1931.04.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 62η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4½ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γεν. Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας, ὑποβάλλει τὰς ὑπ’ ἀριθ. 803, 802,801, 1206, 800, 889, 894, πράξεις διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ὑπ’ εὐθύνην τῶν κ. κ. Ὑπουργῶν. —Ἡ Γενικὴ Συνομοσπονδία τῶν θυμάτων πολέμου τῆς Ἑλλάδος, ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ χορηγήσεως ἐκτάκτου βοηθήματος διὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. —Ὁ δήμαρχος Χαλκιδέων καὶ ὁ Σύνδεσμος ἀμπελοκτημόνων Καλαμπάκας, ἀναφέροντες τὴν καταστροφὴν τῶν σταφιδαμπέλων, ζητοῦν τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως. —Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Νεράϊδας ὑποβάλλει πρᾶξιν τοῦ Κοινοτικοῦ συμβουλίου διαμαρτυρομένου διὰ τὴν μελετωμένην ἀλλαγὴν τῆς ἀρχικῶς χαραχθείσης παραποταμίου διὰ Μεγδόβης ἐθνικῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου Καρδίτσης. —Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος Στομίου Κορινθίας παρακαλεῖ ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ τμήματος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Κορίνθου–Πατρῶν, τῆς διερχομένης ἐκ τῆς κοινότητός του. —Ἡ Πανελλήνιος Ἕνωσις μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, ζητεῖ ὅπως αἱ εὐεργετικαὶ διατάξεις τοῦ Ν.Δ. «περὶ τιμητικῆς διαθεσιμότητος, τιμητικῆς καὶ εἰδικῆς ἀποστρατείας ἐν τῷ Π. Ν.» ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς τοὺς μηχανικοὺς τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων. —Ἐπιτροπὴ κοινοτήτων τέως δήμων Κυμαίων καὶ Κοτυλαίων ἀναφέρουσα τὴν καταστροφὴν ἣν ἐπέφερεν ἡ χιονοθύελλα εἰς τὰς δενδροφυτείας καὶ ἀμπελοφυτείας, παρακαλεῖ τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἔλθῃ ἀρωγός. —Ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Λαρίσσης παρακαλεῖ ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ λαχανικῶν εἰς τὴν Λάρισσαν ἐκ τῶν περιφερειῶν Βόλου καὶ Σύρου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτει ἀναφορὰν τῆς Μάσιγγας χήρας Δ. Θεοδοσάτου, ἰατροῦ, παραπονουμένης κατὰ Εὐαγγέλου Παπαπαύλου ταμίου τηλεφωνικοῦ κέντρου Ἀθηνῶν, καθυστεροῦντος τὴν καταβολὴν ἐνοικίων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Χριστούλας καταθέτει τηλεγράφημα Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Μουζακίου, ζητοῦντος τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως, λόγῳ τῆς καταστροφῆς τῆς ἀμπελοφυτείας ἐκ τῆς πεσούσης χιόνος. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Ἀναστασίας διαμαρτύρεται κατὰ τοῦ Γεωργ. Γραφείου Σερρῶν κοινοποιήσαντος ἀπόφασιν ἀπαγορεύσεως βοσκῆς κτηνῶν καὶ προβάτων εἰς τὸ χωρίον Ἀναστασία. Ὁ Σύλλογος ἐργολάβων Θεσ)νίκης παρακαλεῖ ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν κειμένων νόμων διὰ τὰς δημοπρασίας σχολικῶν κτιρίων κλπ. — Τὸ ἀγροτικὸν κόμμα Κερκύρας υἱοθετεῖ τὰς ἀπόψεις τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου τῆς πόλεώς του ὅσον ἀφορᾷ τὴν ψήφισιν τῆς κατατεθείσης προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3005. — Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον Γεωργικοῦ Συνεταιρισμοῦ Κορακιάνας ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3005. Ὁ κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κανονισμοῦ τῆς τάξεως τῶν δημοσίων Ἀρχῶν κατὰ τάς δημοσίας τελετάς». Οἱ κ. κ. Α. Ζάννας (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας), Γ. Κατεχάκης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν), Π. Ἀργυρόπουλος (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν), καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) «Περὶ ἱεραρχίας τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας ἀεροπορικῶν προβιβασμῶν καὶ καταστάσεως τῶν στελεχῶν τῆς ἀεροπορίας. 2) «Περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἢ ἐν εἰρήνῃ ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν, ἀρχικελευστῶν καὶ μονίμων ὑπαξιωματικῶν τῆς πολεμικῆς ἀεροπορίας. 3) «Περὶ ἐκπαιδεύσεως στελεχῶν πολεμικῆς ἀεροπορίας». 4) «Περὶ ὀργανισμοῦ πολεμικῆς ἀεροπορίας». 5) «Περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν πολεμικῆς ἀεροπορίας» καὶ 6) «Περὶ Οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν ἀεροπορίας». Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ προπαρασκευαστικῆς σχολῆς ὑπαξιωματικῶν» καὶ, 2) «Περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4094 περὶ στρατιωτικῆς ἰατρικῆς σχολῆς». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ συναφθείσης συμβάσεως περὶ ἐκτελέσεως ξένων διαιτητικῶν ἀποφάσεων». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Μ. Ἀργυρόπουλος, Λ. Κουτσοπέταλος, Μ. Σαμαρᾶς, Α. Θεολογίτης, Ν. Τζερμιᾶς, Γ. Βοραζάνης, Κ. Κοθρῆς, Ι. Ἀθανασιάδης, κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ ταμείου προνοίας δημοσίων ὑπαλλήλων ἰσχυουσῶν διατάξεων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος.

§3Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου, κύριοι βουλευταί, στρέφεται σχετικῶς περὶ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον δὲν ἐλήφθησαν περὶ τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος, ἰδίως δὲ περὶ τῶν στελεχῶν τοῦ πεζικοῦ.

§4Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀφίνετε νὰ ἔλθῃ πρῶτα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν;

§5Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τότε ἂς ἀναβληθῇ δι’ ὀλίγον ἡ συζήτησις τῆς ἐπερωτήσεώς μου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται δι’ ὀλίγα λεπτὰ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Μαντᾶ. Ὁ κ. Πριμίδης ἔχει τὸν λόγον ἵνα ἀναπτύξῃ ἐπερώτησίν του σχετικῶς μὲ τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Περάματος.

§7Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς γραμμῆς Πειραιῶς —Περάματος, τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Ἡ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς εἶχε λεχθῆ ὅτι θὰ ἤρχιζε πρὸ τετραετίας, ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν ἔχει γίνει τίποτε. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ ἐπ’ ἐσχάτων ἀνεκινήθη σοβαρῶς καὶ διὰ δημοσιεύσεων ἐν τῷ Τύπῳ ἡ σκοπιμότης αὐτῆς τῆς γραμμῆς, δηλαδὴ ἂν αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Περάματος ἔχουν ἀνάλογα ἀνταλλάγματα, διότι ὅπως ὑποστηρίζεται, πρόκειται περὶ δαπάνης 40 ἑκατομ. καὶ ὅτι καλλίτερον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἡ γραμμὴ διὰ λεωφορείων τῆς Πάουερ, χωρὶς νὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ χαραχθῇ αὐτὴ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή. Περὶ ὅλων αὐτῶν θὰ παρεκάλουν ὅπως ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας, διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς τὸν λαὸν τοῦ Πειραιῶς τὸν ἀδημονοῦντα νὰ μάθῃ τί θὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς γραμμῆς αὐτῆς.

§8Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Ἡ Γραμμὴ Πειραιῶς–Περάματος βεβαίως θὰ γίνῃ, καὶ κατ’ οὐδὲν μετήλλαξε τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἡ πρό τινος γενομένη ἀρθρογραφία πρὸς τροποποίησιν τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Πάουερ. Τὸ σχέδιον τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ταύτης δὲν εἶναι νέον, ἀλλὰ παλαιόν, μάλιστα ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ μακαρίτου Ρέπουλη ὑπεγράφη καὶ σχετικὴ σύμβασις, ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἔφθασε μέχρι τῆς Βουλῆς. Σημειωτέον ὅτι καὶ ἡ ἑταιρεία ἑλληνικῶν ἠλεκτρικῶν σιδηροδρόμων ὄχι μόνον μοῦ ἐδήλωσε ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ ἐκτελέσῃ τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ συγχρόνως μὲ παρεκάλεσε νὰ ἐπισπευθῇ ἡ ἄρσις τῶν κωλυμάτων διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς, διότι καὶ τὸ τεχνικὸν προσωπικὸν ἔχει εἰς τὴν διάθεσίν της ἀλλὰ καὶ τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια ζημιοῦται δὲ ἐκ τῆς παρατάσεως τῆς ἐκκρεμότητος ἰδίᾳ ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν τόκων. Ἐὰν ἐξητάζετο ἡ γραμμὴ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως ἐξυπηρετήσεως τοῦ κοινοῦ βεβαίως θὰ εἶχον δίκαιον οἱ φρονοῦντες ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου πολυτελείας· Ἀλλ’ ἡ γραμμὴ ἀναγκαιοῖ κυριώτατα καὶ ἀπαραιτήτως διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ναυστάθμου, ἵνα ἀπαλλαγῶμεν τῶν «εὐκαιριῶν» καὶ προλάβομεν τὰ δυστυχήματα ἀλλὰ καὶ διὰ στρατιωτικὰς ἀνάγκας κατὰ σχετικὰς ἀρτίας μελέτας τοῦ Ἐπιτελείου. Ἤδη ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ὑπ’ ὄψιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἵνα χορηγηθῶσι δύο πιστώσεις ἐν συνόλῳ περὶ τὰ 4 ἑκατομμύρια. Ἡ πρώτη διὰ νὰ θέσωμεν εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἑλληνικῶν ἠλεκτρικῶν σιδηροδρόμων στρωτῆρας, ὡς ὑποχρεούμεθα ἐκ τῆς συμβάσεως τῶν λοιπῶν ὑλικῶν παραχωρηθέντων ὑπὸ τῶν Σ.Ε.Κ. ἐκ περισσεύματος ὑλικοῦ των, ἡ δευτέρα δὲ, διότι ὑπάρχει ἐπὶ τῆς γραμμῆς προσφυγικὸν σχολεῖον καί τινες οἰκίσκοι κτισθέντες μετὰ τὴν ἔγκρισιν τῶν μελετῶν, περιορισθείσης μάλιστα τῆς ἐκτάσεως ταύτης ἀρκετὰ διὰ συντάξεως νέας μελέτης παρεκκλίσεως τῆς γραμμῆς. Λίαν προσεχῶς λοιπὸν χορηγουμένων τῶν πιστώσεων θ’ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευή.

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ τὴ δουλειὰ τὴν ξέρω ἀπὸ τὸ 1912. Αὐτὴ τὴν γραμμὴ τὴν κάνομε γιὰ τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυστάθμου, διότι θέλομεν νὰ παύσωμεν νὰ εἴμεθα δοῦλοι εἰς τὰς διαφόρους εὐκαιρίας καὶ νὰ ἔχωμεν κάθε τόσον δυστυχήματα.

§10Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Καὶ δι’ ὑπηρεσίας στρατιωτικάς.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Μαντᾶ διὰ τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος.

§12Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα δι’ αὐτὸ θὰ εἴπω τὰς σκέψεις μου. Ἡ μακρὰ πολεμικὴ περίοδος εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἔφερε μίαν γενικὴν ἀναστάτωσιν εἰς ὅλους τοὺς κλάδους. Καὶ σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τὸ παρὸν παρετηρήθη ἀθρόα μονιμοποίησις ἀξιωματικῶν. Καὶ ἡ ἐν τῷ στρατεύματι μονιμοποίησις πολλῶν ἀξιωματικῶν ἐπέφερε μίαν ὑπερπληθώραν ἀξιωματικῶν στελεχῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Τὴν ὑπερπληθώραν ταύτην βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ τὴν ἀφήσῃ, διότι λόγῳ τῆς μεγάλης ὑπερπληθώρας τῶν στελεχῶν ἐγένοντο ἀδικίαι μεταξὺ τῶν διαφόρων ὅπλων καί ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠδικεῖτο περισσότερον παντὸς ὅπλου ἦτο τὸ ὅπλον τοῦ πεζικοῦ. Ἐπὶ οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ἐλήφθη, ὡς γνωστόν. τὸ μέτρον τῆς ἀθρόας ἐξόδου ἀξιωματικῶν. Τοῦτο ἦτο ἓν μέτρον τὸ ὁποῖον ἐπέφερε μίαν ὁπωσδήποτε τακτοποίησιν τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνο δὲν ἔφερε τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ φέρῃ. Ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐλήφθη τὸ μέτρον τῆς ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ στρατεύματος διὰ νὰ δυνηθοῦν τὰ στελέχη ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον σειρὰν ἐτῶν εὑρίσκοντο εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, νὰ κατορθώσουν καὶ αὐτὰ νὰ ἔχουν τὴν ἐλπίδα τῆς προαγωγῆς αὐτῶν εἰς ἀνώτερον βαθμόν, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δὲν ἐπέφερε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπιφέρῃ, διότι δὲν ἐτηρήθη τὸ μέτρον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔδει νὰ τηρηθῇ κατὰ τὴν ἔξοδον τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ ἠδίκησε τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς ἐν’ ᾧ εἰς τοὺς ἀνωτέρους τὸ μέτρον τῆς ἐξόδου ἐγένετο εἰς μεγάλην κλίματα. Ἠδίκησε δὲ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς τὸ μέτρον καί δὴ εἰς τοὺς λοχαγοὺς δὲν ἐγένετο καμμιὰ ἔξοδος πλὴν ἐλαχίστων νομίζω. Ἡ σημερινὴ κατάστασις ἡ ὑφισταμένη εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικοὺς εἶναι τοιαύτη ὥστε δέον νὰ ἐφελκύσωμεν ὄχι μόνον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ στρατός, δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἀξιωματικὸς ἐφόσον εὑρισκόμενος ἐν τῷ στρατεύματι ἐν τῇ ἁμίλλῃ πρὸς τοὺς συναδέλφους του, δὲν ἔχει τὶ νὰ προσπορισθῇ ὅσον ἱκανὸς κι’ εἶναι, διότι θὰ σᾶς ἀναφέρω τοὺς πίνακας τῶν διαφόρων ὅπλων καὶ θὰ ἴδητε κατὰ πόσον τὰ στελέχη ἐκεῖνα τὰ κατώτερα ἰδίως δύνανται νὰ ἔχουν τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἅμιλλαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν δέον νὰ ἔχῃ εἷς στρατὸς καὶ δὴ στρατὸς ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἀξιοῖ τὸ Κράτος ἐν δεδομένῃ στιγμῇ, νὰ εἶναι εἰς τὸ ὕψος καὶ νὰ κάμῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον οἱ πολῖται φαντάζονται. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι βουλευταί, ὅταν ἔχωμεν ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι ἀπέκτησαν τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ εἰς τὸ Πεζικὸν τό 1914 καὶ εἶναι ἀκόμη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ταγματάρχου 45. Ἀντιθέτως εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα οἱ τοῦ 1914 ἐνῷ εἰς τὰ ἀντίστοιχα ὅπλα εἶναι ταγματάρχαι καὶ ἀντισυνταγματάρχαι. Οἱ ἐξελθόντες κατὰ τὸ 1915 εἰς μὲν τὸ Πεζικὸν εἶναι ταγματάρχαι εἰς τὰ ἄλλα ὅπλα ἀντισυνταγματάρχαι καὶ συνταγματάρχαι. Οἱ τοῦ 1916. (Ἀναγινώσκει). Ἀνέπτυξα κ. βουλευταί, ἐνώπιον ὑμῶν καὶ ἀνέφερα τοὺς πίνακας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις τῶν κατωτέρων στελεχῶν τοῦ στρατοῦ καὶ ἐρωτῶ καὶ τοὺς βουλευτὰς καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐὰν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἀνατεθεῖ αὐτὴ αὕτη ἡ ἐκπαίδευσις τοῦ στρατοῦ — ὡς δὲ γνωρίζετε ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐν τῷ στρατεύματι ἐργάζονται διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν εἶναι οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοὶ — νὰ δυνηθοῦν ν’ ἀνέλθουν εἰς ἀνωτέρας βαθμίδας τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ ὡς ἔχει δημιουργηθῆ σήμερον ἡ κατάστασις, τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατόν. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι δυνατὸν διότι ἐκ τῶν διαφόρων μέχρι σήμερον ληφθέντων μέτρων καὶ τῶν μέτρων τῆς ἐξόδου καὶ τῶν ἄλλων μέτρων τὰς ἀνωτέρας θέσεις ἔχουν καταλάβει νεώτεροι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑποστράτηγοι καὶ ἀντιστράτηγοι καὶ συνταγματάρχαι. Ἡ μέση δὲ ἡλικία ἀποστρατεύσεως εἶναι 45 εἰς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς καὶ 35 εἰς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς. Θ’ ἀποστρατευθοῦν, διότι τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, ὡς γνωρίζετε εἶναι τὸ 50ον διὰ τοὺς κατωτέρους. (ἀναγινώσκει) Ὁ λοχαγὸς καὶ ὑπολοχαγὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἐν τῇ ἐπετηρίδι τὸν ἀριθμὸν 200 ἢ 400 διὰ νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν θὰ καταληφθῇ ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ θ’ ἀποστρατευθῇ ὁ κατώτερος καὶ ὁ ἀνώτερος θὰ παραμείνῃ. Τὸ πόσον ἔχει ἐπιδράσει ἐπὶ τοῦ στρατεύματος καὶ τὴν κατάστασιν αὐτὴν κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν Ἀναμφισβητήτως ἡ δυσφορία τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιέλθῃ τὰς φρουρὰς ὅλων τῶν πόλεων διὰ νὰ ἐκφωνήσῃ λόγον. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ δημοσιογραφικῶς ἀνωνύμως πάντως ἐν τῷ τύπῳ διάφορα παράπονα ἐγράφησαν δι’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος. Θὰ φέρω ἕνα παράδειγμα, κύριοι, ὅταν ἱδρύθησαν τὰ σχολεῖα ἐνταῦθα ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς: ἁθρόα ἦτο ἡ προσέλευσις τῶν ἀξιωματικῶν πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς τὰς σχολὰς ταύτας διότι πάντες εἶχον ὑπ’ ὄψιν τους ὅτι διὰ τῆς ἀνωτέρας ἐκπαιδεύσεως τῶν ἄλλων θὰ ἠδύναντο νὰ προσκτήσουν ἀνωτάτας βαθμίδας καὶ δικαιώματα περισσότερα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀνίκανοι ἀλλὰ παρ’ ὅλα ταῦτα ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἔφερε τὸν μαρασμὸν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατεύματος καὶ ἔκαμεν τοὺς ἀξιωματικούς, ὥστε ὁσάκις προκηρύσσεται διαγωνισμὸς πρὸς εἰσαγωγὴν εἰς ἀνωτέρας σχολάς, οἱ προσερχόμενοι εἶναι ὀλιγώτεροι τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ προκηρυσσομένου καὶ ὁ λόγος εἶναι ὅτι ὁ ἐξερχόμενος ἐκ τῶν διαφόρων σχολῶν οὐδὲ εἰς προαγωγὴν οὐδὲ ἀκόμη καὶ εἰς αὐτὸν τὸν μισθὸν προτιμᾶται. Αὐτὸ τὸ ἀναφέρω, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὡς ἀναφέρω περαιτέρω εἰς τὰ ἄλλα Κράτη δὲν δίδεται τοιοῦτος γλίσχρος μισθός.

§13Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ἐφέτος εἰς τὰς ἐξετάσεις τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων ἦλθον τριακόσιοι.

§14Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Οἱ ἐξερχόμενοι ἀξιωματικοὶ εἶναι ἐλάχιστοι φυσιολογικῶς καὶ δὲν ὑπερβαίνουν, οὔτε τὸ 1%. Ὑπολογιζομένων δὲ καὶ τῶν ἀποστρατευθέντων λόγῳ ἡλικίας ἀνέρχονται εἰς 1½%. Συνεπῶς ἐπὶ 5.000 ἀξιωματικῶν ὑπηρετούντων θὰ ἐξέρχωνται ἐτησίως μόνον 75, ἂν δὲ κατανεμηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐξερχομένων, κατ’ ἀναλογίαν εἰς ἕκαστον ὅπλον, ἐξάγεται ὅτι ἐπὶ 900 ὑπηρετούντων λοχαγῶν ὅλων τῶν ὅπλων, ἄνω τῶν 30) δὲν δύνανται νὰ ἐλπίζουν προαγωγὴν εἰς ἀνώτερον βαθμὸν πρὸ τῆς παρελεύσεως εἰκοσαετίας. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν λοχαγός, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν εἶναι καταδικασμένος νὰ παραμείνῃ λοχαγός, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὸν ζῆλον ἐκεῖνον τὸν ὁποῖον χρειάζεται νὰ ἔχῃ ὁ ἀξιωματικὸς ἐν τῷ στρατεύματι; Εἶναι δυνατόν, ὅταν ὁ ἀξιωματικὸς εἰς οὐδὲν ἔχει νὰ ἀποβλέψῃ εἰς οὐδεμίαν ἀνωτέραν βαθμίδα, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα ἐφ’ ὅσον δὲν γνωρίζει τις, ὅτι ἕνα σκοπὸν ἔχει, πῶς νὰ ἀνέλθῃ εἰς μεγαλειτέραν βαθμίδα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ, οὔτε ὁ ζῆλος, οὔτε ἡ ἅμιλλα καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν σήμερον, ὅτι ἔχομεν στρατόν. Ἀλλὰ μήπως ἡ κατάστασις ἡ δημιουργηθεῖσα μέχρι σήμερον εἶναι τοιαύτη, ὥστε καὶ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος νὰ εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ λέγωμεν σήμερον ὅτι τὸ στράτευμα πειθαρχεῖ. Εἶναι δυνατὸν ὁσονδήποτε καὶ ἂν θέλωμεν ὁ ἀξιωματικὸς νὰ εἶναι πειθαρχικὸς ἔναντι τοῦ ἄλλοτε συμμαθητοῦ του, ὅταν ἔχωμεν αὐτὸν ὑπολοχαγὸν καὶ τὸν συνάδελφόν του ταγματάρχην, ἂν καὶ οἱ δύο ἐξῆλθον κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἀπὸ τὴν σχολὴν μὲ τὸν αὐτὸν βαθμόν. Εἶναι δυνατὸν λέγω νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ αὐτὸν πειθαρχίαν;

§15Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μᾶς φέρετε παραδείγματα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν τῇ πράξει.

§16Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶναι δυνατὸν κ. Ὑπουργέ, ὅταν ἔχωμεν τῆς αὐτῆς κλάσεως ἕνα ταγματάρχην καὶ τὸν ἄλλον λοχαγόν, ὅταν εὑρεθοῦν εἰς μίαν διατεταγμένην ὑπηρεσίαν, ὅπως εἶναι τὰ διάφορα συμβούλια, εἶναι δυνατὸν ὁ ἀνώτερος αὐτὸς νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν κατώτερον αὐτοῦ, ἂν εἶναι τῆς αὐτῆς κλάσεως τοῦ αὐτοῦ ἔτους καὶ ὁ μὲν εἶναι ταγματάρχης, ὁ δὲ ἄλλος συνταγματάρχης; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῇ εἰς ἕνα στράτευμα μία τοιαύτη κατάστασις; Ἕνα ἐκ τῶν μέτρων τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε καὶ τὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν συμβούλιον σχετικῶς πρὸς τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, βεβαίως εἶναι ἕνα μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἀποφέρῃ καλὸν ἀποτέλεσμα, διότι τὸ ἀνώτατον συμβούλιον ἐζήτησεν ὅτι οἱ ἔχοντες πενταετίαν.....

§17Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§18Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀναμφιβόλως εἶναι ἕνα ἐκ τῶν μέτρων. Ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὰ διάφορα στρατιωτικὰ μέτρα τὰ λαμβανόμενα παρὰ τῶν Κυβερνήσεων δὲν ἀρχίζουν ἀπὸ ἐκεῖ ποῦ ἤρχισεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀρχίζουν πρῶτον ἀπὸ τὰ στελέχη κάμουν τὴν διαβάθμισιν τῶν στελεχῶν καὶ ἐπιφέρουν τὴν πραγματικὴν πειθαρχίαν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ μετὰ ταῦτα προβαίνουν εἰς τὰ ἄλλα μέτρα. Ἀλλ’ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ οἱ διοικοῦντες σήμερον τὰ στελέχη ἔχουν τοιαύτην ἡλικίαν, ὥστε διὰ νὰ ἀποστρατευθοῦν θὰ περάσῃ μία ὁλόκληρος δεκαπενταετία. Καὶ ἐρωτῶ πῶς θὰ συμβιβασθοῦν ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζουν οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀναμφιβόλως, καὶ δύναμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ διακηρύξω, ὅτι ἐν τῷ στρατεύματι οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, εἶναι ἄξιοι νὰ καθέξουν τὰς μεγαλειτέρας βαθμίδας τοῦ στρατεύματος. Πῶς εἶναι δυνατὸν τὸν ζῆλον τὸν ὁποῖον ἔχουν ὅλοι οἱ κατώτεροι ἀξιωματικοί, πῶς θὰ δυνηθοῦν νὰ τὸν συγκρατήσουν, ἐφ’ ὅσον δὲν λαμβάνονται τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε πᾶσα Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ λάβῃ; Ἂν δὲ κύριοι βουλευταὶ κάμω σήμερον τὴν ἐπερώτησιν ταύτην τὴν κάμω, διότι ἐνόμισα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠμέλησεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἠμέλησεν εἰς τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ εἶχον ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, διότι παρῆλθε μία ὁλόκληρος τριετία καὶ οὐδὲν μέτρον συντελεστικὸν ὑπὲρ τῶν στελεχῶν τοῦ στρατεύματος ἐλήφθη καὶ δὲν ἔσπευσεν εἰς τὴν ὑποβολὴν ὅλων τῶν μέτρων τῶν ἐνδεδειγμένων, διὰ νὰ παύσῃ ἡ σημερινὴ ἀδικία, ἡ ὁποία γίνεται. Ἂν δὲν ληφθοῦν αὐτὰ τὰ μέτρα δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν στρατόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος, τὸν ὁποῖον διατρέχει ἡ χώρα εἶναι: ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν ἀναμφιβόλως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμφέρον εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ θὰ εὕρουν πρόσφορον ἔδαφος, ὥστε νὰ ὑποσχεθοῦν πολλὰ ἐφόσον ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐκ τῶν μέτρων τούτων ἔλαβεν, ὥστε τὰ στελέχη τοῦ στρατεύματος, τὰ ὁποῖα ὅταν εἰσῆλθον εἰς τὸ στράτευμα, βέβαια εἶχον κάποιον ἰδανικὸν νὰ ἀνέλθουν εἰς ἀνωτέραν βαθμίδα. Νομίζω ὅτι ἐκ τῶν κατατεθέντων ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διεπιστώθη τοῦτο, ὅτι ὑπάρχουν λοχαγοὶ οἱ ὁποῖοι διὰ νὰ ἀνέλθουν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς θέλουν μίαν ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν.

§19Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν διεπιστώθη, τὸ λέγετε σεῖς.

§20Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἀμφιβάλλετε περὶ αὐτοῦ, εἶναι ἡ ἐπετηρὶς τοῦ στρατεύματος; Τότε βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀρισθῶ ἄλλοθεν τὰ....παρὰ μόνον ἐκ τῆς ἐπετηρίδος τοῦ στρατεύματος. Ὅταν ἔχωμεν τὴν κλάσιν τοῦ 1920 καὶ ὁ ἕνας λοχαγὸς διὰ νὰ γίνῃ ταγματάρχης εἰς τὴν ἐπιτηρίδα φέρει ἀριθμὸν 560.

§21Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀπὸ τὸ 1920–1930 εἶναι 10 ἔτη καὶ εἶναι λοχαγὸς καὶ νομίζετε σεῖς ὅτι ἠδικήθη; Ἐπὶ 18 χρόνια ὑπηρέτησα ἀνθυπολοχαγὸς καὶ ὑπολοχαγός, καὶ δὲν ἐγόγγυσα διότι ὑπηρετοῦσα τὴν πατρίδα μου. (χειροκροτήματα).

§22Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. βουλευτὴν—ἐγὼ ἐξέθεσα τὰς γνώμας μου—διότι ὁμιλεῖ περὶ ἀρχαιογόνου καταστάσεως, ἡ ὁποία ὑπῆρχεν πρὸ τριακονταετίας. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει διατυπωθῆ δι’ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐξέθεσα εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβε τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα ἵνα ἐπέλθῃ ἡ ἰσότης, ἡ δικαιοσύνη ἐν τῷ στρατεύματι. Τοῦτο κατηγορῶ ἐγώ.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν ὑπάρχουν ἀνισότητες ὡμιλήσατε.

§24Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Περὶ ἀνισοτήτων ὡμίλησα, κ. Πρόεδρε, διότι σᾶς ἐρωτῶ ὅταν ἔχω τὸν Λοχαγόν τοῦ 1918 εἰς τὸ πεζικὸν διὰ νὰ προαχθῇ καὶ ἔχει σειρὰν 170, ὅταν ἔχω εἰς τὸ πυροβολικὸν τὸν λοχαγὸν τοῦ 1923 καὶ εἶναι ἀντισυνταγματάρχης, ὅταν ἔχω εἰς τὸ μηχανικὸν τοῦ 1918 καὶ εἶναι συνταγματάρχης εἶναι τοῦτο ἢ δὲν εἶναι ἀδικία, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως; Ἐξῆλθον μαζὺ λοχαγοὶ καὶ ὁ μὲν ἕνας εἶναι λοχαγὸς ὁ δ’ ἄλλος συνταγματάρχης, Ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι ἀδικία τότε δὲν γνωρίζω καὶ ἐγὼ ποία εἶναι ἀδικία. Ἐγὼ ἀνέπτυξα τὰς γνώμας μου καὶ συγχρόνως ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιφέρουν ὁπωσδήποτε μίαν δικαιοσύνην, νὰ ἐπιφέρουν μίαν κατάστασιν τοιαύτην ὥστε νὰ δύναται ὁ στρατὸς νὰ ἐπιτελέσῃ, τὸ ἔργον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναθέσει εἰς αὐτὸν ἡ πατρίς — διότι ἐὰν δὲν ληφθοῦν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰ μέτρα αὐτά, ἐνδεχομένως ἀσφαλῶς θὰ ὑπάρξουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ παρασύρουν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θεωροῦν αὐτοὺς ἠδικημένους — ὥστε νὰ μὴ νομισθῇ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σᾶς λέγω ὅτι εἶναι ἀνάγκην ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη. Εἶναι κάτι τι τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς ἀντελήφθητε διὰ τοῦτο δὲ εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιέλθητε τὰς διαφόρους φρουράς.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω τὸ καθῆκον νὰ σᾶς διαψεύσω ὅτι εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιέλθω τὰς φρουράς. Μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ περιεχομένου τῶν λόγων μου ἔπρεπε νὰ σᾶς φύγῃ κάθε ὑπόνοια δι’ αὐτό.

§26Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Διὰ τοῦτο ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ ὅλα τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα διὰ τὴν ἀπονομὴν δικαιοσύνης ἐν τῷ στρατεύματι ἡ ὁποία σήμερον λείπει διότι ἄνευ δικαιοσύνης δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ οὔτε στρατὸς οὔτε πειθαρχία.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§28Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας κύριοι, σκοπὸν ἔχει νὰ ἐλέγξῃ τὴν Κυβέρνησιν δι’ ἀδελτηρίου περὶ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ στρατεύματι. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ὅτι οὐδὲν μέτρον ἐλήφθη μέχρι τοῦδε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τούτοις θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ παρατηρήσω πρῶτον, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἑκουσίας ἐξόδου τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον ἤδη ἐπικαλεῖται ὡς ἓν ἐκ τῶν μέτρων......

§29Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὄχι ὡς ἐφηρμόσθη.

§30Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). .............τῶν ληφθέντων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία τὸ ἔλαβε τώρα ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἐφηρμόσθη καλῶς, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετάσωμεν. Ἐπίσης ἐπερωτᾶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐμὲ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, διατὶ μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβον τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα, τὰ ὑποδειχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου ἡμῶν στρατιωτικοῦ συμβουλίου σχετικῶς μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ προαγωγῆς στελεχῶν. Ἔχω ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτὸ πρῶτον, ὅτι δύο μέτρα τὸ ἀνώτατον στρατιωτικὸν συμβούλιον ὑπέδειξεν. Ἕν τῶν ὁποίων εἶχον ἤδη τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ ἡ Βουλὴ τὴν καλωσύνη νὰ ψηφίσῃ περὶ προαγωγῆς τῶν ἀνθυπολοχαγῶν· καί ἕτερον διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται μέριμνα νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον τὸ ὁποῖον μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐτόνισεν περὶ τῆς ἐξισώσεως τῆς ἀναλογίας τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἐν τῷ πεζικῷ, πρὸς τὰ ἄλλα σώματα ὡς πρὸς τοῦτο ἔχει καταρτισθεῖ σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἐντὸς τῶν ἡμερῶν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Μαντᾶς ἔχω νὰ παρατηρήσω τοῦτο, ὅτι, πρῶτον, ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐξ ὀνόματος τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν ὅτι δὲν ἔχουν κανὲν ἄλλο ἰδανικὸν παρὰ νὰ λάβουν ἀνωτέρους βαθμούς. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ὅταν πηγαίνουν εἰς τὸν στρατὸν νὰ ὑπηρετήσουν δὲν ἔχουν μόνον αὐτὸ τὸ ἰδανικὸν — ἔχουν τὸ ἰδανικὸν νὰ ὑπηρετήσουν τὴν πατρίδα των. (χειροκροτήματα). Θὰ τοὺς θέλωμεν δὲ εἰς πολὺ ταπεινωτικὸν ἐπίπεδον ἂν τοὺς ἀποδώσωμεν ἔστω καὶ πόρρωθεν τὴν μομφὴν ὅτι προορισμὸς καὶ σκοπός των εἶναι νὰ πάρουν γαλόνια. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μομφὴν — διότι δὲν ἠμπορῶ παρὰ νὰ τὴν θεωρήσω ὡς μομφὴν ἐναντίον τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος οἱ ὁποῖοι, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι μετὰ περισσῆς πράγματι φιλοπατρίας καὶ φιλοπονίας ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των χωρὶς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψει των τὴν ἴσως δυσχερεῖ θέσιν εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκονται. Ὑπέδειξεν καὶ ἄλλα τινὰ μέτρα ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Μεταξὺ αὐτῶν ὑπέδειξεν τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας, ὑπέδειξεν τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων καὶ ἄλλα τινὰ μέτρα. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψηται νὰ νομίζω ὅτι εἶναι ζητήματα μᾶλλον οἰκονομικῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ μελετήσῃ βαθύτερον τὰ ἐξ αὐτῶν ἀποτελέσματα καὶ τὰ οἰκονομικὰ εἰς τὰ στρατιωτικά. Πάντως ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν εἶναι ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν παρέλειψε νὰ λάβῃ πᾶν σχετικὸν μέτρον τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ δίκαιαι ἀξιώσεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ.

§31Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Πρέπει νὰ γνωρίζετε, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ μόνον Κράτος εἰς τὸ ὁποῖον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἶνε τὸ μικρότερον εἶναι ἡ Ἑλλάς. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς εἴπω ἀπὸ τῆς Ναπολεοντείου ἐποχῆς καὶ ἐντεῦθεν ποῖοι ἦσαν οἱ στρατηγοί, καὶ ποίου, ἤθους στρατηγοὶ ἦσαν καὶ ἡγοῦντο τῶν στρατευμάτων — ὄχι ὅπως σήμερον διότι ἡ τακτικὴ ἐπέβαλε τὴν παρουσίαν τῶν ἰδίων νὰ ἡγοῦνται τῶν στρατευμάτων — ποίας ἡλικίας ἦσαν, κατὰ τὴν Ναπολεόντειον ἐποχὴν θὰ εὕρητε τοὺς μεγάλους στρατηγοὺς ἄνω τῶν 65 ἐτῶν καὶ μετὰ τὴν Ναπολεόντειον ἐποχὴν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1870 ἄνω τῶν 75, ἐτῶν καὶ κατὰ τὸν πόλεμον τὸν τελευταῖον δὲν ἔχετε παρὰ νὰ ζητήσετε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τοῦ μεγάλου στρατηγοῦ Μάκενσεν ὁ ὁποῖος ἦτο 72 ἐτῶν, τῶν στρατηγῶν Ζόφρ καὶ Φός, οἱ ὁποῖοι ὑπερέβαινον τὰ 70. Νομίζω ὅτι αὐτὰ εἶναι παραδείγματα εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀρκεσθῇ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις καὶ ἀφήσῃ τὸ ὅριον τοῦ στρατεύματος ὄχι νὰ προσέξῃ τὰ ἀτομικὰ συμφέροντα τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν τὸ ταχύτερον νὰ φθάσουν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμούς.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς.

§33Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, νὰ ἀνέλθω πάλιν εἰς τὸ βῆμα ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν ὅτι ἐξέφερα μομφὴν κατὰ τῶν ἀξιωματικῶν διότι δῆθεν εἶπον ὅτι ὡς μόνον ἰδανικὸν των ἔχουν τὴν προαγωγήν. Δὲν εἶπον τοιοῦτον κ. ὑπουργέ. Εἶπον τοῦτο, ὅτι ἕνας ἀξιωματικὸς ἐκτὸς τῆς ἱκανότητος τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ δεικνύῃ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀνδρῶν καὶ τῆς ἀφοσιώσεως πρὸς τὴν πατρίδα πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ κάτι ἄλλο τὴν ἅμιλλαν πρὸς τοὺς συναδέλφους αὐτοῦ διὰ νὰ ἀνέρχεται τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα. Διότι ἀλλοίμονον ἐὰν ὁ ἀξιωματικὸς δὲν ἔχῃ τὸ ἰδανικὸν νὰ ὑπερτερήσῃ τὸν συνάδελφον του. Ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι εἶναι ἀξιωματικὸς καὶ ἐὰν ἐν τῷ στρατεύματι δὲν ὑπάρχει καὶ ἅμιλλα μεταξὺ αὐτῶν δὲν ὑπάρχει στρατὸς ἀλλ’ εἶναι συρφετός. Πρὸς τιμὴν δὲ τῶν ἀξιωματικῶν τὸ λέγω, ὅτι ἡ ἅμιλλα ἡ ὁποία ἐγεννήθη ἐν τῷ στρατῷ σήμερον ποῖος νὰ γίνῃ καλλίτερος τοῦ ἄλλου ἔχει ἐπιφέρει τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπέφερε. Διὰ τοῦτο ἔχομεν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι εἰσήρχοντο εἰς τὰ διάφορα σχολεῖα καὶ ἔχουν βέβαια τὴν ἀξίωσιν, κ. ὑπουργέ, οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν τῶν ἄλλων νὰ ἀνέλθουν καὶ τὰ ἀνώτατα ἀξιώματα. Τοῦτο εἶπον καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑμεῖς εἴπατε. Ἀλλ’ εἴπατε, κύριε ὑπουργέ, τὴν θεωρίαν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν πηγαίνουν εἰς τὸν στρατὸν γιὰ νὰ πάρουν γαλόνια. Μήπως, κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, πηγαίνουν νὰ πάρουν τὸν μισθόν. Μήπως αὐτὴ εἶναι καὶ ἔννοια τοῦ στρατεύματος, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὸ στράτευμα πηγαίνει νὰ λάβῃ τὸν μισθόν του μόνον; Ὄχι, κύριε ὑπουργέ.

§34Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§35Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐξ ἀντιδιαστολῆς αὐτὸ βγαίνει.

§36Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διαμαρτύρομαι ἐξ ὅλης ψυχῆς. Ἐγὼ ἐτόνισα ὅτι τῶν ἀξιωματικῶν τὸ ἰδανικὸν εἶναι νὰ ὑπηρετήσουν τὴν πατρίδα.

§37Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θέτετε εἰς ἴσην μοῖραν τὸν ἱκανὸν ἀξιωματικὸν πρὸς τὸν ἀνίκανον.

§38Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις καὶ πρόκειται νὰ λάβῃ καὶ πάλιν μέτρα.

§39Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μέχρι σήμερον οὐδὲν ἐγένετο. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβε τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ λάβῃ. Ἀλλοίμονον ἐὰν ἐν τῷ στρατεύματι δὲν ὑπάρχει καὶ ἅμιλλα. Ὅπως καὶ ἐν τῇ μάχῃ ὑπάρχει ἡ ἅμιλλα καὶ ὁ ἀνδραγαθήσας ἀξιωματικὸς προβιβάζεται τὸ ἀνώτερον βαθμόν, οὕτω καὶ νῦν οἱ ἀξιωματικοὶ ἔχουν εἰς τὸν ἰδανικὸν τῆς ἁμίλλης καὶ τοῦ προβιβασμοῦ, καὶ τοῦτον τὸν ἐπιζητοῦν διὰ τῆς ἐργασίας αὐτῶν, διὰ τῆς ἐνδελεχοῦς ἐν τῷ στρατεύματι ἐργασίας καὶ διὰ τῆς ἱκανότητος. Σήμερον ἔχετε καὶ τοὺς ἱκανοὺς καὶ τοὺς ἀνικάνους εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν. Τοῦτο κακίζω ἐγώ.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεολογίτης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν πολεμοπαθῶν.

§41Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Δύο μόνον λέξεις ἤθελον νὰ εἴπω διὰ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω νὰ ἐνδιαφερθῇ δι’ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τοὺς ὁμήρους καὶ τοὺς πολεμοπαθεῖς. Ἀφῃρέθησαν 15000 φάκελλοι ἀπὸ τὸ γραφεῖον ζημιῶν πολέμου καὶ ὑπεγράφησαν ἀπὸ κάποιον κ. Φλωρεντῆν ὁ ὁποῖος κατὰ νόμον οὔτε πληρεξούσιος ἦτο, οὔτε εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ αἰτήσεις. Τώρα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Εἶναι μία ἀταξία, ἡ ὁποία ἐπέφερε μεγάλην ἀναστάτωσιν εἰς τοὺς δικαιούχους ἐκείνους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν εὐχαρίστως διαπιστῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ἀντεκατέστησε τὸν κ. Νέμπαρην καὶ ἐπείσθην καὶ ἐγὼ ὅτι ἤρχισε νὰ γίνεται ἐντατικώτερον ἡ ἐργασία. Ἔχουν νὰ ἐκδικασθοῦν 15.000 αἰτήσεις. Τὰ χρήματα εἶναι ἕτοιμα, τὸ Κράτος ὑπεβλήθη εἰς τὴν θυσίαν διὰ νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, καὶ μὲ τὴν κρίσιν ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον ἡ μόνη μας παράκλησις εἶναι νὰ γίνῃ μία σύστασις πρὸς ταχυτέραν ἀνακούφισιν τῶν δικαιούχων.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ θέλω προβῇ εἰς τὰς δεούσας συστάσεις.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως εἰσαγωγῆς λαχανικῶν ἐκ τῶν μὴ φυλλοξηριωσῶν περιφερειῶν τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος εἰς Μακεδονίαν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ Ταμειακῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ὑπολόγων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου, δικῶν τοῦ Δημοσίου καὶ Διοικητικοῦ Δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 4410 περὶ Ναυτικῆς Στρατολογίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 55 καὶ 56 τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 31)8)26 νομοθετικοῦ διατάγματος περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς Πρεσβευτικῆς καὶ Προξενικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως δευτεροβαθμίων ἐκδικαστικῶν ἐπιτροπῶν τῶν φορολογικῶν ὑποθέσεων». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσλήψεως ἐκτάκτου εἰδικοῦ διὰ τὴν τεχνικὴν ὀργάνωσιν δημοσίων ὑπηρεσιῶν». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῶν νόμων περὶ Ἀστυνομίας Πόλεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως διὰ τὴν ἐξαγορὰν κτιρίου ἐν Λαρίσσῃ διὰ Στρατιωτικὴν Λέσχην καὶ κτιρίου ἐν Ἰωαννίνοις διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ τέλους γνώμονος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας ἔχει τὸν λόγον, ἵνα εἰσηγηθῇ νομοσχέδια.

§45Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σειρὰν νόμων...

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικυρωθοῦν τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς πρακτικὰ ὑπ’ εὐθύνη μου, διὰ νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Γερουσίαν; Καὶ τοῦτο διότι σήμερον θὰ διακόψωμεν.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§48ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§49Α. ΖΑΝΝΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας). Ἡ ἀεροπορία ἀνεφάνη εἰς τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ 1912 καὶ ὠργανώθη τότε ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Βενιζέλου διὰ τὸν ἐπὶ τοῦτο ἀποσταλέντων ἀξιωματικῶν καὶ μηχανικῶν εἰς Γαλλίαν. Οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἔδρασαν κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1912 λίαν ἐπιτυχῶς. Ἔχομεν βομβαρδισμοὺς καὶ ἀναγνωρίσεις, πρᾶγμα δυσκολώτατον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην λόγῳ τῆς ἀτελείας τῶν ἀεροπλάνων καὶ διὰ τῆς δράσεώς των ταύτης εἰσῆλθεν ἡ Ἑλλὰς εἰς τὴν παγκόσμιον ἱστορίαν ὡς τὸ δεύτερον Κράτος τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποίησεν τὴν ἀεροπορίαν εἰς τὸν πόλεμον. Ἀργότερα κατὰ τῷ 1914 ἱδρύθη ἀεροπορικὴ ὑπηρεσία καὶ εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ ἐχρησιμοποιήθησαν τὸ πρῶτον τότε ὑδροπλάνα. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ μέσα ἔλειπον καὶ ὁ ἀνεφοδιασμὸς ἦτο δυσχερέστατος ἡ ὑπηρεσία περιῆλθεν εἰς μαρασμὸν καὶ ὑφίστατο κατ’ ὄνομα μόνον. Ὅταν ὅμως κατὰ τῷ 1916–1917 ἤρχισε νὰ ὀργανοῦται ὁ στρατὸς τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπιτακτικὴ προέκυψεν ἡ ἀνάγκη τῆς ὀργανώσεως τῆς ἀεροπορίας μας δυνάμεως καὶ τὴν μὲν ὀργάνωσιν τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας ἀνέλαβον οἱ Γάλλοι, τὴν δὲ ὀργάνωσιν τῆς ναυτικῆς ἀεροπορίας οἱ Ἄγγλοι. Ἐσχηματίσθησαν οὕτω δύο ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι ἐνῷ εἰς τὸν αὐτὸν ἀπέβλεπον σκοπὸν ἦσαν κεχωρισμέναι ἀλλήλων κατὰ τρόπον μὴ δικαιολογούμενον παρ’ ἡμῖν. Διότι ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς ἀεροπορίας ἰσχυρᾶς δυναμένης νὰ ἐξυπηρετήσῃ ὁτὲ μὲν τὸν στρατὸν ὁτὲ δὲ τὸν στόλον. Ἐπανειλημμένως ἐγένετο προσπάθεια πρὸς συγχώνευσιν τῶν δύο αὐτῶν ὑπηρεσιῶν ὅπως κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας ὁπότε ὁλόκληρος ἡ ἀεροπορία ἦτο ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς στρατιᾶς. Ἡ ἀπόπειρα ὅμως αὐτὴ ἀπέτυχεν, διότι οἱ στρατιωτικοὶ δὲν ἤθελαν νὰ ὑπαχθοῦν εἰς τοὺς ναυτικοὺς οὔτε οἱ ναυτικοὶ εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ ὄχι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ οὐδεμία συνεννόησις ὑπῆρχε μεταξὺ των. Ἑπομένως ἀναγκαστικῶς τὰ ἀεροδρόμια ἦσαν χωριστά, ἡ ἐκπαίδευσις χωριστά, τὸ ὑλικὸν ἀνόμοιον. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἠδύνατο νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ὑλικὸν αὐτὸ ὁτὲ μὲν διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς στρατιωτικῆς ἀεροπορίας ὅτι δὲ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ναυτικῆς διότι ἐπαναλαμβάνω οὐδεμία συνεννόησις ὑπῆρχε μεταξὺ τῶν δύο ὑπηρεσιῶν. Ἐφαίνετο ὅτι ἦσαν δύο ὑπηρεσίαι αἱ ὁποῖαι ἀνῆκον εἰς δύο διάφορα Κράτη. Ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν ἦτο δυνατόν, βέβαια, νὰ ἐξακολουθήσῃ οὔτε ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνεχθῇ τὴν ἐξακολούθησιν διπλῶν δαπανῶν διὰ τὸ ζήτημα τῆς στρατιωτικῆς καὶ ναυτικῆς ἀεροπορίας δηλαδὴ νὰ ὑπάρχουσι δύο ὑπηρεσίαι κεχωρισμέναι διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσουν ὠφέλιμον ἔργον συνάμα δὲ ἐπεβάρυναν καὶ διὰ διπλῶν δαπανῶν τὸν προϋπολογισμόν. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ὕπαρξις δύο ἀεροδρομίων ἐν Τατοΐῳ, δύο σχολῶν Ἀεροπορίας, δύο τεχνικῶν σχολῶν, ἑνὸς τελειοτάτου ἐργοστασίου ἐν Π. Φαλήρῳ τὸ ὁποῖον ἔμενεν ἀχρησιμοποίητον σχεδόν, διότι ἐχρησιμοποιεῖτο μόνον διὰ τὰς μικρὰς ἀνάγκας τῆς ναυτικῆς ἀεροπορίας, ἐνῷ ἡ στρατιωτικὴ ἐστερεῖτο τοιούτου; Ἡ ἀνάγκη συγχωνεύσεως τῶν δύο αὐτῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως ἦτο ἐπιβεβλημένη, ἀλλὰ ἂς ἴδωμεν κατὰ πόσον ἦτο χρήσιμος καὶ διὰ τὴν ἄλλην. Ὑπάρχουσι καὶ παρ’ ἡμῖν σοβαροὶ σοβαρώτατοι στρατιωτικοί, οἱ ὁποῖοι ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ Ἀεροπορία δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ ἕν συμπλήρωμα τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἐπειδὴ—λέγουσι—καὶ ὁ στρατὸς καὶ ὁ στόλος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἀποστολῆς των ἔχουσιν ἀνάγκην αὐτῆς, πρέπει αὕτη νὰ ὑπάγεται εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, τὰ δὲ στελέχη των νὰ προέρχωνται ἀπὸ τὸν στρατὸν μὲ ἑνιαίαν ἐκπαίδευσιν, μὲ κοινὰς παραδόσεις. Ἐπίσης, ἐπειδὴ ἡ Ἀεροπορία διὰ τὸ ναυτικὸν εἶναι κἄτι τι τὸ ἀπαραίτητον, πρέπει νὰ ὑπάγεται εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν. Βέβαια εἰδικῶς μονομερῶς ἐξεταζομένου τοῦ ζητήματος, ἀπὸ στενωτάτης στρατιωτικῆς ἀντιλήψεως εἶναι ἀπολύτως ἄδικον, διότι πράγματι ἡ Ἀεροπορία προσφέρει εἰς τὸν στρατὸν ἀπείρους ὑπηρεσίας, ἀνιχνεύσεις βομβαρδισμούς, φωτογραφίας, κανονισμὸν βολῆς καὶ ἕνα σωρὸ ἄλλας ὑπηρεσίας, ἐκτὸς δὲ τούτου διὰ τῆς ἀεροπορίας δύναται ὁ Ἀρχηγὸς νὰ συναντήσῃ τὴν στρατιὰν ὅπου δήποτε εὑρίσκεται. Τὴν θέλουν ὠργανωμένην οἱ στρατιωτικοὶ σύμφωνα μὲ τὰς ὑποδείξεις των καὶ τὰς ἀντιλήψεις των. Ἐπίσης ἡ ἀεροπορία προσφέρει εἰς τὸ Ναυτικὸν ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας, φωτογραφικὰς ἀνιχνεύσεις, κανονισμὸν βολῆς, τορπιλλισμοὺς μεγάλων καὶ μικρῶν σκαφῶν, καὶ ἐπειδὴ ἰδιάζον χαρακτηριστικὸν τῶν ναυτικῶν κινήσεων εἶναι ἡ ταχύτης, τὴν θέλουν ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στόλου. Λησμονοῦν ὅμως ὅτι ἡ τοιαύτη ἀεροπορία δὲν εὑρίσκεται εἰς οἵαν πρωτόγονον κατάστασιν εὑρίσκετο κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ πολέμου, ἀλλὰ ἀποτελεῖ σήμερον μίαν τεραστίαν ἀνεξάρτητον δύναμιν. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου, ἀλλὰ μετὰ τὸ 1916 ἐχρησιμοποιήθη ὡς ἀνεξάρτητος δύναμις. Ἔπειτα ὅμως ἔγιναν τόσαι τροποποιήσεις εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀεροπορίαν, ὥστε ἡ ἀεροπορία ἔγινε πραγματικὰ ἀνεξάρτητος. Πρώτη αὐτὴ πρὶν ἢ ἀκόμη ἀρχίσῃ ὁ στρατὸς καὶ στόλος, θὰ ἐπιφέρῃ τὸ κτύπημα ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ καὶ θὰ ἐξασφαλίσῃ ἴσως τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Διότι ἂν ἡ ἀεροπορία μὲ τὰ τελειότατα, ἐπαναλαμβάνω, μέσα τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖ σήμερον, καταστρέψῃ τὰς συγκοινωνίας, καταστρέψῃ τὰ ἐχθρικὰ ἀεροπλάνα, εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ὁ στρατὸς καὶ ὁ στόλος; Θὰ φέρῃ τὰ ἀποτελέσματα πρὶν ἢ ἀκόμη κινηθοῦν οὗτοι. Ἐν συνδυασμῷ μάλιστα πρὸς τὸν χημικὸν πόλεμον, ἀποτελεῖ ἡ ἀεροπορία ἴσως τὸ ἐπικινδυνωδέστερον καὶ φοβερώτερον ὅπλον τοῦ μέλλοντος. Καὶ ἕνεκα τούτου, ὅλα τὰ Κράτη μεγάλην καταβάλλουν προσπάθειαν διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς ἀεροπορικῆς των ἀμύνης καὶ ἀφειδῶς μεγάλα δαπανοῦν ποσά. Ἐὰν ὅμως ὁ πόλεμος διαρκέσῃ, καὶ τότε πάλιν ἡ ἀεροπορία, ὡς μία ἀνεξάρτητος δύναμις, κυρίως μάλιστα διὰ τὴν Ἑλλάδα λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν γεωγραφικῶν συνθηκῶν εὑρισκομένη ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν, εἴτε εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ στόλου εἴτε ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ Στρατοῦ θὰ φέρῃ ἀσφαλῶς ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας. Τὸ ζήτημα τῆς συνεργασίας βεβαίως εἶναι δύσκολον, καὶ ἕνεκα τούτου σήμερον τὰ διάφορα Κράτη ἐσχημάτισαν μικτὰ ἐπιτελεῖα, εἰς μερικὰ μάλιστα καὶ ὑπουργεῖα Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἱδρύθησαν σχολαὶ εἰς τὰς ὁποίας μορφώνονται τὰ ἀνώτερα στελέχη τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου εἰς τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἀεροπορίαν, διότι ἀπεδείχθη ὅτι ἡ ἀεροπορία κατὰ τὸν Εὐρωπαϊκὸν πόλεμον δὲν ἀπέδωσεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀποδώσῃ, ἐπειδὴ τὰ ἀνώτερα στελέχη τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ δὲν τὴν ἐγνώριζον. Αὐτὸ τὸ ἀντελήφθη ἡ Γερμανία κατὰ τὸ 1916. Ὁ Ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου ἐζήτησε δι’ ἀναφορᾶς τὴν σύστασιν ἀνεξαρτήτου Ὑπουργείου καὶ τὴν ἵδρυσιν ἀνωτάτων ἀεροπορικῶν σχολῶν εἰς τὰς ὁποίας νὰ ἐκπαιδευθοῦν ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν μονάδων καὶ ἐκεῖ μόνον λόγῳ ἀντιδράσεως τῶν ἀνωτέρων στρατιωτικῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν στρατιωτικῶν δὲν ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασις αὐτή. Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ὅμως, κατὰ τὸ 1917, παρὰ τὴν λυσσαλέαν ἀντίδρασιν τοῦ Ναυαρχείου καὶ τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, προτάσει τοῦ Λόϋδ Τζὼρτζ ἐγένετο Ὑπουργεῖον, ἀνεξάρτητον Ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας, καὶ κατὰ τὴν ἐπίσημον ἔκθεσιν τοῦ Ὑπουργείου, προσέφερεν ἀνεκτιμήτους ὑπηρεσίας. Ἔκτοτε ἐγένοντο ἐπανειλημμέναι ἀπόπειραι ἰδίως ἐκ μέρους τοῦ Ναυαρχείου διὰ τὴν ὑπαγωγὴν ἐκ νέου τῆς ἀεροπορίας ὑπὸ τὰς διαταγάς του. Ἠναγκάσθη μάλιστα κατὰ τὸ 1922 νὰ σχηματίσῃ ἡ Κυβέρνησις Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἵνα ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἀφοῦ ἤκουσε τὰς γνώμας πολλῶν εἰδικῶν, ἀπεφάνθη ὅτι διὰ τρεῖς λόγους ἡ ἀεροπορία πρέπει νὰ γίνῃ ἀνεξάρτητος: πρῶτον διὰ λόγους Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δεύτερον ἐπειδὴ οὐδεμία διαφορὰ ὑφίσταται μεταξὺ ἀεροπορίας ξηρᾶς καὶ ἀεροπορίας θαλάσσης δηλαδὴ τεχνικὴ διαφορὰ μεταξὺ ὑδροπλάνων καὶ ἀεροπλάνων ὅπως καὶ τεχνικῆς ὑπηρεσίας. Ἀπὸ οἰκονομικῆς δὲ ἀπόψεως εἶναι ἐπίσης ἡ συγχώνευσις ἐπιβεβλημένη, καὶ τρίτον ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὅλην τὴν ἀπαραίτητον ἐξέλιξιν καὶ ἀνάπτυξιν, νὰ ἔχῃ ἑνιαίαν τεχνικὴν κατεύθυνσιν, ἑνιαίαν ἐκπαίδευσιν, ἐὰν δὲν ὑπόκειται ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἑνὸς ἀνεξαρτήτως ὑλικοῦ. Ἔκτοτε αἱ ἀντιρρήσεις ἔπαυσαν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας ἱδρύθη κατὰ τὸ 1923 καὶ κατώρθωσεν πράγματι ἡ Ἰταλία εἰς διάστημα ἐλαχίστων ἐτῶν νὰ ὀργανώσουν μίαν ἀξιόλογον ἐμπορικὴν καὶ πολεμικὴν ἀεροπορίαν καὶ σήμερον δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Ἰταλία εἶναι μία ἀπὸ τὰς καλλίτερον ὠργανωμένας ἀεροπορικῶς χώρας. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν τὸ 1928. Εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸ ὑπουργεῖον Ἀεροπορίας ἱδρύθη πρὸ ἔτους. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ ἀεροπορία ἦτο κατανεμημένη μεταξὺ τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν καὶ τῆς Συγκοινωνίας, τὸ ὁποῖον ἐρρύθμιζε τὰ τῆς πολιτικῆς ἀεροπορίας καὶ τὰς διὰ τοῦ ἀέρος συγκοινωνίας. Ἀποτέλεσμα τῆς τοιαύτης κατανομῆς, τῆς ἀνυπαρξίας συνεργασίας, ἦτο ἡ ἀνομοιογένεια τοῦ ὑλικοῦ, τὸ ἀσυστηματοποίητον τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ ἱπταμένου προσωπικοῦ. Ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀεροπορίας ἦτο βραδεῖα, διότι κάθε Ὑπουργεῖον τὴν ἐθεώρει ὡς ἕνα δευτερευούσης σημασίας κλάδον, ὡς πολλοστημόριον τοῦ ὁλικοῦ του ὄγκου τῶν ἐργασιῶν του καὶ τῶν δυνάμεών του. Βεβαίως ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Ὑπουργείου ἡ κατάστασις οὐσιωδῶς μετεβλήθη διότι ὑπάρχει ἕν ἑνιαῖον πρόγραμμα ἐκπαιδεύσεως, μία ἑνιαία πολιτικὴ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὑλικὸν καὶ ἰδιαιτέρα φροντὶς ἐλήφθη διὰ τὸ ζήτημα τῶν ἐγκαταστάσεων. Ἤρχισαν δὲ ἀπὸ ἔτους νὰ κατασκευάζωνται ὑπόστεγα διὰ τὴν στέγασιν τῶν ἀεροπλάνων, ἀποθῆκαι, κατοικίαι διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἀποθῆκαι βενζίνης καὶ πυρομαχικῶν, διότι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ ἀεροπορία εὑρίσκετο ἐστεγασμένη εἰς ἡμικατεστραμμένα ξύλινα ὑπόστεγα πάρα πολὺ ἐπικίνδυνα διὰ στέγασιν τῶν ἀεροπλάνων καὶ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐλήφθησαν ἐπίσης ὅλα τὰ μέτρα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἀρίστου προσωπικοῦ. Παρηγγέλθησαν, ὡς γνωστόν, ἀεροπλάνα, ἀνταλλακτικά, βοηθητικὰ μηχανήματα οὕτως ὥστε δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμεν ὅτι διαθέτομεν τὰ ἀπαραίτητα μέσα διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν τῶν ἀεροπόρων μας καὶ τοῦ διδακτικοῦ μας προσωπικοῦ. Τὰ ἀποτελέσματα βεβαίως διὰ τῆς συντελουμένης αὐτῆς ἐντατικωτάτης σήμερον ἐκπαιδεύσεως εἰς τὰς μονάδας, διὰ τῶν καθημερινῶν πτήσεων, διὰ τῶν ὁμαδικῶν πτήσεων, καθημερινῶς γίνονται πλέον εὐχάριστα. Θέλω δὲ νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ συμβάντα μέχρι σήμερον ἀτυχήματα ἐν συγκρίσει μὲ τὰ ἄλλα Κράτη δὲν εἶναι τόσον πολλὰ διὰ τῆς ἐπιβληθείσης δὲ αὐστηροτάτης πειθαρχίας πτήσεων καὶ ταῦτα θὰ ἐλαττωθοῦν κατὰ πολύ. Πάντως λαμβάνονται ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς Ἀεροπορίας. Ἡ σπουδαιοτέρα ὅμως ἐργασία ἡ ὁποία ἔγινεν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ ὑπουργείου, εἶναι ἡ ἐκπόνησις τοῦ ἀεροπορικοῦ μας προγράμματος. Ὅλα τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω σήμερον εἰς Βουλήν, ἤτοι τὸ περὶ ὀργανισμῶν, τὸ περὶ ἐκπαιδεύσεως, τὸ περὶ τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν, τὸ περὶ ἱεραρχίας, περὶ παθόντων ἐν πολέμῳ καὶ εἰρήνῃ ἀεροπόρων, ὅλα αὐτὰ συνετάχθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀεροπορικοῦ προγράμματος τῆς Χώρας τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μας πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν διὰ μίαν ἑπταετίαν. Διὰ τοῦ προγράμματος τούτου ἐπιδιώκεται ἡ συγκρότησις τῶν ἀεροπορικῶν μας δυνάμεων κατὰ σταθμούς, τῶν ὁποίων ἡ χρονικὴ διάρκεια κανονίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς οἰκονομικῆς δυναμικότητος τῆς Χώρας μὲ ἀπόλυτον προτεραιότητα τὴν κατασκευὴν τῶν ἀπαραιτήτων ἐγκαταστάσεων, μὲ ἀπόλυτον προτεραιότητα διὰ τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ ἱπταμένου καὶ τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Διὰ τοῦ ἀεροπορικοῦ μας προγράμματος δὲν ἐπιζητοῦμεν ὑπεροχὴν ἀεροπορικῆς ἰσχύος, οὔτε κἂν ἰσότητα ἀπέναντι τῶν γειτονικῶν μας Κρατῶν. Ἐπιζητοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν ἀεροπορικὸν πυρῆνα, δυνάμενον νὰ ἀναπτυχθῇ συμφώνως μὲ τὴν οἰκονομικὴν δυναμικότητα τῆς Χώρας μας, ἐπιδεκτικὸν ἀμέσου ἀναπτύξεως, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον ἤθελε ζητήσῃ τοῦτο. Δι’ ὅλης αὐτῆς τῆς νομοθεσίας νομίζομεν ὅτι τὸ πρᾶγμα τοῦτο θὰ ἐπιτευχθῇ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ὅταν ὑπάρχουν τὰ οἰκονομικὰ μέσα ἡ ἀνάπτυξις τῆς ἀεροπορίας δὲν ἔχει φραγμούς. Δὲν εἶναι ὅπως εἶναι ὁ στρατὸς ὅπου ἡ ἀνάπτυξις καθορίζεται ὑπὸ τῆς ἀποδόσεως τῶν κλάσεων· τὸ προσωπικόν τὸ ὁποῖον μεταχειρίζεται ἡ ἀεροπορία εἶναι πολὺ εὐάριθμον, ὥστε εἶναι εὔκολον νὰ ἐξευρεθῇ ἀρκεῖ μόνον νὰ ὑπάρχουν ἐγκαταστάσεις, τὰ μέσα ἐκτελέσεως καὶ πρὸ παντὸς στελέχη ἱπταμένου καὶ τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ἀεροπορίας, μετὰ τῶν συνυποβαλλομένων συναφῶν νομοσχεδίων, ἀποβλέπομεν κυρίως εἰς τὴν πλήρωσιν τῆς ἐπιτακτικῆς αὐτῆς ἀνάγκης. Τὸ σχέδιον καθορίζει τὴν ἐν εἰρήνῃ ὀργάνωσιν τῶν ἀεροπορικῶν μας δυνάμεων. (ἀναγινώσκει). Διὰ τὴν ἐνεργόν ὀργάνωσιν περιωρίσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν μονάδων εἰς τὸ ἐλάχιστον, μέχρι τοῦ ὁρίου τοῦ ἐπιτετραμμένου δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὑπὸ τῆς ἐπιστρατεύσεως τῶν μονάδων. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κάμωμεν μεγαλυτέρας οἰκονομίας. Ἡ παραμονὴ ὅμως τῶν ἐκπαιδευτικῶν σχολῶν εἶναι ἀπαραίτητος, διότι διὰ τῶν παραγωγικῶν σχολῶν θὰ κατορθώσωμεν νὰ δώσωμεν νέαν μόρφωσιν εἰς τὸ ἱπτάμενον προσωπικόν μας καὶ τὸ τεχνικὸν προσωπικόν, διὰ δὲ τῶν ἄλλων σχολῶν μετεκπαιδεύσεως, θὰ κατορθώσωμεν νὰ μορφώσωμεν τοὺς ὑπάρχοντας ἀεροπόρους μας τῶν ὁποίων αἱ ἐλλείψεις εἶναι ἀρκεταί. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ προέλευσις τῶν στελεχῶν τῆς ἀεροπορίας νὰ γίνεται ἀπὸ τὰς σχολὰς τῶν Δοκίμων καὶ τῶν Εὐελπίδων. Διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀφοῦ ὑφίστανται τετραετῆ ὅλην ἐκπαίδευσιν, ἔπρεπε νὰ ἐκπαιδευθοῦν ἀκόμη ἐπὶ διετίαν εἰς τὰς ἀεροπορικὰς σχολὰς διὰ νὰ γίνουν ἀεροπόροι, ὡς εἶναι δὲ φυσικὸν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λησμονήσουν τοὺς δεσμοὺς τοὺς ὁποίους εἶχον μὲ τὰ ὅπλα των καὶ νὰ πάρουν τὸ πνεῦμα καὶ τὴν συνείδησιν τοῦ ἀεροπόρου. Ἡ ἐκπαίδευσις δὲ καθίσταται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πολυδάπανος. Ἦτο λοιπὸν φυσικὸν νὰ ζητήσωμεν τὴν ἵδρυσιν σχολῶν ἀεροπορίας. Οἱ παρατηρηταὶ τοὐναντίον θὰ προέρχονται ἐκ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου, διότι αὐτοὶ πρέπει νὰ ἔχουν δεσμούς, νὰ γνωρίζουν πολὺ καλὰ τὰ ὅπλα των καὶ συνάμα νὰ διατηροῦν πάντοτε τὴν ἀεροπορίαν εἰς ἄμεσον ἐπαφὴν καὶ συνεργασίαν μὲ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον. Αὐτὸ ἄλλως τὸ ζήτημα ἐπεζήτησε καὶ ἐπιζητεῖ ἀνέκαθεν ἡ ἀεροπορία. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ εἰς τὸν ὀργανισμὸν προβλέπεται ὅτι ἀρκετοὶ ἀεροπόροι θὰ ἐκπαιδευθοῦν εἰς τὰς στρατιωτικὰς καὶ ναυτικὰς σχολὰς. Προβλέπομεν μάλιστα καὶ σύστασιν ἀνωτάτου ἀεροπορικοῦ συμβουλίου ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν τριῶν πολεμικῶν ὑπουργείων διὰ νὰ ἐναρμονίζωνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αἱ ἐνέργειαι καὶ νὰ λαμβάνωνται τὰ κατάλληλα μέτρα διὰ τὴν ἀπαραίτητον αὐτὴν συνεργασίαν. Αἱ διατάξεις τῆς στρατολογίας βασίζονται ἐπὶ τῆς ἐθελουσίας κατατάξεως καὶ ὑπάρχει ἕνας ὡρισμένος ἀριθμὸς κληρωτῶν, οἱ ὁποῖοι λαμβάνονται ἀπὸ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον. Διὰ τοῦ νόμου περὶ μετεκπαιδεύσεως κανονίζονται τὰ ζητήματα τῶν παραγωγικῶν σχολῶν ὡς καὶ τῶν σχολῶν ἐφαρμογῆς. Διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ δὲν θὰ προκύψουν μεγάλαι δαπάναι, διότι αἱ μετεκπαιδευτικαὶ σχολαὶ θὰ λειτουργήσουν εἰς τὰς ὑπαρχούσας ἀεροπορικὰς μονάδας. Μόνον ἡ ἀεροπορικὴ σχολὴ θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνας, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἐλαχίστας. Ὁ νόμος περὶ τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ρυθμίζει πάντα τὰ ζητήματα τὰ σχετικὰ μέ τὸ ἀπαιτούμενον τεχνικὸν προσωπικόν. Εἶναι περιττόν, νομίζω, νὰ τονίσω τὴν σπουδαιότητα τοῦ τεχνικοῦ προσωπικοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἀεροπορία ἄνευ τεχνικοῦ προσωπικοῦ. Δυστυχῶς λόγοι οἰκονομίας μᾶς ἠνάγκασαν νὰ φανῶμεν ὑπὲρ τὸ δέον φειδωλοὶ εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν προβλεπομένων μηχανικῶν. Ὁ νόμος περὶ ἱεραρχίας ὁ ὁποῖος εἶναι συντεταγμένος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑφισταμένου νόμου τοῦ ὑπουργείου Στρατιωτικῶν μὲ ἐλαχίστας παραλλαγάς, διὰ τοῦ νόμου τούτου προβλέπεται ἡ συγχώνευσις τῶν ὑφισταμένων ὑπηρεσιῶν, κοινὴ στολή, κοινὴ ἐπαφή. Ἐπέρχεται δηλαδὴ ἡ πλήρης ἐξομοίωσις μεταξὺ τῶν ὑφισταμένων σήμερον ἀεροπορικῶν ὑπηρεσιῶν. Διὰ τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν εἰρήνῃ καὶ πολέμῳ προβλέπεται διάταξις διὰ τοὺς ἀεροπόρους ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικοὺς τοὺς παθόντας συνεπείᾳ πτήσεως. Δηλαδὴ εἰς τὴν ἀεροπορίαν ὑπάρχει μία πολεμικὴ περίοδος. Καὶ ἐν καιρῷ εἰρήνης τὸ ἴδιον κινδυνεύουν οἱ ἀεροπόροι ὅσον κινδυνεύουν καὶ ἐν καιρῷ πολέμου. Ἕνεκα τούτου λαμβάνονται μερικαὶ εὐεργετικαὶ διατάξεις, ληφθεῖσαι εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου εἰς μερικὰ μάλιστα τούτων ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμὸς δι’ ἀτομικῆς ἀσφαλείας τῶν ἀεροπόρων. Ἀσφαλίζονται δηλαδὴ ὅλοι οἱ ἀεροπόροι ὑπὸ τοῦ Κράτους. Καὶ τέλος διὰ τοῦ νόμου περὶ οἰκονομικῶν ὑπηρεσιῶν ὀργανοῦνται οἰκονομικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ παύει πλέον τὸ ὑφιστάμενον σήμερον μωσαϊκὸν διότι ἔχομεν ἀξιωματικοὺς δέκα διαφόρων προελεύσεων. Ἡ διὰ τῶν νόμων τούτων προβλεπομένη συγκρότησις τῶν ἀεροπορικῶν δυνάμεων τῆς χώρας μας δὲν ἀνταποκρίνεται βεβαίως ἀπολύτως πλήρως πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς Ἀεροπορίας. Δὲν ἦτο ὅμως δυνατὸν νὰ παροραθῇ ἡ οἰκονομικὴ δυναμικώτης τῆς χώρας. Ἕνεκα τούτου τόσον ἐν τῇ συγκροτήσει τῶν μονάδων ὅσον καὶ ἐν τῇ συνθέσει τῶν στελεχῶν τῶν ὀργανώσεων τῶν λοιπῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν ἐπεκράτησεν πνεῦμα ἀπολύτου οἰκονομίας. Ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εὑρίσκεται ἐν καθυστερήσει ἀπὸ ἀεροπορικῆς ἀπόψεως. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι μέχρι τοῦ 1930 ἡ κατ’ ἄτομον ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν ἀεροπορίαν ἀνήρχετο εἰς 10 μόνον δραχμὰς συμπεριλαμβανομένου δὲ καὶ τοῦ ἐκτάκτου προϋπολογισμοῦ ἀνήρχετο εἰς 32 χρ. δρχ., ἐνῷ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἀνέρχεται εἰς 156, εἰς τὴν Γαλλίαν 162, εἰς τὴν Ἰταλίαν 145 καὶ εἰς τὴν Σερβίαν εἰς δρχ. 110. Διὰ τῶν λαμβανομένων ὅμως μέτρων εἶναι δυνατὴ ἡ αὔξησις τῶν ἀεροπορικῶν μας δυνάμεων, ὅταν τεθῇ ὡς προϋπόθεσις. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ ἱπταμένου προσωπικοῦ ἀπαιτεῖ μακροχρονίους προσπαθείας καὶ μεγάλην πεῖραν· δὲν εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νά γίνῃ ἐκ τοῦ προχείρου καὶ ταχέως. Δὲν παραγνωρίζω βέβαια καὶ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἀνεφοδιασμοῦ τῆς ἀεροπορίας διὰ τελειοτάτου ὑλικοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἀεροπορία μὴ παρακολουθοῦσα τὰς νεωτέρας ἐξελίξεις τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλὰ νομίζομεν ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προσωρινοῦ μας προγράμματος πρέπει κυρίως ἡ προσοχή μας νὰ στραφῇ πρὸς κατασκευὴν τῶν ἀπαραιτήτων ἐγκαταστάσεων καὶ κυρίως εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἱπταμένου προσωπικοῦ. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομίζω ὅτι λαμβάνονται ὅλα τὰ μέτρα τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὴν ὀργάνωσιν τῆς πολεμικῆς μας ἀεροπορίας. Διὰ τῆς ὀργανώσεως ταύτης ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἐπιζητοῦμεν ὀργάνωσιν τρομερᾶς πολεμικῆς δυνάμεως οὔτε εἶναι δυνατὸν κἄν νὰ ὑπάρχῃ ἕνας συναγωνισμὸς ἐξοπλισμοῦ. Ἡ Ἑλλὰς ἄλλωστε εἶναι τόσον ἀσαλεύτως προσηλωμένη πρὸς τὸ εἰρηνικὸν ἰδεῶδες, ὥστε διὰ τῆς ὀργανώσεως αὐτῆς τῆς τόσον συντηρητικῆς τῆς τόσον ἁπλῆς δὲν ἀποβλέπει εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς μέτρα στοιχειώδη, μέτρα ἀπαραιτήτου ἀμύνης (χειροκροτήματα).

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὅπως καταθέσῃ σχέδιον νόμου.

§51Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔχω τὴν τιμήν, κύριοι βουλευταί, νὰ θέσω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας σχέδιον νόμου εὐρυτάτου κοινωνικοῦ καὶ κρατικοῦ περιεχομένου τὸ σχέδιον νόμου «περὶ Τύπου καὶ περὶ κολασμοῦ καὶ ἐκδικάσεως τῶν διὰ τῆς καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας τελουμένων ἀδικημάτων». Ἡ ἀνάγκη τῆς ὁλοκληρώσεως, μεταρρυθμίσεως καὶ συγχρονισμοῦ τῶν περὶ τύπου κατασταλτικῶν ἐν γένει διατάξεων τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας ἔχει καταστῆ ἀπὸ πολλοῦ αἰσθητή. Πρὸ 20 ὅλων ἐτῶν κατὰ τὴν ἐν τῇ ἀναθεωρητικῇ Βουλῇ τοῦ 1911 συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τοῦ παλαιοῦ συντάγματος τοῦ κατοχυροῦντος τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου καὶ διαγράφοντος τὰ ὅρια τῆς δικαιοδοσίας τῆς Νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς καταστολὴν τῶν ὑπερβασιῶν αὐτοῦ ἐξήρθησαν ἰδιαιτέρως οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι χάριν τῆς προστασίας τῆς ἀληθοῦς ἐλευθεροτυπίας καὶ τῶν ἐκ τῆς καταχρήσεως αὐτῆς πληττομένων λαϊκῶν δικαίων καὶ κρατικῶν συμφερόντων ὑπηγόρευον τὴν συμπλήρωσιν καὶ ἀνακαίνισιν τῶν διατάξεων τοῦ σχετικοῦ νόμου τοῦ 1837 καὶ ἐτονίζετο, ὅτι πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ τοῦ συντάγματος ἦτο ἀπαραίτητος ἡ ψήφισις κώδικος περὶ Τύπου. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἰδίᾳ τῆς ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Δραγούμην ἀναθεωρητικῆς ἐπὶ τοῦ συντάγματος ἐπιτροπῆς ἐτονίζετο ὅτι ἐπεβάλλετο ἐπιτακτικῶς, ἵνα χορηγηθῇ ἐξαιρετικὴ καὶ ἰσχυρὰ προστασία κατὰ τῶν παρεκτροπῶν τοῦ τύπου τῶν στρεφομένων ἐναντίον τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου, καθ’ ἃς ὁ προσβαλλόμενος μειονεκτεῖ ἀπέναντι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. Ὑπεστηρίζετο δὲ τότε ἐπίσης ὅτι ἀνεξαρτήτως τῶν τοιούτων κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου παρεκτροπῶν τοῦ τύπου καθ’ ὧν ἐτέθη ἡ γνωστὴ διάταξις περὶ ἀλληλεγγύης ἀστικῆς εὐθύνης τοῦ ἐκδότου ἐφημερίδος καὶ συγγραφέως ἐπιληψίμου δημοσιεύματος πρὸς πλήρη ἀνόρθωσιν πάσης ἐξ αὐτοῦ προξενουμένης ζημίας καὶ χρηματικῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ ἀδικουμένου ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐκ λόγων κινδύνου τῶν συμφερόντων τῆς ἐπικρατείας ὡς μέσον κυρώσεως τῆς Κυβερνητικῆς ἀπαγορεύσεως ἀνακοινώσεων ἀναγομένων εἰς θέματα σχετιζόμενα πρὸς τὰς ἐξωτερικὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους, νὰ καθιερωθῇ, ἐκτὸς τῆς ποινικῆς εὐθύνης, καὶ ἡ κατάσχεσις καὶ ἔτι πλέον, καὶ ἡ παῦσις τῆς Ἐφημερίδος. Κατὰ τῆς προτάσεως ἐκείνης, πιστὸς διερμηνεὺς τῆς ἐκπλαγείσης ἐξ αὐτῆς φιλελευθέρας κοινῆς γνώμης ὁ τότε καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετύπωσεν ἀπόλυτον ἀντίρρησιν, ἡ ὁποία καὶ ἐγένετο δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπορριψάσης τὴν πρότασιν. Ἐπίσης ὅταν τότε συνεζητῆτο ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατάσχεσις θὰ ἐπετρέπετο ὡς κατασταλτικὸν μέτρον διὰ τὴν περίπτωσιν ἀσέμνων δημοσιευμάτων τῶν προσβαλλόντων καταφανῶς τὴν δημοσίαν αἰδῶ ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως «ἐλπίζω ὅτι οἱ προϊστάμενοι τοῦ τύπου δὲν θὰ φαντασθοῦν ποτὲ ὅτι δύναται ἡ δίωξις αὕτη νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τοῦ σοβαροῦ τύπου, ἀλλὰ μόνον κατὰ τῶν ἀνηθίκων ἐκείνων περιοδικῶν, τὰ ὁποῖα ἀπευθύνονται συνήθως εἰς τὴν νεαρὰν ἡλικίαν, σκοποῦντα ἀκριβῶς νὰ ἐξάπτωσι τὰ πάθη καὶ τὰ ζωϊκώτερα ἔνστικτα τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ χρηματισμῷ ὅλως διόλου ἀθεμίτῳ. Πανταχοῦ τελευταῖον ἤρχισε λαμβανομένη πρόνοια κατὰ τῶν πορνογραφικῶν δημοσιευμάτων, τὰ ὁποῖα κατακλύζουσι τὰς ξένας ἀγοράς. Δὲν γνωρίζω ἐὰν καὶ ἐδῶ ἔχῃ φθάσει τόσον πολὺ τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον προσεχῶς νὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοιούτου κατακλυσμοῦ καὶ ἐκμεταλλεύσεως». Ἀνεγνωρίσθη λοιπὸν τότε, γενικῶς ἡ ἐπιτακτικὴ ἀνάγκη τῆς ψηφίσεως νέου νόμου ἐνηρμονισμένου πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὰς κατοχυρούσας τὴν ἐλευθερίαν τοῦ τύπου, διότι ὀρθῶς ἐλέγετο, ὅτι αἱ ἕως τότε συμβᾶσαι σχετικαὶ παρεκτροπαὶ δὲν ὠφείλοντο εἰς τὴν ἔλλειψιν συνταγματικῶν ἐγγυήσεων, ἀλλὰ εἰς τὴν ἔλλειψιν πλήρους καὶ καταλλήλου νόμου περὶ τύπου, διότι ὁ παλαιὸς νόμος περιεῖχε διατάξεις, τὸ μὲν προληπτικὰς αἱ ὁποῖαι παρεσύρθησαν εἰς ἀχρηστίαν ὑπὸ τῶν φιλελευθέρων συνταγματικῶν ὁρισμῶν, τὸ δὲ ἀνεπαρκῶς κατασταλτικὰς τοιαύτας. Καὶ ἐχαιρετίσθη, δι’ αὐτό, μετὰ χρηστῶν ἐλπίδων ἡ κατάθεσις κατὰ τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1911 τοῦ γνωστοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου, τὸ ὁποῖον ὡς ἔλεγεν ὁ Ν. Σαρίπολος ἐὰν ἐψηφίζετο θὰ ἀπετέλῃ πλήρη κώδικα περὶ τύπου ἱκανοποιοῦντα τὰς σχετικὰς τὰς νομοθετικάς μας ἀνάγκας, συμφώνως πρὸ τὰ δεδομένα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς προόδου. Εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο προεβλέποντο τὰ ἀδικήματα τὰ τελούμενα διὰ τοῦ τύπου, πᾶσαι αἱ κατὰ τῆς τιμῆς προσβολαὶ ἄλλα συναφῆ τοιαῦτα κατὰ τὸ σύστημα ἰδίως τοῦ Γαλλικοῦ νόμου τοῦ 1881, κατηργοῦντο δὲ αἱ καθιεροῦσαι ἀδικήματα τῶν ὁποίων ἡ ἔννοια δὲν προσηρμόζετο πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου. Καθωρίζοντο ἐπίσης οἱ ὅροι τῶν νέων ἀδικημάτων, ὡς τῆς προκλήσεως εἰς διάπραξιν κακουργημάτων καὶ πλημμελημάτων, τῆς δημοσιεύσεως ψευδῶν εἰδήσεων, πρὸς τὰς δίκας. Ἐρρυθμίζετο ἐπίσης πληρέστερον τὸ δικαίωμα τῆς ἀπαντήσεως καὶ ἐπανορθώσεως. Ὡς πρὸς τὰς ποινὰς θεμελιῶδες χαρακτηριστικὸν αὐτῶν ἦτο ὅτι ἐπεκράτει τὸ σύστημα τῆς προτιμήσεως τῶν χρηματικῶν τοιούτων ἀντὶ τῶν στερητικῶν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας κατ’ ἀπομίμησιν τῶν ἀλλαχοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ κρατούντων. Ὑπῆρχον ἐξ ἄλλου εἰς αὐτὸ δικονομικαὶ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐξησφάλιζον τὴν ὅσον οἷον τε ταχυτέραν καὶ συντομωτέραν ἐκδίκασιν τῶν σχετικῶν ἀδικημάτων. Βραδύτερον, μὴ ψηφισθέντος τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐκρίθη ὅτι προεῖχεν ἡ ρύθμισις τοῦ λεγομένου δικαιώματος ἀπαντήσεως καὶ ἐπανορθώσεως. Καὶ τὸ 1914 ἐψηφίσθη ὁ γνωστὸς νόμος περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 546 τοῦ ποιν. νόμου συμφώνως πρὸς τὰς βάσεις τοῦ Γαλλικοῦ καὶ Αὐστριακοῦ νόμου. Ἐν τῇ πράξει ὅμως δυστυχῶς καὶ ὁ νόμος αὐτὸς συμπληρωθεὶς καὶ διὰ τοῦ νόμου 1335 τοῦ 1918 δὲν ἀπέδωκε τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐξ αὐτοῦ ἐξαιρετικῶς προσεδόκα ὁ νομοθέτης. Διότι εὐλόγως ἤλπιζεν οὗτος, ὅτι, κατὰ τὴν ἀρχὴν μάλιστα, τῆς ρήσεως «ὁ τρώσας καὶ ἰάσεται» θὰ ἐμερίμνα οἴκοθεν ὁ τύπος, ὅπως, προλαμβάνων τὴν ἐπέμβασιν τῆς καταδιωκτικῆς ἀρχῆς ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἐὰν σκοπὸς καὶ ἀποστολὴ αὐτοῦ εἶναι ἡ εὕρεσις τῆς ἀληθείας, ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ παρὰ τῶν δημοσίων λειτουργῶν τῶν θιγομένων ἐκ τῶν δημοσιευμάτων, ἢ καὶ γενικῶς τῶν πολιτῶν ἀπάντησις καὶ ἐπανόρθωσις εἰς τοῦτον τείνει τὸ σκοπὸν ὀφείλει ν’ ἀποδέχεται ταύτας καὶ μὴ ἀντιτάσσῃ οἵαν ἀντέτασσεν ἀντίδρασιν. Παρῆλθον ἔκτοτε ἔτη, ὑπέστη τὴν γνωστὴν τεχνικὴν ἐξέλιξιν ὁ τύπος μας, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ, ὡς μαρτυρῇ κατὰ τὸν πλέον εὔγλωττον τρόπον ἡ στατιστικὴ τῶν ποινικῶν μας δικαστηρίων ἐν τῇ πράξει ἐπεκράτησεν ἀπόλυτος ἀσυδοσία τῶν ὑπαιτίων ἀδικημάτων τελουμένων διὰ τοῦ τύπου, ἀσυδοσία ἀποτελοῦσα αὐτόχρημα ἀντιδημοκρατικὸν καὶ ἀπαράδεκτον προνόμιον ἀντιστρατευόμενον πρὸς τὴν θεμελιώδη συνταγματικὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος ὅλων τῶν πολιτῶν, ἀπέναντι τῶν νόμων καὶ τῆς ἐφ’ ὅλων τῶν πολιτῶν ἐφαρμογῆς τῶν ποινικῶν νόμων. Διότι ὅσον δήποτε καὶ ἄν ὁ συνταγματικὸς ἡμῶν νομοθέτης βαίνων περαιτέρω ἄλλων συνταγμάτων καὶ νομοθετῶν φιλελευθερώτερον καὶ δημοκρατικώτερον καθιέρωσε τὰς περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἀκόμη καὶ ὡς κατασταλτικὸν μέτρον περιοριστικῶς ἐπιτρέπεται ἡ κατάσχεσις, δὲν ἐφαντάσθη βεβαίως ποτὲ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ ἀντὶ τῆς ἐλευθερίας ἀκολασία καὶ κατάχρησις ἐξουσίας, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς τοὺς χειριζομένους αὐτήν, ἀλλ’ εἰς τὸν λαόν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπορρέουν καὶ ὑπέρ τοῦ ὁποίου ἀσκοῦνται πᾶσαι αἱ ἐξουσίαι (χειροκροτήματα). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἔχει λεχθεῖ ὅτι ὁ τύπος εἶναι ἡ τετάρτη ἐξουσία. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἀγγλίαν ἐπίσης ὑπάρχει τὸ αὐστηρότερον κατασταλτικὸν σύστημα τῶν ὑπερβασιῶν τοῦ τύπου. Καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι εἶχεν ἤδη καὶ παρ’ ἡμῖν ἀπὸ πολλοῦ ἀναγνωρισθῆ ἐκ μέρους τῆς ὑγιοῦς Κοινῆς Γνώμης ἡ ἀνάγκη τῆς ὅσον οἷον τε πληρεστέρας νομοθετικῆς ρυθμίσεως τοῦ τόσον μεγάλης καὶ θεμελιώδους κοινωνικῆς καὶ πρακτικῆς σημασίας ζητήματος, τό ὁποῖον ἔχει γεννηθῆ ἀπὸ πολλοῦ προσλαμβάνον ὁσημέραι ὀξυτέραν μορφὴν τὸ μὲν ἐκ τῆς ἀτελείας τῶν παλαιῶν καὶ ἀπηρχαιωμένων ποινικῶν περὶ τύπου διατάξεων, τὸ δὲ ἐκ τῆς ὑπὸ τὴν ἀσκουμένην παρ’ αὐτοῦ ἰσχυρὰν ψυχολογικὴν ἐπήρειαν καὶ τὴν παρερμηνείαν τῆς ἐλευθερίας αὐτοῦ καθιερωθείσης ἐν τῇ πράξει ἀπολύτου ἀσυδοσίας τῶν διὰ τοῦ τύπου ἀδικοπραγούντων. Ἡ ἐπιστημονικὴ καὶ ὀρθὴ ἔννοια τοῦ ἐν τῷ Συντάγματι ὁρισμοῦ ὅτι «ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος», εἶναι ὅτι ἀποκλείεται μόνον ὁ προληπτικὸς ἔλεγχος, χωρὶς νὰ δύναται ν’ ἀποκλεισθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ γράφοντος, μετὰ τὴν δημοσίευσιν, διὰ παράβασιν τῶν νόμων. Κατ’ οὐδένα τρόπον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ ἐξ αὐτοῦ τὸ συμπέρασμα ὅτι ἔχει καθιερωθῆ ἀσυλία τῶν διὰ τοῦ τύπου ἀδικούντων. Τὸ δόγμα τὸ ὁποῖον κρατεῖ σήμερον εἰς ὅλας τὰς ποινικὰς νομοθεσίας εἰς πλέον φιλελευθέρας, εἶναι ὅτι ὁ τύπος εἶναι ἐλεύθερος, ἀλλὰ ὑπεύθυνος. Καὶ εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ ἔννοια τῆς εὐθύνης τοῦ τύπου πρέπει τόσον περισσότερον νὰ τονοῦται καὶ αὐξάνεται, ὅσον περισσότερον ἐπεκτείνεται ἡ ἀκτινοβολία καὶ ἡ ἐπίδρασις αὐτοῦ ἐπὶ τῶν μαζῶν. Θὰ ἦτο περίεργον ἐὰν ἐγίνετο δεκτὸν ὅτι ὁ τύπος ὁ ἀσκῶν τὴν κληθεῖσαν τετάρτην ἐξουσίαν ἐξ ὀνόματος τῆς Κοινῆς Γνώμης, τῆς ὁποίας ἐμφανίζεται διερμηνεὺς καὶ χειραγωγός, τὸν ἔλεγχον πάντων τῶν ἀσκούντων δημόσια καθήκοντα θὰ ἠδύνατο νὰ διεκδικήσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ ἀνέλεγκτον διὰ τὰς τυχὸν παρεκροπάς του καὶ τὴν ἀτιμωρησίαν διὰ τὰς ποινικάς του παραβάσεις. Καὶ ἔχει γίνει ἤδη ἀπὸ πολλοῦ φανερὸν, ὅτι οἱ ἀδικούμενοι διὰ τοῦ τύπου πολῖται οἱ ὑβριζόμενοι, οἱ δυσφημούμενοι, οἱ συκοφαντούμενοι, δὲν τρέπονται πλέον τὴν ὁδὸν πρὸς τὴν δικαιοσύνην Μία στατιστική τὴν ὁποίαν ἐζήτησα ἀπὸ τὰ δικαστήρια τῆς τελευταίας δεκαπενταετίας πείθει ὅτι οἱ πολῖται θεωροῦν μάταιον καὶ ὀδυνηρὸν δι’ αὐτοὺς ἐγχείρημα τὴν προσφυγὴν εἰς τὰ δικαστήρια, διότι αἱ δημοσιογραφικαὶ δίκαι ἐνώπιον καὶ τῶν λαϊκῶν καὶ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων μετεβλήθησαν εἰς παλαίστρας, κατὰ τὰς ὁποίας οἱ χειριζόμενοι καὶ ποιούμενοι κακὴν χρῆσιν τῆς δυνάμεως τοῦ τύπου ὑψοῦνται ἐν τῷ μέσῳ τῶν αἰθουσῶν τῶν δικαστηρίων ἐνισχυόμενοι παρὰ μαρτύρων καὶ δικηγόρων μονονουχὶ ὡς ἥρωες καὶ στεφανοῦνται. Ἀπέβη ὄντως ἀπολύτως ἀνέφικτος ἡ διὰ τῆς δικαιοσύνης προστασία τοῦ ἀδικουμένου εἰς τὰ τιμιώτατα καὶ ἱερώτατα αὐτοῦ δικαιώματα πολίτου, τὰ ὁποῖα ἐκφράζονται εἰς τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑπόληψιν αὐτοῦ, τιμὴν καὶ ὑπόληψιν τῶν μελῶν τῆς Κοινωνίας, τιμὴν καὶ ὑπόληψιν τῶν ἀσκοῦντων ἀνώτερα πολλάκις δημόσια καθήκοντα, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κτῆμα τῶν ἰδίων αὐτῶν προσώπων, ἀλλ’ ἀνήκει εἰς τὸ σύνολον. Καὶ ἐὰν κατ’ αὐτῶν στρέφεται ὁ ἔλεγχος ἐφ’ ὅσον ἀσκεῖται ἀπὸ μέρους τῆς Κοινωνίας διὰ τοῦ τύπου, εἶναι ἀνάγκη ἠθική, εἶναι ἀνάγκη κοινωνικὴ νὰ ἀσκῆται παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι χειρίζονται τὴν δύναμιν αὐτὴν κατὰ τὸν πλέον εὐπρεπῆ καὶ σύμφωνον πρὸς τὰς διατάξεις τῶν κειμένων νόμων τρόπον. Ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχὴν θεωρήσασα ὅτι ἀπετέλει ἴσως ἔννοιαν περιεχομένην εἰς τὴν δοθεῖσαν εἰς αὐτὴν παρὰ τοῦ λαοῦ ἱερὰν ἐντολὴν, ὅπως καταβάλῃ πᾶσαν προσπάθειαν εὐρυτέρας ἐξυγιάνσεως τῆς ὅλης δημοσίας μας ζωῆς καὶ ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ 1929 κατήρτισεν ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία θὰ ἐμελέτα τὸ ζήτημα τοῦ ποινικοῦ Κώδικος περὶ τύπου ἐν συνδυσμῷ πρὸς τὸν ἐπαγγελματικὸν καὶ πειθαρχικὸν περὶ τύπου κώδικα. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην εἶχον ὁρισθῆ ὡς μέλη καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ἀντιπρόσωποι τοῦ τύπου. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι δὲν ἐπροχώρησε πολὺ εἰς τὰς ἐργασίας της ἡ ἐπιτροπὴ αὐτή. Ἀφῆκεν ὅμως ἓν σχεδίασμα ποινικοῦ κώδικος περὶ τύπου, τὸ ὁποῖον ἐχρησιμοποιήθη κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τιθεμένου ἤδη σχεδίου νόμου.

§52Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἔγινε τότε συζήτησις καὶ ἐτηρήθησαν καὶ πρακτικά.

§53Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως, κύριοι βουλευταὶ τῆς ὑπερβάσεως αὐτῆς, θὰ ἔλεγον «παραχαράξεως τῆς γνησίας καὶ ἀληθοῦς ἐννοίας τῆς ἐλευθεροτυπίας», ἡ ὁποία ἐκδηλοῦται εἰς τὰς ἀδίκους καὶ βαναύσους καί ἀδικαιολογήτους καὶ ἐκβιαστικὰς πολλάκις ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου τῶν πολιτῶν ἐν γένει, ἔχει ἀπὸ πολλοῦ καταστῆ φανερόν, ὅτι ὑπὸ τὸ πνεῦμα μιᾶς αὐτόχρημα παθολογικῆς καὶ ἐγκληματικῆς κανοθηρίας δημοσιεύονται εἰδήσεις καὶ ἀνακοινώσεις σχετικαὶ πρὸς τὰ θέματα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει ἤδη προΐδει καὶ τὸ Σύνταγμα καὶ εἰδικοὶ νόμοι. Τὰ ἐπιτελεῖα τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου διαμαρτύρονται ἑκάστοτε διὰ τὴν ἀβασάνιστον, τὴν ἐγκληματικήν δημοσίευσιν εἰδήσεων σχετικῶν πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν ἐκ τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπαγορευομένων. Ἀλλ’ ἔτι πλέον διεξάγεται πολλάκις ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ ἡμερησίου τύπου ἐπίθεσις κατὰ τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς Χώρας καὶ τῶν ὀργάνων αὐτῆς, κατὰ τρόπον παράδοξον, καὶ ὡς ἐὰν αἱ ἐφημερίδες αὐταὶ αἱ δημοσιεύουσαι τόσον ἀβασανίστως τὰς εἰδήσεις αὐτὰς καὶ διεξάγουσαι τοιαύτας ἐπιθέσεις ἀντεμάχοντο φανερῶς τὸν σημερινὸν κοινωνικὸν καθεστώς. Ἀλλ’ ὅ,τι ἀποτελεῖ τὸ θλιβερώτερον κορύφωμα τῆς παρεκκλίσεως καὶ καταχρήσεως τῆς ἐλευθεροτυπίας, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἡ ἀπό τινος σημειουμένη νόθευσις καὶ ταπείνωσις τῆς πνευματικῆς καὶ ἠθικῆς ποιότητος τοῦ περιεχομένου, τῶν εἰς τὰς ὑπὸ τὸν οἶστρον ἀχαλινώτου κυκλοφοριακοῦ ἀνταγωνισμοῦ ὑπερπληθυνθείσας σελίδας ὀργάνων τινῶν τοῦ ἡμερησίου ἰδίᾳ τύπου, καταχωρουμένων πορνογραφικῶν ἀναγνωσμάτων. Ἡ συνεχὴς καὶ ἀτελείωτος καταχώρησις τῶν δημοσιευμάτων αὐτῶν προχείρως καὶ ἀτημελήτως καί ὑπὸ φιλολογικὴν καὶ καλλιτεχνικὴν ἀκόμη ἔποψιν κατασκευαζομένων, καθιστᾶ ἔκδηλον τὸν σκοπὸν τῶν γραφόντων, ὅπως προκαλοῦν τὴν προσοχὴν τοῦ ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ διὰ τῆς διεγέρσεως καὶ ἱκανοποιήσεως τῆς νοσηροτέρας αὐτοῦ περιεργείας καὶ τῶν αἰσθησιακῶν ἀκόμη ροπῶν τῆς νεαρᾶς ἰδίᾳ ἡλικίας. Οἱ φόβοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἐκφρασθῆ ἐπισήμως εἰς τὴν ἀναθεωρητικὴν Βουλὴν τοῦ 1911, ὅτε ἐτίθετο ἡ διάταξις περί ἀσέμνων δημοσιευμάτων, ἐπραγματοποιήθησαν δυστυχῶς ἐξ ὁλοκλήρου. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο, καίτοι ὑπὸ μορφὴν ἠπιωτέραν, ἐμφανίζεται καὶ ἀλλαχοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον κατηρτίσθη ἡ γνωστὴ σύμβασις τῆς Γενεύης, ἡ γενομένη δεκτὴ παρ’ ὅλων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν καὶ παρ’ ἡμῖν ἐπ’ ἐσχάτων δι’ εἰδικοῦ νόμου κυρωθεῖσα. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ συνετέλεσεν εἰς τὸ νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὸν ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν σημειούμενον δυστυχῶς εἰς μερίδα τοῦ ἡμερησίου τύπου μας ἐκτροχιασμόν, διὰ τῆς ἀγνώστου μέχρι τοῦδε ἐπεκτάσεως τῆς ἀσεμνογραφίας καὶ εἰς τὰς στήλας αὐτοῦ, λόγῳ τῆς ὁποίας τίποτε ὀλιγώτερον τίποτε περισσότερον τείνει νὰ δημιουργηθῇ παρ’ ἡμῖν σύγχυσις περὶ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ἀληθῆ τοῦ νόμου καὶ διὰ τῆς ἐξαιρετικῶς ὑποβλητικῆς δυνάμεως τοῦ τύπου σχεδὸν νὰ καθιερωθῇ ἠθικῶς καὶ νομικῶς τὸ ἐπιτρεπτὸν τοιαύτης ἀκολασίας. Ἡ ἐκκλησία μας κρούει ἀπὸ μακροῦ εἰς μάτην τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ζητοῦσα ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας τὴν ἐφαρμογὴν τῶν σχετικῶν κατασταλτικῶν μέτρων. Καὶ εἶναι μὲν προφανὲς ὅτι τὸ φαινόμενον τῆς τοιαύτης ἐκτροπῆς ἀποτελεῖ καὶ μίαν ἐκδήλωσιν ἠθικῆς καὶ πνευματικῆς ἀδυναμίας τοῦ ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ, ἡ ὁποία προβάλλεται πολλάκις ὡς ἐπιχείρημα καλῦπτον δῆθεν τὴν εὐθύνην αὐτῶν ὑπὸ τῶν συστηματικώτερον ἀσκούντων τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς ἀπρεποῦς ἀναγνωσματογραφίας. Ἀλλ’ ἄν, ὡς εἶπον ἀνωτέρω, ὁ τύπος ἀποτελῇ δύναμιν ἡ ὁποία ἐξελίχθη εἰς τετάρτην δημοσίαν ἐξουσίαν, ὁ χαρακτηρισμὸς τῆς ὁποίας μάλιστα ἐκφράζεται σήμερον καὶ ἔχει γίνῃ δεκτὸς ἀκόμη καὶ διὰ θετικῶν διατάξεων περιληφθεισῶν εἰς ξένας νομοθεσίας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ δημοσιογράφος εἶναι δημόσιος λειτουργὸς καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὑπόληψίς του πρέπει νὰ προστατεύεται ὡς ἡ τῶν δημοσίων λειτουργῶν, ὁ τρόπος τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας αὐτῆς πρέπει νὰ εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν ἐκδήλωσιν ὅλων τῶν ἄλλων τῶν συνταγματικῶς ἀνεγνωρισμένων ἐξουσιῶν. Εἶναι λοιπόν, κύριοι βουλευταί, φανερὸν ἐκ τούτων τῶν ὀλίγων—τὰ ὁποῖα ὑπομιμνήσκω ἁπλῶς εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ὁποῖα ἀντιλαμβάνεσθε ὅλοι καθ’ ἡμέραν καὶ ἔτι πλέον καὶ σταθερῶς ἐκδηλοῦται ἐπ’ αὐτῶν ἡ γνώμη καὶ παρὰ τῶν ὀργάνων ἐκείνων τοῦ τύπου, τὰ ὁποῖα θεωροῦν ἀνάξιον τῆς ὑψηλῆς αὐτῶν κοινωνικῆς καὶ κρατικῆς ἀποστολῆς νὰ μετέρχωνται τὰ αὐτὰ μέσα ἀνταγωνισμοῦ—ὅτι εἶναι καιρὸς ἀπὸ μέρους τῆς πολιτείας νὰ καταβληθῇ πᾶσα δυνατὴ προσπάθεια, ἵνα ἐπέρχεται ἀποτελεσματικὴ ἡ καταστολὴ τῶν ἀδικημάτων τοῦ τύπου. Εἶναι ἀληθὲς κύριοι βουλευταί, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔχει διατυπωθῆ τὸ δόγμα «nihil leges sine noribus» ὑπάρχουν καὶ οἱ σκεπτικισταὶ οἱ ἀμφιβάλλοντες περὶ τῆς ἀποτελεσματικότητος τῶν ποινικῶν κυρώσεων. Ἀλλ’ οὐδέποτε τὰ Κράτη ὑπέκυψαν εἰς τὰς ἀμφιβολίας αὐτὰς τῶν σκεπτικιστῶν καὶ παρητήθησαν τοῦ ἱεροῦ αὐτῶν καθήκοντος ὅπως προστατεύσουν τὰ τιμιώτερα δίκαια καὶ τὰ ἠθικὰ συμφέροντα τῆς Κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδίαν αὐτῶν ὑπόστασιν κατὰ τοῦ τοιούτου ἐκτραχηλισμοῦ τοῦ παρατηρουμένου ἐν τῇ χρήσει ἐλευθερίας μὴ ἀνηκούσης εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὴν χρησιμοποιοῦν, ἀλλὰ ὑπὸ τοῦ λαοῦ ὁλοκλήρου τεθειμένης καὶ ὑπὲρ τοῦ λαοῦ, ἐπαναλαμβάνω, προοριζομένης. Δὲν ἀποκλείεται βεβαίως παραλλήλως νὰ ληφθῇ μέριμνα διὰ τὸν ἐπαγγελματικὸν κώδικα τοῦ τύπου, καὶ θὰ ἦτο ἴσως τοῦτο καθῆκον τῶν ἰδίων ἐπαγγελματιῶν καὶ εἶναι ἐξαιρετικῶς εὐχάριστον, ὅτι ἔχει ἤδη ἀναγνωρισθῆ τὸ καθῆκον τοῦτο, διότι τὰς ἡμέρας αὐτὰς κατὰ τὰς ὁποίας κατηρτίζετο τὸ νομοσχέδιον, ἐδέχθην τὴν ἐπίσκεψιν γνωστῶν παλαιμάχων δημοσιογράφων, οἱ ὁποῖοι καὶ παρ’ ἐμοὶ ὑπεστήριξαν ἐντόνως τὴν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην τῆς θεσπίσεως εἰδικοῦ ἐπαγγελματικοῦ καὶ πειθαρχικοῦ κώδικος. Ὅμοιον ἐρώτημα εἶχε τεθῆ τελευταίως καὶ εἰς τὴν Γενεύην ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, καὶ ἐδόθη ἡ ἀπάντησις, ὅτι ἐνδείκνυται ἐπιτακτικῶς, ὅπως καὶ ἡ λειτουργία, τὸ ἐπάγγελμα τῆς δημοσιογραφίας, προστατευθῇ ἔνδοθεν δι’ ἑνὸς κώδικος ἐπαγγελματικοῦ καὶ πειθαρχικοῦ. Τοιοῦτον κώδικα ἔχει καθιερώσει ἐκτὸς τῆς Φασιστικῆς Ἰταλίας καὶ ἡ Αὐστρία. Καὶ εἰς τὴν Ρουμανίαν κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν σχετικὸν νομοσχέδιον. Δὲν ἀποκλείεται λοιπὸν καὶ ἡ παρ’ ἡμῖν εἰσαγωγὴ τοιούτου κώδικος. Ἀντιθέτως ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔβλεπεν εὐχαρίστως ἐκδηλουμένην ἐπὶ τούτου πρωτοβουλίαν ἀπὸ μέρους τῶν ἐπαγγελματιῶν δημοσιογράφων τῶν κηδομένων τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ τοῦ κύρους, διότι οὕτω θὰ συμπληρωθῇ ἡ προσπάθεια τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ποινικοῦ κώδικος θέλει νὰ καταβάλλῃ ἐν τῷ σκοπῷ τῆς ποθητῆς ἀνυψώσεως τῆς λειτουργίας τοῦ τύπου. Ὑπὸ τὸ γενικώτερον, κύριοι βουλευταί, αὐτὸ πνεῦμα, ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ κατατιθεμένου σχεδίου νόμου περὶ τοῦ τύπου, ἀπεκδεχομένη τὴν συμπλήρωσιν καὶ βελτίωσιν αὐτοῦ παρὰ τῶν μελῶν τῶν νομοθετικῶν σωμάτων. Τὸ περιεχόμενον τοῦ νομοσχεδίου, κύριοι βουλευταί, εἶναι πρῶτον: αἱ λεγόμεναι ἀστυνομικαὶ περὶ τύπου διατάξεις, ὡς περιέχονται τροποποιηθεῖσαι κατά τινα σημεῖα, καὶ εἰς τὸ σχέδιον νόμου τοῦ Δημητρακοπούλου, ὡς περιέχονται καὶ εἰς τὸν Γαλλικὸν νόμον καὶ εἰς ὅλους τοὺς νεωτέρους σχετικοὺς νόμους. Ρυθμίζεται κατόπιν κατὰ τρόπον ἀποτελεσματικώτερον τὸ λεγόμενον δικαίωμα ἀπαντήσεως καὶ ἐπανορθώσεως ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου τοῦ 1914. Τίθεται διάταξις περὶ προκλήσεως εἰς διάπραξιν πλημμελημάτων καὶ κακουργημάτων, παρεμφερὴς πρὸς τὴν ἐν τῷ Γαλλικῷ καὶ τῷ Γερμανικῷ νόμῳ ὑπάρχουσαν τοιαύτην διάταξιν, διατυπωθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου σχεδίου τοῦ ποινικοῦ μας κώδικος. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν ψευδῶν εἰδήσεων, διὰ τῶν ὁποίων ταράσσεται ἡ κοινωνικὴ γαλήνη. Εἶναι ἡ διάταξις ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν παλαιὸν νόμον βελτιωμένη καὶ τροποποιημένη κατά τινα σημεῖα. Περιλαμβάνονται διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸν ἐσχάτως ψηφισθέντα νόμον περὶ ἐξυβρίσεως ξένων ἐπικρατειῶν καὶ ξένων ἡγεμόνων. Ἐπίσης περιέχονται εἰδικαὶ διατάξεις περὶ ἐξυβρίσεως τῶν ἀσκούντων δημόσια καθήκοντα ὡς καὶ περὶ δυσφημήσεως ἐν γένει καὶ συκοφαντικῆς δυσφημήσεως καὶ καθορίζονται οἱ ὅροι τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας. Καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἤθελον, κύριοι βουλευταί, νὰ ἐξάρω τὰς ἀπολύτως δημοκρατικὰς καὶ φιλελευθέρας ἀρχὰς καὶ ἀντιλήψεις, τὸ πνεῦμα τῶν ὁποίων ἐμπνέει τὰς διατάξεις αὐτάς. Ἐκ προκαταβολῆς ὑψώθη ἡ κραυγὴ ὅτι δῆθεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τύπου θὰ ἐπρόκειτο νὰ καταβληθῇ προσπάθεια νὰ περιορισθοῦν τὰ ὅρια τοῦ ἐλέγχου τοῦ ἀσκουμένου κατὰ τῶν δημοσίων ἐν γένει ἀνδρῶν τοῦ τόπου. Οὐδεὶς λοιπὸν τοιοῦτος διὰ τοῦ νομοσχεδίου γίνεται περιορισμὸς τοῦ ἐλέγχου τούτου ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ὑπὸ τὴν ὁποίαν εἰς ὅλας τὰς νομοθεσίας καὶ εἰς ὅλα τὰ συντάγματα ἔχει καθιερωθῆ. Τουναντίον τίθεται εἰδικὴ διάταξις ὅτι δύναται νὰ καταστῇ ἀτιμώρητος ἡ δυσφήμησις καὶ ἐξύβρισις ἡ στρεφομένη κατὰ τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων αὑτοῦ καθηκόντων, ὅταν πράγματι ἔλαβε χώραν παράλειψις ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων αὐτοῦ ἢ ὑπέρβασις τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων αὑτοῦ. Δὲν ἠδύνατο ὅμως νὰ γίνῃ ἀνεκτὸν νὰ συγχίζωνται συστηματικῶς καὶ ἐπὶ προφανεῖ σκοπῷ κακοβούλου δυσφημήσεως τὰ ὅρια τοῦ ἐλέγχου, ἡ ἄσκησις τοῦ ὁποίου ἀποτελεῖ πράγματι μίαν θεμελιώδη ἐγγύησιν ὑπὲρ τῶν κοινωνικῶν καὶ κρατικῶν συμφερόντων. Ἐτέθησαν χάριν τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, ὡς πρὸς τὰ ἀδικήματα τῆς δυσφημήσεως καὶ συκοφαντίας τῆς στρεφομένης ἐκ κακοβουλίας ἀβασανίστου ἢ ἐξ ἐλαφρότητος ἀσυγγνώστου κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ καὶ πολλάκις καὶ τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου ὡρισμένοι δικονομικοὶ κανόνες κατὰ τὰ πανταχοῦ ἰσχύοντα καὶ διδασκόμενα. Δὲν ἀπέστερξε ποτὲ ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων αὐτῆς. Τὸν ἀφῆκεν ἀπολύτως ἐλεύθερον, ὅταν πράγματι ὑπῆρξεν εὔλογος ἀφορμὴ εἰς ἄσκησιν αὐτοῦ, παράβασίς τις τοῦ καθήκοντός της ἢ γεγονός τι τὸ ὁποῖον θὰ ἐδικαιολόγη τὸν ἔλεγχον. Τὸν ἀφῆκεν ἀκόμη ἐλεύθερον νὰ στραφῇ καὶ κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου. Ἔλεγεν ὁ μακαρίτης ὁ Δημητρακόπουλος μέλος τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1909, ἐνθυμούμενος ρῆσιν τινα τοῦ πλουτάρχου, ὅτι θὰ ἀπεδέχετο νὰ στραφῇ ὁ ἔλεγχος αὐτὸς καὶ κατὰ τοῦ ἰδιωτικοῦ του βίου. Καὶ ἀνεμιμνήσκετο τῶν λόγων Δρούσου τινὸς δημαγωγοῦ, ὑπὸ τὴν καλὴν ἔννοιαν, τῆς ἀρχαιότητος, ὁ ὁποῖος εἶπεν εἰς τὸν τεχνίτην τὸν ζητήσαντα νὰ περιφράξῃ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ ἀντὶ πέντε μηνῶν «δέκα λαβών, ποίησον πάντοθεν καταφανῆ, ἵνα πάντες ὁρῶσι πῶς διαιτῶμαι». Ἐὰν ὅμως ὁ πρὸς τὸν ἰδιωτικὸν βίον στρεφόμενος ἔλεγχος δὲν ἐμπνέεται, ὡς τὰ νεώτερα σχέδια αὑτῶν, ὡς τὰ τοῦ Ἑλβετικοῦ τὸ ὁποῖον ἐὰν δὲν ἐμπνέεται ἐκ λόγων δημοσίου συμφέροντος καὶ ἐὰν γίνεται ἐπὶ προφανεῖ σκοπῷ τῆς δυσφημήσεως, βεβαίως δὲν θὰ ἦτο θεμιτόν, δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἄσκησις τοῦ λεγομένου δικαιώματος τῆς ἀποδείξεως τῆς ἀληθείας. Περιέχονται ἐπίσης, κύριοι βουλευταί, αἱ διατάξεις τοῦ τελευταίου νόμου, εἰς τὸν ὁποῖον περιελήφθη ἡ σύμβασις τῆς Γενεύης περὶ τῶν ἀσέμνων δημοσιευμάτων, ἐναρμονισθεῖσαι πρὸς τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς ποινικῆς μας νομοθεσίας περὶ προσβολῆς τῶν ἠθῶν. Ἀκόμη περιέχονται νέαι διατάξεις ἀπαγορεύουσαι τὰς δημοσιεύσεις τὰς σχετικὰς πρὸς τὰς δίκας καὶ διατάξεις ἀπαγορεύουσαι τὴν περιγραφὴν τῶν ἐγκλημάτων. Ὑπάρχουν, κύριοι βουλευταί, νόμοι παρ’ ἡμῖν οἱ ὁποῖοι ἔχουν τεθῇ εἰς ἀχρηστίαν, ἐνῷ πράγματι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος ὁ ὁποῖος ἐπέβαλλε τὴν θέσπισιν αὐτῶν ἀνταποκρίνεται εἰς ἐπιτακτικὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἀναγνωρισθείσας ἁπανταχοῦ ὑπὸ τῆς ἐγκληματολογικῆς ἐπιστήμης. Εἰς ξένους ποινικοὺς κώδικας ἔχει ληφθῆ πρόνοια περὶ τοῦ περιορισμοῦ τῶν περιγραφῶν τῶν ἐγκλημάτων, αἱ ὁποῖαι ἀσκοῦν ὀλεθρίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν προδιατεθειμένων πρὸς τὸ ἔγκλημα ἀτόμων. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον ἐπειδὴ αἱ δημοσιεύσεις, ὡς ἔλεγε καὶ ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος αἱ σχετικαὶ πρὸς τὰς δίκας τὰς ποινικάς, λόγῳ τῆς δημιουργίας προκαταλήψεως καὶ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης προπαρασκευῆς τοῦ ἐδάφους παρακωλύουν τὸ ἔργον τῆς δικαιοσύνης, ἐλήφθη πρόνοια ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀπαγορευθοῦν. Τίθεται διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται ὁ εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς εἰς περίπτωσιν διεξαγωγῆς ποινικῆς ἀνακρίσεως, νὰ ὁρίσουν ὅτι διὰ λόγους συμφέροντος τῆς δικαιοσύνης ἀπαγορεύονται ὡρισμέναι δημοσιεύσεις σχετικαὶ πρὸς τὸ διωκόμενον ἔγκλημα. Ἐπίσης τίθεται νέα διάταξις δημιουργοῦσα εἰδικὸν ἀδίκημα ἐκβιάσεως, ὅταν τοῦτο τελεῖται ἀπὸ μέρους διευθυντῶν ἢ ἐκδοτῶν ἐφημερίδων τιμωρούμενον κυρίως διὰ μεγάλης χρηματικῆς ποινῆς. Νέον ἐπίσης ἀδίκημα δημιουργεῖται διὰ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν ὅπως εἰς τοὺς ἰσολογισμούς των καταχωρίζουν τὰς πρὸς τὸν τύπον ἀδικαιολογήτους παροχὰς αὐτῶν. Ἐπίσης λαμβάνονται μέτρα δικονομικῆς κυρίως φύσεως διὰ τῶν ὁποίων ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν ποινῶν τῶν ἀποζημιώσεων. Εἰς τὰς δικονομικὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τὴν προδικασίαν συντέμνονται αἱ προθεσμίαι, ὥστε νὰ μὴ παραπέμπωνται εἰς τὰς καλλένδας αἱ μηνύσεις τῶν πολιτῶν ἐπὶ ἐξυβρίσει καὶ δυσφημήσει καὶ ἀποτελματοῦνται εἰς τὰ ἀνακριτικὰ γραφεῖα. Διὰ τὴν ἐπ’ ἀκροατηρίῳ διαδικασίαν λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα μὴ αἱ δίκαι αἱ δημοσιογραφικαὶ μεταβάλλωνται εἰς στάδιον ἀτελείωτον πολιτικολογίας, μὴ συμβιβαζομένης πρὸς τὴν ἱερότητα τοῦ χώρου ἐντὸς τοῦ ὁποίου διεξάγεται ἡ συζήτησις, καὶ συντελούσης εἰς τὴν παρέλκυσιν τῶν δικῶν αὐτῶν ἐπ’ ἄπειρον καὶ εἰς τὴν διάπραξιν ἀδικημάτων στρεφομένων κατ’ αὐτῶν τῶν παθόντων ἢ καὶ τῶν μαρτύρων των ἀκόμη. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια ὅπως ἡ διάταξις τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν χάρτου περὶ αἰτιολογήσεως τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων τηρῆται ἀπαρεγκλίτως. Εἶναι μία ἀρχὴ ἡ ὁποία θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις. Εἶναι ἀπαραίτητος ἡ τήρησις τῆς ἀρχῆς αὐτῆς, κύριοι βουλευταί, τῆς εἰδικῆς καὶ ἐμπεριστατωμένης αἰτιολογήσεως τῶν ἀποφάσεων, διότι κατήντησεν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε καὶ διὰ λόγους γενικοὺς καὶ ἀορίστους, ἀμφιβολιῶν, ν’ ἀπορρίπτωνται πολλάκις οὐχὶ μετὰ προσήκουσαν βάσανον αἱ μηνήσεις διὰ τὰ ἀδικήματα τὰ διαπραττόμενα διὰ τοῦ τύπου κατὰ τῶν πολιτῶν. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν κατὰ ρητὴν συνταγματικὴν ἐπιταγὴν ὅπως αἰτιολογῆται εἰδικῶς καὶ ἐμπεριστατωμένως ἑκάστη ἀπόφασις, τίθενται δὲ καὶ διατάξεις κατὰ τὰς ὁποίας θὰ αἰτιολογῆται εἰδικῶς ἡ λύσις ἑκάστου θέματος τιθεμένου ἰδιαιτέρως, τόσον παρὰ τῶν τακτικῶν δικαστηρίων, ὅσον καὶ παρὰ τῶν λαϊκῶν τοιούτων. Διάταξις ἐπίσης σημαντική, κύριοι βουλευταί, ἀποτελοῦσα καινοτομίαν δι’ ἡμᾶς, ἀλλ’ ἰσχύουσα ἀλλαχοῦ, εἶναι ἡ διάταξις ἡ προνοοῦσα ὅτι διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν χρηματικῶν ποινῶν καὶ τῶν ἀποζημιώσεων μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως τῆς καταδικαστικῆς θεωροῦνται αὐτοδικαίως κατεσχημένα τὰ μηχανήματα καὶ αἱ ἐγκαταστάσεις τοῦ τυπογραφείου, ἀδιαφόρως εἰς ποῖον ἀνήκουν καὶ ἂν ἔτι ὁ κύριος ἢ κάτοχος αὐτῶν ἔχῃ ἢ μή οἱανδήποτε σχέσιν πρὸς τὴν διαπραχθεῖσαν ποινικὴν παράβασιν. Εἶναι ἡ ἀρχή, κύριοι βουλευταί, ἡ ὁποία ἐθαυματούργησεν ἐν Ἀγγλίᾳ, ἡ ἀρχὴ τῆς ὁποίας τὴν ἐφαρμογὴν ζητοῦν καὶ ξέναι νομοθεσίαι Διότι δὲν εἶναι πρωτότυπος ἀρχὴ δικαίου, εἶναι ἀντιγραφὴ παρομοίας ἀρχῆς τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου περὶ τῆς εὐθύνης τοῦ ζώου, ἀλλὰ καὶ τῆς εὐθύνης τῶν ἀκινήτων, τῆς ἀστικῆς ἐννοεῖται τοιαύτης, ἀνεξαρτήτως οἱουδήποτε πταίσματος τοῦ κυρίου αὐτοῦ. Εἶναι ἀρχή, ἡ ὁποία ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τοὺς νομικοὺς εἶναι καθιερωμένη καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν μισθωμάτων, τῆς κατασχέσεως τῶν εἰσκομισθέντων ἐντὸς τοῦ μισθίου κινητῶν.

§54Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Περὶ λαχείων δὲν ὁμιλεῖ ὁ νόμος;

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω ἂν ἡ θέσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ εἶναι ἐδῶ ἢ εἰς τὸν ἐπαγγελματικὸν κώδικα, εἴμεθα ὅμως πρόθυμοι νὰ συζητήσωμεν κάθε τροπολογίαν.

§56Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ὡς εἶπον ἡ Κυβέρνησις ἀποδίδουσα ἐξαιρετικὴν σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἀνάλογον πρὸς τὸ εὐρύτατον αὐτοῦ περιεχόμενον, ἀπεκδέχεται πᾶσαν πρότασιν καὶ τροποποίησιν, ἡ ὁποία θὰ ἔτεινεν εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ, ἵνα οὕτω ἀποκτήσωμεν τὸν ἀπαραίτητον ποινικὸν κώδικα περὶ τύπου, ὁ ὁποῖος θὰ ἱκανοποιῇ πληρέστερον τὴν ἐπιτακτικῶς ἀπὸ πολλοῦ ἤδη ἀνεγνωρισμένην ἀνάγκην. Ὑπὸ τὰς γενικὰς αὐτὰς σκέψεις καὶ ἀντιλήψεις τίθεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας τὸ νομοσχέδιον. Ἀπεκδεχόμεθα ἐπ’ αὐτοῦ πᾶσαν καὶ ἀπὸ μέρους ἀκόμη τῶν ἐνδιαφερομένων ἀντιπροσώπων τῆς δημοσιογραφίας καλόπιστον παρατήρησιν, διότι εἶναι καιρὸς νὰ ἐννοηθῇ ὅτι τὸ νομοθετεῖν περὶ τύπου ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας δὲν εἶναι πρᾶξις ἐχθρικὴ πρὸς τὸν τύπον, εἶναι ἐνέργεια τείνουσα εἰς προστασίαν τῆς καλῶς ἐννοουμένης ἐλευθεροτυπίας καὶ ἀποσκοποῦσα εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῆς λειτουργίας τοῦ τύπου. Καὶ πρέπει νὰ ἔχῃ κανεὶς τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀσκοῦν τὴν λειτουργίαν αὐτήν, θὰ ἔχουν τουλάχιστον πρὸς αὐτὴν τόσην στοργήν, ὅσην καὶ οἱ νομοθέται. Οὐδεὶς διενοήθη οὔτε θὰ διανοηθῇ ποτὲ νὰ θέση φίμωτρα καὶ νὰ χαλκεύσῃ δεσμὰ διὰ τὴν ἀληθῆ ἐλευθεροτυπίαν, ὡς ἐκ προκαταβολῆς ἐλέχθη. Ἀσυδοσίαν ὅμως δὲν ἀξιοῦν ὑπὲρ αὐτῶν, οὐδὲ ἠξίωσαν ποτὲ καὶ οἱ κατὰ τεκμήριον ἀμάχητον, οἱ κατὰ τεκμήριον ἰσχυρότατον ἐπίσημοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Λαοῦ, οἱ ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ ἀσκοῦντες ὑπερτάτην πολιτικὴν ἐξουσίαν. Δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον, θ’ ἀποτέλῃ δὲ πραγματικὴν ἀνατροπὴν στοιχειωδῶν δημοκρατικῶν καὶ συνταγματικῶν ἀρχῶν, καὶ αὐτόχρημα ἀντιδημοκρατικήν, ὡς εἶπον προνομίαν, ἂν ἐγίνετο δεκτὸν ὅτι ὁ τύπος εἶναι ἀσύδοτος, ἀνεύθυνος καὶ ἀνέλεγκτος διὰ τὰς παραβάσεις αὐτοῦ. Οὑτωσὶ γενικώτερον καὶ εὐρύτερον ἀντιλαμβανομένη ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα εἶπε καὶ τὸ ἐτόνισε ἀπὸ πολλοῦ, ἀφ’ ἧς ἀνῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν λύσιν του. Καὶ δὲν θὰ ἦτο δι’ αὐτὸ ἐπιτετραμμένον νὰ λεχθῇ ὅτι ἐκδηλώσεις τινές, αἱ ὁποῖαι αὐστηρῶς ἀλλὰ δικαιότατα ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ἐκδηλώσεις ἐσχάτου δημαγωγικοῦ ἐκτροχιασμοῦ τοῦ τύπου, ὅτι δῆθεν αὐταὶ ἔδωκαν οἱανδήποτε ἀφορμὴν πρὸς κατάθεσιν τοῦ νομοθετήματος. Ἡ μελέτη εἶχεν ἀρχίσει ἀπὸ πολλοῦ. Συνεπληρώθη ἤδη, θὰ βελτιωθῇ, θὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς ἐπεξεργασίας παρὰ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀποκτήσωμεν τὸν ἀπαραίτητον εἰδικὸν νόμον, χάριν τοῦ τύπου, ἀλλὰ καὶ πρὸς προστασίαν τῶν ἀσυγνώστως καὶ ἀδικαιολογήτως καταθλιβομένων δικαιωμάτων τῶν πολιτῶν καὶ ἀνωτέρων συμφερόντων τοῦ Κράτους. Διότι ἂν δὲν ἔπραττε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἐνόμιζεν ὅτι παρέλειψε βαρύτατον καὶ ἱστορικὸν αὐτόχρημα καθῆκον αὑτῆς πρὸς τὴν χώραν. Εἶμαι βέβαιος ὅτι τὰς γενικωτέρας αὐτὰς ἐμπνεύσεις ὑπὸ τὰς ὁποίας κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐκτιμήσουν προσηκόντως τὰ νομοθετικὰ σώματα, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι ὑπὲρ τῆς ἠθικῆς προστασίας τῶν ὁποίων, ὡς ἐχόντων ἀληθῆ ἀντίληψιν τῆς ὑψηλῆς ἀποστολῆς αὐτῶν, λαμβάνεται ἡ νομοθετικὴ πρόνοια. (χειροκροτήματα).

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ σταλοῦν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τὰ νομοσχέδια μὲ τὴν παράκλησιν εἰ δυνατὸν κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν μας νὰ μᾶς τὰ εἰσηγηθοῦν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου θὰ παρακαλέσω τὰς ἐπιτροπὰς ἐνώπιον τῶν ὁποίων διατελοῦν ἐκκρεμῆ νομοσχέδια, νὰ χρησιμοποιήσουν τὴν διάρκειαν τῶν διακοπῶν διὰ νὰ μᾶς τὰ φέρουν, διότι ἄλλως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ δι’ ὅσα ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπείγοντα νὰ τὰ ψηφίσῃ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ ὅπως αὔριον ἀντὶ νὰ γίνῃ τὸ ἀπόγευμα ἡ συνεδρίασις, νὰ γίνῃ τὸ πρωΐ εἰς τὰς 10!).

§58Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ Τύπου θέλω νὰ συστήσω τὸ ἑξῆς, ὡς Πρόεδρος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔχει σοβαρὰν σημασίαν θὰ ἦτο ἀναγκαῖον νομίζω νὰ ἐνισχυθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ δύναται νὰ φέρῃ ἀποτελέσματα.

§59Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον θὰ παραπεμφθῇ εἰς δύο ἐπιτροπάς: τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὸν. Θὰ ἐδεχόμην μόνον ἐὰν οἱ ἀξιότιμοι ἀρχηγοὶ τῆς ἀντιπολιτεύσεως ἤθελεν νὰ μετάσχωσι τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, νὰ μετάσχω καὶ ἐγὼ διὰ νὰ τὸ ἐπεξεργασθῶμεν καλλίτερον. Ἄλλως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ καλέσῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὰς δημοσιογραφικὰς ὀργανώσεις καὶ ὅσας ἄλλας ἤθελε κρίνῃ ὅτι πρέπει νὰ ἀκούσῃ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4597 περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἐγγραφῆς ὑπὸ τῶν μήπω ἀνανεωσάντων ταύτην φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν κατὰ τὸ Πανεπιστημιακὸν ἔτος 1928–1929 κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)