1931.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 55η

ΤΡΙΤΗ 24 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4½ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Παλαιοβράχας Φθιώτιδος παρακαλοῦν ὅπως ἡ ἐθνικὴ ὁδὸς Λαμίας–Ναυπάκτου διέλθῃ ἐκ τῆς κοινότητός των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. ΜΑΝΤΑΣ καταθέτει αἴτησιν τῶν εἰς κατάστασιν πτωχεύσεως εὑρισκομένων ἐμπόρων Καβάλλας ζητούντων τὴν πληρωμὴν τῶν ἐκδικασθεισῶν ἀποζημιώσεων. —Ὁ ὁπλαρχηγὸς Ἰωάννης Δοξογιάννης ζητεῖ τὴν παραχώρησιν τοῦ κατεχομένου παρ’ αὐτοῦ οἰκήματος παρὰ τὴν θέσιν Σταυρὸς–Γέρακα. —Ὁ ἀθλητικὸς σύλλογος «Δόξα» Τσινὰρ Θεσσαλονίκης, παρακαλεῖ ὅπως δοθῇ ἄμεσος λύσις εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἠλεκτροφωτισμοῦ καὶ κινήσεως τῆς πόλεως Θεσσαλονίκης. —Ἡ παμπροσφυγικὴ Ἕνωσις Φιλιατρῶν Μεσσηνίας ζητεῖ τὴν παραχώρησιν οἰκημάτων εἰς 40 ἀστέγους οἰκογενείας. —Οἱ Συνεταιρισμοὶ Ἀλιστράτης παρακαλοῦν ὅπως τὸ ποσοστὸν τῆς δεκάτης ὑπολογισθῇ ἐπὶ τῆς τιμῆς πωλήσεως τῶν καπνῶν ἀφαιρουμένων τῶν ἐξόδων ἐπεξεργασίας τόκων ἀσφαλίστρων κ.τ.λ. —Ὁ Συνεταιρισμὸς ἐξαγορᾶς οἰκοπέδων συνοικίας Ξηροκρήνης Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν παραχώρησιν τῶν αἰτηθέντων οἰκοπέδων πρὸς ἀνέγερσιν οἰκιῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ καὶ Ν. ΓΟΥΡ-ΓΟΡΗΣ καταθέτουσιν αἴτησιν τῶν ἀνικάνων καὶ ἀναπήρων μυλεργατῶν, θερμαστῶν, ξυλουργῶν καὶ ὑπηρετῶν ἀτμομύλων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς, ζητούντων τὴν τροποποίησιν τῆς παραγράφου 6 τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου 4434. —Διάφοροι κοινότητες Κερκύρας διαμαρτύρονται διὰ τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου καταργήσεως αὐτονόμου ὀργανισμοῦ καὶ ἐπεκτάσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης ἐν Κερκύρᾳ. —Ὁ βουλευτὴς κ. Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ καταθέτει ὑπόμνημα Σωματείου ἁμαξηλατῶν καὶ καραγωγέων Λουτρακίου «Ἅγιος Γεώργιος» ζητοῦντος τὴν παροχὴν ἐπιδόματος ἀνεργείας. —Ὁ βουλευτὴς Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ καταθέτει αἴτησιν τοῦ διδασκάλου Ρ. Γεωργακοπούλου ζητοῦντος τὸν ἐπαναδιορισμὸν του εἴς τινα κενὴν θέσιν. —Ὁ κ. Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας Συμβάσεως περὶ διακανονισμοῦ τῶν συγκρούσεων τῶν συναφῶν πρὸς τὴν στρατολογίαν». Ἡ ἐπὶ τῆς Παιδείας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπί τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἱδρύσεως σχολικῶν ταμείων καὶ σχολικῶν ἐφορειῶν». Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ, Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥ-ΛΟΣ ΗΛ. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ καὶ Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεων τῶν περὶ ἰδιαζούσης δικαιοδοσίας διατάξεων τῆς ποινικῆς δικονομίας καὶ ἄλλων εἰδικῶν νόμων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ καὶ Γ. ΒΑΣΙ-ΛΕΙΑΔΗΣ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης καὶ τροποποιήσεως διατάξεων περὶ φάρων. Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαθανάσης καὶ Ι. Νικολίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ταμειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ὑπολόγων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ καὶ Δ. ΚΟΥΝ-ΤΟΥΡΗΣ, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ κατασκευῆς καὶ συντηρήσεως τῶν ὁδῶν κειμένων διατάξεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Α. ΚΕΝΤΟΥΡΗΣ ὑποβάλλει τροπολογίας τῶν ἄρθρων 2 καὶ 5 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν παρὰ ταῖς ἐν Ἑλλάδι Τραπέζαις καὶ Τραπεζικοῖς οἴκοις ἀνωμάλων καταθέσεων εἰς χρυσόν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς χρήσεως 1931–1932.

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτός. Δεκτός. (Γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων Βουλῆς χρήσεως 1931–1932, κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μείωσιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ἢ κοινωφελῶν σκοπῶν κληρονομιῶν, κληροδοσιῶν καὶ δωρεῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νόμου 4832. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τοῦ Σώματος Στρατιωτικῶν Χαρτογράφων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐξήσεως τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετῶν καὶ περὶ παραβόλου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν τροποποιηθεῖσαν πρότασιν νόμου «περὶ ἐξοφλήσεως παραγεγραμμένων ἐντόκων γραμματίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παροχῆς ἀδείας ἀποκτήσεως ὑπὸ τῆς Γιουγκοσλαυϊκῆς Κυβερνήσεως ἑνὸς ἀκινήτου ἐν Θεσσαλονίκῃ πρὸς ἐγκατάστασιν Προξενικοῦ Καταστήματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων περὶ ταμειακῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους καὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ὑπολόγων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ Νομικοῦ Συμβουλίου δικῶν τοῦ δημοσίου καὶ διοικητικοῦ δικαστηρίου φορολογικῶν παραβάσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης εἰς τόν νόμον 4818 περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἐξαιρέσεως τῶν δι’ ἀεροδρόμια χρησιμοποιουμένων γαιῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ γενικὴ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§4Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔλεγα πρὶν σβύσουν τὰ φῶτα χθὲς τὸ βράδυ, κύριοι βουλευταί, ἔλεγα πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἐνίσχυσεν οὔτε εἰς τὴν παρ’ αὐτῆς διεξαγομένην δανειακὴν πολιτικὴν καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν ταχύτητα καὶ προθυμίαν μετὰ τῆς ὁποίας συνωμολογοῦντο τὰ διάφορα δάνεια. Εἰς τὴν ἐπὶ μέρας συζήτησιν, ὅταν ἐζητεῖτο ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς διὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου τῶν σχολικῶν κτιρίων, εἶχον ὑποστηρίξει ὅτι τὰ δάνεια εἶναι πάντοτε ἐπιτρεπτὰ καὶ θεμιτά, καὶ εἶχον ὑποστῆ ἰσχυρὰν τὴν ἐπίθεσιν παρὰ τῶν κυρίων βουλευτῶν. Δὲν ἤμην παρὼν εἰς τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἐπληροφορήθην ὅμως ὅτι κατεκρίθη ἡ Κυβερνητικὴ πολιτικὴ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐνθυμοῦμαι δὲ ὅτι εἶχε παρευρεθῆ εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην καὶ ὁ διοικητὴς τῆς Ἐκδοτικῆς Τραπέζης, ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποβάλλει συγχρόνως ὑπόμνημα εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεδείκνυεν ὅτι ἠδύναντο βεβαίως νὰ συνομολογηθοῦν δάνεια παραγωγικά, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν πρέπει ν’ ἀποφεύγωνται τὰ δάνεια τοῦ ἐξωτερικοῦ ὑπεδείκνυε δὲ ὅτι εἶναι εὐχερὴς ἡ συνομολόγησις διότι ὑπῆρχον ἄπειρα διαθέσιμα καὶ εἰς τὸ ταμιευτήριον καὶ εἰς τὸ ταμεῖον Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων. Ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης θὰ ἠδύνατό τις νὰ συναγάγῃ τὸ συμπέρασμα ὅτι προκειμένου περὶ δανειακῆς πολιτικῆς τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν εἶναι ἂν ἐσωτερικὰ ἢ ἐξωτερικὰ δάνεια πρέπει νὰ συνομολογοῦμεν. Ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, καὶ νομίζω ἀδιστάκτως ὅτι εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασεν τὸ δημόσιον χρέος οὐδὲν εἶδος δανείου πρέπει νὰ συνομολογοῦμεν διότι τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν εἰς ὅρια ἡ ὑπέρβασις τῶν ὁποίων θὰ γεννήσῃ ἀπείρους κινδύνους. Ὁμιλῶν πέρυσι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀφοῦ προηγουμένως ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην αὐστηρῶν οἰκονομιῶν ἀφοῦ προχώρησα καὶ εἶπα ὅτι πρέπει νὰ περικοποῦν ὅλαι αἱ δαπάναι αἱ μὴ ἀπαραίτητοι, εἶπον ὅτι πρέπει νὰ σταματήσῃ καὶ ὁ δανεισμὸς τῶν χρημάτων καὶ νὰ πορισθῶμεν τὰ δάνεια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἄμεσον τὴν ἀποδοτικότητα, δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ δάνειον δύναται νὰ συνομολογήσῃ τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἐντὸς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ. Ἄν ταῦτα ὑπεστήριξα πέρυσι κατὰ μείζονα λόγον εἶμαι ὑποχρεωμένος ἐφέτος νὰ τὰ ὑποστηρίξω ὄχι μόνον διότι αἱ συνθῆκαι αἱ οἰκονομικαὶ ἐδυσχεράνθησαν πανταχόθεν, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Κυβέρνησις ἐμμένουσα εἰς τὴν χαραχθεῖσαν ὑπ’ αὐτῆς γραμμὴν καὶ ἄλλα δάνεια συνῆψεν ἀπὸ πέρυσι μέχρις ἐφέτος. Ἡ κατάστασις πᾶν ἄλλο ἢ εὐχάριστος εἶναι. Ἀρκεῖ νὰ λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὰ 36% ἐκ προϋπολογισμοῦ, διατίθενται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν δημοσίων δανείων χωρὶς ὅλαι αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ δημοσίου νὰ ἔχουν περιληφθῆ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην. Διότι ὑπάρχει καὶ μία ὄχι μεγάλη ἀλλὰ παμμεγίστη ὑποχρέωσις ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν ἐξεκαθαρίσθη· εἶναι ἡ ὑποχρέωσις ἐκ τῆς ἐπιτάξεως καὶ τῆς ἀπαλλοτριώσεως τῶν ἀστικῶν κτημάτων διὰ τὰς διαφόρους ἐγκαταστάσεις. Εἶναι ἄγνωστα τὰ ποσὰ εἰς τὰ ὁποῖα δύναται νὰ φθάσουν. Πρόκειται περὶ 30 ἑκατομμυρίων τετραγωνικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα ἐπέταξεν ἢ ἀπηλλοτρίωσεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας τὰ ὁποῖα ἀναβιβάζει εἰς 500 ἑκατομμύρια τὸ λογιστήριον εἰς πολὺ περισσότερα τὸ νομικὸν συμβούλιον τὰ ἀναβιβάζει εἰς 1 δισεκατομμύριον. Ἰδοὺ καὶ μία ἄλλη ἀπαίτησις ἡ ὁποία δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ὁποία ὑπάρχει ὀφειλομένη ἐπ’ ἄπειρον. Τὸ δημόσιον χρέος εἶναι χρέος βαρύ, εἶναι μία τοιαύτη κατάστασις ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπονται περαιτέρω δισταγμοί. Καὶ ἀπέναντι τοιαύτης καταστάσεως ὑπάρχουν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι ὅταν τὰ δάνεια δὲν συνομολογοῦνται διὰ στρατιωτικοὺς ἐξοπλισμοὺς ὅπως λέγουν, εἶναι πάντοτε χρήσιμα εἶναι πάντοτε ἀναγκαῖα. Ἡ θεωρεία αὕτη παραβλέπει μίαν ἀρχὴν στοιχειώδη τὴν ὁποίαν εἶναι ἀπορίας ἄξιον πῶς θέλουν νὰ παραβλέπουν, ὅτι οἱ βίοι τῶν Ἐθνῶν συναντοῦν περιστάσεις ἐκτάκτους καὶ ἑπομένως ἡ δημοσία πίστις δὲν πρέπει εὐχερῶς νὰ ἐξαντλῆται, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἀκμαία διὰ μίαν ἔκτακτον περίστασιν. Δὲν εἶναι λοιπὸν κύριοι ζήτημα ἐσωτερικοῦ ἢ ἐξωτερικοῦ δανείου. Ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ἀρχῆς ἡ ὁποία ὑποδεικνύει καὶ ἐπιβάλλει τὴν ἀποφυγὴν παντὸς δανείου ἐξωτερικοῦ ἢ ἐσωτερικοῦ. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο συμφωνοῦν πάντες ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀμερολήπτως κρίνουν τὰ πράγματα τοῦ τόπου μας, καὶ ὄχι μόνον οἱ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐρχόμενοι ἵνα παρακολουθήσουν τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν. Εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πιστευόντων περιλαμβάνεται καὶ ἐκεῖνος ὁποῖος αἰσιοδοξώτερος ὅλων τῶν ἄλλων ἐκ τῶν ξένων πιστεύει εἰς τὴν οἰκονομικὴν τῆς Ἑλλάδος πίστιν καὶ ὑποδεικνύει τὸν κίνδυνον ἐκ τῶν συνεχῶν δανείων εἰς ἐπίσημον δὲ ἔκθεσιν γεμάτην αἰσιοδοξίαν τὸ πρόσωπον περὶ τοῦ ὁποίου ὑπενίσσομαι λέγει.... (ἀναγινώσκει). Ὑποδεικνύει λοιπὸν καθαρὰ τὸν κίνδυνον ὁ ὁποῖος θὰ ὑπάρξῃ ἂν συνεχισθῇ ἡ πορεία αὐτή. Ἡ θεωρεία τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχουν ἄπειρα διαθέσιμα εἰς τὸν τόπον, δὲν εἶναι ὀρθή. Θὰ ἦτο ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος ἂν ἤθελεν ἐκτιμήσῃ ὅτι τὰ 86% ἐκ τῶν καταθέσεων τόσον τοῦ ταμιευτηρίου ὅσον καὶ τῶν Τραπεζῶν εἶναι καταθέσεις ὄψεως αἱ ὁποῖαι δηλαδὴ πρέπει νὰ ἐπιστραφοῦν εἰς πρώτην ζήτησιν. Ποῦ βλέπει λοιπὸν τὰ διαθέσιμα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Ἑλλάδος; μήπως βλέπει ταῦτα εἰς τὸ ὕψος τοῦ τόκου τὸ ὁποῖον διαρκῶς διατηρεῖται, ἢ εἰς τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα τὸ ὁποῖον διαρκῶς μειοῦται διὰ νὰ τηρῆται ἡ νόμιμος ἀναλογία τοῦ καλύμματος; Ἀλλ’ ἴσως ἤθελε μοῦ εἴπῃ τις μὰ πῶς κύριε: εἶσαι ἀντίθετος τῶν γενομένων ἔργων; Κάθε ἄλλο. Θέλω καὶ τὰ σχολεῖα τὰ ὁποῖα γίνονται, θέλω καὶ τὰ παραγωγικὰ ἔργα, θέλω καὶ ὅσα δὲν γίνονται. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν ἦτο δυνατὸν καὶ τὸ σιδηροδρομικὸν δίκτυον νὰ συμπληρωθῇ καὶ ὅλαι αἱ ὁδοὶ νὰ γίνουν καὶ αἱ δημοτικαί καὶ αἱ κοινοτικαὶ καὶ ἀσφαλτοστρωμέναι μάλιστα. Οἱ ὀδοντωτοὶ νὰ σχίσουν τὰ βουνά, καὶ νὰ γίνουν νοσοκομεῖα καὶ φυλακαὶ καὶ σχολεῖα, ὄχι μόνον εἰς τὰς πόλεις ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον καὶ κατά προτίμησιν μάλιστα εἰς τὴν τελευταίαν. Ὅλα αὐτὰ θὰ ἦσαν χρήσιμα, θὰ ἦσαν ὡραῖα. Μήπως δὲν ὑπάρχουν ἄπειροι πόλεις τῆς Εὐρώπης αἱ ὁποῖαι τὰ ἔχουν; Καὶ αὐτὰ καὶ ἀκόμη περισσότερα. Καὶ αἱ ὑπόνομοι χρειάζονται τὰς ὁποίας ὑπονόμους δὲν τὰς ἔχει παρὰ μόνον μία ἑπτάνησος καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ἐλλείψεις τὰς ὁποίας ἔχομεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τί ἐπιθυμοῦμεν. Τὸ ζήτημα εἶναι τί δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέσων τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν. Ὅταν δὲ προβαίνῃ κανεὶς εἰς ἔργα παραγωγικά, εἴτε ἰδιώτης εἶναι εἴτε τὸ Κράτος εἶναι πρέπει νὰ φροντίζῃ ὥστε τὰ ἔργα νὰ γίνωνται ἀναλόγως τῶν μέσων τὰ ὁποῖα διαθέτει, διότι ἄλλως τὰ ἔργα αὐτὰ εἶναι ἀφορμὴ μιᾶς συντριβῆς οἰκονομικῆς. Καὶ ὅταν αὐτὰ τὰ ἔργα συνομολογοῦνται δανειακῶς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου πλέον ἢ ἀσφαλῶς μέχρις ὅτου τὰ ἔργα ἀρχίσουν νὰ ἀποδίδουν καὶ ἐδῶ εἶναι ὁ κίνδυνος τὸν ὁποῖον διὰ νὰ ἀποφύγωμεν πρέπει νὰ ἀλλάξωμεν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι ἀλλὰ καὶ τρόπον τοῦ οἰκονομικῶς κινεῖσθαι. Τὸ Κράτος, οἱονδήποτε πολὺ δὲ περισσότερον τὸ ἰδικόν μας, ὡς ἐργοδότης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἐφόδια πολλά. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ἠθέλησα νὰ ἐξασκήσω ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν διαχείρισιν ἑνὸς δανείου, τοῦ δανείου τοῦ ἀφορῶντος τὰ σχολικὰ κτίρια. Αἱ διαθέσεις εἶναι ἄπειροι, ἡ δὲ κοινωνία βοᾶ ἐκ τῆς διαχειρίσεως τοῦ δανείου τούτου, ὅτι γίνονται σπατάλαι μεγάλαι τοῦ χρήματος αὐτοῦ. Ἐγὼ διὰ νὰ ἔχω ἐφόδια πλήρη καὶ διὰ νὰ μὴ ἐξασκήσω ἔλεγχον ἐπὶ τῇ βάσει πληροφοριῶν τῶν τριόδων, ὑπέβαλον ἐρώτημα πρὸ μηνὸς καὶ πλέον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας διὰ νὰ ἔχω τὰ σχετικὰ στοιχεῖα. Ἄν ὅμως ἐλάβατε ὑμεῖς ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὅσοι ἐξ ὑμῶν δὲν ἐζητήσατε τοιαύταις, ἔλαβον καὶ ἐγὼ ὁ ὁποῖος πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐζήτησα. Εὑρίσκομαι λοιπὸν ἐν πλήρη ἀδυναμίᾳ νὰ ἐξασκήσω τὸν ἔλεγχον τὸν ὁποῖον ἠθέλησα, καὶ τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν τὴν ἐπροκάλεσεν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξίωσε κἄν ἀπαντήσεως καὶ τὸ ἐρώτημά μου ἐκεῖνο. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ δημοσίου χρέους εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ εἰς ὕψιστον βαθμὸν καὶ εἰς τὴν πρώτην γραμμήν, καὶ νὰ συγκεντρώσῃ ὁλόκληρον τὴν Κυβερνητικὴν μέριμναν, συνιστωμένης ἴσως καὶ χωριστῆς ὑπηρεσίας. Δὲν μπορεῖ νὰ παραταθῇ ἡ κατάστασις αὐτή. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν, ὅτι εἶναι μάταιος ὁ κόπος περί....

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χρειαζόμεθα ὑπαλλήλους.

§6Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει περιθώριον ὑπαλλήλων, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὅσον δὲν φαντάζεσθε. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι εἶναι μάταιος ὁ κόπος περὶ μετατροπῆς τοῦ δημοσίου χρέους ἐὰν δὲν ἐξασφαλισθῇ μὲ τὸ πάρα πάνω ἡ ὑπηρεσία αὐτή, ἐὰν δὲν παύσουν αἱ συνεχεῖς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας προσφέρει τὸ Κράτος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀμέλησα χθές, ἀλλὰ καὶ ἐὰν δὲν σταματήσωμεν νὰ συνομολογοῦμεν δάνεια.

§7Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἠθέλατε νὰ σταματήσῃ καὶ τὸ δάνειον τῶν παραγωγικῶν ἔργων;

§8Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐὰν δὲν εἶχεν ἀρχίσει τὸ δεύτερον παραγωγικὸν δάνειον, θὰ εἶχον τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἔπρεπεν νὰ γίνῃ. Θὰ ἤμουν ὅμως τρελλὸς ἐὰν τώρα πού ἤρχισεν τὸ ἔργον ἐξακολουθήσω νά ὑποστηρίζω τὴν θεωρίαν καθ’ ἣ ἔπρεπεν νὰ σταματήσῃ εἰς τὸ μέσον. Ἐὰν δὲν ἀρχίσῃ τὸ δεύτερον παραγωγικὸν ἔργον.......

§9Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ πρῶτον δάνειον.

§10Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὰ δάνεια ἐγένοντο διὰ νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τὰ ἔργα. Τὰ ἔργα ποῦ γίνονται εἶναι δύο εἰς τὴν Μακεδονίαν. Διὰ τὸ πρῶτον τὸ ηὕραμε, τὸ κάμαμε κτλ. τὸ δεύτερον ὁμολογῶ ὅτι θὰ ἐπεθύμουν νὰ μὴ γίνῃ.

§11Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶσθε καὶ σεῖς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τότε.

§12Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ὁμολογῶ, τὸ δάνειον τὸ ἔκαμεν ὁ κ. Χριστομᾶνος καὶ τὸ λέγω ποὺ εἶναι λάθος· μὲ ἔπεισαν ὑπηρεσιακαὶ ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι μοῦ ὑπεβλήθησαν μεταγενέστερα. Μοῦ εἶπεν ἡ ὑπηρεσία ὅτι εἶναι λάθος ἡ σύγχρονος ἐκτέλεσις τῶν δύο ἔργων τῶν παραγωγικῶν, καὶ εἶναι λάθος μεγάλο, διότι ἐὰν ἐγένοντο χωριστὰ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθοῦν τὰ ἴδια ἐργαλεῖα καὶ διὰ τὰ δύο ἔργα. Προσθέσατε ἀκόμη καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ἔγιναν λάθη μεγάλα καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ γίνουν—λάθη μεγάλα τά ὁποῖα δὲν θὰ ἐγένοντο. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔγινεν σφᾶλμα καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν τὸ σφᾶλμα αὐτό. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον δάνειον, χάρις εἰς τὴν ἄκραν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν σχολαστικὴν μελέτην μὲ τὴν ὁποίαν ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὁ ἀκοίμητος ὑπουργὸς τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, οἱ ὅροι τοῦ δανείου εἶναι ἀπολύτως συμφέροντες καὶ διαφέρουν πάρα πολὺ ἀπὸ τοὺς ὅρους τοῦ πρώτου δανείου.

§13Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τῆς συμβάσεως—πρέπει νὰ εἴπετε— ἐκτελέσεως ἔργων.

§14Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τῆς συμβάσεως, τὸ ἴδιον εἶναι.

§15Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὄχι.

§16Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Οὕτω σκέπτομαι διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα. Ἀλλὰ ἀφοῦ τὰ ἔργα ταῦτα ἤρχισαν, θὰ ἤμην παράφρων ἐὰν μὴ συνωμολόγουν ὅτι ἀντὶ πάσης θυσίας πρέπει νὰ συνεχισθοῦν, διὰ νὰ μετριάσωμεν τὸ λάθος τὸ ὁποῖον ἐκάμαμεν. Ἐξ’ ὅσων εἶπον κύριοι βουλευταί, προκύπτει ὅτι κατὰ τὴν ἀκράδαντον πεποίθησίν μου ἡ Κυβέρνησις ὄχι μόνον ἀπέτυχεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τῆς πολιτικῆς της τῆς δημοσιονομικῆς ἀλλὰ καὶ ἠθέτησεν ὑποσχέσεις ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀγγελθείσας, ὑποσχέσεις διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων ἔτυχεν μεγάλης πλειοψηφίας ἐκ μέρους τοῦ Λαοῦ. Ἡ πλειοψηφία τῆς ἐδόθη κύριοι βουλευταί, μὲ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν σταθερὰν καὶ τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς καὶ βεβαίως ἔδωκεν μεγάλην πλειοψηφίαν. Ἀλλ’ εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν ἀπέκτησεν Κυβέρνησιν ἰσχυρὰν, ἄν καὶ ἔδωκεν τὴν πλειοψηφίαν, διότι ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἔλειψε ἡ ψυχικὴ ἐκείνη δύναμις ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, ἄνευ τῆς ὁποίας ὁ ἀριθμὸς τῶν βουλευτῶν εἰς οὐδὲν συμβάλλει. Διὰ μακροῦ, κύριοι, ἐξητάσθη τὸ ζήτημα αὐτὸ τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα ἐδῶ μέσα καὶ ἠκούσθησαν γνῶμαι ὑπὲρ καὶ κατὰ τῶν ἰσχυρῶν ὁμοιογενῶν Κυβερνήσεων, καὶ ὑπὲρ τῶν συμμαχικῶν τοιούτων. Δὲν ἐλάβομεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐκείνην, ἔχομεν ἑπομένως, νομίζω, τὸ δικαίωμα δι’ ὀλίγων νὰ εἴπωμεν τὴν γνώμην μας τώρα. Δὲν δυστάζω νὰ εἴπω εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι ἐὰν ἐτίθετο εἰς ἡμᾶς τὸ ἐρώτημα «μὲ ποίαν μορφὴν ἐκ τῶν δύο τασσόμεθα;», ἀσφαλῶς, κύριοι, τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως, διότι μόνον αἱ ἰσχυραὶ Κυβερνήσεις εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ περιφρουροῦν τὰ συμφέροντα τῶν ἀτόμων καὶ τῶν ὁμάδων καὶ νὰ διαθέτουν τὰς δυνάμεις πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, κύριοι, καὶ οὐδὲν ἄλλο: νὰ ἐπηζητῆται πολιτικὴ ἐξυπηρέτησις τοῦ συνόλου τῶν πολιτῶν παραβλέπουσα τὰ συμφέροντα τῶν ὁμάδων καὶ τῶν ἀτόμων. Οὐδενὸς ἄλλου ἔχει ἀνάγκην ἡ χώρα. Τὸ ζήτημα βεβαίως δὲν εἶναι ἐκ τῶν εὐχερῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι δυσχερέστατον, ἡ δὲ δυσχέρεια αὕτη προκύπτουσα ἐξ αὐτῆς τῆς μορφῆς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἡ δυσχέρεια αὐτὴ λέγω, ὡς προκύπτουσα ἐξ αὐτῆς τῆς μορφῆς τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος γίνεται μεγάλη, γίνεται παμμεγίστη, γίνεται ἴσως ἀνυπέρβλητος, ἀφ’ ἧς ἐξειλίχθη εἰς τόσον εὐρεῖαν κλίμακα καὶ ἐπεξετάθη τόσον πολὺ ἡ δρᾶσις τοῦ νεωτέρου Κράτους. Ἀφ’ ἧς τὸ Κράτος—καλῶς ἢ κακῶς δὲν ἐξετάζω ταύτην τὴν στιγμήν—ἐπεξέτεινε τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ εἰς τὴν λύσιν τῶν διαφόρων κοινωνικο–οἰκονομικῶν σχέσεων καὶ ἐγένετο ρυθμιστὴς τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, τοῦτο μοιραῖον ἦτο καὶ ἀναπόφευκτον, ὅπως τὰ διάφορα ἄτομα ἢ αἱ ὁμάδες αἱ ὁποῖαι θίγονται ἐξ ὡρισμένων μέτρων ἀποβλεπόντων εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ συνόλου, ἦτο μοιραῖον νὰ συσπειροῦνται διὰ νὰ ἀντιτάσσωνται κατὰ τῶν μέτρων πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ συνόλου. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα, κύριοι, δὲν σταματᾷ ἕως ἐδῶ. Αὐτὴ ἡ μορφὴ ἡ σοσιαλιστικὴ τοῦ νεωτέρου Κράτους, δίδει ἐλπίδας καὶ ἐν τέλει ἀξιώσεις αἵτινες ἅμα ἀναφέρονται εἰς μίαν ὡρισμένην τάξιν ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβληθῶσιν· τὸ δὲ Κράτος τὸ Κοινοβουλευτικὸν ἀδυνατεῖ νὰ παλαίσῃ. Αὐτὸς εἶναι, κύριοι, ὁ βαθύτερος λόγος τῆς χρεωκοπίας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Τὸ Κράτος ὑπὸ μορφὴν Κοινοβουλευτικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκτείνῃ εἰς μεγάλην ἔκτασιν τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ εἰς τὰς Κοινοβουλευτικὰς σχέσεις καὶ νὰ λύσῃ τὰ διάφορα κοινωνικο–οἰκονομικὰ ζητήματα, χωρὶς τὸν κίνδυνον νὰ προκαλέσῃ ἀναστατώσεις καὶ ἀναρχίαν. Δὲν εἶναι στιγμὴ νὰ ἐξετάσω ἐὰν καλὴ ἢ κακὴ εἶναι ἡ πολιτικὴ αὕτη. Δὲν ἀρνοῦμαι ἀπολύτως τὸ δικαίωμα τοῦ Κράτους ν’ ἀναμένῃ ἐκ τῆς ἀναμίξεως ἀποτελέσματα καλά. Ἀλλὰ εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ἀδιστάκτως ὅτι ἡ ἐπέμβασις αὐτοῦ ἔλαβεν μεγάλα ὅρια καὶ ἐπεξετάθη εἰς μεγάλην γραμμήν. Ἀκριβῶς, κύριοι, ἔχων ὑπ’ ὄψει μου τοὺς κινδύνους τούτους δὲν ἐδίστασα ἄλλοτε νὰ κηρυχθῶ καὶ δημοσιογραφικῶς καὶ ἐνυπογράφως ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τοῦ Δημοκρατικοῦ πολιτεύματος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν. Ὁμολογῶ δὲ ὅτι ἐὰν δὲν εἶχον ἀπορροφηθῆ ὁλόκληρος ἐκ τῆς ἐντυπώσεως ὅτι δὲν ἀπομένει εἰς τὴν ἀτυχῆ αὐτὴν χώραν περιθώριον μεγάλο διὰ καθεστωτικοὺς ἀγῶνας—διότι αἱ προστριβαὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἐδημιουργοῦντο θὰ ἦσαν μεγάλαι καὶ θὰ ἀπερρόφων καὶ τὸ ἐναπομεῖναν περιθώριον—ὁμολογῶ, ὅτι ἐὰν δὲν εἶχον ἀπορροφηθῆ ὁλόκληρος ἐκ τῆς ἐντυπώσεως ἐκείνης, δὲν θὰ ἐδίσταζα νὰ προσφέρω τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις διὰ τὴν ἐπιδίωξιν πολιτεύματος τῆς μορφῆς ἐκείνης. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἐν Ἑλλάδι δὲν ἔλαβε ταῦτα ὑπ’ ὄψει. Ἐξειλίχθη ταχέως ὡς Κράτος σοσιαλιστικὸν τὸ ὁποῖον παρακολουθεῖται ἀπὸ ἕνα ἄκρατον Κοινοβουλευτισμόν. Καὶ διὰ νὰ μὴ ἀπομείνῃ τίποτε εἰς τὸν ἀτυχῆ αὐτόν τόπον, ἡ καθεστημινία τάξις διαρκῶς ἐκλονίζετο ἐκ τῶν διαφόρων κινημάτων καὶ ἐπαναστάσεων, καὶ ἔρχεται ὡς συμπλήρωμα τὸ ἀναλογικὸν ἐκλογικὸν σύστημα. Καὶ ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ ἅγιος Λαὸς ὁ ἀληθῶς συντηρητικός, ὁ ἀληθῶς νομιμόφρων ὁ ἔχων τὴν προσήλωσιν αὐστηρὰν πρὸς τὰς παραδόσεις, ἡ κατάστασις ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἐσώζετο. Καὶ διὰ νὰ ἐπανέλθω, κύριοι, ἀπὸ ποῦ ἐκεῖ ἀνεχώρησα, μετά τὴν παρένθεσιν ταύτην ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἠσθάνθην καὶ αἰσθάνομαι βαθυτάτην τὴν ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἰσχυρᾶς καὶ διὰ ταύτην τήν μορφὴν τοῦ Κράτους ἀκόμη. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶμαι ἴσως ὁ πρῶτος ὑπεύθυνος τῆς διὰ διατάγματος ἐπιβολῆς τοῦ πλειοψηφικοῦ νόμου, τὸν εἰσήγαγον, ἀνέλαβον τὰς εὐθύνας καὶ μετ’ ἐπιμονῆς ἐπέμεινα καὶ ἐπιμένω δυνατὰ διὰ νὰ δοθῇ τὸ πλειοψηφικὸν σύστημα ἐν Ἑλλάδι, ἠσθάνθην, λέγω τὴν ἀνάγκην, κύριοι, Κυβερνήσεως ἰσχυρᾶς, μὲ ἰσχυρὰν πρωτοβουλίαν μὲ θάρρος γνώμης ἀλλὰ τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως συλλογικῆς καὶ μὲ σκέψιν κινουμένην· δὲν ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν νά διευθύνουν ἡ δειλία, οἱ ὑστερισμοί, τὸ πεῖσμα, ἡ νευρικὴ ταραχή. Ἠσθάνθην τὴν ἀνάγκην τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία νὰ κινῆται βραδέως ἀλλ’ ἀσφαλῶς, νὰ ἔχῃ σταθερὸ τὸ χέρι, ἄνευ τῆς ὁποίας κινδυνεύομεν νὰ δοκιμάσωμεν ὅλα τὰ κακὰ τῆς ἀναρχίας καὶ ἀκυβερνησίας τὰ ὁποῖα εἶναι ἄπειρα καὶ εὐρύτατα. Καί ἐρωτᾶται, κύριοι: Ἔχει ἡ Κυβέρνησις αὐτή, ἡ ὁποία καὶ τὴν ἀφορμὴν πρὸς συζήτησιν ἐπροκάλεσεν, ἔχει ἀληθῶς τὴν δύναμιν αὐτήν, διότι ἔχει ὄπισθεν αὐτῆς 200 ἢ καὶ περισσοτέρους βουλευτὰς καὶ τὰ 9)10 τῶν γερουσιαστῶν; Ἔχει βεβαίως, κύριοι, βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς, καὶ ἀκριβῶς διότι ἔχει βουλευτὰς καὶ γερουσιαστάς, εἶναι ὑπεύθυνος διότι δὲν ἐπέδειξε τὴν δύναμιν ἐκείνην διὰ τὴν ὁποίαν ἐδόθησαν οἱ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταί. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἰσχυρᾶς Κυβερνήσεως καὶ αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην αὐτῆς, δὲν αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως ἐχούσης πολλοὺς ὀπαδοὺς ἀλλὰ αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην Κυβερνήσεως ἐχούσης θέλησιν καὶ ψυχὴν τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς ἔλειψαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν σημερινήν. Τὸ κυβερνῶν ἡμᾶς σύστημα, κύριοι, δὲν εἶναι σύστημα κυβερνητικὸν ἰσχυρὸν συλλογικόν, εἶναι σύστημα παντοδυναμίας προσωπικῆς. Καὶ ἐντεῦθεν ἔρχονται μοιραίως καὶ ἀναποφεύκτως ὅλαι αἱ ἐκ τοῦ συστήματος τούτου συμφοραί.

§17Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι τὸ ἀμερικανικὸν σύστημα αὐτό;

§18Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι.

§19Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἄλλο εἶναι;

§20Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ νὰ διεπώμεθα ἀπὸ σύστημα προσωπικῆς παντοδυναμίας, ἐξεμηδενίσθη ἐντελῶς ἡ γνώμη τῶν λοιπῶν κυβερνητικῶν παραγόντων καὶ συναδέλφων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τῶν ὁποίων τὸ ἔργον πλειστάκις, κύριοι, ἐτέθη ὑπὸ τὸν ἔλεγχον δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνωτέρων διότι ἁπλούστατα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σκέπτετε νὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτοὺς παρὰ εἰς τοὺς συναδέλφους του. Διὰ νὰ διεπώμεθα ἀπὸ σύστημα προσωπικῆς παντοδυναμίας εὑρέθη ἡ Χώρα εἰς διάστημα πολὺ πρὸ τοῦ θεάματος ἐκείνου κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετήρει πλῆρες τὸ βάρος τῆς ὑπουργικῆς του προεδρίας καὶ ἐτήρει καὶ τρία ἄλλα ὑπουργεῖα, τὰ ὁποῖα μοιραίως διευθύνοντο ἀπὸ ὑφυπουργοὺς χωρὶς νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς νὰ ὑπολογίζονται αἱ εὐθῆναι αἱ πολιτικαί. Διὰ νὰ διεπώμεθα, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ σύστημα προσωπικῆς παντοδυναμίας ἐξεμηδενίσθη ἡ γνώμη ὄχι μόνον τῶν κυβερνητικῶν παραγόντων, ἀλλ’ ἐξεμηδενίσθη καὶ ἡ γνώμη τῶν νομοθετικῶν παραγόντων τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως ἐννοεῖται — καὶ διὰ τοῦτο, εὑρέθημεν μάρτυρες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συχνάκις κατὰ τὰς ὁποίας εἴδομεν ν’ ἀποδοκιμάζωνται βουλευταὶ ἢ καὶ ν’ ἀποκηρύσσονται διότι, ἁπλούστατα, διεφώνησαν πρὸς ὡρισμένα μέτρα, ἢ ὑπέδειξαν ὡρισμένας ἐλλείψεις, ἢ διεφώνησαν πρὶν μάθωσι ὅτι ἐτίθετο τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησεν, ἀπαντῶν εἰς τὰς ρητῶς διατυπωθείσας κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἠθέλησε διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρακτικῶν, ν’ ἀποδείξῃ ὅτι δὲν ἐξησκήθη οὐδεμία τοιαύτη πίστις. Ἀλλά, κύριοι, ἐκ τῶν πρακτικῶν αὐτῶν ἀκριβῶς προκύπτει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω, καὶ προσεπάθησε μόνον νὰ μετριάσῃ τὸ ὕφος ἐκ τῶν πρακτικῶν ἐκείνων. Ἀλλ’ οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συχνάζοντες ἀντελήφθησαν ὅλοι τὸ ὕφος ἐκεῖνο μὲ τὸ ὁποῖον συνεδέοντο αἱ κυβερνητικαὶ ἐκεῖναι γνῶμαι. Ἀλλά, κύριοι, μήπως δὲν εὑρέθημεν συχνάκις, πλειστάκις, ἐνώπιον βουλευτῶν παρασκευασθέντων φιλοπόνως οἱ ὁποῖοι ὅπως ἔσπευδον νὰ τελειώσουν πολυτίμους ἀγορεύσεις διὰ τὰς ὁποίας εἶχον παρασκευασθῆ διότι τούς διέκοπτον ἀποτόμως διότι ἁπλῶς ἔβλεπον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπεθύμει νὰ τερματίσῃ. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, κύριοι, εὑρέθημεν πλειστάκις μάρτυρες τοῦ γεγονότος κατὰ τὸ ὁποῖον νομοσχέδια τὰ ὁποῖα παμψηφὶ ἀπερρίπτοντο ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν, εἰσηγοῦντο ἐνταῦθα ἄνευ οὐδεμιᾶς συζητήσεως, ἐγένοντο δεκτὰ ἄνευ οὐδεμιᾶς τροπολογίας, καί τὸ χειρότερον ἐψηφίζοντο καὶ ἀπὸ τοὺς βουλευτὰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἶχον ψηφίσει τὴν ἀπόρριψιν αὐτῶν. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, κύριοι, εὑρέθημεν πλειστάκις μάρτυρες περιστάσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅταν ἠνοχλεῖτο ἐκ τῶν συζητήσεων, αἱ ὁποῖαι πάντως ἐγένοντο ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ κανονισμοῦ, ἀπεχώρει προκλητικώτατα ἐκ τῆς αἰθούσης καὶ μὲ κάποιαν περιφρόνησιν, ὄχι μόνον πρὸς τὸν ἀγορεύοντα βουλευτήν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν ἡ ὁποία τὴν συζήτησιν αὐτὴν τὴν ἠνείχετο. Καὶ δὲν ἔγιναν, κύριοι, αὐτὰ ἅπαξ, ὅπως εἶπον. Ἔγιναν καὶ 5 καὶ 6 φοράς.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὴν περιμένετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν. Δὲν θὰ ἦτο ἄξιον ἐμοῦ.

§22Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀπαντήσατε προχθές, κύριε Πρόεδρε, καὶ τότε ἦτο ἄξιον ὑμῶν.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Εἶχα ὅμως ἐγὼ προκαλέσει τήν συζήτησιν καὶ ἀπορῶ πῶς τολμᾶτε σήμερον νὰ λέγετε ὅτι ἀπεχώρησα περιφρονητικῶς διὰ τὴν Βουλὴν ὅπως τὸ ἔκαμεν ὁ Γιαννακίτσας.

§24Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διότι σεῖς μοῦ ὑπενθυμήσατε τὴν περίπτωσιν τοῦ Γιαννακίτσα καὶ σᾶς λέγω ὅτι ἡ περίπτωσις ἦτο ὁμοία διότι καὶ τότε σεῖς ἀρχηγὸς τῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ τῆς πλειοψηφίας ἐρρίψατε εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἠνέχθη τὸ ζήτημα, μολονότι ἀσφαλῶς θὰ ἐπηκολούθουν κίνδυνοι, ζημίαι καὶ καταστροφαὶ διακηρύσσοντες τὴν ἀρχὴν ὅτι οὐδὲν κακὸν μεγαλείτερον τῆς μειώσεως τοῦ κύρους τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἀντὶ πάσης θυσίας ἔπρεπε νὰ ἀποκατασταθῇ. Ἀλλὰ διὰ νὰ διεπώμεθα ἀπὸ σύστημα προσωπικῆς παντοδυναμίας, ἐπέρχονται ἄλλαι καὶ σκέπτεται ἐκ τῶν ἐλλείψεων τὰς ὁποίας ἔχει τὸ ἰσχυρὸν αὐτὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς, ἔχει ἄπειρα ἐφόδια, ἄπειρα προσόντα— τὸ τονίζω διαρκῶς—ὅσα οὐδεὶς πολιτικὸς ἐν τῇ Χώρᾳ εἶχε ποτέ. Ἀλλ’ ὡς ἄνθρωπος ἔχει τὰς ἐλλείψεις του, καὶ τὰς ἐλλείψεις αὐτὰς ὑφιστάμεθα μοιραίως ἐκ τοῦ ὅτι συνεκεντρώθη ἡ ἐξουσία καθ’ ὃν τρόπον συνεκεντρώθη εἰς τὰς χείρας αὐτοῦ. Διὰ νὰ διεπώμεθα ἀπὸ σύστημα προσωπικῆς παντοδυναμίας, κινδυνεύομεν νὰ ὑποστῶμεν καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πάντοτε ὑφίστανται τὰ συστήματα προσωπικῆς παντοδυναμίας κινδυνεύομεν, λέγω, νὰ ὑποστῶμεν—ἐὰν δὲν τὸ ὑπέστημεν—ὅτι τὰ συστήματα ἐκεῖνα ἐκτρέπονται συνήθως εἰς συστήματα ὀλιγαρχικὰ τῶν κολάκων. Δὲν ἔχω, λοιπόν, κύριοι, τὴν γνώμην ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἰσχυρά καὶ διὰ νὰ μὴν εἶναι ἰσχυρὰ καὶ τὰ πλεῖστα σημεῖα τοῦ προγράμματός της ἠθέτησε καὶ δὲν ἀντεπεξῆλθεν εἰς τὰς μεγάλας περιστάσεις αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν κατὰ τὸν βίον αὐτῆς μετὰ τῆς δυνάμεως ἐκείνης μὲ τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἔχῃ ἀνταπεξέλθῃ, καὶ τὴν ὁποίαν ἠξίου ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅταν μετὰ τοσούτου ἐνθουσιασμοῦ ἀνέθετεν εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν τὰς τύχας του. Ἀκριβῶς λέγω, κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς ἀδυναμίας ὀφείλεται ἡ παράλειψις τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος. Τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ὑπῆρξεν: αἱ αὐστηραὶ οἰκονομίαι, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὰς κυβερνητικὰς ὑποσχέσεις θὰ ἐγένοντο διττῶς: πρῶτον διὰ τοῦ γενναίου περιορισμοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ δεύτερον διὰ τοῦ γενναίου περιορισμοῦ τῶν δημοσίων δαπανῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δίδων τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην προσέθετε ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὁ κύριος ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἀπεφάσισε, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν πολιτικὴν διότι, ὡς εἶπεν, αἱ πρὸ ἐμοῦ κυβερνήσεις ἠδυνάτουν λόγῳ τῆς συνθέσεως αὐτῶν καὶ λόγῳ τῆς καταγωγῆς των νὰ ἐνεργήσουν.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πληροφορῶ τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ ρήτωρ πλαστογραφεῖ τοὺς λόγους μου. Δὲν ὑπεσχέθην νὰ μετριάσω τὰς ἄλλας δαπάνας. Ἡ φράσις μου εἶναι: θὰ κάμω τὰς ἀναγκαίας οἰκονομίας ἰδίως τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τὸν ὁποῖον μὲ ἔπεισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος μου ὅτι ἦτο μέγας καὶ τρομερός· Αὐτὰ εἶπα μόνον. Δὲν εἶπα διὰ τὰς ἄλλας δαπάνας. Ἀλλὰ τοῦ λέγω ὅτι πλαστογραφεῖ τοὺς λόγους μου καὶ τὸ πρόγραμμά μου, ὅταν λέγῃ ὅτι πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπὸν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ἀρχήν. Εἰς κανένα ἄλλον λόγον μου δὲν ὡμίλησα περὶ οἰκονομικοῦ ἐκτὸς τῆς Θεσσαλονίκης καὶ εἶπα ὅτι πρῶτον ἄρθρον, θὰ εἶναι ἰδίως ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τὸν ὁποῖον ἐμεγαλοποίησαν πολὺ καὶ ἐλέχθη τότε ὅτι μπορεῖ νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμός των κατὰ 5.000.

§26Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἔγινε μία συζήτησις τότε καὶ ἐπιστοποιήθη τότε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν ὅτι ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις δὲν ἔκαμε οἰκονομίας ὅσας ἔπρεπε νὰ κάμῃ καὶ ὅτι ἡ καλλιτέρα, ἡ μᾶλλον ἐνδεδειγμένη Κυβέρνησις νὰ κάμῃ οἰκονομίας ἦτο ἡ σημερινή.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς ὑπαλλήλους πάντοτε. Ἀποκλειστικῶς δι’ αὐτούς. Δὲν εἶπα ποτὲ καὶ δὲν τὸ εἶπα τόσον ἐπισήμως ὅτι σεῖς κάνετε σπατάλας.

§28Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὅτι δὲν προέβημεν εἰς ὅσας ἔπρεπε νὰ προβῶμεν οἰκονομίας.

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἀναγνωρίζαμεν ὅτι δὲν μπορούσατε νὰ κάνετε τίποτε, ἀλλὰ τίποτε δὲν εἶπα ἐγὼ καὶ πρὸ πάντων δὲν πρέπει νὰ λέγετε ὅτι μὲ ἐπανέφερον εἰς τὴν πολιτικὴν σκηνὴν αἱ σπατάλαι τῆς οἰκουμενικῆς κυβερνήσεως.

§30Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σεῖς τὸ εἴπατε,

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ εἶπα.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐξ ὅσων εἴπατε εἰς τὴν Βουλὴν σχετικῶς πρὸς τὰς οἰκονομίας, δὲν περιορίζετε ταύτας μόνον εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους παρὰ μόνον ἐνδεικτικῶς ἀνεφέρατε τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους ὡς ἕνα τῶν οὐσιωδῶν σημείων εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἐστρέφοντο αἱ ἐνέργειαί σας πρὸς οἰκονομίαν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τοῦτο διότι καὶ ἄλλην φορὰν ἐλάβατε ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσητε περὶ πλαστογραφίας τοῦ προγράμματός σας, σχετικῶς πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἀλλ’ οὐδεὶς νομίζω καλῆς πίστεως, ἐξηγῶν καὶ διερμηνεύων τό πρόγραμμά σας, θὰ ἠδύνατο νὰ φαντασθῇ ἄλλο τι ὅταν λέγετε ὅτι θὰ κάμετε οἰκονομίας καὶ ἰδίως εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, νὰ μὴ εἴπω ὅτι ἐπεκτείνεται ἡ σκέψις καὶ ἀλλοῦ ἀλλὰ ἀναφέρεται εἰς τοῦτο μόνον. Καὶ οὐδεὶς ἐπίσης δύναται νὰ σκεφθῇ ἄλλο τι ὅταν ἐλέγετε εἰς τὸ πρόγραμμά σας ὅτι θὰ κάνετε τοῦτο ἢ ἐκεῖνο καὶ κατελήγατε ὅτι θὰ κάνετε τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον, οὐδεὶς δύναται νὰ σκεφθῇ ὅτι μέ τοῦτο δὲν ἐνοούσατε, ὅτι θὰ τὴν καταστήσητε χώραν εὐτυχῆ. Ἐάν σεῖς εἴχατε ἄλλα κατὰ διάνοιαν... εὐτυχεῖς εἶναι μία χώρα ὅταν δὲν καταθλίβεται ἀπὸ βάρη ὅσον καταθλίβεται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς καὶ ἡ χώρα. Δὲν δύνασθε λοιπὸν ὅταν ἐπικαλούμεθα τὸ πρόγραμμά σας νὰ ἔρχεσθε σεῖς κατήγορος καὶ νὰ λέγετε ὅτι πλαστογραφόμεν τὸ πρόγραμμά σας. Ἡμεῖς νομίζομεν ὅτι διερμηνεύσαμεν τὰ διανοήματά σας, λέγοντες αὐτά. Ἐὰν σεῖς νομίζετε ὅτι δὲν διερμηνεύσαμεν τὰ διαννοήματά σας λέγονται αὐτὰ; ὀφείλετε νὰ δώσητε ἐξηγήσεις διότι πᾶς καλῆς πίστεως τοῦτο θὰ ὤφειλεν νὰ κάνῃ.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζω ὅτι σεῖς ἠσχολήθητε εἰς Θεσσαλονίκην διὰ τὸ ζήτημα τῆς σπατάλης. Εἴπατε σεῖς εἰς Θεσσαλονίκην ὅτι ἐγὼ ὑπεσχέθην νὰ κάμω τὴν Ἑλλάδα εὐδαίμονα καὶ εὐτυχῆ, καὶ εἶπα ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν τοῦ προγράμματος μου, διότι ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην τοιοῦτόν τι. Εἴπατε μάλιστα ὅτι περιωρίσθην ἀντὶ παντὸς ἄλλου προγράμματος, νὰ εἴπω ὅτι θὰ κάνω τὴν Ἑλλάδα εὐτυχῆ, εἶπα ὅτι ἐγὼ ὁ δυστυχὴς ἔκανα ἕνα ὁλόκληρον πρόγραμμα μὲ ἄρθρα, εἰς τὸ ὁποῖον λέγω ὅτι θὰ κάνω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, καὶ ὅτι θὰ τό κάνω τοῦτο εἰς τὸ τέλος τῆς τετραετίας καὶ θὰ κάνω τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον,

§34Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἀγνωρίστου αὐτοῦ; Ὅταν οἱ ἀντίπαλοί σας μᾶς ὁμιλοῦν περὶ τοῦ προγράμματός σας ἐὰν εἶναι κακὴ ἑρμηνεία, ὀφείλεται σεῖς νὰ τὸ ἑρμηνεύσητε, ἡμεῖς ἐπιλαμβανόμεθα μὲ καλὴν πίστιν, διότι ὅταν λέγετε ὅτι θὰ κάνω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο......

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Τὰ ἔκαμα ἢ δὲν τὰ ἔκαμα;

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἐκάνατε ἢ δὲν κάματε.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀλλὰ ἀποτελεῖ πλαστογραφίαν τοῦτο νά λέγετε εἰς τὸν λαὸν σεῖς ἡ ἀντιπολίτευσις, ἢ μᾶλλον νὰ λέγεται ὑπό τινων τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι ἐγὼ δέν ἔκανα κανὲν πρόγραμμα ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀλλὰ τοῦ εἶπα· δῶσέ μου τὰς ψήφους σου καὶ ἐγὼ θὰ σὲ κάνω ἀγνώριστον.

§38Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὀφείλω κύριοι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ὁ ὁποῖος δριμέως ἐπετέθη κατ’ ἐμοῦ, διὰ νὰ εἴπῃ ὅτι ἐπλαστογράφησα τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους εἶπεν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Τοὺς λόγους αὐτοὺς τοὺς ἔχω ἐν νῷ πολὺ καθαρά, τούς ἐνθυμοῦμαι ἀσφαλῶς πολὺ περισσότερον, παρ’ ὅσον τοὺς ἐνθυμεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Δι’ αὐτὸ δὲν δυστάζω νὰ εἴπω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον εἶναι ὁ πλαστογραφήσας τοὺς λόγους αὐτοὺς τοὺς ὁποίους εἶπεν ἐν Θεσσαλονίκῃ. Καὶ τοῦτο διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη βεβαίως ἀορίστως, ὅπως εἶπα τὰς αὐστηρὰς οἰκονομίας, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ περιορίσῃ μεγάλως, τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ προσέθηκε καὶ κάτι ἄλλο τὸ τονίζω, καὶ θὰ τὸ ἀποδείξω τὸ ἀπόγευμα διότι θὰ φέρω τὴν ἐφημερίδα ὅτι αἱ οἰκονομίαι θὰ ἐπιτευχθοῦν καὶ διὰ τῆς περικοπῆς πάσης περιττῆς δαπάνης. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ τίποτε ἄλλο. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο κεφάλαια ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστήριξε τὴν ὑπόσχεσίν του, τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, καὶ τὴν περικοπὴν τῶν περιττῶν δαπανῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν πολιτικὸς τοῦ κύρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ πολιτικὸς σεβόμενον τὸν ἑαυτὸν του νὰ ὑποσχεθῇ ποτὲ ὅτι θὰ περικόψῃ ἀναγκαίας δαπάνας.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάντοτε ἐν σχέσει πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους.

§40Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι χωριστὰ πράγματα. Εἴπατε ὅτι θὰ περικόψετε τὰς περιττὰς δαπάνας, καὶ αἱ περιτταὶ δαπάναι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ σπατάλη τοῦ δημοσίου χρήματος. Ἀλλὰ κύριοι, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖ ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν νὰ τοῦ καθορίσῃ τὰς σπατάλας εἰς τὰ ὁποίας ἡ Κυβέρνησις προβαίνει, ἄλλως λέγω ἀρνεῖται εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ τὴν κατηγορήσῃ ἐπὶ σπατάλῃ. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, ἐλησμόνησεν τὸν λόγον τὸν ὁποῖον εἶπεν ἐν Θεσσαλονίκῃ ὅτι θὰ περικόψῃ τὰς περιττὰς δαπάνας, δηλαδὴ τὰς σπατάλας καὶ ἑπομένως, ἡ ἀντιπολίτευσις δικαιοῦται νὰ εἴπῃ. «Ἐφ’ ὅσον κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως δὲν περικόψατε τὰς περιττὰς δαπάνας, δηλαδὴ τὰς σπατάλας, συνεχίζετε τὴν πολιτικὴν τῆς σπατάλης τοὐλάχιστον εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο». Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πεισθῇ ὁ ἄνθρωπος, πῶς εἶναι δυνατὸν ὅταν ἡ δαπάνη γίνεται ἀπὸ μίαν προηγουμένην Κυβέρνησιν νὰ φέρει τὸν χαρακτῆρα τῆς σπατάλης; Ἑπομένως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι ὁμολογημέναι αἱ σπατάλαι αἱ Κυβερνητικαί, καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη μνείας αὐτῶν. Ἀλλὰ ἡ πολιτικὴ ἡ Κυβερνητική, δὲν παρέβη μόνον κατὰ τοῦτο τὰς ὑποσχέσεις της, ὅτι δὲν περιέκοψε τὰς περιττὰς δαπάνας, ἀλλὰ ηὔξησε οὐσιαστικῶς τὰς δαπάνας, ηὔξησε τὰς δαπάνας κατὰ 600 περίπου ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Ἰδοὺ λοιπὸν κύριοι, νέαι δαπάναι νέαι σπατάλαι ὁμολογημέναι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διότι εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι ὅταν ἐξηγγέλθησαν αὐταὶ αἱ ὑποσχέσεις, εἶχον ἐκτιμηθῆ προηγουμένως εἶχον μελετηθῆ, εἶχον πεισθῆ προηγουμένως οἱ ἐξαγγέλοντες ταύτας, ὅτι ἐνεργοῦνται περιτταὶ δαπάναι.

§41Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σεῖς μὲ εἴχατε πείσει ὅτι ἦσαν 15 χιλιάδες ὑπάλληλοι.

§42Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). 20 χιλιάδες ὑπάλληλοι.

§43Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοιοῦτο τὶ λέγει τις, βεβαίως, ὅταν σοβαρῶς ἐδόθη τοιαύτη ὑπόσχεσις, δικαίως ἐπιβεβλημένως ζητεῖται ἡ ἀπάντησις ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀρκεῖται, εἰς αὐτά. Μᾶς λέγει: νὰ καθορίσετε λεπτομερῶς τὰς σπατάλας, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαντήσωμεν ἂν πράγματι τὰς ἐνεργοῦμεν, καὶ νὰ μᾶς πείσετε, ὥστε ἂν πράγματι τὰς ἐνεργοῦμεν νὰ τὰς περιορίσωμεν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀπήντησεν ἡ ἔκθεσις τῆς ἡμετέρας παρατάξεως καὶ εἶπεν πολὺ ὀρθῶς ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα Κυβερνητικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον οὔτε ἡ ὥρα ἦλθε, οὔτε ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ ἀναπτύξωμεν ἀλλὰ νομίζω ἀδιστάκτως ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος θὰ ἠδύναντο ἀσφαλῶς νὰ γίνουν ἄπειραι οἰκονομίαι δηλαδὴ ἄπειραι περικοπαὶ δαπανῶν δηλαδὴ ἄπειραι περικοπαὶ πιστώσεων. Ἀλλὰ καὶ τῶν περικοπῶν τούτων ζητεῖ παραδόξως ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοδουλίαν τῆς ὑποδείξεως αὐτῶν. Ἀλλὰ ὅπως εἶπον ἡ ἀντιπολίτευσις στηρίζεται εἰς ὑποδείξεις περὶ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, περὶ περιορισμοῦ τῶν δαπανῶν, καὶ ἑπομένως, κύριοι βουλευταί, θὰ ἀναγνωρίσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ πολὺ εὔκολον—καὶ θὰ ἐξηγήσω διατὶ—νὰ ἀναλάβῃ ἡ ἀντιπολίτευσις ἐντεῦθεν τὴν πρωτοδουλίαν τῆς ὑποδείξεως τῶν δυναμένων νὰ ἐλαττωθοῦν δαπανῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐφαρμοζομένου Κυβερνητικοῦ προγράμματος.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰπῆτε καὶ σεῖς τὸ ἰδικόν σας, τί μεταβολὰς ἐπιδιώκετε διὰ νὰ ἐπιτευχθοῦν οἰκονομίαι;

§45Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα νὰ τὸ εἴπω.

§46Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε διατὶ δὲν ἀναβάλλετε νὰ μᾶς κατηγορήσητε ἐπὶ σπατάλῃ;

§47Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἐξετάζω τὸ ὑμέτερον Κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Σᾶς λέγω ἀκόμη ὅτι θὰ ἦτο πολὺ ἀφελὴς ἡ ἀντιπολίτευσις ἐὰν ἤρχετο ἐνώπιον ὑμῶν διὰ νὰ σᾶς εἴπῃ ὅτι πρέπει νὰ καταργήσητε 100 ἢ καὶ 200 Γυμνάσια τοῦ Κράτους· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταργήσητε 200 Γυμνάσια ἐὰν δὲν καθορίσητε καὶ τὰς πόλεις αἱ ὁποῖαι θὰ στερηθοῦν τῶν Γυμνασίων. Θὰ εἴμεθα πολὺ ἀφελεῖς ἐὰν ἐπρόκητο νὰ προχωρήσωμεν εἰς αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διότι ἐὰν ἐλέγομεν ὅτι πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸ Γυμνάσιον Γαργαλιάνων θὰ μᾶς ἔλεγαν: «Μὰ πῶς; Δὲν ξεύρετε τὰ ἱστορικὰ δικαιώματα αὐτῆς τῆς πόλεως;». Εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναλάβωμεν τοιαύτην συζήτησιν καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς μείνῃ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι ἄπειραι οἰκονομίαι δύνανται νὰ γίνωσιν. Δύνασθε νὰ καταργήσετε ἄνευ πολλῆς ζημίας καὶ πολλὰ ὑπουργεῖα κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Δύναται νὰ καταργηθῇ καὶ τὸ ὑπουργεῖον Προνοίας καὶ τὸ ὑπουργεῖον Δημοσίας Ὑγείας· δύο διευθύνσεις εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἤρκουν μὲ τὸ παραπάνω. Δύναται καὶ πρέπει, διὰ λόγους ἐπιστημονικοὺς νὰ συγχωνευθοῦν τὰ δύο παραγωγικὰ ὑπουργεῖα, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Γεωργίας, εἰς ἓν ὑπουργεῖον· δύναται καὶ πρέπει νὰ συγχωνευθῇ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἀεροπορίας καὶ νὰ ὑπαχθῶσι τὰ τρία στρατιωτικὰ ὑπουργεῖα εἰς ἓν διὰ νὰ ἀποτελέσουν ἓν ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἔχετε τὴν κατάργησιν πέντε ὑπουργείων ὁλοκλήρων.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν ἵδρυσιν τοῦ ὑπουργείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν καταργοῦνται τὰ στρατιωτικὰ ὑπουργεῖα, θὰ ὀνομασθοῦν ὑφυπουργεῖα καὶ θὰ προστεθῇ καὶ ἓν ἄλλο ὑπουργεῖον. Ὅπως λέγετε, εἶναι ὡς ἐὰν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ὑπουργείων ἐνῷ τοὺς προϋπολογισμοὺς δὲν θὰ τοὺς καταργήσωμεν. Ἰδίως διὰ τὰ στρατιωτικὰ ὑπουργεῖα σᾶς λέγω ὅτι δὲν θὰ γίνῃ καμμία οἰκονομία, θὰ γίνῃ μόνον συντονισμὸς τοῦ τρόπου τῶν δαπανῶν, ὄχι οἰκονομία. Αὐτὴ, εἶναι ἄλλως τε ἡ ἰδική μου γνώμη.

§49Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅταν, κύριοι, ὁμιλῶ περὶ καταργήσεως ὁλοκλήρων ὑπουργείων, ἐννοῶ ἀναμφισβητήτως καὶ τὸν περιορισμὸν τῆς δράσεως αὐτῶν, δηλαδὴ τὴν κατάργησιν ὡρισμένων ὑπηρεσιῶν διὰ νὰ περιορισθῇ ἡ ἐξωφρενικὴ κοινωνικο–οἰκονομικὴ πολιτικὴ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζεται τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα. Καὶ βέβαια καὶ αὐτὸ εἶναι ζήτημα προγράμματος, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα ὁλοφάνερον, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπουργείων εἶναι ἀφορμὴ περιορισμοῦ δαπανῶν. Ὅτι δὲ ὑπάρχει, κύριοι βουλευταί, σχέδιον οἰκονομικὸν τὸ ὑπεστήριξεν λίαν ὀρθῶς καὶ ὁ πολύτιμος φίλος μου κ. Μ. Αἰλιανὸς ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὑπέδειξεν κύριοι, ἡ ἄλλοτε συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ οἰκονομιῶν οἰκονομίας ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 7.000.000.000 καὶ τὰς ὑπέδειξεν κατόπιν συμφωνίας μὲ τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ εἶχεν καὶ κἄποιαν ἐπιτυχίαν. Ὑπάρχει λοιπὸν κύριοι, βάσις, χρειάζεται καί ψυχικὴ δύναμις μετὰ τὴν πανταχόθεν ἀναγνώρισιν καὶ αὐτοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ αὐτὸς δυστυχῶς ἔσβυσε. Ὅπου καὶ ἂν γυρίσετε, κύριοι, εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα, θὰ ἰδῆτε τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν μορφὴν τῆς σπατάλης. Εἰς ὅποιον ὑπουργεῖον καὶ ἄν στρέψετε θὰ ἰδῆτε τήν τάσιν τῆς σπατάλης καὶ τὴν τάσιν δημιουργίας διαρκῶς θέσεων. Πρὸ ἡμερῶν ὑπεβλήθη ἐνώπιον ἡμῶν καὶ ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλήν, εἰς τὰς πρωϊνὰς μάλιστα ὥρας, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς ὑπεβλήθη μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι ἐπέρχονται καὶ οἰκονομίαι. Καὶ βεβαίως, κύριοι, ἐπῆλθον οἰκονομίαι ἐλάχισται, πολὺ μικρότεραι ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν ἔκθεσιν, διότι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦνται. Ἀλλὰ τώρα, κύριοι δικαιούμεθα ν’ ἀναμένωμεν ὅτι ἰδίᾳ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν θὰ περιεῖχεν οἰκονομίας. Ἄνθρωποι διαχειρισθέντες τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ καὶ ἔχοντες δικαίωμα γνώμης ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ πιστεύουν ὅτι ἀκινδύνως θὰ ἠδύνατο νὰ περιορισθοῦν οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ ἥμισυ τῶν σήμερον ὑπηρετούντων. Μόνον εἰς τὸ κέντρον ὑπηρετοῦν 100 ὑπάλληλοι πλὴν τῶν ἐκτάκτων γραφέων οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὀλίγοι. Ὑποβάλλονται, κύριοι ὀργανισμοὶ περικόπτοντες διάφορα πραγματάκια ἀπὸ ἐδῶ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν καταργοῦν προσωπικὸν ἀλλὰ τοὐναντίον δημιουργοῦν νέον προσωπικόν. Ὁρίζεται γραφεῖον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἰδιαίτερον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὑπάρχῃ ἐπὶ κεφαλῆς ἕνας ὑπάλληλος. Συνιστᾶ θέσεις δύο στενοδακτυλογράφων, ὅπως λέγει, μὲ 5000 δραχ. τὸν μῆνα, ἐρίζει καὶ κλητῆρα ὡς νὰ μὴ ἀρκοῦν οἱ ὑπηρετοῦντες ἤδη εἰς τὸ ὑπουργεῖον. Ἐξετάζων τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου βλέπω ὅτι δημιουργεῖ θέσιν διευθυντοῦ. Βεβαίως ἔπραξεν καλῶς ν’ ἀναθέσῃ τὴν διεύθυνσιν εἰς διπλωματικὸν ὑπάλληλον ἀλλὰ δημιουργεῖ καὶ θέσιν ὑποδιευθυντοῦ ἡ ὁποία θέσις θὰ συμπληρωθῇ κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ νομικοῦ συμβουλίου μὲ ἕνα διάσιμον δημοσιογράφον δυνάμει συμβάσεως. Δυστυχῶς εὑρέθη τελευταίως καὶ αὐτὴ ἡ φάμπρικα, ἡ ὁποία σημαίνει ὅτι ἐξασφαλίζονται ἀποδοχαὶ πολὺ μεγαλείτεραι ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν, διὰ νὰ δημιουργοῦνται παράπονα ἄπειρα εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ δίκαια, ὅτι ἄνθρωποι προσλαμβανόμενοι ἔξωθεν ὑπερπηδοῦν τοὺς ἄλλους καὶ ἀποκτοῦν καὶ κἄποια δικαιώματα. Ἀλλὰ τὸ Γραφεῖον αὐτὸ τοῦ Τύπου ὄχι μόνον δὲν ἠλάττωσε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων του, ἀλλὰ τοὺς ηὔξησε καὶ ἐκεῖνο. Καὶ ἔχομεν γραφεῖον μεταφραστικὸν εἰς τὸ ἴδιον ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον ἐφοδιάσθη καὶ αὐτὸ μὲ νέους ὑπαλλήλους. Καὶ ἔχομεν καὶ νομικὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἀναθέτομεν εἰς δύο νομικοὺς συμβούλους, καὶ ὁρίζομεν ὅτι ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν θὰ προσλαμβάνηται μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ Ἀρεοπαγίτου, πολὺ καλά, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ ἐπιμίσθιον φθάνον εἰς τὰς 5.000 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Εἰς ταῦτα πάντα κύριοι, ἀσφαλῶς ἠδύνατο νὰ γίνουν οἰκονομίαι. Προξενεῖα ὁλόκληρα ἔπρεπε νὰ καταργηθοῦν. Τὶ χρειάζεται ἡ πρεσβεία τῆς Βέρνης, ὅταν εἰς τὴν Γενεύην ὑπάρχει μόνιμος ἀντιπρόσωπος τῆς Κυβερνήσεως; Οὐδεμίαν ἀπολύτως ὑπηρεσίαν ἔχει νὰ κάμῃ ἡ πρεσβεία ἐκείνη. Πολυτέλεια μεγάλη εἶναι ἡ διατήρησις ὅλων αὐτῶν τῶν πρεσβειῶν, πολυτέλεια μεγάλη εἶναι ἡ διατήρησις τόσων πρεσβειῶν ἐν Βαρσοβίᾳ, ἐν Πράγᾳ κλπ., εἶναι πολυτέλεια ἡ ὁποία δὲν ἁρμόζει εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἀλλὰ καὶ αἱ ἀποζημιώσεις τῶν πρεσβευτῶν δύναται νὰ περιορισθοῦν κατὰ 10%. Ἀπειρίαν οἰκονομιῶν θὰ ἠδύνασθε νὰ κάμητε εἰς οἱονδήποτε ὑπουργεῖον καὶ ἂν ἠθέλατε στραφῆ. Ἐρχόμεθα, κύριοι, ν’ ἀναδιοργανώσωμεν τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ δὲν λαμβάνομεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως— ὁ ὁποῖος ἦτο καλὸς καὶ ἄριστα ἐλειτουργοῦσε πρὶν μεγαλώσῃ ἡ Ἑλλὰς —πρὸ τοῦ πολέμου τοῦ 1912 εἶχεν 22–24 ἐπιθεωρήσεις, τὸ μεγάλωμα τῆς Ἑλλάδος ἠδύνατο νὰ τὰς φθάσῃ εἰς 40. Εἶναι 70 καὶ πλέον σήμερον ἐπιθεωρήσεις καὶ δι’ ἑνὸς νόμου τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐψήφισεν αἱ 70 γίνονται 120 ἐπιθεωρήσεις· ὡς ἐκεῖ μπορεῖ νὰ φθάσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ ὡς νὰ μὴ ἤρκουν αὐτὰ κύριοι, εἰς ὅλον αὐτὸ τὸ πλῆθος τῶν ἐπιθεωρητῶν διὰ πρώτην φορὰν διορίζεται καὶ γραφεύς, δημιουργοῦνται νέαι θέσεις γραφέων τῶν ἐπιθεωρητῶν.

§50Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὶν διορισθοῦν γραφεῖς ἦσαν δημοδιδάσκαλοι.

§51Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ ἦσαν πολὺ καλά, διότι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ποὺ εἶναι πτωχὸν ἀπέσπα ἐκ περιτροπῆς δημοδιδασκάλους, καὶ ὥριζεν αὐτοὺς ἀνὰ μίαν ὥραν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, διὰ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ μικρὰ ὑπηρεσία. Δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη νὰ φαμπρικαρισθοῦν θέσεις γραφέων.

§52Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν εἶναι διωρισμένοι.

§53Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι ὁ νόμος, ἐγὼ καταγγέλλω τὴν πολιτικήν σας ἡ ὁποία ἐδημιούργησεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ εἶναι λυπηρὸν, κύριοι, ὅτι ὑπάρχουν νόμοι καὶ δὲν ἐφαρμόζονται. Αὐτὴ εἶναι ἡ τραγικωτέρα ἀπάντησις τὴν ὁποίαν ἠδύνατο νὰ μᾶς δώσῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§54Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποία;

§55Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅτι ὑπάρχει νόμος· διότι ἀφοῦ ὑπάρχει νόμος, ἢ ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἢ δὲν ἔπρεπε νὰ γίνῃ· ὑπέχει εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις ποὺ δὲν τὸν ἐφαρμόζει. Δὲν εἶναι ἀπάντησις ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ὁ νόμος.

§56Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποστηρίζετε ὅτι ὅλας τὰς δαπάνας τὰς ὁ ὁποίας ἀναγράφουν οἱ ὀργανικοὶ νόμοι, πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὰς ἐγκρίνῃ;

§57Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τοὐλάχιστον τὰς θεμελιώδεις.

§58Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Συγχαρητήρια.

§59Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ δὲν ἤρκουν αἱ σπατάλαι τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἀλλὰ διακόπτοντες ἀπὸ κάτω μοῦ ὑπενθυμίζουν ὅτι καὶ 77 βοηθοὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν διωρίσθησαν.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν διωρίσθησαν, διότι δὲν ἔχομεν τὰς πιστώσεις· ἀλλὰ ὅταν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ χορηγηθοῦν αἱ πιστώσεις εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι οἱ διορισμοὶ τῶν βοηθῶν αὐτῶν.

§61Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν σταματᾶ ἕως ἐδῶ, εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ γραφεῖα διωρίσθησαν καὶ κλητῆρες διὰ πρώτην φοράν. Δὲν γνωρίζω διατὶ χρειάζονται κλητῆρες εἰς τοὺς ἐπιθεωρητάς, διὰ νὰ πᾶνε ἕνα ἔγγραφον εἰς τὸ ταχυδρομεῖον; Καὶ ὁ ἴδιος ὁ ἐπιθεωρητὴς μποροῦσε νὰ τὸ κάμῃ αὐτό.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε αὐτοὺς τοὺς διωρίσαμεν, ἀλλ’ ἐν τούτοις χρειάζονται.

§63Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅπως ἐζήσαμεν τόσον καλὰ χωρὶς νὰ τοὺς ἔχωμεν, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ τοὺς δώσωμεν κλητῆρα, διὰ νὰ ψωνίζουν καὶ νὰ κάμουν τὰ θελήματα τῶν διδασκάλων. Ἀλλ’ ὅπου, κύριοι, καὶ ἂν πᾶτε, θὰ εὕρητε σπατάλας. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν λ. χ. ὑπάρχει ἡ λεγομένη στρατιωτικὴ δικαιοσύνη, ἔγινεν ἓν ἀκυρωτικόν, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ προσωπικὸν μέγα μὲ μισθοὺς μεγάλους, μὲ μισθοὺς ἀντιπροέδρου Ἀρείου Πάγου καὶ Ἀρεοπαγιτῶν, καὶ τὸ δικαστήριον αὐτό, κύριοι, ἐξέδωκεν τὸ πρῶτον ἔτος 323 ἀποφάσεις καὶ τὸ ἄλλο 463. Καὶ ξεύρετε, κύριοι, τὶ ἀποφάσεις εἶναι αὐταί; Ἐπειδὴ δὲν ἔχουν καμμίαν δουλειὰν καὶ πρέπει νὰ δικαιολογοῦν τὸν μισθὸν εἰς κάθε ὑπόθεσιν ἐκδίδουν δύο ἀποφάσεις, κάμουν μίαν ἀπόφασιν μὲ χωριστὸν ἀριθμὸν περὶ παραδοχῆς ἢ ἀπορρίψεως τῆς αἰτήσεως καὶ δευτέραν ἀπόφασιν διὰ τὴν δικαιολογίαν, καὶ ἔτσι αἱ ἀποφάσεις εἶναι τὸ ἥμισυ τοῦ μικροῦ αὐτοῦ ἀριθμοῦ. Καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἀποφάσεις ἐπὶ λιποταξιῶν καὶ ἐξυβρίσεων, καὶ διατίθεται ἓν πολυτελὲς δικαστήριον δι’ αὐτοὺς ἐνῷ ἠδύναντο ὡραιότατα νὰ μεταβιβασθῶσιν εἰς τὸ Βου τμῆμα τοῦ Ἀρείου Πάγου τὸ ὁποῖον διαθέτον μίαν ὥραν τὴν ἑβδομάδα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐξετάσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς ὑποθέσεις. Ἀλλά, κύριοι, μήπως δὲν διατηρεῖται ναυτοδικεῖον διὰ νὰ ἐκδίδῃ 400–500 ἀποφάσεις τὸν χρόνον διὰ λιποταξίας καὶ μικροεξυβρίσεις, καὶ τὸ ὁποῖον στοιχίζει ὄχι ὀλίγα χρήματα, ἐνῷ ὡραιότατα ἠδύναντο καὶ αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ στρατοδικεῖον, τὸ ὁποῖον ἅπαξ τῆς ἑβδομάδος συνεδριάζον καὶ συγκείμενον ἀπὸ ἀξιωματικοὺς τῆς θαλάσσης, νὰ δικάζῃ καὶ τὰ μικρὰ αὐτὰ ἀδικήματα; Ὑπάρχουν εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἐκδίδουν ἀποφάσεις καὶ....

§64Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προτείνετε τὴν κατάργησιν;

§65Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως, νὰ τὸ σημειώσητε. Προτείνω τὴν κατάργησιν καὶ σᾶς δίδω καὶ τὰ ὅρια τῆς καταργήσεως.

§66Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν ἐπροσέχατε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν νὰ μετατρέψωμεν ὡρισμένα εἰρηνοδικεῖα τοῦ Κράτους καὶ νὰ τοποθετηθοῦν ἐκεῖ γραμματεῖς.

§67Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὀφείλετε νὰ τὰ καταργήσητε αὐτά.

§68Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχουν εἰρηνοδικεῖα εἰς ὡρισμένα μέρη τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα εἶναι συνυφασμένα μὲ ποικίλα συμφέροντα καὶ μὲ καθήκοντα διοικητικὰ καὶ ἄλλα.

§69Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ½ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰρηνοδικείων δὲν ἐκδίδει οὔτε 100 ἀποφάσεις κατ’ ἔτος. Ὡραιότατα διά τῶν ἄλλων εἰρηνοδικείων ἠδύνατο νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία. Ἡ προσφυγὴ εἰς τά δικαστήρια, διά λόγους κυρίως οἰκονομικοὺς κατέστη ἀπρόσιτος, αἱ δίκαι ἐμειώθησαν σημαντικῶς καὶ πρέπει νά παρακολουθῆται ἡ κίνησις αὐτὴ καὶ νά ἐπωφελῆται τουλάχιστον ἐκ τῶν φαινομένων τούτων τὸ Κράτος, διότι ἄλλως ἀποκομίζει τάς συνεπείας τῶν δυσαρέστων γεγονότων καὶ προσθέτει καὶ δαπάνας. Ὑπάρχει λοιπὸν στάδιον οἰκονομίας εἰς ὅλα τά ὑπουργεῖα ἀνεξαιρέτως, διότι παντοῦ ἡ σπατάλη εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία χαρακτηρίζει αὐτά. Μήπως κύριοι τά μέσα τῆς μεταφορᾶς καὶ τὰ ἔξοδα τῶν ἐπισήμων δὲν εἶναι κονδύλιον παμμέγιστον; Τὸ ἰδιαίτερον αὐτὸ κονδύλιον, δὲν εἶναι κονδύλιον τὸ ὁποῖον δύναται νά περιορισθῇ. Πρὸ τοῦ πολέμου εἶχον ἁμάξια ἢ αὐτοκίνητα 7 ὑπουργοὶ, ὁ Μητροπολίτης ὁ διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ὁ πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἤτοι 10. Ἐνῷ σήμερον ἐὰν ἐξετάσητε τὴν κίνησιν τῶν αὐτοκινήτων, θὰ ἴδητε ὅτι τὸ Κράτος ἔχει 160 αὐτοκίνητα διὰ τά ὁποία δαπανῶνται 10 ἑκατ. ἐτησίως. Ὑπάρχει λοιπὸν στάδιον μεγάλης οἰκονομίας καὶ ἐδῶ. Ἀλλὰ ὑπάρχει κύριοι, μιὰ νοικοκυρεμένη πολιτικὴ τὴν ὁποίαν νοικοκυρεμένην πολιτικὴν ἠθέλησεν νὰ παρίδῃ διαρκῶς ἡ Κυβέρνησις. Καὶ πρὸ καιροῦ, κύριοι, ἀκούονται παράπονα, ἐπ’ αὐτοῦ δὲ τοῦ σημείου ὡμίλησε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος βουλευτὴς Ἀθηνῶν κ. Αἰλιανὸς καὶ ἔθιξεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα τό ὁποῖον πρέπει νὰ συγκεντρώσῃ μεγαλυτέραν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπεστηρίχθη καὶ πιστεύεται γενικῶς, ὅτι γίνεται μεγάλη κατάχρησις ἀποστολῆς εἰς τό ἐξωτερικὸν καὶ ὅτι τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν φορολογούμενον τόσον βαρέως ὑποφέρει πολύ, διότι πληρώνει δι’ ἀποστολὰς ποσά δυσανάλογα, ἐπωφελοῦνται δὲ ὑπάλληλοι τῶν περιστάσεων διά νά ἱκανοποιήσουν προσωπικάς αὐτῶν ἀπολαύσεις ἢ ἐργασίας. Τὸ πρᾶγμα ἔλαβεν, κύριοι, μίαν ἔκτασιν πολὺ δυσάρεστον. Πρὸ ὀλίγων, ἐτῶν ἀκόμη ὅτε ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ συνέδριον ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος, ἐδίδετο ἐντολὴ εἰς τοὺς διαφόρους πρέσβεις οἱ ὁποῖοι ἀντεπροσώπευον τὴν Ἑλλάδα. Αὐτοὶ ἐτέθησαν ὅλοι εἰς τὸ ἀριστερόν. Οἱ ἁρμοδιώτεροι ἐτέθησαν εἰς τὸ ἀριστερόν καὶ ἔγινε χρῆσις μεγάλη καὶ κατάχρησις. Καὶ ἠθέλησα κύριοι βουλευταί, νὰ ἔχω πλήρη τά στοιχεῖα περὶ τοῦ κονδυλίου τούτου, καὶ ἐζήτησα ταῦτα. Ἠθέλησα νὰ ἔχω πληροφορίας τὴν στιγμὴν αὐτὴν, διότι ἐνόμιζα, διότι ἐσκέφθην, ὅτι καὶ ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ δαπάνης πολὺ μεγάλης, πάντως πρόκειται περὶ δαπάνης ἡ ὁποία πειράζει ἡ ὁποία ἐξεγείρει τὸ αἴσθημα τοῦ φορολογουμένου λαοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ καὶ νὰ σταματήσῃ. Ἐζήτησα, κύριοι, πρὸ καιροῦ νά ὑποβληθοῦν καταστάσεις ἐπίσημοι τῶν γενομένων ἀποστολῶν. Ἀπὸ τὸν Νοέμβριον ἐζήτησα τάς καταστάσεις αὐτάς. Ὑπάρχουν 4 ὑπουργεῖα, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταὶ τὰ ὁποῖα δὲν ηὐδόκησαν νὰ τὰς ὑποβάλουσι.

§70Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ νομίζω ὅτι συσεκεντρώθησαν ὅλαι αἱ καταστάσεις.

§71Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ λοιπὸν τὸ σπουδαιότερον πάντων, ἐκεῖ ποὺ γίνεται μεγαλειτέρα χρῆσις τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ, εἶναι τὸ ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν.

§72Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν δι’ ἀποστολὰς τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας δαπανᾶ μεγάλα ποσά κατ’ ἔτος. 40.000 μόνον εἰς τὸ Ἄμστερνταμ, 60.000 εἰς τὴν Ἀγγλίαν.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον μία ἀποστολὴ ἔγινεν εἰς τὸ διεθνὲς γραφεῖον ἐργασίας μιὰ φορὰ.

§74Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τέλος πάντων, κύριοι βουλευταί, δὲν εἶπεν τίποτε ἄλλο ὁ κ. Συρογιάννης, ὁ ζητήσας τὰ ἔγγραφα αὐτὰ παρὰ μόνον ὅτι καὶ τὰ ὑπουργεῖα τὰ ὁποῖα τὰ κατέθεσαν δὲν τὰ κατέθεσαν πλήρη.

§75Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὰ κατέθεσαν πλήρη.

§76Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ εἶπον διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν συγκεκριμένως.

§77Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρῶτον ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ τὰς καταστάσεις αὐτὰς καὶ νὰ μὴ ἀδιαφορήσῃ πρὸ μιᾶς αἰτήσεως βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ διαφωτίσουν τὸ κοινόν. Εἶχε συμφέρον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν παμμέγιστον νὰ γίνουν γνωστὰ τὰ διατεθέντα κονδύλια, καὶ εἶχε παμμέγιστον συμφέρον, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου θὰ διεψεύδοντο ἴσως ὡρισμένοι ἀριθμοὶ εἰς τὰς τριόδους κυκλοφοροῦντες· μόνον οὕτω δύναται ἐπισήμως νὰ διεψεύδοντο οἱ ἀριθμοὶ τῶν δρόμων καὶ τῶν τριόδων. Διαδίδεται λ. χ. ὅτι διὰ μίαν ἀποστολὴν εἰς τὴν Βραζιλίαν ἐπλήρωσεν 1000 λίρας.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποίαν ἀποστολήν;

§79Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ξεύρω ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ἀλλὰ λέγεται ὅτι ἐστάλη ὁ κ. Ἐξηντάρης εἰς τὴν Βραζιλίαν καὶ ὅτι ἐπῆρεν ἀποζημίωσιν 1000 λίρες.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι πληροφορία τῶν δρόμων.....

§81Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον διότι εἶπεν ὅτι ἡ πληροφορία αὕτη εἶναι πληροφορία τῶν τριόδων. Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ μὲ τὸν κατηγορηματικώτερον τρόπον, ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς μου δὲν ἐστάλη ὁ κ. Ἐξηντάρης εἰς τὴν Βραζιλίαν.

§82Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Μὰ ὅταν ἐστάλη ἐπλήρωσεν ἡ Βραζιλιανὴ Κυβέρνησις τὴν ἀποστολὴν τοῦ κ. Ἐξηντάρη. Ἐὰν εἶχον ὅμως κατατεθῆ οἱ πίνακες, δὲν θὰ ἐγεννᾶτο αὐτὴ ἡ παρεξήγησις.

§83Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι καὶ διὰ διαφόρους ἀποστολὰς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν θεωρηθείσας χρησίμους, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, θὰ προετίμων τὰ δι’ αὐτὰς δαπανηθέντα ποσὰ νὰ ὑπῆρχον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, παρὰ ποὺ ἐδόθησαν καθ’ ὃν τρόπον ἐδόθησαν. Οὔτε ἡ ἀποστολὴ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν Αἴγυπτον ἐδικαιολογεῖτο νὰ γίνῃ τόσον πολυτελῶς.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μήπως ἠθέλατε νὰ πάῃ δευτέρα θέσι;

§85Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ προετίμων τὸ ἄτυχον αὐτὸ Κράτος νὰ εἶχε τὰ χρήματά του εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, παρὰ ποὺ ἐδόθησαν καθ’ ὃν τρόπον ἐδόθησαν.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ γίνῃ ἡ εἰς Αἴγυπτον ἀποστολὴ τοῦ κ. Μιχαλακοπούλου, ἥτις ἐγένετο δι’ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ τόπου.

§87Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅλα εἶναι χρήσιμα, ἀλλὰ ἀκριβοπληρώνονται καὶ εἶναι ἀνώτερα τῶν δυνάμεων μας. Καὶ ἐκ τῶν ὑπουργείων τὰ ὁποῖα κατέθεσαν τὰς καταστάσεις προκύπτει ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἐγένετο τοιαῦται δαπάναι. Μεταξὺ τῶν ὑπουργείων αὐτῶν ὅμως ὑπάρχει καὶ ἕν ὑπουργεῖον τὸ ὁποῖον, ὄχι τώρα ἀλλὰ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἔχει μίαν παράδοσιν ἀληθῶς...... Καὶ εἶπον ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δὲν ἔχει σχεδὸν τίποτε νὰ ἐπιδείξῃ εἰς ἀποστολὰς ὅταν ἀπεφάσισε νὰ στείλῃ πρὸς ἐκπαίδευσιν δύο ἀνωτέρους ὑπαλλήλους τῆς ἀστυνομίας, ἐπῆγαν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖ ὅπως νὰ πηγαίνουν ἀληθινὰ νὰ ἐκπαιδεύωνται οἱ ὑπάλληλοι, δηλαδὴ μὲ τὸν μισθόν των καί τοὺς ἐπλήρωσε μόνον 15 χιλ. δρχ. διὰ τὰ ἔξοδα τὰ ὁδοιπορικά, τῆς ἀνόδου καὶ τῆς ἐπανόδου. Ἐὰν αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐκρατοῦσε καὶ εἰς τὰ ὑπουργεῖα, βεβαίως δὲν θὰ ἐσημειώνοντο τόσαι σπατάλαι καὶ δὲν θὰ ἐπληροφορεῖτο ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅτι τὸ χρῆμα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον μὲ τόσον ἱδρῶτα καὶ τόσον κόπον συνεισφέρει ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς φορολογίας ἡ ὁποία ἤρξατο ἐξαντλοῦσα τὰς πηγὰς τῆς πλουτοπαραγωγῆς, εἶναι μέσον διασκεδάσεως καὶ καλοπεράσεως ὀλίγων ἀνθρώπων. Βλέπομεν λ. χ. ἐδῶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ὁποῖον ἀποστέλλει ὑπαλλήλους εἰς τὰς διεθνεῖς ἐκθέσεις Παρισίων καὶ Βιέννης. Διὰ ποῖον λόγον, κύριοι; Καὶ πληρώνει διὰ τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς 52 χιλ. δρχ. Ἄλλοι ὑπάλληλοι ἀποστέλλονται διὰ μελέτας ἐγκαταστάσεως καπνῶν καὶ πληρώνει τὸ Κράτος 80.107 δρχ. Ἕνας τρίτος ὑπάλληλος πηγαίνει νὰ κάμῃ ἐκδρομὴν εἰς τὴν Γιουγκοσλαβίαν καὶ πληρώνει τὸ Κράτος 8½ χιλ. δρχ.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ ἐκδρομὴν πηγαίνουν;

§89Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Διαμαρτύρεσθε διότι στέλλονται ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς ἐκθέσεις; Θέλετε δηλαδὴ νὰ μὴ εἶναι κανεὶς ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἐκεῖ; Ἠκούσθη αὐτὸ πουθενὰ καὶ τὸ εὑρίσκετε τρομερὰν δαπάνην;

§90Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Νὰ ἀντιπροσωπευθῇ διὰ τῶν πρέσβεων.

§91Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). 3 χιλ. φράγκα χρυσᾶ ἐδόθησαν διὰ ν’ ἀντιπροσωπευθῇ ἡ Ἑλλὰς εἰς δύο ἐκθέσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωνται αὐτά.

§92Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θέλω νὰ καταλάβετε ὅτι εἴμεθα πτωχοὶ καὶ δὲν μποροῦμεν νὰ παρακολουθῶμεν τὰς διεθνεῖς ἐκθέσεις. Ἔχομεν πρέσβεις ἔξω καὶ μπορεῖ νὰ τοὺς ἀναθέσωμεν αὐτὴ τὴν δουλειά. Διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ ταπητουργικοῦ περιπτέρου εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς Βιέννης δαπανᾶ τὸ Κράτος 350 χιλ. δρχ.

§93Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς πληροφορῶ ὅτι αὐτὴ εἶναι δαπάνη τοῦ αὐτονόμου ταπητουργικοῦ ὀργανισμοῦ.

§94Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σεῖς τὸν διαχειρίζεσθε καὶ αὐτόν. Εἶναι φορολογία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§95Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐπῆγαν 5 μῆνας ὁλοκλήρους διὰ νὰ πωλήσουν τάπητας. Διὰ ταξεῖδι πῆγαν; Πῆγαν γιὰ δουλειά. Πρόεδρος δὲ τοῦ ταπητουργικοῦ συμβουλίου εἶναι ὁ κ. Πάλλης, μέλη δὲ πρόσωπα πάσης περιοπῆς, ὅπως ὁ κ. Πασπάτης, ὅπως ὁ διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Χίου, ὁ κ. Κοσμετᾶτος, πρώην δήμαρχος Κεφαλληνίας. Αὐτὴ εἶναι μία ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις. Ἔρχεται μία ἔκθεσις εἰς τὴν Βιέννην ταπήτων ἔστειλαν ἕναν ἄνθρωπον νὰ κάμῃ ἕνα περίπτερον καὶ ἔμεινε πέντε μῆνας καὶ ἐπωλοῦσε τάπητας. Εἶναι λοιπὸν μία ἐμπορικὴ ἐπιχείρησις. Θὰ εἶναι εὐθύνη κυβερνητικὴ αὐτό;

§96Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔπειτα εἰς τὴν διάσκεψιν διεθνοῦς ἐργασίας ἀντεπροσώπευσαν τὴν Ἑλλάδα 5 ἢ 6 ἀντιπρόσωποι. Αὐτὴ εἶναι πολυτέλεια ἡ ὁποία δὲν δικαιολογεῖται.

§97Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐὰν ἐδιαβάζατε τήν συνθήκην τῶν Βερσαλλιῶν θὰ ἐβλέπατε ὅτι αἱ Κυβερνήσεις εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ στέλλουν ἀντιπροσώπους τῶν ἐργοδοτῶν καὶ ἀντιπροσώπους τῶν ἐργατῶν, τὴν δὲ δαπάνην τῶν ἐργατῶν καταβάλλουν αἱ Κυβερνήσεις.

§98Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διατὶ ἐστείλλατε 6;

§99Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Δύο τῶν ἐργαζομένων, 2 τῶν ἐργοδοτῶν καὶ 2 τοῦ Κράτους.

§100Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ στείλετε ἀπὸ ἕνα.

§101Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸ λέγει ἡ σύμβασις.

§102Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χάριν τῶν ἐργαζομένων ἐπληρώσαμεν, ὄχι χάριν τῶν ἐργοδοτῶν.

§103Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ παρατηρήσητε ὅμως ὅτι ὅπου Πρόκειται νὰ γίνῃ μία ὑπηρεσία ποτὲ δὲν στέλλεται ἕνας, στέλλονται 2 καὶ 3 ὑπάλληλοι, καὶ δι’ αὐτὸ ὑπηρεσία ὀλίγων μηνῶν πληρώνεται μὲ 120 χιλ., μὲ 250 χιλ. δραχ. δαπάνη τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑφίσταται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Αὐτὴ δὲ ἡ σπατάλη, κύριοι, δὲν ἀναφαίνεται μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον αὐτό, ἀναφαίνεται καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα.

§104Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μέχρι τώρα δὲν μᾶς εἴπατε καμμίαν σπατάλην.

§105Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶπον ἀρκετάς, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐξακολουθῶ νὰ σᾶς λέγω ἀκόμη.

§106Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω πὼς ἡ συζήτησις δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ ἔτσι, διότι αὐτὰ δὲν εἶναι σοβαρὰ πράγματα.

§107Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σεῖς ἐπροκαλέσατε τὴν συζήτησιν. Σεῖς μᾶς εἴπατε νὰ εἰδικεύσωμεν τὴν συζήτησιν, καὶ ὅταν ἐρχόμεθα νὰ εἰδικεύσωμεν τὰ πράγματα, μᾶς λέγετε δὲν εἶναι τρόπος γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§108Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ἀντί τῶν 42.000.000 ἔπρεπε νὰ διατεθοῦν 32.000.000, δὲν μποροῦμε νὰ συζητήσωμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν. Μπορούσατε νὰ τὸ κάμετε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ σχετικοῦ ὑπουργείου ποὺ εἴχομεν περισσότερον καιρόν.

§109Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν δικαιολογοῦνται αἱ ἀποστολαὶ τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας εἰς Λονδῖνον μὲ 200.000 ἀποζημίωσιν, ἵνα λάβῃ μέρος εἰς ἓν συνέδριον. Οὔτε δικαιολογεῖται ἡ ἀποστολὴ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἰς τὸ Βερολῖνον, διὰ νὰ πάρῃ ἕνας ὑπάλληλος 157.000 δραχμὰς καὶ νὰ συντάξῃ μίαν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν εἴδομεν ὅλοι. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταί, εἶναι καιρὸς νὰ ἐννοήσωμεν ὅλοι ὅτι δὲν ἔχομεν τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν αὐτὸν τὸν δρόμον, ὅτι ἡ Χώρα στενάζει ὁλόκληρος, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Οἰκονομία ἐκάμφθη ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεχίζωνται αἱ σπατάλαι αὐταὶ καὶ αἱ δαπάναι αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἔτους εἰς τὸ ἄλλο ὑπερέβησαν κάθε ὅριον. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ἀληθῶς μικρὸν ζήτημα; καὶ ἐννοῶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι μόνον διότι δὲν ἐμείωσεν, ὅπως ὑπεσχέθη, τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι τὸν ηὔξησεν καὶ τὸν ηὔξησεν σημαντικώτατα. Ἠθέλησα, κύριοι βουλευταί, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ἔχω πλήρεις ἀριθμοὺς, ἐζήτησα προσωπικῶς μεταβὰς εἰς τὸ Λογιστήριον νὰ μοῦ δώσουν κατάλογον, ὅπως μοῦ εἶχαν δώσει καί πέρυσιν, διὰ νὰ ἴδω τὴν διαφορὰν ἀπὸ πέρυσι μέχρι ἐφέτος. Ἐζήτησα δέ, τὸ λέγω κύριοι, κατάλογον τῶν δημιουργηθεισῶν θέσεων ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν αὗται εἶναι συμπεπληρωμέναι ἢ ὄχι, διότι ἡ συμπλήρωσις εἶναι τυχαῖον γεγονός· ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ὁριστικὸν γεγονὸς εἶναι ὅτι ὑπάρχουν νομοθετημέναι θέσεις, διότι ἐπ’ αὐτῶν καταρτίζεται ὁ προϋπολογισμός, καὶ ἐπ’ αὐτῶν φορολογεῖται ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Πέρυσι μοῦ ἐδόθη ὁ κατάλογος, ἐφέτος δὲν μοῦ ἐδόθη. Ἀλλὰ δὲν περιωρίσθην ἐκεῖ. Ἠθέλησα νὰ ἔχω πλήρη τὸν κατάλογον τῶν τακτικῶν θέσεων, ἀλλὰ γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι ὑπάρχουν ὑπάλληλοι ἐπὶ συμβάσει, ὅτι ὑπάρχουν ἔκτακτοι ὑπάλληλοι, ὅτι ὑπάρχουν ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι Ὑπέβαλον ἐρώτημα εἰς τὰ ὑπουργεῖα πρὸ δύο μηνῶν ζητῶν τοὺς ἀριθμοὺς αὐτούς. Δύο καὶ μόνον ὑπουργεῖα—τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας καὶ νομίζω καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ὑγιεινῆς—μοῦ ἔστειλαν τὴν ἀπάντησιν αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸ ὁποῖον μοῦ ἔστειλε τὴν ἀπάντησιν μοῦ εἶπεν ὅτι: «δὲν μπορῶ νὰ σᾶς πληροφορήσω παρὰ μόνον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ κέντρου, διότι ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν τῶν ἐπαρχιῶν διὰ νὰ ἴδω τὶ προσωπικὸν ἔκτακτον τὶ ἡμερομίσθιον, εὑρίσκεται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα». Καὶ ἑπομένως ἡ ἀπάντησις ἦτο ἐλλειπής. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐπανέφερον τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλεσα τὸ Προεδρεῖον, νὰ μεριμνήσῃ καὶ ἐπισπευσθῇ τὸ ζήτημα. Μετὰ πολλῆς προθυμίας ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Δεληγιάννης, μὲ ἠρώτησε τὶ ζητῶ. Ἐν τῷ μεταξὺ μὲ πληροφοροῦν ὅτι δυὸ ἄλλα ὑπουργεῖα ἔστειλαν τὰς ἀπαντήσεις των εἰς τὸ γραφεῖον μου. Ἀλλὰ ἦλθεν καὶ τρίτη πληροφορία ὅτι τὰς ἀπαντήσεις, ὅπως καὶ τὰς προηγουμένας, τὰς ἐπῆρεν ὅλας τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ νὰ φέρῃ ἐδῶ τακτικοὺς τοὺς πίνακας ἐκείνους ὅπως τοὺς ἤθελεν καὶ ἑπομένως χωρὶς νὰ ἴδω ἐγὼ οὔτε ἐκείνους. Ἀλλὰ μέχρι σήμερον ποὺ σᾶς ὁμιλῶ δὲν ἔχω εἰς τὰ χέρια μου τὰ στοιχεῖα καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἀσκήσω ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐκείνου τῶν ὑπαλλήλων.

§110Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τὰς στατιστικὰς τοῦ ταμείου προνοίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§111Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε ὅτι αὐταὶ αἱ στατιστικαὶ δὲν σᾶς δίδουν τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, διότι δὲν εἶναι ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖ μέσα καὶ διότι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐξετάζω δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῶν θέσεων τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσατε, διότι ἐπὶ τῶν θέσεων ὑπάρχουν αὐξήσεις. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως καὶ κύριοι βουλευταί, νὰ ἐπαναλάβω τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαλλήλων ὅπως μοῦ ἐδόθησαν πέρυσιν, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν θά ἠλαττώθη ἀλλ’ ὅτι ἀσφαλῶς ηὐξήθη. Ἐζήτησα διαφόρων ἐτῶν τοὺς ὑπαλλήλους, καὶ μοῦ ἐπληροφορήθην, ὅτι κατὰ τὸ 1927 ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἦτο 46.151· δὲν μοῦ ἐδόθη τοῦ 1928 διά νά ἴδω ποῖον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων εἶχεν ὁ τόπος ὅταν ἐσχηματίσθη ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἀλλὰ μοῦ ἐδόθη ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ 1929, ἐξ οὗ βλέπω ὅτι ἦσαν 48.445, ἦσαν δηλαδὴ 2.500 πάρα πάνω χωρὶς νά γνωρίζωμεν ἂν πρέπῃ νά τοὺς καταλογίσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, καὶ εἰς τήν πρώτην περίοδον τοῦ 1928. Ἀλλὰ φθάνω εἰς τὸ 1930 καὶ βλέπω ὅτι ἔχομεν 50 575 ὑπαλλήλους καὶ σᾶς λέγω, ὅτι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς δὲν εἶναι οἱ χωροφύλακες μέσα, εἶναι ἡ ἀστυνομία τῶν Πόλεων, δὲν εἶναι δὲ καὶ οἱ πολιτικοὶ ὑπάλληλοι παρά μόνον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸ ἐπληροφορήθημεν χάρις εἰς ἓν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεχρεώθη νὰ ὑποβάλῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ νὰ καθορίσῃ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν πειθαρχίαν τῶν ὑπαλλήλων του καὶ δὲν ἀναφέρονται κἄν οἱ ὑπάλληλοι οἱ πολιτικοὶ τῶν στρατιωτικῶν ὑπουργείων. Ἔχομεν λοιπὸν κύριοι, μίαν αὔξησιν ὑπαλλήλων καὶ πέρυσι 3–4000 θέσεις χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψει τοὺς ἐκτάκτους, τοὺς ἡμερομισθίους, τοὺς ἐπὶ συμβάσει. Ἑπομένως, κύριοι, ἐφόσον τοιαύτας πληροφορίας ἔχομεν, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ λάβωμεν καὶ περισσοτέρας διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐμείωσεν ὅπως εἶπεν τὸν ἀριθμὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τὸν ηὔξησεν τεραστίως; Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὅλη αὐτὴ ἡ παραβίασις τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ὀφείλεται εἰς ἀδυναμίαν κυβερνητικήν, εἰς ψυχικὴν ἀδυναμίαν. Ἤθελε ψυχικὴν δύναμιν μία Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῆς ψυχικῆς αὐτῆς δυνάμεως παρατηρεῖται σειρὰ παραβάσεων τῶν ὑποσχέσεων, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Ὑπεσχέθη ἡ Κυβέρνησις προεκλογικῶς ὅτι ἤθελεν τονισθῇ ἡ διοικητικὴ ὁμοιογένεια καὶ ἤθελεν ἀποτελέσῃ ἡ Ἑλλὰς ὑπηρεσίαν ἀχρωμάτιστον καὶ ὁμοίαν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἐγνώρισεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ τοῦ 1910–1915. Ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ ἀνταποκρίνεται πρὸς βαθυτάτην ἐπιθυμίαν τῆς Ἑλληνικῆς Κοινῆς Γνώμης, διότι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη παρετηρήθη ἓν ξεχαρβάλωμα διοικητικὸν, τὸ ὁποῖον ἐξήγειρε πολὺ λυπηρὰς σκέψεις. Ἀνταποκρίνεται ἑπομένως ἡ ὑπόσχεσις αὐτὴ πρὸς βαθυτάτην ἀξίωσιν τῆς κοινῆς γνώμης καὶ πρὸς δικαίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει τέλος πάντων ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ἀλλὰ διὰ νὰ γίνῃ αὐτὸ ἀπαιτεῖται, κύριοι βουλευταὶ ἐκκαθάρισις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν καὶ στενὴ παρακολούθησις τοῦ ἔργου, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται δύναμις, καὶ δύναμις ψυχικὴ, καὶ δι’ αὐτὸ προῆλθεν ἡ παράλειψις εἰς τὰ πράγματα, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἀντὶ νὰ παρακολουθήσῃ στενῶς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, ὡς ὤφειλε νὰ πράξῃ, ἐπροτίμησε νὰ μεταχειρίζεται τὴν διοίκησιν διὰ κομματικοὺς σκοπούς. Διότι καὶ ἂν θέλωμεν νὰ λησμονήσωμεν τά σκάνδαλα τὰ τελευταῖα τῆς ἐκλογῆς Θεσσαλονίκης, ἀρκεῖ ἕν γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἰς τὰς ἐπαρχίας οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ κυρίως οἱ Νομάρχαι περιφέρονται καὶ περιοδεύουν μὲ βουλευτὰς διὰ νὰ ἐξακριβώσουν δῆθεν τὰς ἀνάγκας τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ ψηφοθηροῦν μὲ δαπάνας τοῦ δημοσίου ταμείου. Αὐτὸ τὸ γνωρίζομεν ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐπαρχιῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μεταχειρίζεται τοὺς νομάρχας διὰ κομματικοὺς σκοπούς.

§112Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐὰν ψηφοθηροῦν εἶναι ζήτημα πραγματικὸν· ἀλλ’ ἐὰν περιοδεύουν οἱ νομάρχαι μετὰ τῶν βουλευτῶν εἶναι καθῆκον καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ, εἶναι ὑποχρέωσις καὶ τῶν μὲ καὶ τῶν δέ. Ἀλλοίμονον ἂν οἱ νομάρχαι δὲν περιοδεύουν μετὰ βουλευτῶν. Ἐὰν ψηφοθηροῦν, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὸ εἶναι μία ἀσχημία.

§114Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ βουλευταὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν διοίκησιν.

§115Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὴ ἐπιμένετε, μὴ τὰ κάμετε σαλάτα. Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιλαμβάνωνται οἱ βουλευταὶ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ;

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱ βουλευταὶ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλέγχουν.

§117Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄν δὲν ἀντιλαμβάνωνται τὴν κατάστασιν, πῶς θὰ ἐλέγξουν;

§118Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἕν πράδειγμα, κατὰ τὸ ὁποῖον...

§119Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς, κύριοι βουλευταὶ διότι δὲν ἐτονώθη ἡ διοικητικὴ μηχανὴ, συμβαίνουν καθημερινῶς κλοπαί, καταχρήσεις, διοικητικαὶ αὐθαιρεσίαι αἱ ὁποῖαι ἐξήγειραν τὸν λαόν, ὁ ὁποῖος βλέπει πῶς διατίθεται τὸ χρῆμα τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ ἱδρῶτος αὐτοῦ καταβάλλει. Δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἴδῃ τις μεγαλειτέραν διοικητικὴν καταρράκωσιν, ἐκείνης ἡ ὁποία ἦλθεν εἰς φῶς τελευταίως, καὶ ἡ ὁποία τόσον πολὺ ἐπηρέασεν τὴν ἐντύπωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἡ κατάστασις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐκ τῶν γνωστῶν σκανδάλων τῆς κινίνης καὶ τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ ἡ Κυβερνητικὴ ἀδυναμία, κύριοι, αἱ παρανομίαι, δὲν σταματοῦν ἕως ἐδῶ. Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη κάτι ἄλλο, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν καὶ χθὲς τὸ βράδυ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ Κόμματος. Ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἔδιδεν εἰς τὴν χώραν τὴν ἀποκέντρωσιν καὶ τὴν αὐτοδιοίκησιν. Ἡ ἐργασία τῆς αὐτοδιοικήσεως ἦτο ἕτοιμη, ἐπὶ ἕν ἔτος εἶχον ἀσχοληθῆ ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν καὶ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου 1928 παρέμεινεν ἐπὶ μακρὸν διάστημα ἐκκρεμὲς διότι ὁ κύριος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠξίου νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ σημερινοῦ ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸν ὁποῖον τότε εἶχεν προσφερθῆ ἡ γενικὴ διοίκησις τῆς Μακεδονίας καὶ ὁ ὁποῖος ἔκαμεν περιοδείαν ἐκεῖ διὰ νὰ ἐξετάσῃ τὴν κατάστασιν διότι ἦτο γνωστὸν τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων ἔπρεπεν νὰ ἀρχίσῃ ἐφαρμοζόμενον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κύριοι, ἐψηφίσθη ὀλίγον μετὰ τὴν ἀποχώρησίν μου, δηλαδὴ τὸν Ἰούνιον 1929. Παρῆλθον σχεδὸν δύο ἔτη καὶ ἔμεινεν ἀνεφάρμοστον. Διατὶ; Διότι αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι, τὸ γνωρίζω καλῶς, ἀνθίστανται ἐρρωμένως.

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ διότι ἀπαιτεῖ δαπάνας.

§121Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δέν ἀπαιτεῖ δαπάνας καί ἐδῶ εἶναι ἡ διαφωνία μας.

§122Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἑτοιμάσθη τὸ πρῶτον ἐπὶ ὑπουργίας τοῦ νῦν ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Ἀλλὰ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐγένετο ἀφοῦ διεγράφη τὸ ἄρθρον 85 ἀποτέλεσμα τοῦ ὁποίου ἦτο νὰ γίνῃ ἀδύνατος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔλεγεν ὅτι τὸ Κράτος θὰ δώσῃ τὰ πρῶτα χρήματα.

§123Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπέρασαν ἀπὸ τότε δύο χρόνια, ἐπέρασαν χίλια δυό νομοσχέδια· δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διορθωθῇ αὐτὴ ἡ ἔλλειψις; Κύριε ὑπουργὲ διαφωνοῦμεν τρομερά. Ἡ δαπάνη ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐμελέτησα, εἶναι ζήτημα μιᾶς προκαταβολῆς ἀπὸ 2– 2½ ἑκατομ. καὶ τίποτα πάρα πάνω, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, ἀρκεῖ νὰ δώσετε εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν ὅλας τὰς ὑπηρεσίας αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν εἰς τὸ κέντρον καὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν. Ἄς εἶναι, εἶναι περιττὸν νὰ ὑπάγωμεν πάρα πέρα· εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ Κυβερνητικὴ ὑπόσχεσις δὲν ἐτηρήθη, καίτοι ἀπετέλη τμῆμα τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος, ἐνῷ ἔκαμε τόσας δαπάνας δι’ ἄλλα πράγματα τὰ ὁποῖα δὲν ἀπετέλουν τμῆμα τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Ἀλλὰ ἡ ἀδυναμία ἡ Κυβερνητικὴ δὲν παρουσιάζεται μόνον ἐδῶ ὡς καὶ χθὲς ἐτόνισα. Εἰς τὸ πρόγραμμα τὸ Κυβερνητικὸν ὑπῆρχεν ἡ ὑπόσχεσις περὶ διωγμοῦ τῆς ἀπεργίας τοῦ λόκ–ἄουτ καὶ εἴδομεν τὶ συνέβει πρὸ ἡμερῶν......... Ἀπὸ τὴν ἀδυναμίαν αὐτὴν τῆς Κυβερνήσεως παρελείφθη τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος. Διότι οὐδὲν κύριοι, μέρος τοῦ Κυβερνητικοῦ προγράμματος ἐπετελέσθη, καίτοι παρῆλθον σχεδὸν 3 ἔτη. Ἀλλὰ κύριοι ὀφείλω νὰ ὑποστηρίξω καὶ τοῦτο: εἰς τὴν αὐτὴν ἀδυναμίαν ὀφείλεται καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Κυβέρνησις διεχειρίσθη πάντοτε, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνέσκηψαν σπουδαῖα ζητήματα ὅτι ἀπῃτεῖτο δύναμις καὶ θέλησις Κυβερνητικὴ ἔτυχεν τῆς οἰκτροτέρας διαχειρίσεως. Εἶχον τὴν τιμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ὁμιλήσω εἰς τὸ περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ 2 ἔτη ἀφήνοντο νὰ παρουσιάζουν τὸ Κράτος ἡμῶν ὡς Κράτος τεῖνον πρὸς τὴν ἀποσύνθεσιν καὶ τὴν αὐτοδιάλυσιν. Καὶ περιωρίζετο ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀπειλὰς χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι διὰ τῶν ἀπειλῶν μειώνεται τὸ κῦρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ ἀπειλὴ ἐὰν δὲν ἐπακολουθῇ ἐκτέλεσις, εἶναι γνώρισμα τῶν δειλῶν. Ὅταν ἠθέλησε νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος δὲν ἔδωσεν τὴν λύσιν τὴν ἐνδεδειγμένην, ἀλλὰ ἔδωσε τοιαῦτα δικαιώματα εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ὥστε θὰ ἔχωμεν πολὺ γρήγορα κατάστασιν ὁμοίαν ἐκείνης τὴν ὁποίαν εἴχομεν, ἂν μὴ χειροτέραν. Διότι αὐτὸ στηρίζεται καί εἰς τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἡ αὐτὴ Κυβέρνησις κυρίως ἔχει καὶ ἀπειρίαν ἄλλων ἀδυναμιῶν. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτῆς ἐγένοντο συλλαλητήρια ἔνοπλα καὶ ἐν Μακεδονίᾳ καὶ ἐν Κρήτῃ.

§124Γ. ΚΑΤΕΧΑΚΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν Κρήτῃ, κ. Πρόεδρε μπορῶ νὰ σᾶς βεβαιώσω, πλὴν μιᾶς ἀποπείρας στάσεως τήν ὁποίαν ἔκαμεν εἷς ἰατρὸς μὲ δέκα πέντε ἀνθρώπους, καὶ ἡ ὁποία κατεστάλη ἐντὸς ὡρῶν, πλὴν αὐτοῦ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ εἴπητε τὶ ἄλλο ἔγινε;

§125Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μὴ τήν λέγετε στάσιν, ἦτο ἑνὸς παράφρονος.

§126Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ περίπτωσις τὴν ὁποίαν λέγω ἐγὼ εἶναι μία περίπτωσις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεστάλησαν 10 ἑκατ. πρὸς ἱκανοποίησιν ὑποβληθεισῶν ἀξιώσεων.

§127Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε σᾶς παρακαλῶ;

§128Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἴσως θὰ πρόκειται πρὸ 4 ἢ 5 ἐτῶν, διότι εἰς τὸν νομόν Χανίων τοὐλάχιστον δὲν ἔγινε τέτοιο πρᾶγμα.

§129Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐστάλησαν τὰ 10 ἑκατομ. αὐτὰ ὀλίγον πρὶν ἱδρυθῇ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Τοιαῦται κύριοι, ἐκδηλώσεις καὶ τοιαῦτα συλλαλητήρια ἐγένοντο καὶ ἐπὶ τῶν Κυβερνήσεων τῶν ἀνισχύρων.

§130Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Εἶναι Μασσονία ὁ Βενιζελισμός· οὐδέποτε ἔγινε ἐπανάστασις.

§131Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπὶ οἰκουμενικῆς, κύριοι, Κυβερνήσεως ἔγινε συλλαλητήριον τῶν ἐπαγγελματιῶν ἐν Ἀθήναις. Τὸ συλλαλητήριον αὐτὸ κατεπνίγη διότι συνήντησε τὸν Κυβερνητικὸν γρόνθον καὶ κατεπνίγη ἄνευ οὐδεμιᾶς ἱκανοποιήσεως τῶν ἀξιώσεων τῶν ἐπαναστατησάντων τότε ἐπαγγελματιῶν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἶχεν ἐκτιμήσει, καὶ δικαίως, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταρρακοῦται ἡ ἔννοια τοῦ Κράτους ἡ ὁποία καταρρακουμένη καὶ αἷμα θὰ χύσῃ ἐν ἀνάγκῃ. Ἄρχισε, λέγω, ἡ ἀδυναμία ἡ Κυβερνητικὴ εἰς πλεῖστα ὅσα σημεῖα, διότι κατ’ ἐμέ ἀδυναμίαν Κυβερνητικὴν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὅταν κατόπιν τῆς καταστολῆς τοῦ στρατιωτικοῦ κινήματος, ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐπροβίβαζε τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς. Πιθανὸν νὰ ἦτο δίκαιον τὸ μέτρον ἀλλὰ ἡ σπουδὴ μὲ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπεσχέθη δὲν ἀπέδειξε δύναμιν Κυβερνητικήν. Παρόμοια μέτρα εἶχεν λάβει καὶ ἡ προκάτοχος ἀνήσυχος Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ προβῇ εἰς ἀνάλογον ὑπόσχεσιν καὶ χωρὶς νὰ ἐπακολουθήσουν αἱ ἐπισκέψεις εἰς τὸν στρατὸν αἱ ὁποῖαι δὲν ὑπῆρξαν ἐνισχυτικαὶ τοῦ κύρους τοῦ Κράτους. Βεβαίως κύριοι δικαιοῦμαι ἔχων ὅλα αὐτὰ ὑπ’ ὄψει, νὰ εἴπω ὅτι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἀσφαλῶς δὲν ἐπέδειξε τὴν ψυχικὴν δύναμιν καὶ δὲν ἀντιμετώπισε τὰς περιστάσεις ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐνεφανίσθησαν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της, καὶ μὲ τὴν δύναμιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἠξίου ὁ λαὸς ὅταν τῆς ἔδιδε μέγαν ἀριθμὸν βουλευτῶν, μέγαν ἀριθμὸν γερουσιαστῶν. Ἀλλά, κύριοι βουλευταὶ ἐπικρίνων τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὴν γενικῶς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐφαρμοσθεῖσαν οἰκονομικὴν πολιτικήν, μοιραίως συνέκρινα τὸν συζητούμενον προϋπολογισμὸν καὶ τοὺς πρὸ αὐτοῦ, μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–1928, τὸν ὁποῖον ὡς βασικὸν ἐχαρακτήρισα διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀπεδείχθη τοὐλάχιστον κατὰ τὴν εὐφάνταστον πεποίθησίν μου, ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐζημιώθησαν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ ἡ καθ’ ὅλου οἰκονομία τῆς χώρας. Καὶ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ὀδυνηρῶν τὰ ὁποῖα ἐπέρχονται ὡς ἐπακολουθήματα τῆς ἀστοχίας αὐτῆς, εἶναι ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ ἀπὸ τοῦ 1928 καὶ τοῦ 1929–1930 καὶ μέχρι σήμερον καταλήγουν εἰς ἔλλειμμα. Τὴν ἄποψιν ταύτην, κ. βουλευταί, ὑπεστήριξα πέρυσιν ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Εἰς ὅσα εἶπα τότε ἐμμένω πάντοτε. Εἶναι φανερὸν κ. βουλευταὶ ὅτι ὁμιλοῦντες περὶ ἐλλειμμάτων δὲν ἐπηρεαζόμεθα ἐκ τῆς ταμιακῆς ἡμῶν καταστάσεως διότι ἡ κατάστασις αὕτη λόγῳ τῶν δανείων καὶ τῶν περισσευμάτων παρελθουσῶν χρήσεων διατηρεῖται ἀναμφισβητήτως ἱκανοποιητική. Ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ ἐλλειμμάτων ὁμιλῶμεν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων εἰς τὰ ὁποῖα καταλήγει ἡ διαχείρισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ὁποία κάθε ἄλλο παρὰ ἱκανοποιητικὴ εἶναι καὶ ἡ ὁποία ἀσφαλῶς εἶναι ἐλλειμματική. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ προκύψῃ ἐπακριβῶς τοῦτο, θὰ ἐπιτευχθῇ μόνον διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ὅταν ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου γίνῃ ὁ ἀπολογισμός, τότε θὰ λυθῇ πᾶσα ἀμφισβήτησις.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πιστεύετε ὅτι τὸ 1927–28 ἄφησε περίσσεμμα; Ἔγινεν ἀπολογισμός; Πῶς τὸ πιστεύετε τότε;

§133Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὴ νομίζετε ὅτι μοῦ κάμετε καμμίαν ἐρώτησιν ἀξιόλογον. Ἐγὼ ὁμιλῶ καὶ δικαιολογῶ τὰς προβλέψεις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα ἔχω. Λέγω δὲ, ὅτι αἱ προβλέψεις τοῦ 1927–1928 ἔγιναν κατὰ προσέγγισιν.

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ σᾶς ἐβεβαίωσα περὶ τοῦ περισσεύματος τοῦ 1927–1928.

§135Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔχει περίσσευμα καὶ τὸ 1928– 1929. Τὰ ἐλλείμματα ἀρχίζουν καὶ ὁ προϋπολογισμὸς πηγαίνει ἄσχημα ἀπὸ τοῦ 1929–30.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς πιστεύετε ὅτι μόνον ὅταν ἔλθουν οἱ ἀπολογισμοὶ νὰ ψηφισθοῦν τότε μόνον θὰ βεβαιωθοῦν αὐτά.

§137Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι, ἐγὼ εἶπον τὴν λέξιν ἐπακριβῶς, εἶπον δηλαδὴ ὅτι δὲν ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖά σας — καὶ θὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔκαμα διὰ νὰ τὰ ἔχω—δὲν ἔχω ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ νὰ σᾶς εἴπω μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ δὲν πιστεύετε εἰς τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους σᾶς δίδει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον διὰ τὰ ἔτη 1929–30, 1930–31.

§139Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πιστεύω βεβαίως, διότι ἐπ’ αὐτῶν στηρίζω τοὺς ἀριθμούς μου. Δι’ αὐτὸ λέγω λοιπὸν ἀκριβῶς, διὰ νὰ ἔχω πλήρη τὰ στοιχεῖα, ὅτι εἶχον ὑποβάλει ἐγκαίρως μίαν ἀναφορὰν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὸ ὁποῖον παρεκάλεσα νὰ μοῦ καταθέσῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκ τῶν ὁποίων νὰ ἐμφαίνωνται ἀναλυτικῶς κατὰ κεφάλαια καὶ παραγράφους τὰ γινόμενα ἔξοδα χρήσεως 1929–30. Ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου αὐτοῦ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, μὲ ὅλην τὴν εὐγένειαν ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοῦ τοὺς εὐπρεπεστάτους, μοῦ ἀπήντησεν ὅτι δὲν ἦτο εὔκολον καὶ αὐτὸ θὰ ἐσήμαινεν ἕναν ὁλόκληρον ἀπολογισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον θὰ χρειάζετο συνεργεῖον ὁλόκληρον. Ἀπεδέχθην ὡς ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν ταύτην, καὶ εἶμαι ἑπομένως ὑποχρεωμένος νὰ στηρίζω τοὺς ἰσχυρισμούς μου ἐπὶ τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα εἶχον, δηλαδὴ ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν δὲν ἀπατῶμαι, σᾶς διεμήνυσα νὰ λάβετε τὴν καλωσύνην νὰ σᾶς ἐξηγήσω μαζὶ μὲ τὴν ἀπάντησιν ποὺ σᾶς ἔδωσαν, ὅτι δὲν μποροῦν νὰ σᾶς δώσουν αὐτὰ ποὺ θέλετε, διότι ἀπαιτεῖται ὁλόκληρος χρόνος. Προσέθηκα δὲ κατ’ ἐντολήν μου, «νὰ ἐρωτηθῇ ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ποίας πληροφορίας θέλει» καὶ σεῖς δὲν μᾶς ἐζητήσατε τίποτε.

§141Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι, διότι δὲν εἶχον καμμίαν ἀμφιβολίαν· διότι ἄν εἶχα καμμίαν ἀμφιβολίαν θὰ ἔκανα χρῆσιν τῆς εὐγενοῦς προσφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων.

§142ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ....

§143Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐμφυλοχωρήσῃ τίποτε διότι παρ’ ὅλας τὰς ἀντιθέσεις τὰς ὁποίας ἔχω μαζί σας, κύριε ὑπουργὲ σᾶς ἀναγνωρίζω πολλά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι τρομερὰ εὐφυὴς καὶ ξέρει τὴ δουλιά του καλά. Ἐστηρίχθην λοιπὸν κύριοι, ἐπὶ τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα εἶχον καὶ ὑπεστήριξα τέσσαρας ὁλοκλήρους μῆνας πρὶν λήξῃ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος καὶ ἑπομένως ὀκτὼ ὁλοκλήρους μῆνας πρὶν λήξῃ ἡ χρῆσις, ὑπεστήριξα ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων συλλογισμῶν ἐπ’ τῶν ὁποίων οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ ὑπουργικοὶ ἐστηρίχθησαν, ὑπεστήριξα ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος τείνει εἰς ἔλλειμμα τό ὁποῖον θὰ ἠδύνατο—εἶπα τότε—νὰ φθάσῃ ἴσως τὰ 1.000 ἑκατ. Εἶπα ὅτι ἠδύνατο νὰ φθάσῃ τὰ 1.000 ἑκατομ. ἐὰν ἐγκαίρως δὲν ἐλαμβάνοντο μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύναντο περιορίσουν τὸ κακόν. Ταῦτα εἰπών, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου ἀναγκαστικῶς μοιραίως καὶ ἀπολύτως μόνον τὰ κονδύλια τὰ ὁποῖα ἀνεγράφοντο εἰς τὸν ἐπίσημον προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἄλλα ἔσοδα. Δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἔχω ἔσοδα ἄλλα ὑπ’ ὄψιν μου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζω τὶ ἄλλας εἰσπράξεις ἀνέμενεν τὸ δημόσιον. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ στηρίξω τὰς προβλέψεις μου εἰς τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἀνέγραφεν ὁ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθεὶς καὶ ἐγκριθεὶς προϋπολογισμός.

§144Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖον μῆνα ἔγινεν ἡ συζήτησις;

§145Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τέλη Μαρτίου.

§146Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τέλη Μαρτίου. Ἀλλὰ ἔχω τὰς προβλέψεις μου κάμει ἐγὼ τὸν Δεκέμβιον, ἔχων ὑπ’ ὄψιν μου τὴν κατάστασιν τοῦ Νοεμβρίου. Δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι τὰς ἔκανα 4 μῆνας πρὶν λήξῃ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος...

§147Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατὶ δὲν ἐπαίρνατε τὸν Φεβρουάριον;

§148Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διότι δὲν εἴχαμεν τὸν Φεβρουάριον. Διότι ὅταν ἐκάναμεν ἀρχικῶς τὴν συζήτησιν, ἔκανα τὰς προβλέψεις μου περὶ αὐτῶν ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν τοῦ Νοεμβρίου. Ὅταν ἔκανα τὰς προβλέψεις μου ταύτας ἐστηρίχθην μόνον εἰς τὸ ὅτι τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ τετραμήνου τῆς παρατάσεως τῆς χρήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἀνώτερα τῶν 250 ἑκατομμυρίων, τοῦτο δὲ ὅτι δὲν θὰ ἀνεγράφοντο ἄλλα ἔσοδα πλὴν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέγραφεν ὁ προϋπολογισμὸς τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπα, καὶ ἀνθρωπίνως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προΐδῃ. Ὡς πρὸς τὴν τοιαύτην προϋπόθεσιν, διὰ νὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ τετράμηνος παράτασις δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ φέρῃ περισσότερα ἀπὸ τὰ 250 ἑκατ., ἐστηρίχθην εἰς προηγουμένας παρατάσεις καὶ εἰς ἀντίστοιχα τετράμηνα προηγουμένων χρήσεων. Καὶ πραγματικῶς κατὰ τὴν τετράμηνον παράτασιν 28–29 εἰσεπράχθησαν ποσὰ (ἀναγινώσκει). Ἐὰν δικαιολογοῦμαι εἰς τὰς πρώτας μου προβλέψεις, κατὰ μείζονα λόγον δικαιολογοῦμαι εἰς τὰς δευτέρας, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ἔσοδα μὴ ἀναγραφόμενα εἰς τὸν κυρωθέντα προϋπολογισμόν. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν κατ’ ἐμὲ οὔτε ἐκ τοῦ συντάγματος νὰ γίνεται τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ ἀνθρωπίνως τὰ νὰ γνωρίζω, καὶ ἐὰν ἀκόμη τὸ σύνταγμα αὐτὸ ἐπέτρεπεν τὴν ἀναγραφὴν ταύτην, καθ’ ὅσον ὁ κ. ὑπουργὸς ἐστηρίχθη εἰς τὸ ὅτι εἶχε νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ πιστεύω ὅτι ἡ ἐξουσιοδότησις αὐτὴ ἀντίκειται εἰς τὸ σύνταγμα καί ὡρισμένως εἰς τὸ ἄρθρον 52 τοῦ συντάγματος. Ὅλα τὰ ἔσοδα καὶ ἔξοδα ἀναγράφονται εἰς τὸν ἐτήσιον προϋπολογισμὸν ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἡ ἑρμηνία εἶναι παγία. Καὶ οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ ξένοι συμφωνοῦν εἰς τὸ ὅτι οὔτε εἴσπραξις δύναται νὰ γίνῃ ὑποχρεώσεων καίτοι στηρίζεται ἐπὶ νομίμων λόγων, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐδόθη ἡ ἔγκρισις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§149Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς ὑποστηρίζετε ὅτι ἕνα νόμον φορολογικὸν ψηφισθέντα μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲν μποροῦμεν νὰ τὸν ἐφαρμόσωμεν;

§150Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν γίνεται ἔγκρισις διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Μάλιστα δὲν τὸ ὑποστηρίζω ἐγώ, ἀλλὰ τὸ ὑποστηρίζουν ὅλοι οἱ συγγραφεῖς.

§151Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑποστηρίζουν τέτοιο πρᾶγμα.

§152Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ ὁ Σαρίπολος τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, καὶ διάφοροι ξένοι, λέγουν ὅτι προκειμένου περὶ νόμου ἀπαιτεῖται καὶ ἔγκρισις διά τοῦ προϋπολογισμοῦ διδομένη.

§153Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλη εἶναι ἡ ἐτησία ἔγκρισις τῶν φόρων ἡ ὁποία ἰσχύει δι’ ἄλλας χρήσεις.

§154Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Λέγω ὄχι μόνον διὰ φόρους, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας εἰσπράξεις. Μάλιστα ὁ Σαρίπολος λέγει ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία καίτοι ἐπὶ νομίμων λόγων στηριζομένη προβαίνει εἰς εἰσπράξεις, ὑπόκειται εἰς καταδίωξιν. Ἕως ἐκεῖ φθάνει ὁ Σαρίπολος. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε κύριοι: Ὑπάρχουν ἀληθῶς ἔσοδα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, προσετέθησαν δηλαδὴ κεφάλαια καὶ ἄρθρα εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Ἀνεγράφησαν ἔσοδα τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Διότι ἀνεξαρτήτως ἐὰν ὁ νόμος εἶναι συνταγματικὸς ἢ ὄχι—ἂς δεχθῶμεν μίαν στιγμὴν τὴν συνταγματικότητα—πρέπει νὰ μοῦ ἀναγνωρίσητε τοῦτο τὸ δικαίωμα. Ὅτι καὶ ἂν ὑπῆρχον τοιαῦτα ἔσοδα καὶ ἔξοδα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου, διότι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ κάμω προβλέψεις στηριζομένας μόνον εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐρωτῶ: ὑπῆρχον; Ἀσφαλῶς ὄχι. Πρῶτον τακτικοὶ ἄμεσοι φόροι.... (ἀναγινώσκει)...

§155Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τί θὰ ἠλλοίωναν τοὺς λογαριασμούς σας αἱ ἀναγραφαὶ αὐτῶν τῶν κονδυλίων;

§156Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὰ σεῖς τὰ ὑπολογίζετε κατόπιν.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ ἀφοῦ τὰ ἀπεδώσαμεν;

§158Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὰ ἀπεδώσατε.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ ὑπολογίζομεν ὡς ἔσοδα καὶ ἔξοδα.

§160Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὸ περιέχει αὐτὸ ὁ προϋπολογισμός.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 10 ἑκατ. εἰσπράττομεν, 10 ἑκατ. ἀποδίδομεν. Ἑπομένως κατὰ τί θὰ ἠλλοίωναν....

§162Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ 300 ἑκατ. Πρόσθετος φόρος...... (ἀναγινώσκει).

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅποιος σᾶς τὸ ἔγραψεν αὐτὸ ὅτι δὲν ἀναφέρει ὁ προϋπολογισμὸς κεφάλαιον καὶ ἄρθρον προσόδων δημοσίων ὑπηρεσιῶν, εἶναι ἀγράμματος.

§164Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔκτακτοι πολεμικαὶ ἀπαιτήσεις... (ἀναγινώσκει).

§165Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἴπατε ὅτι «ἐγὼ δὲν μποροῦσα νὰ ξέρω ἔσοδα ἀπρόβλεπτα καὶ δι’ αὐτὸ δὲν τὰ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει μου» καὶ σᾶς ἀπαντῶ: Τὰ ἔσοδα αὐτὰ τὰ ὁποῖα νομίζετε ὅτι ἀλλοιώνουν τούς λογαριασμοὺς σᾶς λέγω ὅτι δέν ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ ὁ φόρος τοῦ σπορελαίου ποῦ πάει;

§167Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πίστωσις 300.000 δρχ. τοῦ σπορελαίου! Δόξα σοι ὁ Θεός. Ἀλλὰ ξέρετε τὶ θὰ εἰπῇ 300.000 τοῦ σπορελαίου; Θὰ εἰπῇ ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τοῦ σπορελαίου· διότι ἐὰν εἴχομεν τὸν φόρον σπορελαίου, θὰ εἶχα περισσότερα ἔσοδα ἀπὸ τὸ προηγούμενον.

§168Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διατί;

§169Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι μὲ τὸν δεύτερον νόμον ἐπεβάλαμεν ἀπαγορευτικὸν δασμόν, καὶ ὡς ἐκ τούτου δὲν εἴχομεν πλέον ἔσοδα ἀλλὰ τοὐναντίον εἴχομεν μείωσιν.

§170Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Συμπεριελήφθησαν καὶ 400 ἑκατ. ἔσοδα. Ἐὰν ἡ διαφορὰ ἦτο μικρὰ μπορεῖ νὰ μὴ ἐμείωνε τὰς προβλέψεις μου, ἀλλὰ τὸ ποσὸν αὐτὸ μετέβαλε αὐτὴν ταύτην τὴν βάσιν τοῦ ὅλου συλλογισμοῦ μου. Ἅμα τώρα κύριοι ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὰ 400 τόσα ἑκατ., τὰ ὁποῖα ὑπερέβησαν κάθε πρόβλεψιν διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐνέτεινεν ὅλας του τὰς δυνάμεις κατὰ τὸ τελευταῖον διάστημα διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὴν ἐπίδρασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ Κράτους καὶ προσέθεσε τὰ 400 ἑκατ. δρχ. Ἰδού, κύριοι ἔλλειμμα τὸ ὁποῖον προεῖδα.

§171Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὥστε λοιπὸν δέχεσθε ὅτι ἐκαλύφθη μὲν τὸ ἔλλειμμα ἀλλ’ ἐπεβλήθη νέα φορολογία.

§172Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δέχομαι ὅτι ἐκαλύψατε τὸ ἔλλειμμα διὰ τῶν προσόδων ἐκείνων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν προεῖδεν ὁ προϋπολογισμός.

§173Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ τὰ ἀπεδώσαμεν καὶ δὲν εἶχον καμμίαν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§174Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἔλλειμμα ὑπῆρχε καὶ κατ’ αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριξεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς καταλήγει μὲ περίσσευμα ἀνώτερο τῶν 600 ἑκατ. Εἰς τὸ περίσσευμα αὐτὸ πραγματικῶς ἡμεῖς καὶ μόνον εἴπομεν: ὅτι, «προσέξατε καλὰ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν πρόκειται νὰ δώσῃ περίσσευμα 600 ἑκατ. καί ἄνω ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ κ. ὑπουργός, ἀλλὰ πρόκειται νὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα τρομερόν». Ὁ κ. ὑπουργὸς τότε ἐδήλωσεν ὅτι βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ 600 τόσων ἑκατομμυρίων ἀλλὰ πρόκειται περὶ 200 ἑκατ. Ἐμείωσεν ἀμέσως τὸ περίσσευμα καὶ τὸ περιώρισεν εἰς 200 ἑκατομ. Ἐν συνεχείᾳ μετά τινας μήνας εἶπεν ὅτι ὄχι μόνον 200 ἑκατ. ἀλλὰ 272, ἑκατ. θὰ εἶναι τὸ συνολικὸν περίσσευμα. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει, τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, κονδύλια μὴ ἀνήκοντα εἰς τὴν χρῆσιν περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Ὑπεστήριξα, ὑπελόγισα δηλαδὴ εἰς τὰ ἔσοδα 100 ἑκατ. ἐξ ὀφειλῆς τοῦ Αὐτονόμου Σταφιδικοῦ Ὀργανισμοῦ, ὑπολογίσατε καὶ 221 ἑκατ. ἐκ τῶν Γερμανικῶν ἐπανορθώσεων καὶ 6 ἑκατ. τοῦ δανείου τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Ὑπολογίζω δηλαδὴ 287 ἑκατ. τὰ ὁποῖα δὲν εἰσεπράχθησαν οὔτε κατὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος οὔτε κατὰ τὴν τετράμηνον παράτασιν. Ἀλλὰ πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν, λέγει ὁ κ. ὑπουργός, διότι εἶναι ἀσφαλῆ. Πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν διότι εἶναι ἀσφαλῆ, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμία χρῆσις θὰ τελειώσῃ μὲ ἔλλειμμα διότι πάντοτε θὰ εἰσπράττωνται ἀπαιτήσεις. Ἡ γνώμη ἡ ἰδική μου εἶναι κύριοι βουλευταί, ὅτι διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν σημερινῶν πρέπει νὰ ὑπολογισθοῦν αὐστηρῶς αἱ εἰσπράξεις καὶ τὰ ἔσοδα μόνον τὰ ὁποῖα εἰσπράττονται κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, καὶ ἐκ τῶν βεβαιωθέντων ἐσόδων τὰ τῆς παρατάσεως τῆς τετραμήνου χρήσεως. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ νόμος 1555 εἶναι ρητός. (ἀναγινώσκει). Ἅμα ἀφαιρέσητε καὶ τὰ 272 ἑκατομμύρια, τὸ 287 περίσσευμα τοῦ κ. ὑπουργοῦ μετατρέπεται εἰς ἔλλειμμα 15.000.000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτό.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι 15.000.000 δὲν εἶναι σπουδαῖον.

§176Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θέλω νὰ μὴ λησμονήσητε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως τίποτε ἐξ ὅσων εἴπομεν τότε· διότι ἐγὼ τὰ ἐνθυμοῦμαι καλῶς. Ἀλλὰ εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ περιλαμβάνονται εἰς τὸ κεφάλαιον 33 παράγραφος 3 ἀπαιτήσεις ἀπὸ 57 ἑκατ. καὶ κάτι χιλιάδας, προκειμένου περὶ τοῦ ἐκ γραμματίων συμψηφισμοῦ. Τὸ ἔσοδον εἶναι εἰκονικόν.

§177Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖον ἔσοδον;

§178Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τοῦ ἐκ γραμματίων συμψηφισμοῦ. Τὸ ἔσοδον αὐτὸ εἶναι εἰκονικὸν καὶ γίνεται μόνον πρὸς λογιστικὴν τακτοποίησιν εἶναι μεγάλα τά ποσά τά ὁποῖα πρόκειται νά τακτοποιηθοῦν σιγά–σιγά διότι αὐταὶ αἱ διαταγαὶ ἐδόθησαν εἰς τοὺς ταμίας διότι πρόκειται περὶ ποσοῦ πληρωθέντος καὶ τακτοποιουμένου τώρα λογιστικῶς, καὶ ἑπομένως δὲ εἶναι πραγματικὸν ἀλλ’ εἰκονικόν. Ἀφοῦ ἀφαιρέσητε καὶ αὐτά τά 57.000.000, τὸ ἔλλειμμα τῶν 15.000.000 ἀνέρχεται εἰς 72. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς, ἐπὶ τῇ βάσει πάντως τῆς τακτικῆς ὅτι μία χρῆσις δὲν τελειώνει ποτέ, θέλει νά ὑπολογίζῃ καὶ ἄλλα 150.000 000 τά ὁποῖα λέγει ὅτι κατά μέσον ὅρον θά εἰσπραχθοῦν ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων· ἅμα προσθέσετε καὶ 150.000.000 κατά τὸ περίσσευμα μετατρέπεται εἰς 222.000.000.

§179Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ἀρχίζει νὰ γίνεται σοβαρὸν τὸ ποσὸν τοῦ ἐλλείμματος.

§180Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Καὶ ὁ Σιμόπουλος ὡμίλει διαρκῶς καὶ ἔλεγεν ὅτι ἔχομεν περισσεύματα καὶ ὁ Τρικούπης ἦλθεν καὶ διεπίστωσεν ἔλλειμμα καὶ ἐπῆλθεν ἡ πτώχευσις.

§181Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ εἴπω εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὅτι τὰ 222.000.000 δὲν περιλαμβάνουν τὰς ἀντισυνταγματικὰς αὐτὰς προσθήκας τὰς ὁποίας εἶπον, διότι τότε θὰ ἐγένοντο 650.000.000 εἰς τὰ ὁποῖα ἐὰν προσθέσωμεν καὶ τὰ ἀπροσδόκητα 400.000.000, φθάνομεν εἰς τὰ 100.000.000, δηλαδὴ δικαιολογοῦν τὰς προβλέψεις τὰς ὁποίας ἔκαμα πρό 8 μηνῶν. Ἀλλὰ τὰ ἀφήνω κατὰ μέρος αὐτὰ καὶ ὑπολογίζω 222.000.000, καὶ ὑπενθυμίζω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὅταν ἐτελείωσα τὴν συζήτησίν μου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους πέρυσιν, ὅτε ἐκάθισα εἰς τὴν θέσιν μου, προεκλήθην ρητῶς—καὶ προκύπτει ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τὰ ὁποῖα ἔχω ἐδῶ — ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ τοῦ καθορίσω συγκεκριμένως ἐὰν ἐμμένω εἰς τὰς προβλέψεις μου περὶ ἐλλειμμάτων. Τότε τοῦ εἶπον ἐγώ, ὅτι ἐκ τῶν προσωρινῶν καταστάσεων αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν, ἀπὸ τὴν ἐποχὴν ποῦ ἔκαμα τὰς προβλέψεις μέχρι τῆς ἡμέρας ποῦ συνεζητεῖτο, καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι τὸ ἔλλειμμα βεβαίως ἐμειώθη σημαντικῶς. Πόσον λέγει ὁ κ. ὑπουργός; Μὴ ζητεῖτε νὰ σᾶς εἴπω πόσον ἀκριβῶς, πάντως ὑπερέβαινεν τὰ 200.000.000, δηλαδὴ ὑπῆρχεν ὡς ἔλλειμμα τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ὡς περίσσευμα ὑπεστήριξεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§182Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς εἶπον πέρυσι, ὅτι πῶς ὑποστηρίζετε ὡς ἔλλειμμα, ὅ,τι ἐγὼ ὑποστηρίζω ὡς περίσσευμα.

§183Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ αἱ προβλέψεις μου ἐπέτυχον. Ὑπεστήριξα 200.000.000 ἔλλειμμα καὶ εἶναι 222.000.000. Αὐτὴ εἶναι ἡ τύχη τῶν προβλέψεών μου. Ἄς ἐξετάσωμεν καὶ τὴν τύχην τῶν προβλέψεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ὁ κ. ὑπουργὸς προεῖδεν, ἔχων φυσικὰ εἰς τὰς χεῖρας του πολὺ περισσότερα στοιχεῖα ἀπὸ ἐμέ, προεῖδεν περίσσευμα 600.000.000 καὶ πλέον. Τὸ κατεβίβασεν εἰς τὰ 200.000.000, καὶ τὸ ἀνεβίβασεν εἰς τὰ 272.000.000 κατόπιν. Καὶ ὅμως τὶ προκύπτει ἐκ τῶν ἰδίων ἀριθμῶν, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα καὶ ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν 222.000.000. Δὲν εἶναι δυνατόν, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ὑπελόγισεν ὁ κ. ὑπουργός, δὲν εἶναι δυνατὸν ὅταν γίνεται μία πρόβλεψις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, νὰ ὑπολογισθοῦν ἀπὸ τοῦδε πόσα πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν εἰς τὸ οἰκονομικὸν ἔτος, καὶ πόσα κατὰ τὴν 4μηνον παράτασιν, καὶ πόσα θὰ εἰσπράτωνται ἐδῶ καὶ 10–15 χρόνια, ἀρκεῖ νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰ ποσὰ τὰ βεβαιωθέντα κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Τοιοῦτον ὑπολογισμὸν εἶναι ἀδύνατον νὰ κάμῃ ἄνθρωπος λογικός, διότι καὶ ἂν εἶναι ἀληθὲς ὅτι καλῶς τά ὑπολογίζει, ἐγὼ νομίζω ὅτι κακῶς τὰ ὑπολογίζει, διότι εἶναι ἐκτὸς τοῦ οἰκονομικοῦ ἔτους, ἐκτὸς τῆς τετραμήνου παρατάσεως, ἀλλὰ λέγω ὅτι καὶ ἂν τὰ ὑπολογίζει καλῶς ἢ κακῶς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ ὅτι δύναται νὰ ὑπολογίσῃ τὶ μπορεῖ νὰ ἀποδώσουν τά κάθε κονδύλια μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν, διότι τόσα χρόνια χρειάζεσθε διά νά μπορέσετε νά δώσετε τὸν ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως ἐκείνης. Διότι σήμερον δὲν ἔχομεν ἀκόμη τίποτε βεβαιωμένον εἰς τὰς εἰσπράξεις αὐτάς, δὲν ἔχομεν τίποτε βεβαιωμένον ἐὰν θά πραγματοποιηθοῦν αἱ εἰσπράξεις αὐταί.

§184Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τόσην διάστασιν γνωμῶν, ἐὰν ὅμως ὑπάρχει τὶ διὰ τὸ ὁποῖον καυχῶμαι εἶναι ἡ σαφήνεια εἰς τὰς προβλέψεις μου. Εἶπον ὅτι προβλέπω ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῆς χρήσεως τοῦ 1929–30 τόσας εἰσπράξεις, τόσα ὑπελόγισα ὅτι θὰ εἰσπράξω ἐκ τῆς χρήσεως, τόσα ἐκ τῆς τετραμήνου παρατάσεως. Ποῦ ἐστηρίζοντο ὅλαι αὐταὶ αἱ προβλέψεις; Ἐστηρίζοντο ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν παρελθόντων ἐτῶν, ἐπὶ τῆς παρελθούσης χρήσεως τῆς τετραμήνου παρατάσεως καὶ λέγω, ὅτι μετὰ τὴν τετράμηνον προθεσμίαν θὰ εἰσπράξω τόσα ἐξ ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων. Ἀναμφισβητήτως ἀποδεικνύεται ὅτι αἱ προβλέψεις μου ἐπαλήθευσαν διότι εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1928– 30 ὑπελόγισα π. χ. 150 ἑκατομ. καὶ 180 ἑκατομ. εἰσέπραξα ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν ὑπολοίπων. Δὲν μπορεῖτε λοιπὸν νὰ λέγετε ὅτι δὲν ἔχετε τὰ δεδομένα διὰ νὰ κάμετε τὰς προβλέψεις σας.

§185Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι τὰ ὑπολογισθέντα εἰς τὴν χρῆσιν αὐτὴν κατὰ τὸ σύστημα τὸ λογιστικόν, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος ὁ εἰδικὸς μᾶς δέχεται εἶναι ὅτι μόνον τοῦ τετραμήνου τὰς προβλέψεις δύνασθε νὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει σας, ὄχι πέραν τούτου.

§186Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ σύστημα ἔχει τὴν ἑξῆς βάσιν: εἰς τὴν χρῆσιν ἀνήκουσιν ὄχι μόνον τὰ εἰσπραχθέντα ἐντὸς τοῦ δωδεκαμήνου, ὄχι μόνον τά εἰσπραχθέντα ἀπὸ τάς τετραμήνους παρατάσεις, ἀλλά καὶ τά εἰσπραχθέντα ἐκ τῶν ἐνεργητικῶν καὶ παθητικῶν ὑπολοίπων. Αὐτὰ ἰσχύουν παρ’ ἡμῖν.

§187Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὁ νόμος 1555;

§188Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ τὸ 1919, πρὸ 13 ἐτῶν, κ. ἀρχηγὲ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, κρατεῖ ἄλλο σύστημα λογιστικὸν καὶ ἔρχεσθε σήμερον καὶ ὁμιλεῖτε ἐπὶ συστήματος καταργηθέντος πρὸ 13 ὁλοκλήρων ἐτῶν. Ἔχει δὲ καὶ ἀρετάς τὸ νέον σύστημα διότι εἰς κάθε χρῆσιν ὑπολογίζονται μέχρι λεπτοῦ καὶ τά βάρη καὶ αἱ εἰσφοραί, καὶ δὲν μπορεῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κανεὶς προϋπολογισμὸς νά διασπάσῃ τὸ ἔλλειμμά του.

§189Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πάντοτε ὑπῆρχε σύγχισις τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἐσόδων. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἦτο δύσκολος ὁ ἔλεγχος.

§190Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ σύστημα αὐτὸ ἐὰν ἔχῃ ἀρετὰς θὰ ἔχῃ καὶ αὐτήν: ὅτι θὰ δύναται ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπ’ ἄπειρον ν’ ἀποφεύγῃ κάθε λογοδοσίαν διότι θὰ ἀνέμενε νὰ εἰσπράξῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται ποτὲ νὰ εἰσπράξῃ. Ἐξετάζων ὁ κ. ὑπουργὸς τὴν τρέχουσαν χρῆσιν, παρατηρεῖ ὅτι κατὰ ταύτην σημειοῦται μείωσις κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοὐλάχιστον τῶν ἐμμέσων φόρων, καὶ—μᾶλλον συγκεκριμένως, τῶν δασμῶν ἐκ τῶν φόρων καταναλώσεως οἰνοπνεύματος καὶ καπνοῦ καὶ αὔξησις τῶν ἀμέσων φόρων. Εἶναι αὐτό, κύριοι βουλευταί, τό τρομακτικώτερον φαινόμενον τὸ ὁποῖον ἀποκαλύπτει τις λαμβάνων ὑπ’ ὄψει τὴν πληροφορίαν ταύτην. Μείωσις ἐπὶ τῶν ἀμμέσων φόρων ἀποδεικνύει τρανώτατα τὴν εἰς πάντας πλέον γενομένην καταληπτικὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐμειώθη ἡ καταναλωτική, ἡ ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἡ ὁποία ἐμειώθη κυρίως ἐκ τῆς βαρυτάτης φορολογίας τὴν ὁποίαν ἐπιμένει ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις νὰ εἰσπράττῃ τὸ Κράτος. Τοιαύτην κατάστασιν, κύριοι, προφανοῦς μειώσεως τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ περιέμεινεν ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ προσπαθεῖ διὰ τοῦ στραγγαλίσματος τοῦ τε Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τῶν πηγῶν τῆς παραγωγῆς, τῆς πηγῆς δηλαδὴ τῶν ἀμέσων φόρων, ν’ ἀναπληρώσῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὁ δημόσιος προϋπολογισμὸς χάνει ἐκ τοῦ ὅτι ἡ δύναμις ἡ καταναλωτικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ἐμειώθη σημαντικῶς. Μὲ ἄλλα λόγια λέγει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ λέγει τὸ Κράτος: «δὲν δύναμαι βεβαίως νὰ ἐξαναγκάσω τοὺς Ἕλληνας πολίτας νὰ τρώγουν ὅσο ψωμὶ ἢ ὅσα ὄσπρια, ἢ ὅση ζάχαρι τοὺς χρειάζεται διὰ νὰ διατρέφωνται καλά, οὔτε ν’ ἀγοράζουν ὅσο πετρέλαιον τοὺς χρειάζεται διὰ νὰ φωτίζωνται, οὔτε νὰ προμηθεύωνται ὅσο γάλα τοὺς χρειάζεται διὰ νὰ τρέφουν τὰ παιδιά τους, καί ἐπειδὴ δὲν δύναμαι νὰ τοὺς ὑποχρεώσω, προσπαθῶ διὰ τοῦ χωροφύλακος νὰ εἰσπράξω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λείπει καὶ ζητῶ ὁλόκληρον τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος, καὶ ἂς μὴ κερδίζῃ ὁ ἐπαγγελματίας ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του λόγῳ τῆς κρίσεως. Ὁλόκληρον τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἂς ἔχῃ ὁ φορολογούμενος καθυστερήσεις ἐνοικίων λόγῳ τῆς κρίσεως, ὁλόκληρον τὸν φόρων τῶν γαιῶν, καὶ ἄς μὴ πωλῇ τὰ προϊόντα του ὅπως χρειάζεται.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸν φόρον αὐτὸν τὸν ἐχαρίσαμεν.

§192Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι τῆς παραγωγῆς αὐτός. Ἐννοῶ ὅταν μισθώνωνται αἱ γαῖαι.

§193Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν ἠλαττώσαμεν καὶ αὐτόν.

§194Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς λέγω τὶ γίνεται: ὅτι διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς, δηλαδὴ τοῦ στραγγαλίσματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, προσπαθῆτε ν’ ἀναπληρώσητε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ζημιοῦται ὁ προϋπολογισμὸς ἐκ τῆς μειώσεως τῶν ἐμμέσων φόρων, ὀφειλομένης ὡς εἶπον, εἰς τὴν μείωσιν τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τοῦ λαοῦ. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: πῶς εἶναι δυνατὸν καὶ ποῦ νομίζετε ὅτι μπορεῖ νὰ προχωρήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις; Τὸ στραγγάλισμα αὐτὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ θὰ φέρῃ μεγαλειτέραν μείωσιν τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως μοιραίως καὶ τότε θὰ ἔχωμεν μεγαλειτέραν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἡ ὁποία δὲν ἠμπορεῖ διαρκῶς ν’ ἀναπληροῦται δι’ ἀποστραγγαλίσματος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τῶν πηγῶν τῆς παραγωγῆς. Ἐκεῖ ἄγει ἡ πολιτικὴ τῆς βαρείας φορολογίας! ὅταν ὑπάρχει κρίσις οἰκονομικὴ, τὴν ὁποίαν, ὅπως χθὲς ἐτόνισα ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἔβλεπον, καὶ μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε νὰ βλέπῃ. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας, κύριοι βουλευταί, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν ἀπάντησιν εἰς τὴν πρώτην παρατήρησιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ, προκειμένου νὰ κάμωμεν προβλέψεις πάντοτε πιθανὰς διὰ νὰ ἴδωμεν, οὐχὶ ἀπὸ τοῦδε νὰ ὁρίσωμεν ἐπακριβῶς, τὶ ἔλλειμμα ἢ τὶ περίσσευμα, διὰ νὰ ἴδωμεν κυρίως ποία εἶναι ἡ τάσις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ποῦ πάει νὰ καταλήξῃ ὁ προϋπολογισμὸς: εἰς περίσσευμα ἢ εἰς ἔλλειμμα; Πρὶν κάμω προβλέψεις τινὰς ὀφείλω ν’ ἀναφέρω ὅτι καὶ εἰς τὸ 9μηνον αὐτὸ τὸ πρῶτον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ κρίνω, παρενεβλήθησαν ἀντισυνταγματικῶς κατὰ τὴν γνώμην μου 303 ἑκατομ., δηλαδὴ ἔσοδα τὰ ὁποῖα δὲν προεβλέποντο ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις ταύτας παρατηρῶ ὅτι τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τοῦ πρώτου 9μήνου τῆς τρεχούσης χρήσεως ἀνῆλθε, χωρὶς νὰ συμπεριληφθῶσιν αὐτά, εἰς 7095 ἑκατομ. ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι 24 ἑκατομ. ἅτινα προέρχονται ἐκ τῶν ἐντόκων γραμματίων καὶ 5 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ γραμματίων συμψηφισμένων τὰ ὁποῖα ἀνάγονται ὅπως εἶπον εἰς τὰ 57 ἑκατομ. Ἑπομένως ἀπομένουσιν ἔσοδα 7066 ἑκατ. Κύριοι ἂν ἔλθωμεν λεπτομερέστερον εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς πρώτης κατηγορίας, παρατηροῦμεν ὅτι: (ἀναγινώσκει). Ὡς πρὸς τὰ τακτικὰ ἔσοδα τῆς δευτέρας κατηγορίας. (ἀναγινώσκει). Ἂν ἐξετάσωμεν τὰ ἔκτακτα ἔσοδα τῆς πρώτης κατηγορίας θὰ σημειώσωμεν. (ἀναγινώσκει). Ἤδη ἂς ἐξετάσωμεν τὰ ἔκτακτα ἔσοδα τῆς δευτέρας κατηγορίας. (ἀναγινώσκει). «Ἔλλειμμα 135.000.000». Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο βεβαίως εἶναι πιθανὸν νὰ δύναται νὰ μειωθῇ ἂν κατὰ τὸ ὑπολειπόμενον διάστημα ἔχομεν ἱκανοποιητικωτέρας εἰσπράξεις ἀπὸ ὅσας ὑπολογίζομεν, ἢ δύναται ν’ αὐξηθῇ ἂν ἔχομεν μικροτέρας. Δύναται νὰ μειωθῇ καὶ διὰ τῆς ἀντισυνταγματικῆς ἀναγραφῆς ἄλλων κονδυλίων ἢ δύναται νὰ μειωθῇ καὶ διὰ τῆς ἀναβολῆς τῶν πληρωμῶν. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο θὰ ὑπάρξῃ παρ’ ὅλην τὴν ἀντισυνταγματικὴν ἀναγραφὴν 302.000.000 ὁπότε τὸ ἔλλειμμα θὰ φθάσῃ εἰς 437.000.000. Πρέπει δὲ νὰ σημειωθῇ ὅτι ἡ χρῆσις 30–31 ἔχει καὶ νέας φορολογίας μεγαλυτέρας ἀπὸ τὰς φορολογικὰς μειώσεις. Ἔχει καὶ φορολογίαν 282.000.000, τὰ ὁποῖα ἂν ἤθελον προταθῆ θὰ ἀνεβίβαζον τὸ ἔλλειμμα εἰς 730.000.000. Σχετικῶς μὲ τὸν συζητούμενον προϋπολογισμὸν δηλαδὴ τοῦ 1931–32 πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι πᾶσα πρόβλεψις ἐπὶ τοῦ μεγέθους τοῦ ἐλλείμματος, ὄχι ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀσφαλής, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει πεποίθησιν εἰς τάς ἰδίας αὐτῆς προβλέψεις. Καὶ ἡ ἀβεβαιότης αὐτὴ εἶναι τὸ θλιβερώτερον σημεῖον διὰ τὸν ἐξετάζοντα καὶ ἐρευνῶντα καὶ προσπαθοῦντα νά προΐδῃ τὴν ἔκβασιν καὶ τά ἀποτελέσματα τοῦ συζητουμένου προϋπολογισμοῦ, ἀβεβαιότης ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ ἐν αὐτῇ τῇ Κυβερνήσει, καὶ ἡ ὁποία ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἑξῆς: Ἡ Κυβέρνησις διαρκῶς αὐξάνει τὸ κονδύλιον τοῦ ἀποθεματικοῦ. Αὐτὸ τὸ ἀποθεματικὸν ηὔξησεν κατὰ 141.000.000 ἀπὸ τὸν περυσινὸν προϋπολογισμὸν καὶ ἀπὸ τὸν περίφημον προϋπολογισμὸν τοῦ 1927–28 κατὰ 296.000.000. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἀπόδειξις περὶ τῆς ἀβεβαιότητος εἰς τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία Κυβέρνησις εὑρίσκεται διὰ τῶν ἰδίων αὑτῆς προβλέψεων. Ἡ ἀβεβαιότης ὑπάρχει καὶ ἐκ τοῦ ἄλλου μέτρου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὀχυρωθῇ, ἐζήτησε νὰ ἐξουδετερωθῇ ἵνα ἐν ἀνάγκῃ καὶ ἐφόσον ἡ πρόοδος τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἤθελε πάῃ καλά, νὰ ἐλαττώσῃ μέχρι 6% τὰς παροχὰς καὶ τὰς ἀποζημιώσεις ὅλων τῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου μισθοδοτουμένων ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τρίτη ἀπόδειξις, ἡ στενοχωρία τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ Κυβέρνησις δοκιμάσει καὶ εἶχεν ἀναγκασθῆ νὰ προβῇ εἰς ὑπόσχεσιν διὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἀσφαλὲς καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Διὰ τὰς ἀβεβαιότητας ταύτας ἡ Κυβέρνησις ὁπλίζεται διαρκῶς μὲ νέα δικτατορικὰ δικαιώματα μειοῦντα τὸ κῦρος τῆς Βουλῆς καὶ ἀποστεροῦντα ὅλας τὰς Συνταγματικὰς ἐκείνας ἐγγυήσεις, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Σύνταγμα ἠθέλησε καὶ προκαταβολικῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν διαχείρισιν τοῦ δημοσίου χρήματος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων νά μὴ δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις νά ἐπιβάλῃ τὴν βάσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δηλαδὴ τὴν βάσιν τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Βουλή. Ἡ Κυβέρνησις καὶ εἰς ἄλλας περιπτώσεις τοιαύτας στάσεις ἀπέδειξεν ὅταν ἐζήτησε διά χωριστῆς διατάξεως νά εἰσαγάγῃ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὅπως εἶπα, ἔσοδα μὴ προβλεφθέντα καὶ μὴ περιεχόμενα ἐν αὐτῷ. Τοιαύτας τάσεις δικτατορικὰς ἀπέδειξεν ὅταν ἐζήτησε καὶ ἐπέτυχεν ἐξουσιοδότησιν νὰ μεταβάλῃ διά διατάγματος καὶ τὴν κειμένην φορολογίαν. Τοιαύτας τάσεις δικτατορικὰς ἀπέδειξε καὶ ὅταν ἐζήτησεν ἐξουσιοδότησιν καὶ ἐπέτυχεν ἵνα δι’ ἀποφάσεων τοῦ ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρέχεται ἐλευθέρως ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα δὲ δικτατορικῶν δικαιωμάτων κινουμένη ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ καὶ τώρα νὰ αὐξήσῃ τὸ ἀποθεματικὸν μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιτυγχάνεται μεῖζον ἐλαστικότης εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§195Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ αὐτὸ δὲν μᾶς ἐπαινεῖτε τοὐλάχιστον;

§196Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν σᾶς ἐπαινῶ διότι καθῆκον ἔχετε νὰ προΐδητε καὶ νὰ σταθμίσητε ἀναλόγως τὰ πράγματα ἄνευ τοιούτων μέτρων. Ἀλλὰ ἡ ἀβεβαιότης αὐτὴ προκύπτει κυρίως καὶ ἐξ ἐκείνου τὸ ὁποῖον χθὲς ἐψηφίσαμεν, ἐκ τῆς ἐξουσιοδοτήσεως τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν τῶν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀποζημιουμένων. Ἡ περίστασις αὐτή, τὸ καθεστὼς αὐτὸ εἶναι ὀλέθριον καὶ διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους κατὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπέλθῃ ὁ πέλεκυς αὐτός, ἀλλὰ εἶναι ὀλέθριον κυρίως διὰ τοὺς Ἕλληνας πολίτας οἱ ὁποῖοι καὶ ἐὰν ἤθελον πληρώσῃ ποσὰ μεγαλύτερα ἐκείνων τὰ ὁποῖα ὀφείλουν δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν βεβαιότητα ὅτι προσερχόμενοι εἰς τὰς ἀρχὰς θὰ ἐπιτύχουν τὸ δίκαιον τῶν ἀξιώσεών των διότι οἱ ὑπάλληλοι θὰ εὑρεθοῦν πρὸ διλήμματος. Ἡ διάταξις αὐτὴ νομίζω εἶναι ἀπολύτως ἀπρεπής, τὸ νομίζω, καὶ ἐπιμένω εἰς αὐτὸ διότι οἱ ὑπάλληλοι θέλουσιν εὑρεθῇ πρὸ τοῦ διλήμματος ἄν πρέπῃ αὐτοὶ οἱ φορολογούμενοι νὰ ὑποστῶσιν τὰς συνεπείας τοῦ ἐλλείμματος. Οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ γνωρίζουν ἂν θὰ ὑποστοῦν αὐτοὶ τὰς συνεπείας τοῦ ἐλλείμματος. Δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῶσιν πολλοὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι νὰ δικαιώσωσιν τοὺς φορολογουμένους πολίτας ὅσον καὶ ἄν εἶναι τό δίκαιόν των καταφανές. Κατηγορῶ τὴν ἀρχὴν διότι ὁμολογῶ εἶναι μία ἀρχὴ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως δυσάρεστος. Ἤδη, κύριοι, ἐὰν εἰς τὸ ἀποθεματικὸν τὸ ὁποῖον δημοσίως ἐξαγγέλλεται προστεθοῦν τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εἰς ἐνδεχομένην ἀνάγκην διὰ διατάγματος καθορισθοῦν, δηλαδὴ τῆς μειώσεως τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἴδητε κύριοι ὅτι ἡ Κυβέρνησις διαχειρίζεται ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, διαχειρίζεται κατὰ ἐξουσιοδότησιν δηλαδὴ δικτατορικῶς, τὸ 9ον καὶ πλέον τοῦ ὅλου προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, καὶ ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω καὶ τώρα, ἡ στενοχωρία ἡ Κυβερνητικὴ προκύπτει ἐκ τῶν καθημερινῶς ἐπαναλαμβανομένων ὑπουργικῶν δηλώσεων ὅτι δὲν διατρέχει κίνδυνον τὸ ἰσοζύγιον διότι δὲν πρόκειται νὰ γίνουν προβιβασμοί.

§197Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ τὸ εἴδατε αὐτό;

§198Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔγιναν δηλώσεις ἐπίσημοι ὅτι δὲν ὑπάρχει φόβος.....

§199Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ τὸ διαβάσατε;

§200Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι ἀντιτάσσουν ὅσον εἶναι δυνατὸν ἄρνησιν διὰ πᾶσαν αὔξησιν δαπανῶν ἔστω καὶ ἄν αὗται προέρχονται ἐκ προαγωγῶν, σᾶς δίδω δὲ τὴν πληροφορίαν ὅτι ὑποβάλλω νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὰς ὑποχρεωτικὰς προαγωγὰς τὰς ὁποίας ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεούμεθα νὰ κάμωμεν ἀναστέλλωμεν ἐξαρτῶντες ταύτας ἐκ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§202Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐκάματε εἶναι μέτρον τὸ ὁποῖον ἤθελα νὰ σᾶς τὸ ὑποδείξω διότι ὅταν σήμερον λέγετε ὅτι «δὲν θὰ κάμωμεν προαγωγὰς ὅταν ὁ νόμος τὸ ἐπιτάσσει» σημαίνει ὅτι θὰ παραβῆτε τὸν νόμον...

§203Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Λησμονῆτε ὅτι ὑπὲρ τὸν νόμον ὑπάρχει ἕνα ψήφισμα, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι «ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὰς δαπάνας». Δηλαδὴ εἶναι ἕνα ψήφισμα σωτήριον.

§204Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελα κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ πληροφορήσετε ἂν θὰ κάμητε προαγωγὰς τῶν δημοδιδασκάλων ἢ ὄχι.

§205Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τοὺς κειμένους νόμους αἱ προαγωγαὶ αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ γίνουν ἤθελον 20 ἑκατ., ἡμεῖς ὅμως ἐκάμαμεν τὸ ⅓ τῶν προαγωγῶν τῶν δημοδιδασκάλων καὶ ἀναλόγως τῆς ἀντοχῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἴδωμεν πότε θὰ γίνουν οἱ ὑπόλοιποι.

§206Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε ὁ νόμος περί προαγωγῆς δὲν καταργῆται;

§207Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καταργῆται ἡ διάταξις περὶ ὑποχρεωτικῆς προαγωγῆς.

§208Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὥστε καταργεῖται τὸ ὑποχρεωτικὸν καὶ θὰ δύνανται νὰ προαχθῶσιν μόνον ἀναλόγως τῆς καταστάσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§209Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προέχει τὸ ἑξῆς θέμα: (ἀναγινώσκει).

§210Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος λειτουργεῖ μέχρι σήμερον, θὰ λειτουργήσῃ ἕως ὅτου τεθῇ ἐν ἰσχύι καὶ λειτουργήσῃ ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει ὡρισμένας προαγωγάς. Ἡ δήλωσις ὅτι δὲν πρόκειται νὰ γίνωνται προαγωγαὶ καὶ δὲν κινδυνεύει ὁ προϋπολογισμός, θὰ εἶχε τὴν αὐτὴν ἀξίαν μὲ ἄλλας δηλώσεις, ὅτι δὲν διατρέχει κίνδυνον ὁ προϋπολογισμὸς διότι ἐφέτος δὲν θὰ πληρωθῇ ὁ μισθὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Παρανομία καὶ ἡ μία, παρανομία καὶ ἡ ἄλλη Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ παρατηρήσω καὶ ὀφείλω νὰ εἴπω, κύριοι βουλευταί, ἐὰν τὸ Κράτος περιέλθῃ εἰς κατάστασιν νὰ μὴ δύναται νὰ παρακολουθῇ τοὺς νόμους τοὺς ὁποίους ψηφίζει, δὲν εἶναι αὐτὰ τὰ προσωρινὰ μέτρα, τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθοῦν. Χρειάζονται ριζικὰ μέτρα. Νὰ καταργηθοῦν οἱ νόμοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμόζωνται, διότι, ἰσχύοντες οἱ νόμοι οὗτοι συνεπάγονται ζημίας, δίδουν ἐλπίδας εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους καὶ συνεπάγονται ζημίας καὶ διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Νὰ καταργηθοῦν λοιπὸν οἱ νόμοι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ ἐφαρμοσθοῦν, καὶ ὄχι μόνον νὰ καταργηθοῦν, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταβληθοῦν ὅλαι αἱ περιπτώσεις αἱ διοικητικαί, διὰ νὰ προσαρμοσθῇ τὸ σύνολον τῶν διοικητικῶν περιπτώσεων μὲ τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ νὰ δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς αὐτάς. Πρέπει νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι διαρκῶς ἐπιστρέφονται αἱ αἰτήσεις τῶν ὑπουργείων αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τοὺς νόμους, διότι δὲν ὑπάρχουν πιστώσεις. Μπορεῖ νὰ εἶναι μέτρον ἀνάγκης καὶ καλῶς κάμνει ποὺ τὸ πράττει, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ἀντιμετωπίζεται ἡ κρίσις τὴν ὁποίαν διέρχονται τὰ δημόσια οἰκονομικά. Ἐὰν ἀναβάλῃ αὐτά, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἐπιβάλῃ βάρη μεγαλύτερα εἰς τὰς ἄλλας χρήσεις καὶ νὰ δυσχεραίνῃ τὸ ἔργον τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ αὕτη, κύριοι, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κἂν καὶ ἐφαρμόσιμος, τοὐλάχιστον εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτῆς. Ὅταν ὑπάρχῃ τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς, εἶναι φυσικὸν νὰ γίνεται καὶ ὑποχώρησις ὑπὸ τὴν πίεσιν εἴτε προσώπων εἴτε ἀτόμων, ἀλλὰ καὶ ὑποχωρήσεις ἐξ αὐτῆς τῆς δυνάμεως τῶν πραγμάτων. Καὶ τὴν πρώτην ὑποχώρησιν τὴν ἐσημείωσεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις ἀκριβῶς εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἠρνήθη ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τοὺς δημοδιδασκάλους νὰ στέρξῃ εἰς τὴν προαγωγὴν αὐτῶν. Ἠρνήθη μετ’ ἐπιμονῆς καὶ τέλος ὑπεχώρησε κατὰ τὸ ⅓. Ἑπομένως ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ τοιαύτη πολιτικὴ δὲν ἀντιμετωπίζει τὰς μεγάλας περιστάσεις. Εἰς τοιαύτας στιγμὰς χρειάζονται μέτρα ριζικώτερα: κατάργησις ὅλων τῶν νόμων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δίδουν δικαιώματα τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸ Κράτος. Ἀλλά, κύριοι, καὶ ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω, ἐξετάζων τὸν προϋπολογισμὸν 1931–1932, παρατήρησιν ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὴν κατανομὴν τῶν διαφόρων πιστώσεων. Ὑπάρχει, κύριοι, ἐν συγκρίσει, ὅπως εἴπομεν, μὲ τὸν προϋπολογισμὸν 1927–1928, μία τεραστία αὔξησις, ἀλλὰ καὶ ἡ αὔξησις αὐτὴ δυστυχῶς δὲν κατανέμεται ἀναλόγως. Θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον ἡ αὔξησις αὐτὴ νὰ κατανεμηθῇ εἰς διαφόρους πιστώσεις ἀναλόγως τῆς ἀξίας τῆς σοβαρότητος, καὶ τῆς σημασίας αὐτῶν. Καὶ παρατηροῦμεν, κύριοι, καὶ ἔχομεν ὑπ’ ὄψει δύο πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ὄχι μόνον δὲν αὐξάνουν ὄχι μόνον δὲν διατηροῦνται εἰς τὸ ὕψος εἰς τὸ ὁποῖον τὰς εἶχεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1927–1928, ἀλλὰ καὶ ἐλαττοῦνται. Αἱ πιστώσεις αὐταὶ εἶναι αἱ πιστώσεις διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων καὶ αἱ πιστώσεις διὰ τὴν ἄμυναν τὴν στρατιωτικὴν τῆς Χώρας. Αἱ πρῶται πιστώσεις ἐλαττοῦνται κατὰ 35 ἑκατομ., μόλον ὅτι πλέον τῶν 30 χιλιάδων οἰκογενειῶν εἶναι ἀκόμη ἄστεγοι. Αἱ δεύτεραι πιστώσεις διὰ τὰς πολεμικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας παρουσιάζουν τὸ ἑξῆς: Ἐνῶ κατὰ τὸ 1927–28 ἐδαπανήθησαν ἐν συνόλῳ 1.745.700.000, διὰ τὸ 1931–1932 προνοοῦνται πιστώσεις ἐν ὅλῳ 1.653 ἑκατομ. συμπεριλαμβανομένου καὶ τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι ὅτι ἡ μείωσις αὐτὴ δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ ναυτικὸν τοῦ ὁποίου αἱ πιστώσεις αὐξάνουν κατὰ 18.000.000, ἀλλ’ ἀναφέρεται εἰς τὸν στρατὸν, ἐνῷ τὰ τετραπλᾶ σύνορα τῆς ξηρᾶς δὲν προστατεύονται ὑπὸ καμμιᾶς διαιτησίας, ὅπως προστατεύονται τὰ σύνορα τὰ θαλάσσια. Εἶναι αὐτὴ ἡ καλλιτέρα ἀπάντησις ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὰς κυβερνητικὰς διαβεβαιώσεις ὅτι τὰ ἔξοδα τὰ στρατιωτικὰ εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὰς δημιουργηθείσας ἐξωτερικὰς συνθήκας. Ἐὰν ἦσαν ἀνάλογα, ἔπρεπε νὰ παρατηρῆται μείωσις μεγάλη τῶν θαλασίων ἐξοπλισμῶν καὶ αὔξησις μεγάλη τοῦ κατὰ ξηρὰν τοιούτου. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι παρατηρήσεις ἀκόμη θλιβερώτεραι. Ἡ μείωσις τῶν συνολικῶν ἐξόδων δὲν ἀναφέρεται, κύριοι βουλευταί, εἰς τὸ προσωπικόν· ἀναφέρεται εἰς τὸ ὑλικόν. Αἱ πιστώσεις διὰ τὸ προσωπικὸν ὄχι μόνον δὲν ἐλαττοῦνται, ἀλλὰ αὐξάνουν.

§211Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖαι δαπάναι;

§212Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου Ἀεροπορίας. Καὶ τοῦτο εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν αἱ στρατιωτικαὶ ἀποδοχαὶ εἶναι κανονικαὶ ἀπὸ πάσης ἀπόψεως.

§213Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει καὶ ἕνα κονδύλιον τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὁρίσει διὰ νόμου, ὅτι τὰ ἀδιάθετα τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἐνισχύουν τὸ ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, περιστρεφόμενα ἄλλοτε εἰς 80, ἄλλοτε εἰς 60, ἄλλοτε εἰς 90.

§214Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὰ διεθέτατε εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπῆρχεν ὁ νόμος αὐτός. Διότι τὴν ὥραν ποὺ ὑπάρχει ὁ νόμος αὐτὸς προορίζει τὰς πιστώσεις κατὰ τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν ἀδιάθετα.

§215Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πάρετε τόν προϋπολογισμὸν τοῦ ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ τὰ ἰδῆτε.

§216Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τί ἐδώσατε;

§217Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 70.000 ἔδωσε μοῦ φαίνεται, πέρυσι.

§218Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ μὲ αὐτὰ ὅλα ἔχομεν μείωσιν 180 ἑκατ.

§219Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς προσθέτω ὅτι διὰ στρατιωτικὰς προμηθείας πρέπει νὰ προσθέσητε καὶ μερικὰς δεκάδας ἑκατομμυρίων καὶ θὰ ἰδῆτε.

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὰ ἐδώσατε σεῖς ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις Καφαντάρη.

§221Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὑλικὸν στρατοῦ αὐτό; Τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα......... Διὰ πρώτην φορὰν γίνεται εἰς τὴν Ἑλλάδα παραγγελία πολεμικῶν πλοίων χωρὶς δάνειον.

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τὸ θλιβερώτερον σημεῖον εἶναι ἡ ἀβεβαιότης ἡ ὁποία γεννᾶται, ὄχι διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἐλλείμματος—τὸ ἔλλειμμα θὰ εἶναι δυστυχῶς ἀσφαλὲς—ὄχι διότι ὁ προϋπολογισμὸς στηρίζεται ἐπὶ τῶν αὐτῶν βάσεων ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ προηγούμενοι ἐλλειμματικοὶ προϋπολογισμοί, ἀλλὰ καὶ διότι ὑπάρχει κάθε πιθανότης ὅτι θὰ ἔχωμεν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων καὶ τῶν τακτικῶν ἐσόδων. Ἀλλὰ παρατηρεῖται καὶ μείωσις κατὰ 200 ἑκατ. τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, περιστάσεις αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφίνουν καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς θὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός)......

§224Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Οὔτε σεῖς γνωρίζητε ποῦ θὰ καταλήξητε, διότι μὲ τὰ μέτρα ποὺ ἐλάβατε ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν ἔχετε καμμίαν βεβαιότητα. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ὅσα καὶ ἂν εἶναι τὰ παράπονα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξα ἐξετάζων τὴν δημοσιονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ταῦτα θὰ ἠδύνατο νὰ συγχωρηθοῦν ἄν ἡ Κυβέρνησις ἐφρόντιζε σοβαρώτερον νὰ προσαρμόσῃ τὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν μὲ τὴν οἰκονομικὴν ἀντοχὴν τῆς Χώρας. Ἐδῶ, κύριοι, εἶναι τὸ ἀδύνατον μέρος τῆς δημοσιονομικῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει ἡ Κυβέρνησις. Τοῦτο διεκηρύξαμεν ἀπὸ πέρυσι. Προέβημεν εἰς ἰδίαν μελέτην περὶ τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἄλλας μελέτας ἡμιεπισήμους καὶ ἐπισήμους ποὺ ἐγένοντο, καὶ κατελήξαμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα διὰ νὰ ἀποδείξωμεν ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὑπερέβη τὰς δυνάμεις τῆς Χώρας καὶ ὅτι τὸ ἀπομένον τοῦ πολίτου μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων, θὰ ἦτο ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πλούτου τῆς Χώρας. Δὲν εἴπομεν τίποτε τὸ νέον ὅταν εἴπομεν ποῦ πρέπει νὰ στηρίζηται ὁ προϋπολογισμός, ἀλλὰ πρῶτοι ἡμεῖς ἐκρούσαμεν τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, καὶ εἴμεθα εὐτυχεῖς. Δὲν εἴχομεν ἀξίωσιν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν οἱ ἀριθμοὶ τους. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία διαθέτει δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ τὰ μέσα ὤφειλε νὰ ἐξακριβώσῃ καλλίτερα τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἂν εἶναι βάσιμοι ἢ ἀβάσιμοι αἱ φωναί μας, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ οἰκονομία δὲν ἀντέχει πλέον ὑπὸ τὸ βάρος τῶν φόρων, ἐὰν αἱ προσπάθειαί μας..... βεβαίως θὰ καταλήξουν εἰς συμπεράσματα καὶ τοῦτο ἦτο εὐκταῖον. Διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ἀφ’ ἧς τὸ Κράτος ἐπεξέτεινε τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ καὶ ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ρύθμισις τῆς ζωῆς τοῦ τόπου, ὁ κανονίζων ὅλα τὰ κοινωνικὰ καὶ οἰκονομικὰ ζητήματα, πρέπει..................... Καὶ δι’ αὐτὸ τὸ Κράτος διὰ νὰ παρουσιάζεται πλῆρες ἐνώπιον τῶν νομοθετικῶν Σωμάτων ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρουσιάζῃ μαζὺ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν καὶ ἕνα εἶδος, ἄν ἐπιτρέπεται, προϋπολογισμοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τῶν δυνάμεων, τῆς ἐργασίας, τῆς ἀξίας τῶν κεφαλαίων τὰ ὁποῖα καλοῦνται ὅλα διὰ νὰ συνεισφέρουν εἰς τὸ Κράτος. Καὶ ὅταν ἡμεῖς, κύριοι, ἐκάμαμεν τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς ἀπὸ πέρυσι, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι βεβαίως ἐστηρίχθημεν κάπου, ἀλλὰ λυπούμεθα πολὺ διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος παρηκολούθησε τὴν συζήτησιν ταύτην μετὰ τῆς εὐφυΐας ἡ ὁποία τὸν χαρακτηρίζει καὶ τῆς δυνάμεως τὴν ὁποίαν ἔχει, δὲν ἐζήτησε νὰ τὸν συνδράμωμεν διὰ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον εἶναι δυνατὸν ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία νὰ ὑποστῇ τὸ βάρος τῶν φόρων. Ἡμεῖς πέρυσιν καταλήξαμεν εἰς ὡρισμένα συμπεράσματα. Ἀλλὰ διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὰ συμπεράσματα ἐκεῖνα, δὲν ἐπήραμεν κἄν τὸ ὕφος τὸ ὁποῖον εὑρίσκομεν ἡμεῖς ὡς ἀκριβές. Ἐλάβομεν ἡμεῖς τὸ ὕφος τὸ ὁποῖον φαίνεται ἀποδεχόμενος ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δηλαδὴ ὅτι τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα δὲν ἀνῆλθεν εἰς τὰ 35 δισεκατ. ὅπως ὑπεστηρίζομεν ἡμεῖς, ἀλλ’ ἠδύναντο νὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὰ 45 δισεκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ μὲ τὰ 45 δισεκατομ. δραχμῶν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ἀναγνωρίσῃ καί ἡ Βουλὴ νὰ εἶναι βεβαία, ὅτι φορολογία τόσον μεγάλη βεβαίως εἶναι βαρυτέρα τῆς δυνάμεως τοῦ Λαοῦ. Καὶ ἐνῷ τὸ εἰσόδημα αὐτὸ ἀνέρχεται εἰς τὰ 45 δισεκατομ. εἰς περιστάσεις αἱ ὁποῖαι σήμερον συνηγοροῦν ἔτι μᾶλλον διότι τὸ εἰσόδημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ὑπελογίσθη εἰς κανονικὰς περιστάσεις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ σήμερον καθ’ ἥν στιγμὴν ἡ κρίσις μαστίζει ἀκόμη τὴν ἀτυχῆ ἡμῶν Χώραν. Κύριοι, διὰ νὰ δώσω ὁλόκληρον τὴν ἐντύπωσιν τῆς δημιουργηθείσης καταστάσεως εἶχον προσαγάγει συγκριτικοὺς πίνακας ἐκ τῶν ὁποίων ἀπεδεικνύετο ὅτι ἡ Χώρα ἡμῶν φορολογεῖται περισσότερον ἀπὸ ὅλας τὰς ἄλλας χώρας, ὄχι μόνον τῶν Βαλκανίων ἀλλὰ καὶ τῆς Εὐρώπης ὁλοκλήρου, διότι εἰς οὐδεμίαν χώραν τοῦ κόσμου ἀπομένει εἰς τὸν πολίτην ἐλεύθερον τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ τόσον γλίσχρον, τὸ τόσον μικρὸν τὸ ὁποῖον ἀπομένει εἰς τὸν Ἕλληνα πολίτην. Καὶ ἐκ τῶν πινάκων αὐτῶν ἀπεδεικνύετο, ὅτι ὄχι μόνον τὸ σύνολον τῆς φορολογίας, ἀλλὰ ὅτι καὶ οἱ καθ’ ἕκαστον φόροι, δηλαδὴ οἱ ἄμεσοι καὶ οἱ ἔμμεσοι ἦσαν ἀσυγκρίτως βαρύτεροι ἀπὸ τοὺς φόρους ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν. Ἀλλὰ προσεκόμισα, κύριοι, καὶ ἰδίους πίνακας τοῦ ὕψους τοῦ προϋπολογισμοῦ ἑκάστου Κράτους πρὸς τὴν ποσότητα τοῦ κυκλοφοροῦντος χαρτονομίσματος. Καὶ ἐνῷ ἀπεδείχθη, κύριοι, ὅτι εἰς τὰ ἄλλα Κράτη ἐπάνω κάτω κυκλοφορεῖ χαρτονόμισμα ἴσον μὲ τὸ ποσὸν εἰς ὃ ἀνήρχετο τὸ ὕψος τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐν Ἑλλάδι τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα εἶναι κάτω τοῦ ½, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι αὐτὸ πρέπει νὰ κινηθῇ περισσότερον ἀπὸ 2 φορὲς διὰ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ δημοσίου ταμείου, εἶναι δὲ αὐτὸ ἀπόδειξις τῆς πτωχείας εἰς τὴν ὁποίαν περιέρχεται μία χώρα. Ὅταν.

§225Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὸ Ἀγγλικὸν χαρτονόμισμα εἶναι κάτω τοῦ ½ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§226Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι. Καὶ εἶναι ἡ ἀπόδειξις περὶ τῆς πτωχείας ἑνὸς Κράτους, διότι, κύριοι, ὅταν τὸ χαρτονόμισμα δὲν εἶναι δυνατὸν νά αὐξηθῇ, διὰ νὰ μὴ ἐλαττωθῇ ἡ ἐσωτερικὴ αὐτοῦ ἀξία ἐπιβάλλεται ἡ μεγαλειτέρα κίνησις, ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνεται μόνον διὰ τῆς ὑπερμέτρου κοπώσεως τοῦ Λαοῦ, ὁ ὁποῖος μόνον, ὅπως εἶπον, διὰ τὰς πρὸς τὸ Κράτος φορολογικὰς αὐτοῦ ὑποχρεώσεις, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κινήσῃ 2 καὶ 3 φορὲς τὸ κυκλοφοροῦν χαρτονόμισμα. Καὶ ἡ συνέπεια ἐκείνων τὰ ὁποῖα πέρυσιν ὑπεστήριζα—ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν—κατέληγον εἰς τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει)... Αὐτὰ ὅλα, κύριοι, πέρυσιν ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς ὑπερβολικά. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τοὺς μετὰ πόνου παρακολουθοῦντας τὴν κατάστασιν: Ἐφέτος εἶναι ὑπερβολικά; Ὅταν ἔφθασαν ἐκεῖ ποὺ ἔκτοτε ἡμεῖς ἐβλέπαμεν, καὶ ἐκεῖ ποὺ μόνον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν νὰ βλέπῃ, παρῆλθον ὀλίγοι μῆνες καὶ ἡ μὲν Κυβέρνησις ἔλεγε «τὰ πράγματα δὲν πᾶνε καὶ τόσον κακά», διὰ νὰ περάσουν καὶ ἄλλοι 5 μῆνες διὰ νὰ συνομολογήσῃ ὅτι ὑπάρχει κρίσις οἰκονομικὴ βαρεῖα, κρίσις ὅλων τῶν εἰδῶν τῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατόν, κύριοι, νά πράξῃ καὶ διαφορετικὰ ἡ Κυβέρνησις, διότι τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως ἔπαυσαν νὰ φαίνωνται μόνον εἰς τὴν ἰδιωτικὴν οἰκονομίαν —τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον νὰ βλέπω—τὰ συμπτώματα τῆς κρίσεως ἤρχισαν νὰ ἐμφανίζωνται καὶ εἰς τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ ἦτο ἀδύνατον νὰ τὰ παρίδῃ διότι τὰ εἶχεν κάτω ἀπὸ τὰ μάτια της. Ἐκ τῆς ἀναλύσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπεδείχθη, ὅπως εἶπον ὅτι καί ἐλάττωσις τῶν ἐμμέσων φόρων ὑπάρχει τρανή—ἀπόδειξις καὶ αὐτὸ τῆς μειώσεως τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως—ἀλλ’ ἐκ τῆς αὐτῆς ἀναλύσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ προκύπτει καὶ κάτι ἄλλο, ὅτι ἐμειώθησαν σημαντικῶς αἱ εἰσπράξεις τοῦ χαρτοσήμου, τὰς ὁποίας εἰσπράξεις τοῦ χαρτοσήμου, παρ’ ὅλην τὴν βαρυτάτην φορολογίαν ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ἐκ τῆς ὁποίας μετεβλήθη ὁ χαρακτὴρ τοῦ τέλους εἰς φόρον καὶ παρ’ ὅλην αὐτὴν τὴν φορολογίαν δὲν ὑπάρχει αὔξησις τῶν συμβάσεων, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι μείωσις τρομερὰ ἐπῆλθεν, ἀπόδειξις καταφανὴς τῆς ἐξαντλήσεως τῆς οἰκονομικῆς μὲ τὴν ὁποίαν παλεύει ἡ Χώρα. Ἀλλ’ ὅπως εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσπαθεῖ νὰ ἀναπληρώσῃ τὰ κενὰ αὐτὰ ἀποστραγγαλίζων τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν διὰ τῆς βαρυτάτης καταδίκης καὶ τῆς φορολογίας. Ἡ κατάστασις, κύριοι, εἶναι ὀδυνηρά, ἀλλὰ πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι τὰ λυπηρὸν δὲν εἶναι μόνον αὐτό. Ἡ Κυβέρνησις δὲν πιέζει λοιπὸν διὰ μιᾶς σκληρᾶς διοικητικῆς ἐπεμβάσεως· ἡ Κυβέρνησις ἀδικεῖ τὴν Χώραν μὲ ὅλην τὴν Κυβερνητικὴν αὐτῆς πολιτικήν. Ξένη πρὸς τὸ λαϊκὸν αἴσθημα, ξένη πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ Λαοῦ, ξένη ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ ὅλα αὐτά, ἐξακολουθεῖ τὸ χαβά της, δηλαδὴ τὴν διαρκῆ αὔξησιν τῶν δαπανῶν εἰς αὐτὰς τὰς τραγικὰς στιγμὰς ποὺ εὑρίσκεται ἡ Χώρα, τὴν τραγικὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα ἀναπόφευκτον.

§227Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν δὲν ἀπατῶμαι ὁ σημερινὸς προϋπολογισμὸς ἔχει ὀλιγώτερα ἔξοδα ἀπὸ τὸν περυσινόν.

§228Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ λέτε σεῖς πὼς εἶναι ὀλιγώτερα. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀνεκτὴ διότι εἶναι ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐπικίνδυνος. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ συνομολογήσητε ὅτι ἐχρεωκόπησεν παταγωδῶς καὶ ἀπέτυχεν εἰς τὴν δημοσιονομικὴν αὐτῆς πολιτικήν, τοῦτο δὲ πράττουσα ἂς εἶναι βεβαία ὅτι εἶναι ἡ μόνη ὑπηρεσία τὴν ὁποίαν μπορεῖ σήμερον νὰ προσφέρῃ εἰς τὸν τόπον, τὴν εἰλικρίνειαν ταύτην. Ἀλλά, κύριοι βουλευταί, ἡ ἄποψις τῆς οἰκονομικῆς ἀντοχῆς ἡ ὁποία τόσον ἀπησχόλησεν, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία μᾶς ἀπησχόλησεν καὶ πέρυσιν. Καὶ εἶπον ὅτι μετὰ λύπης ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπέδωσε τὴν προσοχὴν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ ἀποδώσῃ. Κυρίως ἡ ἐξέτασις ποὺ ἐκάμαμεν πέρυσιν ἡμεῖς εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν τοῦτο ἀπέβλεπεν, ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις, σᾶς εἶπον προσεπάθησε νὰ ἀνασκευάσῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μας, ἀλλὰ δὲν ἀπέδωσε τὴν σοβαρότητα τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ· ἄλλο σημεῖον τὴν εἶχε πειράξει τρομερά, τὸ ὅτι εἴπομεν ὅτι ἡ χρῆσις 1929 –30 θὰ εἶχεν ἔλλειμμα. Αὐτὸ τὸ σημεῖον, τὸ ὀλιγώτερον οἰκονομικόν, δηλαδὴ τὴν ἐπείραξε μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ μὴ γνωρίζῃ εἰς ὡρισμένην στιγμὴν τὶ ἔγινε. Ἔφθασε νὰ εἴπῃ ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἡττοπαθεῖς, ἀσυγχώρητοι, διότι τοῦτο τὸ τρομερὸν πρᾶγμα εἴπομεν ἐνῷ καθ’ ἣν μᾶς θά ἦτο αὐτὸ τὸ ὀλιγώτερον σημαντικόν. Τὶ σημασίαν θά εἶχε, κύριοι, ἐὰν ἡ χρῆσις αὐτὴ κατέληγε μὲ ἔλλειμμα ἐὰν ἡ χώρα μποροῦσε ν’ ἀνθέξῃ νά τὸ πληρώσῃ; Καμμίαν δὲν θά εἶχε σημασίαν. Ὅπως καὶ τὸ περίσσευμα ἂν ἦτο, θὰ ἦτο ἀπὸ πάσης ἀπόψεως τραγικὸν περίσσευμα ἐάν ἐγένετο ὅπως ἐγένετο, διὰ τοῦ ἀποστραγγαλισμοῦ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Καὶ ὑπῆρξε βέβαια εὐτύχημα ὅτι τὸ ἔλλειμμα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει καθ’ ἡμᾶς, δὲν ὑπῆρξε μεγαλείτερον, διότι τότε ἴσως νὰ τὸ ἔβλεπε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ θὰ ἐλάμβανε μέτρα τὰ ὁποῖα ἡ αἰσιοδοξία του δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ. Εἶπον ἴσως, κύριοι, πολλά, θὰ ἀναγνωρίσητε ὅμως ὅτι καὶ τὸ θέμα εἶναι ἐξόχως σοβαρόν. Λυποῦμαι διότι δὲν ὑπῆρξα εὐχάριστος ἀφοῦ δὲν ὑπῆρξα αἰσιόδοξος κατὰ τὴν διατύπωσιν τῶν γνωμῶν μου. Εἶναι λυπηρόν, κύριοι βουλευταί, ὅτι τὰ πράγματα δὲν ἐπιτρέπουν νὰ αἰσιοδοξῶ. Καὶ πέρυσι, κύριοι, ὡς ἡττοπαθὴς ἐχαρακτηρίσθην παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, καί πέρυσι, λέγω, ὡς τοιοῦτος ἐχαρακτηρίσθην. Εἶναι ὁ κλῆρος ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν σπεύδουν νὰ ἐξυμνήσουν πολιτικὴν ἥτις κατὰ τὴν ἐκτίμησίν των τοὐλάχιστον εἶναι ἀτυχής. Ἀλλὰ δὲν λυποῦμαι, κύριοι, ἐὰν ἐχαρακτηρίσθην ἡττοπαθεὶς καὶ ἀπαισιόδοξος. Λυποῦμαι μόνον καὶ μόνον βαθύτατα, διότι τὰ πράγματα μὲ ἐδικαίωσαν εἰς ὅλην τὴν γραμμὴν καὶ ἀπέδειξαν ὅτι, ἐὰν ἔσφαλα εἰς κάτι —καὶ ἀσφαλῶς ἔσφαλα—ἦτο ὅτι ὑπῆρξα περισσότερον αἰσιόδοξος παρ’ ὅσον αἱ περιστάσεις τοῦ τόπου μοῦ ἐπέτρεπον. Ἡ κατάστασις ἡ ἀναπτυχθεῖσα, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὀδυνηρά. Ἄν συνεχισθῇ ἡ κατάστασις αὐτὴ, ἡ Χώρα μοιραίως ὁδηγεῖται εἰς τὴν πτώχευσιν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ προχωρήσῃ ἐπὶ πολύ. Τούτους τοὺς κινδύνους ἠθελήσαμεν ἀπὸ πέρυσιν νὰ προλάβωμεν καὶ εἴπομεν τὰς συνεπείας τοῦ κατηφόρου εἰς τὸν ὁποῖον ἐμβῆκεν ἡ Χώρα ἐφαρμόζουσα τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τὴν ὁποίαν ἐφαρμόζει. Τὰ εἶπον, κύριοι, αὐτά, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὰς γνώμας μας, περιωρίσθη ἁπλῶς ν’ ἀνασκευάσῃ τὴν ἐπιχειρηματολογίαν μας καὶ ἠκολούθησε τὸν κακὸν δρόμον ὑπερτιμήσασα τὰς δυνάμεις τὰς οἰκονομικὰς τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ τῆς Χώρας. Ἐπλανήθη ἑπομένως καὶ τὴν πλάνην της ταύτην ἀκριβὰ πληρώνει καὶ θὰ πληρώσῃ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μάλιστα φάνηκε εἰπὼν ὅτι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον διεχειρίσθημεν καὶ ἠρευνήσαμεν τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἀπετέλει δι’ ἡμᾶς ἓν λάθος, διὰ τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἦτο διατεθειμένος νά μᾶς συγχωρήσῃ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὀφείλει νὰ εἶναι βέβαιος ὅτι οὔτε δι’ ἡμᾶς ἀτομικῶς, οὔτε γενικώτερον ἔχει σημασίαν τινὰ ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπεφάσιζεν ἡμέραν τινὰ ν’ ἀσχοληθῇ μὲ ἡμᾶς καὶ κατέληγεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ μᾶς συγχωρήσῃ ἢ ὄχι, τοῦθ’ ὅπερ ἡμεῖς οὐδέποτε ἄλλως τε ἐζητήσαμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἄπειρον σημασίαν καὶ διὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἀτομικῶς καὶ διὰ τὴν Χώραν γενικώτερον, εἶναι ἐὰν ἡ ἐφαρμοσθεῖσα δημοσιονομικὴ πολιτικὴ θὰ τύχῃ ποτὲ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ τῆς τόσον ποθητῆς συγγνώμης. Εἴμεθα ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀδιστάκτως πιστεύομεν ὅτι ἡ ἱστορία τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος θὰ ἀναγράψῃ μὲ τὰ ζωηρότερα καὶ μελανώτερα χρώματα τὴν περίοδον τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Θὰ ἐκτιμήσῃ ὅτι οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν προσέφερον εἰς τὴν Χώραν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι παρέλαβον τακτοποιημένα τὰ δημόσια οἰκονομικά, οἱ ὁποῖοι ὑπερτιμήσαντες τὰς δυνάμεις τῆς Χώρας ἐπεδόθησαν εἰς πολιτικὴν μεγαλομανῆ καὶ πολιτικὴν ἐντυπώσεων ἕνεκα τῆς ὁποίας οὔτε ὁ λαός, οὔτε ἡ ἱστορία θὰ τοὺς συγχωρήσῃ ποτέ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, κύριοι τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐφήρμοσε σήμερον, εἶναι ἡ παρατηρουμένη συστηματικὴ αὔξησις τῶν δαπανῶν καί, συνεπείᾳ ταύτης, ἡ μέλλουσα νὰ ἐπακολουθήσῃ διαρκὴς αὔξησις τῆς φορολογίας. Ἐδημιουργήθη μία κατάστασις τρομερά. Πρὸ 7 ἐτῶν ὁ προϋπολογισμὸς ἀνήρχετο εἰς 4 δισεκατ. ἤδη δὲ ἔφθασε εἰς τὰ 11 δισεκατ. Θὰ ἀναγνωρίσητε, κύριοι, ὅτι εἴτε ἀκριβὴς εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ὅτι 35 δισεκατ. εἶναι τὸ ἐθνικόν μας εἰσόδημα, εἴτε ἀκριβὴς εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι εἶναι 45, ἡ κατάστασις εἶναι τρομερά. Εἰς τὴν πρώτην φορὰν ἀφαιρεῖται τὸ τρίτον τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος, εἰς τὴν δευτέραν τὸ τέταρτον. Οἱανδήποτε καὶ τῶν δύο περιπτώσεων καὶ ἂν παραδεχθῆτε ὡς ἀληθῆ, θὰ καταλήξετε εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι φρικτὴ εἶναι ὀδυνηρά. Ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπαθῶς νὰ παρακολουθῇ κατ’ ἔτος αὔξησιν τῶν δημοσίων δαπανῶν κατὰ 600 ἑκατ. καὶ τοὺς κυβερνήτας αὐτῆς εἰσηγουμένους διαρκῶς νέα μέτρα καὶ νέους νόμους διὰ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Πρέπει, κύριοι ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὅλοι, ὅτι αἱ αὐξήσεις ποὺ ἔγιναν πρέπει νὰ εἶναι αἱ τελευταῖαι. Διότι, κύριοι ἀπὸ τοῦδε δὲν πρέπει ἁπλῶς νὰ λέγωμεν ὅτι πρέπει νὰ αἰσθανθῶμεν ὅλοι βαθύτατα ὅτι κάθε νέα αὔξησις, ἔστω καὶ ἂν γίνεται μὲ σύγχρονον ἐξεύρεσιν νέου πόρου, εἶναι καταστρεπτικὴ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, διὰ τὴν ἐθνικὴν ἀποταμίευσιν, διὰ τὴν ἐθνικὴν ζωήν. Εἶναι γνωσταί, κύριοι βουλευταί, αἱ θεωρίαι καὶ αἱ ἀπαντήσεις τὰς ὁποίας δίδουν οἱ ὑπεύθυνοι τῆς καταστάσεως ταύτης. Δὲν εἶναι δυνατὸν, λέγουν, τὸ Κράτος νὰ μὴ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ὑγείαν καὶ διὰ τὴν διανοητικὴν ἀνάπτυξιν τῶν πολιτῶν, διὰ τὴν τύχην τοῦ ἐργάτου διὰ τὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν. Καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα ἐν Ἑλλάδι καταλήγουν συνήθως, ἢ, μᾶλλον πάντοτε, εἰς δημιουργίαν νέων ὑπηρεσιῶν, δηλαδὴ εἰς διορισμόν προσώπων, συνήθως φίλων τοῦ κρατοῦντος κόμματος. Ἐκεῖ σταματᾶ κάθε ἄλλη ἐργασία. Κάθε ἐργασία πλὴν τῆς καταβολῆς τῆς μισθοδοσίας, ἡ ὁποία ἀνελλιπῶς καταβάλλεται. Ἀλλὰ κύριοι, κοπτόμεθα διαρκῶς διὰ τὰ συμφέροντα, ὅπως εἶπον, τῶν πολιτῶν τῶν παραγωγῶν, τῶν ἐργατῶν, δηλαδὴ διὰ τὰ συμφέροντα ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ δὲν ὑπολογίζομεν κύριοι, τὰ συμφέροντα τῶν καταναλωτῶν καὶ τῶν φορολογουμένων, τὰ ὁποῖα εἰς τὸ κάτω τῆς Γραφῆς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ συμφέροντα τῶν πολιτῶν, τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τὰ ὁποῖα ἂν παραγωρίσαμεν, δηλ. ἂν παραγνωρίσωμεν τὰ δεύτερα αὐτὰ συμφέροντα τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν φορολογουμένων, πᾶν ὅ,τι ἀπομένει ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ἄλλων συμφερόντων οὔτε διαρκὲς εἶναι, οὔτε δύναται νὰ παραμείνῃ. Δὲν εἶμαι, κύριοι, ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀπολύτως ἀρνοῦνται τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Κράτους εἰς τὰς διαφόρους κοινονιοοικονομικὰς σχέσεις. Τοὐναντίον μία ἐπιμεμελημένη ἀνάμιξις καὶ μεμετρημένη ἐπιβάλλεται ἐνίοτε. Ἀλλὰ κύριοι, πρέπει νὰ συνομολογήσωμεν ὅτι ἡ κατάστασις αὐτή, ὑπερέβη κάθε ὅριον, ὅτι ἡ ἀνάμιξις αὐτή δὲν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐνίσχυσιν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς τοῦ τόπου, ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα θλιβερόν, τὴν ἐξόντωσιν αὐτῆς τὴν κρίσιν τὴν οἰκονομικὴν ὑπὸ τὴν ὁποίαν ζῶμεν. Ἀνάμιξις κύριοι διαρκής σημαίνει διαρκεῖς δαπάναι, καὶ διαρκεῖς δαπάναι σημαίνουν νέους φόρους. Ἀλλὰ καὶ ἐπιβολὴ νέων φόρων σημαίνει δημιουργίαν μεγάλων κινδύνων. Ἔ! κύριοι. Ἡ προστασία τοῦ Ἔθνους αὐτοῦ ἀπὸ ὅλα τὰ συμφέροντα ταῦτα, ἀπὸ ὅλους τοὺς κινδύνους αὐτοὺς, ἂς ἀποτελέσῃ τὴν μόνην μέριμναν τῶν ἀντιπροσώπων αὐτοῦ.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 5 μ. μ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Τσαλδάρης ἔχει τὸν λόγον.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε ἂν θέλετε νὰ ἐπιτρέψετε νὰ γίνουν ἀπαντήσεις τινὲς εἰς τὸν κ. Ζαβιτζιᾶνον ἐκ μέρους τῶν κ. κ. ὑπουργῶν, εἰς τινα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἔθιξεν.

§232Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχει ἀντίρρησιν ἀλλὰ μήπως χρειαστῇ ν’ ἀπαντήσουν καὶ εἰς ἄλλους ρήτορας.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλὰ ἂν πρόκειται καὶ σεῖς νὰ προκαλέσητε ἀπαντήσεις.

§234Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πιθανὸν νὰ συμβῇ καὶ τοῦτο. Πρὶν ἢ εἰσέλθω κύριοι βουλευταὶ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ θεωρῶ ὑποχρέωσίν μου νὰ εἴπω τινὰ σχετικῶς πρὸς τὴν συζήτησιν τῆς πρωΐας. Ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ εἴπω κατήντησε τὰς ἡμέρας αὐτὰς τὸ ἔργον τὸ κύριον, τὸ νομοθετικὸν νὰ τὸ ἐκλαμβάνῃ ὡς τὶ πάρεργον καὶ ὅτι ἀποτελεῖ ἐπεισόδια εἰς τὰς ἐργασίας της. Χθὲς τὸ ἑσπέρας δὲν κατώρθωσα ἕνεκα ἀδιαθεσίας τινὸς νὰ παραμείνω μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως, ἐν τούτοις εἰδοποιήθην ἀπὸ τοὺς φίλους μου ὅτι ἡ συνεδρίασις ὡρίσθη διὰ σήμερον τὴν πρωΐαν ὅπως συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμός.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ἦτο κανὲν νομοσχέδιον συζητηθὲν χωρὶς νὰ λάβετε γνῶσιν, παρακαλῶ νὰ τὸ ἀνακοινώσητε, καὶ ἂν συμφωνήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ψηφισθέν.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω νὰ εἴπω κάτι ἐπὶ πλέον. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τοῦτο. Ἐν τούτοις σήμερον, τὴν πρωΐαν πρὶν ἢ ἔλθωμεν ἐμάθαμεν ὅτι ἐψηφίσθησαν νομοσχέδια τινὰ μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο καὶ νομοσχέδιον διὰ τὸ ὁποῖον εἶχον παρακαλέσει νὰ μὴ ψηφισθῇ μὲ τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν θὰ εἶχον συζητήσῃ, διότι καὶ διὰ αὐτὸ θὰ ἐπροκαλεῖτο συζήτησις, παρὰ ταῦτα σήμερον ὅταν ἤλθωμεν τὸ εὕρομεν ψηφισμένον εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ κληροδοτημάτων.

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἀντίληψίς μου ἦτο ὅτι κατ’ ἀρχὰς εἴχατε αὐτὴν τὴν γνώμην ἀλλὰ ἔπειτα ἀνεκαλέσατε.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σημαίνει. Θεωρεῖται ὡς μὴ ψηφισθέν.

§239Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γνωρίζει ἡ Βουλὴ ὅτι δὲν θέλομεν νὰ παρεμβάλωμεν οὐδὲν πρόσκομα καὶ ἐπανειλημμένως καὶ εἰς ἡμέρας ἐλέγχου ἐδέχθημεν νὰ γίνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι συναισθανόμεθα τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ τελειώσῃ ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις, οὐχ’ ἧττον ὅμως πρέπει νὰ συμφωνήσωμεν ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἡ αὐτὴ τακτικὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Παρασκευὴν ἐνῷ ἦτο ἡμέρα δι’ ἔλεγχον καὶ ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπέμεινε καὶ τὴν 3ην πρωϊνὴν ὥραν νὰ συζητηθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἐγένετο ἡ ἐπὶ τούτου συζήτησις ἐν ἀπουσίᾳ τοὐλάχιστον ἡμῶν καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ ἐλαχίστων βουλευτῶν ὑποθέτω. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ τάξις ἡ ὁποία πρέπει ἀμοιβαίως νὰ κρατῇ, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς δύναται νὰ ἱκανοποιῆται διὰ τοῦτο. Διότι ὅταν ἐδέχθημεν νὰ παραμείνωμεν μέχρι τῆς τρίτης πρωϊνῆς καὶ εἰς ἡμέραν ἐλέγχου χάριν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἐπιτρέπετο κατ’ ἐπεμονὴν τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ νομοσχέδιον ὡς ἦτο ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ συζητηθῇ τὴν 3ην πρωϊνήν.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶσθε παρών;

§241Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν μποροῦσα νὰ μείνω εἰς τὰς 3 τὸ πρωΐ, ἔμεινα μέχρι ὅτου συνεζητεῖτο προϋπολογισμός, ἀλλὰ τὸ ἐδήλωσα κατ’ ἐπανάληψιν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως μὴ γίνῃ ἡ ἐπὶ τοῦ Ὀργανισμοῦ τούτου συζήτησις.

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ κακὸν εἶναι ὅτι ἐψηφίσθη καὶ τὸ σύνολον.

§243Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὰς παρατηρήσεις κάμνω, διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο ἡ συζήτησις. Ὅταν μία μικρὰ κατ’ ἀριθμὸν ἀντιπολίτευσις, ὅπως εἶναι ἡ ἰδική μας παραχωρεῖ ὅλας τὰς εὐκολίας εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν ἔπρεπε οἱ ὑπουργοὶ νὰ κάμουν τὸ ἀντίθετον. Δὲν ἦτο δυνατὸν τὸ πρωΐ νὰ συζητηθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο καὶ ἕν τυχαῖο νομοσχέδιον, ἦτο σπουδαῖον νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ ὁποίου τὸ κόμμα τὸ Λαϊκὸν εἶχεν ὡρισμένας ἀντιρρήσεις ἐκ τῶν ὁποίων καὶ ὑπέβαλεν ἱκανὰς κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ὁπότε θὰ εἴχομεν τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἐδήλωσεν ὅτι θὰ ἔκαμεν ὁ κ. ὑπουργός, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὀφειλουμένη καὶ ἀναγκαία περαιτέρω συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐν τούτοις ἂν καὶ εἶχεν ἐπανειλημμένως τοῦτο συστηθῆ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὸν ἴδιον τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε καταστῆ γνωστόν, οὗτος ἐπέμεινα νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ἐψήφισεν ἄνευ τῆς συμμετοχῆς τουλάχιστον τῆς ἀντιπολιτεύσεως. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω ὄχι διὰ νὰ διορθώσω τὸ γενόμενον ἄτοπον ἀλλὰ τουλάχιστον διὰ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ εἰς τὸ μέλλον. Ἤδη εἰσερχόμεθα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Ὁ προϋπολογισμὸς ὑπὸ τὴν ἐξυπηρετικήν του ἐμφάνισιν ἔχει κἄτι τὸ νεωτεριστικὸν διότι τὰ διάφορα δωδεκατημόρια τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 40% σήμερον δὲν τὰ χωρίζει εἰς ἴδια ἄρθρα ὅπως πρίν ἀλλὰ τὰ ἐνσωματεῖ μετὰ τοῦ κυρίου φόρου, καὶ παρουσιάζει τοῦτον καὶ τοὺς προσθέτους εἰς ἕν σύνολον. Δὲν ὑποθέτω ὅτι τοῦτο δύναται νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἐνδεχομένην διὰ τὸ μέλλον κατάχρησιν φορολογικήν. Καὶ ὀρθώτερον εἶναι νὰ ἔχωμεν κατ’ ἰδίαν τὰ κεφάλαια αὐτὰ ὅπως γνωρίζει ὁ λαὸς ἕκαστον κονδύλιον τὸ ὁποῖον πληρώνει καὶ διὰ τίνα εἰδικῶς σκοπὸν τὸ πληρώνει. Προκειμένου περὶ τῶν δεκατημορίων ταῦτα ἀφορῶσι εἰδικοὺς σκοποὺς καὶ ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ ἴδιον δι’ ἕκαστον ἄρθρον.

§244Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔπαυσε ἡ ἐκπροσώπησις μετὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ κυμαινομένου χρέους. Δὲν ὑπάρχει λόγος σήμερον νὰ τηροῦνται.

§245Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε μοῦ δίδετε ἀφορμὴν νὰ πιστεύω ὅτι δι’ ἄλλον σκοπὸν γίνετε ἡ συσσωμάτωσις. Τὰ δεκατημόρια ταῦτα εἶχον τεθῇ πρὸς ἐξυπηρέτησιν ὡρισμένου σκοποῦ. Ἑπομένως ἡ φορολογία αὐτὴ ἔπρεπε νὰ ὑφίσταται μόνον ἐφόσον ὑπάρχει σκοπός, ἐφόσον δὲ δηλεῖτε ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος ἔπαυσεν.....

§246Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια....

§247Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀρχικῶς ἐτέθησαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δύο ἀναγκαστικῶν δανείων. Κατόπιν ἐγένετο προσθήκη καθαρῶς ταμιακὴ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ διαρρύθμισις τῆς ἀποσβέσεως τοῦ κυμαινομένου χρέους μεταξὺ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ αὐτῶν τῶν δόσεων τῶν 30 ἑκατομ. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως κανεὶς λόγος νὰ ὑπάρχει σήμερον αὐτό, καὶ νὰ βεβαιοῦνται χωριστά. Ἁπλῶς λογιστικὴ ἀταξία εἶναι. Δὲν ἦτο δὲ μόνον λογιστικὴ ἀταξία, ἀλλὰ συμβαίνει καὶ τὸ ἑξῆς: τὰ ποσοστὰ τῶν κυρίων φόρων τὰ ὁποῖα ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόφθασαν νὰ βεβαιωθοῦν εἰς τὴν χρῆσιν αὐτὴν κατωρθοῦτο νὰ μεταφέρωνται εἰς τὴν ἑπομένην χρῆσιν. Τοιουτοτρόπως καὶ ἡ ἀπόδοσις θὰ εἶναι σωστή.

§248Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μετὰ τὰς παρατηρήσεις αὐτάς, κ. ὑπουργέ, ἔχω νὰ ἀντιπαρατηρήσω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐφ’ ὅσον οἱ πόροι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ταχθῆ νὰ ὑπηρετήσουν ὡρισμένον σκοπόν, περιελήφθησαν εἰς τὸν κύριον φόρον σημαίνει πλέον ὅτι ἔχασαν τὴν βάσιν τῆς ὑπάρξεώς των καὶ ἔγιναν ἕνα εἰσόδημα γενικόν. Τοῦτο δύναται.

§249Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦτο ἦτο πρὸ πολλοῦ.

§250Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ φόρος οὗτος ὑφίστατο, δι’ αὐτὸν τὸν εἰδικὸν σκοπόν. Ἐὰν ὁ εἰδικὸς σκοπὸς ἐξέλειπεν οἱ πόροι αὐτοὶ δὲν ἔχουν κανένα λόγον ὑπάρξεως. Αὐτὸς ὁ πρόσθετος φόρος δὲν δύναται νὰ ὑφίσταται· παρὰ μόνον ἐφ’ ὅσον ὑφίστανται τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια διὰ τὰ ὁποῖα καὶ ἐτέθη. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸν ἐκάματε ἕνα μετὰ τοῦ κυρίου φόρου, τότε παύει ἡ εἰδικότης ἥτις τὸν χαρακτηρίζει καὶ θὰ ὑφίσταται διαρκῶς ἐφ’ ὅσον θὰ ὑφίσταται καὶ ὁ κύριος. Αὐτὸς εἶναι ὁ κίνδυνος. Ἔχει δὲ καὶ ἕνα ἄλλον κίνδυνον τὸ ὅτι ἐὰν κατόπιν δι’ οἱανδήποτε αἰτίαν θέσητε προσθέτους φόρους, τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον δὲν θὰ τὸν θέσητε ἐπὶ τοῦ ἀρχικοῦ κυρίου φόρου ἀλλὰ θὰ θέσητε τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον ἐπὶ τοῦ συνόλου τοῦ κυρίου καὶ τοῦ ἀρχικοῦ προσθέτου.

§251Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς γίνεται; Πῶς εἶναι δυνατόν;

§252Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ σᾶς ἀνησυχεῖ; Δὲν ἔχει καμμίαν βάσιν ἡ ἀνησυχία αὐτή. Τὰ ποσοστὰ αὐτὰ ἐτέθησαν μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσουν τὰ ἀναγκαστικὰ δάνεια. Κατόπιν ἐπῆλθεν ἡ διαρρύθμισις τῆς ἀποσβέσεως κατ’ ἄλλον τρόπον. Σήμερον λοιπὸν τὶ ἔχομεν; Ἔχομεν ποσοστὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐπήγαιναν σὲ κανένα τέτοιον σκοπὸν παρὰ μόνον ἀναγράφονται χωριστά. Διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ γίνουν δύο γραμμάτια εἰς τοὺς ταμίας χωρὶς λόγον, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἄλλη ἀταξία.

§253Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἀλλέως, κύριε ὑπουργέ. Νὰ βεβαιοῦνται διὰ μιᾶς πράξεως ἁπλῆς, διὰ μιᾶς διαταγῆς.

§254Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ αὐτὴ εἶναι διαταγή, ἐὰν δὲν κάνωμεν αὐτὸ δὲν ἠμποροῦν νὰ συμβεβαιοῦνται. Ὑπῆρχον λοιπὸν δύο ἀταξίαι, μία ἀταξία ποὺ εἶπον, καὶ ἡ ἀταξία ὅτι τὰ ποσοστὰ ἑνὸς ἔτους δὲν ἐπρόφθανον νὰ βεβαιοῦνται ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἤρχοντο εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἑπομένως κάθε χρῆσις δὲν εἶχε τὴν εἰλικρινῆ ἀπόδοσιν τῶν ἀμέσων φόρων. Διὰ νὰ λείψουν αὐτὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ μαζὺ ἡ βεβαίωσις. Τώρα ἐάν ποτε φθάσωμεν εἰς δημοσιονομικὴν κατάστασιν ἡ ὁποία νὰ μᾶς ἐπιτρέπῃ νὰ τὰ καταργήσωμεν τίποτε δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ τοὺς καταργήσωμεν.

§255Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπιφυλαχθῆτε ν’ ἀγορεύσητε, κύριε ὑπουργέ.

§256Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ πρέπει νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Φοβεῖσθε μήπως μελλοντικῶς βάλλωμε πρόσθετα ποσοστά. Ἀλλ’ ὅταν βάζῃ κανεὶς πρόσθετον φόρον ἀποβλέπει εἰς ἕνα σκοπόν. Ἑπομένως, ἐὰν πρόκειται νὰ βάλω, θὰ βάλω τόσα ὅσα χρειάζονται.

§257Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν μὲ ἐπείσατε. Μοῦ δίδετε ὡς ἐξήγησιν ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐκολίαν τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως, ἀλλὰ τοῦτο δὲν παρέχει καμμίαν ἀπάντησιν εἰς ὅσα εἶπον. Λάθος ἦτο ἕως τώρα, ἐφ’ ὅσον δὲν συμβεβαιοῦντο καὶ δὲν συνεισπράττοντο. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι δύναται νὰ συμβῇ αὐτὸ τὸ λάθος, θὰ ἦτο μία ὑπερβολικὴ κατάχρησις γραφειοκρατίας.

§258Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔτσι γίνεται.

§259Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κακῶς γίνεται. Ἠμπορεῖτε χωρὶς νὰ συσσωματώσετε τό ἕν ποσὸν μὲ τὸ ἄλλο, νὰ βεβαιώσετε καὶ τὰ δύο μαζί. Δὲν ἔχετε νὰ κάνετε καμμίαν εἰδικὴν βεβαίωσιν θὰ λέγετε, θὰ εἰσπράξω 100 καὶ 10 ἀκόμη. Ἀλλ’ ἡ ἕνωσις αὐτῶν εἰς ἕνα φόρον, ἐνέχει αὐτὴν τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν σᾶς εἶπον καὶ ἐξ ὅσων μοῦ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντὶ νὰ μὲ ἀπαλλάξῃ ἀπὸ τοὺς φόβους τοὺς ὁποίους ἔχω, τοὐναντίον μοῦ τοὺς ἐστερέωσε. Μετὰ τοῦτο, ἔχω νὰ παρατηρήσω γενικώτερον τὰ ἑξῆς: Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἐψηφίσαμεν νόμον διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταργήσῃ, νὰ τροποποιήσῃ, ἢ νὰ ἑνώσῃ τὰ διάφορα εἰδικὰ ταμεῖα—καὶ ὑπάρχουσι περὶ τὰ 25, ἂν δὲν ἀπατῶμαι— τὰ ὁποῖα ἔχουν ἰδιαιτέραν ὅλως αὐτοτελῆ ὑπόστασιν, ἰδιαιτέραν φορολογίαν, ἰδιαιτέραν ὑπηρεσίαν, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ ὅταν ψηφίζῃ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ προσπαθεῖ καὶ καταγίνεται νὰ ἐξετάσῃ τὰ βάρη τὰ ὁποῖα ἐπιπίπτουν εἰς τὸν λαὸν δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ πόσα εἶναι τὰ πραγματικὰ βάρη, διότι ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ γενικοῦ, ὑπάρχει καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ταμείων. Βεβαίως ἡ ὕπαρξις τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ταμείων προῆλθεν ἐκ τινος ἀνάγκης. Ἐθεωρήθη ὅτι ὡρισμένοι σκοποὶ οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετοῦντο παρὰ τοῦ Κράτους, παρημελοῦντο καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐκρίθη, ὅπως διὰ τὴν καταλληλοτέραν τούτων ἐξυπηρέτησιν συσταθοῦν τὰ εἰδικὰ αὐτὰ ταμεῖα. Καὶ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ταμείων διὰ τοπικοὺς σκοποὺς, αὐτὸ συνδέεται μὲ τῆς αὐτοδιοικήσεως τὰς ἀρχὰς σύμφωνα πρὸς τὰς ὁποίας οἱ τοπικοὶ αὐτοὶ σκοποί, δὲν δύνανται παρὰ νὰ ἐξυπηρετοῦνται διὰ τῶν εἰδικῶν αὐτῶν ταμείων καὶ τὰ ταμεῖα αὐτὰ πρέπει νὰ παραμείνουν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ γενικῶν σκοπῶν διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ὑπόχρεως νὰ μεριμνήσῃ ἡ Πολιτεία, πρὸς τίνα λόγον νὰ ἔχωμεν τὰ εἰδικὰ αὐτὰ ταμεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ὄχι μόνον λείπει ἡ ἑνότης τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ ἐπὶ πλέον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἀσκῆται ὁ ἀπαιτούμενος ἔλεγχος. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀγορεύσω διὰ νὰ ἀποδείξω τὴν ἀνάγκην τῆς καταργήσεως τῶν εἰδικῶν τούτων ταμείων, καὶ τῆς συσσωματώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτων μετὰ τοῦ γενικοῦ τοῦ Κράτους. Τοῦτο ἔχει ἤδη λυθῇ καὶ κανονισθῇ διὰ τοῦ νόμου ὃν ἐμνημόνευσα ἤδη, εἰδικοῦ νόμου κατὰ τὸν ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἄδεια αὐτὰ τὰ ταμεῖα ἢ νὰ καταργήσῃ, ἢ τροποποιήσῃ, ἢ καὶ νὰ ἑνώσῃ πρὸς ἄλληλα, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν εἶδον ἐνέργειαν σχετικὴν πρὸς τοῦτο τῆς Κυβερνήσεως.

§260Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔγινεν...

§261Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε ὑπ’ ὄψει μου. Ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, καὶ μοῦ ἀπήντησεν ὅτι κανὲν διάταγμα δὲν ἐδημοσιεύθη εἰσέτι. Παρέμεινε καὶ παραμένει ἀκόμη, ἡ Βουλὴ μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ τὸ κάμῃ καὶ ἐφοδιάζεται μὲ τὴν ἀναγκαίαν ἄδειαν, ἡ ὁποία σκέψις ὅμως δὲν ἐπραγματοποιήθη. Ἐὰν τυχὸν ἡ Κυβέρνησις ἤλλαξεν γνώμην ὀφείλει νὰ τὸ δηλώσῃ.

§262Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὄχι. Παρακολουθῶ τὸ ζήτημα αὐτὸ μετ’ ἐνδιαφέροντος διότι εἶμαι ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς βεβαιώσω ποία εἶναι ἡ φυσικὴ ἀντίδρασις τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων. Πρέπει νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἀλλὰ εἴμεθα ἐδῶ καὶ ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τῆς Βουλῆς διὰ νὰ τὸ ἐκτελέσωμεν καὶ πρὸ τῆς παρόδου τῆς προθεσμίας, διότι αὔριον μπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε ὅτι δὲν ἐκάματε τὸ καθῆκόν σας.

§263Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤδη εἰσέρχομαι εἰς τοῦ προϋπολογισμοῦ τὴν εἰδικὴν ἐξέτασιν. Οὗτος ὡς τὸν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἐμφανίζει ἔσοδα μὲν ἐν συνόλῳ 10.158 ἑκατομμυρίων δραχ. καὶ ἔξοδα 10.171 ἑκατομμύρια ἐπίσης. Παραλείπω ἀμφοτέρων τῶν κονδυλίων τὰς χιλιάδας καὶ τὰς μονάδας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀξίαν ἀπέναντι τῶν δισεκατομμυρίων. Καὶ τὸ συμπέρασμα, τῶν δύο τούτων κονδυλίων εἶναι, ὅτι θὰ ἔχωμεν περισσεύματα 6.550.000. Ἀπὸ σειρὰν ἤδη ἐτῶν οἱ προϋπολογισμοὶ ἐμφανίζονται πάντοτε μὲ περίσσευμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1927–1928. Καὶ αὐτὸς ἦτο μὲ περίσσευμα ἐπίσης.

§264Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Μὲ ἔλλειμμα.

§265Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κατετέθη ἰσοσκελισμένος.

§266Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατετέθη ἰσοσκελισμένος, διότι εἶχε μὲν ἔλλειμμα 49.000.000 τὰ ὁποῖα προήρχοντο ἀπὸ τὴν διαφορὰν συναλλάγματος, ἥτις ὅμως ἐκαλύπτετο. Γνωστὸν δὲ εἶναι, ὅτι καὶ οὗτος κατέλιπεν ἱκανὰ περισσεύματα, ἀλλὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς νῦν ὅλοι οἱ προϋπολογισμοὶ εἰσηγήθησαν πάντοτε μὲ περίσσευμα καὶ τοῦτο ἀκόμη διεκδικεῖ καὶ σήμερον ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμοῦ. Καὶ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τούτου καὶ εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὁ κ. ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι ἀπὸ τοὺς προϋπολογισμοὺς τοῦ 1927–1928, ἕως τῶν τοῦ 1929–1930, ἔχομεν περίσσευμα ἐν ὅλῳ 2.140.000.000, ἐκ τῶν ὁποίων μέχρι σήμερον διετέθησαν περίπου τὰ δύο δισεκατομμύρια, ἢ διὰ τὴν ἀκρίβειαν 1.917.000 000. Ἀλλ’ ἐρωτῶ μετὰ τοῦτο. Εἶναι ὀρθὸν νὰ καταρτίζωνται ἀνισοσκελεῖς προϋπολογισμοὶ ἔστω καὶ μὲ περισσεύματα; Πᾶς τὶς θὰ μοῦ εἴπῃ βεβαίως, ὅτι τοὐλάχιστον εἶναι ὀρθότερον ἀπὸ τὴν κατάρτισιν προϋπολογισμῶν μὲ ἐλλείμματα. Καὶ τὸ δέχομαι ἀπολύτως. Ἀλλὰ ἀναντιρρήτως, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ὁποῖος καταλείπει περισσεύματα, καὶ μάλιστα περισσεύματα ἀρκετὰ οὐσιώδη εἶναι ἐπίσης προϋπολογισμὸς μειονεκτικός, διότι πέρνετε πάρα πάνω ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σεῖς λέγετε εἰς τὸν λαόν, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην. Δὲν εὑρισκόμεθα δὲ δυστυχῶς εἰς μίαν περίστασιν τόσον εὐδαίμονα ὥστε νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν δὲν πειράζει πλήρωσε καὶ πάρα πάνω. Καὶ αὐτοὶ οἱ προϋπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὡς ἀποτέλεσμα πλεονάσματα, καὶ αὐτοὶ ὡς εἶπον εἶναι ἐλαττωματικοί. Θεωρεῖται μάλιστα ὅτι ἡ Γερμανία τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν ὑπέστη τελευταίως τὴν ὤφειλε εἰς τὸ ὅτι καὶ ἐκεῖθεν συνετάχθησαν καὶ εἰσήχθησαν, καὶ ἐψηφίσθησαν προϋπολογισμοὶ μὲ ἱκανὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς πολλὰς σπατάλας. Ὅστις ἔχει πολλὰ ἐξοδεύει καὶ πολλά. Τὰ περισσεύματα ἄγουσιν εἰς δαπάνας μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίας, ἡ δὲ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ὑπὸ περιστάσεις τοιαύτας ὥστε νὰ μὴ φροντίζῃ παρὰ μόνον διὰ τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας δαπάνας. Καὶ πρέπει οἱ προϋπολογισμοί της νὰ συντάσσωνται κατὰ τὸ δυνατὸν ἀκριβεῖς, καὶ νὰ παύσῃ ἡ μέθοδος τῶν λεγομένων περισσευμάτων.

§267Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). 6.000.000 δὲν εἶναι περίσσευμα.

§268Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλὰ λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ἀκριβῶς. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἀπέναντι τοῦ λαοῦ πρέπει νὰ εἶναι ἀκριβὴς διότι ὅταν ἔχῃ περίσσευμα, γεννᾶται τὸ ζήτημα τί γίνεται τὸ ὑπόλοιπον; Καὶ ἀσφαλῶς συμβαίνει ἕνα, ἀπὸ τὰ δύο. Ἢ τὸ δίδετε δι’ ἀνάγκας ἐπιβαλλομένας, ἢ τὸ δίδετε ἐκεῖ ὅπου δὲν ὑπάρχουν ἀνάγκαι ἐπιτακτικαί. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν κάμνετε τὸ πρῶτον ἦτο λάθος περὶ τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, οὗτος ἦτο ἀνειλικρινὴς ἀπέναντι τοῦ λαοῦ, διότι δὲν περιλαμβάνει ὅλας τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας θὰ ἐκάμνατε κατ’ ἀνάγκην ἐφ’ ὅσον δὲ κάμνετε τὸ δεύτερον, ἀθετεῖτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπολύτως ἐπιβάλλεται ὅτι πρέπει νὰ γίνουν ὅσον τὸ δυνατὸν οἰκονομίαι. Τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶχε ὑπ’ ὄψει τοιαῦτα περισσεύματα. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι τοῦτο θὰ ἠδύνατο νὰ συμβῇ εἰς τὸ πρῶτον ἔτος, δὲν θὰ ἔπρεπεν ὅμως νὰ ἐπαναληφθῇ, εἰς ἑπόμενα ὅταν εἶχε ὑπ’ ὄψει τὰ ἀποτελέσματα τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν, οἱ ὁποῖοι κατέλιπον περισσεύματα καὶ περισσεύματα ἱκανά. Ἀφοῦ εἶδεν ὅτι εἰς τὸν πρῶτον εἶχεν περισσεύματα θὰ ἠδύνατο ἀσφαλέστερον, νὰ ὑπολογίσῃ τὸν δεύτερον καὶ ἐκ τοῦ δευτέρου τὸ τρίτον καὶ ἀκόμη ἀσφαλέστερον τὸν τέταρτον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχουν αὐτὰ τὰ φερόμενα περισσεύματα τὰ ὁποῖα ὅλως μικρὰ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐμφανίζονται μεγάλα μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν. Θὰ κατηγορήσω μάλιστα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως εἰσηγήθη προϋπολογισμοὺς μὲ περισσεύματα.

§269Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εὐτυχῶς ποῦ δὲν κολάζεται ποινικῶς.

§270Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι ἀνεξαρτήτως τῶν δεδομένων ποὺ εἶχεν, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ τὰ ἀποτελέσματα ἑκάστου προϋπολογισμοῦ, ὁ ἴδιος εἰσηγούμενος ὅλους τοὺς προϋπολογισμοὺς ἀπὸ τὸ 1928 ἔλεγε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ εἶχε περισσεύματα.

§271Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πότε;

§272Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν εἰσηγούμην τοὺς προϋπολογισμοὺς ἔλεγον πάντοτε ὅτι τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶναι ἐξησφαλισμένον.

§273Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ σημειώσω, ὅτι ἡ ἐμφάνισις προϋπολογισμοῦ μετὰ περισσευμάτων, συνεχῶς μάλιστα, γεννᾷ εἰς τὸν Λαὸν πέραν τῆς δυσφορίας τὴν ὁποίαν αἰσθάνεται ἐκ τῆς πληττούσης αὐτὸν βαρείας φορολογίας, καὶ τὴν περαιτέρω δυσφορίαν, ὅτι ἐξηναγκάζεται εἰς πληρωμὴν φόρων καὶ πέραν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας αὐτοὶ οἱ κυβερνῶντες ὑπεστήριζον πρὸς αὐτὸν ὅτι ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος. Ἄν δὲ ἐξετάσωμεν τὰ διάφορα φερόμενα περισσεύματα τὰ ὁποῖα ἀνέφερον τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν, κατὰ τὰς παρὰ τῆς Ὑπηρεσίας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου παρασχεθείσας πληροφορίας τὰ δύο δισεκατομμύρια τὰ διατεθέντα ἤδη ἐκ τούτων, θὰ ἴδωμεν ὅτι τὰ μέν, καὶ κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος... διετέθησαν εἰς δαπάνας ἀναγκαίας, αἵτινες ἔδει νὰ περιλαμβάνωνται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ συνεπῶς ἦσαν περισσεύματα μόνον φαινομενικά, καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ κατὰ τοῦτο ἦσαν ἀνειλικρινεῖς ὡς μὴ περιλαμβάνοντες πάσας τὰς ὀφειλομένας δαπάνας· τὰ δὲ ἄλλα διετέθησαν εἰς δαπάνας μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίας, καὶ ὡς πρὸς τὰς ὁποίας ἔχω πᾶν δικαίωμα νὰ κατηγορήσω τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐλλείπει ἀπ’ αὐτῆς τὸ ὀφειλόμενον πνεῦμα τῆς οἰκονομίας. Ἡ ἐξέτασις περαιτέρω τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχει δύο ὄψεις. Ἡ πρώτη εἶναι λογιστική. Κατὰ πόσον δηλαδὴ τὰ διάφορα τοῦ προϋπολογισμοῦ κονδύλια, εἴτε ἐσόδων εἴτε ἐξόδων ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς προβλέψεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ἔχωμεν τότε τὰς αὐτὰς εἰσπράξεις καὶ θὰ γίνουν αὐταὶ αἱ δαπάναι ὡς ἀναφέρονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ θὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον εἰσηγεῖται ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; Ἡ ἄλλη ἐξέτασις εἶναι καθαρῶς πολιτική. Εἰς τὴν πρώτην ἐξέτασιν τὴν καθαρῶς λογιστικήν, θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀσχοληθῶ, διότι ὅλοι οἱ σχετικοὶ ὑπολογισμοὶ διέπονται ἀπὸ ὑποθέσεις, ὑποθέσεις μάλιστα, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ ἔχουν ἀσφαλῆ τὴν βάσιν, ὡς ἐξαρτώμενοι ἀπὸ διάφορα γεγονότα τῶν ὁποίων τινὰ εἶναι ἀπρόοπτα καὶ ἄλλα τυχαῖα. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καθ’ ὑποχρέωσιν, προβαίνει εἰς τὴν τοιαύτην ἐξέτασιν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὡρισμένον συμπέρασμα, ἔχων πρὸς τοῦτο καὶ διάφορα ἐκ τῆς θέσεώς του βοηθήματα, καὶ πρὸ παντός τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν. Παραλείπω τὴν ἀπὸ τοιαύτης ἀπόψεως ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ τὰ ἀμφίβολα ἀποτελέσματα πού δύναται νὰ ἔχῃ, γενικῶς περιορίζομαι μόνον εἰς παρατηρήσεις τινὰς ὡς πρός τινα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ, διὰ τοὺς ὡς πρὸς ταῦτα ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Παρατηρῶ ὅτι ὑπολογίζει ἔσοδα ἐξ ἀμέσων φόρων διὰ τὸν ἐξεταζόμενον προϋπολογισμὸν τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 1723 ἑκ. ἔναντι ὁμοίων ἐσόδων τοῦ 1930–31 ἐκ δραχ. 1809 ἤτοι διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον περὶ τὰ 86 ἑκατ. δραχ., καὶ τὴν ὁποίαν δικαιολογεῖ ὡς ἐκ τῆς ἐπὶ ἔλαττον διαρρυθμίσεως ἀμέσων τινῶν φόρων, ὡς τοὐλάχιστον ἀναφέρεται εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ εἶναι λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἀποφασισμένη νὰ ἐμμείνῃ εἰς ὅλους τοὺς ὑφισταμένους φόρους; Ἡ εἰς τοῦτο παρατήρησίς μου ἀφορᾶ βεβαίως καὶ τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι ἐν τούτοις ἀναντίρρητον, ὅτι ἐκ λόγων ἀφορώντων καὶ αὐτὴν τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν, ἀπαραίτητος παρίσταται ἡ φορολογικὴ ἀνακούφισις, ὡς πρὸς ὡρισμένα τινὰ γεωργικὰ προϊόντα, καὶ ἰδίως τοῦ καπνοῦ καὶ τῆς σταφίδος. Θὰ ἐμμείνῃ ὡς πρὸς ταῦτα ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑφισταμένην φορολογίαν καὶ θὰ διατηρήσῃ τὸν προϋπολογισμόν της κατὰ τοῦτο ὡς ἔχει. Αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε ὅσον καὶ ἂν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μείνῃ αὐστηρὰ καὶ ἄκαμπτος εἶναι δύσκολον νὰ διατηρήσῃ τὰς κατὰ τοῦτο βάσεις τῆς φορολογίας ὡς ἔχουσι, καὶ δὴ ὡς πρὸς τὰ ἀναφερθέντα στοιχεῖα. Τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ διὰ τοὺς ὑπολογισμούς του σχετικῶς. Ἐπίσης ὡς πρὸς τοὺς ἐμμέσους φόρους ὑπολογίζεται ὡς ἔσοδον τὸ ποσὸν τῶν 5.242 ἑκατ. ἀπέναντι ὁμοίων ἐσόδων ἐκ δραχ. 5246 τῆς χρήσεως τοῦ 1930–31. Ὑπολογίζεται δηλαδὴ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐκ δραχμῶν 4 ἑκατομμυρίων. Εἰς τοῦτο ἔχω νὰ παρατηρήσω τὸ ἑξῆς: Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1930–31 συνετάγη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποδόσεως τοῦ πρὸ αὐτοῦ ἔτους, τῆς τότε γνωστῆς καὶ κατὰ τὸ ὑπόλοιπον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποδόσεων τοῦ πρὸ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ ἂν συγκρίνωμεν τοὺς δύο προϋπολογισμούς, τῆς τρεχούσης ἀκόμη χρήσεως, καὶ τῆς παρελθούσης τοιαύτης, θὰ ἴδωμεν ἐκ τῶν προσωρινῶν καταστάσεων 1930, διότι ἕως ἐκεῖ ἔχομεν τὰς προσωρινὰς καταστάσεις τῆς τρεχούσης χρήσεως, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς διαφορά, τοῦ μὲν 1929–30 ἦσαν 3.675 ἑκ. αἱ εἰσπράξεις, τοῦ δὲ 1930–31 ἦσαν μόνον 3.613 ἑκ. εἰσπράξεις. Προκύπτει δηλαδὴ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἐτῶν ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν ἐξ 62.000.000. Ἔχομεν δὲ ἀκόμη Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον, καὶ δὲν ἠξεύρω τί θὰ προκύψῃ κατὰ τοὺς δύο αὐτοὺς μῆνας διὰ τοὺς ὁποίους ἀκόμη προσωριναὶ καταστάσεις δὲν ὑπεβλήθησαν· Δὲν φοβεῖται ὁ κ. κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, μήπως αἱ εἰσπράξεις αὐταί, καὶ μεταξὺ τῶν δύο χρήσεων τοῦ 30–31 καὶ 31–32 παρουσιάσωσι ἀναλόγους ἐπὶ ἔλαττον διὰ τὴν τελευταίαν διαφορὰν ὥστε νὰ μὴ προκύψῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔχει ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμόν; Δὲν θεωρεῖτε ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀνάλογος ἐπὶ ἔλαττον διαφορά, καὶ εἰς τὸν παρόντα προϋπολογισμὸν ἀπέναντι τοῦ προϋπολογισμοῦ 1930–31, καὶ μήπως ἀκόμη, μεγαλειτέρα, ὅταν ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει καὶ διάφορα ἄλλα γεγονότα, τὰ ὁποῖα ἐπάγονται μείωσιν εἰς τὴν καταναλωτικὴν δύναμιν τοῦ λαοῦ ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται οἱ ἔμμεσοι φόροι; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ ὡς πρὸς τὸ μέρος τῶν ἐξόδων συντρέχει λόγος δυνάμενος ὁπωσδήποτε νὰ καταστήσῃ ἀμφιβόλους τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει— διότι δὲν ἤκουσα τὴν προφορικήν του ἀνάπτυξιν, ἀσθενῶν τότε, ἀλλὰ ἐμελέτησα μετὰ πολλῆς προσοχῆς τὴν ἔκθεσιν— ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἀναφέρει ὅτι ἔβαλε ψαλλίδι ἐφέτος εἰς τοὺς εἰδικοὺς προϋπολογισμούς, τοὺς ὁποίους τοῦ παρουσίασαν οἱ συνάδελφοί του, καὶ ἡ ψαλλίς του ἔφθασε τὰ 1700 ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν αἰτηθέντων. Ἆρα γε οἱ συνάδελφοί σας, κ. ὑπουργὲ δὲ ἐμπνέονται ἐκ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος τῆς φειδοῦς τὸ ὁποῖον ἔχετε σεῖς;

§274Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαιότατα.

§275Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ χαρακτηρίσω τοῦτο ὡς ἐλάττωμα τῆς Κυβερνήσεως.

§276Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐσκέπτετο ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου του, ὅπως σκέπτεται ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὰ οἰκονομικά, θὰ ἦτο κακὸς ὑπουργὸς τοῦ ὑπουργείου του.

§277Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ηὐτύχησα νὰ γίνω ἀρχηγὸς Κυβερνήσεως διὰ νὰ ξέρω πῶς γίνεται ἡ συνεννόησις τῶν διαφόρων ὑπουργείων διὰ τοὺς προϋπολογισμούς των, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἕνας εἶναι ὁ κανὼν ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ τηρεῖται εἰς κάθε Κυβέρνησιν. Κάθε Κυβέρνησις φρονῶ τὰ τῶν δαπανῶν κυρίως τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ κανονίζῃ ἐν πλήρει συνεννοήσει καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐτῆς κατευθυντηρίου γραμμῆς.

§278Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἐσωτερικῆς συνεννοήσεως μὲ τὴν Κυβέρνησιν.

§279Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος μᾶς εἶπεν ὅτι, ὁ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐσκέπτετο σύμφωνα μὲ αὐτὸν, ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν τοῦ ὑπουργείου του διὰ τὰς οἰκονομίας θὰ ἦτο κακὸς ὑπουργὸς τοῦ ὑπουργείου του, καὶ λέγω ὅτι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ ὅτι ἕκαστον μέλος τῆς Κυβερνήσεως ἐνεργεῖ αὐτοτελῶς καὶ ἀνεξαρτήτως διὰ τὸ ὑπουργεῖον του, ἀδιαφορῶν διὰ τὸ σύνολον τοῦ Κυβερνητικοῦ του προγράμματος ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν αὐτοῦ μέρος.

§280Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων ὑπολογίζων τί τοῦ χρειάζεται.

§281Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν Πρόεδρος Κυβερνήσεως εἰς μίαν Κυβέρνησιν νὰ ὑποστηρίξῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι, ἕκαστος ὑπουργὸς θὰ ζητήσῃ ὅσα περισσότερα θέλει κατὰ τὰς σκέψεις του. Τὶ χρειάζεται δι’ ἕκαστον ὑπουργεῖον, καὶ πῶς θὰ προνοήσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας του, δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ καθορίζεται, ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Κυβερνητικοῦ συνόλου. Τὸ ζήτημα τέλος εἶναι ὅτι ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, ὅτι ἔβαλεν σκληρὸν ψαλλίδι εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ἄλλων συναδέλφων του, καὶ περιέκοψε ἀπὸ ὅσα ἐζήτησαν περὶ τὰ 1700 ἑκατ. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, περιέκοψεν μόνον ὅσα ἦσαν περικοπτέα, ἢ περιέκοψεν περὶ πλέον; λέγων δὲ περικοπτέα, ἐννοῶ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα περιττεύουν, κατὰ τὸ Κυβερνητικὸν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου κρίνων τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ θὰ παρατηρήσητε σχετικῶς, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς εἰς τὰς κοινοβουλευτικὰς ἐπιτροπὰς, εἰς τὰς κατ’ ἰδίαν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν διαφόρων ὑπουργείων, σχεδὸν εἰς ὅλας δύναμαι νὰ εἴπω, ἀναφέρουν ὅτι, δὲν ἐδόθησαν εἰς ἕκαστον ὑπουργεῖον αἱ ἀναγκαῖαι δαπάναι καὶ ὅτι σημειοῦνται εἰς τὰ διάφορα ὑπουργεῖα τόσαι ἐλλείψεις δαπανῶν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ὑπουργεῖον αὐτὸ νὰ διοικηθῇ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν ἐξωτερικῶν λόγου χάριν, ἡ ἔκθεσις ἀναφέρει ὅτι μὲ τὰ 124 ἑκατ. τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ, καὶ ἂν ἐπέλθωσιν αἱ οἰκονομίαι τῶν πέντε περίπου ἑκατομ. αἱ ὁποῖα ὑπολογίζοντο ἐκ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τούτου, ἐκ τῆς συζητήσεως ὅμως τοῦ ὁποίου προέκυψεν ὅτι οὐδεμία τοιαύτη θὰ ἐπέλθῃ καὶ θὰ χρειασθῶσι νέαι πιστώσεις. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὶ θὰ κάμῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, θὰ ἀρνηθῇ νὰ προβῇ εἰς συμπληρωματικὰς πιστώσεις; Ἐξ ἄλλου διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἀνεφέρατε ὅτι λόγῳ ἐλλείψεως ἐπαρκῶν πιστώσεων, ἐγκαταλείπεται ἡ Γεωργικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν φθάσετε εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, θὰ ἴδητε ἀκόμη περισσότερον ὅτι, ὁ προϋπολογισμός του δὲν φθάνει, κατὰ τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα, διὰ τὰς ἀναγκαίας δαπάνας. Σύμφωνα πάντα ταῦτα ἐννοῆται μὲ τὸ κυβερνητικὸν πρόγραμμα, πρὸς τὰς καθοριστέας δαπάνας. Ἀναφέρω ταῦτα ὄχι βεβαίως νὰ ἐνισχύσω ἐκείνους, οἵτινες ζητοῦσαν αὔξησιν δαπανῶν, πολλοῦ γε καὶ δή. Τοὐναντίον μάλιστα ἔχω νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἰδιαιτέρως νὰ περικόψῃ καὶ ἄλλας δαπάνας καὶ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας. Ἀλλ’ εἶπον ταῦτα, ἵνα, αὐτοὺς τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως ὡς μάρτυρας ἐπικαλούμενος, καταδείξω ὅτι αἱ περικοπαί, ἃς ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὰς δαπάνας τῶν παρουσιασθέντων προϋπολογισμῶν τῶν κατ’ ἰδίαν ὑπουργείων ὑπὸ τῶν συναδέλφων του δὲν συμβιβάζονται πρὸς τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὁποίου εἶναι προωριμένη νὰ προκαλῇ δαπάνας πολλάς. Ἐκτὸς πλέον ἂν καὶ ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ κατέστη σκεπτικὴ ὡς πρὸς τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός της, ἐξ ὅσων θὰ ἠδύναταί τις νὰ συμπεραίνῃ ἐκ τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ κατὰ τὴν εἰδικὴν συζήτησιν τοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας κ.λ.π. προϋπολογισμοῦ—ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ φίλος μου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ράλλης – ὡς ἐνθυμοῦμαι ὁ κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας ὑπουργὸς ἐδήλωσεν ὅτι τὸ πρόγραμμα τοῦ ὑπουργείου του δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ εὐθὺς ἐν ὅλῳ ἀλλ’ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον. Καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦτο δύναμαι ἀμέσως νὰ προσθέσω ὅτι τίποτε δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐκ τοῦ προγράμματος τούτου, τοὐλάχιστον ἐπὶ τοῦ παρόντος οὐδὲν ἐφαρμόζεται. Καὶ ἀναφέρω τό κυριώτατο τοῦτο σημεῖον ὡς παράδειγμα. Ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ προκατόχου καὶ τοῦ νῦν ὑπουργοῦ εἰσηγήθη καὶ ἐψηφίσθη παρὰ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, ὅπως ἀντὶ τῶν ὑπαρχόντων τριῶν σχολείων δημοτικοῦ, ἑλληνικοῦ καὶ γυμνασίου, παραμείνωσι δύο, τὸ δημοτικὸν καὶ τὸ γυμνάσιον, ἀμφότερα μετατρεπόμενα εἰς ἑξατάξια. Δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἐξετάσω ἤδη κατὰ πόσον τὸ σύστημα εἶναι ὀρθόν, ἀλλ’ ἐξετάζω μόνον κατὰ πόσον ἐφηρμόσθη. Τί ἔγεινεν ὡς πρὸς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα; Τὰ ὑπάρχοντα τετρατάξια σχολεῖα μετεβλήθησαν εἰς ἑξατάξια χωρὶς κατ’ οὐδὲν νὰ μεταβληθῇ τὸ προσωπικὸν αὐτῶν, καὶ οἱ μὴ ἐπαρκοῦντες ποσοτικῶς διὰ τὰς τέσσαρας τάξεις διδάσκαλοι κατέστησαν ἀνεπαρκέστεροι, ἔτι ὑποχρεωμένοι νὰ διδάσκωσιν εἰς ἕξ τάξεις, καὶ οὕτως ἀντὶ βελτιώσεως μᾶλλον βλάβη ἐπῆλθεν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν.

§282Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ηὐξήθησαν κατὰ χιλίους.

§283Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω κ. ὑπουργὲ ἐὰν ηὐξήθησαν. Εἰσηγήθητε πρόγραμμα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐξετείνετε εἰς ἕξ τάξεις, ὅπως οἱ διδασκόμενοι λαμβάνουν ἀρτιωτέραν ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν του εἶχεν ἀνάγκην δύο πραγμάτων. Πρῶτον ἑνὸς ἀναγκαίου ἀριθμοῦ διδασκάλων πολὺ περισσοτέρων τῶν τότε ὑπαρχόντων, διότι ὅταν οἱ προωρισμένοι διὰ τὰς 4 τάξεις δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὰς τάξεις αὐτάς, ἀκόμη ὀλιγώτερον θὰ ἐπαρκέσουν διὰ τὰς 6 τάξεις. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ηὐξημένον προσωπικὸν δὲν τὸ ἔχετε καὶ δὲν τὸ ἐδημιουργήσατε. Εἴπετε σεῖς ὁ ἴδιος καὶ εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἔχετε προσέτι ἀνάγκην καὶ διδασκάλων ἀνωτέρας μορφώσεως. Καὶ γνωρίζετε βεβαίως, τὶ εἰς ἄλλα κράτη συμβαίνει. Ἐν Γερμανία π. χ. ὅπου ἡ φοίτησις διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ὁρίζεται ὀκταετής, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν διδασκάλων εἶναι τοσοῦτος ὥστε νὰ ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν σχετικὴν ἐργασίαν καὶ οὗτοι μορφοῦνται ὡς καὶ οἱ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ ἀκολουθήσαν ἄλλο ἐπιστημονικὸν στάδιον. Διανύουσιν οὗτοι τὸ γυμνάσιον ὁλόκληρον φοιτῶσι κατόπιν εἰς διδασκαλεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐφάμιλλα τῶν ἄλλων ἀνωτάτων σχολῶν. Οἱ Γερμανοί, συνέστησαν σχολεῖα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, μὲ περισσοτέρας τάξεις, ὅπως καὶ σεῖς ἐκάματε, τὸ ἔπραξαν τοῦτο, ἀφοῦ ἐφρόντισαν διὰ τὰ ἐφόδια τὰ ὁποῖα χρειάζονται διὰ νὰ λειτουργήσῃ μία τοιαύτη πολιτική. Ἐφ’ ὅσον ὅμως σεῖς δὲν ἔχετε οὔτε ποσοτικῶς οὔτε ποιοτικῶς τὸ ἀπαιτούμενον προσωπικὸν δὲν δύνασθε νὰ ἰσχυρίζεσθε ὅτι ἐφαρμόζετε πολιτικὴν βελτιοῦσαν τὴν ἐκπαίδευσιν, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι, μεταχειρίζεσθε πολιτικὴν τοὐναντίον, μειοῦσαν τὴν ἐκπαίδευσιν. Διότι μὲ τὰ λειτουργοῦντα ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐχρησιμοποιεῖτο διὰ τὰ μαθήματα τῶν δύο προστεθεισῶν εἰς τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τάξεων, ὅλον τὸ προσωπικὸν τῶν διδασκόντων καὶ οὗτοι, ἦσαν καθηγηταί, πτυχιοῦχοι τοῦ Πανεπιστημίου. Ὅσην δὲ καὶ ἂν θέλουν νὰ δείξουν ἐπιμέλειαν καὶ ζῆλον, ἵνα ἀνταποκριθοῦν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως οἱ νῦν δημοδιδάσκαλοι δύσκολον νὰ ἐπαρκέσουν οὔτε ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμοῦ οὔτε καὶ ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως, μάλιστα ὅταν ἀνάγκαι ὑπηγόρευσαν ὥστε μεταξὺ τῶν χρησιμοποιουμένων δημοδιδασκάλων νὰ εἶναι καὶ τοιοῦτοι οὐδὲ τοῦ τακτικοῦ διδασκαλείου πτυχιοῦχοι. Προσθέσατε λέγετε 1000 διδασκάλους, ἀλλὰ συνεπληρώσατε διὰ τούτων τὸν ἀναγκαῖον ἀριθμὸν ὅστις χρειάζεται διὰ τὰ σχολεῖα; Πρὸς τίνα λόγον λέγετε λοιπὸν ὅτι ἐκάματε μεταρρυθμίσεις βελτιούσας τὴν ἐκπαίδευσιν ὅταν δὲν ἔχετε τὰ μέσα διὰ νὰ δώσετε οὔτε τὸν ἀριθμὸν τῶν διδασκάλων οἱ ὁποῖοι ἀπαιτοῦνται;

§284Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). 750 χρειάζονται ἔχουν ἤδη διορισθῆ 14.000.

§285Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ τίς σᾶς ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ στερῆτε αὐτῶν τῶν 750 διδασκάλων ἓν τμῆμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον ἐπίσης πληρώνει τούς φόρους του ὅπως καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὰ σχολεῖα των, καὶ ἀφοῦ ὅλοι οἱ πολίται εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου;

§286Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν ὑπάρχουν. Εἰς πλεῖστα σχολεῖα δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν, εἴτε ἐκ συμπτώσεως θανάτου ἢ ἀπὸ καθυστέρησιν διορισμοῦ πιστώσεις ὅμως διὰ τὰ μονοτάξια σχολεῖα χορηγοῦνται ἀπὸ τὸ λογιστήριον. Ὑπάρχει ἔλλειψις ἑνὸς προσθέτου διδασκάλου εἰς τὰ πολυτάξια διδασκαλεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι περίπου 750.

§287Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω παραδείγματα πλείστων σχολῶν ἀτελῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἀριθμῶν διδασκάλων, τὰ ὁποῖα θὰ ἠδυνάμην νὰ προσκομίσω, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὅλοι οἱ παριστάμενοι κύριοι βουλευταί, θὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν νὰ ἀναφέρουν τοιαῦτα παραδείγματα.

§288Γ. ΤΗΛΙΚΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν 400 προτάσεις ἱδρύσεως σχολείων σύμφωνα μὲ τὸν νόμον δηλαδὴ σύνολον 1000 διδασκάλων.

§289Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡ ἵδρυσις σημαίνει νέον σχολεῖον.

§290Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἔλεγον λοιπὸν, κ. ὑπουργὲ τῆς Παιδείας ὡς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρὶν ἢ προβῆτε εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως τὸ ὁποῖον καθιερώσατε μόνον ἐν τῷ νόμῳ ἔπρεπε προηγουμένως νὰ ἐξετάσητε ἄν καί τίνα μέσα ἔχετε νά τὸ ἐφαρμόσετε καὶ πρὸ παντὸς ὀφείλατε ἀπέναντι τοῦ Λαοῦ νά διατηρήσετε τὴν ἀπαιτουμένην ἰσότητα, προκειμένου μάλιστα περὶ τῆς στοιχειώδους αὐτοῦ ἐκπαιδεύσεως, ἀναγκαίας καὶ ἐπιβαλλομένης κοινῆς εἰς πάντας ὑποχρεωτικῶς. Καί ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπετο, ἀλλοῦ μὲν νὰ λειτουργοῦσι πλήρη ἑξατάξια σχολεῖα καὶ ἀλλοῦ νὰ ὑπάρχουν ἀτελῆ καὶ εἰς ἱκανὰ μέρη, νὰ μὴ ὑπάρχουν ποσῶς. Ὑπὲρ πάντα ἄλλον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν βελτιώσεως καὶ προαγωγῆς τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τῆς δημοτικῆς. Οὐδεὶς δύναται νὰ παρίδῃ ὅτι, ἀπὸ κεῖ περνᾷ, καὶ πρέπει νὰ περνᾷ ὅλος ὁ Λαός. Ὄχι σήμερον ἀλλὰ ἔκπαλαι εἶχεν ἀναγνωρισθῆ ἡ ἀνάγκη ὅπως ὁ Λαὸς τυγχάνει τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, καὶ νόμος ὑφίσταται καθιστῶν αὐτὴν ὑποχρεωτικὴν καὶ τιμωρῶν τοὺς γονεῖς καὶ κηδεμόνας ποινικῶς τοὺς μὴ στέλλοντας τὰ ὑπ’ αὐτοὺς τέκνα εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἀλλὰ διὰ νά εἴμεθα δίκαιοι, καὶ ὁ νόμος νά τύχῃ πραγματικῆς ἐφαρμογῆς, ἀπαιτεῖται καὶ νά ἱδρυθῶσι παντοῦ τά ἀπαιτούμενα σχολεῖα, καὶ πρὸ πάσης μεταβολῆς τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ ἱδρυθῶσι παντοῦ τὰ ἀναγκαῖα δημοτικὰ σχολεῖα, ἔστω καὶ κατὰ τὸ παλαιὸν σύστημα καὶ μετὰ τοῦτο νὰ προβῆτε εἰς πᾶσαν ἄλλην μεταρρύθμισιν, ἐφ’ ὅσον καὶ διὰ ταῦτα ἐξησφαλίζετε τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια καὶ πρὸ παντὸς ὡς πρὸς τὸ διὰ ταύτην ἀπαιτούμενον προσωπικόν. Καὶ ἐφ’ ὅσον τοῦτο δὲν ἐγένετο τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα ὡς ἐφαρμόζεται καὶ μειωτικὸν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως εἶναι καὶ ἀδικεῖ τὸν Λαόν. Καὶ ἐνῷ ταῦτα συμβαίνουν ὡς πρὸς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ διὰ τοῦ συστήματός σας καταργούμενα Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμενα ὡς ἦσαν χωρὶς νὰ μεταβληθῶσιν τὸ παράπαν, ἢ μόνον ὅτι ἔλαβον τὸν τίτλον τὸν πανηγυρικὸν τοῦ ἡμιγυμνασίου. Ὁ ἐκεῖ σπουδάζων τιτλοφορεῖται ὡς γυμνασιόπαις ἐξακολουθῶν νὰ μανθάνῃ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐμάνθανε καὶ πρὶν μὲ τὸν τίτλον τοῦ Ἑλληνικοῦ σχολείου, ὅπου δὲ ἐπετεύχθη, ἡνώθησαν μὲ τὰ ὑπάρχοντα τετρατάξια γυμνάσια ἀποτελέσαντα τὰ κατὰ τὸν νόμον ἑξατάξια, τὸ ἐπελθὸν ἀποτέλεσμα εἶναι πάλιν μία διάκρισις ἀδικαιολόγητος εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν παιδιῶν ἀφοῦ οἱ ἐκεῖ μὲν φοιτῶντες διδάσκονται ὑπὸ καθηγητῶν ἀνωτέρων, πρώτης τάξεως, ὅπου δὲ ἔμειναν τὰ καλούμενα ἤδη ἡμιγυμνάσια, ἐκεῖ διδάσκονται ὑπὸ καθηγητῶν δευτέρας τάξεως. Καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, διατὶ τάχα γίνεται αὐτὴ ἡ διάκρισις μεταξὺ τῆς μορφώσεως τῶν πολιτῶν, οἱ μὲν νὰ ἔχουσι ἀνώτερα σχολεῖα, οἱ δὲ ἄλλοι νὰ ἔχουσι δευτέρας ποιότητος. Ἀφ’ ἑτέρου ὡς ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐκθέσω, πρὸ ἡμερῶν ἐπί τινι εὐκαιρίᾳ, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ συστήματός της περὶ ἐκπαιδεύσεως, ὡς εἶχεν δηλώσει, δὲν ἀπέβλεπε νὰ προσκολλήσῃ εἰς τὰ γυμνάσια τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ἀλλ’ ὅπως καταργηθῶσι τά ὑπάρχοντα Ἑλληνικὰ σχολεῖα, καὶ ὅπου ὑφίστανται τοιαῦτα νὰ ἀντικαθίστανται δι’ ἄλλων πρακτικῶν ἢ ἐπαγγελματικῶν σχολῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ τοῦτο οὐδαμοῦ ἐγένετο παραδόξως ὅλως ἐπληροφορήθην πρὸ ἡμερῶν ἐντελῶς τυχαίως, ὅτι συμβαίνει τὸ ἀντίθετον. Εἰς μίαν κωμόπολιν τῆς Πελοποννήσου ὑπῆρχε παλαιότερον Ἑλληνικὸν σχολεῖον καὶ ἀντεκατεστάθη διὰ μιᾶς γεωργικῆς σχολῆς, ἀλλὰ παρελθόντος ὀλίγου χρόνου, καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους κατηργήθη ἡ σχολὴ ἐκείνη καὶ ἐπανασυνέστη τὸ καταργηθὲν Ἑλληνικὸν σχολεῖον.

§291Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὑπῆρχε γεωργικὴ σχολὴ, καί ὅταν κατέστη σαφὲς αὐτὸ κατηργήθη τὸ τοιοῦτον γεωργικὸν σχολεῖον καὶ διετηρήθη τὸ ἡμιγυμνάσιον.

§292Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἀπαντήσητε κατόπιν.

§293Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς παρέσχον πληροφορίαν.

§294Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅτε δὲ πρὸ ἡμερῶν ἀνέφερον τὴν περίπτωσιν ταύτην ὁ κ. ὑπουργὸς δικαιολογούμενος ἔλεγεν, ὅτι αἱ συνθῆκαι τοῦ τόπου ἐκείνου δὲν ἐπέτρεπον τὴν ἵδρυσιν τοῦ γεωργικοῦ σχολείου, καὶ ἐπανιδρύθη τὸ σχολεῖον τὸ Ἑλληνικὸν τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὁ Λαός, ἀλλὰ τὴν τοιαύτην δικαιολογίαν δὲν τὴν εὕρισκε ποσῶς ἐπαρκῆ, καθ’ ὅσον ὅταν καταρτίζετε ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα, ὑποτίθεται ὅτι ἐξητάσθησαν καὶ αἱ διαθέσεις τῶν πολιτῶν, καὶ αἱ ἀνάγκαι αὐτῶν, καὶ αἱ κλίσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκπαίδευσιν καὶ αἱ συνθῆκαι τοῦ τόπου, εἰς τρόπον ὥστε τὸ καταρτιζόμενον πρόγραμμα νὰ εἶναι ἐφαρμοστέον, ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει δὲν δύναται νὰ γίνεται λόγος περὶ προγράμματος Κυβερνητικοῦ περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἀλλὰ περὶ προγράμματος τῶν ἑκάστοτε τοπικῶν δημοψηφισμάτων. Ἐπεξετάθην παραδειγματικῶς ὡς πρὸς τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ θέματος, καὶ διότι τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ παρελθὸν λίαν ἐπειγόντως, καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν κόμμα εἶχεν λόγους νὰ ἦτο ἀπομεμακρυσμένον τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ δὲν ἠδυνήθην τότε, νὰ ἐκφέρω τάς σκέψεις μου, μόλον ὅτι περὶ τοῦ ἀστόχου τούτων ὑπέδειξα σημεῖα τινὰ διὰ τοῦ τύπου, καὶ συνέστησα ἐντόνως, ὅπως πάντως τεθῶσιν τὰ νομοσχέδια ταῦτα κατὰ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον ὑπὸ τὴν κρίσιν οὐ μόνον τῶν εἰδικῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Λαοῦ, ὡς τοῦτο ἐγένετο παντοῦ εἰς γενικωτέρας ἐκπαιδευτικὰς μεταρρυθμίσεις, καὶ τὰς ἀντιλήψεις ὄχι μόνον τῶν εἰδικῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Λαοῦ, ἡ Κυβέρνησις ἔχουσα ὑπ’ ὄψει δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην σήμερον νὰ λέγῃ ὅτι αἱ διαθέσεις τοῦ Λαοῦ ἢ αἱ συνθῆκαι τοῦ τόπου ἦσαν ἀντίθετοι πρὸς τὸ πρόγραμμά της, τὸ ὁποῖον ἐπεχείρησε νὰ ἐφαρμόσῃ.

§295Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπεν αὐτό. Εἶπεν ὅτι ἔκαμεν ἕνα γεωπονικὸν σχολεῖον, καὶ ὅταν ἔμαθε ὕστερα ὅτι ὑπῆρχε μία γεωπονικὴ σχολὴ ἱδρυμένη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, τότε εἴπομεν τὶ τὰ θέλομεν καὶ τὰ δύο;

§296Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Μοναδικὴ δὲ περίπτωσις.

§297Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔμαθα τυχαίως τὴν περίπτωσιν αὐτήν, διότι εἶδον ἕνα τῶν διδασκάλων, ὁ ὁποῖος ἦτο συμπολίτης μου καὶ ὁ ὁποῖος μοῦ παρεπονέθη περὶ τῆς μεταθέσεώς του ἐν τῷ μέσῳ τοῦ ἔτους, συνεπείᾳ καταργήσεως τῆς γεωργικῆς σχολῆς ὅπου ὑπηρέτει καὶ ἡ ὁποία κατηργήθη διὰ μόνον τὸν λόγον, ὅτι οἱ κάτοικοι ἤθελον νὰ ἔχουν Ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὸν νῦν λεγόμενον ἡμιγυμνάσιον.

§298Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι μοναδικὴ ἡ περίπτωσις σᾶς τὸ βεβαιῶ ὑπευθύνως.

§299Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δέχομαι τὴν διαβεβαίωσιν. Ἀνέφερον τὴν περίπτωσιν ἥν ἔμαθον τυχαίως μὴ ἀσχοληθεὶς εἰς εἰδικήν ἔρευναν. Ὡς ἐξ ἀρχῆς εἶπον, προέβην εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας παραδειγματικῶς ἐν σχέσει πρὸς τὰς ὑπολογιζομένας δαπάνας τῶν διαφόρων ὑπουργείων ἵνα ἀποδείξω ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ δὲν εὐσταθοῦσι πολὺ εἰς κίνδυνον νὰ ὑπερβῶσιν αἱ δαπάναι τὰ τιθέμενα ὅρια, εἶναι δὲ ὁ κίνδυνος κατὰ τοσοῦτον μεγαλύτερος καθ’ ὅσον θά προέρχεται ἀπό τοὺς παρακαθημένους συναδέλφους τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ, οἱ ὁποῖοι θά τοῦ λέγουν κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν καταστρέφεις τὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐμποδίζεις τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος της, μὴ παρέχων τὰς ἀναγκαίας διά τούτων πιστώσεις εἰς τὸν λαόν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θά ἀντιστῇ ὅσον τὸ δυνατὸν νά μὴ ὑπερβῇ τά ὑπ’ αὐτοῦ τεθέντα ὅρια, ἀλλά θά ἐπιτύχῃ τοῦτο μόνον ἄν φθάσῃ μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ πείσῃ τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος της. Ἡ μελέτη τοῦ προϋπολογισμοῦ καταδεικνύει πόσον αἰσθάνεται ὁ κ, ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς κινδύνους ὑπὸ τοὺς ὁποίους τελεῖ ὁ προϋπολογισμὸς του, καὶ δι’ αὐτὸ ἐφρόντισε νὰ θέσῃ τρία στηρήγματα ὅπως καὶ ἄν κλονισθῇ νὰ μή πέσῃ. Καὶ ἐν πρώτοις ἔχει ἕνα ἀποθεματικὸν κεφάλαιον σπουδαιότατον τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον οἱ ἄλλοι προϋπολογισμοὶ 400 ἑκατ. Ἀληθῶς ἔχει αὐτό. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω παρατηρήσεις ὡς πρός τοῦτο γενομένας τὴν πρωΐαν παρ’ ἄλλου συναδέλφου, ἂν πρέπῃ τὸ ἀποθεματικὸν νὰ ἐξογκοῦται μέχρι τοιούτου ποσοῦ, ἀφοῦ ὁ λαὸς πρέπει νὰ γνωρίζῃ πῶς εἰδικῶς διατίθενται τὰ παρ’ αὐτοῦ πληρωνόμενα χρήματα, θὰ ἀναγνωρίσῃ ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἔνδειξιν τοῦ φόβου καὶ περὶ τῆς εὐσταθείας τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἕτερον τούτου στήριγμα θέτει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ περίσσευμα ἐκ τῶν πλεονασμάτων τῶν προϋπολογισμῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν καὶ τρίτον ὅτι θὰ συνεισφέρουν ὅλοι ὅσοι λαμβάνουν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐν ἀνάγκῃ, ἐφ’ ὅσον δηλαδὴ τὸ ἀπαιτήσῃ ἡ ἰσορρόπισις τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ πρὸς τοῦτο ζητεῖ νὰ τοῦ δοθῇ ἡ ἄδεια τῶν νομοθετικῶν σωμάτων νὰ δύναται ὅταν κρίνῃ ἀναγκαῖον νὰ μειώσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μέχρι 6%. Πρέπει νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν ἐξουσιοδότησιν αὐτὴν ἥτις ἀποτελεῖ ἕναν διαρκῆ πέλεκυν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὁ ὁποῖος θὰ τοὺς κρατεῖ πάντοτε ἐν ἐξεγέρσει. Ἡ Γερμανία ὡς γνωστὸν ἀναγνωρίσασα ὅτι ὑφίσταται ἀνάγκη περικοπῆς δαπανῶν μετὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς προέβη εἰς περικοπὰς τούτων, ἀπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας μέχρι τοῦ τελευταίου θυρωροῦ.

§300Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἐγώ.

§301Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἔκαμε καὶ κάτι ἄλλο, εἶπεν ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους, θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον ὅταν ψηφισθῇ ὁ σχετικὸς νόμος, ἀλλὰ δι’ ἡμᾶς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Δημοκρατίας, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωμεν αὐτὸν τὸν νόμον, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ σήμερον, δηλαδὴ ἀφ’ ὅτου ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐγὼ τὸ μέτρον σας αὐτό, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνάγκη, τὸ ἀποδέχομαι, ἀλλὰ αὐτὸν τὸν ἐπικρεμάμενον κίνδυνον, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἀβεβαίαν τὴν θέσιν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, δὲν ἐγκρίνω.

§302Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω ἀκόμη καὶ τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις.

§303Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τούτων αὐξάνεται ἔτι μᾶλλον τὸ ἀποθεματικόν σας, τὸ ὁποῖον καθ’ ἑαυτό εἶναι πολὺ μεγάλον, καὶ αὐξάνεται ἡ ἐκ τούτου ἀνωμαλία τῶν διαθέσεων μεγάλων κονδυλίων ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, δι’ ἔξοδα διὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἰσεπράχθησαν, καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν τὴν δικαιολογίαν, ὅτι ἦσαν ἔκτακτα καὶ ἀπρόοπτα. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε καὶ ἂν ἔχουσι ταῦτα, καὶ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εὐσταθήσῃ, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εὐχόμεθα καὶ ἂν δὲν χρειασθῇ οὐδὲν ἐπικουρικὸν μέσον, νομίζετε ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ πάντοτε αὐτὰ τὰ μεγάλα ποσά; Δὲν ὑποθέτω κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, εἰς οἱανδήποτε πτέρυγα καὶ ἂν ἀνήκῃ, καὶ τά μέλη τῆς Κυβερνήσεως ἀκόμη, νὰ μὴ ἔχουν πλήρη συναίσθησιν τοῦ ὅτι βαρύνεται ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἐπαχθέστατα, καὶ βαρύνεται κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ δυσφορῇ πάρα πολύ. Θὰ δύνασθε ἴσως νὰ ἀντιτάξετε διατὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὴν φορολογίαν αὐτήν, ἀφοῦ πέρυσι, καὶ προπέρυσι παρόμοια ἐπλήρωσε ποσά; Ἐκεῖνος ποὺ ἐπλήρωνε ἕως σήμερον θὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ πληρώνῃ καὶ εἰς τὸ ἑξῆς. Τὸ πρᾶγμα ὅμως δὲν ἔχει οὕτω, καὶ τοιαύτη σκέψις δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ εἰς οὐδένα ἐξ ἡμῶν. Ἀκριβῶς τὸ ὅτι ὁ λαὸς ἔχει τρία, τέσσαρα χρόνια ποὺ πληρώνει αὐτὴν τὴν ἐπαχθῆ φορολογίαν πρέπει ἀκόμη προσεκτικωτέραν νὰ καταστήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, διότι διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτῆς, ἐξήντλησεν ὁ λαὸς πᾶσαν καὶ τὴν τελευταίαν του οἰκονομίαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῆς ληγούσης χρήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐγένετο εὐρυτάτη συζήτησις περὶ τοῦ βάρους τῆς φορολογίας, ἐὰν ἔφθασε ἢ ὑπερέβη τὴν φορολογικὴν ἀντοχὴν τοῦ λαοῦ, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα τὸ ὁποῖον κάποτε ἀνέγνωσα ὅτι ὑπελογίσθη ἀπὸ αὐτὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἰς 32 δισεκατομμύρια.

§304Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠσχολήθην ποτὲ μὲ αὐτὴν τὴν συζήτησιν.

§305Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἐπιμένω. Πάντως γενικῶς κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὑπελογίζετο ἀπὸ 35 ἕως 47 δισεκατομμύρια. Εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ὅμως τοῦ λαοῦ διὰ τὸν ὑπολογισμὸν τῆς φορολογικῆς αὐτοῦ ἀντοχῆς δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν δύο πράγματα. Δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν πρῶτον: τὸ βάρος τὸ ὁποῖον ὑφίσταται ὁ λαὸς ἐκ διαφόρων εἰδικῶν ταμείων, διὰ διαφόρους ἄλλους σκοπούς, πέραν τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν ἀσχοληθέντων εἰδικώτερον, διὰ τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας καὶ διὰ τὰ διάφορα ἄλλα ταμεῖα εἰσπράττονται ἀπὸ τὸν λαὸν 2 δισεκατομ. περίπου ἀκόμη ἐπὶ πλέον τῶν 10.200 περίπου ἑκατ. τὰ ὁποῖα ζητοῦνται διὰ τοῦ γενικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Δὲν ἔχομεν δὲ κανένα δεδομένον, ὅτι ἐφέτος θὰ αὐξήσῃ τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔχομεν πολλὰ περιστατικὰ ἐκ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ συναγάγωμεν ὅτι δυνατὸν μᾶλλον νὰ μειωθῇ, διότι αὐτὸ τὸ ἐπαχθὲς βάρος τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ λαὸς ἐπὶ τόσα ἔτη, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξαντλήσῃ τὴν δυναμικότητά του, καὶ νὰ τὸν καταστήσῃ ἧττον ἀποδοτικόν, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε ἀκόμη ὅτι, ἔχομεν ἐν τῷ μεταξὺ καὶ πολλὰ ἀτυχήματα. Εἰς τοὺς πρὸ τριετίας σεισμοὺς προσετέθησαν τελευταίως νέοι, χωρὶς ἀκόμη νὰ ἔχωμεν ἐπουλώσει τὰς πληγὰς τῶν πρώτων, ἐπῆλθον προσέτι πλημμύραι καὶ ἐνέσκηψαν ἀκρίδες καὶ ἀρουραῖοι, καὶ ἐκ πάντων τούτων ἐπῆλθον ζημίαι ἐλαττοῦσαι τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἐπίσης ἐπιζημίως ἐπέδρασεν ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ ἡ παρετηρηθεῖσα εἰς τὰ εἰσοδήματα μας ἐξωτερικὴ ὑποκατανάλωσις ὡς ἐκ τῆς ὁποίας ταῦτα ὄχι μόνον δὲν διατίθενται εὐκόλως, ἀλλ’ οὐδὲ πλήρως καὶ εἰς τιμὰς ἀρκετὰ μειωμένας. Ἐζήτησα σχετικὰς πληροφορίας ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει, ὅτι, αἱ ἀποδόσεις τοῦ 1930 ὑπῆρξαν μικρότεραι τοῦ 1929, λ. χ. τῆς σταφίδος, ἡ ὁποία κατὰ τὸ ἔτος 1929 ἀνῆλθεν εἰς 72996 τόννους, καὶ ἀπέδωκεν ἀξίαν δρχ. 772 ἑκατ., κατὰ τὸ ἔτος 1930 ἀνῆλθεν εἰς 68.000 τόννους μὲ ἀπόδοσιν ἀξίας 70 ἑκατομμύρια δρχ. (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν οὐδεὶς λόγος συντρέχει νὰ πιστεύσωμεν ὅτι μετὰ ταῦτα, τὸ ἐθνικὸν εἰσόδημα εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῇ. Τοῦτο ἄλλωστε ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῆς μεγάλης δυσκολίας μεθ’ ἧς καταβάλλονται οἱ φόροι. Παρ’ ὅλας τὰς εὐκολίας καὶ τὰς ἑκάστοτε ἀναβολὰς τὰς ὁποίας παρέχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, δὲν κατορθώνει τὰς εἰσπράξεις νὰ τὰς αὐξήσῃ παρὰ μεταχειριζόμενος πολλάκις μέσα σκληρὰ διὰ τὰ ὁποῖα ἡ συνείδησις παντὸς δὲν δύναται παρὰ νὰ ἐξανίσταται. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς πολίτης θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ πληρώσῃ ἕναν φόρον τὸν ὁποῖον ὀφείλει εἰς τὸ δημόσιον, ἐφ’ ὅσον ἔχει τὰ ἀναγκαῖα πρὸς τοῦτο χρήματα, καὶ ἀρνούμενος νὰ προτιμήσῃ νὰ προσωποκρατηθῇ καὶ στερηθῇ τῆς ἐλευθερίας του. Θὰ γνωρίζῃ πολὺ καλὰ ἰδιαιτέρως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐφέτος οἱ φυλακισμένοι διὰ χρέος τοῦ δημοσίου, εἶναι πολὺ περισσότεροι ἀπὸ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ἔχω πίνακα ἐπίσημον τῆς ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ ὁποίου καταφαίνεται ὅτι.....

§306Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε συγκριτικὸν πίνακα;

§307Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα συγκριτικὸν πίνακα τὸν ὁποῖον ἔλαβον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἐξ αὐτοῦ δὲ θὰ ἀναφέρω ὡρισμένους ἀριθμοὺς φυλακισμένων, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει ἡ προϊοῦσα αὔξησις. Τὸν Ἰούνιον τοῦ 1927 ἦσαν 211, εἰς τὰ 1928 271, καὶ εἰς τὰ 1929 342, καὶ εἰς τὸ 1930 ἔφθασαν 647. Βλέπετε ὅτι ἀπὸ τοῦ 1927 ἕως τὸ 1930 ἐτριπλασιάσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν προσωποκρατουμένων διὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον.

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι κρατούμενοι διὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον;

§309Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Γενικῶς διὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον. Διὰ νὰ εἶμαι ὅμως ἐν τῇ ἀκριβείᾳ ἀπολύτως εἰς αὐτὸν τὸν πίνακα περιελαμβάνονται καὶ —ἐλάχιστοι ὅμως— κρατούμενοι διὰ χρέη μὴ ὀφειλόμενα εἰς τὸ δημόσιον, ἀλλὰ αὐτοὶ κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τῆς ὑπηρεσίας οὐδέποτε εἶναι πλέον τῶν δέκα. Διότι ὡς γνωρίζετε πολὺ καλὰ σήμερον προσωποκράτησις ἐπὶ χρεῶν ἰδιωτικῶν χωρὶς τὰς ἐλαχίστας ἐξαιρετικὰς περιπτώσεις.....

§310Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῆς στατιστικῆς εἶναι ὁ πίναξ αὐτός;

§311Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸν ἐπῆρα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§312Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀμφιβάλλω ἂν 50 ἐξ αὐτῶν εἶναι φυλακισμένοι διὰ χρέος ἐκ φόρου πρὸς τὸ δημόσιον, οἱ ἄλλοι εἶναι φυλακισμένοι διὰ χρέος ἐκ ποινικῶν ἐξόδων εἴτε ἐκ λαθρεμπορίου.

§313Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ κάμω αὐτὰς τὰς διακρίσεις διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδύνατο, ὡς μοὶ ἐδήλωσεν, νὰ μοῦ παράσχῃ χωριστοὺς πίνακας ὡς πρὸς τὰ εἴδη τῶν πρὸς τὸ δημόσιον χρεῶν τῶν κρατουμένων. Δὲν ἠδύνατο νὰ μοῦ παράσχῃ χωριστὰ διὰ οὐδὲ τούς κρατουμένους διὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον ἀπὸ τοὺς δι’ ἰδιωτικὰ τοιαῦτα, κρατουμένους μοὶ ἐδήλωσε μόνον ὅτι οἱ τελευταῖοι οὗτοι δὲν ὑπερβαίνουσι ποτὲ τοὺς δέκα εἰς τούς σημειουμένους ἀριθμούς. Τοῦτο εἶναι ἀνώτατος ὅρος. Ἑπομένως οἱ ἄλλοι ὅλοι εἶναι φυλακισμένοι διὰ χρέη πρὸς τὸ δημόσιον καὶ θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ὁ ἀριθμὸς εἶναι ἀρκούντως σεβαστός. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φυλακισμένων καὶ ἄλλα πιεστικά, ὡς πληροφοροῦμαι, χρησιμοποιοῦνται μέσα πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ θὰ ἤθελον συστήσῃ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ καταγγελλόμενα διὰ τὰ οὕτως ἢ ἄλλως ἔκτροπα καὶ νὰ ἐπιστήσω ὡς πρὸς ταῦτα τὴν προσοχὴν τῶν διαφόρων ἐπὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων ὀργάνων του, ὅπως μὲ τὸ ἐπαχθὲς βάρος τῆς φορολογίας καθιστῶσιν ἐπὶ μᾶλλον ἐπώδυνον διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως πρὸς εἴσπραξιν μέτρων μὴ ἀνεκτῶν εἰς Κράτος πεπολιτισμένον. Κατηγγέλθησαν αὐτὰς τὰς ἡμέρας εἰς τὸν τύπον μεμονωμένα ἀληθῶς παραδείγματα, τὰ ὁποῖα ἐὰν εἶναι ἀληθῆ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξεγείρουν τὴν συνείδησιν παντὸς ἀνθρώπου, προκειμένου μάλιστα περὶ εἰσπράξεως φόρων δι’ ἀσήμαντα ποσά. Καὶ εἰς τὴν σύστασίν μου αὐτὴν προβαίνω ἀφοῦ ἐφ’ ὅσον ἠδυνάμην νὰ ἐξακριβώσω τὰ καταγγελλόμενα, ἔχω ὑπ’ ὄψιν ὡρισμένην τινὰ περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μοῦ προσεκομίσθη κατάσχεσις ἑνὸς λέβητος ἀξίας 200 δραχμῶν, διὰ τὴν πληρωμὴν φόρου. Ἐκ τῆς πράξεως ταύτης πολλαὶ δύνανται νὰ συναχθῶσι πιθανότητες καὶ περὶ ἄλλων καταγγελομένων ἐκτρόπων, ἀφοῦ μάλιστα καὶ διὰ ταῦτα παρὰ τῶν ἁρμοδίων οὐδεμία ἐγένετο διάψευσις ἐπὶ τῶν τοιούτων περιπτώσεων θὰ ἠξίουν ὅπως ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἡ ὑπηρεσία του σπεύσουν τὸ ταχύτερον, νὰ πληροφορηθοῦν καὶ πληροφορούμενοι περὶ τῶν συμβαινόντων νὰ λάβωσι τὰ προσήκοντα μέτρα, ἐν ἑκάστῃ περιπτώσει.

§314Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁσάκις κατηγγέλθησαν τοιαῦτα ἔκτροπα πάντοτε, ἐξητάσθησαν καὶ πάντοτε ἀπεδείχθησαν ψευδῆ, πάντοτε ἀπεδείχθησαν ἀνύπαρκτα, πάντοτε ἀπεδείχθησαν ἀναληθῆ.

§315Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴ προκαταλαμβάνετε οὕτω πως τὰ πράγματα ὀφείλετε περισσότερον νὰ ἀσφαλίσητε τοὺς δυστυχεῖς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ δυστυχία ἀνέρχεται ἔτι περισσότερον ἐκ τῶν πιέσεων τοῦ δημοσίου. Οὐδεὶς νομίζω εἶναι διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξῃ τοὺς λαθρέως ἐπιχειρήσαντας νὰ καταχρασθῶσι τοὺς φόρους τοῦ δημοσίου. Δὲν θὰ ἔκαμνον οὐδένα λόγον περὶ ὅσων ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας θὰ τὰ παρηρχόμην ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον τὰ μέσα διὰ νὰ τὰ ἐξακριβώσω. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον ὅμως, νὰ προβῶ εἰς σχετικὴν σύστασιν περὶ τῶν ἀνακοινουμένων ὡς συμβαινόντων ἀφ’ οὗ μοὶ προσεκομίσθησαν, διά τινα περίπτωσιν ἣν ἀνέφερα, ἔγγραφα. Καὶ φρονῶ ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἦτο μᾶλλον ἐν τάξει, ἂν ἔχων εἰς τὴν διάθεσίν του ὅλα τὰ μέσα πρὸς ἔρευναν καὶ ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας ὡς πρὸς τὰ καταγγελόμενα, ἔθετεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐρεύνης του, ἀφοῦ μάλιστα καὶ προσήχθησαν παρ’ ἐμοῦ ὡρισμέναι σχετικαὶ ἀποδείξεις.

§316Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἡ βεβαίωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ὅτι ὁσάκις κατηγγέλθησαν τοιαῦτα ἔκτροπα ἐπηκολούθησεν ἐξέτασις, μὲ ἄγει νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἂν κατηγγέλθη τοῦτο.

§317Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω καὶ πιστεύω μᾶλλον, ὅτι δὲν θὰ ἐγένετο καταγγελία, τοῦ πράγματος. Δυστυχῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν ἔχει φθάσει εἰς τοιαύτην ἐπίγνωσιν, τῶν δικαιωμάτων του, ὥστε, ὅταν αἱ ἀρχαὶ τοῦ Κράτους δὲν περιορίζονται κατὰ τὰς ἐνεργείας των ἐντὸς τοῦ πρέποντος, νὰ προσφύγῃ εἰς καταγγελίαν τῶν γενομένων παρεκτροπῶν. Διὰ τοῦτο πρέπει οἱ κυβερνῶντες νὰ τὸν ὠθήσωσιν, εἰς τοῦτο, αὐτοὶ οὗτοι προβαίνοντες εἰς τὴν δέουσαν δίωξιν τῶν παρεκτρεπομένων ὀργάνων ὅταν λαμβάνωσιν ὁπωσδήποτε γνῶσιν τῶν παρεκτροπῶν ἔστω καὶ ἄνευ καταγγελίας. Καὶ φρονῶ ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ δίδετε προσοχή τις εἰς τὰ παρὰ τοῦ τύπου σχετικῶς ἐξαγγελόμενα.

§318Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω κάτι, τὸ ὁποῖον θὰ ἀκούσῃ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ διὰ τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς εἶμαι εὐγνώμων.

§319Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, εἶπεν ὅτι, ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἔμαθε τὸ πρῶτον τὰ τῆς νοθείας τῆς κινίνης.

§320Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ κάθε πρωΐ ποῦ διαβάζω τὰς ἐφημερίδας μόλις βλέπω κάτι τι, σπεύδω καὶ τηλεγραφῶ δὲν διεπίστωσα δὲ οὔτε μίαν φορὰν ἀκρίβειαν καὶ ἀλήθειαν εἰς τὰ τηλεγραφήματα αὐτά. Ἐκ συστήματος ἰδίως εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν Γρεβενῶν τῆς Κοζάνης καὶ τῆς Καρδίτσης, ὑπάρχουν μερικοὶ ἀντιπρόσωποι, οἱ ὁποῖοι τηλεγραφοῦν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην. Αἱ ἐφημερίδες τῆς Θεσσαλονίκης ἀναγράφουν μὲ παχέα στοιχεῖα καὶ ἐκεῖθεν τηλεγραφοῦνται εἰς Ἀθήνας καὶ δημοσιεύονται καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας. Καὶ τὴν ἑπομένην κάμωμεν διαψεύσεις, πληρώνωμεν — διαψεύσεις καὶ ἐν τούτοις μετά τινας ἡμέρας στηρίζεται ἀρθρογραφία ὁλόκληρος διὰ τὰς δῆθεν καταπιέσεις. Θὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν: Ἐτηλεγραφήθη ἐκ Θεσσαλονίκης ὅτι μιᾶς γραίας χωρικῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βοΐου, κατεσχέθησαν 15 αἰγοπρόβατα, καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκποιήσεως ἀπὸ τὴν συγκίνησιν ἡ γραία αὕτη χωρικὴ ἐτρελλάθη, ἡ ὁποία ἦτο καὶ μήτηρ 2 φονευθέντων ἐν πολέμῳ τέκνων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ τηλεγραφικὴ ἀπάντησις ἡ ὁποία μοῦ ἐστάλη εἶναι ὅτι τὰ τηλεγραφήματα εἶναι ψευδέστατα, διότι ἐγένετο πράγματι κατάσχεσις 15 αἰγοπροβάτων, ἀλλὰ τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας ἰδιοκτήτου 28 αἰγοπροβάτων, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὸν φόρον τῶν αἰγοπροβάτων, ἐπειδὴ ἕκαστος ἰδιοκτήτης ἀπαλλάσσεται 15 κεφαλῶν, εἶχε μοιράσει εἰς 4–5 πρόσωπα τὰ αἰγοπρόβατά του. Καὶ δὲν ἐπρόκειτο μάλιστα περὶ φόρου τοῦ δημοσίου, ἀλλὰ ἐπρόκειτο περὶ βοσκῆς τῆς Κοινότητος. Ἐδώκαμεν τὰς ἀνακοινώσεις αὐτὰς εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ τὰς ἐδημοσίευσαν ὅλαι. Καὶ ἐν τούτοις μετά τινας ἡμέρας ἐπανελήφθη ἡ ἀρθρογραφία ὅτι ἡ μητέρα παρεφρόνησεν. Ἐὰν μοῦ ἐπιτρέπετε θὰ σᾶς εἴπω καὶ τὸ ἑξῆς: Εἰς τὰ Μέγαρα τὴν ἄλλην φορὰν ἀνεκοινώθη καὶ ἐδημοσιεύθη ὅτι ἐφονεύθη κάποιος διωκόμενος διὰ φόρους πρὸς τὸ δημόσιον. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ φόρων πρὸς τὸ δημόσιον ἀλλὰ περὶ φυγοποίνου. Ἐν τούτοις ὅμως λέγουν διαρκῶς ὅτι ἐφονεύθη διὰ φόρους πρὸς τὸ δημόσιον. Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρακολουθεῖ τὰ τῶν εἰσπράξεων τῶν φόρων ἀλλὰ καὶ εἰς ἐμὲ πολλάκις ἔρχονται αἰτήσεις ἀναστολῆς, καὶ πάντοτε δίδομεν ἀναστολάς. Καὶ πρωτίστως ἡ πτέρυξ αὐτὴ ὀφείλει νὰ παράσχῃ τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι παρέχομεν ἀναστολάς.

§321Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν μικρὰν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. συνάδελφόν μου. Νὰ μὴ ἐξακολουθεῖτε νὰ πληρώνετε διὰ τὴν δημοσίευσιν τῶν ἐπανορθώσεων, ἀλλὰ νὰ τὸ δημοσιεύετε δωρεὰν διότι ἐὰν ἦτο νὰ πληρώνωμεν θὰ γράφουν διαρκῶς ψέμματα διὰ νὰ πληρώνωνται καὶ νὰ τὰ διαψεύδουν.

§322Σ. ΣΧΙΝΑΣ. Συγκεκριμένως διὰ τὸν φόνον τοῦ ποιμένος, σᾶς λέγω ὅτι κατεδιώκετο διὰ φόρους.

§323Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό.

§324Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δίδετε περισσοτέρας ἀναστολὰς εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους.

§325Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μοῦ εἶναι εὐγνώμων, ὅτι τῆς ἔδωσα ἀφορμήν, νὰ δώσῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐξηγήσεις. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὰς ἐξηγήσας ταύτας, πάντοτε παραμένει ἓν παράδειγμα, ἀπολύτως βεβαιούμενον, τὸ ὁποῖον καὶ προσεκομίσθη ἐπίσημος ἀπόδειξις εἰς τὴν Βουλήν, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει διὰ τὴν ὡρισμένην τοὐλάχιστον αὐτὴν περίπτωσιν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων εἶναι σκληρότατος. Ἐκτὸς τούτου καὶ τὸ δεύτερον περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἀνεγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὡς πρὸς τὸν φόνον τοῦ ποιμένος, δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὡς θετικῶς βεβαιωμένον τοῦτο. Διότι παρ’ ὅλην τὴν ἐκτίμησιν τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς τὸν κ. Ὑφυπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκτίμησιν ὄντως εἰλικρινῆ παρομοίαν, — ἔχω τοιαύτην καὶ εἰς τὸ, συνάδελφόν μου, ἐκ Μεγαρίδος ὁ ὁποῖος ἀνέφερεν ὅτι ἡ πληροφορία τοῦ κ. Ὑφυπουργοῦ, δὲν εἶναι ἀκριβής. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ὀφείλω νὰ εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς ὅτι δὲν υἱοθετῶ καθόλου τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι τὸν ὁποῖον ἔχουν ὅτι πρέπει νὰ τοὺς ὑποβάλλουν καταγγελίας οἱ πολῖται διὰ νὰ προβαίνουν εἰς σχετικὴν ἔρευναν.

§326Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§327Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εἶπον αὐτὸ ποτέ. Σπεύδομεν νὰ ἐνεργήσωμεν ἀνακρίσεις μόλις ἀκούσωμεν καὶ προφορικὰ παράπονα. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω μάλιστα ὅ,τι καὶ τὰ διὰ τοῦ τηλεφώνου παράπονα, λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν.

§328Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ὁπωσδήποτε καὶ ἄν ἔχωσι τὰ θλιβερὰ ταῦτα ἐπεισόδια, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων δὲν ἐννοῶ ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει νὰ ἀποδώσω τὴν πρὸς τοῦτο εὐθύνην εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς. Χαίρω διότι ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ παρασχεθοῦν σχετικαὶ παρὰ τούτων πληροφορίαι καὶ παρ’ αὐτὰς εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ γίνωσι καὶ αἱ ἀπαιτούμεναι συστάσεις εἰς τὰ ὄργανά των νὰ ἐνεργοῦν ἐντὸς τοῦ προσήκοντος μέτρου, τὸ ὁποῖον ἔχει ταχθῆ εἰς αὐτὰ καὶ οἱαδήποτε παρεκτροπὴ τούτων ἀφ’ ἑνὸς δὲν θὰ ἀφίσῃ ἀδιάφορον τὴν προϊσταμένην ἀρχήν. Καὶ ἐνῷ εἶναι πρόδηλος ἡ ἐκ τῆς φορολογίας πίεσις τῆς φορολογικῆς ἀντοχῆς, ἀφ’ ἑτέρου συνεπείᾳ τῆς πρό τινος μεταρρυθμίσεως ὄχι μόνον αὔξησις ἐπῆλθεν ὡς πρὸς τὴν ἣν ἀφεώρα φορολογίαν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς συναλλαγὰς αὐτὰς ἐπῆλθε δυσχέρεια. Τοῦτο συμβαίνει μὲ τὴν ἐπελθοῦσαν μεταρρύθμισιν ὡς πρὸς τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου. Αὐτοὶ οἱ ἀποτελοῦντες τοὺς κυριωτέρους παράγοντας τῶν συναλλαγῶν, οἱ ἔμποροι, καὶ οἱ βιομήχανοι, κατ’ ἐπανάληψιν διεμαρτυρήθησαν ὡς πρὸς τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, ὅτι ταῦτα, ὡς ἐκανονίσθησαν, τοὺς ἐμποδίζουν ἀκόμη καὶ εἰς τὰς συναλλαγάς των.

§329Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοὐναντίον, κατενόησαν ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἐπιεικέστερος ἀπὸ τὸν παλαιὸν τοὐλάχιστον εἰς τὰς ἐμπορικὰς πράξεις.

§330Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ταῦτα λέγων ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὰς διαφόρους διαμαρτυρίας, αἵτινες ἐγένοντο διὰ τοῦ τύπου, παρὰ τῶν ἐμπόρων καὶ βιομηχάνων καὶ αἵτινες, ἄν καλῶς ἐθυμοῦμαι καὶ ἐγγράφως διεβιβάσθησαν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν σχετικῶς πρὸς τὰς μεταρρυθμίσεις τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου. Σχετικῶς πρὸς τοῦτο δὲ ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι χάριν τοῦ φορολογικοῦ τέλους περιελήφθησαν διατάξεις, αἵτινες δίδουσιν ἀφορμὰς καὶ ἡ κακὴ πίστις νά ὑποθάλπτεται εἰς πράξεις τοῦ καθημερινοῦ βίου. Οὕτω π. χ. ἐνῷ ἡ μίσθωσις ἠδύνατο νὰ συνομολογηθῇ ὁπωσδήποτε καὶ ἦτο ἰσχυρὰ συνομολογηθεῖσα κατὰ τὸν νέον περὶ χαρτοσήμου νόμον δέον νὰ συντάσσεται ἐπὶ ποινῇ ἀκυρότητος ἐπὶ χαρτοσήμου. Τοῦτο δὲν γίνεται δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον, καὶ ὄχι ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος τῆς πράξεως, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον χάριν τῆς πληρωμῆς τέλους δηλ. διὰ φορολογικοὺς σκοπούς. Θὰ ἐγόμιζον σκόπιμον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν ἀποφεύγεται πᾶσα τοιαύτη φορολογία, ἥτις γίνεται διὰ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, ἡ ὁποία δύναται ἢ νὰ παρακωλύῃ τὰς συναλλαγὰς ἢ νὰ συντελῇ ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς κακῆς πίστεως. Ἐφ’ ὅσον δὲ τὸ Κράτος ἔχει ἀνάγκην τοῦ ἐντεῦθεν εἰσπραττομένου φόρου, τοῦτον ἄς ἐπιζητήσῃ ἐξ ἄλλων πηγῶν ἢ δι’ ἄλλων μέσων τὰ ὁποῖα νὰ πλήττωσιν ἔστω τὰς συναλλαγάς, χωρὶς ὁπωσδήποτε νὰ ἐπέρχωνται τὰ μειονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερον. Τοῦτο εἶναι ὑποχρέωσις καὶ καθῆκον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς παρὰ διαφόρων γενομένας διαμαρτυρίας ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀναγκαίας μεταβολὰς καὶ μεταρρυθμίσεις τοῦ μνησθέντος νόμου περὶ χαρτοσήμου. Καὶ γενικώτερον μάλιστα θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις περιβάλλεται ὑπὸ τόσον ἰσχυρᾶς πλειοψηφίας καὶ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον διατελεῖ εἰς τὴν ἀρχήν, ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς εὐκαιρίας ὅπως καὶ γενικώτερον μελετήσῃ τὸ φορολογικόν μας σύστημα καὶ ἐπιφέρῃ τὰς ἀναγκαίας ὡς πρὸς τοῦτο διορθώσεις, ἢ καὶ μεταρρυθμίσῃ τοῦτο ἐν γένει πρὸς διόρθωσιν τῶν διαφόρων καὶ ποικίλων αὐτοῦ μειονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα τὴν βαρεῖαν καθ’ ἑαυτὴν φορολογίαν καθιστῶσιν ἔτι μᾶλλον ἐπαχθῆ.

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν;

§332Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν σᾶς ἐπηρεάζῃ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις μὴ προβαίνετε εἰς ριζικὰς μεταρρυθμίσεις. Ἀλλὰ φροντίσατε πάντες καὶ διὰ μερικῶν μεταβολῶν νὰ προσεγγίσητε εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συνταγματικῆς ἀρχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος φορολογούμενος, φορολογεῖται ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς του ἀντοχῆς, ἡ ὁποία ἐν τῷ χάρτῃ γεγραμμένη δὲν τυγχάνει καὶ ἐν τῇ πράξει ἀναλόγου ἐφαρμογῆς, ἀρκεῖ νὰ ὑπομνήσω τὴν τεραστίαν διαφοράν, ἥτις ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν μεταξὺ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας. Ἐκ τῆς τελευταίας προέρχεται τὸ μεῖζον μέρος τῶν εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου, μικρὸν δὲ ἐκ τῆς ἀμέσου. Καὶ ἡ ἔμεσος αὕτη φορολογία ἐξ ἴσου εἰς πάντας ἐπιβαλλομένη, πλήττει δεινῶς τὰς ἧττον εὐπόρους τάξεις τοῦ λαοῦ δυσαναλόγως πρὸς τὴν οἰκονομικήν των ἀντοχήν. Εἶναι ἄδικον, ἓν μέγα ποσὸν τῶν δημοσίων εἰσπράξεων, νὰ προέρχεται ἐκ τῶν εἰδῶν τῶν καταναλισκομένων παρ’ εὐπόρων καὶ ἀπόρων, καὶ εἰς τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην ἐπιβάλλεται ἡ αὐτὴ φορολογία. Εἰς ἄλλα Κράτη μᾶλλον προηγμένα, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς μίαν φορολογικὴν δικαιοσύνην, κυρία πάντοτε εἶναι ἡ ἄμεσος φορολογία, καὶ ὡς συμπληρωματικὴ μᾶλλον ἔρχεται ἡ ἔμμεσος. Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναφέρω τὸ κλασσικὸν παράδειγμα τῆς Ἀγγλίας ἡ ὁποία ἔχει ἓν ἐλάχιστον ποσοστὸν ἐμμέσου φορολογίας καὶ μέγιστον ἀμέσου φορολογίας, ἐνῷ ἡμεῖς εἴμεθα οἱ τελευταῖοι εἰς τὴν κλίμακα αὐτήν, ἔχομεν δηλαδὴ τὴν ἀντίθετον σειράν: μεγίστην ἔμμεσον καὶ ἐλαχίστην ἄμεσον.

§333Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδῶ εἰς τὰ Βαλκάνια εἴμεθα οἱ πρῶτοι.

§334Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πιστεύω. Δὲν ἔχω πρόχειρον, στατιστικὴν νέαν, ἀλλ’ εἰς τὴν Εὐρώπην γενικῶς κατὰ τὴν στατιστικὴν τῶν τελευταίων ἐτῶν εἴμεθα οἱ τελευταῖοι εἰς ἕνα πίνακα τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, εἶδα τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ τέλος διὰ τὸ ἔτος 1929. Διὰ τὴν προτίμησιν τῆς ἐμμέσου φορολογίας παρ’ ἡμῖν συντελεῖ βεβαίως ἡ εὐκολία τῆς εἰσπράξεως, καὶ ὅταν ἕνας ὑπουργὸς εὑρίσκῃ εὔκολον εἴσπραξιν, εἶναι φυσικὸν νὰ τὴν προτιμᾷ ἀπὸ κάθε ἄλλην. Ἐπὶ τῆς ἐμμέσου φορολογίας τὰ ἐξ αὐτῆς ποσὰ εἰσπράττονται ἀμέσως κατὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ φορολογητέου εἴδους, μάλιστα δὲ καὶ προκαταβολικῶς παρὰ τοῦ ἐμπόρου πρὸ τῆς καταναλώσεως τοῦ σχετικοῦ εἴδους παρ’ ἐκείνου, εἰς ὃν πίπτει ὁ φόρος οὗτος, ἐνῷ ὁ ἄμεσος φόρος ὁ ὁποῖος εἰσπράττεται ἰδιαιτέρως ὡς φόρος ὁ ἀπ’ εὐθείας παρὰ τοῦ ὑποχρέου, παρέχει δυσχερείας περὶ τὴν εἴσπραξιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁδηγὸς ἢ τοὐλάχιστον ὡς ὁ μόνος ὁδηγὸς εἰς τὸν διαχειριζόμενον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐπιβλητέου φόρου. Ἔχω βεβαίως ὑπ’ ὄψιν διαφόρους δυσχερείας, αἵτινες παρακωλύουσι τὴν μεγάλην ἐπίδοσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας. Εἴμεθα χώρα πτωχὴ καὶ δὲν ὑπάρχουν αἱ μεγάλαι περιουσίαι αἱ ὁποῖαι νὰ τροφοδοτῶσι κυρίως τὴν ἄμεσον φορολογίαν. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου, συντρέχει καὶ ἕτερον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀποτέλεσμα κακῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν καὶ τὸ ὁποῖον δὲν βαρύνει μόνον τὴν παροῦσαν, ἀλλὰ καὶ ἄλλας Κυβερνήσεις, τὸ ὅτι ἓν μέρος τοῦ πλούτου μας ἐξαιρεῖται πάσης φορολογίας. Ὅλα τὰ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα —δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον ἔπρεπε νὰ ἀπαλλαγοῦν,— ἔχουσιν ἀπαλλαγὴ πάσης φορολογίας. Καὶ ἑπομένως ὅταν μία Κυβέρνησις σκεφθῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἄμεσον φορολογίαν, θὰ εὑρεθῇ πρὸ τῶν δυσχερειῶν αὐτῶν. Ἐν τούτοις ὑπάρχει καὶ ἔδαφος ἀκόμη, ἐπὶ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐπεκταθῇ αὐτὴ ἡ ἄμεσος φορολογία, καὶ μὲ τὴν κρατοῦσαν βεβαίως οἰκονομικὴν κατάστασιν. Δὲν ὑποστηρίζω νὰ στραφῶμεν ἀποτόμως εἰς τὴν ἄμεσον φορολογίαν, ἐγκαταλείποντες τὴν ἔμμεσον, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ σοβαρῶς ἡ ὑπάρχουσα κατάφορος ἀδικία ὡς πρὸς τὰς ἀπόρους τάξεις, λόγῳ τῆς μεγάλης ἐμμέσου φορολογίας, καὶ νὰ ἀναζητήσωμεν μίαν δικαιοτέραν ἀναλογίαν κατὰ τὸ δυνατὸν μεταξὺ ἀμέσου καὶ ἐμμέσου φορολογίας. Δὲν ἐννοῶ ὅτι δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ παρ’ ἡμῖν ὅ,τι, φέρ’ εἰπεῖν, εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀλλὰ πάντως δὲν πρέπει νὰ παραμεληθῇ σχετική τις βελτίωσις τοῦ συστήματος, καὶ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἐπαυξάνῃ ἡ ὑφισταμένη φορολογικὴ ἀδικία διὰ τῆς διαρκοῦς αὐξήσεως τῆς ἐμμέσου φορολογίας καὶ μάλιστα τῶν εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης. Καὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον τοῦτο κατηγορῶ τὴν Κυβέρνησιν ἥτις κατὰ τινας φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις ἀπέβλεψεν εἰς ἐλαφρὰς τινὰς μειώσεις τῆς ἀμέσου φορολογίας καθ’ ὡρισμένα σημεῖα, ἐνῷ ἀντιθέτως ηὔξησεν τὴν ἔμμεσον τοιαύτην. Τοῦτο εἶναι πολιτικὴ καταδικαστέα· εἶναι δὲ ἀναντιρρήτως πολιτικὴ καταδικαστέα, διότι καθιστᾶ ἀκόμη δυσχερέστερον τὸν βίον τοῦ λαοῦ; Καὶ ἐὰν δὲν συνέτρεχον ἐξαιρετικὰ περιστατικά, μὴ ὀφειλόμενα καὶ ταῦτα εἰς Κυβερνητικὰ μέτρα, ὁ τιμάριθμος θὰ εἶχε φθάσει εἰς τοιοῦτον σημεῖον, μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἐμμέσου φορολογίας, ὥστε θὰ εἶχε καταστήσει τὸν βίον τοῦ Ἕλληνος πολίτου δυσχερέστερον ἀκόμη. Διότι ἡ Κυβέρνησις ηὔξησεν ἀκριβῶς τὸν φόρον ἐπὶ πλείστων εἰδῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης μεταξὺ τῶν ὁποίων ηὐξήθη καὶ ὁ φόρος τοῦ σίτου καὶ τοῦ ἀλεύρου. Ὡς γνωστὸν ἐπὶ τῆς αὐξήσεως τῶν τελευταίων τούτων ἐγένετο κατ’ ἐπανάληψιν συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη ὅτι ἐγένετο ἡ αὔξησις αὕτη χάριν τῆς προστασίας τῆς Γεωργίας. Ἀλλὰ ὡς ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ἀναπτύξω, ὡς ἔπραξαν νομίζω καὶ ἄλλοι ἐπίσης ὁμιλήσαντες σχετικῶς πλέον ἢ σαφῶς κατεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο χάριν τῆς προστασίας τῆς Γεωργίας, ἀλλ’ ἐγένετο ἁπλῶς καὶ μόνον πρὸς ταμιευτικοὺς σκοπούς. Κατὰ τὴν κρίσιν μου ἐπιτακτικὴ παρίσταται ἀνάγκη μειώσεως τῆς φορολογίας, καὶ ρυθμίσεως πρὸς τοῦτο τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος κατὰ τρόπον ὅσον τὸ δυνατόν, δικαιότερον νομίζω δὲ ὅτι πρὸ παντὸς ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς θέσιν νά ἐπιχειρήσῃ τὴν ὀφειλομένην φορολογικὴν μεταρρύθμισιν. Ἔχει συσταθῆ ἐπιτροπὴ πρὸ πολλοῦ, ἡ ὁποία εἰδικῶς ἠσχολήθη διὰ τὰς ἀναγκαίας φορολογικὰς μεταρρυθμίσεις, καὶ μέχρι σήμερον οὔτε τὰ συμπεράσματα ταύτης ἠκούσθησαν εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε αἱ σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς ταῦτα. Ἰδιάζουσα φρονῶ πρέπει νὰ ἀποδοθῇ προσοχὴ εἰς τὴν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἥτις οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶναι ἡ δικαιοτέρα, ἀφοῦ ἕκαστος φορολογεῖται ἀναλόγως πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον παράγει.

§335Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν).

§336Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀποδίδει.

§337Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἵνα ἀποδίδῃ ἐπαρκῶς ἐξαρτᾶται τοῦτο ἐκ τῆς καλῆς ἐφαρμογῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς ἔχω ὑπ’ ὄψιν περιστάσεις ἄλλων εἰδῶν φορολογίας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ φορολογικὴ ἐφαρμογὴ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ παραδειγματική. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν π. χ. ἀναφέρει εἰς τὴν εἰσηγητικήν του ἔκθεσιν, ὅτι, ἐνῷ ἐπέφερεν ὡρισμένας φορολογικὰς μειώσεις, ἡ ἀπόδοσις ἐν τούτοις δὲν ἐμειώθη, διότι ἐφρόντισε νὰ φράξῃ ὅλας τὰς διαφυγάς.

§338Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι ὅλας.

§339Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ νὰ ἐμποδίσητε τὴν διαφυγὴν τῆς φορολογίας ἦτο καθῆκον, διότι καὶ αὕτη ἀποτελεῖ φορολογικὴν ἀδικίαν καὶ ἀνισότητα μεταξὺ τῶν φορολογουμένων. Ἀλλ’ ἡ μὴ μείωσις δὲν ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τοῦτο. Καὶ πολλὰ ἠκούσθησαν παράπονα κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς τὸ δημόσιον συμφέρον ἐφάνησαν ἄδικοι ἀπέναντι τῶν φορολογουμένων, εἴτε ὑπερβάλλουσαι τὰ εἰσοδήματα τῶν φορολογουμένων οἰκοδομῶν π. χ., ὅπου ἐκ τούτων ἐξηρτᾶτο ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου, εἴτε ὑπερβάλλουσαι τὰ κέρδη ἐπὶ τῶν ἐπαγγελματιῶν, ὅπου ἐπίσης ἐκ τῶν κερδῶν ἐξηρτᾶτο ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος. Καὶ ἐντεῦθεν ἡ σχετικὴ τῆς φορολογίας μείωσις κατέστη εἰκονική. Δυστυχῶς δὲ τὰ ὑφιστάμενα δικαστήρια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι ταχθῆ νὰ κρίνωσιν ἐπὶ τῶν ἐνστάσεων τῶν φορολογουμένων, δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὸν σκοπόν των, διότι ἀνεξαρτήτως τῶν δαπανῶν, ὡς ἐκ τῶν ὁποίων οὐχὶ εὐκόλως προσφεύγει ὁ φορολογούμενος, ταῦτα συγκροτοῦνται μετέχοντος καὶ ἐκείνου κατὰ τῆς κρίσεως τοῦ ὁποίου στρέφεται τὸ παράπονον τοῦ φορολογουμένου.

§340Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετεβλήθησαν ὅλα αὐτὰ ἄρδην.

§341Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οὐχὶ πρὸ πολλοῦ ἔλαβον ἀφορμὴν ἔκ τινος ὑποθέσεως νὰ μάθω ὅτι μετεῖχεν ὁ ἴδιος ὁ ἔφορος, ὁ ὁποῖος εἶχε κάμει τὴν ἐκτίμησιν· ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἂν ἔχῃ δὲν μεταβάλλεται τὸ πρᾶγμα, διότι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὸ δικαστήριον, διὰ τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐνστάσεων τῶν παραπονουμένων, εἶναι ἐκεῖνοι πάντοτε οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἐκ τῆς αὐτῆς φορολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ θεωροῦνται καὶ εἶναι ἐκπρόσωποι τοῦ δημοσίου καὶ προκατειλημμένοι καὶ χωρὶς νὰ τὸ θέλουν πολλάκις δὲν δύνανται νὰ διαγνώσωσι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὀφειλομένης δικαιοσύνης. Ἄλλοτε εἰς σχετικὴν συζήτησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπαντῶν μοὶ ἐδήλωσεν, ὅτι ὀρθώτερον θὰ ἐξηγοῦντο τὰ πράγματα διὰ τῆς εἰσαγωγῆς συστημάτων ἀναλόγων πρὸς τὰ ἐν Πρωσσίᾳ οὐδεμίαν δὲ θὰ εἶχον εἰς τοῦτο ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πάντως μέχρι τῆς τελειοτέρας διαμορφώσεως αὐτῶν ἀναγκαῖον νὰ ἁπλοποιηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν τοὐλάχιστον ἡ διαδικασία, ἵνα μὴ οἱ φορολογούμενοι, προσφεύγοντες εἰς ταῦτα, ὑποβάλλονται εἰς ἔξοδα ἀνώτερα πολλάκις ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ κερδίσουν ἐνδεχομένως ἀπὸ τῆς εἰς αὐτὰ προσφυγῆς των. Καὶ τώρα, κύριοι, ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω ἓν ζήτημα ἀρκετὰ οὐσιῶδες: Κατὰ πόσον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν σχετικὴν μείωσιν τῆς φορολογίας; Ἡ ἀπάντησις θὰ ἦτο εὐχερὴς ὡς πρὸς τὰ ἐνδεικνυόμενα μέσα. Ἡ δυσχέρεια ἐμφανίζεται εἰς τὸ δυνατὸν τῆς ἐφαρμογῆς των. Δύο εἶναι τὰ μέσα ταῦτα: οἰκονομίαι καὶ αὔξησις τοῦ Ἐθνικοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὰς οἰκονομίας πάντοτε ἀντιτάσσει.....

§342Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ πέστε μου: Τὶ οἰκονομίας δυνάμεθα νὰ κάνωμεν καὶ πῶς νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνουν, πέραν τῶν ὅσων ἐκάμαμεν;

§343Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις νομίζετε ὅτι ἐπερίμενε σᾶς διὰ νὰ κάμωμεν οἰκονομίας; Ἐὰν ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι εἰπέτε τας.

§344Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς ἀπάντησιν γενικῶς θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν ἔχετε ἐν τῇ Κυβερνήσει σας τὸ πνεῦμα τῆς οἰκονομίας’ τοὐναντίον, ἔχετε τὸ πνεῦμα τῶν πολλῶν δαπανῶν. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι ἀσκεῖτε μίαν πολιτικὴν ἡ ὁποία εἶναι πολιτικὴ πολυτελείας, καὶ εἶναι τόσον πολυτελὴς ὥστε καὶ σεῖς νὰ ὀρρωδῆτε εἰς τὴν ἐφαρμογήν της. Ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο, νὰ ὑπομνήσω ὅ,τι εἶπον προηγουμένως περὶ τοῦ πολυτελοῦς προγράμματος τὸ ὁποῖον ἔχετε ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ τὸ ὁποῖον μὴ δυνάμενοι νὰ τὸ ἐφαρμόσετε ἐν ὅλῳ, ὡς ἐπεχειρήσατε νὰ τὸ ἐφαρμόσετε ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὡς εἶπεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός. Ὑποβάλλετε τὸν λαὸν εἰς ὑπερμέτρους δαπάνας καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν αὐτοῦ χειροτερεύετε κατ’ ἐμέ. Τὸ σχέδιον αὐτὸ θὰ ἴδωμεν ἐπαναλαμβανόμενον καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, ἂν θελήσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς ἰδίαν καὶ ἐπὶ τούτων ἔρευναν. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, θελήσαντες—καὶ ἀναντιρρήτως ὀρθῶς, νὰ ἀκολουθήσετε γεωργικὴν πολιτικήν, προέβητε εἰς κατάρτισιν πολυτελοῦς προσωπικοῦ ἄνευ ἀποτελέσματος πρακτικοῦ καὶ ἤδη αἰσθάνεσθε καὶ σεῖς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐλαττώσητε δαπάναις, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ πράξητε ἐφ’ ὅσον δὲν μεταβάλλετε τὸ εἶδος τῆς πολιτικῆς σας. Εἶναι ἀνάγκη πρὸ παντὸς νὰ παύσῃ ἡ πολιτικὴ τῆς πολυτελείας, διὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλετε πολλὰς δαπάνας, καί πολλάκις ἄνευ ἀποτελέσματος. Ἀλλὰ καὶ ἀνεξαρτήτως τῶν λεχθέντων ὡς πρὸς τὸ πολυτελὲς καὶ ὄχι ἀποτελεσματικὸν τῆς πολιτικῆς δέον καὶ πανταχόθεν νὰ ἐπιζητηθῶσιν οἰκονομίαι ἐλαφρύνουσαι τὰς δαπάνας τοῦ τόπου. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ πρόγραμμά του ὡς ἐτόνισεν καὶ σήμερον τὸ πρωΐ, δὲν εἶχεν κατὰ νοῦν παρὰ μόνον μίαν οἰκονομίαν, τὴν οἰκονομίαν τῶν ὑπαλλήλων. Τὴν ἔκαμεν ὅμως αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν ἡ Κυβέρνησις; Κάθε ἄλλο παρὰ αὐτὴν ποτὲ ἐπεχείρησεν τὴν οἰκονομίαν. Εἶπεν εἰς τὸ προεκλογικὸν πρόγραμμα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θὰ μειώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων κατὰ 5 ἢ 10 χιλιάδας. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου σημαντικῶς ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Εἰς τὸ 1928 ἦσαν 43.943 ὑπάλληλοι, σήμερον ἔφθασαν 47.306. Εἰς αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν ἐφθάσαμεν διαδοχικῶς, διότι τὸ 1929 ἦσαν 45.523 ὑπάλληλοι. Λοιπὸν ἐκεῖ ὅπου ἡ Κυβέρνησις ἐσκέπτετο μείωσιν, ἀντὶ μειώσεως ἔφερεν αὔξησιν, καὶ ἔχομεν περὶ τὰς 4000 αὐξήσεις ὑπαλλήλων. Ἐὰν δὲ ἀντὶ ν’ αὐξάνουν τοὐναντίον ἠλαττοῦντο οἱ ὑπάλληλοι, θὰ εἴχαμε διαφορὰν μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων καὶ ἐκείνων ποὺ εὗρε τοὐλάχιστον κατὰ 8.000 ἐὰν ἐλαττοῦντο. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι, ἡ διαφορὰ αὐτὴ δὲν εἶναι αἰσθητή. Ἡ διαφορὰ αὐτὴ εἶναι αἰσθητή καὶ οὐσιώδης καὶ ἀπὸ τὴν ἄποψιν τῆς οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ καθόσον ἀκόμη θὰ ἐγεννᾶτο εἰς τὸν λαὸν ἡ πεποίθησις ὅτι ζητοῦνται παρ’ αὐτοῦ αἱ βαρεῖαι θυσίαι ἀφοῦ προηγουμένως ἐξηντλήθη πᾶσα δυνατὴ οἰκονομία. Ἀλλὰ πλὴν τούτου διὰ τῆς τοιαύτης ὑπεραυξήσεως τῶν ὑπαλλήλων καὶ αἱ ὑπηρεσίαι καθόλου καθίστανται ἐλαττωματικαὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἔλεγχος προσηκόντως νὰ ἀσκῆται οὔτε ἡ ἐκτέλεσις τῆς ἐργασίας νὰ ἐκτελῆται κανονικῶς. Ἤκουσα τὸ πρωῒ κατὰ τὴν σχετικὴν συζήτησιν ὅτι δὲν ἔχουν πληρωθῆ ἅπασαι αἱ θέσεις, ἀλλὰ δὲν ἔχει οὐσιώδη σημασίαν καὶ ἂν μένῃ ἀπλήρωτος μικρὸς ἀριθμὸς τὸν ὁποῖον εἰς πᾶσαν περίστασιν δύνασθε νὰ συμπληρώσητε καὶ ἀπὸ τὸν λαὸν εἰσπράττετε συμφώνως πρὸς τὰς νενομοθετημένας θέσεις.

§345Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπολογίζομεν ἐκεῖνο ποὺ μᾶς χρειάζεται, ὀργανικαὶ θέσεις νὰ εἶναι 100 καὶ ἐν τούτοις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μπορεῖ νὰ εἶναι 40.

§346Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διατὶ τότε κάμνετε αὐτοὺς τοὺς ὀργανισμούς;

§347Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τοὺς ἐκάμαμεν ἡμεῖς αὐτοὺς τοὺς ὀργανισμούς.

§348Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν σᾶς δικαιολογεῖ αὐτό, διότι ἔχετε μίαν Βουλὴν καὶ μίαν Γερουσίαν, καὶ ἠμπορεῖτε νὰ κάμετε ὅσους νόμους θέλετε, καὶ θὰ ἠδύνασθε νὰ τοὺς μεταβάλετε.

§349Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ νόμοι οἱ ὀργανικοὶ προβλέπουν ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι χρειάζονται διὰ τὴν πληρότητα μιᾶς ὑπηρεσίας, καὶ διὰ τὴν μελλοντικὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς. Ὁ δὲ προϋπολογισμὸς παίρνει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἑκάστοτε τοῦ χρειάζονται.

§350Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς δώσω ἀμέσως μίαν ἀπάντησιν, διὰ νὰ ἴδητε ποία χρῆσις γίνεται αὐτοῦ τοῦ ὁποίου λέγετε. Ἔχω παράδειγμα κατὰ τὸ ὁποῖον παίρνετε ἀκόμη ὑπαλλήλους ποὺ ἦσαν προωρισμένοι διὰ τὴν μέλλουσαν ἐπέκτασιν μιᾶς ὑπηρεσίας καὶ τοὺς παίρνετε ἀπὸ σήμερον χωρὶς νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ὑπηρεσία. Πέρυσιν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν ἓν νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ἡ αὔξησις τῶν ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ ἕνεκα τῶν σοβαρῶν ἀντιρρήσεων τὰς ὁποίας ἀντέταξε κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἡ ἀντιπολίτευσις, ἀπηλείψατε τὴν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ηὐξάνατε τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους καὶ εἴπατε ὅτι θὰ μείνῃ ὡς ἔχει καὶ ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτός, εἶναι προωρισμένος διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἀστυνομίας εἰς τὴν Θεσσαλονίκην, ἐν τούτοις ὅμως ἐξεδόθη διάταγμα —καὶ τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ ἔλθῃ δι’ εἰδικῆς ἐπερωτήσεως—διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνετε τοὺς ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους, κατὰ ἕνα διευθυντὴν πρώτης τάξεως, ἕναν διευθυντὴν δευτέρας τάξεως κλπ. Ἐξ αὐτοῦ λοιπὸν καταφαίνεται ὅτι παίρνετε καὶ ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι προωρισμένοι διὰ τὴν ἐπέκτασιν μιᾶς ὑπηρεσίας.

§351Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄς τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως.

§352Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν αὐτὴν διότι εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι δὲν προσλαμβάνει ὑπαλλήλους προωρισμένους διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ὑπηρεσίας Καὶ ἂν γενικῶς ἐξετάσητε τὰς κατ’ ἰδίαν ὑπηρεσίας τῆς ὅλης σας πολιτικῆς θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι πολιτικὴ δαπανῶν καὶ οὐχὶ πολιτικὴ οἰκονομιῶν. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐμειώσατε τὸ ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τοὐναντίον τὸν ηὐξήσατε, καὶ ἐπὶ πλέον διὰ διαφόρων ἐπιδομάτων τὰ ὁποῖα ἄνευ κανόνος τινος παρέχονται εἰς τινας ὑπαλλήλους καὶ ὄχι εἰς ὅλους καὶ τὰς δαπάνας ἐπιπροσθέτως αὐξάνεται καὶ ἀνισότητα εἰσάγετε μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων πρὸς ζημίαν τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἄν λάβετε κατ’ ἰδίαν, καὶ ἐξετάσητε τὸ μισθολόγιον τῶν ὑπαλλήλων, θὰ ἴδητε ὅτι ἐπὶ τῆς αὐτῆς τάξεως ὑπαλλήλων ἑνὸς ὑπουργείου ὑπάρχουν διάφοροι μισθοί. Τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν ὡς πρὸς τούς ὑπαλλήλους δὲν εἶναι ἁπλῆ περικοπὴ μισθῶν ἢ ἀριθμοῦ ὑπαλλήλων, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ρύθμισις τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ὀργάνωσις αὐτῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον εἰς ταύτας γενικῶς δὲν προβαίνετε, πάντοτε δι’ ἐπιμελεστέρας ἐξετάσεως τούτων, ἐπὶ τῇ βάσῃ τῆς ὑφισταμένης ὀργανώσεως, θὰ ἔχετε πάντοτε στάδιον νὰ προβῆτε εἰς διαφόρους οἰκονομίας. Τοῦτο δὲ καὶ κατεδείχθη κατὰ τήν συζήτησιν τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν διαφόρων ὑπουργείων. Σᾶς ὑπεδείχθησαν π. χ. τοιαῦται ἀρκεταὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. Στράτου ὡς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἀνέφερεν εἰδικῶς τὸ συνεργεῖον τοῦ Ναυστάθμου ὅπου γίνεται μία παμμέγιστη σπατάλη. Καὶ ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὡμολόγησεν τὴν σπατάλην, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι καὶ ὁ προκάτοχός του ἐπεχείρησε καὶ αὐτὸς νὰ ἐπιφέρῃ μίαν μεταβολὴν εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ γίνουν οἰκονομίαι, ἀλλ’ αἱ οἰκονομίαι δὲν ἐπετεύχθησαν.

§353Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐπετεύχθησαν αἱ οἰκονομίαι διὰ λόγους τεχνικούς.

§354Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ ὁμιλήσας ἐπίσης εἰδικῶς διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, σᾶς ὑπέδειξεν πολλὰς περικοπὰς αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ ὑπουργείου. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ἕνα παράδειγμα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν. Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ηὔξησεν τὰς δαπάνας κατὰ 125%. Εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ εἴπητε μετ’ αὐτὰ ὅτι ἐστρέψατε ποτὲ τὴν προσοχήν σας εἰς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν; Σήμερον τὸ πρωΐ, ἕτερος ἀγορεύσας ἀνέφερεν ὅτι ὑπάρχουν πάμπολλα Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἐκδίδουν ἀποφάσεις, καὶ ἐν τούτοις πληρώνονται γραμματεῖς κ.λ.π. Ἔχω ἀπὸ στατιστικὰς τὴν πληροφορίαν ὅτι ἀπὸ τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ πλεῖστα δὲν ἐκδίδουν οὐδεμίαν ἀπόφασιν.

§355Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ κατηργήθησαν.

§356Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄλλα ἐκδίδουν μίαν ἀπόφασιν, ἄλλα δύο καὶ ἄλλα τέσσαρας κατ’ ἔτος. Καθ’ ὑπολογισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔκαμα, 40 Εἰρηνοδικεῖα ἐξέδωκαν εἰς ἕν ἔτος δώδεκα ἀποφάσεις ἐν συνόλῳ, καὶ ἑκάστη ἀπόφασις ἐξ αὐτῶν κοστίζει 245 χιλ. δραχμάς. Πολὺ ἀκριβοπληρωμένη δικαιοσύνη ἀληθῶς!!

§357Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἶπον, ὅτι εἰσήχθη νομοσχέδιον σχετικόν.

§358Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν παρίσταται ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐλέγχων τὸν Πρόεδρον μιᾶς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ εἴπω ταῦτα.

§359Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μά, εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων ἔπρεπε νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§360Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ εἴπητε ὅτι, αὐτὸ εἶναι ἔξω τῆς συζητήσεως. Δὲν κάμνετε οἰκονομίας καὶ αὐτὸ πολὺ καλὰ τὸ ξέρετε.

§361Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μᾶς τὸ ἐλέγατε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων.

§362Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐλέγατε μερικὰ ὀνομαστὶ

§363Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν τοῦτο σᾶς ἐνδιαφέρῃ, δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς φέρω τὴν στατιστικήν.

§364Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἐδώσατε;

§365Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ συνάδελφός σας ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης τὸ πρωΐ εἰς σχετικὴν ὁμιλίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο παρ’ ἄλλου ἀγορεύοντος, ἀντέταξεν ὅτι: «μάλιστα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου νὰ εἰσηγηθῶ Νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου καταργοῦνται πολλὰ Εἰρηνοδικεῖα». Τὸ Νομοσχέδιον αὐτὸ ὅμως δημιουργεῖ ἕνα νέον ὀργανισμὸν τῶν δικαστηρίων, ἢ μᾶλλον ὀργανισμὸν ὅσον ἀφορᾷ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ προσωπικοῦ, καὶ ἐὰν ἔχω ἀκριβῆ τὴν ἀντίληψιν γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει παλαιᾶς σκέψεως τοῦ μακαρίτου Δημητρακοπούλου. Ἀλλ’ εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν καταργεῖται κανὲν Εἰρηνοδικεῖον, λέγει μόνον ὅτι δὲν θὰ πληρωθοῦν περὶ τὰ 160 Εἰρηνοδικεῖα, δι’ εἰρηνοδικῶν, ἀλλὰ θὰ παραμείνουν γραμματεῖς. Καὶ κατὰ τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο αὐξάνεται ἐπὶ πλέον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κατὰ 8.500.000, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐκπίπτονται, ὡς ἐκ τῆς μὴ πληρώσεως δι’ εἰρηνοδικῶν τῶν 160 Εἰρηνοδικείων 4.000.000, καὶ παραμένουν πάντοτε 4.500.000 δρχ. ἀκόμη πλέον τῆς σημερινῆς. Τοῦτο τὸ ἐπικαλοῦμαι ἵνα ἀποδείξω ὅτι δὲν εἶναι πνεῦμα οἰκονομίας, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὡδήγησε τὴν Κυβέρνησιν πρὸς σύνταξιν τοῦ Νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ ὅτι εἶναι πνεῦμα νέας δαπάνης.

§366Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἦτο πνεῦμα βελτιώσεως τοῦ θεσμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων.

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὴν ὁμιλεῖτε περὶ αὐτοῦ, κύριε Ὑπουργέ, διότι ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ Νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ, τότε θὰ σᾶς εἴπω ἐὰν βελτιοῦται ἡ δικαιοσύνη ἢ δὲν βελτιοῦται. Αὐτὸ θὰ τὸ συζητήσωμεν τότε. Ἐνταῦθα ὁμιλοῦμεν περὶ τῶν αὐξανομένων ἑκάστοτε δαπανῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλοίμονον δὲ ἂν δὲν εἴχατε τοὐλάχιστον τὴν ἀντίληψιν ὅτι αἱ δαπάναι αὗται γίνονται πρὸς βελτίωσιν, ἀδιαφόρως τοῦ ἂν ἐπιτυγχάνεται πράγματι ἢ ὄχι. Προχθὲς ἀκόμη εἰσηγήθη ἡ Κυβέρνησις ἕνα ἄλλο Νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου αὐξάνονται οἱ Ἀρεοπαγῖται. Σᾶς κατεδείχθη ὅτι, αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχουσι σημαντικῶς μειωθῆ, ἐν τούτοις δὲ ἡ Κυβέρνησις αὐξάνει τὰ μέλη τούτου ἐκ τοῦ ὁποίου κατάδηλον πόσον ἄσκοπος ἦτο ἡ δαπάνη. Καὶ ἀφοῦ τοιαύτας ἐπιχειρεῖτε δαπάνας διὰ τὴν Δικαιοσύνην, δὲν λαμβάνετε ὑπ’ ὄψει τὰ Πρωτοδικεῖα καὶ τὰ Ἐφετεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην καὶ ἄλλων δικαστῶν, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τῶν ὁποίων πολλαὶ ὑποθέσεις παραμένουν ἐκκρεμεῖς καὶ ὅπου ἡ δαπάνη θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη καὶ σκόπιμος. Αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς τὸ ἀμέθοδον τῆς ἐνεργείας σας καταδεικνύει τὸ ἐπικρατοῦν πνεῦμα τῆς σπατάλης. Μία γενικὴ κατακραυγὴ ὑπάρχει, διὰ τὸν παμμέγιστον ἀριθμόν ὁ ὁποῖος διατίθεται εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας αὐτοκινήτων. Δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, δὲν κατώρθωσα νὰ κάμω, δὲν ἐπεζήτησα νὰ κάμω ἐρεύνας διὰ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν χρησιμοποιουμένων αὐτοκινήτων. Εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων μου ἐκ τοῦ λαϊκοῦ κόμματος ἔδωσεν εἰς σχετικὴν ὁμιλίαν του τὸν ὑπερβολικώτατον ἀριθμὸν τῶν 500. Διατὶ αὐτὴ ἡ σπατάλη δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ αὐτοκίνητα; Δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω εἰς περαιτέρω ἔρευναν, διὰ νὰ σᾶς εἴπω ποῦ εὑρίσκω ὅτι δὲν γίνεται ἡ προσήκουσα φειδὼ τοῦ Δημοσίου χρήματος. Ἀρκοῦσιν ὅσα ἀνέφερον, ἵνα καταγγείλλω τοὺς προϋπολογισμούς σας ὡς μὴ διεπομένους ἀπὸ πνεῦμα οἰκονομίας. Τοῦτο τὸ παρετήρησα πολλάκις, ὡς καὶ πολλάκις ἠκούσθη ἐνταῦθα νὰ λέγεται ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν «δὲν πειράζει νὰ δώσωμεν κι’ αὐτό». Σήμερον διὰ τοῦ Νομοσχεδίου—διὰ τὸ ὁποῖον παρεπονέθην ὅτι ἐψηφίσθη ἐν ἀπουσίᾳ μου—συνιστᾶται μία νέα ὑπηρεσία διὰ τὰ κληροδοτήματα, διὰ τὴν ὁποίαν δαπανᾶτε περὶ τὰς 500.000 δραχμῶν.

§368Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Παίρνομεν ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα.

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν καταργοῦνται ἀπὸ τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα τόσαι θέσεις ὅσαι συνιστῶνται. Λέγετε ὅτι θὰ καταργήσητε θέσεις, ἀλλὰ δὲν βλέπω πόσαι οἰκονομίαι θὰ προέλθωσιν ἐκεῖθεν διὰ νὰ συναγάγω τὸ συμπέρασμα. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ σχετικὴ ἔκθεσις: «εἴτε ἐπὶ πλέον 527.470 δρ. σημαντικὸν τῆς δαπάνης ταύτης θὰ καλυφθῇ ἐκ τῆς καταργήσεως θέσεων συναφῶν ὑπηρεσιῶν συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 11». Δὲν λέγει ὅτι: «θὰ καταργηθῶσιν τόσαι θέσεις, ὥστε δὲν θὰ ὑπάρχῃ καμμία αὔξησις». Πάντοτε ἐπιφέρεται μία αὔξησις δαπανῶν. Σπάνια θὰ εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν δημιουργοῦν νέας δαπάνας. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀφείλετε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸ παράδειγμα τὸ ὁποῖον σᾶς ἀνέφερεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτὴς, τοῦ ἀειμνήστου Δεληγιάννη.

§370Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμεν νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν πολιτικὴν τοῦ πλεμονιοῦ τοῦ γάτου.

§371Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως παρεξηγεῖτε τὴν ἔννοιαν τοῦ παραδείγματος. Αὐτὸ διδάσκει ὅτι πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ εἶναι περιττὸν πρέπει νὰ καταργηθῇ. Καὶ ἐδῶ θὰ ἐπανέλθω καὶ πάλιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, διὰ νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Ἀποφασίσατε νὰ κάμετε σχολεῖα, καὶ λέγετε ὅτι ἔχει ἀνάγκην ὁ τόπος νὰ κάμῃ σχολεῖα. Δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ γίνωσι συλλήβδην ὅλα ὁμοῦ. Θὰ ἠδύναντο νὰ γίνωσι βαθμηδόν. Ἀλλ’ ἀφοῦ δι’ αὐτὰ συνωμολογήθη ἕν δάνειον ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λιρῶν Ἀγγλίας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἠρωτήθη τότε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας. «Τί θὰ γίνῃ αὐτὸ τὸ δάνειον; Εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανηθῶσιν ὅλα τὰ χρήματα ἀμέσως; θὰ πάρετε αὐτὰ τὰ χρήματα καὶ θὰ τὰ κρατῆτε ἄτοκα καὶ θὰ πληρώνετε τόκον;» Καὶ εἶπον τότε καὶ οἱ δύο Ὑπουργοί, ὅτι: αὐτὰ θὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν δι’ ἄλλας ἀνάγκας, ὥστε νὰ μὴ μένωσιν ἀχρησιμοποίητα καὶ βαρύνεται ἡ Κυβέρνησις. Εἶπον ὅτι ἢ θὰ τὰ ἔδιδον εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἀγροτικήν, ἵνα λαμβάνουν ἕνα τόκον, ἢ θὰ τὰ διέθετον διὰ πληρωμὴν ἄλλων ἀναγκῶν. Καὶ ὅμως ἐξ ὅσων ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ταῦτα δὲν ἐφαρμόσθησαν, τοὐλάχιστον ἐν ὅλῳ καὶ ἄλλη ἐντεῦθεν ζημία διὰ τοὺς ἐν τῷ μεταξὺ τόκους τοὺς ὁποίους ἐπλήρωσε τὸ Δημόσιον διὰ τὸ δάνειον μέχρι τῆς χρησιμοποιήσεώς του.

§372Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ πολιτικὴ τοῦ πλεμονιοῦ τῆς γάτας, τοῦ Δεληγιάννη. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ παρατηρήσω ὅτι εἴς τινας περιστάσεις εἶναι ἐνδεδειγμένη. Καὶ ἔχομεν τὸ ἑξῆς παράδειγμα: Προχθὲς ὡμιλοῦσα ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἄλλα μὲν ὑπουργεῖα πληρώνουν δι’ ἔξοδα αὐτοκινήτου 80.000 δραχ. καὶ ἄλλα φθάνουν μέχρι 225.000 δραχ. Ὁ κ. ὑπουργὸς μοὶ ἀπήντησεν ὅτι τοῦτο γίνεται διότι ὑπάρχουν ὑπουργεῖα εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται αὐτοκίνητα τοῦ δημοσίου καὶ ἕτερα ὑπουργεῖα εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιοῦνται αὐτοκίνητα ἀγοραῖα, καὶ ὅταν τὸ αὐτοκίνητο φθάνει εἰς 200.000 περιλαμβάνεται καὶ ἡ δαπάνη τῆς βενζίνης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: διατὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, τὴν δευτέραν, ἄλλα μὲν ὑπουργεῖα πληρώνουν 200 000 ἄλλα 180.000 δραχμὰς καὶ ἄλλα 225.000 δραχμάς; Φαίνεται ὅτι ἀφίνονται ἐλεύθεροι οἱ ὑπουργοὶ νὰ δίδουν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν αὐτοκινήτων ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν των.

§373Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε αὐτὸ συμβαίνει· ἀλλ’ ὑπάρχουν ὑπουργεῖα, ὅπως εἶναι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας τὰ ὁποῖα ἔχουν νὰ κάμουν πολλὰ χιλιόμετρα καὶ δὲν εὑρίσκουν αὐτοκίνητον ὑπὸ συμφερωτέρους ὅρους.

§374Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας πληρώνει ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας.

§375Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας συμπίπτῃ νὰ κατοικῇ ἐκτὸς τῆς πόλεως, πρέπει νὰ πληρώνῃ ἐξ ἰδίων τὴν διαφοράν;

§376Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας πληρώνει περισσότερον ἀπὸ ὅλα τ’ ἄλλα τὰ ὑπουργεῖα; Διότι ἁπλούστατα ἀναλόγως τῶν συμπαθειῶν τῶν ὑπουργῶν γίνονται αἱ ἐκμισθώσεις τῶν αὐτοκινήτων.

§377Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας πρέπει νὰ πηγαίνῃ τακτικὰ εἰς τὸ Τατόϊ.

§378Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχομεν κάμει ἐγκύκλιον, ἡ ὁποία καθορίζει τὰς ἀμοιβὰς κατὰ τὰς μισθώσεις. Ἡμεῖς προεκαλέσαμεν συζήτησιν περὶ οἰκονομιῶν ἀκριβῶς διότι θέλομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ὅλαι αἱ περὶ σπαταλῶν κατηγορίαι θὰ περιορισθοῦν· καὶ εἴμεθα ἀληθῶς εὐχαριστημένοι διὰ τὴν συζήτησιν.

§379Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω, κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι δύνασθε οὕτω πως νὰ μεταχειρίζεσθε τὴν συζήτησιν, διότι ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ὁμιλεῖ μὲ ἀντιπολιτευτικὴν διάθεσιν. Καὶ ἐξακολουθῶν τὰ περὶ σπαταλῶν, τῆς Κυβερνήσεως, προσθέτω ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ ὑπουργεῖα ὅπως εἶπεν ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας ἠδύναντο νὰ εἶναι ὀλιγώτερα.

§380Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλω νὰ μάθω, ἂν καὶ σεῖς πιστεύετε ὅτι ἡ συγχώνευσις τῶν δύο παραγωγικῶν ὑπουργείων εἶναι μία οἰκονομία ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ.

§381Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐτὰ ἴσως ὄχι, ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως τὰ δύο ὑπουργεῖα, Προνοίας καὶ Ὑγιεινῆς, θὰ ἠδύναντο καὶ νὰ ἀντικατασταθῶσι ἀκόμη μὲ δύο διευθύνσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Πρὸς δὲ καὶ σεῖς, ὡς νομίζω, δέχεσθε ὅτι τὰ τρία ὑπουργεῖα τὰ Στρατιωτικὰ δύνανται νὰ συγχωνευθῶσιν εἰς ἕν, τὸ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Νομίζω ὅτι τὰ ὀλίγα ταῦτα τὰ ὁποῖα παραδειγματικῶς ἀνέφερον ἀρκοῦσι νὰ καταδείξωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὠθεῖται ποσῶς ἐκ πνεύματος οἰκονομίας.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ.

§384Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀνέπτυξα, κύριοι, τὰ περὶ οἰκονομιῶν αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν διαχειριζομένην τὸ χρῆμα τοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον οὗτος καταβάλλει κατόπιν μιᾶς ἀρκετὰ ἐπαχθοῦς φορολογίας καὶ καθ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ πνεύματος οἰκονομίας διεπομένη, αὐτὴ θὰ ἐμπνεύσῃ καὶ εἰς τὸν λαὸν τὸ πνεῦμα τοῦτο εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ὑποθέσεις. Καὶ ἡ σοβοῦσα σήμερον οἰκονομικὴ κρίσις ἀπαιτεῖ, ὅπως ὄχι μόνον τὸ Κράτος ἀλλὰ καὶ οἱ ἰδιῶται ἐπίσης νὰ ἐμπνέωνται ἀπὸ αὐστηρὸν πνεῦμα οἰκονομίας. Εἶναι δὲ κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον ἀνάγκη αὐστηρῶν οἰκονομιῶν, καθ’ ὅσον καὶ ἡ αὔξησις τῆς Ἐθνικῆς ἡμῶν Οἰκονομίας, ὑφ’ ἃς περιστάσεις εὑρισκόμεθα καὶ ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ἀναμένει ἀνακούφισιν, δὲν ἐπέρχεται ἁλματωδῶς καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον θὰ ἀναμένωμεν τὰ ἐξ αὐτῆς ἀγαθά, πρὸ παντὸς δὲ τὰ ἀγαθὰ τὰ ὁποῖα ἀναμένομεν ἐκ τῶν ὑπὸ ἐκτέλεσιν διαφόρων παραγωγικῶν ἔργων. Ἡ Κυβέρνησις πρὸ παντὸς διὰ τὴν αὔξησιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας ἀπέβλεψεν εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἡ μέθοδος ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται ὡς πρὸς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας δὲν εἶναι ἡ ἀπολύτως προσήκουσα, διότι μονομερῶς ἐστράφη ἡ προσοχὴ εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγήν. Βεβαίως, ἡ ἀνάπτυξις τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς εἶναι ἀπολύτως ἐπιβεβλημένη καὶ εἶναι βεβαίως ὁ πλουτοπαραγωγικὸς παράγων ἐκεῖνος, εἰς τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ στρέψωμεν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν ἡμῶν. Δὲν εἴμεθα μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ ὅλα τὰ ἔθνη σήμερον καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ κυρίως βιομηχανικὰ εἶναι πολὺ προσεκτικὰ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ταυτοχρόνως ἔποεπε νὰ ἐπιδειχθῇ καὶ νὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα προσοχὴ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐμπορικῆς μας ναυτιλίας. Γνωρίζω, βεβαίως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρὸ δύο τῶν ἤδη εἶχε σχηματίσει ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν μελέτην τῶν ἀφορώντων τὴν ναυτικήν μας ἐμπορίαν. Ἀλλὰ μολονότι ἐπὶ δύο ἔτη αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη, μέχρι τοῦδε μόνον μίαν ἔκθεσιν τῶν μελετῶν της εἴδομεν χωρὶς ὅμως νὰ προσαχθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ μέτρα σχετικὰ διὰ τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψει ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησεν ἤδη τὸ ζήτημα, δὲν ἔχω παρὰ νὰ συστήσω ὅπως ταχύτατα εἰσηγηθῇ τὰ μέτρα τὰ ἀναγκαῖα καὶ ἐπιβεβλημένα διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ἐμπορικῆς μας ναυτιλίας, ἡ ὁποία σήμερον, ὄχι μόνον δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀναπτύξει, ἀλλὰ τοὐναντίον μαραίνεται, εἶναι δὲ σπουδαιότατος παράγων τῆς πλουτοπαραγωγικῆς δυνάμεως τῆς Χώρας. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὰ τῆς γεωργίας μας ἡ θέσις τῆς Χώρας εἶναι ἀρκετὰ μειονεκτική. Ἐν πρώτοις ὁ ἀγροτικὸς πληθυσμὸς δὲν ἔχει ἐπαρκῆ γῆν καὶ ὁ κλῆρος ὁ ὁποῖος παρεσχέθη εἰς τοὺς διαφόρους ἀκτήμονας δὲν εἶναι βεβαίως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν προσώπων αὐτῶν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου πίνακα παρὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τὴν περιφέρειαν Θεσσαλονίκης καὶ ἐν γένει τῆς Μακεδονίας ὁ κλῆρος ποικίλλει ἀπὸ 40 στρέμματα ἕως 15. Τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐλήφθη διὰ τὴν ἀγροτικὴν πίστιν ἦτο βεβαίως ἐπιβαλλόμενον. Ἀμφιβάλλω ὅμως ἐὰν τὰ κεφάλαια διὰ τῶν ὁποίων ἔχει προικισθῆ ἡ Τράπεζα εἶναι ἐπαρκῆ ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῶν ἀγροτῶν, καὶ εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἀπαλλαγοῦν ἀπὸ τούς ὄνυχας τοῦ τοκογλύφου. Κατὰ τὴν τελευταίαν αὐτὴν κατάστασιν φαίνεται ὅτι κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος διετέθεσαν παρ’ αὐτῆς περὶ τὰ 1.300.000.000. Κατὰ πόσον τοῦτο εἶναι ἐπαρκὲς ἀρκεῖ τὸ ὅτι κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνική, ἡ ὁποία ἤσκει τὴν ἀγροτικὴν πίστιν, εἶχε διαθέσει περὶ τὰ 1.600.000.000, ἤτοι 300 ἑκατομμύρια ἐπὶ πλέον. Ἐπὶ πλέον οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς λειτουργεῖ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα δὲν εἶναι ἱκανοποιητικοί, διότι ἔλαβε τρόπον τινὰ χαρακτῆρα κρατικόν, καὶ ἡ τοιαύτη μορφή της ἀπὸ πολλὰς ἀπόψεις δύναται νὰ εἶναι ἐπιβλαβής. Σημειῶ πρὸς τούτοις, ὅτι ἐκ τῶν παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης μέχρι τῆς 31)12)30 διατεθέντων δανείων ἐν συνόλῳ 1300 ἑκατομμυρίων καθυστεροῦνται 177.221.000 δρχ.—ἐξ ὅσων πληροφοριῶν ἔχω—ἐνῷ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ὅταν ἤσκει τὴν Ἀγροτικὴν πίστιν ἡ καθυστέρησις ἀνήρχετο εἰς πολὺ μικρότερα ποσά, καίτοι ἡ διάθεσις τῶν κεφαλαίων ἦτο μεγαλειτέρα. Δὲν παραγνωρίζω βέβαια τὴν διαφορὰν τῶν σημερινῶν περιστάσεων, ἀλλ’ ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν δανείων καὶ εἰς τὴν ἀνάληψιν τούτων καθίσταται πάντοτε εὐχερεστέρα ἡ παρέμβασις.

§385Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἐδέχθη εἰς πενταετίαν νὰ πληρωθοῦν, τὸ ὁποῖον σημαίνει 20%......

§386Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα τὰ 600 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ λάβῃ τὰ μετέτρεψεν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς μεσοπρόθεσμα δάνεια. Ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα θὰ ἐξεπλήρου πληρέστερον τὸν τὸν σκοπόν της, ἂν εἶχε τὸν χαρακτῆρα καθαροῦ οἰκονομικοῦ ἱδρύματος. Ἀλλ’ ἐνῷ οὕτως ἔχουσι τὰ παραγωγικὰ μέσα ὡς πρὸς τὴν γεωργίαν, ἀφ’ ἑτέρου ἡ γεωργικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως κατ’ οὐδὲν προήγαγεν οὔτε διηυκόλυνε τὴν διάθεσιν εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν τῶν ἐξαγομένων γεωργικῶν προϊόντων τῆς Χώρας καὶ μάλιστα τῶν σπουδαιοτέρων τοιούτων, ὡς εἶναι ὁ καπνὸς ἡ σταφὶς καὶ τὸ ἔλαιον. Τοὐναντίον δὲ ἡ ἀσκουμένη φορολογικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει καταστήσει δυσχερῆ τὸν συναγωνισμὸν τούτων πρὸς τὰ ὁμοειδῆ προϊόντα τῶν ἄλλων χωρῶν. Καθίσταται δὲ ὅλως ἀκατανόητον καὶ διατί ἀκόμη τόσον διάφορος κρατεῖ φορολογικὴ πολιτικὴ εἰς ἕκαστον τῶν εἰδῶν· ὡς πρὸς τὸ ἔλαιον π. χ. ἐπῆλθεν ἐλάφρυνσίς τις διὰ τὴν ἐξαγωγήν, εἰς τὸν καπνὸν οὐδεμία, ἐνῷ ἀντιθέτως ὡς πρὸς τὴν σταφίδα καὶ ηὐξήθη ἀκόμη ἡ φορολογία ταύτης. Εἰς τὴν ἀρχικὴν φορολογίαν τῶν 40 ἑκατ. δρχ. προσετέθησαν ἀκόμη 35 ἄλλα ἑκατ., τὰ ὁποῖα ἠλαττώθησαν μὲν κατά τι βραδύτερον, ἀλλὰ πάντοτε παραμένει μία νέα ἐπαυξάνουσα τὴν παλαιὰν φορολογίαν. Τοῦτο δὲ ὄχι μόνον εἰς τὴν γεωργικὴν πολιτικήν ἣν ἐπαγγέλλεται ἡ Κυβέρνησις ἀντίκειται, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον εἶναι ὅλως ἀντίθετον πρὸς τὰς προγραμματικὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ὑπεσχέθη εἰς τὸν λαὸν ὅτι οὐδεμίαν αὔξησιν θά ἐπιφέρῃ τῆς φορολογίας. Οὐδὲ ἄλλης τινος προστασίας καὶ προσοχῆς ἔτυχε τὸ προϊόν μας τοῦτο παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ εἶναι ἀκατανόητος αὐτὴ ἡ ἔλλειψις στοργῆς ὡς πρὸς τὸ προϊόν τοῦτο, ἐκ τοῦ ὁποίου εἰσάγομεν καὶ ἱκανὸν χρυσὸν ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ. Καὶ εἶναι κατὰ τοσοῦτον μᾶλλον ἀκατανόητος ἡ δυσμενὴς αὕτη στάσις τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸ προϊόν τοῦτο καθ’ ὅσον εἰς τοὺς κόλπους της περιλαμβάνονται δύο ὑπουργοὶ οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ τόπου τῆς προελεύσεώς των ἐνδιαφέρονται καὶ πρέπει νὰ ἐνδιαφέρωνται διὰ τὸ προϊὸν τοῦτο, ὁ δὲ ἕτερος τούτων εἶναι ἀκόμη ἴσως ὁ σπουδαιότερος γνώστης τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Δὲν νομίζω δὲ ὅτι ἡ προστασία τῶν εἰδῶν αὐτῶν, τόσον τῆς σταφίδος ὅσον καὶ τοῦ καπνοῦ, εἶναι μόνον προστασία τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῶν παραγωγῶν, διότι ἐὰν τὴν ἐξετάσητε ὀλίγον εὐρύτερον, θὰ ἴδητε ὅτι εἶναι καὶ προστασία τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῆς Ἐθνικῆς μας οἰκονομίας γενικώτερον, διότι πέρυσιν εἰσήχθη ἕνα ποσὸν συναλλάγματος, ἀρκετὰ σημαντικόν. Ἐφέτος ὅμως εἰσήχθη ποσὸν πολὺ ὀλιγώτερον, τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐὰν δὲ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, νομίζετε ὅτι μόνον ἡ σταφιδοπαραγωγοὶ καὶ καπνοπαραγωγοὶ θὰ πάθουν; Θὰ πάθῃ καὶ τὸ Δημόσιον ταμεῖον καὶ ἐν γένει ἡ ἐθνικὴ οἰκονομία μας. Εἰσήχθη δὲ ἐφέτος ποσὸν συναλλάγματος κατὰ 400 ἑκατ. ὀλιγώτερον τοῦ παρελθόντος. Νομίζω ὅτι εἶναι ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀφήσῃ ἀσυγκινήτους, οὐδένα ἐξ ἡμῶν, διότι πάντες πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα διὰ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Μετὰ τῆς γεωργικῆς πολιτικῆς συνδέεται καὶ τὸ ζήτημα τῆς κτηνοτροφίας. Πόσην ἀνάγκην ἔχει ἡ Χώρα μας τῆς ἀναπτύξεως ταύτης, διδάσκει ἡ στατιστικὴ διὰ τῶν ἀριθμῶν τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσαγομένων κτηνῶν, καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐξαγομένου συναλλάγματος. Ἀλλὰ τὴν Κυβερνητικὴν μέριμναν ὡς πρὸς ταύτην ἐλάχιστα εἴδομεν ἐκδηλουμένην. Ἐγένοντο, προκληθέντα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, συνελεύσεις καὶ συμβούλια ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ μέτρα τὰ ὁποῖα νὰ προκύψουν ἐκ τούτων δὲν ἐνεφανίσθησαν. Τὸ ἅπαντον ὡς πρὸς τὴν κτηνοτροφίαν ἴσως εἶναι οἱ σχετικοὶ «περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ μισθώσεως τῶν λειβαδίων» νόμοι οἱ ὁποῖοι βεβαίως δὲν ἀνάγονται εἰς εἰδικὴν τῆς Κυβερνήσεως τῆς παρούσης πολιτικήν. Ἐξαιρετικὴν σημασίαν διὰ τὴν Ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν ἔχουσι τὰ λεγόμενα μεγάλα πολιτικὰ ἔργα, τῆς πολιτικῆς τῶν ὁποίων εἰσηγηταὶ ὑπῆρξαν οἱ πρὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, αὕτη δ’ ἁπλῶς συνεχίζει τὴν πολιτικὴν ταύτην. Καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ τὴν χρησιμότητα τῶν ἔργων τούτων, καὶ οὐδεὶς δύναται νά ἀντείπῃ κατὰ μιᾶς τοιαύτης πολιτικῆς. Δυστυχῶς ὅμως ἡ παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μέχρι σήμερον ἐνέργεια, ἡ μέχρι τοῦδε διαχείρισις τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τούτων δὲν ὑπῆρξεν ἡ προσήκουσα. Πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζήτησις ὡς πρὸς τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας. Νομίζω δὲ, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ἐκείνης προκύπτει ἀσφαλῶς τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: Ἐνῷ βάσις τῆς ἀρχικῆς πολιτικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας, ἦτο ἡ ἐκτέλεσις ἔργων μέχρι 6.000.000 λιρῶν δι’ ὡρισμένον σύμπλεγμα ὁδοῦ, τὰ ἔργα ταῦτα συντελοῦνται κατὰ τρόπον ὥστε, οὔτε ὅταν δαπανηθοῦν αἱ 6.000.000 λίρες δὲν θὰ ἔχωμεν ὄχι τὸ προϋπολογισθὲν σύμπλεγμα ἀλλ’ οὐδὲ μίαν κἄν ὁδὸν πλήρη. Δὲν γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον ἐδόθησαν τὰ ἔργα αὐτά, ἀλλ’ ἐκτελοῦνται ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι στοιχίζουν πάρα πολά. Ἀπεκαλύφθη ἤδη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὅτι κατασκευάζονται ὁδοὶ αἱ ὁποῖαι κοστίζουν κατὰ χιλιόμετρον 4 ἑκατ. δραχ. Ἀφ’ ἑτέρου κατασκευάζονται τμηματικῶς εἰς διάφορα μέρη, ὥστε σύνδεσμος κατασκευαζομένων τμημάτων τῶν ὁδῶν νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ ἑπομένως νὰ μὴ ὑπάρχῃ καὶ συγκοινωνία. Καὶ διάφορα ἄλλα εἰς βάρος τῆς συντελουμένης ὁδοποιΐας συμβαίνουσιν ὥστε ἵνα κατωρθωθῇ νὰ ἔχωμεν τὸ ἀρχικῶς ὑπολογισθὲν σύμπλεγμα συγκοινωνίας, θὰ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δαπανήσωμεν ἐν συνόλῳ περίπου 15 ἑκατ. λιρῶν! Καὶ σᾶς ἐρωτῶ: Θὰ ἀνθέξῃ ὁ τόπος αὐτὸς εἰς τὰς κολοσσιαίας δαπάνας διὰ τὴν συντέλεσιν τῶν ἔργων τούτων τῆς ὁδοποιΐας; ἀλλὰ καὶ θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ εὕρῃ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν τῶν δασμῶν; ἀλλὰ καὶ θὰ εἶναι ἀποδοτικαὶ αἱ ὁδοὶ αἱ κατασκευασθησόμεναι μὲ τὰς τοιαύτας δαπάνας; Πάντα ταῦτα ἀποτελοῦσιν ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα τιθέμενα πρὸ ἡμῶν ἀναντιρρήτως δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μᾶς τρομάξουν. Κατ’ οὐδὲν δὲ τούτων δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ αἰτιᾶται τὴν σχετικὴν περὶ ὁδοποιΐας σύμβασιν, διότι τὰ προκύπτοντα ἐρωτήματα δὲν ἀφορῶσιν τὴν σύμβασιν ταύτην, ἀλλ’ ἀνάγονται εἰς τὸν τρόπον καθ’ ὅν συντελοῦνται αἱ ὁδοί. Ἐὰν ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι πλημμελὴς τοῦτο εἶναι λάθος ἰδικόν σας. Δύνασθε νὰ ὁρίσητε τρόπον ἐκτελέσεως τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ παρουσιάζῃ τὴν πλημμέλειαν τὴν ὁποίαν παρουσιάζει σήμερον. Δέν γνωρίζω ἐὰν εἶχεν ὁρισθῆ παρ’ ἄλλης Κυβερνήσεως ποῖα τμήματα ἔπρεπε νὰ ἐκτελεσθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν εἶχεν ὁρισθῆ τοῦτο, τὶς σᾶς ἠμπόδιζε νὰ μεταβάλετε τὸ σχεδιάγραμμα ἐκεῖνο; Κατὰ τοῦτο λοιπὸν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει πλημμέλεια, εἶναι σφάλμα τῆς Κυβερνήσεώς σας καὶ σφάλμα πολὺ οὐσιῶδες, ὥστε νὰ καταλήξωμεν νὰ μὴ ἔχωμεν ὁδοὺς ἢ νὰ δαπανήσωμεν ἄλλα 9 ἑκατ. λίρας, τοὐλάχιστον ἐπιπροσθέτως· καὶ ἐπὶ πλέον ἐνῶ κατασκευάζονται νέαι ὁδοὶ, δὲν λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῆς συντηρήσεως τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν. Ἔχομεν 5,500 χιλιόμετρα ὁδῶν τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐγκαταλειφθοῦν βεβαίως θὰ καταστραφῶσι.

§387Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ εἴπατε αὐτὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ὁδοποιΐας. Δὲν εἶναι ἡ ὥρα τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν αὐτήν......

§388Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτων βαρῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὥστε ὄχι μόνον δύνανται ἀλλὰ καὶ πρέπει νὰ συζητηθοῦν εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§389Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω τὸ ἀντίθετον, ἀλλὰ ὄχι εἰς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§390Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ διότι σᾶς ἐστενοχώρησα....

§391Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ ἀλλὰ διὰ τὴν γενικὴν τάξιν.

§392Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν σᾶς λέγω ὅτι εἰσπράτεττε πολλά....

§393Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναί, ἀλλὰ εἰπέτε τα μὲ μίαν λέξιν. Μὴ κάμνετε τώρα τὴν συζήτησιν τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν προχθές. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὁ προσῆκον τρόπος.

§394Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὅλα τὰ ζητήματα μποροῦν νὰ θιχθῶσιν καὶ συζητηθῶσι ὡς πρὸς τὰς διαφόρους τοῦ Κράτους δαπάνας.

§395Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ναὶ, ἀλλὰ μὲ μίαν λέξιν καὶ ὄχι νὰ γίνεται ἐπανάληψις τῆς ἐπερωτήσεως.

§396Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον μου πολὺ ἐπὶ τῶν παραγωγικῶν ἔργων, ἀλλὰ ὀφείλω νὰ τονίσω ὅτι ἡ ἀκολουθουμένη ὡς πρὸς τὰ ἔργα ταῦτα πολιτικὴ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα καὶ περικλείει κινδύνους. Ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν ταὐτοχρόνως πολλὰ ἔργα, τὰ τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῶν ἀποξηραντικῶν ἔργων τῆς Μακεδονίας, ὡς πρὸς τὰ τελευταῖα τῶν ὁποίων εἰς τὴν ἀρχικὴν σύμβασιν περὶ τοῦ Ἀξιοῦ προσετέθη παρὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως καὶ ἑτέρα τοῦ Στρυμόνος, καὶ ὁ λαὸς βαρύνεται διὰ μεγάλων δαπανῶν πρὸς ἐκτέλεσιν τούτων, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ ἔχῃ ἀπόδοσιν· ταὐτοχρόνως δὲ ὡς πρὸς τὰ ἔργα ταῦτα καὶ ἰδιαιτέρως τὰ ὁδικὰ συντελοῦνται σπατάλαι καὶ ἐκτελοῦνται κατὰ τρόπον ὥστε οὐδεμία εἰς τήν συγκοινωνίαν νὰ παραδίδεται ὁδὸς καὶ διὰ νὰ ἀποπερατωθῇ τὸ ἀρχικὸν δίκτυον ὁδῶν θὰ ἀπαιτηθοῦν πολὺ ἀνώτεραι τῶν προϋπολογισθεισῶν δαπανῶν. Καὶ εἶναι λίαν ἀμφίβολον, ἂν δυνηθῇ ἡ Χώρα νὰ ἀντεπεξέλθῃ τελικῶς.

§397Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀπόφασις περὶ συγχρόνου ἐκτελέσεως τῶν ἔργων τῆς Φαουντέσιον, τοῦ Στρυμόνος, τῆς ὁδοποιΐας εἶχεν ληφθῆ ἀπὸ τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸ πρόγραμμά μου δὲν ὡμίλουν ὅτι θὰ κάμω τὰ παραγωγικὰ ἔργα, ἀλλ’ ὅτι θὰ φροντίσω περὶ τῆς χρηματοδοτήσεως τῶν παραγωγικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀπεφασίσαμεν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔκαμα ἐγὼ, εἶναι ὅτι ἐσταμάτησα τὴν σύγχρονον ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου. Ἐγὼ δὲν ἀπεφάσισα τὴν σύγχρονον ἐκτέλεσιν. Θὰ ἐλέγατε ὅτι μποροῦσα νὰ τὰ ματαιώσω, ἀλλὰ οὔτε σεῖς μοῦ ὑπεδείξατε αὐτὸ οὔτε κανεὶς ἄλλος, διότι ὅσον ταχύτερον θὰ γίνωνται τὰ ἔργα αὐτὰ τόσον ταχύτερον θὰ ἔχωμεν τὴν ἀπόδοσιν. Βέβαια ἡ ἰδέα νὰ τελειώσῃ πρῶτα ὁ Στρυμὼν καὶ ὁ Ἀξιός θὰ μᾶς παρεῖχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰ ὄργανα, ἀλλ’ ἡ δαπάνη ἦτο τόσον μικρά, ὥστε ἡ ὠφέλεια ν’ ἀποκτήσωμεν τὸ ταχύτερον τὰς γαίας ἦτο μεγάλη. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, εἰς τὴν γενικὴν αὐτὴν συζήτησιν εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει ν’ ἀπαντήσῃ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τὸ πολὺ ὁ Πρωθυπουργὸς, δὲν ἔχουσι νὰ κάμωσι τίποτε οἱ ἄλλοι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι ὅμως καθ’ ὅν τρόπον γίνεται ἡ συζήτησις εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μένωσιν ἐδῶ ἵνα ὑπερασπίζωνται τὰ ὑπουργεῖα των.

§398Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐμὲ τοὐλάχιστον ἔπεισεν ὅτι ἀδίκως μὲ ἐπέκρινε διότι εἰδικώτερον ἀσχολοῦμαι μὲ τὰ παραγωγικὰ ἔργα, διότι ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐφρόντισε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πολιτικήν του λέγων ὅτι τὴν εὗρεν καὶ δὲν τὴν ἐγκρίνει.

§399Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ ἀναγκάζετε νὰ λέγω αὐτά.

§400Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἀναγκάζομαι, βλέπων τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη καί ἡ ὁποία πάντοτε ἀρκούντως μὲ δικαιολογεῖ, νὰ τονίσω καὶ ἐπαναλάβω, ὅτι αὐτὴ ἡ σύγχρονος ἐκτέλεσις, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει μεγάλας δαπάνας, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐπιβαρύνεται μὲ πολλὰς δαπάνας ὁ λαὸς χωρὶς νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε ἄμεσον ἀπόδοσιν, αὐτὸ εἶναι κακὴ ἐκτέλεσις. Τὰ παραγωγικὰ ἔργα πρέπει νὰ ἐκτελῶνται κατὰ τρόπον ὥστε νὰ ἔχουσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τὴν ἀπόδοσιν τῆς γενομένης δαπάνης ἀμεσωτέραν.

§401Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἴχομεν εὐκαιρίαν νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ, θὰ ἐβλέπατε ὅτι τὰ συμπεράσματά σας δὲν εἶναι ὀρθά. Τὰ παραγωγικὰ ἔργα ἀπεφασίσθη νὰ γίνωσιν ἀπὸ τὴν ἐμὴν Κυβέρνησιν ἄνευ ἀντιρρήσεως οὐδενός.

§402Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῶν ἀντιρρήσεων δὲν σημαίνει συναίνεσιν. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἀντιπολίτευσις εἰς κάθε περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν νομίζει ὅτι ἕν μέτρον τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι σύμφωνον νὰ σηκώνεται νὰ λέγῃ ὅτι: εἰς αὐτὸ ἐγὼ δὲν συμφωνῶ.

§403Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τόσον μεγάλου ζητήματος θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν.

§404Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τόσον δὲ περισσότερον λέγω ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένη, διότι πρέπει νὰ ἴδῃ τί ἀναμένει ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς τοιαύτης ἢ τοιαύτης ἐφαρμογῆς ὡρισμένης πολιτικῆς, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν ἡ ἀντιπολίτευσις νὰ κρίνῃ. Ἀλλὰ δὲν θὰ παραλείψω, παρ’ ὅλας τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσθέσω τοῦτο: ὅτι ἂς φροντίσῃ τοὐλάχιστον ἀπὸ τοῦδε νὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν γαιῶν, διότι ἂς μὴ νομίζῃ ὅτι μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν αὐτῶν θὰ δύναται νὰ τὰς χρησιμοποιήσῃ.

§405Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐζητήσαμεν τὴν ἔλευσιν ἐμπειροτέχνου, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς καθοδηγήσῃ πῶς θὰ τὰ ἐκμεταλλεύωνται αὐτὰ τὰ ἔργα.

§406Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχω δὲ καὶ ἀφορμὴν ποὺ σᾶς λέγω αὐτά, καθ’ ὅσον, ὡς παρ’ εἰδημόνων πληροφοροῦμαι, αἱ γαῖαι αὗται ὅπως καταστῶσιν γόνιμοι θὰ χρειασθῶσι δαπάναι τόσαι ὅσαι χρειάζονται καὶ διὰ τὴν ἀποξήρανσιν αὐτῶν.

§407Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔπρεπε νὰ ἀπελπισθῶμεν, ἂν ἦτο ἀκριβὲς αὐτό. Εὐτυχῶς ὅμως δὲν εἶναι.

§408Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ χρειασθῶσιν πάντως ἱκαναὶ δαπάναι. Εἶμαι δὲ ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, διότι ἐνθυμοῦμαι ὅτι ὅταν ἐψηφίζετο ἡ σύμβασις διὰ τὸν Στρυμόνα κλπ. ἐν τῇ Βουλῇ, εἴχατε εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα τὴν ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως, καὶ διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἐζητήσατε νὰ κανονισθῇ καὶ ἡ διανομὴ τῶν γαιῶν διὰ διατάγματος μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν, ὡς ἄν μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν θὰ ἠδύναντο ἀμέσως νὰ παραδοθῶσιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐκμετάλλευσιν. Εἰς παρατήρησίν μου δὲ σεῖς συνεστήσατε ὅτι ἡ περὶ τούτου πρόνοια ἦτο πρόωρος, καὶ ἔδει νὰ γίνῃ μετὰ τὸ πέρας τῶν ἔργων, καὶ ἡ σχετικὴ διάταξις διεγράφη. Δι’ αὐτὸ ἀναγκάζομαι νὰ ἐπεκτείνω πᾶσαν τὴν ὁμιλίαν μου ὡς πρὸς τὰ παραγωγικὰ ἔργα διότι ὁ λαὸς πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ μάθῃ τί θὰ ἔχῃ νὰ ἀναμένῃ ἐκ τῶν ἔργων τούτων καὶ πρὸ παντὸς νὰ μὴ σχηματίζῃ πεπλανημένας ὡς πρὸς ταῦτα ἐντυπώσεις καὶ ἰδίᾳ ὡς πρὸς τὰ ἀποξηραντικὰ ὅτι μὲ τὴν ἀποξήρανσιν καὶ μόνον ἔχει νὰ ἀναμένῃ ἄμεσον ἀπόδοσιν, ἐνῷ καὶ ἄλλαι θὰ ἀπαιτηθῶσιν ὡς πρὸς το το δαπάναι καὶ ἐκ διαφόρων ἄλλων ἐνδεχομένων περιστατικῶν θὰ ἐξαρτηθῇ. Ἐπανερχόμενος μετὰ τοῦτο εἰς τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναται ν’ ἀμφισβητηθῇ εἶναι ὅτι ἡ φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι καταθλιπτική. Εἶναι τοιαύτη ὥστε δὲν ἀντέχει πλέον ὁ φορολογούμενος νὰ τὴν ὑφίσταται. Ἡ φορολογία τῶν πτωχῶν χωρῶν, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς, δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραβάλλεται πρὸς τὰς φορολογίας τῶν ἄλλων πλουσίων χωρῶν. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε: «Τί θέλετε νὰ κάμωμεν; Ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων, καὶ ἑπομένως θὰ τὰ πάρωμεν ἀπὸ τὸν λαόν». Μάλιστα ἡ Κυβέρνησις λέγει κάτι ἐπὶ πλέον: «Κύριοι, εἶχον ἀναγνωρίσει τὴν κατάστασιν ὅταν ἐσκέφθην ν’ ἀναλάβω τὴν ἀρχὴν ὁποία ἦτο καὶ δὲν ὑπεσχέθην φορολογικὰς μειώσεις, διότι ἔβλεπον ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν. Καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἔχω εὐθύνην ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπεσχέθην νὰ προβῶ εἰς μειώσεις». Θὰ ἀπαντήσω ὡς πρὸς τοῦτο ὅτι πρὸ παντὸς πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἦλθε καὶ ἀνέλαβεν τὴν ἀρχὴν εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀληθῶς βαρεῖς φόροι εἶχον ἐπιβληθῆ, πέραν τῶν πραγματικῶν ἀναγκῶν. Εἰς τοῦτο δὲ εἶχε συντελέσει ἡ ὑπὸ μελέτην τοῦ ἐθνικοῦ νομίσματος σταθεροποίησις, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐθεώρη, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀσφαλίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν κατὰ παντὸς ἐνδεχομένου κινδύνου, ὡς πρὸς τὸ ἰσοζύγιον. Καὶ ὅτι ἦτο τοιοῦτος ὁ προϋπολογισμός, δὲν δύνασθε παρὰ νὰ τὸ ἀναγνωρίσητε, διότι ἕως τώρα, νομίζω, ὅτι τὰ βεβαιωθέντα περισσεύματα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκείνου τοῦ 1927–28 ἔχουν ἀνέλθει εἰς ἕν ποσὸν περὶ τὰ 630.000.000. Λοιπὸν εἴχατε εὕρη μίαν κατάστασιν οἰκονομικήν, ἡ ὁποία σᾶς ἔδιδεν πέραν τοῦ ποσοῦ ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐχρειάζετο. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου δὲν δύνασθε ὡς Κυβέρνησις νὰ λέγητε ὅτι «μὰ ἐγὼ δὲν ὑπεσχέθην μείωσιν φόρων». Τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῆς φορολογίας, δὲν εἶναι ζήτημα ὑποσχέσεως ἢ μὴ ὑποσχέσεως Ἑπομένως αὐτὸ τὸ ὁποῖον συχνάκις ἠκούσθη ἐπαναλαμβανόμενον καὶ ἐδῶ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς, εἰς ἑκάστην εὐκαιρίαν, ὅτι δὲν ὑπεσχέθητε μειώσεις φόρων καὶ ἐν τούτοις ἐπραγματοποιήσατε τοιαύτας, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τὸ λέγετε. Κάθε Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν, ὡς διαχειριστὴς ἀλλοτρίων — διότι διαχειρίζεται τὴν περιουσίαν τοῦ λαοῦ πρὸς θεραπείαν ἀναγκῶν αὐτοῦ — νὰ φροντίζῃ ὥστε οἱ φόροι τοὺς ὁποίους θὰ ζητήσῃ ἀπὸ αὐτὸν νὰ εἶναι τόσοι ὅσοι ἀνταποκρίνονται εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ, πρὸς τὰς ἀνάγκας ἐκείνας αἱ ὁποῖαι εἶναι πραγματικαί, οὐχὶ πέραν αὐτῶν. Ὑποχρέωσις καὶ καθῆκον ἐπιτακτικὸν εἶναι διὰ κάθε Κυβέρνησιν, τὴν φορολογίαν τοῦ λαοῦ νὰ κανονίζῃ ἀναλόγως πρὸς ταῦτα. Καὶ εἴτε ὑπεσχέθη εἴτε μὴ ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ μειώνῃ τὴν φορολογίαν ταύτην, ὅταν αὕτη ἐξικνῆται πέραν τῶν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ λαοῦ ἀπαιτουμένων, καὶ τὰς ἀνάγκας ταύτας κατὰ τὸ δυνατὸν νὰ περιορίζῃ ὅταν ἡ δι’ αὐτὰς φορολογία εἶναι βαρεῖα καὶ ὁ λαὸς στενάζει καὶ δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς ταύτην. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τούτοις ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὸ καθῆκόν της τοῦτο, ἰσχυρίζεται περαιτέρω, ὅτι μολονότι δὲν ὑποσχέθη ἐπέφερεν ὅμως φορολογικάς τινας μειώσεις. Οὐχ’ ἧττον ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν διαφόρων φορολογικῶν αὐξομειώσεων προκύπτει δυστυχῶς ἐν τῷ συνόλῳ, ὅτι αὔξησις φόρων ἐπῆλθεν καὶ οὐχὶ μείωσις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ εἰσηγήσει του, καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας, ὁ ὁποῖος ἔκαμε μίαν ἐργασίαν λίαν ἐπιμεμελημένην, ἰσχυρίζεται ὅτι ἐπῆλθον μειώσεις ὑπολογιζόμεναι περὶ τὰ 200.000.000, ὡς τὰς ὑπολογίζει ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, τὸ πρωΐ, ἀφαιρῶν τὰς διαφόρους μειώσεις τὰς φορολογικὰς, ὑπεστήριξεν ἀντιθέτως ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ αὐξήσῃ τοὺς φόρους κατὰ 464.000.000. Ἔχομεν οὕτω μίαν διαφορὰν πλέον τῶν 600.000.000 μεταξὺ τῶν δύο ὑπολογισμῶν. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀποδείξω τὶς τῶν δύο εὑρίσκεται ἐγγύτερον πρὸς τὴν ἀκρίβειαν. Διὰ νὰ ἐκτελέσω τὸ καθῆκον μου πρὸς τὴν Βουλήν, ἐζήτησα ἐπισήμους πληροφορίας περὶ τῶν ἐκ τῶν διαφόρων αὐξήσεων καὶ μειώσεων τῆς φορολογίας ἐπερχομένων ἀποτελεσμάτων ἀλλ’ αἱ δοθεῖσαί μοι τοιαῦται, ἐγγράφως ὡς καὶ αἱ κατόπιν προφορικαὶ ἐξηγήσεις, δὲν ἦσαν τοιαῦται, ὥστε νὰ παράσχω εἰς ὡρισμένους ἀριθμοὺς τὰ ἀποτελέσματα ἐκ τῶν ἐπελθουσῶν αὐξήσεων καὶ μειώσεων τῆς φορολογίας. Ἀλλ’ ἀναντίρρητον ἐκ τούτων καθίσταται ὅτι ἐν τῷ συνόλῳ ἐπῆλθεν αὔξησις καὶ ὄχι μείωσις τῆς φορολογίας. Λάβετε μετὰ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν τὰ πρόσθετα βάρη, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ συνάψωμεν διὰ τὴν περαίωσιν τῶν διαφόρων παραγωγικῶν ἔργων. Νομίζω ὅτι ὁ κ. εἰσηγητὴς ἐν τῇ ἐκθέσει του ὑπολογίζει ταῦτα μέχρι 600 ἢ 700 χιλιάδων λιρῶν ἐτησίως.

§409Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ αὔξησις δὲν ὀφείλεται μόνον εἰς τὰ παραγωγικὰ δάνεια, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλα αἴτια.

§410Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι πολιτικὴ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως μόνον. Νὰ μὴ ρίπτεται ἡ εὐθύνη τῶν παραγωγικῶν ἔργων εἰς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν μόνον.

§411Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ σήμερον ἂν ἐρωτηθῇ εἰς οἱοσδήποτε, καὶ ἐγὼ ἀκόμη ὁ ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὅτι τὰ παραγωγικὰ ἔργα εἶναι ἀπολύτως χρήσιμα. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπικρίνω, εἶναι ὅτι τὰ παραγωγικὰ ἔργα ἐκτελοῦνται κατὰ τρόπον ἐπαχθῆ. Εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν πολιτικὴν τῶν παραγωγικῶν ἔργων, ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις ἔδει νὰ γίνῃ διαδοχικῶς.

§412Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω τοῦτο: Μὴ μοῦ λέγετε ὅτι θὰ αὐξήσωμεν τὸ δημόσιον χρέος τόσα ἑκατομμύρια.

§413Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως τὸ λέγω, διότι κατ’ ἐμέ, ὠφείλατε, ἀντὶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν σύγχρονον αὐτῶν ἐκτέλεσιν, νὰ ἀφήσετε διαδοχικῶς νὰ γίνουν τὰ ἔργα, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ὥστε νὰ ἔχωμεν τὴν ἀπόδοσιν τῶν μέν, καὶ νὰ προχωροῦμεν εἰς τὰ δέ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβαρύνεται ὁ λαὸς χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἀπόδοσις τῶν ἔργων. Τὴν ἀρχὴν τῆς πολιτικῆς τῶν παραγωγικῶν ἔργων, δὲν τὴν κατακρίνω, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ γίνουν διαδοχικῶς.

§414Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος τὰ ἐπέβαλον αἱ διαρκεῖς πλημμύραι.

§415Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁλόκληρος ὁ κόσμος τῆς Μακεδονίας ἐζήτησε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων τοῦ Στρυμόνος.

§416Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην, ἀλλὰ νὰ σκεφθῆτε νὰ τὰ βγάλωμεν πέρα.

§417Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ τὰ βγάλωμεν πέρα, δὲν ἔχω καμμίαν ἀνησυχίαν καὶ τὸ λέγω καὶ εἰς τόν λαὸν ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀνησυχίαν.

§418Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ἔχω ἀνησυχίας. Ὁ κόσμος δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποφέρῃ αὐτὴν τὴν βαρεῖαν φορολογίαν, ἡ ὁποία εἶναι προωρισμένη νὰ αὐξάνῃ κατόπιν τῶν τόσων δανείων.

§419Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ, τὰ ἔργα ἦσαν ἀποφασισμένα ἀπὸ ὅλους ἐν γένει ὅταν ἀνέλαβον τὴν Κυβέρνησιν. Τὶ ἠθέλατε νὰ κάμω; νὰ εἴπω ὅτι τὰ ἔργα ἐγὼ δὲν τά θέλω;

§420Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαὸν τὶ δυνάμεθα καὶ τὶ δὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, καὶ πρὸ παντὸς μία Κυβέρνησις μὲ δύναμιν οἵα ἡ ἰδική σας, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος καὶ νὰ ἐξηγῆται ἐνώπιον τοῦ λαοῦ.

§421Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν γεννᾶται καμμία ἀμφιβολία ὅτι ὑπάρχει ἀμφισβήτησις περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς συγχρόνου ἐκτελέσεως τῶν μεγάλων παραγωγικῶν ἔργων. Μάλιστα ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ κάμῃ τὰ ἔργα Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου καὶ ἐγὼ εἶχον τὸ θάρρος νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ προτιμηθοῦν τὰ ἔργα τοῦ Στρυμόνος. Δὲν μπορεῖτε λοιπὸν νὰ μὲ κατηγορῆτε διότι ἐφρόντισα διὰ τὴν χρηματοδότησιν τῶν παραγωγικῶν ἔργων τὰ ὁποῖα εἶχον ἀποφασίσει αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις. Τὶ θέλετε νὰ εἴπω εἰς τὸν λαὸν; ἐφρόντισα περὶ τῆς κινηματογραφήσεως; Βέβαια ὁ κίτρινος τύπος λέγει καθημερινῶς ὅτι θὰ σταματήσω τὰ παραγωγικὰ ἔργα. Ὅλα αὐτὰ εἶναι κουροφέξαλα τώρα ὅμως μὴ λέτε ὅτι θὰ σταματήσω τὰ παραγωγικὰ ἔργα καὶ σεῖς, ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ τὰ σταματήσω, ἔχω πεποίθησιν ὅτι ὁ λαὸς αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ἔδειξε τόσην ζωτικότητα, θὰ βαστάξῃ τὰ λίγα χρόνια ποὺ μᾶς γωρίζουν ἀπὸ τὴν ἡμέρα ποὺ θὰ συντελεσθοῦν αὐτὰ τὰ ἔργα. Ξεύρετε ὅτι ἔχομεν ἕνα ἐμπορικὸ ἰσοζύγιο ἀνισοσκελές· ἡ ἐξαγωγή μας εἶναι τὸ ½ τῆς εἰσαγωγῆς· δὲν ἠμποροῦμε δὲ νὰ εἴπωμεν ὅτι εἴμεθα ἐντελῶς αὐτάρκεις καὶ πρέπει νὰ καταστῶμεν αὐτάρκεις. Ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν παραγωγικῶν ἔργων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπολογίζω τὰ 7 ἑκατ. λίρες τὰ ὁποῖα ὑπολογίζει ὁ διοικητὴς τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τῶν πλέον εἰδικῶν ἁρμοδίων θὰ εἶναι 4 ἢ καὶ 3 ἑκατ. λίρες ἔχομεν δηλαδὴ μίαν τεραστίαν διαφοράν. Δι’ ὅλα τὰ ἔργα θὰ πληρώνωμεν 1 καὶ ½ ἑκατ. λιρῶν κατ’ ἔτος καὶ θὰ εἰσπράττῃ ἡ Ἐθνικὴ οἰκονομία ἂν ὄχι 7 ἑκατ. τὰ ὁποῖα ὑπολογίζει ὁ γενικὸς διευθυντὴς τῆς Γεωργίας ὅπως φρονεῖ νομίζω ὁ τεχνικὸς σύμβουλος τῆς Μὸξ κ. Γεννιδουνιᾶς, ἔστω καὶ 3 ἀκόμη ἑκατ. λιρῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι τεράστιον κεφάλαιον. Εἶναι βέβαιον ὅτι ἠμπορούσατε νὰ μὲ κατηγορήσητε ὅτι κακὰ ἔκαμα τοὺς δρόμους, κακὰ ἔκανα τὰ δάνεια. Αὐτὰς τὰς ἐπικρίσεις τὰς δέχομαι, ἐνῷ ἂν συζητῆται «τὶ θὰ γίνουμε μὲ τὰ βάρη ποὺ βάλατε στὰ καλὰ καθούμενα στὶς πλάτες τοῦ κόσμου»; μὴ λησμονεῖτε ὅτι μὲ τὴν συρροὴν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου κατέστη ἀναγκαία ἡ ἐπέκτασις τῆς καλλιεργουμένης γῆς τῆς Ἑλλάδος καὶ ἡ αὔξησις τῶν πόρων αὐτῆς. Βέβαια ἔχομεν δυσκολίας τὰς ὁποίας ὅμως ἀντιμετωπίζει ἡ Κυβέρνησις ἡ ἰδική μου ἀρκετὰ ἀνδρικὰ καὶ ἔχει πεποίθησιν ὅτι θὰ τὰ βγάλῃ πέρα.

§422Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως βλέπω ὅτι ἔχετε ὅλο τὸ θάρρος ὡς πρὸς τὰ παραγωγικὰ ἔργα, ὅτι θὰ τὰ φέρετε εἰς πέρας. Ἀλλὰ ἤθελα νὰ ἐμβάλετε καὶ εἰς τὸν λαόν τὴν δύναμιν, νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ βαστάξῃ, καὶ ἀνθέξῃ εἰς τὰ ἐξ αὐτῶν βάρη, διότι ἐγὼ βλέπω δυστυχῶς ὅτι δὲν ἔχει τὰς δυνάμεις νὰ σᾶς παρακολουθήσῃ ὁ λαός.

§423Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατέ με νὰ ἐξακολουθήσω, ἐπιτρέψατέ μου νὰ εἴπω: Ἔχω ἀπὸ πίσω κάποιο παρελθόν ἀφήσατέ με ἥσυχον μὴ μὲ κλονίζετε εἰς τὸ ἔργον μου εἰς τὸ τέλος τοῦ βίου μου διὰ τῆς ἀπαισιοδοξίας τὴν ὁποίαν σεῖς καὶ ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ἐπισύρετε εἰς τὸν τόπον. Ἀφήσατέ με καὶ ὕστερα ἐὰν δὲν τὰ καταφέρω μὲ κρεμᾶτε, δὲν εἶμαι ὁ πρῶτος τυχὼν· εἶμαι εἰς τὸ τελευταῖον στάδιον τῆς ζωῆς μου, μὴ μοῦ κάμετε ἀντίδρασιν διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχω τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ κόσμου. Δὲν πρέπει νὰ μὲ ἀποθαρρύνετε εἰς αὐτὸ τὸ ὁποῖον προσπαθῶ νὰ ἐπιτελέσω.

§424Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατέχεσθε ὑπὸ δύο διαφόρων ἀντιλήψεων. Εἰς τὴν πρώτην φορὰν μοῦ εἴπατε ὅτι τὸ Λαϊκὸν κόμμα δὲν ἔφερε καμμίαν ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὰ ἔργα. Τώρα ὅταν τὸ Λαϊκὸν κόμμα ὑποδεικνύει τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους βλέπει καὶ συνιστᾶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῆτε διαφορετικὰ ὡς πρὸς τὴν σειρὰν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων. Θεωρεῖτε, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἀντίδρασιν;

§425Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πῶς νὰ σταματήσω τώρα τὰ ἔργα τοῦ Στριμόνος, τὰ ἤρχισα διὰ νὰ τὰ σταματήσω;

§426Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλὰ δύνασθε πάντοτε νὰ μὴ δαπανήσετε ἄλλο τόσον ποσὸν ἀπὸ ὅσον ἀρχικῶς εἶχεν ἀποφασισθῆ, ὡς ἐκ τῶν διὰ τὴν ὁδοποιΐαν συντελουμένων φαίνεται.

§427Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ δαπανήσω ἄλλο τόσον ποσόν. Ἀπὸ ὅλο τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα, θὰ δαπανήσω ἀκόμη 2 ἑκατομμύρια λίρες καὶ ἐλπίζω ὅτι αὐτὰ θὰ ἠμπορέσω νὰ τὰ εὕρω ἀπὸ τὸν τόπον ὅπως σᾶς ἀπέδειξα προχθές.

§428Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, σᾶς λέγω, ὅτι καταλείπετε τὸ ἔργον τῆς ὁδοποιΐας εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε τὰ 6 ἑκατομμύρια λίρες τὰ ὁποῖα θὰ δαπανήσετε, θὰ εἶναι σχεδὸν πεταμένα, καὶ ἑπομένως θὰ ἀναγκασθῆτε νὰ δαπανήσετε ἄλλα 6 ἑκατομ. ἀπὸ τὸν κακὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ἐπῆραν τὰ ἔργα.

§429Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡμεῖς κάμομεν δρόμους καὶ σεῖς δὲν τοὺς θέλετε· αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα.

§430Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δύνασθε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε. Ἐγὼ ὅμως ἐνδιαφέρομαι νὰ ἴδω ποῦ θὰ πάῃ ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ τόπου.

§431Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καθωρίσατε τὸ συμπέρασμά σας ὅτι δὲν θέλετε ἔργα ὁδοποιΐας· τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θέλει ἔργα ὁδοποιΐας.

§432Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ Λαϊκὸν κόμμα δὲν θέλει ἔργα τὰ ὁποῖα νὰ κοστίζουν ὅσον τὰ κάνετε σεῖς, θέλει ἔργα μὲ ἔξοδα λογικά, καὶ ὄχι μὲ 4.000.000 τὸ χιλιόμετρον.

§433Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἐκ τῶν δανείων τούτων βαρῶν ἡ Ἑλλὰς ἔχει μελλοντικῶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ καὶ μὲ ἄλλας ὑποχρεώσεις ποὺ ἔχει ἤδη νὰ ἀναλάβῃ. Εἶναι ἡ μετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Τουρκικὸν χρέος, ἡ μετοχὴ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὸ Βουλγαρικὸν χρέος, ἡ ἐκπλήρωσις τῆς συμβάσεως Καφαντάρη–Μολλώφ, καὶ δὲν ἠξεύρω ἂν εἶναι καὶ τίποτε ἄλλο. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα δάνεια εἰς τὰ ὁποῖα εὐθύνεται καὶ πρὸ παντὸς ἔχω νὰ εἴπω δι’ ἓν τὸ ὁποῖον περισσότερον βαρύνει. Προτοῦ ὅμως ὁμιλήσω περὶ αὐτοῦ εὑρίσκω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ νὰ τακτοποιήσῃ τὴν θέσιν τοῦ Κράτους, μὲ τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Κράτους, διότι καὶ ὅσον ἀφορᾶ τοὺς σιδηροδρόμους τοῦ Κράτους πληρώνει τὸ δημόσιον ὁ λαὸς τοὺς τόκους τοῦ σχετικοῦ δανείου. Ὡς δὲ τελευταίως ἀνέγνωσα ἄρθρον ὡρισμένου ὑπαλλήλου τῶν σιδηροδρόμων τοῦ Κράτους, τοῦ κ. Παδελοπούλου δὲν βλέπω ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος δύναται ν’ ἀναμείνῃ ἀνακούφισίν τινα σχετικὴν ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν σιδηροδρόμων, διότι καθ’ ἃ ἐκεῖνος ἀνέπτυξεν, πάντως εἶναι ἀναγκαία δαπάνη ἐκμεταλλεύσεως ἁπλῶς 95 διὰ νὰ εἰσπράττωνται 100. Καὶ νομίζω ὅτι κατὰ τὰ παρ’ αὐτοῦ ἐκτιθέμενα περιστατικὰ καὶ τὰς γενομένας ἀναλύσεις τὸ πρᾶγμα ἔχει οὕτω. Τὸν συνήντησα μάλιστα καὶ συνωμίλησα μετ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ εἶπα ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν συμπληρώσῃ τὴν μελέτην καὶ νὰ τὴν συμπληρώσῃ περισσότερον διὰ τὴν Κυβέρνησιν καὶ διὰ τὴν Κοινὴν Γνώμην, διὰ νὰ ἴδωμεν τί γίνεται μὲ τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτὰς τῶν σιδηροδρόμων εἰς τὰ ἄλλα μέρη, ἀφοῦ ἐδῶ ἡμεῖς ἔχομεν ἀπόδοσιν τοιαύτην, ὥστε μόνον τὰς δαπάνας νὰ μᾶς ἱκανοποιῇ.

§434Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παντοῦ τὸ ἴδιον γίνεται.

§435Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γίνεται παντοῦ τὸ ἴδιον, ὄχι.

§436Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὅπου ὑπάρχουν σιδηρόδρομοι τοῦ Κράτους εἶναι ἡ αὐτὴ κατάστασις.

§437Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει λοιπὸν τὸ Κράτος νὰ λάβῃ μίαν ἀπόφασιν. Δύναται αὐτὸ, εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐπιχείρησιν ἡ ὁποία εἶναι βιομηχανικὴ ἐπιχείρησις ἢ πρέπει νὰ λάβῃ κανὲν ἄλλο μέτρον; Δὲν μποροῦμε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξακολουθήσωμεν μὲ μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία μᾶς ἐπιβάλλει δαπάνας ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποδόσεως καὶ προσθέτει νέα βάρη, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ὅπου ἀσκεῖται ἰδιωτικῶς δὲν θεωρεῖται ἐπισφαλὴς ἢ κακή.

§438Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι σήμερον. Μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ Πελοπόννησος τῆς ὁποίας εἶναι ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις ὁ σιδηρόδρομός της εἶναι ἀνεπαρκής, διαρκῶς κινδυνεύουν οἱ ἐπ’ αὐτῶν εὑρισκόμενοι, καὶ ἔχει ἀνάγκην μεγάλων κεφαλαίων, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας. Τὶ δὲ συμβαίνει; Ἡ ἰδιωτικὴ ἐπιχείρησις μᾶς γυρεύει νὰ τῆς δώσωμεν 23 ἑκατομ. τὸ χρόνον ἐπιχορήγησιν, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ν’ ἀσφαλίσῃ τὰ νέα δάνεια διὰ νὰ κατορθώσῃ ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς νὰ ζήσῃ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι διὰ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἑταιρείαν τοὺς σιδηροδρόμους ἔχομεν πάλιν νὰ δίδωμεν ἐπιχορηγήσεις. Τουλάχιστον τοὺς κρατοῦμεν καὶ τοὺς χρησιμοποιοῦμε ἡμεῖς, διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Ἐθνικήν μας παραγωγήν, διότι αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός μας. Σημειώσατε, ὅτι τὰ τιμολόγια τῆς μεταφορᾶς τῶν ἐμπορευμάτων εἶναι τὰ μικρότερα εἰς τοὺς ἰδικούς μας σιδηροδρόμους. Βέβαια, ἐὰν θέλετε μποροῦμε νὰ εὕρωμεν μίαν ἑταιρείαν, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε ὅτι πρὸς τοῖς ἄλλοις ἐπῆγε καὶ τὸ αὐτοκίνητον τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαῖος συναγωνιστὴς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἐγὼ εἶπα εἰς τὸν κ. Δροσόπουλον ὅταν μοῦ εἶπεν αὐτὰ καὶ αὐτὰ ὅτι ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ αὐτοκίνητον καὶ θ’ ἀφήσωμεν τὸν σιδηρόδρομον. Μοῦ λέγει: τὶ θὰ γίνῃ ὅλο αὐτὸ τὸ προσωπικὸν τῶν σιδηροδρόμων; δὲν θὰ δημιουργηθῇ κοινωνικὸν ζήτημα; Βλέπετε λοιπὸν ὅτι εἶναι δύσκολα τὰ προβλήματα.

§439Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγω, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατήντησε νὰ εἴπωμεν, ὅτι τοὺς σιδηροδρόμους αὐτοὺς δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τοὺς διατηρῶμεν δαπανῶντες, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄλλως γενέσθαι. Δὲν νομίζω ὅτι μποροῦμεν νὰ φθάσωμεν εἰς αὐτὰ τ’ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς εἶναι ἀπελπιστικά. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ ἤθελον νὰ τὸ καταστήσωμεν ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μελέτης, διότι ἐπιμένω, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ ὁμιλία μου ἀποβλέπει κυρίως—ὡς ἔχουσι τὰ παρ’ ἡμῖν οἰκονομικὰ ἀπαραιτήτως—εἰς τὸ νὰ ἐπιζητήσωμεν τὰς δυνατὰς οἰκονομίας ἀπὸ παντοῦ καὶ κατὰ πάντα τρόπον.

§440Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σύμφωνοι.

§441Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλω νὰ σᾶς ἐμπνεύσω τὴν πεποίθησιν ὄχι νὰ εἶσθε ἁπλῶς σύμφωνοι, ἀλλὰ νὰ σᾶς κινήσω ἀπολύτως εἰς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, νὰ μὴ τὰς θεωρῆτε ἀδυνάτους τὰς οἰκονομίας· διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχετε τὴν πεποίθησιν περὶ τοῦ δυνατοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάνετε καμμίαν ἀπολύτως οἰκονομίαν.

§442Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ Σ.Ε.Κ. ξεύρετε τὶ μᾶς ζητοῦν ἀκόμη; 730 ἑκατομμύρια δραχμὰς καὶ πράγματι τὰ χρειάζονται αὐτά. Πῶς θέλετε λοιπὸν ὕστερα ἀπ’ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ὅπου σήμερον ὁ συντελεστής εἶναι 95% καὶ χρειάζονται ἀκόμη 730 ἑκατ. πῶς θέλετε νὰ μοῦ ἐμπνεύσετε τὴν πεποίθησιν ποῦ θέλετε νὰ ἔχω;

§443Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἤθελα νὰ μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν παρεμπίπτουσαν αὐτὴν συζήτησιν περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ ἤθελον, διὰ νὰ γίνῃ συζήτησις, νὰ ἐκάνατε σεῖς πρῶτοι μετὰ τῶν ἁρμοδίων προσώπων τὰς ἀπαιτουμένας συσκέψεις.

§444Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰς ἔχομεν κάνει ἤδη.

§445Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ ἴδητε ποῦ ἠμπορεῖτε νὰ φθάσετε. Θὰ σᾶς ἔλεγα λόγου χάριν, δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς σιδηροδρόμους, διατὶ δὲν ἐσκεφθήκατε νὰ τοὺς συνδυάσετε μὲ τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας; Ἡ σκέψις αὐτή θὰ σᾶς ὡδήγη ἴσως νὰ ἀνοίξετε μίαν πελατείαν εἰς τοὺς σιδηροδρόμους καὶ οὕτω συγχρόνως θὰ προηγάγατε καὶ τὴν Ἐθνικὴν οἰκονομίαν.

§446Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συζητήσωμεν διὰ μακρῶν τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ μάλιστα ἄν θέλετε εἰς ἰδιαιτέραν σύσκεψιν. Ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς .....

§447Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρέχω τὴν πληροφορίαν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὑπάρχει ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐργάζεται μὲ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§448Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι μένω εὐχαριστημένος ἐκ τούτου, διότι λέγετε ὅτι ἐργάζεσθε, καὶ ἀκόμη ὅτι στρέφεσθε πρὸς τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὅσον αἱ σκέψεις βραδύνουν τόσον αἱ πληρωμαὶ αὐξάνουν, θὰ ἐπεθύμουν νὰ κάμετε οἰκονομίαν καὶ σκέψεων, ὥστε νὰ φθάσωμεν νὰ ἔχωμεν καὶ οἰκονομίαν εἰς τὰ χρήματα ποὺ πληρώνομεν Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν σιδηροδρόμων τὸ Κράτος ἔχει εἰς βάρος του καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ παρ’ αὐτοῦ ἠγγυημένου δανείου διὰ τὰ ἀνταλλάξιμα. Ἐκ σημειώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ἐξέλιξις τοῦ δανείου τούτου δὲν νομίζω ὅτι βαίνει πολὺ ἱκανοποιητικῶς διὰ τὰ Δημόσια Οἰκονομικά. Κατελήξαμεν μὲ τὴν διαρρύθμισιν τοῦ προσφυγικοῦ ζητήματος εἰς ἕν δάνειον διὰ τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐξεφράσθησαν πολλοὶ φόβοι. Θὰ πληρώνωμεν αὐτὰ τὰ ποσά, καὶ ἐὰν ἀκόμη ἔλθουν τὰ πράγματα νὰ καταδικασθῶμεν νὰ πληρώνωμεν καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν. Οὕτω δὲ καὶ κατέληξε τὸ ζήτημα, διότι πράγματι δὲν ἐπήραμεν τίποτε ἀπὸ τὰ κτήματα ποὺ κατέλιπον οἱ ὁμογενεῖς μας ἐν Τουρκίᾳ ἀλλὰ καὶ ἐπληρώσαμεν καὶ 500 χιλιάδας λιρῶν, ὡς ὑπόλοιπον εἰς βάρος μας. Καὶ ἰδοὺ τὸ μέγα πρόβλημα: Θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος αὐτὸ τὸ χρέος ἀρκετῶν δισεκατομμυρίων διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγγυηθῆ; Ὁ προϋπολογισμὸς χρεώνεται ἐτησίως δι’ ὑπηρεσίαν ὄχι χρεωλυσίου, ἀλλὰ δι’ ὑπηρεσίαν τόκων τοῦ δανείου τούτου, μὲ τὸ ποσὸν τῶν δρχ. 380 ἑκατομμυρίων!! Ἐὰν δὲ ἀκολουθήσωμεν τὰς πληρωμὰς τὰς γενομένας ἐν τῷ παρελθόντι, δὲν νομίζω ὅτι γίνεται ἐν τῷ μεταξὺ ἐλάφρυνσις ἄξια λόγου τινὸς τῆς ὠφελείας ταύτης τοῦ Δημοσίου, ἐκ τῶν εἰσοδημάτων καὶ τῆς διαθέσεως τῆς εἰς ἐγγύησιν διὰ τὸ δάνειον τοῦτο ἐγκαταλειφθείσης ἐν Ἑλλάδι μουσουλμανικῆς περιουσίας. Κατὰ σχετικὰς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας πληροφορίας καὶ μετὰ διαφόρους ἐν τῷ μεταξὺ ἐκποιήσεις ἐκ τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας ἐξακολουθεῖ πάντοτε νὰ παραμένῃ τὸ Δημόσιον ὡς ἐγγυητὴς, ὀφειλέτης περίπου ἑνὸς ποσοῦ 4½ δισεκατομμυρίων καὶ ἐξοδεύομεν κατ’ ἔτος διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν κτημάτων αὐτῶν 155 ἑκατομμύρια!! Φρονεῖτε, ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ μακρόν; Θὰ ἐξακολουθήσωμεν νὰ ἔχωμεν τὰ κτήματα, νὰ τὰ διαχειριζώμεθα, καὶ νὰ δαπανῶμεν 155 ἑκατομ. διὰ τὴν διαχείρισιν καὶ νὰ πληρώνωμεν 380 ἑκατομ. διὰ τόκους; Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ λάβῃ δραστικώτερα ἄλλα μέτρα καὶ νὰ προβῇ εἰς τὴν ταχυτέραν ἐκκαθάρισιν τῶν ἀφορώντων τὸ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους δάνειον τοῦτο. Διότι, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν νὰ πληρώνωμεν 380 ἑκατομ. ἔχωμεν δὲ πληρώσῃ ἕως τώρα 1.200 ἑκατομμύρια διὰ τόκους —τὰ ἔξοδα δὲ διαχειρίσεως ἀνῆλθον ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1930 εἰς 155.937.000 —νομίζετε ὅτι εἶναι ὀλίγον αὐτὸ τὸ ποσὸν καὶ ἀδιάφορον, ὥστε νὰ ἐξακολουθῇ ἡ κατάστασις αὕτη;

§449Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγω ὅτι εἶναι ὀλίγον.

§450Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ εἴμεθα σύμφωνοι ὅτι πρόκειται περὶ μεγάλων δαπανῶν διαχειρίσεως καὶ ἐπαχθῶν τοῦ Κράτους βαρῶν, εἶναι ἐπιβεβλημένον, ὅπως τὸ ταχύτερον ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Τραπέζης διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τακτοποίησιν τοῦ ὑπὸ τὴν ἐγγύησίν του δανείου τούτου. Καὶ ἐνῷ ταῦτα συνιστῶ ὡς πρὸς τὸ προσφυγικὸν τοῦτο βάρος ὀφείλω ἀφ’ ἑτέρου νὰ συστήσω ἐπίσης, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἐνεργήσῃ τὸ ταχύτερον καὶ διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ὑπολοίπων προσφύγων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν εἰσέτι ἀποκατασταθῆ. Δὲν γνωρίζω διατὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχει ἄλλον ἐπαρκῆ κλῆρον, δὲν χρησιμοποιεῖ κατὰ μέρος τὰ κτήματα αὐτά. Λέγω δὲ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ σπεύσῃ, διὰ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τῶν ὑπολοίπων δυστυχουσῶν οἰκογενειῶν τῶν προσφύγων, ὄχι μόνον διὰ λόγους κοινωνικούς, διὰ λόγους ἀλληλεγγύης τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τὰ παθήματα αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους Ἐθνικῆς οἰκονομίας, καθ’ ὅσον κατὰ πληροφορίας τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας οἱ μὴ ἀποκατασταθέντες παραμένουσιν, ὡς εἰκὸς κατὰ τὸ πλεῖστον ἄεργοι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀγρότοι τούτων τρέπονται εἰς τὰς πόλεις καὶ καθίστανται ἀστοί, καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα παρασιτικῆς καὶ ἀντιπραγματικῆς ἢ ἱκανοποιητικῆς ἀποδόσεως ἐπαγγέλματος καὶ αὐτοὶ καλύπτουν τὴν ανεργίαν των καὶ μεταβάλλουσι τοὺς ἀνέργους εἰς διαρκῶς ἀποκαθισταμένους καὶ θὰ γεννήσωσι κοινωνικὸν ζήτημα τὸ ὁποῖον πᾶν συμφέρον ἔχει νὰ ἀποφύγῃ τὸ Κράτος. Ἐφρόντισα, κύριοι, διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ μὴ ἐξαντληθῶ ὡς ἐγένετο κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς ὑπολογισμοὺς καὶ εἰς ἐλέγχους κονδυλίων λογαριασμῶν, ἀλλὰ κυρίως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν οὐσιωδεστέρων οἰκονομικῶν μας ζητημάτων καὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἀπαραιτήτου, ὅπως ὡς βάσις τῆς οἰκονομικῆς της πολιτικῆς πρὸ παντὸς κυριαρχήσῃ ἡ ἀρχὴ τῆς οἰκονομίας, καὶ μάλιστα ἡ ἀρχὴ τῆς οἰκονομίας καὶ ἑνὸς ὀβολοῦ. Ἡ Κυβέρνησις αὕτη, ἡ διαθέτουσα τόσην μεγάλην καὶ πειθαρχικὴν πλειοψηφίαν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο. Καὶ ἄν δὲν τὸ πράξῃ εἰς ποίας οἰκονομικὰς δυσχερείας δύναται νὰ ὁδηγηθῇ τὸ Κράτος; (χειροκροτήματα ἐκ τῆς πτέρυγος τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος).

§451ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§452Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Λυποῦμαι, κύριοι βουλευταί, διότι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, τὸν ὁποῖον διὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κωστοπούλου παρεκάλεσα νὰ παραμείνῃ ἀπουσιάζει ἐκ τῆς αἰθούσης. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις σχετικῶς πρὸς ὅσα εἶπεν διὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἤξευρα ἀκόμη ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡ γενικὴ δὲν ἀποσκοπεῖ εἰς ἐπανάληψιν τῶν κατὰ μέρος ἐρωτήσεων καὶ ἐπερωτήσεων. Συζήτησις τοιαύτη γίνεται, εἴτε κατὰ τὰς τεταγμένας ἡμέρας πρὸς ἐπίκρισιν ὡρισμένων διοικητικῶν πράξεων τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως, διότι μία πολιτικὴ μιᾶς κυβερνήσεως ἐνσαρκοῦται εἰς τὰ νομοσχέδιά της καὶ τὰ διοικητικά της μέτρα. Κατ’ αὐτὴν γίνεται ἡ ἐπίκρισις. Ἤξευρον ἀκόμη, ὅτι ἀπὸ τὸ 1911 τοὐλάχιστον ἐτακτοποιήθη κάπως καλλίτερα αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ ἠθελήσαμεν καὶ ἡμεῖς νὰ βάλωμεν κάποιαν τάξιν εἰς τὸν ἑαυτόν μας. Εἴπομεν δηλαδὴ ὅτι δὲν πρέπει ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ πέφτῃ ἀπὸ τὸ ἐπίπεδον εἰς τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς ἄλλα μέρη—καὶ γειτονικά μας μάλιστα—χαμηλά, οἱονεὶ εἰς ἀποχέτευσιν ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ὅλων τῶν ἐπιστολῶν τῶν ὁποίων λαμβάνομεν γνῶσιν, εἰς δευτερευούσας μάλιστα σελίδας τῶν ἐφημερίδων ἀλλὰ εἰς μίαν γενικὴν ἐπισκόπησιν τῆς καθόλου πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ λέγω, ὅτι ἀπὸ τὸ 1911, ἠθελήσαμεν νὰ μποῦμε καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτὸν τὸν λογαριασμὸν διότι εἴπομεν ὅτι συζήτησις, ὡς εἴπομεν διά τοῦ συντάγματος καὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ὡς ἰσχύει σήμερον αὐτὸ, ὅτι συζητεῖται πρῶτον ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἡ γενικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἔπειτα ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων. Τί σημαίνει τὸ ὅτι συζητεῖται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἡ γενικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως; Μὲ ὀλίγα λόγια σημαίνει τὸ ἑξῆς: Ὅτι ὁ καθένας θὰ ἠμπορῇ νὰ λέγῃ ἐδῶ, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτής, ὄχι ὅσα λόγια τοῦ δρόμου συλλέξῃ ἀλλ’ ὅτι θὰ εἴπῃ εἰς τὴν κυβέρνησιν, κυβέρνησιν, ἡ ὁποία διαθέτει τὴν πλειοψηφίαν: εἰσέπραξες αὐτὰ τὰ χρήματα κακῶς, εἰσέπραξε τόσα πολλά, ἢ εἰσέπραξες ἐξ αὐτῶν τῶν πόρων καὶ οὐχὶ ἐξ ἄλλων καὶ δεύτερον κακὰ τὰ διέθεσες. Δηλαδὴ ἔχουσα τὴν δύναμιν διὰ τῆς πλειοψηφίας τὴν ὁποίαν διαθέτεις, ἔδει νὰ ἐφήρμοζες ὡρισμένα μέτρα τείνοντα εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ λαοῦ, δὲν τὰ ἐφήρμοσες ὅμως τὰ μέτρα αὐτὰ διότι τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐφήρμοσες δὲν ἦσαν τὰ σωστά. Αὐτὸ σημαίνει καθ’ ὅλας τὰς λογικὰς ἐνδείξεις ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς γενικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπειτα ἔρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐξόδων, τῶν δαπανῶν ἑκάστου ὑπουργείου, καὶ ἐκεῖ δύναταί τις ἂν θέλῃ ὄχι γενικῶς ἀλλὰ καθ’ ἕκαστον νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς μομφὰς τὰς ὁποίας ἔχει διότι ἀσκόπως δαπανῶνται ἐκεῖνα τὰ ποσὰ ἐκ τῶν ἐσόδων τὰ ὁποῖα ὁ ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν διαθέτει εἰς κάθε ὑπουργεῖον. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι λογικόν. Εἶδον εἰς τὸ δημοσίευμα τό ὁποῖον ἡ Βουλὴ διὰ τῶν ὑπηρεσιῶν αὐτῆς διαθέτει διὰ τὸν τύπον ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς εἶπεν διάφορα πράγματα, εἰς τὰ ὁποῖα, κατὰ τὸ σύνηθες ἄλλωστε εἰς αὐτὸν ἔπεσε τρομερὰ ἔξω. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω ἐπὶ τῶν γενικῶν του ἀντιλήψεων· θὰ ἀπαντήσῃ ὁ συνάδελφός μου ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἂν ἠμποροῦμε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ 7½ δισεκατομμύρια. Αὐτὰ εἶναι ὀλίγον τεχνικά, δὲν δύναμαι νὰ τὰ ἐννοήσω· ὡμίλησα ἄλλοτε ὅταν ἤμην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τό 24 ὅταν ἔγινεν ἡ πρώτη δημοκρατικὴ Κυβέρνησις καὶ εἰσήγαγον νομοσχέδιον περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῆς οἰκονομιῶν. Καὶ ἔλεγεν ὁ τότε ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔμπλεος αἰσιοδοξίας, μικροτέρας ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐμπνέει ἡ μυροβόλος νῆσος τοῦ Ἰουνίου εἰς τὸν ἀξιότιμον πολιτευτὴν τῆς Κερκύρας ὁ ὁποῖος ἔλεγεν ὅτι θὰ ἔχωμεν οἰκονομίας 3½ ἑκατομ. ἐὰν κατορθώσωμεν νὰ κάνωμεν οἰκονομίας 10%, θὰ ἔχωμεν τὰ 350. Καὶ τοῦ εἶπα: κ. συνάδελφε σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἔχετε καμμίαν αἰσιοδοξίαν, διότι εἰς κανένα μέρος τοῦ κόσμου ὅπου ἔγιναν οἰκονομίαι δὲν ἔφθασαν εἰς τὰ 2%. Καὶ δὲν ἐφανταζόμην ὅτι εἰς τὰς ἀνάγκας ποὺ εὑρισκόμεθα ἡμεῖς, θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ οἰκονομίαι νὰ φθάσουν εἰς τὰ 7½ δισεκ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μπορῶ νὰ ἐννοήσω — καὶ εἰς τοῦτο συμφωνῶ κἄπως μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος — εἶναι ὅτι ἕκαστος ἐν τῷ ἰδίῳ του κύκλῳ θὰ πρέπῃ νὰ προσπαθήσῃ ὅσας οἰκονομίας δύναται χωρὶς νὰ παραβλάπτεται ἡ ἐντεῦθεν διεξαγωγὴ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ ἐγὼ ἀπὸ τοῦ 1924, ὅπου ἔχω κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔκαμον τὰς ἑξῆς ἀρνητικὰς σπατάλας τὰς ὁποίας μοῦ ἐμέμφθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής. Πρῶτον ἔχω τὴν ἔκθεσιν τῶν ἐμπειρογνωμόνων τὴν γενομένην ὅταν ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις ἐπροσπάθησε νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν τὰς οἰκονομίας τὰς ὁποίας καὶ τότε ἠλπίζετο ὅτι ἠδύνατό τις νὰ θέσῃ. Καὶ εἰδικώτερον εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ ὁποίου εἰσηγητὴς ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἦτο τότε ὁ κ. Μάτσας, μὴ δυνάμενος νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς φίλα φρονῶν, ἰδιαιτέρως μὲ τὸν ὁμιλοῦντα ἐνώπιον ὑμῶν. Ὁ κ. Μάτσας λέγει εἰς τὰ 1927 (ἀναγινώσκει). Ὁμιλῶ περὶ τῶν διαφόρων μειώσεων, ἐζήτησα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν νὰ μοῦ δώσῃ ἕνα πίνακα μειώσεων εἰς τὰ 1924–1925 τὸ μισθολόγιον τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας ἐν συνόλῳ ἦτο 87.000.000. Θὰ λάβετε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι ἡ λίρα ἦτο 250 δραχ., περίπου. Τὸ μισθολόγιον εἰς τὰ 1930–1931 ἔγινε 50 ἑκατ. Ἐὰν ὑπολογίσετε εἰς τὴν σημερινὴν ἀξίαν τὴν λίραν ἔχετε ἐντεῦθεν περιορισμὸν τῶν δαπανῶν περὶ τὰ 50.000.000. Τὰ τηλεγραφικὰ ταῦτα τοῦ ἔτους 1924–1925 εἶναι 12.000.000 δραχ. κατὰ τὸ σημερινὸν 30–31 δὲν θὰ φθάσῃ τὸ ἑκατομμύριον. Τὰ 12 ἑκατομμύρια ἰσοδυναμοῦν μὲ 18 σημερινά. Αἱ σπατάλαι διὰ τὰς ὁποίας μὲ ἐμέμφθη εἰς τὰ 1924–1925 ἦσαν 22.000.000 καὶ τὸ 1929–1930 ἦσαν 3½ ἑκατ. Δὲν νομίζω κύριοι, ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων, ὅσον καὶ νὰ ρέπῃ τις ἐπιμόνως πρὸς ταύτην πρέπει ἢ δυσκόλως νὰ ἀπευθύνῃ μομφὰς τοιαύτας ἢ πρέπει τοὐλάχιστον νὰ ὑπολογίζῃ καὶ ποῖος θὰ εἶναι ὁ ἀντίλογος εἰς τὸν λεχθέντα λόγον. Ἔγινε καὶ μία μομφὴ, ὅτι ὁ τελευταῖος ὀργανισμὸς παρουσιάζει μὲν κἄποιας οἰκονομίας, ἀλλὰ παρουσιάζει καὶ κἄποιας θέσεις. Ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ ὡμίλησα ἐπὶ δίωρον, καὶ νομίζω ὅτι ὀργανισμὸς ὑπηρεσίας τοῦτο σημαίνει: κατάργησις ὑπηρεσιῶν καὶ θέσεων ἐπὶ σκοπῷ ἐπωφελεστέρας χρησιμοποιήσεως, καὶ ἐντεῦθεν οἰκονομίαι εἰς ἄλλας θέσεις. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς φέρει κέρδος 5½ ἑκατ. ὅπως εἶπε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Γνωρίζω ὅτι ἀπὸ τὸ Σύνταγμα ἐπιβάλλεται μία ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ ὁποία ἀποφαίνεται περὶ τῆς δαπάνης ἑκάστου τῶν νομοσχεδίων. Τὸ Λογιστήριον εἶπεν ὅτι γίνεται οἰκονομία 9 ἑκατομμυρίων. Ἐτόνισα ἐπίσης, ὅτι ὡς θὰ ἴδωμεν ἡ οἰκονομία ταμειακῶς εἶναι ὀλιγωτέρα. Ποία διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ προλογιστικῆς οἰκονομίας καὶ ταμειακῆς οἰκονομίας, δι’ ἐκείνους ποὺ δὲν πάσχουν τὴν ἄγνοιαν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Κερκύρας εἶναι πασίγνωστος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας εἶπεν ὅτι διὰ τὰς θέσεις ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὅπου τὸ μικρότερον Βαλκανικὸν Κράτος ἡ Ἀλβανία ἔχει πρεσβείας, ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ καταργήσῃ τὰς πρεσβείας. Εἶναι μία ἀντίληψις ἀρχηγοῦ κόμματος περὶ τῆς διεθνοῦς θέσεως τῆς Ἑλλάδος. Εἶπε: Τὶ τὴν θέλετε τὴν πρεσβείαν ἐν Βαρσοβίᾳ, Ἀγνοεῖ ὅμως τὰ οἰκονομικὰ καὶ καὶ Ἐθνικὰ συμφέροντα ποὺ ἔχουμε μὲ τὴν Χώραν αὐτήν.

§453Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν Πράγαν εἶπε.

§454Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐκεῖ ἔχομεν κατανάλωσιν καπνοῦ ὥστε δὲν μπορεῖ νὰ τὰ λέγωμεν ἔτσι αὐτὰ τὰ πράγματα, ὅταν τὸ μικρότερον Βαλκανικὸν Κράτος ἔχῃ πρεσβείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει— λέγει —δὲν πρέπει νὰ τοὺς δίδετε τόσον πολλά. Δηλαδὴ πρέπει νὰ περιορίζωμεν τὰς δαπάνας, ὥστε νὰ μὴ ζοῦν ἀξιοπρεπῶς. Ἰδού τί λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Μάτσα διὰ τὸ μισθολόγιον (ἀναγινώσκει).... Ἐὰν εἶχε διαβάσει αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας δὲν θὰ ὑπεστήριζεν αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ δὲν θὰ ἤθελε νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὴν μακαρίαν ἐποχὴν πρὸ τοῦ 1910 ὅπου συνέπεσε νὰ συναντήσω εἰς Βιέννην ἄνθρωπον ἀγαθώτατον κατὰ τὰ ἄλλα καὶ λίαν φιλόπατριν ὁ ὁποῖος κατῴκει εἰς ἕνα ὑπόγειον χρησιμεῦον ὡς πρεσβεία, διότι τὸ Κράτος δὲν τοῦ ἔδιδεν ἐπαρκῆ ἔξοδα παραστάσεως, κατέβαινε μόνος του εἰς τὴν σκάλα καὶ ἄνοιγε τὴν πόρταν εἰς τοὺς ἐπισκέπτας. Αὐτὴ ἦτο ἡ παράστασις τῆς Ἑλλάδος εἰς πρωτευούσας εἰς τὰς ὁποίας ἐπαίζετο ὁ ρόλος τῶν ἀνατολικῶν ὑποθέσεων. Δὲν θέλω νὰ εἴπω πολλὰ πράγματα περισσότερα, διότι θὰ εἶναι ὀδυνηρά. Δὲν πταίω ἐγὼ ἂν ἑκάστοτε ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴς δίδῃ ἀφορμάς. Ἀλλ’ ἐμνήσθη καὶ τοῦ ταξειδίου ἐν Αἰγύπτῳ. Μία ἐφημερὶς ἔγραψεν ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, κάμνει ταξείδια ἀναψυχῆς ἐν Αἰγύπτῳ καὶ δαπανᾷ 2.000 λίρες, πλὴν δὲ τῆς ἀνακριβείας τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ ποσοῦ ἀνέφερε καὶ τὰς λέξεις τῆς ἐφημερίδος ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής. Ἀλλὰ δὲν ἔκαμε ταξεῖδι ἀναψυχῆς, τοὐναντίον ἐπιστρέψας ἐξ Αἰγύπτου ἠσθένησε καὶ ὑπεβλήθη εἰς θεραπείαν. Ἀλλ’ ἀκόμη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν μετέβη ἐκεῖ μόνος του. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ἐζήτησαν αἱ ἐκεῖ Ἑλληνικαὶ παροικίαι αἱ ὁποῖαι ἔφθανον εἰς διχονοίας, καὶ ὑπῆρχον καὶ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀγνοεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, οὔτε ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ τὰ γνωρίζῃ, τὰ ζητήματα τῆς ἑτεροδικίας τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐπὶ τάπητος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ τὰ ὁποῖα ἔθιγον καιριώτατα τὴν θέσιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν Αἰγύπτῳ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν λυπεῖται πολὺ διότι ἐδαπάνησεν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου 175 λίρες διὰ τὸ ταξείδιον αὐτὸ ἀλλ’ ἔχει τὴν εὐχάριστον πληροφορίαν ὅτι ἀπεκόμισεν μίαν δωρεὰν πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀξίας 60.000 λιρῶν. Θὰ ἦτο πολὺ εὐτυχὴς ἐὰν τοῦ ἐπανελαμβάνετο τοιαύτη εὐτυχία ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν νὰ συνεισφέρῃ εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§455ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔχει τὸν λόγον.

§456Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Λυποῦμαι καὶ ἐγώ, κ. συνάδελφοι, διότι ἐρήμην τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἀπαντῶμεν εἰς τὰς αἰτιάσεις. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ πρωΐ, εἶπεν μίαν βαρεῖαν λέξιν πρὸς τὸν κ. ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως. Ἐγὼ δὲν θὰ τὴν ἐπαναλάβω. Οὐδέποτε ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶπεν ὅτι ὁ λαὸς πλέει εἰς πέλαγος εὐτυχίας. Ὁμιλῶν εἰς Θεσσαλονίκην τὴν 29ην Σεπτεμβρίου 1929, ἔλεγον τὰ ἑξῆς: «Γνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει οἰκονομικὴ δυσπραγία κτλ.»... Αὐτὰ ἔλεγον, κύριοι, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1929 εἰς Θεσσαλονίκην περὶ τῆς κρίσεως. Δὲν ἔλεγον ὅτι ὁ λαὸς πλέει εἰς πέλαγος εὐτυχίας. Ἀλλὰ καὶ ἐφέτος πάλιν τὸν Σεπτέμβριον ἔλεγον: «Μὲ κατηγοροῦν πάντοτε ὅτι εἶμαι αἰσιόδοξος...... Αὐτὰ ἔλεγον ἐφέτος εἰς Θεσσαλονίκην. Κατηγόρησεν ὅμως καὶ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος διότι εἰς ἐπίσημον γεῦμα ἐκαυχήθη ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεώς του ἠλαττώθη ὁ τιμάριθμος καὶ ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ τιμαρίθμου ἀποδεικνύει πτωχείαν τοῦ λαοῦ. Θὰ ἠδυνάμην νὰ τὸν ἐρωτήσω: καθ’ ἣν ἐποχὴν διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ηὔξανεν ὁ τιμάριθμος, ἐπλούτιζεν ὁ κόσμος καὶ εἶναι πράγματι ἀληθὲς ὅτι ἡ πτῶσις τοῦ τιμαρίθμου ὀφείλεται μόνον εἰς πτωχείαν τοῦ κόσμου ἢ μήπως ὀφείλεται εἰς τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν τῶν διαφόρων προϊόντων; Συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ ἐγένετο τελευταίως, ὅταν ἐκ τῶν πινάκων ἀπεδείχθη ὅτι ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ 1930 εἶχεν ἐπιτύχει νὰ μειώσῃ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ἐμπορικοῦ της ἰσοζυγίου κατὰ 3.6 0.000 λίρες. Καὶ τότε μέρος τοῦ τύπου, τὸ ὁποῖον πάντοτε χειρίζεται μετά τινος δυσφορίας, οἰκονομικὰ εὐχάριστα γεγονότα ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἶπεν ὅτι ὑπάρχει βέβαια ὑποκατανάλωσις, ἀλλ’ ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐπτώχευσεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Καὶ ἠναγκάσθην τότε νὰ δώσω μίαν συνέντευξιν εἰς μίαν ἐφημερίδα καὶ νὰ ἀναφέρω ὅλα τὰ προϊόντα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν, διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι ἡ ἐξήγησις ἡ ὁποία δίδεται δὲν ἦτο ἐξήγησις βασιζομένη ἐπὶ τῶν πραγμάτων. Διότι ἐπὶ τέλους τὶ καταναλίσκει ὁ Ἑλληνικὸς Λαός; Τὸ πρῶτον πρᾶγμα ποὺ καταναλίσκεται εἶναι ὁ σῖτος. Σῖτον λοιπὸν εἰσηγάγομεν εἰς τὰ 1930 574.000 τόννους ἀπέναντι 597 χιλ. τόννων τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ ὁ σῖτος αὐτὸς μᾶς ἐσώθηκε. (ἀναγινώσκει)......Παρέθεσα σωρείαν εἰδῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πρώτης ἀνάγκης τὰ ὁποῖα εἰσηγάγομεν ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ παρελθὸν ἐκ τῶν ὁποίων ὅμως εἴχομεν μεγίστην οἰκονομίαν διότι αἱ τιμαὶ τῶν προϊόντων ἀπεδείκνυον λίαν ἐμφανῶς ἐκ τῶν ἀριθμῶν τοὺς ὁποίους ἔδωκα, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ὑποκαταναλώσεως, οὔτε περὶ πενίας τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ μειώσεως τῶν τιμῶν τῶν εἰσαγομένων προϊόντων. Δὲν ἔχω νὰ σᾶς ἀποδείξω διατὶ κατὰ τὸ 1929 δὲν ἐδικαιοῦτο κανεὶς τὰ ὁμιλήσῃ περὶ κρίσεως, διότι ὑπάρχουν πλεῖστοι ἀριθμοὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ δημοσίου κατὰ τὸ πρῶτον ἑξάμηνον ἦσαν κατὰ 500 ἑκατ. περισσότερα, καὶ αἱ εἰσπράξεις τῶν σιδηροδρόμων ἐπίσης ἦσαν κατὰ τὸ πρῶτον 4μηνον—ἐπιβάται 443 χιλ. περισσότεροι, τόννοι ἐμπορευμάτων 116 χιλ. περισσότεροι—κατὰ 8 ἑκατ. περισσότεραι, δηλαδὴ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔλεγον ἐβασίζοντο ἐπὶ ἀριθμῶν καὶ ὄχι ἁπλῶς ἐπὶ συμπερασμάτων. Νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ, τὴν ὀρθωτέραν γνώμην εἶχεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Δημοκρατικοῦ κόμματος, δηλ. ὅτι ἡ δυσπραγία αὐτή, ἡ κρίσις ἄν θέλετε, δὲν εἶναι τόσον κρίσις προϊόντων διότι τὰ γενικά μας προϊόντα εὐτυχῶς δὲν ὑπέστησαν τὴν μείωσιν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν τὰ ἄλλα προϊόντα. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ σταφὶς ἡ ὁποία ἀπέδωκεν πέρυσιν 800 ἑκατ. ἐφέτος ὑπελείφθη κατὰ 40 ἑκατ. δηλ. κατὰ 5%. Ὅταν, λοιπόν, ἔχετε τὸν σῖτον ὑποστάντα μείωσιν τιμῆς 55%, ὅταν ἔχετε τὸ πετρέλαιον ὑποστὰν ἐπίσης 60%, ὅταν ἔχετε τὸ καουτσοὺκ 88%, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ λόγος περὶ μειώσεως τῶν γεωργικῶν μας προϊόντων. Τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον μᾶς δέρνει εἶναι ὁ ὑπερεπαγγελματισμὸς ἕνεκα τῆς συρροῆς τῶν προσφύγων, καὶ ὁ μικρὸς κλῆρος τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν εἰς τὸν γεωργικὸν πληθυσμόν. Ἐὰν εἶχεν ὁ ἀγρότης περισσότερα χωράφια καὶ μὲ τὰς σημερινὰς τιμὰς θὰ ἦτο ἱκανοποιημένος. Μᾶς κατηγόρησεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὅτι μὲ τὴν αἰσιοδοξίαν τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαμεν ὠθήσαμεν τὸν κόσμον νὰ ἐκταθῇ εἰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὴν βιομηχανίαν, νὰ κάμῃ ἐγκαταστάσεις καὶ νὰ πάθῃ οὕτω συμφορὰς κλπ. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς ποὺ θὰ σᾶς διαβάσω θὰ ἴδητε ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ὄχι μόνον δὲν ηὔξησαν αἱ ἐγκαταστάσεις καὶ αἱ ἐπιχειρήσεις, ἀλλὰ βαίνουν διαρκῶς ἐλαττούμεναι, διότι ἐνῷ εἰς τὰ 1928 εἴχομεν ἱδρυθέντα νέα ἐργοστάσια 192, εἰς τά 1927 εἴχομεν μόνον 63, εἰς 1930 μόνον 45. Τὰ ἐργοστάσια εἰς τὰ 1928 ἔκαμον ἐγκαταστάσεις 6240 ἵππων δυνάμεως, εἰς τὰ 1929 εἶχον ἐγκαταστάσεις 3715, καὶ εἰς τὰ 1930 μόνον 636. Δὲν ὠθήσαμεν λοιπὸν ἀπὸ τὴν ὑπεραισιοδοξίαν μας εἰς καμμίαν ἀλόγιστον δαπάνην οὐδεμίαν ἐπιχείρησιν, καὶ ἀπορῶ πῶς ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως δὲν ἐμελέτησε τοὺς ἀριθμοὺς πρὶν προέλθῃ εἰς τὰ συμπεράσματα εἰς τὰ ὁποῖα προῆλθεν.

§457Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶναι δύσκολον νὰ μελετᾷ κανείς. Εὔκολον εἶναι νὰ παίρνῃ τὰς ἐφημερίδας καὶ νὰ τὰς διαβάζῃ.

§458Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ ἐμπορικοῦ μας ἰσοζυγίου, συνήγαγε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως καὶ ὅλος ὁ τύπος ὁ ἀντίθετος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι τὴν ἐπιταχύναμεν καὶ ἔχομεν ὑποκατανάλωσιν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἂν ἐμελετῶντο οἱ ἀριθμοί, θὰ ἔβλεπον ὅτι ἡ Ἀγγλία ἐφέτος εἶχεν ἐλάττωσιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν 176 ἑκατομ. λίρες καὶ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν 182 ἑκατομ., δηλαδὴ εἶχε μείζονα ἐλάττωσιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν ἀφ’ ὅσην εἶχεν εἰς τὴν ἐξαγωγήν. Ἡ δὲ Γαλλία εἶχε μείωσιν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν 5176 ἑκατομ., καὶ μείωσιν εἰς τὴν ἐξαγωγὴν 6117 ἑκατομ. Βλέπετε, λοιπόν, πόσον πρέπει νὰ εἴμεθα ὑπερήφανοι καὶ εὐχαριστημένοι, διότι εἰς μίαν περίοδον παγκοσμίου κρίσεως, ἡμεῖς τοὐλάχιστον εἴχομεν μίαν οἰκονομίαν τεραστίαν 3.670.000 λίρας εἰς τὸ ἐμπορικόν μας ἰσοζύγιον, ὥστε νὰ μποροῦμε νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν κρίσιν αὐτὴν ὑπὸ τὰς εὐμενεστέρας δυνατὰς συνθήκας. Τὴν πρωΐαν ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς Κερκύρας μᾶς ἐμέμφθη καὶ διὰ σπατάλας, εἰδικώτερον δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Κύριοι βουλευταὶ τὴν μόνην κατηγορίαν τὴν ὁποίαν δὲν μοῦ ἀπέδωκαν ἀκόμη, εἶναι ὅτι εἶμαι σπάταλος. Μπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι κατὰ τὴν πρώτην ὑπουργείαν μου ὡς Ὑπουργοῦ τοῦ Ἐπισιτισμοῦ, τὸ προσωπικὸν τοῦ ὑπουργείου μὲ ἔλεγεν «ὁ τσιγγούνης ὑπουργός». Ἀλλ’ ὅσοι ἀνέγνωσαν καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπιτροπῆς, θὰ ἴδουν ὅτι ἀπὸ τὸ 1929–1931 εἶχον 10 ἑκατομ. ἐλάττωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ μου. Πῶς ἔγινεν αὐτὴ ἡ οἰκονομία εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔδειξεν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ὅτι πᾶν ἄλλο εἶναι παρὰ σπάταλος Ὑπουργός. Ἄς ἔλθωμεν ὅμως καὶ εἰς αὐτὴν τὴν σπατάλην τὴν ὁποίαν μοῦ κατελόγισαν. Κάμνομεν, λέγει, ἀποστολάς. Διακόπτων ἐξήγησα διατί κάμνομεν ἐτησίως αὐτὰς τὰς ἀποστολὰς εἰς τὴν Διάσκεψιν τῆς Διεθνοῦς ἐργασίας τῆς Γενεύης. Ἔχομεν μίαν συμβατικὴν ὑποχρέωσιν ἐπιβεβλημένην ἀπὸ τὴν συνθήκην τῶν Βερσαλλιῶν. Εἰς τὴν ἀπάντησιν μάλιστα, τὴν ὁποίαν ἔστειλε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, εἶχε διασαφηνισθῆ τὸ γεγονός, εἶχον ἀναφερθῆ καὶ τὰ ἄρθρα τῆς συνθήκης τῶν Βερσαλλιῶν, τὰ ὁποῖα ἐπέβαλλον τὴν δαπάνην ταύτην. Ἑπομένως πᾶς καλῆς πίστεως συζητητὴς ὤφειλε ν’ ἀναγνωρίσῃ ὅτι τοῦτο ἦτο μία ὑποχρέωσις ἀνειλημμένη.

§459Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν Ὀργανισμὸν τῆς Γενεύης, νὰ ποῦμε τὴν κατάστασίν μας, ὅτι «δὲν μποροῦμε νὰ στείλωμεν τὴν ἐπιτροπὴ καὶ νὰ μᾶς συμπαθᾶτε, οἱ κακόμοιροι, οἱ ἀόμματοι», ἴσως θ’ ἀπεφάσιζαν νὰ μᾶς ἀπαλλάξουν ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν.

§460Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθν. Οἰκονομίας). Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς τῆς συμβατικῆς ὑποχρεώσεως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑπῆρξε τόσον σπάταλος, ὥστε ὑπερέβη τὰς δαπάνας, αἵτινες ἐγένοντο κατὰ τὸ παρελθόν; Κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος, ὁ προκάτοχός μου διὰ τὴν αὐτὴν ἀποστολὴν εἶχε δαπανήσει 356,456,65 δρχ.· ὁ σπάταλος σημερινὸς ὑπουργὸς ἐδαπάνησε 187,534. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ ἓν ἄλλο κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ἐπίσης δεικνύει, πόσον εἶναι σπάταλος ὁ σημερινὸς Ὑπουργός. Ὁ προκάτοχός μου, ὁ ὁποῖος ἔμεινε 11 μῆνας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐδαπάνησε δι’ ὁδοιπορικὰ 49,943,65. Ὁ σημερινὸς Ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ἔχει ἤδη 32 μῆνας ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἔχει δαπανήσει δι’ ὁδοιπορικὰ 7,081,70. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ περισσότερον, ἐφ’ ὅσον μάλιστα δὲν παρίσταται καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως. Θὰ τοῦ ἔλεγον ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς διοικήσεως ἑνὸς κόμματος καὶ φιλοδοξεῖ νὰ διοικήσῃ τὴν χώραν, ἔχει ἐπιβεβλημένον καθῆκον νὰ μελετᾷ περισσότερον καὶ νὰ εἶναι ὀλιγώτερον ἐπιθετικὸς ὅταν δὲν εἶναι παρεσκευασμένος διὰ τὴν ἐπίθεσιν. Κατερχόμενος τοῦ βήματος εἶπεν ὅτι: «Ἄν δὲν ἀλλάξωμεν, κύριοι, πολιτικήν, βαδίζομεν πρὸς τὴν πτώχευσιν». Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς ἀρχηγὸν κόμματος ὁμιλοῦντα ὑπευθύνως, διότι εἶναι δυνατὸν αὔριον νὰ εἶναι κυβερνήτης καὶ νὰ ἐνσπείρῃ τὴν ἀποκαρδίωσιν εἰς τὸν λαὸν καὶ ταὐτοχρόνως νὰ ἐνσπείρῃ τὸν δισταγμὸν εἰς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἔχομεν κάθε τόσον τὴν ἀνάγκην διὰ τὴν οἰκονομικὴν εὐημερίαν τῆς χώρας κατὰ τὰς στιγμὰς αὐτὰς τὰς δυσκόλους, τὰς ὁποίας διερχόμεθα. Ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω καὶ τοῦτο. Εἰς τὴν Ἰατρικὴν μοῦ φαίνεται ἐπιστήμην, εἶναι γνωστὴ μία ἀσθένεια ἡ ὁποία λέγεται «Δαλιανισμός» εἶναι ἡ πάθησις κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ πάσχων δὲν βλέπει τὰ χρώματα ἢ τὰ βλέπει ἀτελῆ, νομίζω μάλιστα ὅτι λέγεται ἡ ἀσθένεια καὶ ἀχρωματοψία. Φοβοῦμαι ὅτι ἀνάλογον πάθος πάσχει καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ὅταν πρόκειται περὶ ἀριθμῶν. Ὅταν πρόκειται περὶ ἀριθμῶν ἔχει τὴν πάθησιν τοῦ Δαλιανισμοῦ, καὶ δὲν τοὺς βλέπει ὅλως διόλου, ἢ τοὺς συγχέει ἢ τοὺς βλέπει διπλοῦς. Ἰδίως ὅταν πρόκειται περὶ δαπανῶν τοὺς βλέπει διπλοῦς. Λοιπὸν πρέπει νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξετασθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς διὰ νὰ θεραπευθῇ. Τότε μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχεται εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ ἐπιτίθεται καθ’ ὃν τρόπον ἐπιτίθεται. (χειροκροτήματα).

§461ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν Πέμπτην καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 12.30′ μεσονύκτιον)