1930.11.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 6ῃ

ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Θ. ΣΟΦΟΥΛΗ

(Ὥρα 4.30 μ.μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ μοναχὸς παρὰ τῇ ἱερᾷ Μονῇ Φανερωμένης Σαλαμῖνος Κύριλλος Ἀντωνόπουλος ἢ Γιαννακοῦ ζητεῖ τὸν διορισμόν του παρὰ τινι Θεολογικῇ Σχολῇ πρὸς ἔκδοσιν ὠφελίμου συγγράμματός του ἢ τὴν χορήγησιν διαβατηρίου διὰ τὴν ἀλλοδαπήν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν καταστραφέντων λαχανοκηπουρῶν κατοίκων Σερρῶν ζητούντων τὴν καταβολὴν ἀποζημιώσεως διὰ τὴν κατάληψιν τῶν παρὰ τὸν σταθμὸν οἰκοπέδων των. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν παρὰ τὴν πόλιν Σερρῶν ἐγκατεστημένων ἀγροτῶν προσφύγων, ζητούντων τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκτιμήσεων τῶν εἰς αὐτοὺς παραχωρηθέντων κτημάτων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν θυμάτων πολέμου νομοῦ Σερρῶν, ζητούντων τὴν παροχὴν συντάξεως ἀναδρομικῶς ἀπὸ 3 Ἰουνίου 1922. — Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Ξανθόπουλος καταθέτει τηλεγράφημα κοινοτήτων Χαλκιδικῆς, ζητούντων τὴν μὴ κατάργησιν τοῦ νοσοκομείου Χαλκιδικῆς. — Ὁ εἰσαγγελεὺς ἐφετῶν Ναυπλίου αἰτεῖται τὴν ἄδειαν διὰ τὴν ποινικὴν δίωξιν τοῦ βουλευτοῦ Πυλίας κ. Ι. Ταρσούλη κατηγορουμένου ἐπὶ συνεργείᾳ φόνου κλπ. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τοῦ συνδέσμου δημοδιδασκάλων Κιλκὶς ζητούντων τὴν προαγωγὴν 2.700 διδασκάλων καὶ τὴν μισθολογικὴν ἐξομοίωσίν των πρὸς τοὺς λοιποὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα 8 κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Σερρῶν, ζητούντων τὴν ταχεῖαν χάραξιν τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Σερρῶν–Δράμας. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει ἀναφορὰν τῶν ἐν τῷ σανατορίῳ Ἀσβεστοχωρίου νοσηλευομένων ἐγγραμμάτων φυματικῶν, ζητούντων ὅπως προσλαμβάνωνται εἰς τὰ διάφορα σανατόρια καὶ νοσοκομεῖα ὡς ὑπάλληλοι μετὰ τὴν ἴασίν των. — Ὁ σύλλογος ἁμαξοκαρραγωγέων Καρδίτσης ζητεῖ τὴν χορήγησιν τῆς καθυστερουμένης ἀποζημιώσεώς των. — Αἱ διάφοροι ἐργατικαὶ ὀργανώσεις Ἀθηνῶν διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἀπαγόρευσιν ἀδείας συγκεντρώσεώς των διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου καὶ ζητοῦν τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου 4229. Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος κρατούμενοι διὰ χρέη τοῦ δημοσίου ζητοῦν τὴν ἀποφυλάκισίν των λόγῳ τῶν ἑορτῶν. —Οἱ βουλευταὶ Ἠλείας κ. κ. Τ. Ἀναστασίου, Ἠλ. Τσεριώνης καὶ Ν. Συριόπουλος καταθέτουν ἀναφορὰν δικαιούχων οἰκοπέδων Γαστούνης παραπονουμένων διὰ τὴν μὴ καταβολὴν τῆς ἀποζημιώσεώς των. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς ἑνώσεως τορπιλλισθέντων ναυτικῶν.

§3Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς τάξεως ἀνθρώπων ναυτιλομένων οἱ ὁποῖοι ἐτορπιλλίσθησαν κατὰ τὴν ἐποχὴν ποὺ ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶχεν ἀκόμη ἐξέλθει ἐπισήμως εἰς τὸν παγκόσμιον πόλεμον. Οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι οἱ κυρίως βασανισθέντες τότε, καὶ ἀνεγνώρισεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τὴν κατάστασίν των καὶ τοὺς κατέταξε μαζὶ μὲ τοὺς ἐφοπλιστὰς νὰ πάρουν τὰ 25% ποὺ θὰ δώσῃ τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ μία μέριμνα δι’ αὐτοὺς νὰ πάρουν τὰ 50%.

§4Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει ψηφισθῆ νόμος ὁ ὁποῖος δὲν κάνει καμμίαν διάκρισιν. Μετὰ τὴν διανομὴν τοῦ 25%, ἂν περισσεύσῃ ποσὸν, ὑπόσχομαι νὰ ἐξετασθῇ εὐμενῶς ἡ αἴτησις αὐτή.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαχαίρας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῆς Ὀργανώσεως Γκάπανς.

§6Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἀνῆλθον τὸ βῆμα διὰ νὰ τονίσω τὴν ἀναφορὰν ἡ ὁποία συνδέεται μὲ τὸν μεγαλείτερον κλάδον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας, τὴν κατάστασιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Μία ὀργάνωσις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἡ μόνη ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν ζητεῖ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταβάλῃ κάθε προσπάθειαν νὰ γίνουν ταχύπλοα βαπόρια διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ὑπάρχῃ ἕνας κρῖκος ὁ ὁποῖος νὰ συνδέῃ διὰ τοῦ Ἀτλαντικοῦ Ὠκεανοῦ τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἀμερικῆς μὲ τοὺς Ἕλληνας τῆς Ἑλλάδος. Ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζομεν ἡμεῖς ὑπάρχει μία λανθάνουσα ἐξέγερσις εἰς τοὺς ναυτιλομένους διὰ τὸ ζήτημα ποὺ βλέπουσι νὰ παραλύῃ ἐντελῶς ἡ συγκοινωνία αὐτὴ τοῦ Ἀτλαντικοῦ. Ἡ ἐθνικὴ ἀτμοπλοΐα ὅπως ἐδήλωσεν, μόνον 8 μῆνες ἔχει μίαν προθεσμίαν καὶ ἀσφαλῶς εἶναι διατεθειμένη νὰ κλείσῃ τὰς συγκοινωνίας αὐτάς, θὰ μείνουν δὲ εἰς τὸν δρόμον 10 χιλιάδες ναυτικοὶ καὶ ναυτιλόμενοι οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ στερηθοῦν μόνον τοῦ ἐπιουσίου ἀλλὰ θὰ φᾶνε καὶ τοὺς ἄλλους ναυτιλομένους οἱ ὁποῖοι κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐπιμερίσουν τὸ ψωμί των. Ἡ Κυβέρνησις νομίζω ὅτι ἔχει κάμει ἀρχὴν ἐνεργείας διὰ τὴν προστασίαν τῆς ναυτιλίας καὶ ἐσχημάτισεν μίαν ἐπιτροπὴν μεγάλην, τῆς ὁποίας προήδρευεν ὁ κ. Ἀντιπρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὡς τοὐλάχιστον ἀπὸ τὰς ἐφημερίδας ἐπληροφορήθην κατέληξεν καὶ εἰς ὡρισμένα πορίσματα καὶ συμπεράσματα. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον νὰ συστήσωμεν μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μας καὶ ἐκ μέρους τοῦ ναυτιλομένου κόσμου, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον ἐπιληφθῇ μέτρων δραστικῶν διὰ νὰ προστατευθῇ ἡ ναυτιλία ἡ ἐμπορική.

§7Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἡ καταρτισθεῖσα πρὸς σχετικὴν μελέτην ἐπιτροπὴ κατέληξεν εἰς ὡρισμένα πορίσματα, δυστυχῶς ὅμως, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν ἐπίσημοι στατιστικαί, ἀνεζητήθησαν ἄλλαι πληροφορίαι ἔγκυροι διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ ὑπηρεσία νὰ κρίνῃ τὰ πορίσματα τῆς ἐπιτροπῆς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσεριώνης ἐπὶ ἀναφορᾶς χαλαζοπλήκτων Εὔας.

§9Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ συνεταιρισμοὶ Εὔας παραπονοῦνται διὰ τὴν γενομένην ἀδικίαν ὅσον ἀφορᾷ τὰς ζημίας αἵτινες προῆλθον ἐκ τῆς χαλάζης, ἐκ μέρους τῶν πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν καὶ ζητοῦν τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων διότι κατὰ τὴν γενομένην ἐκτίμησιν ἐγένοντο ἀδικίαι. Θὰ παρεκάλουν τοὺς ἀξιοτίμους ὑπουργοὺς ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ τῆς Γεωργίας νὰ μοῦ εἴπουν τί ἐγένετο ἢ τί πρόκειται νὰ γίνῃ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστασίου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§11Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξαν ὄχι ἁπλῶς ἄδικοι ἀλλὰ ἀσυνείδητοι καὶ μεροληπτικαί. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὐταὶ κατηρτίσθησαν ἀπὸ τὸν Α.Σ.Ο. κατὰ τὸν τρόπον ἐκεῖνον τὸν αὐθαίρετον ὁ ὁποῖος διῆπε ὅλας τὰς πράξεις τῆς παλαιᾶς διοικήσεως, ἀδικήσασα καταφανέστατα τὸν παραγωγόν, διότι ἐνῷ ὁ κόσμος εἰσέφερε ὑπὲρ τοῦ ταμείου χαλάζης καὶ ἐφορολογεῖτο βαρύτατα, δὲν τοὺς ἀπεζημίωσε διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν. Παρεκαλέσαμεν τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ὑπεσχέθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ὅτι θὰ ἀναθεωρηθοῦν αἱ ἀποφάσεις αἱ ἄδικοι καὶ μεροληπτικαί. Ἐν τούτοις μέχρι σήμερον δὲν ἐγένετο τίποτε.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συριόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§13Ν. ΣΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, συνηγορῶ ὅπως γίνῃ ἀναθεώρησις τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐπιτροπῶν αὐτῶν αἵτινες κατηρτίσθησαν ὑπὸ τοῦ Α.Σ.Ο., διότι εἶναι ἄδικοι. Εἰς ἄλλους μὴ ζημιωθέντας ἐπεδίκασαν ἀποζημιώσεις, εἰς ἄλλους δὲ ζημιωθέντας δὲν ἐπεδίκασαν τοιαύτας. Νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα.

§14Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§15Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ὅτι θὰ γίνῃ ἀναθεώρησις, ἂν δὲ ὑπάρχῃ κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου θὰ γίνῃ νόμος.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαρακηνὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐργατῶν τοῦ ἄλσους τοῦ Κυβερνείου.

§17Κ. ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε εἰς τοὺς ἐργάτας τοῦ ἄλσους τοῦ Κυβερνείου καθυστεροῦνται δεδουλευμένοι μισθοί. Ἀπηυθύνθη εἰς τὸ Κράτος ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Κήπου, ἀλλὰ ἔλαβε τὴν ἀπάντησιν ὅτι δὲν ὑπῆρχεν σχετικὴ πίστωσις. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβουν μέριμναν διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν ἐργατῶν αὐτῶν.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λαδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ Ν. Ἀναγνωστοπούλου ζητοῦντος τὸν ἐπαναδιορισμὸν του ἐν τῷ Ταχυδρομείῳ.

§19Χ. ΛΑΔΑΣ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν κ. Πρόεδρε καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τόν ἁρμόδιον ὑπουργὸν διὰ τὰ περαιτέρω.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν ἁμαξοκαρραγέων Τυρνάβου.

§21Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ ἀφορᾷ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ ὅπως μᾶς δηλώσῃ ἐὰν δύναται, ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ ἀναμένωσιν ἀκόμη οἱ ἀποζημιούμενοι ἁμαξοκαρραγωγεῖς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων διὰ τὰς ἀποζημιώσεις, δεδομένου ὅτι αἱ πλεῖσται ἐξεδικάσθησαν ἀπὸ 18 καὶ πλέον μηνῶν καὶ τὰ χρήματα δὲν περιῆλθον ἀκόμη εἰς χεῖρας των. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησεν μίαν τάξιν πτωχῶν βιοπαλαιστῶν εἰς ἡμέρας τόσον δεινάς.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μάρκου ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§23Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἕνα ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ δεκάκις. Εἶναι ἕνα ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐκθέτει τὴν Βουλὴν καὶ ἡμᾶς τοὺς πολιτευομένους διότι δίδει τὸ ζήτημα τοῦτο πλείστας ὅσας ἀφορμὰς εἰς ἐκμετάλλευσιν. Ἐξ ἄλλου ὅπως φαίνεται ἐκ τῶν ἀναφορῶν ὑπάρχουν καὶ εἰς τὰ Τρίκκαλα μὴ ἀποζημιωθέντες ἁμαξοκαρραγωγεῖς οἱ ὁποῖοι ἀπέδωσαν τὰς ἁμάξας των καὶ τὰ κάρρα των καὶ ἔμειναν ἄνευ ἐργασίας καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς δὲν ἔτυχον οὔτε τῆς πρώτης δόσεως τῆς ἀποζημιώσεως. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ ἕνα τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, ἡ ὁποία δίδει ἀφορμὰς ἐκμεταλλεύσεως.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§25Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα δύναται νὰ λυθῇ φυσιολογικῶς ὡς ἑξῆς: Ἔναντι τῶν 15.000.000 τὰ ὁποῖα εἰσπράττει κατ’ ἔτος τὸ Κράτος ἀπὸ τὴν φορολογίαν τῆς βενζίνης διὰ τὸ Ταμεῖον Τροχαίας Κινήσεως, νὰ συνάψῃ ἕνα δάνειον 20.000.000 ὥστε νὰ ἀποζημιωθοῦν ὅλοι οἱ ἁμαξοκαρραγωγεῖς οἱ ἐμπροθέσμως ὑποβαλόντες τὰς αἰτήσεις των.

§26Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἀναμένομεν νὰ ἐκδικασθοῦν ὅλαι αἱ αἰτήσεις διὰ νὰ ἴδωμεν εἰς ποῖον ποσὸν ἀνέρχεται ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἐμπροθέσμως ὑποβαλόντων αἰτήσεις καὶ κατόπιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁλικοῦ αὐτοῦ ποσοῦ νὰ ζητήσωμεν τὸ δάνειον τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χριστούλα ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων ἐπαρχίας Καρδίτσης.

§28Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀναφερόμενοι σήμερον εἶναι χαλαζόπληκτοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν παντελῆ καταστροφὴν τῆς σιτοπαραγωγῆς των καὶ ὅλων τῶν ἄλλων δημητριακῶν καρπῶν. Οἱ κάτοικοι αὐτοὶ εἶχον ἀναφερθῆ τόσον εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ὅσον καὶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ἐπανειλημμένων τηλεγραφικῶν ἀναφορῶν καὶ ἐζήτησαν σχετικὴν ἀρωγήν. Δυστυχῶς, μολονότι ἐμεσολάβησεν ἕνα χρονικὸ διάστημα ἕξ μηνῶν δὲν τοὺς ἐδόθη οὐδεμία ἀρωγὴ οὔτε εὐκολίαι πληρωμῆς φόρου παρεσχέθησαν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ἀμφοτέρους τοὺς κυρίους ὑπουργοὺς νὰ ρίψουν ἕν βλέμμα εἰς τὴν δυστυχοῦσαν αὐτὴν τάξιν καὶ ἐνισχύσωσιν ταύτην.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακάλμπασης ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνεργατικῶν ὀργανώσεων Καβάλλας.

§30Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς μαστιζούσης τὴν τάξιν ταύτην ἀνεργίας, ἡ ὁποία συνδυαζομένη μὲ τὴν πρωτοφανῆ κρίσιν τῆς καπνοπαραγωγῆς λαμβάνει τὴν μορφὴν κοινωνικοῦ προβλήματος ὀξυτάτης μορφῆς. Οἱ ἄεργοι καπνεργάται ἀνέρχονται εἰς 30.000, περιερχόμενοι δὲ εἰς τὰ γραφεῖα ἐκλιπαροῦν ἐργασίαν ἀντὶ 20 καὶ 30 δραχ. ἡμερησίως. Εἰς Ξάνθην, πρὸς συμπλήρωσιν τῶν 15 ἡμερομισθίων τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἐπιδόματος παρὰ τοῦ Ταμείου ἀσφαλίσεως καπνεργατῶν, ἀρκετοὶ καπνεργάται εἰργάσθησαν δωρεὰν πληρώσαντες πολλοὶ ἐξ αὐτῶν καὶ αὐτὰ τὰ ἔνσημα. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἀσήμαντος ἐπὶ τοῦ προκειμένου συμβολὴ τοῦ Κράτους. Τὸ Τ.Α.Κ. ἐπιδοτεῖ σήμερον 8.500 πρὸς 34 δραχμὰς ἡμερησίως, καὶ μόνον ἡ ἀθλιότης καὶ ἡ πεῖνα ἡ ὁποία μαστίζει τὴν τάξιν αὐτὴν δὲν φέρει τὴν διαμαρτυρίαν αὐτῶν εἰς τὸ κέντρον. Οἱ 21.500 ἄεργοι ἄνευ οὐδενὸς ἐπιδόματος εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀρκεσθοῦν οἱ μὲν ἄνδρες εἰς 500 δραχ. αἱ δὲ καπνεργάτριαι εἰς 200 δι’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἀεργίας. Εἶναι πρὸς τούτοις γνωστὸν ὅτι οὐδεμία ἐλπὶς ἐξευρέσεως ἐργασίας ὑπάρχει πρὸ τῆς 15 Ἰανουαρίου. Ἐν τῷ μεταξὺ τὸ Τ.Α.Κ. ἀφῄρεσε τὰ βιβλιάρια ἐκείνων οἵτινες δὲν συνεπλήρωσαν ἀπὸ τῆς συστάσεώς του τὰ 320 ἡμερομίσθια καὶ οὕτω ἐξεκαθάρισε 1.500 ἐργάτας, προεκάλεσε δὲ καὶ τοὺς ἄλλους βουλομένους νὰ ἀποχωρήσουν τοῦ ἐπαγγέλματος, νὰ λάβουν τὰ παρ’ αὐτῶν καὶ τῶν ἐργοδοτῶν κατατεθέντα εἰς τὸ Τ.Α.Κ. μὲ 6%. Αὐτὰ ὅμως δὲν εἶναι μέτρα, εἶναι ἡμίμετρα συντελοῦντα εἰς βαθμιαίαν δολοφονίαν ὁλοκλήρου τάξεως. Αἱ προβλέψεις μας διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν δὲν εἶναι εὐοίωνοι. Ἑκόντες ἄκοντες βαίνομεν εἰς ἁπλούστευσιν τῆς ἐπεξεργασίας. Πιθανότης αὐξήσεως ἐργασίας θὰ ὑπῆρχεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσιζε τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως μεταφορᾶς καπνῶν μὴ χωρικῶς συσκευασμένων». Ἐὰν ὑπάρξουν διαμαρτυρίαι, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐπὶ τόπου πώλησιν, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἐμπόρων ὅπως προβοῦν ἐπὶ τόπου εἰς χωρικὴν συσκευασίαν. Πρὸς τὸν σκοπὸν ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου τούτου τὰ Γραφεῖα Προστασίας Καπνοῦ ἐζήτησαν 1.000.000 δραχ. διὰ τὴν ἐξασφάλισιν ἐργοδηγῶν, τὸ Κράτος ὅμως μέχρι σήμερον συζητεῖ. Ἐπροτείναμεν ἄλλοτε, ὅπως τὸ Κράτος ἀντὶ ὑπὸ τύπον ἐλεημοσύνης νὰ δαπανᾷ κατ’ ἔτος 20 καὶ 25.000.000 ν’ ἀποφασίσῃ νὰ διαθέσῃ ἐπὶ μίαν δεκαετῆ περίοδον 10 ἑκατομ. ἐτησίως διὰ τὴν σύναψιν δανείου πρὸς ριζικὴν τοῦ ζητήματος ἀντιμετώπισιν. Ἐπιφυλαττόμενος νὰ ἀναπτύξω τὰς ἀπόψεις μου ὅταν ὁλόκληρον τὸ καπνικὸν πρόβλημα ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐνόμισα καθῆκον νὰ γίνω διερμηνεὺς τῆς ἀναφορᾶς τῶν καπνεργατῶν.

§31Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Τὸν κίνδυνον ἐκ τῆς ἀνεργίας τῶν καπνοπαραγωγῶν ἡ Κυβέρνησις διέγνωσεν ἐγκαίρως καὶ ἀπὸ τοῦ θέρους ἔλαβε μέριμναν ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου ἐνισχύσεως τῶν καπνεργατῶν, ὥστε νὰ ἐπιτελέσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὸν προορισμόν του. Ἡ κατὰ τοὺς μῆνας τούτους ἀνεργία τῶν καπνεργατῶν δὲν εἶναί τι ἀσύνηθες, διότι οὐδέποτε εἰργάσθησαν οἱ καπνεργάται δώδεκα μῆνας. Ἡ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐμφανισθεῖσα ὀξύτης ἐν τῇ θέσει τῶν καπνεργατῶν, ὀφείλεται εἰς τὴν ὑπερβολικὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν. Εὐτυχῶς ὁ ἀριθμὸς οὗτος ὁσημέραι μειοῦται, τῶν ἐργατῶν στρεφομένων καὶ πρὸς ἄλλα ἔργα. Καθόσον ἀφορᾷ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως μεταφορᾶς καπνῶν ἀδεματοποιήτων, ἡ Κυβέρνησις δι’ ἐγκυκλίου εἰδοποίησεν ἐγκαίρως τοὺς παραγωγοὺς ὅτι ὁ νόμος θὰ ἐφηρμόζετο αὐστηρῶς ἐφαρμόζεται δὲ τόσον αὐστηρῶς, ὥστε εἶχον σήμερον ἀθρόας διαμαρτυρίας συναδέλφων τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ γερουσιαστῶν, οἵτινες ἰσχυρίζονται ὅτι ὑπάρχουν περιφέρειαι ἐν αἷς οἱ παραγωγοί, εἴτε ἐξ ἐλλείψεως χώρου εἴτε ἐξ ἀπειρίας περὶ τὴν δεματοποίησιν, ἰσχυρίζονται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος εἰς τὰς περιφερείας ταύτας. Διὰ τοῦτο μάλιστα ἠναγκάσθην νὰ τηλεγραφήσω εἰς τοὺς ἁρμοδίους συναδέλφους Γενικοὺς Διοικητὰς νὰ ἐξετάσωσι μετὰ τῶν Γραφείων Προστασίας Καπνοῦ ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὴν κατάστασιν καὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐπιτρέψωσι παρέκκλισιν ἐκ τοῦ νόμου ἐπιτρεπομένην ἄλλωστε ἐκ τοῦ κειμένου αὐτοῦ. Ἡ αἴτησις τῶν Γραφείων Προστασίας Καπνοῦ περὶ διαθέσεως 1½ ἑκατομμυρίου δραχμῶν πρὸς ἀποστολὴν εἰδικῶν ὁδηγῶν εἰς τὰς παραγωγικὰς περιφερείας, ἵνα διδάξωσι τὴν δεματοποίησιν ἐγένετο δεκτὴ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ὅτι ὑπάρχει καιρὸς πρὸς ἀποτελεσματικὴν ἐνέργειαν, διότι ἂν οἱ παραγωγοὶ ἰσχυρίζωνται ὅτι στεροῦνται χώρου καὶ ὅτι ἐπείγονται νὰ πωλήσωσι τὸ προϊόν των εἰς ἁρμάθας, ἡ δαπάνη θὰ ἦτο ἄσκοπος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ τέως δήμου Οἰχαλίας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης.

§33Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, 15 κοινότητες τοῦ τέως δήμου Οἰχαλίας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, παρακαλοῦν τὴν Κυβέρνησιν ὅπως θελήσῃ καὶ τροποποιήσῃ τὸν νόμον περὶ ταμείου ἐλαίας, τὸ ὁποῖον συνεστήθη διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου. Ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει πολλὰ τὰ τρωτά. Ἀντὶ νὰ καταβάλλωνται τόσα ποσὰ διὰ τὸ ταμεῖον αὐτό, προσφέρονται αἱ κοινότητες νὰ ἀναλάβουν αὐταὶ τὴν καταπολέμησιν τοῦ δάκου, ράντισμα ἐλαιοδένδρων κλπ., ὅπως συμβαίνει καὶ μὲ τὰς ἀκρίδας καὶ τοιουτοτρόπως ὄχι μόνον θ’ ἀποφευχθῇ ἡ ὑπὸ τὰς σημερινὰς δεινὰς οἰκονομικὰς περιστάσεις βαρεῖα φορολογία, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταπολεμήσεως τῆς ἀσθενείας αὐτῆς τῶν ἐλαιῶν θὰ εἶναι πολὺ ἐπωφελέστερα. Διότι τί συμβαίνει; Ὁ φορολογούμενος καταβάλλων τὸν φόρον δὲν γνωρίζει ἂν τὸ φάρμακον περιέχει τὰ συστατικὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἱκανὰ ἵνα καταστρέψωσι καὶ ἐξαφανίσωσι τὸν δάκον, ἂν ὁ ραντισμὸς τῶν ἐλαιοδένδρων γίνεται συστηματικῶς καὶ μεθοδικῶς, καὶ τὸ σπουδαιότερον ἀπ’ ὅλα ἂν γίνεται εἰς τὰς σποραδικῶς κειμένας ἐλαίας καὶ ἐντὸς τῶν περιοχῶν ὅπου εὑρίσκονται συκαῖ καὶ ἄμπελοι—διότι, ὡς γνωστόν, ὁ δάκος ἐμφωλεύει κυρίως εἰς τὰς ἐλαίας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κεῖνται εἰς μέρη ὅπου ὑπάρχουν συκαῖ καὶ ἄμπελοι, γενικῶς δὲ εἰς δένδρα παράγοντα γλυκοὺς καρπούς, ἀπὸ τὰ μέρη δὲ αὐτὰ μεταδίδεται ἡ ἀσθένεια καὶ εἰς τὰς ἐλαίας —. Διὰ τῶν μέτρων, λοιπόν, τὰ ὁποῖα προτείνουν θὰ ἐπιτύχωμεν νὰ ἔχωμεν ἔξοδα ὀλιγώτερα συστηματικὴν δὲ καὶ μεθοδικὴν καταπολέμησιν καὶ τέλος θὰ γνωρίζωμεν τὰ μέρη, τὰ ἐλαιόδενδρα τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ραντισθῶσιν ἵνα μὴ μεταδοθῇ ἐκεῖθεν ἡ ἀσθένεια. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα ἔχει σήμερον τὸ ταμεῖον ἐλαίας, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιέλθουν εἰς τὰ ταμεῖα τῶν διαφόρων κοινοτήτων, ἀφοῦ αὐταὶ θὰ ἀναλάβουν καὶ τὴν ἐργασίαν. Ἡ ἀναφορὰ τῶν κοινοτήτων ὅμως, κύριε Πρόεδρε, περιέχει καὶ δεύτερον αἴτημα. Πρόκειται περὶ τοῦ νόμου τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας. Βεβαίως, περισσότερον παντὸς ἄλλου μέρους ἡ Πελοπόννησος ποθεῖ τὴν ἀγροτικὴν ἀσφάλειαν, ἀλλὰ ἡ δι’ αὐτὴν φορολογία εἶναι ἀνυπόφορος, τὰ ἔξοδα δὲ τόσον πολλὰ ὥστε ὁ θεσμὸς νὰ μὴ χρησιμεύῃ εἰς τίποτε ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ κατορθοῦται δι’ αὐτοῦ ν’ ἀπομυζᾶται τὸ αἷμα τῶν κατοίκων οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται πολλάκις νὰ πορίζωνται οὐδὲ αὐτὰ τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖα. Ἡ Πελοπόννησος, κύριε Πρόεδρε, ἡ ὁποία προσφέρει τόσα πολλὰ εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν, δὲν λαμβάνεται ποσῶς ὑπ’ ὄψει. Ἔχει ἐγκαταλειφθῆ εἰς τὴν τύχην της καὶ οἱ κάτοικοί της ὄχι μόνον καλῶς φορολογοῦνται, ἀλλὰ διότι καλῶς φορολογοῦνται φορολογοῦνται καὶ ἐκ δευτέρου. Εἰσπράττει τὸ δημόσιον 70 ἑκατομμύρια, τὰ διαθέτει πρὸς ἀγορὰν σίτου καὶ ὁ σῖτος ἀκριβαίνει καὶ πάλιν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριμπᾶς ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§35Θ. ΚΡΙΜΠΑΣ. Ἐφιστῶ καὶ ἐγώ, κ. Πρόεδρε, ὅλως ἰδιαιτέρως ἀμέριστον τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῆς Γεωργίας ὑπουργοῦ—τὸν ὁποῖον ἐπανειλημμένως καὶ κατ’ ἰδίαν ἀπησχόλησα—ἐπὶ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐν λόγῳ κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Μεσσηνίας. Ἐξ αὐτῆς καταφαίνεται ὁ τρόπος τῆς πολιτείας τοῦ ταμείου ἐλαιοπαραγωγῆς καὶ ἡ σπατάλη τὴν ὁποίαν δημιουργεῖ, σπατάλη προκαλέσασα ἀπὸ ἔτους περίπου τὴν ἐξέγερσιν τῶν φορολογουμένων. Εἶχε σταλῆ ὁ ἁρμόδιος ὑπάλληλος τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὁ κ. Δαμασκόπουλος, ἐνήργησε μίαν ἐμπεριστατωμένην ἀνάκρισιν καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν λεπτομερῆ εἰς τὸ ὑπουργεῖον· δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν αὐτῆς. Πάντως συμφωνῶ καὶ ἐγὼ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου καὶ παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος προστασίας τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς κατὰ τρόπον ὥστε νὰ δύναται ἑκάστη κοινότης νὰ κανονίζῃ τὰ ζητήματά της αὐτοβούλως.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως διὰ τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου· τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μαχαίρας.

§37Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς τὴν ὑπόθεσιν ἡ ὁποία ἀπασχολεῖ ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας συνεχῶς τὴν Βουλὴν δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ ἀπόψεις τῆς ἐργατικῆς τάξεως, δεδομένου ὅτι τὸ ζήτημα τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου εἶναι ἀποκλειστικῶς ζήτημα τῆς ἐργατικῆς τάξεως, ἡ ὁποία εἶναι ὁ κύριος καὶ μεγαλύτερος καταναλωτὴς διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τρέφεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον μὲ ἄρτον. Διὰ τοῦτο δικαιοῦται ἡ ἐργατικὴ τάξις νὰ ἀξιοῖ ὅπως μετὰ προσοχῆς ἀκουσθοῦν αἱ ἀπόψεις της ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ αἱ συστάσεις αὐτῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας καὶ πρὸς τὴν ἀντιπολίτευσιν αὐτῆς. Ἡ ἐργατικὴ τάξις, κύριοι βουλευταὶ ὡς τάξις ὀργανωμένη καὶ συγκεκροτημένη εἶναι φύσει καὶ θέσει ἡ ἀντιπολίτευσις, ὄχι μόνον τῆς σημερινῆς, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων τῆς Χώρας. Ὑπὸ τὴν ἰδιότητά της ταύτην δικαιοῦται νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον ἀφορᾷ, τὴν διαχείρισιν τοῦ ζητήματος τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τὴν γενικωτέραν αὐτῆς πολιτικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ὡς ἐπίσης δικαιοῦται νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὴν ἀντιπολίτευσιν διὰ τὸν χειρισμὸν τὸν ὁποῖον κάμνει ἑκάστοτε ἀντιπολιτευομένη τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατ’ ἐπανάληψιν ἐλέχθησαν ἀπὸ ἄλλους συναδέλφους. Ὅτι δηλαδὴ διὰ τὸ ζήτημα τῆς τελευταίας διατιμήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ἐγεννήθη ἕνας μεγάλος θόρυβος, εἰς τὴν ἀρχὴν κατ’ ἐμὲ δικαιολογημένος, ἀπεδειχθεὶς ὅμως εἰς τὸ τέλος ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος. Τὸν θόρυβον αὐτὸν ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τὸν ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ἀντιπολίτευσιν τὴν ὁποίαν θὰ ἔπρεπε ἡ ἐργατικὴ τάξις νὰ μεμφθῇ καὶ νὰ κατηγορήσῃ ἂν τῆς ἀπέδιδεν πρόθεσιν εἰς τὴν δημιουργίαν τοῦ θορύβου τούτου. Ὁ θόρυβος αὐτὸς ἦτο δυνατὸν νὰ καταλήξῃ εἰς κακὰς καὶ ὀδυνηρὰς συνεπείας. Διότι ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σωφροσύνη εἰς τοὺς διοικοῦντας τὴν γενικὴν συνομοσπονδίαν τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος, ἦτο δυνατὸν νὰ παρασυρθῇ εἰς ζωηρὰς ἐκδηλώσεις καὶ συλλαλητήρια καὶ ἦτο ἀκόμη ἑπόμενον νὰ ἔλθῃ εἰς συγκρούσεις μὲ τὰς ἐξουσίας τοῦ Κράτους καὶ οὕτω νὰ διαταραχθῇ ἡ δημοσία τάξις. Εὐτυχῶς—νομίζω καὶ ἡ Κυβέρνησις θὰ τὸ ἀναγνωρίσῃ—ἡ γενικὴ συνομοσπονδία τῶν ἐργατῶν ἐτήρησε τὴν στάσιν, τὴν ὁποίαν ὤφειλε νὰ τηρήσῃ καὶ χωρὶς νὰ παρασυρθῇ καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸν δρόμον εἰς τὸν ὁποῖον τὴν ἔσπρωχνε ὁ δημιουργηθεὶς θόρυβος δραστηρίως ἐνεργήσασα εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπέτυχεν ὅτι ἐπέτυχε. Διὰ τὸν λόγον αὐτόν, λέγω, ὅτι ἡ ἐργατικὴ τάξις πέραν τοῦ δικαιώματος ποὺ ἔχει νὰ ἐλέγχῃ εἰς τὴν πολιτικὴν ταύτην, τὴν ὑπεύθυνον Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἔχει καὶ δικαίωμα νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὴν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἐν προκειμένῳ θὰ ἔπρεπε μὲ περισσοτέραν ψυχραιμίαν νὰ ἐκθέσῃ τὰς ἀπόψεις της καὶ ἀναλογιζομένη τὴν ὑψηλὴν αὐτῆς ἀποστολὴν νὰ μὴν ἀφήσῃ τὰ ὄργανα τοῦ τύπου τὰ ὁποῖα ἐμπνέει καὶ διερμηνεύει δι’ αὐτῶν τὰς ἀπόψεις της εἰς τὴν Κοινὴν Γνώμην, νὰ μεγαλοποιήσουν καὶ νὰ συσκοτίσουν τόσον τὸ ζήτημα διότι θὰ ἦτο ἐπαναλαμβάνω, ἐνδεχόμενον νὰ καταλήξῃ εἰς μοιραίας καὶ ὀδυνηρὰς συνεπείας. Ὅσον ἀφορᾷ τώρα διὰ τὸν ἔλεγχον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐγένετο διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ἡμεῖς τοὐλάχιστον μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ἔχομεν πεισθεῖ ὅτι οὐδεμία κατάχρησις τῶν λαϊκῶν συμφερόντων ἐγένετο εἰς ὄφελος καμμιᾶς ἄλλης τάξεως. Τὸ ζήτημα μόνον, τὸ ὁποῖον ἔμεινε ἀδιευκρίνιστον ἀπὸ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, εἶναι ἡ ἐξακρίβωσις τῆς τιμῆς τῶν ἀλεύρων ποὺ ἐδίδετο εἰς τὰς ἑκάστοτε ἐπιτροπὰς τῶν διατιμήσεων. Κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην παίζει μεγάλον ρόλον εἰς τὸ ζήτημα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ τότε ἀλλάζουν ἐντελῶς τὰ πράγματα ἂν ἐδίδοντο ὑπερβολικαὶ τιμαὶ τῶν ἀλεύρων εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τῶν διατιμήσεων. Τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ἐνδελεχοῦς ἐρεύνης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, θέλω δὲ νὰ πιστεύω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐνεργήσῃ πᾶν τὸ δυνατὸν πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἀμφιβολιῶν καὶ καθησύχασιν τῆς Κοινῆς Γνώμης καὶ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἀσφαλῶς κ. βουλευταὶ οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐν τῇ διπλῇ καὶ τριπλῇ ἰδιότητί τους, δηλαδὴ ποὺ εἶναι σιτέμποροι, βιομήχανοι καὶ ἀλευρέμποροι ἐκέρδισαν καὶ κερδίζουν πολὺ περισσότερα τῶν ὅσων πρέπει. Ἀλλὰ πάντως ἐφόσον οἱ κείμενοι νόμοι τῆς Χώρας τοὺς ἐπιτρέπουν νὰ κερδίζουν ὅσα κερδίζουν, διότι αὐτὸ τοὐλάχιστον ἀπεδείχθη ἐκ τῆς συζητήσεως, δὲν δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν περαιτέρω εὐθύνας ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐλπίζομεν ὅμως εἰς τὸ μέλλον ἄν μάλιστα θὰ εἰσακουσθῇ ἡ αἴτησις καὶ αἱ προτάσεις μας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ ληφθῇ πρόνοια ὥστε ἀπὸ σήμερον τοὐλάχιστον τὰ κέρδη ταῦτα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀλευροβιομήχανοι καλῶς ἢ κακῶς ὑπὸ τὴν προστασίαν τῶν νόμων ἐκαρποῦντο, ἀπὸ σήμερον καὶ εἰς τὸ ἑξῆς τηρηθῇ μία πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τρόπον ὥστε τὰ κέρδη ταῦτα νὰ χρησιμεύουν διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐκεῖνο διὰ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ ἠμπορούσαμεν νὰ ἐλέγξωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἐργατικὴ τάξις, θὰ ἦτο τὸ ζήτημα ὅτι δὲν ἠθέλησεν νὰ συνεχίσῃ τὴν πολιτικήν της διὰ τὴν ὑποτίμησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου καὶ νὰ λάβῃ μέτρα διὰ νὰ προλαμβάνωνται ὅλαι αἱ καταχρήσεις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Καὶ λέγοντες μέτρα δὲν ἐννοοῦμεν βεβαίως τὴν προταθεῖσαν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων ὡς ὑπεστηρίχθη ἀπὸ ἀρχηγὸν κόμματος ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Διότι ἄν ὑποτεθῇ ὅτι ἐκαλούμεθα ἡμεῖς ὡς τάξις νὰ κυβερνήσωμεν μίαν ἡμέραν τὴν χώραν, ἀσφαλῶς δὲν θὰ καταλήξωμεν εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν νὰ καταργήσωμεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἠμποροῦμεν βεβαίως καὶ θὰ ἔλθῃ μέρα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὁπότε θὰ ζητήσωμεν τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐμμέσου φορολογίας ἡ ὁποία πλήττει κυρίως καὶ ἀμέσως τὴν ἐργατικὴν τάξιν, ἀλλὰ πάντως θὰ ἐπιφυλαχθῶμεν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου καὶ τοῦτο διότι πιστεύομεν ὅτι διὰ μιᾶς ἐντατικῆς ἐνεργείας διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν μέσων τῆς σιτοκαλλιεργείας καὶ τῆς προστατευτικῆς φορολογίας τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, θὰ καταστῇ μίαν ἡμέραν ἡ Ἑλλὰς σιτάρκης. Καὶ τότε ἄν ἔχῃ μίαν σταθερὰν παραγωγὴν σίτου μόνον τότε θὰ ἠμπορέσωμεν νὰ μὴ ἐξαγάγωμεν τόσον συνάλλαγμα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀκόμη ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ κατωχυρώσωμεν τὴν ἐργασίαν καὶ τὰ ἐξ αὐτῆς κέρδη εἰς τοὺς ἐργάτας τῶν πόλεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἐντοπίσωμεν τοὺς ἐργάτας τῶν ἀγρῶν εἰς τοὺς ἀγρούς, καὶ θὰ ἐμποδίσωμεν τὴν κάθοδον αὐτῶν εἰς τὰς πόλεις. Τὸ συμφέρον μας ὥστε εἶναι νὰ διατηρηθῇ ὁ δασμὸς αὐτὸς τοῦ σίτου, καὶ νὰ στραφῶμεν πρὸς ἄλλην κατεύθυνσιν διὰ τὴν δυνατὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἡμεῖς κ. βουλευταί, νομίζομεν ὅτι θὰ ἦτο εὔκολον ὅτι θὰ ἦτο εὐκταῖον νὰ ἀρχίσῃ νὰ γίνεται σκέψις κατὰ πόσον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐθνικοποιηθοῦν τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἀλεύρου. Καὶ ἄλλοτε ἡ ἐργατικὴ τάξις ὑπέβαλεν τὴν πρότασιν ταύτην δι’ ὑπομνημάτων της εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ τὰ ὑπομνήματα ταῦτα δὲν ἔτυχον τῆς δεούσης προσοχῆς καὶ εὐρυτέρας συζητήσεως. Ἴσως διότι δὲν ἦτο δυνατὸν, ἴσως διότι δὲν εἶχεν ἀκόμη ὡριμάσει μία τοιαύτη ἰδέα. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦδε νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ νὰ ὡριμάζῃ καὶ θὰ πρέπῃ νὰ ἀρχίσῃ νὰ ὡριμάζῃ ἡ ἰδέα αὐτὴ, νὰ ἐθνικοποιηθοῦν τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἀλεύρου ἀνεξαρτήτως ἄν εἰς ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου ἔχουν ἐθνικοποιηθεῖ, τὰ μέσα ταῦτα ἢ ὄχι. Διότι ἄν εἰς ἄλλας χώρας δὲν κατέληξαν ἀκόμη εἰς τοιαῦτα συμπεράσματα καὶ ἀποφάσεις, κύριοι βουλευταὶ τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔχουν τόσην κατανάλωσιν ἄρτου ἀναλόγως τῶν πληθυσμῶν των ὅσην ἔχομεν ἡμεῖς ἐδῶ, ἀφοῦ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡμεῖς καταναλίσκομεν ἕνα ἑκατομμύριον τόννων σίτου καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, ἡ ὁποία εἶναι δεκαπλασία εἰς πληθυσμὸν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα καταναλίσκουν πέντε ἑκατομμύρια μόνον. Φαντάζομαι λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ εὑρεθῇ κανεὶς νὰ ἀντικρούσῃ ὅτι πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς τὸν τόπον μας αὐτὴ ἡ ἰδέα τῆς ἐθνικοποιήσεως τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς ἀλεύρου καὶ ἡ μονοπώλησις τοῦ ἐμπορίου τοῦ σίτου. Διότι θὰ ὑπάρξῃ τότε μία σταθερὰ πλέον τιμὴ τοῦ σίτου καὶ ἡ δυνατότης νὰ ὑποτιμηθῇ σημαντικῶς ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου εἰς τρόπον ὥστε, οὔτε οἱ συμπολιτευόμενοι οὔτε οἱ ἀντιπολιτευόμενοι νὰ πέρνουν τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ καὶ νὰ τὸ κάνουν σημαίαν καὶ νὰ πέρνουν μάλιστα τὴν σημαίαν αὐτὴν εἰς τοὺς ὤμους των νὰ καταβαίνουν στοὺς δρόμους ὅπως τὴν ἐπῆρε ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς χθές. Ἄλλο μέσον κ. βουλευταὶ ποὺ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου εἶναι καὶ ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων καὶ τῶν μέσων τῆς παραγωγῆς τοῦ ἄρτου. Ἄς μᾶς ἐπιτραπῇ δὲ νὰ διαφωνοῦμεν μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῆς Προοδευτικῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως, νομίζοντα ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ὡς ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦσαν τὰ ἐνδεδειγμένα καὶ τὰ κατάλληλα. Λυποῦμαι πολὺ διότι δὲν μᾶς ἤκουσεν τὴν ἐποχὴν ποὺ κατήρτιζε τὸν νόμον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν ἀρτοποιείων μολονότι ἐπανειλημμένως ἐξεθέσαμεν εἰς αὐτὸν τὰς σκέψεις μας καὶ τὰς ἀπόψεις εἰς ἃς ἡ κεκτημένη πεῖρα μᾶς ὡδήγει, μάτην ὑπεδείξαμεν καὶ ὑπεστηρίξαμεν ὅτι τὰ μελετώμενα τότε νὰ ληφθῶσι μέτρα, ἦσαν ἐντελῶς ἀμελέτητα καὶ ἀψυχολόγητα. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπροτίμησε νὰ ἀκούσῃ καὶ νὰ υἱοθετήσῃ τὰ μέτρα ποὺ τοῦ εἰσήγαγεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου του. Τόσην δὲ πίστιν εἶχε καὶ ἔχει ἀκόμη εἰς τὰ ληφθέντα μέτρα ὥστε ἐτόλμησε ἀκόμη καὶ χθὲς νὰ ἐλέγξῃ τοὺς διαδεχθέντας αὐτὸν ὑπουργούς, διότι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ νόμου ἐκείνου ἠθέλησαν διὰ τροποποιήσεως νὰ συμπληρώσουν τὰ κενὰ καὶ νὰ θεραπεύσουν μερικὰς ἀδικίας αἵτινες ἐδημιουργοῦντο εἰς πολλοὺς ἐπαγγελματίας ἐκ τῆς ἀμελετήτου εἰσαγωγῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δὲν παραδέχεται δηλαδὴ ἀκόμη ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος, ὅτι οὔτε μὲ τὸν νόμον περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μικρῶν ἀρτοποιείων τὸν ὁποῖον τῇ εἰσηγήσει του ἐψηφίσαμεν, οὔτε μὲ τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατόπιν ἐπραγματοποιήθη ὁ σκοπὸς τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκε. Ἐξακολουθεῖ δὲ νὰ νομίζῃ ὅτι ὁ νόμος τὸν ὁποῖον εἰσηγήθη καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἦτο τὸ ἅπαντον διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὑποτίμησις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἡμεῖς ὅμως φρονοῦμεν ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἦτο ὁ ἐνδεδειγμένος διὰ τὸν σκοπὸν αὐτόν. Πλὴν ὅμως τροποποιούμενος καταλλήλως θὰ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν πραγματικὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Ἐὰν δηλαδὴ ἐτροποποιεῖτο ὁ νόμος οὗτος σύμφωνα μὲ τὰς προτάσεις τῶν βιομηχάνων ἀρτοποιῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σημειωτέον ἐβοήθησαν τὸν τότε κ. ὑπουργὸν νὰ σπάσῃ τὴν ἀπεργίαν ἐργατῶν καὶ ἐργοδοτῶν, νίκην τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἀπέδωκε μόνον εἰς τὴν δραστηριότητά του, θὰ ἐπήρχετο σημαντικὴ βελτίωσις τῶν ὅρων τῆς ἀρτοβιομηχανίας καὶ κατὰ συνέπειαν θὰ ἠδύνατο νὰ ὑποτιμηθῇ ἀκόμη ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου. Τὰ προταθέντα τότε μέτρα καὶ τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ σήμερον νὰ ληφθοῦν εἶναι νὰ ἱδρυθοῦν 30 – 40 ἀρτοποιεῖα παραγωγικότητος 25 χιλιάδων ὀκάδων ἄρτου ἡμερησίως εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ ἀνάλογα τοιαῦτα εἰς τὸν Πειραιᾶ. Τὰ ἀρτοποιεῖα ταῦτα θὰ παρεδίδοντο εἰς τοὺς διὰ τοῦ νόμου συνεταιριζομένους ἀρτοποιοὺς τῶν ὁποίων τὰ ἀρτοποιεῖα ἦσαν παραγωγικότητος κάτω τῶν 1000 ὀκάδων ἡμερησίως καὶ τὰ ὁποῖα ἀρτοποιεῖα θὰ ἐχρησιμοποιοῦντο ὑπὸ τῶν ἰδίων ἀρτοποιείων ὡς πρατήρια ἄρτου καὶ διὰ ἕψησιν φαγητῶν τοῦ κοινοῦ. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράγεται ὁλόκληρος ἡ καταναλισκομένη ποσότης ἄρτου εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ τὸν Πειραιᾶ εἰς μηχανοκινήτους ἀτμοκλιβάνους καὶ νὰ γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς τῆς ἀποδόσεως τοῦ ἄρτου, ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει 5½ σάκκων ὡς γίνεται σήμερον ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει 10– 12 σάκκων ἀλεύρου τοῦθ’ ὅπερ θὰ ὑπεβίβαζε πολὺ τὸ κόστος τῆς κατασκευῆς τοῦ ἄρτου καὶ συνεπῶς καὶ τὴν τιμήν του. Τοῦτο δὲ χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη ἄλλων ἀποζημιώσεων καὶ ἄλλων ἀναστατώσεων.

§38Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἔγινε, κ. Μαχαίρα, τὸ ἰδικόν σας τὸ ἀρτοποιεῖον εἰς τὸν Πειραιᾶ; Πῶς πάει;

§39Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τὸ ἀρτοποιεῖόν μας, κ. Πρόεδρε, ἦτο δυνατὸν νὰ παραγάγῃ 25–30 χιλιάδες ὀκάδας ἡμερησίως, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἴχομεν τὰ μέσα, διὰ τοιαύτην ἐπιχείρησιν, δὲν μᾶς ἐβοήθησε δὲ καὶ καμμία Κυβέρνησις νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸν σκοπόν μας.

§40Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σᾶς ἐβοηθήσαμεν εἰς τὸ νὰ τὸ κάμετε.

§41Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Μᾶς ἐβοηθήσατε σεῖς, κ. Πρόεδρε, ἀλλὰ οἱ διάδοχοί σας δὲν σᾶς ἐμιμήθησαν.

§42Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κακῶς τὸ διεχειρίσθητε.

§43Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐπειδὴ δὲν εἴχομεν τὰ μέσα διὰ τὴν λειτουργίαν του, τὸ ἔχομεν ἐνοικιάσει. Ὀφείλει δὲ νὰ ὁμολογήσῃ ὁ κάθε Πειραιώτης ὅτι τὸ ἐργοστάσιον ἐκεῖνο ἔδοσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου κατὰ 70–80 λεπτὰ κάτω τῆς διατιμήσεως.

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω κ. Μαχαίρα, ὅτι τὸ γεγονὸς ὅτι κατορθώθη νὰ γίνῃ ἕνα ἐργοστάσιον διὰ τὴν παραγωγὴν 30 χιλιάδων ὀκάδων καὶ τώρα εἶναι ἄχρηστον μὲ ἀπογοητεύει.

§45Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Λειτουργεῖ, ἀλλ’ εἶναι ἐνοικιασμένον.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἐκάμαμεν διὰ συνεργατικὴν καὶ σεῖς τὸ ἐνοικιάσατε. Δὲν ἦτο αὐτὸς ὁ σκοπός μας.

§47Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἂν ἦτο δυνατόν, κ. Πρόεδρε, νὰ σᾶς κατατοπίσω εἰς τὸ ζήτημα αὐτό, ποὺ ἐσκοντάψαμε, καὶ δὲν ἐπραγματοποιήθη ὁ σκοπός μας, θὰ ἀποκαρδιωθῆτε, ἀλλὰ ὄχι ἀπὸ τὴν ἐργατικὴν τάξιν.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διατί; Ἀκόμη καὶ τώρα τὸ ζήτημα δύναται νὰ λυθῇ, ἀρκεῖ νὰ μᾶς εἴπητε τὶ θέλετε, τὶ σᾶς χρειάζεται, ἀλλὰ κατὰ τρόπον πειστικόν.

§49Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Τὸ ἐργοστάσιον, κ. Πρόεδρε, αὐτὸ μὲ δαπάνην 1.000.000 σήμερον δύναται νὰ γίνῃ μὲ ἀτμοκλιβάνους παραγωγικότητος 30.000 ὀκάδων.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δώσατέ μου ἕνα σχέδιον λειτουργίας αὐτοῦ καὶ ἂν εἶναι καλὸν θὰ σᾶς εὕρω ἐγὼ τὰ χρήματα.

§51Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐδῶ, κ. Πρόεδρε, ἐλήφθη μία ἀπόφασις ἀπὸ τοὺς συνεταίρους νά τὸ δώσουν εἰς τὸν δῆμον Πειραιῶς ὁ ὁποῖος θέλει νὰ τὰ κάμῃ συγκρότημα σχολικῶν κτιρίων.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ χαλάσῃ ὁ φοῦρνος νὰ γίνουν σχολεῖα; Μὴ περιμένετε γρήγορα πῶς θὰ μᾶς πείσητε νὰ ἔλθωμεν εἰς αὐτὸν τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον περιμένετε διότι ἀνεκίνησαν αὐτὸ τὸ ζήτημα.

§53Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι ἄξια μομφῆς τὰ ἐργατικὰ σωματεῖα Πειραιῶς, τὰ ὁποῖα ἐνῷ εἶχον ἓν ἀρτοποιεῖον δὲν κατώρθωσαν νὰ τὸ διαχειρισθῶσιν καλῶς.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι αὐτὸ ἀπελπιστικόν.

§55Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κ. Πρόεδρε, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σᾶς ὑπόσχομαι νὰ σᾶς φέρω μίαν μελέτην, τὶ ἠμπορεῖ νὰ γείνῃ καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ ἐπανεύρωμεν τὸν δρόμον μας. Νομίζομεν λοιπόν, διὰ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ θέμα ὅτι ἐνῷ καθίσταται δυνατὸν νὰ βελτιωθοῦν τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς τοῦ ἄρτου κατὰ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡμεῖς σκεπτόμεθα καὶ προτείνομεν. Ἐνῷ ἀκόμη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐθνικοποιηθοῦν τὰ μέσα τῆς παραγωγῆς ἀλεύρων καὶ ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν μονοπώλησιν τοῦ ἐμπορίου τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων νὰ κερδίσῃ ὁ καταναλωτὴς λαὸς ἐκεῖνα ποὺ κερδίζουν σήμερον οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐν τῇ διπλῇ καὶ τριπλῇ τους ἰδιότητι, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποτιμηθῇ σημαντικῶς καὶ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου. Καὶ ὅταν βέβαια οἱ καιροὶ εὐνοήσουν ὥστε ὑποτιμουμένων καὶ τῶν λοιπῶν εἰδῶν καταναλώσεως εὐθηνίνῃ γενικῶς ἡ ζωή, τότε βεβαίως δὲν θὰ ὑπάρξῃ λόγος νὰ στρεφώμεθα μόνον πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἀλλὰ καὶ πρὸ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ πολλῶν ἄλλων εἰδῶν τῆς ζωῆς χωρὶς νὰ θίγεται τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο, κύριοι βουλευταί, θὰ ἐπεθύμουν μόνον χωρὶς νὰ παρεξηγηθῶ, νὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας βουλευτὴν νὰ μὴν ἀναλαμβάνῃ τὸ βάρος τῆς σημαίας τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ βάρος αὐτό, ὅταν μάλιστα ὑπόσχεται ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ὅταν θὰ ἔλθῃ μίαν ἡμέραν κυβερνήτης, διότι σχεδὸν αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια τῶν λόγων του, θὰ καταργήσῃ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου καὶ θὰ ἐλαττώσῃ τοὺς ἐμμέσους φόρους. Πρᾶγμα δηλαδὴ τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετον μὲ τὰς πολιτικάς του δοξασίας καὶ ποτὲ δὲν θὰ κατορθώσῃ, ἀλλ’ οὔτε καὶ θὰ ἀποπειραθῇ νὰ τὸ κάμῃ. Ἐὰν δὲ ἐκοπίαζα νὰ εὕρω τὰς ἀγορεύσεις του, κατὰ τὰς συζητήσεις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς προηγουμένης συνόδου, θὰ ἐβλέπαμεν πόσον ἦτο ἐντελῶς ἀντίθετος ἡ πολιτική του ἐπὶ τῆς φορολογίας τότε, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν χθὲς ὑπεστήριξεν.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἅμα περιορισθοῦν τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς 7.500.000.000 δραχμῶν, ἠμποροῦν νὰ μείνουν οἱ μισοὶ ἔμμεσοι φόροι.

§57Ε. ΜΑΧΑΙΡΑΣ. Ἅμα δυνηθῇ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας βουλευτὴς νὰ τὸν περιορίσῃ χωρὶς νὰ θίξῃ τὴν ἐκπαίδευσιν χωρὶς νὰ θίξῃ τὴν δικαιοσύνην, καὶ νὰ διαθέσῃ ὅσα σήμερον διατίθενται διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας, τοῦ ἐμπορίου τῆς βιομηχανίας καὶ τῆς ναυτιλίας τότε βεβαίως εἴμεθα σύμφωνοι.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Συμεώνογλου.

§59Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ θ’ ἀναπτύξω μόνον ἓν ζήτημα ὅτι ἡ προστασία τοῦ σίτου δὲν εἶναι μόνον διὰ τοὺς σιτοπαραγωγούς. Ἡ προστασία τοῦ σίτου εἶναι προστασία παραγωγῆς, προστασία κτηνοτροφίας, εἶναι προστασία παντὸς ὅτι ὑπάρχει γεωργικὸν καὶ ἀγροτικὸν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Διότι, μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατόν, ὅπως ἐλέχθη ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν καλλιέργειαν τοῦ σίτου δι’ ἄλλου φυτοῦ, εἴτε βιομηχανικοῦ, εἴτε ἄλλου, τὸ ὁποῖον ἐξαγόμενον θὰ εἰσπράττωμεν διπλάσια χρήματα καὶ θ’ ἀγοράζωμεν τὸ σιτάρι μας εἴτε ἀπὸ τὴν Ἀμερικήν, εἴτε ἀπὸ τὴν Ρωσσίαν. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριοι, νὰ νοηθῇ γεωργία, νὰ νοηθῇ ἀγροτικὴ πολιτικὴ Κυβερνήσεως ἡ ὁποία νὰ μὴ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἀναγκαία, ἀναλόγως τοῦ κλίματος καὶ ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως καὶ τοῦ πληθυσμοῦ. Σιτοπαραγωγὴ δὲν θὰ εἴπῃ μόνον σιτάρι, μήπως δὲν ἔχει ἄχυρο; Καὶ ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἄχυρο εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ ὑπάρχει κτηνοτροφία, δὲν θὰ ὑπάρχει καπνοπαραγωγή, οὔτε σταφιδοπαραγωγή, οὔτε ἐλαιοπαραγωγή. Καὶ αὐτὸ τὸ ἄχυρο εἶναι ἕνας πλοῦτος τεράστιος τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Ἐάν οἱ σιτοπαραγωγοὶ ἐφέτος παρήγαγον 400 ἑκατομμύρια ὀκ. σίτου, ἐπρομήθευσαν συγχρόνως καὶ 800 ἑκατομμύρια ὀκάδες ἀχύρου διὰ τὴν κτηνοτροφίαν τῆς Ἑλλάδος διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὁποίου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ ἤμεθα ἀναγκασμένοι νὰ ἐξάγωμεν τόσον συνάλλαγμα ὅσο σήμερον διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος σίτου: Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι μηδὲν ἀπέναντι τοῦ ἄλλου ζητήματος. Τὸ ἄλλο ζήτημα, κύριοι, εἶναι ὅτι ἡ καλλιέργεια μιᾶς χώρας δὲν εἶναι μόνον νὰ λογαριάσῃ κανεὶς τὴν ἐπιφάνειαν. Ὑπάρχουν φυτὰ τὰ ὁποῖα κατέρχονται εἰς τὸ ὑπέδαφος ὁπόθεν καὶ λαμβάνουν τὴν τροφήν των. Ὑπάρχουν φυτὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνουν τὴν τροφήν των μόνον ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν ἢ φθάνουν μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου φθάνει τὸ ἡνίον τοῦ ἀρότρου τοῦ γεωργοῦ. Διὰ τοῦτο εἰς μίαν χώραν, ἡ ὁποία, ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπὶ τέλους κἄπως συγχρονίζεται, δὲν δύνασθε νὰ καλλιεργήσητε κατ’ ἔτος καπνόν, ἢ κατ’ ἔτος βάμβακα ἢ ἄλλο προϊὸν σκαλιστικόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ καλλιεργήσητε καὶ σιτηρὰ διότι τὰ πρῶτα τὰ σκαλιστικὰ λεγόμενα φυτὰ ἔχουν τὰς ρίζας των βαθειὰ εἰς τὴν γῆν καὶ λαμβάνουν τὰς τροφάς των καὶ ἀπὸ τὸ ὑπέδαφος συγχρόνως δὲ ἀκινδύνως δέχονται ἄφθονον τὴν λίπανσιν οὕτως ὥστε τὸ σιτάρι τὸ ὁποῖον διαδέχεται τὸ ἑπόμενον ἔτος εὑρίσκει εἰς τὸ ἔδαφος εἰς τὴν ἐπιφάνειαν ἄφθονον τὴν τροφὴν δηλαδὴ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα χρειάζεται, κυρίως ἄζωτον φωσφορικὰ ἅλατα καὶ ποτάσαν. Αὐτὴ ἡ ἀλληλουχία τῶν φυτῶν, εἰς τὴν καλλιέργειαν εἶναι βασικὸν ζήτημα εἰς τὴν γεωργικὴν ἐκμετάλλευσιν πάσης χώρας. Τὸ σύστημα τοῦτο ἔχει καὶ τὸ ἑξῆς μέγα πλεονέκτημα ἡ ἐργασία διαμοιράζεται καθ’ ὅλον τὸ ἔτος σχεδὸν, διότι ἡ σπορὰ καὶ ἡ συγκομιδὴ τῶν σιτηρῶν γίνεται εἰς ἄλλους μῆνας καὶ τῶν σκαλιστικῶν εἰς ἄλλους μῆνας. Ἀλλ’ ὀφείλει ἀλληλοδιαδόχως ἀναλόγως τοῦ κλίματος καὶ τῆς ἐπιφανείας, καὶ κατὰ τὰς διαφόρους περιστάσεις νὰ ἀλλάξῃ τὸ σύστημα τῆς ἀλληλουχίας τῶν φυτῶν διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ὁ γεωργὸς ὁ Ἕλλην νὰ ἐκμεταλλεύεται τὸ ἔδαφος, καὶ τὸ ὑπέδαφος μὲ συμφέρον. Ἑπομένως δὲν ἠμποροῦμε νὰ εἰποῦμεν ὅτι δὲν θὰ βάλλωμεν σιτάρι. Τὶ θὰ βάλλωμεν κύριοι; Σήμερον εἰς ὅλον τὸν κόσμον οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἠναγκασμένοι, νὰ σπέρνουν τὸ σιτάρι ἐπιστημονικῶς διὰ νὰ ἐκμεταλλεύωνται τὸ ἔδαφος καὶ ὑπέδαφος, καὶ βλέπομεν τὸ ἑξῆς περίεργον φαινόμενον, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὔτε ἕνας μὴν ποὺ εἰς κάποιαν χώραν νὰ μὴ ὑπάρχῃ θερισμὸς, καὶ ἁλωνισμὸς τοῦ εὐλογημένου σιταριοῦ καὶ μᾶς προτείνουν νὰ κάμῃ ἐξαίρεσιν ἡ Ἑλλάς. Εὐτυχῶς ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως ὡμολόγησε ὅτι δὲν εἶναι εἰδικὸς, καὶ ὅτι πρέπει νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδικῶν ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ δὲν εἶναι εἰδικὸς διατὶ ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔκαμε τὸ ἔγκλημα τῆς προστασίας χάριν χιλίων γεωργῶν Θεσσαλοὺς ἢ Θράκας ἢ Μακεδόνας, διότι οἱ ἄλλοι σιτοπαραγωγοὶ δὲν προφθάνουν οὔτε τὴν εἰδικήν τους τροφὴν νὰ παράγουν; Ὑπάρχουν 3 τάξεις παραγωγῶν: μία ἡ ὁποία δὲν προφθάνει οὔτε τὴν ἰδική της οἰκογένειαν νὰ συντηρήσῃ καὶ ἀναγκάζεται νὰ ἀγοράζῃ, ἡ δευτέρα τάξις ἡ ὁποία παράγει ἐπαρκῶς διὰ τὴν οἰκογένειαν της καὶ τρίτη τάξις—οἱ ὀλιγώτεροι—οἱ ὁποῖοι βεβαίως παράγουν περισσότερον, καὶ οἱ ὁποῖοι μόνον ἐπωφελοῦνται ἀπὸ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου διὰ νὰ μᾶς ἐπιβαρύνουν μὲ 2 καὶ μὲ 3 δρχ. τὸ ψωμί. Τὶ κακοῦργοι! Βεβαίως κακοῦργοι! Καὶ τὸ εἴπατε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα χωρὶς νὰ μπῆτε στὸ νόημα τοῦ ζητήματος, καὶ χωρὶς νὰ εἶσθε εἰδικός. Αὐτὸ εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακούργημα! Εἴμεθα ἠναγκασμένοι, κύριοι, νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπρότειναν νὰ καταργήσωμεν τοὺς δασμοὺς καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὴν συγκέντρωσιν εἶναι ἡ χειροτέρα λύσις. Ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν συγκέντρωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἂν πρέπει νὰ τὴν κρατήσῃ—καὶ αὐτὸ πρέπει νά συζητήσωμεν τὴν κατάργησιν τῆς συγκεντρώσεως. Ἐὰν καταργήσωμεν τὸν δασμὸν καὶ διατηρήσωμεν τὴν συγκέντρωσιν λέγω: Τότε ὅλοι οἱ γεωργοὶ τὰ 400 ἑκατομμύρια ὀκάδων σιταριοῦ θὰ τὰ πᾶνε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, θὰ πάρουν πρὸς 6½ δραχ. τὴν ὀκ. καὶ θὰ πᾶνε εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὴν Θεσσαλονίκην, ν’ ἀγοράσουν ξένο σιτάρι μὲ 2½ δραχ. σιτάρι θὰ πλουτίσουν μερικοὶ ἀθεμίτως, καὶ δὲν θὰ προφθάσῃ οὔτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ν’ ἀγοράσῃ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ προσφερθῇ εἰς τὰς συγκεντρώσεις. Ἤθελα νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν εἰς ἕνα ζήτημα κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, τὸ ὁποῖον θὰ σᾶς ὠφελήσῃ διὰ τὴν τηρητέαν πολιτικὴν εἰς τὸ γεωργικόν της πρόγραμμα. Ὁ καθηγητὴς τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας τῶν ἰνστιτούτων τοῦ Βελγίου κ. Ζαμπλοὺ ἔχει κάμει μίαν στατιστικὴν ὅπου ἀποδεικνύεται ὅτι εἰς τὸ Βέλγιον ὑπάχουν 20 ἑκατομμύρια στρέμματα ὑπὸ καλλιέργειαν· Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι 25 ἑκατομμύρια, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 4 ἑκατομμύρια εἶναι ὑπὸ ἀγρανάπαυσιν, ἤτοι ἡ ἔκτασις ἡ καλλιεργήσιμος καὶ ἐκεῖ καὶ ἐδῶ εἶναι ἡ ἰδία μὲ μίαν διαφορὰν ἐνῷ εἰς τὸ Βέλγιον εἰς χρῆμα ἡ παραγωγὴ ὁλόκληρος τῆς γεωργίας εἶναι 16 δισεκατομμύρια φράγκα Βελγικὰ ἤτοι 35 δισεκατομμύρια δραχμὲς Ἑλληνικὲς, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 10 δισεκατομμύρια εἶναι γεωργικὴ παραγωγὴ, καὶ τὰ 25 δισεκατομμύρια εἶναι κτηνοτροφία, εἰς τὸ Βέλγιον ἡ ἐτησία παραγωγὴ τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων εἶναι 2½ φορὲς μεγαλειτέρα τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Τὸ ἐναντίον εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ εἶναι τὸ ἥμισυ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς διότι ἡ κτηνοτροφικὴ παραγωγὴ εἶναι 5 δισεκατομμύρια ἔναντι 10 δισεκατομμυρίων γεωργικῆς παραγωγῆς. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ μιᾶς γεωργικῆς πολιτικῆς πρὸς, παραγωγὴν σίτου πρέπει κ. ὑπουργὲ νὰ ἔχητε ἕνα πρόγραμμα, πῶς θὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὰ 25 ἑκατομμύρια στρέμματα τὰ ὁποῖα σήμερον, ἐν Ἑλλάδι καλλιεργοῦνται διά νὰ πάρωμεν περισσότερα δισεκατομμύρια. Εἰς τὴν στατιστικὴν τοῦ Βέλγου καθηγητοῦ τῆς γεωργικῆς οἰκονομίας φαίνεται πρῶτον ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐν Βελγίῳ ἀγρανάπαυσις δηλαδὴ τέσσαρα ἑκατομμύρια στρέμματα ποὺ μένουν κατ’ ἔτος ἀκαλλιέργητα καὶ ἀφοῦ τὰ 20 ἑκατομμύρια στρέμματα παράγουν μὲ τὸ σημερινὸν σύστημα 15 δισεκατομμύρια τὰ 4 ἑκατομμύρια στρέμματα ἐὰν δὲν ἦσαν ἀκαλλιέργητα θὰ παρήγαγον 6 δισεκατομμύρια δραχμὰς ἡ δὲ γεωργικὴ παραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος ἀπὸ 15 δισεκατομμύρια θὰ ἔφθανε τὰ 21 δισεκατομμύρια μόνον μὲ τὴν κατάργησιν τῆς ἀγραναπαύσεως. Τὸ πρόγραμμά σας λοιπὸν ὡς κύριον σκοπὸν πρέπει νὰ ἔχῃ τὴν κατάργησιν τοῦ συστήματος τῆς ἀγραναπαύσεως ἀπὸ τὰ προϊόντα τῆς γεωργίας. Ἡ Ἑλλὰς ἐὰν θέλει νὰ προοδεύσῃ γεωργικῶς, ὄχι μόνον νὰ διατηρήσῃ τὴν προστασίαν τοῦ σίτου, ἀλλὰ νὰ ἀρχίσῃ νὰ καταγίνεται εἰς τὴν πρόοδον τῆς κτηνοτροφίας διότι εἰς τὴν γεωργίαν τὰ προϊόντα τῆς κτηνοτροφίας εἶναι ἀνώτερα ἀπὸ τὰ προϊόντα τῆς γεωργίας. Διὰ νὰ προστατευθῇ ἡ κτηνοτροφία, χρειάζεται πρόοδος γεωργικὴ μεταρρύθμισις ριζικὴ, ἡ δὲ ριζικωτέρα πασῶν εἶναι ἡ κατάργησις τῆς ἀγραναπαύσεως καὶ ἡ ἀντικατάστασις μὲ φυτὰ κατάλληλα κυρίως διὰ τὴν κτηνοτροφίαν ὄχι τὴν νομαδικὴν βέβαια. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι ἡ Ἑλλὰς εἶναι ἐπίσης κατάλληλος ὡς τὸ Βέλγιον ἢ ἡ Ὀλανδία διὰ τὴν κτηνοτροφίαν ἀλλὰ ὑποστηρίζω τοῦτο, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ νὰ διπλασιάσῃ τὴν κτηνοτροφικὴν παραγωγήν της, ἐν ὅσῳ τὰ προϊόντα της ἔχουσι τὴν κατανάλωσιν ἐξασφαλισμένην ἐπὶ τόπου, ὑποστηρίζω ὅτι ἐὰν ληφθοῦν τὰ δέοντα μέτρα ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν δὲν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ εἰσάγωμεν ἔξωθεν οὔτε βούτυρο, οὔτε τυρὶ οὔτε σφάγεια οὔτε αὐγὰ ἀλλὰ οὔτε καὶ τὰ διάφορα γάλατα τοῦ κουτιοῦ τὰ τόσον ἀκατάλληλα κυρίως διὰ τὰ νήπια. Κύριε ὑπουργὲ, διὰ μίαν τοιαύτην ριζικὴν μεταρρύθμισιν, καὶ τὰ δέοντα μέτρα προστασίας χρειάζεσθε καὶ ἐπιτροπὴν συμβουλευτικὴν, ἀνωτέραν ὅπως ὑπάρχει παντοῦ διὰ νὰ φροντίζῃ διὰ ταῦτα τὰ σοβαρὰ ζητήματα τὰ γεωργικά. Μία ἐπιτροπὴ εἰδική. Ἐλέχθη ὅτι ἔχομεν τώρα 200 γεωπόνους, οἱ ὁποῖοι δὲν κάμνουν τίποτε. Ἐνθυμοῦμαι ὅταν κἄποτε ἤμουν γεωπόνος εἰς ἕνα νομὸν τῆς Τουρκίας εἰς τὸν ὁποῖον ἐνεφανίσθη ἐπιζωοτία καὶ ὑπέδειξαν ὅτι πρέπει νὰ σκοτώσουν τὰ ἀσθενῆ ζῶα, καὶ νὰ τὰ θάψουν μὲ ἀσβέστι βαθειὰ εἰδεμὴ θὰ καταστραφοῦν ὅλα. Καὶ εἰς ἀπάντησιν ἦρθε ὁ μουφτῆς καὶ μοῦ εἶπεν ὅτι ἔρριξε στὸ πηγάδι μερικὰ χαρτάκια κόκκινα καὶ θὰ φύγῃ ἡ ἐπιδημία, διότι τὰ φυλακτὰ αὐτὰ ἔχουν μεγάλην δύναμιν καὶ ἐναντίον τῆς ἑλονοσίας καὶ πάσης μαλακίας· Θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν συναδέλφων οἱ ὁποῖοι ὁσάκις γίνεται λόγος εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην περὶ γεωργίας, κατηγοροῦν ὁλόκληρον τὴν τάξιν τῶν γεωπόνων διὰ τὴν ἀδράνειάν των, ὅτι δὲν πταίουν μόνον οἱ γεωπόνοι διὰ τὴν στασιμότητα τῆς γεωργικῆς προόδου, ἀλλὰ κυρίως οἱ βουλευταὶ οἱ ὁποῖοι παρημέλησαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὅστις ἐὰν δὲν προοδεύσει πνευματικῶς εἶναι ἀδύνατον οἱ γεωπόνοι νὰ ἐργασθοῦν ἀποτελεσματικῶς διότι ὁ σπόρος τῆς προόδου τὸν ὁποῖον θὰ ρίξουν, δὲν θὰ εὕρῃ κατάλληλον ἔδαφος, διὰ νὰ φυτρώσῃ καὶ παράγει καρποὺς οὓς πάντες ἐπιθυμοῦμεν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράντης.

§61Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἤμην εἷς ἐκ τῶν συναδέλφων σας ἐκείνων οἵτινες, παρ’ ὅλην τὴν καθαρῶς ἀστικὴν συνείδησίν των ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου, ἐψήφισαν κατὰ Δεκέμβριον τοῦ 1928 εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τῆς μειώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Καὶ ὅταν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐδέχθην ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁμοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν καταψηφισάντων συναδέλφων μου τὴν κατανόησιν τοῦ σεβαστοῦ μου Ἀρχηγοῦ, διότι ὡς πρωτόπειρος τότε περὶ τὰ Κοινοβουλευτικά, δὲν ἀντελήφθην ὅτι ἐτίθετο ζήτημα καθαρῶς πολιτικὸν ἐξῆλθον μὲν σοφώτερος ἐκ τῆς δοκιμασίας ὡς πρὸς τὴν τὴν ἐν τῷ μέλλοντι τηρητέαν στάσιν μου ἐπὶ παρομοίων ζητημάτων, ὁμολογῶ ὅμως ὅτι ἤμην καὶ εὐχαριστημένος διότι λόγῳ τῆς τότε ἀπειρίας μου, ἐψήφισα κατὰ πλήρη πεποίθησιν καὶ συνείδησιν ἐπὶ τοῦ ζωτικωτάτου τούτου ζητήματος. Ἐφρόνουν τότε καὶ φρονῶ καὶ σήμερον, κύριοι βουλευταὶ, ὅτι διὰ μερικὰ τοὐλάχιστον ἀκόμη ἔτη, τὸν ἀριθμὸν τῶν ὁποίων δὲν δύναμαι νὰ προσδιορίσω, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ εἰσφορὰ εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ ἄρτου ἀπὸ τήν ἐπιβεβλημένην προστασίαν τοῦ σιτοκαλλιεργητοῦ. Ἐφρόνουν καὶ φρονῶ ὅτι ὁσαδήποτε ἄλλα προστατευτικὰ μέτρα καὶ ἂν λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, τὸ πρώτιστον πάντων, τὸ πάγιον μέτρον τῆς προστασίας θὰ δοθῇ ἐκ τῆς δασμολογήσεως τοῦ ξένου σίτου. Καὶ θὰ εἶχον ἀκόμη νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ ἐρρύθμιζεν ἄλλως τὰ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου διὰ τὴν προσεχῆ περίοδον, αἱ δὲ τιμαὶ τοῦ σίτου ἐν τῇ διεθνεῖ ἀγορᾷ κατὰ τὸν προσεχῆ Μάϊον ἢ Ἰούνιον θὰ διετηροῦντο εἰς τὰ σημερινὰ χαμηλὰ ἐπίπεδά των ὅπως προσαρμόσῃ τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τοῦ σίτου ἀναλόγως πρὸς τὰ σημερινὰ χαμηλὰ ἐπίπεδα. Γνωρίζει ὁ ὁμιλῶν, ὅσον καὶ οἱ ἀξιότιμοι ἐπερωτῶντες, τὰ χρήσιμα διὰ πᾶσαν Κυβέρνησιν διδάγματα τῆς ἱστορίας ἐκ τῆς ἀκριβείας τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ στρέφομαι πρὸς τὴν ἰδικήν μας ἱστορίαν καὶ ἰδίως τῶν ὀλίγων τελευταίων ἐτῶν καὶ τὴν εὑρίσκω γεμάτην ἀπὸ χρυσᾶς σελίδας ὑπερόχου ἐθνικῆς ἀλληλεγγύης αἵτινες διδάσκουν ὅτι οὐδεὶς ἀστὸς ἀναζητεῖ καὶ ἀναμένει τὴν εὐημερίαν του, ὅταν ἡ ὕπαιθρος εἶναι βυθισμένη εἰς τὴν δυστυχίαν καὶ τὴν ἀπόγνωσιν. (χειροκροτήματα). Εἶναι ἤδη ἀρκετὸν ὅτι παρὰ τὰς ὑπερανθρώπους προσπαθείας αἵτινες κατεβλήθησαν παρ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἀπὸ τοῦ 1922, δὲν κατωρθώθη, δυστυχῶς, ν’ ἀπορροφηθῇ καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ ὁλόκληρος ὁ προσφυγικὸς ἀγροτικὸς πληθυσμός, ἀρκετὸν μέρος τοῦ ὁποίου μετεβλήθη εἰς ἀστοὺς διαβιοῖ δὲ ὑπὸ συνθήκας κάθε ἄλλο ἢ ἀνθηρᾶς. Εἶναι ἤδη ἀρκετὸν ὅτι δὲν ἀνεκόπη δυστυχῶς τὸ ρεῦμα τῆς ἀστυφιλίας, ἥτις πλείστας ὅσας δυσχερείας καὶ ἀνωμαλίας, δημιουργεῖ. Θὰ ἦτο αὐτόχρημα ἡ μεγαλυτέρα ἐθνικὴ συμφορά, ἐὰν ἐξ οἱωνδήποτε σφαλμάτων μας, ἀπηγοητεύοντο καὶ ἐτρέποντο οἱ ἀγρόται εἰς τὴν πρὸς τὰς πόλεις ἄγουσαν. Χωρὶς νὰ πιστεύω ὅτι θὰ καταστῇ ποτὲ ἡ Ἑλλὰς σιτάρκης, δὲν βλέπω πῶς δυνάμεθα ν’ ἀφίσωμεν μίαν παραγωγὴν 350.0 0 τόννων σίτου, δυναμένην νὰ φθάσῃ καὶ μέχρι πεντακοσίων χιλιάδων τοιούτων, νὰ συναγωνισθῇ μὲ τὰ πτωχὰ καὶ ἄψυχά της μέσα κατὰ τῆς κραταιᾶς καὶ πανόπλου Καναδικῆς καὶ Ἀμερικανικῆς σιτοπαραγωγῆς, καὶ κατ’ ἄλλης σιτοπαραγωγικῆς χώρας ὑπὸ ἰδιορρύθμους συνθήκας εὑρισκομένης, ἥτις γεννᾷ ἀνησυχίας καὶ ἀπειλεῖ ἄλλας κραταιοτέρας τῆς Ἑλλάδος σιτοπαραγωγικὰς χώρας. Ὅταν, κύριοι, λόγῳ τῶν σημερινῶν τιμῶν τοῦ σίτου, οἱ σιτοπαραγωγοὶ τῆς εὐφόρου καὶ ἐριβώλακος ἐκείνης χώρας, ἣν μὲ τόσην αὐταρέσκειαν οἱ κάτοικοί της ἀποκαλοῦν «τὴν κατ’ ἐξοχὴν χώραν τοῦ Θεοῦ» «God's own Land», στενοχωροῦνται, διαμαρτύρονται καὶ ζητοῦν παρὰ τῶν Κυβερνήσεών των, πάσης φύσεως προστασίαν, ἔστω καὶ διὰ τεχνητῶν μέσων ἐπιτυγχανομένην, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸν καλλιεργητὴν τῶν 20 ἢ 30 στρεμμάτων ἄνευ προστασίας, ἥτις καὶ ὡς ἔχει σήμερον δὲν ἀπέχει πολὺ τῆς προπολεμικῆς τοιαύτης; Τὶ θὰ κάμῃ ὁ ἀστὸς ἔμπορος, βιομήχανος καὶ οἱ ἐκ τούτων ἐξαρτώμενοι ὑπάλληλοι καὶ ἐργάται, ὅλοι οἱ ἄλλοι κλάδοι τῆς ἀστικῆς κοινωνίας, ὅταν συντριβῇ καὶ ἐκμηδενισθῇ ἡ ἤδη πτωχοτάτη ἀγοραστικὴ δύναμις τοῦ γεωργοῦ; Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως διετύπωσε τὸ πικρὸν παράπονον ὅτι ἐνῷ τόσα πατρικὰ μέτρα ἐλήφθησαν ὑπὲρ τῆς σιτοκαλλιεργείας, ἀφέθησαν εἰς τὴν τύχην των καὶ ὅτι ἐτέθησαν ἀκόμη ὑπὸ διωγμὸν ἄλλοι κλάδοι τῆς γεωργικῆς μας παραγωγῆς. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, φρονῇ ὅτι τὰ ἤδη ληφθέντα ὑπὲρ ἄλλων τῆς παραγωγῆς μας κλάδων καὶ ἰδίως τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς μέτρα χρῄζουν περαιτέρω προστατευτικῆς συμπληρώσεως, ἀσφαλῶς δὲν θὰ εἶναι ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις ἐκείνη ἥτις θὰ ἐδίσταζε νὰ εἰσηγηθῇ, ἐν τῷ μέτρῳ τοῦ δυνατὸν γενέσθαι, τὰ δέοντα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ψήφισίν των. Ἐλέχθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπανέφερε τὸν δασμὸν εἰς τὸ πρότερον ὕψος του, ὑπὸ τὴν λεοντῆν τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ταμιευτικῶν σκοπῶν. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς νὰ ἐγνώριζα κατὰ τινα τρόπον, οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἀποβλέπουσα εἰς τὴν διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ προστασίαν τῆς σιτοκαλλιεργείας, θὰ κατώρθωνε ν’ ἀποφύγῃ τὴν αὐτόματον ἐκ τῆς ἐνεργείας ταύτης αὔξησιν τῶν Δημοσίων προσόδων.

§62Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ζητοῦν νὰ τά ἐπιστρέψωμεν.

§63Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Εἶναι γνωστόν, κύριοι, ὅτι ὁ δασμὸς τοῦ σίτου ἐπανῆλθεν εἰς τὸ πρότερον ὕψος του, συνεπείᾳ τῆς ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης τῆς προστασίας τῆς σιτοκαλλιεργείας, πολλαπλῶς, ἐκδηλωθείσης ἐκ τῶν ψηφισμάτων ὅλου τοῦ ὀργανομένου Γεωργικοῦ κόσμου, τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἀντιπροσώπων του καὶ τῶν ἐκδηλωθεισῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον ἐνδείξεων, ὅτι αἱ τιμαὶ ἔβαινον τὴν κατιοῦσαν, λόγῳ μεγάλων ἀποθεμάτων, τῶν προηγουμένων ἐσοδειῶν καὶ τῶν προμηνυομένων ἀφθόνων νέων τοιούτων. Πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν στρέφεται ἀμέριστος ὁ σεβασμός μου καὶ ἡ ἄπειρος ἐκτίμησίς μου. Διὰ τοῦτο λυποῦμαι ἀκόμη περισσότερον, διότι εὑρίσκομαι ἐν πλήρῃ ἀδυναμίᾳ νὰ συμφωνήσω μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπε προχθὲς ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ὅταν ἐπέβαλλε τὴν ὕψωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ Μάρτιον τοῦ 1927, εἶχε τὴν τόλμην νὰ δηλώσῃ καθαρὰ ὅτι τὸ πράττει διὰ λόγους καθαρῶς ταμιευτικούς. Δὲν ἀνέμενε βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου διὰ νὰ ἐπιδείξῃ τὴν τόλμην του, ἥτις ὁμολογουμένως ὑπῆρξεν σωτηρία διὰ τὴν χώραν εἰς τὰς ἄλλας πολλαπλὰς ἐκδηλώσεις της ὑπὲρ τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως. Θά μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπομνήσω μόνον εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν, ὅτι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοὐλάχιστον τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ δύο ποιοτήτων ἄρτου ἀνακόπτει ἀνάγλυφος ἡ προσπάθεια ἥτις κατεβλήθη ὅπως δοθῇ τὸ καταπότιον εἰς τὸν λαὸν χρυσομένο. Διότι ἐτονίζετο καθαρὰ εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ὅτι παρὰ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, δὲν ἐπρόκειτο νά φάγῃ ὁ καταναλωτὴς τὸ ψωμί του ἀκριβώτερα, διότι οἱ τύποι 70% καὶ 91% ἐπρόκειτο ν’ ἀντικατασταθοῦν μὲ νέους τύπους τραβήγματος 80% καὶ 95%. Ὁ καταναλωτὴς ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐκάθητο εἰς τὸ βάθος τῆς μαγικῆς εἰκόνος, τὴν ὁποίαν παρουσίαζε τὸ οἰκονομικὸν τοῦτο παράδοξον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ μὲν Κράτος θὰ εἰσέπραττε 130.000.000 χωρὶς καὶ ὑπάρχῃ καὶ ὁ καταβάλλων ταῦτα, δὲν ἤργισε ν’ ἀντιληφθῇ ὅτι ἐπετυγχάνετο τὸ θαῦμα διὰ τοῦ γενναίου ἐμποτισμοῦ τῶν ἀλεύρων διὰ περισσῶν πιτύρων, ἐνθυμούμεθα δὲ καὶ μίαν κάπως φαιδροτέραν ὄψιν τοῦ ζητήματος, ὅταν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τῶν μεγάλων τούτων μέτρων, ἐκρίθη ὅτι δὲν ἦτο ἀρκετὴ ἡ προσθήκη τῶν πιτύρων, διὰ νὰ διατηρηθῇ ἡ τιμὴ τοῦ ἄρτου ἀμετάβλητος, ὡς τοὐλάχιστον ὑπέσχετο εἰς τὸν Λαὸν τὸ Νομοσχέδιον, ἐπετράπη παρὰ τοῦ τότε διευθυντοῦ τῆς Ἀγορανομίας εἰς τοὺς ἀρτοποιούς, νὰ ὑπολογίζουν ἑκάστην ὀκᾶν πωλουμένου ἄρτου ὄχι πρὸς τετρακόσια δράμια ἀλλὰ κατὰ 25 δράμια ὀλιγώτερον. Κατὰ τῆς ἀναγκαστικῆς πιτυροφαγίας καὶ τῆς λιποβαροῦς ταύτης πολιτικῆς τοῦ ἄρτου ἐξηγέρθη σύσσωμος ἡ Κοινὴ Γνώμη καὶ κατόπιν τῆς παταγώδους ἀποτυχίας τοῦ πειράματος, ἐπανῆλθον οἱ μὲν δύο τύποι τῶν ἀλεύρων εἰς τὰ ἐξ ὧν ἐξεκίνησαν ἐπίπεδα, ἡ δὲ ὀκᾶ εἰς τὰ 400 δράμια της. Καὶ οὕτω ἀπὸ ὅλην τὴν περισπούδαστον αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν καὶ τὸ περίφημον ἐκεῖνο «περὶ δύο ποιοτήτων ἄρτου» νομοσχέδιον δὲν ἀπέμεινε παρὰ μόνον ἡ αὔξησις τῶν δασμῶν, ἡ προστασία τῆς γεωργίας καὶ ἡ ὑπερπροστασία τῆς ἀλευροβιομηχανίας. Τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς πολιτικῆς τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου ἔχω ἤδη ἀναπτύξει ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δηλώσας ὅτι εἶμαι κεκηρυγμένος ὑπὲρ τοῦ σωτηρίου τούτου θεσμοῦ. Ζήτημα ὅμως ὑπερτιμήσεως τοῦ ἄρτου ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἀρίστου καὶ προστατευτικοῦ τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς θεσμοῦ, δὲν θὰ ἀνέκυπτε, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ὑπενθύμιζε εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, ὅτι ὁσάκις ἐτίθετο παρὰ τῶν εἰσαγωγέων ἀλεύρων ζήτημα μειώσεως τῆς παρεχομένης εἰς τὴν ἀλευροβιομηχανίαν ὑπερπροστασίας, τὸ παρὰ τῆς τελευταίας κύριον ἐπιχείρημα ἦτο, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μειωθῇ ἡ προστασία αὕτη, διότι ἡ ἀλευροβιομηχανία ὑφίσταται θυσίας διὰ τὴν διάθεσιν τοῦ ἐγχωρίου σίτου καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ὑπερπροστατευθῇ. Δὲν βλέπω, κύριοι, τὴν θυσίαν, ὅταν τὴν διαφορὰν τὴν πληρώνει ἀκεραίαν ὁ καταναλωτής. Ἡ καλλιτέρα λύσις θὰ ἦτο νὰ διετίθετο διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ τὸ ἥμισυ τοῦ συγκεντρωθέντος σίτου καὶ νὰ ὑπεχρεοῦντο οἱ ἀλευροβιομήχανοι λόγῳ τῆς ὑπερπροστασίας των, νὰ πάρουν τὸ ἕτερον ἥμισυ. Αὐτὸ θὰ ἐσήμαινε μίαν ἐπιβάρυνσιν τὸ πολὺ 1½–2% ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων 600.000 τόννων σίτου, ὅλοι δὲ οἱ παροικοῦντες τὴν Ἱερουσαλήμ, γνωρίζομεν, ὅτι κατόπιν τοῦ τρόπου καθ’ ὃν καταρτίζεται ἡ διατίμησις, σηκώνει τὸ χαρμάνι μίαν προσθήκην 1 1) ἕως 2%, μὲ τὸ ἀζημίωτον τοῦ καταναλωτοῦ. Σήμερον, κύριοι, ὑπερπροστατεύεται, εἰς βάρος τοῦ ψωμιοῦ ἡ ἀλευροβιομηχανία καὶ ὑποχρεοῦται αἴφνης ὁ Πατρινὸς μακαρονοποιὸς ἢ ζαχαροπλάστης, ὁ ὁποῖος θὰ φέρῃ 100 σάκκους ἀλεύρων πολυτελείας καὶ πληρώνει δρχ. 3.50 δασμόν, ἐνῷ τὸ σιτάρι πληρώνει μόνον δρχ. 2, νὰ πάρῃ καὶ δέκα σάκκους σίτου, τετάρτης κατηγορίας, παραδοτέους εἰς τὸ Διδυμότειχον. Δὲν βλέπω τὸ δίκαιον τοῦ μέτρου, ὅταν ὁ ἀλευροβιομήχανος ἐπιφορτίζῃ τὴν διαφορὰν εἰς τὸν Λαόν, ἔχει μῦλον ν’ ἀλέσῃ τὸ ἐγχώριον σῖτον, ἐνῷ διὰ τὸν εἰσαγωγέα τῶν ξένων ἀλεύρων ἀποτελεῖ μίαν πρόσθετον φορολογίαν ἐπὶ τοῦ ἤδη ἐπαχθῶς φορολογουμένου ἐξωτερικοῦ ἀλεύρου εἰσοδυναμοῦσαν πρὸς ἀπαγόρευσιν εἰσαγωγῆς. Καὶ ἐρωτᾶ ὁ εἰσαγωγεὺς τῶν 100 σάκκων ἀλεύρων ἂν δὲν θὰ ἦτο ὀρθότερον καὶ εὐθύτερον διὰ τὸ Κράτος νὰ πῇ καθαρὰ καὶ ξάστερα ὅτι ἀπαγορεύει τὴν εἰσαγωγὴν ξένων ἀλεύρων, ἀντὶ νὰ προσφεύγῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν ἀδίκων καὶ ἀνίσων μέτρων. Τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς συμφερωτέρας διὰ τὸν καταναλωτήν πολιτικῆς τοῦ ἄρτου, διὰ μακρῶν ἤδη ἀνέπτυξα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, κατὰ τὸν παρελθόντα Φεβρουάριον. Ἡ Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τότε κάποιαν ὀρθότητα εἰς τὰ ἐπεχειρήματα μου καὶ ἔθεσεν ὀλίγον ἀργότερον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν Βουλῶν νομοσχέδιον, ἡ ψήφισις τοῦ ὁποίου κατόπιν μακρᾶς συζητήσεως ἀποτελεῖ μίαν ἔμπρακτον ἀπόδειξιν, τοῦ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ χαράξῃ, δοκιμαστικῶς, τὴν εὐρεῖαν ἐκείνην λεωφόρον ἥτις θὰ ὁδήγει βαθμηδὸν εἰς τὴν ὀρθὴν τοῦ ζητήματος λύσιν. Δὲν ἠρωτήσαμεν, οὔτε καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην προτιθέμεθα νὰ ἐρωτήσωμεν; διατὶ ἀνεβλήθη ἡ ἐφαρμογὴ τῶν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως εἰσηγηθέντων καὶ παρὰ τῶν Νομοθετικῶν Σωμάτων ψηφισθέντων μέτρων. Ἐὰν ὅμως μία τοιαύτη ἐρώτησις ἐκ μέρους τοῦ ὁμιλοῦντος θὰ ἐκρίνετο, διὰ λόγους εὐνοήτους, ὡς παράβασις μιᾶς ἠθικῆς τάξεως ἥτις δέον νὰ τηρῆται ἐν τῇ Βουλῇ παρ’ ὡρισμένων βουλευτῶν ἐπὶ ὡρισμένων ζητημάτων, θὰ ὤφειλε νὰ κριθῇ καὶ ὡς παράλειψις καθήκοντος ἀπέναντι τοῦ Σώματος ἡ παρὰ τοῦ ὁμιλοῦντος ἀποσιώπησις στοιχείων τινῶν, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον πληροφοριῶν διδομένων τὰ ὁποῖα θὰ ὑπεβοήθουν τὴν ἐπιδιωκομένην λύσιν τοῦ προβλήματος.

§64Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὅμως ἔχω τὴν ἐπιθυμίαν νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἐφηρμόσθη τὸ δικαίωμα ὅπερ μᾶς ἔδιδε τὸ Νομοσχέδιον, καίτοι ἐκ τῆς ὅλης ἐξετάσεως εἶχον ἀχθῆ εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ διδομένη λύσις ἦτο μία ἀσφαλὴς ὁδὸς διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου. Διὰ τοῦτο καὶ ἔφερα τὸ Νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ κατά τὴν συζήτησίν του ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ κόμματα, πλὴν τῶν Φιλελευθέρων, κατεπολέμησαν τὸ Νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐπιχειρήματος ὅτι δὲν ἠμπορούσαμεν, ἐφ’ ὅσον κάμνομεν γενικωτέραν πολιτικὴν προστασίας, νὰ θίξωμεν μίαν βιομηχανίαν ἐκ τῶν καλλίτερον εὐημερουσῶν. Εἶπον τότε ὅτι θὰ μελετήσω τοὺς ἐνδοιασμοὺς οἱ ὁποῖοι μοῦ ἐγεννήθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν, καὶ τὸ γεγονὸς ὅτι ὅλα τὰ κόμματα κατεπολέμησαν τὴν ἀρχὴν τοῦ Νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ ἐμπνέωνται κομματικῶς εἰς τὴν πολεμικήν των ταύτην, μὲ ἔκαμε νὰ ὑποχωρήσω καὶ νὰ ἀναβάλω τὴν μείωσιν τῆς ἐλαττώσεως τοῦ δασμοῦ τῶν εἰσαγομένων ἀλεύρων. Δὲν ἔπρεπε νὰ θίξωμεν, καὶ τὸ ὡμολογήσατε καὶ σεῖς, μίαν βιομηχανίαν ἀπὸ τὰς πλέον ἀκμαζούσας.

§65Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀπαντήσω ἐν καιρῷ εἰς τοὺς ἐνδοιασμούς σας. Ἡ Βουλὴ ἂς εὐαρεστηθῇ νὰ ἐξετάσῃ τὴν ἐσωτερικὴν μόνον ἀξίαν τῶν ὅσων θὰ εἴπωμεν, ἂν εἰς αὐτὰ ὑπάρχῃ ἀλήθεια, ἂν βοηθοῦν τὴν λύσιν, ἂν ἐξυπηρετοῦν τὸ κοινωνικὸν σύνολον. Εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν ἐπιδιώκουσαν τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου, τρεῖς προβάλλουν λύσεις. Ἡ πρώτη λύσις περνᾶ ἀπὸ δρόμο ἀνηφορικό, ἀνώμαλο, ὀλισθηρό, ἐπικίνδυνο, Γολγοθᾶ τῶν Δημοσίων οἰκονομικῶν. Ἡ δευτέρα λύσις ἀπὸ δρόμο μετ’ ἐμποδίων, διατιμήσεων, χαρμανίων, παρεμβάσεων τεσσάρων Ὑπουργείων, χρεωπιστώσεων μετὰ τῶν μοιραίων λογιστικῶν λαθῶν, ἀτελευτήτου σάλου καὶ ἀνωφελοῦς διὰ τὸν καταναλωτὴν φασαρίας. Ἡ τρίτη λύσις διέρχεται ἀπὸ τὴν εὐρεῖαν λεωφόρον, ὑπὸ ἄπλετον φῶς, ὑπὸ πλήρη ἀσφάλειαν. Ἐὰν τὸ Κράτος, ὄχι μόνον τὸ Ἑλληνικόν, ἀλλὰ καὶ ξένα ἀκόμη Κράτη, προηγηθέντα ἡμῶν εἰς ὀργάνωσιν καὶ πολιτισμόν ἐὰν δὲν ἀπεδεικνύοντο ὡς ἀνεπιτηδειότεροι τῶν ἐπιχειρηματιῶν, ἀσφαλῶς ἡ καλυτέρα λύσις θὰ ἦτο ἡ πρώτη, ἐκείνη δηλαδὴ κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θὰ ἐξηγόραζεν ὅλους τοὺς κυλινδρομύλους, θὰ κατήρτιζεν ἓν ἐπιτελεῖον ἐκ τῶν ἐντιμοτέρων καὶ ἐμπειροτέρων τεχνικῶν του ὑπαλλήλων, θὰ ἠγόραζε τὸ φθηνότερο σιτάρι, θὰ τὸ ἤλεθε μὲ τὰ ὀλιγότερα ἔξοδα καὶ θὰ ἔδιδεν οὕτως εἰς τὸν Λαὸν τὸ ὑγιεινότερο καὶ φθηνότερο ψωμί.

§66Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐννοεῖτε ἐν συνδυασμῷ μὲ τὸ μονοπώλειον τῶν σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων;

§67Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Μάλιστα.

§68Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§69Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Ἀλλά, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσηγηθῇ τις καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ σήμερον παρομοίαν γνώμην; Ἀσχέτως τῆς γνωστῆς δυσκινησίας καὶ δυσκαμψίας πάσης Κρατικῆς μηχανῆς, ποῖος θὰ ἦτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅστις θὰ ἐδέχετο νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν υἱοθετοῦσαν παρομοίαν πολιτικὴν ἄρτου, ὅταν ἐγνώριζεν ὅτι ἡ εὐστάθεια τοῦ προϋπολογισμοῦ του, τὴν ὁποίαν στηρίζει κάποτε καὶ εἰς αἱματηρὰς οἰκονομίας, θὰ ἐκινδύνευε νὰ ἐκμηδενισθῇ ἄνευ προειδοποιήσεως, εἰς τὴν δίνην τῶν διακυμάνσεων τῶν τιμῶν τοῦ σίτου καὶ δὴ κατὰ τὴν τρέχουσαν περίοδον, καθ’ ἣν αἱ τιμαὶ κατρεκύλισαν κάτω τοῦ ἡμίσεος τοῦ περυσινοῦ των ἐπιπέδου; Εἶναι δυνατὸν νὰ μετατραπῇ τὸ Κράτος εἰς κερδοσκόπον διὰ νὰ φορτώσῃ κατόπιν εἰς τὴν ράχην τοῦ καταναλωτοῦ τὸ χιλιαπλάσιον ἴσως τῆς οἰκονομίας, ἥτις θὰ ἐπετυγχάνετο διὰ τῆς μονοπωλήσεως τοῦ σίτου καὶ τῶν ἀλεύρων;

§70Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδοκιμάσαμεν κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ παρεμείναμεν χρεῶσται 475.000.000 δραχμῶν.

§71Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διότι ἔδωσε τὸ συμπέρασμα τῶν σκέψεών μου. Καὶ εὐτυχῶς ἦλθε κατόπιν ἡ ὑποτίμησις τῆς δραχμῆς καὶ ἀπεφύγαμεν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς καταναλωτὰς νὰ πληρώσουν τὸ ἔλλειμμα εἰς δραχμὰς χρυσᾶς.

§72Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ εὐγλωττότερον παράδειγμα εἶναι ἡ ὑπηρεσία συγκεντρώσεως σίτου.

§73Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Ἀποκλειομένης ὅθεν τῆς πρώτης λύσεως ἐρχόμεθα εἰς τὴν δευτέραν, ἥτις καὶ ἀκολουθεῖται ἐν τινι μέτρῳ μέχρι σήμερον. Μὲ τὸ ἐφαρμοζόμενον σύστημα παραμένει ἡ ἐντύπωσις παρὰ τῷ Λαῷ ὅτι δὲν τρώγει τὸ ψωμί του τόσον εὐθηνὰ ὅσον θὰ ἔπρεπε. Διὰ τὸ πολύπλευρον, πολύπλοκον, καὶ πολυσύνθετον αὐτὸ ζήτημα, ἀκούονται αἱ πλέον ἀλληλογρονθοκοπούμεναι γνῶμαι, ὑποστηρίζεται παρ’ ὅλων ὅτι δὲν ἐφαρμόζονται τὰ ἀγορανομικὰ ἐκεῖνα μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐφηρμόζοντο θὰ ἐβάδιζαν ὅλα κατ’ εὐχήν. Ἄλλοτε κατηγοροῦνται οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὅτι αἱ τιμαί τὰς ὁποίας δίδουν ἑβδομαδιαίως εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἀνώτεραι τοῦ πραγματικοῦ κόστους, ἄλλοτε ὅτι φουσκώνουν τὰ ἔξοδά των, ἄλλοτε ὅτι κάμουν χαρμάνια εὐθηνότεραι καὶ ἄλλοτε δὲν γνωρίζω τὶ ἄλλο. Ἀποτέλεσμα τῆς ὅλης καταστάσεως εἶναι, νὰ τίθενται ὑπὸ καθημερινὴν δοκιμασίαν καὶ κατηγορίαν ὅλαι αἱ κρατικαὶ ὑπηρεσίαι, οἱ ἀλευροβιομήχανοι καὶ πάντες οἱ ἐργαζόμενοι διὰ τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ. Ἔχω τὴν γνώμην κ. βουλευταὶ, ὅτι κατόπιν τῆς ἀποδοθείσης εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἐλευθερίας νὰ εἰσάγουν καὶ νὰ ἀλέθουν οἱανδήποτε ποιότητα σίτου, ἐλευθερίαν τὴν ὁποίαν δέχομαι ὡς ἀπολύτως ὀρθὴν καὶ ἐξυπηρετικὴν τοῦ καταναλωτοῦ δὲν δύναται οἱαδήποτε Κυβέρνησις νὰ κάμῃ τίποτε καλλίτερον, ὁσαδήποτε μέτρα καὶ ἄν θελήσῃ νὰ λάβῃ, ὅταν δὲν ἀποφασίσῃ νὰ λύσῃ βασικῶς τὸ ζήτημα, καταργοῦσα πᾶσαν διατίμησιν καὶ πάντα περιορισμὸν ἐκτὸς τῶν περιορισμῶν ἐκείνων ποὺ ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν ὑγείαν τοῦ καταναλωτοῦ. Τὰ ἀλεστικὰ μηχανήματα εἶναι σοφώτατα, πάντως σοφώτερα παντὸς ἀγορανομικοῦ ἐλέγχου· καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις τοποθετήσῃ ἀπὸ ἕνα φρουρὸν μὲ τὸ ὅπλον παρὰ πόδα πρὸ ἑκάστου μηχανήματος, πάλιν δὲν θὰ ἐπιτύχῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλος μοναδικὸς συντελεστὴς δύναται νὰ ἐπιτύχῃ. Ὁ συντελεστὴς αὐτὸς εἶναι ἡ πλήρης ἐλευθερία, ἡ κατάργησις πάσης διατιμήσεως καὶ παντὸς ἄλλου περιορισμοῦ, καὶ ἡ δημιουργία τοῦ ἀντιπάλου δέους κατὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ὅταν εἴχομεν τὰς διατιμήσεις ἐπὶ τῶν τροφίμων καὶ λοιπῶν εἰδῶν πρώτης ἀνάγκης, ἀσχέτως τοῦ ὅτι λόγῳ τῶν διατιμήσεων ἐτρώγαμεν ὅλα τὰ εἴδη ἀκριβώτερα καὶ ποιοτικῶς χειρότερα, ὅτι ἠκούοντο καθημερινῶς παράπονα καὶ διαμαρτυρίαι ὅτι ἡ αἰσχροκέρδεια ὠργίαζε, συνέπεια δὲ τῶν διαμαρτυριῶν τούτων ἦσαν αἱ ἀτελείωτοι καταγγελίαι, ἀναστατώσεις τῶν ἐπαγγελματιῶν, δημιουργία καταδοτῶν, ὑπερβολικαὶ καὶ ἄδικοι κάποτε ποιναὶ πρὸς καθησύχασιν τῆς Κοινῆς Γνώμης, μία κατάστασις ἀνυπόφορος. Κατηργήθησαν αἱ διατιμήσεις, ἡ ἀφθονία καὶ ἡ φθήνια ποὺ ἐφούντωσαν ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς ἐδημιούργησε τὸν συναγωνισμὸν ὅστις πείθει ὅλον τὸν κόσμον ὅτι ἀγοράζει σήμερον τὰ τρόφιμά του εἰς τὰς εὐθηνοτέρας τιμάς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠρκέσθη μόνον εἰς τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως τῶν διατιμήσεων. Ἐδημιούργησεν ἐκ παραλλήλου τὰς λαϊκὰς ἀγορὰς καὶ αὐτὸ εἶναι πρὸς τιμὴν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Δασίου. Ἐδημιούργησε δηλαδὴ τὸ ἀντίπαλον δέον εἰς τοὺς ἐπαγγελματίας. Ἐρωτήσατε οἱονδήποτε καλόπιστον ἐπαγγελματίαν. Θὰ σᾶς εἴπῃ: Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἐζημιώθημεν ὀλίγον οἱ ἐπαγγελματίαι ἀλλ’ ὁ κοσμάκης ἐξυπηρετήθη. Ἀποτέλεσμα τῆς νέας καταστάσεως εἶναι ὅτι καμμία διαμαρτυρία, κανὲν παράπονον δὲν ἀκούεται πλέον διὰ κανὲν εἶδος τῆς πρώτης ἀνάγκης. Ἡ ἐπενέργεια τοῦ αἰωνίου καὶ ὑπερόχου νόμου τῆς ζητήσεως καὶ προσφορᾶς, τοῦ ἀδεκάστου, ἀλαθήτου καὶ ἀδαπάνου τούτου ρυθμιστοῦ, ἔθεσε τὰ πράγματα στὴ θέσι των. Αὐτὸ πρέπει νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὸ ψωμί, νὰ γίνῃ δὲ τὸ ταχύτερον διότι αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ μόνη ὀρθὴ λύσις. Τίποτε δὲν δικαιολογεῖ συνέχειαν μέτρων, ἀναγκαίων μόνον εἰς ἐποχὰς ἀνωμάλους καθ’ ἃς ἀνατρέπονται οἱ οἰκονομικοὶ νόμοι. Ἄς ἀφήσωμεν τὰ πάντα ἐλεύθερα, ἄς κρατήσωμεν τὸν νόμον περὶ αἰσχροκερδείας ἄς ἐπιμείνωμεν μόνον εἰς τὴν τήρησιν τῶν ὑγιεινῶν ὅρων, χωρὶς ὅμως νὰ παραλείψωμεν νὰ δημιουργήσωμεν ὑπὲρ τοῦ καταναλωτοῦ τὸ ἀντίπαλον δέος. Μία ριζικὴ ἔρευνα τοῦ ζητήματος παρ’ εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς τὴν μόνην φυσικὴν καὶ ὀρθὴν ταύτην τοῦ ζητήματος λύσιν. (Χειροκροτήματα).

§74Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ συναγωνισμὸς δὲν γίνεται μόνον ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς ἀλευρεμπόρους. Καὶ ἐφ’ ὅσον διατηρεῖται ἕνα κάποιο μονοπώλιον ἀλευροβιομηχάνων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὀλίγοι καὶ συνεννοοῦνται μόνοι των, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν ἐνδοιασμοὶ διὰ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τῶν ἀλεύρων, δὲν φοβεῖσθε ὅτι ἡ ἄρσις τῆς διατιμήσεως θὰ ἠμπόδιζε τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ ζητήσεως νὰ λειτουργήσῃ ἐλευθέρως;

§75Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Νὰ ἐπιβληθῇ τὸ ἀντίπαλον δέος, κύριε Πρόεδρε.

§76Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐλαττωθῇ δηλαδὴ ὁ δασμὸς τὸν ἀλεύρων. Τότε ναί.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καφαντάρης.

§78Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Περαίνων τὴν προχθεσινήν του ὁμιλίαν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὡμίλησε μετὰ πικρίας περὶ τῆς σκανδαλοποιήσεως τῆς ὑποθέσεως τοῦ ἄρτου καὶ ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην. Εἶναι πράγματι καθῆκον ὅλων ἡμῶν νὰ ἀποστρέψωμεν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπὸ σπερμολογίας θιγούσας ἀβασανίστως, ὑπολήψεις, καὶ νὰ προβαίνωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν θέτοντες εἰς τὴν συνείδησιν ἡμῶν ὅλην τὴν καλήν μας πίστιν. Καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ὅτι αἱ εὐθῦναι τὰς ὁποίας καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν δὲν εἶναι εὐθῦναι εἰδικῆς φύσεως, εἶναι εὐθῦναι διεξαγωγῆς τοῦ ζητήματος εὐθῦναι ὅμως καθ’ ἡμᾶς ἀναμφισβήτητοι, διότι ὄχι ὀλίγον συνετέλεσαν εἰς τὴν δημιουργίαν θολῆς ἀτμοσφαίρας. Τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ὑψίστης πάντοτε σπουδαιότητος ἀπέβη κατὰ τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα ἐξαιρετικῶς φλέγον. Καὶ ἀπέβη φλέγον διότι δύσκολον θὰ ἦτο νὰ μείνῃ ἡ κοινὴ γνώμη ἀσυγκίνητος, ἐνώπιον τοῦ παραδόξου δι’ αὐτὴν φαινομένου, ὁ μὲν κόσμος ὁλόκληρος νὰ συνταράσσηται καὶ ν’ ἀνησυχῇ ἐκ τῆς ραγδαίας πτώσεως τῶν τιμῶν τῶν σιτηρῶν, ἡ δὲ τιμὴ τοῦ ἄρτου νὰ παρουσιάζῃ τάσιν σταθερὰν πρὸς ὕψωσιν. Λύσεις ἐδόθησαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐδόθησαν ἀθρόως, ἀλλὰ δὲν ἴσχυσαν νὰ ἱκανοποιήσουν τὸ αἴσθημα τὸ δημόσιον. Καὶ εἰς ἐκείνους ἀκόμη οἱ ὁποῖοι μετὰ δυσπιστίας ἀπέβλεψαν πρὸς τὴν ἀκρίβειαν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι δὲν μετῆλθε πολιτικὴν ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου, ἐκίνησαν ὁπωσδήποτε τὴν δυσφορίαν αἱ ἐνέργειαι τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μὲν αἱ δηλώσεις αὐτῆς ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἀναμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου καὶ τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ οὐδὲ σκέψις περὶ ὑποτιμήσεως τοῦ ἄρτου, τοὐναντίον δὲ ἐπεβάλλετο ἡ αὔξησις αὐτοῦ, τὸ δὲ ἡ ἀποφυγὴ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς λῆψιν ἔστω καὶ ἀγορανομικῶν μέτρων, μέτρων οἰκονομικῆς φύσεως διὰ τὴν ἀνακούφισιν τοῦ λαοῦ ὅταν κατόπιν ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τοῦ λογιστικοῦ λάθους, ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ τὴν ὤθησιν τῆς Κοινῆς Γνώμης ἠναγκάσθη νὰ προβῇ εἰς ἀναθεώρησιν, εἰς ἐξέτασιν τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἐχρησιμοποιοῦντο διὰ τὴν διατίμησιν. Καὶ ἦλθεν αἴφνης νὰ διακηρύξῃ, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα ἔλεγεν μέχρι ἐκείνης τῆς στιγμῆς, ὅτι ἦτο δυνατὴ ἡ ὑποτίμησις τοῦ ἄρτου. Φυσικῷ τῷ λόγῳ, ἡ ἔκπληξις τῆς Κοινῆς Γνώμης ὑπῆρξεν σχεδὸν ὀδυνηρὰ καὶ ἔφθασε νὰ παραγάγῃ συγκινήσεις σφοδροτάτας. Διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξηγηθῇ, ἦτο ἀδύνατον νὰ νοηθῇ ἀπὸ τὸν κόσμον τὶ ἦτο ἐπὶ τέλους αὐτὸ τὸ λογιστικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον ἐκράτει τὴν τιμὴν τοῦ σίτου ὑψηλά καὶ εἰς ποῖον περιῆλθον ὅσα ὁ Λαὸς ἐπλήρωσε διὰ τὸ λογιστικὸν λάθος. Δὲν ὑπῆρξε καὶ πάλιν ἡ Κυβέρνησις φειδωλὴ εἰς ἐξηγήσεις περὶ τῆς σημασίας τοῦ λογιστικοῦ λάθους, ἀλλὰ αἱ ἀλλεπάλληλοι ἀνακοινώσεις, γριφώδεις κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ἴσως ἐκ τῆς φύσεως τοῦ ζητήματος καὶ διὰ τὸν πολὺν κόσμον καὶ διὰ τοὺς ὀλίγους καὶ πάλιν ἀπέβησαν εἰς μάτην. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, θὰ προσπαθήσω νὰ συνοψίσω τὸ νόημα τῶν Κυβερνητικῶν αὐτῶν δηλώσεων, σᾶς βεβαιῶ ὅμως, ὅσον καὶ ἂν παρηκολούθησα, ὅσον καὶ ἂν ἐνέτεινον τὴν προσοχήν μου διὰ νὰ ἐννοήσω τὸ ζήτημα ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, δὲν ἔχω βεβαιότητα ἀπόλυτον ὅτι κατώρθωσα νὰ συλλάβω τὸ νόημά του. Αἱ δηλώσεις, αἱ ἐξηγήσεις τῆς Κυβερνήσεως ἦσαν ὅτι εἰς τὸ ζήτημα τοῦ λογιστικοῦ λάθους ἀλλὰ καὶ ἐν γένει εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἄρτου δὲν ὑπεκρύπτετο οὔτε καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποκρύπτεται ὕποπτος ἐνέργεια, ἢ κατάχρησις. Ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἔλαβον ὅ,τι ἐδικαιοῦντο νὰ λάβουν, ὅτι οἱ καταναλωταὶ ἐπλήρωσαν ὅτι ὤφειλον νὰ πληρώσουν καὶ ὅτι ἡ μόνη συνέπεια τοῦ λογιστικοῦ λάθους ἦτο νὰ μὴ κατορθωθῇ νὰ γίνῃ ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα ἀναγωγὴ τῆς ὀφειλῆς πρὸς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ἐκ τῆς ἀναμίξεως τοῦ σίτου, εἰς ποσὸν μεγαλείτερον τῶν 20 λεπτῶν εἰς τὸ ὁποῖον ὡρίσθη. Καὶ τοιουτοτρόπως, δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπέλθῃ διὰ τὴν ἑβδομάδα ἐκείνην μία ἀμεσωτέρα τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου ἐλάφρυνσις. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι δηλαδὴ ἔκαμον τοὺς ὑπολογισμοὺς ἰδιαιτέρως, ἀλλ’ ἡ ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία εἰς τοὺς εἰδικούς της ὑπολογισμοὺς εἰς τοὺς ὁποίους προέβαινεν διὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν διατιμήσεων, εἶχεν ἐξογκώσει ἄλλα κονδύλια τοῦ κόστους τῶν ἀλεύρων, καὶ εἰδικώτερον εἶχεν ἐξογκώσει δύο κονδύλια τὸ τοῦ ἐμπορικοῦ κέρδους καὶ τοῦ τόκου τῆς Τραπέζης. Τοιουτοτρόπως, ἡ ἀναλογία τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐκ τοῦ ἐγχωρίου σίτου εἰς τὴν ὁρισθεῖσαν τιμὴν τῶν ἀλεύρων περιωρίσθη εἰς 40 λεπτά, ἐκ τῶν ὁποίων ὡρίσθη νὰ πληρώνωνται καὶ καταλογίζωνται εἰς τὴν διατίμησιν τὰ 20 μόνον λεπτά, ποσὸν τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἐπιδεικτικὸν περαιτέρω κατατιμήσεως. Ὅταν ἔγινεν ἡ διαβεβαίωσις τοῦ λογιστικοῦ λάθους, καὶ ἀπεκατεστάθη ἡ συμβολὴ τῶν δύο ἄλλων κονδυλίων εἰς τὴν πραγματικήν των βάσιν, τότε ηὐξήθη κατ’ ἀνάγκην ἡ ἀναλογία ἐκ τῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου ἀπὸ 40 εἰς 65 λεπτά, καὶ ἐδόθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ εὐχέρεια ἀντὶ νὰ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν 20 μόνον λεπτῶν, νὰ ἀναλάβῃ τὴν πληρωμὴν 45 λεπτῶν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἐπέλθῃ ἡ μείωσις τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου.

§79Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπελθούσης ἐν τῷ μεταξὺ τῆς συμφωνίας μὲ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους ὅτι θὰ πληρώνουν 7.65.

§80Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι, τὰς ὁποίας σᾶς παρακαλῶ νὰ ἀφήσετε διότι ἐγὼ φοδοῦμαι ἀκόμη περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς κατανοήσεως τοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ καθὼς εἶπον τὸ λογιστικὸν αὐτὸ λάθος διήρκεσεν ἐπὶ μίαν καὶ μόνην ἑβδομάδα ἀπὸ τῆς 25 Ὀκτωβρίου μέχρι τῆς 3ης Νοεμβρίου, ἦτο δὲ πρᾶξις ἐσωτερικῆς καθαρῶς φύσεως τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας ἡ ὁποία ἦτο ἄγνωστος εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ οὐδεμίαν εἶχεν σχέσιν πρὸς τὴν ληψοδοσίαν τοῦ Κράτους πρὸς αὐτοὺς διὰ τὸν ἐγχώριον σῖτον, ληψοδοσίαν τῆς ὁποίας ἡ ἐκκαθάρισις θὰ ἐπήρχετο βραδύτερον κατόπιν ὑφισταμένου ἐλέγχου, εἰς τὸν ὁποῖον ἔλεγχον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ παρείσφρυσις κἄποιας παραδρομῆς, παραδρομῆς ἡ ὁποία ἦτο ἐξόφθαλμος καὶ τὴν ὁποίαν οἱ ἀλευροβιομήχανοι πάντοτε, κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν ἐπεκαλέσθησαν κἄν, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἀνεγνώρισαν ὅτι ἡ ἀναλογία τῆς ἐπιβαρύνσεως ἐκ τοῦ ἐγχωρίου σίτου ἦτο κατ’ ἀναλογίαν 65 λεπτῶν ἢ κατ’ ἀναλογίαν 40 λεπτῶν. Αὐτὴ ὑποθέτω ἦτο ἡ ἐξήγησις ἡ ὁποία ἐδόθη κατὰ δόσεις ἐπανειλημμένας εἰς δηλώσεις ἐκτενεῖς, εἰς δηλώσεις συντόμους, ὅσον ἀφορᾷ τὸ λογιστικὸν λάθος. Πρόκειται δηλαδὴ κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τῆς Κυβερνήσεως περὶ μιᾶς παρανυχίδος ἀβλαβοῦς, καθὼς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, οὔτε κἂν περὶ παρανυχίδος ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ κάποτε εἶναι ὀδυνηρά, ἀλλὰ περὶ μιᾶς ἀβλεψίας ἡ ὁποία ἀβλεψία οὐδένα ἔβλαψεν καὶ οὐδένα ὠφέλησεν. Ἐγὼ δὲν ἔχω ἐνδοιασμὸν νὰ δεχθῶ τὰς ἀπόψεις αὐτὰς, ἀλλὰ δεχόμενος ὅτι περὶ τούτου ἐπρόκειτο, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ διερωτηθῶ καὶ ἐγώ, ὅπως διηρωτᾶτο καὶ ὅλη ἡ Κοινὴ Γνώμη: ἐφ’ ὅσον ἡ λογιστικὴ αὐτὴ ἀβλεψία ἦτο τόσον ἀκίνδυνος τόσον ἀζήμιος διὰ τὸ γενικὸν συμφέρον, διατί τότε ἡ Κυβέρνησις ἐγέννησεν ὅλον τὸν θόρυβον τὸν ὁποῖον ἐγέννησεν καὶ ἐνέβαλε τὴν Κοινὴν Γνώμην εἰς ἀνησυχίας; Διότι ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ ἀρκεσθῇ εἰς μίαν ἁπλῆν δήλωσιν, ἁπλῆν ἀνακοίνωσιν ἀναγγέλουσα ὅτι κατόπιν τῆς ἀποφάσεως ὅπως ἀναμιχθῇ ἕνα μεγαλείτερον ποσόν, μία μεγαλυτέρα ἀναλογία ἐκ τοῦ ἐγχωρίου σίτου (δὲν ἠκούσθη)...βραδύτερον εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους θά γίνῃ σχετικὴ τοῦ σίτου ἔκπτωσις. Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ἀρχίζει νὰ ἐξεφενδονίζῃ τοὺς μύδρους της, χαρακτηρίζουσα τὸν διευθυντὴν τῆς ἀγορανομίας, ὑπάλληλον ἀριθμοῦντα μίαν ὑπηρεσίαν μακρὰν δεδοκιμασμένης ἐντιμότητος, νὰ τὸν στυλητεύῃ δημοσίᾳ διὰ μίαν ἀχαρακτήριστον στάσιν καὶ δὲν γνωρίζω διὰ ποῖα ἄλλα ἐλαττώματα, ἀρχίζει ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις νὰ κλονίζῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινωνίας. Δύσκολον θὰ ἦτο νὰ δώσω ἀπάντησιν ἐγὼ εἰς τὸ ἐρώτημα αὐτό, δύσκολον θὰ ἦτο ἐπίσης νὰ μὴ βεβαιώσω ὅτι ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τὸν σάλον τὸν ὁποῖον ἡ ἰδία ἐγέννησεν δὲν εἶναι μικρὰ εὐθύνη. Διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὤφειλε νὰ ἀπωλέσῃ τὴν ψυχραιμίαν οὔτε πρὸς στιγμὴν διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν ὤφειλε νὰ ἐκνευρισθῇ οὔτε νὰ ἐκνευρίσῃ τὸν κόσμον οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ἔχουσα πρὸ ὀφθαλμῶν ὅτι διὰ ἕνα λαὸν ὁ ὁποῖος κατέστη φιλόπονος ἀπὸ τὰς ταλαιπωρίας καὶ τὰς στερήσεις, τὸ ἔδαφος εἶναι πρόσφορον πρὸς πᾶσαν ὑποψίαν. Ἔχει ἡ Κυβέρνησις πρώτη αὐτὴ τὸ καθῆκον νὰ προασπίσῃ καὶ τὸ κῦρος τοῦ Κράτους καὶ τὸ κῦρος τῶν ὑπηρεσιῶν, νὰ τὸ στερεώσῃ, καὶ ὄχι νὰ κλονίσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτό. Καὶ αὐτὸ εἶναι μεγάλη εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ λογιστικὸν ὅμως λάθος, κύριοι, δὲν ἐξαντλεῖ τὴν ὑπόθεσιν τοῦ ἄρτου, οὐδὲ ὑποθέτω αὐτὸ καὶ μόνον ἀρκεῖ ὡς ἐξετέθη χθές, νὰ καλύψῃ ὅλην τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία προέκυψεν ἐκ τῶν διατιμήσεων αἱ ὁποῖαι ἐξεδόθησαν μετὰ τὸν γενόμενον θόρυβον πρὸς τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου, αἱ ὁποῖαι προηγουμένως ηὐξήθησαν. Ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας ἐντριβὴς εἰς τὰ ζητήματα τοῦ ἄρτου σᾶς ἐξέθεσεν —ἐγὼ δὲν ἔκαμα τὸν λογαριασμὸν—ὅτι ἐὰν εἰς προηγουμένας διατιμήσεις εἶχεν ὑπολογισθῇ τιμὴ ἀλεύρου πρὸς 7,80—ἄνευ ἀναμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου ὁποῖος εἶναι παράγων μὴ ἔχων ἐπίδρασιν εἰς τὴν σειρὰν τῶν σκέψεων αὐτῶν—7,80 κατ’ ὀκᾶν, τὰς ἑπομένας ἑβδομάδας μετὰ τὴν ἐξέγερσιν της κοινῆς γνώμης ὑπελογίσθη ἡ τιμὴ τοῦ σίτου εἰς 7,10, προέκυψεν δηλαδὴ μία διαφορὰ τὴν ὁποίαν δὲν φαίνεται ὅτι καλύπτει οὔτε ἡ ὑποτίμησις τοῦ σίτου ἡ ὁποία δὲν ἐσημειώθη, ὡς λέγεται, κατὰ τὴν ἑβδομάδα ἐκείνην οὔτε ἡ ἀνάμιξις τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου ἡ ὁποία δὲν ὑπερέβαινεν τὰ 13%. Ἐὰν οἱ λογαριασμοὶ αὐτοὶ εἶναι ἀκριβεῖς, τότε ὀφείλομεν νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἄλλοι παράγοντες ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν οἱ ὁποῖοι συστηματικῶς παρημελοῦντο μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τὸ λογιστικὸν λάθος καὶ ἡ ἐξέγερσις τῆς Κοινῆς Γνώμης, εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ φέρουν εἰς φῶς καὶ σωρείαν ἄλλων παραλείψεων καὶ σφαλμάτων τῆς Κυβερνήσεως τὰ ὁποῖα πάντα ἀναλύονται εἰς ἐπιβάρυνσιν τῆς καταναλώσεως. Καὶ εἴδομεν, κ. βουλευταί, ὅτι μετὰ τὴν πίεσιν αὐτὴν τὴν λαϊκὴν κατωρθώθη ἐπὶ τέλους νὰ διαταχθῇ ὁ ἔλεγχος τῶν λογαριασμῶν μὲ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ διεπιστώθη ὅτι τὰ ἔξοδα μεταφορᾶς, ἀλεστικὰ καὶ δι’ ἄλλας δαπάνας, τὰ ὁποῖα οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὑπελόγιζον εἰς 54 λεπτά, διεπιστώθη ὅτι τὰ ἔξοδα αὐτὰ δὲν ἦσαν τόσα, ἀλλὰ μόνον 40 λεπτὰ προκυψάσης ἐκ τῆς ἐρεύνης αὐτῆς, τῆς λίαν καθυστερημένης μιᾶς διαφορᾶς 7 λεπτῶν, διαφορᾶς τὴν ὁποίαν ἐπλήρωνεν ὁ κόσμος, ὄχι μόνον πλέον κατὰ τὴν τελευταίαν ἑβδομάδα, ἀλλὰ ἀπὸ καιροῦ πολλοῦ, διαφορᾶς συμποσουμένης εἰς ποσὰ δὲν ἀμφιβάλλω παμμέγιστα τὰ ὁποῖα ἤδη κατέβαλεν ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς καὶ κατέβαλεν δυστυχῶς κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεπιστρεπτί.

§81Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπα αὐτό.

§82Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὄχι διὰ τὰ τελευταῖα τὰ ὁποῖα ἐφέροντο εἰς λογαριασμὸν, ἀλλὰ δι’ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα κατέβαλον προηγουμένως.

§83Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπα τοιοῦτον τι. Ἐκ τοῦ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος ἔγινεν εἰς τὴν διατίμησιν τῆς 10 Νοεμβρίου καὶ τοῦ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος ἐγένετο εἰς τὴν διατίμησιν τῆς 17 Νοεμβρίου, οἱ ἀλευροβιομήχανοι εἶχον ὑπολογίσει πρὸς 54 λεπτὰ τὰ ἐκφορτωτικὰ ἰσχυριζόμενοι ὅτι τὰ ἐκφορτωτικὰ τὰ ὁποῖα ὑπελογίζοντο προηγουμένως, πρὸ μηνῶν, εἰς 47 λεπτὰ εἶχον αὐξηθῆ ἐν τῷ μεταξύ. Δὲν εἶπα ἐγὼ ὅτι ὁ ἐνεργηθεὶς ἔλεγχος ἀπέδειξεν ὅτι εἰς τὰς τὰ προηγουμένας διατιμήσεις...

§84Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἰσχυρίσθην ποτὲ τοιοῦτον τι.

§85Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπα ἐγὼ ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν οἱ ἀλευροβιομήχανοι ὑπελόγισαν πάντοτε πρὸς 54 λεπτὰ. Εἶπα ὅτι ἡ μὲν ἀγορανομικὴ ὑπηρεσία εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, της ὅτι πάντοτε ἔπρεπε νὰ ὑπολογίζῃ 47 λεπτὰ καὶ οὐδέποτε περισσότερα, ὁ δὲ ἔλεγχος τῶν διατιμήσεων τοῦ ἀλεύρου τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ὁ ἔλεγχος τῶν τιμῶν τοῦ δελτίου τῶν ἀλευροβιομηχάνων διετάχθη διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν ὄντως εἰς τὴν τιμὴν τῶν ἀλεύρων ὑπελογίζοντο 54 λεπτὰ ἢ ὀλιγότερα. Εἶπον δὲ ὅτι εὐθὺς ὡς εἴδομεν εἰς τὴν δευτέραν αὐτὴν διατίμησιν ὅτι ὑπελογίζοντο 54 λεπτὰ καὶ πρὶν ἢ λήξῃ ὁ ἔλεγχος ὁ ὁποῖος ἐνηργεῖτο ἀπὸ ἁρμόδιον οἰκονομικὸν ὑπάλληλον, εἶπον ἐγώ, ἀφοῦ ἔχομεν μίαν δοσοληψίαν μὲ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους οἱ ὁποῖοι ὑπελόγιζον κατὰ τὸ παρελθὸν εἰς 47 λεπτὰ, 4 λεπτὰ θὰ εἶναι ἡ διατίμησις, καὶ ἐὰν κατὰ τὴν ἔρευναν τὴν ὁποίαν κάμνομεν εἴδομεν ὅτι εἶναι περισσότερα, τότε θὰ κάμωμεν τὸν συμψηφισμὸν εἰς τὸν λογαριασμὸν τὸν ὁποῖον κάμνομεν. Εἶπον ὅμως τοῦτο, ὅτι ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν διατιμήσεων τοῦ ἄρτου, ἡ τελοῦσα ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Δασίου ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ὑπεραμύνεσθε καὶ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ὁμιλήσω....

§86Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ὑπεραμίνομαι οὐδενός.

§87Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τότε ποὺ ἔχομεν πρόσμιξιν ἔχομεν εἰς τὸ χέρι τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, οὕτως ὥστε μποροῦμε νὰ πάρωμε τὴν διαφορὰν τῶν 7 λεπτῶν, διὰ νὰ τὴν πάρωμεν πίσω διὰ τὸ προγενέστερον. Ἐὰν ὑπῆρχε παράβασις, ἡ εὐθύνη δὲν εἶναι νομική, ἀλλ’ εἶναι ἠθικὴ εὐθύνη ἡ ὁποία οὐδεμίαν ἔδωσεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ τί ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ.

§88Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἡ διακοπὴ αὐτὴ δυστυχῶς μὲ ἀναγκάζει νὰ ἄρω καὶ ἐγὼ τὴν εὐκολίαν τῶν διακοπῶν καὶ τῶν ἐξηγήσεων, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἤμην ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ βῆμα καὶ δὲν ἀντέχω εἰς τὴν ὀρθοστασίαν. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπουργοῦ δὲν προσέθηκεν οὐδ’ ἀφῄρεσέ τι ἐξ ὅσων ἐγὼ εἶπον. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ διαταχθεὶς τελευταίως ἀπεκάλυψεν ὅτι ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς εἰς τὴν ὁποίαν ὑπελόγιζον οἱ ἀλευροβιομήχανοι τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς, τὰ ἀλεστικὰ κλπ., 7 λεπτῶν. Αὐτὸ τὸ ἀπεκάλυψεν ὁ ἔλεγχος ὁ διαταχθεὶς τελευταίως κατόπιν τοῦ θορύβου ὅστις ἠγέρθη. Προτήτερα τὰ ὑπελόγιζον εἰς 47 λεπτὰ. Ἀλλὰ δὲν μὲ πείθει κανεὶς ὅτι εἰς αὐτὰ τὰ 47 λεπτὰ, ἐὰν ἐνηργῆτο ὁ ἔλεγχος, κατὰ τὴν αὐτὴν ἀναλογίαν, δὲν θὰ εἴχομεν μίαν διαφορὰν 7 λεπτῶν.

§89Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ εἴχατε.

§90Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Λέγω ἐγὼ ὅτι ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀκριβὲς, αὐτὰ τὰ ποσὰ τῶν 7 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν, ἐπληρώθησαν πλέον ἀνεπιστρεπτὶ διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν ἀλευροβιομηχανίαν ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐπιστροφῆς. Ἑπομένως εἴμεθα, νομίζω, κατὰ τοῦτο σύμφωνοι.

§91Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Καθόλου.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶπον ἐπίσης, κύριοι, ὅτι κατόπιν τοῦ ἐγερθέντος θορύβου, ἀνηγγέλθη καὶ πάλιν μία προχειροτάτη ἐξέτασις. Δὲν εἶμαι ἐντριβὴς εἰς τὸ σημεῖον αὐτό, δέχομαι ὅμως πᾶσαν ἐξήγησιν καὶ θὰ συμφωνήσωμεν περὶ αὐτοῦ. Ἐγὼ εἰς τὰ ζητήματα τῆς ἀγορανομίας δὲν ἠσχολήθην ποτέ, ἀλλὰ μοῦ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ὅτι ἐδέησε νὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ θόρυβος ὁ ὁποῖος ἔγινε διὰ νὰ διαταχθῇ μία ἐξέτασις ἢ ἕνας ἔλεγχος ὁ ὁποῖος ἦτο προχειρότατος καὶ ὁ ὁποῖος τὶ ἀπέδειξεν; Ὅτι ἐπεβαρύνετο κατὰ 11 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ὁ ἄρτος εἰς ὄφελος πλέον ὄχι τῶν ἀλευροβιομηχάνων, ἀλλὰ τῶν ἀρτοποιῶν διὰ τὴν ἀξίαν τῶν σάκκων, τῶν σάκκων εἰς τοὺς ὁποίους παρεδίδοντο ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς τὰ ἄλευρα πρὸς ἐπεξεργασίαν καὶ ἐνῷ τὴν ἀξίαν αὐτῶν δὲν ἔφερον τελικῶς οἱ ἀρτοποιοί, διότι αὐτοὶ τὰ ἐπέστρεφον εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους καὶ ἐλάμβανον τὸ χρῆμα ἢ δὲν τὸ ἐπλήρωνον. Ἐνῷ δὲν τὸ ἐπλήρωνον τὸ χρῆμα, εἰς τὴν ἀξίαν τῶν ἀλεύρων περιελαμβάνετο καὶ ἡ ἀξία τῶν σάκκων ἡ ὁποία ἦτο ἀρκετὰ μεγάλη ὥστε νὰ ἐπιβαρύνῃ ἑκάστην ὀκᾶν ἀλεύρου μὲ 11 λεπτά. Καὶ ἐχρειάσθη νὰ γίνῃ ἕνας ὁλόκληρος θόρυβος διὰ ν’ ἀπαλλαγῇ ὁ κόσμος ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τῶν ἐπὶ πλέον αὐτῶν 11 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω ἀπὸ ποίας ἐποχῆς χρονολογοῦνται, ἀπὸ ποίας ἐποχῆς ἐπεβλήθησαν ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἀλεύρων. Ἔχομεν, λοιπόν, μίαν δευτέραν ἀποκάλυψιν, ἡ ὁποία ἔγινε καὶ αὐτή ὑπὸ τὴν πίεσιν τῆς κοινῆς ἐξεγέρσεως. Ἔχομεν καὶ μίαν ταύτην διαβεβαίωσιν, ἡ ὁποία ἐπῆλθε τελευταίως. Ἡ Κυβέρνησις ἐπέμενεν ὅτι δὲν εἰσήχθη Ρωσσικὸς σῖτος, παρὰ τὸν γενικευθέντα θόρυβον, παρὰ τὴν ἐπιμονήν τοῦ Τύπου, παρὰ τὰ ἀνακοινωθέντα τῆς ἐμπορικῆς ἀντιπροσωπείας τῶν Σοβιέτ, ἡ ὁποία ἔδιδε λεπτομερεῖς πληροφορίας περὶ τῶν σημειωθέντων ποσῶν, ἐνῷ λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἐπέμεινεν ὅτι δὲν εἰσήχθη κόκκος σίτου εἰς τὴν ἀγοράν, ἰδίως τῆς πρωτευούσης, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ἐπέμεινε μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς εἰς τὴν ἔντονον αὐτὴν διαβεβαίωσιν ὅτι δὲν εἰσήχθη καμμία ποσότης Ρωσσικοῦ σίτου εἰς τὴν ἀγοράν, εἴδομεν αἴφνης αὐτὴν ταύτην προερχομένην καὶ ἀναγγέλλουσαν ὅτι ὄντως εἰσήχθη Ρωσσικὸς σῖτος εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς, ἀλλ’ ἡ ποσότης αὐτὴ εἶναι μικρά, εἶναι ποσότης 2.000 τόννων. Καὶ ὁ ἔλεγχος αὐτὸς ἔγινε κατὰ τὸν ἁπλούστατον τρόπον δι’ ἑνὸς ξεφυλλίσματος τῶν τελωνειακῶν στοιχείων, διὰ μιᾶς παραβολῆς τῶν δηλωτικῶν πρὸς τὰς διασαφήσεις. Τὸ ποσὸν τῶν 2 χιλ. τὸν εἶναι ἀσφαλῶς μικρόν. Τὸ ποσὸν τῶν 10 χιλιάδων τόννων δι’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, προκειμένου περὶ ἑνὸς μόνον μηνός, δὲν εἶναι ἀσήμαντον. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἀντιληφθῶμεν τὰ αἴτια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὤθησαν τὸν κόσμον εἰς τὸ νὰ περιστῇ εἰς ἕνα ἐρεθισμόν, πρέπει νὰ ἀνομολογήσωμεν ὅτι αἱ ἀδυναμίαι αὐταὶ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ἀδυναμίαι τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν παροχὴν στοιχείων θετικῶν ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, δὲν ἦσαν ἐποικοδομητικαὶ διὰ τὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Λαοῦ. Πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἄρωμεν ἀπὸ αὐτήν, οὐδὲ νὰ ἀποτρέψωμεν τὴν ἴδιον ὑπόνοιαν ὅτι ὅπως εἰσήχθησαν δι’ ἄλλων λιμένων, καὶ ὄχι Ρωσσικῶν, ποσότητες Ρωσσικοῦ σίτου εἰς τὴν ἀγοράν ὅπως εἰσήχθησαν οἱ 2.000 τόννοι, ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσι μεγαλείτεραι ποσότητες κατὰ τρόπον πολὺ ἐντελέστερον χωρὶς νὰ ἀναγράφεται ἡ καταγωγὴ τοῦ σίτου ὡς Ρωσσικοῦ εἰς τὰς διασαφήσεις, διότι διὰ τὰς 2.000 αὐτὰς βεβαίως εἴχομεν τὰς διασαφήσεις, αἱ ὁποῖαι μᾶς τὸ εἶπον. Ἦτο ὅμως δυνατὸν δι’ ἄλλας ποσότητας νὰ μὴ ἀναγράφεται ἡ καταγωγὴ καὶ ἡ προέλευσις τοῦ Ρωσσικοῦ σίτου ἐκ Ρωσσίας καὶ τοιουτοτρόπως νὰ στερηθῇ τὸ κοινὸν ὅλης τῆς ἀνακουφίσεως τὴν ὁποίαν θὰ ἔφερεν ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ εὐθηνοτέρου αὐτοῦ σταριοῦ διὰ τὸν ἄρτον. Προχωρῶ μάλιστα ὀλίγον περαιτέρα καὶ λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τῆς νέας ἐσοδείας εἶχε καθῆκον ὄχι μόνον νὰ ἐπωφελῆται ὅλων τῶν παρεχομένων πληροφοριῶν, ἀλλὰ νὰ τὰς ἐξετάζῃ λεπτομερῶς, νὰ προσπαθῇ νὰ ἀνεύρῃ ὅλα τὰ στοιχεῖα διὰ τὴν ἐξακρίβωσιν αὐτῶν, ἀλλ’ εἶχεν ἐπίσης καθῆκον ἡ ἰδία νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν τῆς καταρτίσεως ἑνὸς δικτύου ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρυτέρου διὰ νὰ μὴ γίνῃ ἡ κατάχρησις ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς Ρωσσικοῦ σίτου εἰς βάρος τῆς κοινωνίας καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ ὀλίγων, διότι εἶναι φανερὸν ὅτι οἱ ἔχοντες εἰς χεῖρας των τὸ ἐμπόριον τοῦ σίτου θὰ ἤθελον, θὰ ἐπεζήτουν νὰ εἰσαγάγωσιν καὶ νὰ ἐπωφεληθῶσι τῶν Ρωσσικῶν σίτων καὶ θὰ ἐπεζήτουν τὸ κέρδος τὸ προερχόμενον νὰ τὸ καρπωθῶσιν αὐτοὶ ὁλόκληρον. Ἔχουσα τὰ δεδομένα ταῦτα ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ καταρτίσῃ αὐτὴ δίκτυον πληροφοριῶν, ὥστε νὰ μὴ ὑποστῇ καὶ τὴν θυσίαν αὐτὴν ἀδίκως ὁ Λαός. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἀντὶ νὰ τείνῃ εὐήκοον οὖς πρὸς τὰς παρεχομένας εἰς αὐτὴν πληροφορίας, ὅσον καὶ ἄν εἶναι ὀχληραί, ἠσθάνετο πόνον μᾶλλον ἐκ τῶν ὑποδείξεων αὐτῶν καὶ ἀντέδρα πεισμόνως κατὰ τῶν πληροφοριῶν τῶν διδομένων καὶ δὲν ἀντέδρα μόνον, ἀλλὰ παρέλειπεν καὶ ἡ ἰδία νὰ ἀναλάβῃ καὶ αὐτὴ τὴν πρωτοβουλίαν διὰ τὸ κοινὸν συμφέρον. Καὶ τοιουτοτρόπως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, δυστυχῶς νὰ θεωρήσωμεν ἀστοχήσασαν τὴν ἀγορανομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς ἄξων τῆς ἀγορανομικῆς τῆς Κυβερνήσους πολιτικῆς ἐχρησίμευσε τὸ διπλοῦν σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη ἀπὸ ἑνὸς ἤδη ἔτους, τὸ σύστημα τῆς ἀπεριορίστου ἐλευθερίας εἰς τὸν σῖτον καὶ εἰς τὰ ἄλευρα, τὸ σύστημα τῶν αὐστηρῶν δεσμεύσεων εἰς τὸν ἄρτον. Εἰς τοὺς ἀλευροδιομηχάνους καὶ ἀλευρεμπόρους οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἄρσεως τῆς διατιμήσεως, νὰ ἐκλέγουν τὰς ποιότητας τοῦ σίτου, νὰ καθορίζουν τὸ μῖγμα τοῦ ἀλεύρου, τὰς ποσότητας τοῦ σίτου, καὶ νὰ κανονίζουν καὶ τὴν τιμὴν κατὰ τὰ συμφέροντα αὐτῶν. Ὅταν πρόκειται ὅμως περὶ τῶν βιοπαλαιστῶν τῆς ἀρτοποιΐας, δι’ αὐτοὺς ἐκδίδονται ἑβδομαδιαῖαι διατιμήσεις ἡ μὴ συμμόρφωσις πρὸς τὰς ὁποίας συνεπάγεται ποινάς. Τὸ σύστημα αὐτὸ βεβαίως θὰ ἦτο καὶ σκόπιμον εἰς παλαιοτέρας ἐποχὰς κατὰ τὰς ὁποίας αἱ τιμαὶ καθωρίζοντο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐλεύθερος ἀνταγωνισμὸς ἀνεπτύσσετο μεταξὺ τῶν ἐπιχειρήσεων καὶ ἦτο ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἦγεν εἰς τὸν φυσιολογικὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν κατὰ τὸν τρόπον τὸν συμφερώτερον εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ τὸ σύστημα αὐτὸ δυσκόλως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι δύναται νὰ υἱοθετηθῇ προκειμένου διὰ τὴν κυριωτέραν τροφὴν τοῦ ἀνθρώπου. Δὲν μπορεῖ νομίζω νὰ υἱοθετηθῇ ἀπολύτως ἄνευ σοβαρῶν δεδομένων, διότι τὰς ἐπιχειρήσεις τῶν ἀλευροδιομηχάνων καὶ ἀλευρεμπόρων ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐκείνης ἐποχῆς ἔχουν συγκεντρώσει εἰς χεῖρας των ἤδη ὀλίγοι ἄνθρωποι καὶ ἡ συνεννόησις μεταξὺ αὐτῶν εἶναι ἀπολύτως δυνατή. Σήμερον, δὲ προκειμένου περὶ ἐπιχειρήσεων συγκεντρωμένων, ὁ σχηματισμὸς τῶν τρὰστ ὁ κανονισμὸς τῶν τιμῶν ἐπὶ τῇ βάσει ἀμοιβαίων συνεννοήσεων δύναται σήμερον νὰ ἐπιτευχθῇ ὁ νόμος δηλαδὴ τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ ἐλεύθερος ἔχει ἐκτοπισθῆ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, ἀπὸ τὸν ἰσχύοντα κανόνα τῶν ἐμπορικῶν συνεννοήσεων. Ὁ πρώην ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποστηρίζων τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἔλαβεν τῆς ἄρσεως τῶν διατιμήσεων χθὲς τὸ ἐστήριξεν, κύριοι εἰς ἕνα λόγον ὅτι καὶ ὡς εἶχον τὰ πράγματα ὑπὸ τὸ κράτος τῶν διατιμήσεων ἐνεφανίσθησαν καταχρήσεις καὶ καταχρήσεις μεγάλαι αἱ ὁποῖαι ἀπεκαλύφθησαν καὶ ἐβεβαιώθησαν εἰς τὰ δικαστήρια. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι διεξεδίκουν 16 ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἀπέδειξεν ὅτι δὲν ἐδικαιοῦντο. Οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἰσχυρίζοντο ὅτι κατεσκεύαζον τὸν ἄρτον ἀπὸ μανιτόμπα καὶ ὅτι εἶχον εἰς τὰς ἀποθήκας των διαθέσιμα καὶ ἐζήτουν ἀπὸ τὸ Κράτος ἀποζημίωσιν διότι ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν αὐτὸ τὸ μέτρον καθορίσασα ἄλλην ποιότητα σίτου. Ἡ γενομένη ἐξέτασις ἀπέδειξεν ὅτι δὲν εἶχον οὐδὲ κόκκον τοιούτου σίτου εἰς τὰς ἀποθήκας των, καὶ ὅταν εἶχεν ταῦτα ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν διατιμήσεων—ἐγὼ δὲν προσυπογράφω καμμίαν τῶν διαβεβαιώσεων αὐτῶν, ἀναφέρω μόνον ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος τέως ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν — ὅταν εἶχεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ Κυβέρνησις ὅτι τοιαῦται καταχρήσεις ἐλάμβανον χώραν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν διατιμήσεων ὑπὸ τὴν Δαμόκλειον σπάθην τοῦ ἐλέγχου ὁ ὁποῖος ἠσκεῖτο ὑπ’ αὐτῶν, ὑπὸ τὰς αὐστηρὰς κυρώσεις αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλοντο διὰ πᾶσαν ἀποκάλυψιν καταχρήσεως, ἦλθεν ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις καὶ ἦρεν πλέον τὰς διατιμήσεις, ἦλθεν νὰ νομιμοποιήσῃ τὰς καταχρήσεις καὶ νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον τοῦτο εἰς τοὺς ἀλευροβιομηχάνους. Ἀντὶ νὰ τονώσῃ τὸν ἔλεγχόν της διὰ νομοθετικῶν καὶ διοικητικῶν μέτρων, ὥστε νὰ μὴ ἐπαναληφθοῦν αἱ καταχρήσεις αἱ γενόμεναι, ἦλθεν αὐτὴ καὶ ἄρασα τοὺς φραγμοὺς τῆς ἀσφαλείας τῆς κοινωνίας εἶπεν «ὁρίστε κύριοι ἀλευροβιομήχανοι, μέχρι τοῦδε ἐκάματε μὲ φόβον τὰς καταχρήσεις, ἀπὸ τοῦδε καὶ εἰς τὸ ἑξῆς κάμετε ὅτι θέλετε, δὲν ἔχετε νὰ δώσητε λόγον εἰς κανένα». Ὁ ἀξιότιμος νῦν ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς δηλώσεις του, εἰς μίαν ἀπὸ τὰς πολλὰς ἀντιρρήσεις του τὰς ὁποίας προέβαλε τὴν Δευτέραν, ἐκηρύχθη καὶ αὐτὸς ἔνθερμος θιασώτης τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου καὶ κατεφέρθη λαῦρος ἐναντίον τῶν διατιμήσεων τὰς ὁποίας ἐμυκτήρισεν καὶ ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀγροίκους.

§93Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). (Διαμαρτύρεται).

§94Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ δώσω τὴν ἔννοιάν σας, παραλείπω τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀγροίκου. Καταλαμβάνω ὅτι λεγόμενα αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς δημοσιογράφους δὲν εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν δημοσιότητα, ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦ ρεπορτὰζ ἔτσι ἔχει παρ’ ἡμῖν. Ὅταν λέγετε μίαν γνώμην ἔστω καὶ διὰ νὰ χαριεντισθῆτε, ὁ χαριεντισμὸς αὐτὸς μεταβάλλεται εἰς δηλώσεις. Ἐμυκτήρισεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὰς διατιμήσεις ἰσχυρισθεὶς ὅτι αἱ διατιμήσεις δὲν ὑποβοηθοῦν τὴν εὐθήνειαν τῆς ζωῆς, τοὐναντίον ἀναστέλλει τὴν φυσιολογικὴν τῶν τιμῶν ἐξέλιξιν, διότι ἐμποδίζει τὸν ἐλεύθερον ἀνταγωνισμόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ μόνη ἀσφάλεια διὰ τήν κοινωνίαν εἰς πᾶσαν συναλλαγήν. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πιστεύῃ εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, ἐὰν τοιαύτας ἔχῃ ἰδέας, θὰ ἔπρεπε κατὰ τὴν γνώμην μου ἀντὶ νὰ ἐκπέμπῃ τοὺς χαρτίνους πύργους του ἐναντίον τῶν διατιμήσεων, θὰ ἔπρεπε νὰ σπεύσῃ νὰ τὰς ἄρῃ ἀμέσως διὰ νὰ προσφέρῃ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ἐὰν πάλιν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνόμιζεν ὅτι δὲν ἐπέστη ἀκόμη ἡ ὥρα διὰ τὴν ἄρσιν τῶν διατιμήσεων καὶ πάλιν θὰ ἐνόμιζον ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ καταδικάζῃ ὡς ἀχρήστους καὶ ἐπιβλαβεῖς τὰς διατιμήσεις ἐν τῇ θεωρίᾳ, τὰς διατιμήσεις τὰς ὁποίας ἐν τῇ πράξει τὰς διατηρεῖ ὡς ἀναγκαίας καὶ ἐπωφελεῖς, καὶ νὰ σκεφθῇ μόνον ἐὰν δὲν θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένον νὰ ἐπεκτείνῃ ἀκόμη τὸ μέτρον τῶν διατιμήσεων μέχρι τῆς ὁριστικῆς των ἄρσεως, μέχρι τῆς ἀποκαταστάσεως ἑνὸς ἑνιαίου συστήματος διὰ τὰ ἄλευρα καὶ διὰ τὸν ἄρτον, δηλαδὴ δύο τάξεων πολιτῶν αἱ ὁποῖαι ἐμπορεύονται ἓν καὶ τὸ αὐτὸ προϊόν, ἐὰν θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν ἰσχὺν τῶν διατιμήσεων. Τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον ἠκούσθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι δηλ. ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων εἶναι ἀδύνατος διότι ὡς διεπιστώθη τελευταίως εἰς ἓν συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον ἔλαβον μέρος ὅλαι αἱ παρ’ ἡμῖν εἰδικότητες εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ, εἶναι ἀδύνατος ἡ χημικὴ διάκρισις μεταξὺ τῶν ποιοτήτων τοῦ σίτου, ἐκ τῶν ὁποίων συγκροτοῦνται τὰ χαρμάνια τὰ προωρισμένα διὰ τὴν ἀλευροποίησιν, τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι ἀκατανόητον. Ἐὰν εἶναι ἀδύνατος ὁ ἔλεγχος ὁ χημικὸς τῶν χαρμανίων, δὲν εἶναι ἀσφαλῶς ἀδύνατον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν διατιμήσεων νὰ λάβῃ αὐτὴ ὑπ’ ὄψει της ἓν μῖγμα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀσφαλίσῃ τὴν μικροτέραν, τὴν συμφερωτέραν τιμὴν διὰ τὸ κοινόν. Δὲν ἔχει ἢ νὰ ὑπολογίσῃ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅτι αἱ ποιότητες αἱ ὁποῖαι θὰ κάμουν τὸ μῖγμα αὐτό ὑπάρχουν ἤδη διαθέσιμοι εἰς τὴν ἀγορὰν καὶ δὲν ἔχει ἐπίσης ἢ νὰ ἐξασφαλίσῃ τοὺς ὑγιεινοτέρους ὅρους, τῶν ὁποίων ἡ ἐξακρίβωσις εἶναι ἀπολύτως εὔκολος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν διατιμήσεων ἤθελε παρατηρήσῃ ὅτι ὁ συνδυασμὸς εἰς ἕνα χαρμάνι μανιτόμπας ἢ καὶ Ρωσσικοῦ σίτου, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐβεβαιοῦτο ὅτι θὰ ὑπῆρχε διαθέσιμος ποσότης εἰς τὴν ἀγοράν, εἶναι ὑγιεινὸς, θὰ καθώριζεν τιμὴν διατιμήσεως καὶ πρὸς τὴν τιμὴν ταύτην θὰ συνεμορφοῦτο ἀπαρεγκλήτως τὸ ἐμπόριον, χωρὶς νὰ προσκρούσωμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν ἐκ τῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν· διότι τὸ ἐμπόριον θὰ ἐνήργῃ εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν ἀπολύτως αὐθαιρέτως, προσπαθοῦν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὰς ποιότητας ἐκείνας τοῦ ἄρτου, αἱ ὁποῖαι θὰ τοῦ ἐπέτρεπον νὰ συμμορφωθῇ μὲν πρὸς τὴν διατίμησιν, νὰ ἐξασφαλίσῃ ὅμως ὁλόκληρον τὴν ἐμπορικὴν ὠφέλειάν του. Δὲν εἶναι λοιπόν, καθὼς φαίνεται, ἀπολύτως ἀδύνατος ὁ καθορισμὸς τῆς διατιμήσεως διὰ τὰ ἄλευρα ἐξασφαλιζούσης διὰ τὴν κοινωνίαν καλὰς τιμὰς καὶ ἄνευ τῶν χημικῶν αὐτῶν ἀναλύσεων. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα μέτρα πρόκειται νὰ προέλθῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐγὼ ὅμως θὰ συστήσω μίαν ἐπισταμένην ἔρευναν τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἐὰν δυνάμεθα νὰ ἐπαναφέρωμεν τὰς διατιμήσεις καὶ ἐὰν ἐσημειώθησαν ἢ ὄχι καταχρήσεις διὰ τῶν διατιμήσεων καὶ ἐὰν τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, μὲ τοὺς συνδυασμοὺς τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν μέλλουσαν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν ἐξωτερικῶν ἀλεύρων, μᾶς δίδει συμφερωτέρας τιμὰς διὰ τὸν ἄρτον χωρὶς τὸν φόβον καταχρήσεων. Αὐτὸ ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ μέσα νὰ τὸ κάμῃ καὶ ἡ ὁποία βεβαίως θὰ φέρῃ τὰς εὐθύνας, ἐὰν διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον δὲν κατορθώσῃ νὰ δώσῃ τιμὰς συμφερούσας εἰς τὸν λαόν. Ἡ ἐξέτασις, κύριοι, τῆς ἀγορανομικῆς τῆς Κυβερνήσεως πολιτικῆς δὲν ἠδύνατο εἰ μὴ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων σημείων τῆς πολιτικῆς αὐτῆς ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ ἰδίως τῆς τελευταίας δασμολογικῆς αὐξήσεως, αὐξήσεως τὴν ὁποίαν κατὰ τρόπον, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ἐκπλήσσοντα, ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις νὰ τὴν χαρακτηρίζῃ ὡς μέτρον, ὡς ἀπόρροιαν παραγωγικῆς καὶ ὄχι ταμιευτικῆς ἀνάγκης, ὡς μέτρον προστατευτικὸν καὶ ὄχι φορολογικόν. Ἀφοῦ ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις, εἴμεθα ἠναγκασμένοι καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξετάσωμεν καὶ πάλιν τὸ ζήτημα, μολονότι εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μακρῶν ἀναλύσεων ἐπὶ πραγμάτων ὀφθαλμοφανῶν. Ἐκ τῆς συζητήσεως, κύριοι, ἡ ὁποία διεξήχθη, προέκυψεν ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως φθάνει τὰ 0.65 κατ’ ὀκᾶν διὰ μίαν τετραμηνίαν, ἤτοι εἰς 0.21 περίπου δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐπέμεινε προχθὲς μέχρι τέλους εἰς τὴν ἀντίληψίν του, δὲν ἀντεπροσώπευεν μόνον τὴν ἐπιβάρυνσιν ἐκ τῆς ἀναμίξεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν, περιλαμβανομένης καὶ τῆς ἐπιβαρύνσεως. Ἄν τοῦτο ἦτο ἀληθές, θὰ ἔπρεπε τὴν δαπάνην ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως νὰ τὴν θεωρήσωμεν ἀκόμη κατωτέραν, δηλαδὴ δὲν θὰ ἔφθανε πλέον οὔτε τὰ 0.15 κατ’ ὀκᾶν. Ἄν τοῦτο ἦτο ἀληθὲς ἡ πραγματικὴ ἐπιβάρυνσις, ἡ ὑπεράνω δηλαδὴ τῆς ἀξίας τοῦ ἀλλοδαποῦ σίτου, δὲν θὰ ἦτο τότε 0.21, θὰ ἦτο πολὺ μικροτέρα, δὲν θὰ ἔφθανε κἂν τὰ 0.15· τὸ πρᾶγμα εἶναι ὀφθαλμοφανές. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δέχομαι τὰς ἀπόψεις αὐτάς, ἐγὼ δέχομαι τὰς ἀπόψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 0.65 δὲν ἀντιπροσωπεύει ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ σίτου, ἀλλ’ ἀντιπροσωπεύει μόνον τὴν διαφορὰν τοῦ κόστους τοῦ ἐγχωρίου σίτου ὑπεράνω τῆς ἀξίας τοῦ ἀλλοδαποῦ, καὶ τότε πραγματικῶς φθάνομεν εἰς μίαν ἐπιβάρυνσιν 0.21 κατ’ ὀκᾶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως.

§95Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἔτσι εἶναι τὸ πρᾶγμα, ἔτσι ἐξάγεται.

§96Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μὲ 0,21 θυσίας κατωρθώθη νὰ ἐξαγορασθῇ μία ποσότης ἐγχωρίου σίτου 8.500.000 ὀκάδων κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις τὰς ἐπισήμους. Τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ τὰ προγενέστερα ἔτη ἦτο μικρότερον. Ἀλλ’ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ τῶν 0,21 κατ’ ὀκᾶν δὲν εἶναι καὶ ἡ τελειωτική, διότι εἰς αὐτὴν ὑπελογίσθησαν καὶ αἱ προβλέψεις ζημιῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορισθοῦν ἐκ τῶν προτέρων μέχρι κεραίας· καὶ θὰ ἔχωμεν ἑπομένως κατὰ τὴν ὁριστικὴ ἐκκαθάρισιν μίαν μείωσιν τοῦ κόστους ἀπὸ τὴν ἀνάμιξιν τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ἡ ὁποία ὑποθέτω ὅτι θὰ φθάσῃ τὴν ἐπιβάρυνσιν εἰς τὸ ὅριον τῶν 0,20 ἢ καὶ ὀλιγώτερον ἀκόμη. Ἀλλὰ καὶ τὰ 0,20 θὰ ἦσαν ἀκόμη ὀλιγώτερα ἐὰν δὲν εἶχον ὑπολογισθῇ ὁ τόκος πρὸς τὴν Ἀγροτικὴν ἐπὶ τῶν 140.000.000, τὰ ὁποῖα διέθεσε διὰ τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς 10%, εἰς ὅριον δηλαδὴ λίαν ἀκριβόν. Θὰ ἦτο δὲ ἀκόμη μικροτέρα ἡ θυσία ἐκ τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ἐὰν δὲν εἶχε τεθῇ ἐν τῷ Νόμῳ διάταξις ὑποχρεοῦσα τὴν ἐπιτροπὴν τῆς συγκεντρώσεως νὰ ἀγοράσῃ τὸν σῖτον εἰς τὴν τιμὴν τῶν 6,30 κατ’ ἐλάχιστον ὅριον, δι’ ὅλας τὰς περιφερείας καὶ διὰ τὰς χειρίστας ἀκόμη. Ἡ διάταξις αὐτὴ δὲν νομίζω ὅτι ὑπῆρξεν ὀρθή, οὐδὲ ἀναγκαία διὰ τὴν πραγματικὴν τόνωσιν τῶν παραγωγῶν. Διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ μία ἐλαστικότης εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς συγκεντρώσεως νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει τὴν παραγωγήν, τὴν ἀπόδοσιν ἑκάστης περιφερείας καὶ τὰς ποιότητας καὶ τὸ κόστος, διὰ νὰ καθορίζῃ μὲν τιμὰς ἱκανοποιητικὰς διὰ τοὺς σιτοπαραγωγούς, ἀλλὰ ἱκανοποιητικὰς ἐν τῷ δικαίῳ μέτρῳ καὶ ὄχι ἐπιβαρυντικάς. Θὰ ἦτο λοιπὸν πολὺ ὀλιγωτέρα ἡ ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ συστήματος τῆς συγκεντρώσεως ἐπιβάρυνσις ἐὰν δὲν ἐτίθετο ἡ διάταξις αὐτή, ἡ δεσμευτικὴ τῆς συγκεντρώσεως, θὰ ἦτο δὲ πολὺ μικρότερον τὸ κόστος ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν ἐὰν δὲν ἐπέπιπτεν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως ὁλόκληρον τὸ βάρος ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ ἀλλοδαποῦ σίτου μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς ἀγορᾶς αὐτοῦ καὶ τῆς σημερινῆς, διὰ τὸ ποσὸν τῶν 4½ ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἀλεύρων τὸ ὁποῖον ἐδόθη εἰς τὴν ἀλευροβιομηχανίαν τῆς ἐνδοχώρας. Ἀλλ’ ἐπεβαρύνοντο οἱ ἀλευροβιομήχανοι μὲ τὴν τιμὴν τῶν ἀλλοδαπῶν σίτων, τῶν τότε διὰ τῆς ἐξαγορᾶς, διότι καθὼς γνωρίζετε ὁ ἐγχώριος σῖτος ἐπληρώθη ἀπὸ τοὺς ἀλευροβιομηχάνους εἰς τὴν τιμὴν τοῦ ἀλλοδαποῦ. Δὲν ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ ἐπιπέσῃ ὁλόκληρον τὸ βάρος τὸ ἐπὶ ἔλαττον τῆς διακυμάνσεως τῶν τιμῶν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, διότι οἱ ἀλευροβιομήχανοι τῆς ἐνδοχώρας καὶ ἂν ἐχρεοῦντο μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς τὴν ἰσχύουσαν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀγορᾶς δὲν εἶχον νὰ ὑποστοῦν ἀπολύτως καμμίαν ζημίαν. Καὶ δὲν εἶχον νὰ ὑποστοῦν καμμίαν ζημίαν, διότι εἶχον τὸ μέσον τῆς προσφυγῆς, ἕνα συνδυασμὸν γνωστὸν εἰς αὐτοὺς καὶ ἐφαρμοζόμενον παρ’ αὐτῶν. Δηλαδὴ εὐθὺς ὡς ἐχρεοῦντο μὲ τὴν τιμὴν αὐτὴν, νὰ προβοῦν εἰς τὸ χρηματιστήριον τῶν ἐμπορευμάτων εἰς μίαν ἀντίστοιχον πώλησιν ἴσης ποσότητος εἰς τὴν αὐτὴν τιμήν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι πλέον ἀσφαλεῖς ὅτι οἱαδήποτε ἐπὶ ἔλαττον διακύμανσις δὲν θὰ τοὺς ἐβάρυνε· δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ὠφέλειαν, ἀλλ’ οὔτε καὶ καμμίαν ἀπολύτως ζημίαν.......

§97Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ μεταφορικὰ μέσα;

§98Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. .. ἀλλὰ μόνον τὰ μεταφορικά. Σήμερον ἡ κατανάλωσις φέρει τὸ βάρος τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν ἀπὸ τοῦ χρόνου τῆς ἐξαγορᾶς ἕως σήμερον καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετόν. Ἐὰν τότε ἐχρεοῦντο ὅπως ἐγίνετο κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, μὲ τὴν τιμὴν τῆς ἀγορᾶς, ἡ ἀλευροβιομηχανία θὰ ἐκαλύπτετο καὶ ἡ κατανάλωσις δὲν θὰ ἐπεβαρύνετο. Ἰδοὺ λοιπόν, κύριοι, ὅτι καὶ τὸ ἰσχῦον σύστημα τὸ ὁποῖον ἐφηρμόσθη ὅπως ἔπρεπε καὶ ἀπέδωσεν θαυμάσια ἀποτελέσματα, εἶναι ὅμως ἐπιδεκτικὸν περαιτέρω ἀναπτύξεως καὶ συμπληρώσεως, διότι καὶ μὲ τὸ ὑπάρχον σύστημα ἐνῷ ἐλάχισται βελτιώσεις ἐπέρχονται θὰ εἴχωμεν τὸ κόστος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ὄχι τὴν τιμὴν τῶν 20 λεπτῶν, τὸ κόστος τῆς συγκεντρώσεως τοῦ ἐγχωρίου σίτου, ὄχι εἰς τὴν τιμὴν τῶν 20 λεπτῶν, ἀλλὰ εἰς τὴν τιμὴν τῶν 15 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὅταν, κύριοι, μὲ 5 μόνον λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἢ καὶ ὀλιγώτερα δυνάμεθα νὰ ἐξαγοράσωμεν τὰς προσφερομένας εἰς τὴν ἀγορὰν ποσότητας ἐγχωρίου σίτου καὶ νὰ ἀσφαλίσωμεν εἰς αὐτήν τιμὰς οἵας ἠσφαλίσαμεν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος τιμὰς 6.30 μέχρι 7 δραχ. δύνασθε νὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη δασμολογικῆς αὐξήσεως διὰ τὴν προστασίαν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς; Τὶ ἄλλο ἔπραξεν ἡ δασμολογικὴ αὕτη προστασία εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν; Οὐδὲν ἀπολύτως. Γνωρίζετε τὸ ἐπιχείρημα τὸ ὁποῖον προβάλλεται ὅτι ἐὰν δὲν ἐπήρχετο ἡ αὔξησις αὐτὴ τοῦ δασμοῦ μετὰ τὴν πτῶσιν τῶν τιμῶν, θὰ ὑπῆρχεν ἕνα χάσμα ἀρκετὰ μέγα μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ ἀλλοδαποῦ σίτου, καὶ τῆς τιμῆς τοῦ ἐγχωρίου τοῦ ἐξαγοραζομένου ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν, τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ ὤθη ὅλους τοὺς παραγωγοὺς νὰ προσφύγουν εἰς τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου των, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ τὸν ἐξαγοράσουν κατόπιν εἰς τιμὰς μικροτέρας; Ὅταν ὅμως ἐλήφθη τὸ μέτρον αὐτὸ τῆς δασμολογικῆς προστασίας, δὲν ὑπῆρχε ἡ σημερινὴ ἔκτασις τῶν τιμῶν, οὔτε ὑπῆρχε καὶ καμμία πρόβλεψις ὅτι θὰ ἐφθάναμεν εἰς τὰς τιμὰς αὐτὰς τὰς σημερινὰς, ὥστε προληπτικῶς ἡ Κυβέρνησις νὰ φροντίσῃ νὰ μὴ δημιουργηθῇ αὐτὸ τὸ χάσμα διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν εὑρίσκετο πρὸ τῶν τιμῶν διατί ἔσπευσε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν δασμολογικὴν αὔξησιν ὅταν θὰ ἠδύνατο εἰς πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμήν, νὰ λάβῃ τὴν πρόνοιαν αὐτὴν ἐπερχομένης τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν διότι τὸ μέτρον τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως, εἶναι εὐκολώτατον, δὲν χρειάζεται κἄν νόμους, ἀρκεῖ μία κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ περιφρουρηθοῦν τὰ συμφέροντα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλὰ τὸ μέτρον αὐτὸ τὸ ἔλαβε πρὶν συμπληρωθῇ ἡ καμπύλη τῆς ραγδαίας πτώσεως τῶν τιμῶν τοῦ σίτου ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπιχείρημα αὐτὸ καθ’ ἑαυτό, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰμὴ νὰ λεχθῇ ὅτι στερεῖται πρακτικῆς χρησιμότητος, πρακτικῆς βαρύτητος. Καὶ εἶναι ἄμοιρον πρακτικῆς σημασίας τὸ μέτρον αὐτό, διότι εἶναι καθαρὰ θεωρία τὸ νὰ λέγωμεν ὅτι ὁλόκληρος ὁ παραγωγικὸς ἡμῶν κόσμος θὰ ἔσπευδε νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν συγκέντρωσιν τὸν σῖτον τὸν ἐγχώριον, τὴν ἰδίαν του παραγωγήν, μὲ τὴν προσδοκίαν νὰ τὴν ἀγοράσῃ κατόπιν εἰς τιμὰς μικροτέρας. Ὁ ἀγροτικὸς κόσμος κ. βουλευταί, δὲν παρακολουθεῖ καλῶς ἢ κακῶς τὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν οὔτε ἐπιδίδεται εἰς τὰς διακυμάνσεις τῶν τιμῶν, οὔτε εὐτυχῶς ἐπιδίδεται εἰς κερδοσκοπικὰς πράξεις. Ζῇ μὲ συνθήκας καὶ παραδόσεις αἰώνων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατραποῦν ἀπὸ τῆς μιᾶς στιγμῆς εἰς τὴν ἄλλην καὶ αἱ παραδόσεις αὐταὶ καθιστοῦν ἀπολύτως βέβαιον ὅτι ἕκαστος παραγωγὸς ἐπιφυλάσσει δι’ ἑαυτὸν καὶ τὴν οἰκογένειάν του τὸ προϊὸν τοῦ χωραφιοῦ του καὶ μόνον τὸ περισσεῦον προσφέρει πρὸς πώλησιν, καὶ ὅτι ἕκαστος χωρικὸς θέλει τὸ κουμάντο του, εἶναι ἡ φράσις του καὶ διὰ νὰ ἀπομάθῃ τὰς μακρὰς αὐτὰς ἕξεις, θὰ χρειασθοῦν νὰ παρέλθῃ χρόνος μακρὸς καὶ νὰ ἐγκαταληφθῇ τὸ ἐκ τῶν κερδοσκοπικῶν ἐπιχειρήσεων κέρδος. Ἀλλὰ κ. βουλευταὶ καὶ ἄν ὑποθέσωμεν ὅτι διατρέχομεν αὐτὸν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν τοὺς παραγωγοὺς προσφέροντας εἰς τὰ κέντρα τῆς ἐπιτροπῆς τῆς συγκεντρώσεως τὴν παραγωγήν των, σᾶς παρακαλῶ, διατὶ δὲν θὰ ἐλαμβάνωμεν ὅλα τὰ μέτρα τὰ ἀπολύτως ἀσφαλῆ ὥστε νὰ περιορίσωμεν τὴν προσφορὰν αὐτὴν ἐντὸς τῶν λογικῶν ὁρίων, ἐντὸς τῶν ὁποίων δὲν θὰ διέτρεχε κανένα κίνδυνον οὔτε τὸ Κράτος οὔτε ἡ κατανάλωσις; Τί εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἠμπόδιζε τὴν ἐπιτροπὴν τὰς συγκεντρώσεως εἴτε διὰ νομοθετικῶν μέτρων εἴτε καὶ διὰ διοικητικῶν ἐνεργειῶν, νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς παραγωγοὺς ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζω πᾶσαν προσφερομένην ποσότητα; Ὅτι ἐγὼ ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζω καὶ τὴν προέλευσιν τῆς ποσότητος αὐτῆς, καὶ τὴν θέσιν ἐκείνου, ὁ ὁποῖος προσφέρει τὸ προϊόν. Θὰ εἶχε κάθε δικαίωμα ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως νὰ εἴπῃ λ. χ. ὅτι ἔλαβε τὸ ἀσφαλιστικὸν μέτρον τὸ χρησιμεῦον ἀναμφισβητήτως εἰς ἕν σύστημα ἀκέραιον, εἰς ἕν σύστημα πλῆρες ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου σιτοπαραγωγῆς εἰς τὴν τόνωσιν τοῦ συντηρητικοῦ πνεύματος ἐὰν ἔλεγε ἡ ἐπιτροπὴ τῆς συγκεντρώσεως διὰ πᾶσαν προσφερομένην ποσότητα. Διὰ πᾶσαν προσφερομένην ποσότητα θέλω τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ συνεταιρισμοῦ, ὅτι αὕτη προήρχετο ἀπὸ τὸ χωράφι τοῦ πωλοῦντος τὸν σῖτον, καὶ ὅτι δὲν ἐπαρκεῖ ἡ προσφερομένη ποσότης διὰ τὰς οἰκογενειακάς του ἀνάγκας. Μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν θὰ προσεφέρετο οὐδεμία ποσότης ἐγχωρίου σίτου ἐπέκεινα τοῦ πραγματικοῦ περισσεύματος πρὸς πώλησιν, θὰ ἐξησφαλίζετο δὲ καὶ τὸ Κράτος ἐναντίον τῆς ἀθρόας εἰσαγωγῆς σίτου, καὶ ἐναντίον τῶν τεχνασμάτων ὅλων τῶν ἐνδιαμέσων προσώπων. Θὰ ἦτο δηλαδὴ πλήρης ἡ ἀσφάλεια τοῦ Κράτους καὶ θὰ ἦτο πλήρης ἡ ἱκανοποίησις τῶν ἀγροτῶν, θὰ εἶχον τὰς τιμὰς αἱ ὁποῖαι θὰ τοῖς ἐξησφάλιζον τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν ἀμοιβήν των, ἀλλὰ θὰ εἶχεν ἐπίσης τὸ Κράτος τὴν εὐχέρειαν, διὰ μιᾶς ἐλαχίστης δαπάνης ἐξασφαλιζούσης εἰς τοὺς ἀγρότας τὰ συμφέροντά των, νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τὴν κατανάλωσιν ὅπως τὴν ἐπιβαρύνει. Τὴν ἐπιβαρύνει δὲ τὴν κατανάλωσιν τὸ Κράτος, τὴν ἐπιβαρύνῃ μὲ πλέον τῶν 20 λεπτῶν διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ δασμοῦ τῆς συγκεντρώσεως μὲ 70 λεπτὰ ἀκόμη κατ’ ὀκᾶν, διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ, 57½ λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν εἶναι ἡ αὔξησις διὰ τὸν σῖτον καὶ 70 λεπτὰ διὰ τὸν λευκὸν ἄρτον,

§99Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἴδιον εἶναι.

§100Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ ἴδιον διὰ τὸν λευκὸν ἄρτον. Ἐδῶ θὰ βάλωμεν 70 ἀκόμη λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου. Ὅταν, κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐξητάσθη εἰς τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπέμνησα τότε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀλλοῖαι ἦσαν ἐντελῶς αἱ ἀντιλήψεις πρὸ ἑνὸς μόλις ἔτους. Ὅτε ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ εἰσάγουσα τὴν πρότασιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ταῦ σίτου, κατὰ τὰ τέλη τοῦ 1928 ἀπήντα εἰς τὰς παρατηρήσεις ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐναντίον τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἀντέδρων πρὸς τὸ μέτρον τοῦτο, ἀπήντα ὅτι εἶναι ἐγκληματικὴ—εἶναι ἡ φράσις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—ἡ ἀντίδρασις αὐτὴ κατὰ τῆς εὐθηνίας τοῦ ἄρτου καὶ ὅτι εἶναι ἀληθὴς ἐμπαιγμὸς ἡ ἰδέα ὅτι δυνάμεθα μὲ 26 ψωροδραχμὲς κατὰ στρέμμα, ὡς ἀναλογεῖ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως, θὰ ἠδύναντο νὰ βελτιώσουν τὴν θέσιν τοῦ ἀγρότου, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν θέσιν τῶν παραγωγῶν, τῶν ὁποίων ἡ κατάστασις θὰ ἐβελτιοῦτο μόνον διὰ τῆς προόδου τῶν καλλιεργητικῶν μεθόδων καὶ τῆς ἀγροτικῆς πίστεως. Δὲν ἠρκεῖτο εἰς τοῦτο μόνον τότε ἡ Κυβέρνησις, καυτηριάζουσα τὴν ἀντίθετον τάσιν, ἀλλὰ προέβαινεν ἀκόμη καὶ εἰς τὴν καταιώνησιν ὅπως εἶπεν ὁ ἐκ Πειραιῶς ἀξιότιμος πολιτευτής. Καὶ εἰς τὴν καταιώνησιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Κοινοβουλευτικῆς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἡ ὁποία, ἀγομένη ἀπὸ τὰς σημερινὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως, ἀντέδρασε κατ’ αὐτῆς καὶ ἐψήφισεν ἐναντίον τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου. Αὐτὴν εἶχε τὴν ἀντίληψιν ἡ Κυβέρνησις πρὸ ἑνὸς σχεδὸν ἔτους καὶ μετὰ τὴν πάροδον ἑνὸς μόνον ἔτους τὴν ἀκούομεν καὶ πάλιν νὰ χαρακτηρίζῃ ὡς ἐγκληματικὴν ἐν ὀνόματι πλέον τῆς σιτοπαραγωγῆς, πᾶσαν ἀντίδρασιν κατὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ, —εἶναι ἡ φράσις πάλιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως—καὶ θεωρεῖ πλέον τὰς 26 ψωροδραχμὰς κατὰ στρέμμα ὡς ἐνίσχυσιν ἀπαραίτητον διὰ τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ σίτου, ὡς στοιχεῖον ἐκ τῶν ὧν οὐκ ἄνευ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἄν με ρωτήσητε θὰ σᾶς εἴπω κύριοι εἰλικρινῶς δὲν πιστεύω ὅτι μετεβλήθησαν αἱ ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Τοιαῦται μεταπτώσεις μετὰ ἔτος μόνον, τοιαῦται παλινῳδίαι δὲν εἶναι πιστευταί. Ἀλλ’ εἶναι αἱ ἀνάγκαι αἱ ὁποῖαι ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν τὰ μεταστραφῇ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου εἰς τὸ ἄλλον. Αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ εἶναι ἀνάγκαι τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Ἤκουσα χθὲς νὰ ἐπικαλοῦνται τὰ παραδείγματα τῆς δασμολογικῆς προστασίας ὅπως ἰσχύει εἰς τὰς ἄλλας χώρας; καὶ νὰ μᾶς λέγουν ὅτι «εἴδατε παραπονεῖσθε διὰ τὸ βάρος τῶν δασμῶν ἐπὶ τοῦ σίτου. Διατὶ παραπονεῖσθε διὰ τὴν Ἑλλάδα, ὅταν εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ εἰς τὴν Ἰταλίαν καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν οἱ δασμοὶ αὐτοὶ ἀνέρχονται εἰς πολὺ μεγαλύτερα ποσά». Ἀλλ’ ἡ σύγκρισις αὐτὴ δὲν εἶναι ὀρθή, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς φέρουν ὑπ’ ὄψει μας δὲν εἶναι, ποῖον εἶναι τὸ βάρος τὸ δασμολογικὸν εἰς ἄλλας χώρας, ἀλλὰ νὰ μᾶς εἴπουν ποία εἶναι ἡ ἀντοχὴ τῆς καταναλώσεως εἰς τὰς χώρας αὐτάς, ποία τὰ βάρη καὶ ποία εἶναι ἡ ἀντοχὴ τῆς καταναλώσεως καὶ τὰ βάρη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Τότε θὰ ἠδυνάμεθα νὰ κανονίσωμεν ἀκριβῶς τὰ βάρη της. Ἀλλὰ ἰσχυρίζομαι ἀκόμη ὅτι τὰ παραδείγματα αὐτὰ δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὰ διὰ τὴν Κυβερνητικὴν ἄποψιν. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Γαλλία δὲν εἶναι μόνον Χώρα σιτάρκης ἀλλὰ καὶ Χώρα κατὰ τὸ μᾶλλον ἐξάγουσα σῖτον. Καὶ εἰς μίαν τοιαύτην Χώραν ἡ δασμολογικὴ προστασία εἶναι ἡ μόνη ἡ ὁποία δύναται νὰ σώσῃ τὴν παραγωγὴν ἐναντίον τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῶν ὑπερωκεανείων προϊόντων. Δὲν ἔχει οὐδὲν ἄλλο μέσον ἡ Γαλλία νὰ προστατεύσῃ ν’ ἀμυνθῇ κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ τῶν ξένων σιτηρῶν ἢ μόνον τὴν δασμολογικὴν πολιτικήν. Εἰς τὴν Γερμανίαν· εἶναι καὶ αὐτὴ χώρα κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον σιτάρκης, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου, ἀλλὰ καὶ ἡ παραγωγὴ τῆς σικάλεως, μὲ τὴν ὁποίαν εἰς τὴν Γερμανίαν γίνεται ἀνάμιξις γιὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄρτου. Ἄν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παραγωγὴ τοῦ σίτου καὶ παραγωγὴ τῆς σικάλεως θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰσάγεται μία μικρὰ ποσότης 1.400.000 τόννων ἀπέναντι 12.000.000 ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ ἡ ποσότης αὐτὴ εἶναι ἀσήμαντος. Καὶ διὰ τὴν προστασίαν τῆς καταναλώσεως, καὶ τοῦ σίτου καὶ τῆς σικάλεως τῆς ἐγχωρίας δὲν ὑπάρχει καὶ ἐκεῖ ἄλλον μέσον ἀπὸ τὴν ὕψωσιν τῶν Τελωνειακῶν τειχῶν. Καὶ δὲν πρέπει ἀκόμη νὰ λησμονῆται ὅτι ὅταν συγκρίνομεν τὸ βάρος γιὰ τὸν Γερμανικὸν Λαὸν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου μὲ τὸ βάρος τὸ ἐπιβαλλόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ριζικὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑφίσταται μεταξὺ τῶν δύο. Διότι εἶναι πασίγνωστον ὅτι ὁ Γερμανικὸς Λαὸς εἶναι ἐλάχιστα σιτοδίαιτος ὅτι τὸ βάρος, οἱονδήποτε βάρος ἐπὶ τοῦ σίτου εἶναι ἐλάχιστα αἰσθητὸν δι’ αὐτόν. Ἀλλὰ εἶναι πλέον ἢ γνωστὸν εἰς ἡμᾶς καὶ ἐκ τῆς θεωρίας καὶ ἐκ τῆς πράξεως, ὅτι ὅταν λέγομεν ψωμὶ ἐννοοῦμεν διατροφήν, καὶ ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀτυχῶς ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς του καταστάσεως τρέφεται σχεδὸν ἀποκλειστικῶς ἀπὸ ἄρτον. Ἐπεκαλέσθησαν ἐπίσης τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας. Ὑπάρχει κύριοι εἰς τὴν Ἰταλίαν ἀπὸ μιᾶς τριετίας ἢ τετραετίας ἡ περίφημος batailla de gesina ἐκ τῆς ὁποίας ἀναμένεται ἡ ἐπίτευξις σημαντικῶν ἀποτελεσμάτων Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἐντὸς τῶν κόλπων τοῦ φασιστικοῦ κόμματος ἐπιφυλάξεις κατὰ τῆς προσπαθείας αὐτῆς. Ὁπωσδήποτε ἡ Γαλλία εἰσῆλθεν εἰς μίαν τοιαύτην πολιτικὴν καὶ εἰς τὴν πολιτικὴν αὐτὴν βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ νὰ λάβῃ ὡς πρώτιστον μέτρον τὴν ὕψωσιν τῶν δασμῶν, διότι δὲν εἶχον ἄλλο καὶ ἐκεῖ σύστημα, ἴσως δὲν ὑπάρχει καὶ ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξασφαλίζῃ εἰς τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τιμάς, αἱ ὁποῖαι ὤθουν εἰς τὴν σιτάρκειαν. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν καὶ εἰς ἄλλας χώρας αἱ ὁποῖαι ἔχουν περίπου τὰς αὐτὰς ἀναλογίας μὲ ἡμᾶς παραγωγῆς......

§101Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν εἶναι πολὺ μικροτέρα.

§102Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐκεῖ δὲν ὑπάρχουν δασμοί.

§103Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ μονοπώλιον σίτου καὶ τιμὴ ὡρισμένη.

§104Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν ἐψηφίσθη τὸ μονοπώλιον. Ἔγινεν συζήτησις, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη.

§105Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφηρμόσθη.

§106Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπιμένω εἰς αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν ἠθέλατε μὲ ἠρωτήσῃ κύριοι ἂν θὰ συνίστον ἐγὼ τὴν κατάργησιν τῶν εἰσαγωγικῶν ἐπὶ τοῦ σίτου δασμοῦ καὶ ἂν θὰ προέτρεπον ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εἶχεν τὴν διάθεσιν νὰ μὲ εἰσακούσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν εἰσαγωγικῶν τοῦ σίτου δασμῶν, θὰ σᾶς ἔλεγον ἀδιστάκτως ὄχι, ἀπολύτως ὄχι. Δὲν θὰ συνεβούλευον ποτὲ νὰ προβῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν κατάργησιν τῶν εἰσαγωγικῶν δασμῶν, διότι ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου εἶναι ἐκείνη, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἀποζοῦν μυριάδες ἀγροτῶν, καὶ ἡ συντριβὴ τῆς τάξεως αὐτῆς θὰ ἔχῃ τὰ μᾶλλον δυσάρεστα ἐπακόλουθα, ὄχι μόνον διὰ τὴν πολυπληθῆ αὐτὴ τάξιν, ὄχι μόνον διὰ τὴν δημοκρατικὴν σύνθεσιν τῆς Χώρας, ἀλλὰ δι’ ὅλην ἐν γένει τὴν κοινωνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν, ἀκόμη καὶ διὰ τὸ Κράτος. Δὲν θὰ συνίστον ποτὲ τὴν κατάργησιν τῆς δασμολογικῆς προστασίας, διότι βεβαίως ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ καταργηθοῦν τελείως οἱ δασμοί, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη εἰς τὴν περιωρισμένην κλίμακα θὰ ἦτο πραγματικόν. Θὰ ἠδύνατο πραγματικῶς νὰ δημιουργηθῇ τὸ ρεῦμα ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πραγματοποιηθῇ, τὸ ρεῦμα τῆς συγκεντρώσεως μιᾶς ἀθρόας προσφορᾶς ἐγχωρίου σίτου ὑπὸ τὴν ὁποίαν θὰ ἐκάμπτετο τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως. Δὲν ἠμπορῶ λοιπὸν νὰ σκεφθῶ περὶ ἀπολύτου καταργήσεως τῶν δασμῶν, δὲν θὰ τὸ ἐπέτρεπον ἄλλωστε καὶ αἱ ταμειακαὶ τοῦ Κράτους ἀνάγκαι. Εἶναι ἀπαραίτητος ὁ δασμὸς μέχρι τοῦ σημείου κατὰ τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ ἀπροσκόπτως τὸ σύστημα, μέχρι τοῦ σημείου κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλουν αἱ ταμειακαὶ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα, εἶναι ὅτι εἰς τὴν δασμολόγησιν ἡ ὁποία ἐπεβλήθη τελευταίως οὔτε ἡ ἀνάγκη δὲν ὑπάρχει τῆς προστασίας. Κατὰ τὴν Κυβέρνησιν δὲν ὑπῆρχεν ἄλλη ἀνάγκη τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χώρας. Τὴν προστασίαν τὴν ἐξασφαλίζει ἀπολύτως ἡ λειτουργία τοῦ δασμοῦ τῆς συγκεντρώσεως, ἡ ὁποία μὲ τὴν ὑπάρχουσαν ἀναλογίαν εἶναι ἀπολύτως ἀποτελεσματική. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶχε, κατὰ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἀνάγκην νὰ ἐνισχυθῇ. Καὶ τότε θὰ ἐρωτήσετε: διατὶ ἐπεβλήθησαν τὰ 300 ἑκατομμύρια εἰς βάρος ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Διότι πράγματι ἡ ἐπιβάρυνσις 57 λεπτῶν κατὰ τὸ τρέχον ἔτος πρόκειται νὰ ἀποδώσῃ μίαν πρόσοδον εἰς τὸ Κράτος ἐκ 300 ἑκατομμυρίων περίπου δραχμῶν.

§107Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διαφορὰ δασμοῦ;

§108Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§109Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι περίεργον· ὅταν τὸν βγάζουν κάνει 70, ὅταν τὸν βάζουν κάνει 300.

§110Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι λογαριασμοὶ ἐπὶ ἀριθμῶν θετικῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι πλέον ἢ εὔγλωττοι. Ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ μὲ μίαν μέσην ἐτησίαν εἰσαγωγὴν 500 χιλιάδων τόννων ἀνέρχεται εἰς 220 ἑκατομμύρια δραχ. κατὰ 57 λεπτά. Ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ παρελθόντος οἰκονομικοῦ ἔτους, τοῦ 1929–1930, ἀνέρχεται εἰς 300 ἑκατομμύρια δραχμάς. Διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν εἴχομεν τὴν μέσην ἐτησίαν εἰσαγωγὴν τῶν 500 χιλ. τόννων. Ὑπελείφθη τόσον ἡ ἐγχωρία παραγωγή, ὥστε νὰ σημειωθῇ μία αὔξησις εἰσαγωγῆς, ἡ ὁποία ἔφθασεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 650 χιλ. τόννων σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων. Εἰς τὴν αὔξησιν αὐτὴν τῆς εἰσαγωγῆς, ἐκ τῆς ὁποίας εἰσέπραξε τὸ δημόσιον ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων, ὀφείλεται ἐν μέρει καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παρελθούσης χρήσεως...

§111Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τί σχέσιν ἔχει.

§112Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Δὲν θὰ τὸ φαντάζεσθε; Διατὶ ὑποθέτητε, ὅτι ἐξετάζω τὰ πράγματα τόσον ἐπιπολαίως; Ἔλεγον, λοιπόν, ὅτι κατὰ τὸ περυσινὸν οἰκονομικὸν ἔτος ἡ εἰσαγωγὴ ἀνῆλθεν εἰς 650 χιλιάδας τόννους.

§113Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν εἶναι ἡ ἰδία εἰσαγωγή.

§114Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ θὰ ἴδωμεν τώρα, ποῖαι εἶναι αἱ ἐνδείξεις τῆς εἰσαγωγῆς κατὰ τὸ τρέχον οἰκονομικὸν ἔτος. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ἐδῶ ἓν 6μηνον, καὶ κατὰ τὸ 6μηνον αὐτὸ εἰσήχθησαν κατὰ τρέχον ἔτος 270 χιλ. τόννοι ἀπέναντι 298 χιλ. τόννων τοῦ παρελθόντος ἔτους. Πάντοτε διὰ τὸ πρῶτον 6μηνον. Ἔχομεν ἐπαναλαμβάνω, τὸν ἀριθμὸν 270 χιλιάδας τόννους εἰσαγωγὴν τοῦ τρέχοντος ἔτους, ἀπέναντι 298 χιλ. τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλ’ εἶναι τοιαύτη ἡ διαφορὰ τῶν 28 χιλ. τόννων καὶ ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς εἰς τοὺς δύο πρώτους μῆνας τῆς ἐνεστώσης χρήσεως, δηλαδὴ τὸν Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον, τοὺς δύο δηλαδὴ μῆνας τοὺς τελευταίους τῆς παλαιᾶς ἐσοδείας. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ 4μηνον ἀπὸ τῆς νέας ἐσοδείας καὶ ἐντεῦθεν διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν κατάστασιν ἀσφαλέστερον θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τούς μῆνας τῆς τρεχούσης χρήσεως παρουσιάζει σταθερότητα ἀπέναντι τῆς ἀντιστοίχου εἰσαγωγῆς τῶν μηνῶν τοῦ παρελθόντος ἔτους.

§115Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἐὰν ἐγνωρίζαμεν ποία εἶναι ἡ ἐφετεινὴ καὶ ποία ἡ περυσινή.

§116Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐπειδὴ δὲν τὴν γνωρίζομεν ἔχομεν ἀσφαλέστερον. (ἀναγινώσκει). «Ἔχομεν τὸν Ἰούνιον εἰσαγωγὴν 45.000 τόννους κλπ.». Ἔχομεν πάντοτε εἰς ἑκάστην μηνιαίαν αὔξησιν εἰσαγωγῆς κατὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν ἔχομεν δηλαδὴ κατὰ τὸ 4μηνον τῆς νέας ἐσοδείας εἰσαγωγὴν κατὰ τὸ 1930, 196 χιλ. τόννων ἀπέναντι 16 χιλ. τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἔχομεν, λοιπόν, ὄχι ἁπλᾶς ἐνδείξεις, ἀλλὰ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος δὲν θὰ φθάσῃ μόνον τοὺς 650 χιλ. τόννους εἰς τοὺς ὁποίους ἔφθασε κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἔχομεν, ἑπομένως, μίαν εἴσπραξιν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ 300 ἑκατομμύρια. Δὲν ἔχει ἀνάγκην, λέγει, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ ποσοῦ τούτου τὸ Κράτος...

§117Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι τὸ Κράτος, ὁ προϋπολογισμὸς.

§118Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Λέγει, ὁ προϋπολογισμὸς ἵσταται ἐπὶ σταθερῶν βάσεων καὶ θὰ ἔχωμεν προβλεπόμενον περίσσευμα. Καὶ ἐὰν ἀφαιρεθῶσι ἀκόμη 400.000.000 θὰ ἔχωμεν ἀκόμη ἓν περίσσευμα 50.000.000. Ἀλλὰ τὸ εὐτύχημα εἶναι ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ γίνονται ὄχι ἐκ τῶν ὑστέρων ἀλλ’ ἐκ τῶν προτέρων. Καὶ αἱ προβλέψεις ὅταν στενεύῃ τὸ περιθώριον εἰς 50.000.000 εἶναι εἰς ἄκρον ἐπισφαλεῖς. Καὶ ὑπάρχει πάντοτε ὁ φόβος, ὁ εὔλογος καὶ σωτήριος ὅτι οἱαδήποτε ἀτυχὴς περίστασις, θὰ ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὸ περίσσευμα τῶν 50.000.000 εἰς ἔλλειμμα τρομερὸν καὶ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀντίκτυπον εἰς τὸν λαόν. Ὑπάρχει ἀνάγκη προνοίας καὶ κατοχυρώσεως τοῦ ἰσοζυγίου τούτου δι’ οἱωνδήποτε μέτρων. Καὶ ἕνα τῶν μέτρων τούτων ὑπῆρξε διὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν τὸ μέτρον τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως. Ἀλλ’ ἡ ἐπιβάρυνσις δὲν ἔγινε διὰ τὴν τρέχουσαν χρῆσιν. Ὑπάρχει ἐν τῇ δημοσιονομικῇ πολιτικῇ τῆς Κυβερνήσεως ἡ προοπτικὴ διὰ τὸ μέλλον. Ἡ προοπτικὴ διὰ τὴν ἐπικειμένην χρῆσιν εἶναι τόσῳ πρόδηλος διότι ὁ ἤδη κατατεθεὶς προϋπολογισμὸς παρουσιάζει περίσσευμα 6.000.000. Καὶ παρουσιάζει τὸ περίσσευμα τοῦτο συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς προσόδου ἐκ τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως. Καὶ εἶναι τόση ἡ ἀβεβαιότης τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ περισσεύματος αὐτοῦ, καθὼς εἶπε εἰς τὴν εἰσήγησίν της, ὥστε θὰ νὰ ζητήσῃ ἐξουσιοδότησιν, διὰ νὰ περικόψῃ τοὺς γλισχροτάτους μισθοὺς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ τὸ ἰσοζύγιον. Ἐξ αὐτῶν τῶν δεδομένων εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεται ἡ Κυβέρνησις ὅτι δὲν ὑπηγόρευσε τὸ μέτρον τῆς δασμολογικῆς αὐξήσεως ὁ λόγος τῆς κατοχυρώσεως τοῦ ἰσοζυγίου ἀλλὰ ὁ λόγος τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ὑπηγόρευσε τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τὸ μέτρον τῆς προστασίας τοῦ σίτου καὶ ὄχι, αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους; Δὲν θὰ εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ συνεβουλεύωμεν νὰ ἀφεθῇ ἔκθετον τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Κράτους. Ἡμεῖς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχομεν νὰ κατακρίνωμεν εἶναι διατὶ νὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπισύρῃ τὴν κατ’ αὐτῆς κατακραυγήν, τὴν ὁποίαν ζητεῖ νὰ καλύψῃ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς παραγωγικῆς προστασίας. Διατὶ εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ἡ Κυβέρνησις, δύο ἔτη ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἐξυγιάνσεως νὰ σκέπτηται περὶ δασμολογικῆς αὐξήσεως καὶ περικοπῆς τῶν μισθῶν τῶν ὑπαλλήλων; Αὐτὴν τὴν εὐθύνην καταλογίζομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν δὲ ἔκαμε τοῦτο ἡ Κυβέρνησις διὰ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἔστω καὶ διὰ φόρων ὀρθῶς ἔπραξε καὶ τὸ ἔκαμε. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ τὸ διακηρύξῃ στεντορίᾳ τῇ φωνῇ εἰς τὸν λαόν, διὰ νὰ γνωρίζῃ ὁ λαὸς καὶ νὰ παρακολουθῇ ἐν συνειδήσει τὴν οἰκονομικήν του κατάστασιν. Πράττουσα ὅμως, ὅπως πράττῃ συγκαλύπτουσα τὰς ἀνάγκας τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τὰς ἠχηρὰς φράσεις τῆς δῆθεν παραγωγικῆς προστασίας, παρηγορεῖ αὐτὴν καὶ ἐνισχύῃ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ἡ ὁποία δὲν σημαίνει τίποτε ἄλλο εἰμὴ αὔξησιν τῶν φόρων, αὔξησιν τῶν θυσιῶν τοῦ λαοῦ...

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου εἶναι ἀναμφισβητήτως ἐκ τῶν ζωτικωτέρων ζητημάτων τοῦ τόπου ἐνδιαφέρον ὅπως ἐμφανίζεται σήμερον μία μεγάλη τάξις παραγωγῶν, ἐνδιαφέρων ὅλον τὸν κόσμον τῶν καταναλωτῶν, ἐὰν εἶναι δίκαιον τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ κοινοῦ καὶ ἡ ἐξέγερσις τῆς κοινῆς γνώμης ἐκ τῆς ὑποτιθεμένης καὶ τῆς ὑποστηριζομένης κακῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνῷ δὲν προστατεύει τὴν παραγωγὴν ἐπιβαρύνει ἀδικαιολογήτως τὸν κόσμον τῶν καταναλωτῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶχε δίκαιον νὰ εἴπῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου νὰ γίνῃ σημαία πολιτικοῦ κόμματος. Δὲν ἔχομεν οὐδεμίαν ἀντίρρησιν καὶ δὲν μπορεῖ νὰ κατηγορηθῇ οὐδὲν κόμμα, ἐὰν ἔχῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ὡς σημαίαν τοῦ κόμματός του. Ἐκτὸς ἐὰν ἤθελε ὑποτεθῇ ὅτι ἡ ὕψωσις τῆς σημαίας γίνεται διὰ μίαν στιγμὴν ἀνωμάλου ψυχολογικῆς καταστάσεως πρὸς ἐκμετάλλευσιν τῆς ψυχολογικῆς αὐτῆς καταστάσεως. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη περίπτωσις σήμερον. Δὲν νομίζω ὅτι ὅλαι αἱ ἀνησυχίαι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκουν τόπον εἰς τὰς στήλας μιᾶς μεγάλης μερίδος τοῦ ἡμερησίου τύπου ὅτι αἱ ἀνησυχίαι αὐταὶ εἶναι βάσιμοι. Νομίζω ὅτι οὐδεὶς φόβος ὑπάρχει ἀνωμαλίας εἰς τὸν τύπον αὐτὸν καὶ δι’ αὐτὸ εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατηγορηθῇ οὐδὲν κόμμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε θέσῃ ὡς καίριον σημεῖον τοῦ προγράμματός του τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου τὸ ζήτημα δηλαδὴ τῆς καλλιτερεύσεως τῶν ὅρων προμηθείας τῶν κυριωτέρων τροφίμων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι ὅταν λέγω τοῦτο, ὅταν λέγω δηλαδὴ ὅτι δίκαιον εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου νὰ γίνῃ σημαία πολιτικοῦ κόμματος ἐννοῶ ὅτι τὸ ζήτημα ἐπιβάλλεται νὰ ρυθμισθῇ γενικώτερον ἀπὸ ἀπόψεως δηλαδὴ κοινωνικῆς οἰκονομίας τοῦ τόπου καὶ ὄχι ἀπὸ τῆς μιᾶς καὶ μόνον πλευρᾶς τῆς πλευρᾶς τῆς καταναλώσεως. Ἡ ἐπερώτησις ὡς ἀρχικῶς ἐκοινολογήθη ἀφεώρα τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· τὸ θέμα τοῦτο τῆς ἐπερωτήσεως κατήντησε θέμα ἐπικουρικὸν μιᾶς ἄλλης γενικωτέρας ἐπερωτήσεως ἀφορώσης τὴν πολιτικὴν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπίσης εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ἐχρησιμοποιήθη διὰ νὰ γίνῃ μία ἀπόδειξις ὅτι αἱ προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦσαν προβλέψεις ἀνακριβεῖς, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἵστατο ἐπὶ ἀσφαλῶν βάσεων καὶ ὅτι ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς Κυβερνήσεως ὅτι ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου ἔγινεν διὰ λόγους προστατευτικοὺς εἶναι ἰσχυρισμὸς ἐπίσης ἀνακριβής καὶ ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ δὲν ἦτο ἄλλο παρὰ ταμιευτικός. Δὲν εἶναι ἄσκοπος ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἄρτου ἀπὸ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς ἂν καὶ ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ γίνῃ χωρισμὸς διὰ νὰ γίνῃ δυνατὸν ἐπὶ ἑκάστου θέματος, τὸ ὁποῖον ἐπροκάλεσε τὴν ἐξέγερσιν τῆς κοινῆς γνώμης νὰ γίνῃ πλέον ἐμπεριστατωμένη ἐξέτασις ἐπὶ τῇ βάσει δεδομένων ἀσφαλῶν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ὑπερβαίνει τὰ ὅρια, κατὰ τὴν ἰδικήν μου τοὐλάχιστον ἀντίληψιν, τὰ ὅρια τῆς ἐπερωτήσεως ὅτι καὶ ἡ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος τῶν βάσεων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἡ ἀνάλυσις ἂν ἐγένετο διὰ λόγους προστατευτικοὺς ἢ διὰ λόγους ταμιευτικοὺς ἔγινεν ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Λέγω ἐπὶ τῇ βάσει ἀσφαλῶν δεδομένων, διότι πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἂν ἐζητήθη ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν νὰ κατατεθῇ εἰς ὅλους ἡμᾶς ὁ φάκελλος ὁ ὁποῖος περιέχει ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς ἐρεύνης τοῦ ζητήματος δὲν ὑπῆρχε ὅπως ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§120Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἔγγραφα κατετέθησαν.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὰ εἶδον· ὅταν ἐζήτησα ἔγγραφα μοῦ εἶπον ὅτι δὲν ὑπῆρχε φάκελλος. Ἡ συζήτησις περὶ τῶν αἰτίων τῆς μεγάλης ἀντιγνωμίας ἡ ὁποία ἠγέρθη ἐντὸς τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπουργείου τῶν ἐσωτερικῶν πρὸς αὔξησιν τῆς τιμῆς τοῦ ἄρτου, ὅλα αὐτὰ τὰ δεδομένα ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη ἡ δρᾶσις τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ ἐλάβομεν ἀπὸ τὴν προφορικὴν εἰσήγησιν τὴν ἰδικήν σας ἀπὸ τὰς ἀνακοινώσεις τῶν ἐφημερίδων, καὶ ὄχι ἀπὸ τὰ ἀκριβῆ στοιχεῖα τῶν ἐγγράφων, τοῦ τρόπου τῆς λειτουργίας τῆς ἀγορανομίας καὶ οὕτω καθ’ ἑξῆς. Καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ μακρὸν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἄρτου ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν εἶχον ὅλα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἤθελον νὰ σχηματίσω ἀκριβῆ γνώμην. Ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα ἐξ ὅλων ὅσα ἀνεπτύχθησαν, ἐδῶ, εἶναι ἀναμφισβήτητος ὅτι ὑπῆρξε μία πλημμελὴς λειτουργία τῆς ὑπηρεσίας φαινομένη, ὑποδεικνυομένη, ὄχι μόνον ἀπὸ τὰ λάθη, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴν σχετικὴν βραδύτητα μὲ τὴν ὁποίαν ἐξηκριβώθησαν αὐτὰ τὰ λάθη. Καὶ ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ ἐξακρίβωσις ἔγινε κατόπιν ἑνὸς μεγάλου θορύβου εἰς τὸν τύπον. Εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης ὅτι τὰ λάθη τὰ ὁποῖα ἔγιναν καὶ τὰ ὁποῖα ἐξετέθησαν, λάθη ἐπὶ παραδείγματος εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ βιομηχανικοῦ κέρδους, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ ἀποκαλυφθοῦν εἰς τὸ τέλος ἀφοῦ καὶ ἐκ μέρου αὐτῶν τὴν ἀλευροβιομηχάνων ἡ ὑποβολὴ τῶν στοιχείων δὲν συνεφώνη μὲ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἀποκάλυψις τῶν λαθῶν τῶν ὑπολογισμῶν δὲν ἦτο εὐχερὴς μετὰ τὸν πρῶτον ἐκ νέου ὑπολογισμόν. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἄν ἐβράδυνε νὰ γίνῃ ἡ ἀποκάληψις ἐπὶ μακρὸν ἡ ζημία ἡ μόνη ἡ ὁποία θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, θὰ ἦτο ἐκείνη ὁποία θὰ ἐπηκολούθη μία πτώχευσιν ἑνὸς μεγάλου ἀλευροβιομηχάνου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸ δημόσιον τὰ ποσοστά. Πέραν αὐτῆς τῆς ζημίας ἐκ τῆς βραδύτητος τῆς ἀποκαλύψεως δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν τὸ κοινὸν νὰ ζημιωθῇ ἐκ τῶν γενομένων λαθῶν. Ἐπίσης ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ἡ κατάργησις τῆς διατιμήσεως τῶν ἀλεύρων δὲν ἦτο εὔστοχος. Εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ὅταν κατηργήθη ἡ διατίμησις τῶν ἀλεύρων οἱ βιομήχανοι ἐπώλουν εἰς κατωτέρας τιμὰς ἀπὸ τὴν διατίμησιν καὶ αὐτὸ παρεκίνησε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου, νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς διατιμήσεως ἀλλὰ καὶ τὸ γεγονὸς αὐτὸ ὅτι οἱ ἀλευροβιομήχανοι ἐπώλουν εἰς τιμὰς κατωτέρας τῆς διατιμήσεως ἀποδεικνύει μία πλημμέλειαν τῆς λειτουργίας τῆς ἀγορανομικῆς ὑπηρεσίας. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἐπίσης δὲν εἶμαι σύμφωνος καὶ δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ, εἶναι ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ διατίμησις τοῦ ἄρτου, ὁ ὑπολογισμὸς δηλαδὴ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν στοιχείων τῶν προσαγομένων ἀπὸ μέρους τῶν ἀλευροβιομηχάνων καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως κατήγγειλε ὅτι δὲν ἐχρησιμοποιοῦντο ἀπ’ ὅλους τοὺς ἀλευροβιομηχάνους, αἱ ποιότητες τῶν σιτηρῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεστηρίζετο παρ’ αὐτῶν ὅτι ἐχρησιμοποιοῦντο· εἶμαι καὶ ἐγὼ τῆς γνώμης ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν, ὅτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ὑπεστήριξεν, διατιμῶν τὸν ἄρτον ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς ὑπολογισίμου μίγματος διαφόρων σιτηρῶν, ἀλλὰ τῶν εὐθηνοτέρων, τῶν δυναμένων νὰ παραγάγουν 1ην καὶ 2αν ποιότητα εἶχεν κατορθώσει νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν σῖτον κατὰ 0,50· τὴν τιμὴν τοῦ ἄρτου δηλαδὴ ὑπελόγισεν ἀντὶ μανιτόμπα Αʹ μανιτόμπα Γʹ καὶ δὲν ἠξεύρω ποίαν ἄλλην ποιότητα σιτηρῶν.

§122Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὅταν εἶπον ὑπεβίβασα τὰς τιμὰς ὑπεννόουν τὴν διατίμησιν τῶν ἀρτοποιείων.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἄλλος λογαριασμὸς.

§124Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα ποὺ θίγεται τὸ ὑπεστήριξα μὲ τὸ ἀσφαλέστερον σύστημα.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ἐφηρμώσατε αὐτό.

§126Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως. Κατὰ πάσης ἀποπείρας καταχρήσεως.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ ἐνόμιζα ὅτι ὑποστηρίξατε ὅτι ἐφηρμόσατε ἕνα ὑπολογισμόν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐφθηνοτέρων ποσοτήτων ὁ ὁποῖος ἐπέφερεν οἰκονομίαν, δηλαδὴ ὑπεστηρίξατε ὅτι εἶναι προτιμώτερον ἀντὶ νὰ ἀφίνωνται ἐλεύθεροι οἱ ἀλευροβιομήχανοι νὰ εἰσάγουν οἱασδήποτε ποιότητες σιτηρῶν εἶναι συμφερώτερον διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν λόγῳ τῆς διατιμήσεως τοῦ ἄρτου νὰ ἀναγκασθοῦν νὰ εἰσάγουν ἐφθηνοτέρας ποιότητας ἀφοῦ αὐτὸ δὲν ἐπρόκειτο νὰ βλάψῃ τὴν κατανάλωσιν. Ὑπεστήριζεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ, διότι θὰ προσέκρουεν εἰς τὴν σύμβασιν. Νομίζω ὅτι θὰ ἦτο δεδικαιολογημένα ἐὰν ὁ ὑπολογισμὸς ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς μόνον ποιότητος σίτου ἀλλὰ ὁ ὑπολογισμὸς μπορεῖ νὰ γίνῃ ἐπὶ τῇ βάσει περισσοτέρων ποιοτήτων οὕτως ὥστε οὔτε ὁ Ἀμερικανικὸς οὔτε ὁ Ρωσσικὸς—διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἄλλοι λογαριασμοὶ—πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν. Ὄταν ἔχομεν μίαν πολιτικὴν προστασίας τῶν σιτηρῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτρέπωμεν τὴν εἰσαγωγὴν σιτηρῶν, παραγομένων εἰς βάρος τοῦ ἀγροτικοῦ πληθυσμοῦ ἑνὸς ἄλλου Κράτους, καὶ γενομένην διὰ λόγους πολιτικούς. Ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν πάντοτε νὰ γίνῃ ἕνας ὑπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εὐθηνοτέρων ποιοτήτων καὶ οἱ ἀλευροδιομήχανοι νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ εἰσαγάγουν τὰ εὐθηνότερα σιτηρά, πρᾶγμα συμφερώτερον, καὶ διὰ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Ἡ διαφορὰ πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι δὲν εἶναι πολὺ μεγάλη διότι ἡ διαφορὰ τῶν τιμῶν τῶν σιτηρῶν προέρχεται, στηρίζεται, πηγάζει ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς ἀποδόσεως. Ἐν πάσει περιπτώσει ὅμως καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐβεβαίωσεν ὅτι ὑπάρχει ἐλαχίστη διαφορὰ ποιοτήτων πρὸς 5 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ἀνεξαιρέτως τῆς ἀποδόσεως μεταξὺ μανιτόμπα Νο 1 καὶ μανιτόμπα Νο 2.

§128Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ τὸ εἶπα.

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τέλος πάντων καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Αὐταὶ εἶναι ὅπως σᾶς εἶπον αἱ ἐντυπώσεις μου διὰ τὴν ἔννοιαν τῆς λειτουργίας τῶν ὑπηρεσιῶν, τῆς διατιμήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἄρτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν ἔχω ἐγὼ τοὐλάχιστον καμμίαν ἀντίρρησιν ἢ μᾶλλον καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω, ἐφόσον δὲν πρόκειται αὐτὸ νὰ θεωρηθῇ ὑπόνοια κατὰ τῶν ὑπευθύνων μελῶν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, σύμφωνα μὲ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ἐθέσαμεν εἰς τὸ Σύνταγμα, νὰ ὑποστηρίζω τὴν προστασίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ ὅπως συσταθῇ μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐντελομένη νὰ ἐξετάσῃ γενικώτερον τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου, ἐξετάσει ἐπίσης καὶ τὸ ζήτημα τῆς διαχειρήσεως τοῦ ἄρτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν χωρὶς τοῦτο νὰ σημαίνῃ σύστασιν ἐξεταστικῆς ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐπιτροπῆς. Καὶ ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη τῶν ὑπογραφῶν τοῦ κόμματος μας εἴμεθα πρόθυμοι νὰ δώσωμεν τὰς ὑπογραφάς μας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅπως συγκεντρωθοῦν αἱ ἀπαιτούμεναι ὑπογραφαὶ διὰ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνω θὰ εἶχεν ἐξετάσει γενικώτερον τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου ἀπὸ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς μέχρι τῆς διαχειρίσεως τοῦ ζητήματος τοῦ ἄρτου εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§130Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν χρειάζεται οὐδεμία ὑπογραφή. Ἐὰν μοῦ ζητῆτε νὰ κάμω μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία σκοπὸν θὰ ἔχῃ νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου καθ’ ὅλας αὐτοῦ τὰς πλευράς, διὰ νὰ τρώγῃ τέλος πάντων ὁ κόσμος φθηνότερο τὸ ψωμί του, εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν συγκρότησιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ ὅπως προσεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. βουλευτὴν Κερκύρας μὲ τὴν αἰχμὴν τῆς ἐπικρίσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καταλαμβάνετε πολὺ καλὰ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δεχθῶ τοιαύτην πρότασιν. Θέλετε νὰ κάμωμεν μίαν ἐπιτροπὴν νὰ μελετήσῃ τὰ ζητήματα αὐτὰ—διότι ὑπάρχουν πράγματι μελετητέα ζητήματα, διότι καὶ ἐγὼ δὲν θεωρῶ ὅτι εἶναι σωστὸ νὰ κάνωμε διατίμησιν τοῦ ἄρτου κάθε Δευτέραν, νὰ κάνουμε μίαν παγίαν τιμὴν τοῦ ἄρτου, ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ νὰ γίνῃ ἀσχέτως πρὸς τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως—. Λοιπὸν ἐὰν νὰ μᾶς βοηθήσετε δεχόμεθα τοῦτο· ἐὰν θέλετε ὅμως θέλετε νὰ ἐπικρίνετε τὴν Κυβέρνησιν, νὰ τὴν ἐπικρίνετε, μὴ ζητεῖτε ὅμως νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὑπάρχουν σφάλματα Κυβερνητικὰ εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἄρτου.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ὅπως εἶπον τὸ ζήτημα τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἄρτου ὑπῆρξεν ἡ ἀφετηρία τῆς συγκινήσεως ἐν τῇ Βουλῇ. Τὸ κύριον θέμα ἀναμφισβητήτως ὑπῆρξεν ἡ πολιτικὴ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς.

§132Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ μὲ καταστάλαγμα τὴν ἐξέτασιν τῆς σταθερότητος τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τὴν ἐνδόμυχον σκέψιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ ὁποία τὴν ὡδήγησεν νὰ αὐξήσῃ κατὰ τὸν παρελθόντα Μάϊον τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἡ Κυβέρνησις κατεκρίθη καὶ ἔν τινι μέτρῳ διὰ τὴν ἀντιφατικὴν της πολιτικὴν, διὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἐνῷ κατὰ τὸ 1928 ὑπεβίβασεν τὸν δασμὸν τοῦ σίτου, ὑπεστήριξεν ὅτι δὲν θὰ αὐξήσῃ τὴν σιτοκαλλιέργειαν μόνον διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου ἡ ὁποία θὰ ἦτο καὶ κίνδυνος ἀκόμη νὰ καλλιεργήσῃ τὴν ὀκνηρίαν μεταξὺ τῶν καλλιεργητῶν. Ὑπεστήριξεν ἀκόμη, καὶ αὐτὸ ἦτο τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ ὅτι ἡ συγκέντρωσις θὰ ἠδύνατο νὰ ἀντισταθμίσῃ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἐνῷ ὅλα ταῦτα ὑπεστήριξεν, κατόπιν εἰς τὸ 1.30 καὶ τὸν δασμὸν ηὔξησεν καὶ δὲν ἠθέλησεν νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν προστασίαν τὴν παρεχομένην ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν τοῦ σίτου, Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτῆς ἓν ἐπιχείρημα, τὸ ἐπιχείρημα τῆς ἐλαττώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, καὶ εἶναι ἀληθὲς ἀκόμη ὅτι, ὅταν ἐγὼ ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ ἐπέκρινα δριμέως τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο τὸ πρῶτον ζήτημα τὸ ὁποῖον μὲ ἔφερεν εἰς μεγάλην ἀντίθεσιν πρός τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία τότε ἠθέλησεν νὰ φιμώσῃ τὸ στόμα τῆς κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Εἶναι λέγω ἀληθὲς ὅτι εἶχεν ὑπὲρ ἑαυτῆς μίαν δικαιολογίαν ἡ Κυβέρνησις καὶ δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι κατὰ τὸν Μάϊον ὅτε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, τὰ πράγμαγα ἦσαν τοιαῦτα ὥστε νὰ μὴ προβῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἐλάττωσιν τῆς τιμῆς τοῦ σίτου καὶ νὰ μὴ προβλέψῃ ἐξ’ ἄλλου μίαν μεγάλην ἐσοδείαν σίτου ἡ ὁποία εἶχεν ἀνάγκην μεγαλειτέρας προστασίας. Μολονότι λέγω ἔχει αὐτὰ ὑπὲρ ἑαυτῆς ἡ Κυβέρνησις, ἐντούτοις εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι ὑπάρχῃ μία ἀντίφασις τῆς Κυβερνήσεως, μία προσχώρησις εἰς τὰς ἰδικάς μας ἀπόψεις, διότι ἡμεῖς ὑπεστηρίζαμεν ἀνενδότως τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς μας. Ἂν αὐτὸ ἱκανοποιῇ σήμερον δύο–τρεῖς μερίδας τῆς Βουλῆς, τὸ ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς ἀντίφασιν, τὴν ἱκανοποίησιν αὐτὴν μπορεῖ νὰ τὴν ἔχω καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἐξετάζω ἀκόμη καὶ ἄλλο ζήτημα. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον τὴν προστασίαν ἦσαν ταμιευτικοὶ ἢ προστατευτικοί; Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς μποροῦν νὰ ἀδιαφοροῦν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐσκέφθη τὸν ταμιευτικὸν λόγον. Ἐὰν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς παραγωγῆς, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀδιαφορῶμεν ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐξ ἄλλων αἰτίων ἄγεται εἰς τὴν αὔξησιν τῆς δασμολογικῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ἐὰν βεβαίως διαφωνοῦμεν, ὀφείλομεν νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας τὸ εἶπεν πολὺ καθαρὰ, κατεφέρθη γενικώτερον κατὰ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ πορουσιάζει τὴν καθαρωτέραν ὄψιν τῆς πολιτικῆς τῆς προστατευτικῆς τοῦ σίτου τὰ ἐπιχειρήματα δηλαδὴ τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας. Ὅπως δι’ ἐμὲ ἦτο ἀδιάφορον ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῶν προοδευτικῶν εἰς τὰ 1927 ἀπέβλεψεν εἰς ταμιευτικοὺς λόγους, ὅταν ἐδέχετο τὴν αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου,; καθ’ ὅμοιον τρόπον καὶ σήμερον εἰς ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπέβλεψε εἰς ταμιευτικοὺς λόγους αὐξήσασα τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅμως καὶ τὸ ἑξῆς, διὰ νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, ὅτι δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐγὼ ἀκόμη ὁ ὁποῖος σᾶς ὁμιλῶ καὶ κόπτομαι ὑπὲρ τῆς πολιτικῆς τῆς σιτοπαραγωγῆς, ὅπως καὶ εἰς τὸ παρελθὸν ὡμίλησα μὲ πεῖσμα ὑπὲρ αὐτῆς, ἐὰν ἤμην ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ ἔμενα ἀνεπηρέαστος πρὸ τῶν δημοσιονομικῶν ἀποτελεσμάτων, τῶν καθαρῶς ταμιευτικῶν ἀποτελεσμάτων τῆς νέας δασμολογικῆς πολιτικῆς. Ἀλλ’ ὡς πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατήργησα τὴν ὑπηρεσίαν τῆς προμηθείας τοῦ σίτου ἡ ὁποία ἐπεβάρυνε τὸ κοινόν. Διότι ἡ ὑπηρεσία ἐκείνη ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ παρέχῃ τὰ σιτηρὰ εἰς μίαν τιμὴν συμφερωτέραν εἰς τὸν λαὸν καὶ ἐπεβάρυνε τὸ δημόσιον. Τὰ ἐλλείμματα δὲν προήρχοντο ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἦτο ἐπιζημία· δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ ἦτο ἐπιζημία, διότι ἐπωλοῦσαν τὰ σιτηρὰ εὐθηνότερον εἰς τὴν κατανάλωσιν. Τὴν κατήργησα, καὶ εἶχον προκαλέσει μίαν σοβαρὰν οἰκονομίαν ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνης. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις, ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγα θαρραλεώτερον φερομένη ἀπέναντι τοῦ δημοσίου φρονήματος ἔλεγε σήμερον: «μάλιστα κύριοι, εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τὴν προστασίαν διὰ τὴν ὁποίαν μοῦ φωνάζει μία μερίς, τὰ γεωργικὰ ἐπιμελητήρια καὶ αἱ ὀργανώσεις τῶν γεωργῶν, ἀλλ’ ἀπέβλεψα καὶ εἰς στερέωσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ» ἀφορμὴ ἐπερωτήσεως ἐκ μέρους τοὐλάχιστον τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὁ ὁποῖος εἶπεν: ἄς ὁμολογήσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἀποβλέπει εἰς ταμιευτικοὺς λόγους. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν· ἐὰν ὁμολογήσῃ δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις ὅτι ὅλαι της αἱ ἐπαγγελίαι ὅτι δὲν θὰ κάμῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐπαγγελίαι δὲν ἐπηλήθευσαν, καὶ τότε δὲν ὑπῆρχε κανένας λόγος ἐπερωτήσεως. Ἐγὼ θὰ ἔλεγα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε νὰ φανῇ θαρραλεωτέρα καὶ ἔπρεπε νὰ ὁμολογήσῃ ὅτι ἀπέβλεψε καὶ εἰς ταμιευτικοὺς λόγους. Καὶ ἐγὼ ἔχω ἕνα ἄλλον λόγον νὰ πιστεύσω ὅτι ἐπηρεάσθη ἀπὸ ταμιευτικοὺς σκοποὺς ἡ Κυβέρνησις, ἦτο τὸ ζήτημα τῆς κριθῆς. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἦτο τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον ἦλθεν εἰς εἰς πλήρη ἀντίθεσιν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας καὶ κατεδείχθη ὅτι ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔμεινε καθόλου ἀνεπηρέαστος ἀπὸ τοὺς ταμιευτικοὺς σκοποὺς ἐν σχέσει μὲ τὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Καὶ ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν κατὰ μέτωπον ἐπίθεσιν τῶν ὑποστηρικτῶν τῶν καταναλωτῶν, διότι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως ἐνεφανίσθη ὡς ὁ ὑπερασπιστὴς τῶν καταναλωτῶν ἠθέλησε νὰ διαιρέσῃ τὸν λαὸν εἰς καταναλωτὰς καὶ παραγωγοὺς καὶ ὡς ὑποστηρικτὴς τῶν καταναλωτῶν κατήγγειλεν ὅτι ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς εἶναι μία προστασία ἀδικαιολόγητος.

§134Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ δασμολογική.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡμιλήσατε περὶ πολὺ μεγαλειτέρας.

§136Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σᾶς δίδω μίαν ἐξήγησιν, ὅτι εἶμαι φανατικὸς θιασώτης τῆς προστασίας, ἀλλ’ ὄχι διὰ τοῦ δασμολογίου.

§137ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὶ σημαίνει αὐτό;

§138Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Συνέστησα βαθυτέραν μελέτην τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία ἐφόσον δὲν γίνεται δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς προστασίας.

§139Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ξέρετε; Εἶναι πολλοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σᾶς λέγουν, ὅτι: ἐγὼ εἶμαι περισσότερον σοσιαλιστὴς ἀπὸ σᾶς ἀλλὰ πρέπει οἱ ἐργάται νὰ ἐργάζωνται 15 ὥρες καὶ μὲ 2 δραχμὲς ἡμερομίσθιον. Τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἦσαν ἐπιχειρήματα κατὰ πάσης προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ὅταν ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα στρέφονται κατὰ πάσης προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, τὶ θέλετε νὰ εἴπω;

§140Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τέσσαρα μέτρα ὡρισμένα εἶναι.

§141Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε ὅτι ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς εἶναι αὐτή· ἄλλως ὑπάρχει ἐκεῖνο τὸ μέτρον. Εἶναι ἐπικουρικοὶ ἰσχυρισμοί. Θέλετε νὰ στηριχθῶ εἰς τοὺς ἐπικουρικοὺς ἰσχυρισμούς σας καὶ νὰ μὴ στηριχθῶ εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας;

§142Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἐξήγησα καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ ἐπιμένετε.

§143Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν ἔλθω εἰς τὰ ἐπιχειρήματά σας, θὰ ἰδῆτε ὅτι ὅλη σας ἡ ἐπιχειρηματολογία ἐστρέφετο κατὰ πάσης προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς καὶ δι’ αὐτό, καταλήγων, εἴπατε ὅτι πρέπει διὰ τὴν σωτηρίαν τοῦ τόπου νὰ ὀργανωθοῦν οἱ καταναλωταί. Βλέπετε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἔχω τὴν διάθεσιν καὶ ἐκ χαρακτῆρος καὶ ἐκ συμπαθείας, ἔχω τὴν διάθεσιν νὰ εἶμαι ἀπολύτως δίκαιος πρὸς ὑμᾶς. Ἀπέδειξα ὅτι μερικὰ ἀπὸ τὰ σπουδαῖα ἐπιχειρήματά σας τὰ ἐδέχθην καὶ ἐγὼ καὶ τὰ ὑπεστήριξα· καὶ ὅταν ἀπουσιάζατε καὶ σᾶς ἀπεδόθη ἕνας ἰσχυρισμὸς ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο βάσιμος, ἔσπευσα νὰ διαμαρτυρηθῶ καὶ νὰ εἴπω ὅτι δὲν ἦτο αὐτὴ ἡ ἔννοια τῶν λόγων σας. Ἀφήσατέ με νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου στηριζόμενος εἰς ὅσα εἴπατε. Αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα θὰ εἴπω, εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν πολλάκις, εἶναι ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα πολλάκις ἐπαναλαμβάνομεν ἐδῶ εἰς διαφόρους περιστάσεις, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη ἐν μεγίστῃ συντομίᾳ νὰ ἐπαναλάβωμεν, διότι ἐξεγείρεται ὁλόκληρος ἡ Κοινὴ Γνώμη μὲ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἄνευ δικαιολογίας ἐπεβαρύνετο εἰς βαθμὸν μεγαλείτερον ὁ ἄρτος τοῦ λαοῦ, ἐπεβαρύνοντο οἱ καταναλωταὶ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐδημιουργήθη μεγάλη δυσχέρεια τῆς ζωῆς ἡ ὁποία δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ ἔχῃ ἕνα ἀντίκτυπον εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ ἐὰν πράγματι αὐτὴ ἡ πολιτικὴ εἶναι ἀβάσιμος. Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας μᾶς ἐπεκαλέσθη τὸ ἐπιχείρημα τῆς Ἀγγλίας καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ ἑνὸς κόμματος ἐκεῖ, ὑπευθύνου πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνεγνώρισε τὸ σφᾶλμα τῆς προστατευτικῆς πολιτικῆς τοῦ σίτου καὶ ἀνεγνώρισεν τὴν σκοπιμότητα τῆς βιομηχανικῆς πολιτικῆς, ἡ ὁποία δι’ ὡρισμένους λόγους ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Δὲν ἦτο λοιπὸν ἁπλῶς μία σύστασις καὶ ὑπεράσπισις καθ’ ὡρισμένον τρόπον τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς, ἦτο μία ἐπίθεσις, ἐπαναλαμβάνω, κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς γεωργικῆς. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας εἶπεν ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν μίαν παραγωγήν, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν ἐὰν αὐτὴ προσιδιάζῃ εἰς τὸν τόπον· καὶ λέγει: προσιδιάζει ἡ σιτοκαλλιέργεια; Δέν προσιδιάζει, λέγει ὁ κ. βουλευτὴς Κερκύρας. Πρέπει νὰ γίνῃ ἔρευνα, πρέπει εἰδικοὶ ἄνθρωποι νὰ ἀποφανθοῦν, πρέπει ὁ κ. Χασιώτης, ὁ κ. Μυλωνᾶς ἢ οἱοιδήποτε ἄλλοι κύριοι νὰ ἀποφανθοῦν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Καὶ ἐγὼ λέγω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξητάσθη ἀπὸ ὅλους τοὺς εἰδικοὺς τοὺς ὁποίους ἔχομεν· ἐξητάσθη εἰς δημοσίαν συζήτησιν, εἰς τὴν ὁποίαν μετέσχε καὶ ὁ κ. Χασιώτης καὶ πᾶς εἰδικὸς γεωπόνος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὰ 1927, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, ἐκάλεσα τὸ ἀνώτατον συμβούλιον γεωργίας, ἀποτελούμενον ἀπὸ ὅλους τοὺς ἀνωτάτους γεωπόνους τοῦ τόπου αὐτοῦ καὶ οἰκονομολόγους, καὶ συνεζητήσαμεν τὸ ζήτημα τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς. Αὐτὸ τὸ θέμα τὸ συνεζητήσαμεν, καὶ ἡ σύστασις τοῦ ἀνωτάτου συμβουλίου γεωργίας κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἦτο ἡ ἑξῆς: «Ἡ παραγωγὴ δημητριακῶν καρπῶν καὶ ἰδίᾳ σιτηρῶν...» (ἀναγινώσκει). Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ ζήτημα ἐξητάσθη ἀπὸ τοὺς πλέον ἁρμοδιωτάτους καὶ ἡ λύσις ἡ ὁποία συνεστήθη ἦτο ἀπολύτως ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς σιτοκαλλιεργείας, μεταξὺ δὲ τῆς προστασίας τὴν ὁποίαν συνίστα τὸ ἀνώτατον συμβούλιον γεωργίας, ἦτο καὶ ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην. Ἀλλὰ λέγει ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κερκύρας, ὅτι δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου δημιουργεῖται μία ἀνισότης προστασίας μεταξὺ τῶν παραγωγῶν διαφόρων εἰδῶν γεωργικῶν προϊόντων. Προστατεύονται οἱ σιτοκαλλιεργηταὶ καὶ δὲν προστατεύονται οἱ παραγωγοὶ καπνοῦ, ἐλαίου κλπ., ἐνῷ αὐτὰ τὰ εἴδη προσιδιάζουν εἰς τὸν τόπον μας—εἶναι ἡ λέξις του—τὰ εἴδη τὰ ὁποῖα ἐξάγει ἡ Ἑλλάς· αὐτὰ εἶναι τὰ προσιδιάζοντα καὶ τῶν ὁποίων ἡ προστασία πρέπει νὰ ἐπιτείνεται διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγήν των. Εἶμαι σύμφωνος ὅτι τῶν εἰδῶν αὐτῶν ὄχι μόνον δὲν ὑπάρχει προστασία, ἀλλὰ ὑπάρχει μία φορολογικὴ ἐπιβάρυνσις ἄδικος τὴν ὁποίαν κατέκρινον ἐπανειλημμένως ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφίδα, τὸ λάδι καὶ τὸν καπνόν. Καὶ ἐπέμενα, ἂν ἐνθυμῆσθε, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ παρελθόντος ἔτους ὅπως μεταβληθῇ ριζικῶς τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν ἐγγείων προσόδων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἰσότης ἐπιβαρύνσεως τῶν γεωργῶν φορολογουμένων μὲ ἕνα φόρον καθαροῦ εἰσοδήματος, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ ἐλαχίστου ὁρίου τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν διατήρησιν τῆς παραγωγῆς. Εἴμεθα ἀπολύτως σύμφωνοι, ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα, κ. συνάδελφε, ἔπρεπε νὰ τὰ ἐνθυμηθῆτε ὅταν ἐζητεῖτε τὴν κατάργησιν τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, διότι ἐὰν πράγματι πιστεύετε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐλαφρυνθοῦν τὰ βάρη τῶν καπνοπαραγωγῶν, τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν, τότε πρέπει νὰ ζητήσετε ἀντὶ τῆς καταργήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου τὴν κατάργησιν ἢ τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος, διότι αὐτὸ πράγματι προέχει διὰ τὴν κοινωνικήν μας οἰκονομίαν καὶ οὐχὶ ἡ κατάργησις τοῦ δασμοῦ, ἐφόσον αὐταὶ εἶναι αἱ συνθῆκαι ὑπὸ τὰς ὁποίας διαβιοῖ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος.

§144Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ μειώσεως καὶ ὄχι περὶ καταργήσεως.

§145Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν αὔξησιν τῆς σιτοπαραγωγῆς, τοῦ καπνοῦ, τοῦ λαδιοῦ, τῆς σταφίδος, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ κατάστασις αὐτῶν τῶν προϊόντων προσκόπτει καὶ ἐπ’ αὐτῆς τῆς δυσχερείας τῆς καταναλώσεως καί δημιουργεῖται μία τοιαύτη κρίσις εἰς τὸν τόπον αὐτόν; Ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως σήμερον εἶναι—ὄχι μόνον τῆς σημερινῆς, ἀλλὰ καὶ ὅλων τῶν ἄλλων ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν – νὰ περιορίσῃ τὴν καπνοκαλλιέργειαν, νὰ περιορισθῇ ἡ σταφιδοπαραγωγή· δὲν προσπαθοῦμεν, παρὰ νὰ περιορίσωμεν τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος. Ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, λέγετε ὅτι αὐτὰ τὰ εἴδη ὡς προσιδιάζοντα εἰς τὸν τόπον αὐτὸν πρέπει νὰ τὰ καλλιεργήσωμεν περισσότερον. Διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὴν παραγωγὴν καὶ καταστήσωμεν τὴν κρίσιν τῶν γεωργῶν τραγικωτέραν; Αὐτὴ εἶναι ἡ μελέτη ἡ βαθυτέρα, τοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν ἐκάματε; Ἀλλὰ λέγετε ὅτι ἡ προστασία τῆς σιτοκαλλιεργείας ἐνδιαφέρει ἕνα μικρὸν μέρος καλλιεργητῶν, δὲν ἐνδιαφέρει δηλαδή, παρὰ μόνον τὴν Θράκην, τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θεσσαλίαν. Καὶ ἐὰν τοὺς παραγωγοὺς μόνον αὐτῶν τῶν μερῶν ἐνδιαφέρῃ, λέγει, αὐτοὶ εἶναι τὸ ἐλάχιστον τμῆμα τοῦ Κράτους, ἐνῷ καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἐνδιαφέρει τὸ μέγιστον τμῆμα τῶν παραγωγῶν, διότι καὶ καπνοπαραγωγοὶ ὑπάρχουν πωλοῦντες σιτηρά. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Πελοπόννησον, διὰ τὴν ὁποίαν ἰσχυρίζεσθε ὅτι οὐδὲ κόκκος σίτου προσφέρεται πρὸς πώλησιν, σᾶς λέγω ἐγὼ ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ποσότητες σίτου πρὸς πώλησιν. Τὸ γνωρίζω ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα τὴν Ἀρκαδίαν, ὅπου οἱ συμπατριῶται μου στηρίζονται κυρίως εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἐλάχιστοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀποζοῦν ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν ἄλλων προϊόντων. Ἠρώτησα διὰ τὴν Μεσσηνίαν· αὐτὰ συμβαίνουν καὶ ἐκεῖ, μ’ ὅλον ὅτι ὑπάρχει μεγάλη ἀνάπτυξις σταφιδοκαλλιεργείας. Καὶ ἐκεῖ ὑπάρχουν ὀρειναὶ περιφέρειαι αἱ ὁποῖαι ἀποζοῦν ἀπὸ τὴν σιτοκαλλιέργειαν· ὅταν δὲ λέγω «ἀποζοῦν», δὲν σημαίνει ὅτι καλύπτουν μόνον τὰς οἰκογενειακάς των ἀνάγκας, ἀλλὰ καὶ ἕν μέρος τῶν ἄλλων ἀναγκῶν των, διότι δὲν ὑπάρχει σήμερον ἐργατικὴ οἰκογένεια τῆς ὁποίας αἱ ἀνάγκαι νὰ μὴ εἶναι περισσότεραι, αἱ ἀνάγκαι οἰκίσεως, ἐνδυμασίας κλπ. νά μὴ εἶναι πολὺ μεγαλείτεραι ἀπὸ τὰς ἀνάγκας τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου. Τὸ ⅕ τῶν δαπανῶν αὐτῶν καλύπτει ἡ παραγωγὴ τῶν δημητριακῶν καρπῶν. Ἐνδιαφέρει λοιπὸν τὸ μέγιστον μέρος τῶν γεωργῶν ἡ προστασία τῆς σιτοκαλλιεργείας. Δὲν πρόκειται περὶ παρονυχίδος, ἀλλὰ περὶ πολλοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Διατὶ λοιπὸν θέλομεν ἡμεῖς αὐτὴν τὴν προστασίαν; Ἀνεξαρτήτως τῆς μεγίστης αὐτῆς τάξεως τῶν παραγωγῶν ἡ ὁποία ἐνδιαφέρεται διά τὴν σιτοκαλλιέργειαν, διατὶ νὰ θέλωμεν; Διατὶ αὐτὸ τὸ συμβούλιον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι γενικὸν τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ εἶναι ἀνάγκη διὰ διαφόρων μέτρων τὸ Κράτος νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν αὔξησιν τῆς σιτοπαραγωγῆς; Διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους, κύριοι. Διότι ἡ κατανάλωσις αὐτοῦ τοῦ προϊόντος εἶναι ἐξησφαλισμένη, εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένη ἡ κατανάλωσις αὐτοῦ τοῦ προϊόντος. Ἐνῷ δὲν συμβαίνει τὸ ἴδιον διὰ τὰ ἄλλα προϊόντα, καὶ διά τὰ καλλίτερα ἀκόμη καὶ τὰ ἐκλεκτότερα δὲν συμβαίνει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ξεύρετε, κύριοι, ὅτι σήμερον σοβεῖ μία μεγάλη γεωργικὴ κρίσις δι’ ὅλον τὸν κόσμον. Πόθεν σοβεῖ αὐτὴ ἡ κρίσις; Βέβαια ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι ὑπάρχει δυσχέρεια καταναλώσεως τῶν γεωργικῶν προϊόντων ὅλου τοῦ τόπου, δυσχέρεια προερχομένη ἀπὸ τὴν ὑπερπαραγωγὴν ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὡρισμένους φραγμοὺς δημιουργουμένους ἀπὸ τὴν ἐμπορικὴν πολιτικὴν τῶν Κυβερνήσεων. Εἰς στιγμὴν λοιπὸν κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τὰ προϊόντα μας τὰ γεωργικὰ τὰ πολυτιμότερα, οἷον τὰ καπνὰ, δὲν εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι καὶ κάθε τόσον δημιουργεῖται μία κρίσις ἡ ὁποία κατὰ τοὺς μελετητὰς τοῦ ζητήματος ἠμπορεῖ νὰ ἀποβῇ πλέον κρισιμωτέρα ἐκ τῆς πολιτικῆς τῶν Κυβερνήσεων ἐπιδιωκουσῶν ὅπως ἐξασφαλίσουν τὴν κατανάλωσιν τοῦ τόπου των τὴν παραγωγὴν τοῦ ἰδίου τόπου των, ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῶν Κυβερνήσεων νὰ συγκεντρώσουν εἰς χεῖρας των ὁλόκληρον τὸ ἐμπόριον τῆς Χώρας των διὰ μονοπωλήσεως τοῦ εἴδους, ἀπὸ τὴν τάσιν τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ μεγάλαι ἐπιχειρήσεις νὰ συγκεντρώσουν καὶ νὰ ἐπιβάλουν τὰς θελήσεις των εἰς τοὺς μικροπαραγωγοὺς, ὅταν λέγω ἀπειλεῖται τοιαύτη κρίσις τῶν πολυτιμοτέρων γεωργικῶν προϊόντων μας, ὅπως εἶναι ὁ καπνὸς καὶ ἡ σταφὶς, θέλετε νὰ μὴ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ὤθησιν τοῦ καλλιεργητοῦ, νὰ τὸν ὠθήσωμεν καὶ ἀμέσως καὶ ἐμμέσως εἰς τὴν παραγωγὴν τῶν σιτηρῶν τῶν ὁποίων ἡ κατανάλωσις εἶναι ἀπολύτως ἐξησφαλισμένη εἰς τὸν τόπον; Ὅταν λέγω «ἐμμέσως» τὶ ἐννοῶ; Ἐννοῶ τοῦτο, ὅτι ἡ προστασία ἡ δασμολογικὴ δὲν ἔχει μόνον σημασίαν δι’ ἐκεῖνο τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πωλεῖ ὁ παραγωγὸς ἀλλὰ ἔχει σημασίαν δι’ ὅλην τὴν παραγωγήν. Διότι ὅταν ὑπολογίσωμεν ὅτι ὁ γεωργὸς ἠμπορεῖ νὰ προμηθεύηται εἰς εὐτελεστάτην τιμὴν σιτάρι καὶ ὅταν κατὰ συνήθειαν γνωρίζει ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κερδαίνει ἀπὸ τὴν ἐργασίαν του εἶναι ἐλάχιστον καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ τὸ ἐξασφαλίζῃ δι’ εὐτελεστέρας ἐργασίας εἰς τὴν πόλιν, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ἐγκαταλείψῃ τοὺς ἀγροὺς καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν πόλιν διὰ νὰ ἐπιδοθῇ εἰς μίαν ἄλλην ἐργασίαν; (χειροκροτήματα). Ὁ γεωργὸς ἐξασφαλίζει τὰς οἰκιακάς του ἀνάγκας, ὅταν ἔχῃ τὴν συναίσθησιν ὅτι αὐτὴ ἡ ἐξασφάλισις ἔχει μεγάλην ἀξίαν, ὁπότε ἀσφαλῶς ἀφοσιοῦται περισσότερον εἰς τὴν ἐργασίαν του καὶ δὲν παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἐγκαταλείψῃ τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν πόλιν. Εἰς τὴν Ἑλβετίαν ἔδωσαν ἰδιαιτέρας ἀμοιβὰς εἰς τοὺς γεωργοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρεῖχον ὄχι καὶ διὰ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλὰ διὰ τὰς ἀνάγκας των μόνον. Καὶ ὅταν ἐξετάσωμεν τὴν κοινωνικήν μας σύνθεσιν τὴν ὅλην μας κοινωνικὴν οἰκονομίαν, ἠμποροῦμεν νὰ συμπεράνωμεν ὅτι δὲν παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσωμεν αὐτὸν τὸν ἀφωσιωμένον εἰς τοὺς ἀγροὺς του ἀγροτικόν μας πληθυσμόν; δὲν παρίσταται ἀνάγκη νὰ θέσωμεν ἕνα φραγμὸν εἰς τὴν συρροὴν, ἡ ὁποία καὶ εἰς ἡμᾶς παρατηρεῖται, εἰς τὰς πόλεις εἰς μίαν αὔξησιν τοῦ ἀστικοῦ πληθυσμοῦ ἡ ὁποία εἰς τὸν τόπον αὐτὸν εἶναι σοβαρά; Ἐτονίσθη ἤδη τὸ ζήτημα τῆς ἀνάγκης τῆς στεγάσεως τῶν 250.000 καλλιεργητῶν, οἰκογενειῶν αἱ ὁποῖαι ἀποκατεστάθησαν εἴτε διότι ἦσαν πρόσφυγες εἴτε διότι ἦσαν ἡμεδαποὶ ἀκτήμονες καλλιεργηταί. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον. Ἐδαπανήθησαν δισεκατομμύρια δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἄν μέγα μέρος τῶν προσόδων αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς καλῆς πωλήσεως τῶν σιτηρῶν των, ἔπρεπε νὰ ἀρνηθῶμεν τὴν προστασίαν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς αὐτούς, ἐφ’ ὅσον γνωρίζομεν ὅτι ὁ κλονισμὸς αὐτὸς τοῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως ἤθελε συνεπιφέρῃ τὴν καταβαράθρωσιν τῆς κοινωνίας μας καὶ τῆς δημοσίας μας οἰκονομίας; (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο. Ποία εἶναι ἡ κατεύθυνσις τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ Ἑλλὰς ἀπὸ ἀπόψεως κοινωνικῆς οἰκονομίας; Ἡ Ἑλλὰς εἶναι τὸ βιομηχανικώτερον Κράτος ἐξ ὅλων τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν, ἔχει τὸν μεγαλείτερον ἀστικὸν πληθυσμόν, ἔχει τὸν μεγαλείτερον ἐργατικὸν πληθυσμὸν ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ. Πῶς προῆλθεν αὐτὴ ἡ ἐπίδοσις ἡ μεγαλειτέρα εἰς τὴν βιομηχανίαν ἀπὸ τὴν γεωργίαν; Προῆλθε διότι ἐνωρίτερον ἀπεβλέψαμεν εἰς μίαν μεγάλην δασμολογικὴν προστασίαν τῆς βιομηχανίας. Τὸ Κράτος ἐνίσχυσε τὴν βιομηχανικὴν πρόολον, διότι εἶναι εἰς τὸν χαρακτῆρά μας, τὸν χαρακτῆρα τὸν Ἑλληνικὸν, νὰ ἐπιδίδεται εὐκολώτερον εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸ ἐμπόριον παρὰ εἰς τὴν γεωργίαν. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐδημιουργήθη μία ὄχι ἀρκετὰ ὑγιὴς κατάστασις εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διότι πρέπει νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει μὲν καλάς συγκοινωνίας, αἱ ὁποῖαι εἶναι συνθῆκαι εὐνοϊκαὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ στερεῖται πλείστων ἄλλων ὅρων ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας, ἐν ἀντιθέσει πρὸς τὴν γεωργικὴν ἀνάπτυξιν, ἡ ὁποία ὑστερεῖ ἐν συγκρίσει πρὸς ὅλους τοὺς ἄλλους Βαλκανικοὺς λαούς, τοὐλάχιστον ἐκ τῶν ἐν Εὐρώπῃ, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἐφαρμόσει τελειωτέρας γεωργικὰς μεθόδους. Ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψει μου καὶ ἓν σύγγραμμα νεώτατον, τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη τὸ 1930 ἀπὸ ἕνα σοβαρὸν μελετητήν, τὸν Σάχερμαν «περὶ τῶν Βαλκανικῶν Κρατῶν» ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν περὶ Ἑλλάδος τονίζει αὐτὸ ἀκριβῶς ὅτι εἶναι ὑπερπυρετώδης ἡ ἀνάπτυξις τῆς βιομηχανίας καὶ ἡ δημιουργία ἀστικοῦ πληθυσμοῦ καὶ ὅτι αὐτὸ γίνεται ἐπὶ βλάβῃ τῆς γεωργικῆς ἀναπτύξεως, εἰς τὴν ὁποίαν σοβαρώτατα ὑστερεῖ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους Βαλκανικοὺς λαοὺς καὶ δημιουργοῦνται κίνδυνοι, διότι εἶναι ἀδύνατον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεσπάσθησαν ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς νὰ ἐπιτύχουν εἰς τὰς πόλεις, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον καὶ νὰ ξαναπᾶνε πάλι εἰς τοὺς ἀγρούς Αὐτὴ εἶναι ἡ κρίσις, τὴν ὁποίαν ἐκφέρει ἐπὶ τῇ βάσει σοβαρῶν στοιχείων δι’ ὅλα τὰ Βαλκανικὰ Κράτη· τὴν μελέτην δὲ ταύτην συνιστῶ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὰ ζητήματα αὐτά. Ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτοὶ μόνον οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς κάμνουν νὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὴν προστασίαν, εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς· εἶναι καὶ τὸ σπουδαιότερον ἀκόμη γεγονός, ὅτι ἡ προστασία αὐτὴ τῆς σιτοκαλλιεργείας δύναται νὰ ἀποδώσῃ σοβαρωτάτους καρποὺς ἐντὸς σχετικῶς μικροῦ χρονικοῦ διαστήματος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ ἀπόδοσις τῆς σιτοκαλλιεργείας εἶναι 50–60 χιλιόγραμμα κατὰ στρέμμα, καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἀπόδοσις εἰς ἄλλας χώρας, ἐχούσας εὐνοϊκωτέρας συνθήκας ἀλλὰ κυρίως ἐφαρμοζούσας τελειωτάτας μεθόδους παραγωγῆς, ἔχει φθάσει 200 καὶ περισσότερα χιλιόγραμμα, καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ ἡ Ἰταλία ὑπερέβη τὰ 100 χιλιόγραμμα αὐξηθεῖσα κατὰ 20% ἀφ’ ἧς ἤρχισε νὰ ἐφαρμόζεται ἐν αὐτῇ ἡ μάχη τοῦ σίτου. Τὰ γεγονότα τὰ ἐξαγόμενα ἐκ τοῦ λόγου ὅτι εἶναι ἀποδεδειγμένον ὅτι ἡ καλλιέργεια τοῦ σίτου εἰς τὴν Ἑλλάδα γίνεται μὲ τὰς ἀτελεστάτας μεθόδους, οὔτε ἡ ἄρδευσις γίνεται ὅπως πρέπει νὰ γίνεται, οὔτε ἡ ἀπολύμανσις τοῦ σπόρου γίνεται ὅπως πρέπει νὰ γίνεται, οὔτε ἡ καλλιέργεια ἡ συναφὴς τῆς γῆς καὶ μὲ ἄλλα φυτὰ ἐμπλουτίζοντα τὴν γῆν γίνεται ἐπαρκῶς, καὶ οὔτε ἀκόμη ἡ χρησιμοποίησις λιπασμάτων γίνεται ἐπαρκής. Ὅταν ἔχωμεν ὅλα αὐτὰ τὰ δεδομένα, τὰ ὁποῖα μᾶς δικαιολογοῦν διατὶ δὲν ἔχομεν καὶ ἀπόδοσιν σιτοκαλλιεργείας, διατὶ νὰ μὴ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι ἄν προστατεύσωμεν ἐπαρκῶς τὴν σιτοκαλλιέργειαν, ἄν ὠθήσωμεν καὶ ὁδηγήσωμεν καὶ ἐξαναγκάσωμεν τὸν γεωργὸν νὰ ἐφαρμόσῃ τελειοτέρας μεθόδους, διατὶ δὲν θὰ ἔχωμεν διπλασίαν ἀπόδοσιν; Δὲν ὁμιλοῦμεν βέβαια περὶ 200 χιλιόγρ. κατὰ στρέμμα· ὁμιλοῦμεν περὶ 110–120 χιλιογράμμων κατὰ στρέμμα. Ἐλέχθη ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα νὰ τραπῶμεν καὶ εἰς ἄλλας καλλιεργείας· ἂς ἀφήσωμεν τὴν σταφίδα τὸ λάδι τὸν καπνὸν καὶ ἂς ἀσχοληθῶμεν, λέγουν, μὲ τὴν ὀπωροκομίαν διότι καὶ ὀπώρας ἀκόμη, δυστυχῶς, εἰσάγομεν. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα 50.000 στρεμμάτων διαθεσίμων διὰ τὴν ὀπωροκομίαν. Ὑπάρχουν ἄπειροι ἐκτάσεις ἀγριελαιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐμβολιαζόμεναι θὰ μᾶς πολλαπλασιάσουν τὸν καρπὸν τοῦτον εἰς βαθμὸν ἀξιοσημείωτον. Ὥστε δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη χάριν τῆς ὀπωροκομίας νὰ περιορίσωμεν τὴν σιτοκαλλιέργειαν, ἡ ὁποία ἔχει τὴν κατανάλωσιν ἐξησφαλισμένην. Καὶ περὶ ἄλλων φυτῶν, πλὴν τῆς ὀπωροκομίας, εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος. Ἀλλὰ οἱ κύριοι οἱ προτείνοντες περιορισμὸν τῆς σιτοκαλλιεργείας καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ὀπωροκομίας καὶ ἄλλων φυτῶν ἀγνοοῦν ἕνα πρᾶγμα, ὅτι ἐντατικὴ καλλιέργεια σιτηρῶν δὲν δύναται νὰ γίνῃ μόνον μὲ σιτηρά. Μία ἐντατικὴ καλλιέργεια σιτηρῶν προϋποθέτει καὶ καλλιέργειαν βάμβακος καὶ καλλιέργειαν κτηνοτροφικῶν φυτῶν. Ἐκτὸς τούτου διὰ τῆς μονοτόνου καλλιεργείας τῶν σιτηρῶν δημιουργοῦνται ἀσθένειαι, αἱ ὁποῖαι βλάπτουν τὴν σιτοκαλλιέργειαν. Ὅταν ὁμιλοῦμεν περὶ ἐντατικῆς σιτοκαλλιεργείας, ὁμιλοῦμεν συγχρόνως καὶ περὶ βαμβακοκαλλιεργείας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν ἄμεσον σπορὰν, διότι εἶναι φυτὸν ὁ βάμβαξ τὸ ὁποῖον δύναται καὶ τὴν καλλιέργειαν κτηνοτροφικῶν φυτῶν νὰ ἀναπτύξῃ. Ὅταν δὲ παράγωνται κτηνοτροφικὰ φυτὰ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ κτηνοτροφία, ἀνεξαρτήτως τῆς ἀνάγκης ἡ ὁποία ὑπάρχει διὰ τὴν κτηνοτροφίαν καὶ διὰ τὴν καλλιέργειαν τῶν ἀγρῶν καὶ τὴν ἐν γένει ἐργασίαν ἐν αὐτοῖς, καὶ διὰ τὴν λίπανσιν τῶν ἀγρῶν μὲ φυσικὰ λιπάσματα. Δὲν ἐδόθη ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς κτηνοτροφίας εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Ἔπρεπε νὰ ἐνισχυθῇ ἡ κτηνοτροφία περισσότερον καὶ δημιουργοῦσα ἕν εἶδος παραγωγῆς δυνάμενον νὰ ἀντισταθμίσῃ τὰς ζημίας τῆς γεωργίας, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθωσιν ἐκ κακῆς ἐσοδείας καὶ διαφόρων θεομηνειῶν, ἡ ὁποία κτηνοτροφία παρέχει τὸ γάλα, τὸ βούτυρο, τὸ μαλλί, τὸ κρέας καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως μικρῶν ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ἐκ τῆς καλλιεργείας κτηνοτροφικῶν φυτῶν, τὰ ὁποῖα δὲν καλλιεργοῦνται’ διότι οἱ χωρικοί μας δὲν ἐφαρμόζουν τὸ ὀρθὸν σύστημα καλλιεργείας. Εἰς αὐτὸ πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ πολὺ μεγάλην προσοχήν, διότι ἀφοῦ ἡ γαιοκτησία περιωρίσθη εἰς ὃ σημεῖον περιωρίσθη, δι’ ἑνὸς συνδυασμοῦ καλλιεργείας τῆς γῆς καὶ κτηνοτροφίας καὶ ἴσως ἀκόμη τῶν ἄλλων γεωργικῶν βιομηχανικῶν, θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ γεωργίαι αὐταὶ νὰ βελτιωθοῦν καὶ εὐδοκιμήσουν. Ἀλλὰ λέγουν: ἡ προστασία τῆς σιτοπαραγωγῆς γίνεται ἀναλώμασι τοῦ Κράτους. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλὰ κάθε δασμολογικὴ προστασία τὶ εἶναι; Εἶναι μία εἰσφορὰ ὅλης τῆς κοινωνίας ὑπὲρ μιᾶς ὡρισμένης ἐπιχειρήσεως. Δὲν ὑπάρχει δασμολογικὴ προστασία, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐπιβαρύνῃ τὸ μέγιστον μέρος τῆς κοινωνίας. Καὶ ὁ δασμὸς τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς βαρύνει ἕνα μέγιστον μέρος τῆς κοινωνίας. Ἡ τελευταία γεωργικὴ κρίσις, κ. συνάδελφοι, ἡ ὁποία ἐξέσπασε καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ τὴν Εὐρώπην ἀπέδειξεν ὅτι ἡ γεωργία ὄχι μόνον εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ καὶ εἰς κάθε Κράτος καὶ βιομηχανικὸν ἀκόμη, ἀποτελεῖ τὴν βάσιν ὅτι ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον δὲν δύνανται νὰ σταθοῦν ἂν ὑπάρχῃ κρίσις εἰς τὴν γεωργίαν καὶ ἂν πιέζεται ὁ γεωργικὸς κόσμος, καὶ δι’ αὐτὸ εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἐπιδίδονται εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς σιτοκαλλιεργείας. Ἂν αὐτὸ εἶναι ἀκριβὲς διὰ τὰ ἄλλα Κράτη, τὶ νὰ εἴπωμεν διὰ τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας τὰ ⅔ τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι γεωργοί; Ἡ βιομηχανία ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἐξάρτησις τῆς γεωργίας. Τὶ θὰ εἴπωμεν διὰ τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον στηρίζεται πάντοτε εἰς τὸ ἐμπόριον τῶν πραγμάτων τὰ ὁποῖα εἴτε παράγονται εἴτε καταναλίσκονται ἀπὸ τὸν γεωργικὸν κόσμον; Οἷον οἰνόπνευμα, σταφίδα κλπ. Ὅταν λοιπὸν οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα καὶ εἶναι ἀναμφισβήτητον σήμερον ὅτι δὲν δύναται ἡ βιομηχανία εἰς ἕνα τόπον νὰ ἀκμάσῃ ὅταν δὲν ἔχῃ μίαν γεωργίαν ἡ ὁποία νὰ τὴν στηρίξῃ, πῶς θέλετε νὰ ὑποστηρίζετε ὅτι ἡ προστασία ἡ γενομένη εἰς τὸ μέγιστον μέρος τῶν καλλιεργητῶν, ἡ ὁποία, ἂν γίνῃ συστηματικῶς, δύναται νὰ ἔχῃ μέγιστα ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, πῶς θέλετε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι βλάπτει τοὺς καταναλωτάς; Τὴν πεποίθησιν αὐτὴν τὴν ἐσχημάτισα ἀπὸ πολλοῦ χρόνου καὶ δι’ αὐτὸ ἐπεδίωκα νὰ συμβουλεύσω τοὺς ἀγρότας καὶ τοὺς ἐργάτας. Ἀντίθεσις μεταξὺ συμφερόντων ἐργατῶν καὶ ἀγροτῶν δὲν ὑπάρχει. Πρέπει οἱ ἐργάται νὰ μάθουν καὶ νὰ ἀντιληφθοῦν, ὅτι χάριν αὐτῶν τῶν ἰδίων εἶναι ἀνάγκη νὰ τύχουν ἱκανοποιήσεως τὰ ἀγροτικὰ συμφέροντα, διότι ἐὰν δὲν τύχουν ἱκανοποιήσεως τὰ ἀγροτικὰ συμφέροντα θὰ εἰσρεύσῃ ὁ γεωργικὸς κόσμος ἀθρόως εἰς τὰς πόλεις καὶ συνέπεια τούτου θὰ εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῶν ἡμερομισθίων. (χειροκροτήματα). Διότι ἄνευ αὐτῆς τῆς ἀντιλήψεως κινδυνεύομεν νὰ φέρωμεν ἀντιμετώπους δύο τάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς ἀποτελοῦν μίαν τάξιν. Διότι μετὰ τὴν ἀγροτικὴν μεταρρύθμισιν ἡ ὁποία ἔγινε καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰς τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ κόσμου, εἰς τὴν Εὐρώπην τουλάχιστον οἱ ἀγρόται δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο καὶ αὐτοὶ παρὰ ἐργάται, ἐργάται χρησιμοποιοῦντες ὡς ἐργαλεῖον τὴν γῆν. Ἤκουσα μετὰ καταπλήξεως ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τριχωνίας βουλευτὴν ὅτι οἱ ἀγρόται ἐργάται ἀποδίδουν ὀλιγώτερα, ὑπάρχει δηλαδὴ μεγαλειτέρα ἀπόδοσις εἰς τὴν βιομηχανίαν περίπου 2 πρὸς 3. Αὐτὰ δὲν εἶναι πράγματα δυνάμενα νὰ σταθοῦν· βεβαίως ὁ ἀγρότης ἀμοίβεται ὀλιγώτερον, ὄχι ὅμως διότι ἡ ἐργασία του δὲν ἀξίζει περισσότερον, ἀλλὰ διότι ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων του εἶναι μικροτέρα. Ἀλλὰ διότι ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων του εἶναι μικροτέρα ἔχει καμμίαν εὐθύνην αὐτός; Δὲν ἔπεται ἐκ τούτου ὅτι ἡ ἀξία του εἶναι κατωτέρα. Ὑπάρχει ὑπερπαραγωγὴ εἰς τὸν κόσμον. Ἡ ὑπερπαραγωγὴ προκαλεῖ πτῶσιν τῶν τιμῶν, ἡ ὁποία ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς ράχεως τοῦ ἀγρότου. Αὐτὸ ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν τιμῶν τῆς προπολεμικῆς περιόδου, ὁπότε ἓν μέγα μέρος τῶν ἀγροτῶν ἐθησαύριζε. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ περίοδος παρῆλθεν. Ἡ τιμὴ ἡ σημερινὴ δὲν καλύπτει τὰς γενικὰς ζημίας τῆς σιτοκαλλιεργείας. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἀληθὲς ὅτι ὁ δυστυχὴς ἀγρότης παράγει ὀλιγώτερα· παράγει περισσότερα ἴσως ἀπ’ ὅ,τι πρέπει. Ἀλλ’ ἐὰν πρέπῃ νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη εἰς αὐτὸν τὸν τόπον, ἡ δικαιοσύνη πρέπει νὰ στραφῇ εἰς τοῦτο, εἰς τὸ νὰ ἀμοίβεται ἡ ἐργασία τοῦ ἀγρότου ὅπως καὶ τοῦ ἐργάτου· διότι τότε πράγματι θὰ ἔχωμεν δικαιοσύνην καὶ τότε θὰ παύσῃ αὐτὸ τὸ ρεῦμα ἀπὸ τοὺς ἀγροὺς εἰς τὰς πόλεις. Εἰς ἓν συνέδριον εἰς τὸ ὁποῖον παρέστην, ὑπεστήριξα ἕνα ἄλλο μέσον ὅπως μείνουν οἱ ἀγρόται εἰς τοὺς ἀγρούς των. Ὑπεστήριξα ὅτι τὰ ραδιόφωνα καὶ αἱ λοιπαὶ ψυχαγωγίαι τῶν ἀγροτῶν εἶναι δευτερεύοντα μέσα ὅπως κρατήσουν τοὺς ἀγρότας εἰς τοὺς ἀγρούς. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀμοιβὴ τῆς ἐργασίας δὲν εἶναι τόσον μεγάλη εἰς τοὺς ἀγροὺς ὅσον εἰς τὰς πόλεις καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀπὸ πάσης ἀπόψεως τόσον μεγάλη διαφορὰ εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ εἰς τὰς πόλεις, εἶναι δυνατὸν ποτὲ νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι πρέπει ν’ ἀκολουθήσωμεν μίαν πολιτικὴν ἡ ὁποία φέρει ἀντιμετώπους τοὺς ἐργάτας τῶν πόλεων πρὸς τοὺς ἀγρότας; Δὲν πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς τὸν ἐργατικὸν κόσμον νὰ καταλάβῃ, ὅτι ἡ σωτηρία του εἶναι ἡ προστασία τῆς γεωργίας ἡ ὁποία καὶ τὴν βιομηχανίαν στηρίζει καὶ τὸ ἐμπόριον στηρίζει καὶ ἐμποδίζει τὴν ζωὴν μεγάλων πληθυσμῶν ἀγροτικῶν εἰς τὰς πόλεις; Βλέπετε λοιπὸν πόσην κολοσσιαίαν σημασίαν ἔχει ἡ προστασία τῆς σιτοκαλλιεργείας. Ἀλλ’ ἐνεφανίσθη ἓν ἄλλο ζήτημα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ προστασία χωρὶς τὴν δασμολογικὴν προστασίαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ διὰ τῆς συγκεντρώσως τὴν ὁποίαν νὰ συνδυάζωμεν καὶ μὲ ὑποχρεωτικὴν ἀνάμιξιν. Διότι ἡ συγκέντρωσις χωρὶς ὑποχρεωτικὴν ἀνάμιξιν μπορεῖ μὲν νὰ γίνῃ, ἀλλ’ ἄνευ ὑποχρεωτικῆς προσμίξεως ἡ συγκέντρωσις δὲν μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα, θὰ εἶναι ζημία καὶ πρέπει νὰ τὴν πληρώσῃ κάποιος αὐτὴν τὴν ζημίαν. Ἡ ὑποχρεωτικὴ ἀνάμιξις εἶναι τὸ ἕτερον σκέλος τῆς συγκεντρώσεως. Αὐτὸ τὸ σύστημα, κύριοι, τῆς συγκεντρώσεως τὸ εἰσήγαγον ἐγὼ ὡς ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας τὸ 1927. Καὶ τὸ εἰσήγαγον ἄνευ νόμου, εὑρέθην πρὸ μιᾶς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἀπὸ τοὺς μικρεμπόρους, ἐμπόρους, βιομηχάνους, καὶ μεγαλεμπόρους, ἐκμεταλλεύσεως τοιαύτης ἡ ὁποία ὑπεβίβαζε τὴν τιμὴν τοῦ ἐγχωρίου σιταριοῦ καὶ τῶν δημητριακῶν κατὰ 1–2 δραχ. Τότε ἐκαλέσαμεν τοὺς βιομηχάνους καὶ τοὺς ἠπειλήσαμεν καὶ διὰ τῆς ἠθικῆς ἐπιβολῆς τοὺς ἠναγκάσαμεν νὰ συνάψουν μίαν σύμβασιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐδέχοντο ν’ ἀγοράζουν μὲ τὴν τιμὴν ὁποίαν τοὺς ὡρίσαμεν, σύμφωνα μὲ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ, πλέον δασμοῦ. Καὶ ἔτσι ἄνευ οὐδενὸς νόμου ἐφηρμόσαμεν εἰς τὰ 1927 τὴν συγκέντρωσιν, ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν κατὰ 1–2 δρχ. Τότε συνεκεντρώθη ποσὸν 2 ἑκατομ. ὀκάδων. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν εἶχεν αὐτὸς ὁ θεσμὸς ὁ οὕτω πως ἐκ τῶν πραγμάτων ἐπιβληθείς, καίτοι ἐκ τοῦ προχείρου συνταχθεὶς, συνετέλεσεν ὥστε τὸ ἑπόμενον ἔτος ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ καὶ διὰ νόμου νὰ καθιερώσῃ τὸ σύστημα τῆς συγκεντρώσεως. Τότε εἴχομεν σκεφθῆ, ἐπειδὴ αἱ τιμαὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου ἦσαν ὑψηλαὶ νὰ ἐπιδιώξωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τὴν ἐγχωρίαν παραγωγὴν τὴν τιμὴν τὴν ὁποίαν εἶχον τὰ σιτηρὰ τῆς διεθνοῦς ἀγορᾶς πλέον τοῦ δασμοῦ. Αὐτὸ ἠθέλομεν νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ οὐδὲν πλέον, ἢ μόνον μίαν ἐλαχίστην ἐπιβάρυνσιν διὰ τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς καὶ τῆς συγκεντρώσεως, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐλάχιστα τότε διότι ἦσαν ὀλίγα τὰ συνεργεῖα καὶ μικρὰ ἡ ποσότης ἡ προσφερθεῖσα. Αὐτὸς ἦτο ὁ λόγος τῆς δημιουργίας τοῦ θεσμοῦ τῆς συγκεντρώσεως, ὁ ὁποῖος ἐπεκρίθη καὶ ὁ ὁποῖος ὑπέστη μίαν τροποποίησιν. Ὅλαι αἱ γενόμεναι τροποποιήσεις ἦσαν ὠφέλιμοι, ἰδίως αἱ τροποποιήσεις τῶν δελτίων. Ἐκεῖνο δὲ διὰ τὸ ὁποῖον ἐπεκρίθη σήμερον ἡ συγκέντρωσις, εἶναι διότι ἠγοράσθη ὁ ἐγχώριος σῖτος κατὰ 1½–2 δρχ. παραπάνω ἀπὸ τὴν τιμὴν τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου ἐπιβαρυνομένου μὲ τὸν δασμόν. Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι εἰς τὴν ἀρχικήν μου σκέψιν δὲν ὑπῆρχε τέτοια ἰδέα, διότι ἡ τιμὴ τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου ἦτο ὑψηλή. Εἶμαι ἐξ ἄλλου ὑποχρεωμένος νὰ ὁμολογήσω ὅτι διὰ τὸν παραγωγὸν ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν ἡ ἐκ τῶν προτέρων σταθερότης τῆς τιμῆς. Διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τῶν Προοδευτικῶν ὅτι ἡ μεγαλειτέρα προστασία ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν παραγωγὴν ἦτο προστασία ἀδικαιολόγητος. Ἦτο βεβαίως μεγαλειτέρα ἀπὸ τὴν ἐπιδειχθεῖσαν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τοῦ δασμοῦ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν ἦτο προστασία ἐπιβαλλομένη ἐκ τῶν γεγονότων ἐκ τῆς μεγάλης ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σίτου.

§146Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γίνεται κατάχρησις τῆς λέξεως «προστασία». Ἡ προστασία δὲν ἔχει παρὰ ἕνα μόνον σκοπὸν: νὰ ὁρίσῃ ἓν ἐλάχιστον ὅριον τιμῆς.

§147Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος, κ. ὑπουργέ. Ἀρχικῶς ἐτέθη ὁ δασμὸς διὰ νὰ προστατεύσωμεν τοὺς παραγωγοὺς ἀπὸ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἀλευροβιομηχάνων. Ἐξηνέχθη ὁ θεσμὸς εἰς τὸ νὰ χρησιμεύσῃ ἀκόμη ὡς προστασία ἀπέναντι τοῦ ἐξωτερικοῦ συναγωνισμοῦ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς πτώσεως τῶν τιμῶν ἦτο δικαιολογημένον τὸ μέτρον. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τῆς λειτουργίας τῆς συγκεντρώσεως, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ συμφωνήσω εἰς τὴν ἐπίκρισιν ἡ ὁποία ἔγινεν, τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον αὐτὴ ἡ δευτέρα προστασία δὲν ἐπιβαρύνει τὸ σύνολον τῆς καταναλώσεως εἰς μεγάλον βαθμόν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ἑξῆς: Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ στηριχθῶμεν μόνον εἰς τὴν συγκέντρωσιν, παραμελοῦντες τὸν δασμόν; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίχθησαν κατὰ δεύτερον λόγον μερικοὶ τῶν ἀγροτῶν καθὼς καὶ ὁ κ. Ζαδιτζιᾶνος. Ἄν ἦτο δυνατόν, κύριοι, νὰ εἴμεθα βέβαιοι ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἀποτελεσματικὴ προστασία τοῦ σίτου ἄνευ βλαβῶν ἀδικαιολογήτων, ἄνευ δηλαδὴ ἐπιβαρύνσεως σημαντικῆς τῆς καταναλώσεως, ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν. Ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι τοῦτο δὲν θὰ εἶναι εὔκολον νὰ κατορθωθῇ. Εἰς τὸ παρελθὸν ἔγιναν σοβαραὶ ἀπόπειραι λαθρεμπορίου. Μία ἐφημερὶς τῆς Θεσσαλονίκης ἔχει ἀριθμοὺς, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι σοβαραὶ ποσότητες σίτου εἰσήχθησαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρησιμεύσασαι εἰς τὸ νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῆς συγκεντρώσεως. Εἶναι πολὺ φυσικὸν, ὅταν ὑπάρχει ἕνα μεγάλο κέρδος, νὰ ἐνισχύεται ὁ πολίτης εἰς τὸ νὰ ἐφαρμόζῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς νόμους ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ κέρδος αὐτό. Ἄν λοιπὸν δὲν ὑπῆρχεν ὁ δασμὸς καὶ ὑπῆρχε μόνον συγκέντρωσις, εἶμαι ἀπολύτως πεπεισμένος ὅτι, ἂν ὄχι τὸν πρῶτον χρόνον, τὸν δεύτερον χρόνον ἀσφαλῶς θὰ εἴχομεν προσφορὰν ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς.

§148Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἀναγνωρίζετε ὅτι εἶπον καὶ ἐγὼ τὸ αὐτό;

§149Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε, κ. συνάδελφε, ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ θεωρίαν. Εἴπατε τὸ ἑξῆς: τὸ ὅτι θὰ προσεφέρετο ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς εἶναι μόνον θεωρία, διότι οἱ χωρικοί μας εἶναι ἄνθρωποι ὑποτεταγμένοι εἰς συνηθείας, θέλουν νὰ κάνουν τὸ κουμάντο τους, καὶ ἐφ’ ὅσον παράγουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τοὺς χρειάζεται οὐδέποτε θὰ σκεφθοῦν νὰ κερδοσκοπήσουν. Ἀλλ’ ὅταν ὑπάρχει μία διαφορὰ 2–3 δραχμῶν, ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὀπισθοδρομικοὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐμπορικῆς ἀπορῶ πῶς ὁ κ. ἀρχηγὸς τῶν Προοδευτικῶν καταγόμενος ἀπὸ γεωργικὴν περιφέρειαν, ἔχει τὴν γνώμην ὅτι αὐτὸς ὁ γεωργικὸς κόσμος, ἐνῶ ἠμπορεῖ νὰ δώσῃ ὁλόκληρον τὴν παραγωγήν του εἰς τὴν συγκέντρωσιν διὰ νὰ κερδίσῃ τὴν διαφορὰν αὐτὴν τῶν δύο ἕως τριῶν δρχ. κατ’ ὀκᾶν, θὰ δώσῃ μέρος μόνον.

§150Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Αὐτὴ ἡ διαφορὰ εἶναι τεραστία. Σᾶς τὸ ἐξήγησα ὅτι ὁ δασμὸς εἶναι ἀπαραίτητος, ἀλλὰ μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ λειτουργία τῆς συγκεντρώσεως.

§151Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι καὶ μία δραχμὴ ἂν εἶναι ἡ διαφορὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι τὴν δραχμὴν αὐτὴν δὲν θὰ τὴν περιφρονήσῃ ὁ ἀγροτικὸς κόσμος. Ἀλλὰ λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθοῦν δραστικὰ ἀστυνομικὰ καὶ διοικητικὰ μέτρα. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν ὅτι ἠμποροῦν νὰ ληφθοῦν μέτρα. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φαντάζεσθε ποία θὰ εἶναι ἡ πίεσις καὶ ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀγροτικοῦ κόσμου, ἂν πρόκειται νὰ γίνῃ αὐτὸς ἔλεγχος. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα θὰ ὠθήσῃ εἰς καταστρατηγήσεις, ἀσφαλῶς, καὶ θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μεγάλην πίεσιν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου. Ἀλλ’ ὅπως σᾶς εἶπα ὁ δασμὸς τοῦ σίτου, γενικώτερον, ἔχει καὶ μίαν σημασίαν ὡρισμένης κατευθύνσεως τῆς κοινωνικῆς οἰκονομίας. Καὶ ἐξήγησα προηγουμένως πῶς ὁ δασμὸς αὐτὸς εἶχε σημασίαν δι’ αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν, ὄχι μόνον ἐν σχέσει μὲ τὸ ποσὸν τὸ πωλούμενον ἀπὸ τοὺς παραγωγούς, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐν γένει σιτοπαραγωγὴν τοῦ τόπου. Κατὰ συνέπειαν ἂν θέλωμεν πράγματι νὰ ὠθήσωμεν πρὸς αὐτὴν τὴν κατεύθυνσιν τῆς παραμονῆς τῶν ἀγροτῶν εἰς τοὺς ἀγρούς των, χρειάζεται ὄχι μόνον ἡ συγκέντρωσις ἡ ὁποία ἀσφαλίζει καλλιτέρας τιμάς, ἀλλὰ καὶ ἡ δασμολογικὴ προστασία. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ ἡ προστασία διὰ μόνης τῆς συγκεντρώσεως, οὔτε θὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκομεν ὡς πρὸς τὴν κατεύθυνσιν ἐν γένει τῆς κοινωνικῆς μας πολιτικῆς. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀπορῶ πῶς πολιτευτὴς τῆς περιωπῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὰ ἀγροτικὰ πράγματα τοῦ τόπου καὶ νὰ ἔχῃ μεγάλην γνῶσιν αὐτῶν τῶν ζητημάτων, πῶς τώρα αἰφνηδίως περιεπλάκη εἰς τόσον σφοδρὰν πολεμικὴν τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς ἡ ὁποία προστασία ἐφαρμόζεται ἀπὸ τότε ἀφ’ ἧς ὁ ἴδιος ἐκλέγεται βουλευτὴς καὶ ἐνῷ τοῦ εἶχε δοθῇ πολλάκις περίπτωσις νὰ στραφῇ κατὰ τῆς προστασίας τῆς σιτοπαραγωγῆς τώρα μόνον τὸ ἐσκέφθη εἰς μίαν περίοδον μεγάλης γεωργικῆς κρίσεως καὶ γεωργικῆς στενοχωρίας κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐνδιαφερόμενος πληθυσμὸς διὰ τὴν προστασίαν τῆς γεωργίας εἶναι πολὺ μεγαλείτερος ἀπὸ ὅτι ἦτο εἰς τὸ παρελθόν. Αὐτὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς συγκεντρώσεως. Ἀλλὰ θὰ μοῦ εἴπητε, τὰ ἐπιτευχθέντα ἕως τώρα ἀποτελέσματα ἐκ τῆς προστασίας εἶναι ἱκανοποιητικά; Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἱκανοποιητικά, διότι ὅταν καὶ ἡμεῖς ὑπεστηρίξαμεν τὴν προστασίαν τῆς σιτοπαραγωγῆς δὲν ἀπεβλέψαμεν μόνον εἰς τὴν προστασίαν τὴν δασμολογικήν. Ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας, ἐντονωτέρας ὠθήσεως ὁ γεωργικὸς κόσμος διὰ νὰ μεταβάλῃ μεθόδους καλλιεργείας, διὰ νὰ χρησιμοποιήσῃ τελειότερα μέσα καλλιεργείας. Καὶ ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔκανεν ὅ,τι ἔπρεπε νὰ κάνῃ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας. Ὡμίλησα ἐπανειλημμένως ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ψηφίσεως εἰδικῶν νόμων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Καὶ σήμερον, προκειμένου νὰ κρίνω θὰ ἔλεγον τὸ ἑξῆς, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται πραγματικῶς διὰ τὴν προαγωγὴν τῆς γεωργίας, ὅτι ἡ αὔξησις αὐτὴ θὰ ἦτο ἀναγκαία προκειμένου, ἀνεξαρτήτως τῆς προστασίας τῆς ἀναγκαίας σιτοκαλλιεργείας, νὰ εὑρεθοῦν τὰ μέσα ἵνα γίνῃ μεγαλειτέρα ὤθησις καλλιτέρας ἐπιδόσεως τῶν γεωργῶν εἰς τὴν γεωργίαν. Εἶναι δυνατὸν νὰ διπλασιάσωμεν τὴν παραγωγήν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ μίαν ἡμέραν ὁ κόσμος τῶν καταναλωτῶν ἀπὸ τὴν μεγαλειτέραν ἐπιβάρυνσιν τῆς διαχειρίσεως τῆς συγκεντρώσεως.

§152Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὀλίγον ἔλλειψε νὰ διπλασιασθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἐφέτος, ἐὰν εἴχωμεν καὶ βροχάς. Δὲν μπορεῖτε νὰ εἰπῆτε ὅτι δὲν ἐκάμαμεν ἐργασίαν ἡ ὁποία δὲν ἔφερεν ἀποτελέσματα.

§153Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπα, ὅτι θὰ εἶμαι ἀπολύτως δίκαιος. Ἠξεύρετε, ὅτι διεφώνησα διὰ τὴν ἀγροτικήν σας πολιτικήν. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ περιορισθῇ χάριν τῶν καταναλωτῶν τὸ ἔσοδον τοῦ Κράτους κατὰ 200–300 ἑκατομμύρια, ἐγὼ θὰ σᾶς ἔλεγα νὰ μὴ περιορισθῇ οὔτε ἐφέτος, οὔτε τὸ ἑπόμενον, οὔτε τὸ μεθεπόμενον ἔτος, ἀλλὰ θὰ πρέπει νὰ προορισθῇ διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῆς γεωργίας, διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, διότι ἐκάμαμεν ἔργα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας χωρὶς πιστώσεις καὶ παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος, τοῦ ὄχι σοβαροῦ, νὰ ἐκτελοῦνται σήμερον τοπογραφικὰ ἔργα δι’ ἐκτάσεις διὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρχον καὶ τοπογραφικαὶ ἐργασίαι καὶ πλήρεις μελέται. Καὶ αἱ ἀποστολαὶ αὐταὶ δὲν ἔχουν καμμίαν ἄλλην ἐργασίαν νὰ κάμουν, διότι δὲν ἔχουν πιστώσεις.

§154Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζετε, ὅτι ἐγένοντο περιτταὶ μελέται;

§155Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§156Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δώσατέ μου σημείωσιν αὐτῶν.

§157Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἐγένοντο τοπογραφικαὶ μελέται...

§158Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§159Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα.

§160Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἶσθε ἄδικος ὅταν λέγετε ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν ἕως τώρα διὰ νὰ ὠθήσωμεν τὴν γεωργίαν. Διότι ἐφροντίσαμεν τόσον πολὺ ἐφέτος, ὥστε ἄνευ τῶν βροχῶν τοῦ Ἰουλίου, τῶν ὀψίμων, θὰ εἴχομεν ἀπὸ 700–800 χιλ. τόννους παραγωγὴν ἐγχωρίου σίτου. Ὅταν λοιπὸν ἔχομεν τόσα ἀποτελέσματα δὲν μπορεῖτε νὰ λέγετε ὅτι δὲν ἐφροντίσαμεν.

§161Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατρέχετε τὸν κίνδυνον νὰ δεχθῆτε, ὅτι ἀποδίδουν εἰς ὑμᾶς τὴν ἐφθήνιαν ἐκ τῶν καιρικῶν μεταβολῶν. Διότι θεωρεῖται τὴν πολιτικὴν τοῦ Θεοῦ ὡς πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἡ πολιτικὴ τοῦ Θεοῦ μετετράπη εἰς πολιτικὴν ἐναντίον σας.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔφθασε ποτὲ ἡ Ἑλλὰς νὰ παραγάγῃ 700.000 τόννους σίτου, οὔτε 500, οὔτε 400 χιλ. καὶ ὑπὸ τὰς καλλιτέρας ἀκόμη περιστάσεις. Δὲν εἶσθε δίκαιος ὅταν λέγετε ὅτι δὲν ὠθήσαμεν τὴν γεωργίαν πρὸς τὰ ἐμπρὸς, ἀφοῦ ἐφέτος εἶναι βέβαιον, ὅτι ἄνευ βροχῶν θὰ εἴχομεν 700 χιλ. τόννους σίτου, καὶ εἶναι καλλιτέρα ἀπόδειξις ἐκεῖνο ποῦ εἴπατε πρὸ ὀλίγου, ὅτι μποροῦμεν νὰ τριπλασιάσωμεν τὴν γεωργίαν μας προτοῦ ἐκτελεσθοῦν τὰ ἔργα ἐκεῖνα. Λυποῦμαι ποὺ σᾶς διέκοψα, ἀλλὰ δὲν ἤθελα νὰ μὴ σᾶς ἀπαντήσω εἰς αὐτά. Ἔχω ἰδίαν ἀντίληψιν τοῦ τὶ ἐγένετο, διότι ἐπέρασα κατὰ τὸν Μάϊον ἀπὸ τὰς πεδιάδας τῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας καὶ εἶδα ὅλην τὴν ἐργασίαν.

§163Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Διότι ὁ καιρὸς ἐβοήθησεν.

§164Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐβοήθησεν ὁ καιρός, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ βεβαίως κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει βοηθήσει ὁ καιρός.

§165Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω, ὅτι ἡ πολιτικὴ πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ ἐντονωτέραν ἐνέργειαν, ἀναλώμασι τοῦ Κράτους διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν ἐδαφῶν καλλιεργείας. Καὶ ἐὰν ἤθελον ἐρωτηθῇ ἀκόμη περαιτέρω, τὶ θὰ ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ τὸ ζήτημα τοῦ ἄρτου θὰ ἔλεγα—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶπα διακόψας συνάδελφον ἀγορεύοντα—ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐμφανίζονται αὐταὶ αἱ ἀνωμαλίαι, ἂς εἴπωμεν, εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν διαχείρισιν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι μία πλέον συνδικαλιστικὴ ὀργάνωσις τῶν ἀρτοποιῶν, μία ὀργάνωσις τοῦ ἐμπορίου ἠμπορεῖ νὰ ἐπιφέρῃ κέρδη, θὰ εἶχον τὴν γνώμην, καὶ αὐτὸ ὑποστηρίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις τῶν καταναλωτῶν τὴν ὁποίαν ἐπευφήμισεν ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἀπὸ τὸ Κράτος, θὰ ἔπρεπε τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ τὸ μονοπώλιον τῶν δημητριακῶν καρπῶν διότι ἔτσι μόνον θὰ ἔχωμεν τὴν ἀπόλυτον ἀσφάλειαν ὅτι ἀπὸ τὸ ψωμὶ τοῦ λαοῦ δὲν θὰ δημιουργῆται κανένα κέρδος ἀδικαιολόγητον καὶ ὅτι ἀπὸ τὴν ἐμπορίαν τοῦ σίτου δὲν βαρύνεται ὁ λαὸς χάριν ὀλίγων ἀτόμων. Μόνον ἔτσι θὰ κατορθώσωμεν πραγματικῶς νὰ ἀσκῶμεν καὶ μίαν γενικωτέραν ἐξωτερικὴν ἐμπορικὴν πολιτικήν, διότι σήμερον ἀπεδείχθη ἀναμφισβητήτως ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ ἐμπορικὴ πολιτικὴ τῶν Κρατῶν δὲν ἠμπορεῖ νὰ στηριχθῇ μόνον καὶ μόνον εἰς τοὺς συνήθεις τύπους τοὺς δασμολογικοὺς τῆς ρήτρας τοῦ μᾶλλον εὐνομουμένου Κράτους. Ἔχει ἀνάγκην κάθε Κράτος νὰ ἔχῃ εἰς χεῖρας του αὐτὸ τὴν διαχείρισιν ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ὡρισμένης μεγάλης καταναλώσεως προϊόντων καὶ ἴσως καὶ τὴν διαχείρισιν τῆς εἰσαγωγῆς ἑνὸς μεγάλου μέρους τῶν προϊόντων. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον....

§166Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἐνισχύσω σᾶς λέγω ὅτι δι’ αὐτὸν τὸ λόγον δὲν ἠμπορεῖ νὰ κανονίζεται ἡ ἐξωτερικὴ ἐμπορικὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ κανονίζεται ἀπὸ τὰ δύο παραγωγικὰ ὑπουργεῖα.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω λοιπὸν ὅτι ἔπρεπε νὰ λυθῇ ριζικώτερον. Ὁ βουλευτὴς Πειραιῶς κ. Μαχαίρας εἶπεν κάτι, ὅτι δηλαδὴ καίτοι δὲν ἔγινεν ἡ δέουσα ἐκμετάλλευσις, ἐν τούτοις κατενοήθη ὅτι ἔπρεπε νὰ εὐθηνήνῃ ὁ ἄρτος κατὰ 20 λεπτά. Αὐτὸ ἀποδεικνύει ὅτι δύναται νὰ γίνῃ αὐτό. Καὶ ἐφ’ ὅσον εἴδατε ὅτι ὑπερθεματίζω εἰς τὴν προστασίαν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, ἄλλο τόσον ὑπερθεματίζω εἰς τὴν διαρρύθμισιν τῆς ἀλευροβιομηχανίας, τοῦ σιτεμπορίου, τῆς ἀρτοποιΐας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἀσφαλίζῃ καλλιτέρας τιμὰς διὰ τὸν καταναλωτὴν καὶ νὰ μὴ δημιουργῇ κέρδη ὀλίγων ἀτόμων. (χειροκροτήματα).

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συζήτησις δι’ αὔριον. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν αὔριον καὶ ὥραν 4. 0′ μετά μεσημβρίαν. (Ὥρα 9.40′ μ. μ.)