1931.03.30

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58η

ΔΕΥΤΕΡΑ 30 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Παΐζης καταθέτει τηλεγράφημα τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος Σερδάτων ζητοῦντος τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως λόγῳ τῆς τελείας καταστροφῆς τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἐκ τῆς καταπεσούσης χιόνος. —Ὁ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Μαγνησίας, καὶ ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Λαρίσσης, διαμαρτύρονται διὰ τὰς δηλώσεις τῶν κ. κ. βουλευτῶν Οἰτύλου καὶ Κερκύρας κατὰ τῶν Προέδρων τῶν διαφόρων ἐπαγγελματικῶν ὀργανώσεων. —Οἱ Πρόεδροι τῶν Κοινοτήτων Πιπερίτσης καὶ Βουπαρσίων, οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ Ἀγορελίτσης, τὰ διοικητικὰ συμβούλια ἐμπορικοῦ εἰσαγ. Συλλόγου Πύργου, ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγγελματιῶν Ἠλείας καὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἀναφέροντες τὴν καταστροφὴν τῶν ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων ἐκ τῆς καταπεσούσης χιόνος, ζητοῦν τὴν ἀρωγὴν τῆς Κυβερνήσεως. —Τὸ προσωπικὸν τῶν σιδηροδρόμων Ἀττικῆς διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ προεδρείου τοῦ Συνδέσμου τῶν τροχιοδρομικῶν. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀσκεπίδης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προμηθευτικοῦ συνεταιρισμοῦ ἐπαγγελματιῶν ἰδιοκτήτων αὐτοκινήτων Θεσσαλονίκης, ζητούντων νὰ ἀναλάβωσι προνόμιον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συγκοινωνιῶν τῆς πόλεως καὶ τῶν συνοικισμῶν, δι’ αὐτοκινήτων λεωφορείων. —Ὁ πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Πιστωτικοῦ Συνδέσμου «ἡ Ἐργασία» Ἰλνικοῦ ὑποβάλλει πρακτικόν τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως, δι’ οὗ ζητεῖ τὴν υἱοθέτησιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Εʹ καὶ ΣΤʹ Πανελληνίου καπνοπαραγωγικοῦ συνεδρίου καὶ τὴν ἄμεσον ἵδρυσιν τοῦ αὐτονόμου καπνικοῦ ὀργανισμοῦ. —Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Περιφ. Ἐπιμελητηρίου Λευκάδος, ζητεῖ τὴν μείωσιν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος καὶ διὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος 1931=32 κατὰ 20–30%. —Ὁ δήμαρχος καὶ τὸ ἐμπορικὸν ἐπιμελητήριον Χίου ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τῶν νόμων 2300 καὶ 3635 καὶ τὴν ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων καὶ ἡρώου ἐκ τοῦ συλλεγέντος ποσοῦ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Παπαφλέσσας καταθέτη αἴτησιν Γεωργ. Γαρδελέα καὶ Π. Παπαδοπούλου μοιράρχου ἐν ἀποστρατείᾳ. —Ὁ βουλευτὴς Καβάλλας κ. Α. Θεολογίτης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ προέδρου κοινότητος Ραχωνίου Θάσου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ δημοδιδασκάλου τοῦ χωρίου του. —Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Σ. Σταυρόπουλος, Κ. Κατσαδήμας καὶ Α. Λούλης καταθέτουσι τηγεγράφημα ἑνώσεως ἀπολυθέντων ἑλληνοδιδασκάλων Ζίτσης ζητούντων βελτίωσιν τῆς συντάξεώς των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πετρίδης καταθέτει ἀναφορὰν γονέων καὶ κηδεμόνων μαθητῶν τῆς σχολῆς ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν, καὶ δοκίμων ὑποκελευστῶν ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ ἐσχάτως ψηφισθέντος νόμου 4411 περὶ στελεχῶν κλπ. τοῦ Π. Ν. –Ὁ βουλευτὴς κ. Π. Πετρίδης καταθέτει: τηλεγραφήματα τῶν κοινοτήτων Τρικκάλων, Δενδρό, Ρέθι, Μικρὴ καὶ Μεγάλη Βάλτσα, Πύργου, Σοῦλι, Παναρίτης καὶ Ζεμενό, δι’ ὧν παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ γεωπόνους πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἐκ τοῦ πάγου ζημιῶν καὶ παράσχῃ αὐταῖς πᾶσαν φορολογιακὴν ἀνακούφισιν. Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων. 1) «Περὶ παραχωρήσεως γηπέδου πρός ἵδρυσιν ἀσύλου Ρώσσων Προσφύγων». 2) «Περὶ ἐπισκευῆς καὶ διαρρυθμίσεως τοῦ δικαστηρίου Ρεθύμνης». 3) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τινῶν τοῦ ἀπὸ 8 Αὐγούστου 1926 Ν. Δ. περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἀνέγερσιν κλπ. δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀργοστολίῳ. 4) «Περὶ ἐπισκευῆς τοῦ δικαστικοῦ μεγάρου Ἀμφίσσης». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ φορολογίας ἐπιτηδεύματος». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4491 νόμου περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων, ὅσον ἀφορᾶ εἰς τήν ἐπαρχίαν Ἑρμιονίδος». Ἡ ἐπὶ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει πρότασιν «περὶ τροποποιήσεως τῆς § 5 τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Κογεβίνας Σ. Ζερβὸς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3905 περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ τῆς Κερκύρας». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Αἰλιανὸς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ Τραπεζῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ν. Ἀσκεπίδης, Ν. Ζαρίφης, Α. Μπακάλμπασης, Α. Εὐθυμιάδης, Ν. Τζερμιᾶς καὶ Α. Θεολογίτης, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περί φορολογίας ἐπιτηδεύματος». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Περδικογιάννης, Κ. Πολυχρονίδης καὶ Α. Πρέκας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ταμιακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ὑπολόγων». Ὁ βουλευτὴς κ. Γ. Βελλιανίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐν Κερκύρᾳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης».

§3Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Γκριμπᾶ.

§5Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ διαφόρων μερῶν τῆς Μεσσήνης, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας ἔλαβον καὶ λαμβάνω ἀκόμη σωρείαν τηλεγραφημάτων μὲ τὴν δυσάρεστον εἴδησιν ὅτι ὁ παγετὸς τῶν τελευταίων ἡμερῶν κατέστρεψε τὴν παραγωγὴν ἐν τῇ ὁλότητι της. Τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα καταθέτω διὰ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις. Εἶναι γνωστὸν ἤδη ὅτι διὰ δευτέραν φορὰν ἐν διαστήματι δύο ἐτῶν πλήσσεται κατὰ τοιοῦτον καταστρεπτικὸν τρόπον ἡ παραγωγὴ τῆς Μεσσηνίας. Καὶ τὴν πρώτην φορὰν ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε μέτρα ἀνακουφίσεως καὶ τώρα μὲ τὰ διδάγματα τῆς πείρας ἐκείνης ὀφείλει νὰ χωρήσῃ ταχεῖα ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῶν παθόντων πληθυσμῶν λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψει της τὰ εἰς τὰ τηλεγραφήματα ὑποδεικνυόμενα μέτρα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου...

§7Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγω ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα εἰς τὴν σταφιδικὴν Πελοπόννησον καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν νομὸν Ἠλείας νέα δεινὴ συμφορὰ δὲν διαπιστοῦται μόνον ὡς ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ τῶν διαβιβαζομένων ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Σαββάτου τηλεγραφημάτων τοῦ παραγωγικοῦ κόσμου τὰ ὁποῖα ζωηρῶς διαδηλοῦν τὴν βαθεῖαν ὀδύνην τοῦ λαοῦ ἐκ τῆς καταστροφῆς. Διαπιστοῦται ἀτυχῶς ἐξ ἐπισήμων τηλεγραφημάτων καὶ ἐκθέσεων τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαιοῦν ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος καὶ τῶν ἀμπέλων κατεστράφη ὁλοσχερῶς. Ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἐν γνώσει ἤδη τῆς ἐκτάσεως τῆς καταστροφῆς, ἥτις ἐπερχομένη μετὰ τόσας ἄλλας κατέστησε τὴν δυστυχίαν τοῦ λαοῦ ἀπερίγραπτον, καὶ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην ταχείας ἀρωγῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀποσόβησιν μεγαλειτέρων κινδύνων, τοὺς ὁποίους δύναται νὰ προκαλέσῃ ἡ πεῖνα. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προβῇ εἰς δηλώσεις περὶ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα σκέπτεται νὰ λάβῃ καὶ τὰ ὁποῖα θὰ πρέπῃ νὰ τείνουν πρὸς τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τῶν παθόντων, ἐκτίμησιν τὴν ἀκριβῆ τῶν ζημιῶν, καὶ τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσεριώνης.

§9Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Ἡ περιφέρεια τοῦ νομοῦ Ἠλείας δοκιμάζεται συνεχῶς ἀπὸ ἔτους. Αἱ ἐπανειλημμέναι πλήμμυραι, ἐπροξένησαν σοβαρὰς καταστροφάς, ἡ τελευταίως δὲ ἐνσκήψασα θεομηνία τῶν χιόνων καὶ τῶν βροχῶν συνεπλήρωσε τὴν καταστροφήν. Συμφώνως πρὸς τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνω, φαίνεται ὅτι δὲν ἀπέμεινε τίποτε ἀπὸ τὴν παραγωγήν, ἐκ τῆς ὁποίας νὰ ἐλπίζουν οἱ κάτοικοι. Παρακαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀντιμετωπίσῃ ταχέως τὴν κατάστασιν καὶ λάβῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα πρὸς προστασίαν καὶ ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιάδης.

§11Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἐξ ἐπισήμων τηλεγραφημάτων βεβαιοῦται ὅτι ἡ καταστροφὴ εἶναι μεγάλη. Θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ τὶ ἐν προκειμένῳ σκέπτεται νὰ πράξῃ πρὸς προσωρινὴν τοὐλάχιστον ἀνακούφισιν τῶν κατοίκων τῶν μερῶν τὰ ὁποῖα ἔπληξεν ἡ καταστροφή.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος.

§13Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, λόγων, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἐπίσημοι πληροφορίαι περὶ τῆς καταστροφῆς. Θὰ ἠθέλομεν νὰ ἀκούσωμεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης.

§15Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἐκ Κορινθίας κ. Πρόεδρε, ἔχω τηλεγραφήματα πλείστων κοινοτήτων γεωργικῶν μερῶν, αἱ ὁποῖαι περιγράφουσι μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν καταστροφὴν ἐκ τοῦ παγετοῦ. Θὰ συνίστων εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ νὰ ἀποστείλῃ γεωπόνους πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ζημιῶν, διότι ὡς γνωστὸν ὑπάρχει ταμεῖον εἰδικὸν περὶ προστασίας τῶν χαλαζοπλήκτων καὶ τῶν παγοπλήκτων, τὸ ὁποῖον ἐκ τοῦ τελευταίου νόμου ἐκλονίσθη ἀρκετὰ ἐπαρκῶς, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν καταστροφήν. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀποσταλοῦν τὸ ταχύτερον γεωπόνοι εἰς ὅλα τὰ μέρη τὰ καταστραφέντα καὶ ἰδίως εἰς τὰ περίχωρα τῆς Κορίνθου, διότι ἐκ τῆς βεβαιώσεως τῶν ζημιῶν θὰ ἐξακριβωθῇ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§17Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδίως εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, εἶναι: ἀφοῦ μελετήσῃ τὴν σοβαρότητα τῆς καταστάσεως, σκεφθῇ μετὰ τῶν ἄλλων ἁρμοδίων καὶ ἰδίᾳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, καὶ τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ καὶ συντονίσῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα καὶ σκέπτεται καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ λάβῃ ὑπὲρ τῶν δεινοπαθούντων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Τὰ μέτρα ταῦτα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι πρέπει νὰ ἐμφοροῦνται ἀπὸ στοιχειώδη δικαιοσύνην καὶ πρὸ παντὸς ἰσότητα ἐπικουρίας, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν πρὸ ἄλλου θεάματος, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρέθημεν εἰς τὴν περυσσινὴν καταστροφήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἄλλοι μὲν μὴ ὑποστάντες καμμίαν ζημίαν ἀπεζημιώθησαν πλουσιοπαρόχως, ἄλλοι δὲ πραγματικῶς καταστραφέντες δὲν ἔτυχον οὐδεμιᾶς ἐπικουρίας ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἄς λείψουν λοιπὸν τὰ ὑστερικὰ μέτρα, τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σκοποῦν τὴν πρόκλησιν ἐντυπώσεων καὶ πρὸ παντὸς νὰ ληφθοῦν μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπαναλαμβάνω θὰ εἶναι ἐπανορθωτικὰ τῆς καταστάσεως, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ληφθοῦν ἐν πνεύματι ἰσότητος καὶ στοιχειώδους δικαιοσύνης.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωστέπουλος.

§19Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ καταστροφὴ ἡ ὁποία ἔπληξεν τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς εἶναι ἡ τρίτη κατὰ σειρὰν καὶ ἔρχεται νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον τῶν δύο ἄλλων. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἑνώσω τὴν παράκλησίν μου εἰς ὅσα εἶπον οἱ ἄλλοι κ. κ. συνάδελφοι, ἵνα ἡ Κυβέρνησις λάβῃ σύντονα μέτρα ὑπὲρ τῶν παθόντων.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανόπουλος.

§21Σ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀποστείλῃ τὸ ταχύτερον ἐκτιμητὰς εἰς τὰ παθόντα μέρη πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ζημιῶν, ἐν ψυχραιμίᾳ δὲ κατόπιν νὰ ληφθοῦν καὶ ἄμεσα καὶ ἔμμεσα ἀργότερον μέτρα ὑπὲρ τῶν παθόντων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§23Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ προβῶ εἰς διαφόρους συστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὑπὸ τῶν κυρίων προλαλησάντων λεχθέντα. Ὁ ὄψιμος χειμών, ἡ ἐνσκήψασα χιὼν ἦτο ἑπόμενον νὰ γίνῃ ἀφορμὴ ζημιῶν. Πρὸ παντὸς κατὰ τὰ ἄφθονα τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα ἀπὸ τῆς χθὲς λαμβάνω, αἱ ζημίαι κυρίως ἐπῆλθον εἰς τὰς σταφιδαμπέλους, τὰς ἀμπέλους, καὶ εἰς τὰ ὀπωροφόρα δένδρα. Οἱ παραγωγοὶ τῶν εἰδῶν τούτων ἔχουν τελείως ἀνησυχήσει, καὶ ζητοῦν τὴν ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ληφθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν περίπτωσιν. Ἐπικαλοῦνται δὲ καὶ τὴν ἀρωγὴν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἵνα καὶ αὕτη παρωθήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὰ ἐνδεικνυόμενα μέτρα. Ὀφείλω νὰ συμφωνήσω μὲ τὸν τελευταῖον ὁμιλήσαντα συνάδελφον, ὅτι ἀπόλυτος εἶναι ἀνάγκη, ὅπως, εἴτε διὰ τῶν ἐπιτοπίων ἀρχῶν, εἴτε διὰ τῶν καταλλήλων ὀργάνων, τὰ ὁποῖα θὰ σταλῶσιν ἐκ τοῦ κέντρου, ἐξακριβωθῇ ἡ ζημία, ἡ ὁποῖα ἐπροξενήθη συνεπείᾳ τῶν τελευταίων αὐτῶν παγετώνων, καὶ παράσχουν τὰ μέσα ἢ καὶ ληφθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν ὁπωσδήποτε νὰ ἐλαφρύνωσι τὴν ζημίαν, καὶ ἀκόμη νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις πῶς καὶ διὰ τίνων μέτρων θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξαγάγῃ τὸν παθόντα λαὸν ἐκ τῆς τελευταίας αὐτῆς ζημίας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν τί σκέπτεται ἐπὶ τῶν καταστροφῶν, διότι εἶναι ἀναντίρρητον ὅτι, ὡς ἔχομεν ἡμεῖς πληροφορίας, ἔχει καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ περισσοτέρας μάλιστα.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ, Ροδόπουλος,

§25Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν αἱ ἄμπελοι ἔπαθαν μεγάλας ζημίας, ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν βοήθειαν τῶν παθόντων πρέπει νὰ ἀνασταλῇ ἰδίως εἰς τὸν Τύρναβον ἡ εἴσπραξις τῶν φόρων διότι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ ἐνῷ κάθηνται καὶ βλέπουν τὸν οὐρανὸν καὶ κλαῖνε, ἔχουν καὶ τὴν καταδίωξιν τῶν χωροφυλάκων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§27Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἀτυχῶς αἱ ζημίαι εἶναι γενικαὶ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἡ ταχεῖα τῆξις τῶν χιόνων ἐπέφερε πλημμύρας μεγάλας, ἐξ ὧν προῆλθον αἱ καταστροφαί. Λοιπὸν νομίζω ὅτι ἡ μέριμνα ἡ Κυβερνητική, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ—διότι ἐγὼ ἀμφισβητῶ κατὰ πόσον θὰ εἶναι ἡ Κυβέρνησις εἰς θέσιν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς—ἡ μέριμνα ἡ Κυβερνητικὴ νὰ ληφθῇ δι’ ὅλους, καὶ ὄχι δι’ ὡρισμένας περιφερείας.

§28Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Πρέπει ἐγκαίρως ἐπιτροπαὶ ν’ ἐπιληφθοῦν τῆς ἐκτιμήσεως τῶν ζημιῶν, καὶ ὄχι νὰ περάσουν ὅπως πέρυσι 8 μῆνες ὁπότε οὐδὲ ἴχνος ἐκτιμήσεως εὑρέθη. Παρακαλῶ νὰ συστηθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν τράπεζαν νὰ ἐξακολουθήσῃ εἰς μεγαλειτέραν κλίμακα τὴν παροχὴν δανείων διότι αἱ παραγωγοὶ κινδυνεύουν νὰ ἀποθάνουν ἀπὸ ἀσιτείαν, καὶ νὰ σταλοῦν ἐπὶ τόπου γεωπόνοι.

§29Θ. ΚΟΛΙΑΛΕΞΗΣ. Ἡ κάθοδος τοῦ ψυχροῦ κύματος εἰς τὸ εὐκραὲς καὶ γλυκὺ τῆς πατρίδος μας κλῖμα, ἐπέφερε τὴν μεγάλην συμφορὰν εἰς ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον, ἰδιαιτέρως εἰς τὸν νομόν Ἀργολιδοκορινθίας ὁ παγετὸς κατέκαυσε τελείως τὰς ἀμπέλους καὶ γενικῶς ὅλα τὰ ὀπωροφόρα δένδρα. Ἡ Πελοπόννησος εὑρίσκεται ἐν πενθίμῳ καταστάσει λόγῳ τῆς μεγάλης Ἐθνικῆς καταστροφῆς. Ὑψόνω στεντορείαν τὴν φωνήν μου καὶ παρακαλῶ τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἀποστείλῃ ἐκτιμητὰς γεωπόνους ἵνα ἐκτιμηθῇ ἡ ἐπελθοῦσα καταστροφὴ, καὶ ἀποδοθῇ τὸ δίκαιον ὄχι ὅπως ἄλλοτε ἐγένετο. Πέποιθα εἰς τὰς ἐνεργείας σας κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§31Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν παρῆλθε διετία, ἀφ’ ἧς ὁ παγετὸς ἔχει καταστρέψει τὰς σταφιδαμπέλους, καὶ τὰς ἀμπέλους τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Ἤδη διὰ δευτέραν φορὰν ἐπῆλθε τελεία καταστροφὴ καὶ τὰ τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα λαμβάνω καὶ τὰ ὁποῖα ἔχω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως λάβῃ γνῶσιν τούτων καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα σπεύσῃ ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς ἀτυχεῖς αὐτοὺς πληθυσμοὺς ὄχι μόνον ὑλικῶς, ἀλλὰ νὰ λάβῃ καὶ μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο πρὸ διετίας, ἀλλὰ διὰ τῆς ἐξακριβώσεως τῶν καταστροφῶν δοθῇ ἡ ἐνίσχυσις ἄνευ διακρίσεως εἰς τοὺς πράγματι παθόντας ὥστε νὰ μὴ ἔχουν τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα εἶχον κατὰ τὸ παρελθόν. Νομίζω, κ, Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ὅτι ἡ ἐνέργεια πρέπει νὰ εἶναι συντονωτάτη καὶ ἐπείγουσα, διότι ὁ λαὸς αὐτὸς εὑρίσκεται εἰς ἀπόγνωσιν, ἐπειδὴ δὲν ἔχασαν μόνον τὸ προϊόν του, ἀλλὰ καὶ τοὺς κόπους του καὶ δὲν εἶναι καὶ εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν τοὺς τόκους τῶν δανείων οὔτε καὶ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἐδανείσθησαν κατὰ τὴν καλλιέργειαν. Φαντασθῆτε τὴν ἀπόγνωσιν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ὁ μπακάλης οὔτε τις ἄλλος νὰ τοὺς δώσῃ πίστωσίν τινα, διότι δὲν ὑπάρχει τὸ προϊὸν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ἄλλοτε τοὺς ἐδίδοντο αἱ πιστώσεις. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, ὡς ἄνθρωπος ἐνδιαφερόμενος διὰ τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας νὰ δείξητε τὸ ἐνδιαφέρον σας σύντονον.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πριμίδης.

§33Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Χωρὶς ν’ ἀμφισβητήσω, κ. Πρόεδρε, τὰ δίκαια τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ὅστις ἔπαθεν ἐκ τῶν παγετῶν ὀφείλω νὰ παρατηρήσω ὅτι οἱ ἀγρόται δὲν εἶναι ἀμέτοχοι τῆς εὐθύνης διότι ἐνῷ ἔχει συσταθεῖ ταμεῖον ἀσφαλίσεως κατὰ τῶν παγετῶν αὐτοὶ ἐγκαταλείπονται εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ καὶ ὅταν ὑφίστανται ζημίας ἔρχονται καὶ ζητοῦν βοήθειαν ἀπὸ τὸ Κράτος. Νομίζω ὅτι ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει δύναται κάλλιστα νὰ λεχθῇ ὅτι οὐδὲν κακὸν ἀμιγὲς καλοῦ, διότι ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ μάθημα εἰς τοὺς ἀγρότας τὸ πάθημά των, καὶ νὰ φροντίζουν νὰ ἀσφαλίζωνται.

§34Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σεῖς μόνον διὰ τοὺς ὑδροπωλητὰς ζητεῖτε ἀποζημιώσεις.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§36Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀπὸ τριῶν ἡμερῶν κύριοι βουλευταί, καταφθάνουν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μία σωρεία τηλεγραφημάτων ἐκ πλείστων μερῶν τῆς Πελοποννήσου, τηλεγραφήματα τὰ ὁποῖα φέρουν τὴν θλιβερὰν εἴδησιν ὅτι ἐπῆλθον καταστροφαὶ εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν τῆς Πελοποννήσου. Αἱ καταστροφαὶ αὐταὶ ἐσημειώθησαν πρὸ παντὸς εἰς τὰς σταφιδαμπέλους—καὶ ἀμπέλους καὶ τὰ ὀπωροφόρα δένδρα. Αἱ καταστροφαὶ ἐπῆλθον ἐκ τοῦ παγετοῦ τοῦ πρωτοφανοῦς παγετοῦ τῆς παρελθούσης Πέμπτης καὶ Παρασκευῆς. Τὰ τηλεγραφήματα τῶν κοινοτήτων καὶ γεωργικῶν ὀργανώσεων παρουσιάζουν τὴν καταστροφὴν ὡς πλήρη καὶ τελείαν. Εἶχον τὴν γνώμην ὅτι τὰ τηλεγραφήματα ταῦτα συνετάχθησαν ὑπὸ τὴν πρώτην τραγικὴν ἐντύπωσιν διότι πραγματικῶς προῆλθον ὄχι μόνον ἐκ τῶν παγετωδῶν μερῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν ἔντασιν τὴν ἐξαιρετικὴν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ χιονοθύελλα αὐτή. Ἀλλὰ ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπισήμων ὀργάνων τῆς Κυβερνήσεως αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἴτε τηλεφωνικῶς εἴτε τηλεγραφικῶς παριστοῦν ἐπίσης ὅτι αἱ καταστροφαὶ εἶναι λίαν σημαντικαί. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἀκόμη νὰ καθορισθῇ τὸ ποσοστὸν αὐτό, ἀλλὰ ὁπωσδήποτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἀληθὲς εἶναι ὅτι αἱ ζημίαι αἱ ἐπελθοῦσαι ἔχουν μίαν σημαντικὴν μορφήν. Πρὸ τῆς σοβαρότητος τῆς καταστάσεως ταύτης ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησε καθῆκον αὐτῆς ὅπως κάμῃ μίαν προσωπικὴν ἔρευναν ἐπὶ τῶν συνεπειῶν τῆς θεομηνίας ταύτης καὶ ἐπεφόρτισε τὸν ὁμιλοῦντα Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως μεταβῇ ἐπὶ τόπου συνοδευόμενος ἀπὸ τὰ εἰδικὰ ὄργανα, ἀπὸ ὑπαλλήλους καὶ συνεργεῖα διὰ νὰ φέρῃ, πρῶτον εἰς τοὺς παθόντας ἐκείνους πληθυσμοὺς ὅλην τὴν συμπάθειαν καὶ ὅλον τὸν ἐθνικὸν πόνον τὸν ὁποῖον αἰσθάνεται ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφήν, καὶ δεύτερον ὅπως ἀντιληφθῇ ἰδίοις ὄμμασι τὴν ἔκτασιν τῶν ζημιῶν καὶ τὰς ἐξ αὐτῶν ἀπελθούσας ἀνάγκας διὰ τὴν γεωργίαν τῆς χώρας καὶ διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις κατατοπιζομένη ὑπὸ τῆς τοιαύτης προσωπικῆς ἐρεύνης τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας νὰ λάβῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται ὅπως ἐνισχυθῇ ἡ γεωργικὴ παραγωγὴ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τελεσφόρως τὴν ἐνσκήψασαν συμφοράν. Ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα εὐτυχῶς δὲν ἔχομεν ἐκθέσεις τηλεγραφικὰς αἱ ὁποῖαι νὰ παριστοῦν σοβαρὰν τὴν συμφορὰν τῆς Ραψάνης εἰς τὴν ὁποίαν ἐπῆλθε καταστροφὴ εἰς τὰς ἀμπέλους. Ἀπὸ τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα ἐπαναλαμβάνω μέχρι τῆς ὥρας δὲν ἔχει σημειωθεῖ ἀκόμη καταστροφὴ ἐπελθοῦσα εἰς τὴν γεωργίαν ἀλλὰ καὶ ἂν σημειωθῶσι τοιαῦται, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ εἶναι βεβαία ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ μέτρα διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὴν κατάστασιν ταύτην καὶ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γεωργίαν εἰς τὸ ἔργον της.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως.) Ἐὰν θὰ ἔστεργεν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ ψηφίσωμεν ὅσα νομοσχέδια δὲν ἔχουν ἀντιρρήσεις.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα, νὰ εἰδοποιηθοῦν ὅμως οἱ ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουν νὰ ἔλθουν διὰ τὰς ἐπερωτήσεις.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως λεμβούχων Θεσσαλονίκης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως δασμῶν τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων μοσχευμάτων ἀμπέλου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τῆς διατιμήσεως ξυλείας, καυσοξύλων καὶ ξυλανθράκων καστανέας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τὸν Νόμον 4818 περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐξαιρέσεως τῶν δι’ ἀεροδρόμια χρησιμοποιουμένων γαιῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 55 καὶ 56 τοῦ νόμου 4411 περὶ συγκροτήσεως, προελεύσεως κλπ. τῶν στελεχῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν τροποποιήσεων διατάξεων τοῦ καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων περὶ φάρων». ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καθορισμοῦ κυρώσεων τῶν παραβάσεων τῶν ἀστυνομικῶν διατάξεων τοῦ Π. Ναυστάθμου». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ Δημοσίου καὶ τοῦ Δήμου Πειραιῶς περὶ ἀναμισθώσεως κτιρίου τοῦ Δήμου Πειραιῶς πρὸς ἐγκατάστασιν τῶν ἐν Πειραιεῖ ὑπηρεσιῶν Τ.Τ Τ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ὅπως ἀναβληθοῦν ὅλα τὰ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν νομοσχέδια.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Συρογιάννης.

§42Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ τῆς 20ης Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους ἐζητήθη κατάστασις τῶν γενομένων δαπανῶν δι’ ἀποστολὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἡ πληρωμὴ τῶν ὁποίων δὲν βαρύνει τὸ ταμεῖον, ἀλλὰ διάφορα νομικὰ πρόσωπα. Ἐκ τῶν ὑπουργείων τὰ ὁποῖα δὲν ἀπέστειλλον καταστάσεις, εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν. Παρακαλῶ ὅπως ἐπισπευθῇ ἡ κατάθεσίς των εἰς τὴν Βουλήν.

§43Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Τῆς Δικαιοσύνης ἔχει δοθῆ ἡ ἀπάντησις. Δύο μόνον δικαστικοὶ εὑρίσκονται ἐν ἀποστολῇ ὁ ἐφέτης κ. Τριανταφύλλου καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς κ. Παπαδάκης.

§44Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τοῦτο ἔχω νὰ προσθέσω ὅτι αἱ ἀποσταλεῖσαι καταστάσεις περιέχουν ὄχι μόνον ἀνακριβείας, ἀλλὰ περιέχουν ὀνόματα καὶ ποσὰ πολὺ διάφορα τῶν πραγματικῶν. Θὰ παρεκάλουν νὰ συστηθῇ καὶ εἰς τὰ λοιπὰ ὑπουργεῖα ὅσα εἶχον ἐνεργήσῃ ἀποστολάς, νὰ ὑποβάλουν εἰς τὴν Βουλὴν συμπληρωμένους πίνακας.

§45Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὴν κατάστασιν περιέπλεξε μία ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Γερουσίαν ὑπὸ δύο γερουσιαστῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἐζήτουν τὴν κατάθεσιν πίνακος ὅλων τῶν ἀποστολῶν ἀπὸ τοῦ 1920 καὶ ἐντεῦθεν. Καὶ ἐζήτησαν τὴν κατάθεσιν ὄχι ἐγγράφων πλέον, διὰ νὰ διαφημίσωμεν τὸ πρᾶγμα, ὁ κανονισμὸς ὁμιλεῖ περὶ ἐγγράφων, καὶ εἶναι πρόδηλος ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ συντάξαντος τὸν κανονισμόν. Μόνον μία πρᾶξις μὴ καταθέσεως τοῦ φακέλλου ἀρκεῖ νὰ γίνῃ ἐπερώτησις κατὰ τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργοῦ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ στατιστικῶν πληροφοριῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐπερώτησις ἡ ὁποία ὑπεβλήθη εἰς τὴν Γερουσίαν, ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ σκεφθῶ ὅτι, ἐὰν τὸ πρᾶγμα πολλαπλασιασθῇ θὰ χρειασθοῦν εἰδικὰ συνεργεῖα τὰ ὁποῖα θὰ καταρτίσουν ὅλας αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Ἐντεῦθεν λοιπὸν παρουσιάσθησαν δυσχέρειαι μεγάλαι, ἀμέσως ὅμως ἀνέθεσα εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους νὰ προβοῦν εἰς τὴν σύνταξιν αὐτῶν τῶν πινάκων. Εἶμαι πρόθυμος ἂν τὶς τῶν κυρίων βουλευτῶν θέλῃ νὰ λάβῃ πληροφορίας νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ εἰς αὐτοὺς, διότι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιτρέπεται ἡ ἀνακοίνωσις εἰς πρώην πρωθυπουργοὺς καὶ ἄλλους δημοσίους ἄνδρας. Διότι δημοσίᾳ συζήτησις τοιούτων πραγμάτων δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Θὰ φροντίσω δὲ καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν νὰ ἐπέλθῃ κἄποια περιστολὴ εἰς τὰς αἰτήσεις αὐτὰς, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις.

§46Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν ἡμεῖς χάριν τῆς περιστολῆς αὐτῆς ζητοῦμεν πίνακας καὶ δὲν ζητοῦμεν ἔγγραφα, νομίζω ὅτι δὲν εἴμεθα ἐκτὸς τοῦ κανονισμοῦ.

§47Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον διὰ τὴν Γερουσίαν. Θέλω νὰ εἴπω, διατὶ δὲν κατορθώθη ἕως τώρα......

§48Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Καθ’ ὃν τρόπον τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα κατέθεσαν τοὺς πίνακας, θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ τὰ ἄλλα τρία ὑπουργεῖα νὰ καταθέσουν τοὺς πίνακας. Ὑποθέτω ὑπάρχει ὑποχρέωσις νὰ τοὺς δώσουν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος.

§50Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ ὑπουργεῖον Παιδείας προκειμένου νὰ καταρτίσῃ ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς ἵνα ἡγηθοῦν τῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν διαφόρων διδασκαλείων δυνάμει τοῦ νόμου 1351 ἀπέστειλε τοιούτους πρὸς εὐρυτέρας σπουδάς, εἰς τὴν ἑσπερίαν διὰ διαγωνισμοῦ. Ὁ νόμος ὅμως ὅστις κατὰ τὸ 1924 ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου 3190, καθ’ ὃν κατηργήθη ὁ διαγωνισμὸς, τήν δὲ ἀποστολὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν εἰς τὴν Εὐρώπην ἀνέθεσεν εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τὸ ὁποῖον βάσει στοιχείων τὰ ὁποῖα περιελαμβάνοντο ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἀπέστελλεν αὐτοὺς πρὸς ἐκπαίδευσιν. Ὅταν ὁ ὑπουργὸς ἀπεφάσισε τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἐκπαιδευτικὰς σπουδὰς ἢ παιδαγωγικὰς τοιαύτας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 3190, τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ὅτε ὁ κ. ὑπουργὸς ἐνέκρινε τὴν ἀποστολὴν τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν εἰς Εὐρώπην, συνῆλθε καὶ διὰ τῆς πράξεώς του ὑπ’ ἀριθμ. 50 λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον 3190 καὶ τὰ ἀναφερόμενα στοιχεῖα ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ἐνέκρινε τὴν ἀποστολὴν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἔστειλε 30 ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργούς. Ἡ πρᾶξις αὕτη σταλεῖσα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν δὲν ἐνεκρίθη, ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ τοῦ ἐγγράφου του 51650 λέγει: ὅτι καίτοι τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ συμβούλιον εἶναι στοιχεῖα ἐπὶ βάσει τῶν ὁποίων δύναται νὰ γίνῃ ἡ ἀποστολὴ ἐν τούτοις ὅμως καὶ διὰ τὴν καλλιτέραν ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν, ἵνα διατυπωθῇ καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ τόπου ἔνθα θὰ φοιτήσωσι οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοί, δὲν ἐνέκρινε τὴν πρᾶξιν ταύτην, ἀλλὰ ἐντέλλεται ὅπως ἐνεργηθῇ διαγωνισμὸς Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον καίτοι ἐκ τοῦ νόμου δὲν ὑποχρεοῦτο νὰ ἐνεργήσῃ τὸν διαγωνισμόν, ὃν προϋπήρξαντα κατήργησεν ὁ νόμος 3190 διὰ λόγους τοὺς ὁποίους δὲν ἀναφέρει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις. Ἐδέχθη τὴν ἐντολὴν τοῦ ὑπουργοῦ καὶ διὰ μεταγενεστέρας πράξεώς του λέγει ὅτι, τὸ συμβούλιον λαβὸν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. ὑπουργοῦ περὶ διενεργείας διαγωνισμοῦ, καὶ συμμορφούμενον πρὸς τὴν ἐντολήν του ἐνεργεῖ διαγωνισμόν. Τὸν διαγωνισμὸν τὸν ὁποῖον ἐνήργησε κατόπιν ἐξουσιοδοτήσεως τοῦ ὑπουργοῦ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ἐρρύθμισαν μεταξὺ των τὰ μέλη τοῦ συμβουλίου προχείρως ὡς πρὸς τὰ ἐξεταστέα μαθήματα τὸν τρόπον τῆς βαθμολογίας καὶ ἐνηργήθη ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς κατόπιν ἐντολῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς ἀσφαλῶς δὲν προήρχετο ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅπως ἐξακριβώσῃ πραγματικῶς τὴν ἐπιστημονικὴν κατάρτισιν καὶ τὴν γλῶσσαν κυρίως εἰς τὴν ὁποίαν τονίζει τὸ ἔγγραφον τοῦ κ. ὑπουργοῦ πρὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀλλὰ καὶ τούτο ἂν δεχθῶμεν ὅτι ἀγαθὴ ἦτο ἡ πρόθεσις τοῦ κ, ὑπουργοῦ ὅπως ἐξετασθῇ καλλίτερον ἡ ἐπιστημονικὴ κατάρτισις καὶ ἡ γλῶσσα κυρίως εἰς τὴν ὁποίαν ἔμελλεν νὰ φοιτήσῃ ὁ μέλλων νὰ ἀποσταλῇ πρὸς ἐκπαίδευσιν λειτουργὸς θὰ ἴδωμεν ὅτι καὶ τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ διαγωνισμοῦ δὲν ἐτηρήθησαν. Ὁ διαγωνισμὸς ἐγένετο κατὰ τρόπον διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω κατωτέρω, ἀλλὰ θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν πράξεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Διὰ τῆς πράξεως 50 τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀφοῦ ἐνήργησε προχείρως διαγωνισμὸν ὡσὰν νὰ ἐπρόκειτο περὶ δημοπρασίας ἀγορᾶς καυσοξύλων, χωρὶς προηγουμένως νὰ προκηρυχθῇ διαγωνισμός, ποῖα τὰ ἐξεταστέα μαθήματα ποῖος ὁ τρόπος, ὅπως εἶχε ἄλλωστε καθορίσει ὁ προηγούμενος νόμος. Ἀφήνω ὅμως πῶς ἐνηργήθη διὰ νὰ ὁμιλήσω κατωτέρω. Ἔγινεν ὁ διαγωνισμὸς ἐξήχθησαν τὰ ἀποτελέσματα, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποτελεσμάτων συνέρχεται τὸ συμβούλιον, καὶ διὰ τῆς πράξεώς του ὑπ’ ἀριθ.50 λέγει ὅτι ἐγκρίνει τὴν ἀποστολὴν καὶ ἔπειτα δι’ ἑπομένης πράξεως ὁρίζει ἐκ τῶν 17 αὐτῶν ἐπιτυχόντων λειτουργῶν τὸν τόπον ἐκπαιδεύσεως ὅπως ὑποχρεοῖ τὸν ἐκ τοῦ νόμου τόπον τὴν πρᾶξιν αὐτῶν, ὅσον καὶ τὸν τόπον τῆς σπουδῆς. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπιστρέφει εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον μὲ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 64403 ἔγγραφον καὶ λέγει... Ἔχομεν διαγωνισθέντας οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμόν, ὄχι ἀκόμη δὲν ἐπέτυχον εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἀλλὰ καὶ δὲν ἐλήφθησαν κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας των. Ἀπεστάλη ὁ Ἀλεξίου, ἀλλ’ ὁ Ἀλεξίου ἔρχεται μετὰ τὸν Γερόν.

§51Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ ὁποῖος ἐπὶ διετίαν ἦτο ἐν Εὐρώπῃ.

§52Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἐπρόκειτο λοιπὸν περὶ μονοετοῦς ἀποστολῆς.

§53Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀναφέρετε ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἰς τὴν Εὐρώπην ἐστάλησαν 15 φιλόλογοι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 14 κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας. 15ος ἦτο ὁ Γερὸς, 16ος ὁ Ἀλεξίου. Ὁ Γερὸς ὅμως πρὸ διετίας ἦτο εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ διὰ τοῦτο ἐλήφθη πρόνοια νὰ ἀποσταλῇ ἄνευ ἀποδοχῶν ὁ Ἀλεξίου. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνωμαλία εἰς τὴν σειράν. Εἰς ὅλα τὰ ἄλλα θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§54Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὑπάρχει ἡ ἀνωμαλία ὅτι ἐκάματε ἕνα διαγωνισμὸν καὶ δὲν ἐστείλατε τοὺς ἐπιτυχόντας, ἀλλὰ προχωρήσατε εἰς τοὺς ἀποτυχόντας καὶ ἐπήρατε τὸν Ἀλεξίου ἀντὶ τοῦ Γεροῦ, ὁ ὁποῖος ἀκριβῶς ἔπρεπε νὰ σταλῇ διὰ νὰ συμπληρώσῃ τὰς σπουδὰς του.

§55Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον γνωμοδοτεῖ καὶ ὁ ὑπουργὸς ἀποφασίζει. Ὁ διαγωνισμὸς ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπαγορεύεται ἐκ τοῦ νόμου, ὅπως ἦσαν αἱ διατάξεις τοῦ παλαιοῦ νόμου ἔχει συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα διὰ τὸν ὑπουργόν. Καὶ συγκεκριμμένως διὰ νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, ἀνέθεσα πρῶτον τὴν ἐκλογὴν εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα εἶχε. Μετὰ τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἐκυκλοφόρησαν φῆμαι ἐντελῶς ἄδικοι καὶ ἐθεωρήθη ἀπὸ τὸν κλάδον ὅτι εἶχον γίνει πράξεις χαριστικαί. Τότε καὶ τὸ γόητρον τοῦ συμβουλίου, καὶ διὰ νὰ παύσουν τὰ σχόλια ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα τῶν ἀποσταλησομένων, ἀπεφασίσαμεν διαγωνισμόν, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπηγορεύετο ὑπὸ τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἡμεῖς ὑπηγάγομεν ἡμᾶς αὐτοὺς εἰς τὰς συνεπείας τοῦ διαγωνισμοῦ. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ὑπήρξαμεν ἀνώτεροι πάσης ὑπονοίας χαριστικῆς πράξεως. Ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς καὶ ἐτηρήσαμεν τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας. Ἀνεφέρατε τὸ περιστατικὸν τοῦ 15ου μὲ τοῦ 16ου. Ὁ 15ος εὑρίσκετο ἐπὶ διετίαν εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἐσκέφθη, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἠδικεῖτο καὶ ὁ ἑπόμενος. Εἴπατε ἐπίσης ὅτι μόνον 17 ἐπέτυχον καὶ ἐγὼ ἔστειλα 30. Ὁ ὑπουργὸς κατὰ τὸν νόμον δύναται νὰ στείλῃ τὸ ὅλον 30 ἐν Εὐρώπῃ, ἐκ τῶν ὁποίων 10 εἶναι ὑπότροφοι καὶ οἱ ὑπόλοιποι μὲ τὰς ἀποδοχάς των ἄνευ οὐδενὸς ἐπιδόματος. Ἑπομένως πέραν τῶν 10 οἱ 20 ἐπῆγαν μὲ τὰς ἀποδοχάς των καὶ ἐπῆγαν μὲ τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας των εἰς τὸν διαγωνισμόν. Αὐτὴ ὑπῆρξεν ἡ πρᾶξις μας, διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀνεμένομεν ἀναγνώρισιν καὶ ὄχι ἐπίκρισιν.

§56Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὁ νόμος 3190 κατήργησεν ρητῶς τὸν διαγωνισμὸν καὶ ἀνέθεσεν εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον νὰ ἀποφασίζῃ.

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ νόμος λέγει ὅτι τὸ συμβούλιον γνωμοδοτεῖ.

§58Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸν ἐτροποποιήσανε λάθρα.

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὁ νόμος περὶ διοικήσεως ἐψηφίσθη λάθρα; Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν εἶναι τροπολογία, εἶναι βασικὴ διάταξις τοῦ νόμου.

§60Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶναι τροπολογία κ. ὑπουργέ. Ὅταν δὲν καταργῆτε τὸν νόμον 3190, ὅταν θέτετε αὐτὴν τὴν περικοπὴν καὶ τὴν «ἀπόφασιν» τὴν κάμετε «γνωμοδότησιν», δὲν εἶναι τροπολογία;

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶσθε νομικὸς κ. συνάδελφε;

§62Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δὲν εἶμαι νομικὸς ἀλλ’ ἐπ’ αὐτῶν τῶν ζητημάτων δύναται...

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐὰν δὲν εἶναι νομικὸς γνωρίζῃ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ εἰς τὰς ὁποίας ὁρίζεται, πῶς ψηφίζεται καὶ πῶς εἰσάγεται ἕνας νόμος εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ ρήτωρ σᾶς λέγει, ὅτι εἰσαγάγετε νόμον τροποποιοῦντα τὸν παλαιὸν νόμον καὶ ἐθέσατε διάταξιν ὅτι τὸ συμβούλιον γνωμοδοτεῖ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα θὰ σταλοῦν εἰς τὴν ἑσπερίαν δ’ ἀνωτέραν ἐκπαίδευσιν. Διὰ ταύτης τῆς διατάξεως ἐτορπιλλίσατε τὸν τότε ὑφιστάμενον νόμον. Καὶ ὁ κ. βουλευτὴς σᾶς καταγγέλλει ὅτι δὲν εἴπατε ἐν τῇ ἐκθέσει σας, ὅτι τροποποιεῖτε τὸν νόμον. Κατὰ τὸν κανονισμὸν πρέπει ν’ ἀναφέρεται καὶ ὁ τροποποιούμενος ἢ καταργούμενος νόμος.

§64Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ υἱοθετήσετε τὸν χαρακτηρισμόν.

§65Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ξεύρετε εἶναι τυπικός, φράσις νομική.

§66Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διέλαθε τὴν προσοχήν.

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μολονότι ὁ κ. βουλευτὴς δὲν εἶναι νομικὸς πολὺ καλὰ ὑπομιμνήσκει καὶ πολὺ καλὰ μεταχειρίζεται τὸν κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ὁρίζει ὅτι πρέπει ν’ ἀναφέρεται ὁ νόμος ὁ καταργούμενος. Δὲν ἀναφέρεται καὶ δι’ αὐτὸ παραπονεῖται ὅτι ἐγένετο λάθρα.

§68Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι καταστατικὸς νόμος τῆς ἐκπαιδεύσεως ὁ ὁποῖος κατήργησεν ὅλους τοὺς προηγουμένους, δὲν πρόκειται περὶ μιᾶς διατάξεως ἢ περὶ τροπολογίας εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Πρόκειται ἐπαναλαμβάνω, περὶ καταστατικοῦ νόμου καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ «λάθρα» νὰ ἔχῃ καὶ ταύτην τὴν ἔννοιαν, ὅτι λιέλαθεν ἡ διάταξις τὴν προσοχὴν τοῦ κ. βουλευτοῦ.

§69Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ νόμος τῆς διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν κατήργησεν ὅλους τούς προηγουμένους, διότι οὔτε ἀναφέρεται εἰς τόν νόμον τὸν ψηφισθέντα, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον θεωρεῖ τὸν νόμον αὐτὸν καταργηθέντα, διότι ἡ πρώτη πρᾶξις μόνον αὐτὸν ἐπικαλεῖται καὶ ἀγνοεῖ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον σεῖς παρασκευάζετε ἀκόμη δέ καὶ μεταγενεστέρως ἤτοι καὶ μετὰ τὴν ἐμφάνισιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, διότι τόσον τὸ συμβούλιον ἀγνοεῖ τὴν ὕπαρξιν τοῦ νόμου αὐτοῦ, τοῦ τροποποιοῦντος τὰ καθήκοντα του τὰ ὁποῖα ἦσαν, ὅτι δι’ ἀποφάσεως ἀποστέλλονται...

§70Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶναι ὁ βασικὸς νόμος ὁ ὁποῖος τὰ μετερρύθμισεν ὅλα τὰ τῆς ἐκπαιδεύως, εἶναι λεπτομερειακὴ διάταξις.

§71Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὑφίσταται καὶ αὐτὸς ἐν ἰσχύει κύριε ὑπουργὲ καὶ ἀπόδειξις ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐξακολουθεῖ νὰ τὸν ἀναφέρῃ εἰς ὅλας του τὰς πράξεις, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου 3190 ἀποστέλλομεν κ.λ.π. Τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων, θὰ ἀπεφάσιζεν εἴτε θὰ ἐγνωμοδότη, ὑφίστανται καὶ ὁ νόμος εὑρίσκεται ἐν ἰσχύϊ καὶ δὲν κατηργήθη, ἁπλῶς ἐτροποποιήθη καὶ ἔπρεπεν ὅταν ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ διοικήσεως ν’ ἀναφέρωντο αἱ τροπολογίαι τὰς ὁποίας τόσον ἡ Βουλὴ ὅσον καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀγνοεῖ. Ἑπομένως τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον συνῆλθε, κατήρτισε τοὺς πίνακας ἐκ τῶν ὁποίων φαίνονται ἐπιτυχόντες 17 καὶ σεῖς προχωρήσατε καὶ στείλατε καὶ 13 ἀκόμη ἐν ὅλῳ ἔγιναν 30, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς 17 ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία γνωμοδότησις ἴσως συμβουλευτικὴ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἡ ὁποία δὲν ὑπάρχει. Διότι αἱ ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν ἦσαν τόσον δυσμενεῖς ὥστε οὔτε κἂν ἐτόλμησε τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπ’ αὐτῶν. Ἑπομένως διὰ τοὺς 13 δὲν ἔχετε τὰς γνωμοδοτήσεις, ἃς ὁ τελευταῖος νόμος ἀπαιτεῖ. Ἀλλ’ ἂς ἴδωμεν τὴν σειρὰν τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ εἰς τὸν πίνακα τῆς ἐπιτυχίας. Εἴπομεν διὰ τὸν Ἀλεξίου. Ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει εἶχε τὰς ἑξῆς ἐκθέσεις «μόρφωσις φιλολογικὴ καὶ ἐγκυκλοπαιδική. (ἀναγινώσκει). Αὐτὸς εἶναι ὁ Ἀλεξίου, ὁ ὁποῖος ἐστάλη καὶ παραλείπεται ὁ Γερός, ὁ ὁποῖος εἶχε δύο χρόνια εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ ἕνας λόγος περισσότερος ποὺ ἐπεβάλλετο νὰ σταλῇ πρὸς συμπλήρωσιν τῶν σπουδῶν του εἶχε τὰς ἑξῆς ἐκθέσεις, καὶ ἐν τῇ σειρᾷ τοῦ διαγωνισμοῦ ἀκόμη ἔρχεται μὲ μεγαλείτερον βαθμὸν τοῦ Ἀλεξίου. Ἀλλ’ εἶχε καὶ ἀρίστας ἐκθέσεις «εἶναι σώφρων, κοινωνικός. (ἀναγινώκκει).

§72Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πολὺ μὲ λυπεῖ κ. συνάδελφε, ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀλεξίου. Δυστυχῶς αἱ ἐκθέσεις τῶν περισσοτέρων ἐπιθεωρητῶν δὲν εἶναι διόλου ἀντικειμενικαί.

§73Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Διὰ τὸν Ἀλεξίου κ. συνάδελφε, ποὺ ἐνδιαφέρεσθε ὑπάρχει καὶ γνωμοδότησις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος γνωμοδοτεῖ τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). Ἑπομένως μόνον διὰ τὰς καλὰς τέχνας καὶ διὰ τὴν ποίησιν φαίνεται ὅτι ἦτο.

§74Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ ποίησις εἶναι πρώτη τῶν καλῶν τεχνῶν.

§75Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Μετὰ τὸν Ἀλεξίου στέλλεται ἡ Παπᾶ, διὰ τὴν ὁποίαν παραλείπονται πόσοι νομίζετε, κύριοι βουλευταί, 6.

§76Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε ἠκολούθησα σειράν, ἔπρεπεν ὅμως νὰ ὑπάρξῃ καὶ διὰ τὴν γυναικείαν ἐκπαίδευσιν. Δὲν τὸ λέγει κανεὶς νόμος αὐτό, ἀλλὰ ἐναπόκειτο εἰς τὴν κρίσιν μου. Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν διδασκαλεῖα θυλέων θὰ ἦτο περίεργον ἂν δὲν ἠθέλωμεν καὶ τὰς καθηγητρίας νὰ μορφώσωμεν, καλλίτερον. Καὶ διὰ τοῦτο ἠκολούθησα ἐπίσης προκειμένου περὶ τῶν καθηγητριῶν ποὺ ἐξητάσθησαν σειράν καὶ κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας ἀπέστειλα δύο: Γεδεών, Παπᾶ. Οὐδενὸς παρεμερίσθη ἡ σειρά.

§77Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἡ Παπᾶ ἦλθεν ἀφοῦ παρελήφθησαν 8. Δέν ἀνετρέψατε τὴν σειράν;

§78Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὴν ἐξέλεξα κατὰ σειρὰν τῆς ἰδικῆς των ἐπιτυχίας.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ διαγωνισμὸς πόσους ἔφερεν ἀξίους;

§80Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. 17.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσους ἔστειλεν;

§82Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. 30.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ ἄλλοι πῶς ἐστάλησαν;

§84Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ 13 ἐστάλησαν καὶ ἄνευ γνωμοδοτήσεως ἀκόμη. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς 13 καίτοι λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὅτι τοὺς ἔστειλε κατὰ σειρὰν ἀποτυχίας, ἐν τούτοις δὲν τοὺς ἔστειλε κατὰ σειρὰν ἀποτυχίας.

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγὼ ἐπρόκειτο νὰ μὴ ἐπιβαρύνω τὸν προϋπολογισμὸν δι’ ὑποτροφιῶν πέραν τῶν 10, ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διότι εἶναι θεμελιῶδες. Οὔτε ἀναπληρωταὶ διορίζονται εἰς τὰς θέσεις τὰς ὁποίας ἀφήνουν. Ἑπομένως χωρὶς καμμίαν οἰκονομικὴν ζημίαν ἀπεφασίσαμεν τὴν ἀποστολὴν τῶν 20 πέραν τῶν 10 πρώτων ὑποτρόφων.

§86Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐστείλατε τοὺς ὑπολοίπους κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἀποτυχίας, ἢ τῆς ἐπιτυχίας των;

§87Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ διαγωνισμοῦ.

§88Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἴπατε ὅτι ἐστείλατε κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ διαγωνισμοῦ κατὰ τόν νόμον.

§89Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μὴν ἀναμιγνύετε τὸν νόμον.

§90Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἀπαιτεῖται γνωμοδότησις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, τὴν ἔχετε αὐτὴν τήν γνωμοδότησιν;

§91Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ γνωμοδοτικὸν συμβούλιον καθώρισε τοὺς τόπους τῶν σπουδῶν των.

§92Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἔχετε τὴν γνωμοδότησιν τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος; Δὲν τὴν ἔχετε, τοὺς ἀπεστείλατε χωρὶς νὰ πάρετε καὶ τὴν τυπικὴν αὐτὴν γνωμοδότησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ξεύρω ἂν θὰ μπορούσατε νὰ τὴν πάρετε, καὶ τοῦτο πρὸς τιμὴν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ἡ Παπᾶ ἐστάλη εἰς τὴν Εὐρώπην, ἀφοῦ παρελείφθησαν ἄλλοι ἀποτυχόντες.

§93Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου ἦτο νὰ σταλοῦν καὶ δύο καθηγήτριαι εἰς τὴν Εὐρώπην, διότι ἔχομεν καὶ γυναικείαν ἐπίσης ἐκπαίδευσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν καὶ καθηγητρίας μορφωμένας.

§94Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δὲν ἔγινε κανένας νόμος, ὁ ὁποῖος νὰ συγχωρῇ τοιαύτας διακρίσεις μεταξὺ τοῦ ἀνδρικοῦ καὶ τοῦ γυναικείου φύλου. (Ὁ διαγωνισμὸς ἔγινε ράκος. Ἀκούσατε, κύριοι βουλευταί, ποίας ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως τυγχάνει ἡ Παπᾶ, ὥστε νὰ σταλῇ εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ κατόπιν νὰ ἀναδημιουργήσῃ κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀκούσατε τί λέγει ἡ ἔκθεσις (ἀναγινώσκει.) «Δὲν Φαίνεται κατέχουσα τήν Ἑλληνικὴν σύνταξιν...».

§95Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πρόκειται περὶ καθηγητρίας μὲ ἀληθινὸν τάλαντον, ἡ ὁποία διηύθυνε τὴν Διάπλασιν τῶν παίδων ἐπὶ μακρόν.

§96Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τότε τί ἔχομεν τοὺς ἐπιθεωρητάς; Ἔχομεν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα λέγουν, καὶ σᾶς ἀπαντοῦν ὅτι ἡ Παπᾶ στερεῖται τῆς Ἑλληνικῆς συντάξεως. Καὶ ὅμως τὴν ἀποστέλλετε εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἐσχάτως τὸ συμβούλιον τὴν ἔκρινε στάσιμον. Καὶ ἀποστέλλετε εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ πληρώνεται μὲ 3– 4.000 δραχμὰς παραπάνω.

§97Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μόνον μὲ τὸν μισθόν της, καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἀναπληροῦται, ὑπὸ συναδέλφων της. Ποίαν προτιμᾶτε μεταξὺ τῶν δύο λύσεων, νὰ μείνῃ ἐδῶ εἰσπράττουσα τὸν μισθόν της, ἢ νὰ πάῃ καὶ νὰ μορφωθῇ χωρὶς οὐδὲν ἐπὶ πλέον ἔξοδον;

§98Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. βουλευτὴς λέγει νὰ πᾶνε ἄλλοι, προτιμᾷ νὰ πᾶνε οἱ ἱκανοί.

§99Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐφ’ ὅσον ἔπρεπε, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι σύμφωνος ὁ κ. βουλευτής, νὰ ἔχωμεν καθηγητρίας μορφωμένας καὶ διὰ τὴν γυναικείαν ἐκπαίδευσιν, κατὰ τίνα ἄλλον τρόπον ἔπρεπε νὰ σταλοῦν;

§100Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Σᾶς λέγω ὅτι ἀφ’ οὗ δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἀκολουθήσητε τὴν σειρὰν τοῦ διαγωνισμοῦ, δὲν ὀφείλετε νὰ στείλετε μίαν διδασκάλισσαν, ἡ ὁποία ἐστερεῖτο κατὰ τὴν γνώμην τῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν ἀναγκαίων γνώσεων, ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἐκρίθη καὶ στάσιμος.

§101Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ συμβούλιον τὴν ἐτοποθέτησεν δευτέραν εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§102Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δύο γυναῖκες ἔλαβον μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν. Καὶ ἔρχομαι τελευτῶν εἰς τὸ σπουδαιότερον ὅλων. Ἔχομεν τὸν Παρασκευαΐδην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐπέτυχε, ἐπῆρε τὴν βάσιν. Ἀλλὰ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον λέγει ὅτι, ἀποκλείομεν τὸν Παρασκευαΐδην τῆς ἀποστολῆς, διὰ τὸ ἦθος του. Λέγει τὸ πρακτικὸν τὸ ὁποῖον συνέταξεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ὅτι ὁ Παρασκευαΐδης ἀπεκλείσθη διὰ τὸ ἦθος τὸ ἦθος ὅπερ ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ἀφοῦ ὁ νόμος ὁ 3190, τὸν ὁποῖον ἐμνημήνευεν διαρκῶς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ἀπαιτεῖ τοῦτο καὶ δικαίως;

§103Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπέτυχεν αὐτὸς εἰς τὸν διαγωνισμόν;

§104Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἐπῆρε τὴν βάσιν.

§105Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δεσμεύει ὁ διαγωνισμός.

§106Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἔρχεται τὸ συμβούλιον καὶ λέγει ὅτι ὁ Παρασκευαΐδης πῆρε τὴν βάσιν, ἀλλὰ ἀπεκλείσθη διότι δὲν ἔχει ἦθος καὶ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν. Αἱ δὲ ἐκθέσεις λέγουν τὰ ἑξῆς: «Αἱ στεναὶ σχέσεις...» (ἀναγινώσκει) Καὶ ἔρχεσθε σεῖς ὁ Ὑπουργὸς καὶ τὸν ἀποστέλλετε εἰς τὸν Εὐρώπην.

§107Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐφ’ ὅρου ζωῆς θὰ διώκεται ἐφ’ ὅσον ἅπαξ ἐτιμωρήθη;

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ἔχετε πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι τόσον κακὰ ἔπρεπε νὰ προτιμήσετε ἐκεῖνα, διότι πρόκειται νὰ κάμητε ἐκπαίδευσιν ἀξίαν τῆς ἀποστολῆς, καὶ ὅταν πρόκειται νὰ κάμητε ἐκπαίδευσιν ἀξίαν τῆς ἀποστολῆς της θὰ ἔπρεπεν νὰ στείλετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ μορφωμένοι κατὰ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ κατὰ τὸ ἦθος ἁγνοί. Δὲν δύνασθε νὰ παρίδητε αὐτό.

§109Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν καταλογίζεται καμμία συγκεκριμένη εὐθύνη. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὰς ἄλλας ἐκθέσεις.

§110Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐπιθεωρητὴς, καὶ ἀκούω τὰς ἐκθέσεις τὰς ὁποίας ἀνέγνωσεν ὁ κ. βουλευτής. Καὶ λέγει τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ὅτι αὐτὸν τὸν στέλνετε εἰς τὴν Εὐρώπην διὰ νὰ κάμῃ περαιτέρω σπουδὰς, διὰ νὰ μορφώσῃ καὶ τοὺς νέους μας ἐδῶ.

§111Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐπειδὴ κατηγορεῖτο καὶ δι’ ὡρισμένον πταῖσμα μετετέθη δυσμενῶς, ἔπρεπεν νὰ διώκεται ἐφ’ ὅρου ζωῆς; Ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπελύθη ἦτο καθηγητής.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω, δὲν πρέπει νὰ διώκεται ἐφ’ ὅρου ζωῆς, ἀλλὰ ὅταν πρόκειται περὶ προτιμήσεως πρέπει νὰ ἀποστέλλετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἱκανοί. Τοῦτο εἶναι τὸ πρᾶγμα.

§113Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἀπὸ ἠθικῆς ἀπόψεως ὁ δάσκαλος πρέπει νὰ εἶναι ἀμεμπτώτερος καὶ ἀπὸ γυναῖκα. Ἀκόμη καὶ ἡ φήμη ἡ ὑπάρχουσα δι’ ἕνα διδάσκαλον, καὶ αὐτὴ εἶναι ἱκανὴ νὰ καταρίψῃ καὶ τὴν λειτουργίαν, καὶ νὰ ἀφαιρέσῃ καὶ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κοινωνίας ἀπὸ τὸν διδάσκαλον, τὸν θέλει ἡ πολιτεία παρθένον. Καὶ φήμη ἐὰν δημιουργηθῇ ἁπλῶς εἶναι ἱκανή......

§114Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τότε ἔπρεπεν νὰ εἶχεν ἀπολυθῆ.

§115Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Καὶ αὐτὸ ἔπρεπεν νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ σεῖς κ. Ὑπουργὲ πρέπει νὰ συμπληρώσετε τὰ κενά, διότι μὲ τέτοια στοιχεῖα μέσα εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, δὲν πρέπει νὰ μᾶς φαίνωνται παράξενα τὰ σκάνδαλα τοῦ διδασκαλείου θηλέων Ἰωαννίνων καὶ τοῦ διδασκαλείου Θεσσαλονίκης.

§116Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπελύθησαν εἰς τὰ Ἰωάννινα.

§117Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ναὶ ἀπελύθησαν ἀλλ’ ὅταν ἐπέφερον καταστροφάς.

§118Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θέλατε νὰ ἀπολυθοῦν προτοῦ καταστοῦν ὑπεύθυνοι;

§119Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὄχι κ. Ὑπουργέ, ἀλλὰ εἴχατε στοιχεῖα διὰ τὸν Παρασκευαΐδην καὶ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκτὸς τῆς ἐκπαιδεύσεως ἢ νὰ μὴν τὸν βραβεύεται νὰ τὸν στέλετε εἰς τὴν Εὐρώπην. Καὶ ταῦτα περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ ὁ ὁποῖος ἐγένετο χωρὶς ὁ νόμος νὰ τὸν ἐπιβάλῃ. Καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ἐδέχθησαν νὰ μετάσχουν ἑνὸς διαγωνισμοῦ, τὸν ὁποῖον καθώριζεν προγενέστερος νόμος ὁ ὁποῖος εἶχεν καταργηθεῖ. Πῶς ἔλαβον μέρος. Διότι καὶ ὁ νόμος 3190 λέγει, ὅτι κρίνονται ἐπὶ τῇ βάσει στοιχείων δηλ. τοῦ ἤθους τῆς μορφώσεως καὶ τῆς εὐδοκιμήσεως. καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἔπρεπεν νὰ ἐκλεγοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἐστέλοντο δι’ ἐκπαιδευτικὰς σπουδὰς, καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς διαγωνισμοῦ ὁ ὁποῖος ἐγένετο ἐν οἰκογενειακῷ κύκλῳ καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἀποτελέσματα ὡρίσθησαν ἐντὸς τριημέρου. Ἀλλὰ σεῖς καὶ τὸν διαγωνισμὸν δὲν τὸν ἐτηρήσατε διότι καὶ τοὺς 13 τοὺς ὁποίους ἐστείλατε τοὺς ἐστείλατε ἄνευ γνωμοδοτήσεων αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ὑπάρχουν, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐτηρήσατε τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας. Ἀλλὰ καὶ ὁ διαγωνισμὸς αὐτός ἐγένετο, ὅπως καὶ τὰ παράπονα τῶν ἐνδιαφερομένων λέγουν λίαν ἀτελῶς διότι ὥρισαν συντελεστὰς τῶν διαφόρων μαθημάτων ὅσους ἤθελον, 2 εἰς τὰ ἀρχαῖα καὶ ἕνα στὴν νέαν φιλολογίαν, καὶ κρίνεται παρὰ τῶν εἰδικῶν ὅτι μεγάλη παρανομία ἔχει συμβεῖ. Ἐγὼ ὡς μὴ εἰδικὸς δὲν θὰ ἀσχοληθῶ νὰ ἐξετάσω τὰ γραπτά. Ἀλλὰ μοῦ ἔκαμεν μεγίστην ἔκπληξιν ἡ μειοψηφία τοῦ καθηγητοῦ Χαντζηδάκη ὁ ὁποῖος λέγει διὰ τὸν διαγωνισμόν. «Ὁ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς καθηγητὴς κ. Χατζηδάκης...» (ἀναγινώσκει) Λοιπὸν ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Χατζηδάκη εἶναι ἐνδεικτικὴ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνηργήθη ὁ διαγωνισμός. Ἐβαθμολογήθησαν καθηγηταὶ εἰς τὰ μαθηματικὰ οἱ ὁποῖοι ἀντὶ νὰ γράψουν τὸ θέμα τὸ ὁποῖον τοὺς ἐδόθη, ἔγραψαν ἄλλο, ἐνῷ ἄλλοι οἱ ὁποῖον ἔγραψαν τὸ ἴδιον θέμα τοὺς ἔβαλαν μηδέν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδείχθησαν καὶ θρασεῖς, ἐβαθμολογήθησαν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὰ περισσότερα παράπονα εἶναι δίκαια καὶ θὰ συνίστων μίαν ἀναθεώρησιν τῶν γραπτῶν, διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ ἐνήργησεν δικαίως τὴν βαθμολογίαν. Ἀλλὰ πρέπει κ. βουλευταὶ εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν νὰ δοθῇ ἰδιαιτέρα σημασία διότι ἀπὸ ἐκεῖ πηγάζουν τὰ πάντα καὶ ἐὰν ἡ ἐκπαίδευσις πάσχῃ, θὰ πάσχῃ καὶ ἡ Κοινωνία. Ὅταν εἰς τοὺς τοίχους τῶν σχολείων ἀναρτῶνται εἰκόνες ξένες καὶ ὄχι Ἑλληνικές......

§120Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ξέναι εἰκόνες ἀπαγορεύονται; Πρώτην φορὰν ἀκούω αὐτὸν τὸν σωβινισμὸν ὅτι ξέναι εἰκόνες κατ’ ἀρχὴν ἀπαγορεύονται. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ περιεχόμενον.

§121Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὅταν λοιπὸν τοιούτους λειτουργοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως ἔχομεν, δὲν πρέπει νὰ ἀπορῶμεν δὲν πρέπει νὰ ἐκπλησσώμεθα, δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἐκπληττώμεθα διὰ τὰ σκάνδαλα τῶν Ἰωαννίνων καὶ τοῦ διδασκαλείου θηλέων Θεσσαλονίκης, τὰ ὁποῖα ἔσχε τὸ θάρρος ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος ἤδη, διευθύνων ἄλλοτε’ πρὸ ἐτῶν τὸ διδασκαλεῖον θηλέων Θεσσαλονίκης, νὰ ἐξέλθῃ διὰ τῆς δημοσιογραφίας καὶ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ πολιτῶν καὶ δικαστηρίων. Τί κατηγορεῖτε—λέγει—αὐτὰ τὰ κορίτσια ἐγὼ τὰ διαπαιδαγώγησα καὶ κακῶς τὰ δικάζετε». Ἐπίστευον ὅτι ἡ συμπεριφορὰ αὐτοῦ, θὰ περιήρχετο εἰς τὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ θὰ ἐτιμωροῦσαν αὐτόν. Ἀλλὰ προχθὲς ἡ Κυβέρνησις τὸν ἔλαβεν ἀπὸ τὸ διδασκαλεῖον Θεσσαλονίκης καὶ τὸν ἐτοποθέτησεν εἰς τό κέντρον. Νομίζω ὅτι ἐὰν δὲν συνέλθωμεν, καὶ ἀπομακρύνωμεν τοὺς λειτουργοὺς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι νομίζουν ὅτι φέρουν νέας ἰδέας εἰς τὴν Κοινωνίαν τὴν Ἑλληνικὴν ἐνῶ ἀντιθέτως τὴν ἀποσυνθέτουν, ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν οὕτω, νομίζω ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις πολὺ γρήγορα θὰ εἰσέλθῃ εἰς μίαν πλήρη παραλυσίαν.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§123Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος βουλευτής ὁ ὁποῖος κατῆλθε τοῦ βήματος, ἐνῷ ἐπρόκειτο νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν ὑποτρόφων, κατέληξε νὰ ἐπικρίνῃ τὴν ἀνάρτησιν ἀγνώστων, ξένων εἰκόνων, εἰς τὰ σχολεῖα τοῦ Κράτους καὶ κατέστρεψεν ἀληθῶς τὸν λόγον του, ὁμιλήσας περὶ τοῦ διδασκαλείου Θεσσαλονίκης, τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, καὶ τῶν γενικωτέρων κατευθύνσεων, τὰς ὁποίας ἡμεῖς δίδομεν εἰς τὴν Παιδείαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἂς ἀκολουθήσωμεν ὅμως καὶ ἡμεῖς τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ ἴδιος ἐτήρησε εἰς τὸν λόγον του, διὰ νὰ παράσχωμεν πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν. Καθὼς καὶ διακόπτων εἶπον κύριοι βουλευταί, ἐκ τῶν κειμένων νόμων, ἀποστέλλονται κατ’ ἔτος 10 ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ ὡς ὑπότροφοι, δύναται δὲ ὁ ὑπουργὸς μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, νὰ ἀποστείλῃ καὶ 20 μὲ τὰς ἀποδοχάς των. Αὐτοὶ εἶναι οἱ κείμενοι νόμοι ἀπὸ τοῦ 1924.

§124Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ πρῶτοι, κύριε ὑπουργέ, ἀποστέλλονται καὶ μὲ περαιτέρω ἀποζημίωσιν, ἐκτὸς τῶν ἀποδοχῶν.

§125Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Βέβαια μέχρι 500 χρυσῶν δραχμῶν εἰς τὰς ὁποίας περιλαμβάνεται καὶ ὁ μισθός.

§126Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐνῷ οἱ ἄλλοι μόνον μὲ τὰς ἀποδοχάς των, χωρὶς νὰ λάβουν οὔτε τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου.

§127Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα. Ὁ νόμος τῆς ἀποστολῆς τῶν 10 ὑποτρόφων ἰσχύει ἀπὸ τὸ 1924, ἀλλὰ δὲν ἐτέθη εἰς ἐφαρμογήν. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐθεώρησα πλέον ἐπείγοντα ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ ὑπουργείου Παιδείας, ἔκρινα ὅτι εἶναι καὶ ἡ ἀποστολὴ ὑποτρόφων πρὸς εὐρυτέρας σπουδάς, διότι ἔχομεν διδασκαλεῖα Μ. ἐκπαιδεύσεως διδασκαλεῖα τῆς δημοτικῆς, καὶ εἶναι προφανὲς ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην καθηγητῶν γενικωτέρας μορφώσεως. Ὁ διδασκαλικὸς κλάδος περιέχει 17 χιλιάδες λειτουργούς, εἶναι κλάδος ἐξαιρετικῶς πολυάριθμος, ἀποτελεῖται δὲ κατὰ κανένα ἀπὸ πτωχοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν καμμίαν ἄσκησιν ἐπαγγέλματος, δὲν ἔχουν ἐπαγγελματικὰ ὀφελήματα ὅπως οἱ ἰατροὶ καὶ οἱ δικηγόροι, διὰ νὰ πηγαίνουν μὲ ἰδικά των ἔξοδα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ νὰ σταδιοδρομοῦν ἔπειτα εἰς τὸν τόπον μας ἐπαγγελματικῶς. Εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἀπὸ τὸν μισθόν των. Ἑπομένως ἐὰν δὲν προνοήσῃ τὸ Κράτος νὰ τοὺς ἀποστείλῃ, δὲν θὰ ὑπάγουν. Αὐτὸ πρέπει νὰ ἐνθυμούμεθα. Ἀπετέλεσεν ἑπομένως μίαν βαρείαν παράλειψιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους μέχρι τοῦδε ὅτι δὲν ἐμερίμνησε διὰ τὴν περαιτέρω μόρφωσιν ὡρισμένων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐτίθεντο ὡς ἡγέται τῆς ἀναμορφωτικῆς κινήσεως. Καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, τὸ διετύπωσα ἄλλωστε καὶ εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ συνέδρια, ὅτι εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον ἔχομεν κρίσιν ἡγετῶν. Ἀποτελεῖ ἑπομένως βαρὺ καθῆκον, ἐπεῖγον καθῆκον, ἡ ἀποστολὴ ὑποτρόφων, ἡ δημιουργία ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν εὐρυτέρας μορφώσεως.

§128Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συνέδριον λέγετε ὅτι ἔχομεν πολυαρίθμους ἐκπαιδευτικοὺς λειτουργοὺς οἱ ὁποῖοι κοσμοῦν τὴν Ἑλλάδα.

§129Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὑπάρχουσι ἐκπαιδευτικοὶ ἐντὸς τῆς ἀκτῖνος τῆς ἰδικῆς των μορφώσεως. Σήμερον ὁμιλῶ περὶ ἡγετῶν τῆς Παιδείας, ἔχομεν καθηγητάς οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν ἄριστα τὸ καθῆκόν των, ἀλλὰ χρειαζόμεθα ἐκπαιδευτικοὺς συμβούλους, γενικοὺς ἐπιθεωρητὰς, διευθυντὰς διδασκαλείων, γυμνασιάρχας δηλαδὴ ἡγέτας. Καὶ διὰ τοῦτο ἐθεώρησα, ὅτι ἀπετέλει καθῆκόν μου ἡ ἀποστολὴ πρὸς εὐρυτέρας σπουδὰς, ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρου ἀριθμοῦ ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Κατ’ ἀρχὰς ἠκολούθησα μίαν κατεύθυνσιν, ἕνα τρόπον ἀποστολῆς, συνέστησα εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον νὰ γνωμοδοτήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὑπηρεσιακῶν ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας εἶχε, καὶ τῶν προσωπικῶν ἀντιλήψεων. Ὑπέβαλον αἰτήσεις πρὸς ἀποστολὴν 350, καὶ ὅταν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον κατέληξεν εἰς μίαν ἀπόφασιν διὰ τὴν ἀποστολὴν τῶν 30, σάλος μέγας ἠγέρθη εἰς τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον, καὶ διὰ βοῆς τὸ συμβούλιον κατηγορήθη ὡς προβαίνων εἰς χαριστικὰς προτιμήσεις. Ἐσκέφθην τότε ὅτι δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ σαλευθῇ τὸ γόητρον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κλάδου, ἐσκέφθην ἀκόμη ὅτι ὄχι μόνον τὸ γόητρον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἔπρεπε νὰ προστατευθῇ, ἀλλ’ ἔπρεπεν ἀκόμη καὶ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ κλάδου νὰ δημιουργηθῇ ἡ πεποίθησις τῆς δικαιοσύνης, τῆς ἀμεροληψίας τοῦ ὑπουργείου, διότι ἡ πεποίθησις αὐτὴ ἀποτελεῖ τὴν προϋπόθεσιν τῆς ἀφοσιώσεως εἰς τὰ ἔργα των. Μόνον ὅταν οἱ ὑφιστάμενοι πιστεύουν ὅτι κρίνονται δικαίως, μόνον τότε αἰσθάνονται ἀντιστοίχως καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐργάζωνται εὐσυνειδήτως. Καὶ τότε κατέληξα εἰς τὴν ἀπόφασιν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ διαγωνισμός. Ὁ διαγωνισμὸς τὸν ὁποῖον ἀπεφάσισα, καθὼς ἀνέπτυξα προηγουμένως, δὲν ἦτο πλέον ὑποχρεωτικὸς διὰ τὸν ὑπουργὸν, ἦτο συμβουλευτικός. Ἀλλὰ ἤθελον ν’ ἀποδείξω ὅτι καὶ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, καὶ ὁ ὑπουργὸς δὲν ἐμπνέονται ἀπὸ καμμίαν χαριστικὴν πρόθεσιν ἀλλὰ ἔχουν εἰλικρινῆ καὶ ὁριστικὴν ἀπόφασιν νὰ δώσουν δικαιοσύνην. Καὶ διὰ τοῦτο κατήρτισα ἐπιτροπὴν ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τὴν ὁποίαν συνεπλήρωσα καὶ μὲ καθηγητὰς τοῦ πανεπιστημίου, καὶ ἀνέθεσα εἰς αὐτὴν τὴν ἐνέργειαν τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἐνηργήθη ὁ διαγωνισμός, καὶ μοῦ ἀνεκοινώθησαν τὰ ἀποτελέσματα.

§130Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ διαγωνισμὸς ἐνηργήθη πάλιν ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον;

§131Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μάλιστα καὶ συνεπληρώθη ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ πανεπιστημίου.

§132Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου;

§133Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶναι μέλη.

§134Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δυνάμει τίνος νόμου;

§135Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅλα αὐτά, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ἔχουν χαρακτῆρα συμβουλευτικόν.

§136Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶπα ὅτι κατὰ τὸν νόμον ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσητε τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου περὶ τῶν ἀποσταλλομένων εἰς τὴν ἑσπερίαν, πρὸς εὐρυτέραν σπουδήν, ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν. Κατόπιν αὐτοῦ, διότι ἠγέρθη σάλος κατὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, διὰ τὸ μέτρον αὐτὸ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, καὶ χάριν τοῦ κλάδου γενικώτερον, εἴπατε ὅτι ἐκάνατε διαγωνισμὸν καὶ ὁ διαγωνισμὸς αὐτὸς θὰ ἦτο ἐπίσης συμβουλευτικὸς γιὰ σᾶς. Τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν τὸν ἐνηργήσατε οὐχὶ διὰ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ διὰ μελῶν τοῦ συμβουλίου καὶ ἄλλων.

§137Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Διὰ μελῶν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ ἄλλων. Τὰ ἀποτελέσματα δὲ τοῦ ἐνεργηθέντος διαγωνισμοῦ ὑπέβαλε τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἄνευ τῶν ἄλλων.

§138Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος εἰς τὴν ἐπερώτησιν.

§139Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἐγώ, κ. ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἰς ἓν ἀπέβλεψα.

§140Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐννοῶ εἰς τὶ ἀπεβλέψατε.

§141Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἰς τὴν οὐσίαν, καὶ ἐλπίζω νὰ εἶναι σαφὲς εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἠκολούθησα τὴν εὐθυτέραν ὁδὸν διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῆς δικαιοσύνης. Εἶχον εἰς τὴν διακεκριμένην μου ἐξουσίαν μου τὰ δικαιώματα τῆς ἀπεριορίστου προσωπικῆς ἐπιλογῆς. Ἐδικαιούμην νὰ ἐκλέξω ὅ,τι ἐγὼ ἔκρινα. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἐμμένω, διότι εἶναι θεμελιῶδες. Καὶ ἐνῶ εἶχον αὐτὴν τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν, δυνάμενος ἢ νὰ δεχθῶ ἢ ν’ ἀπορρίψω τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, δὲν τὴν ἤσκησα, ἀλλὰ ὑπήγαγον ἐμαυτὸν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Καὶ διὰ τὴν εὐθεῖαν ταύτην πρᾶξιν, εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς νὰ διατυποῦται ἐπερώτησις, ὡς ἐὰν προέβη εἰς σκάνδαλον ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὑπαγαγὼν ἑαυτὸν αὐθορμήτως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ:

§142Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἐνῷ δὲν εἴχατε δικαίωμα ἐστείλατε 13, χωρὶς νὰ πάρετε τὴν γνωμοδότησιν τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀπαιτεῖ, οὔτε ἐτηρήσατε τὴν σειρὰν διαγωνισμοῦ ἐπιτυχίας.

§143Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Νομικῶς εἶναι ἐν πλήρει τάξει.

§144Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐνηργήθη διαγωνισμὸς, μοῦ ὑπεβλήθησαν τὰ ἀποτελέσματα τοῦ διαγωνισμοῦ, τὰ ὁποῖα ἐπέχουν ἔννοιαν γνωμοδοτήσεως θετικῆς καὶ ἀποφατικῆς. Θετικῆς διὰ τοὺς 17, ἀποφατικῆς διὰ τοῦ 13. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τῆς γνωμοδοτήσεως. Μοῦ εἶπεν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον: «Θεωρῶ ἐπιτυχόντας τοὺς 17 ὑπὲρ τῶν ὁποίων γνωμοδοτῶ Οἱ ὑπόλοιποι 13 ἀπέτυχον». Ἡ ἔννοια τῆς δηλώσεως αὐτῆς εἶναι ὅτι δὲν γνωμοδοτεῖ διὰ τοὺς ὑπολοίπους 13 Ἑπομένως ὑπάρχει γνωμοδότησις. Ὁ νόμος δὲν ἀπαιτεῖ σύμφωνον γνώμην, ἀλλὰ ἁπλῶς γνωμοδότησιν. Ὑπάρχει ἑπομένως θετικὴ διὰ τοὺς 17, ἀποφατικὴ διὰ τοὺς ἄλλους 13. Ἑπομένως νομικὸν ζήτημα δὲν ὑφίσταται, οὐσιαστικῶς μόνον θὰ κριθῇ τὸ ζήτημα. Ὑπεβλήθη λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ, καὶ τηρῶν τὴν ἀρχὴν τὴν ὁποίαν ἐπηγγέλθην πρὸς τὸν κλάδον, ἠκολουθήσαμεν ἀπολύτως τὴν σειρὰν τοῦ διαγωνισμοῦ. Κατὰ τίνα τρόπον; Ὡρίσαμεν κατὰ τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν εἴχομεν, πόσους θέλομεν ἀπὸ κάθε κλάδον φιλολόγους φυσικούς, μαθηματικούς, γυναικείας ἐκπαιδεύσεως, διότι βεβαίως ἦτο δυνατὸν νὰ σταλοῦν κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας οἱουδήποτε κλάδου. Ἔπρεπε νὰ σταλοῦν κατὰ σειρὰν μὲν ἐπιτυχίας, ἀλλὰ καὶ κατὰ κλάδον. Καὶ ὡρίσαμεν τὴν ἀναλογίαν καὶ εἴπομεν: θὰ πᾶνε 15 φιλόλογοι, τόσοι φυσικοὶ, τόσοι μαθηματικοί, τόσοι θεολόγοι, τόσοι τῆς γυναικείας ἐκπαιδεύσεως. Ἠκολουθήσαμεν δὲ δι’ ὅλους ἀνεξαιρέτως τὴν σειρὰν τοῦ διαγωνισμοῦ, τὴν σειρὰν τῆς ἐπιτυχίας. Μίαν παρατήρησιν διετύπωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ὅτι εἰς τοὺς φιλολόγους 15ος εἶναι ὁ Γερὸς 16ος ὁ Ἀλεξίου. Ἀλλὰ ὁ Γερὸς εἶχεν ἤδη ἐπὶ διετίαν ὑποτροφίαν καὶ διὰ τοῦτο ἐκρίναμεν ὅτι θὰ ἦτο δίκαιον νὰ σταλῇ ὁ Ἀλεξίου, ὁ 16ος. Εἶναι δὲ ὁ Γερὸς τόσον καλῶς κατηρτισμένος, ὥστε ἡ διετία νὰ τοῦ εἶναι ἐπαρκής, καί διὰ τοῦτο ἐθεωρήσαμεν σκόπιμον τὴν ἀποστολὴν τοῦ Ἀλεξίου, εἰς τρόπον ὥστε νὰ πλουτίσωμεν τὸν κλάδον καὶ μὲ ἕνα ἀκόμη ἐκπαιδευτικὸν καλλιτέρας μορφώσεως. Ἠρωτήθημεν: διατὶ ἀπεστείλαμεν τὰς δεσποινίδας Γεδεὼν καὶ Παπᾶ; Τὰς ἐστείλαμεν κατὰ σειρὰν ἐπιτυχίας, διότι ἔπρεπε νὰ σταλοῦν δύο τῆς γυναικείας ἐκπαιδεύσεως. Αὐταὶ δὲ αἱ δύο ἔρχονται κατὰ σειράν.

§145Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Σεῖς δώσατε....

§146Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι περίεργον ὅτι εἰδικεύθητε εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ, καὶ ἀγνοεῖτε ὅτι εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν δὲν ὑπάρχει μικτὴ ἐκπαίδευσις. Ἄγνοια θεμελιώδης. Καὶ ἠρωτήθην τέλος: διατὶ ἀπεστάλη ὁ Παρασκευᾶς; Ὁ Παρασκευᾶς εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἐπέτυχε. Τὸ συμβούλιον μοῦ εἶπε νὰ μὴ ἀποσταλῇ διότι εἶχεν δυσμενεῖς ἐκθέσεις. Διὰ τὰς δυσμενεῖς ἐκθέσεις εἶχεν μετατεθῆ δυσμενῶς. Τὰς ἐζήτησα καὶ ἔλαβα γνῶσιν, καὶ τότε ἔκρινα ὅτι δι’ ἕνα ἐλαφρὸν πταῖσμα ἐπαρκῶς ἤδη εἶχε τιμωρηθῆ δυσμενῶς μετατεθείς, θὰ ἦτο δὲ ἄδικον ἐφ’ ὅρου ζωῆς νὰ καταδιώκεται. Διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Ἀντωνοπούλου λέγει: (ἀναγινώσκει).

§147Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Πόθεν κατάγεται αὐτός;

§148Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ἐξ Ἑλλάδος.

§149Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐξ Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἐκ Μυτιλήνης.

§150Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχει καλῶς. Ἐὰν ἡμεῖς ἐνεπνεόμεθα ἀπὸ τὴν μικροπολιτικὴν τὴν ὁποίαν σεῖς τονίζετε, δὲν θὰ εἴχωμεν ἀνάγκην διαγωνισμοῦ, διότι ἠδυνάμεθα ν’ ἀποστείλωμεν καὶ 10 καὶ 15. Ἀλλὰ δὲν ἐμπνεόμεθα ἡμεῖς ἀπὸ τὴν μικροπολιτικήν, τὴν ἰδικήν σας, ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος. (Χειροκροτήματα).

§151Μ. ΜΑΝΤΑΣ.....

§152Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ λέγετε ἕνα βουλευτὴν ἀνήκοντα εἰς τὸν Λαϊκὸν κόμμα....

§153Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἔπρεπε νὰ τοῦ τὸ ἀπαγορεύσετε σεῖς.

§154Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. .. ὅτι ἐμπνέεται ἀπὸ μικροπολιτικήν. Δυστυχῶς δὲν εἴχαμεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ δείξωμεν ποίαν πολιτικὴν θ’ ἀκολουθούσαμεν. Σᾶς κατηγοροῦν—ἀδιάφορον ἀπὸ ποῦ εἶναι—ὅτι ἀπεστείλατε ἐκπαιδευτικὸν λειτουργὸν δι’ εὐρυτέραν ἐκπαίδευσιν ἐνῷ ἦτο τὸ ἦθος μειωμένος, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ὀφείλετε ν’ ἀπαντήσετε. (Θόρυβος).

§155Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἀπήντησα ἤδη.

§156Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ τοῦ ἀνταποδίδετε τοιαύτην κατηγορίαν, διότι δὲν ἔχετε καμμίαν ἀφορμὴν ὅτι ἤσκησεν μικροπολιτικὴν τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, διότι δὲν ἐκυβέρνησεν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπεν αὐτό. Εἶπεν διὰ τὸν κ. βουλευτὴν ὄχι διὰ τὸ κόμμα.

§158Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Θὰ τοῦ ἀνέφερον ὡρισμένα γεγονότα...

§159Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ἁπλούστατα: ὁ τρόπος ποὺ μοῦ ἀποδίδετε σεῖς ὅτι ἐσκέφθην εἶναι ὁ τρόπος τοῦ σκέπτεσθαι ὁ ἰδικός σας.

§160Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ ἐπαναλαμβάνω ἀκόμη, ὅτι ἂν ἐνεπνεόμεθα ἀπὸ μικροπολιτικὰς διαθέσεις, δὲν θὰ προετιμῶμεν τὸν διαγωνισμόν. Θὰ ἀσκοῦμεν τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τὴν ὁποίαν μᾶς παρέχει ὁ νόμος καὶ θὰ ἐστέλλαμεν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἡμεῖς θὰ ἠθέλαμεν καὶ οἱ φίλοι μας βουλευταὶ θὰ συνίστων. Ἀλλὰ δὲν ἠκολουθήσαμεν αὐτὴν τὴν ὁδόν. Παρηκούσαμεν ὅλας τὰς συστάσεις τῶν φίλων μας βουλευτῶν, ἠδιαφορήσαμεν δι’ ὅλους τοὺς ἰδικούς μας προσωπικοὺς δεσμοὺς καὶ ὑπηγάγομεν τὴν ἀπόφασίν μας εἰς τὸ ἀποτέλεσμα ἑνὸς διαγωνισμοῦ καθαρῶς ὑπηρεσιακοῦ. Καὶ ἔπειτα ἀπὸ μίαν πρᾶξιν τόσον εὐθεῖαν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτολμᾶται οἱαδήποτε ἐπίκρισις ἐναντίον μας; (χειροκροτήματα). Ἀλλ’ ὁ ἐπερωτῶν βουλευτὴς δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τὸ θέμα τῆς ἐπερωτήσεως, τόσον ἀτυχὲς ἄλλωστε δι’ αὐτόν, καθὼς ἀποδεικνύεται, διότι διαπιστώνει πόσον ἡμεῖς ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὴν εἰλικρινῆ ἐπιθυμίαν τῆς ἐξυψώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ τῆς ἀποδόσεως τῆς δικαιοσύνης εἰς τὸν κλάδον. Δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τοῦτο ἀλλὰ ὡμίλησε καὶ περὶ ξένων εἰκόνων ἀγνώστου περιεχομένου, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀνηρτημέναι εἰς τοὺς τοίχους τῶν σχολείων...

§161Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἔχετε γνῶσιν.

§162Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καμμίαν. Ἐπέκρινεν ἀκόμη καὶ εἶπεν, ὅτι τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν σκάνδαλα τῶν Ἰωαννίνων. Ἀλλὰ ὁ κ. βουλευτὴς ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι ὅταν εὐθύναι ὁπουδήποτε διαπιστωθοῦν ἡ κύρωσις ἐπακολουθεῖ ἄμεσος καὶ πλήρης. Εἰς τὰ Ἰωάννινα, ὅσοι ἔπταισαν, ἔχουν σήμερον ἀπολυθῆ, καὶ ὁπουδήποτε ἐπίσης πταίσουν ἡ τιμωρία θὰ ἐπακολουθήσῃ κεραυνοβόλος. Ἀλλὰ εἶπεν ἀκόμη ὁ κ. βουλευτὴς ὅτι τὸ πνεῦμα τῆς σημερινῆς ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἀποσύνθεσιν. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἀσφαλῶς θὰ παραμείνωμεν ὁριστικῶς διχογνωμοῦντες. Ὑπάρχει μία βαθεῖα διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο πολιτικῶν κόσμων, ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει τὴν πλήρη συνεννόησιν, διότι ὁ κ. βουλευτὴς πιστεύει εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς συντηρήσεως, ἡ ὁποία καθ’ ἡμᾶς ἰσοδυναμεῖ πρὸς τὴν στασιμότητα καὶ καταλήγει εἰς τὴν ἀντίδρασιν. Ἡμεῖς πιστεύομεν εἰς τὴν πρόοδον, ἡ ὁποία συντελεῖται μὲ τὴν μεταρρύθμισιν. Διὰ τοῦτο εἴμεθα ἀντίπαλοι καί τῆς στασιμότητος τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς ἀνατροπῆς τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἡ μεταρρύθμισις καὶ ἡ πρόοδος ἀποτελοῦν τὸ γνήσιον περιεχόμενον καὶ τὸ ἀληθὲς πνεῦμα τῆς Δημοκρατίας, τὸ ὁποῖον θὰ ζωογονήσῃ τὸν τόπον. (χειροκροτήματα).

§163Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἰς τὰς Μακεδονικὰς Ἐφημερίδας ἐδημοσιεύθη εἰς τὸν ἐκεῖ τύπον μίαν ἀρθρογραφία τοῦ τότε διευθυντοῦ τοῦ διδασκαλείου καὶ ἤδη μέλους τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου Κορίνθου.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε νὰ ἀκούσετε τὸν κανονισμόν; Ἡ συζήτησις περιορίζεται ἐντὸς τῆς ἐπερωτήσεως καὶ ἀπαγορεύεται ἐπὶ παντὸς ἄλλου θέματος εἴτε ὁμοίου εἴτε συναφοῦς πρὸς τὸ θέμα τὸ συζητούμενον.

§165Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἀφῆστε με καὶ θὰ ἴδετε. Ἐδημοσιεύθησαν ἰδέαι τινὲς, αἱ ὁποῖαι ἐνόμιζον ὅτι οὐδέποτε θὰ εἶχον κεντρικὴν τὴν κατεύθυνσιν δηλαδὴ θὰ ἐνεπνέοντο ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεδείχθη ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς συμμερίζεται τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς, διότι εἶπεν, ὅτι ἡμεῖς ἀντιπροσωπεύομεν τὴν στασιμότητα καὶ ἐκεῖνοι τὴν ἐξέλιξιν τὴν πνευματικήν. Καὶ περίπου εἶναι τὰ λόγια τὰ ὁποῖα ὁ διευθυντὴς τοῦ διδασκαλείου θηλέων λέγει εἰς τοὺς μαθητάς του, ὅτι τὸ παρελθὸν εἶναι παλαιὰ ἰδέα.

§166Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Αὐτὸ ποῖος τὸ λέγει; Δῶστε μου παρακαλῶ τὸ κείμενον· αὐτὸ δὲν τὸ λέγει ὁ ἴδιος, τὸ λέγουν οἱ ἄλλοι ὅτι τὸ εἶπε.

§167Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εἶναι ἀπόσπασμα τῆς Ἐφημερίδος καὶ ὀνομάζει τὸ παρελθὸν «παλαιὰ ἰδέα».

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§169Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον οὐχὶ εἰδικῶς διὰ τὸ θέμα αὐτὸ καθ’ αὐτὸ τῆς ἐπερωτήσεως, ἀλλὰ διὰ γενικωτέρας τινὰς ἰδέας τὰς ὁποίας ἐξεδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας σχετικῶς ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας του ἐπὶ τοῦ ὡρισμένου θέματος, τῆς ἀποστολῆς τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας γνωρίζει, καὶ γνωρίζει καλῶς, διότι αὐτὸς οὗτος ὑπῆρξεν καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ σχετικοῦ νόμου, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ἡ ὁποία ἐχρειάζετο ὡς γνώμη ἀληθῶς ἀπέναντι τοῦ κυρίου ὑπουργοῦ ὅστις εἶναι ἐλεύθερος νὰ δεχθῇ ἢ νὰ μὴ δεχθῇ τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Φρονῶ ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη μετὰ μείζονος περισκέψεως νὰ ἐξετάζωμεν τοὺς νόμους, διὰ τῶν ὁποίων τὴν ἐφαρμογὴν ἐκλήθημεν, καὶ νὰ βλέπωμεν τὶ σκοπὸν ἔχει ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων χωρὶς νὰ θέλω οὐδεμίαν ὑπόνοιαν—διότι δὲν ἐμελέτησα κἄν τὴν ὑπόθεσιν—νὰ ρίψω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ νὰ εἴπω ὅτι εἰδικώτερον προκειμένου περὶ ἀποστολῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, πρέπει μετὰ πολλῆς προσοχῆς νὰ ἐξετάζωνται τὰ προσόντα τῶν ἀποστελλομένων καὶ νὰ εἴμεθα ὅσον τὸ δυνατὸν φειδωλοί. Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὴν ἀγόρευσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπῆρξαν ἀρχηγοὶ κομμάτων οἱ ὁποῖοι ἰδικώτερον ἔψεξαν τὴν ἀποστολὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διότι ἐπιβαρύνεται τὸ Κράτος μὲ δαπάνας· καὶ ὅταν βαρύνεται μὲ δαπάνας πέραν τῶν δυνάμεών του, καὶ ὅταν ἐπιβάλλομεν δαπάνας πέραν τῶν δυνάμεών του, εἶναι ἐν ἀνάγκῃ νὰ τὰς χρησιμοποιλοῦμεν αὐτὰς τὰς δαπάνας ὅσον τὸ δυνατὸν χρησιμώτερον, ὅσον τὸν δυνατὸν ἐπωφελέστερον. Πῶς θὰ κριθῇ ὅτι αἱ δαπάναι ὑπῆρξαν χρησιμώταται, ὅτι ἐχρησιμοποιήθησαν ἐπωφελέστερον, τοῦτο δὲν εἶναι δικαίωμα οὐδενὸς οὐδὲ τοῦ κατέχοντος τὴν ἀνωτάτην βαθμίδα ἐν τῷ σχετικῷ κλάδῳ, οἷος εἶναι ὁ κ. ὑπουργός. Ἀλλὰ ρυθμιστὴς τούτου εἶναι εἷς καὶ μόνος: ὁ νόμος. Καὶ ὁ νόμος ἐν προκειμένῳ ὥρισε τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ κανονισθῇ ἡ ἀποστολὴ καὶ ὥρισεν ὅτι θὰ γίνεται μετὰ προηγουμένην γνώμην τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων καὶ τὴν τελικὴν ἐκλογὴν θὰ τὴν ἔχῃ ὁ κ. ὑπουργός. Ἐν προκειμένῳ δὲν ἐγένετο τοῦτο. Ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, τοῦτο δὲν ἐγένετο καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς προσεπάθησε νὰ δικαιολογηθῇ διατὶ δὲν ἔκαμε τοῦτο, δεικνύων ὅτι ἐξ ἀγαθῆς προθέσεως ὡρμήθη. Ἀλλ’ ἐξ οἱασδήποτε προθέσεως καὶ ἂν ὡρμήθη εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην, ἀσφαλῶς δὲν ἐτήρησεν τὸν νόμον καὶ δι’ αὐτὸ ἀνῆλθον νὰ ὁμιλήσω, διότι ὑποστηρίζω ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐφηρμόσθη. Κατὰ παλαιότερον νόμον ἡ ἀποστολὴ τῶν ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν πρὸς εὐρυτέρας σπουδὰς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει διαγωνισμοῦ. Βραδύτερον ἦλθεν ἄλλος νόμος ὁ ὁποῖος κατήργησεν τὸν νόμον αὐτὸν καὶ εἶπεν ὅτι ἀποστέλλονται οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἀποφάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Καὶ θὰ διηρωτᾶτο τις: διατί ἆραγε κατήργησεν τὸν διαγωνισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι, ὡς πάντες γενικῶς ἀντιλαμβανόμεθα, τὸ καταλληλότερον μέσον, καὶ ὅπως φαίνεται ὅτι εἶχεν ὑπ’ ὄψει καὶ ὁ κ. ὑπουργός, τὸ καταλληλότερον μέσον διὰ νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς ἀρίστους, τοὺς θέτομεν εἰς κοινὸν ἀγῶνα καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ὑπερισχύσῃ εἶναι ὁ ἱκανώτερος. Ἀλλ’ ὁ νόμος κατήργησεν τὸν διαγωνισμὸν καὶ εἶπεν ὅτι δὲν θέλει διαγωνισμόν, θέλει ἀπόφασιν. Διατὶ προετίμασε τὴν ἀπόφασιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ οὐχὶ τὸν διαγωνισμόν; Διότι ὅπως ᾐτιολογήθη τότε ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ὅπως εἶναι πρόδηλον δὲν ἀρκεῖ δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀποστέλλομεν, μὲ δαπάνας μάλιστα τοῦ Κράτους καὶ στερούμενοι τῆς ὑπηρεσίας των, ἁπλῶς νὰ ξεύρῃ ὅτι ἔχουν γνώσεις πολλάς· διότι δὲν μοῦ χρειάζονται μόνον αἱ ἐπαρκεῖς ἢ αἱ πολλαὶ γνώσεις ἀλλὰ χρειάζεται νὰ ἔχουν καὶ τὸ ἦθος ἄριστον. Καὶ δύναται μέν τις νὰ ἐπιτύχῃ ἐν τῷ διαγωνισμῷ, ἀλλ’ ἐν τούτοις νὰ ἦτο τὸ ἦθος ἐλλειπὲς καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἀποστολή του εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν δὲν θὰ ἐχρησίμευε διὰ τὸν σκοπόν διὰ τὸν ὁποῖον ἀποστέλλονται, δὲν χρησιμεύουν δὲ πλέον διὰ τὸν σκοπὸν διὰ τὸν ὁποῖον ἀποστέλλονται, διότι δὲν ἐστέλλοντο ἐκεῖ ἁπλῶς νὰ λάβουν ὡρισμένας γνώσεις, ἀλλ’ ἐστέλλοντο ἵνα τύχωσιν γενικωτέρας τινὸς μορφώσεως ἀλλ’ ἐν ταὐτῷ νὰ ἦσαν κατά τὴν ἠθικὴν των τοιοῦτοι ὥστε νὰ χρησιμεύουν ὡς τὰ ὄργανα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ δύνανται νὰ καταστήσουν τὴν ἐκπαίδευσιν καλλιτέραν εἰς τὴν χώραν μας ἐπανερχόμενοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπεν ὁ νόμος ὅτι: δὲν μοῦ φθάνει ὁ διαγωνισμός, σεῖς θὰ ἐλέγξητε τὴν ἱκανότητά των ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων, ἀλλ’ ἐν ταυτῷ θὰ ἐξετάσητε καὶ τὸ ἦθος τῶν προσώπων αὐτῶν, ἴσως καὶ ἄλλα τινὰ προσόντα τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν. Καὶ δι’ αὐτὸ κατήργησεν τὸν διαγωνισμὸν ὁ ὁποῖος ἦτο τὸ ἀσφαλέστερον μέσον, ἀλλὰ δὲν ἦτο τὸ μέτρον τὸ χρήσιμον πρὸς περαιτέρω μόρφωσιν διὰ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα χρειάζεται ἡ πολιτεία διὰ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ διαμόρφωσιν τῶν νέων, διότι αὐτοὶ δὲν πρόκειται μόνον νὰ διδάξουν, πρόκειται νὰ δοθοῦν ἀλλὰ λόγῳ τῆς ἀνωτέρας μορφώσεως νὰ δοθοῦν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Δι’ αὐτὸ κατήργησε τόν διαγωνισμὸν καὶ εἶπεν: ὅτι θὰ ἀποφασίσετε μεταξὺ ἐκείνων τῶν προσώπων λαμβαναμένων ὑπ’ ὄψει καὶ τούτων ἢ ἐκείνων ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἠθικὴν ποιότητα τοῦ ἀποστελλομένου. Ἦλθεν τώρα ὁ τελευταῖος νόμος ὁ ὁποῖος εἶπεν: δὲν μὲ φθάνει αὐτή ἡ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου ἡ ὁποία δεσμεύει τὸν ὑπουργόν. Τὸν ὑπουργὸν τὸν ὁποῖον τὸν ἔχω καὶ ὑπεύθυνον ἀπέναντι τῆς πολιτείας, τὸν ὁποῖον τὸν ἔχω ὑπεύθυνον ἀπέναντι τοῦ λαοῦ ὁ ὁποῖος τὸν ἀνεβίβασεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην, τὸν θέλω νὰ ἀναλάβῃ καὶ αὐτὸς μίαν εἰδικὴν εὐθύνην καὶ τὴν εὐθύνην αὐτὴν τὴν ἀναλαμβάνει ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον τοῦ λέγει ὅτι κατά τὴν ἰδικήν μου γνώμην οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἔχουν τὴν μόρφωσιν καὶ τὰ ἄλλα στοιχεῖα, τῆς διαγωγῆς κλπ. καὶ κρίνω νὰ ἀποσταλοῦν διὰ τὴν περαιτέρω ἐκπαίδευσιν. Σεῖς ἔχετε περισσότερον στάδιον νὰ ἐκλέξητε. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ νόμου. Ὅταν ἦλθεν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ κατήργησεν αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν του, διέπραξε σφᾶλμα καὶ σφᾶλμα καίριον, διότι εἶπεν εἶναι δεσμευμένος καὶ διότι, ὅπως αὐτὸς ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τοῦ βήματος εἶπε, δὲν ἐτήρησεν ὡς ἔπρεπε νὰ τηρήσῃ τὸ γόητρον τοῦ συμβουλίου· διότι ὅταν ἐξέλεξεν ἀρχικῶς τοὺς 30 ἐκείνους ἠγέρθη σάλος διότι ἐξέλεξεν αὐτούς. Ἆρά γε δι’ αὐτὸ εἶπεν ὅτι θὰ μοῦ κάμετε ἕνα διαγωνισμὸν διὰ νὰ ἴδωμεν ποῖοι εἶναι ἱκανοί; Νομίζει ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι ἐτήρησε τό γόητρον τοῦ συμβουλίου ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Βεβαίως ὄχι, διότι ὅταν ὁ διαγωνισμὸς ὕστερα ἀπέδειξεν ὅτι ἄλλοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐκλεγῶσιν, ἀναντιρρήτως τὸ γόητρον τοῦ συμβουλίου κατερρακώθη, διότι ἀπεδείχθη διὰ πράξεως τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Παιδείας ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον δὲν ἔκαμε τὸ καθῆκον του, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ κάμῃ κατὰ τὴν πρώτην περίπτωσιν καὶ ἐξέλεξε πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἦσαν ἀκατάλληλα, ὡς ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πράξεως τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν κατόπιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διατάξας νὰ ἐνεργηθῇ διαγωνισμός.

§170Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατὰ μέγα μέρος ὑπῆρξε σύμπτωσις προσώπων. Ὁ διαγωνισμὸς ἔχει καὶ τυχαῖα στοιχεῖα.

§171Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δέχομαι τοῦτο. Ἐστηρίχθητε ἐπὶ τυχαίων στοιχείων. Ἐνῷ ὁ νόμος δὲν ἤθελε τυχαῖα στοιχεῖα ἀλλὰ πλήρη καὶ ἐλευθέραν τὴν ἐκλογήν, ἵνα οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀποφασίσουν εὐσυνειδήτως ὅ,τι ἐνόμιζον, ἵνα καὶ σεῖς ἔχετε ἀκόμη ἐλευθερίαν.

§172Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς παρέχω πρόσθετον πληροφορίαν, ὅτι δὲν ὑπῆρχον ἐκθέσεις καθόλου. Πρόσθετος λόγος ὁ ὁποῖος ἐδημιούργει μίαν δύσκολον θέσιν διὰ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον.

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἁμάρτημα τῆς ὑπηρεσίας.

§174Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον διὰ τοὺς ἔχοντας διετῆ ὑπηρεσίαν.

§175Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ διὰ ποίους ἐκ τῶν ἄλλων;

§176Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι ἱκανὰ διὰ νὰ θεραπεύσουν τὸ ἁμάρτημα εἰς τὸ ὁποῖον περιεπέσατε.

§177Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Διατί;

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἐκθέσεις καὶ πληροφορίας, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ ὅτι δὲν ὑπῆρχον ἐκθέσεις ἦτο πλημμελὴς ἐνέργεια τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία δὲν ἐφρόντισε νὰ κάμῃ ἐκθέσεις διὰ τοὺς λειτουργούς.

§179Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἦτο ὁπωσδήποτε.

§180Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω, κ. Ἀντιπρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ξεύρετε κατὰ τὸν παλαιότερον νόμον ὅταν διωρίζοντο οἱ Εἰρηνοδίκαι ἢ καὶ οἱ Εἰσαγγελεῖς παλαιότερα— δὲν ξεύρω ἂν ἰσχύῃ ἀκόμη αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ διορισμοῦ— ἐζητοῦντο πληροφορίαι παρὰ τῶν Εἰσαγγελέων καὶ τῶν προέδρων τῶν Πρωτοδικῶν περὶ τῶν προσώπων αὐτῶν. Καὶ ἐδῶ θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καθὼς καὶ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ἐὰν ἐθεώρει ἀναγκαῖον, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχον ἐκθέσεις—ἐπαναλαμβάνω ὅτι ὑπῆρξαν καί τινες τῶν ὁποίων ἐγένετο κακὴ χρῆσις—ἂν δὲν ὑπῆρχον ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι αὐτὸ εἶναι καλλίτερον: δός τε μου καὶ σεῖς μίαν γνώμην, ποία ἡ ἀπόφασις περὶ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων αὐτῶν· ὥστε αὐτὸ δὲν εἶναι νὰ ἀθετήσωμεν τὸν νόμον.

§181Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀθέτησις νόμου.

§182Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλετε νὰ δικαιολογήσετε μίαν Κυβερνητικὴν πρᾶξιν;

§183Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν τὴν δικαιολογοῦμεν· τὴν ἐξαίρομεν.

§184Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ τὴν καταδικάζω ἀκόμη περισσότερον, διότι τὴν ἐξαίρετε παραβαίνοντες τὸν νόμον· ἐξαίρετε πρᾶξιν τὴν ὁποίαν ἐνηργήσατε ἐπὶ παραβάσει τοῦ νόμου. Αὐτὸ εἶναι ἀληθῶς μοναδικὴ ἀντίληψις. Λοιπὸν τί εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ νὰ δικαιολογηθῇ; Πρῶτον ὅτι ἐξέπιπτε τὸ γόητρον τοῦ συμβουλίου—καὶ τοῦ ἀπέδειξα τί ἔγινε διὰ τὸ γόητρον τοῦ συμβουλίου—μὲ τὴν μεταγενεστέραν πρᾶξιν. Ἀλλ’ εἶπεν: κύριοι, μὲ κατηγορεῖτε ὅτι ἐγὼ ἐνῷ εἶχον πλήρη ἐλευθερίαν διὰ νὰ στείλω οὕς ἤθελον κρίνῃ, ὑπέβαλον τὸν ἑαυτόν μου εἰς ἕνα περιορισμὸν διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἐγὼ ὄχι παρασυρόμενος ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ πληρώσῃ ἡ ἀποστολὴ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ ἀπὸ ἄλλα ἰδιαίτερα ἐλατήρια ἔκαμα τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἐκλογήν. Ἔθεσα περιορισμὸν εἰς τὸν ἑαυτόν μου, περιορισμὸν τὸν ὁποῖον ὁ νόμος δὲν ἔθετε». Λανθάνει εἰς ἓν πρᾶγμα οὐσιῶδες ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ὅτι ἔθεσε περιορισμὸν εἰς τὸν ἑαυτόν του. Ὄχι, δὲν ἔθεσε περιορισμὸν εἰς αὐτόν, ἀλλ’ ἔθεσε περιορισμὸν εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον διότι τοῦ εἶπε: «Ξεύρετε πῶς θὰ μοῦ δώσετε τὴ γνώμη σας; Θὰ μοῦ τὴν δώσετε κάμνοντες διαγωνισμόν, καὶ βλέποντες ἐκείνους ποὺ θὰ ἐπιτύχουν κατὰ σειρὰν θὰ μοῦ εἴπητε: αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου». Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ περιορισμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκράτησε δι’ ἑαυτὸν τὴν μερίδα τοῦ λέοντος δυνάμενος κατόπιν ν’ ἀποφασίσῃ.

§185Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ μὲν Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον μοῦ ἔδωκε τὴν γνώμην διὰ τῆς πρώτης του ἀποφάσεως ἐγὼ δὲ διὰ νὰ λάβω τὴν ἰδικήν μου ἐχρειάσθην τὸν διαγωνισμόν.

§186Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς εἴπατε ὅτι ἡ πρώτη γνώμη τοῦ συμβουλίου ἦτο λανθασμένη, διότι ἐδίδετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου, τὸν ὁποῖον δὲν τὸν ἤξευρε τὸ συμβούλιον.

§187Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Τότε ἦτο καὶ τύποις ἄκυρος ἡ ἀπόφασις.

§188Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως.

§189Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Τότε καλὰ ἔκαμε καὶ διέταξε διαγωνισμόν.

§190Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι, δὲν εἶχε δικαίωμα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἁλυσώδεσε τὰς γνώμας τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Τοῦ εἶπε: δὲν θὰ λάβῃς τίποτε ἄλλο ὑπ’ ὄψει σου, παρὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δέσμευσις ἰδική σας, ἀλλ’ εἶναι δέσμευσις τῆς γνώμης τοῦ Ἐκπαιδ. συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἦτο ἐλεύθερον κατὰ τὸν νόμον ν’ ἀποφασίσῃ λαμβάνον τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα αὐτὸ θὰ ἔκρινε χρήσιμα. Εἰς τοῦτο κύριε Ὑπουργέ, δύνασθε νὰ ὡρμήθητε ἐξ οἱασδήποτε προθέσεως, δὲν ἔχω καμμίαν διάθεσιν νὰ ἀμφισβητήσω τὴν πρόθεσίν σας, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐπικρίνω τὴν πρᾶξιν ὡς ἀντικειμένην εἰς τὸν νόμον. Δὲν ἔφθασεν ὅμως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας ὅτι ὑπέβαλε τὸ Ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εἰς μίαν ἐνέργειαν τὴν ὁποίαν δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ κάμῃ ἀλλ’ ἔπραξε καὶ ἓν ἄλλο. Εἶπε: σὺ θὰ ἀποφασίσῃς εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν οὐχὶ μόνον, ἀλλ’ ἐνισχυόμενον καὶ ἀπὸ δύο καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι κατὰ νόμον δὲν ἐδικαιοῦντο νὰ μετάσχωσιν εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ἀλλὰ μοῦ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς—λέγει πρὸς τὴν Βουλήν, μᾶλλον—ὅτι τὴν γνώμην ἡ ὁποία προέκυψε μαζὶ μὲ τοὺς Ἐκπαιδευτικούς, μαζὶ μὲ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, τὴν ὑπέβαλε τὸ συμβούλιον· ἄρα ἦτο γνώμη ἰδική του; Δὲν ἦτο γνώμη ἰδική του. Ἡ γνώμη αὐτὴ ἐλήφθη συνεπείᾳ τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐπιρροῆς τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ὅπερ εἶναι φυσικόν. Εἰς ὅλα τὰ συμβούλια τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀποφασίσουν ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχει μία ἀρχὴ ἀνεγνωρισμένη: ν’ ἀποφεύγεται πᾶσα δυνατὴ ἐπίδρασις τοῦ ἀνωτέρου. Καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ὑπάρχει ὑποχρέωσις ἵνα τὸ συμβούλιον σύγκειται ἐξ ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων καὶ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὰ συμβαίνοντα εἰς τὰ δικαστήρια μὲ τὰς ἀποφάσεις. Ὑπάρχει ὁ Πρόεδρος καὶ ὑπάρχουν οἱ δικασταὶ οἱ ὁποῖοι συγκροτοῦσι τὸ δικαστήριον. Ὁ νόμος, διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάζωνται οἱ λοιποὶ δικασταὶ ἀπὸ τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου, ὁρίζει ὅτι πρῶτος ἐκφράζει τὴν γνώμην του ὁ νεώτερος ἵνα μείνῃ ἐλεύθερος παντὸς ἐπηρεασμοῦ.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οἱ σύμβουλοι καὶ οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου εἶναι ὁμοιόβαθμοι.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὁμοιοβάθμων. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἀνώτεροι, τῶν ὁποίων ἡ γνώμη δύναται νὰ ἐπιδράσῃ καὶ λεληθότως ὅλως. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου θὰ εἴπουν εἰς τοὺς συμβούλους. «αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μας». Τουναντίον θὰ τοὺς καταστήσουν καὶ προσεκτικοὺς ὅτι: ξέρετε, σεῖς φέρετε τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης αὐτῆς καὶ ὄχι ἡμεῖς. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι αὐτοὶ ὡς ἀνώτεροι δὲν δύνανται νὰ ἀσκήσωσι ἐπιρροήν. Οὕτω πως κατελήξατε νὰ ἔχετε μίαν γνώμην, οὐχὶ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἐπιβάλλει, ἀλλ’ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσατε ἐκ διαφόρων ἐνεργειῶν ἰδικῶν σας. Τονίζω καὶ πάλιν ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἐκ ποίας προθέσεως ὡρμήθητε, πάντως ὅμως λέγω ὅτι κατελήξατε νὰ ἔχετε μίαν γνώμην παράνομον, μίαν γνώμην ἔκνομον, ἡ ὁποία δὲν περιλαμβάνει τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐπρόκειτο νὰ ἀποφασίσητε. Ἰδοὺ διατὶ ἔλαβον τὸν λόγον, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐνεργήσατε ἐκνόμως. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει ἄν μοῦ φέρετε ὅσας ἀποδείξεις θέλετε. Δὲν θέλω νὰ ἀμφισβητήσω ὅτι σεῖς ὡρμήθητε ἀπὸ μίαν ἀγαθὴν πρόθεσιν, ἀλλ’ ὁρμηθέντες ἀπὸ μίαν ἀγαθὴν πρόθεσιν ἐφθάσατε νὰ παραβιάσετε τὸν νόμον. Καὶ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά. Ὑπῆρξαν πάρα πολλαὶ περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἔχω ὑπ’ ὄψει μου καὶ κατὰ τὰς ὁποίας παρωράθη ἡ ἔννοια τοῦ νόμου, παρωράθη ἡ ἐπιβολὴ τοῦ νόμου, ἐγκατελείφθη ἡ ὑποχρέωσις καὶ τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχουν αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱ Κυβερνήσεις τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου. Διατί; Διὰ τὴν θεωρίαν τῆς σκοπιμότητος. Ἔχετε ὅμως ὑπ’ ὄψει, κ. ὑπουργέ, ὅτι κανεὶς ποτὲ δὲν θὰ σᾶς ἐπικρίνῃ διότι ἐφαρμόζετε τὸν νόμον. Ἰδοὺ τὸ κύριον σημεῖον κατ’ ἐμὲ τῆς ἐπερωτήσεως αὐτῆς.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§194Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπ. τῆς Κυβερνήσεως). Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος μᾶς ὑπέμνησε τὰ ἰσχύοντα ἐπὶ τῶν δικαστικῶν συμβάσεων κατὰ τὰ ὁποῖα ἡγεῖται ὁ νεώτερος διὰ νὰ μὴ ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς γνώσεως τοῦ πρεσβυτέρου, ὁ ὁποῖος δεύτερος ἐκφράζει τὴν γνώμην του. Θὰ ηὐχόμην κύριοι βουλευταί, ὁ κανὼν αὐτὸς νὰ ἴσχυε καὶ εἰς τὰ κόμματα. Δὲν θὰ ἐβλέπαμεν σήμερον τὴν γνώμην τοῦ νεωτέρου μέλους τοῦ λαϊκοῦ κόμματος ἐπηρεάζουσαν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγόν, τὸν πρεσβύτερον. Μὴ ἀντισταθεὶς εἰς τὸν ἐπηρεασμὸν αὐτὸν, εἶπεν πράγματα τὰ ὁποῖα ἡ δεδοκιμασμένη νομική του εὐφυΐα, ἡ νομική του πεῖρα καὶ μόρφωσις δὲν τοῦ ἐπιτρέπουν συνήθως νὰ λέγῃ. Ἔβαλεν ὅλα του τὰ δυνατὰ διὰ νὰ ὑπερασπίσῃ ὑπόθεσιν πράγματι νομικῶς ἀσθενεστάτην. Ἀλλ’ ὅταν ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἀσθενής, ὅσον ἰσχυρὸς καὶ ἂν εἶναι κανείς—ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ λαϊκοῦ κόμματος—ἀπὸ ἀπόψεως νομομαθείας δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὴν στηλώσῃ. Τώρα ποῖος εἶναι ὁ νόμος καὶ πῶς τὸν ἐφήρμοσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου; Λέγει, ὅτι μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ συμβουλίου ὁ ὑπουργὸς ἀποφασίζει. Ὑπῆρχε προηγούμενος νόμος ὁ ὁποῖος τὴν ἀπόφασιν ἔδιδεν εἰς τὸ συμβούλιον, ἀλλ’ ὁ νεώτερος νόμος, ὀρθότατα καὶ σύμφωνα μὲ τὰ ὀρθὰ κοινοβουλευτικὰ ἀξιώματα, ἔθηκεν ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην εἰς βάρος τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργοῦ. Εἶχεν ἀνάγκην λοιπὸν νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ ὑπηρεσιακοῦ του συμβουλίου καὶ ἡ γνώμη αὐτὴ ἔπρεπε νὰ σχηματισθῇ μετὰ μίαν βάσανον. Καὶ τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον, ἐξ ὅσων σήμερον ἀντελήφθην, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν, καὶ ἐγνωμοδότησεν πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου περὶ τῆς ἀποστολῆς 30 ὑποτρόφων. Λοιπὸν τὴν γνώμην αὐτὴν θὰ ἠδύνατο κάλλιστα, ὅπως εἶπεν καὶ ὁ ἴδιος, νὰ μὴ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ἢ νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ἐν μέρει κρίνων ἄλλως, καὶ νὰ ἔλθῃ νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διατὶ ἔκρινεν ἄλλως. Δὲν ἔκαμε τοῦτο ἀλλ’ ἔκαμε κάτι ἄλλο. Εἶπεν εἰς τὸ συμβούλιον τὴν γνώμην σας αὐτὴν τὴν κατηρτίσατε κατόπιν μιᾶς ἐξετάσεως κατόπιν μιᾶς βασάνου τῶν ἐκθέσεων τὰς ὁποίας ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας. Ἀλλ’ αἱ ἐκθέσεις γνωρίζομεν ὅτι δεικνύουν πολὺ καλὰ τί ἀξίζει κανείς, δι’ ὅσα ἔμαθε καὶ δι’ ὅσα δύναται νὰ μεταδώσῃ. Τὸ ἰδιαίτερον ὅμως τάλαντον τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἔχῃ πρὸς περαιτέρω ἐπιτυχίαν ἐν τῷ ἐπαγγελματικῷ ἀγῶνι, διακρινόμενος μεταξὺ ἄλλων, αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διΐδῃ εὐκόλως καὶ νὰ διαπιστώσῃ διὰ τῆς συνήθους ὑπηρεσιακῆς ἐκθέσεως, ὁ ἐπιθεωρητής. Καὶ θέλων νὰ ἔχῃ γνωρίσματα περισσότερον ἀσφαλῆ ἐζήτησεν ὁ συνάδελφός μου νὰ γίνῃ καὶ διαγωνισμός. Ἄν θέλετε νὰ εἴμεθα ἁπλούστεροι θὰ ἴδωμεν ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Μεταβαίνει ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὸ σχολεῖον καὶ βλέπει τὸν καθηγητὴν νὰ διδάσκῃ ἕνα μάθημα, εἶναι λίαν πιθανὸν τὸ μάθημα νὰ εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ συμπίπτει νὰ ἐξετάσῃ μαθητὰς οἱ ὁποῖοι ν’ ἀπαντήσουν καλῶς βλέπει μίαν εὐταξίαν εἰς τὴν τάξιν καὶ συντάσσει ἔκθεσιν εὐμενῆ. Ὁ ἴδιος ἐκεῖνος ὁ καθηγητὴς ὑποβληθεὶς εἰς διαγωνισμὸν εἰς ἕνα θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι πλέον τὸ θέμα τὸ ὁποῖον διαβάζει τὴν προτεραίαν διὰ νὰ τὸ διδάξῃ τὴν ἑπομένην εἰς τοὺς μαθητὰς ἀλλὰ εἶναι θέμα τὸ ὁποῖον τοῦ ἐδόθη αὐτὴν τὴν στιγμήν, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δειχθῇ πτωχὸς εἰς ἀρετὰς τοιαύτας, οἷαι πρέπει νὰ κοσμοῦν ἐκείνους τοὺς ὁποίους ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργός, θέλει νὰ τάξῃ ὡς ταγούς, ὡς ἡγέτας τῆς νεωτέρας ἐκπαιδευτικῆς κινήσεως. Ἐσκέφθη λοιπὸν ὅτι ἐὰν ἀντὶ μιᾶς βασάνου εἶχεν δύο βασάνους ἱκανότητος—διὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν μαθηματικὴν φρασεολογίαν—τόσον τὸ καλλίτερον ποὺ ὑπέδειξε νὰ γίνῃ διαγωνισμός. Ἐπειδὴ δὲ ἀκριδῶς ἐφοβεῖτο μήπως τοῦ εἰποῦν, ὅτι τὸν διαγωνισμὸν θὰ ἔκαμναν αὐτὰ τὰ ἴδια μέλη τοῦ συμβουλίου, εἰς τὰ μέλη αὐτὰ τοῦ συμβουλίου ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ζητήσῃ καὶ πρόσληψιν καθηγητῶν...

§195Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅλα αὐτὰ ποὺ λέγετε θὰ ἦσαν χρήσιμα εἰς μίαν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἑνὸς νέου νομοσχεδίου, δὲν ἀπαντᾶτε ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου νόμου.

§196Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κείμενος νόμος ἔλεγε γνωμοδότησιν ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ συμβούλιον. Τὸ συμβούλιον ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ τὴν γνώμην του, εἴτε κατὰ τὸν τρόπον τῆς μελέτης τῶν ἐκθέσεων, εἴτε κατὰ τὸν τρόπον τοῦ διαγωνισμοῦ. Ὑπεδείξατε καὶ ἕνα ἄλλον τρόπον τὸν ὁποῖον ἐγὼ ἀποστέργω, τὸν τρόπον τῆς ζητήσεως τῶν προχείρων πληροφοριῶν. Αὐτὰς τὰς προχείρους πληροφορίας τὰς ἀποστέργω, καὶ ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ πεποίθησιν ἐπ’ αὐτῶν τῶν προχείρων πληροφοριῶν. Θὰ ἦτο τὸ εὐκολώτερον πρᾶγμα, ἂν ἤθελεν ὁ κ. ὑπουργὸς ν’ ἀποστείλῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τοῦ ἤρεσαν, νὰ ζητήσῃ προχείρως πληροφορίας. Τὴν γνώμην του ὁ ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ λαμβάνων ἢ μὴ ὑπ’ ὄψει τὴν γνώμην τοῦ συμβουλίου. Τὸ δὲ συμβούλιον ἠδύνατο νὰ σχηματίσῃ γνώμην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων. Ἠδύνατο νὰ τὴν σχηματίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διαγωνισμῶν. Ποῦ εἶναι τὸ ἔγκλημα; ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ εἰς τὸ συμβούλιον, ὅτι νόμιμον εἶναι νὰ γίνῃ διαγωνισμός. Καὶ ἐπὶ πλέον εἰς τὸν διαγωνισμὸν αὐτὸν ἐζήτησεν ὡς μίαν πρόσθετον ἐγγύησιν, τὴν παρουσίαν τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι ἰσόβαθμοι μὲ Ἀρεοπαγίτας, χωριστὴ εἶναι ἡ δουλειὰ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ χωριστὴ ἡ δουλειὰ τῶν μελῶν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Δὲν βλέπω ἔγκλημα, διότι ὑπεδείχθη νὰ γίνῃ διαγωνισμός. Καὶ ὅταν ζητῆτε τὸν λόγον ὄχι ἐπὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔκαμε τάχα παράβασιν τῶν νόμων, ἐγώ, θὰ σᾶς εἴπω, εὑρίσκω ὅτι ὁ συνάδελφός μου, εἰς ἓν ἴσως ἔπταισεν, ὅτι ἔλαβεν πρὸς πρόληψιν ἀδίκου ἐπιθέσεως κατ’ αὐτοῦ καὶ δεύτερον ὑπερβολικώτατον μέτρον, τὸ μέτρον τοῦ νὰ προκηρύξῃ διαγωνισμὸν καὶ νὰ θέσῃ τὴν πρόσθετον ἐγγύησιν αὐτήν, διότι ἄλλως δὲν θὰ ἠδύνασθε νὰ ὑποβάλητε ἐρώτησιν καὶ νὰ ἐκθέτετε ἐναντίον του κατηγορίας αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ἀσύστατοι. Ὁ λαμβάνων λοιπὸν ὑπέρμετρα μέτρα προνοίας ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προσπαθεῖ νὰ πείσῃ, ὅτι τὰ πάντα γίνονται ἐν τάξει, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος κατηγορίας, εὑρίσκω, κύριε ἀρχηγὲ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τὴν ὁποίαν ὑπεστηρίξατε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ σταθῇ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ νόμου.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§198Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὀφείλω ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἑξῆς καὶ μόνον νὰ κάμω παρατήρησιν ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔλαβε τὰ μέτρα αὐτὰ ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἐν τῇ Βουλῇ ἐπίκρισιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε ἂν ὁ νόμος ἐτηρῆτο διότι ἐκεῖ μόνον θὰ εἶχε μίαν εὐθύνην διότι ἂν τοῦ ἀφῆκεν ἐλευθέρας τὰς χεῖρας ἐν ᾧ ἠθέλησε νὰ ἀποσείσῃ τὴν εὐθύνην του διὰ τῆς μεθόδου τοῦ διαγωνισμοῦ τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε δεχθῆ νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ διὰ τῆς ἐνισχύσεως καὶ δύο καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου τοὺς ὁποίους δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικαλεσθῇ διὰ τὴν ὡρισμένην πρᾶξιν. Καὶ ἀκόμη ἐξ ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ συνάδελφός μου, οὔτε εἰς ταῦτα περιωρίσθηκε ὁ κύριος ὑπουργὸς ἀλλὰ ἀπεδείχθη ὅτι οὔτε κἂν αὐτὸν τὸν σεβασμὸν ἐτήρησε. Θὰ εἴπω δὲ περαιτέρω εἰς τὸν κύριον ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ πρώτη πρᾶξις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου ἦτο ἄκυρος, καὶ ἂν δὲν ἐζήτῃ ἐκ δευτέρου τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου, δὲν θὰ εἶχε ποσῶς γνώμην.

§199Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπ. τῆς Κυβερνήσεως). Ἦτο ἐπιβεβλημένη ἡ δευτέρα. Δὲν μπορεῖτε νὰ τὸν μέμφεσθε διὰ τὴν δευτέραν.

§200Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ λέγω ὅτι ὁ κύριος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἐπρόσεξε καθόλου τὶ γίνεται, διότι ἡ πρώτη πρᾶξις ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοτέρου νόμου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἔλαβεν ἀπόφασιν, διότι τὸ συμβούλιον ἀγνοεῖ καὶ αὐτό, ὅτι ἐπέκειτο ἡ τροποποίησις τοῦ παλαιοῦ νόμου. Λοιπὸν τοῦ εἶπεν ὁ ὑπουργὸς: ὅτι «κακῶς ἀπεφάσισες, διότι σὺ δὲν ἔχεις δικαίωμα· ἐγὼ σὲ διάταξα νὰ κάνῃς αὐτὸ. Θὰ ἠδύνατο τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον νὰ τοῦ εἴπῃ «κύριε ὑπουργέ, στεῖλε» καὶ δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποστῇ περιορισμούς.

§201Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι προφανὲς πλέον ὅτι ἀποτελεῖ μίαν ἀπὸ τὰς πλέον ἐπερωτήσεις, διότι ὁ ὑπουργὸς προτίμησε διαγωνισμὸν καὶ ἐτήρησε τὸ ἀποτέλεσμα, διότι μέχρι τοῦδε κατὰ κανόνα καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διετυπώθησαν ἐπερωτήσεις, διότι ὁ ὑπουργὸς ἔκανε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. Πρώτην φορὰν ἐλέγχεται ὑπουργὸς, διότι διέταξε διαγωνισμὸν καὶ ἐτήρησε τὸν διαγωνισμόν. Εἶπεν ὁ κύριος ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἔλαβα ὑπερβολικὰ μέτρα προνοίας. Ἐλέγχομαι σήμερον ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἀπαντῶ. Προτιμῶ ὅ,τι ἔπραξα, δηλαδὴ νὰ δώσω εἰς τὸν κλάδον τὸ αἴσθημα τῆς δικαιοσύνης, καὶ νὰ στείλω τοὺς καταλληλοτέρους ἐφ’ ὅσον ἡ ἀνθρωπίνη σχετικὴ κρίσις εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς κρίνῃ, ὥστε νὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐκπαιδεύσεως θὰ θέσω τοὺς σχετικῶς καλλιτέρους καὶ νὰ ἀκούσω ταὐτοχρόνως ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀσυστάτους κατηγορίας αἱ ὁποῖαι μοῦ ἔδωσαν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποδείξω πόσον εὐσυνηδήτως ἐνήργησα πόσον ἀμερολήπτως καὶ μὲ πόσην στοργὴν διὰ τὴν ἐκπαίδευσιν (χειροκροτήματα).

§202Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι θέλει φέρει καὶ τὴν εὐθύνην τῆς ἐκλογῆς. Μεταξὺ τῶν 30 τοὺς ὁποίους σᾶς ὑπέδειξε δὲν ἦτο ὁ κ. Παρασκευαΐδης περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα. Ὅταν κατόπιν τοῦ περιωρίσατε τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας καὶ πάλιν τὸ ἐβάλατε νὰ ἐνεργήσῃ ἐπὶ τῇ βάσει διαγωνισμοῦ ἠρνήθη, διότι εἰς τὴν ὑπόδειξιν ἦτο ἀκάλυπτον καὶ ὠχυρώθη ἀπέναντι αὐτοῦ τοῦ διαγωνισμοῦ διὰ νὰ τὸν προτιμήσετε σεῖς, ἐνῷ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τὸν ἀπέρριψεν.

§203Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς ἀπήντησα καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι μετετέθη δυσμενῶς. Ὑπάρχουν εὐθῦναι αἱ ὁποῖαι κολάζονται μὲ ἀπόλυσιν, αἱ εὐθῦναι αὐταὶ εἶναι τόσον βαρεῖαι ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παραμείνῃ εἰς τὸν κλάδον. Ὑπάρχουν δηλαδὴ διαβαθμίσεις εὐθυνῶν. Ὁ καθηγητὴς οὗτος μετετέθη δυσμενῶς διὰ ἐλαφρὸν πταῖσμα. Τὸ γινόμενον ἰσοφάρισε τὴν εὐθύνην.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατεδικάσθη ἐπὶ ἀνηθικότητα.

§205Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι, δὲν ὀνομάζεται ἀνηθικότης ἀπὸ καμμίαν ἔκθεσιν. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Ἀντωνοπούλου λέγει «συμπεριφορὰ» ἄμεμπτος.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διαβάσατε τὶ λέγει ἡ ἄλλη ἔκθεσις.

§207Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἔχω καὶ τὴν δευτέραν ἔκθεσιν, διότι θὰ ἀπελύετο ἂν ἦτο τόσο βαρεῖα ἡ εὐθύνη.

§208Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. (Ἀναγινώσκει).

§209Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ στιγματίσωμεν ἕνα ἄνθρωπον; Κύριοι ὀφείλω νὰ προστατεύσω τὸ ἠθικὸν ἑνὸς ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ ὁ ὁποῖος ἐμφανίζεται ἠθικῶς ἐξοφλημένος, ἐνῷ κατὰ τὴν ἔκθεσιν πρόκειται περὶ σχολείων δυσμενῶν, τὰ ὁποῖα ἐκολάσθησαν διὰ μεταθέσεως, καὶ διὰ τῆς μεταθέσεως εὐλόγως ἐκρίθη ὅτι ἐτιμωρήθη πλέον ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος παρεξηγήθη, εἰς μίαν κοινωνίαν ποὺ ἐσχολιάσθη ἁπλῶς. Δὲν ὑπάρχει πλέον εὐθύνη. Μετετέθη δυσμενῶς. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ κριθῇ ὅτι μετὰ τὴν μετάθεσιν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ἐπιβεβλημένον ἐφ’ ὅρου ζωῆς νὰ καταδιώκηται, καὶ ἐφ’ ὅσον ἀπεδείχθη τόσον ἱκανὸς εἰς τὸν διαγωνισμὸν νὰ μὴν ἀποσταλῇ. Ἰδοὺ γιατὶ ὁ χαρακτηρισμὸς ὁ γενόμενος εἶναι ἄδικος. Βεβαίως ἂν ἐπρόκητο περὶ λειτουργοῦ ἠθικῶς μειωμένου ὅπως ἐτόνισεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, τότε ὄχι μόνον δὲν ἔπρεπε νὰ ἀποσταλῇ στὸ ἐξωτερικὸν ἀλλὰ ἔπρεπε νὰ ἀπολυθῇ. Μέσος ὅρος δὲν ὑπάρχει, ἐφ’ ὅσον παραμένει εἰς τὴν θέσιν θὰ σταδιοδρομήσῃ, ἂν ἔχει δὲ συμπεριφορὰν ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ καθηγητοῦ πρέπει νὰ ἀπολυθῇ. Ἀλλὰ τὶ συνέβη, τὸν ἔκρινον μόνον ἄξιον δυσμενοῦς μεταθέσεως οὔτε ἐπίπληξιν, οὔτε πειθαρχικὴν ποινὴν τοῦ ἐπεβλήθη. Πόσον ἐλαφρὸν πταῖσμα ἐκρίθη ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν ἀπὸ τὸ συμβούλιον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὑπηρεσιακῶς ἐκρίθη τόσον ἐλαφρὸν τὸ πταῖσμα, πῶς εἶναι δυνατὸν σήμερον νὰ ἐμφανίζεται ὡς πταῖσμα ἄξιον καταδίκης καὶ ἠθικῆς προγραφῆς δι’ ὅλον τοῦτον τὸν ἐκπαιδευτικὸν βίον.

§210Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ.....

§211Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Τὸ συμβούλιον ἐστηρίχθη εἰς τὴν ἔκθεσιν. Λαβὸν γνῶσιν ἔκρινεν, ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο μόνον περὶ σχολείων διὰ τὰ ὁποῖα ἐτιμωρήθη διὰ μεταθέσεως, εἶναι ἄδικος ἡ ἠθικὴ προγραφὴ καθ’ ὅλον τὸν βίον του. Ἐὰν πράγματι ἦτο ἠθικῶς μειωμένος, δὲν εἶχεν θέσιν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ πράγματι δὲν ἦτο τοιοῦτος.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§213Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ σταλῇ ἀριθμός τις ἐκπαιδευτικοῦ λειτουργοῦ εἰς Εὐρώπην πρὸς εὐρυτέρας σπουδὰς, ἐκ τοῦ νόμου. Ἐνόμισεν ὅτι εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ ζητήσῃ καὶ μίαν γνώμην ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Ἐζήτησε καὶ ἔλαβε τὴν γνώμην. Ἀλλὰ πρὸς τὴν γνώμην αὐτὴν διεφώνησεν, καὶ ἐδικαιοῦτο ἀναμφιβόλως ἐκ τοῦ νόμου νὰ διαφωνήσῃ. Τώρα, τὶ ἔπρεπε νὰ πράξῃ διαφωνῶν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. Κατὰ τὸ 1911, κύριοι συνάδελφοι, ὅταν ἱδρύθη τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐδήλωσα καὶ αἰσθάνομαι ἀγαλλίασιν, ὅταν τὸ ἀναγιγνώσκω εἰς τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ὅτι θὰ κατετασσόμην εἰς τὴν τάξιν ἐκείνου τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν νὰ καταργήσῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Ἐὰν ἤθελον γίνῃ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ καθὼς μοῦ φαίνεται δὲν θὰ γίνω ποτὲ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας—τοὐλάχιστον ἐὰν ἤθελον γίνει θὰ διεφώνουν. Καὶ ὄχι μόνον θὰ διεφώνουν, ἀλλὰ εἰς τὴν ἀπόφασιν εἰς τὴν ὁποίαν θὰ κατήρτιζα θὰ διετύπωνα ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας μου ἢ θὰ προέβαινον καὶ περαιτέρω δηλαδὴ καὶ εἰς πειθαρχικὴν δίωξιν λειτουργῶν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ αἰτιολογῶν καὶ τὴν ἀπόφασιν μου. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἐφαρμόζει πολιτικὴν ἡ ὁποία δέχεται τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Δὲν προέβη ἕως ἐκεῖ. Ἀλλὰ εἶχεν ἀναμφιβόλως ἀπόλυτον δικαίωμα νὰ διαφωνήσῃ ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Δὲν ἔπραξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔπραττα ἐγώ, ἀλλὰ τί ἔπραξεν; Ἔπραξε κάτι ἐντελῶς σύμφωνον πρὸς τὰς πεποιθήσεις του, δηλαδὴ διέταξεν διαγωνισμόν, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, συμφωνότατα. Ὑπῆρχε ἀνάγκη ὑπάρξεως νόμου διὰ νὰ διατάξῃ διαγωνισμόν; ἢ ὄχι; Διοικητικῶς δικαιοῦται ἀναμφιβόλως νὰ διατάξῃ διαγωνισμόν. Διατὶ ὑπὸ ἔποψιν; Διὰ νὰ φερθῇ καὶ πρότερον ἀπέναντι τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ κατὰ ἕνα τρόπον ἐπίσης χαρακτηρίζοντα τήν ἰδικήν του πτέρυγαν νὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Ἀτυχῶς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀπουσιάζει, ὁ ὁποῖος εἶναι διαπρεπέστατος νομικὸς καὶ ἐπεθύμουν νὰ τὸν ἐρωτήσω, ποία εἶναι ἡ παράβασις τοῦ νόμου; Διότι λέγει, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, δὲν συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον. Εἶμαι καὶ ἐγὼ τέλος πάντων νομικὸς καὶ ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι πῶς δύνανται νὰ λέγωνται τοιαῦτα πράγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ποία εἶναι ἡ παράβασις τοῦ νόμου; Ὁ διαγωνισμὸς ἐνηργήθη ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Ἀκόμη καλλίτερα διὰ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον. Ἐὰν τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον διαφωνὸν καὶ ἀσπαζόμενον τὴν παράδοξον γνώμην τὴν νομικὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅταν δὲν θὰ ἐδέχετο ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ διατάξῃ διαγωνισμὸν τί θὰ ἔπρεπε νὰ κάμῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον; Νὰ ὑποβάλῃ μίαν ἀναφορὰν πρὸς τὸν ὑπουργὸν καὶ νὰ εἴπῃ πρὸς αὐτόν: Κύριε ὑπουργὲ δὲν συνεμορφώθητε πρὸς τὸν νόμον. Τοῦτο διὰ νὰ ἀναμνησθῶ καὶ ἄλλης συζητήσεως τὴν ὁποίαν διεξηγάγαμεν ὡς ἐνθυμοῦμαι ὄχι κατὰ νεωτέρας τινὰς διατάξεις, οὔτε κατὰ νεωτέρας τινὰς ἰδέας, διότι ἔχομεν ἀτυχῶς διάφορα ἀνακοινωθέντα καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων ἀκόμη ἐπ’ ἐσχάτων, ὅτι τάχα τοιαῦται ἐνέργειαι δημοσίων λειτουργῶν διαφωνούντων ἐπὶ νομικῆς διατάξεως μὲ τὴν προϊσταμένην των ἀρχὴν ὅτι τοιαῦται τινὲς ἀναφοραὶ ἐγένοντο κατὰ νεωτέρας ἰδέας, λαϊκάς, δημοκρατικάς, προοδευτικάς, δὲν ξέρω καὶ ποίας ἄλλας. Ὄχι, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸ διάταγμα περὶ γραμματειῶν τοῦ 1833. Ὅταν τὸ πρῶτον ἤρχισε νὰ συγκροτῆται τὸ Κράτος τοῦτο ὁ πῆρεν ἀπὸ ἄλλα Κράτη παλαιότερα καὶ εἶπεν ὅτι δημόσιος λειτουργὸς ὁ ὁποῖος διαφωνεῖ διὰ ἐνέργειαν τινὰ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζει ὡς μὴ νόμιμον ἐνέργειαν τῆς προϊσταμένης του ἀρχῆς, δικαιοῦται ἀξιόλογα νὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἔγγραφον ἀκόμη ἀναφορὰν καὶ νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν ἐνέργειαν ὡς παράνομον. Λοιπόν, τὸ εἰς ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι τὰς ὑποχθονίους ἐνεργείας, χωρὶς νὰ εὐθύνεται βέβαια ὁ ἀξιότιμος κύριος συνάδελφος ὀφείλεται καὶ ἡ σημερινὴ ἐπερώτησις, τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἀντὶ νὰ προκαλέσῃ ἐπερώτησιν, ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ ἀναφοράν. Τώρα οἱ δύο καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου ἔχουν νόμιμον θέσιν. Ἀφοῦ ἐδικαιοῦτο ὁ ὑπουργὸς νὰ διακόψῃ τὸν διαγωνισμόν, εἴτε ἀπὸ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, εἴτε ἀπὸ τοὺς τμηματάρχας εἴτε ἀπὸ καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου ἁπλῶς ἢ ἀπὸ οἱασδήποτε λειτουργοὺς τῆς ἐκπαιδεύσεως, διατὶ δὲν θὰ ἐδικαιοῦτο νὰ προσθέσῃ εἰς τὰ μέλη τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ 2 καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου; Ἑπομένως καὶ ἡ πρᾶξις αὐτὴ κατὰ νόμον εἶναι ἀπολύτως ἄψογος. Τώρα ἀπὸ πραγματικὴν ἔποψιν ποίαν σημασίαν ἔχει; Παρηκοῦμεν ὅλοι ἐν Ἱερουσαλήμ. Μεταξὺ τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἐξ ὑπαιτιότητος καὶ πάλιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου ὑπάρχει διαφορὰ ἀντιλήψεων. Ἑπομένως, πῶς θὰ ἐπηρεασθοῦν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου; Ἁπλῶς ἀποτελοῦσι μίαν τινὰ ἐγγύησιν. Ὥστε καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πραγματικὴν εἶναι ἀκόμη τὸ πρᾶγμα ἄψογον. Ἀπεστάλη ἀριθμὸς τις διαγωνισθέντων εἰς Εὐρώπην οἱ περισσότεροι σπουδαῖοι κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ὁ κ. ὑπουργὸς μόνον εἰς τὰ ἤπια μέτρα καὶ πάλιν κατέφυγε διότι ἐνῷ ἐξ ἀρχῆς διεφώνει διότι καὶ σήμερον ὅπως ἀνέφερεν εἰς τὰς φράσεις του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διότι διεφώνει ἐπαναλαμβάνω ἐξακολουθεῖ νὰ διαφωνῇ καὶ μετὰ τὸν διαγωνισμόν. Ἐν τούτοις ἐμμένει εἰς τὴν ἠπιότητα καὶ συνεμορφώθη κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ὡς φρόνιμος ἄνθρωπος κατὰ τὴν φράσιν τοῦ κ. συναδέλφου, συνεμορφώθη πλέον τοῦ δέοντος πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ. Διότι τὶ θὰ ἦτο καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ; Ὅτι ἦτο ἐξ ἀρχῆς ἡ γνωμοδότησις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὴν ἀπόφασιν ἔπρεπε νὰ τὴν λάβῃ ὁ κ. ὑπουργὸς κατὰ τὴν κρίσιν του ὑπὸ τὴν ἰδίαν του εὐθύνην καὶ ὅταν διεφώνῃ εἰς τὴν ἀρχικὴν γνωμοδότησιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ διαγωνισμοῦ δὲν ἀφίστατο τῆς ἀρχικῆς γνωμοδοτήσεως ἔπρεπε νὰ ἐμμείνῃ τώρα εἰς τὴν διαφωνίαν του. Δὲν ἐπικρίνω τὴν πολιτικήν του ἁπλῶς λέγω ὅτι ἐγὼ ἐὰν συνέβαινε νὰ εἶμαι ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν θὰ ἔπραττον οὕτω. Δὲν ἐπικρίνω τὴν συζήτησιν του διότι εἶναι μία πολιτικὴ ἠπιότητος ἀπέναντι θεσμοῦ τὸν ὁποῖον ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐνεργεῖ καὶ ὄχι μόνον ἐνεργεῖ ἀλλὰ καὶ εὐνοεῖ καὶ ὄχι μόνον εὐνοεῖ ἀλλὰ καὶ προάγει. Ἑπομένως δὲν τὸν ἐπικρίνω ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πολιτικῆς του, ἀλλὰ τὸν ἐπικρίνω ἁπλῶς ἐπὶ τὴ βάσει τῆς ἰδικῆς μου γνώμης καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ διαφωνήσῃ περισσότερον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν πραγματικήν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι συνάδελφοι, νὰ προσθέσω δι’ ὀλίγων διὰ τὸν διδόμενον ὑπὸ μιᾶς ἐκθέσεως χαρακτηρισμὸν διότι ὅπως σᾶς εἶναι γνωστὸν μοῦ συμβαίνει νὰ εἶμαι ἀδιάλλακτος εἰς ὡρισμένα ζητήματα. Ἐγὼ περὶ τῶν παραδόσεων τῶν Ἑλληνικῶν πιστεύω εἰς αὐτάς, πιστεύω ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ Κρατικὴ ὑπόστασις χωρὶς πιστὴν γραμμὴν εἰς ὡρισμένας παραδόσεις, τῶν ὁποίων ὅλη ἡ βάσις εἶναι ἡ ἀκεραιότης τῆς οἰκογενείας ἡ ἀκεραιότης ἡ ἐννοουμένη ἐν τῇ γνησιότητι τοῦ αἵματος καὶ ἐν τῇ ὑψηλῇ αὐτῆς Ἐθνικῇ ἀντιλήψει. Ἐν τούτοις ἡ ἔκθεσις λέγει ὅτι εἶχε στενὰς σχέσεις μετὰ μαθητριῶν αἱ ὁποῖαι ἐπροκάλεσαν σχόλια. Ζῶμεν κύριοι συνάδελφοι, εἰς μίαν ἐποχὴν βέβαια πολλῶν ἐκτροπῶν καὶ ἀποσυνθέσεων. Ἀλλὰ δὲν πρέπει νά λησμονῶμεν οὐδ’ ἐπὶ μίαν στιγμὴν ὅτι μαζὶ μὲ ὅλας τὰς ἄλλας ἐκτροπὰς εἶναι περισσότερον ἴσως ἡ ἐκτροπὴ πρὸς συκοφαντίαν καὶ πρὸς διασυρμόν. Ἐπὶ τῇ βάσει ὅπως πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, μιᾶς φράσεως «περὶ σχολείων» θὰ ἔπρεπε νὰ καταδικάσωμεν ἕνα ἐκπαιδευτικὸν αὐτόχρημα εἰς πολιτικὸν θάνατον; Δὲν τὸ νομίζω συμφωνῶ καὶ ἐγὼ ὅτι θὰ ἦτο ὑπερβολὴ ἐὰν τὸν καταδικάζωμεν ἐξ αὐτοῦ καὶ μόνου τοῦ λόγου. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον καταλήγων τὸν λόγον μου θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργόν, εἶναι τὸ ἑξῆς: Νὰ κάμῃ μίαν διερεύνησιν, καὶ τώρα ἀκόμη, τῆς ἠπίας πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἐντὸς τοῦ νόμου ἐντελῶς, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν ἐφήρμοσεν ἐμπνεόμενος ἀπὸ ὑπερβολικὴν ἀνοχὴν καὶ ἐπιείκειαν ἀπέναντι τοῦ ἀπολυταρχικοῦ ἐκείνου συμβουλίου. Νὰ ζητήσῃ τὰ γραπτὰ τῶν διαγωνισθέντων καὶ τώρα διότι φοβοῦμαι μήπως ὑπάρχει ἐν τούτῳ ἀδίκημα τὸ ὁποῖον δὲν ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ ὁ κ. ὑπουργός. Φοβοῦμαι, ἐὰν καὶ τώρα ζητήσῃ ὁ ἴδιος—εὐτυχῶς δὲ ἔχει ὅπως εἶπεν καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος ὅλην τὴν ἱκανότητα—νὰ κρίνῃ τὰ γραπτὰ παντὸς θέματος διότι ἴσως ἀνακαλύψῃ ἀδίκημα. Πῶς τὸ λέγω τοῦτο; Ἔχω καί τινας πληροφορίας ὅτι ἦτο προκατειλημμένον τὸ συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κατὰ τὴν γνώμην μου μίαν ἀνορθογραφίαν εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Πολίτευμα τῆς Χώρας. Πιστεύω ὅτι ὅλοι ἐξ ὑμῶν παρέστητε εἰς τὰς ἀκροάσεις τῶν προέδρων τῶν τμημάτων τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Βλέπετε πληθώραν ἀκαταμετρήτων πηγαινόντων ἐκεῖ νὰ παρακαλέσουν, νὰ ἱκετεύσουν τὸν αὐτοκράτορα τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας νὰ ἐπιδαψιλεύσῃ ἐπ’ αὐτῶν τὴν εὔνοιάν του. Δὲν εἶναι ὑπηρεσία, κύριοι συνάδελφοι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, ἡ ὁποία κρίνει ἐπὶ τῇ βάσει ἀναφορῶν καὶ ἐγγράφων ὑπηρεσιακῶν. Εἶναι ὑπηρεσία ἡ ὁποία πολιτεύεται. Ἔχει ἀναγορεύσει ἑαυτὴν εἰς ἐξουσίαν καὶ δὲν εἶναι προσηρμοσμένη εἰς τὰ καθήκοντα καὶ εἰς τὴν ὑπόστασιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ἐντὸς τῆς λειτουργίας τοῦ Πολιτεύματος, ἀλλὰ διοικητικὴ ὑπηρεσία. Δέχεται πλήθους ὁλοκλήρου τὰς ἀξιώσεις καὶ παρακλήσεις. Νὰ κρατήσῃς κ. Πρόεδρε, τὸν ἕνα, νὰ μεταθέσῃς τὸν ἄλλον νὰ φανῇς δυσμενὴς διὰ τὸν ἕνα νὰ προστατεύσῃς τὸν ἄλλον κλπ. Εἶναι πράγματα τὰ ὁποῖα ὅλοι γνωρίζομεν, ὅλοι ἔχομεν συζητήσει καὶ πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν τέλος πάντων, νὰ τὰ λέγωμεν αὐτὰ ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς διὰ νὰ σχηματισθῇ ὡρισμένη πολιτικὴ ἀντίληψις περὶ τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσῃ ἡ λειτουργία τοῦ Κράτους, ἡ λειτουργία τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας μὲ αὐτὰς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου νὰ κυβερνᾷ αὐτοκρατορικῶς τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς Ἑλλάδος. Διότι καὶ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἐν τῇ διοικήσει της ἀκόμη καὶ εἰς τὸ πρόγραμμά της εἶναι καὶ αὐτὸ πόρισμα καταστάλαγμα ἀποκρυστάλλωσις ὅλων τῶν ἰδεῶν ὅλων τῶν πορισμάτων καὶ τῶν συναισθηματικῶν καταστάσεων ἀκόμη, καὶ τὰς ὁποίας ἐκπροσωποῦν καὶ διερμηνεύουν πιστώτερον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐπεκτείνουν τὴν δρᾶσιν των. Καὶ ἤκουσα ἀκόμη λειτουργὸν νὰ διατυπώνῃ αὐτὸς διὰ τῶν ὑπουργῶν τὰς γενικὰς γραμμὰς τῆς ἐξετάσεως. Καὶ ὅταν προκύψῃ μεταξὺ ἡμῶν τοιαύτη ἰδέα καὶ ὅταν αὐτοὶ θὰ εἶναι οἱ πρωτοπόροι καὶ οἱ διερμηνεύοντες τὰς ἀντιλήψεις τοῦ λαοῦ περὶ τοῦ πολιτισμοῦ του καὶ περὶ τοῦ ποιοῦ τοῦ πολιτισμοῦ του, τότε πλέον θὰ θεωρῆται ἐντελῶς περιττὸν, θὰ θεωρῆται σῶμα παράξενον τὸ συμβούλιον τοῦτο. Καὶ τότε ὁ ὑπουργὸς δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν ἀνάγκην νὰ εἶναι ἤπιος, ἀλλ’ ἐκεῖνος θ’ ἀποφαίνηται ποῖοι εἶναι οἱ ἱκανοὶ ν’ ἀποστέλλωνται ὑπότροφοι καὶ πρὸς εὐρυτέρας σπουδάς. Εἰς ταύτην τὴν περίστασιν ὁ κ. ὑπουργὸς ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν εἶναι ἄψυχος, καλῶς ἔπραξε διαφωνήσας ἐν ἀρχῇ, ἀλλὰ κατὰ τὴν προσωπικήν μου γνώμην δὲν ἔπρεπε ν’ ἀκολουθήσῃ πολιτικὴν ἠπιότητος. Τὸν παρακαλῶ δὲ καὶ τώρα νὰ ζητήσῃ τὰ γραπτὰ διότι καὶ θὰ ἀντιληφθῇ ὅτι καὶ μετὰ τὸν διαγωνισμὸν ἡ ἠπιότης του ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς νὰ διαπράξουν κἄτι τι τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης εἰς βάρος του.

§214Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Χάρις εἰς τὴν ἀκατανόητον δι’ ἐμὲ τακτικὴν τοῦ προεδρείου μία ἐπερώτησις ἡ ὁποία ἀφορῶσα τὴν καλὴν ἢ κακὴν ἀποστολὴν καθηγητῶν τῆς Μ. Ἐκπαιδεύσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐξετράπη εἰς ἀνάπτυξιν ἐκπαιδευτικῶν προγραμμάτων καὶ πρὸ παντὸς τὸ κατηγορητήριον ἐναντίον τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀποκαταστήσῃ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον.

§215Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. (Προεδρεύων). Θά μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐπρόκειτο περὶ ἀποστολῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν κατόπιν γνωμοδοτήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχε τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον, κάθε γνώμη καὶ συζήτησις ἀφορῶσα εἰς τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τὰ καθήκοντά του, ἦτο ἐντὸς τοῦ θέματος.

§216Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῶ καὶ ἀκριβῆ τὴν ἐξήγησιν ταύτην, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, ἵνα μὴ μείνῃ ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον τοιαῦτα ἐκτελεῖ.

§217Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἕκαστος ἔχει τὰς ἀντιλήψεις του καὶ ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου ἀνέπτυξε τὰς ἰδικάς του ἀντιλήψεις μὲ τὴν σαφήνειαν καὶ μὲ τὴν διαύγειαν ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει. Ἡ μὲν Κυβέρνησις στέργει τὸν θεσμὸν καὶ αἱ ἀντιλήψεις της ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἀπέχουν πολὺ τῶν ἀντιλήψεων τῶν προσωπικῶν τοῦ κ. βουλευτοῦ Οἰτύλου. Δὲν ἐννοῶ εἰς ποῖον σημεῖον ἐπιβάλλεται ἡ ἰδική μου παρέμβασις, πρὸς ἀποκατάστασιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου. Ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου ἐδήλωσε μάλιστα ὅτι ὅλη μου ἡ πολιτικὴ ἀπέναντι τοῦ συμβουλίου ὑπῆρξε πολιτικὴ ἠπιότητος καὶ στοργῆς πρὸς τὸ συμβούλιον, διότι ἂν πράγματι διεφώνησα ἐχρησιμοποίησα τοὺς ἠπιωτέρους δυνατοὺς τόνους, διότι δὲν ἐπιθυμῶ ἐκ διατυπώσεως τυχὸν διχογνωμίας νὰ ἐξαχθοῦν συμπεράσματα εἰς βάρος, εἴτε τῶν προσώπων εἴτε τοῦ θεσμοῦ. Ἑπομένως ὁ κ. βουλευτὴς Οἰτύλου παραμένει μὲ τὰς παλαιὰς γνωστὰς ἀντιλήψεις του, τὰς ὁποίας θαρραλεώτατα ὑποστηρίζει καὶ ἡμεῖς μὲ τὰς ἰδικάς μας.

§218Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἱκανοποιητικαὶ αἱ ἐξηγήσεις.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον, κηρύσσεται περαιωμένη ἡ συζήτησις.

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ ἐξ ὀνόματος τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος καὶ τοῦ κ. Καφαντάρη, νὰ μὴ ἀναγραφῇ αὔριον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὸ Νομοσχέδιον περὶ «Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν» διότι πληροφορούμεθα ὅτι ἑτοιμάζονται ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τροπολογίαι, τὰς ὁποίας δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν μας. Νὰ ἀναγραφῇ διὰ τὴν Τετάρτην.

§221Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. τῆς Κυβερνήσεως). Ἐὰν δὲν ἑτοιμάζωνται τροπολογίαι;

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ παράκλησις ὑποβάλλεται πάντοτε.

§223Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τότε θὰ ψηφισθῇ πρῶτον τὴν Τετάρτην.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 8 μ. μ.)