἄρθρου 23 τῆς Κυβερνήσεως. Διότι εἰς τὸ ἄρθρον 23 δὲν γνωρίζεται πότε ὑπῆρξεν δυσφήμησις καὶ πότε συκοφαντία. Φαίνεται ὡς ἐὰν νὰ ἦτο τὸ ἴδιον πρᾶγμα. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἄλλο κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ περὶ ἀσέμνων δημοσιευμάτων. Κύριοι συνάδελφοι, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε καὶ ἐνταῦθα ἱστορικοφιλοσοφικήν τινα δικαιολογίαν τῶν διατάξεων αὐτῶν.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ παγκόσμιος συνείδησις ἐξεδηλώθη διὰ τῆς πράξεως.

§120Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ παγκόσμιος συνείδησις εἰς φιλοσοφικὰ μάλιστα διδάγματα ἔχει ὑψίστην σημασίαν ἐπί τῆς πρώτης ἀφετηρίας τῆς ἀνθρωπίνης δραστηριότητος ὅπως ἐκ πρωτοβουλίας καὶ διὰ τῆς ἠθικῆς ἐργασίας προαγάγῃ τὸν πολιτισμὸν τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι περιεργότατον, κύριοι, ἐν τῷ θέματι τούτῳ ἡ σύμπτωσις τῆς Ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, ὡς διατυποῦται ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος καὶ τοῦ Ἀριστοτέλους, πρὸς τὰς διδασκαλίας τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ἀπὸ πότε ἀρχίζει ὁ ἄνθρωπος, κατὰ τὴν Παλαιὰν Διαθήκην, ἐκ τῆς ἰδικῆς του πρωτοβουλίας νὰ προάγῃ ἑαυτὸν εἰς πολιτισμόν; Ἀπὸ τότε ὅπου οἱ πρωτόπλαστοι ἔβγαλαν τὰ φύλλα τῆς συκῆς, ἀπὸ τότε ὅπου ὁ Θεὸς ἠρώτησε τὸν Ἀδὰμ καὶ κατόπιν τὸν Κάϊν, διατὶ ἡμάρτησε. Τὶ ἔρχεται καὶ διδάσκει ἡ Ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ὅταν λέγῃ «ἔκτισεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον καὶ ἐδημιούργησε τὰ ζῷα καὶ τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἔπλασεν ὅλα τὰ ἄλλα ζῷα καὶ εἶδεν ὅτι τὰ ὅπλα ἐξηντλήθησαν καὶ ὁ ἄνθρωπος ἔμεινεν ἄοπλος»; Τόν ὥπλισε μὲ τὴν αἰδώ καὶ τὴν δίκην. Ἀπὸ τὸ φύλλον τῆς συκῆς, ἀπὸ τῆς αἰδοῦς καὶ τῆς δίκης ἀρχίζει ὁ πολιτισμὸς τῶν ἀνθρώπων. Διότι ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἀναρχία, δηλαδὴ ἄν μὴ ὑπῆρχε νόμος, ἤθελεν ἀφεθῇ ἀχαλίνωτος ἡ ἰσχυρὰ ἐκείνη ὁρμὴ τῆς διαιωνίσεως, ἡ ὁποία ὑπὸ τοὺς ρυθμοὺς της μετέχει ἁγιότητος, μεταβάλλει τὸν ἄνθρωπον, ὁτὲ μὲν εἰς θηρίον ὁτὲ δὲ εἰς χοῖρον κυλιόμενον ἐντὸς τοῦ βορβόρου. Εἶναι ἀδύνατος ὁ πολιτισμένος Τύπος, ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀξίωσιν νὰ μὴ θέσωμεν διατάξεις καὶ δὴ αὐστηράς, ὅπως δικάζωνται ὅταν παρεκτρέπωνται, ὅπως δικάζωνται ὅταν παραβοῦν τὴν αἰδώ. Ὁ Τύπος αὐτὸς δὲν θὰ ἦτο ὁ Τύπος πεπολισμένου Κράτους, ὁ Τύπος αὐτὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι Ἑλληνικός. Ἀλλὰ θεωρῶ σημαντικὴν τὴν διαρρύθμισιν τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ Κυβερνητικοῦ νομοσχεδίου, ὡς εἶχε γίνει αὕτη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. «Δὲν θεωρεῖται.......» (ἀναγινώσκει)

§121Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι εἰς τὸν Γερμανικὸν νόμον, εἶναι διεθνής.

§122Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀφήσατε τὸν Γερμανικὸν νόμον. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν Ἑλληνικὴ οἰκογένεια σεβομένη ἑαυτὴν, νὰ ὁδηγῇ εἰς τὰ δικαστήρια τὰ τέκνα της τὰ κάτω τῶν 16 ἐτῶν διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ ἐὰν τοὺς ἐπώλησαν ἄσεμνα δημοσιεύματα;

§123Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὰ ὁδηγήσῃ.

§124Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ χρειασθῇ ἴσως.

§125Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι πραγματικῶς εἰκόνες τέχνης αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄσεμνοι, θέλετε αὐτὰς νὰ τὰς πωλοῦν εἰς παιδιὰ 12 καὶ 13 ἐτῶν;

§126Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ λάβωμεν μέτρα κοινωνικῆς προνοίας.

§127Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦστε ἐδῶ· καὶ πάλιν γίνεται ἡ ἐξαίρεσις. Ὅταν τὰ δώσῃ τὸ πολυτεχνεῖον ἢ ἡ σχολὴ τῶν καλῶν τεχνῶν, ἔχει καλῶς. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ δώσῃ εἰς παιδιὰ 12 καὶ 13 ἐτῶν, πῶς εἶναι δυνατόν; Δὲν τὸ ἐπερίμενα αὐτὸ ἀπὸ σᾶς, ποὺ εἶσθε τόσον αὐστηρός!

§128Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς αὐστηρότητός μου, διὰ τοῦτο δὲν θέλω νὰ ὁδηγοῦνται κοράσια 13 ἐτῶν εἰς τὰ δικαστήρια.

§129Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρουσιάσουν τὸ δημοσίευμα καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ἀστυνομία ν’ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ ἐπώλησαν ἐλευθέρως εἰς τὰ μικρὰ παιδιά.

§130Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐὰν τὰ πωλοῦν καὶ εἶναι ἄσεμνα, ἔχει καλῶς· ἀλλὰ ἐὰν εἶναι ἔργα τέχνης...

§131Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω ἔργα τέχνης τὰ ὁποῖα εἶναι εἰς τὸ Βατικανὸν, ἀλλὰ τὰ ἀντίτυπά των. Ἄς εἶναι αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§132Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐπίσης οὐσιώδης εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 34, ὅτι δὲν ἰσχύουσιν αἱ διὰ τὰς περιπτώσεις συρροῆς καὶ κατ’ ἐξακολούθησιν ἀδικημάτων διατάξεις. Προκειμένου περὶ τῶν ἀδικημάτων τῆς προσβολῆς τῶν ἠθῶν καὶ προσβολῆς τῆς τιμῆς καὶ τῆς ἐξυβρίσεως διὰ τοῦ Τύπου, ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ἀθηνῶν ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία νομοθεσία εἰς τὸν κόσμον περιέχουσα τοιαύτας διατάξεις. Ἐν τούτοις ὑπάρχει νεωτάτη, εἶναι ἡ Αὐστριακὴ ἡ ὁποία προκειμένου περὶ τῶν χρηματικῶν ποινῶν δὲν ἀναγνωρίζει τὰς διατάξεις περὶ συρροῆς καὶ περὶ τῶν κατ’ ἐξακολούθησιν. Λέγω τοῦτο, διότι ἐδόθη ἰδιάζουσα σημασία εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, ὑπογεγραμμένην ἀπὸ διαπρεπεῖς νομομαθεῖς καὶ διακεκριμένους δικηγόρους εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τοῦ δικαίου, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἰργάσθησαν μετὰ μεγάλης σπουδῆς καὶ δὲν παρήγαγον ἔργα ἄξια τῆς φήμης καὶ τῆς γνωστῆς ἱκανότητός των. Καὶ ἔρχομαι, κύριοι, εἰς τὸ περὶ ἀπαγορεύσεως δημοσιευμάτων. Εἶναι ἄρθρα τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν πολλὰς συζητήσεις. Μᾶς ἀπησχόλησαν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Δὲν εἶναι θέμα, κύριοι, τὸ ὁποῖον συζητεῖται μόνον παρ’ ἡμῶν. Πρὸ ὀλίγου ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν σοβαρωτάτην παρ’ ἡμῖν ἐφημερίδα «Πρωΐα» ἀξιολογωτάτη ἀνταπόκρισις ἐκ Λονδίνου ἱστοροῦσα ποῖαι συζητήσεις γίνονται καὶ ποῖαι ἀνησυχίαι παρατηροῦνται καὶ ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἐκ τῶν δημοσιευομένων περὶ τῆς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων περὶ τῶν ἐγκληματικῶν ἐν γένει πράξεων, περὶ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων· περὶ τῶν ληστρικῶν καὶ τὰ παρόμοια, καὶ παρατηρεῖ τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν κοινωνίαν διότι αἱ ἐφημερίδες ἀφιεροῦν μέγα μέρος τοῦ χώρου των εἰς τὴν ἐξιστόρησιν τῶν ἐγκληματικῶν πράξεων καὶ ὄχι μόνον διαφθείρουν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ ἤθη ἀλλὰ καὶ διαστρέφουν πολλάκις τὰς ἐργασίας τῶν δικαστηρίων. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ κάμω κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς τῆς Βουλῆς ἐὰν παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ν’ ἀναγνώσω ἕνα μέρος τῆς σπουδαιοτάτης αὐτῆς ἀνταποκρίσεως (ἀναγινώσκει).

§133Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ ἀνταπόκρισις;

§134Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἐκ Λονδίνου. Ἐδημοσιεύθη εἰς ἕνα φύλλον τῆς «Πρωΐας».

§135Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν; Φοβοῦμαι ὅτι ὁ ἀνταποκριτὴς δὲν θὰ ἠξεύρῃ καλῶς τὰ πράγματα. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου ἀπαγορεύεται εἰς τὸν Τύπον ν’ ἀνακατεύεται. Προχθὲς εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Κοινοτήτων διεξήχθη ἡ ἑξῆς συζήτησις. Ὁ λόρδος.......πρῴην κοινοβουλευτικὸς γραμματεὺς ἐπερωτᾶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κ. Λάνσα: «ἐλάβατε γνῶσιν ὅτι εἰς τὸ «Daiig Herald» ἐδημοσιεύθη ἡ εἴδησις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ εἰσαγγελεὺς παρήγγειλε τὴν καταδίωξιν ἑνὸς πολίτου; καὶ τὶ ἐνεργήσατε σχετικῶς;» Ὁ ὑπουργὸς εἶπε: «Μάλιστα· ἔλαβον γνῶσιν». Νομίζετε, λοιπόν, ὅτι αὐτὸ εἶναι φυσικόν; Ὄχι, αὐτὸ εἶναι τοὐναντίον ἀθέμιτον διότι...

§136Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε εἶναι μετὰ τὴν παραπομπὴν εἰς δίκην. Ἐνῷ ἐδῶ ἐπικρίνει καὶ τὴν πρὸ τῆς παραπομπῆς εἰς δίκην δημοσίευσιν, καὶ ἑπομένως εἶναι εὐρύτερον ἀπὸ αὐτὸ τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ εἴπητε.

§137Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λοιπόν, ἀπαντᾶ ὁ ὑπουργός: «Ἔκαμα ἀνάκρισιν καὶ εἶδον ὅτι δὲν εὐθύνεται κανείς, ὅτι δὲν ὑπάρχει παραβίασις τῆς ἐχεμυθείας τοῦ ὑπαλλήλου καὶ ὅτι δὲν ἐβγῆκε ἀπὸ τὴν εἰσαγγελίαν ἡ εἴδησις. Ἀπηυθύνθην εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τῆς ἐφημερίδος καὶ τὸν ἠρώτησα ρητῶς, καὶ μοῦ εἶπε: Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ποῖος μοῦ τὸ εἶπε, διότι ἔχομεν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν νὰ μὴ λέγωμεν, ἀλλὰ δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου ὅτι δὲν τὸ ἔμαθα ἀπὸ ἐπίσημον πηγήν». Εἶπε λοιπὸν ὁ κ. ὑπουργὸς «τὶ ἠθέλατε νὰ κάμω». Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὸ δημοσίευμα αὐτὸ τὸ οἰκτείρω διὰ τρεῖς λόγους. Ὁ πρῶτος εἶναι διότι τὸ δημοσίευμα τοῦτο ἠμποροῦσε νὰ προξενήσῃ ζημίαν εἰς τὸ ἐνδιαφερόμενον πρόσωπον, διότι ὅλοι θὰ ἐκαταλάβατε περὶ τίνος πρόκειται —. Τὸ ἄλλο δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι, τὸ δεύτερον —. Καὶ τὸ τρίτον εἶναι ὅτι τοιαύτη δημοσίευσις ἀποτελεῖ ἀπρέπειαν δημοσιογραφικήν. Τὸ νὰ γράφῃ μία ἐφημερὶς ὅτι ἕνας ἄνθρωπος διετάχθη ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα νὰ καταδιωχθῇ εἶναι ἀπρέπεια — καὶ τὸ λέγει τὸ ἐπίσημον ὄργανον τοῦ σώματος, προσθέτει δέ ὅτι — ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς δὲν ἠμποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε διότι δὲν ὑπάρχει παραβίασις τοῦ ἐπαγγελματικοῦ μυστικοῦ. Ἀλλὰ σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι ἐφόσον εἶμαι ὑπουργὸς δὲν θὰ δεχθῶ αἱ δίκαι αἱ ποινικαὶ νὰ διεξάγωνται ἀπὸ τῶν στηλῶν τῶν ἐφημερίδων». Καὶ αὐτὰ εἶναι λοιπὸν πολὺ εὐρύτερα ἀπ’ ὅσα λέγει ὁ ἀνταποκριτής.

§138Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Εἶναι εὐρύτερον τοῦτο, διότι εἶναι καὶ πρὸ τῆς παραπομπῆς.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ὑπάρχει νόμος εἰς τὴν Ἀγγλίαν τιμωρῶν τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ἐὰν δίδουν πληροφορίαν εἰς τὸν Τύπον, καὶ ὅτι ἡ κατηγορία διετυπώθη πρὸς τὸν Ἄγγλον ὑπουργὸν μὴ τυχὸν ἐπροδόθη δημόσιον μυστικόν;

§140Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει νόμος εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ ἀνακοινοῦν μυστικά. Ἡ παράβασις συνίσταται εἰς τοῦτο: Κύριε ὑπουργέ, τὸ ἠξεύρεις ἐσὺ ὅτι ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς παρήγγειλε καταδίωξιν;

§142Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μοῦ ἐπιτρέπετε; Θέλω νὰ εἴπω ὅτι ἡ περίπτωσις αὐτὴ ἀφεώρα ὄχι τὸν Τύπον, ἀλλὰ τὴν ἀρχήν.

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Εἰς τὴν ἀρχὴν ἀπήντησεν ὁ ὑπουργὸς καὶ λέγει: «Ἐγὼ ἐξήτασα τὸ πρᾶγμα. Δὲν ἔγινε παραβίασις τοῦ ὑπηρεσιακοῦ ἀπορρήτου, ἀλλὰ ἐγὼ οἰκτείρω τὸ δημοσίευμα πρῶτον διότι ἠμποροῦσε νὰ προξενήσῃ ζημίαν εἰς τὸ ἐνδιαφερόμενον πρόσωπον—τὸ δεύτερον δὲν τὸ ἐνθυμοῦμαι—καὶ τρίτον διότι ἀποτελεῖ ἀπρέπειαν δημοσιογραφικὴν τὸ νὰ ὁμιλῇς δι’ ἕνα ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἀκόμη δὲν κατεδικάσθη καὶ νὰ τὸν ἐκθέτῃς».

§144Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν ἡ νομοθεσία εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀπαγορεύει πᾶσαν δημοσίευσιν περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι ἔχουν παραπεμφθῆ ἤδη εἰς δίκην. Ἡ πρὸ μικροῦ γενομένη συζήτησις ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Λόρδων ἦτο νὰ ἀπαγορεύηται ἡ συζήτησις περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων καὶ πρὸ τῆς παραπομπῆς. Ὁ δὲ λόρδος Rohermear ἐξ ὀνόματος τῶν συναδέλφων του ἐδέχθη νὰ διατάξῃ ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ δημοσίευσις περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων μόνον ὑπαρχούσης ἀποφάσεως τελεσιδίκου.

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Περὶ αὐτοῦ λοιπὸν πρόκειται, ν’ ἀπαγορευθῇ ἡ δημοσίευσις τῶν πρακτικῶν. Διότι δὲν ἐπιτρέπεται, ὅταν κατηγορῆτε ἕναν ἄνθρωπον, πρὶν βγῇ ἡ ἀπόφασις νὰ τὸν ἐνοχλήσητε. Προχθὲς ἀκόμη διεξήχθη μία δίκη κατὰ τοῦ «Daily Mail» διότι εἶχεν δημοσιεύσει τὴν ἑξῆς εἴδησιν, ὅτι ὁ Α εἰσήχθη εἰς δίκην καὶ ὅτι εἶχεν κάμει καὶ ἄλλοτε ἔγκλημα. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἐφημερίδος ἐκλήθη αὐτεπαγγέλτως ὑπὸ τοῦ εἰσαγγελέως, διότι ἐθεωρήθη ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ περιφρόνησιν τῆς δικαιοσύνης. «Κύριε, πῶς ὁμιλεῖς δι’ ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις;» Προσέρχεται εἰς τὸ δικαστήριον, ὡς δικηγόρος τοῦ «Daily Mail» εἷς ἐκ τῶν μεγαλυτέρων δικηγόρων τῆς Ἀγγλίας καὶ ἐκ τῶν καλλιτέρων πολιτικῶν ὁ ὁποῖος εἶπε τὰ ἑξῆς: «Ἔρχομαι ἐξ ὀνόματος τοῦ πελάτου μου νὰ ἐκφράσω τὴν βαθυτάτην λύπην μου διὰ τὴν περιφρόνησιν ἡ ὁποία τοῦ ἔγινεν...(ἀναγινώσκει). Μᾶς συνέβη τοῦτο, διότι τὴν ἑσπέραν ἐκείνην εἶπαν... Ἠξεύρομεν ὅτι θὰ πληρώσωμεν, ἀλλ’ ἐκφράζομεν τὴν λύπην μας δι’ ὅ,τι συνέβη». «Σωστά—εἶπαν οἱ ἄλλοι—εἶναι αὐτὰ ποὺ λέγετε, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀφήσωμεν νὰ κλονισθῇ αὐτὴ ἡ ἀρχή. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπιχείρησις «Daily Mail» ἔχει εὐρυτάτην κυκλοφορίαν, δι’ αὐτὸ θὰ πληρώσητε χρηματικὴν ποινὴν 1000 λίρες». Εἰς τὴν αὐτὴν συνεδρίασιν ἐδικάζετο ἄλλη ὑπόθεσις ἐφημερίδος, καὶ τὸ δικαστήριον, ἐπειδὴ ἡ κυκλοφορία της ἦτο μικροτέρα, εἶπεν ὅτι «θὰ πληρώσητε ὀλιγώτερα, 500 λίρες». Αὐτὰ εἶναι ἐν Ἀγγλίᾳ.

§146Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν τοιουτοτρόπως συνεζητήθη τὸ ζήτημα, κύριοι βουλευταί, ἐν Ἀγγλίᾳ καί Ἀμερικῇ διὰ νὰ ἐμποδισθῇ πᾶσα δημοσίευσις περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων πρὸ τῆς τελεσιδικίας, διότι καὶ ὑπὸ πρακτικὴν ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετάσωμεν τὸ θέμα θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ ἑνὸς ἀτόπου τὸ ὁποῖον συμβαίνει. Ἐδῶ εἶναι γνωστὸν, ὅτι διὰ νὰ παραστήσουν μίαν ποινικὴν ὑπόθεσιν, ἀπαιτοῦνται εἰδικοὶ ἐπιστήμονες μὲ ἰδιοφυΐαν μάλιστα καὶ μὲ πεῖραν. Ἐνῷ τοῦτο εἶναι γενικῶς παραδεδειγμένον, ἐνῷ ὅταν ἔχωμεν μίαν ποινικὴν ὑπόθεσιν φροντίζομεν νὰ μάθωμεν—ὅταν μάλιστα ἔχωμεν τὰ μέσα νὰ πληρώσωμεν— ποῖος εἶναι ὁ ἱκανὸς δικηγόρος νὰ χειρισθῇ τήν ὑπόθεσιν μας, ἐνῶ αὐτὸ εἶναι—τὸ λέγω καὶ τὸ τονίζω—γενικῶς παραδεδεγμένον, δίδεται ἐντολὴ εἰς νέους, ἀρίστους μὲν κατὰ πάντα τὰ ἄλλα, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν οὐδεμίαν εἰδικὴν ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, οὐδεμίαν ἰδιοφυΐαν, οὐδεμίαν πεῖραν νὰ ἀσχολοῦνται διὰ μακροτάτων περὶ ποινικῶν ὑποθέσεων πολυπλόκων· καὶ ἐνῷ ἡ ἀνάκρισις δὲν ἔχει συλλέξει καθόλου στοιχεῖα περὶ τῆς ποινικῆς αὐτῆς ὑποθέσεως—αὐτὰ δυνάμεθα νὰ σᾶς τὰ βεβαιώσωμεν ὅλοι οἱ δικηγόροι οἱ ὁποῖοι ἀσχολούμεθα μὲ ποινικὰς ὑποθέσεις—ἐνῷ εἶναι πενιχρωτάτη ἡ δικογραφία εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἐν τούτοις 10, 20, 30, 50 στῆλαι ἐφημερίδων γράφουν περὶ τῆς ποινικῆς αὐτῆς ὑποθέσεως, γράφουν λεπτομερείας, γράφουν ὀνόματα, γράφουν περιστατικά, γράφουν ὅ,τι ἄλλο θέλουν. Κατόπιν ἔρχεται ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ ἀκροατήριον. Ἐγώ, δικηγόρος τῶν ποινικῶν δικαστηρίων ὑπὲρ τὰς 3 δεκαετηρίδας, μεταχειρίζομαι συχνὰ μίαν φράσιν, ὅτι τὰ εἰς τὰς ἐφημερίδας δημοσιευόμενα πρακτικὰ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας ποινικῶν δικῶν εἶναι 1500 ἑκατομμύρια τοῖς ἑκατὸ ἐσφαλμένα· εἶναι ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἐσφαλμένα. Ἐρωτῶ: τὶ χρησιμεύει αὐτὴ ἡ δημοσίευσις. Τὶ ἐξυπηρετεῖ αὐτὴ ἡ δημοσίευσις; Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐννοήσω, ὅπως τό ὑπεστήριξα καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, δημοσίευσιν πρακτικῶν θεωρημάτων ἀπὸ τὸν πρόεδρον τοῦ δικαστηρίου καὶ ἀπὸ τὸν συνήγορον, διότι ἀληθῶς δυστυχῶς, δὲν ἔχομεν φθάσει εἰς αὐτὸν τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ, ὥστε οὐδέποτε οἱ πρόεδροι τῶν δικαστηρίων νὰ ἀντιδικοῦν μὲ τοὺς κατηγορουμένους. Πρέπει λοιπὸν νὰ εἶναι καὶ ἡ θεώρησις ἐκ μέρους τοῦ συνηγόρου, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τέλος πάντων—ὄχι διότι ὑπάρχει καμμία σκοπιμότης, ἀλλὰ διὰ νὰ σεβασθῶ τὴν συνήθειαν, ἐπειδὴ ὑπάρχει μία ἕξις τέλος πάντων, ὄχι μόνον παρ’ ἡμῖν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, νὰ δημοσιεύωνται ὑπ’ αὐτὸν τὸν περιορισμὸν τὰ πρακτικά—ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν πρῶτος ἐγὼ θὰ ἦτο τὸ ἑξῆς: Νὰ ἀναγγέλλεται ἁπλῶς ἡ τέλεσις μιᾶς ἀξιοποίνου πράξεως. Π. χ. ὁ Α ἀπέκτεινε τὸν Β εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος, καὶ πλέον οὔ. Γίνεται ἀνάκρισις ἡ ἐφημερὶς τίποτε· παρεπέμπεται εἰς δίκην ὁ κατηγορούμενος, ἡ ἐφημερὶς τίποτε· δικάζεται εἰς τὸ δικαστήριον, ἡ ἐφημερὶς τίποτε· ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις ἡ τελεσίδικος, νὰ πάρῃ τὰ πρακτικά, νὰ πάρῃ τὰ βουλεύματα, νὰ πάρῃ τὴν ἀπόφασιν, τὰς πληροφορίας, τὰ σχόλια, καὶ τὰς γνώμας της, ἐὰν κρίνῃ ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἐκείνη εἶναι ὑπόθεσις κοινωνικῆς σημασίας. Δὲν δύνασθε νὰ μοῦ λέγετε ὅτι δὲν εἶναι τότε ἐπίκαιρος ἡ δημοσίευσις. Ἐὰν δὲν εἶναι ἐπίκαιρος ἡ δημοσίευσις, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ὑπόθεσις δὲν ἔχει κοινωνικὴν σπουδαιότητα, διότι ἐὰν ἡ ὑπόθεσις δὲν ἔχῃ κοινωνικὴν σπουδαιότητα, καὶ οὐδὲν ἔχει δημοσιεύσει μέχρι τῆς στιγμῆς, ἔχει ἐπικαιρότητα ἡ δημοσίευσις.

§147Ι. ΡΑΛΛΗΣ....

§148Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἔχω καλὴν ἰδέαν, κ. συνάδελφε, διότι ὅπως προκειμένου περὶ τῶν πρακτικῶν τῶν ἐφημερίδων δὲν ἀποστέλλονται πεπειραμένοι ἄνθρωποι καὶ εἰδικοὶ νὰ τὰ κρατήσουν, ὡρισμένως, προκειμένου καὶ περὶ δικαστικῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων, δὲν δίδεται προσοχὴ νὰ εἶναι ἐπαρκοῦς μορφώσεως καὶ ἐπαρκοῦς πεῖρας Εἶμαι σύμφωνος καὶ εἰς αὐτό. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἔλεγα ἀκόμη πρὸς τὰς ἐφημερίδας: κύριε, νομίζεις ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι σπουδαίας κοινωνικῆς σημασίας; νομίζεις ὅτι ἐὰν γράψῃς τακτικὰ περὶ αὐτῆς θὰ ἐξυπηρετήσῃς τὴν κυκλοφορίαν σου; Διατὶ ἀποστέλλεις ἕνα νέον 16 ἢ 18 ἐτῶν, καὶ δὲν μισθώνεις ἕνα πεπειραμένον δικηγόρον νὰ σοῦ γράψῃ πρακτικά; Εἶναι δύσκολα αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὴν ἐφαρμογήν, τὸ παραδέχομαι, ἀλλὰ διότι εἶναι δύσκολος ἡ ἐφαρμογή.....

§149ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἕνας στενογράφος.

§150Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον αὐτό· ἀπολύτως ἀνεφάρμοστον. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, κύριοι—νομίζω 3 ἢ 4—διεξήγετο μία σπουδαία δίκη ἐδῶ. Ἡ διαδικασία ἦτο φοβερωτάτη ἐναντίον τοῦ κατηγορουμένου. Ἡ καταδίκη του ἦτο 20% ἐξησφαλισμένη. Ἐὰν ἀνεγνώσατε τὰς ἐφημερίδας, ἡ διαδικασία ἦτο θρίαμβος διὰ τὸν κατηγορούμενον. Ὑπῆρχε λόγος, διότι εὑρισκόμεθα τότε εἰς τὴν ἐποχὴν τῶν παθῶν, ἀλλὰ σᾶς ὁμιλῶ περὶ προσφάτων ἀκόμη δικῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ἠρώτησα ὅλους τοὺς δικηγόρους, δικαστάς, πλείστους ἀκροατὰς, τοὺς μάρτυρας, καὶ μὲ ἐβεβαίωσαν ὅτι τίποτε τὸ ἀληθὲς δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν εἰς τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν, πρός τὰ δημοσιευόμενα ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων. Ἐνῶ ἐὰν παραλλήλως πρὸς τήν ἐφαρμογήν τοῦ περὶ Τύπου νόμου, φροντίσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ οἱ γραμματεῖς τῶν δικαστηρίων νὰ ἔχωσιν ἐπάρκειαν νὰ κρατῶσιν ἐπίσημα πρακτικά, παρὰ ἡ ἐφημερὶς καὶ ἐκδοθῇ ἡ τελεσίδικος ἀπόφασις τὸ βούλευμα, ἀπὸ τὰ πρακτικὰ καὶ τὴν ἀπόφασιν ἔχει τὰς πληροφορίας καί τὰ σχόλια της, δύναται δὲ νὰ κάμῃ μίαν ἀνακοίνωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα ἡ ποία νὰ εἶναι φερέγγυος διὰ τὴν ἀλήθειαν αὐτῆς, φερέγγυος καὶ διὰ τὰ συμπεράσματα τὰ νομικὰ καὶ κοινωνικά, τὰ ὁποῖα θὰ δημοσιεύσῃ. Ἐνῷ τώρα δὲν ἐξυπηρετεῖ παρά νοσηρὰν περιέργειαν, ἐνῶ δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐκτρέπεται εἰς νοσηρὰς δημοσιεύσεις καὶ νὰ διαστρέφῃ τὴν δικαιοσύνην καὶ νὰ καταστρέφῃ ὑπὸ ἔποψιν ἠθικήν. Δὲν ἠξεύρω διατὶ θὰ διστάσωμεν διατὶ δὲν θὰ τολμήσωμεν νὰ θέσωμεν διατάξεις ἔστω καὶ μὲ μίαν πρωτοτυπίαν Καὶ ἐν τούτοις προεβλήθη ἀντισυνταγματικότης. Εἶναι, λέγουσι καὶ αὐτὸ ἀντισυνταγματικόν. Εἶναι λοιπὸν ἀντισυνταγματικόν; ἐρωτᾶ καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ ἐπιτροπὴ τῆς πλειοψηφίας; Ἐρωτῶ καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης: εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ ἐξουσία τοῦ Κράτους, ἡ γενικωτέρα λειτουργία τῆς ἐξουσίας ταύτης ἀποσκοποῦσα τὴν ὑποστήριξιν τῆς δημοσίας τάξεως τῆς ἠθικῆς ἐστερημένης; Λοιπὸν ὑπὸ τοῦ συντάγματος εἶναι δεδεμένη χερσί τε καὶ ποσίν, εἶναι δὲ διὰ τήν ἐξουσίαν αὐτήν, εἶναι διὰ τὴν εἰδικωτέραν αὐτῆς λειτουργίαν ἡ ὁποία ἀποβλέπει τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὴν ἠθικήν; Ἀπαγορεύεται λοιπὸν ὑπὸ τοῦ συντάγματος νὰ καθορίσῃ τὴν δικονομίαν της διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τήν ἠθικὴν τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ ἐξυπερήσῃ τὴν δικαιοσύνην; Αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἀντισυνταγματικότητα δὲν ἠμπορῶ, κύριοι συνάδελφοι, οὐδὲ ἁπλῶς νὰ τήν συλλάβω, Τὶ εἴδους προληπτικὴ ἐνέργεια κατὰ τοῦ Τύπου εἶναι αὐτὴ ἡ ἐνέργεια, ἡ ὁποία ἀποσκοπεῖ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν δικαιοσύνην, νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν δημοσίαν ἠθικὴν τῆς Χώρας; Αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὴν ἀντισυνταγματικότητα καὶ ἄν τὴν ἐνόουν ἐγὼ θὰ τὴν διέπραττον, ἀλλὰ δὲν ἠμπορῶ, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲ ἁπλῶς νὰ τὴν ἐννοήσω. Ἤκουσα τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ἐνῶ ἰσχυρίζομαι ὅτι ἔχω μίαν τινά εὐχέρειαν εἰς τὴν διαπραγμάτευσιν συνταγματικῶν ζητημάτων, δὲν δύναμαι, κύριοι, νὰ τὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα. Τόσον πολὺ εἶναι ἀκατανόητα ὥστε δὲν ἠμπορῶ νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Διατί εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἀντισυνταγματικὸν ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη νὰ ἐργασθῇ ἐν ἀληθείᾳ νὰ ἐργασθῇ ἀνεπηρεάστως, νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν δημοσίαν τάξιν καὶ τὴν δημοσίαν ἠθικὴν, δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν οὐδὲ ἴχνος ἀντισυνταγματικότητος. Ἡ κοινὴ πεῖρα εἶναι αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἐξέθεσα. Τὰ μεγάλα συμφέροντα τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετηθοῦν εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξα. Θὰ στερηθῇ τόλμης καὶ ἀποφασιστικότητος ἡ Βουλὴ ἐνώπιον τόσον μεγάλου καὶ ἱερωτάτου καθήκοντός της, ἐὰν δὲν συμπληρώσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 35 κατὰ τὰς ὑποδείξεις μας, ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ὅπως ρητῶς λέγεται εἰς τὴν ἔκθεσιν, αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα εἶναι τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχουν ἄλλου εἴδους ἐπιχειρήματα διά νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὰς λῃστρικὰς δημοσιεύσεις. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 38, τοῦ πρῴην 46, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπίσης ἠκούσθη ἀντισυνταγματικότης ἔξωθι τῆς Βουλῆς.

§151Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔσωθεν.

§152Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πιθανὸν, ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ τὸ εἴπω διότι δὲν θέλω. Ἐν τούτοις προκειμένου περὶ δημοσιευμάτων ἀφορώντων τὸν ἰδιωτικὸν βίον ἢ ὑπαγομένων εἰς τὰ περὶ ἀσέμνων δημοσιευμάτων, ἐὰν μία ἐφημερὶς ἤθελεν παραπεμφθῇ εἰς δίκην ἀνεξαρτήτως τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ ἰσχυόντων, τὰ ὁποῖα βεβαίως εἶναι σεβαστά, ἂς τὸ συζητήσωμεν ἡμεῖς τὸ πρᾶγμα ὡς κυρίαρχον σῶμα πολιτικὸν ἐδῶ: Θὰ εἶναι ἢ δὲν θὰ εἶναι ἀπρεπὲς νὰ ἐξακολουθοῦν δημοσιεύματα διὰ τῶν ὁποίων ἐπικρίνονται παραπεμπτικὰ βουλεύματα; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφήσωμεν μίαν ἐφημερίδα ἡ ὁποία ἔχει παραπεμφθῇ εἰς δίκην, μὲ τεραστίους τίτλους μὲ ἠχηρώτατα δημοσιεύματα νὰ ἐπικρίνῃ τὴν δικαιοσύνην, νὰ διαστρέφῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ κατηγορητηρίου; πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀποδεχθῶμεν ἀνθρωπίνως μὲ πρακτικήν τινα στοιχειώδη ἀντίληψιν ὅτι αὐτὸ εἶναι μεγάλη ἀσέβεια; Νὰ δικασθῇ. Ἐὰν ἀθῳωθῇ ἔχει ὅλον τὸν καιρὸν νὰ προβῇ εἰς κατηγορίας καὶ ἐπικρίσεις, ἐνῷ προηγουμένως ἡ διαταγὴ τῆς πολιτικῆς ὅπως εἰσαχθῇ εἰς δίκην, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ εἶναι σεβαστή; Ἔχω μίαν ἀντίληψιν, κύριοι, ἡ ὁποία προσωπικῶς δὲν μὲ συμφέρει, ὅτι εἰς τὰς Βουλὰς ζητήματα τοιαῦτα δὲν πρέπει πάντοτε νὰ παρουσιάζωνται ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ἐπιστημόνων ὡς θέματα κάποιας λεκανομαντίας τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ θίγουν εἰμὴ εἰδικοὶ διότι θὰ εἶναι ἱερόσυλοι. Εἰς τὴν Βουλὴν δὲν νομοθετοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λεπτομερειῶν τὰς ὁποίας γνωρίζουν οἱ εἰδικοί. Εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς πρακτικῆς ἀντιλήψεως, ἀντιλήψεως δημιουργηθείσης ἀπὸ τὴν καθημερινὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἐμφανίζει, τὴν ὁποίαν σχηματίζει μία πραγματικότης τῆς ὁποίας ἔχουν ἀντίληψιν σαφῆ οἱ ἀντιπρόσωποι ἑνὸς Κράτους. Καὶ ἐρωτῶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ: Ἔχουν ἢ δὲν ἔχουν τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὅταν ἡ πολιτεία παραπέμπῃ ἕνα εἰς δίκην, ἐπειδὴ ὁ ἕνας ἐκεῖνος, διότι συνέβη νὰ ἔχῃ μίαν ἐφημερίδα, διὰ σειρᾶς δημοσιευμάτων διαπομπεύει καὶ κλονίζει αὐτὴν τὴν διαταγὴν τῆς Πολιτείας, ἔχουν ἢ δὲν ἔχουν τὴν ἀντίληψιν ὅτι αὐτὴ εἶναι ἀσέβεια πρὸς τὸ Κράτος; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς λέγουν ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸν νὰ πλήξωμεν τὴν ἀσέβειαν κατὰ τῆς πολιτείας, τὴν ἀσέβειαν διὰ τὴν κυριωτάτην πρᾶξιν μιᾶς Πολιτείας; Διότι τὶ ἄλλο εἶναι κυριώτερον ἀπὸ τὴν λειτουργίαν τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης; Διότι δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ἀξιόλογα ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις θὰ εἶναι μίαν ἡμέραν ζήτημα τῆς ἰδιωτικῆς ζωῆς. Δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι οἱ στρατοὶ θὰ καταργηθοῦν, ἂν πραγματοποιηθοῦν τὰ ὀνειροπολήματα τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, τὰ ὁποῖα ἐγὼ δὲν ἀποδέχομαι. Δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ ὅτι θὰ ἐκλείψουν πολλαὶ ἄλλαι λειτουργίαι τοῦ Κράτους, ἀλλὰ εἶναι ἀδύνατον νὰ συλλάβουν τὴν ἰδέαν τοῦ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχῃ Κράτος καὶ δὲν θὰ ἔχῃ ποινικὴν δικαιοσύνην μὲ τὰς βοηθητικάς της ὑπηρεσίας. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶναι ἡ κυριωτέρα λειτουργία τῆς πολιτείας. Ὅταν ὑπάρχει λοιπὸν μία ἀσέβεια κατὰ τῆς κυριωτέρας λειτουργίας τοῦ Κράτους, ἔρχονται καὶ μᾶς λέγουν ὅτι: ἂν πλήξητε τὴν ἀσέβειαν, ἀσεβεῖτε εἰς τὸ σύνταγμα. Διατὶ ἀσεβοῦμεν; Τὶ πράττομεν καὶ ἀσεβοῦμεν εἰς τό Σύνταγμα; Ἡ διαφορά μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν εἶναι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, σχετικῶς πρὸς τὸ σύνταγμα βέβαια, ὅσον ἀφορᾷ τὴν 2αν καὶ 4ην παράγραφον. Διότι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ δημοσιεύματα αὐτά εἶναι δημοσιεύματα ἀφορῶντα τὴν δημοσίαν ζωὴν ἐκδηλουμένην ὑπὸ δημοσίων λειτουργῶν, εἶναι δημοσιεύματα ἀναγόμενα εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ κακουργοδικείου. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 41.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον 38 θὰ διαγραφῇ ἡ παράγραφος 4η.

§154Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ ἄρθρον 38 τῆς ἐπιτροπῆς, συντεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 389 τοῦ σχεδίου τοῦ πρακτικοῦ κώδικος, εἶναι σαφέστερον καὶ πληρέστερον ἀπὸ τὸ ἄρθρον τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Ἐπιτροπῆς, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Γιαννοπούλου συνετάξαμεν τὸ ἄρθρον 38 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 389 τοῦ σχεδίου τοῦ κώδικος. Θέλω κύριοι συνάδελφοι, νὰ συζητήσω διὰ τὸ ἄρθρον 40 τοῦ κυβερνητικοῦ σχεδίου, τοῦ ἀνατυπωθέντος προκειμένου περὶ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς. Θέλω δὲ νὰ συζητήσω περὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἀκόμη περισσότερον διὰ δύο λόγους, διότι γενομένης ψηφοφορίας ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὀκτὼ ἐτάχθημεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω πρὸ ὑμῶν, ὀκτὼ δὲ ἐτάχθησαν κατὰ τῆς προτάσεως αὐτῆς. Δύναμαι δὲ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν ὅτι μὲ συνήντησαν διευθυνταὶ ἐφημερίδων καὶ μοῦ ὡμολόγησαν ὅτι δὲν τὴν ἔχουν ἐννοήσει τὴν πρότασιν, διότι ἐὰν τὴν εἶχον ἐννοήσει θὰ τὴν ἀπεδέχοντο. Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰς ἐφημερίδας νὰ δημοσιεύσουν ὁλόκληρον ἢ νὰ μὴ δημοσιεύσουν καθόλου—καὶ ἂν ἀποδέχωνται τὴν δημοσίευσιν νὰ ἀμείβωνται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν θὰ παρέχουν πρὸς τὸ Κράτος ἀπὸ τὸν λαόν—δελτίον τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς, δελτίον κατὰ πᾶν τὸ δυνατὸν Συνταγματικόν, ἀλλὰ δελτίον ὁμοιόμορφον, δελτίον συντασσόμενον ἀπὸ ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς διὰ τοὺς ὁποίους θὰ ἀπαιτηθοῦν ἐξαιρετικὰ προσόντα. Αἱ ἐφημερίδες δὲν θὰ στερηθοῦν καμμίαν ἐλευθερίαν. Θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθοῦν τὴν δημοσίευσιν αὐτήν. Θὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ δημοσιεύουν ὄχι ἀπὸ τὸ ἐπίσημον δελτίον ἀλλὰ νὰ δημοσιεύουν καὶ ἰδικά των πρακτικὰ σχόλια, ὅσα θέλουν καὶ θὰ ἔχουν πᾶσαν ἐλευθερίαν. Ἀλλὰ ὁ λαός πρέπει νὰ ἔχῃ ἓν δελτίον ἐπισήμου προελεύσεως, ἕνα δελτίον ὁμοιόμορφον εἰς τὰς ἐφημερίδας, χωρὶς παραλείψεις, χωρὶς πολλὰς διαστροφάς, χωρὶς μεροληψίας.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκειται νὰ ἐπιτύχετε αὐτὴν τὴν δημοσίευσιν χωρὶς νὰ πληρώνῃ τὸ δημόσιον, δὲν ὑποθέτω νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§156Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ πληρώσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ πληρώσῃ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖται. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσῃ νὰ ἀναγινώσκῃ περιλήψεις μέν, ἀλλὰ πιστὰς καὶ ἀμερολήπτους, ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δημοσιεύονται αὐταὶ αἱ συζητήσεις εἰς βιβλία ἀπὸ τὴν Βουλήν, καὶ ἂν θέλῃ ὁ λαὸς ἂς τὰ πάρῃ νὰ τὰ διαβάσῃ.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§159Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἐπεδοκίμασεν ἡ Βουλή, κ. Πρόεδρε.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ εἶδον, ἀλλὰ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πληρώσωμεν.

§161Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ δαπάνη ἡ ὁποία θὰ ἀπαιτηθῇ εἶναι δαπάνη σχεδὸν μηδαμινή. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἐκάμαμεν δὲν θὰ φθάσῃ τὸ 1½ ἑκατ. δραχμῶν.

§162Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μάθῃ τὴν ἀλήθειαν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς· δὲν εἶναι πολλά.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀπαιτηθοῦν περισσότερα ἑκατομμύρια.

§164Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Αἱ συνεδριάσεις ἑκάστης συνόδου δὲν ὑπερβαίνουν τὰς 100. 100 λοιπὸν θὰ εἶναι αἱ δημοσιεύσεις ἑκάστου ἔτους. Πόσο θὰ κοστίζῃ ἑκάστη δημοσίευσις; Θὰ κοστίζῃ 2000 δραχμάς, ἤτοι ἔχομεν 200 χιλ. δραχμές· ἔχομεν 10 ἐφημερίδες ἴσον 2 ἑκατομμύρια.

§165Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Δὲν σᾶς φοβίζει τὸ γεγονὸς αὐτὸ; Θὰ πληθύνῃ τὰς ἐφημερίδας.

§166Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι. Ἡ δημοσίευσις θὰ γίνεται μόνον ἀπὸ τὰς πρωϊνὰς καθημερινὰς ἐφημερίδας τῆς τῆς πρωτευούσης, διότι αἱ ἐφημερίδες αἱ μεγάλαι τῶν Πατρῶν καὶ Θεσσαλονίκης δημοσιεύουν πρακτικά ταὐτοχρόνως μὲ τὰς ἐφημερίδας τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ πρακτικὰ τηλεγραφούμενα ἢ τηλεφωνούμενα, ὥστε ἡ δημοσίευσις θὰ γίνεται ἀπὸ τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας τῆς πρωτευούσης. Αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ εἶναι, ὅπως θὰ εἴπωμεν παρὰ κάτω, ὀργανισμοὶ κολοσσιαῖοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἀμοιβὴ αὐτὴ δὲν ἔχει σπουδαίαν σημασίαν, τὸ λέγω δὲ αὐτὸ διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν διακοπὴν διότι ἀμοιβὴ τοιαύτη τῶν διακοσίων χιλιάδων δρχ. κατ’ ἔτος, τὸ πολὺ, εἶναι κονδύλι διὰ μίαν ἐκδιδομένην ἐφημερίδα πρωϊνὴν τῆς πρωτευούσης γελοῖον. Πρὸ ἡμερῶν ἐξεδόθη ἡ ἐφημερὶς «Πρώτη», μία δὲ ἄλλη ἐφημερὶς διὰ νὰ τῆς κάμῃ ἀνταγωνισμὸν ἐδαπάνησεν εἰς δύο Κυριακὰς δραχ. 200 χιλιάδας. 100 χιλιάδες τὴν πρώτην Κυριακὴν ἐπὶ τῇ προϋποθέσει ὅτι θὰ ἐξεδίδετο ἡ «Πρώτη»—ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐξεδόθη λόγῳ φθορᾶς εἰς τὰ μηχανήματά της—καὶ 100 χιλιάδες τὴν ἑπομένην Κυριακήν. Ἀντιλαμβάνεσθε λοιπὸν ποῖαι εἶναι αἱ πρόσοδοι καὶ δαπάναι τῶν μεγάλων πρωϊνῶν ἐφημερίδων. Εἶναι λοιπὸν δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς τοιαύτης ἀμοιβῆς νὰ ἀποφασισθῇ ἡ ἔκδοσις μιᾶς καθημερινῆς ἐφημερίδος ἐν Ἀθήναις; Βεβαίως ὄχι. Ἡ πρότασις, κύριοι συνάδελφοι εἶναι σοβαρωτάτη καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ ἀσκήσητε ὅλην τὴν ἠθικήν σας ἐπιρροὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀσχοληθῇ καὶ νὰ διαγνώσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς περὶ τοῦ θέματος καὶ νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι σκόπιμος καὶ νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Διότι τὸ σήμερον συμβαῖνον εἶναι πρᾶγμα, δι’ ἐμὲ, ἀπολύτως ἀφόρητον καὶ ἀπαράδεκτον. Προχθὲς ἀκόμη ἐκάμαμεν ἐδῶ μίαν σοβαρωτάτην συζήτησιν περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ Κοινοβουλίου, περὶ τοῦ κύρους τοῦ Κοινοβουλίου, περὶ τῆς ἠθικῆς ἀκεραιότητος τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ λαοῦ. Παρατηρήσατε σήμερον τὰς ἐφημερίδας, ἀναγνώσατε τὰ πρακτικὰ καὶ θὰ ἀντιληφθῆτε ὅτι οὔτε τὰ οἰκτρότερα ράκη τῆς σπουδαιοτάτης ἐκείνης συζητήσεως περιλήφθησαν εἰς τὰς στήλας αὐτῶν. Δι’ ὅσων λέγω δὲν ἀπαγγέλλω μομφὴν κατὰ τῶν ἐφημερίδων ὅπου καὶ ὅταν θέλω νὰ ἀποδώσω μομφὴν θὰ ἐνθυμοῦμαι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπα εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου μου ὅτι «ἱερὰ ἄγκυρα εἶναι ἡ παρησία ἐν τοῖς μεγίστοις». Δὲν θέλω λοιπὸν ν’ ἀπαγγείλω μομφὴν διότι τὰ συντασσόμενα πρακτικὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, χρήσιμα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῆς, εἶναι πολὺ ἐκτεταμένα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιεύωνται εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ συμβαίνει καί ἕνα ἄλλο: νὰ δημοσιεύωνται ὡρισμέναι ἀγορεύσεις ἐστενογραφημέναι. Ἡ ἀκουστικὴ ἀπὸ τοῦ θεωρείου ἐκείνου, τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐδοκίμασα προσωπικῶς, εἶναι ἀθλία. Δὲν δύνανται οἱ δημοσιογράφοι νὰ ἀκούουν τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς. Θὰ ἦτο ἀπολύτως ἐπιβεβλημένον νὰ τοὺς ἔχωμεν ἐδῶ, κάτω τοῦ βήματος. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δημοσιεύουν τόσα πράγματα τὰ ὁποῖα συζητοῦνται ἐδῶ, καὶ νὰ ἔχουν σαφῆ ἀντίληψιν τῶν συζητήσεων; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχετε ὅλοι τὴν ἀντίληψιν ὅτι διεξήχθησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πολλάκις συζητήσεις σπουδαιόταται, συζητήσεις ἀφορῶσαι τὰ μέγιστα καί κυριώτατα συμφέροντα τοῦ λαοῦ. Καὶ ὅμως τῶν συζητήσεων αὐτῶν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς δὲν ἔλαβεν οὐδεμίαν γνῶσιν. Βέβαια τὸ ντουέτο μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καί τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δημοσιεύεται ἐν πλάτει εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ αὐτὸ τὸ ντουέτο δὲν εἶναι τὸ ἅπαντον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἔχει συμφέρον νὰ πληροφορῆται καὶ νὰ μανθάνῃ ποῖον εἶναι τὸ ἔργον ὅλων τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ, διὰ νὰ σχηματίζῃ ὑπόληψιν καὶ ἀφωσίωσιν ὄχι εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Α ἢ Β ἢ τοῦ Γ πολιτικοῦ ἀνδρός, ἀλλὰ διὰ νὰ ἀποκτήσῃ καὶ ἀφωσίωσιν καὶ ἀγάπην καὶ ὑπόληψιν καὶ ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸ σύνολον τῶν ἀντιπροσώπων του, πρὸς τὸ θεσμὸν τοῦ Κοινοβουλίου, πρὸς τὸ πολίτευμα τῶν Φιλελευθέρων.

§167Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ κύριοι, μίαν φορὰν εἶχον ἕνα πελάτην ὁ ὁποῖος ἦτο ἀντιπρόσωπος, ἢ ἔγραφε μᾶλλον τὰ πρακτικὰ τοῦ τόπου τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ δημοσιευθοῦν τὴν ἑπομένην. Ἤρχετο λοιπὸν πρὸς ἐμὲ παραπονούμενος διὰ πολλὰ ζητήματα, καὶ τοῦ εἶπα νὰ μὴ ἐργάζηται πολύ; «Πῶς μπορῶ: ἔχω πολλὴν ἐργασίαν» μοῦ λέγει. «Τὴν νύχτα τὶ κάνεις; τοῦ λέγω. «Γράφω τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς διὰ 4 ἐφημερίδες». Τοῦ λέγω «ἕνα θὰ γράφῃς καὶ θὰ κάνῃς 4 ἀντίγραφα». «Σὲ γελάσανε—μοῦ λέγει.— Ἡ ἐργασία εἶναι ὅλη τὴν νύκτα, διότι σὲ κάθε ἐφημερίδα πρέπει νὰ δώσω ἕνα ἰδιαίτερον ἀντίγραφον». Αὐτὴ εἶναι, κύριοι, ἡ κατάστασις τῶν δημοσιογραφικῶν πρακτικῶν τὰ ὁποῖα δημοσιεύονται εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§168Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐλπίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ συνεννόησις μεταξὺ πολυαρίθμου ὁμάδος βουλευτῶν νὰ συντάξωμεν καὶ νὰ συνυπογράψωμεν τροπολογίαν, προσθήκην εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἔρχομαι λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἀφορῶν τὰς δικονομικὰς διατάξεις. Ἐάν, κύριοι συνάδελφοι, συνέβαινε νὰ μὴ προεδρεύῃ τῆς Κυβερνήσεως ἐκεῖνος ποὺ προεδρεύει αὐτῆς ὁ τὰ πάντα τολμῶν καὶ τὰ πάντα ἐπιχειρῶν τόσον ἀξιεπαίνως, ἀλλ’ ὑπῆρχε πολιτικὸς ἀνὴρ ὁ ὁποῖος θὰ ἐπολιτεύετο κατὰ τρόπον τινὰ δειλότερον καὶ ἐνεφάνηζεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον ὑπὸ τὸν μετριόφρονα τίτλον «μεταρρυθμίσεις τινες τῆς πολιτικῆς δικονομίας καὶ περιελάμβανε τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἄλλας τινὰς διαρρυθμίσεις δικονομικάς, μολονότι ἀντιλαμβάνεσθε ἐπὶ τόσας ὥρας, πόσον ἔχω ἐνθουσιασμὸν διὰ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐψήφιζον μὲ ἐνθουσιασμὸν καὶ πλήρη ἱκανοποίησιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο διότι θὰ μᾶς ἔσωζεν αὐτὸ, κυριώτατα ἀπὸ τῶν καταχρήσεων τοῦ Τύπου, εἰς μέγιστον βαθμόν. Τὸ κυριώτερον μέρος τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ κεφάλαιον τοῦτο τῶν δικονομικῶν διατάξεων. Διότι δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε καθόλου, οὔτε ἡ συμπολίτευσις οὔτε ἡ ἀντιπολίτευσις, ὅτι τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον συνέβαινε παρ’ ἡμῖν δὲν ἦτο κυρίως ἡ κατάχρησις τῆς ἐλευθεροτυπίας, δὲν ἦσαν τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα διεπράττοντο, τὸ κακὸν ἦτο ὅτι αἱ ἀξιόποινοι πράξεις τοῦ Τύπου δὲν ἔφθαναν μέχρι τοῦ ἀκροατηρίου. Διατὶ συμβαίνει τοῦτο; Διὰ τὰ χάσματα, διὰ τὰς ἀτελείας τῆς ποινικῆς δικονομίας. Δὲν συμβαίνει τοῦτο μόνον διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ Τύπου. Τὸ βεβαιώνω τοῦτο μὲ ὅλον τὸ κῦρος τὸ ὁποῖον μοῦ δίδει ἡ ἐπὶ μακρὸν ἄσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός μου Ὁσάκις ἠθελήσαμεν νὰ παρατείνωμεν μίαν ποινικὴν γενικὴν ὑπόθεσιν, οἱανδήποτε, τὸ κατωρθώσαμεν πάντοτε. Μᾶς παρεῖχε πᾶσαν εὐχέρειαν ἡ δικονομία. Τὸ ἐπράττομεν πάντοτε διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ Τύπου, διότι ἦσαν ὑποθέσεις ἐνδιαφέρουσαι. Δὲν εἶναι εἰς βάρος τοῦ Τύπου τούτου αἱ προσφυγαί, αἱ ἀνακοπαί, αἱ ἀναβολαί, αἱ ψευδεῖς κοινοποιήσεις, τοῦτο, ἐκεῖνο, τὸ ἄλλο, πλεῖστα ὅσα μέσα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀκόμη περισσότερον ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, δύναται νὰ μαρτυρήσῃ ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ὁσάκις ἠθελήσαμεν, ὁσάκις ὑπῆρξαν περιπτώσεις νὰ θέλωμεν νὰ διακινώσωμεν μίαν ποινικὴν ὑπόθεσιν, τὸ κατωρθώσαμεν. Αἱ διατάξεις εἶναι σπουδαιόταται. Ὁ Τύπος θὰ δίδῃ λόγον, καὶ ὅταν θὰ δίδῃ λόγον καὶ οἱ ἀδικούμενοι θὰ ἱκανοποιοῦνται καὶ ὁ Τύπος θὰ παρεκτρέπεται ὀλιγώτερον. Διότι δὲν πρόκειται περὶ ἀτομικῶν πράξεων καὶ ἑπομένως εἰς μίαν τινὰ ἐξύβρισιν, εἰς μίαν τινὰ δυσφήμησιν ὅταν κανεὶς συλλογίζηται ὅτι δὲν πρόκειται νὰ φθάσῃ εἰς δίκην, εὑρίσκεται δὲ ὑπὸ τὸ κράτος εἴτε ἐνθουσιασμοῦ εἴτε παραφορᾶς εἴτε ἐξυπηρετήσεως συμφέροντός τινος πολιτικοῦ παρασύρεται εὐκολώτερον. Ἐνῷ ὅταν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν θὰ εἶναι ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου θὰ κρατῇ τὴν πέννα του μετὰ μεγαλειτέρας προσοχῆς. Δὲν γνωρίζω ἑπομένως πόσον θὰ μᾶς ἐπηρεάσουν αἱ συζητήσεις ἐκ μέρους τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς, ὅπως μᾶς ἐπηρέασαν λίαν ὠφελίμως ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ἀλλ’ εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦτο περὶ τῶν δικονομικῶν διατάξεων ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς παρακαλῶ καὶ συνιστῶ νὰ εἶναι ἄκαμπτος. Νὰ μὴ δεχθῇ καμμίαν τροποποίησιν, νὰ μὴ κάνῃ καμμίαν ὑποχώρησιν, διότι δὲν πρόκειται ἐπὶ τέλους περὶ οὐσιαστικῆς διατάξεως. Πρόκειται τὰ ἀδικήματα τὰ ὁποῖα ἀληθῶς θὰ γίνωνται, ἀληθῶς καὶ νὰ δικάζωνται. Οἱ ἀξιότιμοι κ, κ. συνάδελφοι οἱ ἐκ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, προέβαλον μίαν ἄλλην ἀντισυνταγματικότητα, ἀφορῶσαν τὸ ἄρθρον 62 τοῦ Κυβερνητικοῦ σχεδίου ὡς ἀνετυπώθη. Νομίζουν ὅτι ἡ ἐπίθεσις ἡ ἐκ μέρους τοῦ Τύπου κατὰ δημοσίων ἀνδρῶν ἀνηκόντων εἰς ξένον Κράτος, εἶναι πρᾶξις ἀφορῶσα τὴν δημοσίαν ζωὴν καὶ ἑπομένως δικάζεται μόνον ὑπὸ τοῦ Κακουργοδικείου. Δὲν νομίζω ὅτι εὐσταθεῖ ἡ ἀντισυνταγματικότης αὕτη. Νομίζω ὅτι καὶ τὸ δημόσιον δίκαιον τὸ Ἑλληνικὸν, εἶναι δίκαιον ἐσωτερικόν, ἀφορᾷ δὲ τοὺς Ἕλληνας καὶ οὐχὶ τοὺς ἀλλοδαπούς. Καὶ ἑπομένως προκειμένου περὶ τῶν ἀδικημάτων κατὰ τῶν ἀλλοδαπῶν δυνάμεθα ἐν πάσῃ ἐλευθερίᾳ νὰ καθορίσωμεν τὴν ἁρμοδιότητα τὴν δικαστικήν. Δὲν χρειάζεται νὰ εἴπω οὐδὲν περισσότερον. Ἀξίζει τὸν κόπον, δὲν πρόκειται περὶ λεπτομερίας ἀξίζει τὸν κόπον λέγω, ν’ ἀσχοληθῶμεν περὶ τῆς αʹ καὶ τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 64. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἀποδεχθῇ τὴν αʹ παράγραφον. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου προσωπικὴν γνώμην δὲν ἔπρεπε νὰ δεχθῇ, εἰμὴ τὴν τελευταίαν παράγραφον. Ἐὰν πάσῃ περιπτώσει δὲν πρέπει ν’ ἀνοίξωμεν διάπλατα τὰς θύρας ὅπως τὸ ἀκυρωτικὸν εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ πραγματικοῦ μέρους τῶν ὑποθέσεων. Εἶναι μία δικαίωσις διὰ τὴν ἐπιστήμην, εἶναι μία εὐτυχία διὰ τοὺς σημερινοὺς λαοὺς ὁ καθορισμὸς τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἀκυρωτικοῦ. Τρίτος βαθμὸς δικαιοδοσίας εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν πραγματικῶν στοιχείων δημιουργεῖ μίαν ἀκαταστασίαν εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, δημιουργεῖ μίαν ἀνυποληψίαν ἕνεκα τῆς ἀκαταστασίας αὐτῆς εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων. Προέρχεται ἐκ τούτου καὶ ἄλλο μέγα κακὸν, ὅτι διαιωνίζεται ἡ ὑπόθεσις. Εἶναι δὲ μεγάλη ἀρετὴ διὰ τὴν ποινικὴν δικαιοσύνην νὰ λειτουργῇ ταχέως.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὡς παρ’ ἡμῖν.

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὡς παρ’ ἡμῖν μέχρι τοῦδε, ἀλλὰ ἐλπίζομεν ὅτι ὑπὸ τὴν προεδρίαν σας, κ. Πρόεδρε, καὶ ὑπὸ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων ταχέως θὰ λειτουργήσῃ ταχύτερον καὶ ἀσφαλέστερον. Καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τουλάχιστον τὸν περιορισμὸν εἰς τὴν μίαν ἐκ τῶν δύο διατάξεων. Ἐγὼ θὰ ἔλεγον, νὰ κρατήσωμεν τὴν τελευταίαν παράγραφον, διότι ἔχομεν τὴν σχετικὴν νομολογίαν περὶ τούτου, ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος πολλάκις ἀπεδέχθη τὸ πραγματικὸν μέρος ὡς καθωρίζετο ὑπὸ τῆς ἀποφάσεως, ἀλλὰ ἐφήρμοσεν ἄλλον νόμον ἢ ἄλλην διάταξιν τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου νὰ ὑπαγάγῃ εἰς τὴν προσήκουσαν διάταξιν τὸ πραγματικὸν μέρος. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ αʹ διάταξις, τὸ θεωρῶ δὲ τοῦτο οὐχὶ λεπτομέρειαν ἀλλὰ σοβαρὸν καὶ σπουδαῖον.

§171Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἴδιον λέγομεν.

§172Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ναὶ αὐτὸ λέγω. Δέχομαι τὴν τελευταίαν παράγραφον. Δὲν δέχομαι ὅμως τὴν πρώτην διότι θὰ προκαλέσωμεν καταχρήσεις, θὰ ἀνοίξωμεν ἐντελῶς τὴν θύραν εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς πραγματικότητος. Ἐναβρύνεται ἡ ἐπιτροπή, κύριοι, καὶ ζητεῖ ἔπαινον ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι ἀπὸ τὸ ἄρθρον 66 τοῦ νῦν Κυβερνητικοῦ σχεδίου ἀπήλειψε τὴν διάταξιν περὶ ἀναιρέσεως ἀπό τινων ἀποφάσεων. Πολιτικὸς τῆς Ἀγγλίας μέγας, ἱστορικὸς μέγιστος, ὁ Μακώλεϋ, νομίζει ὅτι μόνον τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ εἶναι ἡ ὑψηλὴ ἀρετὴ μετ’ ἐπιεικείας νὰ ἀποβλέπῃ πρὸς τοὺς κατηγορουμένους. Δὲν εἶναι ἀρετὴ μόνον τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ. Εἶναι ἀρετὴ ὅλων τῶν ἀξίων καλλιτέρας τύχης λαῶν. Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι οἱ ἔχοντες ἀρετήν καὶ ὑγειᾶ ἠθικὴν συγκρότησιν σέβονται τὸ ὑπάρχον περισσότερον ἀπὸ τὸ μή ὑπάρχον, ἔστω καὶ ἂν κακῶς ἔπαυσε νὰ ὑπάρχῃ. Ἀποβλέπουσι μὲ μίαν ἐπιείκειαν οἱ λαοὶ πρὸς τὸν κατηγορούμενον, διότι θέλουσι νὰ ἐλπίζωσιν ὅτι εἶναι ὑγιὲς μέλος τῆς κοινωνίας τὸ ὑπάρχον· καί ἑπομένως ἡ συνείδησις ἡ ἠθικὴ πρέπει νὰ εἶναι ἀκμαία καὶ οὐχὶ μόνον ἡ νομικὴ συνείδησις, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πειραιῶς συνάδελφος κ. Πριμίδης, ὅταν συζητεῖται ἡ ἀναίρεσις ἀθωωτικῶν ἀποφάσεων. Ὅταν τὸ δικαστήριον τῆς οὐσίας εἰπῇ «ἀθῶος ὁ κατηγορούμενος», αἰσθάνεται ἕνα κλονισμόν ὁ ἠθικὸς ἄνθρωπος ὅταν πρόκειται νὰ ἀναιρεθῇ αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀθωώσεως. Καὶ ἑπομένως καλῶς ἀπηλείφθη ἡ διάταξις αὐτή. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν περιμάχητον διάταξιν περὶ τῶν ἀστικῶν εὐθυνῶν. Ἐπρόκειτο, κύριοι, ὡς εἶχε τὸ νομοσχέδιον πρότερον καὶ ὡς ἔχει καὶ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ εὐθύνωνται οἱ ἰδιοκτῆται τυπογραφείων καὶ τυπογραφικῶν πιεστηρίων εἰς τὰς ἀστικὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰ δικαστικὰ ἔξοδα κλπ. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, τὸ ὁποῖον ὑποθέτω ἀνεγνώσατε, ὅτι ἀπεδέχθημεν νὰ ἐξαιροῦνται τὰ τυπογραφεῖα καὶ πιεστήρια εἰς τὰ ὁποῖα ἐκτυποῦνται βιβλία, ἐκτυποῦνται ἐπιστημονικὰ περιοδικὰ καὶ καλλιτεχνικὰ περιοδικά. Ἐδέχθημεν νὰ δοθῇ προθεσμία 6 μηνῶν, θὰ ἐστέργομεν δὲ καὶ εἰς προθεσμίαν ἑνὸς ἔτους νὰ διακανονισθοῦν τὰ ζητήματα μισθώσεως μεταξὺ ἐκδοτῶν ἐφημερίδων καὶ ἰδιοκτητῶν πιεστηρίων καὶ τυπογραφείων, ἐδέχθημεν νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ λύσῃ μονομερῶς τὴν μίσθωσιν ὁ ἰδιοκτήτης τυπογραφείου ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως Κακουργιοδικείου ἢ Πλημμελειοδικείου καὶ μετὰ δευτέραν ἀπόφασιν Κακουργιοδικείου ἀκόμη. Καὶ ὅταν ἐδέχθημεν ὅλας αὐτὰς τὰς διατάξεις, περὶ τίνος ἐπρόκειτο; Ἐπρόκειτο μήπως, κύριοι συνάδελφοι, περὶ τῶν μεγάλων ἐφημερίδων, περὶ τῶν ὁποίων κυρίως πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα;

§173Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κυρίως; Διατί;

§174Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι αὐταὶ εἶναι τὰ κύρια ὄργανα τῆς Κοινῆς Γνώμης.

§175Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αἱ ἐπαρχιακαὶ ἐφημερίδες;

§176Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ πεισθῆτε περὶ αὐτοῦ, διότι κατὰ τὸ πλεῖστον, σχεδὸν κατὰ τὰ 9)10, ὅλαι αἱ μεγάλαι ἐφημερίδες ἔχουν τυπογραφεῖα καὶ πιεστήρια.

§177Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ μετὰ τὴν ἐγκατάλειψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἀπόψεως αὐτῆς, ἐπιμένει;

§178Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προσωπικῶς ἐγώ.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς γίνῃ συζήτησις ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ θὰ εἶναι χρήσιμον. Θὰ γίνῃ ἄλλως τε καὶ ἐκ μέρους ἡμῶν, διότι δὲν θέλω ἔστω καὶ προσωρινῶς νὰ νομισθῇ ὅτι ἐπροτείναμεν διατάξεις ἀνελευθέρους. Θὰ σᾶς ἀποδείξω δέ, ὅτι τὸ προστεθὲν παρ’ ἡμῖν ἰσχύει καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτι ὁ τυπογράφος εἶναι ἀπολύτως ὑπεύθυνος διὰ τὰς πολιτικὰς ἀποζημιώσεις.

§180Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω τὸ ζήτημα οὐσιαστικῶς καὶ μετὰ ταῦτα θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν Συνταγματικὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ. Οὐσιαστικῶς, λοιπόν, δὲν πρόκειται περὶ τῶν μεγάλων ἐφημερίδων, διότι αὗται κατὰ τὰ 9)10 ἔχουν τυπογραφεῖα καὶ πιεστήρια, ἀλλὰ καὶ διότι προκειμένου περὶ τῶν μεγάλων ἐφημερίδων δαπάνη 50–80 χιλιάδων δραχμῶν δὲν εἶναι δαπάνη ἡ ὁποία θὰ σταματήσῃ τὸν βίον αὐτόν. Αἱ μεγάλαι ἐφημερίδες εἶναι γνωστόν, ὅτι ὀφείλουν εἰς τὰ πρακτορεῖα τῆς πωλήσεώς των συχνὰ 500– 800 χιλιάδας ἢ καὶ ἑκατομμύριον, καὶ τὰ ὀφείλουν καλῶς καί πρεπόντως καὶ ἀξιοπρεπέστατα, διότι αἱ δαπάναι αὐτῶν εἶναι τεράστιαι. Λοιπὸν τὸ λεγόμενον ὅτι οὐσιαστικῶς θὰ κλονισθῇ ἡ ὕπαρξις τῶν μεγάλων ἐφημερίδων, ὅτι θά διακινδυνεύσῃ ἡ ἐφ’ ἑξῆς ἔκδοσις αὐτῶν εἶναι παντελῶς ἀσύστατον. Ἀλλὰ περὶ τίνος πρόκειται ἐφ’ ὅσον μάλιστα ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τυπογραφείου μετὰ μίαν καὶ δευτέραν ἀκόμη ἀπόφασιν θὰ λύῃ μονομερῶς τὴν μίσθωσιν; Πρόκειται, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀδίστακτον ἀντίληψιν καὶ γνώμην, περὶ πλήθους ἐντύπων τὰ ὁποῖα κυκλοφοροῦν ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα, αἱ δαπάναι τῶν ὁποίων προέρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, καὶ τὰ ὁποῖα δηλητηριάζουν καὶ τὸ πολιτικὸν φρόνημα καὶ τὰ ἠθικὰ συναισθήματα τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δηλητηριάζουσι καὶ τὴν ὀρθοφροσύνην αὐτοῦ καὶ τὴν φιλοπατρίαν αὐτοῦ καὶ τὴν ἀφοσίωσίν του εἰς τὴν θρησκείαν του καὶ τὰς κοινωνικάς καὶ ἠθικάς του ἀρχάς. Ἀκούσατε τὶ εἴδους ἔντυπα κυκλοφοροῦν, κ. συνάδελφοι εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τρομακτικόν! Ἄπειρα τὸν ἀριθμόν. «Φοιτητικὴ Σημαία» κ.λ.π. (ἀναγινώσκει).

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνέγκλητα.

§182Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ νομικῆς ἐγκλήσεως, πρόκειται περὶ τῆς ἠθικῆς ἐγκλήσεως. Ἀκούσατε ἄλλο δημοσίευμα τῆς ἐφημερίδος «Πάλη τῶν τάξεων» ὑπὸ τὸν τίτλον «οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Θεοῦ». Κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον περιγράφεται δῆθεν παρεκτροπὴ ἱερέως εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου. (ἀναγινώσκει). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς τὸ ἀναγνώσω ὅλο, ἀλλὰ τὸ συμπέρασμά του εἶναι.... Τοιούτου εἴδους ἔντυπα κυκλοφοροῦν, κύριοι βουλευταί. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ διατὶ θὰ ἦτο ἄτοπον μετὰ δευτέραν ἀπόφασιν τοῦ Κακουργοδικείου, μετὰ μίαν ἀπόφασιν τοῦ Πλημμελειοδικείου τοιούτου εἴδους ἔντυπα νὰ δυσκολεύωνται νὰ εὕρουν τυπογραφεῖον.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ τὰ ἔντυπα δὲν ὑποπίπτουν εἰς τὸν ποινικὸν νόμον. Ὥστε αὐτὸ ποὺ λέγετε δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν.

§184Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· τὸ δεύτερον εἶναι ἐξύβρισις θρησκείας.

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δύναται. Νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Σκεπτόμενος νὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον κἄθε διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ καὶ κατ’ ἐπίφασιν ὅπλα εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου, ἀφήρεσα ὅ,τι ἔπρεπε νὰ ἀφαιρεθῇ. Ἀλλὰ δηλῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἂν θέλῃ νὰ ψηφίσῃ ἀντὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου μας τὰς διατάξεις τῆς ἐπιτροπῆς, εἶμαι σύμφωνος ἐντελῶς. Πρέπει νὰ σᾶς δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἀκόμη πληροφορίαν: Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐκρίθη ὅτι ἂν ὁ τυπογράφος — ἐκεῖ δὲ σημειώσατε οἱ τυπογράφοι κάνουν μεγάλας ἐργασίας, εἶναι ἰδιοκτῆται τυπογραφείων — ἂν ὁ τυπογράφος συμφωνήσῃ μετὰ τοῦ ἐκδότου τῆς ἐφημερίδος ἢ τοῦ βιβλίου καὶ εἴπῃ ὅτι: «θέλω νὰ σοῦ δημοσιεύσω αὐτό, ἀλλὰ ἂν κάμῃς ἐσὺ μίαν πρᾶξιν ἀντίθετον καὶ καταδικασθῇς, ἐπειδὴ εἶμαι συνυπεύθυνος νὰ πληρώσω ἐκ τοῦ νόμου, σὲ παρακαλῶ νὰ μοῦ δώσῃς ἐγγυήσεις». Ὅταν μεταβῇ ὁ τυπογράφος νὰ λάβῃ τὴν ἐγγύησιν ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τῆς ἐφημερίδος, εἶπαν τὰ δικαστήρια τὰ Ἀγγλικὰ «δὲν ἔχεις δικαίωμα νὰ συμφωνήσῃς μετὰ τοῦ διευθυντοῦ». Παρ’ ὅλην τὴν συμφωνίαν........

§186Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀλληλέγγυος εὐθύνη εἰς ὅλας τὰς νομοθεσίας καθιεροῦται. Ἀλλὰ ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ ἑξῆς: δὲν πρόκειται εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν περὶ αὐτοῦ — διότι ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος διεφώνησα ὡς πρὸς τὸ ἀρχικὸν ἄρθρον τῆς κατασχέσεως τοῦ πιεστηρίου—ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἄλλου ζητήματος, πρόκειται περὶ κατασχέσεως πιεστηρίου δι’ ἐξασφάλισιν ποινῆς. Ἔχομεν καὶ ἡμεῖς τὴν περίπτωσιν τὴν ἑξῆς: Ποινικῶς εἶναι ὑπεύθυνος πάντοτε καὶ ὁ τυπογράφος ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εὑρέθη οὔτε ὁ συγγραφεύς, οὔτε ὁ ἰδιοκτήτης. Διάταξιν τοιαύτην περὶ κατασχέσεως ἔστω καὶ ἀλλοτρίων πιεστηρίων περιέχει μόνον ὁ Ἰταλικὸς νόμος τοῦ 1925. Κανεὶς ἄλλος νόμος οὔτε ὁ Ἀγγλικὸς, μέχρι τοῦ 1930 τοὐλάχιστον, δὲν περιέχει τοιαύτην διάταξιν.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς κοινοποιήσω τὸ περιεχόμενον τὸ σχετικὸν καὶ θὰ ζητήσω ν’ ἀναβῆτε εἰς τὸ βῆμα νὰ μοῦ ζητήσετε συγνώμην διότι μὲ διεψεύσατε.

§188Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν νομικὴν διάταξιν τοῦ ζητήματος. Εἶναι πρωτάκουστος ἡ διάταξις αὐτή. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ἄρθρον 607 τοῦ ποινικοῦ νόμου (ἀναγινώσκει),........ Ἄλλος πράττει τὸ ἀδίκημα, καὶ ἄλλου ἡ περιουσία εὐθύνεται. Ἄρθρον 625 (ἀναγινώσκει)......... Διατάξεις ὅμοιαι δὲν εἶναι ἄγνωστοι εἰς τὸν ποινικόν μας νόμον καὶ δὲν εἶναι ἄγνωστοι καὶ εἰς τοὺς νόμους ἄλλων Κρατῶν. Ὁ Ἰταλικὸς νόμος τοῦ 1925 ἔχει ὁμοίαν διάταξιν. Μήπως ἐθεωρήθη ἀλλαχοῦ ἄτοπος ἡ διάταξις αὐτή; Ὄχι. Εἰς τὴν Γαλλίαν τὸ 1889 ὑπὸ διακεκριμένου πολιτευτοῦ, Ἀκαδημαϊκοῦ μάλιστα, ὅπως τὸ λέγομεν καὶ εἰς τὴν ἔκθεσίν μας, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ τυπογράφος εἶναι ἀλληλεγγύως ὑπεύθυνος· περιέχει ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν λέγει ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου ἀντίκειται εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθεροτυπίας. Ἀκόμη ἐκτὸς τούτου, ἀφοῦ κύριε ἰδιοκτῆτα τοῦ τυπογραφείου ἔχεις ἕνα καταδικασθέντα ἅπαξ τὸν ἔχεις καταδικασθέντα δὶς δι’ ὑποτροπὴν ἐγκλήματος, διατὶ δὲν λαμβάνεις τὰ μέτρα σου, διατὶ δὲν τοῦ ζητεῖς μίαν ἐγγύησιν, διατὶ δὲν λύεις τὴν μίσθωσιν ἀφοῦ σοῦ δίδεται τὸ δικαίωμα; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ τυπογραφείου αὐτοῦ δὲν εἶναι ἔνοχος ἐξ ἀμελείας; εἶναι ἡ ἀμέλεια ὀφθαλμοφανής. Ἑπομένως καὶ ἡ διάταξις αὐτὴ εἶχεν καλῶς ὑπὸ συνταγματικὴν ἔποψιν. Κύριοι, δὲν ἐσκόπουν νὰ τερματίσω τὴν ἀγόρευσίν μου εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἀλλ’ ἀληθῶς ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη. Ὑπάρχει, κύριοι μία πραγματικὴ κατάστασις, ὅτι ἕνεκα τῆς ἀτιμωρησίας, καὶ διότι αἱ ἐφημερίδες κατήντησαν μεγάλοι οἰκονομικοὶ ὀργανισμοὶ καὶ ἔχουν τεραστίας ἀνάγκας οἰκονομικάς, ἀναγκάζονται νὰ προβαίνουν εἰς δημοσιεύσεις νοσηρὰς ἐξερεθιζούσας διαρκῶς. Παρασύρονται ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἰς δημοσιεύσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξυπηρετοῦν τὴν δημοσίαν εὐπρέπειαν, δύναμαι νὰ εἴπω τὴν δημοσίαν αἰδώ, καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθοῦν αἱ διατάξεις τὰς ὁποίας ἐπρότεινεν ἀλλ’ ἀκόμη ὅτι πρέπει νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ χώρου τῶν ἐφημερίδων, εἰς τὴν ἐλάττωσιν ἑπομένως τῶν δαπανῶν αὐτῶν. Εἰς τὴν ἔκθεσίν της ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ περιορισθοῦν κατὰ μὲν τὰς καθημερινὰς εἰς 6 σελίδας εἰς 8 δὲ σελίδας τὸ πολὺ κατὰ τὴν Κυριακὴν καὶ τὰς ἑορτὰς, καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἐπέλθῃ περιορισμὸς τοῦ χώρου, περιορισμὸς τῆς ἀνάγκης εἰς δημοσιεύματα ἀπρεπῆ. Ἐὰν τοῦτο δὲν κατορθωθῇ τίποτε δὲν θὰ γίνῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου, πολὺ μικρὰ ἐν πάσῃ περιπτώσει πράγματα. Πράγματι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ αἰσθανθοῦν τὴν ἀνάγκην αἱ ἐφημερίδες νὰ συμμορφωθοῦν ὄχι μόνον πρὸς τὰ ἰδικά των συμφέροντα, ἀλλὰ πρὸς τὰ συμφέροντα τὰ κοινωνικὰ τὰ ὁποῖα καλοῦνται νὰ ἐξυπηρετήσουν. Αἱ ἐφημερίδες κατὰ μίαν αὐτῶν μερίδα ἔχουν καταντήσει ἀληθῶς, ν’ ἀσκοῦσι τὸν πολιτικὸν ἔλεγχον εἰς μίαν ὑπερβολήν, εἰς μίαν παρεκτροπὴν. Ἀνεγίνωσκον χθὲς τὴν ἑσπέραν εἰς τὸν Πλούταρχον τὰ ἑξῆς: «Ἐντὸς τῶν ἀπειροκάλλων...». (ἀναγινώσκει). Ἀσκοῦσαι κατὰ μίαν αὐτῶν μερίδα αἱ ἐφημερίδες τὸν πολιτικὸν ἔλεγχον, ὅλα τὰ εὑρίσκουν μαῦρα, ὅλα ἐγκληματικά, ὅλους παρεκτρεπομένους, διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ διερεθίζουν τὴν περιέργειαν. Ἐπαναλαμβάνω εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξήσουν τὴν κυκλοφορίαν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς τεραστίας ἀνάγκας, ἀλλ’ αὐτὸ πλέον δὲν εἶναι φῶς τοῦ Τύπου, δὲν εἶναι διδασκαλία, αὐτὸ εἶναι ἀποσύνθεσις τῶν σκέψεων καὶ τῶν συναισθημάτων τοῦ λαοῦ. Καὶ ἔφθασαν ἀκόμη ν’ ἀμφισβητήσωσιν αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα ὑπὲρ τῆς κοινωνίας, ὑπὲρ τοῦ Τύπου τοῦ ὑγιῶς ἔχοντος, διότι καὶ αὐτὸς ὁ Τύπος ἔχει νὰ ἐξυπηρετηθῇ, καὶ τὸ θέλει αὐτὸς ὁ Τύπος. Προκειμένου περὶ τῆς μειώσεως τῶν σελίδων, ἡ «Πατρὶς» ἔγραψεν ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῶν σελίδων, ἡ «Ἑλληνικὴ» ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῶν σελίδων, ἡ «Καθημερινὴ» ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῶν σελίδων, ἡ «Ἑστία» εἶναι ὑπὲρ τῆς μειώσεως, καὶ τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» θὰ ἦτο ὑπὲρ τῆς μειώσεως ἐὰν δὲν ἐξεδίδοντο τὰ «Ἀθηναϊκὰ Νέα», τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην νὰ παλαίσωσι τὸ πρῶτον ἔτος. Ὅλαι λοιπὸν αἱ ἐφημερίδες, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι θορυβοποιοὶ αἱ ὁποῖαι δὲν παρεκτρέπονται ἀσυγχωρήτως, εἶναι ὑπὲρ τῆς μειώσεως τῶν σελίδων, ὑπὲρ τῆς ἠθικῆς δηλαδὴ ἐξυψώσεως τοῦ Τύπου. Οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων μᾶς ἐβεβαίωσαν, ὅτι τὸ ἐπιθυμοῦν, τὸ εὔχονται, τὸ προτείνουν. Πρέπει, κύριοι, ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της καὶ κατὰ τὴν περίστασιν ταύτην, διότι πρόκειται περὶ θέματος σπουδαιοτάτου. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θὰ κατορθώσῃ πολὺ μικρὰ πράγματα, ἂν δὲν μᾶς βοηθήσῃ ἡ μερὶς τοῦ Τύπου, ἡ μεγάλη ἀληθῶς μερὶς τοῦ Τύπου ἡ ὑγιῶς ἔχουσα, καὶ πρὸ παντὸς τοῦτο: ἐὰν δὲν μᾶς βοηθήσῃ ἡ δικαιοσύνη ἐφαρμόζουσα τὸν νόμον, ἂν δὲν φροντίσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἰδιαίτατα ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν μᾶς βοηθήσουν οἱ σύλλογοι οἱ ἐμπορικοί, οἱ σύλλογοι οἱ βιομηχανικοί, οἱ σύλλογοι οἱ δικηγορικοί, τὰ ἐπιμελητήρια τὰ ἐμπορικά, τὰ γεωργικά, τὰ βιομηχανικά, αἱ παντὸς εἴδους ὀργανώσεις ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι νὰ κάμουν κυριολεκτικῶς μίαν ἐκστρατείαν, νὰ ἀσκήσουν μίαν ἔντονον προπαγάνδαν πρὸς πνευματικὴν καὶ ἠθικὴν βελτίωσιν τοῦ Τύπου· διότι ἐὰν δὲν ἀποκτήσωμεν Τύπον εἰς τὸ ὕψος τῆς πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς του ἀποστολῆς, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξωμεν ὡς Ἔθνος μὲ ἀσφάλειαν καὶ προοδευτικὴν προστασίαν. Ὁ Τύπος ἔχει πολὺ μεγαλειτέραν ἀποστολὴν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶχεν πρὸ 200 καὶ 300 ἐτῶν. Ἡ ἐκπαίδευσις κατὰ τὴν ἰδικήν μου γνώμην ἔχει πολὺ μικροτέραν ἀποστολήν, πολὺ μικρότερον ἔργον ἔχει νὰ ἐπιτελέσῃ ἀπὸ τὴν ἀποστολὴν καὶ τὸ ἔργον τοῦ Τύπου. Πολὺ μικρότερον εἶναι τὸ ἔργον τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία διδάσκει γραφὴν καὶ ἀνάγνωσιν εἰς τὸ παιδὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, καὶ ἀσυγκρίτως μεγαλείτερον καὶ σπουδαιότερον εἶναι τὸ ἔργον τοῦ Τύπου, καθόσον αἱ ἐφημερίδες κυκλοφοροῦν εἰς τὰ τελευταῖα χωρία τῆς Χώρας, εἰς τὰς ἐσχατιὰς τῶν ὀρέων, ὀλίγους δὲ βλέπετε εἰς τὰ ὄρη νὰ μὴ ἔχουν εἰς τὸ θυλάκιόν των ἐφημερίδα. Εἶναι ἀνάγκη νὰ κάμωμεν μίαν προπαγάνδαν ὅλοι οἱ μορφωμένοι ἄνθρωποι, ὅλαι αἱ ὀργανώσεις ποίας πρέπει ν’ ἀγοράζῃ ὁ λαὸς ἐφημερίδας καὶ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ νοσηρὰ περιέργεια, αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται ἐν μέσῳ τῆς κοινωνίας ἡμῶν, νὰ θέλγεται καὶ νὰ παρασύρεται ἀπὸ ἀναγνώσματα παραβαίνοντα τοὺς νόμους καὶ τοὺς κανόνας τῆς ἠθικῆς. Καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον θὰ ἀνέλθῃ ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς της. Εἰς σπουδαῖον ἔργον τῆς Γαλλικῆς φιλολογίας, κύριοι, εὑρίσκεται ἡ ἑξῆς προτροπὴ πρὸς τὸ Κοινοβούλιον καὶ πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ἄνδρας. Κάθε ἡμέραν ὁ πολιτισμός.....(ἀναγινώσκει). Ἄγρυπνος κηδεμὼν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ ἀναδειχθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ τῆς σήμερον, ψηφίζουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ ὑπάρξῃ πνευματικῶς ἱκανὸς καὶ ἠθικῶς ἄξιος διδάσκαλος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὁ Τύπος ὁ Ἑλληνικός, δύναμις ἀγαθοποιὸς καὶ οὐχὶ δύναμις ἀποσυνθετικὴ τῆς ἱστορίας, τῶν παραδόσεων καὶ τοῦ μέλλοντος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (χειροκροτήματα).

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Δευτέραν καὶ ὥραν 5ην μ. μ. (Ὥρα 10 μ. μ.)