1931.03.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44η

ΔΕΥΤΕΡΑ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 1931

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4½ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ παμπειραϊκὴ ἕνωσις ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ αʹ συνεδρίου καὶ παρακαλεῖ ὅπως αἱ διατυπούμεναι εὐχαὶ καὶ προτάσεις ὑποστηριχθῶσι καὶ πραγματοποιηθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. — Οἱ κάτοικοι τῆς Ἀμφιλοχίας ζητοῦν τὴν συμπλήρωσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ σχολείου των. — Οἱ κάτοικοι Τρικόρφου Ναυπακτίας ἀναφέροντες τὴν ἀπαγωγὴν τῆς συνταξιούχου ὀρφανῆς Μαρίας Πρέντζα ὑπὸ ληστῶν ζητοῦν τὴν ἐκτόπισιν τῶν συγγενῶν καὶ δραστῶν τῆς ληστείας — Ἡ κοινότης Ναυπάκτου ζητεῖ τὴν ἀντικατάστασιν τῆς διδακτηριακῆς ἐπιτροπῆς τοῦ γυμνασίου. — Οἱ κάτοικοι Σκοπέλου ζητοῦν τὴν ἐγκατάστασίν των εἰς τὰ ὑπόλοιπα ἀνταλλάξιμα κτήματα. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει: 1) Αἴτησιν τῶν κατοίκων τῆς Μεγάλης Παναγίας ζητούντων τὴν πλήρωσιν τῆς κενωθείσης θέσεως τοῦ διδακτηρίου των καὶ τὴν χορήγησιν ἐπαρκοῦς πιστώσεως διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ νέου τοιούτου. 2) Τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τοῦ συνοικισμοῦ Ν. Μαρμαρᾶ ζητούντων τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. — Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Μυτιλήνης ζητεῖ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῆς ἐξαιρετικῆς δωσιδικίας καὶ περὶ τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων πρὸς δίωξιν τῶν δικηγόρων. — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Κουκουράβας Ἁγυιᾶς ζητοῦν τὴν παροχὴν ἐνισχύσεως λόγῳ τῆς καταστροφῆς ἣν ὑπέστησαν ἐκ τῆς ἐκχειλίσεως τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Κάρλας. — Ὁ αʹ οἰκοδομικὸς συνεταιρισμὸς τῶν ἀστέγων τροχιοδρομικῶν Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν θεώρησιν τοῦ ἀποσταλέντος καταστατικοῦ ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. — Ὁ σύλλογος τῶν ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων καὶ ὁ σύνδεσμος τῶν ἐργατῶν τελωνείου Πατρῶν διαμαρτύρονται διὰ τὸν μελετώμενον ἀποκλεισμὸν τοῦ λιμένος τῆς πόλεώς των ὡς κέντρου μεταναστευτικοῦ. — Ὁ σύνδεσμος τῶν ὑπαλλήλων δημοτικῶν φόρων ἐγχωρίων προϊόντων κλπ. δήμου Θεσσαλονίκης ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου προστασίας τῆς τάξεώς των. — Οἱ κάτοικοι Ἀμφιλοχίας Μαχαλᾶ, Κατούνης καὶ Ἀγρινίου διαμαρτύρονται διὰ τὴν καθιέρωσιν τοῦ λαϊκοῦ σιγαρέττου. — Ὁ πρόεδρος τῆς κοινότητος Χρεμποτσαρίου διαμαρτύρεται διὰ τὴν ἐκδοθεῖσαν διαταγὴν περὶ προμηθείας σανοῦ διὰ μέσου τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων διότι ἐξυπηρετεῖ τοὺς ἐμπόρους καὶ ἀποβλέπει τὴν διάλυσιν τῶν συνεταιρισμῶν καὶ παρακαλεῖ ν’ ἀνακληθῇ. — Αἱ συκοπαραγωγικαὶ περιφέρειαι Ζευγαλατιοῦ, Πεταλιδίου καὶ Πλατὺ ζητοῦν τὴν μετάθεσιν τοῦ συκικοῦ ὀργανισμοῦ εἰς τὰς Καλάμας καὶ παρακαλοῦν τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ κάμῃ δεκτὴν τὴν παράκλησίν των. Ἡ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων. 1) Περὶ προσθήκης ἐδαφίου εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Νόμου 3616 περὶ στρατιωτικῆς ἱεραρχίας καὶ Στρατιωτικῶν προβιβασμῶν. 2) Περὶ παροχῆς ἐκτάκτου ἐπιχορηγήσεως εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Λέσχην Φρουρᾶς Ἀθηνῶν. 3) Περὶ μετατάξεως ἀξιωματικῶν εἰς τὴν κατάστασιν τῆς πολιτικῆς ἀποστρατείας. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ κάτωθι σχεδίου νόμου. «Περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ ὀργανισμοῦ, περὶ προσόντων κλπ. τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν νόμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ κάτωθι σχεδίου νόμου. «Περὶ καθορισμοῦ τέλους γνώμονος». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐξόδων τῶν ὑπουργείων τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1931–1932. Οἱ κ. κ. Α. Ζάνας (Ὑπουργὸς τῆς Ἀεροπορίας), Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Ν. Ἀβραὰμ (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ πολιτικῆς ἀεροπορίας». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Λ. Κογεβίνας καὶ Σ. Ζερβὸς ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ἐπεκτάσεως ἐν Κερκύρᾳ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Παπαφλέσσας καὶ Γ. Στράτος, ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 31ης Αὐγούστου 1926 περὶ ὀργανώσεως τῆς Κεντρικῆς, Πρεσβευτικῆς καὶ Προξενικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν». Οἱ κ. κ. Β. Καραπαναγιώτης (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουσι σχέδιον νόμου «περὶ νομιμοποιήσεως καὶ τρόπου δικαιολογήσεως τῶν εἰς ἀνωτάτους ἀξιωματικοὺς καὶ συνταγματάρχας, ὡς ἐπιθεωρητὰς τῆς χωροφυλακῆς, πληρωθέντων καὶ πληρωτέων ἐπιδομάτων, λόγῳ ἐξόδων παραστάσεως θέσεως καὶ λόγῳ στερήσεως αὐτοκινήτου». Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ Κοινοβουλευτικὴ ὑποεπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως 1931–32 τῶν ὑπουργείων Γεωργίας, Ἐσωτερικῶν καὶ Ἀεροπορίας. Ὁ ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας Δ. Δίγκας καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν. Ἐπὶ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 326 ἐ. ἔ. ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Κ. Ζαβιτσιάνου. (ἀναγινώσκει). «Παρὰ τῇ διευθύνσει τῶν σιδηροδρόμων τοῦ καθ’ ἡμᾶς ὑπουργείου ὑπηρετοῦσι, 1) ἔκτακτοι ὑπάλληλοι ἐπὶ συμβάσει 14 τὸν ἀριθμόν. Ἐκ τούτων οἱ 13 ἀνήκουν εἰς τὴν ἔκτακτον ὑπηρεσίαν ἐλέγχου κατασκευῆς νέων σιδηροδρομικῶν ἔργων (γραμμὴ Καλαμπάκας–Βερροίας, ἐνίσχυσις γραμμῶν Σ.Ε.Κ. ἔλεγχος Πάουερ) μὲ σύνολον ἀποδοχῶν δραχμῶν 83.300 καὶ 1 εἰς τὴν ἠλεκτρολογικὴν ὑπηρεσίαν μὲ σύνολον ἀποδοχῶν μηνιαίως δρχ. 6.000 ἤτοι ἐν ὅλῳ δραχ. 90.300. 2) Ἔκτακτοι ὑπηρέται (κλητῆρες) ἐπὶ συμβάσει 2 ἀνήκοντες εἰς τὴν αὐτὴν ὡς ἀνωτέρω ὑπηρεσίαν ἐλέγχου κατασκευῆς νέων σιδηροδρομικῶν ἔργων μὲ σύνολον ἀποδοχῶν μηνιαίως δραχ. 2.200. 3) Ἡμερομίσθιον ἐργατοτεχνικὸν προσωπικὸν μέχρις 20 κατ’ ἀνώτατον ὅριον αὐξομειούμενον ἑκάστοτε ἀναλόγως τῶν παρουσιαζομένων ἐργασιῶν ἐπισκευῆς μηχανημάτων ὁδοποιΐας τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ ἐργοστάσιον τῆς διευθύνσεως ἐπὶ ἡμερομισθίῳ ἀπὸ 50 μέχρις 95 δραχμῶν». Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς κ. Α. Παπᾶς καταθέτει τὴν κάτωθι ἀπάντησιν. Ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 7045)4)3)31 ἡμέτερον ἔγγραφον ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τῆς ἐρωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Συρογιάννη ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσωμεν ὑμῖν ὅτι κατόπιν νέων διαμαρτυριῶν τοῦ ἰατρικοῦ συλλόγου Δομοκοῦ κατὰ τοῦ προϊσταμένου τοῦ ἐκεῖ ἀνθελονοσιακοῦ συνεργείου ἰατροῦ Α. Γαλάτου ὡς ἐξασκοῦντος τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα ἰδιωτικῶς, διετάχθη διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 7550 ἡμετέρας διαταγῆς ὁ παρὰ τῷ ὑγειονομικῷ κέντρῳ ἀνώτερος ὑγειονομικὸς ὑπάλληλος κ. Παπακώστας ὅπως μεταβῇ εἰς Δομοκὸν καὶ ἐνεργήσῃ σχετικῶς ἀνακρίσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων τὸ ὑπουργεῖον θέλει λάβει τὰ προσήκοντα μέτρα. Ἀνακοινῶ ἐπίσης ὅτι συμφώνως πρὸς τὴν ληφθεῖσαν ἤδη ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς κατήρτισε τὴν Εἰδικὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Σταφιδικοῦ ζητήματος ἐκ τῶν κ.κ. Τ. Ἀναστασίου, Ν. Συριοπούλου, Η. Τσεριώνη, Α. Σπηλιάδη, Σ. Στεφανοπούλου, Κ. Γκότση, Α. Μάρκου, Α. Παναγιωτοπούλου, Π. Ἀραβαντινοῦ, Π. Πετρίδη, Μπούτη, Κ. Βουδούρη, Α. Ταβουλάρη, Ρ. Λιβαθινοπούλου, Α. Φωκᾶ, Σ. Κωστοπούλου, Ι. Παπαφλέσσα, Ν. Ταρσούλη, Π. Στυλιανοπούλου, Α, Κριμπᾶ, Α. Καλατζάκου, καὶ Β. Τσάφου.

§3Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Μανουηλίδη.

§5Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἐπεθύμουν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἐπιστήσω ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ἑνὸς φαινομένου καταγγελλομένου ἐκ τῆς περιφερείας Ὀρεστιάδος καὶ Σουφλίου τῆς Θράκης φαινομένου τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησε μίαν ἀναστάτωσιν μεταξὺ τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου ἐν συναφείᾳ πρὸς τὴν λειτουργίαν τῶν ἐκεῖ λειτουργούντων ἀτμομύλων, οἱ ὁποῖοι προπαρασκευάζουν ἄλευρα. Τηλεγραφήματα καταγγέλουν ὅτι αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ παρὰ τὴν γνώμην τῆς γενικῆς διοικήσεως καὶ παρὰ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ χημείου ἔχουν φυλακίσει σχεδὸν ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐσταμάτησαν τὴν λειτουργίαν τῶν ἐκεῖ ἐργοστασίων τῆς ἀρτοποιΐας καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον παρουσιάζεται ὅτι εἰς τὴν δυτικὴν Θράκην ἔχει λυθῆ τὸ ἐπίμαχον ζήτημα τῆς ἀλευροποιΐας καὶ τῶν διαφορῶν αἱ ὁποῖαι ὑφίστανται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ρύθμισιν τοῦ σοβαροτάτου καὶ πολυπλόκου ζητήματος. Οἱ καταγγέλοντες ἀναφέρουσι συγκεκριμένως ὅτι ἐκεῖ οἱ ἐντόπιοι σίτοι ὡς εἶναι γνωστὸν ἐξ ἀναλύσεως τοῦ χημείου καὶ γνωματεύσεως τῶν πραγματογνωμόνων δὲν ἔχουν ὑπερβῆ τὰ 16. Αἱ δικαστικαὶ ἀρχαὶ φυλακίζουν διὰ βαρυτάτης προσωποκρατήσεως τοὺς πλείστους, ἂν ὄχι ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ ἐγχώρια σιτηρὰ τῆς Θράκης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλευροποιηθοῦν. Ὁ γεωργικὸς κόσμος εἶναι ἀνάστατος, οἱ δὲ ἔμποροι ἐρωτοῦν ποῖον εἶναι τὸ ἔγκλημα τὸ ὁποῖον τοὺς καταδικάζει εἰς προσωποκράτησιν, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἔχει ἀποστείλει διαταγὰς σχετικὰς πρὸς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν.

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατὶ ἐπροφυλακίσθησαν;

§7Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ προφυλακίσεώς των, ἕνα τὸν ἔχουν καταδικάσει εἰς 5 μῆνας ἰδίᾳ διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς γρουτίνης διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ γρουτίνη τῶν ἐγχωρίων σίτων δὲν ἔχει πέραν τῶν 16 καὶ ἐκεῖ αἱ ἀρχαὶ ζητοῦν 20. Οἱ τηλεγραφοῦντες καὶ διαμαρτυρόμενοι, κυρίως δὲ μὲ ἐνδιαφέρει διὰ τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα τὰ γεωργικά, τὰ ὁποῖα διὰ τοῦ τρόπου τούτου καταδικάζονται εἰς τὸ νὰ μὴ πωλοῦν τὸν σῖτον των καὶ συνεπῶς ἐκεῖ ἐσταμάτησε πᾶσα ἐργασία. Λέγουν συγκεκριμένως ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία νομοθετικὴ μέριμνα, διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν συμφωνοῦντα ἀπολύτως διὰ τηλεγραφημάτων τὰ ὁποῖα ἤδη ἀπέστειλεν εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅπως πρὸ τῆς 15 Μαρτίου κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ ἐκδικασθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν ἐγχώριον σῖτον ἡ ἐλευθέρα ἀλευροποίησις συμφώνως μὲ τὴν γρουτίνην τὴν ὁποίαν ἔχει, καὶ ὄχι ἐκείνης τὴν ὁποίαν ζητοῦν ἀπὸ τὸν ξενικὸν σῖτον διότι πρόκειται προφανῶς περὶ μιᾶς χονδροειδοῦς παρεξηγήσεως ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐφ’ ὅσον εὑρισκόμεθα ἐν πλήρη ὀργασμῷ νομοθετικῷ καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸν νὰ συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ συναδέλφου του ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ τῆς 18ης Μαρτίου διὰ νὰ δώσουν μίαν νομοθετικὴν λύσιν εἰς τὸ ζήτημα.

§8Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐσωτερικῶν). Ἐπελήφθην ἤδη τῆς ἐξετάσεως θὰ παρακαλέσω μόνον τὸν κ. Ἀβραὰμ νὰ παραγγείλῃ εἰς τὸν κ. εἰσαγγελέα νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν ἐκδίκασιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν, διότι εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ ρυθμισθῇ καὶ ἄνευ νόμου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν συμφωνῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδια τινὰ διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§11Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ προχθὲς ἔγιναν παράπονα διὰ τὸ ζήτημα αὐτό.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ γίνεται ἀνέκαθεν. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως νομοθεσίας Διευθύνσεως Σιδηροδρόμων ὑπουργείου Συγκοινωνίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμβουλίου κατατάξεως, προαγωγῆς, στασιμότητος τοποθετήσεων, μεταθέσεων τῶν δικαστικῶν συμβούλων τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης τελευταίας παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ἀπὸ 2 Ἰουνίου 1927 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 9)7)26 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγραφῆς πιστώσεως δραχμῶν 100.000 διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ δωρεὰν πρὸς ἀνίδρυσιν εἰς τὸ ἐν Δρέσδῃ Ὑποδειγματικὸν Μουσεῖον Ὑγιεινῆς τῆς προτομῆς τοῦ Ἱπποκράτους». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 7)14 Αὐγούστου 1926 Νομοθετικοῦ Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τοῦ κωδικοποιηθέντος ὑπ’ ἀριθ. 1242 νόμου περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπειῶν διὰ τὴν ἐκπόνησιν κώδικος Ποινικῆς Δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῆς διὰ τὴν ἐκπόνησιν νέας Πολιτικῆς Δικονομίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 2 Αὐγούστου 1930 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, περὶ χορηγήσεως ὑπὸ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος δανείων ἐπ’ ἐνεχύρῳ κριθῆς πρὸς Γεωργικοὺς Συνεταιρισμούς, Ἑνώσεις Γεωργικῶν Συνεταιρισμῶν καὶ μεμονωμένους παραγωγούς, μέχρι συνολικοῦ ποσοῦ 15.000 τόννων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου 4410 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας».

§13Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε δύο ἀντιρρήσεις πρὸς τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νόμου. Εὑρίσκω ὅτι αἱ παρατηρήσεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι δεδικαιολογημέναι συνεννοήθην δὲ προσωπικῶς καὶ μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Προσθέτω δευτέραν παράγραφον εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ συμφωνῶν πρὸς τὰς ἀπόψεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον ἕνα ἀντὶ τῆς λέξεως 8 ἡμερῶν νὰ τεθῇ 15 ἡμερῶν, δηλαδὴ δίδομεν προθεσμίαν 15 ἡμερῶν εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀντὶ 8 ἡμερῶν ποὺ εἶχε τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ μὴ κηρυχθοῦν ἀνυπότακτοι.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θὰ συζητηθῇ τὸ Κωπαϊδικόν.

§16Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ δώσω πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι ποίου σημείου εὑρίσκεται τὸ ζήτημα. Ὅπως ἔλεγον, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ κατὰ τὴν διεξαχθεῖσαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα συνεζητήθη ἐνταῦθα κατὰ τὰ μέσα Ὀκτωβρίου εὐρύτερον καὶ ἐν πλάτει, διότι εἰς αὐτὴν ἔλαβον μέρος ὄχι μόνον συνάδελφοι τοῦ τόπου ἐκείνου καὶ πλήρως γνῶσται τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην προσεπαθήθη νὰ ἐξευρεθῇ μία λύσις, λύσις ἀνακουφιστικὴ τῆς θέσεως τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ὑφ’ ὅλων τῶν ἀγορητῶν ἐνεφανίζοντο ὅτι ἡ θέσις αὐτῶν ἦτο ἥκιστα εὐχάριστος μάλιστα καὶ ἐν πολλοῖς καταθλιπτική. Ἡ λύσις ἐκείνη ἐθεωρήθη ὅτι ὤφειλε νὰ εἶναι διττὴ μία λύσις προσωρινὴ καὶ μία ἄλλη λύσις ὁριστικωτέρα. Ἡ προσωρινὴ λύσις ὤφειλε νὰ ἐξευρεθῇ τάχιστα, διότι ἐπρόκειτο νὰ τερματίσωμεν μίαν ἀπεργίαν ἡ ὁποία ἐκράτησεν ἐπὶ τρεῖς μῆνας οἱ δὲ ἀπεργοὶ ἔχασαν ἀναμφισβητήτως τὴν πρώϊμον καλλιέργειαν τῶν κτημάτων τῆς Κωπαΐδος. Ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ ὅπως δήποτε τάχιστα ἡ προσωρινὴ αὕτη λύσις, νὰ καταπαύσῃ ἡ ἀπεργία καὶ νὰ ἐπιδοθοῦν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των, ὡς τοιοῦτον ὅμως εἶχε προταθεῖ παρὰ διαφόρων συναδέλφων ἡ ψήφισις ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλλει τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ τὸ ὁποῖον ἐλάμβανε πρόνοιαν περὶ ἑνὸς θεμιτοῦ μισθώματος διὰ τὰς καλλιεργουμένας γαίας. Ἀλλὰ διότι ἀπεκρούσθη ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, δι’ αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐγνώρισεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἑσπέραν ἐκείνην ὅτι ἔλαβε προτάσεις ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας, προτάσεις μειώσεως τῶν μισθωμάτων τῶν καλλιεργητῶν ἐν τῇ Κωπαΐδι καὶ ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι προετίθετο νὰ καλέσῃ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν καλλιεργητῶν παρ’ αὐτῷ διὰ νὰ συζητήσουν καὶ ἐξεύρουν μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν. Ἡ Βουλὴ ἐχειροκρότησε τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μετά τινας ἡμέρας προσεκλήθησαν παρ’ αὐτῷ ἡ ἑταιρεία καὶ οἱ καλλιεργηταὶ διὰ νὰ ἴδῃ ποῖαι εἶναι ἀπόψεις ἀμφοτέρων. Ἀκριβῶς κύριοι βουλευταὶ τὰς ἀπόψεις ταύτας καὶ τὴν μεσολάβησιν τῆς Κυβερνήσεως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφοῦ ἐβασάνισεν ἐπὶ πολὺ τὰς προτάσεις τῆς ἑταιρείας καὶ τῶν καλλιεργητῶν ἔφθασεν εἰς μίαν μεσολάβησιν, μεσολάβησιν ἡ ὁποία ἔθετε τέρμα κατὰ τὴν γνώμην του εἰς τὴν ἐκκρεμότητα τὴν κρατοῦσαν μέχρι τότε εἰς τὰς ἀμφισβητήσεις τὰς ὁποίας παρουσίαζαν οἱ καλλιεργηταὶ ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας. Ἡ μεσολάβησις αὕτη ἔφερε μίαν ὁλικὴν ἐλάττωσιν εἰς τὰ μισθώματα τῶν καλλιεργητῶν ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἀνῆλθεν εἰς 4.104.868 δρχ. Ἐκοινοποίησεν πρὸς τὴν ἑταιρείαν διὰ μιᾶς ἐπιστολῆς τῆς 26 Δεκεμβρίου τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν του καὶ ἡ ἑταιρεία ἀπεδέχθη τὴν μείωσιν ταύτην καὶ καθωρίσθη διὰ τῆς μεσολαβήσεως ἡ 15η Ἰανουαρίου ὡς ὅρος κατὰ τὸν ὁποῖον οἱ καλλιεργηταὶ ὤφειλον νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των. Τὴν 31 Δεκεμβρίου τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐκοινοποίησε δι’ ἐγκυκλίου τὴν συμφωνίαν ταύτην, μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἑταιρείας, εἰς τοὺς καλλιεργητὰς καὶ προσεκάλεσεν αὐτοὺς νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των τὴν ὁρισθεῖσαν ἡμέραν, δηλαδὴ μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου. Οἱ καλλιεργηταὶ εἰς ἀπάντησιν ἦλθον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ εὗρον ἐμὲ καὶ μοῦ ἐγνώρισαν ὅτι δὲν θεωρῶσι τοὺς ἐπιτευχθέντας ὅρους ἱκανοποιητικοὺς εἶπον δὲ ὅτι ἱκανοποιητικοὶ θὰ εἶναι οἱ ὅροι οὗτοι ἐὰν τὸ μὲν μίσθωμα διὰ τὰ δημητριακὰ ἠλαττοῦτο εἰς 2% τὸ μίσθωμα διὰ τὸν ἀραβόσιτον εἰς 1% καὶ τὸ μίσθωμα διὰ τὸν βάμβακα εἰς 2 ὀκάδες. Ἀπήντησα εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ὑπῆρξεν μεγάλη διὰ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ τὴν μείωσιν αὐτὴν, ἡ ὁποία ἐπετεύχθη καὶ ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου εἶναι σημαντικὴ προκειμένου περὶ ἐλαττώσεως 4.000.000 δρχ. καὶ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκυρώσω τὴν συμφωνίαν ταύτην καὶ νὰ ξαναρχίσω τὰς διαπραγματεύσεις καὶ ὅτι ἐὰν ἐπράττομεν τὸ τοιοῦτον, θὰ ἦτο μία ἀπώλεια χρόνου ἡ ὁποία θὰ ἦτο εἰς βάρος τῆς συγκομιδῆς καὶ ὅτι τὸ καλλίτερον τὸ ὁποῖον εἶχον νὰ κάμουν ἦτο νὰ σπεύσουν νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των, διότι ἐκ τῆς ἐπαναλήψεως ταύτης εἶχε νὰ ὠφεληθῇ ὁλόκληρος ἡ συγκομιδή. Οἱ καλλιεργηταὶ ὅμως, κύριοι βουλευταί, δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν των τὸν λόγον μου καὶ περιέμενον τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ μόλις ἐπανῆλθεν ἐξ ἑνὸς ταξειδίου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ μετέβησαν παρ’ αὐτῷ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων των τῶν κοινοβουλευτικῶν καὶ ἠξίωσαν ὅπως ἐπετύχουν ὅλας τὰς μειώσεις τὰς ὁποίας ἐζήτησαν παρ’ ἐμοῦ, ἤτοι μίαν μείωσιν 2% ἐπὶ τῶν δημητριακῶν, 1% ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου καὶ 2 ὀκάδες ἐπὶ τοῦ βάμβακος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἠδύνατο φυσικὰ νὰ ρίψῃ ἐπὶ τῶν ὤμων τῆς ἑταιρείας τὰς νέας αὐτὰς μειώσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτουν οἱ καλλιεργηταί, διότι ἡ ἑταιρεία εἶχε δηλώσῃ ρητῶς ὅτι οὐδεμίαν μείωσιν νέαν θὰ ἐδέχετο, διότι ἡ μείωσις αὕτη θὰ ἦτο καταστρεπτικὴ διὰ τὰ συμφέροντά της, ἀλλ’ ἐπεθύμει ὅπως ἴδῃ τερματιζομένην τὴν ἀπεργίαν ἡ ὁποία συνεχιζομένη ἐξέθετεν τοὺς καλλιεργητὰς εἰς τὴν ἀπώλειαν τῆς ἐσοδείας. Ἀνέλαβον εἰς βάρος τοῦ Κράτους τὴν νέαν ταύτην μείωσιν, ἡ ὁποία — ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀνέρχεται εἰς 1.295.830 δραχμάς, διὰ μιᾶς ἀποστολῆς ἡ ὁποία ἀναφέρεται ὁλόκληρος εἰς τὴν ἔκθεσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐγνώριζεν εἰς τοὺς κυρίους βουλευτὰς τὴν νέαν ταύτην μείωσιν καὶ ἔλεγον εἰς αὐτοὺς ὅτι ἡ προσπάθεια τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασεν εἰς τὸ ἄκρον, ὅτι δὲν γίνεται πλέον τίποτε καὶ ὅτι ὀφείλουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰς ἐργασίας των οἱ καλλιεργηταί, διὰ νὰ μὴ ἀπωλέσουν τὴν νέαν των ἐσοδείαν. Ταῦτα ἔγραφεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν 13ην Ἰανουαρίου. Ὑπῆρχεν ἀκόμη μία προθεσμία δύο ἡμερῶν διὰ νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰς ἐργασίας των οἱ καλλιεργηταί. Παρήλθεν καὶ ἡ 15η Ἰανουαρίου καὶ οὐδεὶς τῶν κ. κ. καλλιεργητῶν τῶν ὀφειλόντων νὰ εἶναι ἐνθουσιασμένοι ἐκ τῆς νέας ταύτης μειώσεως, διότι ταύτην ἐζήτησαν καὶ ταύτην ἔλαβον, οὐδεὶς ὅμως προσῆλθεν διὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας του. Τὴν 17ην Ἰανουαρίου ἡ ἑταιρεία δι’ ἑνὸς νέου ἐγγράφου πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς ἔλεγεν εἰς αὐτοὺς ὅτι παρῆλθε βεβαίως ἡ προθεσμία τῆς 15ης Ἰανουαρίου καὶ συνεπῶς δὲν δύνασθε νὰ ἐπιστρέψητε διὰ νὰ ἀναλάβητε ἐργασίαν διὰ τὴν πρώϊμον καλλιέργειαν. Ἀλλὰ ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς φανῶ εὐχάριστος, διότι βλέπω πράγματι ὅτι ὑπάρχουν μερικὰ πράγματα, πρέπει ἐγὼ νὰ ὑποχωρήσω θέτων νέαν προθεσμίαν διὰ τὴν ὄψιμον καλλιέργειαν καὶ σᾶς κάμνω καὶ κάποιας εὐκολίας διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν τὰς ὁποίας καθώριζον καὶ θέτω ὡς προθεσμίαν τὴν 15ην Φεβρουαρίου, παρῆλθεν ὅμως καὶ ἡ προθεσμία αὕτη καὶ οἱ καλλιεργηταὶ καὶ πάλιν δὲν ἐπανῆλθον εἰς τὰς ἐργασίας των.

§17Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Λέτε ὅτι ἡ ἑταιρεία ἔδωκε νέαν προθεσμίαν μέχρι τῆς 15ης Φεβρουαρίου. Θέλω νὰ ἐξακριβώσω τοῦτο, κ. ὑπουργέ. Ὅταν ἡ ἑταιρεία ἔδωσεν τὴν νέαν προθεσμίαν μέχρι τῆς 15ης Φεβρουαρίου ἐδήλωσε ὅτι δέχεται τοὺς ὅρους εἰς τοὺς ὁποίους κατέληξεν ἡ μεσολάβησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως;

§18Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαίως ναί.

§19Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Τὸ παίρνω ὑπὸ σημείωσιν αὐτό.

§20Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν χρειάζεται νὰ τὸ πάρετε ὑπὸ σημείωσιν, διότι δὲν ἐτέθη ποτὲ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν.

§21Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἑταιρεία λοιπὸν ἀπεδέχθη ὅλους τοὺς ὅρους καὶ ἐπεξέτεινεν ὅπως σᾶς εἶπον προηγουμένως τὴν προθεσμίαν μέχρι τῆς 15ης Φεβρουαρίου καὶ ὑπεσχέθη νὰ τοὺς παράσχῃ καὶ διαφόρους εὐκολίας ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν χρεῶν. Παρῆλθεν ἐν τούτοις ἡ προθεσμία καὶ οὐδεὶς τῶν καλλιεργητῶν μετέβη διὰ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας του. Μετὰ τὴν πάροδον τῆς προθεσμίας ταύτης, καὶ κατὰ τὴν 25ην Φεβρουαρίου, ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου.

§22Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ δευτέρα προκήρυξις τῆς ἑταιρείας εἶναι τὴν 17ην Ἰανουαρίου καὶ ἔδιδε προθεσμίαν μέχρι 15ης Φεβρουαρίου;

§23Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἀπεφάσισε νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου μεταβαίνουσα δὲ ἐπὶ τόπου δὲν ἐπρόκειτο βεβαίως νὰ καταγίνῃ διὰ τὴν λύσιν τὴν προσωρινὴν τοῦ ζητήματος. Καὶ ἡ ἀπόφασις εἶναι ὀφθαλμοφανής. Ἡ λύσις ἡ προσωρινὴ ἐγένετο διότι ὤφειλε νὰ ὑπάρξῃ μία ταχίστη ἀπόφασις, ἡ ὁποία νὰ δίδῃ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὴν ἐργασίαν των.

§24Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ παρεκάλεσα τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ προσέλθουν εἰς προσωρινὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος.

§25Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐπρόκειτο πραγματικῶς περὶ μιᾶς λύσεως προσωρινῆς, ἡ ὁποία νὰ θέτῃ τέρμα τάχιστον εἰς τὴν κρατοῦσαν ἀπεργίαν καὶ νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἄνθρωποι εἰς τὰς ἐργασίας των. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐτοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ὅσον καὶ ἂν ἤθελε νὰ σπεύσῃ ἦτο ἀδύνατον νὰ τρέξῃ τόσον ὥστε νὰ προλάβῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος τὴν ἐκάλεσε τὴν 25 Δεκεμβρίου διὰ νὰ ἀποφασίσῃ τὶ δέον γενέσθαι, οὔτε ἄλλως τε, τοιαύτην τινὰ πρότασιν ἐφέρατε σεῖς. Ἔχω ἐδῶ καὶ ἔγγραφον ἰδικόν σας καὶ διὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς λέγετε: «νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὰς ἐργασίας κατόπιν τῆς προσωρινῆς λύσεως τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως». Λοιπὸν ὅταν λέγητε αὐτά ἡμεῖς αὐτός καὶ δὲν λέγετε, εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως «σταματήσατε διότι καὶ ἡμεῖς θὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν προσωρινὴν λύσιν» σημαίνει ὅτι ἡ προσωρινὴ λύσις ἦτο ἡ μόνη, ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Λοιπὸν μετέβη καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τόπου, ἡ ὁποία ἐπιτροπή, ἐπαναλαμβάνω πρὸς τιμήν της, προτοῦ νὰ φθάσῃ ἐκεῖ ἔκαμε τηλεγράφημα εἰς τὸ ὁποῖον τοὺς ἔλεγεν: ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ θὰ ἐξετάσωμεν ἀμερολήπτως — τὰ πράγματα, ἀλλὰ σεῖς ἔχετε συμφέρον σπουδαιότατον νὰ σπεύσητε νὰ ἐπαναλάβητε τὰς ἐργασίας σας, διότι ἂν δὲν τὰς ἐπαναλάβητε ἔχετε νὰ ζημιωθῆτε. Λοιπὸν ὑποθέτω ὅτι θὰ εἴμεθα ἀπολύτως ἐξηγημένοι ὅτι ἡ προσωρινὴ λύσις εἶχεν ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ μόνον καὶ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ συνέστη διὰ νὰ ἐρευνήσῃ τοὺς ὅρους τοὺς κρατοῦντας ἐκεῖ, τοὺς διαφόρους ὅρους τῆς καλλιεργείας, καὶ νὰ φέρῃ μίαν λύσιν ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ δοθῇ ὡς λύσις ὁριστικωτέρα διὰ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἡ ἐπιτροπὴ μετέβη, πρῶτον, πλησίον τῶν γεωργῶν καὶ ἐξήτασε τὰς ἀπόψεις αὐτῶν, μετ’ αὐτὸ δὲ μετέβη καὶ εἶδε τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας εἰς τοὺς ὁποίους καὶ ὑπέβαλεν ὡρισμένους ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν, κατὰ τὴν γνώμην της, μίαν διαρρύθμισιν ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὴν τῶν δύο ἀντιμαχομένων μερῶν.

§26Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ πρὶν κάμει τὴν πρότασιν ἡ ὁποία εἶναι γραμμένη εἰς τὴν ἔκθεσίν της, εἶδε, πρῶτον, τοὺς διευθύνοντας τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος καὶ συνεζήτησεν εὐρύτατα μ’ αὐτοὺς—ἐπὶ τέσσαρας ὥρας μάλιστα.

§27Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) Τόσον τὸ καλλίτερον. Λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ ἐξήτασεν, ἠρεύνησεν τοὺς κρατοῦντας ὅρους καὶ παρουσίασεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἓν ἀποτέλεσμα τῆς ἐρεύνης της. Εἶπεν εἰς τὴν ἑταιρείαν: νομίζω ὅτι οἱ ὅροι αὐτοί, ἐὰν γίνωσιν δεκτοὶ παρὰ τῆς ἑταιρείας θὰ ἦσαν ὅροι ἱκανοποιητικοὶ καὶ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητάς. Ἡ ἑταιρεία ἐξήτασε τοὺς ὅρους τῆς ἐπιτροπῆς—ἐξ ὅσων δὲ ἔχω ἐνταῦθα ἐγγράφων—ἀποδεικνύεται ὅτι μερικοὺς ἐκ τῶν ὅρων τούτων τοὺς ἀπεδέχθη, ἀλλ’ ἀπέρριψε τοὺς περισσοτέρους καὶ ἴσως καὶ τοὺς κυριωτέρους.

§28Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ ἡ συνεννόησις τῆς ἐπιτροπῆς μὲ τὴν ἑταιρείαν δὲν ἀφορᾷ τὴν ὁριστικὴν διαρρύθμισιν; Θὰ ἤθελα νὰ μὴν ἀνακατέψωμεν τὰ δύο ζητήματα.

§29Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τῆς ἑταιρείας—διότι ἐγὼ εἶμαι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ὀφείλω ἐδῶ νὰ ὁμιλῶ δι’ αὐτήν, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην ὅτι, ἐνῷ αὐτὸ ἦτο τὸ ἀκριβές, ἐν τοσούτῳ συνεζήτησα ὁπωσδήποτε μὲ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκτὸς τῶν συμφωνιῶν. Εἶπεν ὅτι δὲν συζητεῖ ἐπισήμως, διότι ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπῃ καὶ ὅ,τι εἶχε νὰ κάμῃ ὡς πρὸς τὰς παραχωρήσεις, τὸ ἔκαμε ἤδη καὶ δὲν δέχονται ἄλλας παραχωρήσεις εἰς τὸ Λονδῖνον, ἀλλ’ ἐγώ, ἐν τῷ πνεύματι, ὁπωσδήποτε, τῶν συμφωνιῶν, σᾶς λέγω ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ λάβητε κάποια μέτρα εἰς τὴν Βουλήν, νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἐγὼ ποίους ὅρους δύναμαι νὰ δεχθῶ διὰ τὴν μέλλουσαν αὐτὴν τακτοποίησιν.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ὁριστικὴν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§31Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ριζικωτέραν. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶπε νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ ζήτημα καὶ ἡ ἑταιρεία εἶπεν ἐὰν πρόκειται νὰ τακτοποιήσωμεν τὸ ζήτημα, αὐτοὶ εἶναι οἱ ὅροι οἱ ἰδικοί μου. Λοιπὸν βλέπετε ὅτι ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνεζήτησαν τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος—καὶ ἦσαν, ἐπαναλαμβάνω, οἱ βουλευταί, οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων καὶ ἡ Κυβέρνησις—συνεζήτησαν τὸ ζήτημα τοῦτο μετὰ πάσης στοργῆς μετ’ ἐξαιρετικῆς στοργῆς δύναμαι νὰ εἴπω. Ἠκούσθησαν ἐδῶ συμβουλαὶ σωφροσύνης καὶ μετριοπαθείας, ὄχι μόνον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, εἰδικῶς ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ δείξει ἤδη τὸ ἐνδιαφέρον αὐτῆς ὑπὲρ τῶν χωρικῶν, διότι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν μεσολαβεῖ. Καὶ ὅταν κατὰ τὸν Σεπτέμβριον οἱ βουλευταὶ Λεβαδείας καὶ ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου περὶ βάμβακος, ἐμεσολάβησαν καὶ ἐπέτυχον ὑπὲρ αὐτῶν, δὲν ἐδίστασε πάλιν νὰ λάβῃ μίαν τοιαύτην προσπάθειαν, δὲν ἐδίστασε δηλαδὴ νὰ ἐξαντλήσῃ ὅλους τοὺς κρατικοὺς περιορισμοὺς τοὺς ὁποίους ἔχει εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς, διότι πρῶτον ἐδέχθησαν νὰ μεσολαβήσῃ καὶ ἐπέτυχε διὰ τῆς μεσολαβήσεως μίαν λύσιν, ἡ ὁποία ἔφερε μίαν ἐλάττωσιν 4 ἑκατομ. ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν καὶ εἰς βάρος τῆς ἑταιρείας, δηλαδὴ ἐλάττωσιν μισθωμάτων. Ἀλλὰ μνήμων ἡ Κυβέρνησις τοῦ δεσμοῦ τῆς ἀλληλεγγύης, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ὑπάρχῃ εἰς τοὺς πολίτας τοῦ Κράτους, ὤθησε τὸ καθῆκον αὐτῆς μέχρι τοῦ νὰ βάλῃ εἰς τοὺς ὤμους τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὁλοκλήρου ἕνα βάρος 1275 χιλ. τὸ ὁποῖον ἐβάρυνε μόνον τοὺς ἀσθενεῖς ὤμους τῶν καλλιεργητῶν Κωπαΐδος.

§32Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶνε περισσότερα.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Λέγουν πὼς εἶναι περισσότερα. Καλλίτερα περισσότερα παρὰ ὀλιγώτερα.

§34Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ νὰ εἶνε περισσότερα. Ἐκτὸς τούτου οὐδεὶς ὅρος, ἐπιβαρυντικὸς τῶν καλλιεργητῶν ἐτέθη διὰ τὴν ἀνάληψιν. Οὐδεὶς ὅρος ἐτέθη ἐναντίον τῶν ἀπεργῶν, μάλιστα ἐτέθη εἷς ὅρος σπουδαιότατος ὑπὲρ αὐτῶν. Ἄν ἐπανέλθουν καὶ ἐπανελάμβανον τὰς ἐργασίας των, θὰ εἶχον νὰ παραλάβωσι καὶ 15 χιλ. στρέμματα ἤδη καλλιεργημένα ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν καὶ δὲν ἐπρόκειτο νὰ κάμωσι τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐσοδείαν καὶ πληρώσωσι τὸ τίμημα ἀπέναντι. Τὸ πρᾶγμα ἦτο σημαντικώτατον διότι ἐνῷ δὲν εἶχον ἐργασθεῖ καθόλου ἡ ἑταιρεία θὰ ἐλάμβανε μόνον τὸ μίσθωμα, δηλαδὴ τὰ ἔξοδά της, καὶ τίποτε ἄλλο. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐνθυμεῖσθε ὅλοι σας ὅτι ἡ Κυβέρνησις διέγραψεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ὁλόκληρον πρόγραμμα διὰ τῆς ἀληθοῦς φωτεινῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πρόγραμμα μελλοντικῆς λύσεως ἡ ὁποία ἐπὶ μίαν ἡμέραν ἐὰν λάβῃ χώραν θέλει καταστήσει εὐτυχὲς τὸ ζῆν ὄχι μόνον τῶν ἤδη καλλιεργητῶν ἀλλὰ καὶ τέκνων αὐτῶν. Καὶ ἔπραξε ταῦτα, κύριοι, ἡ Κυβέρνησις δι’ ἕν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐλίμναζε ἀπὸ μιᾶς 25ετίας, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἕνεκα τοῦ ἰδιοτύπου τῆς ἰδιοκτησίας καθίστα εἰς πᾶν βῆμα τὴν συνεργασίαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐκτάκτως δυσχερῆ. Καὶ τὸ ἀστεῖον εἶναι ὅτι ὅλον αὐτὸ τὸ ἔργον, τοῦ ἐπωφελοῦς καὶ εὐεργετικῆς δράσεως, ἦλθον ὄχι νὰ τὸ σκοντάψουν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἐξαφανίσουν οἱ εὐεργετούμενοι καλλιεργηταί. Διότι πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὀφείλω νὰ χαρακτηρίσω τὴν στάσιν αὐτῶν ἀπολύτως ἄφρονα. Δηλαδὴ εἰς μίαν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρέθη ὅλος ὁ κόσμος ἀπολύτως σύμφωνος νὰ προασπίσῃ αὐτούς εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἥν ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη ἀπέναντι μιᾶς ἑταιρείας, ἡ ὁποία δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Ἑλληνικὸν κράτος, ἡ ὁποία ἐδέχθη νὰ ὑποστῇ ὅλας ἐκείνας τὰς μειώσεις τὰς ὁποίας ἐζήτησε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, καθ’ ἥν στιγμὴν ἀπεσείσθη ἕν βάρος ἀπὸ τοὺς ὤμους τῶν καλλιεργητῶν διὰ νὰ μετατεθῇ εἰς τοὺς ὤμους ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, δὲν νομίζω, ὅτι ὤφειλε τὴν στιγμὴν ταύτην ν’ ἀποτρέψῃ μίαν καλλιτέρευσιν τῆς καταστάσεώς του, ἡ ὁποία διὰ τὸ μέλλον αὐτοῦ θὰ ἦτο πολύτιμος. Τώρα θὰ ἐρωτήσῃ ἡ Βουλή, καὶ τὶ ἔγινεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν μετὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῆς συσταθείσης ἐπιτροπῆς, καὶ τὶ γίνεται σήμερον; Κύριοι βουλευταί, ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ὅτι καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχε ἐξαντλήσει καὶ τὴν τελευταίαν αὐτὴν προσπάθειαν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐν τοσούτῳ ἐθεώρησεν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλω νὰ τὸ εἴπω πρὸς τιμήν του, ὅτι δὲν ὤφειλε ν’ ἀφήσῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴν ἐκμεταλλευθῇ ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν. Διότι ἐξεμεταλλεύθη κάτι τι, διὰ τὸ ὁποῖον τὸν εὐγνωμονῶ, καὶ τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε δὲν καταλήγει ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν· εἶπεν εἰς τὴν ἑταιρείαν: «καὶ τοῦ νέου ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας δὲν θὰ τοῦ δώσητε τίποτε;» Τότε ἡ ἑταιρεία ἀπέστειλεν ἔγγραφον τοῦ ὁποίου ἔλαβον γνῶσιν τὴν ὥραν ταύτην. Δέχεται ὅπως ἐλαττώσῃ κατά τι ἀκόμη τὰ μισθώματα. Δηλαδὴ διὰ μὲν τὸ βαμβάκι ἐλαττώνει ἀκόμη μίαν ὀκᾶ διὰ δὲ τὸ καλαμπόκι ἀκόμη 1%, ἐκτὸς τῶν μέχρι τοῦδε. (Χειροκροτήματα). Λοιπὸν ταῦτα ἐγένοντο διὰ τοὺς ἀπεργούς. Τὶ παραμέλησε νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις δι’ αὐτούς; Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν παρημέλησε νὰ πράξῃ τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προστατεύσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ μεταξὺ τῶν δύο διαμαχομένων τὴν ἐλευθερίαν τῆς βουλήσεως τῶν μέν, τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας τῶν ἄλλων. Ἐὰν οἱ κύριοι ἀπεργοὶ ἐπιθυμοῦν νὰ ἐξακολουθήσουν αὐτὸ τὸ περίφημον ἀγαθὸν τῆς ἀπεργίας, ἡμεῖς δὲν θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ λύσωμεν διὰ τῆς βίας τὴν ἀπεργίαν ταύτην. Ἂς ἐξακολουθήσουν νὰ ἀπεργοῦν, ἀλλ’ ἡ ἑταιρεία ἡ ὁποία ἐζήτησε νὰ προστατευθῇ διὰ νὰ καλλιεργήσῃ, εἴτε διὰ νὰ παραγάγῃ ὀφείλει νὰ προστατευθῇ, διότι τὸ ἀγαθὸν τὸ ἐκ τῆς παραγωγῆς εἶναι μεγαλείτερον τοῦ ἀγαθοῦ τῆς ἀπεργίας, καὶ διότι καθῆκον ἔχομεν νὰ προασπίζωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐργασθοῦν, ἡ δὲ Κυβέρνησις μνήμων τῶν ὑποχρεώσεών της θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν νὰ προασπίζῃ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καλλιεργήσουν καὶ νὰ παραγάγουν. (Χειροκροτήματα).

§35Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐὰν σήμερον οἱ καλλιεργηταὶ ζητήσουν, κατόπιν τῆς νέας ὑποχωρήσεως τῆς ἑταιρείας, νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ ἔργα, θὰ τοὺς παραδοθοῦν οἱ ἀγροὶ κλπ. ὅπως πρίν;

§36Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀγροὺς ἡ ἑταιρεία εἶναι πρόθυμος νὰ τοὺς δώσῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκαλλιέργουν πάντοτε, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ πάρουν ἀπὸ τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον θὰ συλλέξουν 25% καθαρὰ καὶ τὰ ἄλλα 75% νὰ πᾶνε δι’ ὅλα τὰ ἔξοδα τῆς ἑταιρείας.

§37Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αὐτὰ ἀφοροῦν τὰ χωράφια ποῦ ἐκαλλιέργησεν ἡ ἑταιρεία. Δι’ ὅλα τὰ ἄλλα χωράφια τὰ μὴ καλλιεργηθέντα;

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκτὸς ἂν τὰ ἔχῃ διαθέσει εἰς ἄλλους. Ἐγὼ ἐδήλωσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι δὲν ἀξιῶ ὅτι ἔδειξα ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν. Ἔπραξα ἁπλούστατα τὸ καθῆκον μου καὶ ὄχι μόνον τὸ ἔπραξα, ἀλλὰ τὸ ἐξήντλησα. Ἀλλ’ εἶπον εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἐὰν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν θελήσουν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν ἐργασίαν των καὶ ἐξακολουθοῦν νὰ πίπτουν θύματα τῶν δημαγωγῶν νὰ ξέρῃ ὅτι ἡ ἀντίληψις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ὅτι τὸ Ἐθνικὸν συμφέρον, τὸ συμφέρον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐπιβάλλει νὰ μὴ μείνουν ἀκαλλιέργητοι τόσαι τεράστιαι καὶ πλούσιαι ἐκτάσεις. Λοιπὸν εἴμεθα πρόθυμοι νὰ σοῦ δώσωμεν ὅλην τὴν συνδρομὴν τὴν ἀναγκαίαν διὰ νὰ καλλιεργήσῃ μὲ κάθε τρόπον ἐξασφαλίζουσα τὴν προσέλευσιν ἄλλων καλλιεργητῶν εἰς τοὺς ὁποίους θὰ δώσῃς γῆν. Εἶναι διατεθειμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ σοῦ δώσῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ὅσας δυνάμεις διαθέτει ὑλικὰς καὶ ἠθικάς. Εἰργάσθησαν καμμιὰ πεντακοσαριὰ ἄνθρωποι, ἀλλὰ τὸ πολὺ μέρος ἔμεινεν ἀκαλλιέργητον. Παρακαλῶ λοιπὸν ὅλους τοὺς ἔχοντας τὴν συναίσθησιν τῶν καθηκόντων των νὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἀγρότας: ἔχετε καθῆκον νὰ πιάσητε δουλειὰ καὶ νὰ ἀφήσητε τὸν Ἀφεντάκην, ὁ ποῖος εἶναι ὁ μεγαλείτερος δαίμων τῶν καλλιεργητῶν ὁ κακὸς πληροφορητὴς τῆς Βουλῆς, διότι εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν ἐκάθητο ἐκεῖ μέσα, νὰ τὸν ἀφήσητε αὐτὸν ὕστερα ἀπὸ τὴν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν ἔχει εἰς βάρος του καὶ νὰ τὸν ἐγκαλείψητε. Λοιπὸν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ βοηθήσητε τὴν Κυβέρνησιν πρὸ πάντων τοὺς καλλιεργητάς, ν’ ἀκουσθῇ ἐκ μέρους ὅλης τῆς Βουλῆς ὅτι εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔγινεν, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ. Ἐγὼ ἔχω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι θεωρῶ ὅτι ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου εἰς τὴν δεινὴν αὐτὴν περίστασιν, ὅπου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ μοιράσω τὸν χρόνον μου ὄχι μόνον δι’ ἓν ζήτημα, ἀλλὰ διὰ τόσα ἄλλα ζητήματα. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μᾶς ἀφήσῃ νὰ πᾶμε καὶ εἰς ἄλλην ἐργασίαν, διότι δὲν ἔχομεν ν’ ἀσχοληθῶμεν περισσότερον μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§39Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ δηλώσεις δὲν εἶναι ἱκανοποιητικαὶ καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶναι πρόθυμος νὰ δώσῃ ἀδείας νὰ καλλιεργήσουν.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι νὰ καλλιεργήσουν.

§41Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. ... Ἐκτὸς ἐὰν ἔχῃ διαθέσει... Αὐτὸ τὸ «ἐὰν ἔχῃ διαθέσει» σηκώνει πολὺ νερό.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάμω τὴν δήλωσιν ὅτι εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶ καμμίαν ὑποχώρησιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἔχω ἀναλάβει ρητὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, αὐτὸ δὲ διότι ὑπῆρξα εὐθὺς ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας καὶ διότι ἔκαμα τὸ καθῆκόν μου ἀπέναντι αὐτῆς καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ χάσω τὸ κῦρος μου. Δηλῶ λοιπὸν ὅτι οὔτε κἂν θὰ ἀκούσω τὰς σχετικὰς λύσεις.

§43Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκκρεμὴς μία ἐπερώτησις καὶ δὲν ἐννοῶ.....

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). (Ἐγείρεται ἵνα ἀπέλθῃ τῆς αἰθούσης). Θέλει ὁ κ. Παπαναστασίου νὰ μὲ καθηλώσῃ ἐδῶ διὰ νὰ ἀκούσω τὸ τὶ θὰ μοῦ εἴπουν. Ἔχω ἕνα ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος ἔχει πλήρη τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὁ ὁποῖος θὰ μετάσχῃ εἰς τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ ἔχω νὰ μεταβῶ εἰς ἄλλην ἐργασίαν ἐπίσης σπουδαίαν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης.

§46Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι. Ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἐξήχθη ἕν συμπέρασμα σαφὲς ὅτι ἂν εὑρισκώμεθα πρὸ ἑνὸς κοινωνικοῦ προβλήματος ὑπαίτιοι τῆς καταστάσεως αὐτῆς εἶναι δύο: Πρῶτον οἱ καλλιεργηταί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἤκουσαν τὰς συστάσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δεύτερον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα, τὴν ὁποίαν ἔταξεν εἰς αὐτὴν ἡ Βουλή. Λυποῦμαι, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπουσιάζει καὶ δὲν θὰ ἀκούσῃ τὴν ἀνάλυσιν τῶν ἱστορικῶν γεγονότων διὰ νὰ πεισθῇ ἐν τῷ μεταξὺ ὅτι....

§47Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἡ μόνη Ἐθνικὴ ὑπόθεσις κατέστη ἀντικείμενον οἰκογενειακῶν καὶ κομματικῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§48Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἔλεγον ὅτι διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας προσεπάθησε νὰ ἐπιρρίψῃ τὴν μέχρι τοῦδε ἐκκρεμότητα τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τοὺς καλλιεργητάς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία, κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, εἶχεν ἐξέλθει ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τὴν ὁποίαν εἶχε τάξει εἰς αὐτὴν ἡ Βουλή. Ἀναγκάζομαι, κατόπιν τῶν ἀνωτέρω δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, νὰ ἀνασκευάσω μερικὰς ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, τὸν ὁποῖον φαίνεται ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν βοηθεῖ ἡ μνήμη, τὸν ἐπαράτησεν προκειμένου περὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος διότι ἐδημιουργήθη κατάστασις ἡ ὁποία προεκάλει τὸν κίνδυνον τῶν συρράξεων, ὑπαίτιοι δὲ κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου, ἦσαν δύο συντελεσταί: Πρῶτον ἡ κακοπιστία τῆς ἑταιρείας καὶ δεύτερον ὁ κακὸς χειρισμὸς τοῦ ζητήματος ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Διὰ νὰ ἀποδείξω τὰ ἀνωτέρω, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ καταφύγω εἰς τὰ γεγονότα ἐπὶ τῇ βάσει πλέον ἡμερομηνιῶν, Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν τῆς κηρυχθείσης ἀπεργίας εἶχε προσκαλέσει τοὺς καλλιεργητὰς εἰς τὸ petit palais, καὶ τοὺς βουλευτὰς τοῦ τόπου, διὰ νὰ συζητήσωσιν ἐπὶ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἠξίουν οἱ καλλιεργηταὶ ἵνα ἀρχίσωσι τὰς ἐργασίας των. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατέληξεν εἰς ὡρισμένην συμφωνίαν, γενομένην ἀποδεκτὴν μὲν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας τῶν δὲ καλλιεργητῶν ὅπως καὶ τῶν βουλευτῶν δηλωσάντων κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην ὅτι θὰ ζητήσουν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν συγκατάθεσιν τῶν καλλιεργητῶν. Ἡ συμφωνία αὐτὴ τοῦ petit palais εἶχεν ἐν τῷ μεταξὺ δημοσιευθῆ διὰ τοῦ Τύπου, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεχώρει ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὅταν ὅμως κατόπιν, τὸ ζήτημα πλέον περιῆλθεν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἐδημοσίευσεν ἐγκύκλιον, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὑπάρχουν σαφεῖς καὶ ρηταὶ ἀντιφάσεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλον ρητῶς εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἀντιθέτους ὅρους πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον συμφωνηθῆ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἐν λόγῳ ἐγκύκλιον ἐδημοσίευσε τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας, μὲ προθεσμίαν τοιαύτην πρὸς ἀνάληψιν ἐκ μέρους τῶν ἐργατῶν τῶν ἐργασιῶν.

§49Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι οἱ ἀντίθετοι πρὸς ἐκείνους ποῦ εἶχον συμφωνηθῆ;

§50Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἀντὶ νὰ σᾶς εἴπω τοὺς ὅρους, θὰ σᾶς διαβάσω ἐπιστολὴν αὐτῶν τούτων τῶν βουλευτῶν τῶν Κυβερνητικῶν, ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἡ πρώτη εἶναι εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα» τῆς 12ης Ἰανουαρίου, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἡ δημοσιευθεῖσα πρώτη ἐπιστολὴ εἰς τὸ «Ἐλεύθερον Βῆμα»...

§51Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὥστε ἐγὼ ἐπλαστογράφησα τὴν συμφωνίαν; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνεφωνήθη, τὸ μετέβαλα ἐπίτηδες;

§52Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐγὼ λέγω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, λέγω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ἴσως ἐκ λάθους ἀνεκοίνωσε τὴν συμφωνίαν, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ Peitit Palais μὲ ὅρους οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν οἱ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἐτέθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§53Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σεῖς λέγετε ὅτι τὰ ἀποφασισθέντα μεταξὺ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἀνεκοινώσαμεν διαφορετικὰ δηλαδὴ δὲν προέβημεν ἡμεῖς εἰς κοινοποίησιν τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδέχθη. Λέγω ὅτι ἐγὼ ἐνεφάνισα τοὺς ὅρους, εἰς τὴν προκήρυξιν τῆς δημοπρασίας, οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔγιναν δεκτοί.

§54Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Διὰ νὰ ἐπικρίνετε τὴν ἐπιστολὴν τὴν ἰδικήν μου, κ. συνάδελφε, σημαίνει ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ εἴπῃ αὐτὸ ποὺ λέγετε.

§55Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου κ. ὑπουργέ, τὴν ἀπάντησιν σᾶς δίδει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς Κωπαΐδος. Λέγει ὅτι οἱ ὅροι τοὺς ὁποίους συνεφώνησε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τοὺς καλλιεργητὰς δὲν ἦσαν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἡ ἐγκύκλιος τοῦ ὑπουργείου διεβίβασε καὶ ἀνεκοίνωσεν εἰς τοὺς καλλιεργητάς.

§56Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Διότι ἔγινε κἄποια παρεξήγησις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς.

§57Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δὲν τὸ ἐξεύρω.

§58Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λοιπὸν εἴμεθα σύμφωνοι.

§59Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μάλιστα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει οἱ καλλιεργηταί, εὑρέθησαν πρὸ μιᾶς ἐγκυκλίου ἡ ὁποία ἔχει ὅρους διαφόρους τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ Petit Palais. Εἴμεθα σύμφωνοι ἕως ἐδῶ;

§60Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα.

§61Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μετὰ τὴν ἐγκύκλιον τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, οἱ καλλιεργηταί, ὡς ἦτο φυσικόν, ἀπετάνθησαν πλέον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας διὰ νὰ ἴδωσι κατὰ πόσον ἐνεφυλλοχώρησαν καὶ ἄλλα σφάλματα εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν ὅρων πρὸς τὴν ἑταιρείαν τῆς Κωπαΐδος. Καὶ τότε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀπουσιάζοντος εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἐδήλωσεν ὅτι εἶναι ἀναρμόδιος πλέον νὰ ἐπανέλθῃ ἐπὶ τῶν ὅρων αὐτῶν. Τὰ γεγονότα αὐτὰ ἦσαν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν ὥστε νὰ περάσῃ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἐγένετο συμφωνία εἰς τὸ Petit Palais. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας σᾶς ἐδήλωσεν ὅτι ἡ προθεσμία ἡ ὁποία ἐτάχθη εἰς τοὺς καλλιεργητὰς διὰ τὴν πρώτην ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν των ἦτο ἡ 15 Ἰανουαρίου. Εὑρεθέντες οἱ καλλιεργηταὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ βλέποντες ὅτι δὲν εὑρίσκουν τὸν ἁρμόδιον μὲ τὸν ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσαν νὰ συζητήσουν τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τῶν συμφωνηθέντων, ἀνέμενον. Ἐπέστρεψεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Προσεκάλεσε τοὺς καλλιεργητάς. Ἐπῆγαν αὐτοὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον. Προσεκάλεσε τὴν ἑταιρείαν καὶ ἀπέστειλε τὴν γνωστὴν ἐπιστολὴν πρὸς τοὺς καλλιεργητάς. Ἡ ἐπιστολὴ αὐτὴ ἀπεστάλη ἐξ Ἀθηνῶν τὴν 13 Ἰανουαρίου.

§62Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει χρονολογίαν 13 Ἰουνίου· αὐθημερὸν τὴν ἐλάβομεν ἡμεῖς.

§63Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἡ ἐπιστολὴ ἀνεκοινώθη εἰς τοὺς συναδέλφους τῆς περιφερείας ἐκείνης τὴν 14. Τὴν 15 ἔληγεν ἡ προθεσμία. Ἕως ὅτου οἱ συνάδελφοι κοινοποιήσουν τὴν ἐν λόγῳ ἐπιστολὴν παρῆλθεν ἡ προθεσμία. Ὑπάρχουν μάλιστα καὶ συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι δι’ εἰδικῶν αὐτοκινήτων ἔτρεξαν εἰς τὰ χωριὰ διὰ ν’ ἀνακοινώσουν τὴν ἐπιστολὴν εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Μετὰ τὴν ἐκπνοὴν τῆς προθεσμίας τῆς 15ης Ἰανουαρίου — καὶ φαντάζομαι ὅτι αὐτὰ τὰ γεγονότα πείθουσιν ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἔχουσιν καμμίαν, ἀπολύτως εὐθύνην, διότι σᾶς δηλῶ ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ ζήτημα εἰς τὸ ὁποῖον οἱ καλλιεργηταὶ ἔδειξαν νομοταγίαν πρωτοφανῆ εἶναι τὸ Κωπαϊδικὸν ἀκριβῶς πρόβλημα—μετὰ τὴν 15 Ἰανουαρίου ἦλθαν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Καὶ οἱ συνάδελφοι τῶν μερῶν ἐκείνων μᾶς ἐδήλωσαν ὅτι ἡ ἑταιρεία φαίνεται ὅτι δὲν ἐκλαμβάνει ἰσχύουσαν τὴν ἐν λόγῳ συμφωνίαν. Καὶ τότε ἀπεφάσισεν ἡ ἐπιτροπὴ νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔγινε τὴν 25 Ἰανουαρίου. Ὅταν λοιπὸν ἐπήγαμεν ἐπὶ τόπου—καὶ ἐπήγαμεν ἐπὶ τόπου ὡς ἐπιτροπὴ διὰ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ὅλον Κωπαϊδικὸν ζήτημα—, εὑρέθημεν πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἀρκετὰ διαφόρου ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀκριβῶς ἐπιστεύαμεν. Ἀλλ’ ἂς μὴ προβῶμεν εἰς ἔκθεσιν τοῦ τὶ εἴδαμεν ἐπὶ τόπου καὶ ἂς ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιληφθῇ ἀκόμη καὶ τῆς προσωρινῆς λύσεως. Κύριοι συνάδελφοι, ἐδῶ ἔχω τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ὁποίας συνιστᾶται ἡ ἐν λόγῳ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Ἡ ἀπόφασις λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 55 τοῦ Συντάγματος Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν πρὸς ἐξέτασιν καὶ μελέτην τῶν ὅρων τῆς καλλιεργείας ἐν Κωπαΐδι καὶ πρὸς εἰσήγησιν τῶν μέσων πρὸς τακτοποίησιν τῆς ἐκεῖ καταστάσεως». Ἡ ἀπόφασις αὐτὴ μᾶς ἐπέτρεπεν—καὶ προτοῦ ἀκόμη νὰ πᾶμε εἰς τὴν Κωπαΐδα, ὅταν εἴδομεν ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ εὑρίσκονται ἐν ἀμφιβολίᾳ προκειμένου περὶ ἐγκαταλείψεως τῶν ἐργασιῶν των ἢ ὄχι, ν’ ἀπευθύνωμεν πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς τηλεγράφημα μὲ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς κ. Ζωγράφου, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ τονίζωμεν ὅτι ἐὰν οἱ καλλιεργηταὶ θέλουν νὰ ἐπιληφθοῦν τῆς ὁριστικῆς λύσεως εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς βοηθήσουν ἀποδεχόμενοι τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους προτείνει ἡ Κυβέρνησις καὶ νὰ ἐπαναλάβουν ἀμέσως τὰς ἐργασίας των. Αὐτὰ περίπου ἔλεγε τὸ τηλεγράφημα τὸ ὁποῖον ἀπεστείλαμεν, δηλαδὴ μία σύστασις πρὸς ἐπανάληψιν τῆς ἐργασίας. Ἐπήγαμεν λοιπὸν ἐν τῷ μεταξὺ ἐπὶ τόπου καὶ διεπιστώσαμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀναπτύξει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ. Ἦσαν ὀλίγα σχετικῶς πρὸς τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία παρουσιάσθη, ἐν πρώτοις εὑρέθημεν πρὸ ἑταιρείας ἡ ὁποία ἤρχισε ἤδη τὴν αὐτοκαλλιέργειαν διὰ μηχανῶν τῶν κτημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνέλαβε νὰ ἐπιστρέψῃ ὀπίσω εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Ἐν τῷ μεταξὺ ἐξηκολούθει...

§64Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχει ἀναλάβει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπεστρέψῃ καὶ τὰ σπαρμένα.

§65Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Δεύτερον δὲν ἐδόθη εἰς οὐδένα τὸν καλλιεργητὴν ἄδεια νὰ καλλιεργῶσιν τὰ χωράφια αὐτὰ ἔστω καὶ μὲ τὴν ὑπάρχουσαν συμφωνίαν. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἐπερνοῦσαν ἀπὸ τὸ γραφεῖον νὰ κανονίσουν ὅλα τὰ παλαιὰ χρέη πρὸς τὴν ἑταιρείαν, γεγονὸς τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐγένετο ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας.

§66Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἑταιρεία εἶχεν τὴν ὑποχρέωσιν ὅπως ἐπιτρέψῃ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς μεταβαίνοντας διὰ νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των κατὰ τὴν ἡμερομηνίαν τῆς 15ης Ἰανουαρίου. Τὸ μόνον δὲ τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτῶν ἦτο μία ἄδεια διὰ τὴν τοιαύτην ἐπιστροφήν. Τοῦτο δὲ διότι οἱ νομικοὶ σύμβουλοι τῆς ἑταιρείας εἶπον εἰς αὐτὴν ὅτι ἐφ’ ὅσον διερράγη τὸ σύμφωνον τῆς μισθώσεως διὰ τῆς ἀπεργίας πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κἄποια ἀπόδειξις ὅτι αὐτοὶ ἐπιστρέφουν ὡς μισθωταὶ εἰς τὰ κτήματα αὐτά. Ἡ τοιαύτη ἐκ μέρους τῶν συμβούλων τῆς ἑταιρείας συσχέτισις ὀφείλω νὰ εἴπω κι’ ἐγὼ ὅτι εἶναι νόμιμος. Ἡ ἑταιρεία ἐν τῷ μεταξὺ, τὴν 17ην Ἰανουαρίου εἶχε κάμει μίαν νέαν ἐγκύκλιον καὶ ἔλεγεν ὅτι, ὅποιοι ἀπὸ σᾶς θέλετε νὰ ἐπιστρέψητε εἰς τὰ κτήματά σας καὶ θέλετε νὰ λάβητε γνῶσιν πῶς σκέπτομαι διὰ τὰ παλαιὰ χρέη....

§67Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἑταιρεία τοὺς ἔλεγε, θὰ ὑπογράψετε προηγουμένως αὐτὸ τὸ ἔγγραφον τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν χρεῶν σας. Καὶ ἐδῶ ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς συμφωνοῦν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν ἐντὸς τῆς ταχθείσης προθεσμίας καὶ τοὺς εἶπαν, δὲν σᾶς δεχόμεθα ἐὰν δὲν ὑπογράψητε γραμμάτια, αὐτὰ εἶναι οὐσιώδη. Τὶ σημασίαν ἔχει ἂν συμφωνῇ εἰς τοὺς ἄλλους ὅρους καὶ κατόπιν τοὺς λέγει νὰ ὑπογράψουν γραμμάτια; τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα.

§68Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς ἀναγιγνώσκω τὴν ἀπάντησιν τῆς ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν λέγει «ὅτι ἔκαμεν ἐγκύκλιον δι’ ὅλους μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ τοὺς κάμῃ εὐκολίας, διὰ τοὺς ἀρνουμένους δὲ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν θὰ διαφυλάξῃ τὰ δικαιώματά της, δὲν θὰ ἀρνηθῇ ὅμως τὴν καλλιέργειαν. (ἀναγινώσκει) ......

§69Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας φέρει ἡμερομηνίαν μετὰ τὴν μετάβασιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ τὴν διαπίστωσιν τῶν γεγονότων αὐτῶν ἐπιτοπίως. Ἑπομένως ὁ ὅρος αὐτὸς εἶχε προταθεῖ ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας καὶ εἶχαν ἐπιβληθεῖ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξησφάλιζε τὴν ἐπιθυμίαν τῶν ἀγροτῶν νὰ ἀναλάβουν καὶ πάλιν τὰς ἐργασίας των. Τὸ γνωρίζετε δὲ αὐτὸ ἀπὸ προηγουμένην συζήτησιν ἡ ὁποία ἐγένετο, ὅτι τὰ χρέη τῶν καλλιεργητῶν εἶναι τοιαύτης φύσεως ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀναλάβουν αὐτοὶ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐν λόγῳ χρεῶν. Πλεῖστα ἐξ αὐτῶν τῶν χρεῶν ἀμφισβητοῦνται, διότι προέρχονται ἀπὸ γεώμορον τὸ ὁποῖον ὤφειλον οἱ καλλιεργηταὶ λόγῳ καταστροφῆς τῶν ἐκτάσεων ἐκ μέρους αὐτῆς ταύτης τῆς ἑταιρείας, δηλαδὴ κατακλύζει ἡ ἑταιρεία ἐκτάσεις σπέρνει ἐν τῷ μεταξὺ ὁ καλλιεργητὴς καὶ ὄχι μόνον δὲν τὸν ἀποζημιώνει διὰ τὴν καταστροφήν του ἀλλὰ συνάμα καὶ τὸν χρεώνει. Ἐκτὸς αὐτοῦ ἐχορηγεῖτο σπόρος ὁ ὁποῖος ἀπεδείχθη κατεστραμμένος, δὲν ἔφθασαν πολλάκις ἡ παραγωγὴ νὰ τὸν καλύψῃ. Πολλάκις ἀπὸ καλλιέργειαν δοκιμαστικὴν τὴν ὁποίαν κάνει ὁ καλλιεργητὴς καθ’ ὑπόδειξιν τῆς ἑταιρείας καὶ ἡ ὁποία καλλιέργεια εἶναι ἐκ τῶν προτέρων καταδικασμένη τίποτε νὰ μὴ ἀποδώσῃ. Πολλάκις ἀπὸ γεώμορον ἀνύδρου βάμβακος ἐπὶ ἐκτάσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι ἄνυδροι. Ἀπὸ καλλιέργειαν πολλάκις διὰ βενζιναρότρων ἐπὶ ἐδαφῶν τὰ ὁποῖα πολλάκις εἶχεν ὀργώσει αὐτὸς οὗτος ὁ γεωργός. Ἑπομένως ἐξ ὅλων τούτων καταφαίνεται, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ καλλιεργητὴς νὰ ὑπογράψῃ γραμμάτια τῆς ἑταιρείας διὰ χρέη τὰ ὁποῖα μίαν ἡμέραν εἶχεν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἀμφισβητήσῃ. Ἀλλὰ ἐκτὸς αὐτοῦ ὅταν ἐπήγαμεν ἐπὶ τόπου διεπιστώσαμεν ὅτι ξερικὰ χωράφια σπέρνουν διὰ ποτιστικά. Τὸ ζήτημα τῆς ἀρδεύσεως δὲν εἶχε ποσῶς κανονισθῆ τὸ ζήτημα τῶν φυλάκων ἐπίσης ἀπησχόλει ἀκόμη τὸν κόσμον, καὶ ὅπως ἀνέφερεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπῆρχον καὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐκεῖ ὑπὸ τὸν τίτλον τῶν φυλάκων ἢ τῶν ἐπιστατῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, μᾶς ἐδόθη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν νὰ ἀναμνησθῶμεν καὶ τῆς ἀποκοπῆς ὕδατος ἡ ὁποία γίνεται καὶ διὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας πολὺ ὀρθῶς καὶ πολὺ προθύμως ἔστειλεν πρὸς ἐξέτασιν ἁρμόδιον ὑπάλληλον. Σᾶς ἀναφέρω ὅλως διόλου χρονογραφικῶς τὰ γεγονότα χωρὶς νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω διὰ νὰ σᾶς εἴπω ποία ἦτο ἡ ἐντύπωσις ὅταν ἐπεστρέψαμεν ἀπὸ τὴν Κωπαΐδα. Ὅταν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ τὴν ἐπιστροφήν μας, ἡ πρώτη πρᾶξις μας ἦτο νὰ ἐξετάσωμεν τί λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸς τοὺς καλλιεργητάς. Καί λέγει αὐτός: «Οὐδέποτε ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀποδεχθῇ ἀναχρονιστικοὺς ὅρους καὶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἑταιρεία θὰ ἐπιμένῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ἡ Κυβέρνησις ἀναλαμβάνει νὰ ἀνακουφίσῃ τοὺς καλλιεργητάς». Ἀφοῦ δὲ εἴδομεν ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς ἐὰν ἠθέλαμεν καὶ μόνον ἑρμηνείαν νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ δεχθῶμεν, ἐκάναμεν μίαν ἑρμηνείαν καὶ ἐστείλαμεν ἕνα ἔγγραφον πρὸς τὴν ἑταιρείαν καὶ ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους ἐμείναμεν καὶ συνεζητήσαμεν ἠρέμα μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς ἑταιρείας περὶ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ὑπεβάλαμεν ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς. Τοῦτο τὸ ἐπράξαμεν, διότι εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν εἴδομεν ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τραβήξωμεν πρὸς τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τὴν στιγμὴν ποὺ δὲν ὑπῆρχε ψυχραιμία. Καὶ ἀπεστείλαμεν πρὸς τὴν ἑταιρείαν τὸ ἔγγραφον τὸ ὁποῖον ἀνέφερε ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας κατὰ τὴν ἀντίληψίν μου ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἁρμοδιότητος τὴν ὁποίαν ἔταξεν εἰς ἡμᾶς αὐτὴ αὕτη ἡ Βουλή. Τί μᾶς ἀπήντησεν ἡ ἑταιρεία τὰ γνωρίζετε. Ἡ ἑταιρεία ἀπέρριψε πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς παρακαταθήκης. Τί εἶναι αὐτὸ τὸ ζήτημα τῆς παρακαταθήκης; Μαζεύετε τὸν καρπὸν σας ἁλωνίζετε αὐτὸν καὶ ἔρχεται ἡ ἑταιρεία καὶ λέγει «τόσα χρεωστᾶς κύριε, θὰ τὰ πάρω Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει φόβος μήπως ἐξέχασα ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἀναγράψω καὶ ἕνα χρέος φέρε ἐν τῷ μεταξὺ ὅ,τι παρήγαγες εἰς τὰς κοινὰς ἀποθήκας τῆς ἑταιρείας». Καὶ ὁ γεωργὸς ὁ ὁποῖος ἐξέρχεται ἀπὸ καλλιέργειαν, σποράν, ἁλωνισμὸν ἐπιστρέφει εἰς τὸ σπίτι του μόνον μὲ τὸ φτυάρι καὶ τὸν σάκκον κενόν. Ἀλλὰ δὲν ἦτο μόνον αὐτὸς ὁ ὅρος τοῦ ὁποίου τὴν κατάργησιν ζητοῦμεν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας. Ἐζητήσαμεν, ἐφ’ ὅσον ἐπιστοποιήθη πολλάκις ὅτι ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος λογιστικοῦ συστήματος ἡ ἀξία τοῦ χρεωστικοῦ εἶναι ἄδηλος, τὸ εἴπομεν μάλιστα κατὰ πρότασιν ἰδικήν μου, ἐζητήσαμεν, λέγω, νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ εἰς τὴν Κωπαΐδα ὅ,τι ἐφαρμόσθη προκειμένου περὶ τῆς Ε.Α.Π. Δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν εἰς τὴν Κωπαΐδα νὰ ἐφαρμόσῃ τὰ ἀτομικὰ βιβλιάρια, ὥστε νὰ ξέρῃ ὁ κάθε καλλιεργητὴς τί χρωστάει πρὸς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, ἐφ’ ὅσον μάλιστα πολλοὶ ἐκ τῶν καλλιεργητῶν εἶναι καὶ ἀγράμματοι. Ἀκόμη καὶ τὸ τοιοῦτον δὲν τὸ ἀπεδέχθη λέγουσα ὅτι θὰ τὸ σκεφθῇ εἰς τὸ μέλλον. Ἐζητήσαμεν συνάμα νὰ πληρώνῃ τὰς ζημίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ δὲν τὸ ἀπεδέχθη. Ἐζητήσαμεν νὰ μὴ γίνεται ἔξωσις τῶν καλλιεργητῶν ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Φαντάζομαι ὅτι αὐτὸ τὸ ἐπιβάλλει πλέον αὐτὴ ἡ κειμένη νομοθεσία μας. Ἐζητήσαμεν πρὸς τοῦτο ἓν ἄλλο πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καὶ ἀπέρριψεν ἡ ἑταιρεία, τὸ ζήτημα τῆς ἀνωτέρας ἐποπτείας τοῦ Κράτους. Δὲν φανταζόμεθα ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶναι ὑπεράνω ἀκριβῶς τῶν κειμένων νόμων. Ὅλα ὅμως αὐτὰ μᾶς τὰ ἀπέρριψεν ἡ ἑταιρεία καὶ ἦλθε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας νὰ ἐξαποστείλῃ μίαν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν ἀπέδωσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, διὰ τῆς ὁποίας προσεκάλει νέους καλλιεργητὰς διὰ νὰ καλλιεργήσουν τὴν Κωπαΐδα.

§70Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὰς 20 Φεβρουαρίου.

§71Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μάλιστα, κ. ὑπουργὲ εἰς τὰς 20 Φεβρουαρίου. Ἀλλὰ σᾶς ἀπέδειξα ὅτι διὰ τὴν ἐκπνοὴν τῶν προθεσμιῶν δὲν πταίουν κατ’ οὐδὲν αὐτοὶ οἱ καλλιεργηταί, σᾶς τὸ ἀπέδειξα δὲ μὲ γεγονότα. Ἔρχεται ἐν τούτοις καὶ λέγει: θὰ βάλουμε ἄλλους καλλιεργητάς. Καλά, κύριοι, μπορεῖτε νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθέρας διαχειρίσεως τῆς περιουσίας σας. Ἀλλ’ ἆραγε αὐτοὶ οἱ καλλιεργηταὶ τοὺς ὁποίους θέλετε νὰ ἐκδιώξητε δὲν ἔχουν προσφέρει τίποτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτήν; Εἶμαι βέβαιος ὅτι καὶ ἀπὸ τὰς σημερινὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ Βουλὴ δὲν ἔμεινεν ἱκανοποιημένη, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς ἐξώσεως τῶν καλλιεργητῶν, ἐπὶ 20 καὶ 30 ἔτη καλλιεργούντων τὰς γαίας αὐτὰς καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τὰ χωράφια τους. Φαντάζομαι ὅτι ἔχομεν ξεχάσει ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις μεταξὺ καλλιεργητοῦ καὶ τῆς ἑταιρείας. Κύριοι, ἐὰν θέλετε νὰ ρίψητε ἕνα βλέμμα πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, θὰ ἴδητε ὅτι ὑπάρχουν καλλιεργηταὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν παραχωρητήρια ἐκ μέρους τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ τὰ ὁποῖα παραχωρητήρια δὲν εἶναι οὔτε ἕνα οὔτε δύο, ἀνέρχονται εἰς σοβαρὸν ἀριθμόν. Ἦλθεν ἐν τούτοις τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς ἐπικαρπίας τῶν 25 ἐτῶν τὴν ὁποίαν εἶχεν ἡ ἑταιρεία, τὴν ἔκαμεν ἀπόλυτον κυρίαν τῶν ἐκτάσεων αὐτῶν. Δὲν ἐσκέφθη ὅμως τὶ θὰ γίνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰ παραχωρητήρια; Ὑποτεθείσθω ὅτι εἶχον παραγραφῆ, ὑποτεθείσθω ὅτι δὲν σκέπτεται αὐτό, ὅτι ἡ πληροφορία τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι ὀρθή. Ἂς ἔλθωμεν ὅμως εἰς τὸ ἄλλο. Ὁ κόσμος αὐτὸς εἰργάσθη εἰς τὴν Κωπαΐδα 20 καὶ 30 χρόνια, αὐτὸς εἶχε ἐκχερσώσει τὰ ἐδάφη αὐτὰ αὐτὸς εἶχε χύσει τὸν ἱδρῶτα του εἰς τὰ χωράφια αὐτὰ, καὶ ἔρχεσθε σήμερον, διότι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἠδύνατο μὲ τὰ γεώμορα τὰ ὁποῖα τοῦ ἐδώσατε νὰ ζήσῃ, ἔρχεσθε νὰ τὸν ἐκβάλετε ἀπὸ τὸν τόπον αὐτὸν ποὺ ἔζησαν καὶ οἱ γονεῖς του καὶ αὐτὸς καὶ ἔχυσαν τὸν ἱδρῶτα τοῦ προσώπου των. Καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ ἡμεῖς ἐζητοῦμεν ὡρισμένα πράγματα, πράγματα τὰ ὁποῖα φανταζόμεθα ὅτι ἂν ὑπάρχῃ ἠθικὸν δίκαιον ἐν Ἑλλάδι ὀφείλουν νὰ γίνουν ἀποδεκτά. Ἐζητοῦμεν πρῶτον ἐνοικιοστάσιον. Νομίζομεν ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ ἑταιρεία νὰ πετᾷ τὸν κόσμον καὶ νὰ βάνῃ ὅτι ὅρους θέλει. Ἐζητήσαμεν τὸ θεμιτὸν μίσθωμα, διὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐδήλωσε ὅτι δὲν ἀποδέχεται. Ὀφείλω ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, κ. ὑπουργέ, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι οἰκτρά. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐξητάσαμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν προσωρινὴν λύσιν. Ἐκτὸς ἡμῶν εἶχε μεταβῆ εἰς τὴν Κωπαΐδα καὶ εἰδικὴ ἐπιστημονικὴ ἐπιτροπή. Ὀφείλω δὲ νὰ σᾶς εἴπω ὅτι παρεισέφρυσαν καὶ πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν εἶχον οὐδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν τόπον αὐτὸν καὶ οὔτε εἶχον ἀπαιτουμένην εἰδικότητα. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει μεταξὺ αὐτῶν τῶν μελῶν ὑπῆρχον καὶ διευθυνταὶ τοῦ ὑπουργείου σας, οἱ ὁποῖοι ἐδήλωσαν ὅτι προκειμένου περὶ Κωπαΐδος οἱ ὅροι τῆς καλλιεργείας εἶναι τοιοῦτοι ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτοὺς νὰ καλλιεργοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ ἐξασφαλίζουν τὸ ψωμί των. Τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν φαντάζομαι τὴν ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας. Ἰδοὺ οἱ λόγοι ποὺ μᾶς ἐπέβαλον νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσωμεν ὅπως ἐκτὸς τοῦ ἐνοικιοστασίου, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπιτευχθῇ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα νὰ καταργηθῇ ἡ παρακαταθήκη καὶ νὰ μὴ δίδεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐξώσεως ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως. Κύριοι, φαντάζομαι ὅτι εἰς ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔλαβε χαρακτῆρα κοινωνικόν ἡ παρέμβασίς μας ἐπεβάλλετο, καὶ θεωροῦμεν ὅτι ἐπράξαμεν τό καθῆκον μας, ἀλλὰ δὲν θὰ φέρουν τήν εὐθύνην τῶν συνεπειῶν τῆς μὴ παραδοχῆς τῶν συστάσεών μας (χειροκροτήματα).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§73Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ὄχι μόνον τὸ καθῆκον μου ὡς βουλευτοῦ ὁ ὁποῖος ἐκπροσωπῶν κατὰ τὸ Σύνταγμα ὅλο τὸ Κράτος, ἀλλὰ διότι πρόκειται μετ’ ὀλίγον καιρὸν νὰ παραχωρηθοῦν εἰς ἑταιρείαν πρὸς ἐκμετάλλευσιν γαῖαι ἀποξηρανόμεναι ὅπως ἴδωμεν ἀπὸ διάφορα δημοσιεύματα ἐν τῇ Μακεδονίᾳ παρηκολούθησα τήν συζήτησιν ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη εἰς τὴν Κωπαΐδα. Μετέβην δὲ ἐπὶ τόπου διὰ νὰ ὑπερασπίσω ἕναν ἐργάτην πρὸς τὸν ὁποῖον ὀφείλεται πᾶσα τιμή, διότι εὑρίσκεται μεταξὺ δύο στόχων τοῦ στόχου τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος τὸ ὁποῖον ἐκδίδει καθ’ ἑκάστην ἀνακοινωθέντα «μὴν ἀκοῦτε τὸν Ἀφεντάκη» καὶ τὸν στόχον ἐκ τῶν ἐντεῦθεν εἰσηγήσεων, δι’ ὧν παρεστάθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ τεχνικὸς σύμβουλος τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀθηνῶν ὡς δημαγωγός. Λυποῦμαι κύριοι, διότι ἀπεδείχθη κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὅτι δὲν ἔχομεν πλήρη συναίσθησιν τῶν εὐθυνῶν καὶ τῶν συμβαινόντων ἔξω ἀπὸ ἡμᾶς. Ἡμεῖς ἀναγνωρίζομεν ὅλας τὰς δυσχερείας, πρὸ τῶν ὁποίων εὑρίσκεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ τοὺς ὅρους εἰς μίαν ξένην ἑταιρείαν ...

§74Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχουν δυσχέρειαι δὲν ὑπάρχει θέλησις.

§75Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὥστε νὰ ἀρνούμεθα τὴν πραγματικὴν κατάστασιν καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν μποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε ἄλλο παρὰ αὐτά, ὑπάρχει μεγάλη διαφορά. Ἐρχόμεθα νὰ ἐπιρρίψωμεν τὴν εὐθύνην εἰς ἕναν ἄνθρωπον ὅστις ἠτοίμασε μίαν ἐργασίαν ἡ ὁποία τιμᾷ τὸν ἐπιστημονικὸν κόσμον εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκει ὅστις διεφώτισε τὴν Βουλήν, ὅστις ἐπὶ τέλους ἐκράτησεν ἐντὸς τοῦ πλαισίου τῆς νομιμότητος τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, ἡ ἀπόγνωσις τῶν ὁποίων θὰ τοὺς ὁδήγῃ ἀθρόως πρὸς τὸ κομμουνιστικὸν κόμμα, ἢ θὰ τοὺς ὁδήγῃ εἰς τὸ νὰ διαπράξουν ἐγκλήματα κοινά, διότι καθ’ ὅλην τὴν περίοδον αὐτὴν μολονότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διετέλουν ἐν ἀπογνώσει μολονότι εἶναι ἐστερημένοι τῶν πάντων ἐπέδειξαν μίαν στάσιν νομιμόφρονα ποῦ εἶναι ἀξία πάσης προσοχῆς καὶ παντὸς σεβασμοῦ. Ἐπιστοποιήθη κύριοι βουλευταὶ ἀπὸ τὰς πρώτας συζητήσεις ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεστήριξεν ἡ ἑταιρεία ἦσαν ἀναληθῆ. Ἀλλ’ ἔρχεται καταπέλτης ἡ ἀπόφασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία πιστοποιεῖ ὅτι ἦσαν κατώτερα τῆς πραγματικότητος ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Εἶναι πρὸς τιμὴν τῶν συναδέλφων τῆς περιφερείας ἐκείνης, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐδίστασαν πρὸ τῆς ἰδιότητός των ὡς Κυβερνητικῶν βουλευτῶν νὰ καταγγείλωσι τὰς ὑπερβασίας αὐτὰς καὶ νὰ πλειοδοτήσουν μάλιστα, διότι δὲν ἐπρόκειτο περὶ ζητήματος εἰδικοῦ, ἀλλὰ περὶ ζητήματος γενικωτάτου, ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς τὴν ἔκφρασιν τοῦ κ. Κουτσοπετάλου ὁ ὁποῖος εἶπεν: ἔχομεν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς ὅλων διὰ νὰ ἀπαλλάξωμεν τὸ Κράτος ἀπὸ 45 ἐτῶν αἰχμαλωσίαν. Λοιπὸν ἐπιστοποιήθησαν τὰ πράγματα, ἐρχόμεθα σήμερον ἀκριβῶς εἰς τὴν ἰδίαν κατάστασιν τὴν προϋπάρχουσαν προτοῦ νά γίνῃ ἡ ἀπεργία, δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος τὸ ὁποῖον δὲν ἀφήσαμεν νὰ λύσῃ ἡ ἀντοχὴ τῶν πραγμάτων. Διότι ἔρχεται ἐδῶ ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους εἶναι δὲ καὶ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ἐκ λόγων ἀφορώντων αὐτὸ τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα καὶ λόγῳ δημοσίας τάξεως, δὲν εἶναι ἀπὸ τὰς συνήθεις ἀπεργίας ἡ ἀπεργία αὐτή. Διότι ζημιοῖ καὶ τὸν δημόσιον καὶ τὸν Ἐθνικὸν πλοῦτον. Ἐρχόμεθα νὰ ἐξετάσωμεν, ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους λύει τὰ προβλήματα τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν εἰς τὸ ζήτημα; ἡμεῖς νομίζομεν ὄχι, διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἐγγύησις ὅταν ἔχωμεν τὴν σύμβασιν καὶ ἡ ἑταιρεία προσθέτει 60 ἐπὶ πλέον ὅρους παρὰ τὴν σύμβασιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν μὲ μίαν ἀλληλογραφίαν ἡ ὁποία διεξάγεται μεταξὺ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρείας, καὶ ἐγγράφων τὰ ὁποῖα μεταβιβάζονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ πέρυσιν ἐσφαλμένα ποσά. Εἶναι δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ εὕρουν ἱκανοποιητικὴν τὴν λύσιν καὶ νὰ διακόψουν τὴν ἀπεργίαν, νομίζω ὅτι χρειάζεται ἐπαρκὴς ἐγγύησις. Κύριοι συνάδελφοι ὑπάρχει βεβαιωμένον ἐν τῇ ἐκθέσει τὴν ὁποίαν ἔχει ὑπογράψει ὁ κ. Κυρέλλος ὅστις εἶναι σύμφωνος. Εὐτυχῶς ὅμως ἐδῶ μὲ ἱκανοποίησε ἰδιαιτέρως ἡ συμφωνία τοῦ κ. Κουτσοπετάλου ὁ ὁποῖος θεωρεῖται ὡς ὁ συντηρητικώτερος ἀντιπρόσωπός μας ἐδῶ, δὲν ἀρνεῖται τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ ὁ κ. Ζωγράφος, ἐν τούτοις ὅμως καὶ ἐκεῖνος τὸ ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ οἰκτρότης τῆς καταστάσεως αὐτῆς ἐπιβάλλει ριζικὰ μέτρα. Ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία λέγει ὅτι ἡ ἑταιρεία μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ petitpabais ἔδειξε κακοπιστίαν ἡ ὁποία ἐπιβάλλει καὶ δικαιολογεῖ τὴν παράτασιν τῆς ἀπεργίας μέχρις ἑνὸς σημείου, ἡ κακοπιστία τῆς ἑταιρείας ἐπιστοποιήθη. Λοιπὸν ἐρωτᾷ ἡ ἐπιτροπὴ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς περιφερείας αὐτῆς καὶ ὅλοι ἡμεῖς οἱ ὁποῖοι ἀνελάβομεν τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ἐρωτοῦν μὲ ποῖον τρόπον μὲ ποίας ἐγγυήσεις θὰ παρουσιασθῶμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς κύριοι ἀναπαυθῆτε καὶ περιμείνατε νὰ ἐξέλθωμεν ἐκ τῆς δυσχερείας εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα διὰ νὰ σᾶς δώσωμεν τὴν λύσιν τὴν ὁριστικὴν ποῦ ἐπιβάλλεται. Διότι κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ παραδεκτὸν ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ μὲ μίαν προσωρινὴν λύσιν δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα. Ἡ λύσις εἶναι ἡ ὁριστικὴ παραχώρησις τῶν γαιῶν εἰς αὐτοὺς καὶ ἡ ἐξαγορὰ τῆς Κωπαΐδος, δὲν ὑπάρχει ἄλλη λύσις ἡ ὁποία νὰ ἱκανοποιῇ τὸ αἴσθημα τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὡς ἰδιοκτητῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπεκατεστήσαμεν ἐντελῶς ἀκτήμονας καὶ ἀπηλλοτριώσαμεν ὅλας τὰς ἐκτάσεις τῆς Ἑλλάδος, εἶναι ἔγκλημα εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἰδικόν μας νὰ διατηρῶμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς ἐν διηνεκῇ δουλείᾳ.

§76Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἰς αὐτὸ συμφωνοῦμεν, διότι σεῖς τὸ ἐμποδίζετε· διότι δὲν σᾶς συμφέρει.

§77Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἰδοὺ λοιπὸν ὅτι σᾶς δίδομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐγγραφῆτε ὡς μεγάλοι εὐεργέται τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, ἡμεῖς δὲν διεκδικοῦμεν ἄλλο παρὰ τὴν τιμὴν ὅτι ὠθοῦμεν ὅλα τὰ ζητήματα αὐτά, καρπωθῆτε σεῖς τὰ χειροκροτήματα δι’ αὐτὴν τὴν λύσιν, δώσατέ την ἀπόψε καὶ ἡμεῖς θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν, ἀπέναντι δὲ τῶν συναδέλφων θὰ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς χειροκροτήσωμεν πρῶτοι.

§78Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν τὸ ὠθήσατε σεῖς, ἐγὼ ὤθησα τὸ ζήτημα.

§79Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι σήμερον, εἶναι τὸ ζήτημα ἂν αἱ παρεχόμεναι λύσεις εἶναι αἱ συμφέρουσαι, καὶ ἂν αἱ λύσεις αὐταὶ εἶναι ἐγγυημέναι, καὶ ἂν συμφέρῃ σήμερον ἡ παράτασις τῆς ἀπεργίας. Ἐκ τῶν στοιχείων αὐτῶν ἐγὼ νομίζω ὅτι αἱ λύσεις δὲν εἶναι ἐγγυημέναι καὶ τὸ συνάγω ἐκ τοῦ ὅτι, ἐνῷ ἡ ἑταιρεία διαπραγματεύεται καὶ ἔχει δώσει ρητὰς ὑποσχέσεις ὅτι θὰ ἐξετέλει τοὺς ὅρους τοῦ Πτί–παλαὶ τοὺς κατεστρατήγησε προφασιζομένη ὅτι δὲν ἐπῆγαν ἐντὸς τῆς προθεσμίας, ἀλλ’ εἰδοποιήθη ὅτι ἐπῆγαν οἱ καλλιεργηταὶ ἐντὸς τῆς προθεσμίας καὶ ὄχι μόνον εἶχε παραχωρήσῃ τὰ κτήματα εἰς ἄλλους ἡ ἑταιρεία, ἀλλὰ ὅτι δὲν τοὺς ἐδέχετο καὶ ἐζήτει νὰ ὑπογραφῇ τὸ πρωτόκολλον περὶ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν, ζήτημα τὸ ὁποῖον τότε πρὸς παρέλκυσιν ἀνεκίνησεν, καὶ διὰ τῆς ἀξιώσεως νὰ ὑπογράφωνται γραμμάτια ἀναγνωρίσεως. Ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ γραμματίων εἰς διαταγήν, ὅπως ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος νὰ εἴπῃ, τότε πρόκειται περὶ γραμματίων ἀναγνωρίσεως ὁπότε ὀρθῶς παρετήρησεν ὅτι αὐτὰ ἰσοδυναμοῦν πρὸς γραμμάτια, διότι μὲ τὴν ὑπόσχεσιν τῆς ἀναγνωρίσεως θὰ ἐτραδοῦσαν τὸν λογαριασμὸν εἰς τὰ δικαστήρια, θὰ ἔκαμναν ἀγωγήν, καὶ θὰ ἔπαιρνε τὰ δικαστικὰ ἔξοδα. Ἐπιστοποιήθη συνεπῶς καὶ πάλιν ἐκ νέου, ὅτι συνέβη εἰς τὸ παρελθόν. Ἐξακολουθεῖ ἐκ νέου ἡ κακοπιστία τῆς ἑταιρείας, διότι ἂν καὶ φαίνεται ὅτι χαρίζει, πληρώνεται εἰς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους οὐδέποτε εἶδον οἱ χωρικοί. Τοπικαὶ ἀποδείξεις μᾶς παρουσιάσθησαν περὶ τῶν χρεῶν ἐκείνων τῶν ἀχρεωστήτων τὰ ὁποῖα τοὺς καταλογίζονται. Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ μετὰ τὰς συνεννοήσεις τὰς δύο, ἔδειξε ἡ ἑταιρεία αὐτὴν τὴν κακοπιστίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε, γεννᾶται πολὺ εὐλόγως τὸ ἐρώτημα εἰς ὅλους, καὶ εἰς τοὺς βουλευτὰς τῆς περιφερείας ἐκείνης ἀλλὰ καὶ εἰς ὅσους ἐνδιαφέρονται διὰ τὴν λύσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς διὰ τὴν ὁποίαν ἐξαιρετικὸν ἐνδιαφέρον πραγματικῶς ἔδειξεν ἡ Βουλή, γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: Ὑπάρχει ἐγγύησις, ὥστε νὰ συστηθῇ ὅτι πρέπει οἱ καλλιεργηταὶ νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των; Καὶ θὰ φθάσω τί πρέπει νὰ γίνῃ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει, διότι πρῶτος ἤκουσα μίαν φράσιν τοῦ ἀξιοτίμου προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία δὲν ἀνεκοινώθη δυστυχῶς, ὅτι τὸ ἔγγραφον τῆς ἀποδοχῆς τῶν τελευταίων ὑποχωρήσεων τῆς ἑταιρείας εἶναι ὑπὸ ὅρους.

§80Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διαγραφέντας.

§81Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Νὰ μᾶς τὸ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§82Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν.

§83Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προκαλῶ δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας.

§84Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Χαίρω πολὺ ὅτι δίδεται ἡ ἐξήγησις, διὰ νὰ δυνάμεθα ὅλοι μετὰ θάρρους, καὶ ὄχι νὰ κατηγορούμεθα ὡς δημαγωγοί, νὰ δυνάμεθα μετὰ θάρρους νὰ κρίνωμεν, συμφέρει ἡ προσωρινὴ λύσις αὐτὴ νὰ τερματίσῃ τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ποῖαι εἶναι αἱ ὑποσχέσεις τὰς ὁποίας δίδει ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Διότι ἐὰν παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ πείθονται καὶ ἐκ τῆς ἀνάγκης τῶν πραγμάτων, καὶ ἐκ τῆς συστάσεως, νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των, εἴμεθα βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν παράβασιν τῶν ὑποσχέσεων τῆς ἑταιρείας. Ποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν ὀξύτητα τοῦ ζητήματος; Διατὶ λησμονῶμεν ποῖοι ὅροι ἐδημιούργησαν τὴν ὀξύτητα τοῦ ζητήματος αὐτοῦ; Μήπως ἐδημιούργησε τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ ἔκπτωσις τῶν προϊόντων; Διότι βεβαίως ἡ κατάστασις αὐτὴ ἡ ὁποία ἀπεκαλύφθη εἰς τὴν Βουλὴν δὲν ἦτο περισυνὴ καὶ προπερισυνὴ, ὑφίστατο ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἱδρύσεως τῆς ἑταιρείας. Ἀλλὰ τώρα τὴν ἠσθάνθησαν, τώρα ἠσθάνθησαν τὸ βάρος αὐτό, τώρα ἔφθασαν, πρὸ ἀπροχωρήτου διότι εἶδον ὅτι ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῶν προϊόντων ὅτι ἐβασανίζοντο αὐτοὶ καὶ τὰ παιδιά των καὶ δὲν εἶχον οὐδεμίαν ἀπόδοσιν, διότι ὅλα τὰ ἔπαιρνεν ἡ ἑταιρεία, ὅπως τοὺς ἔπικρνεν καὶ μεταφορικά, καὶ τόσα ἄλλα τὰ ὁποῖα ἀπεκαλύφθησαν εἰς τὴν προηγουμένην συζήτησιν καὶ τὰ ὁποῖα θεωρῶ περιττὸν νὰ ἀναπτύξω σήμερον. Ἀπεκαλύφθη μία κατάστασις τῆς ὁποίας ἡ ὀξύτης δὲν παρήχθη τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπῆλθεν ἡ ἔκπτωσις τοῦ προϊόντος τοῦ βάμβακος. Ἡ λύσις ἡ προσωρινή, καὶ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι γίνεται δεκτὴ μόνον χάριν τῆς μὴ μειώσεως τοῦ ἐθνικοῦ εἰσοδήματος καὶ χάριν τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ζωῆς αὐτῶν, δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαύσῃ ἡμᾶς. Ἡμεῖς πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ νὰ δεσμευθῇ ἡ ἑταιρεία διὰ τῆς θεσπίσεως νομοθετήματος. Ἔχομεν μίαν ἀπάντησίν της μὲ ποίους ὅρους δέχεται τὰ ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν προτεινόμενα. Ἔχομεν λοιπὸν δύναμιν διὰ νὰ ἀσφαλίσωμεν τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νομοθετικῶς, νὰ θεσπίσωμεν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον νὰ καθιερώσωμεν τὸ ζήτημα τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος. Δὲν μπορεῖ ἡ ἑταιρεία νὰ λέγῃ ἐκ τῶν προτέρων ὅτι ὁμαδικῶς πρέπει νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας αὐτῶν οἱ καλλιεργηταί, καὶ κατόπιν ὅταν θὰ τῆς ἀρέσῃ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι μετὰ τὴν ἀπεργίαν ὁ ἐργοδότης θὰ ἐξετάσῃ ποῖοι ἦσαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ θαρραλέοι, οἱ δυνατοὶ τὸν χαρακτῆρα, οἱ μαχητικοί, οἱ ὁποῖοι ἐστάθησαν κατὰ τὸν ἀγῶνα αὐτόν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐπῆλθεν ἡ ἧττα τοῦ ἐργοδότου. Δὲν δύναμαι, ἐγὼ νὰ παραδεχθῶ ὅτι ἀσφαλίζονται οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, μὲ μόνην τὴν συμφωνίαν αὐτήν, διότι θὰ ἐξετάσῃ ἡ ἑταιρεία ποῖοι ἦσαν οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι διεξήγαγον τοὺς ἀγῶνας. Αὐτὸ γίνεται εἰς ὅλους τοὺς ἐργοδοτικοὺς ἀγῶνας. Αἱ ἑταιρεῖαι ποτὲ δὲν ὑποχωροῦν, διότι κατόπιν θὰ ξεθυμάνουν εἰς βάρος τῶν ἀγωνιστῶν. Λοιπὸν κατ’ ἀνάγκην ἡ ἑταιρεία θὰ ἔλθῃ κατόπιν, ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ δεσμεύεται νομοθετικῶς, θὰ ἔλθῃ διὰ διαφόρων προφάσεων νὰ φθάσῃ εἰς τὸ νὰ ζημιώσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἐπροτεστάτησαν εἰς τὸν ἀγῶνα αὐτόν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νομοθετικῶς νὰ λυθῶσι τὰ ζητήματα αὐτά, νὰ γίνῃ νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου νὰ καθιερωθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον, τὸ θεμιτὸν μίσθωμα καὶ ἡ ἀπαγόρευσις ἐξώσεως ἄνευ δικαστικῆς ἀποφάσεως.

§85Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δηλαδὴ ὅπως ἀντελήφθητε ἡ λύσις εἶναι προσωρινή. Θὰ φέρῃ ἡ Κυβέρνησις νομοσχέδιον ἵνα κανονίσῃ τὰς συμφωνίας αὐτάς.

§86Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Διὰ τὴν ἀσφάλειαν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν χρειάζεται ρητὴ καὶ κατηγορηματικὴ δήλωσις.

§87Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δηλαδὴ θὰ γράψωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὅτι θὰ μᾶς πάρετε τόσα τοῖς ἑκατ’ ν. Θέλω νὰ καταλάβω καὶ ἐγὼ πῶς θέλετε νὰ γίνῃ.

§88Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀσχέτως πρὸς τὴν συμφωνίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐγγύησις διὰ τοὺς χωρικοὺς αὐτούς. Καὶ ἐπειδὴ ἐὰν ἀπόψε, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας αὐτῆς, ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των, γνωρίζομεν ἡμεῖς καὶ πολὺ περισσότερον σεῖς, ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ προσπαθήσῃ διὰ παντοίων μέσων νὰ καταστρατηγήσῃ τὰς συμφωνίας αὐτάς, καὶ νὰ κτυπήσῃ τοὺς χωρικούς, θὰ εὕρῃ τοὺς χωρικοὺς ἀπαγοητευμένους ἐντελῶς, διότι ὅταν αὐτοὶ ἀντέχουν εἰς ἕνα ἀγῶνα εἶναι ἔγκλημα νὰ τοὺς παραδώσωμεν, τώρα μετὰ μίαν μάχην, εἰς τὸ τέλος τῆς μάχης ὅταν αὐτοὶ φαίνωνται ὅτι εἶναι νικηταί, νὰ τοὺς παραδώσωμεν εἰς τὴν νικηθεῖσαν ἑταιρείαν διότι ἡ ἑταιρεία ἡττήθη, διότι ὑπεσχέθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι θὰ αὐτοκαλλιεργήσῃ καὶ δὲν εὗρε καλλιεργητάς. Καὶ δέχεται ἡ Κυβέρνησις σήμερον καὶ κάμει διὰ τὴν ἑταιρείαν δήλωσιν ὅτι θὰ κινητοποιήσῃ ἁπάσας τὰς ἐνόπλους δυνάμεις τῆς χώρας, διὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐργασίας, καὶ συνεπῶς τὴν συμφωνίαν. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ἀφήνει ἐκθέτους τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι ἀντέσχον μέχρι σήμερον, ἀντέχουν ἀπὸ ἕνα αἴσθημα τὸ ὁποῖον εἶχον πρὸς τὸ δίκαιον, ἀπὸ ἕνα αἴσθημα ἀλληλεγγύης καὶ ἐδέχθησαν ὅπως ξεύρετε σεῖς νὰ καλλιεργήσουν διὰ λογαριασμὸν ὅλων! Ἐρχόμεθα λοιπὸν σήμερον διὰ νὰ τοὺς παραδώσωμεν διὰ νὰ τοὺς ὠθήσωμεν εἰς ἕνα ἄλλον ἀγῶνα εἰς τὸν ὁποῖον εἴμεθα βέβαιοι ἐκ τῶν προτέρων ὅτι δὲν θὰ ἀποδυθοῦν.

§89Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἠρώτησεν ἂν τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προτείνῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης εἶναι μέτρα τὰ ὁποῖα διὰ νὰ γίνουν πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν εἰς νομοσχέδιον, ἀλλὰ κι’ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα προτείνει ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἡ ὁποῖα ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἐνοικιοστασίου, θεμιτοῦ μισθώματος κλπ. Πῶς ἐννοεῖτε, ὅτι πῶς μποροῦν νὰ περάσουν καὶ ἐπιβληθοῦν;

§90Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριε Μπακάλμπαση θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὸ συμπέρασμα τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ὡς διατυποῦται εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ ὡς ἔγινε δεκτὸν ἀπὸ ὅλους μας. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἔφθασεν ἀμέσως εἰς τὸ συμπέρασμα τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι ὑπάρχουν οἱ ὅροι τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, τὸ περιεχόμενον τῶν ὁποίων εἶναι περιεχόμενον τοπικοῦ νόμου, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἤδη γίνει δεκτοὶ ἀπὸ μέρους τῶν καλλιεργητῶν. Μένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσπαθήσῃ ὥστε νὰ πείσῃ τὴν ἑταιρείαν ν’ ἀποδεχθῇ τοὺς ὅρους ἐκείνους, καὶ τότε δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Ἐπαναλαμβάνονται αἱ ἐργασίαι, λύεται προσωρινῶς τὸ ζήτημα καὶ ἀποβλέπομεν εἰς τὴν ὁριστικὴν λύσιν. Ἐκ τῶν ὅρων αὐτῶν οἱ οὐσιωδέστεροι ἔγιναν δεκτοὶ διότι οἱ οὐσιωδέστεροι τῶν ὅρων, ὁ θεμελιωδέστερος ἦτο: νὰ παραδώσῃ ἡ ἑταιρεία εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὰς αὐτοκαλλιεργηθείσας ἐκτάσεις. Ἡ ἑταιρεία ἐδήλωσεν ἤδη ὅτι τοὺς παραδίδει, καὶ τοὺς παραδίδει ὑπὸ ὅρους εὐτυχῶς κρινομένους ἀπὸ μέρους τῶν καλλιεργητῶν τοὐναντίον τῶν παρακολουθούντων τὴν συζήτησιν, ὡς λογικῶν, δικαίων. Διότι ἔρχεται ἡ ἑταιρεία καὶ λέγει: ὁρίστε κύριοι, θὰ σᾶς παραδώσω τὴν συγκομιδὴν τῶν καρπῶν αὐτῶν καὶ θὰ πάρητε ἐκ τῆς συγκομιδῆς τὰ 25%. Θὰ κρατήσω ἐγὼ τὰ 75% ἀπέναντι τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας. Ἕνας θεμελιώδης ὅρος ὁ ὁποῖος ἔγινε δεκτὸς ἀπὸ μέρους τῆς ἑταιρείας.

§91Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν ἔχω ἐγὼ τὴν εὐχέρειαν, δὲν ἔχω τὴν θέσιν ἀντιπροσώπου εἰδικῶς τῶν καλλιεργητῶν διὰ νὰ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς. Ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν θεωρῶ, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν οἱ ὅροι εἶναι συμφέροντες ἢ ὄχι διὰ τοὺς καλλιεργητάς, δὲν θεωρῶ τὰς ἐγγυήσεις ἐπαρκεῖς, δὲν θεωρῶ ὅτι ὑφίσταται κἂν καμμία ἐγγύησις. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἐγγύησις εἶναι λύσις προσωρινή. Δὲν τὸ διημφισβήτησε κανείς· δὲν εἶναι ὅμως λύσις τὴν ὁποίαν ἐγγυᾶται κανείς.

§92Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὸ ξεύρω, κ. συνάδελφε, ἀφοῦ ἡ ἑταιρεία πρώτη τὴν κατεπάτησε.

§93Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ ἐκπροσωποῦντες τὴν περιφέρειαν ἐκείνην συνάδελφοι ἀφήνουν τὴν ἐντύπωσιν εἰς τὴν ἄλλην Βουλὴν ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ἐν τάξει, ἐχειροκρότησαν δὲ καὶ τὰ λεχθέντα ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ.

§94Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἔκαμε τὴν ἀταξίαν ὄχι μόνον νὰ διακόψῃ τὸν ρήτορα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην ἡμῶν. Σὰν πολὺ ἐκείνεται ἡ διαγνωστική του δύναμις.

§95Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς: ὅτι λέγω τῆς γενικότητος τοῦ θέματος οἱ ὅροι αὐτοὶ βεβαίως ὅπως ἐτέθησαν ποῖον θὰ εἶναι τὸ κανονικόν, κ. συνάδελφοι, εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Δὲν ἦλθεν ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπερωτήσεως τῆς ἰδικῆς μας ν’ ἀκούσῃ τὰς γνώμας καὶ τὰς ἰδικάς σας τῶν εἰδικῶς ἐνδιαφερομένων καὶ τῆς ἄλλης Βουλῆς καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι: κύριοι ἔχω αὐτὰ ἐδῶ ὑπ’ ὄψιν μου· ἔχω αὐτὴν τὴν ἀπόφασιν· Συνεζήτησα μὲ τὴν ἑταιρείαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ προχωρήσῃ παρὰ πέρα — ὁπότε ἡμεῖς θὰ ἐλέγαμεν: ἀφοῦ δηλώνεις κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν μπορεῖς παρὰ πέρα νὰ προχωρήσῃς, θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς κατοχυρώσεως, θὰ φθάσωμεν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ λύσις εἶναι ἀνεπαρκής. Ἐγὼ περιορίζομαι εἰς τὸ πρῶτον μέρος, εἰς τὴν κατοχύρωσιν καὶ ἀφήνω εἰς αὐτοὺς νὰ κρίνουν, οἱ ὁποῖοι εἰδικώτερον ἐνδιαφέρονται. Ἐγὼ φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι λύσεις· εἶναι μπαλλώματα. Ἡ ὁριστικὴ λύσις θὰ εἶναι ἡ παραχώρησις καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔφερε τὰς ἀπόψεις της ἐδῶ καὶ ἐγίνετο κανονικὴ συζήτησις καὶ ἐμελετᾶτο πῶς θὰ κατοχυρωθοῦν αὐτοὶ οἱ ὅροι, θὰ ἐπείθετο ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ σᾶς τοὺς εἰδικοὺς ἐνδιαφερομένους ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κατοχύρωσις μὲ τὰ ἁπλᾶ γράμματα τῆς ἑταιρείας, διότι τὸ παρελθὸν διδάσκει ὅτι ἡ ἑταιρεία εἶναι κακόπιστος. Εἶναι πρωτοφανὲς εἰς τὰ χρονικὰ τῶν Ἑλληνικῶν Βουλῶν νὰ πιστοποιήσῃ μία Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, ἀπὸ ὅλα τὰ κόμματα, ἀπὸ συντηρητικούς, ἀπὸ δεξιοὺς καὶ ἀπὸ ἀριστερούς, ὅπως λέγει ὁ κ. Κουλουμβάκης, νὰ πιστοποιήσῃ τὴν κακοπιστίαν αὐτῆς καὶ νὰ ἔρχηται ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ λέγῃ, ἀπέναντι τῆς γνώμης ὅλης τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἐγὼ κατοχυρώνω μὲ ἁπλᾶς συνεννοήσεις τῶν διευθυντῶν τῆς ἑταιρείας τὰ δικαιώματα αὐτά. Δὲν εἶναι κύριοι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ ἡμᾶς τοὐλάχιστον, ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης λύσεως, ὅτι ὑπάρχουν ἐγγυήσεις διὰ τὴν λύσιν αὐτήν. Κατέρχομαι λοιπόν, μὲ τὴν κατακλεῖδα τοῦ λόγου ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα δημιουργοῦν τοὺς πραγματικοὺς κινδύνους, καὶ τοὺς πραγματικοὺς δημαγωγοὺς τοὺς ὁποίους δημιουργοῦν αἱ λύσεις αἱ ἑρμαφρόδιτοι, αἱ λύσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν βασίζονται εἰς κατοχυρώσεις πραγματικάς. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν πιστοποιοῦνται τοιαῦτα πράγματα ἐκ μέρους ἑταιρειῶν. Ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, κύριοι κατακλίζεται ἀπὸ ζητήματα ἑταιρειῶν καὶ δὲν προφθάνομεν νὰ ψηφίζωμεν συμβάσεις διὰ τῶν ὁποίων ὑποδουλώνομεν καὶ τοὺς ἐργάτας καὶ τοὺς ἀστούς. Ἄ! λοιπόν, αὐτὴ ἡ φάμπρικα πρέπει νὰ παύσῃ ἂν θέλωμεν νὰ νομιζώμεθα Κράτος ἀνεξάρτητον καὶ Κράτος ἀνθρώπων βουλευομένων. (χειροκροτήματα).

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως.

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἐπερωτήσεως ἐγεννήθη ἓν γενικώτερον ζήτημα κοινοβουλευτικῆς τάξεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι αἱ πολλαὶ ἀσχολίαι δὲν τοῦ ἐπιτρέπουν ν’ ἀπορροφᾶται ἐπὶ μήκιστον δι’ ὅλας τὰς ὑποθέσεις. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ τὰς διαχειρίζεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ σύστημα τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν ἰδικήν του πρωτοβουλίαν καὶ θέλησιν. Ἐκεῖνο, τὸ ποῖον ἡμεῖς θέλομεν εἶναι, νὰ ἔχωμεν ἀπέναντί μας ὑπευθύνους ὑπουργούς, μετὰ τῶν ὁποίων νὰ μπορῶμεν νὰ συζητῶμεν καὶ νὰ ἔχωμεν Βουλήν, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν συναίσθησιν ὅτι δύναται ἐλευθέρως νὰ συζητῇ καὶ ὅτι αἱ γνῶμαι αὐτῆς θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. Ἀπόψε δυστυχῶς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἐδήλωσε προκαταβολικῶς, πρὶν ἀναπτυχθῇ ἡ ἐπερώτησις, τὶ ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, τὶ κατώρθωσε νὰ ἐπιτύχῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς Κωπαΐδος, ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν ἐννοεῖ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ καμμίαν ὑποχώρησιν ἄλλην, δὲν δύναται ν’ ἀκούσῃ καμμία πρότασιν μεγαλειτέρας ἱκανοποιήσεως τῶν ἀξιώσεων τῶν καλλιεργητῶν καὶ δι’ αὐτὸ εἶπεν, ὅτι ἀποχωρεῖ ἀπὸ τὴν αἴθουσαν. Τὶ σημασίαν ἔχει αὐτὴ ἡ ἀποχώρησις καὶ αὐτὴ ἡ δήλωσις; Τὴν μόνην σημασίαν ὅτι: οὔτε ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπωμεν οὔτε ἡ Βουλὴ ἐφ’ ὅσον ἡ πλειοψηφία ἀκολουθεῖ τὴν Κυβέρνησιν μπορεῖ νὰ κάμῃ οἱανδήποτε μεταβολὴν τῶν μέχρι τοῦδε ἀποφασισθέντων. Ὅτι δήποτε καὶ ἂν εἴπωμεν ἐδῶ, οἱαδήποτε ἐπιχειρήματα καὶ ἂν προβληθῶσιν αὐτὰ εἶναι διὰ τὸν ἀέρα, εἶναι καπνός, δὲν ἔχουσι καμμίαν ἀξίαν, διότι ὁ ἔχων ὅλην τὴν Κοινοβουλευτικὴν δύναμιν, ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς ὅτι δὲν ἔχει νὰ κάμῃ καμμίαν ὑποχώρησιν καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ὑπουργὸς ὁ ἁρμόδιος παραμένει κατὰ τύπους ἵνα μᾶς ἀκούσῃ. Λυποῦμαι διὰ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ λυποῦμαι διὰ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθε καὶ αὐτὴ ἡ πλειοψηφία τῆς Βουλῆς. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις.

§98Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δύνασθε νὰ ἑρμηνεύετε τὰ πράγματα ὅπως θέλετε.

§99Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔτσι εἶναι.

§100Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ λέγητε ὅτι Κυβέρνησις φυγομαχεῖ ὅταν ἔχητε ἐνώπιον σας τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργόν, ὁ ὁποῖος παρίσταται ἐνταῦθα καὶ ὁ ὁποῖος σᾶς ἀκούει μετὰ τῆς εὐλαβείας μετὰ τῆς ὁποίας ἀκούει πάντας τοὺς ἀγορεύοντας.

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβήτησα τὴν παρουσίαν σας.

§102Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κανεὶς δὲν ὑποστηρίζει ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραμένῃ ἐνταῦθα καὶ νὰ παρακολουθῇ ὅλας τὰς συζητήσεις.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶπον τὸ ἑξῆς ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν δέχεται καμμίαν ὑποχώρησιν. Τὶ σημαίνει αὐτό; ὅτι ὁ ὑπουργὸς παραμένει κατὰ τύπον καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἕν πλᾶσμα καὶ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἕν πλᾶσμα.

§104Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας)......... (θόρυβος δὲν ἀκούονται).

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον νὰ σᾶς ἀφήσῃ νὰ διαχειρισθῆτε ὑπευθύνως τὸ ζήτημα.

§106Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τοῦτο πράττω.

§107Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ σᾶς εἴπω τὶ εἶπεν, ὅτι θεωρεῖ τὴν συζήτησιν περιττὴν καὶ ἐὰν ἡ Βουλὴ θέλῃ νὰ συζητήσῃ μπορεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων ζητημάτων περισσότερον ἐνδιαφερόντων.

§108Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ ἀκριβῶς εἶπε.

§109Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχετε ἐνώπιόν σας τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν καὶ δύνασθε νὰ συζητήσητε ὅσον θέλετε.

§110Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λυποῦμαι τὸν κ. ὑπουργὸν διὰ τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει περιέλθῃ, τὸν λυποῦμαι διότι ἡ ἐδῶ παρουσία του εἶναι ἐντελῶς πλασματική. Ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦται ἐκδηλοῦνται διαθέσεις διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐρωτῶ ἐγώ, ἐὰν ἡ Βουλὴ συναισθανομένη τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχει, δὲν θὰ ὤφειλε διὰ νὰ σώσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ νομοθετικοῦ σώματος νὰ ἀξιώσῃ τὴν διάλυσιν αὐτοῦ διὰ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὁ λαὸς ἐπιτρέπει μίαν τοιαύτην διαχείρισιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐξουσίας; (χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§111Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ τελειώσῃ ἡ κωμῳδία.

§112Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Εἶσθε δημαγωγοί. (Ἐγερθέντος θορύβου διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ 5 λεπτά).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους βουλευτὰς μὲ ψυχραιμίαν νὰ συζητῶσι καὶ νὰ μὴ ἐξέρχωνται τοῦ θέματος.

§114Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν κ. Πρόεδρε, ἂν ὁ ἀριθμὸς παίζει ρόλον, διότι τότε ἡμεῖς εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ φύγωμεν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε παρακαλῶ κάτω. Ὁ κ. βουλευτὴς ἀνεκάλεσε τὴν φράσιν καὶ ἔδωκε ἐξηγήσεις.

§116Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Δὲν ἀνεκάλεσα τίποτε.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀνάγκην οὐδεμιᾶς ἐξηγήσεως.

§118Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Καὶ ἂν εἴχετε δὲν θὰ σᾶς ἔδιδα.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ εἶναι μαθήματα τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ἔχετε λάβει.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ περισοτέραν ψυχραιμίαν παρακαλῶ νὰ διεξάγηται ἡ συζήτησις. Δὲν ἐπιτρέπω δὲ οὐδεμίαν διακοπήν. Ἄν τις τῶν κυρίων βουλευτῶν ἔχει αἰτίασιν τινὰ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἢ κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δέον νὰ ἐγγράψῃ ἐπερώτησιν ἵνα κανονικῶς συζητηθῇ αὕτη. Αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ τάξις, τὸ ζήτημα ἔληξε. Παρακαλῶ νὰ ἐξέλθωσι τῆς αἰθούσης πάντες οἱ μὴ βουλευταί, ἐκτὸς τῶν δεδηλωμένων γραμματέων τῶν κυρίων ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων. Ὁ κ. Παπαναστασίου παρακαλῶ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του...

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὅ,τι ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῆς Κοινοβουλευτικῆς τάξεως εἶπα ὅ,τι ἔπρεπε νὰ εἴπω. Ἡμεῖς ἀπ’ ἀρχῆς ἠλέγξαμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ τὴν ἐλέγχωμεν, διότι δὲν συνεκινήθη ἐγκαίρως καὶ δὲν ἔλαβε τὰ κατάλληλα μέτρα ὅπως ἄρῃ τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν εἰς τὴν Κωπαΐδα. Ὅλη ἡ μετὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ ζητήματος εἰς τὴν Βουλὴν ἐξέλιξις τῆς ὑποθέσεως ὀφείλεται εἰς μίαν ἀντιαγροτικὴν ἀντίληψιν τῆς Κυβερνήσεως. Ὅταν συνεζητῆτο τὴν πρώτην φορὰν ἡ ὑπόθεσις αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐνθυμεῖσθε μᾶς ἐξήγγειλε ποῖα δρακόντεια μέτρα θὰ ἐλάμβανεν ἂν οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἐπείθοντο εἰς τὰς ἰδικάς του ἀποφάσεις, εἰς τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως: Θὰ μετεκαλοῦντο καλλιεργηταί, θὰ ἐπεστρατεύετο κόσμος καὶ τὰ τοιαῦτα. Παρημέλησε τότε νὰ εἴπῃ τὶ θὰ ἔπραττεν ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, ἐὰν ἡ ἑταιρεία δὲν ἐπείθετο εἰς τὴν Κυβερνητικὴν σύστασιν. Καὶ αὐτὴ ἡ δήλωσις ὑπῆρξεν ἀφορμὴ μιᾶς σφοδρᾶς ἀντιθέσεως μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν, διότι δὲν ἠμπορούσαμεν νὰ ἐννοήσωμεν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐννοεῖ νὰ εἶναι πάνοπλος ἐναντίον τῶν πτωχῶν καλλιεργητῶν, νὰ εἶναι δὲ ἐντελῶς ἄοπλος ἀπέναντι μιᾶς οἰκονομικῶς ἰσχυρᾶς ἑταιρείας, ἐκείνης τῆς ὁποίας τοὺς καρποὺς ἔδρεψαν κατόπιν καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ οἱ καλλιεργηταί: Ὅταν ἡ ἑταιρεία δὲν ἀπεδέχετο τοὺς ὅρους τοὺς ὁποίους ἐθεώρει λογικοὺς ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε ν’ ἀποζημιώσῃ τὴν ἑταιρείαν διὰ τὴν διαφοράν, δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισεν ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἠδύναντο νὰ πληρώσουν γεώμορα πέραν ὡρισμένου ὁρίου καὶ ὅμως ἔδωσεν εἰς τὴν ἑταιρείαν μεγαλείτερα γεώμορα. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Ἑλλάδα λαμβάνεται τοιοῦτον μέτρον ἀπέναντι μιᾶς ἰσχυρᾶς ἑταιρείας, ἐνῷ εἶναι γεγονὸς ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ δὲν δύνανται λόγῳ τῶν δημιουργηθέντων καλλιεργητικῶν ὅρων, νὰ πληρώσουν περισσότερα, διότι δὲν ἀποφέρει ἡ καλλιέργεια περισσότερα. Κατὰ ποῖον δίκαιον, κατὰ ποίαν λογικὴν πρέπει τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν μεγαλείτερα γεώμορα; Καὶ αὐτὴ ἡ ὑποχώρησις τοῦ Κράτους δὲν ἐπιβαρύνει μόνον τὸ σύνολον, δὲν ἐπιβαρύνει μόνον τὸ Κράτος, ἀλλὰ καὶ δυσχεραίνει καὶ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, διότι ἡ ἑταιρεία στηριζομένη εἰς τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὄχι ἐκ τῆς καλλιεργείας, ὄχι ἐκ τῶν προσόδων τῆς γῆς, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἀπὸ τὸ Δημόσιον, φυσικὸν εἶναι ν’ ἀντιταχθῇ εἰς τὸ νὰ περιέλθῃ ἡ γῆ εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Αὐτὴ ἦτο ἡ πρώτη συνέπεια τῆς κακῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, Ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσε νὰ δώσῃ μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐπίσης ἔχει δεχθῇ μίαν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἀπεκρούσαμεν, ἔχει δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς συστάσεως μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ αὐτὴ Ἐπιτροπὴ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν εἰργάσθη εὐσυνειδήτως Θέλουσα νὰ διευκολύνῃ τὴν κατάστασιν ἔσπευσε νὰ εἰδοποιήσῃ τοὺς καλλιεργητὰς νὰ ἐπαναλάβουν τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν πρὶν ἀκόμη ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Κατόπιν μετέβη ἐκεῖ καὶ προέβη καὶ εἰς ἄμεσα διαβήματα πρὸς ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν καὶ ἔκαμε καὶ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος ἐπὶ τόπου. Τὶ ἀπέδειξεν ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος ἐπὶ τόπου; ἀπέδειξεν ὅτι ὅλα ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τῆς ἑταιρείας ἐκ μέρους τῶν ἀγορευσάντων κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἦσαν ὅλα ἀκριβῆ. Ἡ ἰδία ἐπιτροπὴ λέγει, ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ ἔχουν περιέλθη εἰς κατάστασιν ὑποδουλώσεως, ἔχουν περιέλθει εἰς κατάστασιν χείρονα τῆς ὑποδουλώσεως καὶ ἀναφέρει μίαν πρὸς μίαν τὰς μεθόδους, δυνάμει τῶν ὁποίων ἡ ἑταιρεία κατορθώνει νὰ ἐκμεταλλεύηται τοὺς καλλιεργητὰς καὶ ἐν συμπεράσματι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ κοινοβουλευτικὴ ζητεῖ τὴν ἀποδοχὴν ὡρισμένων ὅρων πρὸς προσωρινὴν διαρρύθμισιν τοῦ ζητήματος. Ἐν τέλει δὲ συνιστᾷ εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελον γίνει δεκτοὶ οἱ ὅροι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει συνιστᾷ τὸν διὰ νομοθετικοῦ μέτρου καθορισμὸν θεμιτοῦ μισθώματος. Τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ προτεινόμενον καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν καθ’ ἣν ἦλθε πρὸς συζήτησιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ἐπροτείναμεν, αὐτὴ ἦτο ἡ ἰδική μας πρότασις κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τῆς ὑποθέσεως καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτος ἰδιοκτησία. Εἰς τί συνίσταται ἡ ἀπόλυτος ἰδιοκτησία αὐτὸ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω. Ὑπάρχει ἰδιοκτησία; Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ κατ’ ἀναλογίαν τῆς διαμορφώσεως τῆς καλλιεργητικῆς εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος οἱ καλλιεργηταὶ καὶ ἐν τῇ Κωπαΐδι ἔγιναν ἰδιοκτῆται διότι πολλοί ἐξ αὐτῶν εἶχον παραχωρητήρια, διότι διὰ τῆς συμβάσεως ἔχει ἀναγνωρισθῆ, ὅτι αὐτοὶ εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ καλλιεργῶσιν τοὺς αὐτοὺς ἀγρούς, ἀλλὰ καὶ νὰ τοὺς πωλοῦν καὶ νὰ τοὺς παραχωροῦν λόγῳ προικός, ἑπομένως ἡ σχέσις αὐτῶν εἶναι μία σχέσις ὁμοία πρὸς τὴν σχέσιν ἡ ὁποία ὑφίσταται εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἠθέλαμεν δεχθῇ ὅτι ὑπῆρχεν ἀπόλυτον δικαίωμα ἰδιοκτησίας, ἀνεγνωρίσθη τοῦτο διὰ τῆς τελευταίας διαιτητικῆς ἀποφάσεως. Ποῦ εἶναι ἡ ἰδιοκτησία τῆς ὑποθέσεως, ἡ ὁποία θὰ ἠμπόδιζεν ὁπωσδήποτε τὸ Κράτος, προκειμένου νὰ παρεμποδίσῃ μίαν ἀθέμιτον ἐκμετάλλευσιν πτωχῶν καλλιεργητῶν, νὰ θέσῃ ἕνα ὅριον θεμιτὸν μισθώματος μισθώσεων ἀγρῶν; Κατὰ τὴν μεταπολεμικὴν περίοδον ἐλάβομεν σειρὰν μέτρων, διὰ τῶν ὁποίων παρημποδίζετο ἡ ὑπερβολικὴ ἐκμετάλλευσις, ἡ ὁποία ἦτο εὔκολος λόγῳ τῶν δημιουργηθεισῶν μεταπολεμικῶν συνθηκῶν. Διὰ ποῖον λόγον εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν τὰ αὐτὰ μέτρα, ὅταν ἐπισήμως ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικοὺς ἐπιστοποιήθη ὅτι ἡ μονομερὴς καλλιέργεια τῶν ἀγρῶν διὰ βάμβακος ἔχει περιαγάγει εἰς τοιαύτην ἐξασθένησιν τοὺς ἀγροὺς ἐκείνους, ὥστε ἦτο ἀδύνατον ν’ ἀποδώσουν τόσον ὥστε νὰ πληρώνωνται τὰ μισθώματα, τὰ ὁποῖα ἀξιοῖ ἡ ἑταιρεία; Καὶ ὅταν ἐπὶ πλέον καὶ ἀπὸ τὰς ὑπηρεσίας ἀκόμη πιστοποιεῖται μία ὑπερβολικὴ ἐκμετάλλευσις, ποία εἶναι ἡ ἰδιότυπος σχέσις, ἡ ὁποία ἐμποδίζει τὸν θεμιτὸν τοῦτον καθορισμόν; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν ὅτι εἶναι Ἕλληνες αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι κατὰ πρῶτον διέθεσαν τὰ κεφάλαια. Ἀλλ’ ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξετάσῃ ποία εἶναι ἡ κατάστασις αὐτῶν τῶν κεφαλαιούχων καὶ ἐὰν ἐξήταζεν θὰ ἐμάνθανεν ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν πρῶτοι διαθέσει τὰ κεφάλαιά των, ἔχουν ἐκτοπισθῇ ἀπὸ τὴν Κωπαΐδα, ἔχουν περιέλθει τὰ κεφάλαια εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τῶν ὁποίων τὸ κεφάλαιον κατ’ ἔτος αὐξάνει διὰ τῆς ἐκδόσεως νέων ὁμολογιῶν, διότι, ὅταν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνηται τὸ τοκοχρεωλύσιον, ἐκδίδονται νέαι ὁμολογίαι καὶ αὐξάνει τὸ κεφάλαιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τῆς ἐπιχειρήσεως, ἡ ὁποία ἔγινεν εἰς τὴν Κωπαΐδα. Εἶναι μία ἐπιχείρησις ἡ ὁποία δυστυχῶς ἠστόχισεν, ἡ ὁποία δυστυχῶς ἀπέτυχε καὶ τὴν δυστυχίαν αὐτὴν οὐδὲν δίκαιον, οὐδεμίαν ἠθικὴν λέγει ὅτι πρέπει νὰ πληρώσουν οἱ πτωχοὶ καλλιεργηταὶ τῆς Κωπαΐδος. Ἦλθε λοιπὸν ἡ γνωμοδότησις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ τότε ἐμεῖς ἐκάμαμεν τὴν ἐπερώτησιν, διατί ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισεν ἐγκαίρως ὅπως προσαρμόσῃ τὴν κατάστασιν συμφώνως μὲ τὴν πρότασιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης κατὰ πλειοψηφίαν ἐκ φίλων τῆς Κυβερνήσεως, Ἡ συζήτησις τότε ἐματαιώθη, διότι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν λάβει γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς καὶ μετὰ πάροδον ἀρκετῶν χρόνων ἦλθε σήμερον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνακοινώσῃ νέας ἀκόμη ὑποχωρήσεις τῆς ἑταιρείας. Αἱ ὑποχωρήσεις αὐταὶ τῆς ἑταιρείας περιέχουν καὶ μερικοὺς ὅρους οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς ἄκρον ἐπικίνδυνοι. Ἤδη ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ροδόπης, ὁ κ. Μπακάλμπασης μᾶς ἐξέθεσε τὶ γίνεται μὲ τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, ἐδημιουργήθησαν χρέη κατὰ τρόπον ὄχι θεμιτόν, ὄχι θεμιτὸν διότι εἰς τὰς ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας δὲν ἐγένετο παραγωγὴ ἢ ἐκ κακοκαιρίας φυσικῶς ἢ ἕνεκα μέτρων τὰ ὁποῖα ἔλαβε αὐτὴ αὕτη ἡ ἑταιρεία, ἐκ τεχνιτῶν δηλαδὴ πλημμυρῶν καὶ εἰς αὐτὰς ἀκόμη τὰς περιστάσεις ἠξίου ἡ ἑταιρεία νὰ λάβῃ προσόδους. Τὰ χρέη ἐξογκώθησαν ἐκ κακῶν ὑπολογισμῶν τῆς ἑταιρείας ὅπως πιστοποιεῖ καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἡ ἑταιρεία λοιπὸν σήμερον ἀξιοῖ ὅπως ἐπαναληφθοῦν αἱ ἐργασίαι, ὅπως δώσῃ δὲ ἄδειαν ἠξίου τὴν ἀναγνώρισιν τῶν χρεῶν αὐτῶν.

§122Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ τρίτην φορὰν θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον κοινοποιήσεως εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν (ἀναγινώσκει).

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργέ, αὐτὸ εἶναι τὸ ἔγγραφον. Ἔχετε πληροφορίαν τὶ ἠξίωσεν ἡ ἑταιρεία ἀπ’ ἐκείνους ποῦ μετέβησαν νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των;

§124Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ ἑταιρεία ἐξηνάγκασε......

§126Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μετὰ τὸ τηλεγράφημα πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν ὑπεχώρησε.

§127Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ὅταν ἐπέστρεψε κ. Πρόεδρε, ἡ Ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὴν ἐπιτόπιον μελέτην της, καὶ ἔκαμε προτάσεις ἦτο μέσα καὶ αὐτὸς ὁ μὴ ὑποχρεωτικὸς διακανονισμὸς ἐκ τῶν προτέρων τῶν χρεῶν τῶν καλλιεργητῶν.

§128Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐπληροφορήθη ὅτι ἡ ἑταιρεία ἠξίωσεν ἀπὸ τοὺς διοικοῦντας τὸν συνεταιρισμὸν νὰ παραιτηθοῦν καὶ νὰ τοὺς δώσῃ τὴν ἄδειαν τῆς καλλιεργείας. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ὁ ἄλλος ὅρος τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὅρος ὅτι δὲν εἶναι βεβαία ἡ ἐπιστροφὴ ὅλων τῶν γαιῶν εἰς τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητάς. Τὶ συμβαίνει λοιπὸν ἐπὶ τοῦ προκειμένου; Μετέβαινον οἱ καλλιεργηταὶ διὰ νὰ καλλιεργήσουν τοὺς ἀγρούς, καὶ ἡ ἑταιρεία τοὺς ἔλεγε....

§129Λ. ΝΑΚΟΣ. Εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα αὐτό.

§130Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί σημαίνει αὐτό; Σημαίνει ὅτι ἡ ὑποχώρησις τῶν καλλιεργητῶν εἶναι δύσκολος, διότι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν πρόκειται νὰ πάρουν αὐτὰ ποῦ καλλιεργοῦν, τί εἴδους παραχώρησις εἶναι αὐτή; Ἐπιστοποιήθη σήμερον ὅτι ἐὰν εἰς τὰς προθεσμίας αἱ ὁποῖαι ἐτάχθησαν, δὲν προσῆλθον οἱ καλλιεργηταί νὰ καλλιεργήσουν, τοῦτο δὲν εἶναι πταῖσμα τῶν καλλιεργητῶν, διότι ἐπιστοποιήθη ὅτι τοῦτο ὀφείλεται εἰς πταῖσμα τῆς ἑταιρείας, διότι ἐγκαίρως δὲν εἰδοποιήθησαν ἢ διότι, ὅταν προσῆλθον ὑπεβλήθησαν τοιοῦτοι ὅροι οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἀπαράδεκτοι. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, τί διευθέτησις εἶναι αὐτή;

§131Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ.....

§132Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πρόκειται περὶ τῶν γαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἐκαλλιεργήθησαν, τοὺς ἀγροὺς τοὺς ἔδωσεν ἡ ἑταιρεία εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ δοθοῦν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὰ ¾ καὶ νὰ κρατήσῃ αὐτὴ τὸ ¼. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ ἐκείνων τῶν ἀγρῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἐκαλλιεργήθησαν καὶ τοὺς ὁποίους ἰσχυρίσθη ἡ ἑταιρεία ὅτι τοὺς παρεχώρησεν. Αὐτὸ εἶνε ἓν ὅπλον.

§133Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ....

§134Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ κύριοι συνάδελφοι, τοιαύτη πληροφορία, διότι εἶνε φανερὸν ὅτι ἡ ἑταιρεία θέλει τώρα νὰ ἐκδικηθῇ ἐκείνους τοὺς καλλιεργητὰς οἱ ὁποῖοι ἐπρωτοστάτησαν εἰς τὸ νὰ ἀπεργήσουν οἱ καλλιεργηταί.

§135Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος ποὺ λέγετε, αὐτὸ εἶνε τὸ κακὸν τὸ ὁποῖον ἔκαμεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς παλαιοὺς δηλαδὴ αὐτὸ εἶναι τὸ ὑποκινήσαν αὐτοὺς εἰς τὴν ἀπεργίαν ἢ μᾶλλον τὸ ὑποκινῆσαν αὐτοὺς εἰς τὴν παράτασιν τῆς ἀπεργίας, διότι ἴσως, ν’ ἀμύνῃ εὑρισκομένη ἡ ἑταιρεία, ἠναγκάσθη, διὰ νὰ μὴ μείνουν ἀκαλλιέργητα τὰ κτήματα, νὰ τὰ παραχωρήσῃ.

§136Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Αὐτὰ ἀντιφάσκουσι πρὸς τὴν ἔκθεσιν τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν ὁ κ. Βασιλειάδης.

§137Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι· διόλου δὲν ἀντιφάσκουν.

§138Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τὶ ἀναφέραμεν εἰς τὴν ἔκθεσιν; ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ δὲν φέρουσιν οὐδεμίαν εὐθύνην ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐκάμομεν εὐρυτάτην συζήτησιν.

§139Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Διὰ τὰς προηγουμένας προθεσμίας ὡμιλούσαμεν.

§140Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ ἑταιρεία εἶναι φανερὸν ὅτι ἔχει συμφέρον νὰ πατάξῃ αὐτὴν τὴν κίνησιν, ἡ ὁποία ἔγινε βεβαίως, καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὰ καλύψῃ τὰ ὄργια τὰ ὁποῖα διεπράττοντο ἐκεῖ. Θέλει νὰ ἐφαρμόσῃ μίαν πολιτικὴν καταστροφῆς οἰκονομικῆς ἐκείνων τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐπρωτοστάτησαν εἰς τὸν συνεταιρισμὸν καὶ οἱ ὁποῖοι συντελοῦν εἰς τὸ ν’ ἀποκτήσουν οἱ χωρικοὶ βαθυτέραν συνείδησιν τῶν δικαιωμάτων των. Καὶ λέγω τῶν δικαιωμάτων των διότι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ πολὺ δικαίως ἐξῆρε τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτοὶ ἔχουν περιέλθει εἰς κατάστασιν πλήρους ὑποδουλώσεως. Αὐτοὶ λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ παταχθοῦν καὶ ὁ τρόπος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ παταχθοῦν εἶναι νὰ μὴ παραχωρηθοῦν εἰς αὐτοὺς γαῖαι καὶ νὰ παραχωρηθοῦν εἰς ἄλλους εὐνοουμένους τῆς ἑταιρείας. Αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τῆς ἑταιρείας. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται: Καὶ ποῦ εἶναι Κυβέρνησις εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔκαμε Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, πιστοποιοῦσαν ὅλα τὰ ἐλαττώματα, ὅλα τὰ σκιερὰ σημεῖα τῆς καλλιεργείας εἰς τὴν Κωπαΐδα; Ποῦ εἶναι ἡ Κυβέρνησις; Ἄλλωστε ἐμφανίζεται ἡ Κυβέρνησις ὡς εἶπα καὶ ἄοπλος ἀπέναντι τῶν ἀπαιτήσεων τῆς ἑταιρείας εἴτε εἰσφέρουσα γιὰ τὰ λίτρα, τῆς ἀρκεῖ δὲ ὅτι ἡ παρουσία ἑνὸς νέου ὑπουργοῦ πρέπει τέλος πάντων νὰ λαμπρυνθῇ διὰ μιᾶς νέας ὑποχωρήσεως.

§141Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν δὲν εἶχα ἐπιτύχῃ τὴν ὑποχώρησιν θὰ εἶσθε εὐτυχεῖς.

§142Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας θὰ ἔλυον νομοθετικῶς τὸ ζήτημα.

§143Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λυποῦμαι διότι δὲν τὸ ἐκάματε τότε ποῦ εἶσθε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§144Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπῆρχε τότε.

§145ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πάντοτε ὑπῆρχε.

§146Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πάντοτε οἱ καλλιεργηταὶ διαμαρτύρονται εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ἐποχὴν ἐκείνην διεξήγομεν ἀγῶνα ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας διὰ νὰ ἐκκαθαρίσωμεν τὴν διαφορὰν μεταξὺ δημοσίου καὶ ἑταιρείας. Δὲν ἦτο ἡ στιγμὴ κατάλληλος διὰ νὰ λάβωμεν νομοθετικὰ μέτρα διὰ τὰς καλλιεργητικὰς σχέσεις. Διεξήγετο ἕνας ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεχειρίζετο ἄλλο ὑπουργεῖον καὶ ὄχι τὸ ἰδικόν μου, ὥστε βλέπομεν ὅτι καὶ μὲ τὰς τελευταίας αὐτὰς λύσεις δὲν δίδεται μία δικαία λύσις εἰς τὸ ζήτημα καὶ ὄχι μόνον διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔφθανε τὰ ὅρια τὰ ὁποῖα ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ συνέστησεν, ἀλλὰ καὶ διότι ἀφίνοντο οἱ καλλιεργηταὶ ἀπροστάτευτοι ἀπέναντι τῆς αὐθαιρέτου πολιτικῆς τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς ἄλλην αἴθουσαν διεμαρτυρήθη, διότι ὑπάρχει μία ζύμωσις δημιουργίας ταξικῶν ὅπως εἶπε κομμάτων. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω τώρα εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ κατὰ πόσον οἱ ἀγροτικὴ κίνησις ἔχει ταξικὸν χαρακτῆρα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι πολιτικὴ ἀνάλογος πρὸς τὴν σημερινὴν πολιτικὴν εἰς τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, βεβαίως ὁδηγεῖ ἀσφαλῶς εἰς τὴν δημιουργίαν κινήσεως γενικωτέρας τῶν μαζῶν πρὸς διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων των. Καὶ ἂν ἀναπολήσωμεν ὅλα ὅσα ἔγιναν κατὰ τὴν τελευταίαν περίοδον ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἔκαμε μὲν παραχωρήσεις ἡ Κυβέρνησις ἀλλὰ τὰς ἔκαμε κατόπιν τοῦ ἀγῶνος ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐνστερνίζονται τὴν ἀγροτικὴν ἰδέαν κατόπιν τοῦ ἀγῶνος καὶ τῆς σχέσεως τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Αὐτὸ τὸ διῃσθάνετο ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ δι’ αὐτὸ ἐξήντλησεν ὅλην αὐτοῦ τὴν αὐστηρότητα διὰ νὰ μὴ εἴπω βαρυτέρας φράσεις, ἀπέναντι ἑνὸς νέου γεωπόνου, ὁ ὁποῖος ὅταν ἀντελήφθη τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶχον περιέλθει οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ τῆς Κωπαΐδος, προσεπάθησε νὰ προκαλέσῃ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Διὰ συνεχῶν ὑπομνημάτων, διὰ μελέτης τοῦ ζητήματος προσεπάθησε νὰ λάβουν μίαν ἱκανοποίησιν οἱ καλλιεργηταὶ τῆς Κωπαΐδος, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡς νὰ ἀγνοῇ πῶς γίνωνται τὰ πράγματα αὐτὰ εἶπεν: ὅτι ἔχω ἐδῶ μίαν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν· τοιαῦται δὲ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις ἔναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ὑπερασπίζουν τὰ δίκαια τῶν ἀσθενεστέρων πολιτῶν, τοιαῦται καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις εἶναι τιμητικαί. (χειροκροτήματα ἐξ ἀριστερῶν). Τοιαῦται καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις, εἶναι ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι δίδουν τὸ δικαίωμα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν ἀνατρεπτικὰς λύσεις, δίδουν εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ δικαιοσύνη τῶν ἀστικῶν Κρατῶν εἶναι δικαιοσύνη ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τὴν ὁποίαν ἐννοοῦμεν συνήθως εἰς μίαν Δημοκρατίαν.

§148Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ τὴν καταργήσωμεν.

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ μὴν τὴν καταργήσωμεν· ἀλλὰ νὰ τῆς δώσωμεν νὰ ἐννοήσῃ, τῆς δικαιοσύνης κ. Κουτσοπέταλε, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ συνείδησιν κοινωνικήν, νὰ πάλῃ ἡ ψυχὴ αὐτῆς τῆς δικαιοσύνης ἀπὸ τὰ παθήματα τοῦ Λαοῦ, καὶ νὰ μὴ θέλῃ νὰ ἐκδίδῃ καταδικαστικὰς ἀποφάσεις ἀδίκους καὶ ἀδικαιολογήτους. Καὶ εἶναι ἄδικος καὶ ἀδικαιολόγητος διότι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος δὲν ἔκανε τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ διαφωτίσῃ καὶ διδάξῃ καὶ ἡμᾶς περὶ τῆς ἐκεῖ καταστάσεως. Ἀντὶ νὰ θέλῃ νὰ τοὺς συντρίψῃ ἀναγνωρίζῃ ὅτι ἔχουν δίκαιον, διότι τότε καὶ μόνον ἡ δικαιοσύνη ἐξυψοῦται καὶ ἡ Δημοκρατία ἐνισχύεται.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§151Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀνέρχομαι, κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ βῆμα, διότι ἔχω σαφῆ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀποχωρῶν τῆς αἰθούσης ταύτης εἶπε ρητῶς καὶ κατηγορηματικῶς «ἔχω ἄλλην ἐργασίαν, ἀπομένει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐκπροσωπῶν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα συνεχίσῃ τὴν συζήτησιν». Ἄν ἦτο πλασματικὴ ἡ Κυβέρνησις, ἐγὼ θὰ ἀπηξίουν νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ συμμετάσχω ἐπὶ ἐπερωτήσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ λέγοντες ὅτι ὑπάρχει πλασματικὴ Κυβέρνησις, καὶ ἐν τούτοις συζητοῦντες, ἀσεβοῦν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀσεβοῦν πρὸς ἑαυτούς. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἐπροχώρησε περαιτέρω, ὁ ἰσχυριζόμενος ὅτι εἶναι εἰσηγητὴς κατὰ τὰς νεωτέρας αὑτοῦ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος παρ’ ἡμῖν Συντάγματος, καὶ ἑπομένως σεβασθεὶς τὸ δόγμα τῆς διαιρέσεως τῶν ἐξουσιῶν ἦλθεν τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ σχίσῃ τὸ Σύνταγμα καὶ νὰ ἀσεβήσῃ πρὸς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἡ ὁποία μετὰ τὴν ἀπόφασίν της εἶναι πάντως σεβαστὴ ἐνώπιον τῶν ἄλλων ἐξουσιῶν.

§152Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπεται κ. συνάδελφε;

§153Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι.

§154Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς συμφέρει διότι ὁ ἄνθρωπος κατεδικάσθη, διότι εἶπε νὰ κάμουν ἀπεργίαν καὶ τίποτε ἄλλο. Εἶναι στίγμα τῆς δικαιοσύνης.

§155Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι κ. συνάδελφε, ὅταν ἡ μία ἐξουσία ἐλέγχῃ τὴν ἄλλην ἐξουσίαν τοῦ Κράτους καὶ ὄχι μόνον ἁπλῶς τὴν ἐλέγχει, ἀλλὰ τὴν θεωρεῖ ἀξίαν στιγματισμοῦ, σχίζει τὸ πολίτευμα ἐπαναλαμβάνω δὲν ἔχει θέσιν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν, ἔχει θέσιν εἰς συνωμοσίας ἀνατρεπτικὰς τοῦ καθεστῶτος. Ἐγώ, κύριοι συνάδελφοι ἰσχυρίζομαι μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης ὅτι τέλος πάντων συμβαίνει νὰ εἶμαι ὁ ἀρχαιότερος καὶ ὁ φανατικώτερος μεταξὺ ὑμῶν ἁπάντων πολεμιστὴς ἐναντίον τοῦ κομμουνισμοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν κύριοι συνάδελφοι μοῦ συνέβαινε νὰ ἀποχωρήσω τῶν τάξεων τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων θὰ προσεπάθουν νὰ εὕρω μίαν θέσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Λυποῦμαι ἐὰν τὸ κόμμα θὰ ἐνέμενεν εἰς τὴν βασιλοφροσύνην ἡ ὁποία ὅσον καὶ ἂν εἶναι θεωρητικῶς σεβαστὴ πολιτικῶς νομίζω δὲν ἔχει θέσιν ἐπὶ τῶν παρόντων πραγμάτων τῆς Χώρας ἡμῶν. Ἐν πάσει περιπτώσει ἐὰν δὲν κατώρθωνα μήτε ἐκεῖ νὰ εὕρω θέσιν, μήτε νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν τάξιν τὸ κόμμα τῶν Προοδευτικῶν καὶ νὰ μὲ δεχθῇ εἰς αὐτὸ καὶ νὰ νομίσῃ ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν θέσιν ἄλλην παρὰ νὰ ἐκπληρῶ καὶ ἐγὼ ἓν καθῆκον ὡς πολιτευόμενος εἰς τὸν τόπον τοῦτον. Τότε θὰ ἐγινόμην κομμουνιστὴς διότι, θὰ ἐθεώρουν τιμὴν νὰ εὑρίσκωμαι εἰς τήν τάξιν ἑνὸς κόμματος τὸ ὁποῖον πολεμᾶ ἀναφανδὸν ἀνδρικῶς, διότι θὰ ἐθεώρουν οὐχὶ ἀπηγορευμένον ἀπολύτως εἰς ἐμὲ νὰ δώσω τὴν χείραν μου εἰς τὸν ἀνθρωποκτόνον ἐν βρασμῷ ψυχικῆς ὀργῆς καὶ τῶν ὡρισμένων πεποιθήσεων, οὐδέποτε ὅμως θὰ δώσω τὴν χείραν εἰς τοὺς δηλητηριαστάς.

§156Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει κανονισμὸς κ. Πρόεδρε. Ἡ Βουλὴ θὰ ἀσχοληθῇ τὶ θὰ κάμῃ ὁ ρήτωρ ἐὰν ἔφευγεν ἀπὸ τὸ κόμμα ποῦ ἀνήκει, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ἐνθυμηθῆτε ὅτι ἔχει κανονισμόν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντιληφθῶ τὶ θὰ εἴπῃ ἐντὸς ὀλίγου ὁ κ. βουλευτὴς ἐξακολουθεῖ τὸν λόγον του συμφώνως πρὸς τὸν κανονισμὸν ἐφ’ ὅσον ἀπαντᾶ εἰς παρατήρησιν γενομένην περὶ τῆς δικαιοσύνης.

§158Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας μπορεῖ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὸ τὶ θὰ κάμῃ ὁ ρήτωρ ὅταν φύγῃ ἀπὸ τὸ κόμμα του;

§159Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι, κύριοι βουλευταί, κατὰ τὰς ἰδικάς μου πεποιθήσεις εἶναι προτιμώτερον νὰ συνεργάζηται κανεὶς ἔστω καὶ διαφωνῶν μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν μίαν πολιτικήν, καθωρισμένην εἰλικρινῆ καὶ ἀπερίφραστον. Οὐδέποτε δὲ μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι πρόθυμοι νὰ συμπράξουν μὲ ὅλα τὰ κόμματα εἶναι πρόθυμοι νὰ ἐκμεταλλευθοῦν ὅλας τὰς ἰδέας εἰς ἓν μόνον πρᾶγμα ἐπιμένουν νὰ διακρύπτουν κακὰς ἀντιλήψεις, νὰ κολακεύουν ἀδυναμίας, νὰ κολακεύουν ἀτυχίας. Ἔχω τὴν τιμὴν κύριοι συνάδελφοι νὰ εἶμαι μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς τῆς ἐξεταστικῆς τῶν πραγμάτων τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, καὶ διὰ τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἔχω τώρα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὀφείλω εὐγνωμοσύνην διὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔδωκαν οἱ ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐνδιαφερομένων. Ἀλλὰ ἐνῶ ὀφείλω αὐτὴν τὴν εὐγνωμοσύνην εἰς αὐτοὺς εἶμαι πεπεισμένος τώρα ὅτι αἱ πληροφορίαι ἦσαν ἀπαραίτητοι ἀλλὰ ὡς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς δὲν εἶχον θέσιν, διότι ἐν τῷ ζωηρωτέρῳ ἐνδιαφέροντι, τῷ εὐλογοτάτῳ, τῷ ἀξιαπαίνῳ, τὸ ὁποῖον εἶχον διὰ νὰ διαφωτίσουν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διὰ νὰ ὑπηρετήσουν τοὺς πληθυσμούς, τῶν μερῶν ἐκείνων, νομίζω ὅτι παρεξέτρεψαν τὴν ἐπιτροπὴν εἰς ἐργατικὰ καθήκοντα τὰ ὁποῖα ἦσαν ξένα ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἀποστολήν. Διότι βέβαια ἦτο πολύτιμος πληροφορία τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι συνάδελφοι μᾶς ἀπέδειξαν μὲ ἀπαρίθμησιν γεγονότων καὶ περιστατικῶν, ὅτι οἱ ἐνταῦθα ἀντιπρόσωποι τῆς Κωπαϊδικῆς ἑταιρείας εὐρύτατα μισθοδοτούμενοι καὶ μὲ ὅλην των ἑπομένως τὴν ψυχὴν ποθοῦντες νὰ κρατήσωσι τὴν θέσιν αὐτῶν γίνονται παραίτιοι νὰ διαωνίζηται τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ ὑποφέρουν ὁλόκληροι πληθυσμοὶ ἑλλήνων πολιτῶν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ἀντιτάσσονται μὲ ὅσην δύναμιν θὰ ἀντετάσσοντο βουλευταὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν ἐναντίον τῶν δημοκόπων οἱ ὁποῖοι ἐξηρέθησαν τοὺς χωρικοὺς νὰ μὴ ἀποδέχωνται λύσεις συμφερούσας εἰς αὐτοὺς οὕτως ὥστε νὰ γίνωνται ἀκόμη ἐμπόδια εἰς μίαν πολιτικὴν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία νὰ τερματίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν ἔλαβα μέρος κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς ὅτε ἐγένοντο καὶ αἱ ἀρχαιρεσίαι αὐτῆς. Ἀλλὰ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν κατὰ τὴν ὁποίαν παρέστην συνέδησαν τὰ ἑξῆς κύριοι βουλευταί. Συζητουμένων τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ἔπρεπε νὰ προειδοποιήσουν νὰ προπαρασκευάσῃ τὸ περαιτέρω ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας βουλευτὴς κ. Κουτσοπέταλος, ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ροδόπης βουλευτὴν κ. Μπακάλμπασιν καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· «Ἀλλὰ ἐννοεῖς ὅτι διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον ἡμῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ παρακαλέσητε κ. Μπακάλπαση τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ καλέσῃ παρ’ αὐτῷ τὸν κ. Ἀφεντούλην διὰ νὰ ἡσυχάσῃ, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἡσυχάζει ὁ κ. Ἀφεντούλης δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὸ ἔργον μας».

§160Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριε Κουλουμβάκη, αὐτὰ ἐλέχθησαν ἐν ἰδιωτικῇ σου ὁμιλίᾳ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἀλλ’ ὄχι ἐπισήμως, διότι μπορεῖ ἀκόμη νὰ εἴπωμεν καὶ κἄτι τι ἄλλο καὶ κανένα ἀστεῖον ἢ σεῖς μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου σας, καὶ δὲν μπορεῖ αὐτὰ νὰ ἔρχωνται ἐδῶ, ἡ ἐπιτροπὴ δὲ ὅτι εἶπε καὶ ὅτι ἀπεφάσισε εἶναι γραμμένα.

§161Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προχωρούσης δὲ τῆς συζητήσεως ὅσον ἀφορᾷ τὴν λύσιν τὴν ὁποίαν προέτεινεν ἡ Κυβέρνησις πρὸς τοὺς καλλιεργητὰς ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος κ. Βασιλειάδης προκαλῶν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους κ. Κυρέλλον καὶ Κουτσοπέταλον εἶπεν: ὅτι «Ὁ Ἀφεντούλης παρουσιασθεὶς ἐνώπιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἔλεγε πρὸς αὐτὸν ὅτι θὰ συστήσῃ μὲν πρὸς τοὺς χωρικοὺς νὰ μὴ ἀποδεχθοῦν τὴν λύσιν τὴν προτεινομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅτι ὁ ἴδιος εἶναι πρόθυμος νὰ ἀναλάβῃ τὴν καλλιέργειαν ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους καὶ τῆς Κυβερνήσεως προτεινομένης ἤρκει νὰ ἀναλάβῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ συνεταιρισμοῦ τοῦ ὁποίου θὰ εἶναι τοῦ λόγου του ἐπικεφαλῆς.

§162Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου βουλευτὴς μὲ ἐπροκάλεσεν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπαναλάβω ἀκριβῶς τὶ εἶπον τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιβεβαιώσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ὡμίλησα ὅπως ἔλαβε χώραν ἡ ὁμιλία μετὰ τοῦ κ. Κουτσοπετάλου. Ὁμολογῶ ὅτι αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Κουλουμβάκης ὅτι ὁ κ. Κουτσοπέταλος ἔλαβε μέρος εἰς ἐντελῶς φιλικὴν ἰδιωτικὴν συζήτησιν σχετικῶς μὲ τὰ καταγγελλόμενα σήμερον ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ εἶναι ἀληθές. Δι’ ἐμέ, ὀφείλω νὰ βεβαιώσω ὅτι ὁ γεωπόνος ἀξιότιμος κ. Ἀφεντάκης ἡμέραν τινὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπεσκέφθη τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας μετὰ τῶν κυρίων βουλευτῶν Κυρέλλου καὶ Κουτσοπετάλου καὶ τοῦ γερουσιαστοῦ κ. Κατσίνα, καὶ ἂν δὲν ἀπατῶμαι παρίστατο καὶ ὁ γενικὸς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, πραγματικῶς εἶπεν: Κύριε ὑπουργὲ μὲ αὐτὰς τὰς τιμὰς ἐὰν μᾶς τὰ δώσετε ἡμᾶς τὰ χωράφια σᾶς ὑπόσχομαι ἐγὼ αὔριον τὸ πρωΐ νὰ λυθῇ ἡ ἀπεργία καὶ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ καλλιέργεια. Ὀφείλω δὲ νὰ δώσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διὰ τὸν λόγον ὅτι μετὰ τὴν ἐπιστολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβον ὅπως καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μετέβην εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἔκαμα περιοδείαν ἀνέπτυξα τὸ ζήτημα καὶ κατήγγειλα ἐνώπιον τοῦ λαοῦ τῆς Λοκρίδος αὐτὴν τὴν πρότασιν. Ἐφόσον λοιπὸν προσκαλοῦμαι καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὴν ἐπιβεβαιώσω.

§163Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν κ. βουλευταὶ χωρὶς ὀργὴν καὶ χωρὶς πάθος εἶναι ἢ δὲν εἶναι δημοκόπος ὁ πρώην γεωπόνος τοῦ Κράτους καὶ τώρα δυστυχῶς τεχνικὸς σύμβουλος τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου καὶ οἱ συνεργαζόμενοι μὲ τὸν κ. Ἀφεντάκην ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσουν περὶ ἀντιαγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως;

§164Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Μεγαλύτερος σεβασμός.

§165Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε προηγουμένως ὅτι τὸν ἐκαλέσατε νὰ σᾶς ὑπαγορεύσῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης τῆς Βουλῆς ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἰδίαν ἀντίληψιν ὅτι ἦτο ἐδῶ διὰ νὰ διακανονίσῃ τὴν πολιτικήν σας.

§166Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Καὶ ξεύρετε κύριοι ὅτι ὁ κ. Ἀφεντάκης ὑπέβαλε πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα ὁλόκληρον διαφωτίσας ὅλους τοὺς συναδέλφους καὶ φαντάζομαι ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν πρόκειται περὶ ἑνὸς τεχνικοῦ συμβούλου ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν ὡρισμένα στοιχεῖα.

§167Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔχει λοιπὸν ἀντιαγροτικὴν πολιτικὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον ἀπαλλοτρίωσεν ἀπεράντους ἐκτάσεις ἀγρῶν πολυαρίθμων ἐκταρίων τσιφλικιῶν καὶ διένειμεν αὐτὰ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας; Ἔχει λοιπὸν ἀντιαγροτικὴν πολιτικὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον πλὴν τῶν κτημάτων ἔδωκεν ἀκόμη καὶ τὴν ἐσοδείαν εἰς τοὺς χωρικοὺς κατὰ τὸ 1920 ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ὄντος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ καὶ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Προοδευτικῶν, Ἔχει ἀντιαγροτικὴν πολιτικὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων τὸ ὁποῖον πέρυσιν ἔκαμε χρεωστάσιον ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν; Ἔχει ἀντιαγροτικὴν πολιτικὴν τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἵδρυσε ἰδίαν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν μὲ 1000 ἑκατομμ. κεφάλαιον, ἐνῷ οἱ κατηγοροῦντες προσεπάθουν νὰ συμπήξουν ἕνα τραπεζιτικὸν γραφεῖον τὸ ὁποῖον θὰ ἔζη μόνον διὰ δανείων καὶ ἔχουν ἀγροτικὴν πολιτικὴν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διηύθυναν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα εἶχε περισσοτέραν τῆς σημερινῆς ὀξύτητα ὡς ἐβεβαίωσαν οἱ συνάδελφοι ἐκ Θηβῶν καὶ Λεβαδείας, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἔπραξεν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν ἐκείνων, διότι εὑρίσκοντο τότε ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν, διὰ νὰ λέγουν ὅσα ἐτόλμησαν νὰ εἴπουν σήμερον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι κύριοι συνάδελφοι τὰ πράγματα δὲν εἶναι τόσον ἁπλᾶ ὅσον φαίνονται, τίποτε δὲν εἶναι ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ ἁπλοῦν. Οἱ λέγοντες συνήθως ὅτι ἡ ἀλήθεια εἶναι ἁπλῆ εἶναι φιλοσοφικῶς ἐντελῶς ἀκατάρτιστοι οὐδὲν ὑπάρχει ἐν τῷ κόσμῳ τοῦτο τὸ ἁπλοῦν. Ἡ συνθετότης εἶναι ὁ καθολικὸς νόμος τοῦ σύμπαντος καὶ ἐν προκειμένῳ ἡ συνθετότης ὑπάρχει, διότι ἀκούσατε. Ἡ Βουλὴ συνεκρότησε τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τῶν πραγμάτων καὶ ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων συνήρχετο εἰς μίαν τῶν αἰθουσῶν τοῦ βουλευτηρίου διὰ νὰ ἐπιληφθῇ τῶν ἔργων καὶ καθηκόντων αὐτῇ, ἐμάνθανεν ὅτι εἶχεν ἤδη καταρτισθῆ καὶ ἄλλη ἐπιτροπή, ἐπιτροπὴ τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου Ἀττικοβοιωτίας, τοῦ ὁποίου πρόεδρος μὲν εἶναι πρώην τις δικηγόρος τεχνικὸς δὲ σύμβουλος ὁ τέως ὑπάλληλος τοῦ Κράτους καὶ τώρα τεχνικὸς σύμβουλος τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου, καὶ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης εἶναι γνωστὰ πρόσωπα εἰς τὸν γεωργικὸν κόσμον, γνωστὰ πρόσωπα εἰς τὸν κόσμον ὁ ὁποῖος παρακολουθεῖ μετὰ τόσης λύπης τὰ συμβαίνοντα ἀπό τινων ἐτῶν ἐν μέσῳ ἡμῶν—ὁ Εὐελπίδης, ὁ Μαργιέτης, ὁ Ἀριστοτέλης Σίδερης ἄλλοτε βουλευτὴς ἐδῶ γνωστὸς διὰ τὰ ἀκρότατα κομμουνιστικά του φρονήματα—. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀντελαμβάνετο ὅτι θὰ ἦτο δύσκολον νὰ προχωρήσῃ εἰς τὰ ἔργα καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῆς ἐφ’ ὅσον παραλλήλως θὰ ὥδευεν ὁ κ. Εὐελπίδης ὁ κ. Μαργιέττης καὶ ὁ κ. Ἀφεντάκης, ὁ εὑρισκόμενος εἰς ἐπικοινωνίαν διηνεκῆ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου καὶ εἰς ἐμὲ φιλτάτου προσωπικῶς ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ διὰ τοῦτο ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ τῶν πραγμάτων τῆς Βουλῆς ἔλαβεν ἀπὸ τὴν πρώτην ἡμέραν τηλεγράφημα πρὸς τὰς κοινότητας τῶν μερῶν ἐκείνων, πρὸς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων νὰ γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ προσωρινὴ λύσις ἡ προτεινομένη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ δεύτερον ἔκαμεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον διὰ τοῦ ὁποίου ἔλεγε πρὸς αὐτὸ ὅτι: ἀφοῦ ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία κατήρτισεν ἐπιτροπὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων εἰς αὐτὴν ἀνήκει τὸ ἔργον νὰ διερευνήσῃ τὴν ὑπόθεσιν πᾶσα δὲ ἄλλη ἀρχὴ ὅτι δήποτε προτιθεμένη νὰ πράξῃ ἔχει καθῆκον νὰ ἀνακοινώσῃ τὰς προθέσεις της εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἵνα αὐτὴ ἐγκρίνῃ ἂν ἤθελε ἐγκρίνῃ ὠφέλιμα καὶ προσήκοντα νὰ ἐγκρίνῃ τὰς σκέψεις καὶ τὰς προθέσεις της. Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Ποῖον ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα κύριοι συνάδελφοι ἐκ τῶν τηλεγραφημάτων αὐτῆς καὶ τῶν ἐγγράφων αὐτῆς πρὸς τὸ Γεωργικὸν ἐπιμελητήριον; Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι μετέβησαν πρὸς τὰ ἐκεῖ καὶ ἐδημοκόπουν πρὸς τοὺς δυστυχεῖς χωρικούς. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ Γεωργικὸν ἐπιμελητήριον ἀπηξίωσε καὶ ἁπλῶς νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπήν. Ὁ γεωργικὸς ἀντιπρόσωπος ἀπήντησε καὶ ἐσυνέχισε τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ. Καὶ ἐν τούτῳ θὰ εἶναι ὑπ’ ἐμοῦ ἐλεγκτὸς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸς ἐὰν δὲν καλέσῃ ἀμέσως τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ἔργου αὐτῆς ἐναντίον τοῦ Γεωργικοῦ Ἐπιμελητηρίου. Διότι τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον εἶναι ἵδρυμα δημοσίου δικαίου ὑποκείμενον ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Κράτους. Περαιτέρω ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὴν γνώμην μου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔχω ὑπογράψει τὴν ἔκθεσιν τὴν ὑποβληθεῖσαν ἐνώπιον ἡμῶν, ἐξ ὑπερβάλλοντος ζήλου παρασυρομένη ἀπὸ τὸ εὐλογώτατον ἐνδιαφέρον τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ Λεβαδείας, ἐκ Θηβῶν, ἐκ Λοκρίδος, ἐξῆλθε τῶν ὁρίων τῶν καθηκόντων καὶ τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς. Δὲν τὸ λέγω πρώτην φορὰν τὸ εἶπα ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἦτο σύμφωνος μαζί μου μάλιστα κατὰ τὸ δεύτερον στάδιον τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ὁ Πρόεδρος αὐτῆς κ. Ροδόπουλος. Τὴν παρατήρησιν τὴν ἔκαμα ἐπὶ τέλους καὶ πάλιν ἐνώπιον ἡμῶν καὶ συνεφώνησε πρὸς ταύτην καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργὸς ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἔπρεπε νὰ εἰσηγηθῇ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ δὲν εἶχε δικαίωμα κατ’ ἐμὲ καὶ καθῆκον νὰ κάμῃ μίαν σύστασιν ὅπως τὴν ἔκαμε πρὸς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων διὰ τὴν προσωρινὴν λύσιν. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ χρονοτριβήσῃ εἰς τοῦτο, δὲν ἔπρεπε νὰ παρεντεθῇ μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ καλλιεργητῶν ἢ μᾶλλον μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ τῶν δημοκόπων τῶν καλλιεργητῶν, διότι ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ὅλος ὁ καιρὸς νὰ ἐξακολουθήσουν τὴν ἀσύστολον αὐτῶν προπαγάνδαν ἐν μέσῳ τῶν ἀτυχῶν χωρικῶν. Καὶ ἐνῷ κύριοι συνάδελφοι, εὑρισκόμεθα εἰς αὐτὸ τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν αἰφνιδίως ἐπληροφορήθην ὅτι ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις ἐπερωτᾷ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, μάλιστα τὸ ἔγκριτον μέλος τῆς Βουλῆς ἐγκριτώτατον μέλος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Μπακάλπασης ἐκ τῶν κορυφαίων ἀντιπροσώπων τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Καὶ ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ὅτι τὸ ἐγκριτώτατον μέλος τῆς Βουλῆς μᾶς εἶπεν ὅτι τὸ ὄνομά του εἶχεν ἀναγραφεῖ μεταξὺ τῶν ἐπερωτώντων. Καὶ τὸ δικαίωμα ἀναμφιβόλως τὸ εἶχε τὸ κόμμα του ἐκ τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων ἀλλὰ πάντως ἐν ἀγνοίᾳ αὐτοῦ ἐγράφει ὡς ἐπερωτῶν ὁ κ. Μπακάλμπασης· δὲν εἶναι κύριοι συνάδελφοι πρωτάκουστον οὔτε πρωτοφανές, οὔτε κατ’ ἐλάχιστον ἐλεγκτέον τὸ ὅτι ἓν κόμμα ἐχρησιμοποίησεν ὡς ἐπερωτῶντα ἕνα μέλος του καὶ τρόπον τινὰ ἔλαβε προκαταβολικῶς τὴν συγκατάθεσίν του· δὲν εἶναι οὐδαμῶς ψεκτέον, πάντως τὸ πρᾶγμα εἶναι ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ του ἀνεγράφη ὡς ἐπερωτῶν ὁ κ. Μπακάλμπασης. Διὰ τοῦτο τὸν παρεκαλέσαμεν νὰ εἴπῃ πρὸς τὸ κόμμα του, ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ἀκόμη δὲν ἔφθασε εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν της, ἀφοῦ ἀκόμη δὲν συνέταξε τὴν ἔκθεσίν της ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ μάλιστα παρεμβαίνουσα ὁπωσδήποτε ἐκ τῶν καθηκόντων της εἶχεν ἐπιδοθῆ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν μιᾶς λύσεως καὶ προσωρινῆς ἀκόμη δηλαδὴ λύσεως ἀφορώσης τὸ τρέχον ἔτος τῆς καλλιεργείας, δὲν εἶναι ἄτοπον σεῖς νὰ ἐγγράφεσθε ἐπερωτῶντες, καὶ μᾶς ἔδωκε τὴν ὑπόσχεσιν ὁ κ. Μπακάλμπασης ὅτι ἤθελε ἀνακοινώσῃ τοῦτο εἰς τὸ κόμμα του καὶ ἔχει τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ κατώρθωνε νὰ ματαιωθῇ ἡ ἐπερώτησις ἡ ὁποία ἀληθῶς ἀπηυθύνετο προώρως καὶ ἀκαίρως, κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ἡμᾶς ἀκαίρως καὶ κατὰ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Ροδόπης βουλευτὴν ὅστις δὲν εἶναι μόνον ἔγκριτος διὰ τὰ ἐξαιρετικὰ αὐτοῦ πνευματικὰ χαρίσματα καὶ διὰ τὴν καθ’ ἡμέραν ἐκτιμωμένην ὑπὸ τῆς Βουλῆς πολυμάθειαν καὶ φιλοπονίαν αὐτοῦ, ἀλλ’ εἶναι ἔγκριτον μέλος τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὰ ἠθικά του χαρίσματα. Ἀλλὰ βέβαια μεταξὺ τῶν ἄλλων ἠθικῶν του χαρισμάτων ἔχει καὶ τὴν ἀφοσίωσίν του πρὸς τὸ κόμμα του καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἠγόρευσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι βέβαια ἔχει καθῆκον νὰ πειθαρχήσῃ εἰς τὴν ἐπιταγὴν τοῦ κόμματός του. Καὶ ἀντιλαμβάνεσθε καλῶς κ. συνάδελφοι ποῦ ἤθελε καταντήσῃ ἡ Χώρα ἡμῶν ὡς καὶ πᾶσα χώρα τοῦ κόσμου τούτου ποῦ θὰ εἶχε ποτὲ τὴν δυστυχίαν νὰ πέσῃ εἰς τοὺς ὄνυχας τῶν ἀνθρώπων τῶν λεγομένων ταξικῶν κομμάτων εἰς τοὺς ὄνυχας οἱ ὁποῖοι τάχα ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἐνῷ πράγματι θέλουν νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἰδίας των φιλοδοξίας αἵτινες εἶναι καθ’ ὅλα ἀχαλίνωτοι. Καὶ ἦλθε τέλος πάντων ἐνώπιον ἡμῶν ἡ ἐπερώτησις. Τὶ ἐστὶ ἐπερώτησις; Κατηγορία ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως διότι ἡ Κυβέρνησις ἢ παρέβη τοὺς νόμους ἢ χωρὶς νὰ παραβῇ τοὺς νόμους ἔβλαψε τὰ συμφέροντα τῆς Χώρας.

§168Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι ἔβλαψε τὸ Κράτος, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐπλήρωσεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους χρήματα ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ ἤλεγξε δι’ αὐτὰ τὴν Κυβέρνησιν.

§169Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐπιτρέπει ἀθέμιτον πλουτισμὸν τῆς ἑταιρείας.

§170Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρῶτον ἡ Κυβέρνησις ἠμέλησε νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της. Ἀκούσατε κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μόλις συνεκροτήθη ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ εὐθὺς ἀμέσως ἡ Κυβέρνησις πρὸ τῆς ἀναχωρήσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπεδόθη εἰς τὴν διατύπωσιν μιᾶς λύσεως. Μόλις ἐπανῆλθεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἀμέσως ἐπελήφθη τῆς λύσεως αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν τὴν ὑπέγραψα τὴν ἔκθεσιν. Ἡ λύσις λέγουν ἐδόθη τὴν 13ην Ἰανουρίου καὶ ἡ προθεσμία ἔληγε τὴν 15ην Ἰανουαρίου. Ὑπάρχει ὅμως κανεὶς ἰσχυριζόμενος ὅτι ἀπὸ τῆς 13ης μέχρι 15ης δὲν θὰ ἔφθανον τηλεγραφήματα, δὲν θὰ ἔφθανον ἐπιστολαί, δὲν θὰ ἔφθανον αὐτοκίνητα, δὲν θὰ ἔφθανον σιδηρόδρομοι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, διὰ νὰ πληροφορηθοῦν οἱ καλλιεργηταὶ ὅτι ἐδόθη μία λύσις καὶ ὅτι τάχα δὲν ἐπρόφθανον οἱ καλλιεργηταὶ νὰ πληροφορηθοῦν τὴν δεδομένην λύσιν τὴν 13ην Ἰανουρίου μέχρι τῆς 15ης;

§171Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Διαφωνεῖτε μὲ τὴν ἐπιτροπήν;

§172Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει τις ὁ ὁποῖος παρυσιάσθη τὴν 16–17–18–20ην καὶ δὲν ἔγινεν δεκτὸς εἰς τὴν ἑταιρείαν; Ὑπάρχει τοιοῦτός τις; Ἐγὼ ἀπευθύνομαι εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία εἶχεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν ὑποστηρίξῃ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ εἴπω τοῦτο. Ἐγὼ δὲν ὑπέγραψα, κύριοι βουλευταί, τὴν ἔκθεσιν, ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ μόνον διότι ἐγένετο λόγος περὶ ἑνὸς καὶ μόνον καὶ ἐγένετο συζήτησις πῶς θὰ ἐξευρεθῇ καὶ ἄλλος τις διότι εἷς δὲν ἦτο ἀρκετὸς διὰ νὰ δικαιολογηθῶμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§173Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἐγράψατε λοιπὸν ψέμματα;

§174Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὑπάρχει μία τις βεβαίωσις, ἀλλὰ βεβαίωσις προφορικὴ ἐκ μέρους ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Πρόκειται λοιπὸν περὶ μιᾶς πληροφορίας τὴν ὁποίαν ἔδωσε προφορικῶς ἕνας ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς. Ἐκ τούτου λοιπὸν ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμέλησε τίποτε εἰς τὰ ἔργα αὐτῆς.

§175Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὰ παραδείγματα τὰ ὁποῖα ἐφέραμε ἡμεῖς τὰ πέρνετε σεῖς ὡς ἐπιχειρήματα;

§176Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμέλησε, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις προέβη καὶ περαιτέρω, προέβη ἐκεῖ ὅπου δὲν θὰ μὲ εὕρῃ σύμφωνον ἐντελῶς, θὰ εἶμαι ὅμως διατεθειμένος νὰ συζητήσω μὲ καλὴν πρόθεσιν καὶ εὐνοϊκὴν διάθεσιν. Ἡ Κυβέρνησις προέβη εἰς θυσίας ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν εἰς θυσίας τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ λέγω πρὸς τοὺς ἐπερωτῶντας ἐλέγχετε δι’ αὐτὸ τὴν Κυβέρνησιν; Ἐὰν διὰ τοῦτο τὴν ἐλέγχετε πιθανὸν νὰ μὲ ἔχετε σύμμαχον, ἀλλὰ μὴ ἔρχεσθε ἐδῶ νὰ ἐλέγξετε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τοιαύτας θυσίας ἀφ’ ἑνὸς ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ λέγετε ὅτι εἶσθε οἱ προστάται καὶ οἱ ὑπερασπισταὶ τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος.

§177Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τὰ λέγετε αὐτά;

§178Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ τοὺς ἐπερωτῶντας. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω. Ἐλέγχετε τὴν Κυβέρνησιν διότι προέβη εἰς μίαν θυσίαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔλθετε νὰ εἴπετε τοῦτο εἰλικρινῶς καὶ ἀνδρικῶς. Σὲ ἐλέγχω διότι δὲν ὑπῆρχε καμμία ἀνάγκη νὰ κάμῃς θυσίαν εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος. Ἔλθετε νὰ τὸ εἴπετε αὐτό, καὶ μὴ ἰσχυρίζεσθε ὅτι εἶσθε οἱ ὑπερασπισταὶ τῶν καλλιεργητῶν ἐκείνων. Εἶπον ὅτι θὰ συζητήσω ἀλλ’ εἶπον ὅτι θὰ συζητήσω μὲ εὐνοϊκὴν πρόθεσιν διότι καλῶς ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις θέλουσα νὰ κλείσῃ μίαν πληγὴν διὰ τὴν χώραν, νὰ βασισθῇ εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τὴν ἐπιδοκιμασίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ διότι σήμερον εἶναι παραδεδειγμένον εἰς ὅλα τὰ σύγχρονα κράτη νὰ ἐπιτρέπωνται τοιαῦται θυσίαι τοῦ συνόλου ὅταν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν οἰκονομικὰς ἀνάγκας ὀξυτάτας. Ἀλλὰ τὰ εἶπον αὐτὰ διὰ νὰ ἀποδείξω πόσον ἀνειλικρινεῖς εἶναι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐνώπιον τοῦ Λαοῦ, ἐνώπιον τῶν δυστυχῶν ἐκείνων χωρικῶν, οἱ σήμερον ἐπερωτῶντες. Κύριοι βουλευταὶ ζήτημα ἐπερωτήσεως δὲν ὑπάρχει, διότι αἱ παραχωρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὲρ τῶν χωρικῶν εἶναι παραχωρήσεις ἀναμφιβόλως ἱκανοποιητικαὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος τῆς καλλιεργείας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν οὐχὶ ὅτι δὲν δέχεται καμμίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ εἶπεν ὅτι ἡ ἑταιρεία ἕνεκα τῆς ἀπεργίας τῶν χωρικῶν ἐκείνων ἐκαλλιέργησεν 15000 στρέμματα, ἐντούτοις θὰ δώσῃ τὰ κτήματα ἐκεῖνα εἰς τοὺς πρώην καλλιεργητὰς λαμβάνουσα ἐκ τῆς συγκομιδῆς 25% καὶ ἀφήνουσα τὰ 75% διὰ τὰ γενόμενα ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ἀλλ’ ὅτι δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ κάμῃ ὑποχώρησιν προκειμένου περὶ ἐκείνων τῶν καλλιεργητῶν οἱ ὁποῖοι ἐκοπίασαν κατέβαλαν δαπάνας διὰ νὰ καλλιεργήσουν ἕνα μέρος τῶν παρεχομένων στρεμμάτων. Ὅπως δὲ πληροφοροῦμαι κύριοι βουλευταί, ἀπὸ ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων, οἱ καλλιεργηταὶ οὗτοι εἶναι μόλις περὶ τοὺς πεντήκοντα. Πρόκειται ἑπομένως περὶ ἐκτάσεως ἐπουσιώδους, περὶ ἐκτάσεως μικρᾶς. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν τὸ ὁποῖον μᾶς εἶχεν ἐξοργίσει εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς εἶχεν ἐξοργίσῃ ἐὰν ὑφίστατο καὶ ἐκεῖνο τὸ ζήτημα, σήμερον μετὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως δὲν ὑφίσταται. Ἐγκαίρως δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις προέβλεψε καὶ περὶ αὐτοῦ καὶ εὗρε τὴν προσήκουσαν λύσιν. Ἐκεῖνο τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ὑφίσταται, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ζήτημα τῆς σημερινῆς ἐπερωτήσεως, εἶναι ζήτημα ὅτι πρέπει τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα νὰ λυθῇ ὁριστικῶς καὶ περὶ τούτου θὰ συνεχίσῃ τὰς ἐργασίας της ἡ ἐξεταστικὴ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴ καὶ ἔχει ἀνατεθεῖ εἰς τὸ ἔγκριτον μέλος τῆς Βουλῆς τὸν διαπρεπῆ ἐκ Ροδόπης συνάδελφον νὰ συντάξῃ τὴν πρέπουσαν ἔκθεσιν. Διότι κύριοι βουλευταί, καὶ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σκεφθῇ ὅτι πρέπει νὰ πείσῃ τοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ καταδαπανῶντας ἀληθῶς τὰ χρήματά των, ἀλλ’ ἐκεῖθεν ἀδυνατοῦντας νὰ ἔχουν ἀκριβῆ ἀντίληψιν τῶν πραγμάτων ὅτι, ἕνεκα τῶν ὑπαλλήλων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν δημοκόπων ἀφ’ ἑτέρου κατὰ τῶν ὁποίων καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος παλαίει ὅπως καὶ τὰ ἄλλα κράτη παλαίουν, ἐνώπιον τῶν δημοκόπων, διότι πανταχοῦ ὑπάρχουν τοιούτου εἴδους παράσιτα, εὑρισκομένη δὲ ἐν μέσῳ τῶν δύο αὐτῶν ἐχθρῶν ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ εὑρίσκεται συχνὰ ἐνώπιον προβλημάτων καὶ τοῦ νόμου καὶ τῶν δικαστηρίων ἀλλὰ καὶ τῆς ἠθικῆς τάξεως ἡ ὁποία πρέπει νὰ κρατῇ εἰς πᾶσαν Χώραν καὶ τὴν ὁποίαν ἠθικὴν τάξιν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀξιώσῃ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Χώρα..... νὰ τοὺς πείσῃ ὅτι δὲν δύναται τέλος πάντων νὰ εἶναι εὐγενεῖς πολῖται εἰς τὸ ὕψος αὐτῶν, πολῖται τῆς Βρεττανικῆς Αὐτοκρατορίας, τοῦ Κράτους τὸ ὁποῖον κατ’ ἐξοχὴν σέβεται καὶ τοὺς νόμους καὶ τοὺς κανονισμοὺς εἰς τὰς συζητήσεις, ἂν δὲν ἀντιληφθοῦν ὅτι δὲν πρέπει νὰ φέρουν μίαν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τοιούτων προβλημάτων. Νὰ ἀποδεχθοῦν μίαν λύσιν, ἡ ὁποία βεβαίως πρέπει νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ εἰς ἕνα βαθμόν, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσῃ ἐντελῶς διότι ἡ ἰδική των εἶναι κατὰ μέγιστον μέρος ὑπαιτιότης· διότι ἀνέλαβον ἐπιχείρησιν ἀτυχῆ. Ἀπέτυχεν ἡ ἐπιχείρησίς των—δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ὑποστοῦν ὅλας τὰς συνεπείας ἄλλοι καὶ δὴ τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν. Νὰ ἀποδεχθοῦν, λοιπόν, μίαν λύσιν ἐν τῷ προσήκοντι μέτρῳ, νὰ τελειώσῃ αὐτὴ ἡ πληγὴ διὰ τὸν τόπον μας· νὰ εὐεργετηθοῦν οἱ πληθυσμοὶ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων χωρικῶν, οἱ ὁποῖοι καὶ πρέπει νὰ πεισθοῦν ὅτι δι’ αὐτοὺς ἐνδιαφέρεται πολὺ περισσότερον τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, τὸ ὁποῖον ἔχει κεφάλαιον κύριον τοῦ προγράμματός του τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν καὶ οὐχὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πλὴν κενῶν λόγων, πλὴν ἀπραγματοποιήτων ὑποχρεώσεων, πλὴν δημοκοπιῶν ἀξιοκατακρίτων οὐδὲν ἄλλο ἔχουν δι’ ἑαυτοὺς ἐνδιαφέρον. (χειροκροτήματα).

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσοπέταλος.

§180Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι καὶ ἰδίως οἱ ἐπερωτῶντες, ἐξέθεσαν τοὺς λόγους ἕνεκεν τῶν ὁποίων ἐξακολουθοῦν οἱ χωρικοὶ ἐκεῖνοι νὰ ἀπέχουν ἀπὸ τὰ ἔργα των μὲ ὅλην τὴν ἀπειλὴν τῆς πείνης, ἡ ὁποία εἶναι ἄμεσος καὶ ἐπικειμένη. Ἄλλως τε ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς παρέχει τόσα στοιχεῖα δικαιολογοῦντα τὴν στάσιν αὐτὴν τῶν χωρικῶν, ὥστε ἡ ἐκ μέρους μου ἐπανάληψις τῶν ὅσων οἱ κ. προλαλήσαντες ἀνέφερον καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς διαπιστώνει, δὲν θὰ ἦτο παρὰ κατανάλωσις ματαία τοῦ χρόνου. Δι’ αὐτὸ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἀναγνωριζομένου ἀπὸ τὴν Βουλὴν τοῦ δικαίου τῶν χωρικῶν, τοῦ νὰ παρατείνουν μέχρι σήμερον τὴν ἀπεργίαν, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συζητηθῇ ἐὰν ἡ ἐπερώτησις, ἡ γενομένη σήμερον, ἔχῃ κανένα πρακτικὸν σκοπὸν καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλον τινὰ «ἕως τώρα δὲν ἤκουσα κανένα» νὰ δώσῃ τὴν μορφὴν τοὐλάχιστον μιᾶς συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ καταλήξῃ εἰς μίαν παραίνεσιν πρὸς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς περὶ τοῦ τὶ πρέπει νὰ πράξουν εἰς τὸ μέλλον καὶ πῶς νὰ διακανονίσουν τὴν θέσιν των. Ἡ παραίνεσις αὐτή, ἡ γενομένη ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι θὰ εἶναι ἱκανὴ καὶ τοὺς τυχὸν ὑπάρξαντας δημοκόπους—τοὺς ὁποίους ἐγώ, δὲν διεπίστωσα, διότι ἕνα πρόσωπον τὸ ὁποῖον ἀναφαίρεται ἐδῶ πέρα δὲν ὑπέθεσα ὅτι ἔχει παρὰ πάνω θέσιν ἀπὸ τοὺς λοιποὺς προέδρους τῶν συνεταιρισμῶν τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος», ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχουν δημοκόποι βεβαίως μία ἐπίσημος παραίνεσις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου δὲν εἶναι δυνατόν, παρὰ νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, νὰ κατανοήσουν ποῖον εἶναι τὸ πραγματικὸν συμφέρον σήμερον ὡς διεμορφώθη ἡ κατάστασις. Ἠλέγχθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, καὶ μάλιστα παρὰ τοῦ προλαλήσαντος ρήτορος, ὡς ἐξελθοῦσα κατὰ τι τῆς ἐντολῆς της. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἀπέδειξε πλήρως διὰ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν κατάρτισιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτι ἡ ἀποστολὴ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἦτο νὰ ἐξεύρῃ τοὺς ὅρους, δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ περαιτέρω ἐξακολούθησις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὡς καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος. Ἐὰν ἤθελέ τις νὰ κατηγορήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ὅτι διαπιστώνουσα ὡρισμένα γεγονότα, ἔπρεπε νὰ φέρῃ αὐτὰ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ νὰ τὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα αὐτὴ διαπραγματευθῇ τοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν αὐτοὶ οἱ καλλιεργηταί, θὰ ἦσαν ἐπιεικέστεροι οἱ ἐπικρίνοντες ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψει τὰ ἑξῆς: Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή μεταβᾶσα ἐκεῖ εὑρῆκε πληθυσμοὺς ἀγωνιῶντας, πληθυσμοὺς πεινῶντας, πληθυσμοὺς ἔχοντας ἀνάγκην συνδρομῆς διὰ νὰ μπορέσουν νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδον εἰς τὸ ὁποῖον τοὺς περιήγαγεν ἡ ἑταιρεία. Μὰ θὰ ἦτο ἀπάνθρωπον ἐὰν δὲν θὰ ἤθελε οἱοσδήποτε ἄνθρωπος, λαμβάνων γνῶσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα διεπίστωσεν ἡ ἐπιτροπή, νὰ μὴ θελήσῃ ν’ ἀποτανθῇ πρὸς ἀμφότερα τὰ μέρη καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ: ἐλᾶτε ἐδῶ τί θέλετε; Καὶ πρὸς τοὺς Ἄγγλους ἐλᾶτε ἐδῶ διατὶ δὲν θέλετε ὡρισμένα μικροπραγματάκια νὰ τὰ παρεδεχθῆτε, διὰ νὰ μπορέσουν τέλος πάντων νὰ βγοῦν ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἀδιέξοδον καὶ προβοῦν εἰς τὴν καλλιέργειαν πρὸς ὄφελος καὶ αὐτῶν καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας. Διότι, λοιπόν, ἡ κατανάλωσις, τόσου χρόνου ἐὰν ἀνεμίχθη ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἢ ἂν ἔπρεπε ν’ ἀναμιχθῇ ἢ νὰ τὰς διεξαγάγῃ διὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων ἦτο τοιαύτη ὥστε κάθε ἄνθρωπος, πολὺ δὲ περισσότερον βουλευτής, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐπέμβῃ, ἔστω καὶ συμβιβαστικῶς. Ὅταν ἔβλεπεν ἡ ἐπιτροπὴ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ ἐλάμβανε πληροφορίας καὶ στοιχεῖα περὶ τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους διάγουσιν ὡς καλλιεργηταὶ τῆς Κωπαΐδος καὶ ἀφ’ ἑτέρου συνήντα ἐντὸς τῆς αἰθούσης εἰς τὴν ὁποίαν συνεδρίαζεν, τοὺς Ἄγγλους ὑπαλλήλους τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, καὶ συνεζήτη μετ’ αὐτῶν περὶ τῆς καταστάσεως ταύτης, ἦτο φυσικὸν νὰ καταλήξῃ εἰς διαπραγματεύσεις αἵτινες θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξωσι εἰς τερματισμὸν τῆς ἐκρύθμου καταστάσεως.

§181Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ προσθέσω εἰς ὅσα εἴπατε εἶναι τὸ ἑξῆς: ἐγὼ νομίζω ὅτι μὲ τὴν ἑρμηνείαν τὴν ὁποίαν ἐδώσατε, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη πρὸς τοὺς καλλιεργητάς, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα λύεται. Ὁ κ. Πρόεδρος εἶπε τὰ ἑξῆς: Ὅτι δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐφαρμογὴν οὐδενὸς ἀναχρονιστικοῦ ὅρου. Τὶ ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ δηλαδή. Ὑπάρχουν τὰ αἰτήματα τῆς ἐπιτροπῆς καὶ θὰ εἴδωμεν ὅτι ὑπέδειξεν εἰς τὴν ἑταιρείαν ὅτι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ἀποδεχθῶσιν ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι συγχρονισμένοι μὲ τὰς σημερινὰς συμβάσεις.

§182Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι μία δικαιολογία σοβαρωτάτη. Μεταξὺ τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἐξήταζεν ἡ ἐπιτροπὴ ὑπῆρχον καὶ ὅροι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωσιν ἀνεκτοί. Βεβαίως καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἐξετάζουσα τὸ ζήτημα ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἦτο ἀναγκαία συνέπεια νὰ εἰσέλθῃ εἰς λεπτομερείας καὶ ἀκόμη καὶ εἰς διαπραγματεύσεις. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἂς δεχθῶμεν διὰ νὰ καταλήξῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις εἰς ἕνα τέρμα, ὅτι ἐξῆλθεν ἡ ἐπιτροπή, τῶν στενῶν ὁρίων ἐντὸς τῶν ὁποίων ὤφειλε νὰ δράσῃ συμφώνως πρὸς τὴν ἐντολὴν τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τί ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπή; Εὑρέθη ἄρα γε ἔξω τῆς πραγματικότητος εἰς τρόπον ὥστε νὰ δυσχεράνῃ τὴν κατάστασιν ἢ τὴν διηκόλυνε κατὰ μέγιστον μέρος; Νομίζω ὅτι δικαιοῦται νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ ἐπέμβασίς της ἔφερεν ἀποτελέσματα διὰ τῶν ὁποίων εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κάθε ἐλπίς, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ ἔργα των καὶ θὰ ἐκλείψῃ ἡ ἀνώμαλος αὐτὴ κατάστασις. Τί προέτεινεν ἡ ἐπιτροπή, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος εἰς τὸν ὑποχρεωτικὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν ἐκ μέρους τῶν χωρικῶν, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν καλλιέργειαν. Ἔχομεν ἢ δὲν ἔχομεν ὅλοι συμφέρον νὰ μὴ παρεμβάλωμεν κωλύματα, ἐφ’ ὅσον ἔχομεν δεδομένα ὅτι μέχρι τοῦδε ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τῆς ἑταιρείας καὶ ἀπὸ τῆς ὑπάρξεως τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν ὡς καλλιεργητῶν, οὐδέποτε τοιοῦτος ὅρος ὑπῆρξε καὶ οὐδέποτε ἠξίωσεν ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος ἀπὸ τὸν καλλιεργητὴν πρὶν καλλιεργήσῃ τὸ χωράφι νὰ ὑπογράψῃ ἓν γραμμάτιον; Πόσον ἦτο ὁ ὅρος οὗτος δικαιολογημένος ἀποδεικνύεται ἀμέσως ἀπὸ τὴν ἀπάντησιν τῆς ἑταιρείας τῆς ἐπισήμου καὶ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον καὶ πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν. Ὅτι ἂν ἤθελον οἱ καλλιεργηταὶ νὰ κανονίσουν τὰ χρέη των πρὸ τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ ὅσοι ἐξ αὐτῶν ἤθελον θὰ ἐτύγχανον ὡρισμένων εὐκολιῶν, οἱ λοιποὶ θὰ ἐπανήρχοντο εἰς τὴν καλλιέργειαν ἄνευ τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν καὶ ἡ ἑταιρεία, φυσικῷ τῷ λόγῳ, θὰ ἐπεφύλασσεν εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν κατὰ τοὺς νομίμους τρόπους. Ἦτο δίκαιον ἐφ’ ὅσον ὑπῆρχε μία συμφωνία τὴν ὁποίαν κατήρτισε ἡ Κυβέρνησις καὶ τὴν ὁποίαν εὑρήκαμεν ἡμεῖς ἐκεῖ μεταβάντες, μὴ ἐφαρμοζομένη, ἐκ τοῦ γεγονότος τῆς ἀξιώσεως τῆς ἑταιρείας τοῦ προηγουμένου ὑποχρεωτικοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν, νὰ ἐπέμβωμεν ἀσφαλῶς ναί, καὶ κάθε ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος θὰ εὑρίσκετο ἐκεῖ θὰ ἔλεγε: διατὶ δημιουργεῖτε μίαν νέαν ἀξίωσιν ἡ ὁποία προφανῶς παρατείνει τὴν ἔκρυθμον αὐτὴν κατάστασιν εἰς βάρος καὶ ὑμῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς ἡσυχίας ἀκόμη τοῦ Κράτους. Δεύτερον: ὑποχρέωσις τῆς ἑταιρείας ἦτο νὰ δημοσιεύσῃ ἓν πρόγραμμα ἀρδεύσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ ὅταν μετέβη ἐκεῖ εὑρέθη πρὸ μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία δὲν εἶχεν ἀκριβῶς ζωγραφηθῆ, δὲν εἶχε πιστοποιηθῆ ὅταν ἐγένετο ἡ πρώτη συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων διεπίστωσε καὶ τοῦτο τὸ περιστατικὸν ὅτι οἱ ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ὄχι διευθυνταὶ οἱ κατώτεροι ὑπάλληλοι, ἐξεμεταλλεύοντο κατὰ τὸν ἀχρειέστερον τρόπον τὴν παροχὴν τοῦ ποτιστικοῦ ὕδατος εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος. Καὶ διὰ νὰ παραχωρήσουν τὸ ὕδωρ ἐγκαίρως εἰς ἕνα καλλιεργητὴν βάμβακος ἢ ἀραβοσίτου ἠξίουν ἀνταλλάγματα καὶ οἱ μὲν προστατευόμενοι τῶν ὑπαλλήλων ἐλάμβανον τὸ νερὸ ἐγκαίρως οἱ δὲ μὴ προστατευόμενοι δὲν ἐλάμβανον αὐτὸ ἐγκαίρως. Εὐτυχῶς ἡ ἐπέμβασις τῆς ἐπιτροπῆς ἔλυσε καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα. Ἄλλο ζήτημα. Ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμφωνίας ὡς πρὸς τὰς 8 ἢ 10 χιλιάδας στρέμματα πρὸς τὸ μεσημβρινὸν μέρος τῆς Κωπαΐδος, τὰ ὁποῖα ἐκκαλλιεργήθησαν παρ’ αὐτῆς. Ἦτο πολὺ φυσικὸν ὅταν εὑρέθη ἡ ἐπιτροπὴ κατὰ τὸν τελευταῖον σταθμὸν τῆς περιοδείας της εἰς τὸ Μοῦλκι καὶ εἶδεν ὅλους τοὺς καλλιεργητὰς τῶν Θηβῶν τῆς περιφερείας Μουλκίου ἐκεῖ συγκεντρωμένους καὶ παραπονουμένους «καλὰ εἶναι ὅλα αὐτά, ἀλλὰ βλέπετε ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ χωράφια εἶναι καλλιεργημένα καὶ ἔχομεν συμφωνήσει νὰ μᾶς τὰ ἀποδώσουν καὶ ἡ ἑταιρεία δὲν μᾶς τὰ ἀποδίδει» ἦτο πολὺ φυσικὸν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἑπομένην ἡμέραν ὅταν εἶδε τοὺς Ἄγγλους νὰ τοὺς εἴπῃ διατὶ παρεμβάλλετε προσκόμματα; Καὶ βλέπετε ὅτι μόλις σήμερον, τῇ ἐπεμβάσει τῆς Κυβερνήσεως, ἐλύθη ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ζητημάτων τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ μεσημβρινοῦ μέρους τῆς Κωπαΐδος, κυρίως τοὺς ἐκ Θηβῶν προερχομένους νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ ἐξ ἀλληλεγγύης ἠμπόδιζον τὴν ἐπάνοδον εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ ὅλων τῶν ἄλλων καλλιεργητῶν. Εὐτυχῶς σήμερον ἐλύθη τὸ ζήτημα. Ἡ ἐπιτροπὴ διετύπωσε 5 ἢ 6 κυρίους ὅρους μεταξὺ τῶν ὁποίων νὰ μὴ γίνωνται ἐξώσεις ἄνευ ἐπεμβάσεως τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ὅρος ποῦ νομίζω ὅτι ἐξ ὑπερβολικῆς Προνοίας ἐτέθη, διότι θὰ μποροῦσε εἰς κάθε στιγμὴν τὸ Κράτος, ἀφ’ ἧς ἀπεφάσισε νὰ ξυπνήσῃ διότι τώρα μόλις ἐξύπνησε καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει Κωπαϊδικὸν ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῶμεν, πρέπει νὰ ἐνδιαφερθῇ, ὁ κ. πρωθυπουργός, πρέπει νὰ τὸ παρακολουθήσῃ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, πρέπει νὰ τὸ παρακολουθήσουν αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀπό τῆς στιγμῆς ἐκείνης βεβαίως θὰ ἦτο δυνατὸν αὐτὸς ὁ ὅρος νὰ ὑπάρξῃ οὔτε καὶ νὰ τεθῇ εἰς ἀμφισβήτησιν, διότι θὰ εἶναι πρωτάκουστον οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσωμεν οὔτε ἡ ἰδία ἑταιρεία ἦτο δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ ὅτι εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἠθέλησε νὰ γνωρίσῃ τὴν Κωπαΐδα, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἔξωσιν ἀντὶ τῶν δικαστηρίων νὰ ἐφαρμόζουν οἱ ἀγροφύλακες τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος καὶ μάλιστα τῆς σκληρότητος τὴν ὁποίαν τόσον ζωηρῶς παρέστησαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ροδόπης συνάδελφος. Ἡ τελευταία ἀξίωσις τὴν ὁποίαν εὑρίσκομεν ἐκεῖ διατυπωμένην ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν ἦτο ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ μειωθῇ κατὰ τι τὸ μίσθωμα, ἡμεῖς ἐζητοῦμεν 20%. Τὸ ὅτι ἦτο δικαία αὐτὴ ἡ ἄποψις τὸ ἀποδεικνύει ἀπόψε ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς ἀνακοινώσεώς της ὅτι τὸ ἐπεδίωξε καὶ ὅτι ἐπέτυχε τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν μίσθωσιν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν ἡ ἐπιτροπή. Ὥστε βλέπετε ὅτι τὰ κύρια σημεῖα τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἔθεσεν ἡ ἐπιτροπὴ καὶ δίκαια ἦσαν καὶ τὰ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ τὰ ἀνεγνώρισε καὶ ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος. Οὕτως ἔχουν σήμερον τὰ πράγματα. Ἄν ἐξακολουθήσωμεν τώρα νὰ συζητῶμεν ὁ μὲν κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως νὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ὅ,τι ἔπρεπε διὰ τὴν προστασίαν τῶν γεωργῶν αὐτῶν, ἢ ἄλλος δὲν ξεύρω τι, ἢ νὰ λαμβάνωμεν τὰς διαφόρους κατευθύνσεις ἀναλόγως τῶν κομμάτων εἰς τὰ ὁποῖα ἀνήκομεν, δὲν νομίζω, κύριοι, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα. Πρέπει νὰ νοηθῇ καλῶς ὅτι οἱ χωρικοὶ αὐτοὶ ἔφθασαν εἰς ἓν σημεῖον ποῦ ἡ πεῖνα τοὺς πλησιάζει πλέον.

§183Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἄν δὲν τοὺς ἥρπασε.

§184Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη ἐπειδὴ εἶναι ἀληθὲς αὐτό, κ. Τζερμιᾶ, νὰ τοὺς εἴπωμεν τὶ πρέπει νὰ κάμουν ἀπὸ ἐδῶ καὶ μπρός. Αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς τὸ εἴπωμεν ὅλοι, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι σεῖς θὰ τοὺς τὸ εἴπητε.

§185Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ἀπὸ τὸ Σάββατον.

§186Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς εἴπωμεν ὅτι ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι ἀδυνατεῖ νὰ ἐπιτύχῃ καὶ περισσοτέρας βελτιώσεις τῶν ὅρων ὑπὸ τοὺς ὁποίους αὐτοὶ καλλιεργοῦν, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ ἔργα των διὰ νὰ μὴ δημιουργοῦν μεγαλείτερα ζητήματα καὶ τὸ ἀπειλούμενον τὸ νὰ διατεθοῦν οἱ ἀγροὶ εἰς τρίτους καλλιεργητάς. Ὀφείλομεν νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅτι ἐξακολουθούσης τῆς ἀπεργίας, ἔχει δικαίωμα ἡ ἑταιρεία νὰ διαθέσῃ τοὺς ἀγροὺς εἰς τρίτους καλλιεργητὰς ἐπίσης Ἕλληνας, ἐπίσης ἀκτήμονας. Πρὸ τοῦ κινδύνου αὐτοῦ ὀφείλουν νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἀπεργοὶ εἰς τὰ ἔργα των εἰς τρόπον ὥστε καὶ ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ ἠρεμώτερον νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ὁριστικῆς λύσεως, καὶ ἠρεμώτερον ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ποίαν ὁδὸν πρέπει ν’ ἀκολουθήσῃ ἐν τῇ ὁριστικῇ λύσει τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§187Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε ἀκόμη μίαν διακοπήν. Ἐπειδὴ ἐν τῷ μεταξὺ ἐγένετο πολὺς λόγος προκειμένου περὶ τοιαύτης τακτικῆς θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ δηλώσητε εἰς τὴν Βουλὴν, ποία ἦτο ἡ στάσις τοῦ βουλευτοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Δεύτερον ἔμαθον ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀπουσίας μου ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐδήλωσεν ὅτι ὑπέγραψε κἄποιος εἰς τὴν ἐπερώτησιν καὶ κατέθεσεν ἔπειτα τὴν ἐπερώτησιν ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις. Πρέπει νὰ λεχθῇ ὅτι ἡ Δημοκρατικὴ Ἕνωσις δὲν εἶναι μπουλούκι εἶναι κόμμα καὶ οἱ ὀπαδοί της εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πειθαρχοῦν.

§188Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, μολονότι ἐγὼ δὲν ἦλθον διὰ νὰ κάμω φιλολογίαν καὶ νομίζω ὅτι εἶναι φιλολογικὸν ζήτημα, τὸ ποῖος ἔκαμε δημοκοπίαν καὶ ποῖος δὲν ἔκαμε. Αἰσθάνομαι ἐγὼ καὶ νομίζω ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διακηρύξω ὅτι ὁ κ. Μπακάλπασης ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς κατεῖδεν καὶ κατηγορηματικῶς καὶ ἀνεπιφυλάκτως ἐδήλωσεν ὅτι τὸ συμφέρον τῶν καλλιεργητῶν εἶναι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν μὲ αὐτὰ περίπου τὰ λόγια, ἀλλὰ πειστικώτερα πολὺ συνέστησεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ὁποίαν εἴδομεν τὸ Σάββατον, νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τὰ ἔργα των τὸ ὁποῖον ἄλλως τε καὶ ὁλόκληρος ἡ ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη. Ἐνῷ λοιπὸν τὸ παρελθὸν Σάββατον ποὺ δὲν εἴχαμε καὶ αὐτὰς τὰς βελτιώσεις τῶν ὅρων αὐτὸς συνίστα αὐτὰ, δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ σήμερον τὴν αὐτὴν σύστασιν θὰ κάμῃ, δὲν ἀμφιβάλλω ἀκόμη, ὅτι τὴν σύστασιν αὐτὴν θὰ κάμῃ καὶ ὁ κ. Τζερμιᾶς ὁ ὁποῖος εἶδεν ὅτι δὲν κατωχυρώθησαν αὐτοὶ οἱ χωρικοὶ ἀπέναντι τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία κατ’ ἐπανάληψιν συνελήφθη κατὰ τὸ διάστημα τῶν διαπραγματεύσεων ὡς προσπαθοῦσα νὰ ἐπιτύχῃ διάφορα ὠφελήματα. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐφ’ ὅσον ἔχομεν διαβεβαίωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ὅροι οἱ ἀνακοινωθέντες ἐγένοντο δεκτοὶ ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν Κωπαΐδος, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μὲ τοιοῦτον κατηγορηματικὸν τρόπον βεβαιοῦν ὅτι οἱ ὅροι αὐτοὶ πλέον θεωροῦνται ὡς συμπεφωνημένοι μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἑταιρείας, ἡ ἀμφισβήτησις γενομένη ἐκ μέρους ἡμῶν, δὲν εἶχε παρὰ νὰ γεννήσῃ ἀμφιβολίας καὶ δισταγμοὺς εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ ἔργα των πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὅπως ἀντιλαμβάνεται ὁλόκληρος ἡ Βουλή, ἐξαιρετικῶς τὴν δημοκρατικὴν ἕνωσιν ἐνδιαφέρει. Ἀλλὰ κύριε Τζερμιᾶ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἔχομεν καὶ προηγούμενον τὸ ὁποῖον διαπιστώνει ὅτι αἱ συμφωνίαι αἱ συναφθεῖσαι μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος ἐφηρμόσθησαν κατὰ τὸν μᾶλλον καλῆς πίστεως τρόπον καὶ σᾶς ὑπομιμνήσκω, τὴν συμφωνίαν ἡ ὁποία ἐγένετο μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ ἑταιρείας σχετικῶς μὲ τὸ καταβληθησόμενον γεώμορον τοῦ βάμβακος τῆς ἐσοδείας 1929–30. Ἐμείναμεν τότε σύμφωνοι ὅτι ὅσοι ἀγροὶ παραγάγουν πέραν τῶν (90) ἐννενήντα ὀκάδων κατὰ στρέμμα πληρώνουν 38 ὀκάδας τὸ γεώμορον κατὰ στρέμμα, ὅσοι δὲ παράγουν κάτω τῶν 90 ὀκάδων θὰ πληρώνουν τὸ ἓν τρίτον. Ἡ συμφωνία αὐτὴ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἐφηρμόσθη μὲ τοιαύτην ἀκρίβειαν ὥστε ἠμπορῶ νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἑταιρεία τῆς Κωπαΐδος εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ὑπῆρξεν ὑποχρεωτικὴ καὶ πέραν τοῦ συμφέροντος της. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μὲ ἀφίνει κἄπως διστακτικὸν εἶναι τοῦτο. Ἀνεκοινώθη πρὸ ὀλίγου ὅτι 450 καλλιεργηταὶ ἐπανῆλθον εἰς τὰ ἔργα των.

§189Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμός, ὑποθέτω περίπου 450. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος ἔχω μίαν ἐπιστολὴν ἡ ὁποία συνοδεύει τὴν ἀνωτέρω πληροφορίαν, καὶ ἡ ὁποία λέγει ὅτι μέχρι σήμερον ἐπέστρεψαν εἰς τὰ ἔργα τῆς καλλιεργείας περὶ τοὺς 500 καλλιεργητάς.

§190Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι πρόκειται περὶ ἀπεργοσπαστῶν διὰ νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν ταξικὴν λέξιν.

§191Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καὶ προσθέτει. (ἀναγινώσκει). «Ἡ μόνη λύσις εἶναι νὰ προσέλθουν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς τὴν καλλιέργειαν...... (ἀναγινώσκει)

§192Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ τελευταία παράγραφος τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς λέγει ὅτι ἐγὼ μὲ τοὺς ὅρους αὐτοὺς εἶμαι ἕτοιμη νὰ δεχθῶ νὰ ἐπανέλθουν οἱ καλλιεργηταὶ ὀπίσω εἰς τὰ ἔργα των. Κύριε ὑπουργὲ εἶναι σωστὴ ἡ ἐξήγησις ποῦ ἔδωκα;

§193Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ οὕτω τὸ ἑρμηνεύω. Φυσικὸν εἶναι ἐὰν ἀπὸ αὔριον ἐπανήρχοντο εἰς τὰ ἔργα των οἱ καλλιεργηταὶ θὰ εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα τὸ εὐχάριστον καὶ ὅλοι θὰ ἐπέμβωμεν νὰ γίνῃ μία κατάστασις ἐξυπηρετικὴ τῶν συμφερόντων ὅλων.

§194Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιθυμῶ μίαν ἐπὶ πλέον δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ἐὰν ὄντως οἱ καλλιεργηταὶ ἐπανέλθουν εἰς τὰ ἔργα των, αὔριον δὲν πιστεύω πλέον νὰ γεννᾶται ζήτημα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει εἰς ἑαυτὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἠθικῶς καὶ ὑλικῶς τοὺς ὅρους ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐπανέρχονται εἰς τὰς ἐργασίας των οἱ ἄνθρωποι αὐτοί.

§195Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐγὼ παρεπονέθην εἰς τὴν Βουλὴν ἐναντίον τῶν καλλιεργητῶν διὰ τοῦτο. Ἐπεμβὰς μάλιστα εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἀνακριβὲς ὅτι παρουσιάσθησαν καλλιεργηταί. Διότι ἐγνώριζον ὅτι ἐὰν πράγματι καὶ εἷς καλλιεργητὴς μετέβαινεν εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ δὲν ἐγένετο δεκτὸς εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀποτανθῇ εἰς ἐμὲ ὁ ὁποῖος εἶχα κάμει τὴν συμφωνίαν μὲ τὴν ἑταιρείαν καὶ ἐγὼ τότε θὰ ἐπήγαινα μὲ τὸ μέρος τῶν καλλιεργητῶν διὰ νὰ ἐπιβάλω τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρείας. Διὰ τοῦτο λέγω καὶ σήμερον ὅτι ἐὰν αὔριον ἴδω ὅτι ἑταιρεία δὲν ἐκτελέσει οἱονδήποτε ὅρον, θὰ τεθῶ εἰς τὸ πλευρὸν τῶν καλλιεργητῶν διὰ νὰ ἐπιβάλω τὴν ἐκτέλεσιν των ὅρων.

§196Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐν τοιαύτη περιπτώσει ὑποθέτω ὅτι αἴρεται ἡ αἰτίασις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, ὅτι τὸ Κράτος ἔθεσεν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς ἑταιρείας ὅλας τὰς ἠθικὰς καὶ ὑλικὰς αὐτοῦ δυνάμεις. Βλέπομεν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι τὸ Κράτος διὰ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ θέτει ὅλας του τὰς δυνάμεις ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαίου.

§197Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὅμως ὅτι καὶ ἡ ἑταιρεία ἀπέδειξε πράγματι ὅτι ἓν καὶ μόνον ἔχει συμφέρον, νὰ ἴδῃ νὰ ἐπιστρέψουν οἱ καλλιεργηταί, νὰ γίνῃ μία κοινὴ εἰσφορὰ τῶν δυνάμεων διὰ νὰ ἐπιτύχουν καλλίτερα ἀποτελέσματα οἱ καλλιεργηταί.

§198Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Δὲν θέλω ἐγὼ νὰ εἴπω τοῦτο. Μὲ συγχωρεῖτε, ἔδωσα καὶ ἐγὼ μίαν ἀπάντησιν, εἰς ὅσα ἐλέχθησαν σχετικῶς μὲ τὴν συμπεριφορὰν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Βλέπομεν ὅτι ἀπ’ αὐτὴν τὴν δήλωσίν σας βγαίνει ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποστηρίξῃ δι’ ὅλων τῶν μέσων τὸ δίκαιον ἐκεῖ ὅπου τὸ εὗρε.

§199Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πάντοτε εἴμεθα διατεθειμένοι.

§200Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω τελειώνοντας εἶναι τοῦτο: ὅτι ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἐδῶ εἴτε ἀρχηγὸς κόμματος εἴτε βουλευτὴς ὁ ὁποῖος ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ἀπεργίας ἐν Κωπαΐδι, ὀφείλει νὰ ἔχει τὸ θάρρος νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ τὸ δηλώσῃ. Εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους νὰ λεχθῇ ἡ ἀλήθεια, ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου τούτου βήματος, καὶ καθεὶς ὅ,τι πιστεύει νὰ τὸ εἴπῃ ἀπ’ ἐδῶ, διότι παρακολουθοῦν μετ’ ἀγωνίας ἀπ’ αὐτῶν τῶν θεωρείων τῆς Βουλῆς, καὶ δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν ὅλους ὅσους νομίζουν ὅτι πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀπεργία βεβαιοῦντες τοῦτο καὶ συμβουλεύοντες τοῦτο ν’ ἀποδείξουν ἀκόμη ἐν τῇ ἀγορεύσει των διὰ τίνας λόγους καὶ ποῖα συμφέροντα τῶν πραγμάτων πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθοῦν τῶν καλλιεργητῶν διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς ἀπεργίας αὐτῆς.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§202Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐν στιγμῇ ἐρεθισμοῦ παρεσύρθη εἰς δηλώσεις αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἀποφευχθοῦν, διότι ὑπόκεινται εἰς παρεξηγήσεις. Ἡ ἐλευθερία τῶν Κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων δὲν θίγεται μόνον ὅταν διὰ τῆς σκαιᾶς βίας καταπνίγεται ὁ λόγος, ἀλλ’ ὅταν ἐπιβάλλονται εἰς αὐτὰς δεσμεύσεις καθιστῶσαι τὸ ἔργον τῶν Βουλῶν ἄκαρπον καὶ εἰκονικόν. Καὶ εἶναι ἄκαρπος ἡ συζήτησις ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διαθέτων τὴν παμψηφίαν τῆς Βουλῆς ἐξαγγέλλει τὰς ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐν εἴδει ὁπωσδήποτε χωρισμοῦ μᾶλλον, χωρὶς νὰ ἀναπτύξῃ κἂν τοὺς λόγους ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη διὰ νὰ καταλήξῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτάς. Ἐδήλωσε συγχρόνως ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀποκλίνῃ τῶν ἀποφάσεων τούτων οὐδὲ κατὰ κεραίαν καὶ ὅτι αἱ πρὸς αὐτὴν ἀποδείξεις θὰ ἀποβοῦν μάταιαι. Καὶ ταῦτα δηλώσας, ἔσπευσε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν Βουλὴν ἀποκλείσας καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐκπροσωποῦν τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ Βουλῇ ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ἰδίαν τὴν Βουλήν, ἀποκλείσας πᾶσαν σκέψιν οἱασδήποτε τροποποιήσεως. Δὲν ἀμφισβητῶ, κύριοι, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων τῶν ἀγροτῶν. Θὰ ἦτο ὑπερβολὴ νὰ ἰσχυρισθῶμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς ἐνεργείας αὐτῆς ὡρμᾶτο ἐξ ἐχθρότητος πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ ἐξ εὐνοίας πρὸς τὴν ἑταιρείαν· καὶ πόθος τῆς Κυβερνήσεως καὶ συμφέρον της ἀναμφιβόλως ἦτο νὰ βελτιώσῃ τὴν τύχην τῶν δυστυχούντων ἐκείνων πληθυσμῶν. Ἐὰν δὲν προέβη μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ ηὐχόμεθα νὰ προβῇ ἄλλοι λόγοι, ὄχι ἴσως ξένοι πρὸς τὰ γενικώτερα συμφέροντα, τὴν ἠμπόδισαν· ὁπωσδήποτε διὰ τῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς ἐπέτυχεν ὑποχωρήσεις τῆς ἑταιρείας βελτιούσης τὰς σχέσεις αὐτῆς πρὸς τοὺς ἀγρότας καὶ ἐπέτυχεν ἀκόμη καὶ τὴν βελτίωσιν τῶν χορηγήσεων ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν διὰ θυσίας ἐπιβληθείσης ἐπὶ τῆς ὁλότητος τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Μένουν ὅμως δι’ ἡμᾶς δύο σημεῖα ἀκαθόριστα: τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν, τὸ ὁποῖον διηυκρινίσθη διὰ τῶν δηλώσεων τῶν γενομένων κατόπιν κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἀπὸ ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀπέσχον τῆς καλλιεργείας κατὰ τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα. Εἴχομεν τὸ καθῆκον νὰ διευκρινίσωμεν τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα, διότι δυστυχῶς, ὅταν ἀνεγνώσαμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ ὅσα εἶχον ἐκτεθῆ κατ’ ἐπανάληψιν ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ εἰς τὴν προγενεστέραν συζήτησιν καὶ εἰς τὴν σημερινὴν, δὲν ἦσαν ἱκανὰ νὰ μᾶς ἐμπνεύσουν ὅλην τὴν ἀπαιτουμένην ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰς ἐνεργείας τῆς ἑταιρείας ταύτης. Συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι βέβαια δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ κατηγορηθοῦν ὅτι ἐμπνέονται ἀπὸ δημοκοπικὰς προθέσεις ἀπέναντι τῶν μαζῶν, μᾶς εἶπον τὰ ἑξῆς: Οὕτως, ὁ πρόεδρος τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς κ. Κυρέλλος μᾶς ὡμίλησεν περὶ τῆς κρατούσης ἐν Κωπαΐδι καταστάσεως. Μᾶς ὡμίλησεν ἀκόμη, πρέπει νὰ τὸ εἴπω μετὰ φρίκης, περὶ τῆς στάσεως τὴν ὁποίαν τηρεῖ ἐν παντὶ ἡ ἑταιρεία αὐτή. Ἔχομεν τὸ δικαίωμα, κατόπιν τῆς ἐμφανοῦς αὐτῆς γνώμης ὅλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν εἰς τὴν κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἀλλὰ καὶ ἐκείνων τῶν ἄλλων ἐπισήμων στοιχείων τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ προσεκομίσθησαν εἰς τὴν Βουλήν, ἔχομεν τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἄνευ διευκρινήσεως καὶ τὰ ὁπωσδήποτε σπουδαῖα καὶ οὐσιώδη σημεῖα τῆς ἐπελθούσης συμφωνίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐζήτησεν ἀπὸ ὅλους ἡμᾶς νὰ ἀνέλθωμεν εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ συστήσωμεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἀγροτικῶν καὶ γεωργικῶν ἐργασιῶν. Τὸ πράττομεν οὐχὶ διότι τὸ ἐζήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἀπὸ καθῆκον. Ἦτο ἀληθὴς ἀφροσύνη ἐκ μέρους ἡμῶν ἀσυγχώρητος, νὰ ὠθήσωμεν τοὺς χωρικοὺς αὐτοὺς εἰς μίαν ματαίαν ἐπιμονὴν ἀποχῆς ἀπὸ τὰς γεωργικὰς ἐργασίας, νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς πρὸς τὴν δυστυχίαν ἀδιαφοροῦντες διὰ τὴν τύχην ἑνὸς σπουδαίου μέρους τοῦ ἐθνικοῦ μας πλούτου. Οἱ χωρικοὶ ἔχουν καθῆκον νὰ ἐπανέλθουν τὸ ταχύτερον εἰς τὰς ἐργασίας των, ἵνα μὴ δώσουν λαβὴν εἰς νέας προφάσεις εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ νὰ ἐπιζητήσουν ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς νομιμοφροσύνης τὴν ὁριστικὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος, ὑπὸ ὅρους ἐξασφαλίζοντας τὴν τύχην των καὶ εἰς τὸ μέλλον. Συνιστῶντες τοῦτο ὁλοψύχως εἰς τοὺς γεωργούς, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ συστήσωμεν ἐπίσης καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της εἰς τὴν πιστὴν τῶν συμφωνηθέντων ἐκτέλεσιν, κυρίως ὅσον ἀφορᾷ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν. Διότι ἐδέχθη ἡ ἑταιρεία σήμερον, βεβαίως, νὰ μὴ ἐξαναγκάσῃ τοὺς χωρικοὺς εἰς τὴν ὑπογραφὴν ἐγγράφου ἀναγνωρίσεως τῶν χρεῶν, τῶν ὁποίων ἡ ὑπόστασις εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μαρτυρῇ ὅτι πρόκειται ἀληθῶς εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον περὶ μιᾶς ὑποδουλώσεως τελείως περὶ μιᾶς ἀληθοῦς κολάσεως. Τὰ χρέη αὐτὰ, καθὼς ἐλέχθη προέρχονται καί ἐξ ἄλλων ἴσως αἰτιῶν ἀλλὰ προέρχονται κυρίως ἀπὸ ἀξιώσεις τῆς ἑταιρείας στηριζομένας εἰς τὴν καταβολὴν γεωμόρων δι’ ἀγροὺς τῶν ὁποίων ἡ ἐκμετάλλευσις κατέστη ἀδύνατος ἕνεκα ὑπαιτιότητος αὐτῆς τῆς ἑταιρείας ἡ ὁποία κατεπλημμύρισε τὴν περιοχὴν ἐκείνην διὰ τῶν ὑδάτων. Καὶ ὅμως διὰ τοὺς ἀγροὺς αὐτοὺς ἡ ἑταιρεία ζητεῖ εἰσόδημα, ζητεῖ δι’ αὐτοὺς γεώμορα· καὶ ἐπίσης γεώμορα ζητεῖ καὶ διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ βάμβακος, ὅταν εἶναι πράγματι πασίδηλον καὶ ἀποδεδειγμένον ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ βάμβακος ὑπῆρξε τόσον μικρὰ, ὥστε καὶ ἐὰν ὁλόκληρος ἐδίδετο εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ μὴ ἐξώφλει τὰ γεώμορα. Καὶ ὅμως διὰ χρέη τοιαύτης φύσεως ἡ ἑταιρεία ἐζήτησεν νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς γεωργοὺς εἰς ἔγγραφον ἀναγνώρισιν. Λοιπὸν σήμερον παραιτεῖται τῆς τοιαύτης ἀξιώσεως. Ἀλλὰ ὅταν ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος εὑρίσκεται μία ἑταιρεία ἀπολύτως ἰσχυρὰ οἰκονομικῶς, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο πτωχοί, χωρικοὶ ἀνίσχυροι, εἶναι φανερὸν νὰ ὑποπτευώμεθα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καταστρατήγησις αὐτῆς τῆς ὑποσχέσεως τῆς ἑταιρείας καὶ νὰ προσπαθήσῃ αὐτὴ κατὰ τρόπον ἔμμεσον νὰ ἐξαναγκάσῃ τοὺς χωρικοὺς εἰς ἀναγνώρισιν τῶν χρεῶν των. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ πράγματος θὰ ἐπιστήσω ἄγρυπνον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία πρέπει νὰ θεωρήσῃ τὴν συμφωνίαν αὐτὴν ὁριστικὴν οὕτως ὥστε νὰ ἀποτραπῇ οἱαδήποτε προσπάθεια ἐκβιασμοῦ τῶν χωρικῶν πρὸς ὑπογραφὴν τῶν συμφωνιῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιζητεῖται ἡ ἀναγνώρισις χρεῶν σχεδὸν ἀνυπάρκτων (Χειροκροτήματα). Ἀλλὰ ἔχομεν ἀκόμη καὶ ἕνα ἄλλο σημεῖον, τὸ σημεῖον τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν ἐκ μέρους ὅλων τῶν καλλιεργητῶν. Ἡ ἑταιρεία ἠθέλησε νὰ ἐπιφυλάξῃ εἰς αὐτὴν τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δώσῃ ἀγροὺς πρὸς καλλιέργειαν ὄχι εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν ἐκτάσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι παρεχωρήθησαν ἤδη πρὸς τρίτους. Δὲν ἔχω γνῶσιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ὅρου αὐτοῦ. Ὁ ὅρος οὗτος εἶναι λίαν ἀκροσφαλής, εἶναι μπορῶ νὰ εἴπω ἐπικίνδυνος, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ κρύπτῃ μίαν ἀληθῆ προγραφὴν ἐκ μέρους τῆς ἑταιρείας ἔναντι προσώπων τὰ ὁποῖα εἶναι ἢ ὑπῆρξαν εἰς αὐτὴν δυσάρεστα κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελεν νὰ ἐξουθενώσῃ διὰ παντὸς καὶ εἰς τὸ μέλλον. Καὶ πάλιν ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ὥστε ἡ ἄσκησις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ νὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ἐλάχιστον, ἐφόσον δὲ θὰ ἦτο δυνατὸν διὰ μιᾶς μεγαλειτέρας ἐπιμονῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀρθῇ ὁλοσχερῶς ὁ ὅρος αὐτός. Ἄν τοῦτο δὲν ἦτο δυνατόν, τοὐλάχιστον ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἀφήσῃ κανένα μέσον ἄνευ ἐξαντλήσεως ὥστε νὰ μὴ γίνεται κατάχρησις τοῦ ὅρου αὐτοῦ καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς δῆθεν ἐκχωρήσεως τῶν ἀγρῶν πρὸς τρίτους νὰ συγκαλυφθῇ μία ἐνέργεια τῆς ἑταιρείας ἀποσκοπούσης εἰς τὴν προγραφὴν ὡρισμένων προσώπων, τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου. Ὑπὸ τὰς ἐπιφυλάξεις αὐτάς, συνενώνω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου μὲ τὴν φωνὴν τῆς Κυβερνήσεως, συνιστῶν εἰς τοὺς ἀγρότας νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των. Δὲν ἔχουν τίποτε νὰ ὠφεληθοῦν ἐμμένοντες ἐπὶ πλέον εἰς τὴν ἀπεργίαν. Θὰ ζημιώσουν τὸν ἐθνικὸν πλοῦτον, θὰ ζημιώσουν ἑαυτούς, καὶ μόνον θὰ μείνῃ ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα τῆς ὁριστικῆς διευθετήσεως τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος. Ὑπεστήριξα πρό τινος χρόνου ὅτι καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπίτευξιν καλλιτέρων ὅρων διὰ τὴν προσωρινὴν λύσιν ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾶ τὸν ὁριστικὸν διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος ἡ Κυβέρνησις θὰ ἠδύνατο νὰ προβῇ εἰς ἐνεργείας ἀποτελεσματικωτέρας, ἐὰν ἤθελεν, καὶ οἱ ὅροι τῆς προσωρινῆς λύσεως θὰ ἦσαν καλλίτεροι. Ἀλλὰ διὰ τὴν ὁριστικὴν λύσιν δὲν θέλω νὰ λησμονήσῃ ἡ Κυβέρνησις ἕνα γεγονός, ὅτι ἡ ἑταιρεία αὐτή, ἡ ἐπιχείρησις αὐτὴ ἀπὸ τῆς συστάσεώς της, ἀπὸ μιᾶς δηλαδὴ πεντηκονταετίας, δὲν ἔδωκεν οὐδὲν ἀπολύτως μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους της. Καὶ ὅμως πράγματι παραδόξως ὡς ἂν νὰ ἐπρόκειτο περὶ μετόχων ἐντελῶς ἰδεολόγων δὲν γνωρίζω ὑπὲρ τίνος ἰδεολογίας ἀγωνιζομένων, οἱ μέτοχοι αὐτοὶ φαίνονται προσκεκολλημένοι εἰς τίτλους ἄνευ ἀγοραίας ἀξίας, μὴ προσδίδοντες εἰς αὐτοὺς οὐδεμίαν πρόσοδον, ἀποκρούοντες πᾶσαν πρότασιν ἡ ὁποία θὰ μετέτρεπε τοὺς τίτλους αὐτοὺς εἰς χρῆμα ρευστόν. Πῶς ἐξηγεῖτε σεῖς τὸ τοιοῦτον γεγονός; Πολὺ φοβοῦμαι ὅτι μεταξὺ τῶν μετόχων τῆς ἑταιρείας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ Κράτους ἀφ’ ἑτέρου καὶ τῶν ἀγροτῶν παρεμβάλλονται πρόσωπα ἔχοντα συμφέροντα διοικήσεως τῆς παρούσης καταστάσεως, ἡ ὁποία ἐνῷ εἶναι ἐντελῶς ἀσύμφορος εἰς πάντας καὶ εἰς τοὺς ἀγρότας καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν ἑταιρείαν, εἶναι συμφέρουσα ὅμως μόνον εἰς αὐτούς. Λοιπὸν πρέπει νὰ δημιουργηθῇ πάσῃ θυσίᾳ ἀμεσωτέρα ἐπαφὴ μεταξὺ Κράτους καὶ μετόχων. Τὸ ὅπλον διὰ τοῦ ὁποίου οἱ μέτοχοι κρατοῦνται ἀπὸ μιᾶς ἐκκαθαρίσεως ὄχι βιαίας ἀλλὰ ἐντὸς τῶν λογικῶν ὁρίων ἀπολύτως ἱκανοποιητικῶν διὰ τὰ νόμιμα συμφέροντά των, τὸ ὅπλον ἐκεῖνο φοβοῦμαι ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀργὰ ἢ γρήγορα, μᾶλλον γρήγορα, θὰ ἀναγκασθῇ συνεπείᾳ τῆς ἐξεγέρσεως, προκαλουμένης ἔν τινι μέτρῳ καὶ ἐπιτηδείως θὰ ἀναγκασθῇ μίαν ἡμέραν νὰ ἐξαγοράσῃ ὅπως ὅπως καὶ ὅσα ὅσα. Ἐὰν τοιαύτας ἐλπίδας διατηροῦν οἱ μέτοχοι, θὰ φθάσωμεν ἀληθῶς εἰς τὸ ἀδιέξοδον καὶ διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον ἔχομεν ἀνάγκην νὰ πραγματοποιήσωμεν μίαν σταθερωτέραν κατάστασιν Εἶναι ἀνάγκη νὰ καταστῇ σαφὲς εἰς τοὺς μετόχους τῆς ἑταιρείας ὅτι δὲν ἠμπορεῖ ἐπ’ ἄπειρον νὰ ἀνεχώμεθα μίαν κατάστασιν τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἠνείχοντο ἀσφαλῶς οὐδὲ εἰς τὴν Ἀγγλίαν οὐδὲ εἰς καμμίαν ἄλλην πολιτισμένην χώραν. Βεβαίως δὲν θέλομεν νὰ θίξωμεν τὰ νόμιμα συμφέροντα τῆς ἑταιρείας, ἀλλὰ δὲν μποροῦμε νὰ ἀφήνωμεν ὁλοκλήρους πληθυσμοὺς καθ’ ἑκάστην ἀδικουμένους. Πρέπει λοιπὸν νὰ προσπαθήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔλθῃ εἰς μίαν συνεννόησιν διὰ τὴν ὁριστικὴν ἐξαγοράν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἀποτύχῃ, νὰ καταστῇ δῆλον ὅτι δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ μὴ λειτουργήσῃ ἡ δικαιοσύνη τῶν νόμων καὶ ἀπέναντι τῶν ἰδίων της πληθυσμῶν καὶ ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπραξεν πολλάκις μέχρι τοῦδε ἀπέναντι τῶν ἀγροτῶν δύναται νὰ τὸ πράξῃ καὶ ἀπέναντι παντὸς: νὰ ὁρίσῃ δηλαδὴ ὄχι ἄδικον ἀλλὰ ἕνα ἀνώτατον δίκαιον γεώμορον. Καὶ ἐὰν τοῦτο γίνῃ, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι οἱ μέτοχοι τῆς ἑταιρείας θὰ ἀνανήψουν καὶ αὐτοὶ καὶ θὰ ζητήσουν μίαν λύσιν ἡ ὁποία θὰ ἀδικῇ μὲν αὐτούς, ἀλλὰ θὰ ἐξυπηρετῇ ὅλα τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα καὶ τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν μετόχων καὶ τοῦ Κράτους. (χειροκροτήματα).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιώτης.

§204Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐλάχιστα θὰ εἴπω κύριοι βουλευταί, διότι τὸ θέμα εἶναι ἐντελῶς ἐξηντλημένον. Τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα δὲν ἐνεφανίσθη ὑπὸ τὴν σημερινὴν ὀξεῖαν μορφὴν διὰ πρώτην φορὰν καὶ δὲν ἀπησχόλησεν τὸ πρῶτον καὶ τὴν δημοσίαν γνώμην καὶ τὴν Βουλήν. Καὶ πρὸ τοῦ 1915 ἔριδες μεταξὺ τῶν καλλιεργητῶν καὶ τῆς ἑταιρείας πλέον ἢ ἅπαξ ἐκδηλωθεῖσαι, εἶχον ἀπασχολήσει τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, ἰδιαιτέρως ὅμως ἡ κατὰ τὸ ἔτος 1915 προκύψασα νέα κρίσις τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ὑπῆρξε τοσοῦτον ὀξεῖα ὥστε ἐξηνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν Γούναρη ἵνα, πρὸς τερματισμὸν τῆς ἐκραγείσης ἀπεργίας τῶν καλλιεργητῶν καὶ ἐξασφάλισιν τῆς ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὸ ἀγρόκτημα τοῦτο, εἰσαγάγῃ ἐνοικιοστάσιον τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τὸ ὁποῖον ὅμως αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις μετ’ ὀλίγον χρόνον ἠναγκάσθη νὰ ἄρῃ εἴτε ἐκ λόγων πολιτικῶν εἴτε καὶ διότι ἐπετεύχθη ἡ ἐν ὁμαλότητι συνέχισις τῆς καλλιεργείας. Αἱ κρίσεις αἱ συνεχεῖς καὶ ἐπανειλημμέναι ἐν Κωπαΐδι, συνέχειαν ἢ ἐπανάληψιν τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ καὶ ἡ σημερινὴ ἀπεργία ὀφείλεται, κύριοι βουλευταί, εἰς μίαν ἀβελτηρίαν τῶν Κυβερνήσεων καὶ τὴν Βουλὴν τοῦ παρελθόντος ὑφ’ ὧν κατηρτίσθησαν καὶ ἐψηφίσθησαν αἱ διάφοροι συμβάσεις, διὰ τῶν ὁποίων συνεφωνήθη ἡ ἀποξήρανσις τῆς Κωπαΐδος καὶ ἐδημιουργήθη ἐν Ἑλλάδι τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα. Εὗρον καὶ ἄλλοτε τὴν ἀφορμὴν διὰ μακρῶν νὰ ἐκθέσω (κατὰ τὸ ἔτος 1924) ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὰς ἀντιλήψεις μου ἐπὶ τῆς ἀβελτηρίας τῶν τότε Κυβερνήσεων, διότι αὗται δὲν ἐμερίμνησαν νὰ ἐξασφαλίσουν ὅρους ἀποξηράνσεως καὶ καλλιεργείας τοιούτους, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ δύναται μὲν νὰ κινηθῇ ἡ ἑταιρεία κατὰ τρόπον ἀποδίδοντα εἰς τὴν ἐπιχείρησίν της λογικὰ κέρδη, συγχρόνως ὅμως νὰ καθιεροῦνται διὰ τοὺς γεωργοὺς ὅρια μισθώματος θεμιτοῦ, ἐξασφαλίζοντα τὴν ἐλπίδα τοῦ ἀπαραιτήτου κέρδους πρὸς διαβίωσιν μιᾶς ζωῆς ἀνθρωπίνης. Ἡ ἔλλειψις συνεπῶς πάσης ἐπιμελείας διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πλήρους ἀποξηράνσεως καὶ τῆς καθιερώσεως λογικῶν μισθωμάτων, ἐδημιούργησε τὰ αἴτια ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος ἀφέθη ἀχαλίνωτος ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων καὶ τῶν νομοθετικῶν ἐξουσιῶν κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν συμβάσεων, διὰ τῶν ὁποίων ἀνέλαβεν τὴν ἀποξήρανσιν τῆς Κωπαΐδος· ηὔξανε μικρὸν καὶ κατ’ ὀλίγον τὰ μισθώματα καὶ ἐν τέλει ἐξώθησε ταῦτα μέχρι σημείου πλήρους καταπιέσεως τῶν γεωργῶν καὶ ὁλοσχεροῦς αὐτῶν ἐξαντλήσεως, διότι ἐπεδίωκε διὰ κερδῶν ὑπερβολικῶν νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἔργα ἀποξηράνσεως. Διὰ τοῦτο ἀπὸ τοῦ ἔτους 1924 ἐτόνιζον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρεία δὲν ἀπεξήρανε τὴν Κωπαΐδα κατὰ τρόπον ἀσφαλίζοντα ἐκμετάλλευσιν τῶν γαιῶν της ἐπικερδῆ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητάς. Καὶ ἤδη καὶ πάλιν ὑποστηρίζω ὅτι ἡ αὐτόθι κακοδαιμονία ὀφείλεται εἰς τὴν ἐσπευσμένην παραλαβὴν τῆς Κωπαΐδος ὑπὸ τοῦ Κράτους πρὶν ἢ συμπληρωθῇ ἡ ἀποξήρανσις. Διότι ἕνεκεν τούτου ἠναγκάσθη ἡ ἑταιρεία πάντα τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα ἀπεκόμιζεν ἐκ τῆς Κωπαΐδος, πρὸ πάντων δὲ τὰ γεώμορα, πάντα, λέγω, τὰ εἰσοδήματα νὰ τὰ χρησιμοποιῇ πρὸς ἐκτέλεσιν νέων ἔργων, τὸ ἐντεῦθεν δὲ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξε λίαν ὀδυνηρὸν καὶ διὰ τοὺς μετόχους καὶ διὰ τοὺς γεωργούς· διὰ τοὺς πρώτους μὲν διότι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν οὐδέποτε οἱ ἀτυχεῖς οὗτοι ἔλαβον λόγῳ μερίσματος οὐδὲ λεπτὸν κἄν, διὰ δὲ τοὺς καλλιεργητὰς διότι ὁσημέραι ηὐξάνοντο τὰ ἀξιούμενα παρ’ αὐτῶν μισθώματα Ὥστε ὁ κλῆρος τῆς κακοδαιμονίας, ὁ ὁποῖος παρηκολούθη πάντοτε τὸν ἀτυχῆ γεωργὸν τῆς Κωπαϊδικῆς γῆς, ἦτο κλῆρος κακοδαιμονίας καὶ διὰ τὴν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ ἀσφαλίσῃ εἰς τοὺς μετόχους οὔτε τὸ ἐλάχιστον κέρδος, προδήλως δὲ ἡ κοινὴ ἀτυχία ἑταιρείας καὶ γεωργῶν ὀφείλετο εἰς τὴν ἀτελῆ ἀποξήρανσιν, τὴν ὁποίαν θέλουσα νὰ συμπληρώσῃ ἡ διοίκησις τῆς ἑταιρείας διὰ τῶν προσόδων καὶ μόνον, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἐντείνῃ τὰς προσπαθείας της τὰς ἐξαντλητικὰς τῶν γεωργῶν πεπλανημένως πιστεύουσα, ὅτι τὰ γεώμορα καὶ μόνον τῶν γαιῶν της θὰ ἠδύναντο νὰ ἐπαρκέσουν πρὸς τοῦτο καὶ δημιουργοῦσα διὰ τῆς αὐξήσεως αὐτῶν διηνεκῶς κρίσεις καὶ ἔριδας. Τώρα δὲ τελευταίως ἡ σημειωθεῖσα παγκοσμίως μείωσις τῶν τιμῶν τῶν γεωργικῶν προϊόντων κατ’ ἀνάγκην ἐπέφερε νέαν κρίσιν εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα, ἐκδηλωθεῖσαν ἐντόνως διὰ τῆς ἀπεργίας τῶν καλλιεργητῶν. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν, παρεμβαίνουσα, νὰ λάβῃ μέτρα τὰ ὁποῖα θὰ ἐτερμάτιζον τὸ ταχύτερον μίαν κατάστασιν ἡ ὁποία ἦτο ἐλάχιστα ἱκανοποιητικὴ ὄχι μόνον διὰ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ τὴν ἑταιρείαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ τὴν Ἐθνικὴν τῆς Χώρας Οἰκονομίαν καὶ τὴν ὑποχρέωσίν της ταύτην ἐξεπλήρωσε διὰ τῆς συμφωνίας τοῦ Πτὶ Παλαί. Γνωρίζομεν, κύριοι βουλευταί, πόσον εἶναι ἀχάριστος ἡ γῆ τῆς Κωπαΐδος οὐ μόνον διὰ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ τὴν ἑταιρείαν ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς Κυβερνήσεις καὶ τοὺς πολιτευομένους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἠσχολήθησαν μὲ τὸ ζήτημα αὐτό· ἀλλὰ θὰ εἴμεθα ἄδικοι, κύριοι βουλευταί, ἐὰν δὲν ἀνεγνωρίζαμεν τὴν μεγάλην ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Κυβερνήσεως προσέφερεν εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, μεσολαβήσας ἵνα τὸ ταχύτερον τερματισθῇ ἡ ἐκραγεῖσα κρίσις καὶ ἀπεργία. Ἀρκεῖ νὰ σημειωθῇ τὸ γεγονὸς ὅτι διὰ τῆς παρεμβάσεώς του ἐπέτυχεν νὰ μειώσῃ τὰ μισθώματα τὰ ὁποῖα κατέβαλον οἱ καλλιεργηταὶ κατὰ 12%, διὰ νὰ πεισθῇ τις πόσον ὑπῆρξεν ἐπιτυχὴς καὶ εὐεργετικὴ ἡ παρέμβασίς του αὕτη διὰ τοὺς γεωργούς. Ἀλλὰ τὸ εὐτυχὲς τοῦτο ἔργον του ἐματαιώθη πρὸς στιγμὴν ἐκ μιᾶς θλιβερᾶς παρεξηγήσεως, ἕνεκεν τῆς ὁποίας οἱ ἀτυχεῖς τῆς Κωπαΐδος ἀγρόται ἀπέλπιδες εἶδον ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας ἀνακοινωθείσης αὐτοῖς συμφωνίας ὅτι εἶχον μεταβληθῆ εἰς βάρος αὐτῶν οἱ ὅροι αὐτῆς, μὴ γνωρίζοντες δὲ ποίαν στάσιν πλέον καὶ ποῖον δρόμον ὤφειλον νὰ ἀκολουθήσουν ἐσυνέχισαν κατ’ ἀνάγκην τὴν ἀπεργίαν. Συνέβησαν τόσαι παρεξηγήσεις, ὥστε δὲν εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ ἀποδώσωμεν τὴν συνέχισιν τῆς ἀπεργίας εἰς οἱουσδήποτε ἄλλους συντελεστὰς ὅτι ἐξώθησαν δῆθεν εἰς τὴν ἀπεργίαν τοὺς γεωργοὺς, ἐφόσον βέβαιον καὶ ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι εἰς τὴν ἀνακοινωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας συμφωνίαν τοῦ Πτὶ Παλαὶ ἐνεφυλλοχώρησεν πλάνη ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τῶν διαφόρων μισθωμάτων, πλάνη δὲ δημιουργοῦσα σημαντικὴν διαφορὰν μεταξὺ τῶν μισθωμάτων τῶν συνομολογηθέντων εἰς τὸ Πτὶ Παλαὶ καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνεγράφησαν ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη ἦτο ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε τοὺς καλλιεργητὰς νὰ ἐπαναρχίσωσι τὰ ἔργα των, καθόσον καθωρίζοντο διὰ τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς μισθώματα ἐπαχθέστερα ἐκείνων, ἅτινα ὡς συμφωνηθέντα μεταξὺ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἑταιρείας εἶχον δηλωθῆ εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Εὔλογος λοιπὸν ἦτο ἡ ἄρνησις τῶν καλλιεργητῶν νὰ ἐπαναλάβουν τὰ ἔργα των, ὅταν τοιαύτη ἐξεδηλοῦτο εἰς βάρος των διαφωνία μεταξὺ τῶν ἐπισήμως συμφωνηθέντων ἐνώπιον τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσε τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἀλλ’ εὔλογος ἦτο ἐπίσης καὶ ἡ ἄρνησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας ἵνα ἄρῃ τὴν ἐμφυλλοχωρήσασαν πλάνην, διότι αὐτὸς δὲν εἶχε προσωπικὴν γνῶσιν τῶν συμφωνιῶν τοῦ Πτὶ Παλαί, ὁ Πρόεδρος δὲ τῆς Κυβερνήσεως ἦτο τότε μακρὰν τῆς Ἑλλάδος. Ἐπανελθὼν μεθ’ ἡμέρας τινὰς καὶ ἐπιθυμῶν νὰ ἄρῃ τὴν παρεξήγησιν καὶ νὰ τερματίσῃ τὴν τραγικὴν κατάστασιν τῶν καλλιεργητῶν καὶ τὰ δεινὰ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων ἀπεφάσισε νὰ ἀπαλείψῃ τὴν προκύψασαν διαφορὰν τῶν μισθωμάτων δαπάναις τοῦ Κράτους ἐκτελέσας οὕτω μίαν χειρονομίαν ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ μᾶς συγκινῇ καὶ νὰ προκαλῇ εἰς ἡμᾶς τὸ αἴσθημα τῆς ζωηρᾶς εὐγνωμοσύνης διὰ τὴν στοργήν, τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε διὰ τοὺς γεωργοὺς ἡμῶν. Καὶ ἔσπευσεν ὁ κ. πρωθυπουργὸς καὶ μᾶς ἀνήγγειλε τὴν στοργικὴν αὐτὴν χειρονομίαν του διὰ τῆς ἀπὸ 13ης Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. ἐπιστολῆς του. Ἀλλ’ ἦτο μοιραῖον ἡ χειρονομία αὕτη νὰ μείνῃ ἄνευ ἀποτελέσματος, διότι καὶ πάλιν δὲν ἐλύθη ἡ ἀπεργία. Δὲν γνωρίζω ποῖαι ἀμφιβολίαι ἐρρίφθησαν ἐνταῦθα, ἂν ἦτο δυνατὸν μὲ τὰ σημερινὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας νὰ λάβουν ἀμέσως γνῶσιν τῆς ἐπιστολῆς ταύτης οἱ πληθυσμοὶ καὶ ἐπαναλάβουν τὰ ἔργα των οἱ καλλιεργηταὶ μέχρι τῆς 15 Ἰανουαρίου ἐ. ἔ. μετὰ τὴν ἔκπνευσιν τῆς ὁποίας ἐλογίζετο ἄκυρος ἡ ἐπιτευχθεῖσα συμφωνία. Δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω ὅτι ἐλάβομεν ὅλα τὰ μέτρα τῆς ταχείας αὐτῆς ἀποστολῆς καὶ συνεστήσαμεν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τὴν ἀποδοχὴν τῶν ὅρων τῆς πρωθυπουργικῆς ἐπιστολῆς. Ἀλλὰ παραδόξως εἴδομεν τὴν λῆξιν τῆς ἀπεργίας. Συνεχιζομένης οὕτω τῆς ἐκ τῆς ἀπεργίας ἐκρύθμου καταστάσεως ἐσκέφθη ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἂν θὰ ὤφειλε νὰ παρέμβῃ καὶ αὐτὴ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβερνητικὴ παρέμβασις δὲν ἐτερμάτισε τὴν ἀπεργίαν, ἢ ἀντιθέτως θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναμείνῃ μὲ τὰς χεῖρας ἐσταυρωμένας τὴν μοιραίαν ἐξέλιξιν τῆς καταστάσεως, ἐπροτίμησε δὲ τὸ πρῶτον. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συζήτησιν τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ἀσθενῶν δὲν εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ τοῦτο δὲ καὶ δὲν ἀπετέλεσα μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ὅταν ἡ ἐξεταστικὴ αὕτη ἐπιτροπὴ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταβῇ ἐσπευσμένως εἰς τὴν Κωπαΐδα καὶ δὲν συνεπληροῦτο ὁ νόμιμος διὰ τὴν ἀπαρτίαν αὐτῆς ἀριθμὸς ἐπαρκῶν μελῶν της, ἐπιθυμῶν νὰ διευκολύνω τὸ ἔργον αὐτῆς ἀπεδέχθην τὸν ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς διορισμόν μου, ὡς μέλους ἀναπληρωματικοῦ καὶ οὕτω μετέσχον τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς ὡς μεταβὰς καὶ ἐγὼ εἰς Κωπαΐδα. Ἐκ τῆς αὐτόθι δὲ μεταβάσεώς μας διεπιστώθη κατὰ τρόπον ἀναμφισβήτητον ὅτι ἡ συνέχισις τῆς ἀπεργίας ὠφείλετο εἰς τὴν ἑταιρείαν καὶ μόνον, ἀπορῶ δὲ ἀληθῶς πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθοῦν ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τὴν ὑπαιτιότητα τῆς συνεχίσεως τῆς ἀπεργίας, ὅταν ἠγέρθησαν ἐν προκειμένῳ, ἐφόσον εἶναι ἐξακριβωμένον ὅτι εἰς γεωργοὺς ὑπακούσαντας εἰς συστάσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ ζητήσαντες νὰ καλλιεργήσουν προσέβαλεν ἡ ἑταιρεία τὸν ὅρον τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν, ὅρον δὲ μὴ ὑπάρχοντα εἰς τὴν συμφωνίαν τοῦ «Πτὶ Παλαί». Καὶ τὸν ὅρον τοῦτον προέβαλεν ἡ ἑταιρεία ἰσχυριζομένη, ὅτι ὑπῆρχεν εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτὴν μία ἀνατρεπτικὴ προθεσμία, ἡ ὁποία συνεπληρώθη καὶ κατὰ συνέπειαν ἐλύθησαν ὅλαι αἱ ὑπ’ αὐτῆς ἀναληφθεῖσαι ὑποχρεώσεις διὰ τῆς συμφωνίας ἐκείνης, ἡ ἑταιρεία δέ, ἕνεκα ἀκριβῶς τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας ἐκείνης τῆς ἀνατρεπτικῆς καὶ νέους ὅρους ἐδικαιοῦτο νὰ ἐπιβάλῃ ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας καὶ κάτι τι ἄλλο, ἀκόμη σοβαρώτερον, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν, ἐδικαιοῦτο δῆθεν νὰ πράξῃ, νὰ ἀρνηθῇ δηλαδὴ τὴν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς ἀπόδοσιν τῶν ὑπ’ αὐτῆς σπαρέντων 17.000 στρεμμάτων γῆς, ἅτινα παρὰ τὴν συμφωνίαν ἠξίου αὐτὴ νὰ θερίσῃ, ἐνῷ διὰ τοῦ θερισμοῦ αὐτῶν ἤλπιζον οἱ ἀτυχεῖς καλλιεργηταὶ νὰ συγκεντρώσουν τὸ ψωμὶ τῶν παιδιῶν των. Αὕτη ἦτο ἡ αὐτόθι θλιβερὰ κατάστασις, ἣν διεπίστωσεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπολύτως διότι ὡμολογήθη παρὰ τῶν ἰδίων ἀντιπροσώπων τῆς ἑταιρείας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠρνήθησαν ὅτι καὶ τὰ καλλιεργηθέντα στρέμματα δὲν ἀποδίδει ἡ ἑταιρεία, διότι παρῆλθεν ἡ προθεσμία, ἀλλὰ καὶ τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν ἀξιοῖ πρὶν ἐπαναλάβουν οὗτοι τὰ ἔργα των. Μετέπειτα, καὶ μόνον ἐπεμβάσει τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐλήφθη νέα ἀπόφασις τῆς ἑταιρείας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔστεργεν αὐτὴ νὰ κάμῃ ὡρισμένας ὑποχωρήσεις εἰς τοὺς θέλοντας νὰ διακανονίσουν τὰ χρέη των πρὸς αὐτὴν καλλιεργητὰς καὶ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς διὰ τὴν καταβολὴν προθεσμίας, νὰ μὴ προβάλῃ δὲ οὐδεμίαν ἀντίστασιν ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι καίτοι μὴ διακανονίζοντες τὰ χρέη των, θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν καλλιέργειαν. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, κύριοι βουλευταί, οἱ μὲν καλλιεργηταὶ οὐδαμῶς εὐθύνονται διὰ τὸν μὴ τερματισμὸν τῆς ἀπεργίας, ἡ δὲ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, χωρὶς νὰ ὑπερβῇ τὰ καθήκοντά της, ὡς ἰσχυρίσθη ἐνταῦθα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος, ἐπελήφθη τῆς μελέτης τῆς ἐκεῖ καταστάσεως καὶ ὅλων τῶν μέσων τῶν ἐνδεικνυομένων πρὸς τερματισμὸν τῆς Κωπαϊδικῆς κρίσεως. Παρατεινομένης ὅμως τῆς ἀπεργίας, κύριοι βουλευταί, ἄνευ τῆς ὑπαιτιότητος τῶν καλλιεργητῶν μοὶ ἐδόθη ἡ ἀφορμὴ πρό τινων ἡμερῶν νὰ ἀντιληφθῶ μετὰ θλίψεως βαθυτάτης τὴν ἀπέλπιδα κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρέθησαν οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ διὰ τῆς παρατάσεως τῆς ἀπεργίας. Διότι ὅταν ἐσχάτως, ἀρχομένης τῆς περιόδου τῆς βαμβακοφυτείας, ἕν μέρος τῶν καλλιεργητῶν ὑπὸ τὸ φάσμα τῆς πείνης διέσπασεν τὴν ἀπεργίαν καὶ ἐπανέλαβε τὴν καλλιέργειαν ἢ τοὐλάχιστον ἐξεδήλωσαν πᾶσαν πρόθεσιν ἐπαναλήψεως τῆς καλλιεργείας, τότε οἱ δυστυχεῖς καλλιεργηταὶ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, οἵτινες ἕνεκεν τῆς ἀπεργίας εἶχον παραμείνει ἄνευ καλλιεργείας καὶ ἑνὸς κἂν στρέμματος γῆς διὰ καρπῶν δημητριακῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐξησφάλιζον τὰ ὄσπρια καὶ τὸ ψωμὶ τοῦ σπητιοῦ των τότε, λέγω οἱ συμπολῖται μου καλλιεργηταί, εὑρέθησαν εἰς κατάστασιν ἀληθῶς τραγικήν, διότι οἱ καλλιεργοῦντες οὗτοι κυρίως καρποὺς δημητριακοὺς, ἐστερήθησαν οὐ μόνον αὐτῶν κατὰ τὸ τρέχον γεωργικὸν ἔτος, ἀλλὰ καὶ τῆς Κρατικῆς πρὸς ἀνακουφισμὸν τῶν μισθωμάτων χρηματικῆς ἀρωγῆς, δεδομένου ὅτι ἡ σπορὰ τῶν δημητριακῶν μόνον κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος δύναται πλέον νὰ γίνῃ, ὁπότε ὅμως δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε ἡ ἐγγύησις τῆς Κυβερνητικὴ πρὸς μετριασμὸν τῶν ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἀξιουμένων μισθωμάτων, οὔτε καὶ ἡ ὑπὸ τοῦ Κράτους πληρωμὴ μέρους τῶν μισθωμάτων τοῦ τρέχοντος ἔτους. Καὶ ἐνῷ οἱ ἀτυχεῖς οὗτοι γεωργοὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν εἰς τὰ ἔξοδα τῆς ἀρόσεως διὰ τὴν μέλλουσαν καλλιέργειαν δὲν ἔχουν ἐν τούτοις τὴν ἐγγύησιν τὴν Κυβερνητικὴν ὅτι τὸ Κράτος καὶ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος θὰ ἀνακουφίσῃ αὐτοὺς καὶ θὰ κρατήσῃ τὴν ἑταιρείαν ἐντὸς τῶν συνομολογηθέντων ὁρίων λογικῶν μισθωμάτων. Παρ’ ὅλα ὅμως ταῦτα εἶναι εὐτύχημα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἡ ἑταιρεία, ἔστω καὶ τὴν ὑστάτην ταύτην ὥραν ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τοῦ τερματισμοῦ τῆς καταστάσεως αὐτῆς τῆς ἀφορήτου καὶ δι’ αὐτὴν καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητάς, ἔσπευσε νὰ κάνῃ καὶ ὡς πρὸς τὰ μισθώματα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόδοσιν εἰς τοὺς γεωργοὺς τῶν ὑπ’ αὐτῆς σπαρεισῶν ἐκτάσεων τὰς νέας ταύτας ὑποχωρήσεις τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἐξήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ὁποίας ἡμεῖς, ἀναγνωρίζοντες τὴν εὐθύνην τὴν βαρυτάτην τὴν ὁποίαν φέρομεν ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποδεχθῶμεν καὶ νὰ ἀναγνωρίσωμεν ὡς ἱκανοποιητικάς. Ἱκανοποιητικὰς ὅμως διὰ τὴν προσωρινὴν μόνον λύσιν. Ἀλλ’ ἔχομεν εἰσέτι δισταγμοὺς τινὰς διὰ τὴν ἄρσιν τῶν ὁποίων ὀφείλω νὰ παρακαλέσω θερμῶς τὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας κ. ὑπουργὸν ἵνα καταβάλῃ πᾶσαν μέριμναν καὶ φροντίδα. Διότι ὑφίστανται ὄντες οἱ κίνδυνοι οἱ ὁποῖοι ἐκδηλωθέντες ἐνταῦθα καὶ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν προοδευτικῶν, οἱ κίνδυνοι δηλαδὴ νὰ στερηθοῦν οἱ καλλιεργηταὶ τῶν γαιῶν των διὰ τῆς δημιουργίας ἀνυπάρκτων συμβάσεων, συνομολογηθεισῶν δῆθεν πρὸς νέους καλλιεργητάς. Καὶ οἱ κίνδυνοι οὗτοι δέον ἐκ παντὸς τρόπου νὰ τεθοῦν ἐκποδών. Βέβαια δὲν λησμονοῦμεν τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι θ’ ἀποστείλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς Κωπαΐδα ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ ὑπουργείου, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλέγξῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν γενομένων ἤδη πρὸς τρίτους παραχωρήσεων πρὸς καλλιέργειαν διὰ τὸ τρέχον ἔτος. Ἐγένοντο βέβαια τοιαῦται συμβάσεις μετὰ τρίτων αἵτινες πρέπει νὰ ἐκτελεσθοῦν. Δὲν θέλω νὰ κατακρίνω τὸ μέτρον τοῦτο, διότι καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ καλὴ πίστις ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἑταιρείαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς συμβάσεις ἐκείνας τὰς ὁποίας ὑπὸ τὸ κράτος μιᾶς ἀνάγκης συνωμολόγησε μεθ’ ὡρισμένων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εἶναι πιθανὸν νὰ προέβησαν καὶ εἰς δαπάνας καλλιεργείας καὶ δὲν θὰ ἦτο ἐπιτετραμμένον ν’ ἀποβληθοῦν ἐκεῖνοι διὰ νὰ ἐπανέλθουν οἱ ἀπεργήσαντες. Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ εἶναι οὗτοι ἐλάχιστοι. Φοβοῦμαι ἐν τούτοις μήπως γίνει κατάχρησις τοῦ δικαιώματος τούτου τῆς ἑταιρείας, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ν’ ἀποστείλῃ ἀφεύκτως ὡς παρατηρητὴν ἀνώτερον τοῦ ὑπουργείου ὑπάλληλον, ὥστε νὰ κάνῃ τὸν ἔλεγχον τῶν προσώπων ἐκείνων, ἅτινα προσελήφθησαν ὡς καλλιεργηταί, βεβαίως προσωρινῶς, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμε ἤδη τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀνέγραψεν ἤδη ἡ ὑπηρεσία εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅτι ἡ ἀντικατάστασις αὕτη τῶν ἀπεργησάντων ἐγένετο καὶ ἰσχύει μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος.

§205Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Διὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ δοθοῦν ἐκτάσεις καὶ ἀλλοῦ πρὸς καλλιέργειαν.

§206Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Ἐθίξατε κ. συνάδελφε τὴν ἀχίλλειον πτέρναν ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι θὰ δημιουργηθῇ ἕνα μῖσος μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἔλθετε νὰ τοὺς πάρετε ἕνα χωράφι τὸ ὁποῖον ἐπὶ 60 ὁλόκληρα ἔτη καλλιεργοῦν;

§207Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον μάλιστα ἡ παραχώρησις δὲν ἔφθασε μέχρι καλλιεργείας.

§208Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Θὰ ἦτο εὐτύχημα ἂν τὸ ἐπετύγχανεν αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλ’ εἰς περίπτωσιν ἀδυναμίας θὰ εἶχον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέτρα, ὥστε νὰ περιορισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον ὁ κύκλος τῶν νέων καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι μόνον κατὰ τὸ τρέχον ἔτος θὰ ἀποστερήσουν τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητὰς καὶ νὰ ἀποφευχθῇ συγχρόνως ὁ κίνδυνος τῆς καταδολιεύσεως καὶ καταδυναστεύσεως τῶν ἀρχηγῶν τῶν ἀπεργῶν διὰ τῆς μεθόδου τῆς ἀντικαταστάσεώς των ἐν τῇ καλλιεργείᾳ διὰ παρεισάκτων τρίτων. Θὰ ἤθελον ἐπίσης μίαν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἠδύναντο νὰ φθάσουν πρὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ προσεχοῦς γεωργικοῦ ἔτους εἰς τὸν ὁριστικὸν διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος, ὅστις καὶ μόνον δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ ἡμᾶς καὶ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ τὴν ἑταιρείαν, νὰ λάβῃ ἀφεύκτως μέτρα νομοθετικὰ ἢ διοικητικά, διὰ τῶν ὁποίων νὰ μὴ καταστοῦν βαρύτεροι κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος οἱ ἄνετοι ὅροι καλλιεργείας, τοὺς ὁποίους ἐξησφάλισεν ἤδη ἡ Κυβέρνησις διὰ τὸ τρέχον ἔτος —ὡς τελευταῖον δὲ θὰ εἶχον νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σπεύσῃ πρὸς ὁριστικὸν διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον διαρκῶς ἀπειλεῖ τὴν ἔννομον τάξιν καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τοῦ ὁριστικοῦ αὐτοῦ διακανονισμοῦ ὅρους καλλιεργείας τοιούτους, οἱ ὁποῖοι νὰ εἶναι ἀνεκτοὶ καὶ ἀνθρώπινοι διὰ τοὺς καλλιεργητάς.

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κυρέλλος.

§210Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θὰ ἠρκούμην, κύριοι, εἰς ὅσα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν εἰσηγητικήν μου ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος ἔκθεσιν, καὶ τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν εὐχαρίστησιν καὶ ἱκανοποίησιν νὰ τὰ ἴδω ἐγκρινόμενα ὑπὸ πάντων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐὰν δὲν ἐνεφυλλοχώρουν πλάναι καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας καὶ ἐκ μέρους τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς ἑνώσεως, πλάναι αἱ ὁποῖαι ἔδωσαν λαβὴν εἰς κατακρίσεις ἢ εἰς ἐμμέσους μομφὰς κατὰ τοῦ ἔργου τῆς ἐπιτροπῆς. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπεν ὅτι εἶχε τὴν πεποίθησιν ἢ τὴν πληροφορίαν ἀπὸ μέρους τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος, ὅτι ἡ ἑταιρεία δὲν ἠρνήθη νὰ παραδώσῃ τοὺς ἀγροὺς εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ἐντὸς τῆς ἀρχικῶς ὁρισθείσης προθεσμίας, ἀκόμη δὲ καὶ εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ἐντὸς τῆς χορηγηθείσης νέας προθεσμίας. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ βεβαιώσω τὸν ἀξιότιμον κ. ὑπουργόν, ὅτι καὶ τὰ δύο αὐτὰ δὲν ἀνταποκρίνονται πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ τὰ πράγματα. Διότι, ὅπως ἀνεφέραμεν καὶ εἰς τὴν σχετικήν μας ἔκθεσιν, εἶναι βέβαιον ὅτι ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος εἶχε δώσει πρὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας τῆς 15 Ἰανουαρίου διαταγὴν πρὸς τοὺς φύλακάς της, δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ φύλακες της ἀπηγόρευον εἰς πάντα καλλιεργητὴν τὴν ἀνάληψιν τῆς καλλιεργείας τοῦ ἀγροῦ του, ἐὰν προηγουμένως δὲν προσήρχετο νὰ ὑπογράψῃ γραμμάτιον εἰς διαταγὴν ἀναγνωριστικὸν καὶ τῶν παλαιῶν χρεῶν—τὰ ὁποῖα ἀνάγονται ἀπὸ τὰ 1925 καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐξωγκωμένα καὶ ἀμφισβητούμενα ἐκ μέρους τῶν καλλιεργητῶν—δηλ. τῶν νέων χρεῶν του. Τοῦτο τὸ ἐβεβαίωσαν πρὸς ἡμᾶς πρόσωπα προσκείμενα πρὸς τὴν ἑταιρείαν, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἀναφέρομεν εἰς τὴν ἔκθεσιν μας οὔτε ἀπὸ τῆς θέσεως αὐτῆς, διότι δὲν θέλομεν νὰ γίνωμεν πρόξενοι κακῶν εἰς τὰ πρόσωπα αὐτά. Νέαν προθεσμίαν, πέραν τῆς 15 Ἰανουαρίου, δὲν ἔδωκεν ἡ ἑταιρεία, σύμφωνα μὲ τοὺς ὅρους ποὺ ἐπέτυχεν ἡ πρωθυπουργικὴ μεσολάβησις. Καὶ τὴν προθεσμίαν τῆς 15 Ἰανουαρίου τὴν ἔδωκεν, ἀφοῦ παρεβίασε θεμελιωδέστατον ὅρον τῆς Κυβερνητικῆς συμφωνίας τὸν ὅρον κατὰ τὸν ὁποῖον ἦτο ὑποχρεωμένη ἡ ἑταιρεία νὰ παραδώσῃ ὅλους τοὺς αὐτοκαλλιεργηθέντας ἀγροὺς ποὺ περιῆλθον εἰς αὐτήν. Διὰ νὰ ἴδητε δὲ ὅτι οὐδεμίαν προθεσμίαν ἔδωκεν ἡ ἑταιρεία, θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω σχετικὸν τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Μουλκίου πρὸς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπήν, ἔχον οὕτω: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ κάμω εἰς ὑμᾶς γνωστόν, ὅτι τοὺς καλλιεργητὰς τῆς περιφερείας μας, προσελθόντας ἐμπροθέσμως νὰ καλλιεργήσουν καὶ νὰ παραλάβουν τοὺς αὐτοκαλλιεργηθέντας ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἀγρούς των, ἡ ἑταιρεία ἀπέκρουσεν ἀρνηθεῖσα τὴν παράδοσιν τῶν ἀγρῶν. Πρόεδρος Μουλκίου Κατσιμήχαλος». Ὥστε ἡ ἑταιρεία παρημπόδισε διττῶς. Πρῶτον, διότι ἐμπόδισε γενικῶς τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν της ὑπὸ τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι μετέβησαν ἐμπροθέσμως διὰ νὰ τοὺς καλλιεργήσουν καὶ δεύτερον, διότι παρεβίασε θεμελιώδη ὅρον τῆς συμφωνίας τοῦ Petit Palais μὴ παραδώσασα τοὺς αὐτοκαλλιεργηθέντας ἀγρούς της εἰς τοὺς καλλιεργητάς, καίτοι προσφερθέντας νὰ καταβάλουν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας ὡς ταῦτα ἤθελον καθορισθῆ ὑπὸ ὑπαλλήλων ἁρμοδίων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ὅταν λοιπὸν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ὅρος τοῦ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν τῶν καλλιεργητῶν εἶναι ὅρος νεόβγαλτος, ὅρος ὁ ὁποῖος δὲν ἀπετέλει κατὰ τὸ παρελθὸν ἀπαραίτητον προϋπόθεσιν πρὸς ἔκδοσιν ἀδείας πρὸς καλλιέργειαν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος, ὅταν ἀφ’ ἑτέρου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ἐργοδότου ἀντιμετωπίζοντος ἀπεργίαν, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον νὰ μὴ δέχεται ἀπεργοσπάστας ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐλευθέρως ἐρχομένους νὰ ἐργασθοῦν νὰ τοὺς παρεμποδίζῃ, ἀσφαλῶς συμπεραίνεται, ὅτι ἡ παράβασις τῶν συμφωνιῶν τοῦ Petit Palais ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἀπὸ πνεῦμα ἐκδικήσεως καὶ ὅτι ἡ ἑταιρεία Κωπαΐδος εἶναι ὑπαίτιος διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἀπεργίας, μὴ στέργουσα ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν ὅρους ἀνθρωπίνους διὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν. Ἄνθρωποι τῆς ἑταιρείας Κωπαΐδος ἠκούσθησαν ἀπροκαλύπτως λέγοντες, ὅτι οἱ καλλιεργηταὶ ἐδοκίμασαν διὰ τῆς ἀπεργίας των νὰ ἐκβιάσουν τὴν ἑταιρείαν, ἦλθε ὅμως καὶ ἡ σειρὰ τῆς ἑταιρείας νὰ ἀνταποδώσῃ τὰ ἴσα νὰ ἐκδικηθῇ. Κατηγορία λοιπὸν κατὰ τῆς ἑταιρείας διὰ τὴν παράτασιν τῆς ἀπεργίας χωρεῖ. Ἀλλὰ κατηγορία, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, κατὰ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν πολιτείαν αὐτῆς ἐπὶ τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος δὲν χωρεῖ. Ἄν χωρῇ δὲ κάτι, εἶναι τοῦτο ἡ βαθυτάτη εὐγνωμοσύνη τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἐκπροσωποῦντες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ οἱ καλλιεργηταὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ ἀρχηγοῦ της καὶ διὰ τὴν ἐξασφάλισιν μισθωτικῶν ὅρων οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἴδιοι πρὸς τοὺς μισθωτικοὺς ὅρους ὑπὸ τοὺς ὁποίους καὶ ὅλοι οἱ ἄλλοι γεωργοὶ τῆς Ἑλλάδος, τοὐλάχιστον τῆς περιφερείας τῆς ἰδικῆς μας τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν μισθώνουν καὶ καλλιεργοῦν ἀγρούς. Θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ μικρὰ σύγκρισις τῶν παλαιῶν μισθωμάτων πρὸς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπέτυχεν ἡ μεσολάβησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§211Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν μᾶς λέτε τί ἐπροτείνατε σεῖς καὶ τὶ ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις;

§212Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Νὰ σᾶς ἀναγνώσω πρῶτον ποῖα ἦταν τὰ παλαιὰ μισθώματα. (ἀναγινώσκει). Προκύπτει λοιπὸν μία ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν διαφορὰ 5% ἐπὶ τοῦ σίτου, 4% ἐπὶ τοῦ ἀραβοσίτου, 3% ἐπὶ τῶν ὀπορῶν, καὶ 3–6 ὀκάδες ἐπὶ βάμβακος ἀνύδρου. Ἡ τιμὴ τῶν ἁλωνιστικῶν κατῆλθεν τοῦ σίτου μὲν ἀπὸ 11% εἰς 6%, τοῦ ἀραβοσίτου δὲ ἀπὸ 9% εἰς 4%, τὰ μεταφορικὰ δὲ ἀπὸ 1% εἰς μηδέν, διότι ἀνέλαβεν ἡ Κυβέρνησις. Τὸ ἄλευρον θὰ τὸ ἀναλαμβάνῃ ὁλόκληρον σχεδὸν ὁ καλλιεργητής. Ὅταν δὲ εἰς ὅλα αὐτὰ προσθέσωμεν καὶ τὰς τελευταίας ὑποχωρήσεις τῆς ἑταιρείας κατὰ τὰς ὁποίας ἐλαττοῦται τὸ μίσθωμα τοῦ βάμβακος ἀκόμη κατὰ μίαν ὀκᾶν καὶ τοῦ ἀραβοσίτου κατὰ 1%, δικαιούμεθα νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν προσωρινὴν λύσιν αὐτὴν ὡς τὴν πρώτην νίκην τὴν ὁποίαν κατάγουν τὰ δίκαια καὶ αἱ ἐλευθερίαι τῶν καλλιεργητῶν τῆς Κωπαΐδος ἀφ’ ἧς συνέστη ἡ ἑταιρεία. Χαιρετίζομεν ἐντεῦθεν τὸ ἔτος αὐτὸ ὡς τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐνάρξεως τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ δικαίου τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐλευθεριῶν τῶν διστυχῶν ἐκείνων καλλιεργητῶν, καὶ ἔχομεν κάθε δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι τοιαύτην λύσιν......

§213Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διότι ὑποστηρίζομεν τοὺς ἀγρότας οἱ ὁποῖοι κατόπιν τῆς ἐξεγέρσεώς των ἐπῆραν ὅ,τι ἐπῆραν.

§214Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. .... ὅτι τοιαύτην λύσιν ἠθέλησε νὰ τὴν ἀμαυρώσῃ διὰ μιᾶς ἀληθῶς ἀδίκου κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιθέσεώς του. Ἀλλά, χαιρετίζοντες εὐγνωμόνως τὴν ἐπιτευχθεῖσαν λύσιν κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, ἔχομεν καὶ θερμοτάτην σύστασιν νὰ κάμωμεν σήμερον οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ μισθώματα τῶν Δημητριακῶν καρπῶν. Διότι τὰ μισθώματα ταῦτα ἐλαττοῦνται μὲν ἀπὸ τὴν Κυβερνητικὴν ἐπέμβασιν κατὰ 2%, ἀλλὰ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης, τοῦ εὐεργετήματος τοῦ Κυβερνητικοῦ αὐτοῦ δὲν ἐπωφελοῦνται οἱ καλλιεργηταὶ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἐπρόφθασαν, λόγῳ τῆς παρατάσεως τῆς ἀπεργίας, νὰ καλλιεργήσουν δημητριακά. Ἑπομένως θὰ εἶχον νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παράκλησιν, τὸ εὐεργέτημα αὐτὸ νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὸ ἐρχόμενον γεωργικὸν ἔτος ὡς πρὸς τοὺς δημητριακοὺς καρποὺς τῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν καλλιεργητῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως πρὸ ὀλίγου με ἠρώτησε: Καὶ οἱ ὅροι τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς τὶ ἔγιναν; ἀπήντησα προηγουμένως ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ τῆς θέσεώς μου διακόπτων τὸν προλαλήσαντα, καὶ ἀπήντησα, ὅτι οἱ ὅροι τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἦσαν δύο. Ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἀφεώρα τὸν διακανονισμὸν τῶν χρεῶν ἐγένετο ἀπαράδεκτος, διότι ἡ ἑταιρεία ἐσκέφθη εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ εἶπεν ὅτι δέχεται νὰ προσέρχωνται οἱ καλλιεργηταὶ χωρὶς προηγουμένως νὰ ἀναγνωρίζουν τὰ παλαιὰ καὶ νέα των χρέη. Καὶ σᾶς προσθέτω, ὅτι ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ θεωροῦσα, ὅτι τὸ ἔργον της δὲν λήγει μὲ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τῆς προσωρινῆς λύσεως, ἀλλ’ ὅτι δύναται καὶ ὀφείλει νὰ τὸ συνεχίσῃ καὶ ἐζήτησε νὰ ἐξελέγξῃ τὰ διάφορα κονδύλια τῶν χρεῶν τῶν καλλιεργητῶν ὥστε ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πηγάζουν ἀπὸ ἀθέμιτον αἰτίαν, ὅπως π. χ. ἡ ἀξία τοῦ σπόρου τοῦ καταστρεφέντος ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ἑταιρείας ὅπως ἡ ἀξία τοῦ σπόρου, ὁ ὁποῖος ἐδανείσθη μὲ τοκογλυφικὸν τόκον, ὅπως τὰ μισθώματα τοῦ βάμβακος κατ’ ἀποκοπήν, ἐπὶ ἀγρῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἀπέδωκαν ἴσως καὶ ἀπολύτως τίποτε λόγῳ θεομηνίας, ὅπως ἀφοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ κονδύλια καθορίσῃ ἐπιφυλάξῃ εἰς ἑαυτὴν τὸ δικαίωμα ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ζητήσῃ τὴν διαγραφὴν τῶν κονδυλίων αὐτῶν. Καὶ σᾶς λέγομεν μάλιστα, ὅτι καὶ ἡ ἑταιρεία, ἐντρεπομένη νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ κονδύλια, τὰ τόσον μὴ βάσιμα καὶ μὴ θεμιτά, ζητεῖ νὰ τὰ εἰσπράξῃ εἶπεν, ὅτι θὰ μᾶς δώσῃ λεπτομερῆ κατάλογον, καὶ σχεδὸν ἐδέχθη τὰ τοιαῦτα κονδύλια νὰ τὰ ἀπαλείψωμεν. Ὥστε ἔχομεν μίαν ἐπιτυχίαν ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐπιτυχίαν πηγάζουσαν ἐκ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς ταύτης τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἄλλην θεμελιωδεστέραν ἐπιτυχίαν, τὴν ἀποδοχὴν τοῦ ἑτέρου ὅρου, τοῦ ὅρου τῆς παραδόσεως τῶν αὐτοκαλλιεργουμένων γαιῶν, ἡ ὁποία παράδοσις τώρα εἶναι γεγονὸς τετελεσμένον, κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία παράδοσις, κ. ἀρχηγέ, τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, γίνεται ὑπὸ τοὺς καλλιτέρους διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τῆς Κωπαΐδος ὅρους.

§215Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ 25% τὸ ὁποῖον θὰ κρατήσουν ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος οἱ γεωργοὶ ἀνέρχεται εἰς 15 ὀκάδες. Καὶ ἐρωτῶ μὲ τὰς 15 ὀκάδας εἰμποροῦν νὰ καλυφθοῦν αἱ δαπάναι τοῦ θερισμοῦ; Ὄχι. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἶσθε ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὴν λύσιν αὐτήν. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ἡ λύσις αὐτὴ θὰ δημιουργήσῃ δυσχερείας. Καὶ θέλω νὰ ἔχω ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας μίαν διασάφησιν τὴν ἑξῆς. Ἐὰν αἱ 15 αὐτὲς ὀκάδες αἱ ὁποῖαι ἀναλογοῦν κατὰ μέσον ὅρον.

§216Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. 60 ὀκάδες.

§217Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Κουτσοπέταλε, ἐὰν νομίζουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἱκανοποιηθοῦν οὔτε μὲ τὰς 60 ὀκάδες ἐρωτῶ τὸ ἑξῆς· ἡ ἐγκατάλειψις αὐτῶν τῶν ὅρων πρόκειται νὰ τοὺς ζημιώσῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς περαιτέρω καλλιεργείας; Ἐὰν δὲν θέλουν νὰ συγκομίσουν τοὺς καρπούς, ἐὰν οἱ χωρικοὶ προτιμοῦν αὐτό, εἶναι πολὺ σπουδαῖον τὸ πρᾶγμα, ἡ Κυβέρνησις ποίαν ἑρμηνείαν δίδει εἰς τὴν συμφωνίαν αὐτὴν ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ στερηθοῦν τοῦ δικαιώματος τῆς περαιτέρω καλλιεργείας; Διότι ἐὰν εἶναι ὠφέλιμος ὁ ὅρος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ γεωργοὶ θὰ ὑπάγουν νὰ συγκομίσουν;

§218Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ ἐὰν ὁ ὅρος αὐτὸς δὲν εἶναι δι’ αὐτοὺς ἐπικερδὴς ὠφέλιμος, καὶ ἐὰν ζημιοῦνται δηλαδή, τότε ποίαν συνέπειαν θὰ ἔχῃ ἡ μὴ ἀποδοχὴ αὐτῆς τῆς γενναιόφρονος προσφορᾶς. Εἰς αὐτὸ δὲ ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον μου νὰ τὸ λέγω, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ μπορεῖ νὰ εἴπουν· πολὺ καλὰ οἱ βουλευταί μας ἐπενέβησαν καὶ ἡ ἑταιρεία μολονότι μόνη ἐκαλλιέργησε, παραχωρεῖ νὰ τὰ συγκομίσωμεν ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἡμεῖς μὲ 15 ὀκάδες δὲν μποροῦμε νὰ καλύψωμεν τὰς δαπάνας. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ἑταιρεία θὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτὸ ὡς ἐγκατάλειψιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχουν κατόπιν τῆς συμφωνίας, νὰ καλλιεργήσουν τοὺς ἀγροὺς αὐτούς;

§219Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε σήμερον τὸ ἀπόγευμα αὐτὴν τὴν πρότασιν· θὰ τὴν μελετήσῃ καὶ τότε θ’ ἀποφασίσῃ. Δὲν μπορῶ νὰ σᾶς ἀπαντήσω αὐτὴν τὴν στιγμήν. Τί θέλετε νὰ σᾶς ἀπαντήσω;

§220Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, κ. ὑπουργέ, τὸ νόημα δίδετε εἰς αὐτὴν τὴν παραχώρησιν.

§221Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δίδω κανένα νόημα. Πρέπει νὰ μελετήσωμεν τὴν πρότασιν.

§222Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ τὴν ἀποδέχθητε.

§223Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὴν ἀπεδέχθην κατ’ ἀρχὴν, διότι μοῦ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀρίστη.

§224Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω κ. ὑπουργὲ τὸ ἑξῆς:—καὶ τὸ πρᾶγμα ἔχει κἄποιαν σημασίαν διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως τῆς ἀνωμαλίας ὅτι θὰ ἔρχωνται οἱ ἐκ διαφόρων μερῶν καλλιεργηταὶ καὶ λέγουν. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν νὰ πάρωμεν ὑπὸ τοιούτους ὅρους—νομίζομεν ὅτι εἶναι ἐπιζήμιος δι’ ἡμᾶς. Λοιπόν, ἐὰν δὲν πάρωμε θὰ στερηθῶμεν τοῦ δικαιώματος νὰ καλλιεργήσωμεν περαιτέρω τοὺς ἀγρούς; Αὐτὸ εἶναι ἕνα εὐεργέτημα τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θεωροῦμεν ἐπιζήμιον δι’ ἡμᾶς. Εἶναι μία corvee, μία ἀγγαρεία καὶ δὲν τὴν θέλομεν.

§225Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ νὰ σᾶς δώσω αὐτὴν τὴν πληροφορίαν ὅτι, ὅταν ἔκαμνεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὰς διαπραγματεύσεις διὰ τὴν παράδοσιν τῶν αὐτοκαλλιεργηθέντων ὑπὸ τῆς ἑταιρείας ἀγρῶν, ἂν ἐνθυμοῦνται οἱ κ. συνάδελφοι, ἐγὼ τὸ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, μεταξὺ τῶν ἄλλων προτάσεων, τὰς ὁποίας οἱ ἴδιοι καλλιεργηταὶ μᾶς ἔκαμον, ἦτο καὶ τοῦτο, ὅτι προτιμοῦν νὰ μὴν ἀναλάβουν τὰς δαπάνας τῆς μέχρι σήμερον καλλιεργείας καὶ σπορᾶς καὶ θὰ ἐπήγαιναν εὐχαρίστως εἰς τὸν θερισμὸν ἔναντι ποσοστοῦ ἐκ τῆς συγκομιδῆς τὸ ἐνθυμοῦμαι πολὺ καλά.

§226Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ποσοστόν;

§227Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κατὰ βάσιν λοιπὸν, ἔχομεν ἀπολύτως βεβαιωμένον ὅτι τὴν δέχονται αὐτὴν οἱ καλλιεργηταί. Τώρα μένει τὸ ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ, ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτὸ ἔχω νὰ παρατηρήσω, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἑξῆς: ὅτι καὶ ἂν πρόκηται ν’ ἀποκομίσουν 15 ὀκάδες καρπὸ ἀπὸ ἕνα στρέμμα, συγκομίζοντες τὸν καρπὸν αὐτὸν οἱ καλλιεργηταί, μὴ λησμονῆτε ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ξοδέψουν χρήματα, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἱκανοποιήσουν τὰ ἡμερομίσθιά των, ἔστω καὶ κατὰ ἕνα τρόπον ἠλαττωμένον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ φόβον σας, ὅτι τοὺς ἀγρούς, τοὺς ὁποίους αὐτεκαλλιέργησεν ἡ ἑταιρεία καὶ τοὺς ὁποίους παρέχει σήμερον εἰς καλλιεργητὰς ὑπὸ τοὺς ὅρους αὐτούς, εἶνε δυνατὸν εἰς τὸ μέλλον νὰ τοὺς ἀρνηθῇ νὰ τοὺς παραδώσῃ, νομίζω ὅτι ὁ φόβος σας εἶναι ἐντελῶς ἀστήρικτος διότι ἔχομεν τὴν σχετικὴν ὑπὲρ τῶν καλλιεργητῶν δήλωσιν τῆς ἑταιρείας.

§228Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἤθελα τὴν δήλωσιν ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν.

§229Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἔχομεν τὴν σχετικὴν δήλωσιν τῆς ἑταιρείας, κατὰ τὴν ὁποίαν δέχεται ἡ ἑταιρεία νὰ παραδώσῃ εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοὺς ἀνέκαθεν ἀνήκοντας εἰς αὐτοὺς ἀγρούς.

§230Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ζητήματος ἀφορῶντος τόσον πληθυσμὸν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συζητήσωμεν μὲ τὴν ἐπιβαλλομένην ψυχραιμίαν. Λοιπὸν ἀφήνω τὸ ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ καὶ τῆς ἀδυναμίας τῶν χωρικῶν ν’ ἀποδεχθοῦν αὐτὴν τὴν προσφοράν. Ἐγὼ θὰ ἤμην εὐτυχὴς, ἐὰν τοῦτο ἐθεώρουν οἱ καλλιεργηταὶ ὅτι καλύπτει τὸν κόπον τοὺς καὶ ὅτι ἀναλαμβάνουν νὰ συγκομίσουν τοὺς καρπούς. Ἀλλὰ σᾶς ἐρωτῶ, διότι προέρχεσθε ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα εἰς πόσους σήμερον εἶναι γνωστὸν—ἐννοῶ παλαιοὺς καλλιεργητάς—ὅτι ἡ ἑταιρεία παρεχώρησεν τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν εἰς τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητάς; Καὶ ἓν ἄλλο. Θεωρεῖτε δίκαιον ἐκεῖνοι πρὸς οὓς ἀπετάνθη ἡ ἑταιρεία διὰ νὰ καλλιεργήσουν—καθὼς πληροφοροῦμαι δὲ εἶναι ἐλάχιστοι, 5 ἢ 10—ἐφ’ ὅσον δὲν προέβησαν εἰς καμμίαν δαπάνην, εἰς καμμίαν καλλιέργειαν, ὅτι εἶναι δίκαιον αὐτοὶ νὰ ἐκτοπίσουν τοὺς παλαιοὺς καλλιεργητάς; Σᾶς ἐρωτῶ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοῦ εἴπῃ τὸ ἑξῆς: τὶ μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ὥστε αὐτὴ ἡ ἐπιφύλαξις τῆς ἑταιρείας νὰ μὴ λάβῃ διαστάσεις καὶ μὴν ἐφαρμοσθῇ μὲ ἀδικίαν προφανῆ τῶν παλαιῶν καλλιεργητῶν καὶ μὲ σπορὰν διχονοιῶν καὶ διὰ τὸ μέλλον. Διότι, φυσικά, καὶ ἕνας νὰ ἀδικηθῇ καταλαμβάνετε τὶ ρόλον παίζει ἡ ἀλληλεγγύη ὅταν δημιουργοῦνται ἀδικίαι. Εἶναι σπόρος πρὸς μελλούσας ἀδικίας, νέας ἐπερωτήσεις καὶ δημιουργίαν ζητημάτων Θέλω λοιπόν, νὰ μάθω τὶ μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν, ὥστε νὰ μὴν ἔχωμεν νέας ἀφορμὰς ἐρίδων καὶ διχονοιῶν ἐκεῖ πέρα.

§231Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε ἀπάντησιν ἀπὸ τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν, ἐδῶ εἶναι ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ σᾶς δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἀπευθύνετε τὸ ἐρώτημα καὶ εἰς ἐμέ, σᾶς ἀπαντῶ εὐχαρίστως ὅτι αἱ πληροφορίαι τῶν βουλευτῶν, τῶν προερχομένων ἀπὸ τὰς ἐνδιαφερομένας ἐπαρχίας εἶναι ὅτι, εὐτυχῶς, ὁ ἀριθμὸς τῶν νέων καλλιεργητῶν εἶναι ἀνάξιος λόγου. Διότι μᾶς εἶχε ἀνησυχήσει τὸ ποσὸν τῶν νέων καλλιεργητῶν καὶ εἴχομεν ζητήσει νὰ ἐξακριβώσωμεν πόσοι ἀκριβῶς εἶναι. Αἱ πληροφορίαι μας εἶναι ὅτι πρόκειται περὶ ἐλαχίστων.

§232Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἔμαθα ὅτι εἶναι 5 ἢ 10.

§233Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ὅλοι οἱ νέοι προέρχονται ἀπὸ τὰς τάξεις τῶν καλλιεργητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐκάμφθησαν διὰ διαφόρους λόγους. Τώρα μποροῦσε, πράγματι, ὡς πρὸς τοὺς ἀγρούς, τοὺς ὁποίους παρέλαβον οἱ εὐάριθμοι αὐτοὶ νέοι καλλιεργηταὶ νὰ γίνουν δύο σκέψεις. Ἡ σκέψις νὰ παραδοθῇ εἰς τοὺς νέους καλλιεργητὰς νέος ἀγρὸς καὶ ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸν παλαιὸν ὁ ἀγρὸς τοῦ νέου, ἢ εἰς τὸν παλαιὸν καλλιεργητὴν προσωρινῶς, ἐφέτος, νὰ δοθῇ ἄλλος ἀγρός, καὶ μὲ τὴν συμφωνίαν τὴν ἀπαράβατον, ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἐπανέλθῃ ὁ παλαιὸς καλλιεργητὴς εἰς τὸν ἀνέκαθεν παρ’ αὐτοῦ καλλιεργούμενον ἀγρόν.

§234Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ θὲ ἤθελα ἡ Κυβέρνησις νὰ μᾶς εἴπῃ πῶς σκέπτεται ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§235Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Βλέπω, ὅτι πάντοτε, κύριε συνάδελφε, σεῖς ἀποβλέπετε εἰς τὸ τὶ θὰ γίνῃ τοῦ χρόνου. Ἀλλὰ τὸ τὶ θὰ γίνῃ τοῦ χρόνου μᾶς τὸ ἔχει εἴπῃ ἡ ἰδία ἡ ἑταιρεία. Ἐγὼ θὰ ἤθελα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ν’ ἀκούσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὰ ἑξῆς: ὅτι ἡ ἑταιρεία μᾶς λέγει ὅτι τοῦ χρόνου, κύριοι, ἐγὼ μόνον τὸ ⅓ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν θὰ βάλω εἰς τὰ χωράφια μου. Τὰ ⅔ θὰ τὰ μισθώσω εἰς ἐκμεταλλευτὰς ξένους, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμουν αὐτοκαλλιέργειαν. Ἀκριβῶς ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου δημιουργεῖται ἀπὸ τώρα αὐτὸ τὸ σπέρμα τῆς διχονίας. Προκειμένου περὶ τοῦ μέλλοντος τὸ εὐτύχημα εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ λύσῃ αὐτὴν τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία παρουσιάζεται προκειμένου περὶ τῶν ἐξωσθέντων ἀπὸ τοὺς ἀγρούς των, ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, δὲν νομίζει ἡ ἑταιρεία ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστρέψουν εἰς τοὺς ἀγρούς των νομίζω ὅτι ἡ λύσις εἶναι ἁπλουστάτη. Ὅταν ἡ ἐπιτροπὴ μετέβη ἐπὶ τόπου διεπίστωσεν ὅτι ὑπάρχουν ἐκτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνοικιάζονται εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς ἑταιρείας. Καὶ εἴχομεν εἴπῃ τότε, ὅτι δὲν μποροῦν νὰ γίνωνται νέαι μισθώσεις ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων εἰς τοὺς καλλιεργητὰς. Ἐὰν ἡ ἑταιρεία εἶχε διαθέσεις νὰ προλάβῃ συρράξεις, αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς θὰ λάβουν χώραν, θὰ μποροῦσεν κάλλιστα νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὰ χωράφια τὰ ὁποῖα δίδει εἰς τοὺς ὑπαλλήλους. Οὕτως ὑπάρχει τρόπος νὰ προληφθῇ μία τοιαύτη σύρραξις, ἡ ὁποία νομίζομεν δὲν θὰ εἶναι εὐχάριστος προκειμένου περὶ τῆς κοινωνικῆς γαλήνης τοῦ τόπου.

§236Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Μὴ λησμονῆτε, κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ τελειώνωμεν.

§237Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὑπευθύνως ὅτι κατόπιν τῆς συζητήσεως ποὺ ἔγινε καὶ τῶν συστάσεων τῶν αὐστηρῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἀπὸ ὅλα τὰ μέρη εἰς τὸν Λαὸν ἐκεῖνον, θὰ λυθῇ ἡ ἀπεργία. Καὶ δι’ αὐτὸ ἤμην ἔξω. Αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοὺς παρεκάλεσα νὰ λύσουν ἀπόψε τὴν ἀπεργίαν καὶ οἱ ἄνθρωποι μοῦ εἶπον τὰ ἑξῆς. Ὁ πρῶτος ὅρος, εἶναι αὐτὸς ποὺ σᾶς λέγω τώρα τῶν 15 ὀκάδων. Τὸ ἄλλο ζήτημα εἶναι τὸ κατ’ ἐξοχὴν ἐπικίνδυνον, ἡ ἐπιφύλαξις τῆς ἑταιρείας περὶ ἐπιστροφῆς τῶν ἀγρῶν. Εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον καλεῖται ἡ Κυβέρησις νὰ φροντίσῃ ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τῶν μέτρων νὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπέλθουν ἀδικίαι. Νομίζω ὅτι κατόπιν τῶν συστάσεων τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν, θὰ λήξῃ ἡ ἀπεργία αὔριον ἢ μεθαύριον.

§238Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν.......

§239Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀναλαμβάνετε σεῖς τὴν εὐθύνην ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ θὰ πάρουν τὰ χωράφια των;

§240Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Σεῖς ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην τῆς παρατάσεως τῆς ἀπεργίας.

§241Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ οὔτε συνέστησα νὰ κάμουν ἀπεργίαν, οὔτε ἤμην ὁ διευθύνων τὴν ἀπεργίαν. Ἐγὼ ὑπερήσπισα τὰ δικαιώματά των. Τώρα δὲ τοὺς λέγω νὰ πᾶνε εἰς τοὺς ἀγρούς των, ἀλλὰ δὲν φαντάζομαι ὅτι παρατείνοντες τὸν ἀγῶνα δὲν ἐκέρδισαν τίποτε.

§242Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Μὲ τὴν ἀπεργίαν ψωμὶ δὲν βγαίνει.

§243Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Βασιλειάδη ὅταν πᾶτε εἰς τοὺς ἐκλογεῖς σας νὰ τὰ πῆτε αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἐγὼ γνωρίζω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐὰν ἐπετεύχθη τίποτε, ἐπετεύχθη διὰ τῶν ἀγώνων, τοὺς ὁποίους κάμνουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἀποφευχθοῦν νέαι ἀνωμαλίαι ἐὰν δὲν γίνουν νέαι ἀδικίαι.

§244Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἡ ἀπεργία ὑπῆρξε χρήσιμος καὶ εἰς τὰς Κυβερνητικὰς προσπαθείας, ἀλλὰ μέχρις ἑνὸς σημείου. Ἡ ἀπεργία, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, πρέπει νὰ διακηρύξωμεν χωρὶς φόβον παρεξηγήσεως, ὅτι ἔπρεπε νὰ λήξῃ τὴν ἐπαύριον τῶν συμφωνιῶν τοῦ Πτὶ Παλαί.

§245Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὰ ἀφοῦ ἔκτοτε ἐβελτιώθησαν οἱ ὅροι.

§246Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θὰ ἔπρεπε νὰ λύσουν τὴν ἀπεργίαν τὴν ἐπαύριον τῶν συμφωνιῶν τοῦ Πτὶ Παλαί, διὰ νὰ μὴ χάσουν τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν τῶν ὁποίων ἤδη δυστυχῶς ἔχασαν, κατὰ μείζονα δὲ λόγον πρέπει νὰ λύσουν αὐτὴν τώρα ποὺ αἱ συμφωνίαι ἐβελτιώθησαν κατὰ τρόπον τὸν ὁποῖον ὑπέδειξεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή. Διότι προχωρῶν πρὸς τοὺς ὅρους τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς τοὺς οὐσιώδεις, σᾶς ὑπενθυμίζω ὅτι καὶ ἐξ αὐτῶν ἦτο νέα ἐλάττωσις τῶν μισθωμάτων. Ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἐπῆλθε κατὰ 1% εἰς τὸν ἀραβόσιτον καὶ κατὰ μίαν ὀκᾶν εἰς τὸν βάμβακα. Ἑπομένως εἰσήλθομεν εἰς τὴν πλέον δυνατὴν βελτίωσιν τῶν μισθωτικῶν ὅρων, καὶ ἔχομεν καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ βροντοφωνήσωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν καὶ ἡ Ἐπιτροπή, καὶ ὀφείλω νὰ τὸ τονίσω καὶ πρὸς τιμὴν τῶν μελῶν της, τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ἀντιπολιτεύσεως, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Ἐπιτροπὴ εἶπεν: Ἐπαναλάβητε τὰ ἔργα σας, αὐτὸ εἶναι τὸ πραγματικόν σας συμφέρον, αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ τῆς Χώρας. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ φωνὴ αὐτή, ἐξερχομένη ἐκ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ὁλοκλήρου, καὶ τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου καὶ τῶν κομμάτων τῆς Χώρας ὅλων—καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εὐχαρίστως βλέπω ὅτι δὲν διαφωνεῖ—ὅτι ἡ φωνὴ αὐτὴ θὰ ἔχῃ ἀπήχησιν καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἂς ἐλπίσωμεν δέ, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν εἰσερχόμεθα πλέον εἰς ἓν νέον στάδιον τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, στάδιον πληρεστέρας δικαιοσύνης, στάδιον ἀναγνωρίσεως τῶν ἀνθρωπίνων τῶν καλλιεργητῶν ἐλευθεριῶν, στάδιον τὸ ὁποῖον εὔχομαι ταχύτατα νὰ μᾶς φέρῃ εἰς τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία καὶ μόνη θὰ τερματίσῃ διὰ παντὸς τὰ δεινοπαθήματα τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων καλλιεργητῶν. (χειροκροτήματα).

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§248Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσθέσω ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἀμερολήπτως ἐξετάζων τὸ ζήτημα δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐξάρω ζωηρότατα τὴν Κυβερνητικὴν προσπάθειαν διὰ τὴν ἐπίτευξιν τῆς προσωρινῆς λύσεως ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸ Κωπαϊδικόν. Ἐξ ἄλλου εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς ἀποτελῶν ἀφ’ ἑνὸς μέλος τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ προερχόμενος ἐξ ἐπαρχίας ἐνδιαφερομένης ἐν τῇ Κωπαΐδι, νὰ βεβαιώσω ὅτι αἱ ἀνωμαλίαι αἱ ὁποῖαι παρατηροῦνται καὶ ἡ πραγματικὴ κατάστασις τῶν καλλιεργητῶν ἐν Κωπαΐδι πολὺ ἀπέχει ἀπὸ τοῦ νὰ εἶναι εὐχάριστος, ἡ δὲ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐπιδεικνύῃ τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον χάριν τῆς προστασίας τῶν καλλιεργητῶν. Ἰδιαιτέρως δὲ θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας ὅπως κατορθώσῃ σὺν τοῖς ἄλλοις τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον ἐπέτυχε, νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν βιβλιαρίων εἰς τὸ ζήτημα τῶν δοσοληψιῶν τῶν καλλιεργητῶν μετὰ τῆς ἑταιρείας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς παρακαταθήκης τῶν προϊόντων, ὅπερ ἐφαρμόζει ἡ ἑταιρεία, νομίζω ὅτι τοῦτο περιλαμβάνεται μεταξὺ τῶν ἀναχρονιστικῶν μέτρων τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται εἰς τὰ συμβόλαια μεταξὺ ἑταιρείας καὶ καλλιεργητῶν, καὶ ἐπιβεβλημένον εἶναι ὅπως ὁ ὅρος οὗτος ἀπαλειφθῇ. Προτοῦ ὅμως, κύριοι βουλευταὶ κατέλθω τοῦ βήματος εἶμαι ὑποχρεωμένος δι’ ὀλίγων ν’ ἀντικρούσω τὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως λεχθὲν περὶ ἀντιαγροτικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος ἀπήντησεν εἰς τὰ πλεῖστα σημεῖα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἵνα ἀντικρούσῃ ὑμᾶς, ἀγαπητὲ κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ ἐλησμόνησε τὸ σοβαρώτερον, διότι πλὴν τῆς ἱδρύσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης τὴν ὁποίαν ἐπροίκισεν ἡ Κυβέρνησις ....

§249Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατόπιν συνεχῶν καὶ συστηματικῶν πιέσεων τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀγώνων ἰδικῶν μας, ἐγένετο ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§250Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων ἦτο ἐκείνη ἡ ὁποία προέβη εἰς τὴν ἵδρυσιν καὶ προικοδότησιν τῆς Τραπέζης ταύτης, τοῦτο δὲ εἶναι ἀπολύτως εἰς τὸ ἐνεργητικόν της καὶ πρὸς τιμὴν αὐτῆς. Ἀλλὰ ἐλησμόνησε ἐπίσης ὁ ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος ν’ ἀναφέρῃ καὶ ἕτερον σπουδαιότερον μέτρον ποὺ ἔλαβεν ὑπὲρ τῶν γεωργικῶν τάξεων ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων, δὲν ἀνέφερε δηλ. ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία κατήργησε τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ἐπὶ μίαν διετίαν πρὸς τὸ παρόν, διὰ νὰ ἐλαφρύνῃ ἀκριβῶς τὰς γεωργικὰς τάξεις ἐκ τῶν δυσβαστάκτων βαρῶν τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον φέρουν.

§251Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἡμεῖς ἠγωνίσθημεν καὶ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα...

§252Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ἐκάματε ὅμως οὔτε τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν οὔτε τὰ ἄλλα ὅταν εἶσθε ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§253Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄν δὲν ὑπῆρχε τὸ πρωτόκολλον μεταξὺ Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ Κράτους, ποτὲ δὲν θὰ ἱδρύετο ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα.

§254Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔπρεπε νὰ εἶναι ἡ παροῦσα ἰσχυρὰ Κυβέρνησις, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς θελήσεις της, ἄλλως δὲν θὰ ἐπετυγχάνετο τίποτε. Κύριοι βουλευταί, εἶναι πραγματικῶς εὐχάριστον ὅτι ὅλαι αἱ πολιτικαὶ μερίδες ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συνεφώνησαν ἐπὶ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης τῆς ἐπαναλήψεως τῆς καλλιεργείας ἐν Κωπαΐδι, ἄλλως τε οἱ καιροὶ οὐ μενετοὶ διότι ἡ ἐποχὴ τῆς καλλιεργείας παρέρχεται· ὅταν δὲ θὰ ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ πτωχότατοι αὐτοὶ γεωργοὶ δὲν θὰ ἔχουν οὔτε αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, τότε ποῖος θὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ δυνηθῇ νὰ τοὺς βοηθήσῃ; Ἐγὼ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς συνέστησα εἰς αὐτοὺς ὅτι ὀφείλουν νὰ ἐπαναλάβουν τὴν καλλιέργειάν των ἐν Κωπαΐδι χάριν αὐτῶν τῶν ἰδίων. Διὰ τοῦτο λέγω ὅτι τὸ εὐχάριστον εἶναι ὅτι οὐδεὶς διαφωνεῖ ἐπὶ τούτου, διότι ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ συνέστησεν ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς συστάσεώς της μέχρι τῆς προχθεσινῆς ἀκόμη συνεδριάσεως αὐτῆς τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν ἐν τῇ Κωπαΐδι. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπεκταθῶ, ἀλλ’ ἔχω νὰ συστήσω τὰ ἑξῆς: Μετὰ τὴν προσωρινὴν αὐτὴν λύσιν, εἰς τὴν ὁποίαν τέλος πάντων μετὰ πολλοὺς κόπους κατελήξαμεν, συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπαναπαυθῇ ἐπὶ τῶν δαφνῶν της, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ μετὰ ζωηροτάτου ἐνδιαφέροντος καὶ ἐνεργητικότητος καὶ δραστηριότητος νὰ φθάσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ὁριστικῆς λύσεως τοῦ Κωπαϊδικοῦ ζητήματος, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἴσως μετὰ ἕν ἔτος πάλιν συζητοῦντες ἐπὶ μακρὸν ἐπὶ τῶν ἰδίων ζητημάτων. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὁριστικὴ λύσις καὶ ἡ παραχώρησις τῶν ἐν Κωπαΐδι γαιῶν εἰς τοὺς καλλιεργητάς, τότε θὰ παύσουν πλέον ὑφιστάμεναι καὶ αἱ διαφοραὶ μεταξὺ ἐργοδοτῶν καὶ ἐργατῶν.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§256Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μὲ ἔφεραν, κύριοι, ἐπὶ τὸ βῆμα ὀλίγαι παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ ἐξ Εὐρυτανίας. Λυποῦμαι ὅτι εἶναι ἀπὼν ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις ἐκεῖναι δὲν δύνανται νὰ ἀφεθῶσιν ἄνευ ἀπαντήσεως πρὸ τοῦ τερματισμοῦ τῆς συζητήσεως. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε τὸ ἀτύχημα νὰ ἀκούσῃ ἐκ μέρους τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὅτι ἔχει μικρὰν τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὸν κοινοβουλευτισμόν. Ὀφείλω νὰ φέρω ἐνταῦθα τὴν προσωπικήν μου μαρτυρίαν ὅτι οὐδέποτε ἤκουσα ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ ἐκφραζομένην σοβαρῶς τὴν κατηγορίαν ταύτην. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος περιοδεύων ἐν Μακεδονίᾳ ὑποστηρίζει ὀλίγον τι ἐντατικώτερον τὴν ἰδέαν ταύτην. Τοῦτο δὲ προεκάλεσε τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως ζητήσῃ νὰ γίνῃ ἐνταῦθα συζήτησις περὶ τοῦ ἀληθοῦς τῶν κατηγοριῶν τούτων. Ἀτυχῶς μία ἀσθένεια δὲν ἐπέτρεψεν ὅπως ἴδωμεν τὴν συζήτησιν ἐκείνην. Ἡ Ἑλλάς, κύριοι, εἶναι κοινοβουλευτικὸν Κράτος καὶ διοικεῖται ὅπως καὶ τὰ λοιπὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη τοῦ κόσμου. Ὁ δὲ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας γνωρίζει ἀσφαλῶς ὅτι εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ Κράτη τοῦ κόσμου ὅταν ὑποβάλλεται ἐπερώτησις, ὑποβάλλεται ἐγγράφως καὶ λέγει διατὶ ἐπικρίνεται ἡ Κυβέρνησις ἥτις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἀμέσως νὰ ἐγερθῇ πρώτη καὶ νὰ ἀπαντήσῃ ποῖα μέτρα ἔλαβε διὰ τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον κατηγορεῖται. Ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε περιμένει νὰ μορφώσῃ γνώμην ἀπὸ τὴν Βουλήν, διότι θὰ ὑπάρξουν καὶ πολλοὶ οἱ ὁποῖοι θὰ τὴν καταπολεμήσουν. Τί ἐγένετο εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν εἰς τὸ Κωπαϊδικὸν ζήτημα; Ἠγέρθη ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας καὶ ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἶπεν: Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, αἱ λύσεις τὰς ὁποίας ἐλάβομεν. Λέγομεν ὡς κατακλεῖδα τῶν μέτρων μας, ὅτι συνιστῶμεν εἰς τοὺς ἀπεργοὺς νὰ ἐπαναλάβουν τὰς ἐργασίας των· ἀλλὰ ἐὰν δὲν πράξουν τοῦτο, δικαίωμα αὐτῶν εἶναι νὰ ἐξακολουθήσωσιν, ἀλλὰ βέβαια δικαίωμα ἐπίσης εἶναι νὰ περιφρουρήσωμεν τὴν ἑταιρείαν εἰς τὸ νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς ἐργασίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, πέραν δὲ τούτου δὲν ἔχομεν νὰ εἴπωμεν τίποτε ἄλλο. Ὁ ἀξιότιμος πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπανελθὼν πρὸ ὀλίγου ἐπεβεβαίωσε τὴν πολιτικὴν ταύτην καὶ εἶπεν αὐταὶ καὶ μόναι εἶναι αἱ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ πέραν τούτων δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ἄλλας, καὶ λαβὼν τὸν πῖλον αὐτοῦ ἐξῆλθε τῆς αἰθούσης διότι προσέθηκεν: ἔχω καὶ ἄλλας ἐργασίας τὰς ὁποίας ὀφείλω νὰ ἐπιμεληθῶ, θὰ παραμείνῃ δὲ ἐνταῦθα ἡ Κυβέρνησις εἶναι καὶ ὁ ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὁ ὁποῖος θὰ ἀκούσῃ τὴν Βουλὴν καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην μου διὰ νὰ ἀπαντήσῃ». Τί περισσότερον κοινοβουλευτικὸν τούτου δύναται νὰ λεχθῇ καὶ ποῦ εὑρίσκεται ἡ ἀντικοινοβουλευτικὴ στάσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω. Ἡ δευτέρα κατηγορία ὑπῆρξεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε μίαν παραχώρησιν εἰς τὴν ἑταιρείαν 1.200.000 δραχμῶν, ἀναλαβοῦσα εἰς τοὺς ὤμους αὐτῆς τὴν μείωσιν τῶν μισθωμάτων τῶν καλλιεργητῶν κατὰ 1.250.000 δραχμάς. Κύριοι βουλευταί, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλάμβανε τὴν ἀπόφασιν νὰ συνεισφέρῃ ἐκ τοῦ κρατικοῦ προϋπολογισμοῦ τὰ μέσα ὥστε νὰ τερματισθῇ ἡ ἀπεργία αὐτή, ἡ ὁποία θέτει ἐν κινδύνῳ τὸν Ἐθνικὸν πλοῦτον, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἦτο ἀξία τοῦ ὀνόματος αὐτῆς. Καὶ ὅταν ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὸν Κρατικὸν αὐτῆς προορισμὸν πράττει τοῦτο, ἔρχονται οἱ ἐπικριταὶ καὶ λέγουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι πράττουσα τοῦτο πράττει κακῶς. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι ἐγὼ, ὁ ἄκρῳ δακτύλῳ γεγευμένος τῶν Κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων, δὲν ἤκουσα αὐτὰ ποτὲ ἀπὸ κανένα πουθενά, ἀπὸ ἀνθρώπους μάλιστα οἱ ὁποῖοι γνωρίζουν πραγματικὰ καὶ ἴσως καλλίτερον ἐμοῦ τὰ Κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα νὰ ἀνέλθουν εἰς τὸ βῆμα καὶ νὰ εἴπουν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύο προορισμοὺς ἔχει τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀποφύγει, τοὺς ὁποίους ὅμως ἀκριβῶς διὰ τῶν πράξεων αὐτῆς ἐνήργησε καὶ ἐνήργησεν ἐντὸς τοῦ Πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον πολίτευμα δίδει τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον εἰς αὐτὴν νὰ τὸ πράξῃ. Ἐκτὸς τῶν δύο τούτων κατηγοριῶν, ἠκούσθη παρὰ τοῦ ἐξ Εὐρυτανίας πολιτευτοῦ, λέγοντος πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ κατηγοροῦντος αὐτὴν ὅτι δὲν ἔλαβε μίαν ὁριστικὴν ἀπόφασιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ θεμιτοῦ μισθώματος, ὅτι ἀκόμη δὲν ἔλαβε μίαν ἀπόφασιν ἢ μᾶλλον δὲν εἶπε τίποτε εἰς τὴν Βουλὴν σχετικῶς μὲ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου. Κύριοι βουλευταί, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταναλίσκῃ τὸν χρόνον τὸν πολύτιμον τῆς Βουλῆς ἐπαναλαμβάνουσα διαρκῶς τὰ αὐτὰ πράγματα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου, καὶ δὲν εἶναι μακρὰν ἡμῶν ὁ Δεκέμβριος μὴν κατὰ τὸν ὁποῖον ἤκουσα τὴν Κυβέρνησιν λέγουσαν ἐνταῦθα πρὸς τὴν Βουλὴν αὐτὴν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ὡς ὁριστικὴν λύσιν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ θεμιτοῦ μισθώματος, ἀνέπτυξε δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ δεχθῇ τοῦτο.

§257Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν προβλέπει νὰ πληρώνεται τὸ ⅓ τοῦ μισθώματος.

§258Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ἡ συμφωνία τοῦ Petit Palais καθιεροῖ μίσθωμα ὑπερθεμιτόν.

§259Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ἔχωμεν ὡς ἀντίρρησιν τὸ ὅτι δὲν εἴμεθα σύμφωνοι κατὰ τὸ ποσοστὸν τοῦ μισθώματος, θὰ ἠδύνατο νὰ γίνῃ μία συζήτησις τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἀλλ’ ὅταν κατ’ ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκει ὅτι δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον διότι ἐπιδιώκει τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ νὰ ἐρχώμεθα τὴν ἑσπέραν αὐτὴν καὶ νὰ λέγωμεν τὰ αὐτὰ πράγματα καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνῃ ἡ Κυβέρνησις τὰ αὐτὰ ζητήματα, ὑποθέτω ὅτι διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πράττομεν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον τῆς Βουλῆς ἀσκόπως. Ὅταν δὲ ἤρχετο ἡ Κυβέρνησις πρὸ 1½ μηνὸς καὶ διὰ μιᾶς πράγματι πρωτοφανοῦς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐγνώριζε ποῖαι εἶναι αἱ λύσεις αἱ ὁριστικαὶ πρὸς τὰς ὁποίας ἠτένιζε καὶ σᾶς ὥριζεν, ἐπαναλαμβάνω, μὲ μίαν τοιαύτην πειστικότητα, ἡ ὁποία ἐξεδηλώθη ἐν τῇ Βουλῇ διὰ χειροκροτημάτων τῆς ἀγορεύσεως ταύτης, τί ἔπρεπε νὰ γίνῃ, ἐρχόμεθα τὴν ἑσπέραν ταύτην καὶ λέγομεν ὅτι δὲν γνωρίζομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὁριστικὴν λύσιν καὶ ὅτι ἡ ὁριστικὴ λύσις πρέπει νὰ εἶναι τὸ νὰ προσπαθῇ νὰ ἐπιτύχῃ μίαν ἀγορὰν τοῦ κτήματος, ὡσὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶπε τίποτε ἄλλο πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνός, ὡσὰν νὰ μὴ ἐσκέφθημεν τὴν λύσιν, ὡσὰν νὰ μὴ ἐγνωρίζομεν ὅτι γίνονται διαπραγματεύσεις καὶ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ περίφημος λύσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, καὶ ὅτι, ἂν ἀπέτυχε, δὲν εἶναι εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡσὰν νὰ μὴ γνωρίζωμεν ὅτι ὅλα αὐτὰ ποὺ γίνονται, γίνονται διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ εἴπωμεν μίαν ἡμέραν εἰς πάντας ὅτι ἐὰν ἐπιμένωμεν εἰς μίαν ὁριστικὴν λύσιν, εἶναι διότι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ ἐπιβάλλει μίαν λύσιν τόσον ριζικὴν καὶ διότι ἡ σήμερον ὑπάρχουσα λύσις δὲν εἶναι λύσις ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ διὰ τὴν ἑταιρείαν καὶ διὰ τοὺς καλλιεργητὰς καὶ δι’ ὅλα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις συνιστᾶ Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία παρακολουθεῖ τὸ ζήτημα ὥστε νὰ ἐπαναλαμβάνῃ διαρκῶς καὶ νὰ γράφῃ ὅτι ἂν ὑπάρξῃ ἀναχρονιστικὸς ὅρος ἐγὼ θὰ ἐπέμβω διὰ νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτός, λέγομεν ταῦτα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνει ὅρους ἐλαττώσεως τῶν μισθωμάτων κατὰ 4 ἑκατομμύρια, καὶ δὲν νομίζει ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν ἀλλὰ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας κατορθώνει καὶ πάλιν νὰ ἐπιτύχῃ καὶ ἄλλας ἐλαττώσεις 1.350.000, καὶ ταύτην τὴν ἑσπέραν ἀκόμη φέρνει εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφον διαβεβαίωσιν ὅτι ἐπέτυχε καὶ ἄλλον ὅρον ἐλαττώσεως τῶν μισθωμάτων. Καὶ ἐνῷ ταῦτα πάντα πράττει ἡ Κυβέρνησις, ἔρχονται νὰ κατηγορήσουν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ἐνεργεῖ ἐντὸς τοῦ πρέποντος καὶ ὅτι δὲν σπεύδει νὰ ἐνεργήσῃ, ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία τὴν ἑπομένην τῆς ἐνταῦθα συζητήσεως καθ’ ἣν ὥραν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὤφειλε νὰ ἀναχωρήσῃ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἡτοίμαζε τὶς βαλίτσες αὐτοῦ, εὑρίσκετο μεταξὺ βαλιτσῶν καὶ τῶν κυρίων τῆς ἑταιρείας ἀντιπροσώπων πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος τούτου καὶ μόλις καταφθάνων ἀπὸ τὸ ταξείδιον τὴν ἰδίαν ἡμέραν ἐπιλαμβάνεται τοῦ αὐτοῦ ζητήματος καὶ λύει τοῦτο ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν καλλιεργητῶν. Καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δηλοῖ ἐκ νέου ὅτι θὰ λάβωμεν ὅλα τὰ μέτρα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι δυστύχημα, εἶναι ὅτι εὑρισκόμεθα ἐκτὸς προθεσμιῶν καὶ εὑρισκόμεθα ἐκτὸς τῶν προθεσμιῶν ἐξ ἰδικῆς μας ὑπαιτιότητος. Ἐὰν ὑπῆρξαν πραγματικῶς—καὶ τὸ δέχομαι—δύο τρεῖς καλλιεργηταὶ οἱ ὁποῖοι ἔκρουσαν τὴν θύραν τῆς ἑταιρείας καὶ ἡ ἑταιρεία ἀπήντησεν ἀρνητικῶς, ἔχω τὸ παράπονον, ὅτι πρὸς ἐμὲ ὁ ὁποῖος ἔκαμα τὴν συμφωνίαν ταύτην οὐδεὶς ἐκ τῶν κυρίων τούτων οὐδεὶς ἀπετάνθη διὰ νὰ μοῦ εἴπῃ: «Κύριε ὑπουργέ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος σᾶς ἔδωκεν τὴν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ ἡ ἑταιρεία τὴν συμφωνίαν ταύτην δὲν σᾶς ἔδωκεν ἀκριβεῖς πληροφορίας» Ὡς ἐὰν νὰ μὴ ὑπῆρχεν ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας, ὡς ἐὰν μὴ ὑπῆρχεν Κυβέρνησις.

§260Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ....

§261Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν κατηγορῶ ὑμᾶς. Κατηγορῶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν, ἐφ’ ὅσον ἔβλεπον μίαν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐλάμβανεν πρωτοβουλίαν μιᾶς λύσεως διαιτητικῆς, νὰ εἴπουν εἰς τὴν Κυβέρνησιν: νὰ τὰ μέσα μὲ τὰ ὁποῖα θὰ ἀμυνθῇς. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔλεγον ταῦτα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἠρώτων ἐμέ: Κύριε ὑπουργέ, δὲν θὰ πράξῃς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθης; Καὶ ἀπαντῶ εἰς αὐτοὺς ὅτι ἡ ἑταιρεία, —εἶναι ἀληθές, καὶ ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ—ἔπραξεν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη εἰς τοὺς καλλιεργητάς. Ὅταν κατ’ Ὀκτώβριον εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐλαττώσῃ τὰ μισθώματα τοῦ βάμβακος, τὰ ἠλάττωσε πλήρως. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν ἓν προηγούμενον τοιοῦτον μιᾶς ἑταιρείας ἡ ὁποία σέβεται τὰς ὑποσχέσεις της τὰς ὁποίας ἔδωσε, ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω ὅτι ἡ ἑταιρεία θὰ πράξῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ὑποσχεθῇ. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν βλέπω μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ πράττουν καὶ οἱ ἄλλοι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπεσχέθησαν. Διότι ἐὰν εἶχον πράξει πᾶν ὅ,τι ὑπεσχέθησαν δὲν θὰ εὑρισκόμεθα εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ περιμένωμεν μετ’ ἀγωνίας νὰ μάθωμεν ἐὰν πράγματι ἡ ἑταιρεία δέχεται τὴν ὥραν ταύτην νὰ ἐπαναλάβουν τὴν καλλιέργειαν οἱ καλλιεργηταί, διότι θὰ εἴμεθα ἐντὸς τῶν ὅρων τῶν συμφωνηθέντων καὶ θὰ ἔλεγον εἰς τὴν ἑταιρείαν: ἐὰν παραβῇς κανένα ὅρον, θὰ σὲ ὑποχρεώσωμεν νὰ τὸν ἐκτελέσῃς δυνάμει τῆς συμφωνίας. Ἀλλ’ ὅταν εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸν Μάρτιον καὶ δὲν ἔχομεν ἐπαναλάβει τὰς ἐργασίας ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες καλλιεργηταί, δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ κατηγορῶμεν ἄλλους ὅτι δὲν ἐκτελοῦν τὸ καθῆκον των.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§263Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν θ’ ἀπησχόλουν καὶ πάλιν τὴν Βουλήν, ἂν δὲν ἔκαμνεν ὁ κ. ὑπουργὸς τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὡς πρὸς τὰ τελευταῖα τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι δηλ. οἱ καλλιεργηταὶ δὲν ἔσπευσαν νὰ ὑπακούσουν εἰς τὰς ἐντολὰς τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας εἰσηγητὴς εἶναι εἷς ἐκ τῶν φίλων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας εἶπε καὶ κἄτι ἄλλο, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ μεμφθῶμεν τῆς Κυβερνήσεως—ἀνέφερε τὸν κ. ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν ἀλλὰ τὴν ἐπίκρισιν τὴν ἔκαμα πρῶτος ἐγώ, ἀλλὰ τὸ ἐλησμόνησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας—δὲν ἔπρεπε νὰ κάμωμεν, λοιπὸν τὴν ἐπίκρισιν διότι μὲ τὴν ἐπέμβασιν τοῦ Κράτους ἔγινεν αὐτὴ ἡ συνδιαλλαγὴ καὶ ὅτι δὲν ἀναγνωρίζομεν ὅτι οἱ πολιτευόμενοι ἔχουν μίαν ὑποχρέωσιν ἀλληλεγγύης ἀπέναντι ἀλλήλων. Αὐτὴ ἡ παρατήρησις δὲν προσήκει εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι πάντοτε ἐτονίσαμεν αὐτὴν τὴν ἀνάγκην τῆς ἀλληλεγγύης μεταξὺ τῶν πολιτικῶν. Ἀλλὰ ἐπὶ τοῦ προκειμένου πρὸς ποίους γίνεται ἡ θυσία ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ Κράτους; Ἡ θυσία ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα ὅτι παρέχεται ὑπὲρ ὀργανισμοῦ ἰσχυροῦ οἰκονομικῶς ἄνευ δικαιολογίας. Διότι ἂν πράγματι ἡ γῆ δὲν παρέχῃ ὅσα ἀξιοῖ ἡ ἑταιρεία νὰ προσφέρῃ ὁ καλλιεργητὴς εἰς αὐτήν, δὲν ὑπάρχει καμμία δικαιολογία νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔλλειμμα τὸ Κράτος, ὄχι μόνον διότι αὐτὸ ἀποτελεῖ μίαν χαριστικὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ καὶ διότι δυσχεραίνει τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, καθ’ ὅτι θέλει αὐξήσῃ τὰς ἀξιώσεις τῆς ἑταιρείας ὡς πρὸς τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος κατὰ τὴν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τὸ ἄλλο ζήτημα ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἐπεχείρησε νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν σφοδρὰν διαμαρτυρίαν μας διὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθη ἡ συζήτησις μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς δὲν εἴπομεν ὅτι πρέπει νὰ εὑρίσκεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πάντοτε καὶ νὰ ν’ ἀκούῃ πάντοτε τοὺς ἀγορεύοντας. Οὐδέποτε ἰσχυρίσθημεν ὅτι πρέπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαχειρίζεται ὅλα τὰ ζητήματα. Τοὐναντίον πάντοτε ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ δίδεται μεγαλειτέρα πρωτοβουλία εἰς τοὺς ὑπουργοὺς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ περιορίζῃ τὴν ἐπέμβασίν του μόνον εἰς γενικώτερα ζητήματα. Ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὶ συνέβη; Πρὶν ἀγορεύσουν ἀκόμη ὅλα τὰ μέλη τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς, πρὶν ἀγορεύσωμεν ἡμεῖς καὶ πρὶν ἀναπτυχθῇ τέλος πάντων ἡ ἐπερώτησις, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσεν νὰ δηλώσῃ ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ λύσις τὴν ὁποίαν δίδομεν καὶ ἄλλην ἀπὸ αὐτὴν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δεχθῶμεν. Τὶ ἄλλο σημαίνει αὐτό, παρὰ ὅτι ὁτιδήποτε καὶ ἂν ἀπεκαλύπτετο ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ἰσχυρισμῶν τῶν ἰδικῶν μας, ἡ Κυβέρνησις ἔχει κλείσει πλέον τὰ ὦτα, δὲν εἶναι πλέον δυνατὸν νὰ ἀκούσῃ τίποτε; Κατὰ συνέπειαν κατὰ τὶ δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι αὐτὸ σημαίνει μίαν ὑποτίμησιν τῆς Βουλῆς καὶ μίαν ἔλλειψιν ὠφελιμότητος τῆς συζητήσεως; Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας μᾶς λέγει ὅτι ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργὸς εἶναι ἐδῶ. Εἶναι μὲν ἐδῶ ὁ ὑπεύθυνος ὑπουργός, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ νὰ δεχθῇ ὑποδείξεις ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ὅταν ἠθέλησα νὰ μοῦ διευκρινίσῃ τὸ ζήτημα, ἕνα στοιχειῶδες ζήτημα, εὑρέθη εἰς ἀδυναμίαν νὰ μοῦ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν. Ἠρώτησα: «Τὶ θὰ γίνῃ, ἐὰν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ δὲν δέχωνται αὐτὴν τὴν στέρναν ποὺ τοὺς κάμνει ἡ ἑταιρεία;» καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι αὐτό. Εἶναι ὅτι δὲν ἔχει ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ἄδειαν νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐπίσης ὅταν ἠρώτησα τὶ θὰ γίνουν αἱ γαῖαι ἐπὶ τῶν ὁποίων δικαιοῦνται καλλιεργείας οἱ χωρικοὶ καὶ τὰς ὁποίας ἔχουν καταλάβει ὑπάλληλοι τῆς ἑταιρείας, καὶ ἡ ἐρώτησίς μας αὐτὴ ἔμεινεν ἐπίσης ἄνευ ἀπαντήσεως. Ἀπὸ ὅλην δὲ αὐτὴν τὴν συζήτησιν ἀπεδείχθη πόσον ἔχουν δίκαιον νὰ ἐξεγείρωνται οἱ χωρικοί. Ὅταν ὁ κ. Κυρέλλος λέγει ὅτι εἶναι μία ἡμέρα ἐλευθερίας διὰ τὰ μέρη ἐκεῖνα ἡ ἐπίσκεψις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκεῖ, σημαίνει ὅτι ὁ ἀγὼν αὐτὸς ἦτο ἕνας ἀγὼν ὑπὲρ μιᾶς δικαίας ἀξιώσεως, ὑπὲρ ἀπελευθερώσεως ἀπὸ μιᾶς πλήρους ὑποδουλώσεως, ὅπως χαρακτηρίζει ἐκεῖ τὴν θέσιν τῶν καλλιεργητῶν ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπή. Καὶ μ’ ὅλον ὅτι οὕτω πως ἔχουν τὰ πράγματα εἰς τὴν Κωπαΐδα, ὅταν ἐζητήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δώσῃ μίαν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ φροντίσῃ νὰ μὴ μείνουν ἔτσι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οὔτε αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν ἦτο εἰς θέσιν νὰ μᾶς δώσῃ ὁ κ. ὑπουργός. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ὅτι ἡ συζήτησις ἔγινε διὰ τὴν συζήτησιν.

§264Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κρίνεται ἐκ τῶν ὑποσχέσεων· κρίνεται μόνον ἐκ τῶν πραγμάτων. Ὅταν θὰ φέρωμεν τὰ μελετώμενα μέτρα αὔριον καὶ δὲν εἶναι καλά, τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς ἐπικρίνετε. Τὶ σημασίαν ἔχει ἂν δίδωμεν ἢ ὄχι διαφόρους ὑποσχέσεις; Μᾶς λέγετε «τὶ σκέπτεσθε;» Ἀλλὰ αὐτὸ εἶναι μία τυραννία, θέλετε νὰ ὑπαγάγητε τὴν σκέψιν μας εἰς δουλείαν.

§265Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἠμπορεῖτε οὔτε ὑπόσχεσιν νὰ δώσητε ὅτι θὰ φροντίσητε.

§266Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἀφῆστε νὰ λάβω τὰ μέτρα, καὶ ἂν ταῦτα εἶναι ἄξια ἐπικρίσεως νὰ μὲ ἐπικρίνετε.

§267Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς εἶπα τὸ ἑξῆς: Τί θὰ γίνῃ ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ παραχώρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἑταιρεία εἰς τοὺς γεωργοὺς δὲν γίνῃ ἀποδεκτή; Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον ζήτημα. Ἔπειτα σᾶς εἶπα, ὅτι ἐφ’ ὅσον δὲν δίδετε ρητὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ ἐπανέλθουν ὅλοι εἰς τὰ ἔργα των νὰ εἴπετε τοὐλάχιστον ὅτι θὰ φροντίσετε δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ὅτι «θὰ φροντίσῃ» ἀκόμη τὸ θεωρεῖ δουλείαν σκέψεως. Δουλεία σκέψεως εἶναι τὸ νὰ εἴπῃ ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι θὰ φροντίσῃ: Δὲν διστάζω ὅμως νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅτι ἐφ’ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπὸ ἡμᾶς καὶ ἀπὸ τὴν δημοκρατικὴν ἕνωσιν τὴν ὁποίαν διευθύνω, θὰ συστήσωμεν ἐνθέρμως νὰ ἐπανέλθουν οἱ γεωργοὶ εἰς τὰς ἐργασίας των. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἂν ἀπὸ τὰς δύο ἀπόψεις δὲν λυθῇ τὸ ζήτημα θὰ δημιουργηθοῦν εἰς τὸ μέλλον νέαι διαφωνίαι καὶ νέαι ἀνωμαλίαι.

§268Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ νέαι ἐπαναστάσεις.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον καὶ ὥραν 4.30′ μετὰ μεσημβρίαν. (Ὥρα 10.40′ μ. μ.)