1931.03.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 45η

ΤΡΙΤΗ 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Οἱ σύνδεσμοι ἐργατῶν φορτοεκφορτωτῶν «Ἁγία Βαρβάρα» καὶ «Ποσειδὼν» Πειραιῶς παρακαλοῦν ὅπως μὴ ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἑσπεριδοειδῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς καταθέτει αἴτησιν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ κατοίκων Π. Ἀθήνας καταδικαζομένων διὰ τοῦ περὶ χαρακτηρισμοῦ ὡς ἀρχαιολογικοῦ χώρου τμήματος τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4212. —Ὁ πρόεδρος τοῦ ἐπιμελητηρίου Ἠπείρου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ἀνασταλῇ ἡ κατασκευὴ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν Ἠπείρου ὡς καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῶν ὁδῶν Ἰωαννίνων–Γρεβενῶν καὶ Ἰωαννίνων–Καλαμπάκας. — Ἡ ὁμοσπονδιακὴ ἕνωσις τροχαίας κινήσεως τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ τὴν ὁλοκληρωτικὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐργατῶν τῆς τροχαίας, τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου περὶ τροχῶν κλπ. — Ὁ Ἰωάννης Χατζηλαζάρου ἐκ Κωνσταντινουπόλεως καὶ κάτοικος Ἡρακλείου παρακαλεῖ ὅπως μὴ περιληφθῶσι διατάξεις εἰς τὸ ὑποβληθησόμενον νομοσχέδιον περὶ ἀποδείξεως τῆς κυριότητος τῶν ὑπ’ αὐτῶν κατεχομένων ἀκινήτων διὰ μισθωτηρίων συμβολαίων. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ τῆς κοινότητος Καραμπόλας εὐχαριστοῦν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν καθιέρωσιν ποιοτήτων σιγαρέττων. — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Βενίτσης ζητοῦν τὴν παροχὴν χάριτος διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ποινῆς εἰς τὸν τέως καπνοβιομήχανον Τατάκην. — Ὁ Πολυζώης Γ. Παναγόπουλος ὑποβάλλει ὑπόμνημα σχετικὸν διὰ τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. — Οἱ παλαιοὶ Πολεμισταὶ Πειραιῶς ζητοῦν τὴν παροχὴν στέγης, τὴν πρόσληψιν ἀριθμοῦ ἀνέργων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὀργανισμοῦ λιμένος καὶ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4180. — Ὁ δήμαρχος Καλαμῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ παροχῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας φορτηγίδων λιμένος Καλαμῶν. — Ἡ ἕνωσις τοῦ γεωργικοῦ συνεταιρισμοῦ Σερβίων ζητεῖ τὴν παράτασιν τοῦ δικαιοστασίου μέχρι τέλους τοῦ τρέχοντος ἔτους 1931. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Λευκάδος παρακαλεῖ ὅπως ψηφισθῶσι καὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς αἱ ψηφισθεῖσαι ὑπὸ τῆς Γερουσίας προτάσεις νόμου 4063, 3895 καὶ 3815. — Τὰ ἐπαγγελματικὰ σωματεῖα Θεσσαλονίκης ζητοῦν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως ἠλεκτροφωτισμοῦ Θεσσαλονίκης μέχρις ὑποβολῆς σχετικοῦ ὑπομνήματος. — Ὁ Σ. Βασιλειάδης πρόσφυξ ἐκ Πόντου κάτοικος Καλλιθέας ζητεῖ τὴν παροχὴν οἰκήματος. — Ἡ παροικία Βουκουρεστίου ζητεῖ τὴν παραμονὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ προξενείου τῆς πόλεως ταύτης. — Οἱ Ἕλληνες Ἀμβέρσης ζητοῦν τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ ἐμμίσθου προξενείου των. — Ὁ Ι. Παπαντωνίου κηπουρὸς πρόσφυξ καὶ κάτοικος Βαθέος Σάμου, ἀναφέρει ὅτι ἐφεῦρε φάρμακον ἐξοντώσεως τῶν ἐντόμων κλπ. Ἡ Γερουσία ἀποστέλλει τὸ παρ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθὲν σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως διὰ τὴν ἐξαγοράν, α) κτιρίου ἐν Λαρίσῃ διὰ τὴν στρατιωτικὴν λέσχην καὶ β) κτιρίου ἐν Ἰωαννίνοις διὰ τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ὡσαύτως τὸ παρ’ αὐτῆς τροποποιηθὲν σχέδιον νόμου «περὶ καταργήσεως ἐπιβαλλομένων τελῶν καὶ φόρων ἐπὶ ἐξαγομένων καὶ μεταφερομένων χαρουπίων ἐσοδείας 1930 καὶ ἐφεξῆς». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Φ. Μανουηλίδης, Σ. Ἀναστασιάδης, Ε. Κουλουμβάκης, Π. Φλῶρος, Σ. Σταυρόπουλος, Ε. Παλαμίδας, Γ. Γαρδίκης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως κεντρικῆς διπλωματικῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) «Περὶ αὐξήσεως τῶν μελῶν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ τῶν Ἐφετῶν καὶ περὶ παραβόλου». 2) «Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ Ν. Δ. τῆς 16 Ἰανουαρίου 1923 περὶ τοῦ Σώματος τῶν φυλάκων τῶν ὠργανωμένων φυλακῶν τοῦ Κράτους». 3) Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 4634 «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 23 Μαρτίου 1929 Ν. Δ. περὶ κύρους συμβολαιογραφικῶν τινων πράξεων». Ὁ κ. Γ. Παπανδρέου (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ σχολικῶν βιβλίων». Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τῶν ἄρθρων 1 καὶ 7 τοῦ Ν. Δ. τῆς 23 Μαρτίου 1929 τοῦ κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ νόμου 4245 καὶ περὶ συμπληρώσεως τῶν διατάξεων τοῦ αὐτοῦ νόμου ὡς συνεπληρώθη διὰ τῶν νόμων 4383 4721 καὶ 4843». Ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας κ. Δ. Δίγκας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν. (ἀναγινώσκει) «Εἰς ἀπάντησιν τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 382 ἐ. ἔ. ὑμετέρου πρωτοκόλλου διαβιβασθέντος ἡμῖν ἀντιγράφου ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μ. Τσαρλαμπᾶ ἀφορώσης τὴν κατεύθυνσιν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Πάργης–Μαργαριτίου, ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν, ὅτι διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 7322 ἐ. ἔ. ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου ἐγνωστοποιήθη εἰς τὸν κ. Ἐπιθεωρητὴν Δημ. Ἔργων VI περιφ. ὡς καὶ εἰς τὸν κ. Νομάρχην Πρεβέζης ἡ ἔγκρισις τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς ὁδοῦ Πάργης–Μαργαριτίου μόνον κατὰ τὸ ἀπὸ Πάργης μέχρι ρεύματος τμήματος, μήκους τεσσάρων χιλιομέτρων, ὅπερ προτίθεται πρὸς τὸ παρὸν νὰ κατασκευάσῃ τὸ Εἰδικὸν Ταμεῖον Ἐπαρχιακῆς Ὁδοποιίας τοῦ νομοῦ Πρεβέζης, ἀναβαλλομένης τῆς λήψεως ἀποφάσεως διὰ τὸ ὑπόλοιπον τμῆμα μέχρις ὅτου ἀποφασισθῇ ὑπὸ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ Ταμείου ἡ περαιτέρω προώθησις τῆς κατασκευῆς τῆς ἐν λόγῳ ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ»

§3Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Σακαλῆ.

§5Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μετ’ ὀλίγας ἑβδομάδας, κύριοι βουλευταὶ πανευφρόσυνον γεγονὸς θὰ λάβῃ χώραν. Τὸ πολυδίψεον ἄστυ μὲ τὸν ἄνυδρον Πειραιᾶ καὶ μὲ τὰ παραλιακὰ προάστεια πρόκειται νὰ ξεδιψάσουν μὲ τὸ νερὸ τοῦ Μαραθῶνος. Τὸ πανευφρόσυνον ὅμως αὐτὸ γεγονὸς—διότι «οὐδὲν καλὸν ἀμιγὲς κακοῦ»—πρόκειται νὰ πλήξῃ μίαν τάξιν ἐπαγγελματιῶν εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ὕδατος καλῆς ποιότητος καὶ ἐπαρκοῦς ἀνεπτύχθη ὁλόκληρον ἐπάγγελμα ἀπασχολοῦν σήμερον 500 ὑδροπωλητὰς καὶ 200 βοηθούς των. Αὐτοὶ ὕδρευον τὸν Πειραιᾶ καὶ ὅλους τοὺς συνοικισμοὺς καὶ τὰ δύο Φάληρα. Τί θὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν ἀφεθοῦν εἰς τὴν τύχην των; Ἀλλ’ εὐτυχῶς τὸ Κράτος ἔχει τηρήσει ἔκπαλαι σταθερὰν τακτικὴν ἐπὶ παρομοίων περιστάσεων, ὄχι μόνον νὰ προσέρχηται ἀρωγὸν εἰς τοὺς ἐκ φυσικῶν θεομηνιῶν δοκιμαζομένους πολίτας ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς ἐκ τῆς προόδου. Ἀλλὰ ἐν προκειμένῳ ἂν προσήρχετο ἐπίκουρον εἰς τοὺς οὕτω δοκιμαζομένους ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης νομίζω ὅτι ὑπάρχει καὶ νομικὴ ὑποχρέωσις διότι κατ’ οὐσίαν ἐμονοπώλησε τὸ Κράτος τὴν ὕδρευσιν τῶν δύο πόλεων καὶ κατέστησεν ὑποχρεωτικὴν εἰς τοὺς κατοίκους τὴν ὕδρευσιν ἐκ τῆς ἑταιρείας ὑδάτων. Ἐφ’ ὅσον θὰ ἐπιβάλῃ εἰς τοὺς κατοίκους τὴν εἰσφορὰν παίρνουν δὲν παίρνουν νερὸ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν, θὰ μείνουν ὄχι εἰς τὸ ἔλεος τῆς ἀτυχίας ἀλλὰ τοῦ Κράτους οἱ 500 ὑδροπωληταί. Ἐπὶ τούτῳ ὑποβάλλω ἀναφορὰν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὁποίαν καταθέτω καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔλαβον καὶ ἐπιστολὴν τοῦ ἀγαπητοῦ συναδέλφου βουλευτοῦ Πειραιῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ μάλιστα ἐκφράζω τὴν λύπην μου διότι δὲν τοῦ ἀπήντησα. Ἤμην ἄρρωστος, ἀλλὰ τὸ ζήτημα τὸ ἐμελέτησα. Λοιπὸν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης μου δὲν ὑπῆρξεν εὐχάριστον δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους καὶ οἱ δύο μας ἀντιπροσωπεύομεν, διὰ τοὺς κατοίκους Πειραιῶς. Εὑρίσκω δηλαδὴ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ οὔτε μακρόθεν ὑπεύθυνον τὸ Κράτος δι’ αὐτὴν τὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν θὰ πάθουν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὸν Πειραιᾶ. Ὁ Πειραιεὺς ὁ ὁποῖος ὠφελεῖται ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου αὐτῆς τῆς ὑδρεύσεως ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τώρα νερὸ καθαρώτερο πολὺ καλλίτερον καὶ πολὺ ἐφθηνότερον ἀπὸ ὅ,τι εἶχε ἕως τώρα, πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ λάβῃ κάποιαν πρόνοιαν. Ἑπομένως τὴν σύστασιν τὴν ὁποίαν ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος κάμνει πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἀπευθύνω ἐγὼ πρὸς τὸν Δήμαρχον Πειραιῶς καὶ τοῦ λέγω ὅτι εἶναι ἀξία προσοχῆς ἡ κατάστασις αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ ἐξετάσῃ ὁ δῆμος πῶς ἠμπορεῖ νὰ εὕρῃ τρόπον νὰ διευκολύνῃ καὶ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς καὶ τὴν μετάβασίν των ἀπὸ τοῦ σημερινοῦ ἐπαγγέλματος εἰς ἕνα ἄλλο, διότι δὲν θὰ ἦτο ὀρθὸν ποτὲ νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι ὁσάκις ἀναγκάζεται κανεὶς νὰ μεταβάλῃ ἕνα ἐπάγγελμα ὑπὸ τοιούτους ὅρους, εἶναι σωστὸν νὰ κάθηται μὲ σταυρωμένα τὰ χέρια ξαπλωμένος στὸ κρεββάτι καὶ νὰ περιμένῃ ἀπὸ μίαν σύνταξιν. Ἀλλὰ εἶναι ὀρθὸν εἶναι δίκαιον εἶναι συμφέρον πρὸς τὸ αἴσθημα τῆς κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας ὑφίσταται τὸ Κράτος καὶ τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸν θεσμὸν τοῦ Κράτους, ἡ κοινωνικὴ ἀλληλεγγύη εἶναι ὀρθὸν εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ὅταν ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως μιᾶς προόδου μία ὡρισμένη τάξις ὡρισμένων ἀτόμων ἔπαθεν, εἶναι σωστὸ νὰ ἔλθῃ τὸ Κράτος ἐπίκουρον; Ἀλλὰ θὰ ἀναγνωρίσῃ ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν τὸ κακόμοιρον τὸ Κράτος ποὺ ἐπέβαλεν τὴν ὑποχρεωτικὴν ὑδροληψίαν δὲν ἐνήργησεν ἐπὶ τῷ ἰδίῳ συμφέροντι, ἀλλὰ ὡς διοικητὴς ἀλλοτρίων καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παραπονεθῇ κανεὶς διότι πραγματικῶς μετ’ ὀλίγας ἡμέρας τελειώνει ἡ κατάστασις αὐτὴ τῆς ἀνυδρίας καὶ θὰ ἔχωμεν ἄφθονον νερό. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ προκύψῃ ἐκ τούτου τοιαύτη εὐθύνη τοῦ Κράτους, διότι ἐφρόντισε νὰ κάμῃ ἕνα τοιοῦτο ἔργον εἰς τὸν Πειραιᾶ διὰ τὸν λόγον ὅτι καθιέρωσε τὴν ὑποχρεωτικὴν ὑδροληψίαν καὶ διότι μὲ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτὴν δὲν θὰ μπορέσουν νὰ ζήσουν οἱ ὑδρονομεῖς, οἱ βακάδες ὅπως λέγονται εἰς τὴν Κρήτην. Λοιπὸν ὁ δήμαρχος μετὰ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ ἡμῶν, ἐὰν θέλετε νὰ μᾶς καλέσῃ ὁ δῆμος, νὰ ἰδοῦμε τὶ ἠμπορεῖ νὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, δηλαδὴ νὰ μεταβοῦν ἀπὸ τὸ ἕνα ἐπάγγελμα εἰς τὸ ἄλλο.

§7Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἱκανοποιητικαὶ διότι ἀναγνωρίζεται ἡ πρὸς αὐτοὺς ὑποχρέωσις· ἁπλῶς μόνον ἠθέλησε νὰ μεταθέσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὸν δῆμον. Διὰ τοὺς αἰτοῦντας τοῦτο εἶναι ἀδιάφορον. Πρέπει νὰ προσέξωμεν ὅμως μήπως ὁ εἰς ὃν παραπέμπεται τὸ ζήτημα δηλώσῃ ἀνικανότητα.

§8Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς εἰδοποιῶ ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ δηλώσῃ διπλῆν ἀνικανότητα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Φλῶρος.

§10Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη ἀνεβλήθη ἀπόντος τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἤδη παρόντος πρέπει νὰ συζητηθῇ. Εἶναι σοβαρωτάτη, ἀλλὰ δυστυχῶς κάθε ἄνθρωπος εἶναι προικισμένος ἀπὸ τὴν φύσιν μὲ ἀρετὰς καὶ μὲ ἐλαττώματα. Ἐγὼ δυστυχῶς ἐπροικίσθην μὲ ἕνα μεγάλο ἐλάττωμα νὰ φέρω ἐνώπιόν σας τάξεις ἀξίας πάσης προστασίας καὶ νὰ ζητῶ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Βουλῆς. Καὶ καταντᾶ νὰ πάθω ὅτι ὁ Σωκράτης μὲ τὸ κώνειον. Εἰς αὐτὸν ἔδωσαν τὸ κώνειον, εἰς ἐμὲ αἱ συστάσεις μου ἐμφανίζουν κἄποιαν ἰδιορρυθμίαν ἐπὶ τὸ χαρίεν. Ἀπὸ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1928 διελάλησα τὴν ἀνάγκην τῆς ἠθικῆς καὶ ὑλικῆς ὑποστηρίξεως διὰ τοὺς πολυτέκνους, πολλοὶ δὲ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐγέλασαν μὲ τὴν ἄποψιν τὴν ἰδικήν μου. Ἐν τούτοις ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς τότε ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν γελάσας ἴσως διὰ τὴν σύστασιν τὴν ἰδικήν μου, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παράσχῃ πλείστας ὅσας σπουδαίας εὐκολίας εἰς αὐτούς. Καί τώρα, κύριοι, θὰ σᾶς ἐμφανίσω μίαν ἄλλην τάξιν δυστυχισμένων ἀνθρώπων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν βαφῶν. Τὶ θέλουν νὰ ἐμφανίσουν αὐτοὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες; Θέλουν νὰ ἐμφανίσουν τὴν νεότητα. Ποῦ; Εἰς τὰς κοινωνικὰς καὶ συναλλακτικὰς σχέσεις ὁ ἄνδρας νὰ γελάσῃ τὴν γυναῖκα καὶ ἀντιθέτως.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος σᾶς παρακαλῶ.

§12Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ 5 λεπτὰ ποὺ ὁρίζει ὁ κανονισμὸς ἐπέρασαν. Ἀλλ’ ὁ γραπτὸς αὐτὸς χάρτης, ὁ κανονισμός, ὑποχωρεῖ πρὸ τῆς θελήσεως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι τὸν ἐψήφισαν. Συνεπῶς ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ, θὰ συνεχίσω καὶ μετὰ τὰ 5 λεπτά. Ἔλαβε σύζυγον, λοιπόν....

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος;

§14Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἕνας πατριώτης μου. Περιμένουν παιδί τίποτε. Εὑρίσκεται πρὸ φυσικῆς ἀδυναμίας.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιμένει· παρῆλθον τὰ 5′.

§16Π. ΦΛΩΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχουν ἀπαγορευτικαὶ διατάξεις διὰ τὴν κοκαΐνην κλπ. Ζητῶ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς, ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν χρῆσιν βαφῶν πρὸς ἡσυχίαν τῆς κοινωνίας. Αὐτὸ τὸ ζητῶ ἐπειδὴ καὶ συνέδρια καὶ ἐπιστήμονες ἀπέδειξαν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ποιοῦνται χρῆσιν βαφῶν παθαίνουν ἀπὸ νευρασθένειαν, δηλητηρίασιν, μείωσιν τῆς δράσεώς των ἀκόμη. Ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του.

§17Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) Θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησιν.

§18Π. ΦΛΩΡΟΣ. Νὰ μᾶς εἴπετε τὴν γνώμην σας, κύριε ὑπουργέ. Βλάπτει ἢ δὲν βλάπτει;

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ δὲν εἴμεθα ἰατροσυνέδριον ἐδῶ πέρα. Εἴμεθα Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ὅπως καταθέσῃ καὶ ἀναπτύξῃ τηλεγράφημα ἐκ Ναυπλίου καὶ περιχώρων σχετικῶς μὲ τὴν καθιέρωσιν τοῦ λαϊκοῦ σιγαρέττου.

§20Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Τηλεγραφήματα κατακλύζουν καθ’ ἡμέραν τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς καθιερώσεως τοῦ λαϊκοῦ σιγαρέττου, ζητήματος ἐπὶ τοῦ ὁποίου μονομερῶς ἠκούσθησαν αἱ γνῶμαι τῶν συναδέλφων ἄλλων περιφερειῶν. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον ἐὰν ἠκούοντο ὅλαι αἱ ἀπόψεις.

§21Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω τὴν εὐκαιρίαν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας σας.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλῶρος.

§23Π. ΦΛΩΡΟΣ. Ἡ ὁδὸς Ἰωαννίνων–Πρεβέζης εὑρίσκεται σὲ χάλια πραγματικά. Διετέθη διὰ τὴν καλὴν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ αὐτῆς ἓν κονδύλιον, ἀλλ’ εἶναι ἐλάχιστον. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ, δεδομένου ὅτι ἡ ὁδὸς αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ἥτις συνδέει τὴν Ἤπειρον μὲ τὸν μοναδικόν της λιμένα, τὴν Πρέβεζαν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον ἡ αἴτησις. Ὁ κ. Στρᾶτος ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Πανελληνίου ἑνώσεως κυβερνητῶν ἱστιοφόρων Πειραιῶς.

§25Γ. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀφορᾶ τοὺς κ. ὑπουργοὺς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Ναυτικῶν. Ἡ Πανελλήνιος ἕνωσις κυβερνητῶν ἱστιοφόρων Πειραιῶς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἀναφοράν, διὰ τῆς ὁποίας αἰτεῖται ὅπως ληφθῶσι διάφορα μέτρα ὑπὲρ αὐτῶν. Παραπονοῦνται διὰ τὸν συναγωνισμὸν τῶν σλεπίων. Τὰ σλέπια δὲν ὑποβάλλονται εἰς καμμίαν φορολογικὴν ἐπιβάρυσιν καὶ τοῦτο πλήσσει καιρίως τὰ ἱστιοφόρα. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τοὺς ἀξιοτίμους ἁρμοδίους κ. ὑπουργοὺς ὅπως λάβωσι μέτρα καὶ ἀπαγορεύσωσι τὴν διὰ σλεπίων μεταφορὰν καὶ τοῦτο πρῶτον διότι ἐπιβαρύνουσι κατὰ πολὺ τὴν ἱστιοφόρον ναυτιλίαν, καὶ δεύτερον διότι διατρέχουσι τὸν κίνδυνον καὶ τὰ ἐμπορεύματα καὶ οἱ ἐπιβαίνοντες νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων. Ἐπίσης οἱ ἰδιοκτῆται ἱστιοφόρων πλοίων ζητοῦν νὰ ἐλαττωθῇ τὸ εἰσπραττόμενον 13% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου τῶν ναύλων των, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ σχεδὸν δήμευσιν τῆς περιουσίας των. Ἐπίσης νὰ διακανονισθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἡμερομισθίων εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τοῦ Κράτους, διότι οἱ ἐργάται τῶν διαφόρων λιμένων μὴ ἀρκούμενοι εἰς τὴν πληρωμὴν ἡμερομισθίων ζητοῦν ὅπως πληρώνωνται κατὰ τόννον ἐξαγομένου εἰς τὴν ξηρὰν ἐμπορεύματος. Καὶ τοῦτο πλήσσει καιρίως τὰ συμφέροντα τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, ἡ ὁποία σήμερον καρκινοβατεῖ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ θὰ ἤθελα νὰ τονίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ συμπεράσματα τῆς ναυτιλιακῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐξέδωκε τὸ τρίτον μέρος τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ πόρισμα τῆς μακρᾶς αὐτῆς μελέτης ἐπὶ τῶν ναυτιλιακῶν πραγμάτων τῆς Χώρας καὶ τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνει κανένα μέτρον ὑπὲρ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, δικαιολογούμενον ὅτι ἡ ἱστιοφόρος ναυτιλία φθίνει καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ μέτρα ἡ ἐπιτροπὴ ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐν τέλει, παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως δεχθῇ νὰ σχηματίσῃ ἓν ταμεῖον προνοίας τῶν ἐχόντων ἀποκλειστικῶς δίπλωμα κυβερνήτου —εἶναι περίπου 3 χιλ. κεκτημένοι τοιοῦτον δίπλωμα καὶ εἶναι ἄξιοι πάσης ὑποστηρίξεως—τὸ ταμεῖον δὲ τοῦτο δὲν θέλει ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ σχηματισθῇ διὰ κρατήσεων αὐτῶν τούτων τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ ἀσφαλῶς θέλει ἀποδώσῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα.

§26Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατ’ αὐτὰς θὰ ἐξετάσω μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὸ ζήτημα τῶν σλεπίων. Τὸ εὑρίσκω ἄδικον νὰ μὴ πληρώνουν κανένα φόρον. Πρέπει τουλάχιστον νὰ πληρώσουν ὅσα καὶ οἱ κυβερνῆται τῶν ἱστιοφόρων. Καὶ τὰ ἄλλα ζητήματα θὰ ἐξετασθοῦν ἐπίσης.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσηδήμας ἐπὶ συστάσεως ὅπως ὁ ἐποικισμὸς Ἠπείρου μὴ χρησιμοποιῇ κεράμους ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§28Κ. ΚΑΤΣΑΔΗΜΑΣ. Εἰς τὰ Ἰωάννινα ὑφίσταται ἐργοστάσιον κεραμοποιΐας ἀπασχολοῦν πεντήκοντα ἐργάτας· Θὰ παρεκάλουν ὅπως ὁ ἐποικισμὸς καὶ αἱ στρατιωτικαὶ ἀρχαὶ προμηθεύονται τὰ ὑλικά των ἐκεῖθεν.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§30Α. ΛΟΥΛΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§32Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτα, κ. Πρόεδρε, παρὰ μόνον ὅτι οἱ ξένοι κέραμοι στοιχίζουν περισσότερον ἐὰν δὲν προτιμῶνται οἱ ἐγχώριοι ζημιώνεται ἡ Ἐθνικὴ Οἰκονομία.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ ἀποθανόντος εἰς τὰς φυλακὰς ἰδιώτου Καραγκιόζη.

§34Α. ΛΟΥΛΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς δράματος τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἐξ ἀμελείας τόσον τῶν διοικητικῶν ὅσον καὶ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν. Κατεζητεῖτο διὰ ληστείαν εἰς ὀνόματι Καραγκιόζης. Ἀντὶ τοῦ πραγματικοῦ συνελαμβάνετο ὁ περὶ οὗ πρόκειται. Διεμαρτυρήθη ἐπὶ δύο μῆνας ὁλοκλήρους εἰς τὰς Ἀστυνομικὰς ἀρχὰς καὶ εἰς τὰς Δικαστικὰς ἀρχὰς Λαρίσσης καὶ Βόλου, καὶ οὐδεὶς τὸν ἤκουσε. Τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο ὅτι ὁ δυστυχὴς αὐτὸς ἀπέθανεν εἰς τὰς φυλακὰς Βόλου καὶ μετὰ τὸν θάνατον του ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ἦτο ὁ ἔνοχος. Ποῖα μέτρα ἔλαβεν ὁ ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν γνωρίζω.

§35Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πράγματι μόλις ἔλαβον γνῶσιν τοῦ γεγονότος διέταξα τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ζητήματος. Ἀπεδείχθη πράγματι ἐκ τοῦ πορίσματος ἡ ἀμέλεια τῶν ὀργάνων τοῦ Κράτους. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ διώξῃ τὰ ἐπιδείξαντα ἀμέλειαν ἀστυνομικὰ ὄργανα. Ἡ περίπτωσις εἶναι πράγματι μία ἀπὸ τὰς χαρακτηριστικωτέρας ἀμελείας ἀστυνομικῶν καὶ δικαστικῶν ὀργάνων, καὶ ἔδωκε καὶ εἰς ἐμὲ ἀφορμὴν νὰ ἐπαναλάβω ἐντονώτατα τὴν σύστασιν πρὸς τὰς δικαστικὰς ἀρχὰς διὰ τὴν ἐξακριβώσεως τῆς ταυτότητος τῶν φυλακιζομένων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μουτζουρίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Ἄργους καὶ Ναυπλίου περὶ εἰσαγωγῆς λαχανικῶν εἰς Μακεδονίαν.

§37Ι. ΜΟΥΤΖΟΥΡΙΔΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ ἐπαρχία Ναυπλίας, λόγῳ τοῦ ληφθέντος μέτρου τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ὀπωρικῶν ἢ ἄλλων λαχανικῶν εἰς τὴν Νέαν Ἑλλάδα, εὑρίσκεται ἐν δικαίᾳ ἀγανακτήσει, ἐξεγέρσει καὶ ἀπογνώσει. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ βεβαιώσῃ διὰ μιᾶς δηλώσεως του τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ τοὺς παρηγορήσῃ. Εὑρίσκονται ἐν τελείᾳ ἀπογνώσει καὶ δὲν εἶναι σχῆμα λόγου αὐτὰ τὰ ὁποῖα σᾶς λέγω.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ θέσις, κύριοι βουλευταί, τῶν καλλιεργητῶν καὶ τοῦ Ἄργους καὶ τῆς Σύρου καὶ ἴσως καὶ ἄλλων μερῶν εἶναι ἀξία πολλῆς συμπαθείας καὶ προσήλκυσε σύντονον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους. Δυστυχῶς λυποῦμαι πολὺ ὅτι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἀνταποκριθῶ πρὸς τὴν πρόκλησιν τοῦ κ. προλαλήσαντος ὅπως εἴπω παρηγορητικοὺς λόγους καὶ ὁ λόγος εἶναι οὗτος: ἐφ’ ὅσον ἐμποδίζω τὴν εἰσαγωγὴν λαχανικῶν ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν πρὸς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐμποδίσωμεν καὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν λαχανικῶν ἀπὸ τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα εἰς τὴν Μακεδονίαν ὡς ἓν εἶδος ἰσότητος μεταξὺ τῶν δύο μερῶν αὐτῶν τοῦ Κράτους. Μοῦ ἐγεννήθη ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ποὺ παρέλαβα τὴν ἐξουσίαν, μοῦ ἐγεννήθη ἡ ὑπόνοια μήπως ἡ ἀπαγόρευσις αὐτῆς τῆς εἰσαγωγῆς τῶν λαχανικῶν ἀπὸ τὴν Μακεδονίαν ἀποτελεῖ ἕνα ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πολλάκις ἡ ὑπηρεσία εἰσηγεῖται καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐξυπηρετοῦν κανένα πραγματικὸν σκοπόν. Ἀπηυθύνθην εἰς Παρισίους εἰς ἕνα διακεκριμένον καθηγητὴν τῆς φυτοπαθολογίας ὁ ὁποῖος ἐγνώριζον ὅτι ἐξεφράζετο ἐνδοιαστικῶς περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν μέτρων αὐτῶν καὶ ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ὑπεστήριξεν ὅτι δύναται μὲ κἄποιον μέτρον προνοίας νὰ ἀποτραπῇ ὁ κίνδυνος τῆς μεταφορᾶς τῆς φυλλοξήρας. Ἀπευθύνθην λοιπὸν πρὸς αὐτὸν—δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ ἂν μεταβίβασα τὴν γνωμοδότησιν τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος ἐν προκειμένῳ εἶναι ὁ κ. Ἰσαακίδης— καὶ τοῦ ἐζήτησα τὴν γνώμην, καθ’ ἃ δὲ ἐνθυμοῦμαι μοῦ ἀπήντησεν ὅτι ἔχει κἄποιους ἐνδοιασμοὺς διὰ τὸ μέτρον αὐτὸ ἀλλὰ συγχρόνως προσέθετεν ὅτι «ἀφοῦ ἔχετε αὐτὸν τὸν τὸν κ. Ἰσαακίδην, τί μοῦ ζητᾶτε τὴν γνώμην;» Ἐννοεῖται ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη διετάραξε τὴν φιλοτιμίαν μου ὡς Ἕλληνος, διότι μᾶς λέγει αὐτὸς ὁ διακεκριμένος Γάλλος, ὅτι ἐγὼ ἠμπορῶ νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην ἀλλὰ ἀφοῦ ἔχω τὴν γνώμην τοῦ κ. Ἰσαακίδη ἀντίθετον ὑποχωρῶ. Τί θέλετε νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τοιούτους ὅρους; νὰ πάρῃ ἐπάνω της τὴν εὐθύνην ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος κατέχει εἰς τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον θέσιν λαμπράν; νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ μεθαύριον νὰ ἔλθῃ ἡ φυλλοξήρα ἡ ὁποία μίαν ἡμέραν θὰ ἔλθῃ; Τὸ λέγω αὐτὸ δι’ ὅλον τὸν κόσμον τὸν ἀμπελουργικὸν καὶ τὸν σταφιδικὸν διὰ νὰ ἑτοιμάζεται ἀπὸ τώρα καὶ νὰ μᾶς βοηθήσῃ εἰς τὴν προπαρασκευὴν τῶν ἀναγκαίων κλημάτων ὥστε νὰ γίνῃ ἡ ἀνανέωσις. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ παραβιάσωμεν τὴν γνώμην τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι κοινὸς ὑπάλληλος ἀλλὰ εἶναι σπουδαῖος. Κατὰ τὸ περυσινὸν ἔτος, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶχον εἰδοποιηθῆ ἐγκαίρως οἱ καλλιεργηταὶ τῶν μερῶν αὐτῶν εἴπομεν ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ληφθῇ κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἡ ἀπαγόρευσις καὶ ἐπεμείναμεν καὶ ἐγένετο ἡ εἰσαγωγή, δὲν ξέρω ὅμως ἐὰν τὸ κατωρθώσαμεν. Ἐφέτος πάλιν ὅταν εἰδοποιήθημεν ἀπὸ τοὺς νομάρχας μας ὅπως ἐπιδιώξωμεν καὶ ἐφέτος τὴν εἰσαγωγὴν ἀπηυθύνθημεν πρὸς τὰ ἁρμόδια πρόσωπα εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ συνεστήσαμεν τὴν μελέτην τοῦ ζητήματος. Λοιπὸν ἀναγγέλλω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ὁ γενικὸς διοικητὴς Μακεδονίας μᾶς ἔγραψε μίαν μακρὰν ἐπιστολὴν ὅτι ἐξήτασε τὸ ζήτημα μετὰ μεγάλης προσοχῆς, καὶ μᾶς ἀπαντᾶ ὅτι «ἐὰν ἀποφασίσητε νὰ ἐπιτρέψητε τὴν εἰσαγωγὴν δὲν νομίζω ὅτι ἐγὼ θὰ μπορέσω νὰ χρησιμεύσω πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ τοῦ μέτρου». Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐξαγωγὴν διότι εἰς τὴν ψυχὴν τῶν παραγωγῶν τῆς Μακεδονίας, τῶν ὁποίων οἱ πλεῖστοι εἶναι πρόσφυγες, γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις ὅτι μεταχειριζόμεθα δύο μέτρα καὶ δύο σταθμά· ὅσον δὲ ἀδικαιολόγητος καὶ ἂν εἶναι ἡ ἐντύπωσις δὲν δυνάμεθα νὰ τὴν παραγνωρίσωμεν διότι πράγματι ἡ θέσις αὐτῶν εἶναι δύσκολος. Θέλουν δὲ καὶ αὐτοὶ νὰ ὠφεληθοῦν ἀπὸ τὴν ἀνωτέραν τιμὴν ποὺ θὰ πωληθοῦν τὰ λαχανικά των προϊόντα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν εἰσαγωγὴν τῶν προΐμων λαχανικῶν προϊόντων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Λυποῦμαι λοιπὸν ἀλλὰ δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ ὅπως ἀρθῇ αὐτὴ ἡ ἀπαγόρευσις.

§39Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀληθῶς μοῦ εἶναι τελείως ἀξιοπερίεργος ἡ σκέψις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐβασίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ κανονίσῃ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διατίθενται τὰ προϊόντα τῆς Χώρας. Βεβαίως ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς καὶ ἰδιαίτατα ἡ περιφέρεια περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίου δὲν ἐννοεῖ κατ’ οὐδένα τρόπον νὰ ζημιώσῃ τὴν Μακεδονίαν καὶ ἔχει συναίσθησιν πλήρη τῆς ἀλληλεγγύης ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ὑφίσταται μεταξὺ τῶν τμημάτων τῆς Χώρας. Ἀλλὰ ὑπάρχει μία οὐσιώδης διαφορὰ μεταξὺ τῶν προϊόντων τῆς Μακεδονίας διὰ τὰ ὁποῖα ὑπάρχει ἀπαγόρευσις νὰ μεταφέρωνται εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα καὶ τῶν προϊόντων τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος τὰ ὁποῖα ζητοῦν οἱ παραγωγοὶ νὰ μεταφέρουν εἰς τὴν Μακεδονίαν. Ἡ διαφορὰ εἶναι πρόδηλος. Ἐκεῖνα δὲν μεταφέρονται ἐδῶ καὶ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταφερθοῦν ἕνεκα τοῦ κινδύνου ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὴν Χώραν ἐκ τῆς μεταφορᾶς ταύτης, τῆς μεταδώσεως τῆς φυλλοξήρας. Χαίρω δὲ ἰδιαιτέρως ὡς Ἕλλην, διότι ὑπάλληλος καὶ ἐπιστήμων τοῦ τόπου μας ἀνεγνωρίσθη ὅτι κατέχει μία αὐθεντίαν εἰς τὸν κλάδον εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ στηριχθῇ ἐπὶ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν παρεῖχεν ὁ ὑπάλληλος αὐτός. Θὰ ἦτο δυνατὸν εὐλόγως νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι: διατὶ νὰ μὴ κυκλοφοροῦν τὰ προϊόντα τὰ δικά μας, ἀφοῦ ἡ κυκλοφορία τῶν ἰδικῶν σας ἀπαγορεύεται οὐχὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡμεῖς δὲν τὰ θέλωμεν, ἀλλὰ ἐκ τοῦ ὅτι ἔχουν οὐσιῶδες ἐλάττωμα δυνάμενον νὰ ἐπιφέρῃ βλάβας; Καὶ δὲν δύνανται ταῦτα νὰ ἀντισταθμισθοῦν πρὸς τὰ ἰδικά μας τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν βλάβην ἔχουν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Ἐγὼ χάριν ἀλληλεγγύης θὰ ἐδεχόμην καὶ θὰ ὑπεστήριζα νὰ μὴ μεταφέρωνται προϊόντα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος ὅταν πρόκειται νὰ ζημιώσουν τοὺς ἐν Μακεδονίᾳ ἄλλους παραγωγούς. Χάριν τῆς ἀλληλεγγύης τοῦ τόπου ἂς ὑποστῇ καὶ μία περιφέρεια τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος μίαν θυσίαν. Ἀλλὰ ὡς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίου καὶ ὡς εἶναι γνωστὸν ὅτι δὲν ἔρχεται διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα, δὲν πρόκειται νὰ τοὺς συναγωνισθῶμεν εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἀποστείλωμεν ἀπὸ ἐδῶ προϊόντα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔχουν καμμίαν πάθησιν καὶ εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτοὶ δὲν ἔχουν καθόλου. Διότι εἶναι γνωστὸν γνωστότατον, ὅτι τὰ μὲν προϊόντα τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος, ὡς ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ κλίματος καὶ ἰδίᾳ τῶν ὀρεινῶν μερῶν, εἶναι πολὺ πρώϊμα ἀπὸ τὰ προϊόντα τῆς Βορείου Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα ὡς ἐκ τῶν κλιματολογικῶν ὅρων γίνονται ὄψιμα. Ἄρα δὲν πρόκειται περὶ προϊόντων τὰ ὁποῖα θὰ φέρουν ἕνα συναγωνισμὸν πρὸς τὰ ἐν τῇ Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ θὰ καταναλίσκωνται κατὰ τὸν χρόνον κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν θὰ ἔχῃ τοιαῦτα προϊόντα ἡ Μακεδονία. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι δηλαδὴ ἀφοῦ χορτάσουν ἀπὸ αὐτὰ δὲν θὰ φᾶνε ἀπὸ τὰ ἄλλα, αὐτὸ εἶναι ὄχι σοβαρόν. Δὲν δύναμαι κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῶ ὅτι τὰ ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν τὴν παραγωγὴν τῆς Χώρας μας πρέπει νὰ λύωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐντυπώσεων, διότι περὶ ἐντυπώσεων μᾶς ὡμιλήσατε καὶ οὐχὶ περὶ ὠφελείας ἢ βλάβης τινός. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ θελήσῃ νὰ σκεφθῇ ὀρθῶς καὶ κατὰ τὸ δίκαιον, διότι αὐταὶ αἱ ἐντυπώσεις πολλάκις ἐπιφέρουν ζημίας εἰς τὸν τόπον.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§41Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, σήμερον ὑπάρχει εἰς τὴν Μακεδονίαν εἰδικὴ τάξις λαχανοκηπουρῶν, ἡ ὁποία καλλιεργεῖ ἓν σύστημα τῶν θερμοκηπίων καὶ ἡ ὁποία ὑφίσταται τὰ πάνδεινα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ταῦτα ἄνευ κινδύνου διαταραχῆς τῶν οἰκονομικῶν σχέσεων τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν. Ἐδῶ εἶναι τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον. Αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ οἰκονομικὸν συμφέρον ὤθησε τὴν ἐκεῖ γενικὴν διοίκησιν νὰ λάβῃ μέτρα, διότι τὰ προϊόντα καθίσταντο ἄχρηστα. Εἰς ἓν μόνον πρέπει νὰ καταλήξωμεν. Εἰς τὸ νὰ ρυθμίσωμεν τὰς συμβάσεις μας μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὥστε τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα παράγει ἡ Παλαιὰ Ἑλλὰς νὰ μὴ εἰσάγωνται ἀπὸ τὴν Δωδεκάνησον εἰς τὴν Αἴγυπτον, ὁπότε θὰ ρυθμισθῇ καὶ αὐτὸ τὸ ζήτημα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς προσφορᾶς καὶ τῶν ἀναγκῶν αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπάρχουν.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Συμβαίνει, δυστυχῶς, νὰ εἰσάγωνται ἀπὸ τὴν Δωδεκάνησον εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἐν τούτοις ἐμποδίζεται ἡ παραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος.

§43Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι βεβαίως ἄξιον προσοχῆς τὸ λεγόμενον ὅτι γίνεται ἀνταγωνισμὸς ἀπὸ τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα εἴδη. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ τὸ ἐξετάσωμεν, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ὁ ἀνταγωνισμὸς αὐτὸς δὲν εἶναι ἀποτελεσματικὸς καὶ δὲν ἀνησυχοῦν πολὺ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, διότι τὰ εἰσαγόμενα εἶναι ἤδη κατωτέρας ποιότητος.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Νομοθετικῆς Διατάξεως, ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀθηνῶν μοῦ ἐζήτησε χθὲς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰ δυνατόν.

§46Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὴν ἐζήτησα κατόπιν συμφωνίας μετὰ τῶν κυρίων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ κατ’ ἐντολὴν καὶ τοῦ ἰδικοῦ μου ἀρχηγοῦ καὶ σᾶς παρεκάλεσα ἐπειδὴ ἀσθενεῖ...

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ διαψεύδετε;

§48Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Σᾶς ἐνισχύω. Καὶ διότι ἐζήτησεν ὡρισμένας πληροφορίας πρὸ 25 ἡμερῶν τὰς ὁποίας δὲν παρέσχον ἀκόμη τὰ ὑπουργεῖα.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ δεχθῶ τὴν αἴτησιν αὐτήν, ὅπως δέχομαι συνήθως κάθε αἴτησιν προερχομένην ἀπὸ τὴν ἀντιπολίτευσιν ὅσον ἀφορᾷ τὸν χρόνον συζητήσεως ὡρισμένων νομοσχεδίων, ἀλλὰ λυποῦμαι διότι εἰς τὴν εἰδικὴν αὐτὴν περίστασιν τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀδύνατον. Ἄν δὲν ἀρχίσωμεν τὴν Πέμπτην αὐτὴν τὸ βραδύτερον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δὲν θελήσωμεν καί τὴν Παρασκευὴν νὰ τὴν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸν Κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, δὲν θὰ ἐπιμείνω καθόλου εἰς αὐτὰ, καὶ νὰ συνεχίσωμεν δὲν θὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἐγκαίρως ὁ προϋπολογισμός. Διότι ἂν ἀρχίσωμεν κατὰ τὴν προσεχῆ Τρίτην εἶναι 17 τοῦ μηνός Λοιπὸν ἔχομεν τότε 17, 18 καὶ 19 τοῦ μηνὸς κατὰ τὰς ὁποίας θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ ἔχωμεν συζήτησιν προϋπολογισμοῦ καὶ ἔπειτα πάλιν θὰ ἔχωμεν 24–25 εἶναι τοῦ Εὐαγγελισμοῦ—26 μᾶς μένει ὕστερα καὶ 31 Μαρτίου· δηλαδὴ μέχρι τέλους τοῦ μηνὸς ὑπάρχουν ἕξ πλήρεις συνεδριάσεις κατὰ τὰς ὁποίας μποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν. Νομίζω ὅτι ὁ χρόνος αὐτὸς εἶναι ἐπαρκής, μολονότι δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ ὅτι δύναται νὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις ἐδῶ τὴν 31ην Μαρτίου, διότι τότε εὐλόγως θὰ παραπονῆται τὸν 2ον Νομοθετικὸν Σῶμα, διότι δὲν τοῦ ἀφήσαμεν χρόνον καθ’ ὅλα ἀναγκαῖον νὰ ἑτοιμασθοῦν καὶ ἐκεῖ, ἂν καὶ προκειμένου περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπέστησα τὴν προσοχὴν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ὅτε ὑπεβλήθη ὁ προϋπολογισμὸς εἰς τὸ Προεδρεῖον τοῦ Βου Νομοθετικοῦ Σώματος ὅτι εἶναι σωστὸ νὰ μελετηθῇ καὶ ἐκεῖ, διότι πρόκειται μετ’ ὀλίγον νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ πρέπει νὰ εἶναι ἕτοιμοι καὶ ἐκεῖ. Ἄλλωστε δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ συνήθη νομοσχέδια τὰ ὁποῖα τροποποιοῦνται ἑκάστοτε· εἶναι ζήτημα δημοσίας τάξεως διὰ τὴν Κυβέρνησιν μεθ’ οὗ συνδέει τὴν ὕπαρξίν της. Ὥστε βλέπετε ὅτι χρόνος δὲν ὑπάρχει καὶ ὄχι μόνον πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τὴν Πέμπτην, ἀλλὰ θὰ ἀναγκασθῶμεν, ἂν θέλωμεν νὰ διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ παραχωρήσωμεν καὶ καμμίαν ἀπὸ τὰς ἡμέρας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, μίαν ἢ δύο, πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτόν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις. Θὰ προσθέσω ἀκόμη καὶ ἕναν ἄλλον λόγον, προσωπικόν, ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι ὀλίγον ἀσθενής, ἔχει ἀνάγκην ἀδείας διὰ νὰ ἀναπαυθῇ καὶ δὲν θέλω νὰ τὸν κρατήσω περισσότερον καιρόν. Τὸ λέγω αὐτὸ διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της καὶ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, διότι ἔχομεν καθῆκον νὰ τελειώσωμεν τὸ ταχύτερον τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ νὰ μπορέσῃ ὁ κ. Μαρῆς νὰ λάβῃ μίαν ἀναρρωτικὴν ἄδειαν νὰ κυττάξῃ τὴν ὑγείαν του. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν ἐπίσης νὰ παρακαλέσω τοὺς ἀρχηγοὺς τῆς ἀντιπολιτεύσεως νὰ συναινέσωσιν ὅπως ἡ συζήτησις ἡ ὁποία εἶχεν ἀναβληθῆ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατηγορίαν κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ αὐταρχισμῷ γίνῃ εἴτε τὴν Παρασκευὴν αὐτὴν εἴτε, ἐὰν θέλουν τὴν Δευτέραν, ἐὰν ὅπως νομίζω ὅτι θὰ ἦτο καλλίτερον, τὰς δύο ἡμέρας Πέμπτην καὶ Παρασκευὴν τὰς διαθέσωμεν διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διότι ἡ συζήτησις αὐτὴ δὲν δύναται νὰ μὴ γίνῃ τοσούτῳ μᾶλλον, καθ’ ὅσον τὴν κατέστησαν ἀπολύτως ἀναγκαίαν τὰ χθὲς λεχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως κατὰ τὴν ἀπουσίαν μου. Ὥστε θὰ παρακαλέσω νὰ συναινέσῃ ἡ Βουλὴ εἴτε τὴν Παρασκευήν, εἴτε τὴν Δευτέραν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις.

§50Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ ὡρισμένην ἡμέραν ἡ συζήτησις, διότι μέσα εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ παρεμβάλλονται τόσα ζητήματα τὰ ὁποῖα ἀπασχολοῦν τὴν Βουλὴν, ὥστε ἐγὼ ἤθελα νὰ γίνῃ εἰδικὴ συζήτησις. Διότι ἡ κατηγορία δὲν εἶναι μικρά, πρέπει δὲ ὁ Λαὸς νὰ διαφωτισθῇ, ἀπὸ συζήτησιν γενομένην κατ’ ἀντιμωλίαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἂν ἔχῃ σήμερον κανένα ἄνθρωπον αὐταρχικὸν ὁ ὁποῖος τὸν κυβερνᾷ ἢ ἂν ἔχῃ ἕνα ἄνθρωπον προσηλωμένον ἀπολύτως εἰς τοὺς κανόνας τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Πολιτεύματος, ὁ ὁποῖος ὅμως εὑρίσκεται ἀπέναντι ἀντιπάλων τῶν ὁποίων τινὲς ἐνίοτε εἶναι ἀκριβῶς ἀντικοινοβουλευτικοὶ κατ’ οὐσίαν καὶ μόνον κατ’ ἐπίφασιν κοινοβουλευτικοί. Βλέπετε ὅτι ἡ κατηγορία θ’ ἀντιστραφῇ ἐκ μέρους μου καὶ ἑπομένως ἀναγκαῖον εἶναι νὰ γίνῃ τοιαύτη συζήτησις καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ μοῦ τὴν ἀρνηθῇ ἡ ἀντιπολίτευσις ἀφοῦ ἄλλως τε εἶχεν ἀποφασισθῇ διὰ μίαν ἡμέραν ἕνεκα δὲ ἀσθενείας μου ἀνεβλήθη.

§52Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀληθῶς ἡ ἀντιπολίτευσις κατόπιν συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἐκθέσω τοὺς εἰδικοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν τοῦτο, σημειῶ δὲ μόνον ὅτι δὲν ἔχω ἀκόμη ὡρισμένας πληροφορίας αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ ἀκόμη τὴν ἔκθεσιν τῆς μειοψηφίας, ἡ ὁποία μολονότι ὑπεβλήθη πρὸ 8 ἡμερῶν δὲν ἐξετυπώθη ἀκόμη. Ἡ ἀντιπολίτευσις δὲν ζητεῖ νὰ παρακωλύσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, εἶναι τοῦτο γνωστὸν, ἀλλὰ θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ ὡς ἀρχηγὸς ἑνὸς κόμματος νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ κατανομὴ τῆς νομοθετικῆς ἐργασίας δὲν γίνεται κατὰ τὸν προσήκοντα τρόπον, ὥστε νὰ ἔρχωνται ἐδῶ συσσωρευμένα σοβαρὰ νομοσχέδια καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ παρέχῃ τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν πρὸς συγκέντρωσιν τῶν στοιχείων τῶν ὁποίων ἔχει αὐτὴ ἀνάγκην. Βεβαίως ἐὰν παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη—τὸ λέγω χωρὶς νὰ ἔχω τὴν συγκατάθεσιν τῶν ἄλλων ἀρχηγῶν—δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν διὰ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ μίαν ἡμέραν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἡ ἔκθεσις τῆς μειοψηφίας ὑπεβλήθη τὴν Δευτέραν.

§54Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἡ πληροφορία ποὺ σᾶς δίδει ἡ ὑπηρεσία δὲν εἶναι ἀκριβής.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπέναντι τῆς βεβαιώσεως ὅτι παρεδόθη τὴν Δευτέραν δὲν ἠμπορῶ νὰ πιστεύσω.

§56Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ θέσητε εἰς ἥσσονα θέσιν ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ ἔθνους ἀπέναντι τῆς ὑπηρεσίας.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν διαβεβαίωσιν τρίτου. Ἐὰν τὸ ἔλεγε ὁ κ. Ρεδιάδης, θὰ ἔλεγον ὅτι ἔχομεν δύο πληροφορίας ἀντιθέτους.

§58Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς εἶχε τὴν ἔκθεσιν καὶ τὴν παρέδωσεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀντὶ νὰ τὴν στείλῃ εἰς τὸ Τυπογραφεῖον.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ εἰσήγησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τῶν εἰσηγητῶν τὴν Πέμπτην καὶ νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τὴν Δευτέραν.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς ἐγκαίρως, διὰ νὰ ψηφισθῇ καὶ ὑπὸ τῆς Γερουσίας πρὸ τῆς 31 Μαρτίου. Δύναμαι νὰ δώσω τὸ Σάββατον εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν δι’ ἔλεγχον καὶ τὴν Παρασκευὴν νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις περὶ αὐταρχισμοῦ ἡ ὁποία δὲν θὰ διαρκέσῃ καὶ πολύ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Παρασκευὴν ὁ αὐταρχισμός, τὴν Δευτέραν ὁ προϋπολογισμός.

§62Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄς ἀφήσωμεν, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, τὰ περὶ αὐταρχισμοῦ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι προέχοντα. Ὑπάρχουν δύο ἐπερωτήσεις τοῦ καπνικοῦ καὶ τῆς ὁδοποιΐας αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ σπουδαῖαι. Καὶ αἱ δύο αὐταὶ ἐπερωτήσεις ἔπρεπε νὰ ἔχουν γίνῃ· ἡ μία ἔπρεπε νὰ γίνῃ χθές, καὶ ἡ ἄλλη ἔπρεπε νὰ εἶχε γίνῃ πρὸ πολλοῦ. Λοιπὸν εἶναι δύο ζητήματα οὐσιωδέστατα, τὸ περὶ καπνικοῦ καθὼς καὶ τὸ ἄλλο, εἶναι δὲ ζητήματα τὰ ὁποῖα δὲν πρέπει νὰ μείνουν ἐκκρεμῆ ἐνῷ ὑπάρχει ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω σχετικῶς πρὸς τὴν ὁδοποιΐαν μία μεγάλη κατακραυγή. Καὶ ναὶ μὲν ἡ Κυβέρνησις σήμερον σκέπτεται νὰ λάβῃ τινὰ μέτρα, ἀλλὰ θὰ λάβῃ τὰ μέτρα τὰ προσήκοντα ὅταν ἀκούσῃ ἐκ τῆς ἀναπολιτεύσεως τὰ περὶ τοῦ ζητήματος.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, κύριοι βουλευταί, ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος εἶναι πρόωρος. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ διεξαχθῇ σκόπιμος συζήτησις ἐπὶ τοῦ καπνικοῦ ζητήματος, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι δὲν ἔφθασεν εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τοῦ τὶ θὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλήν. Διότι θεωρεῖ ὅτι θὰ ἦτο ἐμπαιγμὸς διὰ τὴν Βουλὴν νὰ φθάσῃ εἰς ὁριστικὴν ἀπόφασιν πρὶν ἢ συζητηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν πολιτικῶν κομμάτων ἐν ἰδιαιτέρᾳ συνεδριάσει. Διότι ὅπως ἐξ ἀρχῆς ἀνεγνωρίσθη ἀπὸ ὅλους, τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, καὶ πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, ἐὰν εἶναι δυνατόν, νὰ καταρτίσωμεν ἕνα πρόγραμμα ἀπὸ κοινοῦ ὅλοι. Δὲν ἠθελήσαμεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ νὰ μορφώσωμεν μίαν ὁριστικὴν γνώμην, πρὶν ἢ συζητήσωμεν μετὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Εἶναι ἀπὸ τὰς περιστάσεις ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας μία Κυβέρνησις ἔρχεται καὶ λέγει: Κύριοι δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δουλειὰ δική μου μοναχὰ νὰ λύσω αὐτὸ τὸ ζήτημα, διότι εἶναι τόσο μεγάλο ὥστε εἶναι σωστὸ νὰ τὸ κρίνωμεν ὡς κοινὸν συμφέρον, καὶ νὰ γίνῃ ἀντικείμενον κοινῆς πολιτικῆς. Ὥστε τὸ καπνικὸν ζήτημα δὲν θὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ. Τὸ ἄλλο βέβαια εἶναι σπουδαῖον ζήτημα, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐὰν διαθέσωμεν τὸ Σάββατον διὰ τὸ καπνικὸν θὰ εἶναι καλά.

§64Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν ζητοῦμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ζητοῦμεν ἵνα ἐν τῷ μεταξὺ μᾶς μείνῃ μία ὥρα διαθέσιμος διὰ νὰ τὸ μελετήσωμεν.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ. Κάνομεν τὴν συζήτησιν τῆς ὁδοποιΐας, ἂν θέλετε, ἀντὶ τῆς προσεχοῦς Παρασκευῆς τὴν Τετάρτην. Κάμετέ μου τὴν χάριν νὰ δεχθῆτε ἀντὶ τῆς Παρασκευῆς νὰ ὁρισθῇ ἡ Τετάρτη ὡς ἡμέρα ἐλέγχου. Κάνομεν τὴν Δευτέραν καὶ Τρίτην τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι τὸ νὰ συζητοῦνται μέτρα γενικωτέρας σημασίας προηγουμένως, πρὶν ὑποβληθοῦν εἰς τὴν Βουλὴν ἔχει μίαν ὄψιν ὀρθήν. Καὶ εἶπον εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι ἐπὶ ἐκτάκτων περιπτώσεων ἐνδείκνυται αὐτὸ τὸ μέτρον. Καὶ διὰ τὸν καπνὸν ἀκόμη δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν νὰ γίνῃ μία συνεννόησις, ὄχι μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων ἀλλὰ μὲ ἐκείνους ποὺ θὰ ὁρίσουν τὰ κόμματα.

§67Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων νὰ ἐξουσιοδοτήσουν ἕνα βουλευτήν των, ὅπως π. χ. σεῖς τὸν κ. Μπακάλμπασην. Ὅταν λέγω μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἐννοῶ τὰ κόμματα.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκτὸς αὐτοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ παρίδῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δι’ αὐτὰ ὑπάρχει καὶ ἕνα στάδιον ἐλέγχου. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι δὲν ὑπάρχει; Ἡ ἀντιπολίτευσις νομίζει ὅτι ὑπάρχει. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις κανονίζει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡ ἀντιπολίτευσις ὑποχρεοῦται, ἐφόσον δὲν ἔχει γίνει ἐπερώτησις νὰ μεταφέρῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου διὰ τὸ ζήτημα τοῦ καπνοῦ, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ τὸ ζήτημα ἀκόμη τῆς ὁδοποιΐας θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τὸ συνδυάσωμεν.

§69Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Προτιμῶ εἰδικὴν ἡμέραν διότι εἶναι σπουδαῖον ζήτημα καὶ διότι μπορεῖ κατὰ τὴν συζήτησιν πράγματι νὰ προκύψουν στοιχεῖα καὶ δι’ ἡμᾶς φωτισμοῦ.

§70Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ ἡμᾶς εἶναι προτιμότερον.

§71Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι θέλω ὡρισμένην ἡμέραν, τὴν Τετάρτην. Νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμέρα τοῦ ἐλέγχου ἀπὸ τὴν Παρασκευὴν εἰς τὴν Τετάρτην, διὰ νὰ μπορέσωμεν νὰ κάνωμεν τὴν ὁδοποιΐαν καὶ μερικὰς ἄλλας ἐπερωτήσεις, ἐὰν περισσεύσῃ καιρός.

§72Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὴν Παρασκευὴν τὶ θὰ γίνῃ;

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Παρασκευὴ θὰ εἶναι διὰ τὸν αὐταρχισμόν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας.

§75Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ τὴν Πέμπτην τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ Τραπεζῶν».

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν θέλητε νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§77Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν ἔρχωνται νομοσχέδια τοιαύτης σπουδαίας φύσεως, ὅπως εἶναι τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, πρέπει νὰ διανέμωνται ἐκθέσεις, καὶ ὄχι νὰ ζητεῖται κατ’ αὐτὸν τὸ τρόπον ἡ ψήφισίς του.

§78Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ μὴ μὲ κατηγορῆτε ἐμὲ διὰ τὰς ἐκθέσεις. Ἐγὼ ἔφερα τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Αὔριο τὸ πρωΐ θὰ τὰς ἔχητε τὰς ἐκθέσεις.

§79Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Βεβαίως δὲν ἀναμένομεν ἀπὸ τὰς ἐκθέσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς μόνον διὰ νὰ μορφώσωμεν γνώμην, ἀλλὰ εἶναι ἀπαραίτητον. Καὶ ἐντούτοις ἔρχονται τὰ νομοσχέδια ἄνευ ἐκθέσεως.

§80Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὔριον τὸ πρωΐ θὰ τὰς ἔχητε.

§81Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Περάσανε τρεῖς μῆνες ἄεργοι.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ λέγεται ἔξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φροντίζει νὰ δίδῃ ἐργασίαν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι ἄγομαι ἀπὸ τὴν ἰδέαν ὅτι δὲν θέλω νόμους καὶ πάλιν νόμους.

§83Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σεῖς τοὺς κάμετε τοὺς νόμους.

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δικαία ἡ κατηγορία.

§85Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ἄλλα σοβαροτέρα νομοσχέδια. Εἴπατέ μου ἕνα νομοσχέδιον σοβαρὸν ποὺ ἐψηφίσθη. Ἐρχόμεθα ἐδῶ διὰ ¼ τῆς ὥρας.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Συνεζητήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι σοβαρότατον διὰ μακρῶν εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἂς ἀναβληθῇ κ. Πρόεδρε.

§87Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει μία διάταξις καὶ μία τάξις κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ συζητῶνται καὶ ψηφίζωνται τὰ νομοσχέδια. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐζήτησε νὰ προστατευθοῦν τινὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἀντιρρήσεις ὄχι βέβαια διὰ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ πρώτη συζήτησις ἀλλὰ διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ψήφισις. Ἀλλὰ ἀφήνετε νὰ πιστεύεται εἰς τὸν λαὸν ὅτι ζητοῦμεν ἡμεῖς τὴν ἀναβολήν, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν θέλῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιόν του εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ὄχι νὰ μᾶς λέγητε νὰ μὴ γίνῃ συζήτησις διὰ νὰ ψηφισθοῦν περιττὰ νομοσχέδια, ὅπως εἶναι τὸ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 7 Νοεμβρίου 1938 συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος σχετικῶς μὲ τὴν ὑπὸ τῆς τελευταίας ταύτης διάθεσιν ποσοῦ 2½ ἑκατομμυρίων (2.500.000) διὰ μελέτας γεωτρήσεων, μικρῶν ἐκβραχισμῶν πρὸς ἔρευναν κλπ.». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 20ῆς Δεκεμβρίου 1929 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ χορηγήσεως ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος καλλιεργητικῶν δανείων εἰς παθόντας ἐκ θεομηνειῶν γεωργοὺς διαφόρων περιφερειῶν τῆς νήσου Κρήτης μέχρι συνολικοῦ ποσοῦ δραχμῶν 30 000.000». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως γηπέδου εἰς τὴν Ἀμερικανικὴν Λεγεῶνα». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἰσχύος πινάκων διαγωνισμῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ αʹ ἐδαφίου τῆς 1 § τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ Νόμου 4226 τῆς 19 Ἰουλίου 1929 περὶ Ναυτικῆς Ἀεροπορίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4159 περὶ πλοηγικῆς ὑπηρεσίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Νομοθετικοῦ Διατάγματος τοῦ 1926 περὶ ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς πρεσβευτικῆς καὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας καὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων αὐτῆς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§90Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι εἰς συνεδρίασιν πρό τινων ἡμερῶν ὅπου ἐγράφει πάλιν ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ἐζητήθη ἀναβολὴ δι’ ὀλίγας ἡμέρας καὶ ὡρίσθη ὡς ἡμέρα συζητήσεως σήμερον. Ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει εἶναι ἐγγεγραμμένα νομοσχέδια ἀναμφισβητήτως πολὺ σπουδαιότερα ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ κινίνης τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ὑγείαν ὁλοκλήρου τοῦ λαοῦ, ἀφ’ ἑτέρου τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις τόσην δίδει σημασίαν, θὰ παρεκάλουν νὰ ἀναβληθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον διότι ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὸ ἑξῆς παράπονον πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ μετεῖχον καὶ ἐγώ. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπεφάνθη ὅτι οὐδὲν τὸ κατεπεῖγον ὑπάρχει.

§91Λ. ΜΑΚΑΣ. Δὲν ἀπεφάνθη.

§92Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Λάβετε κατόπιν τὸν λόγον διὰ νὰ μὲ διαψεύσητε. Ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἐπαναλαμβάνω ἀπεφάνθη ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς αὐτός, πλὴν ψηφισθῇ καὶ ὁ καταστατικὸς χάρτης τῶν Δημοσίων ὑπαλλήλων μας. Τὸ ὅτι δὲ οὐδὲν τὸ ἀνακριβὲς λέγω προκύπτει ἐκ τούτου, ὅτι ἐτάχθησαν ὑπὲρ τῆς γνώμης ταύτης εἷς ὑπουργὸς ὁ κ. Μόδης καὶ τὰ ἑξῆς μέλη τῆς πλειοψηφίας, ὁ κ. Βαλαλᾶς, ὁ κ. Ζαρίφης, ὁ κ. Ἀργυρόπουλος, ὁ κ. Ζαΐμης καὶ τῆς μειοψηφίας ὁ κ. Μπακάλμπασης, ὁ κ. Λεωνίδας, ὁ κ. Χατζῖσκος, ὁ κ. Τρικούπης καὶ ὁ ὁμιλῶν πρὸς τὴν Βουλὴν ταύτην τὴν στιγμὴν δηλαδὴ 10 τὸ ὅλον. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. εἰσηγητὴς αὐτοὶ οἱ 10 ἦσαν ἐκεῖνοι, διὰ τῶν ὁποίων ἐσχηματίζετο καὶ ἡ ἀπαρτία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ Εὑρίσκομαι λοιπὸν ἐν ἀπολύτῳ ἀκριβείᾳ λέγων ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ πλειοψηφίαν ἀπεφάνθη ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ὀλίγον καθυστερημένη ἡ συζήτησις αὐτὴ διότι ἀκριβῶς πρὸ ἡμερῶν ἐγένετο μακρὰ συζήτησις καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις ὁριστικὴ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ συζητηθῇ σήμερον.

§94Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι οὐδὲν κωλύει τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ τὴν ἀπόφασιν προκειμένου νὰ συζητηθοῦν νομοσχέδια σπουδαιότατα ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ὑγιεινῆς καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἂν θέλετε.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ποῖος ἔχει τὸν λόγον;

§96Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ γνωρίζω τὸν κανονισμὸν δικαιοῦμαι δυνάμει αὐτοῦ νὰ ζητήσω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς πρὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὁμιλοῦντος ἐπὶ τῆς οὐσίας. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναμιγνύων τὴν συζήτησιν περὶ κανονισμοῦ θέλει νὰ μοὶ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον δυνάμει τῆς πλειοψηφίας, καταστρέφω τὸν λόγον καὶ ἐγώ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ἀναβολήν;

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι. Ὄχι.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἐπήρχετο κἂν συζήτησις περὶ ἀναβολῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἀφορᾶ τροποποιήσεις ἑνὸς ὀργανισμοῦ μηδέποτε διελθόντος τὴν κρίσιν σώματος ἀντιπροσωπευτικοῦ καὶ στηριζομένου ἐπὶ σειρᾶς τινων νομοθετικῶν διαταγμάτων, διὰ τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων ἐὰν ὁ λόγος τὸ φέρῃ θὰ γίνῃ εἰδικωτέρα ἀνάλυσις. Τροποποιήσεις ὀργανισμῶν ἄλλων ὑπουργείων ὑπεβλήθησαν καὶ κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας καὶ δὲν εἶδον ἀντίδρασιν τοιαύτην ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, δύναμαι δὲ νὰ μνημονεύσω τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἐγένετο παρατήρησις προκειμένου περὶ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐὰν δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναβληθοῦν τὰ κατ’ αὐτοὺς νομοσχέδια μέχρις ὅτου ψηφισθῇ τὸ γενικὸν νομοσχέδιον περὶ ὑπαλλήλων καὶ ἡ ἀντίρρησις αὕτη ὑπεστηρίχθη πολὺ ὀλίγον. Ἕτερον νομοσχέδιον ὑπάρχει περὶ διοργανώσεως τῆς ταμειακῆς ὑπηρεσίας. Ἐννοεῖται ὅτι αὐτὰ τὰ νομοσχέδια ὅπως καὶ τὸ παρὸν δὲν θὰ ἐμποδίσῃ ποσῶς, ὅτι ἂν θὰ εἴμεθα ὥριμοι μετὰ ἐπανειλημμένας ἴσως ἀναβολὰς καὶ μετὰ ἐπανειλημμένας ἐκθέσεις νὰ συζητήσωμεν τὸ γενικὸν ὑπαλληλικὸν νομοσχέδιον, νὰ ἐπιφέρωμεν εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμούς, οἵτινες θὰ ἴσχυον τὴν ὥραν ἐκείνην, τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας θὰ ἐκρίναμεν ἀναγκαίας, διὰ νὰ γίνῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ὁμοιομόρφως μία διοργάνωσις τῶν ὑπηρεσιῶν, λέγω δὲ κατὰ τὸ δυνατὸν διότι ἕκαστος ἐννοεῖ ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἰσχύσῃ ἀπόλυτος ὁμοιομορφία δι’ ὅλους τοὺς ὀργανισμούς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τροποποιήσεως ὡρισμένων διατάξεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλα κατόπιν μακρᾶς μελέτης μετὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου. Ἡ Κοινοβ. Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τούτων τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον προτείνει αὐτὴ ἄλλας τροποποιήσεις, καὶ διὰ νὰ μὴ γίνηται συζήτησις ἐκτεταμένη ἐπὶ ὅλων τῶν τροποποιήσεων νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν ποίας ἐκ τῶν τροποποιήσεων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ, ὥστε ἐπ’ αὐτῶν νὰ μὴ γίνῃ ἰδιαιτέρα συζήτησις, ἀφ’ οὗ θὰ εἴμεθα σχεδὸν ὅλοι ὑποθέτω σύμφωνοι. Ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 3 περὶ διορισμοῦ ἀλλοδαπῶν εἰς θέσεις διερμηνέων καὶ γραφέων νὰ γίνῃ προσθήκη ὅτι ὁ τοιοῦτος διορισμὸς θὰ ἐπιτρέπεται μόνον ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κατάλληλος ἡμεδαπός. Τὴν προσθήκην ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς ἀπεδέχομαι. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν διαγραφὴν τῆς παραγράφου 2 τοῦ ἄρθρου 4 θὰ τὴν ἐξηγήσω ἀμέσως. Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 4 δίδει μίαν ἀμοιβὴν ἐφ’ ἅπαξ δραχ. 30 χιλιάδων εἰς τὸν ὑπάλληλον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἐκμάθῃ μίαν Βαλκανικὴν γλῶσσαν ἰδίαις δαπάναις. Δὲν σᾶς ἀποκρύπτω ὅτι ἐνεπνεύσθην τὴν διάταξιν ταύτην, τῆς ὁποίας τὸ σκόπιμον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφισβητήσῃ, ἀπὸ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ Ἀγγλικοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ὁποῖον δίδει ἕν γεναιότατον ποσὸν ὄχι τόσον γλίσχρον ὅσον προτείνομεν ἡμεῖς εἰς ἐκείνους, ἐκ τῶν διπλωματικῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἤθελον μάθει νέαν τινὰ γλῶσσαν. Ὅτι εἶναι ἐφόδια εἰς τὸν διπλωματικὸν ὑπάλληλον τὸ νὰ γνωρίζῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας γλώσσας, τοῦτο εἶναι αὐτόδηλον. Ὅτι συγχρόνως δι’ ἡμᾶς τὸ νὰ ἀποκτήσουν γνώσεις Βαλκανικῶν γλωσσῶν οἱ ὑπάλληλοι εἶναι χρησιμότατον, ἐπίσης εἶναι αὐτόδηλον. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις, σκέψις τὴν ὁποίαν μοῦ ἐγέννησεν ἀκριβῶς ἡ ἀντίρρησις τῆς ἐπιτροπῆς—νὰ μὴ ὑπολογίζεται ἐκείνη ἡ γλῶσσα, εἰς τὴν ὁποίαν ἐξητάσθη ὁ ὑπάλληλος ὅταν ὑπέστη τὸν διαγωνισμὸν διὰ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅπως ἠξεύρετε εἶναι δύο γλῶσσαι ὑποχρεωτικαὶ ἡ Γαλλικὴ καὶ ἡ Ἀγγλική, αἱ ἄλλαι γλῶσσαι εἶναι προαιρετικαὶ καὶ ὁ λαβὼν τὴν βάσιν καὶ γνωρίζων μίαν ἄλλην γλῶσσαν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερπηδήσῃ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἔλαβεν ἀνώτερον βαθμόν. Διὰ νὰ λάβῃ ἤδη τὴν χρηματικὴν ἀνταμοιβὴν θὰ ἔπρεπε νὰ μάθῃ νέαν γλῶσσαν. Δυνάμεθα δὲ νὰ ἐκτείνωμεν τὸ εὐεργέτημα μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραμματέως Αης τάξεως. Δὲν νομίζω κύριε ὅτι ἀξίζει τὸν κόπον νὰ ἀπασχοληθῶμεν εὐρύτερον. Ἡ ἀμοιβὴ εἶναι γλυσχροτάτη καὶ πρέπει νὰ ὠθήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους μας νὰ ἐκμανθάνουν γλώσσας Βαλκανικάς.

§101Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Διατὶ ὅμως καὶ εἰς τοὺς ἀνωτέρους;

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι θὰ μάθουν οἱ ἀνώτεροι, ἀλλὰ δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν διάταξιν εἰς ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει εἰς τὰ ἄρθρα 5, 9, 33, νὰ προσδιορισθῇ εἰδικὴ θέσις γραμματέως τοῦ συμβουλίου Ἰθαγενείας. Λυποῦμαι διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ τοῦτο πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ προσώπου τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ τροποποίησις. Τὰ ἐξ Ἰθαγενείας, κύριοι, παρ’ ἡμῶν μετὰ τὴν εἰσροὴν ἑνὸς παμμεγίστου ἀριθμοῦ νέων πολιτῶν, ἐρρυθμίσθησαν ὅπως εἶναι γνωστὸν κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Ἱδρύθησαν δύο πολυμελῆ συμβούλια ἰθαγενείας, τὸ δεύτερον τῶν ὁποίων 11μελὲς χρησιμεύει ὡς εἶδος δευτεροβαθμίου δικαστηρίου. Πολλὰ παράπονα ἠκούσθησαν μετὰ τὴν λειτουργίαν τῶν δικαστηρίων τούτων, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἂν εἶναι βάσιμον ἢ ὄχι. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι ὅτι δὲν ὑπάρχει πλέον ἐκκρεμὴς ἡ πλειθώρα τῶν ὑποθέσεων οἵα ὑπῆρχε ἄλλοτε διὰ νὰ διατηρήσωμεν εἰς τὴν ζωὴν τὰ συμβούλια ταῦτα τῆς ἰθαγενείας, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ δαπανηρὰ διότι ἕκαστον τῶν μελῶν ἀμείβεται, αἱ δὲ συνεδριάσεις ἀσχολοῦνται πολλάκις διὰ τὴν ἰθαγένειαν ὀλίγων προσώπων. Ἡ ἰδική μου ἀντίληψις εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν τάχιστα εἰς τὴν κανονικὴν ὁδόν. Ποία εἶναι ἡ κανονικὴ ὁδός; Τὰ τῆς ἰθαγενείας ἀνήκουν καθ’ ὕλην εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἰθαγένειαν παντὸς προσώπου τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε σχετικὴν αἴτησιν. Ἐπειδὴ δὲ συμπίπτει ὥστε τὰ ζητήματα ταῦτα νὰ συνδέωνται πολλάκις μὲ ζητήματα σχέσεων διεθνῶν καὶ συγχρόνως μὲ ζητήματα ἀνταλλαγῆς, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι προτοῦ ἀποφασίσει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐκδώσῃ διάταγμα πιστοποιῶν τὴν ἰθαγένειαν τοῦ αἰτοῦντος θὰ εἶναι ὀρθὸν νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων ὑπηρεσιῶν τῶν δύο ἁρμοδίων ὑπουργείων, μετὰ ταῦτα δὲ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ ὁ ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν θὰ ἐκδώσῃ διάταγμα, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ κανονίσῃ ποία εἶναι ἡ ἰθαγένεια τοῦ αἰτοῦντος. Τὸ διάταγμα θὰ δημοσιεύεται καὶ εἰς ἐφημερίδας τῆς πρωτευούσης καὶ τοῦ τόπου ἔνθα κατοικεῖ ὁ αἰτῶν, καὶ θὰ ἐπιτρέπεται εἰς πάντα ἐδιαφερόμενον ἐντὸς δύο ἢ τριῶν μηνῶν νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Νομίζω ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο παρέχει πλήρεις ἐγγυήσεις καὶ οὕτω ἐπανερχόμεθα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον εἰς τὴν κανονικὴν ὁδόν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἴχομεν ἐκφύγει, δίδοντες τὰς μερίμνας καὶ τὰς εὐθύνας τοῦ ὑπουργοῦ εἰς πολυμελῆ σώματα, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ αἱ μέριμναι καὶ αἱ εὐθῦναι κατανέμονται καὶ κατατεμερίζονται. Ἐρωτῶ λοιπὸν τὶ θὰ κάμω τὸν εἰδικὸν γραμματέα τοῦ συμβουλίου τῆς ἰθαγενείας ποῦ προτείνει ἡ ἐπιτροπή, ἀφοῦ θὰ εἰσαγάγω πρότασιν περὶ καταργήσεως τῆς διαδικασίας ταύτης; Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δακτυλογράφους, ἐγὼ εἶχον θέσει ὅριον διορισμοῦ τὸ 21ον ἔτος, ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὸ 17ον ἔτος. Δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ δεχθῶμεν, κύριοι, εἰδικώτερον μάλιστα διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνῃ ἡ ἐπιτροπή, εἰς αὐτό. Ὁ φεμινισμὸς ἄλλως τε ζητεῖ ἰσότητα δικαιωμάτων. Ἀλλ’ ἐν προκειμένῳ θὰ ὑπῆρχε πλεονέκτημα κατὰ τοῦ ἀνδρικοῦ φύλλου, διότι διὰ νὰ διορισθῇ ὁ ἄρρην πρέπει πρότερον νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν στρατιωτικήν του ὑποχρέωσιν. Εἰς τὸ ἄρθρον 75 ἀναγράφεται ὅτι καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων δύναται νὰ ἐγκριθῇ μία προξενικὴ δαπάνη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἐγκρίνεται μόνον, ἐφ’ ὅσον αὕτη θεωρεῖται ὡς ἐξαιρετικῶς κατεπείγουσα. Ἀποδέχομαι τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Προκειμένου περὶ μονιμότητος ἢ μὴ τῶν πρεσβευτῶν ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν ἐξαίρεσιν τῶν πρεσβευτῶν ἀπὸ τὴν μονιμότητα, θὰ ἐπιτρέψητε μίαν μικρὰν ἀναδρομὴν εἰς τὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς νομιμότητος. Οἱ πρεσβευταὶ ὅπως εἶναι γνωστὸν οὐδέποτε ἦσαν μόνιμοι. Καὶ δικαίως, διότι πρέπει νὰ ἀπολαύουν πλήρως τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Ἤδη τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911 καὶ τὰ ἐπακολουθήσαντα ἐδέχθησαν ὅπως ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαίρεσις τῶν πρεσβευτῶν ἀπὸ τῆς μονιμότητος. Νόμος σχετικὸς ἐψηφίσθη τὸ 1924, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Σοφούλη καὶ οἱ πρεσβευταὶ ἐξῃρέθησαν τῆς μονιμότητος. Κατόπιν ὅμως διὰ διαταγμάτων νομοθετικῶν ἐκδοθέντων ἐπὶ καθεστώτων μὴ κοινοβουλευτικῶν ἐθεσπίσθη ὁ θεσμὸς τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν διὰ πρώτην φοράν, καὶ δὴ κατὰ τρόπον περίεργον. Ἐλέγετο ὅτι ἀπολαύει τῆς μονιμότητος ὁ πρεσβευτὴς ὁ ὁποῖος προήχθη εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ προσέδρου ὑπουργοῦ πρεσβευτοῦ ἐκ τῆς θέσεως τοῦ διευθυντοῦ πρώτης τάξεως. Ὥστε καὶ ἂν δύο ἡμέρας ὑπηρέτησέ τις ὡς διευθυντὴς πρώτης τάξεως ἀπήλαυε τῆς μονιμότητος. Σημειώνω, κύριοι, ὅτι περιέργως τὸ διάταγμα τοῦτο τὸ νομοθετικὸν εἶχε κἄποιον δεσμὸν μὲ πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως εἰσελθὸν καὶ ἐξελθὸν ἐκ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, ὅστις ὅμως δι’ ἄλλου νομοθετικοῦ διατάγματος εἶχε γίνει διευθυντὴς πρώτης τάξεως, εἶχε προαχθῆ εἰς πρόσεδρον ὑπουργόν, τέλος δὲ διὰ τοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἰσχύει καὶ σήμερον ἐξησφάλιζε καὶ τὴν μονιμότητα, ἔστω καὶ ἐὰν πραγματικῶς ἐλάχιστον χρόνον ὑπῆρξε διευθυντὴς πρώτης τάξεως. Νομίζω ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ περιφρουρήσωμεν διὰ μονιμότητος τοὺς πρεσβευτὰς θὰ ἔπρεπε νὰ ἀποβλέψωμεν μᾶλλον εἰς τὸ μακροχρόνιον πραγματικῆς αὐτῶν ὑπηρεσίας των, παρὰ εἰς τὸ ἂν συνέπεσε νὰ προαχθῶσιν ἐκ τῆς θέσεως διευθυντοῦ πρώτης τάξεως. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπρότεινα εἰς τὴν Βουλὴν νὰ περιβάλωνται διὰ τῆς μονιμότητος οἱ πρεσβευταὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουν δεκαπενταετῆ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀποκλίνει ὑπὲρ τῆς παραδόσεως τῆς παλαιᾶς, δηλαδὴ τῆς ἀποστερήσεως τῆς μονιμότητος ἀπὸ τῶν πρεσβευτῶν. Δὲν ἔχω καμίαν δυσκολίαν νὰ συνταχθῶ μὲ τὴν ἄποψιν ταύτην τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§103Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι διαπεπιστευμένοι; Αὐτοὶ νὰ μὴν εἶναι μόνιμοι. Νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ διάκρισις.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τοὺς ὑπαλλήλους πλὴν τῶν πρεσβευτῶν περιβάλλει ἡ μονιμότης. Ἐὰν κάμωμεν τὴν διάκρισιν αὐτὴν ποῦ λέγετε, διὰ τὸν ὑπουργὸν δὲν θὰ ὑπῆρχε καμμία δυσκολία. Δὲν θὰ εἶχε παρὰ τὸν ἔχοντα τὸν βαθμὸν προσέδρου ὑπουργοῦ ἢ τὸν πρεσβευτὴν ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι διαπεπιστευμένος, ἀλλὰ διευθύνει ἕνα τμῆμα τοῦ ὑπουργείου, νὰ τὸν διαπιστεύσῃ διὰ μία ἡμέραν παρὰ ξένῃ Κυβερνήσει, καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν νὰ τὸν ἀπολύσῃ. Δὲν θὰ ἦτο λοιπὸν τὸ πρᾶγμα δύσκολον διὰ τὸν ὑπουργόν, ἀλλὰ ἡ σκηνοθεσία αὐτὴ θὰ παρῆχεν ἕνα θέμα ἥκιστα εὐπρεπές.

§105Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ διότι ὁ ὑπουργὸς τέλος πάντων θὰ ἐντρέπετο νὰ κάμῃ μίαν τοιαύτην πρᾶξιν.

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἢ θὰ δεχθῶμεν τὴν μονιμότητα τῶν πρεσβευτῶν κατόπιν ἑνὸς ὡρισμένου χρόνου ὑπηρεσίας, ἢ θὰ δεχθῶμεν τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος, ἀλλὰ διὰ πάντας ἀνεξαιρέτως τοὺς πρεσβευτάς. Σᾶς ἐρωτῶ διὰ τίνα λόγον θὰ ἐπιτρέπητε, τὸν πρεσβευτὴν τὸν ὁποῖον ἔχω διαπιστεύσει λ. χ. εἰς τὴν Ρώμην καὶ ὁ ὁποῖος χειρίζεται τὰς ὑποθέσεις τῆς Ἑλλάδος ἐν Ἰταλίᾳ νὰ δύναμαι νὰ τὸν παύσω, καὶ νὰ μὴν δύναμαι τὸν πρεσβευτὴν ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται ἂς εἴπωμεν τὸ πρῶτον πολιτικὸν τμῆμα δηλαδὴ ὅλας τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους μὲ ὅλας τὰς χώρας νὰ μὴ δύναταί τις νὰ τὸν παύσῃ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις αὐτή.

§107Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἄρσις τῆς μονιμότητος ἔχει ὡς δικαιολογίαν ὅτι οἱ πρεσβευταὶ οἱ διαπεπιστευμένοι εἰς ξένας Κυβερνήσεις εἶναι πρόσωπα ἐμπιστοσύνης ἐνῶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν μίαν ὑπηρεσίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ εἶναι πρόσωπα ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν μπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ὁ διευθυντὴς τοῦ πρώτου πολιτικοῦ τμήματος τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος διαχειρίζεται ὅλας τὰς ὑποθέσεις δύναται νὰ μὴ εἶναι πρόσωπον ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ πρόσωπον αὐτὸ εἶναι ὁ κύριος μοχλός, ὁ διεξάγων καὶ ἐφαρμόζων τὴν ὅλην πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ προσφέρει τὰς ἐνεργείας του πρὸς ὅλας τὰς κατευθύνσεις. Γνωρίζετε δὲ ὅτι οἱ πρεσβευταὶ περισσοτέρας συνομιλίας κάμνουν μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ πολιτικοῦ τμήματος καὶ μὲ τὸν γενικὸν διευθυντὴν παρὰ μὲ τὸν ὑπουργόν. Ὅταν ξεκαθαρίσουν τὰ ζητήματα μὲ αὐτοὺς, τότε ἀπευθύνονται πρὸς τὸν ὑπουργὸν πρὸς ὁριστικὴν διατύπωσιν αὐτῶν ἢ ἄλλως ὅταν εὕρουν δυσκολίας ἀπὸ τοὺς ἀνωτέρω ὑπαλλήλους. Δὲν βλέπω τὸν λόγον νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ πρεσβευτῶν ὑπηρετούντων εἰς τὸ κέντρον καὶ πρεσβευτῶν ὑπηρετούντων ἔξω τοῦ Κράτους.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις θὰ εἶχε σημασίαν, ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον ἤθελε νὰ ἄρῃ τῆς μονιμότητα ἀπὸ τοὺς πρεσβευτάς, ἀλλὰ τὸ ὑπουργεῖον δὲν προτείνει νὰ ἀρθῇ τοιοῦτον τι, ἀλλὰ ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀρθῇ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ διάκρισις ἐξ ὅσων εἶπε ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ἔχει λόγον, ἢ θὰ διατηρήσωμεν τὴν μονιμότητα, ἢ θὰ ἄρωμεν αὐτήν.

§110Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν δύο ἐγὼ θὰ ἐξέλεγον τὴν πρώτην γνώμην, τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν διατετυπωμένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχω νὰ εἴπω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ Συν)τος, ἡ ὁποία περιέχει τὴν ἐξαίρεσιν τῆς μονιμότητος διὰ τοὺς πρεσβευτάς, δὲν ὁμιλεῖ περὶ τῶν πρεσβευτῶν, τῶν τύποις ἢ μᾶλλον τίτλῳ πρεσβευτῶν ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως ὁμιλεῖ περὶ τῶν πρεσβευτῶν τῶν διαπεπιστευμένων ταῖς ξέναις Κυβερνήσεσι.

§111Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν γίνεται καμμία διάκρισις. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ἐπειδὴ ἀνεφέρατε τὸ Σύνταγμα τοῦ 1911, ὅτι δὲν ἔγινε καμμία συζήτησις εἰς τὴν Βουλήν, παρηκολούθησα τὰς συζητήσεις καὶ τοῦ τότε καὶ τοῦ σήμερον ἰσχύοντος Συντάγματος, ὅσον οὐδεὶς σχεδὸν ἄλλος ἢ ὅσον ὀλίγοι ἄλλοι. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν ἔγινε καμμία εἰδικὴ συζήτησις διὰ τὴν λέξιν «πρεσβευτής», διότι εἶναι μία λέξις ἐν χρήσει εἰς τὸ διοικητικὸν λεξιλόγιον τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ μίαν ἑκατονταετίαν ὁλόκληρον καὶ πρέσβυς εἶναι ὁ διαπεπιστευμένος, πρέσβυς εἶναι καὶ ὁ ἐν τῷ κέντρῳ.

§112Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζετε ὅτι ὑπάλληλος, ὁ ὁποῖος ἀπέκτησε τὴν μονιμότητα, δύναται καὶ ἄλων νὰ δεχθῇ θέσιν διὰ τῆς ὁποίας χάνει τὴν μονιμότητα; Διότι εἴπατε ὅτι ὁ προαχθεὶς εἰς πρόσεδρον ὑπουργὸν δύναται νὰ μετατεθῇ ὡς πρέσβυς εἴς τι μέρος καὶ τότε παύει ἡ μονιμότης.

§113Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν τὸ διοικητικὸν συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τὸν μεταθέσῃ, εἶναι μετάθεσις, ἡ δὲ μονιμότης δὲν προστατεύεται ἀπὸ τὸ Σύνταγμα. Προστατεύεται ἀπὸ τὸν νόμον, ὁ δὲ νόμος δύναται νὰ τὴν ἀφαιρέσῃ τελείως. Ὁ δυνάμενος τὸ μεῖζον νὰ πράξῃ δύναται καὶ τὸ ἧσσον.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρόκειται ἐὰν δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ κάμῃ πρᾶξιν τοιαύτην ἄκοντος τοῦ ὑπαλλήλου.

§115Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν τὸ λέγῃ ὁ νόμος δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δύναται.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ὑπάγωμεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας νὰ τὰ λύσῃ αὐτά.

§117Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν δύναμαι νὰ ἀφαιρέσω τὴν μονιμότητα διὰ τοῦ νόμου, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δύναμαι νὰ τὴν ἀφαιρέσω ὑπὸ ὅρον.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν βάσιν τοῦ ζητήματος θὰ ἐπιφυλαχθῶ, ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται εἶνε ἀνάγκη νὰ τὸ ἐξετάσητε αὐτὸ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν σᾶς λέγω, ἐὰν ἔχητε τὸ δικαίωμα σεῖς, ὡς ὑπουργός, ἢ τὸ Διοικητικὸν συμβούλιον νὰ στείλῃ ὑπάλληλον, ἀπολαύοντα μονιμότητος, εἰς ὑπηρεσίαν ἀποτέλεσμα τῆς ὁποίας θὰ εἶνε νὰ χάσῃ τὴν μονιμότητα. Τουλάχιστον γενικῶς δὲν εἶνε δυνατὸν αὐτό. Δὲν μπορεῖτε ἕνα δικαστὴν νὰ τὸν κάμητε νομάρχην ἢ νὰ τὸν παύσετε.

§119Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ δικαστὴς εἶναι ἰσόβιος.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σᾶς τὸ λέγω, διότι ἠμπορεῖ νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὴν Α ἢ Β περίπτωσιν.

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπή, λαμβάνουσα ὡς βάσιν τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ὅτι ὀρθὸν εἶνε οἱ πρόσεδροι, ὑπουργοὶ καὶ οἱ πληρεξούσιοι ὑπουργοὶ, νὰ στεροῦνται τῆς μονιμότητος, προτείνει, ὅπως μετὰ τὴν ἀπόλυσίν των, δίδεται εἰς αὐτοὺς ἀποζημίωσις τις καὶ καθ’ ὃν τρόπον καὶ οἱ ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι λαμβάνουσιν ἀποζημίωσιν.

§122Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὑπὸ τύπον εὐχῆς.

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς αὐτό, ἀλλ’ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν κύριον ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ γίνῃ ποτὲ εἰς κλίμακα μεγάλην. Ἐκτὸς δὲ τούτου.....

§124Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χρειάζεται καὶ ἔκθεσις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ συντάξεως βελτιωμένης ναί, ἀλλ’ ἐδῶ δὲν χρειάζεται, διότι πρόκειται περὶ ἐξακολουθήσεως τῆς μισθοδοσίας. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ἄρθρον 9 προτείνει τὴν προαγωγὴν τῶν διεκπεραιωτῶν εἰς τμηματάρχας, ἀλλαχοῦ δὲ τῶν δακτυλογράφων εἰς γραφεῖς καὶ τῶν γραφέων τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς γραμματεῖς. Λυποῦμαι, κύριοι, διότι δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὰς τροποποιήσεις ταύτας. Αἱ τροποποιήσεις αὐταὶ ἀντίκεινται εἰς κάθε ἔννοιαν καλῶς ἐννοουμένου διοικητικοῦ ζητήματος. Τὸ μόνον ἴσως ἐλαφρυντικὸν ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι ὅτι κάμνομεν κατάχρησιν τοιούτων διατάξεων ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἔχομεν εἰς τὰ ὑπουργεῖα πολλοὺς διευθυντάς, ἐνῷ δὲν ὑπάρχουν αἱ ἀντίστοιχοι διευθύνσεις, ἔχομεν πολλοὺς τμηματάρχας, ἐνῷ δὲν ὑπάρχει οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν τμημάτων, οὔτε τὸ τρίτον. Μισθολογικὴν ἐπαύξησιν λαμβάνουσιν ἤδη κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους, ἀλλὰ ζητοῦν νὰ λάβουν καὶ ἀνώτερον τίτλον. Καὶ λέγουν δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον, διατὶ δὲν μᾶς δίδετε καὶ τίτλον; Ἀπαντῶ: πρῶτον διὰ νὰ μὴ παρουσιάζωμεν τὸ ἄσχημον φαινόμενον νὰ ἔχωμεν στρατηγοὺς ἄνευ σωμάτων στρατοῦ ἢ μεραρχιῶν, ναυάρχους ἄνευ πλοίων ἢ ἀντιστοίχων θέσεων, διευθυντὰς ἄνευ ἀντιστοίχων διευθύνσεων καὶ καθεξῆς. Καὶ δεύτερον, δι’ ἄλλον λόγον. Μήπως νομίζετε ὅτι ἡ ὄρεξις αὐτὴ θὰ σταματήσῃ ἐδῶ; Μετὰ πάροδον ὀλίγων ἐτῶν θὰ εἴπουν, ἐγὼ ἔχω τὸν βαθμὸν τοῦ τμηματάρχου ἐπὶ τόσα ἔτη κάμετέ με διευθυντήν. Καὶ θὰ γίνουν διευθυνταὶ καὶ θὰ ζητήσουν τὸν μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ. Τοιουτοτρόπως τείνουν πρὸς τὰ ἄνω ὅλοι, τείνουν ὅλοι εἰς τὴν διευθυντοποίησιν καὶ τμηματαρχοποίησιν. Δὲν νομίζω ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν ἕν ὀρθὸν διοικητικὸν σύστημα, κἄποιαν τάξιν εἰς τὴν διοίκησιν μας, ὅτι πρέπει νὰ ὑποθάλπωμεν τοιαύτας, ἂν θέλετε, φιλοδοξίας, ἐφ’ ὅσον εἶναι φιλοδοξίαι — ἢ —νέας ὀρέξεις πρὸς περαιτέρω ἐπαύξησιν τῶν λαμβανομένων ἀποδοχῶν. Ἕν ἄλλο ζήτημα διαφωνίας μὲ τὴν ἐπιτροπὴν εἶνε τὸ ζήτημα τοῦ πειθαρχικοῦ δικαίου. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, κύριοι, ὅτι κατὰ κανόνα τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀνεξαρτήτως τοῦ σοβαροῦ ποσοστοῦ ἱκανῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἔχει, διότι περιέχει ἱκανότητας τινὰς ἀξίας πράγματι παντὸς ἐπαίνου, γενικῶς, δὲν ἐπαρουσίασε φαινόμενα ὑποπίπτοντα εἰς διατάξεις ἐξαιρετικῶν νόμων περὶ καταστολῆς ὑπερβασιῶν διαχειριστικῶν. Ἀλλὰ κανένα πρᾶγμα δὲν μένει χωρὶς ἐξαίρεσιν. Καὶ ἐπαρουσιάσθησαν τελευταίως ἐξαιρέσεις τοιαῦται. Μία ἐξαίρεσις εἰδικὴ ἐπαρουσιάσθη, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάλληλος εἰσπράττων χρήματα τοῦ Ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, τὰ διέθετε εἰς ἰδίας ἐπιχειρήσεις χαρτοπαικτικάς. Ἐκλήθη ἐπανειλημμένως νὰ τὰ ἀποδώσῃ καὶ δὲν τὰ ἀπέδιδεν, ἀπέστελλεν ἐκτάκτως καὶ τμηματικῶς ἀνὰ ἐλάχιστα ποσά, εἰσήχθη εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον καὶ ὁ ὑπάλληλος ἀντέταξε τὴν ἔνστασιν, ὅτι τὸ πειθαρχικὸν δίκαιον, τὸ ἰσχῦον σήμερον διὰ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν λέγει ὅτι δύναται νὰ ἀπολυθῇ τις διὰ διοικητικὴν ἀνεπάρκειαν, ἀλλ’ αὐτὸς ἰσχυρίζετο ὅτι διοικητικῶς δὲν ἦτο ἀνεπαρκής.

§126Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κλέβει μόνον.

§127Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παίρνει τὰ χρήματα καὶ τὰ παίζει. Ὁ νόμος μὲ καλύπτει, ἔλεγεν τὸ συμβούλιον τὸν ἔπαυσε παμψηφεί. Κατέφυγεν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ αὐτὸ διὰ ψήφων τριῶν κατὰ δύο μόνον ἐπεκύρωσε τὴν ἀπόφασιν τῆς ὁλομελείας τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπηρεσιακοῦ. Ἀλλὰ μὲ ποῖον σκεπτικόν; Ἰδοὺ τὸ σκεπτικὸν ποὺ ἔκαμε (ἀναγινώσκει). Βέβαια μόνον διὰ διοικητικὴν ὄχι δι’ ἠθικὴν ἀνεπάρκειαν εἶναι ἀπολυτέος ὁ ὑπάλληλος· ἀλλὰ συμπεραίνω ὅτι δὲν θὰ εἶναι διοικητικῶς ἐπαρκής, ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐχαρτόπαιζε καὶ ἐξενυχτοῦσε εἰς τὰ ταπιφράγκα. Εἶναι πρόδηλον ὅτι ὑπάρχει ἓν κενὸν παμμέγιστον ἰδιαιτέρως διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν δύνασθε ἴσως δι’ ἕνα ὑπάλληλον ἄλλου κλάδου νὰ παραδεχθῆτε ὅτι μπορεῖ νὰ παίξῃ ὅλην τὴν νύκτα καὶ τὸ πρωΐ νὰ εἶναι εἰς τὴν δουλειά του, ἐὰν νομίζητε ὅτι εἶναι ἀνεκτὸν νὰ γλεντᾷ ἢ νὰ μεθύσκηται καὶ τὸ πρωΐ νὰ εἶναι ἐπαρκής, θὰ συνομολογήσετε ὅμως ὅτι οἱ φέροντες, οἱ ἐνσαρκοῦντες ἐν τῷ προσώπῳ των καὶ τῇ συμπεριφορᾷ των τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους εἰς ξένας Χώρας, δὲν ἠμπορεῖ νὰ κριθῶσιν μὲ τὴν ἰδίαν ἐπιείκειαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἴσως τινές θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ κρίνουν τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους. Παρεκάλεσα τὸν ἀρεοπαγίτην κ. Ἀντωνακάκην, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπὶ μακρὸν χρόνον εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου, ἔχων ὑπ’ ὄψει του ὅλα τὰ συμβάντα νὰ μοῦ διατυπώσῃ τὸ πειθαρχικὸν δίκαιον τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου μου, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν εἶπον ὅτι ὀφείλεται ἡ διατύπωσις εἰς διακεκριμένον νομομαθῆ, μὲ τὸν ὁποῖον συνεζήτησα λεπτομερῶς τὸ πρᾶγμα καὶ τὸ υἱοθέτησα πλήρως. Δὲν ἠμποροῦμεν, κύριοι, νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς ὑπαρχούσας διατάξεις, διότι εἶναι ἀνεπαρκέσταται. Ὑπάρχουν ἄλλως τε αἱ ἄλλαι ἐγγυήσεις. Ὑπάρχει ἓν συμβούλιον τὸ ὁποῖον ἀπαρτίζεται ἀπὸ μονίμους ὑπαλλήλους, δικαστικοὺς καὶ διοικητικούς, ὑπάρχει εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τὸ κατά προσφυγὴν δικάζον. Ὥστε πρέπει νὰ ἀξιώσωμεν ἀπὸ τοὺς διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους κάποιαν αὐστηροτέραν τήρησιν κανόνων τινῶν ὄχι μόνον δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἠθικῆς καὶ εὐπρεπείας. Καὶ διὰ τοῦτο, παρακαλῶ νὰ μὴ δεχθῆτε τὴν ἰδέαν τῆς ἐπιτροπῆς ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν τὰ τοῦ πειθαρχικοῦ δικαίου ὅπως κεῖνται σήμερον. Ἕν ἄλλο θέμα εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ διεφώνησε μὲ τὸν ὑπουργόν, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὁ ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῇ εὐρύτερον ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴ πάντως κατόπιν ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου τοῦ ὑπηρεσιακοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ἀπέκρουσε τοῦτο, καὶ ἀντιπροτείνει μόνον ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ διευθυντοῦ πρέπει νὰ γίνεται κατ’ ἐκλογήν, οἱ δὲ λοιποὶ ὑπάλληλοι ὅλοι πρέπει νὰ προάγωνται κατ’ ἀρχαιότητα. Ἡ ἰδική μου πρότασις ἦτο ὅτι πρέπει καὶ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ τμηματάρχου νὰ γίνηται προαγωγὴ κατ’ ἐκλογήν. Κύριοι, ὁ τμηματάρχης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει σπουδαιοτάτην εὐθύνην. Διαχειρίζεται ὡρισμένον ἀριθμὸν ὑποθέσεων, φακέλλων καὶ οἱ φάκελλοι αὐτοὶ ἀντιπροσωπεύουν πολλάκις πολλὰ πολλὰ ἑκατομμύρια, δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων. Ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι, ἱκανὸς ἢ μὴ κατ’ ἀρχαιότητα πρέπει τις νὰ καταλαμβάνῃ τὸν βαθμὸν τοῦ τμηματάρχου καὶ νὰ διαχειρίζηται τοιαύτης σπουδαιότητος ζητήματα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἥσυχος ὁ ὑπουργὸς ὅτι δὲν θὰ γίνουν φρικώδη λάθη; Οὔτε βέβαια εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀξιώνωμεν νὰ μελετᾷ εἰς τὰς λεπτομερείας των ὀγκώδεις φακέλλους ὁ ὑπουργός. Ἐγὼ προσωπικῶς ἠναγκάσθην νὰ μελετήσω ὅλας τὰς λεπτομερείας διαφόρων ὑποθέσεων, καὶ εἶδον πόσα λάθη ἔγιναν πολλάκις εἰς βάρος τοῦ Κράτους ἐκ τοῦ λόγου ὅτι οἱ προϊστάμενοι τμημάτων, εἰς οὓς εἶχον ἐμπιστευθῆ αἱ ὑποθέσεις αὗται, εἶχον μὲν τὴν ἀρχαιότητα, ἀλλ’ ὄχι καὶ τὴν ἱκανότητα δι’ ὑποθέσεις μεγάλης σπουδαιότητος. Διὰ τίνα λόγον λοιπὸν θὰ ἀποκλείσωμεν τὴν προαγωγὴν τῶν ἱκανῶν γραμματέων εἰς τμηματάρχας κατ’ ἐκλογήν; Διὰ τίνα λόγον ἡ ἀρχαιότης θὰ εἶναι βάθρον προαγωγῆς καὶ διὰ τὸν ὀκνηρόν, καὶ διὰ τὸν μὴ ἐπιδείξαντα προθυμίαν εἰς ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ δι’ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἀκόμη......

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ὁ γραμματεὺς νὰ προάγηται κατ’ ἐκλογήν.

§129Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἴσως ἡ ἑπομένη διάκρισις εἶναι ἡ ὀρθοτέρα. Μέχρι τοῦ γραμματέως Αης τάξεως νὰ ἰσχύῃ ἡ ἀρχαιότης. Διὰ τὴν προαγωγὴν ἀπὸ γραμματέως αʹ. τάξεως εἰς βαθμὸν τμηματάρχου βʹ. τάξεως νὰ ἰσχύῃ μὲν ἡ ἀρχαιότης, ἀλλὰ νὰ παραλείπωνται ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους τὸ συμβούλιον ἤθελε κρίνῃ ὡς μὴ ἀμέσως προακτέους.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ στασιμότης δηλαδή.

§131Λ. ΜΑΚΑΣ. Εἶναι νέα τροπολογία σας, κύριε ὑπουργέ;

§132Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι «ἀπὸ τὸν τμηματάρχην βʹ τάξεως», καὶ ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν «ἀπὸ τοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως», ἔχουσα τὴν γνώμην ὅτι ὁ βαθμὸς τοῦ τμηματάρχου εἶναι ἑνιαῖος καὶ ὁ τμηματάρχης αʹ ἀσκεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ καὶ ὁ τμηματάρχης βʹ. Ἐὰν ἐλέγατε ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραμματέως αʹ. τάξεως θὰ ἦτο νοητόν· ἀλλὰ ὅταν λέτε ἀπὸ τμηματάρχου βʹ. τάξεως καὶ ὄχι ἀπὸ τμηματάρχου αʹ. τάξεως, αὐτὸ δι’ ἡμᾶς ἦτο ἀκατάληπτον καὶ δι’ αὐτὸ παρεδέχθημεν ἀπὸ τοῦ τμηματάρχου αʹ. τάξεως.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Αὐταὶ εἶναι τροποποιήσεις ποὺ κάμετε, κ. ὑπουργέ.

§134Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἰδοὺ τί προτείνω. Μέχρι τοῦ βαθμοῦ γραμματέως αʹ. τάξεως θὰ ὑπάρχῃ ἕνα τεκμήριον ὅτι ὁ ὑπάλληλος εἶναι ἱκανός, ἀφοῦ πρόσφατος σχετικῶς εἶναι ὁ διαγωνισμὸς εἰς ὃν ἐπέτυχε. Μολονότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι προήχθησαν καὶ διάφορα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν εἰσήχθησαν κατόπιν διαγωνισμοῦ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ εἶναι κοινὸν μυστικὸν ὅτι πρόσωπα ποὺ δὲν εἶχαν καμμίαν σχέσιν μὲ τὴν διπλωματίαν ἢ τὰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου εἰσήχθησαν ἄνευ διαγωνισμοῦ, προσελήφθησαν κατ’ ἀρχὰς ὡς ἔκτακτοι ὑπάλληλοι καὶ κατόπιν διὰ τροπολογιῶν εἰς νομοσχέδια εἰσήχθησαν εἰς τὰ στελέχη τοῦ ὑπουργείου, ἔπειτα προήχθησαν καὶ ἔφθασαν εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καλὴν ὑπηρεσίαν ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, μὲ τοιαύτας πλαγίας ἢ λαθραίας εἰσαγωγὰς ὑπαλλήλων, ἄνευ καλῶν προσόντων; Ὁ εἰσηγητὴς ὑπουργὸς ἔχει δυσκολίας εἰς τὴν ἀπόκρουσιν τοιούτων ἀξιώσεων, ὅπως κάθε κοινοβουλευτικὸς ὑπουργός, ἀλλὰ ζητεῖ τὴν βοήθειάν σας, διότι φρονεῖ ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μείζων αὐστηρότης εἶναι ἐπιβεβλημένη. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ἕνας ὑπολογισμὸς πόσην—ἐξ ἀστόχου διαχειρίσεως τῶν ὑπαλλήλων—πόσην ὑλικὴν ζημίαν ὑπέστη τὸ Κράτος μας σᾶς βεβαιῶ ὅτι καταλαμβανόμεθα ἀπὸ βαρὺ αἴσθημα ἀπογοητεύσεως. Διὰ τοῦτο εἰς τὴν ἱκανότητα, εἰς τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν πρέπει νὰ δοθῇ εὐρυτέρα εὐχέρεια, ἂν ὄχι ὅση λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας βουλευτὴς κ. Τσαλδάρης, καὶ εἰς τὸν βαθμὸν γραμματέως, τοὐλάχιστον ἡ ἑξῆς: Μέχρι τοῦ βαθμοῦ γραμματέως αʹ. τάξεως ὑπάρχει τὸ ἐκ τοῦ διαγωνισμοῦ τεκμήριον. Πρόκειται νὰ γίνουν προαγωγαὶ εἰς θέσεις τμηματάρχου Βʹ. τάξεως; Τὸ συμβούλιον θὰ ἐξετάσῃ τὸν κατάλογον τῶν ἐχόντων συμπληρώσει τὸν χρόνον ὑπηρεσίας. Πρῶτον ὁ Αʹ. Νὰ τὸν παραλάβωμεν; Ὄχι. Καλὸς εἶναι; Ἂς γίνῃ τμηματάρχης Βʹ. τάξεως. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιο ὅπως λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος πολιτευτής, τμηματάρχης βʹ. τάξεως καὶ τμηματάρχης αʹ. τάξεως, διότι οἱ διευθυνταὶ εἰς τοὺς τμηματάρχας αʹ. τάξεως ἐμπιστεύονται ὑποθέσεις ὡρισμένων κλάδων. Τοῦτο γίνεται. Ἐὰν δὲ γίνηται τὸ ἀντίθετον, εἶναι κατάχρησις προερχομένη ἀκριβῶς ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ἀρχαιότης ἐδημιούργησεν ἐνίοτε ἀνικάνους τμηματάρχας αʹ. τάξεως. Προκειμένου νὰ γίνουν προαγωγαὶ εἰς τμηματάρχας βʹ. τάξεως ἡ ἀρχαιότης λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν. Ἀλλ’ οἱ ἀνίκανοι παραλείπονται. Μία δηλαδὴ σχετικὴ ἐκλογή. Προκειμένου ὅμως νὰ γίνουν προαγωγαὶ ἀπὸ τμηματάρχου βʹ. εἰς αʹ. θὰ ἰσχύῃ ἡ ἀπόλυτος ἐκλογή. Θὰ ἐξετάζῃ τὸ συμβούλιον, ὄχι κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, ἀλλ’ ἐξ ὁλοκλήρου τὸν πίνακα τῶν συμπληρωσάντων τὸν χρόνον ὑπηρεσίας ὑπαλλήλων, καὶ θὰ ἐκλέξῃ τὸν ἱκανώτερον ἔστω καὶ ἐὰν εἶναι ὁ νεώτερος ὅλων. Οὕτω θὰ προπαρασκευάσωμεν τοὺς μέλλοντας νὰ γίνουν διευθυνταὶ καὶ ἐξ αὐτῶν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ γίνουν πρεσβευταί. Ἡ ἐπιλογὴ αὐτὴ εἶναι ἀπαραίτητος. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἰσῆλθον μὲν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ, ἀλλ’ εἴτε διότι ἔτυχον εἰδικῶν εὐμενειῶν ἀδίκων, εἴτε διότι κατώρθωσαν νὰ ἀποστηθήσουν θαυμάσια ὅσα ἀπῄτει τὸ πρόγραμμα τῶν διαγωνισμῶν. Ὑπάρχει ἐν τούτοις κἄτι τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ὑποβάλλεται εἰς διαγωνισμὸν. Αὐτὸ εἶναι ἡ ὀρθὴ κρίσις καὶ ἡ εὐπρέπεια Αὐτὰ δὲν ἀποδεικνύονται ἐν διαγωνισμῷ· αὐτὰ θὰ τὰ δείξῃ ὁ ὑπάλληλος, ὅταν ἀρχίζῃ νὰ ἐργάζηται. Ἠμπορεῖ νὰ γνωρίζῃ ὅλους τοὺς διεθνεῖς νόμους καὶ ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῆς Χάγης ἀπὸ στήθους «Ἀπόξω καὶ ἀνακατωτά», καὶ νὰ τοῦ δώσετε ἕνα φάκελλον νὰ σᾶς κάμῃ εἰσήγησιν, καὶ νὰ σᾶς εἴπῃ, νὰ σᾶς εἰσηγηθῇ πράγματα, ποὺ δὲν ἀνταποκρίνονται ποσῶς εἰς ὅσα προκύπτουν ἐκ τοῦ φακέλλου. Στερεῖται κρίσεως, ἀντιλήψεως τῶν πραγματικῶν περιστατικῶν καὶ ὀρθῆς ἐφαρμογῆς τῶν μεμαθημένων ἐπ’ αὐτῶν. Ἢ ἱκανὸς ὢν ὅταν εἰσήχθη περιέπεσεν εἰς ὀκνηρίαν ἢ ἐπέδειξεν ἀναξιοπρεπῆ διαγωγὴν ἢ περιέπεσεν εἰς λάθη πολλά. Πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ προνόμιον τῆς ἡλικίας καὶ τῆς ἀρχαιότητος καὶ νὰ τὸν προαγάγωμεν; Αὐτὸ θὰ ἦτο ὀπισθοδρομικότης ἀνήκουστος καὶ λίαν ἐπιβλαβὴς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Πανταχοῦ φροντίζουν νὰ δίδουν τὴν ἐκλογὴν εἰς τοὺς ἀρίστους. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν τὴν τροποποίησιν ποὺ προτείνω.

§135Λ. ΜΑΚΑΣ. Ὥστε ποία εἶναι ἡ νεωτέρα διατύπωσις κ. ὑπουργέ;

§136Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀκολούθου μέχρι τοῦ γραμματέως αʹ. τάξεως, ἡ ἀρχαιότης.

§137Λ. ΜΑΚΑΣ. Πηγαίνετε περαιτέρω ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν διατύπωσιν.

§138Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μέχρι τοῦ τμηματάρχου βʹ. κατ’ ἀρχαιότητα, ἀλλὰ παραλειπομένων τῶν ἀνικάνων. Ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τμηματάρχου βʹ. κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν.

§139Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου;

§140Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν θὰ πάρῃ τὸ συμβούλιον τὸν κατάλογον, καὶ θὰ ἰδῇ ἀπὸ τοὺς 15 λ. χ. ποὺ εἶναι ὑποψήφιοι ποῖος εἶναι ὁ ἄριστος, δηλαδὴ ἡ προαγωγὴ θὰ γίνεται κατ’ ἀπόλυτον ἐκλογήν. Διὰ τὴν πρώτην, θὰ γίνεται ἡ προαγωγὴ κατ’ ἀρχαιότητα παραλειπομένων τῶν ἀνικάνων ἢ ἀναξίων ὁπωσδήποτε, οἱ ὁποῖοι, ἐν ἄλλοις λόγοις, θὰ θεωροῦνται στάσιμοι.

§141Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Παραλειπομένων τῶν σχετικῶς ἀνικάνων.

§142Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἄν θέλετε ἀκριβέστερον, κ. συνάδελφε, αὐτὴ εἶναι ἡ λεγομένη σχετικὴ ἐκλογὴ καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἡ ἀπόλυτος ἐκλογή. Εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐκλογὴν τὸ συμβούλιον οὐδαμῶς θέλει λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀρχαιότητα ἢ τὴν σειράν.

§143Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἐὰν καὶ τὴν δευτέραν φορὰν θεωρηθῇ στάσιμος τὸν διώχνετε;

§144Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι, δὲν τὸν διώχνουμε. Εἰς τὸν στρατὸν ἴσως θὰ ἦτο δεκτὸν τοῦτο. Ἀλλ’ ἐὰν κριθῇ ὑπάλληλός τις ὡς ἀνίκανος νὰ προαχθῇ εἰς τμηματάρχην βʹ τάξεως, νὰ γίνῃ εἰσηγητής, νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν κρίσιν αὐτοῦ, κρίσιν νομικήν, κρίσιν διεθνοῦς δικαίου, κρίσιν πολιτικήν, κρίσιν διπλωματικήν, δὲν ἕπεται ὅτι αὐτὸς δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ὡς καλὸς γραμματεύς. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι διατυπωτὴς ἄριστος· αὐτὰ ποὺ θὰ τοῦ πῇ ὁ προϊστάμενός του ἠμπορεῖ νὰ τὰ γράψῃ καλά, καίτοι δὲν θὰ εἶναι εἰσηγητὴς καλός. Διὰ τοῦτο κάλλιστα δύναταί τις νὰ τὸν κρατήσῃ εἰς τὴν θέσιν ποὺ ἔχει. Ἀρκεῖ ὅτι δὲν θὰ ἀποκλείσωμεν τοὺς ἱκανοὺς ἀνθρώπους, θὰ τοὺς δώσωμεν τὴν προτίμησιν, διότι ἐπὶ τέλους τὶ εἶναι τὸ Δημοκρατικὸν Πολίτευμα ἄλλο, παρὰ στάδιον ἐλεύθερον εἰς κάθε τάλαντον;

§145Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ εἰς τὸν τρόπον αὐτῆς τῆς προαγωγῆς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας τὶ γίνεται καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα.

§146Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον τὸ ἑξῆς: Καὶ ἄλλοι ὀργανισμοὶ εἰσήχθησαν ἐν τῷ μεταξύ, χωρὶς νὰ ἀντιταχθοῦν τοιαῦται ἐνστάσεις. Τὰ ὑπουργεῖα τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, ἄλλοτε, ἤγειραν θόρυβον ὁσάκις συνεζητοῦντο οἱ ὀργανισμοί των. Εἶπον ἤδη ὅτι, ὅταν ἀργότερα ψηφισθῇ ὁ καταστατικὸς χάρτης τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ἐὰν ἴδωμεν ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ διάταξίς τις, θὰ τροποποιηθῇ. Ἀπόλυτον ὁμοιομορφίαν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τοὺς λοιποὺς διοικητικοὺς ὑπαλλήλους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν. Γνωρίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἁπλοῖ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι, αἱ εὐθύναι των εἶναι μείζονες, καὶ οἱ κίνδυνοι σοβαρώτατοι. Ἐὰν θέλητε, θὰ εἴπωμεν τὰ πράγματα ὀλίγον ἁπτότερα. Τίνα λάθη ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ λ. χ. ἕνας γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ ἕνας τμηματάρχης; Ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ μίαν ἐσφαλμένην διαταγὴν νὰ τὴν εἰσηγηθῇ εἰς τὸν διευθυντὴν καὶ οὗτος εἰς τὸν γενικὸν γραμματέα τοῦ ὑπουργείου ἢ τὸν ὑπουργόν, νὰ ἀπαλλάξῃ ἢ καταδικάσῃ ἕνα πολίτην ἀπὸ τέλη ἢ νὰ ἐπιβάλῃ καὶ περισσότερα τέλη. Ἀλλὰ τοιαύτη τις διαταγὴ ὑπουργικὴ ἢ ἀπόφασις ἠμπορεῖ κάλλιστα νὰ μεταρρυθμισθῇ νὰ ἀνακληθῇ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἰσχύσῃ θὰ ἐπιφέρῃ ζημίας ὄχι μεγάλας πάντως. Γνωρίζετε ὅμως τὶ συνεπείας ἔχει μία λελανθασμένη εἰσήγησις ἑνὸς τμηματάρχου τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὸν προϊστάμενόν του, καὶ μία ἐσφαλμένη δήλωσις τούτου πρὸς ἀντιπρόσωπον ξένης δυνάμεως; Ἁρπάζεται ἀμέσως ἡ δήλωσις ἡ γενομένη καὶ δηλοῦται ἀποδοχὴ αὐτῆς, σᾶς εἶναι δὲ πολὺ δύσκολον κατόπιν νὰ ξεφύγετε ἀπὸ τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν, ἄνευ ζημίας ἠθικῆς μεγάλης ἢ προστριβῶν δυσαρέστων καὶ ἐπιζημίων, συνυπολογιζομένης τῆς κατηγορίας ὅτι πράγματα ὑπεσχημένα ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἀνακαλοῦνται κατόπιν ἀπὸ τὸ ἴδιον ὑπουργεῖον. Εἶναι προδήλως πολὺ διάφορος ἡ θέσις τοῦ διπλωματικοῦ ὑπαλλήλου ἀπὸ τὴν θέσιν συνήθους διοικητικοῦ ὑπαλλήλου καὶ διάφορος πρέπει νὰ εἶναι καὶ ἡ κρίσις περὶ τῆς ἱκανότητός του, τῆς προαγωγῆς του, ἢ τῆς παραμονῆς του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀνάγκη λοιπὸν καὶ ἡ προαγωγὴ νὰ γίνεται λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς ἱκανότητος, καὶ τὸ πειθαρχικὸν δίκαιον νὰ εἶναι αὐστηρότερον. Προχωρῶ περαιτέρω εἰς τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς. Ὁ ἰσχύων ὀργανισμὸς τοῦ νομοθετικοῦ διατάγματος, ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἐκφύγῃ ἀπὸ τὴν παραδεδεγμένην δι’ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα ἀπὸ τοῦ 1920 γραμμὴν διετοῦς χρόνου πρὸς δικαίωμα προαγωγῆς, καὶ ἐτέθη τριετία, τοῦτο δέ, ἀφοῦ οἱ εἰσηγηθέντες προήγαγον ἑαυτοὺς εἰς διάστημα βραχύ. Ζητῶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κατὰ κανόνα ἰσχύοντος νόμου, ἀφοῦ παρερχομένης τῆς διετίας δὲν ἀποκτᾶται δικαίωμα προαγωγῆς, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει κενὴ θέσις. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ θεσπισθῇ ἀπόσπασις ὑπαλλήλων παρὰ τῇ Γεν. Διοικήσει Θεσσαλονίκης. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνουν εἰς μίαν τροποποίησιν τοιαύτην διὰ νόμου. Σήμερον ἂν καὶ ἐφόσον ὁ ὑπουργὸς κρίνῃ ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη, δύναται νὰ ἀποστείλῃ ἐκεῖ ὑπάλληλον. Δὲν ἰσχύει δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἰσχύει εἰς τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης, ποὺ δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀπόσπασις εἰς ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν δικαστῶν. Τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 23 θεωρῶ ἀπαράδεκτον, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ ἐπιτροπὴ ὅπως καὶ ἡ Βουλὴ δὲν δύνανται νὰ προτείνουν αὔξησιν δαπανῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις περὶ θέσεως εἰς διαθεσιμότητα ἢ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἔχῃ μικρὰν ὑπομονὴν ἵνα ἐξηγήσω αὐτάς. Λυποῦμαι, διότι σᾶς ἀπασχολῶ μὲ ζητήματα λεπτομεριακά, ἀλλὰ ἡ ἐπιθυμία μου εἶναι νὰ καταστῇ εἰς τὴν Βουλὴν γνωστὴ ἡ κατάστασις τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διότι τότε πέποιθα ὅτι θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ὅτι ἡ ἁγνὴ πρόθεσις τοῦ ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῇ ἐνώπιον ὑμῶν δὲν εἶναι ἄλλη, παρὰ ἡ εἰσαγωγὴ κἄποιας τάξεως, τὴν ὁποίαν τοῦ καθιστοῦν ὀδυνηρῶς ἀναγκαίαν ἡ πεῖρα του καὶ αἱ γνώσεις ὅσας συνεσώρευσε, τυχὼν τῆς τιμῆς τῆς διαχειρίσεως τῶν ἐξωτερικῶν ὑποθέσεων τῆς χώρας, αἰσθανθεὶς βαθύτατα τὰς ἐλλείψεις, διὰ τὰς ὁποίας αὐτὸς κυρίως ὑπέφερε πολλάκις. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ἀπὸ τινος ἰσχύει ὁ θεσμὸς τῆς διαθεσιμότητος, περιέχων τὴν ἔννοιαν ὅτι ἢ ὁ ὑπάλληλος ὁ ἴδιος, ἕνεκα ἀναγκῶν ἰδικῶν του ζητεῖ νὰ τεθῇ εἰς διαθεσιμότητα, ἢ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας του τὸν θέτει εἰς διαθεσιμότητα. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον ὅμως τῶν Ἐξωτερικῶν εἰδικῶς εἰς τὴν λέξιν «διαθεσιμότης» ἐδόθη μία περίεργος ἔννοια. Τίθεται ἕνας ὑπάλληλος εἰς διαθεσιμότητα, ἀλλὰ συγχρόνως τοῦ ἀνατίθεται ἡ διεύθυνσις μιᾶς πρεσβείας. Ἔβλεπον λοιπὸν οἱ ξένοι πολλάκις, ὅτι ὁ δεῖνα πρεσβευτὴς ἐτέθη εἰς διαθεσιμότητα καὶ ταὐτοχρόνως ὅτι ὁ ἐν διαθεσιμότητι διατελῶν, διατελεῖ ἐν ἐνεργείᾳ καὶ διευθύνῃ μίαν πρεσβείαν. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἐγένετο σύγχυσις δύο διαφόρων κατηγοριῶν, τῆς διαθεσιμότητος καὶ τῆς εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου. Παρουσιάζονται ἔκτακτοι ὑποθέσεις συνήθως, εἰς τὰς ὁποίας ὁ ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του πρεσβευτὰς τινὰς διὰ νὰ δύναται νὰ τοὺς χρησιμοποιήσῃ καταλλήλως. Αὐτὸ λοιπὸν τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον ἐννοήσει καλῶς οἱ συντάξαντες τότε τὸν ὀργανισμόν, τὸ ξεκαθαρίζομεν τώρα καὶ ὁρίζομεν ὅτι ἄλλοι εἶναι οἱ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὑπουργείου καὶ ἄλλοι οἱ εἰς διαθεσιμότητα τελοῦντες. Ἐννοεῖται ὅτι, ἐφ’ ὅσον γίνεται δεκτὴ ἡ ἄρσις τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν, περιττεύει ἡ διάταξις καθ’ ἣν ὁ ἐπὶ διετίαν τελῶν εἰς διαθεσιμότητα πρέσβυς, ἀπολύεται. Ὑπάρχει μία ἄλλη πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἐπίσης λυποῦμαι ὅτι μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶ, ὅσον κι’ ἂν μοῦ εἶναι συμπαθεῖς οἱ ὑπάλληλοι τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ. Ὑπάρχουν ὑπάλληλοι προσληφθέντες ὡς ἔκτακτοι. Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ζητοῦν ἤδη νὰ θεωρηθοῦν μόνιμοι, νὰ θεωρηθοῦν μᾶλλον τακτικοὶ ὀργανικοί. Δὲν ὑπάρχει πρᾶγμα δυνάμενον νὰ καταστρέψῃ κάθε σύστημα καὶ κάθε τάξιν εἰς τὴν διοίκησιν περισσότερον ἀπὸ τὴν τακτικὴν αὐτήν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ὅτι ὑπάλληλοι εἰσελθόντες ἄνευ διαγωνισμοῦ, προσληφθέντες ὡς ἔκτακτοι, πρέπει νὰ γίνουν ἤδη τακτικοὶ διότι ἔχουν ἀρκετὰ ἔτη ὑπηρεσίας.

§147Λ. ΜΑΚΑΣ. Πρόκειται περὶ γραφέων.

§148Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν μεταβάλλει τὸ ἄτοπον. Διότι ἐὰν ὁ γραφεὺς σήμερον μονιμοποιηθῇ, θὰ ζητήσῃ αὔριον, ὅπως ζητῆται διὰ προτάσεως τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς δι’ ἄλλους νὰ λάβῃ τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως, ἔπειτα τοῦ τμηματάρχου καὶ ἔπειτα τοῦ διευθυντοῦ, καὶ ἴσως—διατὶ ὄχι;—καὶ τοῦ πρεσβευτοῦ. Ἄλλοι νέοι μελετοῦν κοπιάζουν, μανθάνουν ξένας γλώσσας, ὑφίστανται διαγωνισμούς, δὲν ὑπηρετοῦν πάντοτε εἰς τὸ κέντρον, ἀλλ’ ὅπου τοὺς στέλλει ἡ ὑπηρεσία, εἴτε εἰς τὴν Ἀλβανίαν, εἴτε εἰς τὴν Βουλγαρίαν, εἴτε πρότερον εἰς τὰ ἐνδότερα τῆς Μ. Ἀσίας. Οἱ ἐπιτήδειοι εἰσάγονται καὶ προάγονται διὰ τροπολογιῶν. Ἀποκρούω διαρρήδην τοιαύτας προτάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν ἀποτέλεσμα νὰ πλήττηται τὸ ἠθικὸν τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων, νὰ μαραίνηται ὁ ζῆλος των, νὰ βραδύνηται ἡ ἐπιτηδειότης καὶ νὰ παραλύῃ ἡ ὑπηρεσία εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι ἐμπεπιστευμέναι πολυτιμώταται ὑποθέσεις τοῦ Κράτους.

§149Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ......

§150Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀκούσατε τὴν ἱστορίαν. Ὑπῆρχον βέβαια πρότερον γραφεῖς. Καὶ οἱ γραφεῖς ἔγιναν μόνιμοι. Δὲν τοὺς ἄφησεν ὅμως ἡ φιλοδοξία, καὶ ἐπεζήτησαν καὶ κατώρθωσαν νὰ μετατεθοῦν ἀπὸ γραφεῖς εἰς γραφιάδες—«γραφιάδες» αὐτὸ σημαίνει γραφεῖς — Ἠξεύρετε ὅτι ὑπάρχει καὶ δὴ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν διαφόρων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦνται καὶ ἄριστα διοικοῦνται, ὑπάρχει διάκρισις μεταξὺ τοῦ γραφικοῦ ὑπαλληλικοῦ στοιχείου καὶ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ προαχθοῦν εἰς ἀνωτέρας θέσεις. Οἱ γραφεῖς οἱ ἰδικοί μας τί ἔγιναν κατόπιν; Τὰ ἐκατάφεραν νὰ γίνουν ὑποπρόξενοι, παρακαλῶ, καὶ κατόπιν πρόξενοι καὶ οὕτω καθεξῆς, διὰ τροπολογιῶν. Ἀλλὰ τί θὰ ἐγίνοντο αἱ κενωθεῖσαι θέσεις γραφέων; πῶς θὰ ἐγίνετο ἡ δουλειά; Διὰ νὰ μὴ προκληθοῦν σχόλια, προσελήφθησαν νέοι γραφεῖς, ὡς ἔκτακτοι. Τώρα ἔρχονται καὶ αὐτοὶ καὶ μᾶς λέγουν: Θὰ μᾶς κάμητε καὶ ἡμᾶς τακτικοὺς ὑπαλλήλους. Τὶς οἶδε; Ἴσως καὶ ἡμεῖς μίαν ἡμέραν εἰσέλθωμεν εἰς τὰ στελέχη καὶ γίνωμεν διευθυνταὶ ἴσως πρέσβεις, ἄνευ διαγωνισμῶν ἄνευ ὑπηρεσίας εἰς στενόχωρα μέρη τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἡ ἐπιτηδειότης καὶ αἱ τροπολογίαι ἀναπληροῦν κάθε ἐπιστημονικὸν προσόν. Ἀποκρούω, κύριοι, κάθε τοιαύτην διὰ τοῦ παραθύρου εἴσοδον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ προκειμέσου περὶ στενογράφων ἀναγνωρίζει τὸ ὀρθὸν τῆς σχετικῆς διατάξεως. Ὀφείλω ἴσως νὰ εἴπω ὅτι ἀπὸ καθηγητὴν τοῦ Πανεπιστημίου διακεκριμένον καὶ ἐντριβῆ εἰς τὰ διεθνοῦς φύσεως ζητήματα, ἔλαβον ἐπιστολὴν συγχαρητηρίων δι’ αὐτὴν τὴν πρωτοβουλίαν. Κύριοι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ὑπάρξῃ κάποια συνοχὴ εἰς τὰς διπλωματικὰς ὑποθέσεις τοῦ κέντρου, ἐὰν θέλωμεν ὁ νέος ὑπουργὸς λαμβάνων ἕνα φάκελλον νὰ τὸν μελετᾷ καὶ νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς διαχειρίσεως τῆς ὑποθέσεως ἀπὸ τὸν προκάτοχόν του, εἶναι ἀπαραίτητος ἀνάγκη νὰ ἔχῃ μίαν εἰκόνα σαφῆ κυριώτατα τῶν διαλέξεων, ἔστω καὶ φιλικῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνει ὁ ὑπουργὸς μὲ τοὺς πρεσβευτάς. Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ἀκροάσεως τῶν πρεσβευτῶν ὁ ὑπουργὸς ἀπασχολεῖται μὲ τὰς συστάσεις των ἢ τὰ διαβήματά των ἀπὸ τῆς 10ης πρωϊνῆς ὥρας καὶ πολλάκις ἕως τὰς 4 μ. μ. Νὰ καθήσῃ κατόπιν ἀμέσως νὰ κάμῃ μίαν περίληψιν τῶν συνομιλιῶν του μετὰ κόπωσιν τόσων ὡρῶν ἐντάσεως νοὸς καὶ γλώσσης εἶναι ἀπαίτησις ὑπερβολική. Ἐδέησε λοιπὸν νὰ μεταχειρισθῶ στενογράφον τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δύναμαι, εὐθὺς μετὰ πᾶσαν ἐνδιαφέρουσαν συνομιλίαν, νὰ ὑπαγορεύσω περίληψιν συνδιαλέξεων, αἵτινες θὰ παραμένουν ἐντὸς τοῦ φακέλλου ἑκάστης ὑποθέσεως. Τὴν διάταξιν αὐτὴν ἐζήτησα ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ νομιμοποιήσῃ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ παρεδέχθη τὴν διάταξιν, ἀλλὰ μοῦ λέγει, νὰ φροντίσω ὥστε ὁ στενογράφος νὰ γνωρίζῃ καὶ Γαλλικὴν ἢ Ἀγγλικὴν γλῶσσαν, καὶ Γαλλικὴν ἢ Ἀγγλικὴν στενογραφίαν. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω κύριοι, ὅτι μοῦ ἔλεγεν ἕνας διακεκριμένος διπλωμάτης, κατέχων εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Γαλλίας ἐπιφανῆ θέσιν, διατὶ σπουδάζει τὸ κορίτσι σου νὰ λάβῃ δίπλωμα φιλοσοφίας. Ἐὰν μάθῃ καὶ γαλλικὴν στενογραφίαν, ἠξεύρῃ δὲ καὶ καλὰ γαλλικά, γίνεται στενογράφος εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν μὲ μισθὸν 10 χιλιάδων φράγκων μηνιαίως. Λοιπὸν ἐὰν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ ἔδιδαν 30 χιλιάδας δραχμὰς τὸν μῆνα, ἀντὶ τῶν 4 χιλ. ποὺ ζητῶ ἐγώ, εὐκόλως θὰ εὕρισκον ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος ἐκτὸς τῆς ἑλληνικῆς στενογραφίας θὰ ἤξευρε καὶ τὴν γαλλικήν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἠγνόει ἴσως ὅτι διάφορα εἶναι τὰ συστήματα στενογραφίας γαλλικῆς καὶ ἑλληνικῆς. Ὁ γνωρίζων γαλλικὴν στενογραφίαν θὰ ἔπρεπεν ἰδιαιτέρως νὰ ἐπιδοθῇ διὰ νὰ μάθῃ τὴν ἀγγλικὴν στενογραφίαν ἢ καὶ τὴς ἑλληνικήν. Κάθε στενογραφία εἶναι μία ἰδιαιτέρα γλῶσσα. Δυστυχῶς μὲ τὰ μέσα τὰ πενιχρὰ τὰ ὁποῖα ζητῶ δὲν δύναμαι νὰ πράξω ὅ,τι ποθεῖ ἡ ἐπιτροπή. Ἄς ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία μέχρι τοῦδε ἀπέδωκε καλοὺς καρπούς. Τὸ νομοσχέδιόν μου προνοεῖ διὰ μίαν θέσιν ἐπόπτου. Ἐπροσπάθησα νὰ κάμω ὅσας ἦτο δυνατὸν οἰκονομίας. Βέβαια εἶναι λογιστικῶς αἱ οἰκονομίαι πολὺ περισσότεραι ἀπὸ ὅσον εἶναι ταμειακῶς, δι’ ὃ εἰσηγούμενος εἶπον ὅτι θὰ εἶναι ἴσως περὶ τὸ ἑκατομμύριον, ἀλλὰ λογιστικῶς αἱ οἰκονομίαι εἶναι μείζονες, ὡς βεβαιοῖ τὸ Λογιστήριον. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ λογιστικῶν προϋπολογισμῶν καὶ ταμειακῶν προϋπολογισμῶν.

§151Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τότε δὲν εἶναι ἀκριβές, κ. ὑπουργὲ ὅτι προέρχονται αἱ οἰκονομίαι.

§152Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἴπατε σεῖς ὅτι ἐπιβάλλω νέας δαπάνας, καὶ σᾶς εἶπα ὅτι δὲν εὑρίσκεσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Δύνασθε νὰ μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν εἶναι 5 ἑκατομμύρια αἱ οἰκονομίαι αἱ λογιστικαί, ὡς διαπιστώνει ἡ κατὰ τὸ Σύνταγμα ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἐν τῇ οὐσίᾳ ταμειακῶς δὲν εἶναι 5 ἑκατομμύρια, εἶναι ἕνα, εἶναι πεντακόσιαι εἶναι διακόσιαι χιλιάδες, ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως εἶναι οἰκονομία, καὶ εἶναι τελείως ἀνακριβὴς ἡ μομφή σας, ὅτι δημιουργῶ δαπάνας. Λοιπὸν ἐζήτησα τὴν δημιουργίαν θέσεως ἐπόπτου. Δημιουργεῖται θέσις; Μάλιστα. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ: Συμμορφούμενοι πρὸς τὰς διατάξεις τῆς διαθήκης Συγγροῦ οἰκοδομοῦμεν τὸ μέγαρον τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν. Εἰς αὐτὸ τὸ μέγαρον θὰ γίνεται ὅ,τι γίνεται εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἐπίσημοι δεξιώσεις καὶ ἐπίσημα γεύματα. Τὸ μέγαρον αὐτὸ θὰ ἔχῃ μέσα ἔπιπλα, ὄχι βέβαια τυχαῖα, σκεύη καὶ ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐξάρτησιν. Πῶς θέλετε νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἕνας intendant, ἕνας ἐπόπτης τοῦ μεγάρου αὐτοῦ διὰ νὰ εἶναι ὁ ὑπεύθυνος; Καὶ εἶπον ὅτι πρέπει νὰ εἶναι πρώην ἀξιωματικός. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει ὅτι προσβάλλεται τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τῆς τοποθετήσεως εἰς τὴν θέσιν ταύτην πρώην ἀξιωματικοῦ. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Εἰς τὴν Γερμανίαν, τήν λίαν στρατιωτικὴν χώραν πρὸ τοῦ πολέμου ἀξιωματικοὶ κατωτέρων βαθμῶν ἐγίνοντο ἀρχικλητῆρες εἰς Τραπέζας. Ἠδυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς κλητῆρας ἁπλοῦς τὴν συντήρησιν τοῦ μεγάρου καὶ τὴν φύλαξιν τῶν ἐν αὐτῷ. Θὰ ἦτο βέβαια μία οἰκονομία, ἡ ὁποία ὅμως θ’ ἀπέβαινεν εἰς βλάβην τοῦ Δημοσίου. Γνωρίζετε, κύριοι, τὶ ἀπέμεινεν ἀπὸ τὰ πολυτελῆ ἔπιπλα τοῦ διοικητηρίου Θεσσαλονίκης, τὶ ἀπέμεινεν ἀπὸ τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης, διὰ τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς intendant; Κάθε ἐνοικιαστής παρελάμβανε λ. χ. καθρέπτας, κλίνας, ἑρμάρια, καθίσματα, ἀλλὰ ἐκεῖνα ποὺ ἀφῆκεν ὁ Ἀγαθοκλῆς ἦσαν ἄριστα, ἐκεῖνα ὅμως τὰ ὁποῖα παρέδιδε καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται σήμερον εἶναι ἄχρηστα. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει μίαν ἄλλην προσθήκην καθαρῶς διοικητικὴν καὶ ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ, διότι αὐτὴ εἶναι διάταξις ἡ ὁποία κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμου ἐφαρμόζεται. Ὁ ἀκόλουθος δὲν προάγεται, ἐὰν δὲν ὑπηρετήσῃ εἰς τὸ κέντρον. Δὲν χρειάζεται τροποποίησις προτεινομένη ἀπὸ τὴν ἐπιτροπήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὑπέδειξε καὶ τὴν κατὰ γεωγραφικὰς περιοχὰς διαίρεσιν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας.

§153Λ. ΜΑΚΑΣ. Ὡς εὐχήν.

§154Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὡς εὐχήν. Σᾶς ὁμολογῶ ὅτι ζητῶν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ κανονίσω διὰ διατάγματος, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα, τὰ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου, εἰς τοῦτο ἀκριβῶς ἀπέβλεπον. Θεωρῶ ἀπηρχαιωμένην τελείως τὴν σημερινὴν διάκρισιν τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀποδειχθεῖσαν βλαβερὰν ἐκ τῆς πράξεως. Καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατί. Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει σήμερον τό λεγόμενον πρῶτον πολιτικὸν τμῆμα, ὑπάρχει τὸ δεύτερον πολιτικὸν τμῆμα καὶ ἄλλα τμήματα, συμβατικὸν τμῆμα, διοικητικὸν κλπ. Ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν νὰ συνάψωμεν μὲ ἕν Κράτος σύμβασιν πρὸς κανονισμὸν ἐμπορικῶν σχέσεων ἢ ἄλλων ὑποθέσεων. Ὅλαι αἱ ὑποθέσεις μας αἱ ἐκκρεμεῖς μὲ τὸ Κράτος αὐτὸ θὰ συγκεντρώνωνται ἐφεξῆς εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς προσώπου, ὥστε κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις νὰ ἠξεύρωμεν πόσας ὑποθέσεις ἔχομεν τὶ ζητοῦν ἀπὸ ἡμᾶς καὶ τὶ ζητοῦμεν ἡμεῖς ἀπὸ ἐκείνους διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς μίαν ὁλοκληρωτικὴν συμφωνίαν. Συνέβη πολλάκις εἰς τὸ παρελθὸν νὰ φθάνωμεν εἰς συμπέρασμα, νὰ κλείωμεν συμβάσεις, καὶ νὰ μένουν ἐκκρεμεῖς ἄλλαι ὑποθέσεις, διότι τὸ διεξάγον τὰς διαπραγματεύσεις τμῆμα ἠγνόει τὴν ὕπαρξιν τῶν ἄλλων ἐκκρεμῶν ὑποθέσεων εἰς τὰ ἄλλα τμήματα. Σήμερον ὅλα τὰ Κράτη ἔχουν τὴν γεωγραφικὴν διαίρεσιν. Θὰ ἔχωμεν ἕνα ὑπάλληλον δι’ ὅλας λ. χ. τὰς ὑποθέσεις μας μὲ τὴν Βουλγαρίαν μὲ τὴν Τουρκίαν κλπ. Θὰ ἔχωμεν ἕναν ἄλλον διευθυντὴν δι’ ὅλας τὰς ὑποθέσεις τῆς δυτικῆς Εὐρώπης, ὁ ὁποῖος θὰ εἶναι—αὐτὸς καὶ οἱ τμηματάρχαι του—ἀπησχολημένος μὲ ὅλα τὰ ζητήματά μας τὰ ἐν αὐταῖς. Θὰ ὑπάρχῃ βεβαίως καὶ μία διεύθυνσις συμβατικῶν ἢ διοικητικῶν ὑποθέσεων κλπ. διὰ τὰς γενικὰς κατευθύνσεις. Ἀλλ’ αἱ καθ’ ἕκαστον ζήτημα ἀφοραὶ θὰ μένουν ἐκκρεμεῖς παρὰ τῷ ἁρμοδίῳ ἐκ τῆς γεωγραφικῆς διαιρέσεως τμήματι. Οὕτως εἰς τὰς διαπραγματεύσεις πολλάκις πολιτικὰ ἀνταλλάγματα θὰ δίδωνται ἀπέναντι οἰκονομικῶν ἀνταλλαγμάτων. Καὶ ἂν αὐτὸ ἐγίνετο ἄλλοτε, σήμερον γίνεται εἰς πολὺ μεγαλείτερον βαθμόν, διότι ὅλος ὁ κόσμος διεξάγει τραχὺν ἀγῶνα οἰκονομικόν. Καὶ αὐτὴ ἡ διπλωματία δὲν εἶναι, ἄλλωστε, εἰμὴ πάλη πρὸς οἰκονομικὴν ἐπικράτησιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ καθωρίσωμεν εἰς τὸν νόμον ποία θὰ εἶναι ἡ ἁρμοδιότης ἑκάστου τμήματος. Μία ἄλλη καινοτομία τὴν ὁποίαν εἰσήγαγον, κύριοι, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου εἶναι ἡ ὀργάνωσις εἰδικῆς νομικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§155Λ. ΜΑΚΑΣ. Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ τύπου δὲν ἔχετε, κ. ὑπουργέ;

§156Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δέχομαι ὁ προσληφθησόμενος νὰ εἶναι ὑποδιευθυντής. Μακρὰ πεῖρα ἀπέδειξεν ὄχι μόνον εἰς ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας χώρας, ὅτι μᾶλλον κατάλληλον πρόσωπον διὰ νὰ διευθύνῃ τὸ Γραφεῖον τοῦ Τύπου, δηλαδὴ διὰ ν’ ἀποτελῇ τὸν δεσμὸν μεταξὺ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου καὶ τῶν δημοσιογράφων, καταλληλότερον πρόσωπον εἶναι ὄχι ὁ τεχνικός, ἀλλὰ ὑπάλληλος ἀνώτερος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ κἄποια προσόντα εἰδικώτερα, ὥστε νὰ δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πλήρως εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι καὶ ἡ Γαλλία καὶ ἡ Γερμανία αὐτὸ τὸ σύστημα ἔχουν. Δὲν εἶναι εὔκολον ὁσονδήποτε καλὸς δημοσιογράφος καὶ ἂν εἶναι τις, ἐκτὸς ἐὰν εἶναι τόσον καλὸς ὥστε νὰ δύναται νὰ εἶναι καὶ πρεσβευτής, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ εἰσέλθῃ εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τῶν διπλωματικῶν ὑποθέσεων μὲ τὸ σημερινὸν πολυσχεδὲς αὐτῶν. Ἐνῷ ὁ ἔχων πεῖραν διπλωματικὴν ἀρκετῶν ἐτῶν, ἔχων καὶ ὑποδιευθυντὴν δημοσιογράφον, θὰ εἶναι καταλληλότερος. Ἄλλωστε διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, ὅπως τὴν ἀποδέχομαι, ἐὰν παραιτηθῇ ὁ διευθυντής, διότι τυχὸν ἀπέτυχε, θὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν του ὁ ὑποδιευθυντής. Καὶ ἔτσι δοκιμάζομεν ἂν θ’ ἀποδώσῃ παρ’ ἡμῖν τὸ σύστημα τοῦτο, ἀγλαεστέρους καρπούς. Ἄς ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα τῆς νομικῆς ὑπηρεσίας. Ἡ μόνη διάταξις ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι σήμερον ἦτο ὅτι κατὰ παλαιὸν νόμον ὁ καθηγητὴς τοῦ διεθνοῦς δημοσίου δικαίου ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ εἶναι καὶ νομικὸς σύμβουλος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ καμμίαν ἰδιαιτέραν ἀμοιβήν. Ἀλλὰ καθ’ ἣν ἐποχὴν εἰσήχθη ἡ διάταξις αὐτὴ τὸ διεθνὲς δίκαιον ἠμποροῦσε νὰ τὸ διεξέλθῃ τις εἰς ἕνα ἢ δύο τόμους τὸ πολύ. Σήμερον ὅμως τὸ διεθνὲς δίκαιον εἶναι ἐξηπλωμένον ὅσον οὐδεὶς ἄλλος κλάδος τοῦ δημοσίου καὶ ἰδιωτικοῦ δικαίου. Εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον ὁ καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἔρευναν τῶν ζητημάτων, εἰς τὴν διδασκαλίαν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἐν ταὐτῷ νὰ γνωμοδοτῇ καθημερινῶς πρὸς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τὰς ὑπηρεσίας του διὰ τὴν σύνταξιν διαφόρων συμβάσεων, ἢ καὶ διὰ τὴν δοτέαν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἀπάντησιν εἰς ξένας Κυβερνήσεις. Διὰ τὸ δεύτερον τοῦτο ἔργον, τονίζω ὅτι δύναταί τις νὰ εἶναι ὁσονδήποτε θεωρητικῶς ἀρτίως πεπαιδευμένος, ἐὰν ὅμως δὲν ἐξασκήσῃ τὴν νομικὴν ἐπιστήμην εἰς οἱονδήποτε κλάδον της, ἐὰν δὲν ἀσκηθῇ ὁ νοῦς του διὰ τῆς πράξεως, τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὁδηγήσῃ τοὺς προστρέχοντας εἰς αὐτὸν μὲ τὰς συμβουλὰς του καὶ τὰς γνωμοδοτήσεις του, εἰς ὀλεθρίας συνεπείας. Ἔχω πικρὰν πεῖραν...

§157Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πόσον χρόνον πρέπει νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα;

§158Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἴδητε ὅτι κάμνω τροποποίησιν σήμερον.

§159Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μὲ τὸ ὅτι διορίζεται εἷς δικηγόρος εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον καὶ βάζει τὴν ὑπογραφήν του εἰς ἔγγραφά τινα, μὴ νομίζετε ὅτι πάντοτε ἀσκεῖ καὶ τὸ ἐπάγγελμα.

§160Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀκούσητε, κ. Τσαλδάρη. Λοιπὸν εἰς ὅλα τὰ ὑπουργεῖα Ἐξωτερικῶν ἔχουν εἰδικὴν νομικὴν ὑπηρεσίαν σκοπὸν ἔχουσαν νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὰς συμβάσεις ὅλων τῶν Κρατῶν, καὶ ὁσάκις πρόκειται νὰ γίνῃ σύμβασις ἐμπορικὴ ἢ προξενικὴ ἢ ἐγκαταστάσεως ἢ διπλωματικὴ ἢ ἄλλης φύσεως, νὰ ἐξετάζῃ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως νὰ τὸ συνδυάζῃ καὶ τὸ παραβάλλῃ πρὸς ἄλλας ὑποχρεώσεις καί δικαιώματα τοῦ Κράτους καὶ νὰ διαφωτίζῃ τόν ὑπευθύνως διαχειριζόμενον περὶ τῶν πλημμελειῶν τὰς ὁποίας ἐνδέχεται νὰ παρουσιάζῃ ἡ διατύπωσις, συγχρόνως δὲ νὰ γνωμοδοτῇ εἰς πράξεις σπουδαίας τῆς καθημερινῆς ὑπηρεσίας. Δὲν εἶναι δυνατόν, ὁ κατὰ τὰ ἄλλα ἄξιος πάσης τιμῆς θεωρητικὸς καθηγητὴς τοῦ δημοσίου διεθνοῦς δικαίου, νὰ ἀντιμετωπίσῃ ἕνα τόσον μέγαν φόρτον ὑπηρεσίας καθημερινῆς καὶ δὴ τῆς ἐσωτερικῆς. Ἡ Ἐπιτροπὴ προτείνει ἐν τούτοις νὰ προΐσταται τῆς νομικῆς ὑπηρεσίας ὁ καθηγητὴς τοῦ Δημοσίου Διεθνοῦς Δικαίου, λαμβάνων καὶ ἐπιμίσθιον 5.000 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Διὰ τοὺς λόγους ὅμως τοὺς ὁποίους εἶπον, καὶ τὸ Πανεπιστήμιον στεροῦμεν ἐν μέρει τῆς διδασκαλίας ἑνὸς σοφοῦ καθηγητοῦ καὶ τὰς ἀνάγκας μας δὲν θὰ ἐξυπηρετήσωμεν. Δι’ ὃ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ τὴν τροποποίησιν. Ὑπάρχει σήμερον εἷς εἰδικὸς σύμβουλος τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, κύριος κατὰ πάντα, ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν ὅτι κατέφυγεν εἰς τὴν θέσιν ταύτην διότι, εὐπορώτατος ὢν ἐν Σμύρνῃ, μορφωμένος, μὲ δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου Παρισίων, ἠναγκάσθη νὰ ζητήσῃ εἰδικὴν ἐργασίαν, ὅτε συνέβη ἡ Μικρασιατικὴ συμφορά. Δὲν θίγομεν τὴν θέσιν του ὡς εἰδικοῦ συμβούλου, ἀλλ’ εἰς μόνον δὲν ἐπαρκεῖ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι τρεῖς τοὐλάχιστον. Σήμερον περιορίζομαι εἰς δύο. Εὔχομαι δὲ νὰ μὴ παρουσιασθῇ βραδύτερον διάδοχός μου νὰ ζητήσῃ αὔξησιν τῶν δύο θέσεων. Ἐγὼ ἀναγκάζομαι πολλάκις νὰ μελετῶ ὡς νομικὸς σύμβουλος, καὶ ὄχι ὡς πολιτικός, ὑποθέσεις διεθνεῖς. Δὲν εἶναι τοῦτο κατὰ πάντα ὀρθόν.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ καθηγητοῦ τὴν θεωρεῖτε περιτήν;

§162Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν μὲ ἐμποδίζει, ἂν θέλω, νὰ ζητήσω τὴν γνώμην του εἰς ζητήματα καθαροῦ διεθνοῦς δικαίου. Θὰ εἶναι εἷς θεωρητικὸς Σύμβουλος διὰ τὰ ζητήματα τοῦ δημοσίου διεθνοῦς δικαίου, ἀλλὰ διὰ τὰς συμβάσεις πρέπει νὰ εἶναι ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐξάσκησιν καὶ πεῖραν ἐν τῇ διαπραγματεύσει καὶ διατυπώσει τῶν κειμένων συμβάσεων. Ἰσχύει εἰδικὴ φρασεολογία καὶ εἰδικοὶ νομικοὶ ὅροι εἰς τὰς διεθνεῖς συμβάσεις, καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ παρακολουθήσῃ τις ταύτας, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν ἐξάσκησιν ἣν μόνον εἰδικὴ περὶ ταῦτα ἀπασχόλησιν δίδει.

§163Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐπειδὴ τήν πρότασιν τὴν ἔκαμα ἐγὼ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν, ὀφείλω νὰ τὴν δικαιολογήσω. Νομίζετε, ὅτι ὁ καθηγητὴς τοῦ Δημοσίου διεθνοῦς δικαίου τοῦ πανεπιστημίου Ἀθηνῶν ἢ οἱοσδήποτε ἄλλος δὲν εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος νὰ γνωμοδοτῇ ἐπὶ ζητημάτων διεθνοῦς δικαίου καὶ ἐπὶ συνθηκῶν καὶ συμφωνιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ διεθνὲς δίκαιον; Διότι ἐὰν ἀπαντήσητε ἀρνητικῶς, τότε ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ πρότασίς μου δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν. Ἀλλ’ εἰς ἣν περίπτωσιν ὁ καθηγητὴς τοῦ Δημοσίου διεθνοῦς δικαίου εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἐνδεδειγμένων προσώπων, ἀπέναντι μάλιστα ἄλλων προσώπων τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὴν εἰδικὴν νομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμήματος αὐτοῦ, νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται ἡ συνεργασία τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Δημοσίου διεθνοῦς δικαίου καὶ μάλιστα ὡς προϊσταμένου τοῦ τμήματος αὐτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον ἐδέχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἤχθη εἰς τὴν ἀπόφασιν αὐτὴν διὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ μόνον, ὄχι κἄν τῆς ὑλικῆς ἀμοιβῆς τοῦ καθηγητοῦ ἀλλὰ διότι ἠθέλησε νὰ καταστῇ ἐπιμελέστατος ὁ καθηγητὴς τοῦ Δημοσίου διεθνοῦς δικαίου εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι συνηγόρησαν καὶ ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασίς μου ὑπὸ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§164Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον κάτι, ὅτι ὁ καθηγητὴς τοῦ πανεπιστημίου ὁσοδήποτε σοφὸς καὶ ἂν εἶναι ὡς καθηγητής, δὲν δύναται ἂν δὲν ἔχῃ πεῖραν νὰ ἐκτελῇ τὴν ἐργασίαν ποὺ ζητῶ δηλ. τῆς καθημερινῆς γνωμοδοτήσεως ὄχι μόνον εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ τμήματα. Ἕνας σοφὸς καθηγητὴς τοῦ Ρωμαϊκοῦ δικαίου ἔκαμεν ἀγωγὴν ἐνώπιον τῶν ἑλληνικῶν δικαστηρίων ἐξ ὀνόματος τῆς συζύγου του, καὶ ἡ ἀγωγὴ αὐτὴ ἀπερρίφθη μέχρι καὶ τοῦ Ἀρείου Πάγου, διότι ὁ σοφὸς καθηγητὴς δὲν εἶχε πρακτικὴν ἐξάσκησιν καὶ τὴν εἶχε κακῶς διατυπώσει. Εἰς τὴν ἐπιστήμην τοῦ δικαίου, ἡ πρακτική, ἡ ἄσκησις παίζει σπουδαιότατον ρόλον. Θὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλο συγκεκριμένον ἐπιχείρημα. Ὁ καθηγητὴς τοῦ διεθνοῦς δικαίου ἐδῶ, τὸν ὁποῖον πᾶς τις τιμᾷ, καταγίνεται φιλοτίμως εἰς συγγραφὰς καὶ προσπαθεῖ διὰ τῆς διδασκαλίας νὰ μεταδώσῃ, νὰ μεταλαμπαδεύσῃ κατὰ τὴν ἔκφρασιν τὴν παλαιὰν τὰ φῶτα τῆς ἐπιστήμης τοῦ διεθνοῦς δικαίου εἰς τοὺς ἀκροατάς του. Ἡ Κυβέρνησις τοσοῦτον τὸν ἐκτιμᾷ, ὥστε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν παρεκάλεσεν ἐπιμόνως νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Καὶ ὁ ἄνθρωπος μετ’ ὀλίγον καιρὸν εὐσυνειδήτως, εἶπεν ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ καὶ εἰς τὰ δύο ἔργα, δὲν ἤθελε δὲ νὰ θυσιάσῃ τὴν διδασκαλίαν του ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, εἰς τὴν πρακτικὴν διακονίαν τοῦ δικαίου.

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο πρᾶγμα.

§166Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Λυποῦμαι διότι δὲν ἐλάβατε ἀφορμὴν νὰ γνωρίσετε εἰς πόσας περιστάσεις εἶναι ὁ ὑπουργὸς ὑποχρεωμένος νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην ἄλλων ἁρμοδίων προσώπων διὰ νομικὰ ζητήματα. Ἐγὼ θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἠναγκαζόμην πολλάκις νὰ ξεσκονίσω τὰς γνώμας μου καὶ τὰς μελέτας μου τὰς νομικὰς διότι ἐφοβούμην ὅτι ἡ εἰσήγησις ποὺ ἐγίνετο ἀπὸ ἀπόψεως διεθνοῦς δικαίου δὲν ἦτο ὀρθή. Καὶ πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀκόμη ὀλίγον ἔλλειψε νὰ διαπραχθῇ γκάφα διεθνὴς μεγάλη, ὅταν ἔγινεν ἕνα μικρὸν ἐπεισόδιον εἰς τὸν λιμένα τῶν Πατρῶν, ὅπου εἰσῆλθον εἰς Ἰταλικὸν πλοῖον ὄργανα τῆς ἐξουσίας. Ἄς μὴ εἰσέλθω εἰς ἄλλας λεπτομερείας. Δέχομαι νὰ προσληφθῇ ἕνας μόνον, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ ἤδη ὡς δικαστικὸς ἀλλὰ ἔχει ἀσκηθῆ εἰδικῶς εἰς διεθνεῖς ὑποθέσεις ἐπὶ δεκαετίαν καὶ πλέον. Δὲν διστάζω νὰ τὸν ὀνομάσω. Εἶναι ὁ κ. Γιούππης τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα νὰ δεχθῇ, διότι πολλάκις εἰς ὑποθέσεις τοιαύτας ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὴν γνωμοδότησίν του· ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν ἰσοβιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς δικαστικός. Εἶναι ἐφέτης, αὔριον θὰ γίνῃ ἀρεοπαγίτης καὶ ὡς ἀρεοπαγίτης ἔχει ἀρκετὰς ἀποδοχὰς καὶ τὴν ἰσοβιότητα. Ἠμπορεῖτε νὰ μὲ κατηγορήσετε ὅτι ἀποβλέπω εἰς ὡρισμένον πρόσωπον, ἀλλὰ δυστυχῶς μέχρι τοῦδε ἀρνεῖται τὴν προσφερθεῖσαν θέσιν. Αἱ γνωμοδοτήσεις του δὲν θὰ εἶναι ἁπλῶς γνωμοδοτήσεις ἐπὶ ὑποθέσεως καθαροῦ διεθνοῦς δικαίου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ὑποθέσεων οἰκονομικοῦ διεθνοῦς δημοσίου δικαίου. Ὅπως π. χ. εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς τύχης τῶν ὁμολογιῶν ποὺ εὑρίσκονται εἰς χεῖρας ἐχθρῶν......

§167Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πρώτης τάξεως ὁ κ. Γιούπης.

§168Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω μάλιστα ὅλους ὅσοι τὸν γνωρίζετε, νὰ συντελέσητε νὰ πεισθῇ νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν θέσιν. Τὸν εὗρον εἰς Παρισίους καὶ τοῦ εἶπα ὅτι πρόκειται νὰ προσφέρῃ μεγίστην ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τόπον.

§169Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καταστήσωμεν εἰς τὸν ὑπάλληλον αὐτὸν τὴν θέσιν πλέον εὐπρόσδεκτον. Εἶναι δίκαιον νὰ τὸν βοηθήσωμεν διὰ νὰ θυσιάσῃ τὴν ἰσοβιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει.

§170Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δυστυχῶς τὸ νέον Σύνταγμα ἀπηγόρευσε τὴν χρησιμοποίησιν δικαστικῶν εἰς ἐσωτερικὰς ὑπηρεσίας, καὶ κατόπιν μεγάλης ἐπιμονῆς μου δὲν ἐπεξετάθη ἡ ἀπαγόρευσις καὶ εἰς ἐξωτερικὰς ὑπηρεσίας. Εἶπον κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι θὰ ἐθυσιάζοντο πολλὰ συμφέροντα ἐν ᾗ περιπτώσει ἀπεσύραμεν πεπειραμένους δικαστὰς ἀπὸ τὰ μικτὰ δικαστήρια. Τρεῖς εἶναι οἱ δικασταί, οἱ ὁποῖοι εἰδικοποιήθησαν ὅπως ὁ κ. Γιούπης. Καὶ ὅλοι ἀνομολογοῦν ὅτι ἔκαμαν τὸ καθῆκόν των ἄριστα οὐχὶ μόνον ἀπὸ ἀπόψεως καταρτίσεως ἐπιστημονικῆς, ἀλλὰ καὶ ὑπερασπίσεως τῆς ἀξιοπρεπείας εἰς τὰ διεθνῆ βήματα, ὅπου ὑπηρέτησαν. Ἐὰν δὲν ἀπηγορεύετο ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀπόσπασις δικαστῶν, θὰ ἐφήρμοζα ἴσως τὴν διάταξιν τοῦ ἰταλικοῦ νόμου, ἀποσπῶντος καὶ ἐξειδικεύοντος ἀνωτέρους δικαστάς.

§171Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ νὰ μὴ τοῦ δώσητε ἕνα εἰδικὸν ἐπίδομα;

§172Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Φοβεῖται νὰ χάσῃ τὴν ἰσοβιότητα. Πιστεύω ὅτι αὐτὸ εἶναι ὀλίγον δικαστικὸς συντηρητισμός. Ὑπάρχει ἄλλη τροποποίησις τῆς ἐπιτροπῆς, εἰς τὸ ἄρθρον 50 παράγραφος 2.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπανέλθω εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα, κ. συνάδελφε. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ δώσωμεν γενναῖον ἐπίδομα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κ. Γιούππη εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, φθάνοντες δηλ. μέχρι τοῦ ἀνωτάτου σημείου τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει τὸ σύνταγμα, μέχρι διπλασίου μισθοῦ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἔλθῃ ὁ κ. Γιούππης εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν τοῦ ὑπουργείου εἶναι ἀνάγκη ὑπερτάτη εἶναι ἀνάγκη ἐπείγουσα, εἶναι ἀνάγκη συνδεδεμένη μὲ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἀπὸ τὰ πλέον σπουδαῖα. Λοιπὸν ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ τοῦ δώσωμεν πολὺ γενναίαν μισθοδοσίαν, καὶ τότε ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ἀδιαφορήσῃ διότι θὰ χάσῃ τὴν ἰσοβιότητά του.

§174Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ διατυπώσω καταλλήλως τὴν διάταξιν. Χαίρω δὲ πολὺ ὅτι εἶσθε γενναῖος διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως.

§175Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τί θὰ τοῦ δώσητε; διότι αὐτὸς χάνει τὴν ἰσοβιότητά του.

§176Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Χαίρω πολύ, διότι ἡ γνώμη σας θὰ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ διατυπώσω πληρέστερον καὶ εὐρύτερον τὴν διάταξιν.

§177Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς λέγω ὅτι διακινδυνεύονται μέγιστα συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν ἔλλειψιν ἐπαρκοῦς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, τῆς νομικῆς δηλαδὴ ὑπηρεσίας τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν σήμερον. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὰς διαφόρους πτέρυγας τῆς Βουλῆς νὰ συμπράξωσι καὶ αὐταὶ ὅπως διορισθῇ ὁ κ. Γιούππης εἰς τὴν θέσιν αὐτήν, ἀναγνωρίζοντες ὅλοι ὅτι πρέπει νὰ δώσωμεν κἄποιαν ἀποζημίωσιν διότι θὰ χάσῃ τὴν ἰσοβιότητά του.

§178Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἐπιτροπὴ ζητεῖ τὴν διαγραφὴν τῆς διατάξεως περὶ ἐπιτίμων ἀκολούθων. Ἡ σκέψις ὅτι οἱ ἐπίτιμοι ἀκόλουθοι ἐπωφελοῦνται τάχα τῆς θέσεώς των διὰ ν’ ἀπαλλάσσωνται τῆς φορολογίας ἐν ᾧ τόπῳ ζοῦν, δὲν εἶναι ἀκριβής. Κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, ὁ θεσμὸς αὐτὸς ὑπῆρχε καὶ ἄλλοτε. Πρόσωπα τοιαῦτα, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνουν ποσῶς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, δύνανται νὰ παράσχουν ὑπηρεσίας καὶ παρὰ τῇ παροικίᾳ ἢ τῇ κοινότητι ὅπου ἑδρεύει ἡ πρεσβεία, καὶ παρὰ τῇ κοινωνίᾳ, καὶ πλησίον τῶν ἀρχῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει αὔξησιν (ἀναγινώσκει)...... Δὲν ὑπάρχει πρᾶγμα εὐαρεστότερον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τοῦ νὰ δίδῃ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους του ἐξαιρετικὰς ἀπολαυάς. Ἀλλὰ δὲν ἦτο ὀρθὸν κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου εἰς τὸ ἰσχῦον σήμερον νομοθετικὸν διάταγμα νὰ ἐξασφαλίζωνται ὑπὲρ τινῶν ὑπηρετούντων τότε εἰς ὡρισμένας θέσεις προσώπων ἐξαιρετικαὶ ἀπολαυαί. Ἐξήτασα ἐπισταμένως τὸ πρᾶγμα καὶ ἔμαθα, ἀπὸ ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔζησαν εἰς τὰ μέρη περὶ ὧν πρόκειται τί ἐχρειάζετο πρὸς ἀξιοπρεπῆ διαβίωσιν καὶ οὕτω ἐκανόνισα τὰ τῶν ἀποδοχῶν τῶν ὑπαλλήλων, διότι δὲν μοῦ ἀρέσει ἐξ ἄλλου νὰ ὑπάρχῃ ἀδικαιολόγητος ἀνισότης, κατὰ πᾶσαν δὲ περίπτωσιν δύναταί τις καὶ βραδύτερον καὶ κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ διορθώσῃ λάθος τυχὸν γενόμενον. Συνταγματικῶς ἄλλως τε δὲν ἠμπορεῖ οὔτε ἡ Βουλὴ οὔτε ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία εἶναι μικρὰ εἰκὼν τῆς Βουλῆς, νὰ προτείνῃ αὐξήσεις δαπανῶν. Αἱ Βουλαὶ δύνανται νὰ περιορίζουν τοὺς ὑπουργοὺς, καὶ ὄχι νὰ τοὺς ὠθοῦν εἰς αὐξήσεις. Δεκτὴ γίνεται ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὸ ἄρθρον 65–66. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 75. Ἐὰν θέλετε νὰ σᾶς τὸ διαβάσω. Ἡ ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι «ἐὰν πρόκειται νὰ διορισθοῦν ἄμισθοι πρόξενοι, πρέπει νὰ προτιμῶνται ὅσοι προϋπηρέτησαν ὡς ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου». Λυποῦμαι διότι δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω μὲ τὰς ἀντιλήψεις αὐτάς. Πολλάκις ὑπάλληλοι παρητήθησαν διότι εἶχον ἀνακρίσεις ἐναντίον των ἢ διότι εἶδον ἐπικειμένην τὴν καταιγίδα τῆς ἀνακρίσεως, καὶ ἔκτοτε ἔζησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἄλλοι ἐβαρύνθησαν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς ἐνοχλήσεις της καὶ ἠθέλησαν νὰ ἰδιωτεύσουν. Διατὶ αὐτούς, ποὺ δὲν ἤθελαν τὴν ὑπηρεσίαν μὲ ἀπολαυάς, θὰ τοὺς κάμετε ἀμίσθους προξένους; Ἄλλοι ἀπεμακρύνθησαν, διότι τοὺς κατέλαβε τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ θεωροῦνται οἱονεὶ γηράσαντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἀποκαμόντες, ἴσως δὲ ἀπεφάσισαν νὰ ἐκλέξουν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν τόπον διαμονῆς εὐάρεστον. Διατὶ θὰ ξαναγίνουν ὑπάλληλοι καὶ δὴ ἄμισθοι; Δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ὀρθόν.

§179Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν;

§180Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἀποκλείεται καὶ τώρα. Λέγει ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ «νὰ προτιμῶνται». Καὶ δύναται νὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς: Ἠξεύρετε ὅτι ἀμίσθους προξένους διορίζομεν τοὺς ἐγκατεστημένους εἰς τὸν τόπον. Ἐὰν τοὺς ἔξω ὑπηρεσίας τοὺς ἀποστείλῃ ὁ ὑπουργὸς ἐντεῦθεν ἀλλαχοῦ ὡς ἀμίσθους προξένους, μὲ τὶ θὰ ζήσουν; Μὲ τὴν σύνταξίν των; Ἄς ἀφήσωμεν λοιπὸν τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ, ἄνευ διακριτικῆς ὑποχρεωτικῆς προτιμήσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινε διαρρυθμίσεις τινάς ὅσον ἀφορᾷ τὰς διατάξεις περὶ διαβατηρίων, ἐκ τῶν ὁποίων μία εἶναι νὰ ταξειδεύουν οἱ βουλευταὶ καὶ γερουσιασταὶ ἄνευ τελῶν διαβατηρίων. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι τόπος ἐν προκειμένῳ νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶναι ἐκτὸς τόπου. Ὑπάρχει ἄλλως τε νόμος, τὸν ὁποῖον ἴσως δὲν ἐγνώριζεν ἡ ἐπιτροπὴ — οὐδὲν τὸ μεμπτὸν μέσα εἰς τὴν τόσην πολυνομίαν — κατὰ τὸν νόμον δὲ τοῦτον οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν δύνανται διὰ διαταγμάτων ἑκάστοτε νὰ ὁρίζουν τὰ τῶν διαβατηρίων. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τούτου ἄλλως τε, ὅταν ἀποφασίζουν νὰ ἔλθουν ὁμαδὸν ξένοι εἴτε ὁμογενεῖς εἴτε ἄλλοι, γίνεται ἀτελὴς θεώρησις ἢ ἠπιωτέρα διαρρύθμισις τῶν τελῶν. Ὁ νόμος αὐτὸς ἐψηφίσθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τῇ εἰσηγήσει μου, διὰ νὰ ἀφεθῇ κἄποια ἐλαστικότης εἰς τὸν θεσμὸν τῶν διαβατηρίων, ὁ ὁποῖος πράγματι εἰς ὅλους εἶναι ἐπαχθὴς καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ· ἀλλὰ ἐφ’ ὅσον ἄλλα Κράτη δὲν τὸν κατήργησαν, προσπαθοῦμεν ἡμεῖς νὰ τὸν καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἠπιώτερον. Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐπιθεωρητὴς πρέπει νὰ ἐνεργῇ τὰς ἐπιθεωρήσεις τουλάχιστον ἐπὶ τέσσαρας μῆνας κατ’ ἔτος. Ὁ θεσμὸς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ Τρικούπη. Σήμερον δὲ εἶναι ἀπαραίτητος, διότι εἴχομεν δυστυχῶς δύο τρία κρούσματα, καθ’ ἅ ὑπάλληλοι ὑπῆρξαν ἄτακτοι εἰς τὴν διαχείρισίν των.

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ 4 μῆνες καὶ ὄχι 6 μῆνες;

§182Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχω. Τίθεται τὸ ἐλάχιστον, διότι πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ σχετικῶς μεγάλη δαπάνη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ ἀπονεμηθῇ ἀνώτερος βαθμὸς εἰς τμηματάρχας, ὁ βαθμὸς δηλαδὴ τοῦ διευθυντοῦ. Σημειώνω ὅτι, ἤδη λαμβάνουν αὐτοὶ τὸν μισθὸν τοῦ διευθυντοῦ, ἀλλὰ διὰ λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερα προηγουμένως, οὔτε εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν. Τέλος τὸ νομοσχέδιον ἔχει μίαν διάταξιν, κύριοι, διὰ τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι εἶχον μομφήν τινα ἀπὸ ἕνα ἐκ τῶν ἀξιοτίμων ἀγορητῶν τῆς δεξιᾶς πρὸς τὸν ἀγορεύοντα πτέρυγος. Κατ’ αὐτὴν ὑπάλληλοι διὰ διαγωνισμοῦ εἰσελθόντες καὶ παραιτηθέντες, χωρὶς νὰ εἶναι ἐκκρεμὴς ἀνάκρισις ἐναντίον των, θὰ ἠδύναντο ἐντὸς προθεσμίας βραχείας, νὰ ἐπανέλθουν μετὰ γνώμην τοῦ συμβουλίου, εἰς τὸν κλάδον. Προχθὲς μοῦ ἐρρίφθη μομφή, ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι διάταξις προσωπική.

§183Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀπὸ ποῖον;

§184Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ θεωρῶ προσωπικὰς τὰς διατάξεις ἐκείνας, διὰ τῶν ὁποίων προσπαθεῖ τις διὰ τοῦ παραθύρου καὶ ὄχι διὰ τῆς κυρίας ὁδοῦ νὰ εἰσαγάγῃ πρόσωπα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§185Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε ἐμένα, ἐγὼ δὲν ἀνέφερα συγκεκριμένως.

§186Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ νὰ ἔχουν ὑπάλληλοι εἰσέλθῃ διὰ τῆς κανονικῆς ὁδοῦ, δηλαδὴ διὰ διαγωνισμοῦ καὶ ἐὰν τύχῃ νὰ παραιτηθοῦν ἕνεκα λόγων ἰδιαιτέρων μὴ ἐχόντων σχέσιν μὲ τὴν ἐπάρκειαν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων των, νὰ θελήσουν κατόπιν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι τοῦτο εἴσοδος διὰ τοῦ παραθύρου, ἐφ’ ὅσον ἀναγνωρίζονται εἰς αὐτοὺς μόνον τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας τὰ ὁποῖα πραγματικῶς διήνυσαν. Διότι τὸ ἀντίθετον θὰ ἦτο βλάβη τῶν δικαίων, ἠθικῶν ἢ ὑλικῶν δικαιωμάτων τῶν ἄλλων εἰσελθόντων, ὅτε ἐκεῖνοι ἦσαν ἔξω τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν λέγω ὅτι τὸ πρᾶγμα τὸ ἔκαμα μὲ πλήρη γαλήνην συνειδήσεως, ὅτι ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς ὑγιεῖς ἀρχὰς μιᾶς καλῆς διοικήσεως, τὴν ὁποίαν ἐπόθησα πάντοτε καὶ ποθῶ διὰ τὸν τόπον μου. Διότι ἡ καλὴ διοίκησις δὲν πρέπει νὰ ὑπολαμβάνηται ὡς λεωφορεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἀναλόγως τῶν περιστάσεων ἢ τῶν ἰδιαιτέρων συνθηκῶν ὁ ὑπάλληλος εἰσέρχεται καὶ ἐξέρχεται, ὁπότε θέλει. Ἡ ὑπηρεσιακὴ συνείδησις, ἡ ἀφοσίωσις εἰς τὸ καθῆκον, ἡ ἐμμονὴ ἡ στερρὰ εἰς τὴν παράδοσιν, ἀπετέλεσε τὴν μεγίστην δύναμιν τοῦ Γαλλικοῦ Κράτους. Βλέπομεν τὸ Κράτος τοῦτο κλυδωνιζόμενον ἀπὸ τοῦ 1815 καὶ ἐντεῦθεν, ἀφ’ ἧς ἐγκατεστάθη ὁ ὑπαλληλισμὸς αὐτὸς ὁ κρατικός, κλυδωνισθὲν ἐν τῷ παρελθόντι ἀπὸ ὀξείας πολιτικὰς ἔριδας καὶ σφοδρούς ἐσωτερικοὺς ἀγῶνας, καὶ ὅμως βλέπομεν τὸ Κράτος αὐτὸ ἀείποτε προοδεῦον. Διατί; Διότι οἱ ὑπάλληλοι κάμνουν ἐκεῖ τὴν τεχνικήν, τοὐλάχιστον πολιτικήν. Οἱ ὑπάλληλοι φροντίζουν διὰ τὴν γεωργίαν. Οἱ ὑπάλληλοι φροντίζουν διὰ τὴν κτηνοτροφίαν. Οἱ ὑπάλληλοι φροντίζουν διὰ τὸ ἐμπόριον, διὰ τὴν βιομηχανίαν, διὰ τὰ δημόσια ἔργα. Οἱ ὑπάλληλοι εἶναι ὁ ἄξων ὁ ἀκλόνητος τῆς προόδου, πέριξ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ στρέφωνται καὶ νὰ ἀνταγωνίζωνται τὰ διάφορα συγκρουόμενα συμφέροντα. Διὰ νὰ ἀποκτηθῇ ἡ ὑπαλληλικὴ συνείδησις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διαρκὴς παραμονὴ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Πρέπει ὁ ὑπάλληλος νὰ εἶναι ὑπερήφανος διότι ἀντιπροσωπεύει τὸ Κράτος, διότι διαχειρίζεται τὰ ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Δὲν ἦτο βεβαίως σύμφωνος πρὸς τὰς ἀρχὰς ταύτας ἡ ἐπαναφορὰ ὑπαλλήλων ἀποσυρθέντων ἑκουσίως, ἣν ἐδέχθην, τοῦ νὰ ἐπανέλθουν οἱ ὑπάλληλοι. Ἐφ’ ὅσον ἡ διάταξις ἠδύνατο νὰ παρανοηθῇ καὶ ἐξελήφθη ὅτι δύναται νὰ ἀφορᾷ εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἀπαλείψω. Τελευτῶν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἠθέλησα νὰ ὑποβάλλω ὀργανισμὸν ἄρδην μεταβάλλοντα τὰ καθεστῶτα οὔτε ὀργανισμὸν ἐπιβαρύνοντα τὸ δημόσιον μὲ προσθέτους ἐν συνόλῳ δαπάνας, οὔτε ὀργανισμὸν περιέχοντα προσωπικὰς διατάξεις, ἀλλ’ ὀργανισμὸν τείνοντα εἰς τὴν ἀρτιωτέραν ὀργάνωσιν τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ εἰς πληρεστέραν διασάφησιν καὶ ὑπεράσπισιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§187Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤθελα νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Δὲν ἠξεύρω πῶς ἔχει ἡ διάταξις τὴν ὁποίαν θὰ ἀπαλείψητε, κ. ὑπουργέ, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐὰν εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἐκ διαφόρων λόγων, ἴσως καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ Κράτους, ἐξῆλθον τῆς ὑπηρεσίας, νὰ μὴ στερήσητε τὸ δυνατὸν τῆς ἐπανόδου τῶν προσώπων αὐτῶν. Τοῦτο θὰ τὸ κάμητε σεῖς ὁ ὁποῖος ἔχετε αὐτὴν τὴν σκέψιν.

§188Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ τὸ μελετήσω εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§189Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν, ἐπειδὴ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἐξεφράσθη μομφὴ ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων περὶ τῶν προσωπικῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐδήλωσα τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους εἶναι περιττὸν νὰ ὑπομνήσω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν, ὅτι δὲν ἐχαρακτήρισα προσωπικὰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ὥστε νὰ λάβητε ἀφορμὴν νὰ ἀναφέρετε τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν, τὴν ὁποίαν ἀνεφέρατε. Ἄλλωστε δι’ αὐτῆς τῆς ἀπαλείψεως τὴν ὁποίαν ἐκάματε πιστοποιεῖτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σεῖς ὁ ἴδιος ὁμολογεῖτε, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία προσωπικὴ διάταξις. Ἑπομένως ἅμα λέγετε «τήν ἀπαλείφω διότι ἐξεφράσθη ὅτι εἶναι προσωπικὴ» τότε δὲν ὑπάρχουν προσωπικαὶ διατάξεις. Ἑπομένως εἴμεθα σύμφωνοι.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μακᾶς.

§191Λ. ΜΑΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐν πρώτοις πρέπει νὰ εὐχαριστήσω θερμότατα τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι ἀναλυτικώτατα ὁμιλήσας μὲ ἀπήλλαξεν ἑνὸς μεγάλου κόπου, τῆς προσπαθείας νὰ ἀναλύσω πολλὰ ἄρθρα καὶ πολλὰς διατάξεις ἑνὸς μακροσκελοῦς ὀργανισμοῦ, ἄρθρα καὶ διατάξεις τὴν ἀνάλυσιν τῶν ὁποίων ἐπέτυχεν ἐξονυχιστικώτατα ἡ εὔγλωττος ἀγόρευσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Ἐπίσης αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν μοῦ ἀπηύθυνε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, σημειώσας ὅτι ἀκριβῶς διετύπωσα ἐν τῇ εἰσηγητικῇ μου ἐκθέσει τὴν ἀριθμητικὴν δύναμιν τῆς μειοψηφίας ἢ τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐξεδηλώθη κατ’ ἀρχὴν κατὰ ἢ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ ἢ ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Ὁμολογῶ ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι—καί φαντάζομαι ὅτι ὑπάρχουν διὰ νὰ μὲ ἐπιβεβαιώσουν καὶ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς παραμείναντα εἰς τὴν συνεδρίασιν ἀπόψε, ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι ἐπὶ λέξει καὶ κατόπιν κοινῆς συμφωνίας διετυπώθη ἡ ἐν τῇ ἐκθέσει μου φράσις κατὰ τὴν ὁποίαν «ἱκανὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς διεφώνησαν ὡς πρὸς τὴν κατ’ ἀρχὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου». Καὶ δὲν ἠθελήσαμε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς ἀπαρίθμησιν τῆς πλειοψηφίας, ἀλλά, μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ πρᾶγμα παρῆλκε καὶ ἐντελῶς, διότι ἂν δὲν ἀπατῶμαι ἡ πλειοψηφία εἶναι πράγματι ὀγκωδεστάτη παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ὥστε νὰ μὴ παρίσταται ἀνάγκη νὰ γίνηται ἑκάστοτε ἀπαρίθμησις, ἥτις νὰ ἀπαντᾷ εἰς μόνους τοὺς δραματισμοὺς τῆς μειοψηφίας, διὰ τὴν ὁποίαν εὔχομαι ἴσως μίαν ἡμέραν νὰ γίνῃ πλειοψηφία, ἀλλὰ ἡ ὁποία σήμερον ἀκόμη ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι τοιαύτη.

§192Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τίνα λόγον τὰ εἴπατε αὐτά;

§193Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι ὁ κ. Ράλλης ἐζήτησε νὰ ἀνατρέψῃ τὴν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκδηλωθεῖσαν πλειοψηφίαν εἰς μειοψηφίαν.

§194Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡμίλησα περὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὄχι τῆς Βουλῆς.

§195Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἀλλ’ ἡ μία εἶναι καθρέπτης τῆς ἄλλης.

§196Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ τεχνικὸν ζήτημα ἐὰν ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῇ ἢ νὰ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου μαζὶ μὲ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶπον ὅτι ἔχω ἕνα παράπονον ὅτι δὲν εἶναι σαφὴς ἡ ἔκθεσις αὐτή.

§197Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡ διατύπωσις ἐλήφθη κατόπιν ὑπαγορεύσεως τῶν μελῶν τὰ ὁποῖα εἶχον τὴν ἰδική σας γνώμην. Ὁπωσδήποτε, ὅπως ἔλεγε καὶ πρὸ ὀλίγου ἡ ἀναλυτικὴ ἀγόρευσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὴν ἀνάγκην νὰ προβῶ εἰς μακρὰς ἐξηγήσεις τῆς εἰσηγητικῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐκεῖνο μόνον τὸ ὁποῖον θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ σημειώσω εἶναι ὅτι τὸν ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ ὅστις εἶναι ὁ παλαιὸς ὀργανισμὸς μέ τινας τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ὑπέδειξαν καὶ ὑπηγόρευσαν, ὅτι ὁ ὀργανισμὸς οὗτος ἀποδεικνύει τὴν διπλῆν ἐκείνην μέριμναν ἡ ὁποία φαίνεται ἐνέπνευσε τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἐν γένει τόσον ὑπὲρ τῆς ἀρτιωτέρας ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου, ὅσον καὶ ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐνθαρρύνσεως ἑνὸς προσωπικοῦ, ἐναντίον τοῦ ὁποίου πολλάκις ἡ σάτυρα ἐξαντλῆται, ἀλλὰ χρεωστῶ νὰ ὁμολογήσω – καὶ τὸ λέγω, διότι ἔχω συνεργασθῆ μετ’ αὐτοῦ ἐναντίον τοῦ ὁποίου ἡ σάτυρα αὕτη ἐξαντλεῖται ἐντελῶς ἀδίκως... Μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ ὅτι ἀσφαλῶς ὑπάρχει ἕνας μέγιστος ἀριθμὸς ἀξίων ἱκανοτάτων ὑπαλλήλων, ὑπαλλήλων δὲ τῶν ὁποίων αἱ ὑπηρεσίαι καὶ ἡ ἀξία μοῦ φαίνεται ὅτι ἔχουν καὶ τοῦτο ἀκόμη τὸ ὑπὲρ αὐτῶν, ἐπὶ πλέον τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, τὸ ὅτι εἶναι ὑπηρεσίαι γενόμεναι καὶ προσφερόμεναι ἐν τῷ κρυπτῷ, ἄνευ οἱασδήποτε διαφημίσεως, ὑπηρεσίαι δὲ αἱ ὁποῖαι γενικώτερον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τριετίαν ἢ τετραετίαν ἐπέτρεψαν καὶ εἰς τὰς παρούσας Κυβερνήσεις καὶ εἰς τὰς προηγουμένας νὰ ἔχουν τὰς τεχνικὰς ἐκείνας συμβουλὰς καὶ ἐπικουρίας αἱ ὁποῖαι κατὰ μέγα μέρος συνετέλεσαν καὶ εἰς τὴν πύκνωσιν τοῦ εἰρηνικοῦ δικτύου τὸ ὁποῖον ἔχει ἐξαπλωθῆ πέριξ τῆς Ἑλλάδος ἐν τοῖς Βαλκανίοις καὶ ἐν τῇ Ἀνατολῇ ἐν γένει, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πύκνωσιν ἀκόμη καὶ τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων, τὰς ὁποίας πολλαπλασιάζει ἡ Ἑλλὰς μεθ’ ὅλων τῶν ἄλλων Κρατῶν. Καὶ ἀκριβῶς εἰς τὴν σκέψιν αὐτὴν περὶ τῆς ἐνθαρρύνσεως, τῆς ἐνισχύσεως τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνταποκρίνονται ἀσφαλῶς μερικαὶ διατάξεις, ὅπως π.χ. τῆς ἐπὶ διετίαν μόνον παραμονῆς εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν καὶ ὅπως ἡ εἰς κατ’ ἐκλογὴν ἀπὸ κατωτέρου βαθμοῦ προαγωγῆς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου. Θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ ὁμολογήσω ὅτι: τὸ κατ’ ἐμὲ ἐμειοψήφισα μὲ τὴν ἐπιτροπὴν ἥτις ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν τῶν διατάξεων τούτων τὰς ὁποίας προέτεινεν ὁ κ. ὑπουργός. Ἐπίσης δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δηλώσω ὅτι γενικὴ ὑπῆρξεν ἡ κατεύθυνσις τῆς ἐπιτροπῆς ὅπως περιωρισμένως εἰσάγονται ὑπάλληλοι ἔξωθεν. Καὶ ἀκριβῶς εἰς αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ ὑπουργοῦ κατά τήν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἕνας διαγωνισμὸς καὶ κατόπιν διαγωνισμοῦ νὰ εἰσαχθοῦν ὑπὸ ὡρισμένας προϋποθέσεις ὑπάλληλοι κατέχοντες εἰδικὰς θέσεις, τήν διάταξιν ταύτην ἠθέλησεν ἡ ἐπιτροπὴ ἀκόμη στενωτέραν ζητήσασα νὰ περιορισθῇ εἰς ἕνα καὶ μόνον ὑπάλληλον, γνωστοῦ ὄντως ὅτι ὑπὲρ ἑνὸς καὶ μόνον ἱκανωτάτου ὑπαλλήλου διετυποῦτο ἡ διάταξις αὐτή. Ἕνα ἄλλο σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐξέφρασεν τὴν γνώμην του εἶναι, τὸ ζήτημα τοῦ ἐπαναδιορισμοῦ παραιτηθέντων ὑπαλλήλων.

§198Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον ὅτι δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν ἀρχὴν μιᾶς ὑγιοῦς διοικήσεως.

§199Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν πρωτοβουλίαν τῆς σκέψεως ταύτης.

§200Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὅταν ὡμίλησα, εἶπον ἐπειδὴ ἐπρόκειτο περὶ καλοῦ κατὰ τὰ ἄλλα ὑπαλλήλου, ὅτι θὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ἐκείνην ἡ ὁποία ἀνῆκεν εἰς αὐτὸν ἄλλοτε. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅμως ὑπερθεματίζει, ἀλλὰ προχθὲς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Χατζῖσκος εἶπεν ὅτι πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ ὁ ὀργανισμὸς, διότι περιέχει προσωπικὰς διατάξεις.

§201Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἀνέφερον αὐτὴν τὴν διάταξιν.

§202Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶπον λοιπὸν ὅτι ἀφοῦ τὴν θεωρεῖτε προσωπικὴν νὰ τὴν ἀπαλείψωμεν.

§203Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἕνα ἄλλο ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε πολὺ τὴν ἐπιτροπὴν, ὑπῆρξε τὸ ζήτημα τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν καὶ προσέδρων ὑπουργῶν θεωρῶ δὲ καθῆκον μου ἐν πάσει συντομία νὰ σημειώσω σχετικῶς τὰ ἑξῆς: ὅτι ἐγεννήθη ἐντελῶς παρεπιπτόντως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διότι ἡ συζήτησις εἶχε παρέλθει. Ἤδη συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα τῆς εἰς αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα τυχὸν τοποθετήσεως ἀνωτέρων ὑπαλλήλων. Καὶ ἐκεῖ διηρωτήθημεν κατὰ πόσον εἶναι δυνατὴ ἡ αὐτεπάγγελτος διαθεσιμότης ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, ἐὰν ἠμπορῇ νὰ καταλήξῃ εἰς αὐτοδικαίαν ἀπόλυσιν ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐπανέλθῃ ὁ ἐν διαθεσιμότητι ὑπάλληλος εἰς τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν, καὶ πῶς τοῦτο δὲν θὰ ἀντεστρατεύετο εἰς τὴν μονιμότητα τῆς ὁποίας ὑπετίθετο ὅτι ὁ ἀνώτερος αὐτὸς ὑπάλληλος ἀπήλαυε. Οὕτως ἤχθη ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς μονιμότητος. Καὶ σημειῶ ὅτι τόσον ἡ γνώμη τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ὅσον καὶ αἱ γνῶμαι αὐτοῦ τούτου τοῦ ὑπουργοῦ ἐκ παραλλήλου συνέπεσαν εἰς τοῦτο ὅτι ἡ μονιμότης δὲν εἶναι ἀπαραίτητος, τὸ ζήτημα τῆς μονιμότητος τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, τῶν πρεσβευτῶν καὶ προσέδρων ὑπουργῶν, ἔχει ἀναμφισβητήτως, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπιχειρήματα καὶ τὰ κατὰ αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὑπάλληλοι προερχόμενοι ἐκ τοῦ κλάδου, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἰς ὅλας τὰς βαθμίδας τῆς ὑπηρεσίας, ἀπολαύοντες τῆς μονιμότητος, θὰ στεροῦνται ἤδη ἑνὸς μεγάλου πλεονεκτήματος τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνερχόμενοι εἰς τὴν ὑπάτην βαθμίδα βλέπουν χανουμένην αὐτὴν τὴν μονιμότητα. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ πρεσβευταί, καὶ πρεσβευτὰς ἐννοῶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τόσον δηλαδὴ τοὺς πρεσβευτὰς τοὺς ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ διαπεπιστευμένους ὅσον καὶ τοὺς ἐν τῷ κέντρῳ ἐργαζομένους, πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπα τῆς ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης τοῦ ὑπουργοῦ καὶ τῆς Κυβερνήσεως τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύουν. Καὶ τὸ ἐπιχείρημα ἐκεῖνο ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος, ἱκανώτατοι πρεσβευταὶ νὰ ἀπολυθοῦν, διότι δὲν ἀπολαύουν τῆς μονιμότητος καὶ διότι δὲν ἀρέσουν εἰς τὸν Α ἢ εἰς τὸν Β ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νομίζω ὅτι τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ δὲν ἠμπορεῖ νὰ σταθῇ, δεδομένου ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἡ ὁποία ζυγίζει τὰ πάντα ἡ ὁποία ζυγίζει τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ ὁποία οὐδέποτε εἰς ὁμαλὰς περιστάσεις θὰ ἀνεχθῇ τὴν θυσίαν, δίκην Ἰφιγενείας, εἰς οἱονδήποτε βωμόν, ἑνὸς πραγματικῶς ἱκανοῦ ἀνωτέρου πρεσβευτικοῦ ὑπαλλήλου. Μία ἄλλη διάταξις τῆς ὁποίας λυποῦμαι διότι δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὴ ἡ διατύπωσις τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἡ σύγκλησις τῶν πρεσβευτῶν. Ἐνόμιζον ὅτι ἐφαίνετο μᾶλλον διατεθημένος νὰ τὴν ἀποδεχθῇ μὲ μίαν παρέκλησιν, ὅτι θὰ δύναται νὰ ἀποφασίζῃ ἑκάστοτε περὶ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῆς διατάξεως διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον. Τὸ ἐπιχείρημα βεβαίως τὸ οἰκονομικὸν δὲν στερεῖται σπουδαιότητος.

§204Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει, κύριε συνάδελφε, λόγος νὰ τεθῇ αὐτό, διότι μὲ τὴν διάταξιν αὐτὴν θὰ ἔχωμεν καταναγκαστικῶς ἔξοδα.

§205Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ὄχι, ἡ ἐπιτροπὴ τὸ ἀφίνει δυνητικὸν διὰ τὸν ὑπουργόν.

§206Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δυνητικῶς ἔχομεν καλέσει ἐπανειλημμένως τοὺς Πρεσβευτὰς διὰ νὰ συνέλθουν καὶ νὰ μᾶς εἴπουν τὰς ἀπόψεις των ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων.

§207Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἔχομεν ἐξ ἄλλου, κύριε ὑπουργέ γνωστὰ παραδείγματα πρεσβευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνῷ κατὰ τὰ ἄλλα ἐκτελοῦν θαυμάσια τὸ καθῆκον των, ἐν τούτοις ἔδειξαν συχνὰ ὅτι ἀγνοοῦν τὴν ἑλληνικὴν ἀτμόσφαιραν.

§208Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Διότι θὰ τοὺς καλέσῃ ὁ ὑπουργός; Σημειώσατε ὅτι διευκολύνῃ κατὰ πολὺ ἡ συνάντησις τῆς Γενεύης, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα κέντρον τῶν πρεσβευτῶν οἱ ὁποῖοι διεξαγάγουν πολιτικὰς ὑποθέσεις. Διὰ λόγους λοιπὸν ἀποφυγῆς δαπανῶν, προτιμῶ νὰ τοὺς καλῶ ἐν Γενεύῃ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἐάν τὸ κάμητε δυνητικὸν μπορῶ νὰ τὸ κάμω καὶ τώρα, ἀλλὰ ὑποχρεωτικὸν θὰ μοῦ λέγῃ ὁ πρεσβευτὴς «καλέσατέ με νὰ ἔλθω» ἀφοῦ εἴμεθα σύμφωνοι εἰς τὴν οὐσίαν δὲν ἀξίζει τὸν κόπον ἡ διατύπωσις.

§209Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ὑπάρχῃ μία ἠθικὴ πίεσις διὰ τὸν ὑπουργὸν νὰ τὸν συγκαλῇ συχνώτερον. Διὰ τὰς ὑπηρεσίας ἐξ ἄλλου τοῦ τόπου αἱ γνῶμαι τῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι γνωσταί. Θὰ ἤθελα μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ τὴν γνώμην του. Ἐὰν εἶναι διατεθημένος σχετικῶς μὲ τὰς σκέψεις του περὶ τῆς προσεχοῦς ἀναδιοργανώσεως τῶν γραφείων τοῦ τύπου τοῦ ἐξωτερικοῦ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ἡ παροῦσα κατάστασις δὲν μπορεῖ νὰ διατηρηθῇ ὅπως εἶναι. Θὰ μοῦ ἀπαντήσητε ἴσως ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κάποια ἐλαστικότης....

§210Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄπως γνωρίζετε ἡ σκέψις αὕτη μὲ ἀπασχολεῖ, τὸ εἶπον καὶ πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλὴν ὅταν ἔκαμνα τὰς δηλώσεις μου Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν εἶχεν ἀποκρυσταλλωθῆ τελείως εἶναι ἡ ἀπόφασις, ἐὰν πρέπει νὰ τὰ διοργανώσω μὲ σύστημα ἐλευθερίας τινὸς σχετικῆς· ὁμολογῶ ὅτι τὸ δεύτερον σύστημα μὲ ἑλκύει περισσότερον. Ὁ Τύπος, ἡ Κοινὴ Γνώμη, ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ τὴν διαθέσῃ ἢ θὰ τῆς διατυπώσῃ τὰ πράγματα διὰ νὰ μὴ ἀποπλανηθῇ εἶναι κἄτι τι τὸ ρευστὸν ἑκάστοτε. Θὰ ἦτο λοιπὸν ὀρθὸν νὰ ἀφεθῇ κἄποια ἐλαστικότης εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐν τῷ μεταξὺ συλλέγω πληροφορίας τὰς ὁποίας εἰδικῶς οἱ πρεσβευταὶ συντάσσουν κατόπιν μακρᾶς μελέτης τῶν ἐπιτοπίων συνθηκῶν ἵνα μὲ πρώτην εὐκαιρίαν τὰς μελετήσω καὶ παρουσιάσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον.

§211Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὰς πληροφορίας αὐτὰς αἱ ὁποῖαι ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὀργάνωσιν τῶν κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὴν διαπίστωσιν ποὺ ἔκαμε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὡς πρὸς τὴν σύμπτωσιν τῶν γνωμῶν του πρὸς τὰς σκέψεις μας, τὰς ἰδικάς μου προσωπικῶς, τὰς ὁποίας ἐξέθεσα ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅσον ἀφορᾷ τὴν γεωγραφικὴν ὀργάνωσιν τῶν διαφόρων τμημάτων καὶ διευθύνσεων τῶν πολιτικῶν ὑποθέσεων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ ἐξ ἄλλου τὸ ζήτημα τῶν προξενείων, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν διατήρησιν ἰδίως τοῦ προξενείου τοῦ Βουκουρεστίου, δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω. Ἐπίσης δὲν ἔχω τίποτε νὰ προσθέσω ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν προξενείων. Καὶ διὰ νὰ ἔλθω εἰς τὴν οὕτως εἰπεῖν κατακλεῖδα τῆς ὅλης μεταβολῆς καὶ τῶν διαφόρων τροποποιήσεων αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο δηλαδὴ εἰς τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας τοῦ νέου ὀργανισμοῦ, ὁ ὁποῖος προτείνεται εἰς τὴν ψήφισιν τῆς Βουλῆς, θεωρῶ καθῆκον μου νὰ σημειώσω τὰ ἑξῆς: ὅτι ἀναμφιβόλως γίνονται οἰκονομίαι διὰ τοῦ νέου τούτου ὀργανισμοῦ. Ἡ ἔκτασις τῶν Οἰκονομιῶν τούτων εἶναι βεβαίως δύσκολον νὰ διατυπωθῇ κατὰ τρόπον ἀκριβῆ. Ἡ παρατήρησις ἔγινεν καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου, διετυπώθη δὲ καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Βεβαίως μερικὰ τοὐλάχιστον ἐκ τῶν προξενείων τῶν ἤδη φερομένων ὡς καταργουμένων εἶχον ἐν τῇ πράξει καταργηθῇ, ἑπομένως......

§212Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Αἱ οἰκονομίαι εἶναι λογιστικαί.

§213Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Ἑπομένως μία λογιστικὴ μόνον οἰκονομία προκύπτει ἐκ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ.

§214Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὸ μέγιστον μέρος αἱ οἰκονομίαι εἶναι λογιστικαί, τὸ εἶπον καὶ ἐγὼ προηγουμένως.

§215Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Μάλιστα ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας θὰ ἔπρεπε καὶ θὰ εἶναι ἡ τελευταία μου λέξις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐν τῇ ἀποψινῇ συζητήσει, θὰ ἔπρεπε νὰ τονισθῇ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τὴν μία πλάστιγγα νὰ τεθῇ ἡ ἀξιοπρέπεια καὶ ἡ ἐμφάνισις τοῦ Κράτους, καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλην πλάστιγγα ἕνα ζήτημα οἰκονομιῶν ½ ἢ 1.000.000, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς εἶναι γνωστὸν αἱ ἄλλαι δυνάμεις διὰ διασπαθισμοῦ ἑκατομμυρίων καὶ δισεκατομμυρίων ὁλοκλήρων προσπαθοῦν, νὰ αὐξήσουν τὸ ἐθνικόν των γόητρον διὰ παντοίων μέτρων. Μοῦ φαίνεται ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν στοιχειώδης φιλοτιμία ἐπιβάλλει τὴν ἀρτίαν καὶ ἀξιοπρεπῆ ἐμφάνισιν καὶ παράστασιν τῶν πρεσβευτῶν καὶ ἀντιπροσώπων μας ἰδίως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο μία μικροπρέπεια καὶ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους καὶ τῆς Βουλῆς καὶ ἰδιαιτέρως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ σκεφθῇ ὅτι διὰ μίαν οἰκονομίαν ½ ἢ 1.000.000 ποὺ ἐξασφαλίζει μίαν κάποιαν δημοτικότητα, πρέπει νὰ διακυβευθῇ ἡ Ἐθνική μας αὐτὴ φιλοτιμία.

§216Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριε συνάδελφε οἱ πρεσβευταὶ δὲν παρεπονέθησαν ποτὲ διὰ τὰς ἀποδοχὰς, ἂν καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχουν ἔξοδα παραστάσεως.

§217Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμα δὲν ἔχει χαρακτῆρα διαφωνίας μὲ ὑμᾶς, τοὐναντίον, διότι ἀκριβῶς γνωρίζω καὶ ἡ ἐπέμβασις ἡ προηγουμένη τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς πνεῦμα ἀνταπεκρίνετο νομίζω ὅτι προκειμένου νὰ ἐξασφαλίσωμεν ὑπηρεσίας προσώπων, προσφερόντων πράγματι τοιαύτας, καὶ προκειμένου τὸ ἐθνικὸν γόητρον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ νὰ ἵσταται ὑψηλά, νομίζω ὅτι ἡ θυσία ὀλίγων ἑκατομμυρίων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι προτείνω δὲ μετὰ τὰς τροπολογίας, ὅσας τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν ἐδέχθη ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ζητοῦντος τὴν κύρωσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χατζῖσκος.

§219Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ κατατεθέντος ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, παρατηρήσεις ἀφορῶσας 1ον τὴν κεντρικὴν καὶ πρεσβευτικὴν καὶ προξενικὴν ὑπηρεσίαν ἀκόμη δὲ καὶ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου εἰσάγεται ἐν τῷ ἄρθρῳ 3ῳ μία διάταξις ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει τὴν μονιμοποίησιν πρέσβεων οἱ ὁποῖοι προήχθησαν εἰς τὸν βαμὸν ἢ μᾶλλον διωρίσθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πρέσβεως, οὐχὶ ἱεραρχικῶς φθάσαντες μέχρι τῆς ἀνωτάτου βαθμίδος τῆς ὑπαλληλίας. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας δὲν ἤχθην ἐκ προσωπικῶν λόγων, διότι τοὺς διορισθέντας ὡς πρέσβεις ἐκτιμῶ ἰδιαιτέρως λόγῳ τῆς ἱκανότητος καὶ τῆς μορφώσεως αὐτῶν, ἀλλὰ αὐτὴ ἡ διάταξις ἐν συνδιασμῷ πρὸς ἑτέραν τῆς αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος μὲ ἤγαγεν εἰς τὴν σκέψιν νὰ προτείνω ἐνώπιον τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιτροπῆς τὴν πρότασιν περὶ τῆς μὴ μονιμότητος τῶν πρέσβεων, τῆς καταργήσεως τῆς μονιμότητος τῶν πρέσβεων.

§220Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθην.

§221Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐταὶ αἱ σκέψεις μὲ ὤθησαν εἰς τὴν διατυπωθεῖσαν ὑπ’ ἐμοῦ πρότασιν περὶ τῆς καταργήσεως τῆς μονιμότητος τῶν πρέσβεων τὴν ὁποίαν ὅμως ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπεδέχθη καθ’ ὅλην αὐτῆς τὴν ἔκτασιν. Ἐγὼ ὅταν ἔκαμα τὴν πρότασιν εἶχα σκοπὸν μόνον νὰ ἀποκλείσω τῆς μονιμότητος τοὺς πρέσβεις τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διότι οὗτοι πρέπει νὰ εἶναι πρόσωπα ἐπὶ τῶν ὁποίων νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ δύναται ἑκάστοτε νὰ τὰ ἀπολύῃ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἶναι ἱκανὰ καὶ δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀποστολὴν αὐτῶν. Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπεκτείνω τὴν ἄρσιν μονιμότητος καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ κέντρον πρὸ πολλῶν ἐτῶν καὶ ἔχουν τὸν βαθμὸν τοῦ προσέδρου καὶ πληρεξουσίου ὑπουργοῦ, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους, κ. ὑπουργέ. Διότι θέλει προκύψῃ μία ἀδικία εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπολυθοῦν τοιοῦτοι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν συμπληρώσει τὰ ἔτη τῆς συντάξεως αὐτῶν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ μονιμότης.

§222Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Σεῖς τὸ ἐπροτείνατε.

§223Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ προέτεινα τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος μόνον διὰ τοὺς πρέσβεις τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ.

§224Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν δὲν ἔχουν αὐτοὶ τὰ ἔτη τῆς συντάξεως, δὲν εἶναι ἀδικία;

§225Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἄν εἶναι ἱκανὰ πρόσωπα, ἄς παραμείνουν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Αὐτὸ καὶ σεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστηρίξατε, ὅτι ἡ μονιμότης τῶν πρέσβεων εἶναι προϊὸν τῶν τελευταίων ἐτῶν. Πρὸ τοῦ παγκαλικοῦ καθεστῶτος δὲν ὑπῆρχε μονιμότης τῶν πρέσβεων.

§226Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὰ 1924 ὁ Νόμος ρητῶς ἐξῄρει τῆς μονιμότητος τοὺς ἔχοντας τὸν βαθμὸν τοῦ πρεσβευτοῦ.

§227Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Εἰς τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐγένετο ἡ διάκρισις τὴν ὁποίαν ζητεῖτε, δὲν φοβεῖσθε μίαν συσσώρευσιν ὅλων τῶν πρέσβεων ἢ προσέδρων ὑπουργῶν εἰς τὰς Ἀθήνας, μίαν συσσώρευσιν ἀπαιτήσεων νὰ καταλάβουν ὅλοι θέσεις εἰς τὸ κέντρον;

§228Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὸ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Διότι ἀντιθέτως σᾶς λέγω ἐγώ: Ἐὰν ὁ ὑπουργὸς θέλῃ νὰ ἀπολύσῃ ἕναν ὑπάλληλον, τὸν στέλνει ὡς πρέσβυν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ τὸν ἀπολύει· ὅπως καὶ ἀντιθέτως, ἐὰν θέλῃ μεταθέτει ἕναν πρέσβυν ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ τὸν φέρνει εἰς τὸ κέντρον. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἰς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦν εἰς τὸ κέντρον δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ μία ἀδικία, διότι δὲν θὰ ἔχουν συμπληρώσει τὰ ἔτη συντάξεως. Ἄλλωστε αὐτὸ ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ δὲν ὑποθέτω νὰ εὑρίσκεται ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ ὁποῖος τοὺς ἱκανοὺς ὑπαλλήλους νὰ τοὺς ἀπολύῃ μὲ μίαν μονοκονδυλιάν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 8 μὲ ἔκαμε νὰ προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς μονιμότητος τῶν πρέσβεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ ἑτέρα ἡ περιλαμβανομένη εἰς τὸ ἄρθρον 26 ἐδάφιον 8, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα.

§229Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ δὲν ἔχει πλέον σημασίαν μετὰ τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος.

§230Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐταὶ αἱ δύο τροποποιήσεις μὲ ἤγαγον εἰς τὴν σκέψιν καὶ προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς μονιμότητος. Ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτῶν ἔχω νὰ κάμω ὡρισμένας παρατηρήσεις τὰς ἑξῆς: Λέγετε ὅτι μετὰ 2 ἔτη ἐὰν μὲν ὁ ὑπάλληλος κέκτηται τὸν βαθμὸν τοῦ πρεσβευτοῦ ἀπολύεται αὐτοδικαίως εἰς ἣν περίπτωσιν διατελεῖ εἰς αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα, ἐνῷ ἐξ ἄλλου κάθε ἄλλος ὑπάλληλος, διευθυντής, εὑρισκόμενος εἰς τὴν κατάστασιν τῆς αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος δὲν ἀπολύεται εἰμὴ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ ὑπηρεσιακοῦ συμβουλίου καὶ τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Δὲν νομίζετε ὅτι ὑπάρχει ἡ ἑξῆς ἀδικία, μάλιστα δὲ παρ’ ἑνὸς τῶν ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ ἐπιτροπῇ συναδέλφων προὐτάθη καὶ τὸ ἀντισυνταγματικὸν τῆς διατάξεως αὐτῆς λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι παραμένει τὸ καθεστὼς τῆς μονιμότητος τῶν πρέσβεων; Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ὀρθὸν διότι τὸ ἄρθρον 114 τοῦ Συντάγματος ὁρίζει ὅτι: «Τῆς μονιμότητος δύνανται νὰ ἐξαιροῦνται διὰ νόμου οἱ πρέσβεις». Σεῖς εἰσάγετε τὴν τροποποίησιν αὐτήν, ὅτι δύνασθε μετὰ τὴν αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα νὰ τοὺς ἀπολύσετε μετὰ 2 ἔτη. Ὥστε ἀντισυνταγματικότης δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑποστηριχθῇ.

§231Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ δυνάμενος τὸ μεῖζον δύναται καὶ τὸ ἔλασσον.

§232Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Σύμφωνος.

§233Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐνῷ διὰ τὸν ἄλλον ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος ἀπολαύει τῆς μονιμότητος πρέπει νὰ προηγηθῇ ἀπόφασις τοῦ συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ συζήτησις αὐτὴ περὶ διαθεσιμότητος, ἀφ’ ἧς στιγμῆς δεχθῶ τὴν πρότασιν τὴν ἰδικήν σας καὶ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς περὶ ἄρσεως τῆς μονιμότητος, δὲν ἔχει σχέσιν. Ἐγὼ εἶπον: διὰ νὰ σᾶς ἀπολύσω, κ. πρεσβευτά, θὰ σᾶς βάλω δύο χρόνια σὲ διαθεσιμότητα καὶ ἂν ἰδῶ ὅτι καὶ πάλιν δὲν μοῦ κάνεις, τότε θὰ σὲ ἀπολύσω. Δὲν τὸ ἐδέχθητε. Σεῖς λέγετε: ὄχι· ὅποτε θέλεις.

§234Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὥστε ἀποδέχεσθε τὴν πρότασιν περὶ ἄρσεως τῆς μονιμότητος;

§235Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι.

§236Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κάμω τὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, διότι νομίζω ὅτι ἐπέρχεται μία ἀδικία εἰς τοὺς ὑπαλλήλους διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: διότι εἰς τοὺς μὲν ἔχετε τὸ συμβούλιον, εἰς τοὺς ἄλλους ὄχι. Δὲν δύνανται νὰ κάμουν οὔτε προσφυγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ τεθῶσιν εἰς αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα.

§237Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μὰ θ’ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις αὐτή. Πιστεύω ὅτι ἐξέθεσα τὰ πράγματα σαφῶς. Εἶπα ὅτι τοὺς πρεσβευτὰς ἐγὼ δὲν θέλω νὰ τοὺς στερήσω τῆς μονιμότητος· τοὺς βάζω εἰς τὴν διαθεσιμότητα καὶ μετὰ 2 ἔτη, ἂν ἴδω ὅτι δὲν μοῦ κάμνουν περιέρχονται εἰς τὴν παῦσιν καὶ εἰς ἀπόλυσιν. Σεῖς λέγετε: ὄχι, νὰ τοὺς παύσετε ἀμέσως.

§238Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἡ κατάστασις τῆς αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος; τὴν ἀφήσατε αὐτήν;

§239Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὴν ἀφήνω.

§240Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν γενικῆς φύσεως ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῶν ἄρθρων 42 καὶ 43, τῶν ἀφορώντων τὴν σύστασιν εἰδικῆς τεχνικῆς ὑπηρεσίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ εἰδικῆς νομικῆς ὑπηρεσίας ἀφ’ ἑτέρου. Λέγετε ὅτι πρῶτον καταργεῖται ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα εἰς τὸν θεσμὸν τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, τὴν παραπομπὴν ὡρισμένων νομοσχεδίων, διότι δὲν ὑφίσταται πλέον ὁ λόγος τοῦ ἄρθρου 42, τῆς παραγράφου ἡ ὁποία δὲν ἔχει λόγον ἐφαρμογῆς σήμερον. Ἔπειτα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ δασμολογίου καὶ τῶν ἐμπορικῶν συμβάσεων ὑπάγονται καὶ αἱ γνωμοδοτήσεις ἐπὶ παντὸς ζητήματος ἀφορῶντος τὴν καταγγελίαν ἐμπορικῶν ναυτιλιακῶν καὶ λοιπῶν συμφωνιῶν. Ἐκτὸς ὅμως αὐτοῦ δημιουργεῖτε καὶ μίαν εἰδικὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία σκοπὸν ἔχει τὴν γνωμοδότησιν ἐπὶ παντὸς ζητήματος σχετικοῦ πρὸς τὴν σύναψιν ἢ καταγγελίαν συνθηκῶν, συμφωνιῶν, πλὴν πολιτιακῶν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Κάμνω τὴν ἑξῆς πρότασιν τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο ἵνα μὴ ἔχετε τόσας ἐπιτροπάς. Δὲν νομίζετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται εἰς τὴν εἰδικὴν τεχνικὴν ἐπιτροπὴν ν’ ἀνατεθοῦν ὅλα τὰ ζητήματα τ’ ἀφορῶντα τὴν καταγγελίαν ἢ σύναψιν συνθηκῶν ἢ συμφωνιῶν ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ παροχὴν πληροφοριῶν καὶ συμμετοχὴν εἰς διάφορα συνέδρια, ἐν γένει δὲ πᾶσα ὑπόθεσις διεθνοῦς φύσεως, ἐπίσης δὲ εἰς τὴν εἰδικὴν νομικὴν ὑπηρεσίαν ἔχετε τὰ αὐτὰ σχεδὸν ζητήματα, ὅπως ἀνεφέρατε ρητῶς ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ἔχει καὶ τὸ ζήτημα νὰ γνωμοδοτῇ ἐπὶ συνθηκῶν καὶ συμφωνιῶν, δὲν νομίζετε λέγω ὅτι τὰς δύο αὐτὰς νομικὰς καὶ τεχνικὰς ὑπηρεσίας δύνασθε νὰ τὰς συγχωνεύσητε ὑπό μίαν διεύθυνσιν; Θὰ ἦτο ἴσως συστηματικωτέρα ἐργασία.

§241Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει διεύθυνσις.

§242Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπὸ ἕνα τμῆμα ὅπως θέλετε.

§243Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ μελετήσω τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν κάμνετε. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς: ὅτι ὅταν ἔκαμα τὴν διαρρύθμισιν αὐτήν, εἶχον ὑπ’ ὄψει μου τὰ ἑξῆς: Εἶναι φανερὸν ὅτι ἡ νομικὴ ὑπηρεσία δὲν ἀφορᾷ τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ ἔργον, ἂν θέλετε, τοῦ συμβολαιογράφου, ἢ τὸ ἔργον τοῦ νομικοῦ, ὁ ὁποῖος θὰ συντάξῃ νομικῶς τὰς συμφωνίας τὰς ὁποίας κάμνουν οἱ δύο ἐνδιαφερόμενοι. Ἐπίσης εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπήχθη τελευταίως ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία ἡ ἀφορῶσα τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις. Ἀλλὰ διὰ τὰς ἐμπορικὰς συμβάσεις πρέπει ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαφωτίζεται ὄχι ἁπλῶς ἀπὸ τῆς δασμολογικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως πολιτικοῦ συμφέροντος ἤ, νὰ σᾶς εἴπω καὶ παραπάνω, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη λήψεως ἀντιστοίχων μέτρων. Αὐτὰ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι καθαρῶς οἰκονομικὰ ζητήματα. Πρέπει νὰ ἐξετασθοῦν μὲ διπλωματικὴν ὄψιν καὶ διὰ τοῦτο ἔγιναν αὐταὶ αἱ ὑπηρεσίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ὑπηρεσίαι ἀσχολούμεναι εἰς τὸ καθαρῶς συμβατικὸν ἔργον. Ὑποθέσατε τὸ ζήτημα τῶν οἴνων. Δὲν εἶναι ζήτημα συμβατικόν· εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τὸ πολιτικόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἠθέλησα νὰ συναρμολογήσω ὅλα αὐτὰ διότι δὲν εἶναι μόνον ζητήματα δασμολογικὰ τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν. Εἶναι καὶ ζητήματα ἀμοιβαίων συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ἐπεξεργαζόμεθα μὲ τὴν Ἀγγλία, μὲ τὴν Γαλλίαν ἢ καὶ μὲ τὴν Ἀμερικὴν ἤδη διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀποκτήσεως ἐγκαταστάσεων ἀκινήτων. Εἶναι ζητήματα τρίτης τάξεως τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦν καὶ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν μπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε ὁ κ. Ζαλοκώστας, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄριστος καὶ αὐθεντία εἰς τὰ δασμολογικὰ ζητήματα. Ἐν τούτοις ἐπιφυλάσσομαι νὰ βάλω μίαν διάταξιν ὅταν ἴδω ἐκ τῶν πραγμάτων ὅτι ἠμπορῶ νὰ τὰς συγχωνεύσω, θὰ τὸ κάμω δι’ ἑνὸς διατάγματος.

§244Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὸ τὸ προτείνω ἐπειδὴ καὶ αἱ δύο τείνουσι εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν σκοπόν, τὴν ἐπεξεργασίαν πάντων τῶν σχεδίων συνθηκῶν καὶ συμβάσεων, ὅπως λέγετε.

§245Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοῦ διατυπώσητε μίαν διάταξιν, ἡ ὁποία νὰ λέγῃ, ὅτι διὰ διατάγματος δύναται νὰ συγχωνευθῶσιν.

§246Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν γενικῆς φύσεως ἔχω νὰ κάμω, καὶ ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως. Εἶναι τὸ ἄρθρον 20 εἰς τὸ ὁποῖον παρουσιάσατε μίαν τροποποίησιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀπεφάνθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ εἴπατε ὅτι ἡ κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴ δύναται ν’ ἀρχίσῃ ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραμματέως αʹ μὲ τὴν διαφορὰν τῆς ἀρχαιότητος. Ἐγὼ νομίζω, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἶναι μία ἐπικίνδυνος ἀρχὴ καὶ ἓν κακὸν προηγούμενον τὸ νὰ θελήσητε νὰ ἐπεκτείνετε τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς ὑπουργείου μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ γραμματέως ἢ ἴσως καὶ τοῦ τμηματάρχου βʹ, διότι ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἶχον ἀντίρρησιν ὅσον ἀφορᾶ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγὴν ἀπὸ τοῦ τμηματάρχου βʹ καὶ σᾶς εἶπα τοὺς λόγους. Σήμερον βέβαια, εἶσθε σεῖς ὑπουργός, ἀλλὰ αὔριον μπορεῖ νὰ εἶναι ἄλλος.

§247Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε Εἶναι τοῦ συμβουλίου.

§248Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἠξεύρω τὰ συμβούλια πῶς ἐπηρρεάζονται, τὰ ὑπηρεσιακά, ἀπὸ τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν. Μὴ θελήσετε νὰ δημιουργήσητε τοιοῦτον κακὸν προηγούμενον τὸ ὁποῖον θὰ μαράνῃ τὸν ζῆλον καὶ τὴν ἀφοσίωσιν τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὸ καθῆκον αὐτῶν. Μὴ θελήσητε, ὠθούμενος ἀπὸ μίαν ἅμιλλαν τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ εἰσαγάγητε διὰ τῆς τροποποιήσεως μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων ὅπως κατ’ ἐκλογὴν προαχθῶσιν, μὴ θελήσητε λέγω νὰ ἐπιφέρητε μίαν ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν καὶ νὰ καταλύσητε πᾶσαν ἱεραρχίαν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἀρχεῖον, μίαν σύστασιν ἔχω νὰ κάμω: περὶ τῆς ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέρας ταξινομήσεως καὶ συνθέσεως τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Γνωρίζετε ὅτι παρουσιάσθησαν πολλαὶ περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐζητήθησαν ἔγγραφα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν Δι’ ὑποθέσεις μεγίστην σημασίαν ἐχούσας καὶ ἀποβλεπούσας εἰς ὕψιστα συμφέροντα τοῦ Κράτους, τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑφ’ εἰς ὑμᾶς ὑπουργείου δὲν ἠδυνήθη νὰ ἀποστείλῃ ἔγγραφα σπουδαῖα.

§249Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δυστυχῶς λείπουν καὶ ἄλλα.

§250Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀκριβῶς ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, χωρὶς νὰ θελήσω νὰ ἀναφέρω τὰς τελευταίας περιπτώσεις αἱ ὁποῖαι ἀπησχόλησαν ἀντιπροσώπους τοῦ Κράτους ἡμῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν οἱ ὁποῖοι ὑπεστήριξαν ὑποθέσεις τεινούσας εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν ὑψίστων συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ ἐζήτησαν ἔγγραφα καὶ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ δὲν ὑπῆρχον. Φροντίσατε νὰ δημιουργηθῇ ἕνα ἀρχεῖον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσητε τὴν προάσπισιν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων. Εἰς τὸ ζήτημα δὲ τοῦ ἀρχείου θέλω καὶ ἑτέραν σύστασιν νὰ κάμω πρὸς ὑμᾶς, ὅπως τὰ πρωτότυπα τῶν ἐγγράφων μὴ ἀποστέλλωνται κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὰς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἀλλ’ ἀντίγραφα αὐτῶν καὶ τὰ πρωτότυπα νὰ δίδωνται κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὸ ἀρχεῖον. Ἀλλὰ διὰ νὰ διατηρήσητε ἕνα ἀρχεῖον χρειάζεται καὶ ἔμψυχον ὑλικὸν δὲν θέλω νὰ θίξω τὸν ὑπάλληλον τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς ὑπουργείου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν νέαν ρύθμισιν καὶ λειτουργίαν τῶν ἀρχείων.

§251Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι συμμερίζομαι καὶ πλειοδοτῶ τελείως εἰς ὅσα λέγετε. Τὸ ἀρχεῖον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἠμπορεῖ νὰ πῇ κανεὶς ὅτι διατηρεῖται χειρότερα ἀπὸ τὰ ἀρχεῖα ὅλων τῶν ἄλλων ὑπουργείων. Χωρὶς νὰ θέλω νὰ θίξω καὶ ἐγὼ ὅπως καὶ σεῖς δὲν θέλετε νὰ θίξετε, ἐὰν ἐξετάσωμεν τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπάλληλοι τῶν ἀρχείων τῶν ἄλλων ὑπουργείων καὶ τὰ προσόντα τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ σχετικοὶ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ δεύτεροι εἶναι κατώτεροι. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι τοὺς εἰσήγαγον, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τοὺς εἰδικοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ ἐξυπηρετήσουν οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἀρχείων τούτων. Ἀλλὰ διὰ νὰ σᾶς καθησυχάσω διὰ τὸ μέλλον σᾶς λέγω ὅτι μὲ ἀπησχόλησε σοβαρώτατα ἡ σκέψις τῆς διοργανώσεως τοῦ ἀρχείου. Καὶ ἀπετάνθην εἰς πρόσωπον, τὸ ὁποῖον διωργάνωσε τὸ τελειότερον λειτουργοῦν σήμερον ἀρχεῖον, τὸ ἀρχεῖον τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Εἶναι, ὡς γνωρίζετε, εἰδικὴ τέχνη ἡ ὀργάνωσις ἀρχείων. Δυστυχῶς μοῦ ἀπήντησε μὲ πολλὴν εἰλικρίνειαν, ὅτι μὴ γνωρίζων οὔτε Ἑλληνικὰ οὔτε ἄριστα γαλλικὰ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸ ἔργον διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητεῖτο. Κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα ν’ ἀποσπάσω ἕνα ἐκ τῶν καλλιτέρων ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἔχομεν, νὰ τὸν ἀποστείλω νὰ μελετήσῃ τὰ συστήματα ποὺ ἀκολουθοῦν τὰ ξένα ὑπουργεῖα καὶ νὰ διοργανώσῃ τὰ ἰδικά μας ἀρχεῖα. Ἐδέχθη ἀλλ’ εἶχεν ἄλλην τινὰ ἐργασίαν σπουδαιοτάτην νὰ περατώσῃ. Θὰ παρουσιάσω εἰς τὴν Βουλήν, ἐλπίζω προσεχῶς, νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ προνοῇ διὰ τὴν διοργάνωσιν τῶν ἀρχείων κατὰ τὸν ἑξῆς τρόπον. Πρῶτον θὰ γίνῃ μία διευθέτησις τῶν ἀρχείων μέχρι τοῦ 1908, ὅτε περίπου ἤρχισεν εὐρυτέρα τις Βαλκανικὴ δρᾶσις. Θὰ συμπληρωθοῦν τὰ ἐλλείποντα ἀπό τὰς πρεσβείας καὶ θὰ βιβλιοδετηθοῦν, θὰ καταλάβουν δὲ εἰδικὸν χῶρον περὶ τοῦ ὁποίου ἐλήφθη ἤδη πρόνοια, εἰς τὸ νέον μέγαρον τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἄνευ τοῦ ὁποίου ἀδύνατος εἶναι ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ χρῆσις ἀρχείων. Θὰ μεταφερθοῦν ἐδῶ καὶ τὰ ἀρχεῖα τῶν πρεσβειῶν, πλὴν τῶν τελευταίων 15 ἢ 20 ἐτῶν, θὰ γίνῃ δὲ συγχρόνως μία εἰδικὴ ταξιθέτησις τῶν ἀρχείων ἀπὸ τοῦ 1908 μέχρι τοῦ 1923–1924 ἢ καὶ σήμερον. Δι’ αὐτὰ θὰ χρησιμοποιηθοῦν εἰδικὰ συνεργεῖα. Τέλος θὰ διοργανωθῇ ἡ τρέχουσα ὑπηρεσία ἀρχείων. Θὰ ὑποβληθῇ, ὡς εἶπον, ἐν καιρῷ εἰδικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Χαίρω δὲ διότι προεξοφλοῦντες καὶ τὴν γνώμην μου ἐδηλώσατε πόσον θεωρεῖτε ἀναγκαίαν τὴν διαρρύθμισιν τῶν ἀρχείων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§252Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Χαίρομαι ἰδιαιτέρως διότι διὰ τῶν παρατηρήσεών μου περὶ τῆς ἀτελοῦς λειτουργείας τοῦ ἀρχείου ἠναγκάσθη ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προβῇ εἰς τὰς ἱκανοποιητικὰς αὐτὰς δηλώσεις. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὀργανισμὸν τῶν πρεσβευτικῶν καὶ προξενικῶν ὑπηρεσιῶν ἔχω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Ὅσον ἀφορᾷ 1ον τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου εἰσηγητοῦ περὶ συγκλήσεως τρόπον τινὰ μιᾶς πρεσβευτικῆς διασκέψεως ἐν Ἀθήναις ἵνα οἱ πρέσβεις ἔλθουν εἰς ἐπαφὴν ματὰ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ καταστοῦν ἐνήμεροι τῆς ἐξελίξεως τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς Χώρας, δὲν δύναμαι εἰμὴ νὰ διαφωνήσω διὰ μίαν τοιαύτην comférance des ambassadeurs διότι πρῶτον ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀπόψεως δὲν δύναμαι νὰ ὑποστηρίξω τὴν τοιαύτην ἐπιβάρυνσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ νομίζω ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μετακαλῇ ἑκάστοτε τὸν πρέσβυν, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ τὸν καταστήσῃ ἐνήμερον τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς τῆς χώρας.

§253Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Συμμερίζομαι καὶ εἰς αὐτὸ τὴν γνώμην σας.

§254Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν περὶ καθαρῶς κρατικῶν ἀκολούθων παρὰ πρεσβείαις, χωρὶς καὶ πάλιν νὰ θέλω νὰ θίξω πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουν εἰς τὴν κατάληψιν τῶν θέσεων αὐτῶν, ὀφείλω ἀπὸ γενικῆς ἀπόψεως νὰ τονίσω, ὅτι οὗτοι δὲν θὰ ἐκπληροῦν οὐδένα προορισμόν, ἀλλὰ μόνον καὶ μόνον θὰ πάρουν ἕνα τίτλον καὶ ἴσως φορολογικὴν ἀτέλειαν.

§255Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι.

§256Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐκεῖνο, νομίζω, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμωμεν, εἶναι νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῶν πρεσβειῶν τοιαύτας τιμητικὰς διακρίσεις. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ καθιέρωσις τοιούτων διακρίσεων καὶ τοιούτων τίτλων. Ἐν συνεχείᾳ τῆς παρατηρήσεως αὐτῆς προτείνω τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως τῆς ἀφορώσης τὴν ἀπονομὴν τίτλων εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ὑπηρετοῦντας παρὰ τῇ γραμματείᾳ τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω διὰ τίνα λόγον θέλετε νὰ ἀπονείμετε τὸν τίτλον αὐτόν.

§257Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὅλοι οἱ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦν εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν, ὅλοι ἔχουν τίτλον.

§258Λ. ΜΑΚΚΑΣ. Τοὺς εἶχον ἀποκτήσει προηγουμένως.

§259Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν βλέπω τὶ ἔχομεν νὰ χάσωμεν ἐὰν κάμωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμον ἄλλοι πρότερον. Ἐπειδὴ οἱ ἄλλοι τὸ ἔκαμον πρότερον καὶ ἡμεῖς καθυστερήσαμεν, πρέπει νὰ καθυστερήσωμεν εἰς ὅλα τὰ πράγματα;

§260Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, ὅπως, ὡς ἀνέφερα προηγουμένως, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν τιμητικοὶ ἀκόλουθοι παρὰ ταῖς πρεσβείαις, δὲν πρέπει νὰ ἀπονέμωνται μετὰ τόσης γενναιοδωρίας καὶ οἱ τίτλοι. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν μονίμου ἀντιπροσωπείας εἰς τὴν Γενεύην παρὰ τῇ Κοινωνίᾳ τῶν Ἐθνῶν. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἐλάβατε ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ πρεσβεία τῆς Βέρνης δὲν ἔχει τόσην πολλὴν ὑπηρεσίαν ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν ὁ πρέσβυς, διαμένων ἐν Βέρνῃ, νὰ παρακολουθῇ τὴν ἐξέλιξιν τῶν διαφόρων ἐν Γενεύῃ ζητημάτων. Δύο ἢ τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς συνελεύσεως τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, δύναται νὰ παρακολουθῇ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν κατάστασιν.

§261Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι γίνονται διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ἀρχείων ἐκ Βέρνης, δι’ ὁδοιπορικὰ ἔξοδα τοῦ πρεσβευτοῦ καὶ τῶν ὑπαλλήλων, ἦσαν ἀνώτερα τῶν ὅσων θὰ ἐγίνοντο σήμερον διὰ τοῦ διορισμοῦ ἑνὸς μονίμου ἀντιπροσώπου ἐν Γενεύῃ. Εἶναι γνωστὸν ἄλλως τε ὅτι γίνονται τόσον συχνὰ διαλέξεις ἐν Γενεύῃ καὶ εἶναι τόσον ἀπαραίτητος ἡ συχνὴ παρουσία τοῦ Ἕλληνος ἀντιπροσώπου ἐκεῖ, ὥστε ἐθεώρησα προτιμότερον τοῦτο. Δὲν εἶναι 2 ἕως 3 μῆνες μόνον. Σᾶς συνιστῶ νὰ διαβάζετε τακτικὰ τὸ Journal de Jenéve, ὅπου δὲν εἶναι μία ἑβδομὰς ποὺ νὰ μὴ γίνεται comferance. Ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ παριστάμεθα εἰς τὰς comferances, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπιφορτίζομεν τὸν μόνιμον ἀντιπρόσωπον. Ὅλα δὲ τὰ Κράτη ἔχουν ἰδίας μονίμους ἀντιπροσωπείας εἰς Γενεύην, μολονότι διατηροῦν καὶ τὴν πρεσβείαν των εἰς τὴν Βέρνην.

§262Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τροποποίησιν καὶ τὰς καταργήσεις τὰς ὁποίας ἐπεφέρατε εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον ὀφείλω νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Πρῶτον κατηργήσατε ἤδη ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὡρισμένα προξενεῖα δυνάμει τοῦ νόμου 4.700. Μεταξὺ τῶν προξενείων αὐτῶν κατηργήθησαν προξενεῖα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ παραμείνουν κατὰ τὴν ἐμὴν ταπεινὴν ἀντίληψιν.

§263Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δηλαδὴ ἐπαναφέρετε εἰς συζήτησιν τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα ἤδη καὶ ἰσχύοντα;

§264Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὄχι· ἔχουν σχέσιν μὲ τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦτο τὰ ἀναφέρω. Ἄλλως τε ἐδῶ πέρα κατηργήσατε προξενεῖα διὰ τοῦ νόμου 4.700....(ἀναγινώσκει). Εἰς τὰ προξενεῖα Νεαπόλεως, Ἀμβέρσης, Ρώμης, αἱ εἰσπράξεις εἶναι τόσαι ὥστε ὑπερκαλύπτουν τὰς δαπάνας.

§265Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι, κύριοι, διότι εἶπον εἰς τὸν νόμον ὅτι ἐκεῖνα τὰ προξενεῖα θὰ καταργηθοῦν, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ γνωματεύσῃ τὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν ἀνευθύνους πληροφορίας, ὅτι μεταξὺ τῶν καταργηθέντων προξενείων ὑπάρχουσι πολλά, τῶν ὁποίων αἱ εἰσπράξεις ὑπερβαίνουν τὰς δαπάνας.

§266Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνεύθυνοι πληροφορίαι. Ἐγὼ ἔχω ἐπίσημον πίνακα, ὁ ὁποῖος ἀναφέρει ὅλας τὰς εἰσπράξεις τῆς χρήσεως 1929–1930 τῶν ἐν λόγῳ προξενείων. Μεταξὺ τῶν πρώτων εἶναι.....(ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ εἰς τὰ προξενεῖα τὰ ὁποῖα ἀνέφερα ὑπάρχει μεγάλη ναυτιλιακὴ κίνησις.

§267Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Μὴ μοῦ λέγετε ὅτι ἡ ναυτιλιακὴ κίνησις πρέπει νὰ μὲ κάμῃ νὰ διατηρήσω τὰ προξενεῖα, διότι ἔπρεπε νὰ μὴ ἀγνοῆτε ὅτι ἰσχύει ὁ νόμος.

§268Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μὴ νομίσητε, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἐμφοροῦμαι ἀπὸ ἀντιπολιτευτικὸν πνεῦμα καὶ σᾶς ἔκαμα τὰς παρατηρήσεις αὐτάς. Ὄχι, ἀλλὰ στηρίζομαι ἐπὶ διαμαρτυριῶν τῶν Ἑλλήνων.

§269Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Οἱ Ἕλληνες διαιροῦνται πάντοτε εἰς δύο μέρη.

§270Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὑπάρχει τηλεγράφημα ἐκ μέρους τῆς παροικίας Ἀμβέρσης, διὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρονται.

§271Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ πέρυσι διεμαρτυρήθησαν ὅταν κατηργήθη τὸ προξενεῖον.

§272Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως αὐτοῦ, εἰς τὸ Βουκουρέστιον κατηργήσατε τὸ προξενεῖον, καὶ εὐτυχῶς ἀπόψε εἴδατε ὅτι τοῦτο εἶναι μεγίστη ἀδικία προσγενομένη εἰς τὴν παροικίαν Βουκουρεστίου καὶ ἐκάματε τὴν τροποποίησιν αὐτήν. Ἀλλὰ ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα ἑτέραν συγχώνευσιν, τὴν συγχώνευσιν τοῦ προξενείου Ρώμης μετὰ τῆς πρεσβείας Ρώμης, ὑπάρχει δὲ καὶ πρὸ τριετίας ἔγγραφον ὑποβεβλημένον παρὰ τοῦ τέως πρεσβευτοῦ, ὁ ὁποῖος ζητεῖ τὴν συγχώνευσιν αὐτήν. Ἄλλως τε καὶ ἕτερος λόγος συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς συγχωνεύσεως αὐτῆς, διότι ἐν Βουκουρεστίῳ ὑπάρχουσιν ἄνω τῶν 8 χιλιάδων Ἑλλήνων. Ἐν Ρώμῃ δὲ συνηγορεῖ διὰ τὴν συγχώνευσιν αὐτὴν καὶ ὁ λόγος ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχουσιν ἐλάχιστοι Ἕλληνες, ἀνεξαρτήτως δὲ αὐτοῦ εἶναι καὶ ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ρώμης Ἰταλός. Ὥστε αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι οἱ συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς συγχωνεύσεως τοῦ προξενείου Ρώμης μετὰ τῆς πρεσβείας Ρώμης.

§273Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἐν τούτῳ παραγνωρίζει ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη οὔτε νόμου ἵνα γίνῃ ἡ συγχώνευσις, ἀρκεῖ εἰς ἓν διάταγμα νὰ εἴπωμεν ὅτι καταργοῦμεν αὐτά. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει λόγος συγχωνεύσεως.

§274Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐζητήσατε ἀπὸ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου νὰ ἴδητε τὸ ἔγγραφον τοῦ τέως πρεσβευτοῦ Ρώμης;

§275Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸς εἶναι ὁ γενικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου. Εἰργάσθην μαζὶ του ὑπὲρ τὸ 10ωρον διὰ τὴν διάταξιν αὐτήν. Ὀφείλω μάλιστα νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὑπῆρξεν ὁ πρῶτος συνηγορήσας ὑπὲρ τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἠδύνατο κάλλιστα νὰ μοῦ εἴπῃ: «καταργήσατε καὶ αὐτὸ τὸ προξενεῖον».

§276Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν προσωπικῶν διατάξεων θὰ σᾶς ἀναφέρω ταύτας εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήσιν. Καὶ ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ οἰκονομικὸν μέρος τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ ὑπουργοῦ ὑπάρχουσι πολλὲς οἰκονομίες καὶ ἐπιβαρύνσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Συμπέρασμα εἶναι ὅτι διὰ τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου ἐπέρχονται οἰκονομίαι 3½ ἑκατομμυρίων κατὰ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν ἔκθεσιν δὲ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἔχομεν μείωσιν δαπανῶν 5 ἑκατομμυρίων 670 χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡ μείωσις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς θεωρητική, διότι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον κατωτέρω λέγει. (ἀναγινώσκει). Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ Μαΐου τοῦ 1931 καὶ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ἐκδοθέντος διατάγματος, διότι ἐζητήσατε ἐξουσιοδότησιν ὅπως καταργήσητε καὶ ἀνασυστήσητε προξενεῖα, κατηργήσατε τὰ μέν, ἀνασυνεστήσατε ὅμως ἕτερα προξενεῖα, ὅπως τὸ προξενεῖον τῆς Μοντρεὰλ καὶ τῆς Σαγκάης.

§277Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἔχουσι δαπάνην, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον ὅτι δὲν διωρίσαμεν εἰς αὐτὰ ὑπαλλήλους, οὔτε μετέθη πρόξενος οὔτε ἐνοικιάσθη οἴκημα οὔτε ἄλλοι ὑπάλληλοι μετέβησαν. Αἱ μὲν δαπάναι λοιπὸν δὲν ἔγιναν αἱ δὲ οἰκονομίαι ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ἄλλων προξενείων συνετελέσθησαν. Τώρα θὰ μοῦ εἰπῆτε: «Θὰ γίνουν μίαν ἡμέραν, κ. συνάδελφε». Ἐμένα θὰ μὲ ψέξετε ἀναλόγως τῶν οἰκονομιῶν ἢ τῶν ἐπιβαρύνσεων ποὺ κάμω ἐγώ.

§278Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἐκάματε μίαν διακοπὴν καὶ εἴπατε: κατήργησα τὰ μὲν ἄλλα δὲν λειτουργοῦν ἀκόμη τ’ ἄλλα. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, ἀλλὰ μελλοντικῶς ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νομοσχεδίου τί θὰ κάμετε;

§279Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν ἠθέλατε νὰ ἀποτείνετε κἄποιαν παρατήρησιν λογικοφανὴς θὰ ἦτο ἡ ἑξῆς: Κύριε, διατὶ ἐζήτησες τὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ συστήσῃς προξενεῖα εἰς τὸν Καναδᾶν καὶ εἰς τὴν Κίναν ἀφοῦ ἐπρόκειτο νὰ μὴ τὰ συμπληρώσῃς; Νὰ μὲ μεμφθῆτε δηλαδὴ διότι δὲν ἔκαμα ἀμέσως τὴν σχετικὴν δαπάνην. Θὰ δώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν: Εἰς τὴν Κίναν δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν τώρα προξενεῖον, προτοῦ ἴδωμεν ποῦ θὰ κατασταλλάξῃ ἡ ὅλη ἐκεῖ ἀνωμαλία. Οἱ Ἕλληνες τῆς Κίνας οἱ ὁποῖοι εἶναι οὐκ ὀλίγοι τὸν ἀριθμὸν, ἐζήτησαν προστασίαν ἡ ὁποία διὰ νομοσχεδίου ἐπεζητήθη νὰ τοὺς δοθῇ. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐκλέξωμεν οὔτε κἄν τὴν πόλιν ποὺ θὰ ἐγκαταστήσωμεν τὸ προξενεῖον. Ἔλαβα ὅμως ἔκτοτε, τὴν νομοθετικὴν ἐξουσιοδότησιν, διὰ νὰ γίνῃ ἀργότερα, εὐθὺς ὡς αἱ συνθῆκαι τὸ ἐνδείξουν. Εἰς τὸν Καναδᾶν σκοπὸς ἦτο νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐκεῖ εἴσοδος καὶ ἐγκατάστασις Ἑλλήνων. Ὁ πρωθυπουργὸς τοῦ Καναδᾶ τὸ προηγούμενον ἔτος εἰς τὴν Γενεύην, μᾶς ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθοῦν νὰ γίνῃ μετανάστευσις εἰς Καναδᾶν λόγῳ τῆς ἀνεργίας. Ἀργότερα ἴσως, εἶπεν, ἐπιτραπῇ. Ἐσκέφθην λοιπὸν νὰ μὴ γίνῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος προξενεῖον ἄνευ σκοποῦ δαπανουμένων χρημάτων τοῦ δημοσίου. Ἰδοὺ ἡ ἀπολογία ἐπὶ τῆς κατηγορίας, ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μοῦ ἀπευθυνθῇ.

§280Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, σεῖς ἐφαρμόζετε ἕνα νόμον. Σᾶς ἐδόθη ἐξουσιοδότησις νὰ καταργήσητε ἕνα προξενεῖον καὶ νὰ ἱδρύσητε ἄλλα· ἐὰν αὐτὸ δὲν ἔγινεν ἀκόμη εἶναι ἄλλο πρᾶγμα. Ἐγὼ ἐξετάζων τὸ νομοθετικὸν μέρος τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοθετήματος σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἐπιφέρονται οἰκονομίαι, οἵας διακηρύσσετε καὶ οἵας ἀναφέρετε ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει ὡς καὶ ἡ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, παρὰ μόνον ἀερώδης εἶναι ἡ μείωσις τῶν 5 ἑκατομμυρίων διότι ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναφέρει ὅτι ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου 4105 καὶ τῆς συστάσεως τῶν προξενείων κλπ. δὲν προκύπτει καμμία οἰκονομία διότι ἦσαν 2 ἑκατομμύρια 700 χιλιάδες διὰ τὰ προϋπάρχοντα ἐκ τῆς καταργήσεώς των προσέτι δυνάμει τοῦ νόμου 4700 καὶ διὰ τῆς ἀνασυστάσεως τῶν ἄλλων δημιουργεῖται ἐπίσης μία δαπάνη 2 ἑκατομ. 700 χιλιάδων, ἑπομένως ἐπέρχεται συμψηφισμός. Ἐὰν λοιπὸν ἀφαιρέσωμεν τὰ 2 ἑκατομ. 800 χιλιάδες, ἔχομεν περίπου 2 ἑκατομμύρια 900 χιλιάδες. Παρὰ κάτω δὲ ἔρχεται ἑτέρα παρατήρησις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. (ἀναγινώσκει). «Τὰ καταργούμενα διὰ τοῦ νόμου....». Ἐν τούτοις ὅμως ἀναγράφονται αἱ πιστώσεις τῶν προϋπολογισμῶν καὶ ἐπληρώνετο τὸ προσωπικόν. Λοιπὸν ἐὰν ἀφαιρέσετε καὶ τὰς δαπάνας αὐτὰς τὶ μένει τότε ἀπὸ τὴν μείωσιν τῶν 2.900 χιλ. ποὺ ἀνέφερα; 3ον) Ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀναφέρεται ὅτι ἐκ τῆς ἄρσεως τοῦ περιορισμοῦ τῶν δραχμῶ 3000 χιλιάδων αἵτινες ὁρίζονται ὡς ἀνώτατον ὅριον θὰ ἐπέλθῃ μία ἐπιβάρυνσις· Εἶναι λεκτικὴ ἡ παρατήρησις αὐτή, ἐφ’ ὅσον πλέον δὲν ἀναγράφεται ἡ πίστωσις τῶν 300 χιλ. δραχμῶν διὰ τὰ προβλεπόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Μόλις ἀναγραφῇ ἠμπορεῖ· σήμερον ὅμως πῶς θέλετε νὰ βεβαιώσω ἐγὼ ὅτι θὰ ἐπέλθῃ μία οἰκονομία; Ἡ οἰκονομία ἢ ἡ ἐπιβάρυνσις θὰ ἀφίεται εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναγράφῃ τὸ κονδύλιον τὸ ὁποῖον θέλει. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἄλλη παρατήρησις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου εἶναι ἡ εἰς τὸ ἄρθρον 26 ἐδαφ. 12 ὅπου λέγεται.... (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὸ καθεστὼς τὸ σήμερον κρατοῦν, αἱ θέσεις δὲν συμπληροῦνται. Καὶ ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον ὑπουργόν: Διὰ τῆς συμπληρώσεως τῶν θέσεων αὐτῶν θὰ ἐπέλθῃ ἐπιβάρυνσις, ἢ ὄχι;

§281Λ. ΜΑΚΑΣ. Τῆς διατάξεως ταύτης ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε τὴν διαγραφήν.

§282Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐγὼ κρίνω τὸ νομοσχέδιον ἀνεξαρτήτως τῶν ὑποδείξεων τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς αἱ ὁποῖαι δὲν ἐλήφθησαν δυστυχῶς ὅλαι ὑπ’ ὄψει. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν παρατηρήσεων αὐτῶν, ἐπὶ τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους ἔχω καὶ ἄλλας παρατηρήσεις αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν δαπάνας καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν ἀναφέρονται οὔτε εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Εἶναι τὸ ἄρθρον 25 παράγραφος 22 διὰ τοῦ ὁποίου ὁρίζεται κἄτι τι, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον δὲν ὑπῆρχε. Κατ’ ἐμὲ δικαιότατον, διὰ τὰ νοσήλεια τῶν ἀσθενούντων ὑπαλλήλων τῶν ἐχόντων ὡρισμένην ὑπηρεσίαν εἰς ἐξωτερικὸν ὅτι δύνανται νὰ καταβάλλωνται. Αὐτὸ εἶναι μία ἐπιβάρυνσις, ἀλλ’ εἶναι δικαία ἐπιβάρυνσις. Ἑτέρα παρατήρησις εἶναι τοῦ ἄρθρου 50 παράγραφος 2 διὰ τὰς συστάσεις νέων πρεσβειῶν. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου συνιστᾶται πρεσβεία εἰς Αἰθιοπίαν, Καναδᾶν, Σουηδίαν, Ἰρλανδίαν κλπ. εἰς τὰς ὁποίας πρεσβείας οἱ ἐμπεπιστευμένοι παρὰ ταῖς ὁμόροις ἐπικρατείαις ἀναλαμβάνουν νὰ πηγαίνουν, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι τῆς ὑπηρεσίας τὸ ἀπαιτοῦν, διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν ὡρισμένων ζητημάτων. Αὐτὸ εἶναι ὁδοιπορικά. Δι’ αὐτὸ ὅταν μεταβαίνουσιν οἱ πρέσβεις ἀπὸ τὰς ἕδρας των ἢ εἰς τὴν Κούβαν ἢ εἰς Σουηδίαν, Νορβηγίαν ἢ ἀλλαχοῦ διὰ τῶν ὁδοιπορικῶν ἐπέρχεται αὔξησις δαπανῶν.

§283Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι.

§284Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως ἐπέρχεται ἐπιβάρυνσις. Ἑτέρα τοιαύτη ἐπιβάρυνσις εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 51 § 5. (ἀναγινώσκει). Τοιαῦται πρεσβεῖαι εἶναι 3–4, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπάρχει ἀρχειοφύλαξ. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ὁσάκις ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας ἀναθέσῃ εἰς ἕνα γραφέα τὰ καθήκοντα τοῦ ἀρχειοφύλακος καὶ τοῦ δώσῃ ἐπὶ πλέον 50%, δὲν θὰ ὑπάρξῃ αὔξησις δαπανῶν; Ἑτέρα διάταξις διὰ τῆς ὁποίας ἐπέρχεται αὔξησις δαπανῶν εἶναι τοῦ ἄρθρου 55, τὸ ὁποῖον ὁρίζει δι’ ἔξοδα παραστάσεως τῶν ἀναπληρωτῶν.... (ἀναγινώσκει).

§285Λ. ΜΑΚΑΣ. Ὑφίσταται ἤδη αὐτὴ ἡ διάταξις.

§286Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Θὰ ἤμην ἴσως πολὺ ἀφελὴς ἐὰν ἤθελον τὰ κάμω παρατηρήσεις τοιαύτης φύσεως οἰκονομικῆς καὶ ἐστηριζόμην ἐπὶ ὑφισταμένου καθεστῶτος, ἐνῷ ἐπέρχεται τροποποίησις τοῦ ὑφισταμένου καθεστῶτος. Λυποῦμαι δὲ πολὺ διότι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μοῦ κάμητε μίαν διακοπὴν θὰ ἦτο πλέον οὐσιωδεστέρα ἐὰν ἐστηρίζεσθε ἐπὶ θετικωτέρας διατάξεως καὶ ἐπὶ πληροφοριῶν ἀκριβεστέρων. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν διάταξιν αὐτήν. (ἀναγινώσκει). Ἤδη τὶ γίνεται; Αὐξάνει ἡ ἐπιχορήγησις αὐτὴ τῶν ἀναπληρωτῶν τῶν πρεσβευτῶν κατὰ τὰ ⅔. Ὥστε εἶναι δαπάνη καὶ αὐτή, ἄρα ἑτέρα ἐπιβάρυνσις· εἶναι μικρὰ μὲν ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι ἐπέρχεται ἐπιβάρυνσις καὶ ὄχι μείωσις, διὰ τῶν ἄρθρων τὰ ὁποῖα ἀναφέρω. Ἑτέρα ἐπιβάρυνσις εἶναι καὶ τοῦ ἄρθρου 71 ἐπίσης, διὰ τὰ ἔξοδα παραστάσεως τὰς ἐπιχορηγήσεις κ.λ.π. (ἀναγινώσκει). Μικρὰ καὶ αὐτὴ αὔξησις, ἀλλὰ εἶναι αὔξησις ἐπιβαρύνουσα τὸν προϋπολογισμόν. Ἐπίσης διὰ τῆς διατάξεως μὲ τὴν ὁποίαν σήμερον ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν τῆς διατάξεως διὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται εἰς ὑπαλλήλους ὑπουργείων παραιτηθέντας νὰ ἐπαναδιορισθοῦν ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, καὶ δι’ αὐτῆς θὰ ἐπέλθῃ ἐπιβάρυνσις. Διότι δὲν γνωρίζω πόσος θὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ ποίαν θέσιν θὰ καταλάβουν.

§287Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται νὰ καταλάβουν κενὰς θέσεις;

§288Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἕνα ζήτημα σοβαρὸν ἀλλὰ βλέπετε ὅτι κεναὶ θέσεις δὲν ὑπάρχουν. Ὁ κ. ὑπουργὸς θὰ μοῦ ἀπαντήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ;

§289Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ ὑπαγορεύητε εἰς ποίαν ἐρώτησιν θὰ ἀπαντῶ καὶ εἰς ποίαν δὲν θ’ ἀπαντῶ. Ἢ θὰ σᾶς ἀπαντῶ εἰς πᾶσαν ἐρώτησίν σας, ἢ θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὸ τέλος.

§290Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἔθεσα τὸ ζήτημα καλῶς. Εἶπα ἐξ ἀρχῆς ὅτι δίδω τὸ δικαίωμα εἰς πάντα συνάδελφον νὰ μὲ διακόψῃ, κατὰ μείζονα δὲ λόγον εἰς ὑμᾶς. Ἐξ ὅλων αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων πρόκειται ὅτι ἡ ἡ ἔκθεσις τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου ἡ ὁποία λέγει ὅτι διὰ τῶν οἰκονομιῶν ἐπέρχεται μείωσις ἐπέρχονται οἰκονομίαι 5 ἑκατομ. καὶ συνεπῶς δὲν ἐπιβαρύνεται ὁ προϋπολογισμός, ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν ἔχει καμμίαν σημασίαν διότι διὰ τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμα ἀπέδειξα ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι θετικόν, εἶναι ἀερῶδες. Δὲν ἔχω ἄλλο τίποτα νὰ προσθέσω εἰμὴ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν ἐξωτερικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ δείξῃ τοιαύτην σπουδὴν εἰς τὴν κατάθεσιν τοιούτου νομοσχεδίου καὶ νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ψήφισιν, διότι ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἐπερχομένην κατάρτισιν τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν ὑπαλλήλων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε δηλώσεις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἄρωμεν πᾶσαν ἀδικίαν καὶ πᾶσαν ἀνισότητα ὑφισταμένην εἰς τὰς ὑπαλληλικὰς τάξεις, ὀφείλομεν νὰ τὰς ἄρωμεν ἀπὸ τοῦδε εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν νομοσχέδιον πρὸς ψήφισιν πρὸ τῆς ἀντιπροσωπείας, ὀφείλομεν δὲ νὰ τὴν ἄρωμεν ἀπὸ τοῦδε διότι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου ἐπέρχονται διάφοροι ἀδικίαι καὶ ἀνισότητες. Καὶ τοιαῦται ἀνισότηταις καὶ ἀδικίαι εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν προσωπικῶν διατάξεων τὰς ὁποίας περιέχει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰς ὁποίας εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θ’ ἀναφέρω. Εὔχομαι ὅπως τὸ προσεχές σας νομοθέτημα πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑφ’ ὑμᾶς ὑπουργείου, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι πληρέστερον, διότι μόνον διὰ τῆς εἰσαγωγῆς νέων διατάξεων καὶ νέων καινοτομιῶν θὰ εἰσρεύσῃ νέον αἷμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαΐμης.

§292Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ὀλίγας λέξεις μόνον θὰ εἴπω, αἱ ὁποῖαι ἄλλωστε μόνον φιλολογικὴν σημασίαν θὰ ἔχουν, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀποφασισμένη νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Νομίζω ὅμως ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ πράξω τοῦτο, ἀφοῦ ὁ κ. Ράλλης ἀνέφερε τὸ ὄνομά μου μεταξὺ τῶν ἄλλων 5 κυβερνητικῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ ἐπιτροπῇ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, λέγω δὲ ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἄλλων συναδέλφων ὑπεστήριξε τὴν Κοινὴν μας Γνώμην. Θὰ ἐκθέσω συνεπῶς ἐγὼ μὲ ὀλίγας λέξεις τοὺς λόγους δι’ οὓς ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ ἐζητήσαμεν τὴν ἀναβολήν. Τὸ ὅλον ζήτημα συνεζητήθη, εἶναι σχεδὸν ἐξηντλημένον, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὰ ὀλίγα ποῦ θὰ εἴπω ἐνόμισα ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ τὰ ἀναφέρω. Ὅτε ἦλθεν πρὸς συζήτησιν ἐν τῇ Κοινοβουλευτικῇ Ἐπιτροπῇ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, δυστυχῶς δὲ ἄργησε πολὺ νὰ γίνῃ αὕτη. Ὑπεστηρίχθη ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεώς του, καθ’ ὅτι πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχε γίνει δήλωσις τοῦ ὑφυπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Δεληγιάννη καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸν προσεχῆ Ἰούνιον πρόκειται νὰ κυκλοφορήσῃ ἔντυπον τὸ σχέδιον τοῦ πανυπαλληλικοῦ κώδικος, ἐκ δὲ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ εἴδομεν ὅτι πεντηκοντὰς ἄρθρων πραγματεύεται περὶ ζητημάτων ἐχόντων ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὸν ὑπαλληλικὸν κώδικα. Κατόπιν ἐκ τῆς συζητήσεως οἱ περισσότεροι τῶν κυρίων συναδέλφων οἱ ὁποῖοι παρηκολούθησαν αὐτὴν ἐπείσθησαν ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ θέματα πράγματι ἔχουν σχέσιν μὲ τὸν πανυπαλληλικὸν κώδικα, ὡς τὰ ζητήματα διορισμοῦ, ὁρίου ἡλικίας, προαγωγῆς κλπ. καὶ συνετάχθησαν μεθ’ ἡμῶν. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωσε μὲν μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ἡ ὁποία ἔχει μίαν δόσιν λογικῆς, δηλαδὴ εἶπε καὶ εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις ποὺ ἀνέγνωσα ὅτι: εἶναι δυνατὸν νὰ γίνουν ὅλοι οἱ ὀργανισμοὶ ἐπάνω εἰς ἕνα καλοῦπι; Ἀσφαλῶς ὄχι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι δὲν μποροῦν νά γίνουν ὅλα στὸ ἴδιο καλοῦπι· ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ μέχρι τοῦ σημείου ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπαχθῇ κατ’ οὐδὲν εἰς τὸν ὑπαλληλικὸν κώδικα ὑπάρχει μεγάλη ἀπόστασις, ἐξ ὅσων δὲ ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐπείσθην οὔτε σήμερον ὅτι ἔχει τὸ πρᾶγμα ὅπως ὑποστηρίζει. Ἐπίσης ἐτέθη ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομικῶν. Τὸ συνεζητήσαμεν μεταξύ μας, καὶ ἐπείσθημεν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία εἶναι πραγματικῶς γραμμένη μὲ περισσὴν διπλωματικὴν τέχνην καὶ ὁποία συνεπῶς εἶναι ἀρκετὰ δυσνόητος ὅτι πραγματικῶς δὲν ἐπέρχονται οἰκονομίαι οὔτε ἑνὸς ὀβολοῦ, παρ’ ὅλα ὅσα ὑποστηρίζει ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργός. Αὐτοὶ ἦσαν οἱ λόγοι διὰ τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς. Ἔρχομαι εἶτα νὰ θίξω τὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι σχετικαὶ μὲ τὸν ὑπαλληλικὸν κώδικα, τοὐτέστι τὸ ζήτημα τῆς κατ’ ἐκλογὴν προαγωγῆς, καὶ τὸ ζήτημα τοῦ καθορισμοῦ τῆς ἡλικίας τῶν ὑπαλλήλων. Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον τὸ νὰ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς κατωτέρους βαθμοὺς τὸ δικαίωμα αὐτὸ τοῦ ὑπουργοῦ, νὰ κάμῃ δηλ. κατ’ ἐκλογὴν προαγωγάς. Ἀτυχῶς ἡ πεῖρα ἐν Ἑλλάδι ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον μέτρον διότι εἶναι ὅπλον καταχρήσεων τῶν ἑκάστοτε ὑπουργῶν. Ἐπίσης ἕτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, διότι καθορίζεται δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους τὸ 65ον ἔτος. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Θὰ ἔχωμεν οὕτω ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι θὰ φθάσουν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως καὶ θὰ ἀπέρχωνται μόνον εἰς τὸ 65ον ἔτος παρεμποδίζοντες τὴν πρόοδον τῶν νεωτέρων. Βέβαια δὲν ζητῶ τίποτε ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη εἶναι ἐκπεφρασμένη. Ἐπίσης μίαν διασάφισιν ἐπιθυμῶ νὰ κάμω εἰς σχετικὸν ζήτημα καὶ ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 16. Ἐὰν θέλητε, νὰ μοῦ δώσητε μίαν πληροφορίαν, κ. ὑπουργέ. Λέγει τὸ παλαιὸν ἄρθρον ὅτι: (ἀναγινώσκει). Προστίθεται εἰς τὸ κείμενον μία διάταξις ἡ ὁποία δὲν ἐμφαίνεται εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν καὶ ἡ ὁποία ἔχουσα σπουδαιοτάτην σημασίαν λέγει: (ἀναγινώσκει). Θὰ ἤθελα, κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μοῦ δώσητε μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§293Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ ἀρχὴ αὐτὴ ὑπάρχει καὶ εἰς ἄλλους ὀργανισμούς. Σημειώσατε δὲ διότι πολλοὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἀπὸ μέρη τὰ ὁποῖα μετεφέρθη ἐδῶ ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ δὲν εἶναι εὔκολον σήμερον νὰ μᾶς φέρουν πιστοποιητικὰ γεννήσεως διαφιλονεικεῖται δὲ ἡ ἡλικία τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ διὰ νὰ ἀποδείξουν τὴν ἡλικίαν των σᾶς λέγουν ὅτι ἀφοῦ κατεστράφησαν αὐτὰ τὰ χαρτιὰ ἀφῆστε μας νὰ τὰ ἀποδείξωμεν δι’ ἄλλων ἐγγράφων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ 65ον ἔτος τῆς ἡλικίας συνεβουλεύθην τὸν συνάδελφόν μου ὁ ὁποῖος μοῦ λέγει, ὅτι εἰς τὴν δημοσιοϋπαλληλικὴν ἐπιτροπὴν ἐπεκράτησεν ὅτι τὸ 65ον ἔτος πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ὅριον. Διότι ἂν δεχθῶμεν ὅτι ὁ πρεσβευτὴς πρέπει νὰ ἀπέλθῃ εἰς τὸ 65ον ἔτος, ὁ ὁποῖος κατὰ τεκμήριον ἀμάχητον ἐκουράσθη καὶ εἰργάσθη περὶ σπουδαιοτέρων καὶ περισσοτέρων ζητημάτων διατὶ νὰ δεχθῶμεν ἕνα ὁ ὁποῖος κατέχει μίαν κατωτέραν θέσιν διὰ γραφικὴν ὑπηρεσίαν ὅτι θὰ ἀπολυθῇ ἀπὸ 58ον ἔτος καὶ συνεπῶς θὰ κενωθῇ μία θέσις διὰ νὰ πάρουν νέους ὑπαλλήλους καὶ νὰ ἐπέλθῃ μία ἐπιβάρυνσις ἡ ὁποία ἀσφαλῶς δύναται νὰ περικοπῇ. Εἴμεθα λοιπὸν σύμφωνοι μὲ τὴν γενικὴν διάταξιν. Τὸ ἄλλο, σᾶς εἶπον, διατὶ μοῦ τὸ ὑπέδειξεν ἡ ὑπηρεσία διότι φαίνεται ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ καταγόμενοι ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολιν κλπ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἦτο κάποιος ὑπάλληλος γέρων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μέχρι τοῦ 72ου ἔτους.

§294Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι γενικὴ διάταξις ὑπάρχουσα εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμούς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὡς ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἐφήρμοσε. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀπεδέχθη τὸ «διὰ παντὸς ἄλλου μέσου» π.χ. ἐὰν ἔχῃ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ στρατοῦ δὲν μποροῦμεν νὰ εἰποῦμε ὅτι δὲν εἶναι στοιχεῖον.

§295Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Κατὰ τὸν διορισμὸν ἐννοεῖτε; Πάντως ἐκ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας ἃς ἔχω ἐνώπιόν μου προκύπτει τὸ ἀντίθετον.

§296Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Νὰ σᾶς εἰπῶ διὰ νὰ σᾶς καθησυχάσω. Αὐτὸ ἀφορᾶ τὸ προσωπικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἤδη προκεχωρημένον εἰς ἡλικίαν ἢ εἰσῆλθεν διὰ τοῦ παραθύρου. Ἔχω δὲ νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσήρχοντο εἰς οἱοδήποτε ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ εἰσῆλθον διὰ τοῦ παραθύρου καὶ πολλοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι διακεκριμμένοι. Αὐτοὶ λοιπὸν δὲν ἔχουν τὰ πιστοποιητικά των ἐν τάξει. Δὲν τοὺς διώρισα ἐγώ. Ἐγὼ ἠμύνθην ἐδῶ, ἠμύνθην καὶ ἔξω τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ μὴ γίνῃ κανεὶς παρείσακτος τοῦ ὑπουργείου.

§297Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐγγράφων τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν ὑστέρων προσάγονται, διότι ἡ διατύπωσις εἶναι σαφής. (ἀναγινώσκει).

§298Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἐφαρμοσθῇ ὅ,τι ἐφαρμόζεται καὶ εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα.

§299Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Καὶ θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. ὑπουργὸν καὶ δι’ ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὅλα τὰ πιστοποιητικὰ τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας των θὰ ἔλθουν δὲ οὗτοι ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ προσαγάγουν νέας ἀποδείξεις ἢ ἀπόφασιν προέδρου δικαστηρίου μεταβαλούσης τὴν ἡλικίαν των, προβλέπετε καὶ περὶ αὐτῶν;

§300Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁ νόμος θὰ ἐφαρμοσθῇ σύμφωνα μὲ τὴν νομολογίαν τὴν ὁποίαν δίδει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§301Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἐπὶ 4 ἀποφάσεων τὰς ὁποίας ἐξέδωκεν ἀναφορικῶς μὲ ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ Παιδείας, ἔχει ἀντίθετον ὑμῶν γνώμην.

§302Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν γνώμην. Ἐγὼ παίρνω τὴν διάταξιν ὅπως εἶναι δι’ ὅλα τὰ ὑπουργεῖα. Δὲν εἶναι δική μου δουλειὰ νὰ κάνω τὸν Σύμβουλον τῆς Ἐπικρατείας.

§303Χ. ΛΑΔΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κάθε ἄλλο, κατόπιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τὸ βάλαμεν εἰς ὅλους τοὺς ὀργανισμοὺς ἐγὼ καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος εἴμεθα οἱ προσφεύγοντες καὶ ἐδικαιώθην ὁ κ. Σοφούλης ὁ ὁποῖος ἦτο ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Δυστυχῶς δι’ ὑμᾶς ἐγὼ ἔχω ἀντιθέτους ἀποφάσεις.

§304Φ. ΖΑΪΜΗΣ. Μόνον ἤθελον ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην νὰ μᾶς εἴπῃ ἂν αὐτὴ ἡ διάταξις καλύπτῃ καὶ ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου του τὸν ὁποῖον κατέλαβε ἤδη τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ δυνάμει πράξεως τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν μετέβαλε τὴν ἡλικίαν του.

§305Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὑποβάλατε μίαν τροπολογίαν καὶ θὰ ἀγορεύσω ἐκτεταμένως ἐπ’ αὐτῆς.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ράλλης.

§307Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιμένων εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ παρόντος νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐθεώρησεν ὡς ἐπουσιώδεις τὰς παρατηρήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάγκην τῆς ἀναβολῆς διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μαζὶ μὲ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ Ἐπιτροπὴ ὡς καὶ προηγουμένως εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλήν, ἀναμφισβητήτως κατὰ τὴν πλειοψηφίαν ἦτο σύμφωνος μὲ τὴν γνώμην τῆς ἀναβολῆς. Ὁ κ. εἰσηγητὴς μὲ κατηγόρησεν ἐπὶ ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων τῆς Βουλῆς. Δὲν πιστεύω νὰ τὸ πιστεύῃ σοβαρῶς ὅτι ἀγνοῶ μίαν πικρὰν δι’ ἡμᾶς πραγματικότητα ὅτι ἡ πλειοψηφία δὲν εὑρίσκετο πρὸς τὸ μέρος ἡμῶν, ἀλλὰ ἐὰν δὲν δύναται σοβαρῶς νὰ μοὶ καταλογίσῃ ἐν τούτοις δύναμαι νὰ καταλογίσω ἐγὼ εἰς αὐτὸν ὅτι ἠγνόησε τὴν πραγματικότητα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ παρέσχε τὴν ἰδίαν αὐτοῦ γνώμην ὡς γνώμην τῆς μειοψηφίας, ἐνῷ ἡ ἰδική του γνώμη ἦτο ἐντελῶς γνώμη τῆς μειοψηφίας ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. εἰσηγητὴς νὰ προκαλέσῃ μαρτυρίας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω, διότι ἔχω ἐνώπιόν μου ἕνα μέλος τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς ἀλλὰ μέλος καὶ τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. εἰσηγητοῦ καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ βεβαιώσῃ.

§308Ι. ΒΑΛΑΛΑΣ. Δὲν ἐτέθη ζήτημα πλειοψηφίας ἢ μειοψηφίας, ἐλέχθη ἁπλῶς ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν ἐφ’ ὅσον μετὰ 4 μῆνας θὰ γίνῃ γενικὸς κῶδιξ τῶν ὑπουργείων, νὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτός. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ὁ εἰσηγητὴς εἶπον ὅτι δὲν πειράζει, ἐπροχωρήσαμεν χωρὶς νὰ γίνῃ ψηφοφορία.

§309Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Νὰ σᾶς ὑπομνήσω τὸ πρᾶγμα. Ἐγὼ δὲν ἀντέδρασα, διότι μία φορὰ ποῦ εἰσάγεται ἕνα νομοσχέδιον, ἐφ’ ὅσον τὸ εἰσάγει ὁ ὑπουργὸς ἡμεῖς θὰ τὸ ἐπεξεργασθῶμεν. Ἐλέχθη ὡς γνώμη πολλῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ὅτι θά προταθῇ ἡ ἀναβολή, καὶ διὰ τοῦτο λέγομεν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ὅτι εἶναι γνώμη τινῶν τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ μὴ ἀναφερθῶμεν ἀριθμητικῶς, διότι πολλοὶ συνάδελφοι εἶπον δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναφερθῶμεν ὀνομαστικῶς, ἐξέφρασαν δὲ τὴν γνώμην ὅτι θά ἦτο προτιμότερον νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ συζητηθῇ μὲ τὸν καταστατικὸν χάρτην καὶ οὔτε ψηφοφορία ἐγένετο.

§310Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βαλαλᾶς εἶπε κάτι τὶ τὸ ὁποῖον ἔχει σημασίαν ἀπὸ ἀπόψεως λέξεων, ὄχι ἀπὸ ἀπόψεως οὐσίας. Βεβαίως ἡ πλειοψηφία κατὰ τὴν ἔννοιαν τὴν νομικὴν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ πλειοψηφίαν νομικήν, ἀλλ’ ἐννοῶ πλειοψηφίαν πραγματικήν· ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὴν γνώμην μου αὐτὴν, αὐτὸ εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἐὰν δὲ ἐπηκολούθη ψηφοφορία εἶναι βέβαιον—καὶ ὑποθέτω ὅτι δὲν δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ κανεὶς ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς—εἶναι βέβαιον λέγω ὅτι πλειοψηφία αὐτὴ θὰ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§311Λ. ΜΑΚΑΣ. Ζήτημα ἐντυπώσεως.

§312Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τόσον ἔσπευδεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἰς τὴν ὑποβολὴν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς ὥστε ἐὰν εἶμαι καλῶς πληροφορημένος, ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ὅπου εὑρίσκετο πολλάκις ἐτηλεγράφει ἀνησυχῶν διὰ τὴν μὴ περαίωσιν τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ταῦτα τοὐλάχιστον κ. ὑπουργὲ ἐλέχθησαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, καὶ ὡς λεχθέντα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ νομίζω ὅτι δύναμαι νὰ τὰ ἐπαναλαμβάνω ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλὰ ποτὲ πλειοψηφίαν διότι ἐννοεῖται ἡ μειοψηφία ὅτι δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰ ἐλατήρια τῆς πλειοψηφίας. Ὡς πρὸς τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, διότι θὰ ἦτο εὔκαιρος ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου του ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἂν ἦτο ἀντίθετο πρὸς τὴν ἐπιτροπήν· ὥστε ἂν ἀνέφερον αὐτὰ τὰ ἀνέφερον ἐντελῶς δευτερευόντως καὶ μόνον διὰ νὰ ἀποδείξω ὅτι δὲν ἦσαν πεπεισμένοι, οὔτε αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν στενώτατα συνδεδεμένοι πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ ἀπόψεως ἰδεῶν πολιτικῶν, οὐδὲ αὐτοὶ ἦσαν πεπεισμένοι ὅτι ἦτο τόση ἀνάγκη νὰ ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ ὀργανισμός. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἀποδείξω ὅτι αὐτοὶ οἱ ἔχοντες τὴν γνώμην ταύτην, ἐὰν ἐξηκολούθουν νὰ τὴν ἔχουν, εὑρίσκοντο ἐν δικαίῳ καὶ μεταξὺ αὐτῶν εἶπον προηγουμένως ὅτι ὑπῆρχε καὶ εἷς ὁ ὁποῖος εἶναι μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου σήμερον καὶ βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ καὶ ὑποθέτω ὅτι τὸ γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὅτι τὸ περιβάλλον ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν ἰδεῶν καὶ θὰ γνωρίζῃ ἕνα περιστατικὸν εἰς τὸ ὁποῖον εὑρέθη ποτὲ ὑπουργὸς ὁ ὁποῖος ὡρκίζετο καθ’ ἣν ὥραν ἐδημοσιεύετο ἄρθρον πύρινον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ ὁποίᾳ προσελαμβάνετο ὡς ὑπουργός.

§313Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω.

§314Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει πολλὰς διατάξεις, ἀλλὰ οὐσιώδεις διατάξεις εἶναι τῶν ἄρθρ. 8... Τὸ ἄρθρον 26 ἐδάφιον 8 ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἀπομακρύνσεως τῶν πρεσβευτῶν ἢ μᾶλλον, ὡς ἤδη παρουσιάζεται τὸ πρᾶγμα τῆς ἐξαιρέσεως τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν. Τὸ ἄρθρον 20 ἀφορᾷ τὴν κατ’ ἐκλογὴν προαγωγήν. Τὸ ἄρθρον 33 ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν γραφείου μεταφραστικοῦ καὶ τὸ ἄρθρον 42 τὴν ἵδρυσιν ἢ μᾶλλον τὴν πρόσληψιν νομικῶν συμβούλων εἰς τὸ νομικὸν τμῆμα τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐρωτῶ: ὑπάρχει τόση ἀνάγκη πραγματικῶς νὰ ψηφισθοῦν τὰ ἄρθρα ταῦτα. Ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν ἕνα ἕκαστον. Πρῶτον περὶ ἄρσεως τῆς μονιμότητος τῶν πρεσβευτῶν. Εἶναι τόσον φανερὸν ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἐπείγουσα ἀνάγκη τῆς ψηφίσεως τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὥστε ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου μέχρι συζητήσεως αὐτοῦ, ριζικῶς ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου μετέβαλε γνώμας. Διότι ἐνῶ εἶχεν ὡς βάσιν τὴν μονιμότητα αἰφνιδίως παρουσιάσθη σήμερον ἔχων ὡς βάσιν τὴν ἔξοδον τῶν πρεσβευτῶν ἀπὸ τὴν μονιμότητα.

§315Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἤλλαξα γνώμας, ἐδέχθην τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς.

§316Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς ἄλλην ἀπάντησιν εἶχε νὰ δώσῃ, τὴν ὁποίαν ἐὰν μοῦ τὴν ἔδιδε θὰ μὲ ἔθετε εἰς δύσκολον θέσιν, ἀλλὰ δὲν τὸν συμφέρει. Ἡ ἀπάντησις εἶναι ὅτι εἶχε τὴν ἄλλην διάταξιν, τῆς αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος τῶν πρεσβευτῶν. Διότι, ἐὰν ἐπιζητῆτε κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὲ διὰ τῆς διατάξεως τῆς σημερινῆς τὴν ἄρσιν τῆς μονιμότητος, ὅσον καὶ διὰ τῆς ἄλλης διατάξεως τὴν αὐτεπάγγελτον διαθεσιμότητα, ἐπιζητεῖτε τὴν καρατόμησιν ὡρισμένων ὑπαλλήλων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον τοῦτο: ἂν δὲν ἐπιζητῆτε τὴν καρατόμησιν ὡρισμένων ὑπαλλήλων, τοὐλάχιστον φαίνεσθε ὅτι ἐπιζητῆτε αὐτήν, λησμονοῦντες ὅτι ἡ σύζυγος τοῦ Καίσαρος δὲν πρέπει νὰ εἶναι, ἀλλὰ καὶ νὰ φαίνηται. Ὁ ἤδη ἐν ἰσχύϊ, ὀργανισμὸς περιεῖχε διάταξιν τὴν ἑξῆς: «τῆς μονιμότητος ἐξαιροῦνται.......» (ἀναγινώσκει). Αὐτὴ ἡ διάταξις τοῦ ἐν ἰσχύϊ ὀργανισμοῦ εἶναι διάταξις σοφὴ διότι στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 114 τοῦ Συντάγματος. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸς θέλων νὰ ἀπομακρύνῃ ὡρισμένους ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποκτήσει συνταγματικὰ δικαιώματα μονιμότητος, ἐτροποποίησε τὴν διάταξιν ταύτην, διὰ τῆς ἑξῆς διατάξεως: «τῆς μονιμότητος ἐξαιροῦνται....» (ἀναγινώσκει), καὶ διὰ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 26 «ὁ χρόνος τῆς αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος....» (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐσκέπτετο ὅτι ὡς ἄνθρωπος εἶναι θνητὸς καὶ ὡς ὑπουργὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐν τῇ διαχειρίσει τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν—ἐγὼ εὔχομαι νὰ εἶσθε ὑπουργὸς ἐπὶ ἀρκετὰ ἔτη ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς πατρίδος καὶ τῶν προσωπικῶν σας φίλων μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγομαι καὶ ἐγὼ—καὶ ἥρπασε ὡς σανίδα σωτηρίας τὴν πρότασιν αὐτὴν τῆς δυστυχοῦς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἔλεγε νὰ καταργήσωμεν τὴν μονιμότητα καὶ εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς «ἐγὼ τόσον μάλιστα εἶμαι πρόθυμος ὥστε σπεύδω ἀμέσως νὰ καταργήσω τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 26 ἐδάφιον 8 τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐτεπαγγέλτου διαθεσιμότητος». Κύριοι, πρόκειται περὶ φενάκης. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 26 τοῦ νομοσχεδίου εἶχε τοῦτο τὸ ἀγαθὸν διὰ τοὺς ἀπειλουμένους διὰ καρατομήσεως: ὅτι θὰ ἐπερίμεναν δύο ἔτη, καὶ εἰς τὸ διάστημα αὐτὸ θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἐλπὶς εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ ὑπῆρχεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ σημερινὸς ὑπουργός. Ἀλλὰ σήμερον διὰ τῆς προτάσεως τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ ὀλισθήματος εἰς ὃ περιέπεσεν ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅστις ἀπεδέχθη τόσον ἀσμένως τὰς διαθέσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ, αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς ὑπάλληλοι θὰ καρατομηθοῦν. Ἀλλ’ ἐὰν καρατμηθοῦν κ. ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ καρατόμησις δὲν θὰ εἶναι ἄνευ συνεπειῶν διὰ τὸ κρατικὸν ταμεῖον· διότι εἶναι βέβαιον ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας θὰ δικαιώσῃ αὐτοὺς καὶ θὰ μισθοδοτοῦνται καὶ αὐτοὶ καὶ θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν θέσιν τῶν, διότι δὲν δύνασθε νὰ ἀπολύσητε ὑπαλλήλους, οἵτινες ἤδη ἔχουν τὸ πλεονέκτημα τῆς μονιμότητος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι τὸ Σύνταγμα δὲν κάμνει διάκρισιν καὶ τὸ Σύνταγμα ὁμιλεῖ περὶ πρεσβευτῶν ἐν γένει, ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητον, παρ’ ὅλην τὴν διαφωνίαν ἡ ὁποία ἠγέρθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εἶναι ἀναμφισβήτητον λέγω ὅτι ἐκεῖνοι οἵτινες προέτεινον τὴν διάταξιν αὐτὴν τοῦ Συντάγματος εἶχον ὑπ’ ὄψιν των οὐχὶ τὸν βαθμὸν τοῦ πρεσβευτοῦ, ἀλλὰ τὸν πρεσβευτὴν τὸν διαπιστευμένον παρὰ ξένῳ Κράτει. Εἶναι τόσον βέβαιον τοῦτο, ὥστε κατὰ τὸ 1911 εἰς τὸ σχέδιον τοῦ Συντάγματος τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑπάρχει διάταξις «πρέσβυς διαπιστευμένος παρὰ ξένῳ Κράτει». Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν νὰ ἀναθεωρήσῃ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου τὴν γνώμην του, καὶ νὰ δεχθῇ ὅπως περιληφθῇ ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἀπολυθοῦν πρεσβευταὶ διαπιστευμένοι παρὰ ξένῃ Κυβερνήσει. Ἐὰν ἐπιμένητε εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, θὰ πράξητε τι τὸ ὁποῖον θὰ παραστήσῃ τὴν Βουλὴν ἀδικοπραγοῦσαν κατὰ τὴν ἄσκησιν τῶν νομοθετικῶν της καθηκόντων, καὶ συγχρόνως θὰ πράξητε κἄτι τι μάταιον, διότι θὰ ἔλθῃ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ θὰ τοὺς δικαιώσῃ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνεται κατ’ ἐκλογὴν ἡ προαγωγὴ τοῦ ὑπαλλήλου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως. Εἰς τοῦτο ἔχω ἀντίθετον γνώμην, διότι φρονῶ ὅτι ἀποτέλεσμα τῆς διατάξεως αὐτῆς θὰ εἶναι, νὰ δημιουργηθοῦν κλίκαι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχουν μόνον ἀνθρωποφαγικοὺς σκοποὺς καὶ πᾶς ὑπάλληλος θὰ προσπαθῇ διὰ παντοίων ραδιουργιῶν καὶ ποταποτήτων νὰ ὑποσκελίσῃ τὸν ἕτερον. Καὶ εἰς ἄλλα ὑπουργεῖα κ. ὑπουργὲ ἔχομεν ἀνάγκην ἱκανῶν ὑπαλλήλων Διατὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰδικῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἡ διάταξις αὐτή; Διατὶ νομίζετε ὅτι εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπὶ παραδείγματι, ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη ὑπαλλήλων εἰδικῶν, ὑπαλλήλων τεχνιτῶν, ὑπαλλήλων μορφωμένων, διατὶ δὲν θά μποροῦσε νὰ ἐφαρμοσθῇ τοιαύτη διάταξις; Διατὶ θέλετε νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἀνομοιότης μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τῶν ἄλλων Ὑπουργείων; Παραδέχομαι καὶ ἐγὼ ὅτι ὑπάρχει τις διάκρισις μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ ἡ διάκρισις αὐτὴ δὲν ἀφορᾷ ἀναμφιδόλως τὴν προαγωγήν. Αὐτὴ ἡ διάκρισις εἶναι ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξωτερικὴν παράστασιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Οὐδαμῶς δικαιολογεῖται νὰ δημιουργήσητε ἕνα διάφορον τρόπον προαγωγῆς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀφίνετε τοὺς ὑπαλλήλους τῶν ἄλλων ὑπουργείων ὑπὸ τὴν ἀρχὴν τοῦ προβιβασμοῦ κατ’ ἀρχαιότητα. Καὶ αὐτὸ ἀκόμη ἀποδεικνύει ὑποθέτω, ὅτι ἔχουν δίκαιον οἱ λέγοντες ὅτι οὐδὲν τὸ κατεπεῖγον περιέχει τό νομοσχέδιον, καὶ δὲν πιστεύω νὰ εἶναι τόσον ἐπείγουσα ἀνάγκη τῶν τμηματαρχῶν βʹ τάξεως εἰδικῶς εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, κατ’ ἀντίθεσιν πρὸς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα. Τὸ ἄρθρον 33 νομίζω ὅτι ἀφορᾷ τὴν ἵδρυσιν γραφείου ὑπουργοῦ. Βεβαίως μὴ ὑπάρχοντος τοῦ γραφείου ὑπουργοῦ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν νομίζω—διότι ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα —νομίζω ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ ὑπουργοῦ ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀφοῦ τέλος πάντων ἀπὸ τόσων 10ετηρίδων οἱ ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν μποροῦσαν νὰ περνοῦν καὶ ἄνευ γραφείου, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι λόγος...

§317Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἦτο ἕως τὸ 1923 καὶ κατηργήθη.

§318Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τέλος πάντων ἀπὸ 8 ἐτῶν. Δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ κάμητε αὐτὸν τὸν ὀργανισμὸν διὰ νὰ ἀναστατώσητε ὅλας τὰς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς ἔχει τὸν ἐγωϊσμὸν νὰ πιστεύῃ ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι κἄτι τι ἐξαιρετικὸν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ περιβάλλεται καὶ δι’ ἰδιαιτέρας αἴγλης. Δὲν γνωρίζω αὐτό. Ἐγὼ νομίζω ὅτι καὶ εἰς τὰ ἄλλα ὑπουργεῖα ὑπάρχουν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ἔχουν μίαν ἐξωτερικὴν παράστασιν ἀνάλογον, οἱ ὁποῖοι πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ δύνανται νὰ ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους καὶ νὰ εἶναι καὶ αὐτοὶ ἀξιοπρεπεῖς; Διατὶ θέλετε μόνον οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ εἶναι ἀξιοπρεπεῖς; Νομίζετε ὅτι μόνον διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαιτεῖται νὰ μὴ διανυκτερεύουν ἐν κραιπάλῃ χαρτοπαίζοντες, καὶ διὰ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τοὺς διαχειριζομένους ὕψιστα περιουσιακὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ ἐπιτρέπηται τοῦτο; Δὲν βλέπω διατί.

§319Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις καὶ εἰς τὰ ἄλλα τὰ ὑπουργεῖα.

§320Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Βλέπετε ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ εἶναι γενικόν, διότι αὐτὸ ἀποδεικνύει ἀστοργίαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἐρχόμεθα—καὶ δικαίως ἐρχόμεθα—καὶ ἐξανιστάμεθα κατὰ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἐξέρχονται τῶν ὁρίων τοῦ Νόμου, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὅλους ἐν ἴσῃ μοίρᾳ καὶ νὰ μὴ δημιουργῶμεν διαφόρους τάξεις εὐνοουμένων ὑπαλλήλων.

§321Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ εἰσαγωγὴ τῶν διατάξεων αὐτῶν εἶναι δυσμενὴς διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶναι προνομιοῦχος.

§322Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι προνομιοῦχοι. Ὅταν λέγετε ὅτι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ εἶναι ἀξιοπρεπεῖς, argumentum acontrario συνάγεται ὅτι οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι εἶναι ἀναξιοπρεπεῖς.

§323Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ argumentum acontrario εἶναι ὀλίγον ἐπικίνδυνον· τοῦτο δὲ τὸ γνωρίζετε σεῖς καλλίτερον ἀπὸ ἡμᾶς.

§324Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ μεταφραστικὸν γραφεῖον, κ. ὑπουργέ. Ἐδημιουργήσατε ἕνα μεταφραστικὸν γραφεῖον πολυτελέστατον. Τὸ μεταφραστικὸν αὐτὸ γραφεῖον δὲν ὑπάρχει.

§325Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὑπάρχει.

§326Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τώρα. Ἀκούσατε τὶ λέγει τὸ ἄρθρον 37: «ἱδρύεται παρὰ τῷ ὑπουργείῳ..... (ἀναγινώσκει). Διὰ τῆς ἱδρύσεως αὐτοῦ τοῦ γραφείου ἐπιβάλλετε νέαν φορολογίαν, διότι πᾶσα μετάφρασις παντὸς ἐγγράφου τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις δημοσία, πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ οὕτω πως, ἐὰν ὑπάρχῃ μία δίκη καὶ πρέπει νὰ γίνῃ μετάφρασις ἑνὸς ἐγγράφου ἡ μετάφρασις πρέπει νὰ γίνῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ θὰ ὑποβληθῇ ὁ ἔχων ἀνάγκην τῆς μεταφράσεως εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν πολυτελῆ ἀμοιβὴν τῶν καθοριζομένων ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 37 τοῦ ὀργανισμοῦ. Δὲν πιστεύω καὶ αὐτὸ νὰ εἶναι τόσον ἐπεῖγον.

§327Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Βεβαίως αὐτὸ θὰ μποροῦσε νὰ μὴ εἶναι, ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι σήμερον, ἐπειδὴ ὑπάρχει ἡ ἀνάγκη τῆς μεταφράσεως τῶν ἐγγράφων τὰ ὁποῖα εἶναι γραμμένα εἰς διαφόρους γλώσσας, ἡ μετάφρασις αὐτὴ γίνεται κατὰ ἕνα τρόπον τελείως ἄτακτον καὶ ἀκανόνιστον, δηλαδὴ ὁ διευθυντὴς τῶν γραφείων τοῦ Τύπου ἀπὸ τὰς πιστώσεις τοῦ Τύπου, προσελάμβανεν ὑπαλλήλους οἱ ὁποῖοι ἔκαμναν τὴν ἐργασίαν αὐτήν. Αὐτὴ εἶναι σήμερον ἡ κατάστασις. Τὴν κατάστασιν αὐτὴν τὴν ἄτακτον, ἐπαναλαμβάνω, εἰς τὴν ὁποίαν μάλιστα καὶ ὁ πολίτης δὲν εἶναι τελείως ἠσφαλισμένος ὅτι τοῦ γίνεται μία μετάφρασις καὶ τίθεται τὸ ἀκριβὲς αὐτῆς ἀντίγραφον—ὅταν μάλιστα ὁ μεταφραστὴς δὲν εἶναι καὶ ὑπάλληλος—ἐθεώρησα ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία τακτοποίησις διὰ νὰ ὑπάρχῃ μία εὐθύνη. Αὐτὸ εἶναι. Ἄν θέλητε νὰ τὸ ἀπαλείψωμεν δὲν θὰ διστάσω, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ γίνεται ἡ ἐργασία κατ’ αὐτὸν τὸν ἄτακτον τρόπον καὶ μὲ διάθεσιν τῶν πιστώσεων τοῦ Τύπου, ἐνῶ δὲν πρόκειται περὶ ἐργασίας τοῦ Τύπου ἀλλὰ περὶ μεταφράσεως.

§328Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν συζητῶ ἐὰν χρειάζεται ἢ ἐὰν δὲν χρειάζεται. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγω εἶναι ὅτι αὐταὶ εἶναι θεμελιώδεις διατάξεις τοῦ ὀργανισμοῦ, τὰς ὁποίας ἀνέφερον καὶ καμμία ἐκ τῶν θεμελιωδῶν διατάξεων δὲν μὲ πείθει ὅτι, ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐπισπεύσεως τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ κεχωρισμένως ἀπὸ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν ὑπαλλήλων. Αὐτὰ λέγω. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 43 τὸ ἀφορῶν τὴν τεχνικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ νομικοῦ συμβούλου. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς δικαστικοῦ προσώπου, τὸ ὁποῖον—ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ ἤκουσα πανταχόθεν ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἱκανοτάτου ὑπαλλήλου ὀνόματι Γιούππη — .....

§329Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἀσχολεῖται ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἐπὶ μίαν δωδεκαετίαν εἰς τὸ ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον, καὶ δὲν τὸν ἔθιξε καμμία Κυβέρνησις, διότι εἶναι ἐξαιρετικὸς τύπος ὑπαλλήλου.

§330Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν διὰ τὸν κ. Γιούππην, ἀλλὰ διὰ τὸ καλοῦπι αὐτὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι δυστυχῶς σήμερον δὲν πρόκειται περὶ τοῦ κ. Γιούππη, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄριστος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως, καὶ εἶμαι βέβαιος διότι πανταχόθεν ἐδόθησαν τοιαῦται πληροφορίαι, ἀλλ’ αὔριον εἶναι δυνατὸν νὰ πρόκειται περὶ ἄλλου. Αὐτὸ εἶναι τὸ κακὸν τῶν προσωπικῶν διατάξεων.

§331Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Πρέπει νὰ εἶναι δικαστὴς καὶ νὰ ἔχῃ πεῖραν εἰς τὰ διεθνῆ Ποῦ νὰ τὸν εὕρητε;

§332Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ χωρεῖ νερό, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον. Ἐγὼ κρίνω ὅτι ἔχει πεῖραν εἰς τὰ διεθνῆ.

§333Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐπειδὴ ἀπεχθάνομαι τὰς προσωπικὰς διατάξεις θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ κάμητε μίαν διατύπωσιν καὶ νὰ τὴν περιφρουρήσητε ὅπως θέλετε διὰ τὸ μέλλον. Θὰ μὲ ὑποχρεώσητε. Νὰ εἴπητε τὶ εἴδους πεῖραν δικαστικήν. Δὲν εἶναι ἢ 2, 3 οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοιαύτην πεῖραν. Ἐγὼ ἀποβλέπω εἰς τὸν κ. Γιούππην εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἀπετάνθην, ἀλλὰ ματαίως μέχρι τοῦδε. Πιστεύω μετὰ τὰς ἐκδηλώσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἐκ μέρους ὅλων τῶν μερίδων τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ δεχθῇ νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του. Αἰσθάνομαι ὅτι ἔχουν ἐπέλθει πολλαὶ ζημίαι ἕνεκα τῆς ἀτάκτου διατυπώσεως τῶν συμβάσεων. Σήμερον τὸ συμβατικὸν δίκαιον ἔχει πολλαπλασιασθῇ εἰς βαθμὸν παμμέγιστον. Τί νὰ κάμῃ ὁ ὑπουργός; Δὲν μπορεῖ νὰ κάμῃ τίποτε. Νὰ κάμῃ τὸν δικηγόρον; Ἀναγκάζομαι ὅμως καὶ αὐτὸ νὰ τὸ κάμω. Δὲν ὑπάρχει κανὲν μέρος τοῦ κόσμου εἰς τὸ ὁποῖον ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ περισπᾶται εἰς τὰς πολιτικάς του μερίμνας ἀπὸ τὰς νομικὰς φροντίδας, ὅπως διατυπώσῃ ἓν νομοσχέδιον.

§334Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ μάλιστα, κ. ὑπουργέ, φθάνω μέχρι τοῦ σημείου, μετὰ τὰς πληροφορίας αἱ ὁποῖαι μοῦ ἐδόθησαν, νὰ εἴπω ὅτι ἡ μόνη διάταξις τοῦ ὀργανισμοῦ σας ἡ ὁποία πραγματικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς συγχωρήσῃ διὰ τὴν σπουδήν σας, εἶναι ἡ διάταξις αὐτή. Ἡ μόνη διάταξις ἡ ὁποία, λέγω σᾶς καθιστᾶ κάπως συγγνωστὸν διὰ τὴν σπουδήν σας, εἶναι αὐτή. Τόσον συμφωνῶ μαζί σας. Ἀλλὰ βλέπω ἐδῶ ὅτι πρόκειται περὶ τριῶν εἰδικῶν συμβούλων....

§335Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Σᾶς εἶπον τὴν νέαν τροποποίησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον. Θὰ εἶναι 2· ὁ ἕνας ὑπάρχει ἤδη, καὶ θὰ προσληφθῇ καὶ ὁ κ. Γιούππης.

§336Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δέχεσθε τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ περιορισμοῦ;

§337Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ναί.

§338Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸν καθηγητὴν τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου δὲν τὸν περιλαμβάνετε; Δὲν σᾶς εἶναι χρήσιμος;

§339Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἰς αὐτὴ τὴ δουλειὰ δὲν μοῦ εἶναι χρήσιμος. Δηλαδὴ διὰ νὰ κάμνῃ ἐμπορικὰς συμβάσεις, ἐγκαταστάσεως, ἀπαγορεύσεως τῆς χρήσεως ἀερίων, πότε θὰ καταγγελθῇ μία σύμβασις κλπ. δὲν μοῦ εἶναι χρήσιμος.

§340Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ εὑρίσκω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει ἀπολύτως δίκαιον λέγων ταῦτα, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ ὑπομνήσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν — δι’ αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπατε ἔχετε ἀπολύτως δίκαιον εἶναι ξένος ὁ καθηγητὴς τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου — ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρ. 41 τοῦ ἰσχύοντος ὀργανισμοῦ λέγει: ὅτι καθίσταται παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν εἰδικὸς νομικὸς σύμβουλος διὰ νὰ γνωματεύσῃ — ὄχι ἐπ’ αὐτῶν τὰ ὁποῖα εἴπατε — ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἑκάστοτε ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ὑποβαλλομένων ζητημάτων Δημοσίου καὶ Ἰδιωτικοῦ δικαίου». Αὐτὸ ἰσχύει· τὸ καταργεῖτε;

§341Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Παραμένει. Ἔχετε δίκαιον καὶ σεῖς, ἔχω καὶ ἐγώ· δηλαδὴ μὲ τὴν πρώτην μου διατύπωσιν ἐγὼ ἤθελα ὁ μὲν καθηγητὴς τοῦ Δημοσίου Δικαίου νὰ καταγίνηται εἰς τὰς ἐπιστημονικάς του ἐρεύνας καὶ νὰ φκιάσω ἕνα συμβούλιον ἀπὸ τρία πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ν’ ἀπασχολοῦνται εἰδικῶς. Τὸ 1 ὑπάρχει ἤδη, καὶ τὰ 2 πρέπει νὰ εἶναι διότι εἶναι τόση πολλὴ ἡ ἐργασία, ὥστε νομίζω ὅτι δύο πρόσωπα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ν’ ἀντεπεξέλθουν εἰς αὐτήν. Ἐδέχθην τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν ἑξῆς ἔννοιαν: δύναται ὁ ὑπουργός, παραμενούσης τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου τὸ ὁποῖον ἐδιαβάσατε, νὰ ζητῇ γνωμοδοτήσεις, ἂν θέλῃ, ἀπὸ τὸν καθηγητήν. Ἡ τακτικὴ ὅμως νομικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἑδρεύουσα ἐν τῷ ὑπουργείῳ, θὰ συνίσταται ἀπὸ τὸν ἤδη ὑπάρχοντα ἕνα σύμβουλον, ὁ ὁποῖος, κυριώτατα, εἶναι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν συνθηκῶν, καὶ ὄχι διὰ τὴν σύναψιν αὐτῶν. Αὐτοὶ θὰ εἶναι οἱ τακτικοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ μένουν ἐκεῖ καὶ θὰ βλέπουν ὅλα τὰ ἔγγραφα καθημερινῶς διὰ νὰ βλέπουν μήπως γίνῃ κανὲν λάθος, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς κοστίσῃ. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω δημοσίᾳ, ἀλλ’ ἰδιαιτέρως ὄχι μόνον εἰς σᾶς ἀλλὰ καὶ εἰς οἱονδήποτε ἄλλον συνάδελφον, πρὸ ὀλίγων ἀκόμη μηνῶν πῶς, διὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ τοιαύτη νομικὴ ὑπηρεσία, ἔτυχεν ἕνα ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον μποροῦσε νὰ κοστίσῃ 600–700 ἑκατ. δραχ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἴσως τὸ ξεύρει. Πρέπει, λοιπόν, πάντοτε νὰ τὰ ἐπιβλέπω καὶ νὰ λέγω: κυττάξετε καλῶς μήπως συγκρούεται τοῦτο πουθενὰ ἢ μήπως μᾶς ἀγκαζάρει εἰς τίποτε ἄλλο.

§342Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς εἶπον ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις εἶναι ἡ μόνη, ἡ ὁποία συγχωρεῖ τὴν σπουδήν σας.

§343Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εὐχαριστῶ διότι δίδετε μίαν ὄασιν...

§344Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι πραγματικῶς ὄασις ἀλλὰ πρέπει νὰ παραμείνῃ ἡ διάταξις τοῦ καθηγητοῦ, διότι ἄλλως θὰ ἦτο ἓν ἠθικὸν τραῦμα εἰς τὸν καθηγητὴν τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, νὰ τοῦ εἴπητε ὅτι εἶναι περιττός.

§345Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πάντοτε ὑπάρχει ὁ παλαιὸς νόμος.

§346Δ. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Περιέπεσεν εἰς ἀχρηστίαν.

§347Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν καρατομεῖτε, τὸν καταργεῖτε καὶ αὐτόν· ἀλλ’ εὐτυχῶς ἦλθεν ἔμπρακτος ἡ μετάνοια.

§348Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὰς μακρὰς συσκέψεις μὲ τὰς ὑπηρεσίας ἐκρατοῦσα σημειώσεις καὶ ἔδιδα τὰς γνώμας μου. Ἐπειδὴ εἶπον ὅτι, περιῆλθεν εἰς ἀχρηστίαν ὁ θεσμὸς, ἐνόμισαν ὅτι θέλω νὰ τὸν καταργήσω καὶ ἔθεσα τὴν διάταξιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἐγὼ εἰσηγούμενος αὐτὸν εἶπον: τὸν καταργῶ. Ἀλλ’ ἂν καὶ θὰ ὑπάρχῃ νομοθετικὴ διάταξις, τὶ θὰ μὲ ἐμποδίσῃ αὔριον, ἂν αἰσθάνομαι πὼς εἶναι χρήσιμος, νὰ ζητήσω τὴν γνώμην εἴτε αὐτοῦ τοῦ καθηγητοῦ, εἴτε τοῦ ἄλλου τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης; Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἦτο καὶ ὁ κ. Σπυρόπουλος τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, καὶ μοῦ παρουσιάζονται δύο ζητήματα καθαρῶς διεθνοῦς δικαίου ὄχι ἐφαρμογῆς συνθηκῶν, καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ τὰ μελετήσῃ καὶ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν γνώμην του. Τοῦ ἔδωσα συστατικὴν ἐπιστολήν, ἐπῆγεν εἰς τὴν βιβλιοθήκην Société des Nations καὶ ἐπέστρεψε καὶ ἔδωσε τὰς γνώμας του. Χαίρω πολύ, λοιπόν, διὰ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε.

§349Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ λέγω καί τι περισσότερον ὑπὲρ ὑμῶν, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αἱ διατάξεις δὲν ἐγράφησαν βεβαίως ἀπὸ ὑμᾶς καὶ δι’ αὐτὸ περιέχουν διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐξόχως προσωπικαί, καὶ αἱ ὁποῖαι παρεισέφρυσαν ἀπὸ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Διότι ὅταν ἕνας τοιοῦτος ὀργανισμὸς συντάσσεται δὲν εἶναι δυνατὸν κανεὶς ὑπουργός, ὁ ὁποῖος τοὐλάχιστον σέβεται τὸ ἀξίωμα τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ἐκ τοῦ ἀξιώματός του, νὰ καθήσῃ νὰ τὸν κάμῃ μόνος του. Ἀλλὰ λέγω ὅτι σᾶς ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐπανορθώσητε ἓν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν εἴχατε κάμει σεῖς, ἀλλὰ θὰ εἴχατε τὴν εὐθύνην. Ὁπωσδήποτε, νομίζω ὅτι ἀρκετὰ ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν καὶ κατερχόμενος τοῦ βήματος θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ δικαιολογήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, μὴ προθυμοποιουμένῃ εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία, κατ’ ἐμέ, ἀποτελεῖ ἓν ὀλίσθημα.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν.

§351Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ τυπωθοῦν αἱ τροπολογίαι.

§352Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν θὰ φέρω τυπωμένας ὅσας τροπολογίας ἀπεδέχθην τῆς ἐπιτροπῆς. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§353Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν αὐριανὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν πρῶτον: τὸ «περὶ συστάσεως κρατικοῦ μονοπωλίου κινίνης» καὶ τὴν Πέμπτην τὸ περὶ «ἀνωνύμων ἑταιρειῶν».

§354ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 9.40′ μ. μ.)