1930.06.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 80η

ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 5 μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ ἐν ἀποστρατείᾳ συνταγματάρχου Νικ. Φίλου ζητοῦντος τὴν ἐπαναφοράν του εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. — Ὁ Δήμαρχος Πλωμαρίου παρακαλεῖ ὅπως τροποποιηθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4399 περὶ ρυθμίσεως κλπ. ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν» καὶ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ Λέσβος εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρου νόμου. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαναστασίου, Π. Τσαλδάρης καὶ Γ. Κονδύλης καταθέτουν ἀναφορὰν τῆς Ἑνώσεως τῶν ἀπανταχοῦ Ἀγχιαλιτῶν περὶ τῆς ἀστικῆς ἀποζημιώσεως τῶν καταστροφῶν τοῦ 1906 καὶ τῶν κοινοτικῶν καὶ μοναστηριακῶν κτημάτων τῆς Ἀγχιάλου. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Μαχαίρας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Ἀρχιμανδρίτου Θεοκλήτου Σφήκα καθηγητοῦ τοῦ γυμνασίου Καβάλλας αἰτουμένου τὴν παροχὴν συντάξεως λόγῳ ἐφαρμογῆς τοῦ ἐδαφ. 3 τοῦ 7ου ἄρθρου τοῦ ἀπὸ 10)3)

1926 Ν. Δ.

—Ὁ βουλευτὴς κ. Ι. Κουτσίνας καταθέτει αἴτησιν τοῦ Ἀθανασίου Παπαγεωργίου συνταξιούχου χωροφύλακος αʹ τάξεως αἰτουμένου τὴν παροχὴν στρατιωτικῆς συντάξεως. —Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Ζούκας καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ δημοδ)σκάλου Μεγάρων Καλυβίων παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Σπ. Μενταύλου. Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τοῦ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου Ζακωνίων Τριχωνίας ζητοῦντος τὴν ἀποστολὴν συνεργείου πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἀρξαμένων τεχνικῶν ἔργων τῆς ὁδοῦ Ζακωνίων–Παραβόλας–Ποστοβᾶς. —Οἱ κάτοικοι Καιτιργιᾶς Κοζάνης γνωρίζοντες τὴν προξενηθεῖσαν εἰς αὐτοὺς ζημίαν ἐκ τῆς πεσούσης χαλάζης ζητοῦν τὴν παροχὴν μακροπροθέσμων δανείων παρὰ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Παπαθανάσης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Πραμάντων τοῦ νομοῦ Ἰωαννίνων ζητούντων τήν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ προστίμου τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τούτους διὰ τὴν μὴ δήλωσιν τῶν ζώων των. —Ὁ βουλευτὴς κ. Τ. Ἀναστασίου καταθέτει ἀναφορὰν τῶν φορολογουμένων κατοίκων Βαρθολομιοῦ παραπονουμένων κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐφορίας Ἀμαλιάδος. —Ὁ βουλευτὴς κ. Α. Λούλης καταθέτει ἀναφορὰν τῶν Σωματείων τῶν ἐν Ἑλλάδι πρώην ὑπαλλήλων Σιδηροδρόμων Ἀνατολῆς καὶ Βαγδάτης ζητούντων τὴν ἐπέκτασιν τῶν περὶ εὐεργετημάτων θεσπισθεισῶν εἰδικῶν διατάξεων. —Ὁ σύνδεσμος ἀποστράτων ἀξιωματικῶν ξηρᾶς Ναυπλίου παρακαλεῖ ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ ἡ πόλις των εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐνοικιοστασίου. —Πέντε προσφυγικαὶ οἰκογένειαι διαμένουσαι εἰς τὸν συνοικισμὸν Ἀσυρμάτου ἐν Ἀθήναις διαμαρτύρονται διότι χωροφύλακες ἐπιδραμόντες χθὲς κατεδάφισαν τὰς κατοικίας των. —Ὁ ἐνοικιαστικὸς κόσμος Αἰγαίου, Βόλου καὶ Πατρῶν παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ εἰς τὰς πόλεις ταύτας. —Κτηματικὸς σύνδεσμος Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως προστατευθοῦν οἱ οἰκισταὶ τῆς καείσης ζώνης. —Οἱ πρόεδροι ἐμπορικοῦ συλλόγου, ὑφασματεμπορικοῦ καὶ ἡ ὁμοσπονδία ἐπαγ. Κορίνθου παρακαλοῦν ὅπως ἀπαλλαγοῦν δι’ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος τοῦ σεισμικοῦ ἔτους 1928–29. —Ὁ πρόεδρος ἑνώσεως διδασκάλων θεωρητικῶν μαθημάτων παρακαλεῖ ὅπως ὑποστηριχθοῦν τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν δίκαιά των. — Ὁ ἐπαγγελμ. καὶ βιοτεχν. κόσμος Βόλου ἀνέθηκεν εἰς τοὺς προέδρους τῶν σωματείων των ὅπως διαμαρτυρηθοῦν κατὰ τῶν ἐνεργειῶν τῶν Λαρισαίων διὰ νὰ μὴ ὁρισθῇ ὁ Βόλος ὡς ἕδρα ἀποσυγκεντρώσεως. — Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Θ. Φίλιος διὰ τηλεγραφήματός του ἀναφέρει ὅτι σύμπας λαὸς ἐνοικιαστῶν οἰκιῶν καὶ καταστημάτων Τρικκάλων αἰτεῖ παράτασιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀλαβάνος καταθέτει ἀναφορὰν κοινότητος Ἀποικιῶν Ἄνδρου ζητούσης τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Ἄνδρου–Ἀποικιῶν καὶ τὴν σύνδεσιν τῆς ἰαματικῆς πηγῆς Σαρίζης μετὰ τοῦ λιμένος Ἄνδρου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Ἀλαβάνος καταθέτει αἴτησιν τῶν ἐνοικιαστῶν ἐλαιοδεκάτης τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν κατοίκων Παλαιᾶς Γιανιτσοῦς διαμαρτυρομένων διὰ τὴν ὑπαγωγήν των εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Σοφάδων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος καταθέτει ἀναφορὰν Μ. Μητάκου ζητοῦντος νὰ πληρωθῇ τὰ ἀσφάλιστρά του ἀπὸ τὴν ἑταιρείαν «Πρώτη». Ἡ ἐπὶ τῆς Ὑγιεινῆς Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διακανονισμοῦ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ ἐν Κορφοξυλιᾷ Ἀρκαδίας Σανατορίου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «ἡ Μάννα». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμων». Ἡ ἐπὶ τῆς Προνοίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ νόμου 4042 περὶ ταμείου θυμάτων πολέμου». Ὁ βουλευτὴς κ. Ἀ. Παπαθανάσης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν νόμον 4576 περὶ μειώσεως φόρων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ι. Καλογερᾶς, Γ. Βοραζάνης, Λ. Κουτσοπέταλος, Β. Χατζηλίας, Β. Κυρέλλος, Φ. Ζαΐμης, Φ. Σαράντης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ του νομοσχεδίου «περὶ ὀργανώσεως τοῦ σώματος ἐπιθεωρήσεως ἐργασίας Ὑπουργείου Ἐθνικῆς Οἰκονομίας». Ἡ ἐπὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τοῦ ἐγχωρίου λιγνίτου». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων των νόμων περὶ ἀρτοποιΐας». Ὁ κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλει τὰ κάτωθι σχέδια νόμων: 1) «Περὶ συντηρήσεως καὶ λειτουργίας τοῦ Γεωργικοῦ Σχολείου Δωρίου–Κυπαρισσίας». 2) «Περὶ ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως ἀπαλλοτριώσεως ἐπὶ τῶν μοναστηριακῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων» καὶ 3) «Περὶ προσθήκης διατάξεως εἰς τὸν Νόμον 4640 περὶ τροποποιήσεως καί συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ Νόμου 602 περὶ συνεταιρισμῶν». Οἱ κ. κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 4 παράγρ. αʹ τοῦ νόμου 4721 «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ καθορισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐλέγχου καί ἐκδικάσεως τίτλων κυριότητος ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων» — Ὁ βουλευτὴς κ. Κ. Πολυχρονάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ὡς ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν περὶ Δημοσίου Λογιστικοῦ νόμων». — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ταλιαδοῦρος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἑδρῶν περιφερειακῶν Διευθύνσεων πρὸς ἀποκέντρωσιν τῆς ὑπηρεσίας Τ.Τ.Τ.». Ἡ Γερουσία ἀποστέλει τὰ παρ’ αὐτῆς τὸ πρῶτον ψηφισθέντα σχέδια νόμων: 1) «Περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 4684 περὶ διοικήσεως καὶ διαχειρήσεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς περιουσίας» καί 2) «Περὶ Ἐθνικοῦ Μετσοβείου Πολυτεχνείου». Ὁ κ. Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ καθορισμοῦ τῶν φορολογικῶν ὑποχρεώσεων τῶν δικαιούχων ἀποζημιώσεως δυνάμει τοῦ νόμου 4591 κλπ».

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν κατοίκων Μικροπόλεως Προσωτσάνης.

§4Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ κύριοι βουλευταί, ἔχει ὑποβληθῆ ἐκ μέρους διαφόρων κοινοτήτων τοῦ νομοῦ Δράμας, κατὰ τὴν διέλευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐκ τοῦ νομοῦ Δράμας αἱ διάφοροι κοινότητες ὑπέβαλον διάφορα παράπονα σχετικῶς μὲ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου 4339 «περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν». Ὁ νόμος 4339 ὡς ἐψηφίσθη καὶ ὡς ἔχει ἐφαρμοσθῆ ἔχει δημιουργήσει μεταξὺ τῶν γηγενῶν καὶ προσφύγων καθ’ ὅλην τὴν Μακεδονίαν τοιαύτας προστριβὰς αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθήσουν. Ὑποχρέωσιν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ὅπως εἰ δυνατόν τὰς προστριβὰς ταύτας διὰ παντὸς τρόπου κατορθώσῃ νὰ διορθώσῃ. Οἱ γηγενεῖς τῆς Μακεδονίας ἀνέκαθεν εἶχον μικρὰς ἰδιοκτησίας τὰς ὁποίας εἶχον εἴτε δι’ ἰδιωτικοῦ συμφωνητικοῦ ἐξαγοράσει εἴτε κατ’ ἄλλον τρόπον. Ἤδη διὰ τοῦ νόμου 4339 «περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν» ἔρχεται ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ρυθμίζει αὐθαιρέτως τὰς ἰδιοκτησίας αὐτάς. Ἔρχονται λοιπὸν σήμερον οἱ κάτοικοι καὶ ζητοῦν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν τροποποίησιν αὐτοῦ ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ ὑποβάλουν καὶ αὐτοὶ τὰς αἰτήσεις των. Τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ ἐν λόγῳ κάτοικοι ἐν Μακεδονίᾳ δὲν εἶναι πλέον τῶν 60 καὶ 20 στρεμμάτων, τῶν πλείστων δὲ ἐξ αὐτῶν ἔχουν χαθεῖ οἱ τίτλοι. Ζητοῦν λοιπὸν οἱ κάτοικοι αὐτοὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν διὰ τῆς τροποποιήσεως τοῦ 4339 παράτασιν τῶν προθεσμιῶν διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ὑποβάλουν τὰς αἰτήσεις καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπειδὴ δὲν κατόρθωσαν νὰ ἔχουν τίτλους ἰδιοκτησίας νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἐμμάρτυρον μέσον διὰ τὰς ἀποδείξεις τῆς ἰδιοκτησίας. Αὐτὸ εἶναι ἕνα μέτρον δίκαιον, διότι ὅπως ἐπιτρέπεται ἡ ἐμμάρτυρος ἀπόδειξις σχετικῶς μὲ τὴν περιουσίαν τὴν ὁποίαν ἀφῆκαν ἐν τῇ πατρίδι των οὕτω πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ τὸ ἐμμάρτυρον μέσον τῆς ἀποδείξεως τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν ἐν Μακεδονίᾳ. Νομίζω ὅτι τὰ αἰτήματα τὰ ὁποῖα ὑπέβαλαν συγκεκριμένως ὅλαι αἱ κοινότητες τοῦ νομοῦ Δράμας εἶναι δίκαια καὶ ὄχι μόνον τοῦτο ἀλλὰ ἀποτελοῦν καὶ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὴν Μακεδονίαν καὶ τὰς σχέσεις τὰς ὑφισταμένας σήμερον μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων.

§5Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Κύριε συνάδελφε τὸν νόμον 4339 τὸν ἐψηφίσαμεν ἀκόμη προχθές, ἐπέρασε ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν κατόπιν μιᾶς προσπαθείας ἐτῶν ὁλοκλήρων, ἐφθάσαμεν τέλος πάντων εἰς κάποιο συμπέρασμα κατόπιν μιᾶς μακρᾶς συσκέψεως μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. Εἶναι λυπηρὸν σήμερον νὰ παρουσιάζεται συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπετέλεσε κομματικὴν σημαίαν τῶν ἀνταγωνιζομένων νὰ τὸ φέρῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ νὰ τὸ θεωρῇ ἐκκρεμὲς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐλύθη ὁριστικῶς.

§6Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν τὸ ἔφερα ἐγὼ ζήτημα κομματικὸν κ. συνάδελφε, τὸ ἔφερον οἱ κάτοικοι τοῦ νομοῦ Δράμας οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ παρεπονέθησαν ἀκριβῶς διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τούτου. Δὲν εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἔφερον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον τὸ ἔφερον οἱ γηγενεῖς τῆς Μακεδονίας. Ἐὰν ὁ νόμος αὐτός, κύριοι συνάδελφοι, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του ἔφερε αὐτὰς τὰς δυσχερείας οἱ κάτοικοι οἱ γηγενεῖς τῆς Μακεδονίας δὲν ζητοῦν τίποτε ἄλλο παρὰ ὅπως ὁ νόμος οὗτος ἐφαρμοσθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ φέρῃ τὰς διενέξεις τὰς ὁποίας ἐδημιούργησε.

§7Α. ΜΠΑΚΑΛΜΠΑΣΗΣ. Τότε ἐξετάσατε ποὺ προσκρούει ὁ νόμος αὐτὸς καὶ μὴ ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῇ βάσει ἀναφορᾶς χωρὶς νὰ ἔχετε διαβάσῃ τὸν σχετικὸν νόμον.

§8Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ σᾶς δώσω, κ. συνάδελφε, μίαν ἐξήγησιν. Ἀνακοινῶ ὅτι ἔχω κατατιθέμενον νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4339 «περὶ ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν» καὶ θὰ συζητήσω ὅπως ἔχω καθῆκον ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται ἐναντίον τοῦ ὑπάρχοντος νόμου.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν σωματείων σιγαροποιῶν Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Πατρῶν καὶ Ἡρακλείου.

§10Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι γνωστὸν διότι ἀπησχόλησεν ἐπανειλημμένως καὶ τὸ πολιτικὸν γραφεῖον καὶ τὸν ἁρμόδιον ὑπουργόν. Εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον χρονολογεῖται ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανῶν διὰ τῶν ὁποίων τὰ σιγαρέττα τὰ ὁποῖα κατεσκεύαζεν τόσος κόσμος ἀντεκατεστάθησαν διὰ τῶν σιγαρέττων τῶν κατασκευαζομένων, διὰ τῶν μηχανῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐπανειλημμένως ὑπεσχέθη καὶ κατὰ τὸ 1923 ἐξέδωκεν ἐπαναστατικὸν διάταγμα διὰ τοῦ ὁποίου ἐρρύθμιζεν τὸ ζήτημα. Δυστυχῶς τὸ διάταγμα δὲν ἐφηρμόσθη. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τήν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§11Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ θεωρεῖτε χρονίσαν πολὺ καὶ νὰ τὸ ἀφίσωμεν;

§12Χ. ΛΑΔΑΣ. Πρόκειται περὶ 8.000.000 εἰσπραχθέντων ἤδη. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι θὰ συμφωνήσῃ μὲ τὸν κ. Βουρλούμην, ὁ κ. Βουρλούμης συνεφώνησεν. Ἀλλὰ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν συνεφώνησεν μὲ τὸν κ. Βουρλούμην. Ἔτσι τὰ 8.000.000 παρέμειναν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§13Τ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφοράν.

§14Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Τὰ διέθεσαν ἀλλοῦ. Συνεπῶς τὸ δημόσιον ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ χρήματα καὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν δικαίαν αὐτὴν αἴτησιν.

§15Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ τὴν ἀναφορὰν διότι ἔχουν δίκαιον.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὰ χρήματα.

§17Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Τὰ χρήματα διετέθησαν δι’ ἄλλην ὑπόθεσιν.

§18Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ νόμον διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ὁρίζῃ τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου τὰ 8.000.000 τὰ ὁποῖα ἔχουν εἰσπραχθεῖ δυνάμει νόμου νὰ διατεθοῦν καὶ αὐτὰ οὕτως ὥστε νὰ παύσῃ τὸ ὑφιστάμενον ζήτημα τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τόσους ἀνθρώπους.

§19Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Αὐτὸ τὸ χρῆμα δυστυχῶς δὲν ὑπάρχει τὸ χρῆμα εἰσεπράχθη καὶ διετέθη διὰ τὴν ἀνέγερσιν καπνεργαστασίου. Πῶς θέλετε νὰ κάμωμεν τώρα;

§20Α. ΜΑΡΚΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως τὸ ποσὸν δι’ εἰδικῆς διατάξεως προορίζεται νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν, λόγῳ τῆς εἰσαγωγῆς τῶν μηχανῶν, τῆς ἐργασίας των. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν ἐχρησιμοποιήθη δι’ ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου, διότι ἡ ἀνέγερσις καπνεργοστασίου δὲν ἀφορᾷ τοὺς σιγαροποιούς. Δὲν εἶναι δίκαιον οἱ πτωχοὶ σιγαροποιοὶ νὰ πληρώσουν 8 ἑκατομμύρια.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρὸς ἐπὶ ἀναφορᾶς ἐλαιοπαραγωγῶν Πηλίου.

§22Ν. ΞΗΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τίνος τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἐνδιαφερόμενον διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ Πηλίου ἐννοεῖ νὰ ἀποκλείσῃ ὅλους τοὺς ἄλλους τόπους τοὺς παραγωγικοὺς ὥστε νὰ μὴ ἐξάγουν τὰς ἐληές των. Τελευταίως ἐπιδιώκεται ἡ ἀπαγόρευσις ἐξαγωγῆς ἐλαιῶν ἐκ τοῦ λιμένος Βόλου.

§23Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φαντάζομαι ὅτι ὑπάρχει κάποια σύγχυσις. Δὲν ἀπηγορεύθη ἄχρις ὥρας. Οἱ Πηληρῖται ἔχουν ἕνα εἶδος ἐλαιῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν μίαν ἰδιαιτέραν γεῦσιν. Τὸ ζήτημα εἶναι ὅτι ἠθέλησαν νὰ περιφρουρηθοῦν ἀπέναντι μιᾶς ἀναμίξεως, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔκαναν εἶναι δικαίωμά των, νὰ ζητήσουν νὰ προστατευθοῦν ἀπέναντι τῆς ἀναμίξεως.

§24Ν. ΞΗΡΟΣ. Μέχρι τοῦ σημείου νὰ προστατευθοῦν τὰ εἰδικά των προϊόντα.

§25Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Λοιπὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατόπιν τῆς παρουσιάσεως ἐνώπιόν του ἐπιτροπῆς συγκατένευσεν ὅπως ληφθῇ ἓν μέτρον ὥστε νὰ ἀπαγορεύεται ἡ εἰσαγωγὴ ἐλαιῶν αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀκόμη ἁλατισθεῖ διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τὴν νοθείαν. Οὐδεὶς κανονισμὸς καὶ οὐδὲν διάταγμα δὲν ἀπαγορεύει τὸ νόμιμον ἐμπόριον, δηλαδὴ ἡ περιφέρεια αὐτὴ ἡ ὁποία παράγει εἰδικῶς ἐλαίας νὰ τὰς μεταφέρῃ καὶ νὰ τὰς διαμετακομίζει.

§26Ν. ΞΗΡΟΣ. Audiatur et altera pars.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι ἀπολύτως δικαιολογημένη ἡ ἀξίωσις διαφόρων παραγωγικῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος ὅπως εἰς τὰ προϊόντα τὰ ὁποῖα ἐξάγουν τηρεῖται μία βεβαίωσις τοῦ τόπου τῆς προελεύσεώς των. Λοιπὸν οἱ Πηληρῖται λέγουν. Σᾶς παρακαλοῦμεν νὰ λάβετε τὰ μέτρα σας διὰ νὰ παρεμποδισθῇ ἡ ἀνάμιξις ἐλαιῶν ἄλλων περιφερειῶν πρὸς τὰς ἰδικάς μας. Καὶ ὑπεσχέθην τότε νὰ λάβω ὅλα τὰ μέτρα καὶ διὰ νόμου ἀκόμη ὥστε νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μὴ ἀνάμιξις ἐλαιῶν καὶ ἐξ ἄλλων περιφερειῶν. Αὐτὸ ὅμως δὲν ἐμποδίζει τὰς ἐλαίας τοῦ Βόλου νὰ πηγαίνουν ἀπὸ ἐκεῖ. Ὁ κ. Παπαοικονόμου μοῦ εἶπεν ὅτι παρουσιάσθη μία ἄλλη σύγχυσις. Δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ἐμποδίσωμεν, ἀλλὰ δὲν θέλομεν νὰ ἐπιτρέψωμεν ὥστε νὰ βγαίνουν ἐληές, ὅπως εἴπωμεν μὴ ἁλατισμέναι αἱ ὁποῖαι νὰ ἀναμιγνύωνται μὲ τὸ ἰδικόν των προϊόν.

§28Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἀφοῦ τὸ θέλουν νὰ τὸ κάμουν.

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλουν νὰ τὸ κάμουν ὄχι ὅμως ὅλοι, ἀλλὰ οἱ κατεργάρηδες. Δυστυχῶς πρέπει νὰ τὸ ποῦμε ὅτι δὲν διακρινόμεθα εἰς τὸ ἐμπόριον πάρα πολὺ διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ἀρχῆς τῆς Ἀγγλικῆς ὅτι ἡ τιμιότης εἶναι ἡ καλλιτέρα πολιτική. Πρέπει νὰ τὸ ποῦμε αὐτό. Λοιπὸν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν οἱ ἀντιδρῶντες καὶ ὑπάρχουν τοιοῦτοι διότι ἦλθαν ὅλα τὰ ἀντιπροσωπευτικὰ σωματεῖα τοῦ Πηλίου καὶ μοῦ ἐζήτησαν τὴν βοήθειάν μου, νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ τοὺς βοηθήσωμεν. Ὁ κ. Παπαοικονόμου εἶπεν ὅτι ἡμεῖς θεωροῦμεν ὅτι αἱ ἰδικαί μας ἐληὲς εἶναι οἱ κάλλιτερες. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ ἐληὲς τοῦ Πηλίου πῶς εἶναι ἐληὲς τοῦ Βόλου, ἢ ὅτι ἡ ἐληὲς τοῦ Βόλου νὰ λέγωμεν ὅτι εἶναι τοῦ Πηλίου. Ἡ ἐληὲς αἱ ὁποῖαι δὲν ἔρχονται ἁλατισμέναι μέσα εἰς τὰ βαρέλια θὰ πηγαίνουν εἰς τὰς ἀποθήκας.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ταλιαδοῦρος.

§31Σ. ΤΑΛΙΑΔΟΥΡΟΣ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ κάμῃ τὸ Κράτος εἶναι νὰ φροντίσῃ ὅπως εἰς τὸ προϊόν εἰς τὸ ὁποῖον ἐξέρχεται ἐπικολλᾶται τὸ ὄνομα τοῦ τόπου τῆς παραγωγῆς.

§32Α. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Παρακαλῶ ὅπως ἡ ἐκδοθησομένη τυχὸν ἀπαγόρευσις ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον μὴ ζημιοῦντα τοὺς παραγωγοὺς Ἁλμυροῦ.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐφόσον οἱ ἐδῶ παραγωγοὶ λέγουν, ὅτι οἱ δικές μας ἐληὲς εἶναι καλύτερες.

§34Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς τῶν ἐνδιαφερομένων περιφερειῶν ὅπως ἔλθουν αὔριον εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ συνεννοηθῶμεν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τριποδάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀγωνιστοῦ Δασκαλάκη.

§36Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀγωνιστοῦ τῆς ἐπαρχίας Κισσάμου τῆς Κρήτης. Εἶναι ἐκεῖνος, διὰ τὸν ὁποῖον εἶχεν ἐκδώσει ἡ συσταθεῖσα ἐπιτροπὴ ἀπόφασιν ὅτι ἦτο ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Κρήτης ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἔπαιρνε ἐπίδομα. Ἦτο εἷς ἐκ τῶν γενναιοτέρων τῆς Κισσάμου. Τώρα δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον τοῦ ἐκόπη. Ὀνομάζεται ὁ ἀγωνιστὴς αὐτὸς Δασκαλάκης Δημ. εἶναι ἐσχατόγηρος καὶ τώρα εἰς τὰς δυσμὰς τοῦ βίου του τοῦ ἐκόπη τὸ σπουδαῖον ἐπίδομα τῶν 600 δραχμῶν. Θὰ παρακαλέσω νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Προνοίας ἀφοῦ ὑπάρχει συνημμένον καὶ διπλότυπον βιβλίον διὰ τοῦ ὁποίου ἐλάμβανε τὸ ἐπίδομα. Νὰ τῷ δοθῇ καὶ ἓν ἐφάπαξ κ. ὑπουργὲ τριῶν χιλιάδων δραχμῶν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως παντὸς εἴδους ἀστικῶν ἀκινήτων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εἰσαγωγῆς ὑποτρόφων τοῦ Κράτους εἰς τὴν ἐν Θεσσαλονίκῃ Ἀμερικανικὴν γεωργικὴν καὶ βιομηχανικὴν σχολὴν καὶ εἰς ἄλλας ἰδιωτικὰς γεωργικὰς σχολάς». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκπαιδεύσεως στελεχῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς δευτέραν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4565 περὶ τροποποιήσεως τοῦ 3616 περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν». (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβαλλομένης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διατάξεων ἀφορωσῶν τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν ἰαματικῶν πηγῶν».

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος ὅσον ἀφορᾷ τὸ 5ον ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ προτάξω ὅτι πρὸ παντὸς κακῶς φέρεται εἰς συζήτησιν ὡς φέρεται. Διότι κατὰ παράβασιν τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος δὲν ἔχει ὑπογραφῆ παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὑπουργῶν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἔχει ἔπρεπε νὰ μετάσχῃ καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δι’ αὐτοῦ ἀνατίθενται ὑπηρεσίαι καὶ εἰς τὰς διοικητικὰς ἀρχάς. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς εἶναι ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ λαμβάνῃ μέρος ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικροῦ πράγματος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διατάσσεται ἡ ἐνέργεια μέτρων δικαστικῶν, ἀορίστως. Καὶ ἐπὶ πλέον καθιεροῦται ὅτι καὶ μετὰ τὰ μέτρα τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν θὰ ἐπέμβῃ ὁ ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ διατάσσῃ ὡς αὐτὸς θέλει καὶ μετὰ τοῦτο οἱ διάδικοι δύνανται νὰ προσφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια. Ἔχει ἐπὶ πλέον ἡ διάταξις ποινικὰς σπουδαιότητας ὅπως εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται κατά τινα τρόπον πολὺ ἀφελῆ, ποινὴ 200.000 δρχ. καὶ φυλακίσεως νομίζω μέχρι 6 μηνῶν ἢ καὶ ἀμφότερα ὁμοῦ ἢ κεχωρισμένως. Δὲν δύναται τοιοῦτον νομοσχέδιον τοιαύτας περιέχον διατάξεις νὰ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἐπεξεργασίαν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπου δὲν διατελοῦσιν ἐν πλήρῃ γνώσει τῶν νομικῶν διατάξεων ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπέμβασιν τῶν δικαστηρίων καὶ τῆς ἐννοίας τῶν ποινῶν. Σᾶς εἶπον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπέμβασιν τῶν δικαστηρίων κατὰ τίνα τρόπον διατάσσει λέγει: «δικαστικαὶ ἀρχαὶ δὲν δύναται νὰ λάβουν μέτρα. (ἀναγινώσκει). Ἐὰν ἐπεξειργάζετο τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον ὑπουργεῖον ὅσον ἀφορᾷ τὰ σώματα αὐτὰ ἀσφαλῶς δὲν θὰ ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ κατασκεύασμα ἀπὸ ἀπόψεως νομικῆς· καὶ ἔχει καὶ τὸ ἄλλο ὅτι συνεπάγεται 200 χιλ. δρχ. καὶ ἑξάμηνον φυλάκισιν. Καὶ διὰ νὰ ἴδητε πόσον περίεργος εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ νομικὴ ἐπὶ τῶν πραγμάτων θὰ δῆτε ὅτι ἐπιβάλλεται ὁσάκις ὁ ἐκτελῶν ἐντὸς τῆς προστατευτικῆς περιοχῆς ἐργασίας τὰς ἐκτελεῖ ἄνευ ἀδείας τῆς Κυβερνήσεως ἐνῶ ἡ ἐπέμβασις ἀπαιτεῖται μόνον δι’ ὡρισμένας πράξεις οὐχὶ γενικῶς. Καὶ ἐπιβάλλεται ποινὴ καὶ δι’ ἐνέργειαν πράξεων, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ κριθῶσι ἐπιβλαβεῖς. Δὲν προχωρῶ εἰς τὴν κατ’ ἰδίαν ἐξέτασιν ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι εἶναι τοσούτῳ ἀναγκαῖον νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον, παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῇ ἀντικείμενον συζητήσεως ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὄχι μόνον διὰ τὴν ρητὴν παράβασιν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς συνεπείας, τὰς ἐξωφθάλμους τῆς τοιαύτης παραβάσεως.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ὅτι δὲν εἶναι προσυπογεγραμμένον ἀπὸ ὅλους τοὺς ὑπουργοὺς τῶν ὁποίων θίγει τὰς περιφερείας αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν ἐφ’ ὅσον δημοσιεύεται κατόπιν ὡς νόμος τοῦ Κράτους καὶ πολλάκις τοῦτο γίνεται. Ἐν τούτοις ἀναγνωρίζω ὅτι εἶναι σπουδαῖα ἡ παρατήρησίς σας. Δὲν εἶναι ζήτημα τυπικὸν εἶναι οὐσιαστικόν, Τοιαύτας ποινὰς πρέπει νὰ τὰς προσαρμόσωμεν εἰς τὸ ποινικὸν σύστημα ἂς ἀναβληθῇ λοιπὸν ἵνα συνεννοηθοῦν οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ καὶ ἂς ἔλθῃ τροποποιημένον.

§40Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀνεβάλλετο ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ κυκλοφορεῖ ἀπὸ πενταετίας καὶ ἐν τούτοις δὲν κατώρθωσε νὰ γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους διότι εἶναι ἀμελέτητον.

§41Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ γενικὸν δυστυχῶς θίγεται καὶ ἰδιωτικὰ συμφέροντα.

§42Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τὰ ἀκούσαμε καὶ οἱ δύο συνάδελφοί μου ἑκατέρωθεν μοῦ τὸ εἶπον. Ἀλλ’ ὅταν ἀνέγνωσα εἶδον ὅτι δὲν θίγονται ἰδιωτικὰ συμφέροντα, ὅταν θὰ συζητηθῇ βλέπομεν.

§43Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου του θὰ ἴδῃ ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νομικῶς νὰ σταθοῦν. Λέγει ὁ ἐκτελῶν ἔργα ἐντὸς προστατευτικῆς περιοχῆς. (ἀναγινώσκει). Μὰ θὰ ἀπαιτεῖται ἄδεια τοῦ ὑπουργείου διὰ τὰ ἐντὸς τῆς περιοχῆς ἐκτελούμενα ἔργα;

§44Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἀπαιτεῖ ἄδειαν.

§45Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὄχι. Δὲν λέγει ὅτι ὅσον ἀπαιτεῖται ἄδεια. Λέγει γενικῶς ὁ ἐκτελῶν. Ὁ ἐκτελῶν ἐν γένει ἀνεξαρτήτως ἂν ἀπαιτεῖται ἄδεια ἢ ὄχι.

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Ὄχι ὁσάκις ἀπαιτεῖται ἄδεια τοῦ ὑπουργείου νὰ διορθωθῇ.

§47Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ ἔτσι, κ. Πρόεδρε. Θὰ δῆτε ὅμως ὅτι ὅταν «ἐντὸς τῆς προστατευτικῆς ζώνης ἀπαγορεύεται πᾶσα ἐργασία. (ἀναγινώσκει). Ποῖος θὰ τὸ ἔκρινε αὐτό;

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἀντιτίθεσθε κατὰ τῆς ἰδέας τῆς προστασίας τῶν ἰαματικῶν πηγῶν. Πρέπει νὰ τὰς προστατεύσωμεν ὅσον μποροῦμε καλλίτερα......

§49Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀντιτίθεμαι κατὰ τῆς ἰδέας τοῦ νομοσχεδίου. Ἀντιτίθεμαι ὅμως εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ ὡς εἶχον τεθῇ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὡρισμένην περίπτωσιν ἰδιοκτητρίας κυρίας τῆς ὁποίας ἔχω ἀνάγκην νὰ ὑπερασπισθῶ τὰ συμφέροντα διότι ἀπουσιάζει καὶ ὁ συνάδελφός μου υἱός της ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§50Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Ἐδέχθημεν τὴν τροπολογίαν του.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἂς ἀναβληθῇ.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται διὰ μεθαύριον.

§53Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὸν Ὀκτώβριον διότι εἶναι ἀκατανόητον. Δυστυχῶς δὲ δὲν εἶναι σπάνιον τὸ φαινόμενον νὰ συντάσσωνται νομοθετήματα ἀπὸ διαφόρους ὑπηρεσίας ὑπουργείων ἐν ἀγνοίᾳ τῆς νομοπαρασκευαστικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης.

§54Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νὰ τὸ διαβάσετε νὰ ἰδῆτε τὶ γίνεται.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς ὑπάγῃ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης καὶ θὰ ἴδωμεν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 10 τοῦ νόμου 3221 περί Κτηματικῶν Τραπεζῶν».

§57Γ. ΜΟΔΗΣ. Ἤθελον νὰ κάμω τὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὅπως προβῇ εἰς συστάσεις τῆς Ἐθνικῆς Κτηματικῆς Τραπέζης, αἱ ὁποῖαι παραβαίνουσι τὸν νόμον τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν ἐν σχέσει μὲ τὰ κτηματικὰ δάνεια. Ἔφθασαν μέχρι τῶν σημείων νὰ ἀρνοῦνται τὰ κτηματικὰ δάνεια εἰς τὰς περιφερείας ἐκείνας εἰς τὰς ὁποίας δὲν ἔχουσι κτηματολόγια. Ἢ πρέπει νὰ κάμωμε νέον νόμον τὸ ὁποῖον νὰ ἀποδεχθῇ ἡ ἰδία ἢ νὰ εἴπωμεν δὲν ὑπάρχει Κτηματικὴ Τράπεζα.

§58Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αἱ Κτηματικαὶ Τράπεζαι εἶναι διὰ τὰς πόλεις, ἀλλ’ ἀναγγέλω εὐχαρίστως ὅτι ἐντὸς δύο μηνῶν πρόκειται νὰ λειτουργήσῃ μία νέα Κτηματικὴ Τράπεζα μὲ ἄφθονα κεφάλαια καὶ ἐλπίζομαι ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦ ἀνταγωνισμοῦ θὰ φέρῃ κόρεσιν τῶν πόλεων, ὥστε νὰ περισεύσωσι χρήματα καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας διότι ἀληθῶς πίστις χρηματικὴ διὰ τοὺς χωρικοὺς δὲν ὑπάρχει.

§59Γ. ΜΟΔΗΣ. Οὔτε διὰ τὰς πόλεις κύριε Πρόεδρε. Ἐπίσης καὶ κἄτι ἄλλο, κύριε ὑπουργέ. Ξεύρετε ὅτι ἡ Κτηματικὴ Τράπεζα δὲν δίδει δάνεια ἐπίσης εἰς τοὺς ἀγοραστὰς κτημάτων ἀνταλλαξίμων, διότι ἀπόφασις τοῦ πρωτοδικείου Καστορίας ἀνεγνώρισεν διεκδίκησιν ὑπὸ τρίτου. Ὀχυρομένη λοιπὸν ἀπέναντι αὐτῶν ἐσταμάτησε κάθε δάνειον. Τοῦτο εἰς βάρος τῆς προσφυγικῆς περιουσίας, διότι ὅταν οἱ ἀγορασταὶ βλέπουν ὅτι τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα θὰ πάρουν δὲν ἰσχύουν ἀπέναντι τῆς Τραπέζης, θὰ παύσουν νὰ ἀγοράζουν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καί σύνολον)

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «πιρὶ προσθέτων διατάξεων τοῦ νόμου 3967 περὶ ἀναγέρσεως τῶν συνοικισμῶν Ν. Σμύρνης καὶ Ν. Καλλιπόλεως». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τζιδέμογλου.

§62Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν εἶχον λάβει τὸν λόγον καὶ διετύπωσα τὰς ἀντιρρήσεις μου καὶ ἐζήτησα ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ, διότι ἐν τῇ πραγματικότητι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπέμεινε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ ἐψηφίσθη ὅπως ἦτο διατυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ μὲ τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ εἰς αὐτὸ μερικὰς τροπολογίας κατὰ τὴν 2αν ἀνάγνωσιν. Ἤδη κατὰ τὴν 2αν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας καταθέτει ἕν νέον σχέδιον νόμου τελείως αὐτοτελὲς παρὰ τὴν κατηγορηματικὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχε κάμει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὅτι θὰ ἐτροποποίει ὡρισμένα ἄρθρα τοῦ πρώτου νομοσχεδίου. Ὁ τρόπος αὐτὸς τῆς τροποποιήσεως κατατεθειμένων εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίων, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἐνδεδειγμένος. Διότι σήμερον γίνεται δευτέρα συζήτησις διὰ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ θὰ ἔπρεπε διὰ τὰ ἄρθρα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα παρεδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι καὶ ὅτι ἔπρεπε πραγματικῶς νὰ διαγραφοῦν ὤφειλε νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τὰ ἄρθρα τοῦ πρώτου σχεδίου νόμου ἠκυρώθησαν διὰ τὸν τάδε καὶ τάδε λόγον. Νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἑνὸς κατατεθειμένου Ν.Δ. νὰ ἀποσύρητε αὐτὸ καὶ νὰ παρουσιάσετε νέον σχέδιον νόμου αὐτοτελές. Διότι ἐὰν πρόκειται νὰ κρίνωμεν νέον σχέδιον αὐτοτελὲς εἶναι γνωστὸς ὁ δρόμος τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ τοῦτο. Νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν νὰ ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κλπ. Δηλαδὴ νὰ λάβῃ τὸν δρόμον τὸν ὁποῖον ὀφείλουν νὰ λάβουν ὅλα τὰ νομοσχέδια. Πάντως νομίζω ὅτι δὲν ἠκολουθήθη ποσῶς ὁ δρόμος, τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦν ἐν γένει τὰ νομοσχέδια, προκειμένου νὰ ζητηθῇ ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς ἐπὶ ὡρισμένων νομοσχεδίων καὶ δὴ νομοσχεδίων ὁπωσδήποτε σοβαρῶν. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν δίδει καμμίαν ἀπάντησιν. Πάντως ὅμως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λέγω θὰ καταχωρηθοῦν ἀσφαλῶς εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν ὑποχρεοῦται νὰ δώσῃ ἀπάντησιν ἀμέσως.

§64Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῇ ἡ διάταξις ὡς δυνητική, ἀλλ’ ὡς ὑποχρεωτική. Ὅτι τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα κατέβαλον οἱ οἰκοπεδοῦχοι τῆς ἀξίας τὴν ὁποίαν καθώρισαν τὰ δικαστήρια δὲν πρέπει νὰ ἀφεθοῦν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅπως τὰ διαθέσῃ ὑπὲρ κοινωφελῶν ἔργων, ἀλλὰ νὰ διατεθοῦν ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐπίσης εἶμαι σύμφωνος μὲ τὴν διάταξιν τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὅπως εἶναι διατυπωμένη καθὼς καὶ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3. Διαφωνῶ ριζικῶς καὶ κατηγορηματικῶς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 ὅτι (ἀναγινώσκει). Δεδομένου ὅτι ὑπάρχουν ἀκόμη περὶ τοὺς 500, ἴσως καὶ περισσότεροι, πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ λάβουν οἰκόπεδα μόνον ἀπὸ τὴν Νέαν Σμύρνην. Ὑπάρχουν ἴσως ἄλλοι τόσοι, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν οἰκόπεδα ἀπὸ τὴν Νέαν Καλλίπολιν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ δικαίωμα εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ μὴ διαθέσῃ εἰς τοὺς πρόσφυγας ὡρισμένας ἐκτάσεις ἐκ τῶν ἤδη ἀνεπαρκῶν, ἀνεπαρκεστάτων τῆς Νέας Σμύρνης καὶ Ν. Καλλιπόλεως καὶ νὰ τὰς διαθέσῃ ἐκπωλῶν αὐτὰς διὰ πλειστηριασμοῦ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον καταντᾷ εἰς ἐκμετάλλευσιν καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἀνεγέρσεως τῶν διαφόρων προσφυγικῶν συνοικισμῶν δὲν εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους, ἢ δι’ ἀνοικοδομήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν οἰκοπέδων αὐτῶν καταστημάτων ἢ οἱωνδήποτε ἄλλων κτιρίων, τὰ ὁποῖα νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ Κράτος εἰς βάρος τῶν ἐκεῖ ἐγκατεστημένων προσφύγων καὶ πρὸς ὄφελος οἱασδήποτε ἀπόψεως καὶ οἱουδήποτε σκοποῦ. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ γίνῃ ἐκμεταλλευτὴς μιᾶς καταστάσεως οἱασδήποτε καὶ δὴ ἑνὸς συνοικισμοῦ προσφύγων διὰ νὰ ἐξοικονομήσῃ μερικὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθοῦν δι’ οἱονδήποτε σκοπόν. Διότι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμοποιηθοῦν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι τόσα ὥστε νὰ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ζημίαν καὶ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργηθῇ ἐὰν καταντήσῃ τὸ Κράτος ἐκμεταλλευτὴς τῶν κατοίκων ἑνὸς συνοικισμοῦ. Διότι τὰ χρήματα τὰ ὁποῖα θὰ διατεθοῦν ὑπὸ τοῦ Κράτους τοῦτο θὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ τόκους, συνεπῶς ὅτι δήποτε ἔσοδον καὶ ἂν ἔχουν, τὰ ἀνεγερθησόμενα κτίρια δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ εἶναι ἓν ἐλάχιστον ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἤξιζε τὸν κόπον νὰ ἐκθέσῃ τὸ Κράτος ὥστε νὰ θιγῇ ἡ ἀξιοπρέπεια αὐτοῦ ζητοῦντος νὰ ἐκμεταλλευθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον πρόσφυγας διὰ τοὺς ὁποίους προσπαθοῦμε νὰ ἐξεύρωμεν εὐθηνὴν στέγην. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι τὸ τέταρτον ἄρθρον πρέπει νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι τὸ πρῶτον ἄρθρον εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοποιητικὸν μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἀναφορικῶς τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ διατεθοῦν ἐκ τῶν εἰσφορῶν τῶν οἰκιστῶν ὑπὲρ τῶν κοινωφελῶν καὶ κοινοχρήστων ἔργων, ἡ διατύπωσις δὲν πρέπει νὰ εἶναι δυνητικὴ ὅπως διατεθοῦν ὑπὲρ τῶν ἔργων αὐτῶν, ἀλλὰ νὰ διατεθῇ σαφῶς ὅτι ταῦτα θὰ διατεθοῦν ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ αὐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε, διότι πολλὰ σημεῖα πραγματικῶς ἀκατάλληλα ἔχουν ἐκλείψει. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ εἶναι νὰ δηλωθῇ κατηγορηματικῶς ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἐπιβάρυνσις τῶν ἐποικιστῶν ἐκ τῶν ἐξόδων ὁδοποιΐας, ὑπονόμων καὶ ἐν γένει τῶν κοινοχρήστων ἔργων.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τινων τῶν περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἐν Στοκχόλμῃ ἑταιρείας Actiebolaget Krienger καὶ tel συμβάσεως περὶ χορηγήσεως δανείου 1.000.000 λιρῶν πρὸς ἀνέγερσιν σχολικῶν κτιρίων». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Ἀθήναις τῇ 5 Μαΐου 1930 ὑπογραφείσης ὑπὸ τῆς Ἑλλάδος καὶ Οὐγγαρίας Συνθήκης συνδιαλλαγῆς καὶ διαιτησίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης ἑδρῶν περιφερειακῶν

διευθύνσεων πρὸς ἀποκέντρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν

Τ.Τ.Τ.»

Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτσοπέταλος.

§66Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ ἑδρῶν περιφερειακῶν διευθύνσεων πρὸς ἀποκέντρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν 3 Τ ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Ταλιαδοῦρος ὑπέβαλεν τροπολογίαν ἔχουσαν οὕτως: εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἀντὶ τοῦ ἀριθμοῦ 8 νὰ προστεθῇ ὁ ἀριθμὸς 9 καὶ νὰ προστεθῇ 2α παράγραφος ὡς ἑξῆς: Περιφεριακοὶ διευθυνταὶ τῶν 3 Τ τεθέντες εἰς διαθεσιμότητα καὶ ἀπολυθέντες. (ἀναγινώσκει). Ἡ τροπολογία αὕτη ἀφορᾷ καὶ τὸν ἐκτὸς θέσεως εὑρισκόμενον ἀκόμη πρώην περιφερειακὸν διευθυντὴν Ἀθανάσιον Κίνιαν ὁ ὁποῖος ἀπελύθη ἐπὶ τῆς δικτατορίας καταργηθεισῶν τῶν σχετικῶν θέσεων. Τότε ἐκ τῶν 12 ἐν ὅλῳ περιφερειακῶν διευθυντῶν οἱ μὲν 8 ὑπεβιβάσθησαν οἱ δὲ 4 ἐτέθησαν εἰς διαθεσιμότητα καὶ μεταγενεστέρως ἀπελύθησαν. Ἐξ αὐτῶν οἱ 3 ἀπολυθέντες ἐπανῆλθον καὶ κατέλαβον ὀργανικὰς θέσεις οἱ δὲ ὑποβιβασθέντες προήχθησαν. Ἐπῆραν δύο βαθμοὺς καὶ ἤδη ὑπηρετοῦν ὡς ὑπεράριθμοι. Διὰ νὰ τοὺς τακτοποιήσητε ὑπηρεσιακῶς αὐτοὺς δημιουργεῖτε τὰς 8 αὐτὰς θέσεις. Ὁ κ. βουλευτὴς Τρικκάλων ζητεῖ ἀντὶ 8 νὰ προστεθῇ καὶ μία ἀκόμη θέσις περιφερειακοῦ διευθυντοῦ διὰ τὸν Ἀθ. Κίνιαν. Πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου ὁ ὁποῖος εἶχε ὅλα τὰ προσόντα καὶ ἀπελύθη ὅλως ἀδίκως ἀπὸ τὴν δικτατορικὴν Κυβέρνησιν καὶ μένει μόνον αὐτὸς ἐκτὸς θέσεως, καθ’ ἣν ἐποχὴν οἱ 8 ἐπανῆλθον ὡς ὑπεράριθμοι. Θὰ ἐπεθύμουν πολὺ ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας δὲν ἀπεδέχεται τὴν τροπολογίαν αὐτὴν νὰ μᾶς εἴπῃ τοὺς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων καταδικάζει αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον.

§67Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ ἐπαναφορὰ τοῦ ὑπαλλήλου περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. βουλευτὴς δὲν εἶναι δυνατὴ διότι προσκρούει εἰς ρητὴν διάταξιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τῶν 3 Τ κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ πάροδον τριετίας δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπάνοδος τῶν ἤδη ἐκτὸς ὑπηρεσίας εὑρισκομένων. Ὁμολογῶ ὅτι οὐσιαστικῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εὑρίσκεται ἐν δικαίῳ διότι ἔχω ἐξετάσει τὴν περίπτωσιν τοῦ ὑπαλλήλου περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ. Δὲν δύναμαι νὰ υἱοθετήσω τὴν τροπολογίαν καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι θὰ ἀπητεῖτο ἔκθεσις τοῦ γενικοῦ λογιστηρίου, ἀλλὰ καὶ διότι θὰ ἐδημιουργεῖτο κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προηγούμενον διὰ τὴν ἐπαναφορὰν καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων εὑρισκομένων εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν. Ὑπόσχομαι ὅμως ὅτι εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον, θὰ εἰσηγηθῶ ὡρισμένας τροποποιήσεις καὶ θὰ μεριμνήσω διὰ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου πρόκειται μόνον νὰ τοποθετηθοῦν οἱ ἴδιοι ἀπὸ πέρυσι προαχθέντες εἰς διευθυντὰς καὶ παραμένοντες ἀτοποθέτητοι εἰς τό κέντρον.

§68Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐξ ὅσων ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἶπεν ἀσφαλῶς ἀποδεικνύεται ὅτι μόνον τυπικοὶ λόγοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐμποδίζουν τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἀδίκως ἀπωλυθέντων περιφερειακῶν διευθυντῶν ἐνῷ καὶ ὁ ἴδιος ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ κ. Κίνιας ἀπελύθη ἀδίκως καὶ ὅτι ἡ οὐσία εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ποῖος τύπος εἶναι ἐκεῖνος ποῦ τὸν ἐμποδίζει; Ὅτι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος λέγει ὅτι ἐπὶ τριετίαν μὴ διορισθεὶς δὲν δικαιοῦται νὰ ἀναδιορισθῇ. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ὅτι διὰ τοῦ παρόντος νόμου τροποποιεῖται ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ τὸ τυπικὸν κώλυμα αἴρεται. Δεύτερον ὀφείλω νὰ τὸν πληροφορήσω ὅτι οὐδεὶς ἄλλος ὑπάλληλος ὑπάρχει ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις εἰς τὰς θέσεις διότι καὶ ὁ κ. Πετυχάκης περὶ τοῦ ὁποίου ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐκ τῶν παραιτηθέντων καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν ἀπολυθέντων ἐπὶ δικτατορίας. Ἄν ὑπάρχουν ἄλλοι κατώτεροι δι’ αὐτοὺς δύναται νὰ προσθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅταν ἔλθῃ καιρός. Σήμερον προκειμένου εἰδικῶς περὶ τοποθετήσεως τῶν ὑπεραρίθμων περιφερειακῶν διευθυντῶν δὲν ἀπαιτεῖται τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ διαβιβασθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ Γεν. Λογιστήριον ὅπως ὑπάρξῃ ἡ σχετικὴ ἔκθεσις τελειώσῃ ὁλόκληρον τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐπανορθώσῃ μίαν καταφανῆ ἀδικείαν, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγνωρίζει. Μόνον ἀπὸ τὴν θέλησιν του ἐξαρτᾶται, καὶ ἀπὸ τίποτε ἄλλο. Ὁ νόμος δὲν ἐμποδίζει, τροποποιεῖται δὲ διὰ τοῦ παρόντος νόμου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας συνδρομῆς ἐκ τοῦ Δημοσίου Ταμείου εἰς τὴν ὀργανωτικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ ἐν Ἀθήναις τρίτου Διεθνοῦς Συνεδρίου Βυζαντινῶν σπουδῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου 3345 περὶ δικαιοδοσίας Δ. Συμβουλίου Ταμείου Ἐφέδρων Πολεμιστῶν Κρήτης καὶ τοῦ νόμου περὶ δικαιοδοσίας τῶν Μακεδονικῶν Ἐπιτροπῶν ἐν Κρήτῃ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διακανονισμοῦ τοῦ τρόπου λειτουργίας τοῦ ἐν Κορφοξυλίᾳ (Ἀρκαδίας) Σανατορίου ὑπὸ τὴν ἐπωνυμίαν «Ἡ Μάννα».

§70Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ διότι δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς.

§71Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δύναται νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι ἡ πίστωσις νὰ εἶναι ἐπιπρόσθετος καὶ νὰ μὴ ληφθῇ ἐκ τῆς ἐγγεγραμμένης πιστώσεως τῶν 5.000.000.

§72Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ὑγιεινῆς). Ἡ ἐγγεγραμμένη πίστωσις δὲν θὰ ἐξαντληθῇ καὶ δι’ αὐτὸ ἐγένετο ἀπόφασις νὰ ληφθῇ ἐξ αὐτῆς.

§73Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει νὰ ἀναβληθῇ.

§74Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ἡ πίστωσις τοῦ 1.000.000 πρέπει νὰ μὴ ληφθῇ ἐκ τῆς πιστώσεως τῶν 5.000.000.

§75Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Παρόμοιον νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Σανατορίων ἐν Αἰτωλοακαρνανίᾳ ἄνευ οὐδενὸς βάρους τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ μόνον μὲ τοπικοὺς φόρους, ἀπεκρούσθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§76Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς Ὑγιεινῆς). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶχεν ἀποκρουσθῆ, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ἀδύνατον νὰ παρακολουθήσῃ λογιστικῶς τὴν φορολογίαν αὐτήν, φορολογίαν ὄχι μόνον κοινοτικήν, ἀλλὰ φορολογίαν ἐπὶ διαφόρων εἰδῶν καὶ ἀνεβλήθη ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ διὰ νὰ ἐξετασθῇ καλλίτερον τὸ πρᾶγμα καὶ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸν Ὀκτώβριον. Ἐδῶ ὅμως δὲν συντρέχει ἡ ἰδία περίπτωσις.

§77Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον περὶ Σανατορίων Ἀκαρνανίας ἐξακολουθεῖ νὰ τὸ ἔχῃ υἱοθετημένον ἡ Κυβέρνησις;

§78Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ νομιμοποιήσεως ἀναστολῆς διατάξεων περὶ ὀξύτητος τοῦ ἐλαίου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν καὶ γραμματέων τῶν παρὰ τοῖς Ὑπουργείοις καὶ ταῖς Γενικαῖς Διοικήσεσι Συμβουλίων».

§81Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ τοῦ Νομοσχεδίου αὐτοῦ κ. Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ καθορισθῇ ἡ ἀποζημίωσις ἡ ὁποία θὰ δίδεται εἰς τὰ μέλη καὶ τοὺς γραμματεῖς τῶν διοικητικῶν συμβουλίων. Ἀλλὰ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ διοικητικὰ συμβούλια αὐτὰ εἶναι ἀπειράριθμα, τὰ μετέχοντα δὲ εἰς αὐτὰ μέλη εἶναι σχεδὸν τὰ ἴδια, ἑπομένως ἐκ τῆς συμμετοχῆς εἰς τὰ συμβούλια αὐτὰ δημιουργεῖται ἕνας πόρος καὶ μία ἰδιαιτέρα ἀποζημίωσις ὧν ὑπαλλήλων αὐτῶν κατὰ διάκρισιν ἡ ὁποία γεννᾷ βέβαια μίαν δυσφορίαν εἰς τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τοὺς μὴ μετέχοντας. Θὰ ἔλεγον λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ ἀνώτατον ὅριον ἀποζημιώσεως κατὰ ὥραν 50 δρχ., δηλαδὴ ὁ μετέχων εἰς τὸ συμβούλιον ὑπάλληλος, τὸ ὁποῖον θὰ διαρκῇ μίαν ὥραν, νὰ παίρνῃ 50 δρχ., διότι ὅταν ἐργάζεται 8 ὥρας τὴν ἡμέραν καὶ ἔχει μισθὸν 250 δρχ. διὰ μίαν ὥραν συμβούλιον θὰ παίρνῃ 300 δρχ. καὶ ὅταν ἔχῃ τρία συμβούλια τὴν ἡμέραν θὰ πάρῃ 900 δρχ.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τοῦ νεωτέρου Νόμου.

§83Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἀφίσατε διὰ διατάγματος νὰ κανονισθῇ καὶ δὲν ἠξεύρομεν τὶ θὰ γίνῃ. Ἔχω πρόχειρον διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖόν σας μάλιστα, τὸ ὁποῖον διάταγμα λέγει ὅτι (ἀναγινώσκει).

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἐπανάληψις παλαιοτέρων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων Νόμων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὁρίζονται κατὰ ὡρισμένα χρονικὰ διαστήματα.

§85Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ ἐξακολούθησις τῆς καταστάσεως αὐτῆς δημιουργεῖ δυσφορίαν εἰς πάντα ἄνθρωπον καὶ εἰς ἐμὲ τὸ ἴδιον διότι ὅταν ἠξεύρω ὅτι εἰς τὴν περιφέρειάν μου ὁ ὑπάλληλος δὲν κάνει τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ βάζῃ μίαν ὑπογραφὴν καὶ νὰ παίρνῃ 0,50% ἐπὶ τοῦ φόρου ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιωθῇ διὰ τῆς δηλώσεως καπνοῦ δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διὰ ποῖον λόγον θὰ λάβῃ αὐτὸς τὸ ποσοστόν, διότι ποῖα εἶναι ἡ ὑπηρεσία ἢ ἄλλη τὴν ὁποίαν προσφέρει εἰς τὸ Κράτος ἀφοῦ αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη ὑπηρεσία του; Τὸ διάταγμα αὐτὸ κύριοι τὸ ὁποῖον μὲ προεκαλέσατε νὰ ἀναφέρω θὰ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας συζητήσεως.

§86Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐξέδωσα διάταγμα τὸ ὁποῖον κανονίζει αὐτά. Πρόκειται περὶ κανονισμοῦ τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως.

§87Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ ἀνώτερον ὅριον διότι οὕτω δημιουργοῦμεν διπλασιασμὸν καὶ πολλαπλασιασμὸν τοῦ μισθοῦ τοῦ ὑπάρχοντος.

§88Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ αὐτό, διότι τὸ ἀπαγορεύει σχετικὴ συνταγματικὴ διάταξις.

§89Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διὰ νὰ σᾶς πείσω περὶ αὐτοῦ δηλ. τοῦ δυσχεροῦς τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς θὰ καταθέσω σχετικὴ ἐρώτησιν περὶ τοῦ πόσα ποσοστὰ παίρνουν οἱ οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι.

§90Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐὰν παίρνουν ἐπὶ πλέον πρέπει νὰ τὰ ἐπιστρέψουν διότι εἶναι παρὰ τὸ Σύνταγμα.

§91Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρέπει νὰ περιληφθῇ ἀνώτατον ὅριον 50 δρχ. καθ’ ὥραν.

§92Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὴν σκέψιν αὐτὴν θὰ τὴν ἐξετάσω.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ γενικῶν διοικήσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κατανομῆς χρηματικῶν ἀμοιβῶν, καταδιώξεως συλλήψεως καὶ ἐξοντώσεως λῃστῶν γενομένων πρὸ τῆς 14 Ἰανουαρίου 1930». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐτοκινήτων, κυκλοφορίας αὐτῶν καὶ ὑποχρεώσεως τῶν ὁδηγῶν».

§94Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ κάμῃ μίαν προσθήκην εἰς τὸ ἄρθρον 50 ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸ εἰδικὸν ταμεῖον ἀσφαλίσεως αὐτοκινητιστῶν, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμόν.

§95Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γίνεται δεκτή, θὰ συνεννοηθῶ μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§96Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ἐζήτησα ὅπως τὸ 19ον ἔτος αὐξηθῇ εἰς 22 ὅπως καὶ εἰς τὰ ἄλλα αὐτοκίνητα, εὑρίσκω μάλιστα ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ 25 δι’ ὅλους τοὺς σωφέρ, διότι οἱ μικροὶ σωφὲρ εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι κάμνουν τὰ περισσότερα δυστυχήματα.

§97Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§98Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας ἂν ἡ διάταξις τῆς παραγράφου 15 τοῦ ἄρθρου 41 κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὁδηγὸς (ἀναγινώσκει), ἐὰν ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφορᾷ καὶ τὴν ἑταιρείαν Πάουερ, διότι εἶναι εἰς ὅλους γνωστὸν ὅτι εἰς τὰ αὐτοκίνητα τῆς πάουερ ἀντὶ 14 ἐπιβάτας πέρνουν 34, καὶ εἶναι στριμωγμένος ὁ κόσμος εἰς ἓν σημεῖον ἀξιοθρήνητον καὶ ἐξευτελιστικόν. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἰς τὰ αὐτοκίνητα τῆς πάουερ δὲν ἐπιτρέπεται οὐδεὶς ἐπιβάτης νὰ εἶναι ὄρθιος εἰς τὸν διάδρομον, ὄπισθεν ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ὀκτὼ ὑποθέτω ὅτι εἶναι κατόπιν τῆς ἀδείας τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Συγκοινωνίας νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν ἑταιρείαν αὐτήν.

§99Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Βεβαίως κ. Πρόεδρε δὲν ἀπολαμβάνουν οὐδεμιᾶς ἀσυδοσίας τὰ αὐτοκίνητα τῆς Πάουερ, τὸ ζήτημα ὅμως προβλέπεται ἐκ τῆς σχετικῆς συμβάσεως καὶ πρόκειται νὰ ρυθμισθῇ διὰ τῶν κανονισμῶν οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑπὸ διαιτησίαν, ἀσφαλῶς δὲ ὡς γνωρίζω ὑπάρχει σχετικὴ διάταξις εἰς τοὺς κανονισμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀποβλέπουν εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτήν.

§100Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν εἷς πολίτης καταγγείλει ὅτι ὑπάρχουν περισσότεροι ἀπὸ 14 πρέπει νὰ τιμωρηθῇ διότι τὸ θέαμα εἶναι ἐξευτελιστικώτατον.

§101Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ τεθῶσιν οἱ κανονισμοὶ εἰς ἐφαρμογὴν διότι μέχρι τοῦδε ἦσαν εἰς διαιτησίαν.

§102Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πάντως δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ νὰ ὑπάρχουν ὄρθιοι εἰς τοὺς διαδρόμους.

§103Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς κανὲν μέρος τοῦ κόσμου δὲν γίνεται αὐτὸ ποὺ γίνεται ἐδῶ.

§104Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κύριοι βουλευταὶ προκειμένου περὶ ἑνὸς νομοσχεδίου τοσοῦτον σοβαροῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ μειώσῃ τὸν δημόσιον κύνδυνον ἐν Ἑλλάδι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν εἰδικῶν, διότι κατ’ ἐμὲ περιέχει πολλὰς διατάξεις ἐντελῶς ἀκατανοήτους. Θὰ ἤθελον δὲ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἂν τὸ νομοσχέδιον τίθεται ὅπως τὴν πρώτην φοράν, ἢ κατόπιν τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§105Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδέχθην κ. βουλευτὰ τὰς περισσοτέρας τῶν τροπολογιῶν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ ἔχει ἤδη ἀνατυπωθῇ, ἐδέχθην δὲ καὶ πολλὰς τῶν τροπολογιῶν τὰς ὁποίας μοῦ ὑπεβάλατε ἰδιαιτέρως π. χ. τὴν περὶ ἀπαλήψεως τοῦ ἄρθρου 48 κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ καταδικαστικαὶ ἀποφάσεις ἐκτελοῦνται παραχρῆμα καὶ τὸ ἔνδικον μέσον δὲν ἀναστέλλει τὴν ἐκτέλεσιν. Ἐπίσης ἐδέχθην τὰς περισσοτέρας τῶν τροπολογιῶν αἱ ὁποῖαι ἦσαν σύμφωνοι μὲ τὰς τροπολογίας τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν αὐτοκινητιστῶν.

§106Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ ἀναγνώσητε ποίας τροπολογίας ἀπεδέχθητε ἀκριβῶς, μοῦ ἐπιτρέπετε νὰ ἀρχίσω ἀπὸ τὴν ἀρχήν; Εἰς τὸ ἄρθρ. 9 ὅπερ ἀφορᾷ τοὺς ἰατροὺς οἱ ὁποῖοι ἐκτελοῦν τὴν ἐξέτασιν, γράφετε ὅτι πρόκειται νὰ ἐξετασθοῦν ὑπὸ ἐπιτροπῆς δύο ἰατρῶν κτλ., βεβαίως πρόκειται περὶ ἐξετάσεως 28 χιλιάδων, λοιπὸν νὰ παραδεχθῆτε (ἀναγινώσκει).

§107Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Σεῖς τὶ θέλετε νὰ δεχθῶμεν;

§108Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὁ σωφὲρ ἔχει ἀνάγκην ἰδιαιτέρας καρδιολογικῆς ἐξετάσεως.

§109Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐξετάζεται ἡ φυσιολογικὴ ἀρτιότης οἱ καρδιολόγοι εἶναι εἰδικὸς κλάδος......

§110Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δὲν θὰ ἦτο τοὐλάχιστον δυνατὸν κατὰ 3μηνα νὰ ἀλλάξουν οἱ δύο ἰατροὶ ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν τοὺς αὐτοὺς ἰατροὺς διαρκῶς; Ὅλοι οἱ σωφὲρ θὰ περάσουν μόνον ἀπὸ δύο ἰατρούς. Καὶ τότε ἄν θέσωμεν ὡς μέσον ὅρον 200 δρχ. ἕκαστος ὅτι θὰ πληρώνει διὰ τὴν ἐξέτασιν φαντάζεσθε τὶ μεγάλο ποσὸν εἶναι διὰ δύο ἰατρούς.

§111Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Προβλέπετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθοῦν περισσότεραι ἐπιτροπαὶ τῆς μιᾶς.

§112Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θὰ ἤθελα νὰ προσθέσετε καὶ πιστοποιητικὸν ὅτι ὑπηρέτησαν τοὐλάχιστον ... Ἐπὶ δύο ἔτη ὡς μαθητευόμενοι καὶ τεχνίτες ἀνεγνωρισμένων συνεργείων αὐτοκινήτων προκειμένου περὶ ἐκδόσεως διπλώματος ὁδηγῶν αὐτοκινήτων. Καὶ τοῦτο διὰ νὰ ἔχομεν κατόπιν ὡς καὶ ἄλλοτε εἶχα τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω τὸν πυρῆνα τῶν μηχανικῶν τῶν ἀεροπλάνων διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας. Κατὰ συνέπειαν θὰ εἶναι ἐπιβεβλημμένον καθῆκον ὁ ὁδηγὸς αὐτοκινήτων νὰ ἔχῃ γνώσεις μηχανικάς. Ἔχομεν δὲ πολλὰ ἀνεγνωρισμένα συνεργεῖα αὐτοκινήτων ὥστε νὰ λάβουν κἄποιαν τεχνικὴν μόρφωσιν. Δὲν ἠξεύρω ἂν παραδέχεσθε τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§113Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν σᾶς φθάνουν αἱ σχολαὶ αὐτοκινήτων;

§114Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Θὰ λειτουργήσουν αὗται ἀμέσως;

§115Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μάλιστα.

§116Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἄρθρον 12. Ὑπάρχει μία τροπολογία τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἠθέλησε νὰ ἀναγάγῃ εἰς τὴν αὐτὴν περιωπὴν τῶν μελλουσῶν νὰ λειτουργήσουν σχολῶν καὶ τὰ διάφορα οὕτως εἰπεῖν ἐργαστήρια τὰ ὁποῖα ἔδωκαν τὰ διπλώματα ὁδηγοῦ αὐτοκινήτων, εἰς τοὺς ἁμαξᾶδες. Δὲν νομίζω ὅτι τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα εἰς τὰ ὁποῖα ἀνέθεσε τότε τὸ Κράτος νὰ δώσουν διπλώματα ἁπλοῦ ὁδηγοῦ εἰς ἁμαξᾶδες, δύνανται νὰ ἐξομοιωθοῦν πρὸς τεχνίτας μηχανοδηγοὺς ἔχοντας διπλώματα μηχανολόγων μηχανικῶν. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ θὰ ἤθελον νὰ μὴ γίνῃ δεκτή.

§117Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν γίνεται δεκτή.

§118Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἄρθρον 13. Ἡ λέξις πενταετία θὰ ἐπιθύμουν νὰ γίνῃ δεκαετία.

§119Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι πολὺ κ. βουλευτά.

§120Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὥστε νὰ μὴν εἶναι δυνατὴ ἡ ἄδεια τοῦ ἐκγυμναστοῦ νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἀνθρώπους 24 ἐτῶν! Ἐφ’ ὅσον ἔχομεν τὸ 19ον ἔτος παραδεκτόν. Τὸ ἄρθρον 13, λέγει ὅτι: (ἀναγινώσκει). Ἄρα 19 καὶ 5 = 24. Ἂν βάλωμεν δεκαετίαν (10) θὰ ἔχωμεν ἐκγυμναστὰς μὲ περισσοτέραν πεῖραν.

§121Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἀρκετὴ εἶναι καὶ ἡ πεῖρα τῶν 5 ἐτῶν.

§122Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κατόπιν θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ προσθέσητε μίαν παράγραφον ὅτι: οἱ κάτοχοι Ἑλληνικοῦ διπλώματος μηχανοδηγοῦ αὐτοκινήτου κτλ. αὐτοδικαίως ἔχουν καὶ ἐκγύμναστον ἄδειαν. Δηλαδὴ πρόκειται περὶ διπλώματος μηχανοδηγοῦ τὸ ὁποῖον κατέχει τις πρὸ δεκαετίας καὶ τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου σήμερον θεωρεῖται κατώτερον τοῦ διπλώματος τοῦ ὁδηγοῦ γυμναστοῦ.

§123Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν ἀποκλείονται. Δύνανται νὰ λάβουν τὴν ἄδειαν.

§124Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Προκειμένου περὶ γυμναστοῦ ἀρκεῖ δίπλωμα ὁδηγοῦ ἐνῷ περὶ μηχανοδηγοῦ δὲν ὁμιλοῦμεν καθόλου.

§125Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Δὲν ἦτο λογικὸν νὰ τεθῇ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§126Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐδῶ ἔχομεν ἀνθρώπους μὲ ἄδειαν μηχανοδηγοῦ καὶ δὲν τοὺς ἐξισοῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου μὲ τοὺς ἁπλοῦς ὁδηγοὺς γυμναστάς!! Πρόκειται δὲ περὶ ἐπαγγελματιῶν οἱ ὁποῖοι κατέχουν ἄδειαν μηχανοδηγοῦ καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ 25ετίας ὁδηγοῦν αὐτοκίνητον. Ἕκαστος δὲ σωφὲρ διὰ νὰ λάβῃ ἄδειαν μηχανοδηγοῦ πρέπει νὰ κατέχῃ ὅλα αὐτὰ τὰ τῆς μηχανικῆς ἐφαρμογῆς λεγόμενα καὶ ὅμως δὲν θὰ δύναται νὰ ἐκγυμνάσῃ. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ μὴ ἔχουν τὸ δικαίωμα αὐτό, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀνώτεροι τῶν γυμναστῶν.

§127Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δύνανται νὰ ἀποκτήσουν τὸ δικαίωμα τοῦτο ὑποβαλλόμενοι εἰς μίαν ἐξέτασιν.

§128Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὥστε δὲν τὴν δέχεσθε κ. ὑπουργὲ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν;

§129Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὄχι, Ὄχι.

§130Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κύριε ὑπουργέ. Θὰ ἐξετάσῃ τὸν μηχανικὸν ὁ μὴ μηχανικὸς ἐὰν ὁδηγῇ καλῶς τὸ αὐτοκίνητον; Θὰ σᾶς φέρω ἕνα παράδειγμα. Οἱ διευθυνταὶ τῶν σχολῶν, οἱ πραγματικῶς μηχανικοί, οἱ κατέχοντες στοιχεῖα μηχανολογίας, οἱ δυνάμενοι νὰ ἐργασθοῦν εἰς ἐργοστάσια ὡς ἐφαρμοσταὶ νὰ μὴν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκγυμνάζουν τοὺς ἁπλοῦς σωφέρ; Νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι ὀρθὸν τὸ τοιοῦτον.

§131Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶναι τυπικὴ ἐντελῶς ἡ διάταξις.

§132Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὴν θεωρῶ τυπικήν. Ὁμιλῶ περὶ ἐκγυμναστοῦ μὴ μηχανοδηγοῦ ὅστις θὰ δύναται νὰ περιφέρεται ἀπολύτως ἐλεύθερος χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν πεῖραν τοῦ μηχανοδηγοῦ. Ἅμα δὲ πάθῃ τὸ αὐτοκίνητον τίποτα θὰ σταματήσῃ καὶ ὁ ἐκγυμναστὴς καὶ ὁ ἐκγυμναζόμενος!! Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐξετάσετε περισσότερον τὸ ζήτημα.

§133Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Τὸ ἐξήτασα ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν περίπτωσιν.

§134Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἄρθρον 21. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω ὅτι ὁ περιορισμὸς τοῦ δημοσίου κινδύνου ἔγκειται ἀκριβῶς εἰς τὴν ἐλάττωσιν ἁπλῶς τῶν δυστυχημάτων καὶ ἀτυχημάτων καὶ διὰ τοῦτο σᾶς καθιστῶ γνωστὸν ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν σωφέρ, ὅπως εἶναι σήμερον, δὲν ἔχουν γνώσεις ἐπαρκεῖς τοῦ μηχανισμοῦ τῶν αὐτοκινήτων καὶ δὲν ἐλέγχεται ἐπαρκῶς τὸ αὐτοκίνητον. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν θέλομεν νὰ προλάβωμεν πάντα κίνδυνον λογικὸν θὰ ἦτο, ἕκαστον αὐτοκίνητον δημοσίας ἰδίως χρήσεως δέον νὰ ἔχῃ ἔγγραφον ἐπιθεωρήσεως τουλάχιστον ἅπαξ τοῦ ἔτους. Τὸ ἔγγραφον δὲ νὰ θεωρῆται ἀπαραίτητον στοιχεῖον διὰ τὴν κυκλοφορίαν τῶν αὐτοκινήτων. Ἄρα θὰ ἔχωμεν τὸ ἑξῆς: Ἅπαξ τοῦ ἔτους τὰ αὐτοκίνητα ἰδίως τῆς δημοσίας χρήσεως θὰ ἐπιθεωροῦνται παρὰ τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας καὶ θὰ λαμβάνουν ὡρισμένην οὕτως εἰπεῖν ἄδειαν ὅτι ἦσαν ἐν καλῇ καταστάσει καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχουν μηχανικαὶ βλάβαι, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ ἐπεκτείνουν τὸν δημόσιον κίνδυνον.

§135Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ τὸ σῶμα τῶν αὐτοκινητιστῶν διαμαρτύρεται διότι μεταξὺ του παρεισέφρησαν στοιχεῖα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐντελῶς ἀνεπιθύμητα, θὰ ἤθελον λοιπόν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ μοῦ δώσητε τὴν πληροφορίαν ἐὰν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας προτίθεται νὰ κάμῃ ἀναθεώρησιν.

§136Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Τὸ νομοσχέδιον ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν γίνεται. Περιέχει πλῆθος διατάξεων διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτείνεται τόσον ὁ διοικητικὸς ὅσον καὶ ὁ ποινικὸς ἔλεγχος τῶν αὐτοκινήτων.

§137Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὥστε τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς ἐπανεξετάσεως δὲν θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ κατοχυρωθῇ διὰ νόμου;

§138Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν χρειάζεται τοιαύτη διάταξις.

§139Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Τοῦ ἄρθρου 25 ἐζήτησα τὴν ἀπάλειψιν.

§140Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ τὸ ἐδέχθην.

§141Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἄρθρον 27. Πρόκειται ἀκριβῶς...

§142Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν σας.

§143Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐπίσης, κ. ὑπουργέ, ἐὰν ἔχωμεν τὴν ἑξῆς περίπτωσιν ὁδηγοῦ ὅστις νομίζει ὅτι δὲν τρέχει, ἢ ὅταν τρέχει μὲ 30 χιλιόμετρα καὶ ὁ ἐντεταλμένος τῆς τάξεως τοῦ λέγει ὅτι τρέχει πολὺ καὶ τὸν σταματᾷ, καὶ τοῦ ζητεῖ νὰ τοῦ πάρῃ τὸ δίπλωμά του διότι «τρέχει». Ὁ σωφὲρ τοῦ λέγει «ὄχι δὲν τρέχω» ποῖος θὰ διαπιστώσῃ τὸ ἀδίκημα ὅταν πρόκειται περὶ ὑπερβάσεως καθήκοντος ἀστυνομικοῦ; Δεύτερον· τοῦ ἀφαιρεῖτε τὸ δίπλωμα δηλαδὴ δικαίωμα κτηθὲν κατὰ νόμον καὶ τὸ ὁποῖον δίπλωμα, δὲν εἶναι ἐπαγγελματικὴ ἄδεια διότι ἔδωσεν ἐξετάσεις τὸ ἄτομον αὐτὸ καὶ ἔχει ἑπομένως κεκτημένον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ὁ πρῶτος τυχὸν ἀστυφύλαξ τὸ ἀφαιρεῖ σήμερον. Δὲν τὸ νομίζω ὀρθόν. Δι’ ὃ φρονῶ ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ θέσωμεν κἄποιον φραγμὸν εἰς τὸν ὑπερβολικὸν ζῆλον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Θὰ ἦτο λογικὸν τόσον ἡ ἄδεια ὅσον καὶ τὸ δίπλωμα νὰ μὴ ἀφαιρεῖται παρὰ κατόπιν γνωμοδοτήσεως τῆς παρὰ τῷ ὑπουργείῳ τῆς Συγκοινωνίας ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μετέχῃ καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ σωματείου τῶν αὐτοκινητιστῶν νὰ ἀφαιρεῖται δὲ κατόπιν καταδικαστικῆς ἀποφάσεως.

§144Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν πρόκειται νὰ ἐκδοθῇ ἀπόφασις καταδικαστικὴ ἀλλὰ μία πρόσκαιρος ἀπόφασις ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἕνα εἶδος διοικητικοῦ μέτρου, ἔχω δὲ περιορίσῃ τὴν προθεσμίαν καθ’ ἣν θὰ διαρκῇ ἡ ἀφαίρεσις εἰς 5 ἡμέρας ὑπάρχει ἄλλωστε παλαιὰ σχετικὴ διάταξις καθ’ ἣν δύναται ἡ ἀστυνομία ἡ ὁποία βεβαιώνει ὅλας τὰς ἄλλας παραβάσεις ποὺ ἀφαιρεῖ καὶ τὴν ἄδειαν.

§145Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐδῶ δὲν πρόκειται περὶ ἀδείας πρόκειται περὶ κεκτημένου δικαιώματος. Ἔχετε τὴν προσωποκράτησιν. Διατὶ τοῦ ἀφαιρεῖται τὸ κεκτημένον δικαίωμά του δηλαδὴ τὸ δίπλωμα, τὸ δοθὲν παρὰ τοῦ Κράτους κατόπιν εὐδοκίμου ἐξετάσεως;!

§146Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Γνωρίζετε ὅτι αὐτὸ ἰσχύει ἀπὸ ἐτῶν. Τώρα δὲ ποὺ τὸ περιορίζομε, εἰς 5 ἡμέρας καθίσταται ὀλιγώτερον ἀνώδυνον. Ὅταν δὲ θὰ πρόκειται νὰ κρατηθῇ περισσότερον τῶν 5 ἡμερῶν τότε τὸ ζήτημα παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§147Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐγὼ τὸ θεωρῶ αὐθαίρετον τὸ μέτρον τοῦτο, εἶναι σὰν νὰ ἀφαιρῇς ἀπὸ τὸν δικηγόρον τὸ δίπλωμά του ὁπόταν συνέταξε μίαν κακὴν ἀγωγήν.

§148Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾶ σπουδαιότατον κοινωνικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖ χιλίας δύο προστριβὰς καὶ κινδύνους, καὶ ἐπειδὴ τὸ ὑπόμνημα τῆς ὁμοσπονδίας τῶν αὐτοκινητιστῶν τὸ ὁποῖον περιέχει σπουδαιοτάτας παρατηρήσεις δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν.

§149Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν ὑπῆρξε πρότασις καὶ παρατήρησις ὑποβληθεῖσα εἴτε ἐκ μέρους εἰδικῶν συναδέλφων εἴτε ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ νὰ μὴ ἠρευνήθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν. Τώρα οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι ζητοῦν τὴν ψήφισίν του. Ἀπεδέχθη τὰς περισσοτέρας τροπολογίας ἡ δὲ διάταξις διὰ τὴν ὁποίαν ὁμιλεῖ ὁ κ. βουλευτὴς εἶναι ἤδη ἐν ἰσχύϊ διὰ διατάγματος τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§150Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ μέτρου τὸ ὁποῖον θὰ περιορίσῃ τὸν δημόσιον κίνδυνον.

§151Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συνίστων καὶ ἐγὼ εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπουργὸν νὰ στέρξῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν ζητεῖ ἡ ἀντιπολίτευσις διότι θέλει καὶ αὐτὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν ἑνὸς ὑπομνήματος τὸ ὁποῖον τῆς ἐδόθη παρὰ τῆς συνομοσπονδίας, τὸ δὲ ζήτημα εἶναι κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§152Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας) Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω κ. Πρόεδρε, ὅτι τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ ἔλαβον γνῶσιν ὅταν προσεκλήθην καὶ ἔλαβον μέρος εἰς τὸ συνέδριον τῶν αὐτοκινητιστῶν. Ἐκτὸς τούτου οἱ διοικοῦντες τὴν συνομοσπονδίαν συνεζήτησαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ μὲ τὴν ἁρμοδίαν Κοινοβουλευτικὴν Ἐπιτροπὴν καθὼς καὶ μὲ τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς, πλεῖσται δὲ παρατηρήσεις αὐτῶν ἐγένοντο δεκταί. Δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν διὰ τὴν ἀναβολὴν ἀλλὰ φοβοῦμαι μήπως δὲν προφθάσῃ νὰ ψηφισθῇ.

§153Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου ἐδέχθη τὰς περισσοτέρας ἐπὶ τῶν ὑποδειχθησῶν τροπολογιῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ Κοινοβούλιον ἔχει μίαν ἀντιπολίτευσιν, ἡ ὁποία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἰσακούεται καὶ αὐτὴ ἐπὶ ζητημάτων κοινωνικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§154Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον ἔχει κατατεθῇ πρὸ τῶν διακοπῶν, τὸ ἐπεξεργάσθη δὲ διὰ μακρῶν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ εἰδικῶς μάλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευτὴς κ. Σαμαρᾶς εἰργάσθη μὲ ἰδιαιτέραν ἐπιμέλειαν καὶ συνειργάσθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τόσον μὲ τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου, ὅσον καὶ μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ σωματείου. Αἱ πλεῖσται τροπολογίαι τῶν ἐνδιαφερομένων ἔχουν γίνει δεκταί. Πρὸ ὀλίγου ἔκαμα τὴν δήλωσιν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη οὐσιωδεστάτην τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν οἱ αὐτοκινητισταὶ δηλ. ὅτι δυνάμεθα διὰ διατάγματος νὰ ἀνασυστήσωμεν τὸ ταμεῖον προνοίας τὸ ὁποῖον τοὺς ἐνδιαφέρει οὐσιωδέστατα. Ἡ διάταξις ἡ ὁποία ἐγέννησεν τὸ ζήτημα τῆς ἀναβολῆς δὲν εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων διατάξεων, δὲν θὰ εἶχον δὲ ἐγὼ καμμίαν δυσκολίαν νὰ τὴν τροπολογήσουν κατὰ τρόπον τοιοῦτον ὥστε νὰ μὴ εἶναι πολὺ ἐπώδυνος διὰ τοὺς αὐτοκινητιστάς. Ἐψηφίσαμεν ἤδη τὰ 28 ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἐδέχθην τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορῶν τό ταμεῖον Προνοίας ἀποδέχομαι αὐτὴν τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ράλλης περὶ διτρόχων δηλαδὴ ἀφαιρῶ τὴν λέξιν ποδήλατα καὶ θέτω δίτροχα ἢ τρίτροχα δὲν δύναμαι ὅμως νὰ ἀναβάλω τὴν συζήτησαν τοῦ νομοσχεδίου. Δύνασθε νὰ ὑποβάλετε ὅσας τροπολογίας θέλετε, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐάν ἐπιθυμεῖ πράγματι νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὑποβάλῃ ἀπόψε τὰς τροπολογίας ὅσας ἔχει καὶ νὰ συζητήσωμεν εἰς τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει τόσην σπουδαιότητα ὥστε νὰ ἀποχωρήσουν οἱ κ. βουλευταὶ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἐγὼ ἐτόνισα ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει μελετήσει ἐγκαίρως παρακολουθήσασα τὰ συνέδρια τῶν αὐτοκινητιστῶν συζητήσασα μὲ τοὺς ἁρμοδίους ἀντιπροσώπους τῶν αὐτοκινητιστῶν οἱ ὁποῖοι τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὑπέβαλον τὰ ὑπομνήματα καὶ ἔχει ἐξετάσει τὰς ἀπόψεις των. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ἀναβληθῇ ἐπισημαίνω μόνον τὸν κίνδυνον τοῦτον ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκ τῆς ἀναβολῆς νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§156Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐφόσον ἕνα ὁλόκληρον κόμμα διετύπωσεν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἀναβολῆς ἑνὸς νομοσχεδίου ἐπὶ μίαν ἡμέραν δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ στέρξῃ εἰς τὴν ἀναβολήν. Ἁπλῶς ὁ συνηγορῶν μετ’ ἐμοῦ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας ἐτόνισεν τὸν κίνδυνον, κίνδυνον εἰς τὸν τονισμὸν τοῦ ὁποίου ἦλθεν συνεπίκουρος καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀθηνῶν συνάδελφος εἰπὼν ὅτι ἐὰν θελήσωμεν νὰ κάμωμεν τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω πρὸς ἀποφυγὴν νέων διαμαρτυριῶν ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι πρόθυμος νὰ στέρξῃ, εἰπὼν ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ναυαγήσῃ. Εἶπεν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι ἐὰν στέρξῃ εἰς τὴν ἀναβολὴν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον αὔριον πρὸ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου, ἐφόσον δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε ἡ ἀντιπολίτευσις οὔτε ἡ Κυβέρνησις νὰ στερήσῃ τοῦ δικαιώματος τοὺς βουλευτὰς νὰ κάμουν τὰς ἐπερωτήσεις των. Τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὅτι παρέλκει ἐντελῶς, ἀλλὰ εἶναι ζήτημα τακτικῶς κανονισμένον πλέον παγίως. Ὅταν τὰ κόμματα εἶναι σύμφωνα εἰς τὴν ἀναβολὴν τῶν ἐπερωτήσεων οἱ ἀνήκοντες εἰς αὐτὰ τὰ κόμματα νὰ θεωρεῖται ὅτι παραιτοῦνται τῶν ἐπερωτήσεων των. Ἄλλωστε δὲν θὰ ἐπρόκειτο νὰ μὴ γίνῃ ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Πρόκειται μόνον νὰ ἀσφαλίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἀποδίδει ἰδιαιτέραν σπουδαιότητα. Ἐὰν ὅμως τὸ Λαϊκὸν κόμμα νομίζει ὅτι θὰ ἀπετέλει οἱονδήποτε περιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου ἡ κατὰ προτίμησιν πρὸ τῆς συζητήσεως τῶν ἐπερωτήσεων συζητήσεις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ Κυβέρνησις σεβομένη τὸν κανονισμὸν στέργει καὶ εἰς τὴν ἀναβολὴν αὐτήν. Ἁπλῶς καὶ μόνον μίαν παράκλησιν διετύπωσα ἀφοῦ εἶναι κοινὴ ἐπιθυμία νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ ἐὰν ὅμως τὸ Λαϊκὸν κόμμα νομίζει ὅτι πρέπει νὰ προηγηθοῦν αἱ ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ἐπακολουθήσῃ ἡ συζήτησις 3 νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ συζητηθοῦν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εἶχεν καμμία ἀντίρρησιν. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ συνάδελφος μου ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας εἶναι ὀρθή. Δηλαδὴ νὰ ψηφίσωμεν ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις καὶ νὰ ἀναβληθοῦν δι’ αὔριον ὡρισμένα ἄρθρα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην συζητήσεως. Ὑποθέτω δὲ ὅτι εἰς αὐτὸ θὰ στέρξῃ τὸ Λαϊκὸν κόμμα, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ συντομευθῇ ὁ χρόνος τῆς συζητήσεως. Ἐὰν εἰς τοῦτο στέργῃ νὰ προχωρήσωμεν, ἐὰν δὲν στέργῃ θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον, καὶ θὰ ἀφεθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, ὄχι βεβαίως εἰς τὴν τύχην του, διότι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τὸ ψηφίσῃ, ἀλλὰ θὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν κίνδυνον τῆς ἐκ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου ἀτονίας.

§157Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν μετὰ τὰς ἐπερωτήσεις αὔριον νὰ γίνῃ συζήτησις καὶ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§158Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἄς τελειώσει ὁ κ. συνάδελφος καὶ ἂς ἀναβληθῇ ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου.

§159Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἀναβάλλεται δι’ αὔριον ἡ συζήτησις μίαν μόνον παράκλησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἐπὶ τῆς Συγκοινωνίας ὑπουργὸν νὰ τεθῇ ὡς τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου ἡ ἑξῆς τροπολογία «πρὸ πάσης ὑπὸ ἰατροδικαστοῦ ἐξετάσεως τοῦ παθόντος νὰ κοινοποιηθῇ παρὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς εἰς τὸν κατηγορούμενον ἵνα παρασταθῇ κατὰ τὴν ἐξέτασιν, ἐὰν θέλῃ ὁ παθὼν ἡ ἐξέτασις νὰ γίνῃ καὶ δι’ ἰατροῦ τῆς ἐμπιστοσύνης του».

§160Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Εἶμαι σύμφωνος ὅτι πράγματι λόγῳ μιᾶς προκαταλήψεως ἡ ὁποία ὑπάρχει κατὰ τῶν σωφὲρ γίνονται μερικαὶ ἐκτροπαὶ τῶν προανακριτικῶν ὀργάνων ἀλλ’ ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφορᾶ τροποποίησιν τῆς ποινικῆς δικονομίας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον. Δυνάμεθα ὅμως νὰ ρυθμίσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο δι’ ἐγκυκλίων καὶ διὰ διαταγμάτων.

§161Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κατ’ ἐμὲ θὰ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον νὰ παραμείνῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν εἰδικῶν, διότι, νομοσχέδιον τοιαύτης σοβαρότητος ὡς ἔχει κύριε ὑπουργὲ θέλει ἢ δὲν συγκεντρώνει ἅπαντα τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ θέσῃ διὰ νὰ καταπολεμήσῃ τὸν δημόσιον κίνδυνον καὶ πέραν ἀκόμη. Δημιουργεῖται εἰς τὰς τάξεις τῶν σωφὲρ ἐνδοιασμὸς καὶ δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἐπάγγελμά της ἡ τάξις ἐκείνη ἡ φοβουμένη ἀκριβῶς τὸ ἀνελεύθερον δικαίωμα τοῦ πρώτου τυχόντος ἀστυφύλακος ὁ ὁποῖος τοῦ ἀφαιρεῖ τὸ δίπλωμα καὶ τὸν εἰσάγει δι’ ἀπευθείας κλήσεως καὶ τὸν τιμωρεῖ διὰ κρατήσεως ἢ φυλακίσεως, διότι ἁπλῶς ἐστάθμευσεν εἰς ἕν ἀπηγορευμένον μέρος. Ἐὰν αὐτὰ νομίζετε, ὅτι μειώνουν τὸν δημόσιον κίνδυνον, κατ’ ἐμὲ ὅμως ὄχι. Θὰ φύγουν οἱ καλοὶ σωφέρ, καὶ θὰ μείνουν οἱ ἀδιαφοροῦντες πρὸς τὰς ἀστυνομικὰς δοσοληψίας!

§162Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δὲν σέβονται τὰς ἀστυνομικὰς διατάξεις.

§163Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Τὰς σεβόμεθα, διότι εἶμαι καὶ ἐγὼ διπλωματοῦχος σωφέρ, ἀλλὰ πᾶσα διάταξις ἀστυνομικὴ κατοχυροῦται διὰ τοῦ νόμου τούτου καί συνεπῶς ὁ πρῶτος τυχὸν ἀστυφύλαξ ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει μηχανικὰς γνώσεις ὡς λέγεται εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἐὰν τὰ εἰδικὰ δοχεῖα τῆς βενζίνης τρέμουν καὶ εἶναι κακῶς κατασκευασμένα παρὰ τοῦ ἐργοστασίου θὰ δικαιοῦται νὰ τὸν θέσῃ ὑπὸ κράτησιν καθὼς καὶ καὶ τὸν ἰδιοκτήτην. Μὰ δὲν δύναται κ. Ὑπουργὲ νὰ γνωρίζῃ ὁ ἰδιώτης, ἐὰν τὸ δοχεῖον τῆς βενζίνης ἐτοποθετήθη καλῶς καὶ ἀπὸ τὸ καπὸ ἢ ὄχι. Δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ δύνανται τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, νὰ φυλακίζουν τοὺς σωφὲρ μέχρι 30 ἡμερῶν ὡς λέγει τὸ ἄρθ. 42.

§164Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Διὰ νὰ σᾶς καθυσυχάσω δὲν ὑπάρχει σήμερον κράτησις.

§165Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δεχθῆτε παρακαλῶ τὸ ἄρθρον 41, ὡς ἐτροπολογήθη παρ’ ἐμοῦ, εἶναι δίκαιον νὰ μένῃ ἀκριβῶς τὸ ἴδιον ἄρθρον μὲ εὐθύνην ὁδηγοῦ διὰ...

§166Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔβγαλα κατὰ τὴν πρότασίν σας τὴν παράγραφον 3.

§167Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Εἶναι ἡ παράγραφος αὐτή, ἡ ὁποία ἀφορᾶ τοὺς ἰδιοκτήτας. Προσέξατε κύριε Ὑπουργέ, εἶναι διάταξις ἀφορῶσα ὄχι μόνον τοὺς ἰδιώτας κατόχους αὐτοκινήτων ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐμπόρους αὐτοκινήτων. Αὐτὸ δὲν εἶναι νοητὸν κατ’ ἐμέ, νὰ πηγαίνῃ ὁ ἰδιοκτήτης φυλακή, διότι πταίει ὁ σωφέρ. Ὁ ἰδιοκτήτης ὁ κατέχων ἰδιωτικὸν αὐτοκίνητον πληρώνει 8 χιλιάδες δραχμὰς ἐτησίως διὰ χρῆσιν αὐτοκινήτου χωρὶς νὰ ἐξασκῇ ἐπάγγελμα Προσλαμβάνει ὁδηγὸν ἀνεγνωρισμένον παρὰ τοῦ Κράτους, τὸ Κράτος ἔδωσε τὸ δίπλωμα τούτου καὶ λέγει εἰς τὸν ἰδιώτην: Θὰ προσλάβῃς καὶ σωφέρ, ὁ ὁποῖος, θὰ ἔχῃ δίπλωμα, κατὰ συνέπειαν ὁ ἰδιοκτήτης εἶναι ἀνεύθυνος. Ἐνῶ διὰ τοῦ ὡς ἔχει νομοσχεδίου εἶναι ὑπεύθυνος ὁ ἰδιώτης διὰ τὰς πράξεις τοῦ ὁδηγοῦ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος τοῦ ὥρισεν. Κύριοι συνάδελφοι δυστυχῶς δὲν πρόκειται περὶ μικρᾶς εὐθύνης, πρόκειται περὶ 5 χιλ. δραχ. προστίμου ἢ καὶ φυλακήσεως 30 ἡμερῶν.

§168Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ τὸ ἐξετάσω πάλιν αὐτὸ κύριε συνάδελφε.

§169Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον 27. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ πρῶτος τυχὸν ἀστυφύλαξ, νὰ παίρνῃ τὸ δίπλωμα τοῦ σωφὲρ ἐπὶ πέντε ἡμέρας. Διὰ τὰ μεγάλα δυστυχήματα κύριοι συνάδελφοι ἐγὼ φρονῶ ὅτι ὁ κόσμος τραυματίζετε πλειστάκις ἐξ ἀμελείας καὶ ὑπαιτιότητός του. Εἰς τὴν Γερμανίαν δὲν γίνωνται τόσα δυστυχήματα ὅσα εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§170Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ δρόμοι ἔγειναν διὰ τοὺς πεζούς.

§171Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐὰν οἱ δρόμοι ἔγειναν διὰ τοὺς πεζοὺς τότε νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ πεζοδρόμια τὰ αὐτοκίνητα!!

§172Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὥστε ἐσεῖς φρονεῖτε, ὅτι, ἐὰν ἕνας ἄνθρωπος εὑρίσκεται εἰς τὸν δρόμον καὶ σφυρίζει τὸ αὐτοκίνητον πρέπει, νὰ τρέπεται εἰς φυγήν.

§173Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Φρονῶ, ὅτι πρέπει, νὰ κάμῃ ὅτι κάμουν εἰς τὰ ξένα κράτη, νὰ πάῃ εἰς τὰ πεζοδρόμια καὶ νὰ μὴ θεωρεῖ τὸν δρόμον ἀπόλυτον κτῆμα του. Νὰ γίνουν δεκταὶ αἱ τροπολογίαι μου καὶ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχουν στοιχεῖα πολὺ καλὰ εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Θὰ ἠδύναντο ὅμως νὰ ἐφαρμοσθοῦν καὶ ἐδῶ, αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω καὶ γίνονται εἰς τὰ εὐρωπαϊκὰ κράτη, εἰς τὴν Γαλλίαν, τὴν Γερμανίαν καὶ τὴν Ἀμερικήν, δὲν δύναται οὔτε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ πρῶτος τυχὸν ἀστυφύλαξ νὰ παίρνῃ τὸ δίπλωμα. Κατ’ ἐμὲ τὸ δίπλωμά μου εἶναι κεκτημένον δικαίωμά μου. Δὲν μοῦ δίδεται ἄδειαν, λέγετε δίπλωμα ἱκανότητος. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἄδεια κυκλοφορίας τὸ ἀπέκτησα κατόπιν ἐξετάσεως. Πῶς θὰ τὸ ἀφαιρέσῃ ὁ πρῶτος τυχὸν ἀστυφύλαξ; Μὲ ποῖον δικαίωμα; Νὰ μὲ τιμωρήσῃ ἔχει τὸ δικαίωμα τῆς κατασχέσεως τοῦ αὐτοκινήτου, τὸ τοῦ προστίμου καὶ τόσα ἄλλα δικαιώματα; Διατὶ ἐπαναλαμβάνω ζητεῖται τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ διπλώματος; Αὐτὴ εἶναι μία περίπτωσις ἡ ὁποία νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ ἀποδεκτή. Νὰ τιμωρεῖτε ἔχετε δικαίωμα. Ἡ τιμωρία εἶναι ὡρισμένη ἑνὸς μηνὸς φυλάκισις, καὶ μέχρις 5 χιλ. δραχμῶν πρόστιμον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ πέρνετε καὶ τὸ δίπλωμα τοῦ ὁδηγοῦ ἔστω καὶ προσωρινῶς, εἰμὴ μόνον κατόπιν καταδικαστικῆς ἀποφάσεως καὶ νὰ ἀφαιρεῖται τὸ δίπλωμα ἐξ ὁλοκλήρου ἐὰν ὑποπέσῃ εἰς τὸ παράπτωμα τοῦτο διὰ δευτέραν φοράν. Νὰ τὸ ἀφαιρεῖ δὲ τὸ κράτος, ἀλλὰ κατόπιν δικαστικῆς ἀποφάσεως ὄχι δὲ ὁ ἀστυφύλαξ ἄρθρον 32ον. Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς διέθεσεν ὡρισμένους ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου του εἰς τὴν ἐξέλεγξιν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ διαπίστωσιν τῶν παραβάσεων ἐκείνων αἱ ὁποῖαι γίνονται παρὰ τοῦ σωφέρ. Θὰ ἐξασκοῦν δὲ οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι ἀνώτατα ἀστυνομικὰ καθήκοντα νομίζω ὅτι...

§174Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς Συγκοινωνίας). Ἐτροποποιήθη. Ἔχει προανακριτικὰ καθήκοντα.

§175Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐγὼ λέγω: οἷα ἔχει καὶ ὁ Διευθυντὴς τῆς τροχαίας κινήσεως. Ἤθελα δὲ νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἑξῆς, ὅτι προκειμένου περὶ ἀστυνομικῶν διατάξεων νομίζω ὅτι, εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κανονίζει ὡρισμένας διατάξεις ἐξικνουμένας μέχρις πταίσματος ἢ καὶ πλημμελήματος, ἐδῶ δὲ αἱ διατάξεις μένουν ἀνεξέλεγκτοι, χωρὶς νὰ θέλωμεν νὰ θέσωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἀξιοπιστίαν τοῦ σώματος πρέπει ὅπως ἅπασαι αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις ἐγκρίνονται παρὰ τοῦ Ὑπουργείου κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Συμβουλίου.

§176Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ ζητήματα σταθμεύσεως νὰ ἐρωτῶ τὸ Συμβούλιον τῶν αὐτοκινήτων. Εἶναι ἀστυνομικὸν καθῆκον. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ζητημάτων ξένων πρὸς τὴν στάθμευσιν, ξένων πρὸς τὴν καθαριότητα, εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημα. Διαβάσατε τὸ 2ον ἄρθρον 2α παράγραφος καὶ θὰ δῆτε ὅ,τι ἀφορᾶ τὴν τάξιν δὲν εἶναι ρόλος τοῦ Συμβουλίου αὐτοκινήτων. Κυκλοφορία, συμπεριφορὰ ὁδηγοῦ, μόνον αὐτὰ θὰ κανονίζουν αἱ ἀστυνομικαὶ διατάξεις. Δὲν μποροῦμε νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῶν αὐτοκινήτων, διὰ τοὺς ὁδηγοὺς οἱ ὁποῖοι φέρονται βαναύσως πρὸς τοὺς ἐπιβάτας, τὴν γνώμην του ἂν πρέπει νὰ τιμωροῦνται, αὐτὸ ἔχει λόγον μόνον διὰ τὰ λεωφορεῖα καὶ ἴσως, ἴσως καὶ διὰ τὰ ταξί...

§177Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Νὰ εἴπητε, διὰ τῆς δημοσίας χρήσεως.

§178Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι φυσικὸν ἤτοι ἂν εἷς ἔχει ἰδικόν του αὐτοκίνητον καὶ τὸ ὁδηγεῖ, δὲν ἀφορᾶ ἡ διάταξις αὐτόν. Πρόκειται περὶ τῶν ὁδηγῶν τῶν λεωφορείων. Νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἕνα πρᾶγμα ἀκόμη. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου σωφὲρ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι ἰδιοκτῆται αὐτοκινήτων, οὔτε ἔχουν τὸ αὐτοκίνητον εἰς δημοσίαν χρῆσιν. Ξέρετε καὶ τὴν συμπεριφορὰν τῶν σωφὲρ τῶν κρατικῶν αὐτοκινήτων ἀκόμη. Καὶ εἰς αὐτοὺς πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ ἡ διάταξις. Σᾶς ἔδωσα τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἂν ἀστυνομικαὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπάγωνται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι σαφὲς τὶ ἀφορῶσι. Τάξιν κίνησιν, ὀχήματα, στάθμευσιν, διαδρομάς, κυκλοφορίας, συμπεριφορὰν ὁδηγῶν. Εἶναι καθαρῶς ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν τὸ Συμβούλιον.

§179Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 41 τὸ ὁποῖον καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἄφησε ὡς ἔχει, παρατηρεῖται τὸ ἑξῆς φαινόμενον. Ὁ μὲν ἐπαγγελματίας σωφὲρ ὁ ἐξασκῶν ἐπάγγελμα ἔχει μεγάλην εὐθύνην ἐπαγγελματικὴν καὶ πολὺ ὀρθῶς, καθὼς καὶ ἡ τάξις τῶν προσποριζομένων τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἐκ τοῦ αὐτοκινήτου. Ὁ δὲ ἰδιώτης μὴ ἐπαγγελματίας, εἶναι εἰς ἥσσονα μοῖραν ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην ἐπαγγελματίαν διότι ὄχι μόνον καταβάλλει εἰς τὸ δημόσιον ποσὸν σεβαστὸν ἐτησίως ὡς φόρον χρήσεως αὐτοκινήτου ὄχι μόνον καταβάλλει ποσοστὸν σεβαστὸν λογιζόμενον ἐκ περιουσιακῶν στοιχείων τοῦ αὐτοκινήτου, ἀλλὰ ἔχει καὶ τὴν ἀσφάλειαν εἰς βάρος του κλπ. μὲ τὰ ὁποῖα δὲν βαρύνεται ὁ ἐπαγγελματίας. Ὅμως δὲν ἔχει οὐδὲν δικαίωμα, οὔτε κἂν νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐπαγγελματίας, δὲν γνωρίζω ἀπὸ αὐτοκίνητον. Κάθωμαι εἰς τὴν Βουλιαγμένην ἀγόρασα ἓν αὐτοκίνητον, μοῦ εἶπε τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃς φόρον, θὰ πάρῃς σωφὲρ, τὸ ἐδέχθην. Θὰ πληρώσῃς ἀσφάλειαν· τὸ ἐδέχθην. Ἐὰν ὁ σωφέρ μου ὃν ἀποστέλλω κἄπου ἢ μὲ ἐπιβάτην ἕνα φίλον μου τρέξει περισσότερον, διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου τιμωρεῖται καὶ ὄχι μόνον ὁ σωφφέρ, ἀλλὰ καὶ ὁ ἰδιοκτήτης. Δι’ ἐμὲ τὸν ἰδιοκτήτην ἔχει μεγάλην σημασίαν μὴ ὢν ἐπαγγελματίας ἔχων σωφὲρ ὑπεύθυνον νὰ καταδικασθῶ διὰ πρᾶξιν ἣν δὲν διέπραξα. Θεωρῶ τὸ ἄρθρον ὅτι εἶναι ὀλίγον τι κατ’ ἐμέ, ἀκατανόητον, καὶ λίαν ἄδικον. Καὶ ἰδού: τὸ ἄρθρον 41 λέγει τὸ ἑξῆς: τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον καὶ κράτησιν κατασχέσεως ὁ ὁδηγός αὐτοκινήτου κ.τ.λ. νὰ δεχθῆτε παρακαλῶ τὴν τροπολογίαν μου: κάτοχος ὁδηγὸς δημοσίας χρήσεως αὐτοκινήτου, καὶ ὁδηγὸς ἰδιωτικοῦ.

§180Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἐὰν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας τὸν παλαιὸν νόμον «περὶ εὐθύνης τῶν αὐτοκινήτων κλπ,» θὰ ἐβλέπατε ὅτι ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ πρωτότυπος, βεβαίως ἀπὸ ποινικῆς ἀπόψεως διάταξις καθ’ ἣν εἰσάγεται εἰς τὸ πλημμελειοδικεῖον καὶ τιμωρεῖται μὲ χρηματικὴν ποινὴν ὁ ἰδιοκτήτης ἢ κάτοχος τοῦ αὐτοκινήτου. Εἶναι διάταξις τὴν ὁποίαν ὁ μακαρίτης Δημητρακόπουλος εἶχεν εἰσάγει· ἐστηρίζετο δὲ ἡ ποινικὴ εὐθύνη τοῦ ἰδιοκτήτου εἰς τὴν εὔνοιαν τῆς εὐθύνης διὰ τὴν κακὴν ἐκλογὴν τοῦ ὁδηγοῦ καὶ τήν ἀμέλειαν πρὸς ἐξέλεγξιν αὐτοῦ. Κατὰ τοῦτο θὰ συνεφώνουν μαζί σας ὅτι δύναται νὰ εἶναι ἐπιεικεστέρα ἡ ποινὴ τοῦ κατόχου καίτοι αἱ προβλεπόμεναι ποιναὶ εἶναι πταισματικαί, νὰ χωρίσωμεν δηλαδὴ τοὺς ὁδηγοὺς ἀπὸ τοὺς κατόχους.

§181Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Αὐτὸ ζητῶ κ. ὑπουργέ. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὴν ἑξῆς περίπτωσιν. Παίρνω ἕναν σωφὲρ τὸν ὁποῖον ἔχω κακῶς ἐκλέξει εἴτε σκοπίμως, εἴτε ὄχι, ὁ ὁποῖος ὅμως κατέχει δίπλωμα. Αὐτὸν τὸν σωφὲρ τὸν διώχνω αὔριον. Διὰ νὰ μὲ ἐκδικηθῇ τὶ κάμνει; Παίρνει τὸ αὐτοκίνητον, ἀνοίγει τὴν βενζίνην καὶ τρέχει 10 βήματα τὸν σταματᾷ ἀστυφύλαξ τιμωροῦμαι ὅμως καὶ ἐγώ!

§182Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Αὐτὸ θὰ ἑρμηνευθῇ ἀπὸ τὰ δικαστήρια.

§183Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει κ. ὑπουργὲ δεχθῆτε παρακαλῶ τὴν παρατήρησίν μου. Γράψατε: τιμωρεῖται μὲ πρόστιμον ἢ κράτησιν κάτοχος ἢ ὁδηγὸς ἀγοραίου αὐτοκινήτου. Κύριε ὑπουργέ, τὸ ἀγοραῖον αὐτοκίνητον, τὸ ὄχημα, τὸ λεωφορεῖον, ὅλα αὐτὰ εἶναι ἐπαγγελματικά. Ἰδιώτης ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐπαγγελματίας, δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ ἔχω τὴν εὐθύνην αὐτήν, τὴν ἐπαγγελματικήν. Ἄν ἐπιμένετε δὲν θὰ ὑπάρχῃ αὔριον κανὲν αὐτοκίνητον ἰδιωτικόν.

§184Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν αὐτό.

§185Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 41 νὰ θεωρηθῇ ὑπεύθυνος κ. ὑπουργὲ ὁ ἰδιοκτήτης, ἐφόσον εἶναι ἐπαγγελματίας, νὰ εἶναι δὲ ὁ ὁδηγὸς μόνον ὑπεύθυνος προκειμένου περὶ ἰδιώτου.

§186Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ πολὺ διὰ νὰ ἴδωμεν πῶς πρέπει νὰ τὸ διευθετήσωμεν. Δὲν λύεται προχείρως. Δὲν εἶναι δυνατὸν διατάξεις ποινικοῦ περιεχομένου νὰ τὰς κανονίζωμεν μὲ τόσην εὐχέρειαν.

§187Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ διάκρισις μεταξὺ αὐτοκινήτων ἰδιωτικῶν καὶ δημοσίας χρήσεως δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὸν παλαιὸν νόμον. Ἐγὼ δέχομαι τοῦτο, ὅτι δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα ἡ εὐθύνη τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ τοῦ ὁδηγοῦ, ἀλλὰ διατὶ ὁ ἔχων αὐτοκίνητον ἰδιωτικὸν δὲν θὰ τιμωρεῖται;

§188Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Διότι ὁ κάτοχος αὐτὸς κ. ὑπουργέ, πληρώνει καὶ τὸ Κράτος τοῦ δίδει ὁδηγόν διπλωματοῦχον, ἐνῷ δὲν συμβαίνει ἀκριβῶς τὸ ἴδιο μὲ τὸν ἐπαγγελματίαν.

§189Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι ὅτι ἡ παρατήρησίς σας ἔχει βασιμότητα ἀλλὰ πῶς νὰ διατυπωθῇ;

§190Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ προσθέσω κἄτι τι διὰ νὰ ἐπέλθῃ ὁ συγκερασμὸς τὸν ὁποῖον θέλετε.

§191Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς θὰ διατυπωθῇ εἶναι τὸ ζήτημα, ἀφοῦ κατ’ ἀρχὴν δεχόμεθα τὴν βασιμότητα.

§192Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Νὰ εἶναι ὑπεύθυνος μόνον ὁ ὁδηγός, διότι ὁ ἰδιώτης τὸν πληρώνει. Εἶναι λογικωτάτη ἡ περίπτωσις αὐτή.

§193Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ναί, ἀλλὰ ἕνας ὁδηγὸς πιεζόμενος ἀπὸ ἀνάγκας οἰκονομικὰς καὶ εὑρισκόμενος πρὸ ἰδιοκτήτου ὁ ὁποῖος δὲν θέλει νὰ διορθώσῃ τὸ αὐτοκίνητόν του τί θὰ κάμῃ; Θὰ εὑρεθῇ πρὸ διλήμματος. Ἢ θὰ φύγῃ ἀπὸ σωφὲρ καὶ εἶναι ζήτημα ἄν θὰ εὕρῃ ἀλλοῦ δουλειὰ ἢ θὰ ὁδηγῇ τὸ αὐτοκίνητον. Τὸν βάζετε εἰς δίλημμα σκληρόν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ διατύπωσις κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἡ εὐθύνη ὅπως σήμερον ἀναγράφεται, ἀλλὰ νὰ μὴ εἶναι ἀπηλλαγμένος καὶ ὁ κάτοχος. Δὲν εἶναι ὅμως δυνατὸν ἔτσι προχείρως διατάξεις ποινικοῦ περιεχομένου νὰ τὰς κανονίσωμεν. Τὴν παρατήρησίν σας τὴν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας καὶ θὰ ἴδωμεν πῶς θὰ διατυπωθῇ.

§194Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ διάκρισις αὐτοκινήτου ἰδιωτικοῦ καὶ δημοσίας χρήσεως δὲν ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην τοῦ κατόχου.

§195Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὑπάρχει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη.

§196Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Δύναται νὰ εἶναι μικροτέρα ἡ εὐθύνη τοῦ ἰδιοκτήτου ἢ τοῦ ὁδηγοῦ. Τοῦτο σᾶς ὑπόσχομαι. Ἀλλὰ διατὶ αὐτοκίνητον ἰδιωτικὸν δὲν θὰ τιμωρῆται;

§197Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Διότι πληρώνει ὁ κάτοχος καὶ τὸ Κράτος τοῦ δίδει ὁδηγὸν διπλωματοῦχον.

§198Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἡ παρατήρησίς σας ἔχει βασιμότητα ἀλλὰ πῶς θὰ τὸ διατυπωθῇ; Ἀφήσατέ το νὰ ἴδωμεν.

§199Α. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 προκειμένου περὶ ἀδείας κανονικῆς. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντικανονικὴ ἄδεια. Ἡ λέξις ὅθεν κανονικὴ τί ἔννοιαν ἔχει; Τὸ πρᾶγμα ἐδῶ ὁρίζεται. Τὸ νομοσχέδιον λέγει ὅτι ἄδειαι ὁδηγῶν εἶναι ἡ α, ἡ β, ἡ γ, συνεπῶς ὁρίζεται. Ἀλλ’ ἡ λέξις κανονική, ποῦ ἔγκειται ἡ κανονικότης ἐφόσον δίδεται ἡ ἄδεια κατόπιν διπλώματος; Εἶναι κ. ὑπουργὲ ὀλίγον ἐλαστικόν, σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ δεχθῆτε. Δὲν ἔχω τίποτε ἄλλο νὰ προσθέσω καὶ σᾶς εὐχαριστῶ διότι ἐδέχθητε μερικὰς τροπολογίας μου.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ περαιτέρω συζήτησις. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἡμερησίας ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν διευθυντοῦ διευθύνσεως τεχνικῶν ἔργων ὑπουργείου Γεωργίας». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3973 περὶ ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν παθόντων ἐκ καθιζήσεως τοῦ ἐδάφους». (ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου περὶ καθορισμοῦ ἀποζημιώσεως ἀπαλλοτριωθέντων ἀγροκτημάτων Μαργαριτίου καὶ Παραμυθιᾶς».

§201Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιθυμῶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Ὅτι διὰ τὰ κτήματα αὐτὰ τοῦ Μαργαριτίου καὶ τῆς Παραμυθιᾶς ἔχει λάβει χώραν ἀδικία τῆς ὁποίας θύματα ἐγένοντο οἱ Ἀλβανοὶ δικαιοῦχοι τῶν κτημάτων αὐτῶν, ὅτι δὲ ἡ ἀδικία εἶναι τόσον προφανής ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐν γνώσει νὰ διατηρηθῇ ἡ ἀδικία αὐτή. Δὲν θέλω κἂν νὰ μνημονεύσω ὅτι ἐκ διεθνῶν ὑποχρεώσεων πρόκειται περὶ μιᾶς μειοψηφίας, ἡ ὁποία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προστατευθῇ καὶ ἄλλοθεν. Ἀλλ’ ἐγὼ πιστεύω ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, τῆς Κυβερνήσεως ἀναλαμβανούσης πλήρη τὴν εὐθύνην, διότι εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν θὰ διστάσῃ νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπανόρθωσιν τῆς γενομένης ἀδικίας.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χαβίνης.

§203Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν θεσπισθὲν κατὰ τὸ 1919 ἴσχυσε μέχρι τοῦ 1925, ὁπότε καὶ κατηργήθη. Κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἰσχύος τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν βεβαίως ἐξυπηρετήθησαν πολὺ οἱ κτηνοτρόφοι πληρώνοντες ἐλάχιστα ἐνοίκια, παρενεβλήθη ὅμως ἓν μέγιστον ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Εἰς τὴν περιφέρειαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἀπηλλοτριώθησαν πολλὰ λειβάδια, ἀλλ’ ἐν τούτοις οἱ ἀγρόται δὲν ἠδύναντο νὰ καλλιεργήσουν τὰ κτήματά των, διότι ἴσχυε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν. Εὐτυχῶς κατηργήθη τότε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἐπροχώρησε πρὸς τὰ ἐμπρός. Καὶ σήμερον λειβάδια, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἐντελῶς χέρσα εἶναι ἐσπαρμένα ἀπὸ σιτηρὰ καὶ αἰσθάνεται κανεὶς χαρὰν μεγάλην διερχόμενος ἀπὸ Πρεβέζης εἰς Φιλιππιάδα καὶ βλέπων τὰ ἀπόκεντρα ἐκεῖνα καὶ ἄσπαρτα λειβάδια πρὸ 5 καὶ 6 ἐτῶν, σήμερον νὰ εἶναι ἐσπαρμένα ἀπὸ τῆς μιᾶς ἄκρης εἰς τὴν ἄλλην. Τὸ σφάλμα τῆς νομοθεσίας τῆς ἀγροτικῆς κ. βουλευταί, εἶναι ὅτι αὕτη ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀγροτικῆς καταστάσεως τῆς Θεσσαλίας. Πράγματι ἐν Θεσσαλίᾳ τὸ πρῶτον ἠγέρθη τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα, ὁ δὲ νομοθέτης ἔλαβε ὑπ’ ὄψει τὴν κατάστασιν τῶν ἀγροτῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ ἐπὶ τῆς βάσει τῆς καταστάσεως ταύτης κατήρτισε τὸν νόμον. Δυστυχῶ αἱ συνθῆκαι αἱ ἀγροτικαὶ δὲν εἶναι αἱ αὐταὶ εἰς ὅλας τὰς περιφερείας τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἄλλοτε ὅταν ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὸ ζήτημα τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως εἶπον ὅτι δι’ ἑκάστην περιφέρειαν τοῦ Κράτους ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἄλλη νομοθεσία, διότι ἄλλαι αἱ εἰς ἑκάστην περιφέρειαν ὑπάρχουσαι συνθῆκαι. Τὸ ἴδιον γίνεται καὶ σήμερον κύριοι βουλευταί. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐγένετο ὑπὸ τὴν ἐπίρροιαν σημερινῆς ἐν Θεσσαλίᾳ καταστάσεως ἀγροτικῆς καὶ κτηνοτροφικῆς, ἐν Θεσσαλίᾳ σήμερον δὲν ὑπάρχουν κτήματα πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν, διότι ἐγένοντο ὅλαι αἱ ἐκδικάσεις. Συνεπῶς εἰς τὴν Θεσσαλίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν, ἀλλ’ ὄχι εἰς τὰς περιφερείας τὰς ἄλλας τῆς Ἑλλάδος καὶ δὴ εἰς τὴν Ἤπειρον ἔνθα ὑπάρχουσι λειβάδια πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν ἀκόμη. Ὑπάρχουν λειβάδια ἀπαλλοτριωθέντα ἀπὸ πενταετίας καὶ δὲν ἐξεδικάσθησαν ἀκόμη διὰ διαφόρους τυπικοὺς λόγους. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν σήμερον καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀπεκατεστάθησαν ὅλοι οἱ ἀγρόται τῆς Ἠπείρου, ὅταν οἱ κάτοικοι δέκα χωρίων θὰ παραμείνουν κολλῆγοι ἐπειδὴ θὰ ἰσχύσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Λέγω ταῦτα κ. βουλευταί, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, διότι εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις ὑπὲρ τῆς Ἠπείρου. Νὰ τεθῇ διάταξις τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ ἐμποδίζῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν εἰς τὴν Ἤπειρον, διότι τὰ λειβάδια τὰ πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν δὲν εἶναι παρὰ ἐλάχιστα. Κύριοι βουλευταί, τελευταίως ἐγένετο ἕνα κτηνοτροφικὸν συνέδριον εἰς τὰς Ἀθήνας πρὸ ἡμερῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς δὲν ἀντιπροσωπεύθησαν ὅλοι οἱ κτηνοτρόφοι, ἀντεπροσωπεύθησαν μόνον οἱ μεγάλοι κτηνοτρόφοι καὶ τὸ συνέδριον δὲν εἶχεν κανένα ἄλλον σκοπὸν παρὰ μόνον τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐκόπτοντο ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, ἐνῷ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι τὸ μόνον ἐμπόδιον διὰ τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους. Ὅστις ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι ὑπὲρ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν νομάδων κτηνοτρόφων καὶ εἶναι ὑπὲρ τοῦ ἐνοικιοστασίου, δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Ἐπαναλαμβάνω κύριοι, ἂν τὸ Κράτος, ἂν ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων ἔχει σκοπὸν καὶ ὀφείλει νὰ ἀποκαταστήσῃ τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους, πρέπει νὰ σκεφθῇ σοβαρῶς ἂν πρέπῃ νὰ ψηφίσῃ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὶ ἐννοεῖτε μὲ τὴ λέξιν μικρὸν κτηνοτρόφον; Μήπως εἶσθε ἐναντίον τοῦ συστήματος τοῦ ἰσχύοντος ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ ἐκεῖνον τοῦ τσελιγκάτου;

§205Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκ τῶν πραγμάτων ἡ μεγάλη κτηνοτροφία κατηργήθη κ. Πρόεδρε.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ σᾶς λέγω καὶ πιστεύω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἀπὸ αἰώνων συγκροτημένην κτηνοτροφίαν καὶ δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἐκάμαμεν διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν ποῦ ἐπήραμε κουρεῖς, παπουτσίδες, παντοπώλας κλπ. καὶ τοὺς ἐδώσαμεν κτήματα. Δὲν θὰ γίνω ἐγὼ συνυπεύθυνος τοῦ ἐγκλήματος ὥστε νὰ καταστρέψωμεν τὴν ἀπὸ αἰώνων ὑφισταμένην κατάστασιν ἐκείνην καὶ νὰ εἴπω δὲν θέλω τσελιγκάτα, διότι θὰ πᾶμε εἰς καταστροφήν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πεποίθησίς μου. (χειροκροτήματα). Βλέπετε ὅτι ἔχομεν ἓν σύστημα τὸ ὁποῖον δύναται εἰς πολλὰς περιστάσεις νὰ ὑποπίπτῃ εἰς πλάνας καὶ κακὰ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ προσπαθοῦμεν νὰ βοηθήσωμεν ὅλας τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς Χώρας. Παραγνωρίζεται ἡ μεγάλη σημασία τοῦ κτηνοτροφικοῦ πλούτου. Ἡμεῖς ἐδῶ ζητοῦμεν κυρίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ζητοῦμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλομεν διὰ τὰ σπίτια εἰς τὰς πόλεις, τὰ ὁποῖα τὰ ἔκτισεν ἡ ἀνθρωπίνη δραστηριότης, νὰ τὸ κάμωμεν καὶ διὰ τὰ λειβάδια, τὰ ὁποῖα ἔκαμεν ὁ Θεός. Ἐρχόμεθα καὶ λέγομεν δὲν ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ πάρῃς περισσότερον ἀπὸ τόσον ἐνοίκιον ἀπὸ τὸ λειβάδι, τὸ ὁποῖον ἐδημιούργησεν ὁ Θεὸς καὶ διὰ τὴν δημιουργίαν τοῦ ὁποίου ὁ ἄνθρωπος δὲν κατέβαλεν κανένα κόπον. Πρέπει ν’ ἀναπτυχθῇ ἡ κτηνοτροφία καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὠφεληθοῦν ἀθέμιτα κέρδη οἱ κάτοχοι λειβαδίων, διότι τὸ τοιοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν μείωσιν τῆς κτηνοτροφίας.

§207Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστός μου ἀρχηγὸς νὰ ἐκθέσω πῶς ἔχει ἡ κατάστασις ἐν Ἠπείρῳ. Κύριοι βουλευταί, ἐν Ἠπείρῳ τὰ ὑπάρχοντα λειβάδια, εἰς τὰ ὁποῖα σήμερον βόσκουν τὰ πρόβατα τὰ τσελιγκάτα, ἦσαν πρώην χωράφια τῶν χωρικῶν ἁρπαχθέντα ἀπὸ τοὺς Τούρκους κατὰ διαφόρους ἐποχὰς μηδὲ τοῦ 1897 ἐξαιρουμένου. Ὑπάρχουν ἀκόμη εἰς τὰ λειβάδια τὰ σύνορα τῶν χωραφιῶν τῶν κατοίκων τῶν χωρίων. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα κ. Πρόεδρε, εἶμαι θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι ἡ κτηνοτροφία διὰ τῆς μεταβολῆς τῆς κτηνοτροφίας εἰς μικρὸν θὰ ὠφεληθῇ αὐτὴ καὶ θὰ αὐξηθῇ καταπληκτικῶς. Ἡ αὔξησις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν ζώων τῆς οἰκοσίτου κτηνοτροφίας. Εἰς τὸ κάμπον τῆς Ἄρτης, ὅπου ὑπάρχουσι 35 χωριά, ὑπῆρχον πρὸ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν 3½ χιλιάδες πρόβατα οἰκόσιτα καὶ 4000 νομαδικά, ὥστε ὑπάρχουσι πλέον τῶν 15.000 προβάτων οἰκόσιτα κτηνοτροφίας. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος τῆς αὐξήσεως τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, κ. βουλευταί, ἐγὼ δὲν πιστεύω ὅτι ἡ κτηνοτροφία μεταβαλλομένη ἀπὸ μεγάλης εἰς μικρὰν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ζημιωθῇ. Ἄλλωστε ἀρχόμενος τὸν λόγον μου εἶπον ὅτι ἐν Ἠπείρῳ ὑπάρχει ἄλλη κατάστασις ἐντελῶς, δὲν εἶναι ὅπως ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θεσσαλίᾳ αὐτὸ τὸ ἐτόνισα καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἶναι ἐπιτρεπτὸν ὅπως ἐξαιρετικὴ διάταξις τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπερατώθη πλέον ἡ ἀπαλλοτρίωσις καὶ δὲν ὑπάρχουν πλέον λειβάδια πρὸς βοσκήν. Βεβαίως ἐκεῖ εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δίκαιον νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι εἰς ὅλους τοὺς Ἕλληνας ἐπιτρέπεται ν’ ἀποκατασταθῶσιν ἀγροτικῶς, καὶ μόνον εἰς δέκα χωρία τῆς Πρεβέζης τῆς Ἄρτης δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀποκατασταθοῦν καί πρέπει νὰ εἶναι δοῦλοι;

§208Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μήπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἔρχεται ν’ ἀπογορεύσῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὡρισμένων κτημάτων;

§209Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ καθιερώσωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον διὰ νὰ μὴ γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις τῆς κτηνοτροφίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπὸ τὰς μεγαλειτέρας πηγὰς τοῦ πλούτου τῆς Χώρας. Νὰ μὴ τὴν ἐκμεταλλεύωνται καὶ νὰ μὴν καθίστανται τὰ προϊόντα ἀκριβώτερα. Μοῦ λέγετε ὅτι ὑπάρχουν περιστάσεις ἰδιαίτεραι ἐν Ἠπείρῳ ποῖαι εἶναι;

§211Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρῶτον δὲν ἐτελείωσεν ἡ ἀπαλλοτρίωσις.

§212Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐπιτρέπεται ν’ ἀπαλλοτριωθοῦν λειβάδια κατὰ τὸν κείμενον νόμον.

§213Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶναι καλλιεργήσιμοι γαῖαι.

§214Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλα τὰ ἀπαλλοτριωθέντα εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης εἶναι λειβάδια διότι δὲν ὑπάρχουν καλλιεργητικαὶ ἐκτάσεις, ὑπῆρχον λειβάδια καλλιεργήσιμα.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐδῶ τὸ ζήτητα εἶναι ὅτι βέβαια θὰ ζημιωθοῦν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν σήμερον τὰ λειβάδια, πρὸς τοὺς ὁποίους ἐφαρμόζομεν τὸ ἐνοικιοστάσιον, ἀλλὰ εἶναι νὰ παραπονῆσθε δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θέλομεν εἶναι νὰ μὴ λαμβάνουν μίσθωμα ἀκριβώτερον.

§216Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου ἡ ὁποία εἶναι δικαστικὴ καὶ ἡ ὁποία λέγει. (ἀναγινώσκει).

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). «Γεννησόμενα»...

§218Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). «Γεννησόμενα»

§219Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τῆς λέξεως «ἀπαλλοτριωθὲν» σημαίνει ὅτι ἐκηρύχθη ἀπαλλοτριωθὲν καὶ παρεδόθη ἡ νομή;

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν σᾶς ἱκανοποιεῖ νὰ δηλώσωμεν ὅτι δὲν ἐννοοῦμεν νὰ θίξωμεν τὰς γενομένας ἀπαλλοτριώσεις;

§221Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ διάταξις ἡ ἀφορῶσα τὸν ἀπαλλοτριωθέντα εἶναι διοικητική. Ἐφ’ ὅσον ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν γεωπόνων, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς ἐκθέσεως τοῦ γραφείου ἐποικισμοῦ, ἐφ’ ὅσον ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ συμβουλίου ἐποικισμοῦ τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας προέκυψεν ἡ ἀνάγκη ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις πρὸς ἀποκατάστασιν, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τίνα λόγον ἔχει ἡ διοικητικότης. Δι’ αὐτὸ θέλω κ. Πρόεδρε.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Χαβίνη ἀντὶ τῆς φράσεως «ἐν περιπτώσει ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως....» διὰ νὰ δηλωθῇ ὅτι δὲν μεταβαίνομεν εἰς τὸ παρελθὸν νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ ἀφορᾷ τὸ μέλλον.

§223Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἡ διοικητικὴ διάταξις θ’ ἀφήσῃ τὰ ἀπαλλοτριωθέντα;

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν τὰ θίγομεν.

§225Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει ἕνα λειβάδι εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης, τὸ ὁποῖον ἔχει κηρυχθῇ ἀπαλλοτριωτέον ἀπὸ τοῦ 1925 καὶ ἀκόμη δὲν ἔχει ἐκδικασθῇ δύναται νὰ σταματήσῃ ἡ ἀπαλλοτρίωσις αὐτοῦ διότι δὲν ἐξεδικάσθη.

§226Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θεωρεῖται ἀπαλλοτριωθὲν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως.

§227Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἔτσι κ. Ὑπουργέ.

§228Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐὰν δὲν παρεδόθη ἡ νομὴ δύναται νὰ ἀρθῇ.

§229Π. ΧΡΙΣΤΟΥΛΑΣ. Ὄχι, δὲν ἔχομεν ἀποφάσεις τοῦ Α. Πάγου, ἅμα δημοσιευθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου, θεωρεῖται ἀπαλλοτριωθέν.

§230Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σύμφωνοι εἴμεθα ἡμεῖς. Ἐν Ἠπείρῳ Κύριοι, ὁ κλῆρος δὲν εἶναι ὅπως ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐν Ἠπείρῳ ὁ κλῆρος οὐδαμοῦ εἶναι ἄνω τῶν 50 στρεμμάτων, τελευταίως δὲ μέχρι 10 στρεμμάτων. Οἱ κ. συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψιν των ὅτι ὑπάρχουν καὶ ἄλλα μέρη εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ γίνῃ ἀπαλλοτρίωσις, εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὁ κλῆρος ἀνέρχεται εἰς 200 στρέμματα διότι ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἔγινε πρὸ ἐτῶν καὶ βεβαίως σήμερον εἶνε δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν βοσκῶν, ἐν Ἠπείρῳ ὅμως δὲν ὑπερβαίνει ὁ κλῆρος τὰ 50 στρέμματα, ὑπάρχουν δὲ πολλὰ κτήματα πρὸς ἀπαλλοτρίωσιν. Συνεπῶς δὲν φρονῶ ὅτι δύναται καὶ ἐκεῖ νὰ ἰσχύσῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ κάμπου τῆς Ἄρτης κ. Βουλευταὶ ὁ κλῆρος οὐδαμοῦ ὑπερέβη τὰ 20 στρέμματα. Διὰ τοῦτο κ. Βουλευταὶ, ἂν δὲν θελήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ εἰδικὴν διάταξιν διὰ τὸν Νομὸν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης τοὐλάχιστον ἔχω νὰ προτείνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν.

§231Α. ΛΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης κατεθέσαμεν σημείωμα ὑπεύθυνον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπὸ 9 Ὀκτωβρίου οἱ συνεταιρισμοὶ ἐνοικιάζουν λειβάδια ἀντὶ 280 χιλ. δραχμῶν.

§232Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τῆς ἀγραναπαύσεως ἔχουν τὸ δικαίωμα. Ἐὰν κ. Ὑπουργέ, δὲν θέλετε νὰ θέσητε εἰδικὴν διάταξιν διὰ τοὺς Νομοὺς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν πιστεύω ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ ἀντίρρησιν.

§233Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ὑπάρχουν ἀντιρρήσεις.

§234Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐὰν δὲν θέλει ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ θέσῃ εἰδικὰς διατάξεις εἰς τὸν νόμον τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἀσφαλῶς θὰ δεχθῇ, τότε εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὑποβάλω μερικὰς τροπολογίας εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 9 ἡ διοικητική, νὰ μείνῃ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπαλλοτρίωσιν, δηλ. διὰ τὰ μὴ κηρυχθέντα ἀπαλλοτριωτέα λειβάδια τὰ καλλιεργήσιμα, νὰ τεθῇ δὲ ἡ δευτέρα παράγραφος κατ’ ἀναλογίαν. Ἡ ἄρσις τοῦ ἐνοικιοστασίου διὰ τὰ ἀπαλλοτριωθέντα λειβάδια καὶ διὰ τὰ κηρυχθέντα ἀπαλλοτριωτέα νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ λόγους τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἀνέφερα, δὲν γνωρίζω ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ἐὰν ὄχι θὰ δευτερολογήσω. Δευτέρα τροπολογία τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω κ. Ὑπουργὲ εἶναι εἰς τὸ δέκατον ἄρθρον. Κατὰ τὸ δέκατον ἄρθρον οἱ κτηνοτρόφοι ἔχουν δικαίωμα νὰ προβαίνουν εἰς ἐγκαταστάσεις κτηνοτροφικῶν οἰκημάτων, ἀποθηκῶν, κτλ. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν τοῦτο πρέπει νὰ ἰσχύσῃ δι’ ὅλα τὰ λειβάδια, ἀναμφισβητήτως ὅμως δὲν πρέπει νὰ ἰσχύσῃ εἰς τὰς ἀγραναπαύσεις καὶ τὰ κοινοτικὰ λειβάδια. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἡ διάταξις αὐτὴ πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ, διότι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι μία ἀπὸ ἐκείνας αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουν τὴν ἀποκατάστασιν τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, διὰ τοὺς ὁποίους ὅλοι δῆθεν κοπτώμεθα καὶ ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐθέσαμεν καὶ σχετικὴν διάταξιν εἰς τὸ σύνταγμα Ἐὰν θέλωμεν ν’ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀκτήμονας κτηνοτρόφους πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, δὲν πρέπει νὰ θεσπίσωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, τουναντίον πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ἀπαλλοτρίωσιν τῶν λειβαδιῶν ἀμέσως διὰ τῆς ψηφίσεως σχετικοῦ νόμου. Θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ ἀποκατάστασις τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, καὶ ἔπειτα νὰ ὑποβληθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον εἰς τὴν Βουλήν. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἶναι πρὸς ματαίωσιν τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Νὰ μὴ κοπτώμεθα λοιπόν, νὰ μὴ κάμνωμεν συνέδρια, νὰ μὴ καλῶμεν τοὺς κτηνοτρόφους εἰς τὰς Ἀθήνας δῆθεν περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Ὅλα αὐτὰ ἔγιναν διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον τὸ ὁποῖον εὐεργετεῖ μόνον ὡρισμένους μεγάλους κτηνοτρόφους τῶν ἐπαρχιῶν. Αὐτὴν τὴν ἀντίληψιν πρέπει νὰ ἔχῃ ἡ Βουλή, ἐλπίζω δὲ ὅτι τὴν ἔχει καὶ ἐλπίζω ἀκόμη ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ θελήσῃ νὰ δεχθῇ τὴν εἰδικὴν διάταξιν τοὐλάχιστον διὰ τὴν Πρέβεζαν καὶ Ἄρταν, ὡς καὶ τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ὑπέδειξα. Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου νὰ μείνῃ δυνητικὴ διὰ τὰς μελλούσας ἀπαλλοτριώσεις, διὰ τὰ λειβάδια τὰ κηρυχθησόμενα ἀπαλλοτριωτέα. 2) Νὰ τεθῇ δευτέρα παράγραφος κατὰ τὴν ὁποίαν, διὰ τὰ λειβάδια τὰ κηρυχθέντα ἀπαλλοτριωτέα νὰ εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ διάταξις τοῦ νόμου. 3) Διὰ τὰς ἀγραναπαύσεις καὶ κοινοτικὰ λειβάδια, νὰ μὴ ἰσχύῃ ἐνοικιοστάσιον. Κύριοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ γνωρίζετε ὅτι οἱ χωρικοὶ ἐπιβαρύνονται μὲ τεράστια ἔξοδα δυστυχῶς δὲ δὲν εἶναι ἀκόμη εἰς θέσιν ν’ ἀποπληρώσουν τὸ τίμημα τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐὰν λοιπὸν θεσπίσωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν εἰς τὰς ἀγραναπαύσεις, θὰ ἐπιτείνωμεν τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τῶν ἀγροτικῶν. Τετάρτη τροπολογία εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ ἄρθρου 10. Δὲν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς κτηνοτρόφους νὰ κατασκευάζουν κτηνοτροφικὰς ἐγκαταστάσεις εἰς τὰ λειβάδια τῶν κοινοτήτων, τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τὰς ἀγραναπαύσεις. Δὲν θὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον κ. Βουλευταί, θ’ ἀναμείνω τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, καὶ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη θὰ δευτερολογήσω.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γαρδικιώτης.

§236Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ τὸ πρῶτον ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἔρχεται νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προστατεύσῃ τὴν νομαδικήν μας κτηνοτροφίαν, ἡ ὁποία ἐπ’ ἐσχάτων κινδυνεύει νὰ ἀπολεσθῇ καὶ κινδυνεύει νὰ ἀπολεσθῇ ἐκ τῆς στενότητος τῆς γῆς ἡ ὁποία προῆλθεν ἀπὸ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων γεωργῶν καὶ τῶν προσφύγων. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ὑποστηρίξωμεν πρὸ παντὸς τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν καὶ ἂν ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα ἀνῆλθον διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν συνάδελφον ἐκ Πρεβέζης. Ἡ νομαδική μας κτηνοτροφία ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν εἶναι ἀνάγκη νὰ διατηρηθῇ. Οἱαδήποτε δὲ τάσις καὶ νὰ ὑπάρχῃ πρὸς μετατροπὴν τῆς νομαδικῆς κτηνοτροφίας ἀλλαχοῦ, δὲν δύναται αὕτη νὰ ἀσκήσῃ ἐπιρροὴν ἐν Ἑλλάδι ὅπου δι’ ἰδιαζούσας ὅλως συνθήκας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ μετατροπὴ αὐτή. Ἂν δὲ τοιαύτην πολιτικὴν μετέλθωμεν, ἀσφαλῶς θά προξενήσωμεν μεγάλα κακὰ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Ἂν λείψῃ ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία ὅλα αὐτὰ τὰ λειβάδια θὰ μείνουν ἀχρησιμοποίητα καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θά ἀπολεσθῇ ἱκανός πλοῦτος ἐθνικὸς. Πλὴν τούτου ὅμως ἑκατοντάδες ὀρεινῶν συνοικισμῶν τῶν ὁποίων τὰ μέλη ἀποζῶσιν ἀπὸ τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν, ἂν λείψῃ αὕτη ἀσφαλῶς θὰ διαλυθῶσι, διότι δὲν ἔχουν οὐδένα λόγον ὑπάρξεως· οἱ κάτοικοι θὰ μετοικήσουν διὰ νὰ εὕρουν ἄλλην ἐργασίαν καὶ τὰ βουνὰ θὰ ἐρημωθῶσι. Τρίτον θὰ γεννήσῃ ἀμέσως ἕνα κοινωνικὸν πρόβλημα.

§237Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τὶ θὰ γίνουν αὐτοί; οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι; Ὄχι. Θὰ παραμείνουν κτηνοτρόφοι καὶ ἂν διαλυθῶσι.

§238Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀλλὰ γεννᾶται ἀμέσως ἕνα μέγα κοινωνικὸν πρόβλημα. Τὶ θὰ γίνῃ αὐτὸς ὁ μέγας πληθυσμός; Ἀλλά, κύριοι αἱ συνθῆκαι τοῦ ἐδάφους καὶ αἱ κλιματολογικαὶ συνθῆκαι εἶναι τοιαῦται ἐν τῇ χώρᾳ μας, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ νὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερα ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία, ἡ χωρικὴ τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ ἔντιμος συνάδελφος. Διότι, κ. συνάδελφοι, τί θὰ γίνουν τὰ ζῷα τὸν χειμῶνα; Πῶς εἶναι δυνατὸν μία τοπικὴ κτηνοτροφία νὰ διατηρήσῃ τὰ κτήνη τὸν χειμῶνα; Πῶς θὰ τὰ διαθρέψῃ; Μὲ τὰ ἔλατα; Εἰς τὴν Πυλιάδα ὅπου δὲν ὑπάρχει καθόλου πῶς εἶναι δυνατὸν κατ’ ἔκτασιν ν’ ἀσκηθῇ μία μεγάλη κτηνοτροφία χωρικὴ καὶ νὰ προοδεύσῃ; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν ἠμποροῦμεν ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν.

§239Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρὸ δεκαετίας δὲν τὸ ἐλέγατε αὐτό.

§240Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν μικρῶν ἐκ μέρους τῶν μεγάλων.

§241Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὥστε τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν δὲν πρόκειται νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ κτηνοτροφικὸν ζήτημα καὶ νὰ κανονίσῃ ὁριστικῶς τὴν τύχην τοῦ κτηνοτροφικοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῆς νομαδικῆς κτηνοτροφίας. Ἀλλ’ ὁ κίνδυνος ἐπίκειται κύριοι. Δὲν ἠμπορεῖ ν’ ἀνθέξῃ ἄλλο ἡ κτηνοτροφία μὲ τὰ μεγάλα καὶ ὑπέρογκα μισθώματα καὶ τὰς ἐξαιρέσεις τῶν λειβαδίων, τὰ ὁποῖα ἔρχονται σήμερον οἱ συνάδελφοι καὶ ζητοῦν. Μόνον διὰ τὴν διαχείμανσιν τῶν ποιμνίων τὸ μίσθωμα ἔφθασεν εἰς τὰς 200.000 δραχμῶν, δηλαδὴ ἔφθασαν τὰ μισθώματα εἰς τὸ 50πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ. Καὶ εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ μία τοιαύτη κτηνοτροφία ὅταν πληρώνῃ μισθώματα εἰς τιμὴν 50 πλασίαν τοῦ μισθοῦ; Τὰ διάφορα προϊόντα τὰ πωλεῖ κάτω τοῦ πενταπλασίου. Δὲν βλέπετε ὅτι θὰ ἐξαλειφθῇ αὐτὴ ἡ κτηνοτροφία; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς φέρω ἄλλην ἀπόδειξιν; Δι’ αὐτὸ ἐπιβάλλεται νὰ λάβῃ πρόνοια, ἡ πολιτεία νὰ φέρῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐξαιρέσεως. Καὶ δὲν εἶναι μόνον τὰ ὑπέρογκα μισθώματα τὰ ὁποῖα πληρώνει ἡ κτηνοτροφία εἶναι καὶ αἱ φθοραὶ τὰς ὁποίας ὑφίσταται λόγῳ τοῦ μὴ μονίμου τῶν λειβαδίων. Τὸ μόνιμον λειβάδι ἔχει πολλὰ προτερήματα. Διότι ὁ κτηνοτρόφος γνωρίζει ποῦ θὰ πάῃ τὸν χειμῶνα. Κάνει τὰς ἐγκαταστάσεις του καὶ τὰς μικρὰς καλλιεργείας διὰ νὰ ἐνισχύσῃ τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν λειβαδίων. Ἀλλὰ ἔχει καὶ τόσα ἄλλα πλεονεκτήματα: Ἀποφεύγει τὰς ἀπωλείας τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κτηνοτρόφος ἀπὸ τὴν ἀλλαγὴν τῶν λειβαδίων διότι μὲ τὸ νὰ φεύγῃ ἀπὸ τὸ ἕνα λειβάδι εἰς τὸ ἄλλο ἔχει φθοράν, ἐνῷ ἐὰν ἔχῃ μόνιμον λειβάδι δὲν θὰ ἔχῃ τοιαύτην. Θὰ κανονίσῃ τὴν «γέννα» ὅπως λέγουν οἱ χωρικοί. Ἀλλὰ σήμερον δὲν ἔχει μόνιμον λειβάδι ὁ κτηνοτρόφος καὶ τρέχει ἀπὸ ἐπαρχία σὲ ἐπαρχίαν ἢ ἀπὸ νομὸν σὲ νομὸν ἢ ἀπὸ γενικὴν διοίκησιν σὲ γενικὴν διοίκησιν διὰ νὰ ἀκούσῃ ποῦ γίνεται δημοπρασία πρὸς ἐνοικίασιν λειβαδίων τοῦ αʹ συνεταιρισμοῦ ἢ τοῦ βʹ καὶ καταντᾶ νὰ μὴ ἔχῃ λειβάδι μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου. Λοιπὸν σᾶς ἐρωτῶ: Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβληθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιρήσεως; Διότι κύριοι, ἂς μὴ λησμονῶμεν ὅτι μὲ τὰς ἐξαιρέσεις ποὺ ἔγιναν ὑπὲρ κοινότητος ἢ ὑπέρ ἄλλων διαφόρων συνεταιρισμῶν τῶν νομικῶν προσώπων δημοσίου δικαίου ἔχει καταντήσει νὰ πληρώνονται μισθώματα ἀθέμιτα, τελείως ἀντίκεινται εἰς τὰ χρηστὰ ἤθη καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ καμμία σύμβασις ὅταν αὕτη ἔχῃ τοιούτους ἀθεμίτους ὅρους. Ἀλλὰ σᾶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν αἱ ἀγραναπαύσεις καὶ τὰ λειβάδια τῶν συνεταιρισμῶν δηλαδὴ νὰ ἀφήσωμεν μίαν πόρτα ἀνοικτήν, νὰ ἀφήσωμεν αὐτοὺς νὰ ὀργιάζουν αἰσχροκερδοῦντες.

§242Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σύμφωνα μὲ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα κ. συνάδελφε.

§243Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριοι μὲ τὸ θεμιτὸν μίσθωμα καταντᾷ νὰ πέρνουν 30 ἢ 40% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν λειβαδίων.

§244ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ θεμιτὸν μίσθωμα εἶναι τὸ 20πλάσιον, λοιπὸν αὐτοὶ θὰ παίρνουν τὸ 40πλάσιον;

§245Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν μὲ ἐννοήσατε. Εἶπον τοῦτο: Ὅτι σήμερον ὅσον ἀφορᾷ τὰ λειβάδια τῶν συνεταιρισμῶν καὶ τῶν ἄλλων νομικῶν προσώπων δημοσίου δίκαιον, λαμβάνουν τόσον μίσθωμα, ὥστε νὰ ἀποδίδῃ τόκον ἐπὶ τῆς ἀξίας των 40%. Ἀλλὰ εἶναι λογικὸν νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι νὰ εἰσπράξουν ὅλο τὸ τίμημα ποὺ ἔδωσαν διὰ τὸ λειβάδι νὰ τὸ εἰσπράξουν μὲ μίαν χρονιάν; Ἀλλὰ σᾶς λέγει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πρεβέζης διατὶ νὰ γίνῃ δυνητικὴ διάταξις, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀπαλλοτριούμενα ἢ ἀπαλλοτριωθέντα, διατὶ λέγει νὰ μπῇ ἡ δυνητικὴ διάταξις καὶ νὰ μὴ εἶναι ὑποχρεωτική. Δηλαδὴ μὲ τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ζητεῖ ὁ κ. συνάδελφος θέλει νὰ ἀφεθῇ ἔξω τοῦ ἐνοικιοστασίου μία μεγάλη κατηγορία λειβαδίων.

§246Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι ζήτημα ἐὰν εἶναι 10 λειβάδια τοιαῦτα κ. συνάδελφε.

§247Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Θέλετε νὰ ἀφίσητε ἀνοικτὴν μίαν πόρταν, ἐξ ὑποβολῆς διαφόρων ἐνδιαφερομένων. Αὐτοὶ ζητοῦν νὰ τροποποιηθῇ ὅλο τὸ νομοσχέδιον καὶ σᾶς εἶπαν κύριοι διὰ νὰ παρασύρουν τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον νὰ ὠφεληθῇ ἡ μεγάλη κτηνοτροφία. Ἀλλὰ οἱ νομάδες γνωρίζετε ὅτι ζοῦν μὲ 50–100 πρόβατα, ποῦ λοιπὸν πρόκειται νὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις; Διὰ τὰς δαπάνας τοῦ ἀρχιτσέλιγγα δίδεται ἕνα 5%. Ἀλλὰ κύριοι ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω καὶ πολὺ διότι βλέπω ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ὄρεξιν. Ἀλλὰ εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ τιμάριθμος τῆς ζωῆς ἔχει πέσει πολὺ κάτω εἰδικῶς δὲ τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα πωλοῦνται κάτω τῶν 15πλασίων τῶν προπολεμικῶν τιμῶν, μὲ ποῖον δικαίωμα μὲ ποίαν ἠθικὴν ἀρχὴν θὰ ἔλθωμεν νὰ ἐπιβάλλωμεν ὡς θεμιτὸν μίσθωμα τὸ 20πλάσιον;

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Οἱ τυροκόμοι μὲ τὰ διάφορα τρὰστ ἀποτελοῦν καὶ τὴν ὑπερτίμησιν.

§249Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὥστε τὸ ὀρθὸν εἶναι ὅτι πρέπει νὰ παρακολουθήσωμεν καὶ τὴν τιμὴν τῶν προϊόντων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς δικαιοσύνης καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δεχθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ὑπεβλήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, μὲ οὐδεμίαν ἄλλην τροποποίησιν εἰμὴ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντελεστὴν τοῦ μισθώματος.

§250Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ἐπιφέρω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι αἱ ἑξῆς. Εὑρίσκω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἐνοικιοστασίου τῶν οἰκοδομῶν μὲ τὸ 12 πλάσιον οἱ δὲ ἰδιοκτῆται αὐτῶν πληρώνουν καὶ φόρους ἀνερχομένους εἰς τὰ 35%, ὅτι δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν οὔτε λογικὸν νὰ πληρώνουν τὸ 20πλάσιον.

§251Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐκεῖ ὑπάρχουν δύο ἐνδιαφερόμενοι. Ἐδῶ ὑπάρχει καὶ τρίτος ὁ πρὸς ἀποκατάστασιν.

§252Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω τὰς ἀπόψεις τῆς μερίδος μου. Ἄν συμπίπτουν ἔχει καλῶς, Λοιπὸν μὲ τοὺς φόρους ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ὁ ἰδιοκτήτης καταλήγει νὰ μὴν πέρνῃ τόκον οὔτε 7%. Διατὶ ὁ πτωχὸς κτηνοτρόφος νὰ πληρώνῃ 20 φορές; Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας θὰ ἔστεργε εἰς τὴν λογικὴν μείωσιν αὐτοῦ τοῦ συντελεστοῦ νὰ τὸ ἔβαζε εἰς τὸ 12, ὅπως εἶναι καὶ αἱ οἰκοδομαί· θὰ ἦτο κἄτι τι τὸ λογικόν.

§253Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μὰ εἶναι τὰ καταστήματα.

§254Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τὰ λειβάδια εἶναι.

§255Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἀκούσω καὶ τὰς ἄλλας γνώμας καὶ θὰ ἀποφασίσω ἐπὶ τοῦ συντελεστοῦ.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης.

§257Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἶναι πρόδηλον κ. βουλευταί, ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν ὅπως κάθε ἐνοικιοστάσιον ἀποτελεῖ μίαν ἀνωμαλίαν καὶ ἕνα βάρος τὸ ὁποῖον ρυθμίζεται κατὰ τὸν τρόπον τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ ἐπιβάλλωμεν, νομίζω ὅτι ἔχομεν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ περιορίσωμεν ἀκριβῶς ἐπὶ ἐκείνων τῶν περιπτώσεων αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐκ τῆς ἀνάγκης. Ὀφείλομεν δηλαδὴ νὰ καταστήσωμεν αὐτὸ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐλαφρότερον, εἰς τοὺς ὤμους ἐκείνου ὁ ὁποῖος τὸ ὑφίσταται. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αὐτῷ, περιλαμβάνονται διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι καταθλιπτικαὶ διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἀλλ’ ὑπάρχουν καὶ διατάξεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐπίσης ἐπιζήμιοι καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς κτηνοτρόφους. Ἐξεδηλώθησαν καὶ θὰ ἐκδηλωθοῦν ἀληθῶς ἐκ μέρους ἐκείνων οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διάφοροι ἀντιθέσεις ἀπόψεων. Ἀλλ’ αἱ ἀντιθέσεις αὗται δὲν ὀφείλονται κυρίως εἰς διαφορὰν γνωμῶν, ἀλλ’ ὀφείλονται εἰς τὴν διαφορὰν ἥτις ὑπάρχει ὡς πρὸς τὰς τοπικὰς συνθήκας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἕκαστος μορφώνει τὴν γνώμην του καὶ ἐκθέτει τὰς ἀντιλήψεις αὐτοῦ. Διότι κύριοι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι ἄλλαι αἱ συνθῆκαι αἱ διέπουσαι τὴν κτηνοτροφίαν τῆς Θεσσαλίας, ἄλλαι τῆς Ἠπείρου, καὶ ἄλλαι τῆς Αἰτωλοακαρνανίας. Ἐγὼ ὁμιλῶν ἐπὶ ὡρισμένων τοῦ νομοσχεδίου ἀτελειῶν, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὴν περιφέρειάν μου καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θὰ ἀναπτύξῃ τὴν ἀντίθετον γνώμην θὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του τὴν ἰδικήν του περιφέρειαν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς διότι ὑπάρχουν ἀντιθέσεις συνθηκῶν, ἀντιθέσεις πραγματικῶν καταστάσεων, προκύπτουν καὶ αἱ ἀντιθέσεις τῶν γνωμῶν. Ἴσως ὀρθὸν θὰ ἦτο καὶ εὐκταῖον τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ μὴ εἶναι ἕνα καὶ ἑνιαῖον εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ δι’ ἑκάστην περιφέρειαν νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ εἰδικὸν νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον κύριοι βουλευταί, ὁμιλεῖ περὶ προστασίας μισθωτῶν βοσκῶν. Καὶ ὅταν λέγῃ τοῦτο ἀναμφιβόλως ἐννοεῖ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι μισθωταὶ καὶ δικαιοῦνται τῆς προστασίας, δηλαδὴ τοὺς κατὰ κύριον ἐπάγγελμα κτηνοτρόφους, τὸ δὲ ἀντικείμενον τῆς μισθώσεως νὰ εἶναι ἡ βοσκή. Αὐτὰ εἶναι καὶ πρέπει νὰ εἶναι κεφαλαιώδη σημεῖα τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις τὰ δύο αὐτὰ σημεῖα δὲν καθαρίζονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διότι οὐδαμοῦ γίνεται συζήτησις περὶ κτηνοτρόφων. Γίνεται λόγος περὶ μισθωτῶν μόνον. Ποῖος ὅμως εἶναι μισθωτής; Κάθε κτηνοτρόφος βεβαίως, ἀλλὰ καὶ ὁ μὴ τοιοῦτος καὶ ὁ παρέργως ἐξασκῶν τὸ κτηνοτροφικὸν ἐπάγγελμα ἢ ὁ κατὰ κύριον λόγον ἐξασκῶν τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο; Νομίζω τὸ δεύτερον.

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καθορίζεται αὐτὸ κ. συνάδελφε. (ἀναγινώσκει).

§259Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἔχει 50 πρόβατα καὶ εἶναι ἢ ἰδιοκτήτης, ἢ ἔμπορος καὶ μὲ περιουσίαν 1.000.000, θὰ εἶναι ἄξιος προστασίας διὰ τὰ 50 πρόβατα; Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται αὐτὸς ὁ περιορισμὸς τοῦ κατὰ κύριον ἐπάγγελμα κτηνοτρόφου. Κύριε ὑπουργέ, φρονεῖτε ὅτι εἶναι ὀρθὴ ἡ παρατήρησίς μου;

§260Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ποία εἶναι ἡ διατύπωσις τὴν ὁποίαν θέτετε;

§261Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ διατύπωσις εἶναι ὅπως εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον προστεθῇ ἡ φράσις «ὁ μισθωτὴς ὁ κατὰ κύριον ἐπάγγελμα κτηνοτρόφος» δηλαδὴ δὲν ἐννοῶ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος θὰ καλλιεργήσῃ πέντε στρέμματα χωράφι ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ κτηνοτρόφου ἐφόσον οὗτος ἔχει κατὰ κύριον ἐπάγγελμα τὴν κτηνοτροφίαν, διότι περὶ αὐτοῦ ἀγωνιζόμεθα. Δὲν ἀγωνιζόμεθα νὰ δημιουργήσωμεν μίαν κατάστασιν πολυδικίας, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν κάνομεν τίποτε ἄλλο παρὰ δημιουργοῦμεν μίαν κατάστασιν δικῶν, ἀνοίγομεν ἕνα δρόμον νὰ τραπῶσι πάντες πρὸς τὰ δικαστήρια. Ἕτερον σημεῖον εἶναι τὸ σημεῖον τοῦ καθορισμοῦ, ποῖον θεωροῦμεν ἀντικείμενον τῆς συμβάσεως τὴν ὁποίαν προτιθέμεθα ἀναγκαστικῶς νὰ παρατείνωμεν. Ἐννοοῦμεν πᾶσαν γῆν ἢ τὴν βοσκήν; Ἀναμφισβητήτως τὴν βοσκήν, δι’ αὐτὸ τὸ λέγομεν καὶ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν. Ἀλλὰ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πλήττομεν τὴν καλλιέργειαν ὅταν λέγωμεν ὅτι «καὶ τὰ ἐναλασσόμενα ἐν τῇ καλλιεργείᾳ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀγραναπαύσεως τῆς καλλιεργουμένης γῆς». Καὶ αὐτὴ καθίσταται ἀντικείμενον τοῦ ἐνοικιοστασίου. Δηλαδὴ ὁ γεωργὸς ὁ ὁποῖος σπείρει τὸν ἀγρὸν του σιτάρι ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου καὶ τὸν θερίζει τὸν Ἰούλιον, καὶ κατόπιν τοῦτο θὰ μείνῃ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου ἐν ἀγραναπαύσει αὐτὸς ὑπόκειται εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον;

§262Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὄχι κ. συνάδελφε διότι ἀπαιτεῖται τετράμηνον.

§263Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τὸ τετράμηνον συμπληροῦται ἄριστα διότι ἂν ἀρχίσῃ νὰ θερίζῃ ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου ὅπου θὰ σπείρῃ σιτάρι βέβαια τότε ἠμπορεῖ νὰ μὴ συμπληρώνουν τὸ τετράμηνον ἂν θερίσῃ ἐνωρίτερον καὶ νὰ σπείρῃ ἄλλο ὀψιμότερον προϊὸν τότε θὰ εἶναι μέσα εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἑπομένως ὁ γεωργὸς δὲν θὰ ξεύρῃ τί νὰ κάμῃ, τὶ νὰ σπείρῃ διότι ἔχει καὶ ποινικὰς συνεπείας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι αἱ ὑπὸ ἀγρανάπαυσιν γαῖαι αἱ καλλιεργούμεναι πρέπει νὰ ἐξαιρεθοῦν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Καὶ τοῦτο κύριοι, ἀπετέλεσε ἕνα ἀντικείμενον τοιαύτης ἐρεύνης τῶν δικαστηρίων, ὅτε ἴσχυε τὸ παλαιὸν ἐνοικιοστάσιον ὥστε τὸ Ὑπουργεῖον ἠναγκάσθη διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου νὰ εἴπῃ πρὸς τοὺς προέδρους τῶν πρωτοδικῶν ὅτι δὲν θεωροῦνται καλλιεργήσιμοι γαῖαι καὶ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἀγραναπαύσεως πᾶσαι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἔκτασιν κάτω τῶν 100 στρεμμάτων. Αὐτὸ ἦτο αὐθαίρετον ἀλλὰ τὸ ἔκαμε τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν ἡ ὁποία ἐδημιούργησε τὸ ζήτημα τοῦτο χωρὶς νὰ ὑπάρχει ἀνάγκη διότι κανεὶς κτηνοτρόφος δὲν ἐστηρίχθη εἰς τὰς ὑπὸ ἀγρανάπαυσιν γαίας. Δὲν ὑπάρχει κτηνοτρόφος ὁ ὁποῖος νὰ λέγῃ ὅτι ἐγὼ θὰ διατηρήσω τὸ ποίμνιόν μας ἐὰν δὲν καλλιεργήσῃ ὁ Α τὸν ἀγρὸν του. Δὲν ὑπάρχει τοιοῦτος κτηνοτρόφος. Ἡμεῖς μόνον νομοθετοῦντες τοῦ ἀφυπνίζομεν τὴν θέλησιν νὰ πάῃ νὰ τὰ βάλλῃ μὲ τὸν ἰδιοκτήτην γαιῶν, διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν θέτομεν, ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου δὲν εἴμεθα δικαιολογημένοι διὰ τὸν λόγον ὅτι τὸ χόρτον τὸ ὁποῖον ἀναπτύσεται κατὰ τὸ διάστημα τῆς καλλιεργίας δὲν εἶναι κύριον προϊὸν τῆς καλλιεργίας, ἑπομένως θὰ ὑπάγῃ νὰ φάγῃ διὰ τοῦ ποιμνίου μετὰ τὸ θέρισμα τοῦ σίτου τὴν καλαμιὰ ἡ ὁποία εἶναι δημιούργημα τῆς ἐργασίας ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι γεωργός. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον, εἶναι καθῆκον προνοίας καὶ προστασίας τῶν γεωργῶν καὶ τῶν σχέσεων γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων, ἡ ἐξαίρεσις τῶν ὑπὸ ἀγρανάπαυσιν γαιῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα παρατήρησίς μου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ὁποίαν εἶχον νά κάμω. Ἀλλὰ κύριοι δὲν ἠμπορῶ νὰ παρίδω καὶ μίαν ἄλλην παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ὅσον ἀφορᾶ τὰς κοινότητας περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν καὶ ὁ προλαλήσας συνάδελφος. Νομίζω ὅτι ψηφίζοντες νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου τὰ λειβάδια τῶν κοινοτήτων δηλ. τὰς κοινοτικὰς περιφερείας αὐτῶν ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὰς κοινότητας ἀντιφάσκομεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Πρὸ ὀλίγων μηνῶν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι διὰ νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν διελύσαμεν μίαν περιουσίαν τεραστίαν, τὴν περιουσίαν τῶν μονῶν τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου, καὶ εἴπομεν ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ παραδίδονται εἰς τὰς κοινότητας· καὶ ἐρχόμεθα τώρα καὶ τὴν περιουσίαν αὐτὴν τὴν ὁποίαν ἐδώσαμεν χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῆς κοινοτικῆς κτηνοτροφίας, ἑνὸς σπουδαιοτάτου πόρου Ἐθνικοῦ, ἐρχόμεθα καὶ τὴν πέρνομεν καὶ λέγομεν εἰς τοὺς κατοίκους αὐτῶν: «παύσατε νὰ εἶσθε κτηνοτρόφοι, δὲν μπορεῖτε νὰ γίνεται κτηνοτρόφοι», ἐνῷ ἐξ ἄλλου λέγομεν ὅτι θέλουμε νὰ δημιουργήσουμε κτηνοτροφίαν.

§264Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται δὲν εἶναι ἐντελῶς ἀκριβές διότι αἱ κοινότητες ἐνοικίαζον τὰ λειβάδια εἰς τοὺς κτηνοτρόφους αὐτοὺς ἀκριβῶς τοὺς ὁποίους ζητεῖτε νὰ προστατεύσωμεν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἐκμεταλλεύονται τὴν κοινοτικὴν περιουσίαν, ἐπιβάλλουν τοιούτους ὅρους ὥστε εἰς αὐτοὺς καθίσταται ἡ περαιτέρω ζωὴ ἀβίωτος. Δὲν βλέπω λοιπὸν κατὰ ποῖον τρόπον παύομεν νὰ ἐνισχύωμεν τὴν κτηνοτροφίαν ἐπιβάλλοντες εἰς τοὺς ἀνθρώπους νὰ ἐργασθοῦν ὑπὸ ἕνα θεμιτὸν μίσθωμα.

§265Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξασφαλίζεται ἡ κτηνοτροφία, διότι δύο τινὰ θὰ κάμουν οἱ κοινότητες τὰ λειβάδια: ἢ θὰ τὰ χρησιμοποιήσουν διὰ τὰ ἴδιά των ζῷα ἢ θὰ τὰ ἐνοικιάσουν· οὔτε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτὰς «δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τὰ ἐνοικιάσετε ἄνευ τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος». Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ τὰ χρησιμοποιήσουν διὰ τὰ ἴδιά των ζῷα τότε δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐνοικιοστάσιον.

§266Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω μίαν τροπολογίαν σχετικήν. Ἀναγνωρίζομεν ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἀνεπτύχθη ἀπὸ μέρους τῶν κοινοτήτων μία μεγαλειτέρα κτηνοτροφία, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα ἐφέτος νὰ ἐξαιρέσωμεν τῆς διατάξεως τοῦ ἐνοικιοστασίου τὰ λειβάδια τῶν κοινοτήτων, διότι ἔχουν ἐνοικιασθῆ.

§267Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὅπως ἔχετε διατυπώσει τὴν τροπολογίαν δὲν ἱκανοποιοῦνται αἱ κοινότητες. Διατὶ δὲν βάζετε τὸ δυνητικόν, νὰ κρίνωσι τὰ δικαστήρια; ὅταν δηλαδὴ τὰ θέλουσι αὗται ἵνα βοσκήσωσι τὰ ἴδια αὐτῶν ζῷα νὰ μὴ ἰσχύῃ ἐνοικιοστάσιον.

§268Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βλέπετε, κ. συνάδελφε, ὅτι ἐνέδωσα εἰς μίαν παρατήρησίν σας καὶ προσπαθῶ νὰ συμμορφώσω τὸ νομοσχέδιον, εἰ δυνατόν, μὲ τὰς ὑποδείξεις τὰς ὀρθάς.

§269Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν γνώμην αὐτήν, ἀλλὰ τοὐναντίον νομίζω ὅτι καὶ ὅταν ἔχωμεν δίκαιον δυστυχῶς δὲν ἔχομεν τὰ μέσα τῆς ἐπιβολῆς. Εἴμεθα μόνον ἀπηλλαγμένοι μιᾶς εὐθύνης τὴν ὁποίαν ἔχομεν ἀπέναντι τῆς συνειδήσεώς μας καὶ ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔδωσαν τὴν ἐντολήν.

§270Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὸ ἄρθρον 14 λέγει: (ἀναγινώσκει). «Ὑφιστάμεναι μισθώσεις λειβαδίων κτλ.». Βλέπετε, ὅτι μεταχειριζόμεθα τὴν φράσιν κατὰ κύριον ἐπάγγελμα.

§271Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διατί νὰ μὴ τεθῇ ὡς οὐσιώδης ὁ ὅρος αὐτός; Λοιπὸν ἐρχόμεθα εἰς μίαν ἄλλην περίπτωσιν διατάξεως, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄστοχος, νὰ καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁ τρόπος τῶν δηλώσεων. Προστίθεται εἰς τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Ἡ δήλωσίς του γίνεται ἐπὶ χαρτοσήμου καὶ ἐν συνεχείᾳ τῆς δηλώσεως ταύτης ἀντίγραφον ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου».

§272Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠξεύρετε διατὶ τὸ ἔκαμα αὐτό; Ἐν τῇ προόψει καὶ ἐν τῇ ἐλπίδι, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῶν ἀκτημόνων κτηνοτρόφων. Ἠθέλησα νὰ ἔχω καὶ μίαν στατιστικήν.

§273Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὀρθότατα, ἀλλὰ κοστίζει. Εἰς τὸ ἄρθρον 3, κ. ὑπουργὲ λέγετε. (ἀναγινώσκει). Τοῦτο νομίζω ὅτι ἔχει τι τὸ ἄτοπον διότι δὲν πρόκειται περὶ προστασίας δικαιωμάτων. Ἀντίστοιχος ἔννοια τοῦ δικαιώματος εἶναι ἡ ὑποχρέωσις. Ὁ μισθωτὴς πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ἂν θὰ ἔχῃ τὸν σμίκτην σύντροφον ἢ δέν θὰ τὸν ἔχῃ. Ἐὰν ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅτι θὰ ἔχῃ σύντροφον τὸν Α, τὸν Β ἢ τὸν Γ, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν δήλωσιν αὐτῶν ὑπεύθυνον, ὅπως καὶ αὐτοὶ εἶναι ὑπεύθυνοι ἀπέναντι τοῦ ἰδιοκτήτου; Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι ἐν πάσῃ περιπτώσει ἔχει τὰ δικαιώματά του ἕκαστος νὰ δηλώσῃ ὅτι ἀρνεῖται.

§274Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ συζητήθηκε καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Δυστυχῶς δὲν ἐγένετο δεκτόν.

§275Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διατὶ νὰ μὴ ἀντλῇ δικαίωμα ἐκ μιᾶς θετικῆς πράξεως; Μήπως πρόκειται νὰ τὸν ὑποβάλητε εἰς καμμίαν ὑποχρέωσιν μὲ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ ἠμπορῇ νὰ συμμορφωθῇ; Τοὺς λέγετε, νὰ κάμουν μίαν δήλωσιν ἁπλῆν.....

§276Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὶ τροπολογίαν προτείνετε;

§277Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Λέγω, νὰ τεθῇ «ἐὰν δὲν δηλώσῃ τὴν περὶ τούτου θέλησίν του». Ὁ μισθωτής, ὅταν θὰ ὑπάγῃ, νὰ κάμῃ τὴν σύμβασιν, θὰ κάμῃ ὑπολογισμόν, ἐὰν ἔχῃ ἕνα λειβάδι· καὶ τὸ λειβάδι ἔχει 50 χιλ. δραχ. καὶ εἶχε συνεταῖρον κατὰ τὸ παρελθόν, πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ἐὰν θὰ ἔχῃ, αὐτὸν τὸν συνεταῖρον ἢ δέν θὰ τὸν ἔχῃ καὶ κατὰ τὸ τρέχον. Διότι τώρα τὸν ἀφήνετε ἐκτεθειμένον καὶ ἄν τὸ λειβάδι αὐτὸ ἀπαιτῇ 500 πρόβατα, τὰ ὁποῖα τώρα μόνος του δὲν ἔχει, τί θὰ κάμῃ ὁ ἄνθρωπος; Διατί λοιπὸν αὐτὸν τὸν συνεταῖρον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὰ αὐτὰ δικαιώματα καὶ καρποῦται τὰ αὐτὰ ὀφέλη διατὶ νὰ μὴ τὸν ὑποβάλωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν, νὰ δηλώσῃ τὶ ἐπιθυμεῖ, δεδομένου μάλιστα, ὅτι δὲν τὸν ἀπαλλάσσωμεν τῆς ὑποχρεώσεως, τῶν διατυπώσεων, διότι ἔχομεν καὶ ἄλλην διάταξιν, ἡ ὁποία λέγει. (ἀναγινώσκει). Πῶς θὰ γίνῃ αὐτό; Δὲν θὰ κοινοποιήσῃ ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ λέγῃ «σοῦ παρέχω αὐτὰς τὰς ἐγγυήσεις» Διατί, νὰ μὴ γίνῃ αὐτό;

§278Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν ἀπαλλάσσεται τῆς εὐθύνης, διότι ἠξεύρετε ὅτι ἡ σύμβασις μισθώσεως καταρτίζεται μεταξὺ τοῦ μισθωτοῦ καὶ τοῦ ἐκμισθωτοῦ. Αὐτοὺς πῶς θὰ τοὺς ὑποχρεώσητε;

§279Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ τὸν ὑποχρεώσω ἐγὼ νὰ ὑπάγῃ, νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν εἰς τὸν Πρόεδρον.

§280Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Γνωρίζετε ποία εἶναι ἡ σχέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ὁμάδος καὶ τῶν ἄλλων:

§281Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐδῶ εἶναι ζήτημα ἀντιθέσεως τῶν συνθηκῶν ποὺ μᾶς διέπουν, διότι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ὁμάδας συμπαγεῖς. Ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμα, νομίζω ὅτι ἀβλαβῶς δύναται νὰ γίνῃ ἀποδεκτή.

§282Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἡ διάταξις αὐτὴ ἠμπορεῖ νὰ εἶναι βλαβερὰ διὰ τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους ποιμένας.

§283Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ δὲν βλάπτει κανένα.

§284Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τώρα ἐδῶ ἀναφέρονται καὶ ποιμένες· καὶ ἐρωτῶ ποῖοι εἶναι οἱ ποιμένες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν περίθαλψιν ἢ ἔχουσι ζῷα;

§285Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἔχουσι μόνον ζῷα.

§286Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὑπάρχει μία διαφορά· ὁ σμίκτης ἔχει ἕνα βαθμὸν ἀνώτερον: ὁ ποιμὴν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἀποκτᾶ μερικὰ πρόβατα.

§287Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπω ποῖον ζήτημα ὑπάρχει. Ἐὰν ὁ μισθωτὴς δὲν θελήσῃ νὰ κάμῃ χρῆσιν τοῦ μισθίου καὶ ἔχει μὲν ποιμένα, οἱ δύο αὐτοὶ ποιμένες οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πρόβατα μπορεῖ ἐφέτος νὰ ἀποκτήσουν ἀπὸ 30 πρόβατα. Τότε αὐτοὶ ἐὰν δὲν κάμῃ χρῆσιν ὁ μισθωτής, δικαιοῦνται προστασίας.

§288Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν μποροῦν νὰ τὸ κάμουν διότι οἱ ποιμένες εἶναι ὑπηρέται οἱ ὁποῖοι ἔχουν 15 πρόβατα. Εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπηρέτης ὁ ὁποῖος ἔχει 15 πρόβατα νὰ πάρῃ λειβάδι;

§289Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡμεῖς ποιμένας θεωροῦμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν 5–10 πρόβατα καὶ τοὺς παίρνουν εἰς τὰ πρόβατα, δηλ. εἶναι τσοπάνηδες. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ τσοπάνης, δικαιοῦται νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν εἰς τὸν ἰδιοκτήτην— δὲν ἔχει νὰ χαλάσῃ παρὰ 45 δραχ.—καὶ νὰ τοῦ εἴπῃ ὅτι «τῶν δικαιωμάτων τῶν ὁποίων δὲν θὰ κάμῃ χρῆσιν ὁ μισθωτής, κάμω ἐγὼ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος». Κόκκαλο ὁ μισθωτής. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐνοικιάσῃ τὸ λειβάδι του, μάλιστα τοῦ προσφέρει τὴν αὐτὴν τιμὴν καὶ ἀνάλογον ἐγγύησιν. Ἐρωτῶ τὸν ἐκμισθωτὴν: αὐτὸς τί θὰ κάνῃ; Θὰ τὸ ἐνοικιάσῃ τὸ λειβάδι; Δὲν ἠμπορεῖ. Θὰ ὑπάγῃ φυλακὴ ἢ θὰ τὸ δώσῃ εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ αὐτὸς μεθαύριον θὰ εἴπῃ· ὑπελόγιζα ὅτι θὰ ἠγόραζα τὰ πρόβατα τοῦ Α ἢ τοῦ Β ἢ θὰ τὸν εἶχα συνεταῖρον καὶ ἑπομένως θὰ ἔκαμνα χρῆσιν. Ἀλλὰ ὁ Α δὲν μοῦ ἔδωσε τὰ πρόβατα. Δύνασαι νὰ ἐνοικιάσῃς τὸ λειβάδι σου τότε ἀλλ’ αὐτὸς πρόβατα δὲν ἔχει. Ἀποζημίωσι δὲν ἔχει νὰ σοῦ δώσῃ ἀλλ’ οὕτω θὰ φθάσῃς τὸν Νοέμβριον ἢ τὸν Δεκέμβριον ὁπότε δὲν εὑρίσκεται μισθωτής. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν νομίζω ὅτι περιορίζομεν τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἄλλου τὸ καταργοῦμεν ἐντελῶς.

§290Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Εἶναι ἡ προθεσμία 1–15 Σεπτεμβρίου.

§291Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡ δήλωσις θὰ γίνῃ μέχρι τότε. Ἀλλὰ πότε θὰ γίνῃ ἡ πραγματοποίησις τῆς δηλώσεως;

§292Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Μετὰ ἕνα μῆνα.

§293Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μετὰ ἕνα μῆνα δὲν πηγαίνει, διότι δὲν ἔχει πρόβατα.

§294Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἄν δὲν πᾶτε σεῖς στὴν ἀρχὴ τῆς κτηνοτροφικῆς περιόδου θὰ πῇ ὅτι παραιτεῖσθε.

§295Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Θὰ εἴπῃ ὅτι παραιτεῖται τὸν Νοέμβριον. Ἀλλὰ τότε τὶ θὰ τὸ κάμῃ τὸ λειβάδι ὁ ἰδιοκτήτης;

§296Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ παρατήρησις ἀφορᾷ τὴν ἔνοιαν τοῦ ποιμένος.

§297Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐγὼ λέγω νὰ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις αὐτὴ. Ἐφηρμώσθη τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι παλαιὸς νόμος καὶ δὲν δημιουργεῖ οὐδὲν ζήτημα. Νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ «ποιμένες».

§298Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καλῶς.

§299Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντελεστήν. Ἐγένετο συζήτησις ὅτι ὁ συντελεστὴς πρέπει νὰ μειωθῇ. Ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ συντελεστὴς δὲν εἶναι πάγιος δὲν εἶναι εὔστοχον τὸ παράδειγμα καὶ ὁ παραλληλισμὸς ὁ ὁποῖος γίνεται μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν οἰκιῶν, τὸ ἀστικὸν ἐνοικιοστάσιον, διότι ἐκεῖ ὁ συντελεστὴς εἶναι πάγιος, καὶ τὸ 12% εἶναι ὑποχρεωτικὸν ἐνῶ ἐδῶ εἶναι δυνητικόν, δύναται μέχρι τοῦ 20πλασίου. Δηλαδὴ δὲν ὑποχρεοῦται ὁ δικαστὴς νὰ δώσῃ 20πλάσιον, θὰ δώσῃ 18πλάσιον, 16πλάσιον κτλ. ἀναλόγως τῶν συνθηκῶν αἱ ὁποῖαι διέπουσιν τὸ τόπον. Καὶ σᾶς λέγω ἐγώ, συγκεκριμένως ἐν τῷ αὐτῷ νομῷ, εἰς τὴν αὐτὴν περιφέρειαν τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὸ Ἀγρίνιον ὁ συντελεστὴς 20 εἶναι μηδαμηνός, διότι τὰ λειβάδια ἔχουν τεραστίαν ἀπόδοσιν διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, διότι οἱονδήποτε μίσθωμα καὶ νὰ καταβάλῃ ὁ μισθωτὴς ἐφόσον γειτνιάζει μὲ τὰς καπνοπαραγωγικὰς περιφερείας, τὸ Ἀγρίνιον ἱκανοποιεῖται.

§300Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸ διάταγμα λέγει θεμιτόν.

§301Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἑπομένως ὅταν λέγει «θεμιτὸν» λέγει ὅτι τὸ μέχρι τοῦ 20πλασίου εἶναι θεμιτόν, καὶ τὸ ἄνω τοῦ 20 πλασίου εἶναι ἀθέμιτον.

§302Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἀνώτατον ὅριον μισθώματος λέγει τὸ ἄρθρον 5.

§303Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐδῶ τὸ λέγει καθαρὰ, 20. Δὲν μπορεῖ νὰ πάῃ 19.

§304Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δύνανται μερικὰ λειβάδια νὰ μὴ ἔχουν τὴν ἀπόδοσιν τὴν ὁποίαν εἶχον ἄλλοτε.

§305Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸ καλὸ λειβάδι ἔχει 4 δραχμές, τὸ ἄλλο ἔχει δύο δραχμές· ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 20πλασίου, θὰ πληρώσῃ τὸ ἕνα 80 δραχμές, τὸ ἄλλο θὰ πληρώσῃ 40 δραχμές, καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει 5 πληρώνει 100 δραχμάς;

§306Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν συμβαίνει αὐτό, διότι δὲν ὑπῆρχε τότε ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ ὁποῖος ὑπάρχει σήμερον. Σήμερον εἰς τὸ Ἀγρίνιον ἡ προβατίνα παίρνει 50 λεπτὰ μόνον κόπρον.

§307Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Καὶ καμμίαν φορὰ 40 καὶ 70 λεπτά, ἂν ὑπάρχῃ ἀνταγωνισμός.

§308Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἑπομένως ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἔχει λειβάδι παραπλεύρως ἀπὸ τὴν καπνοπαραγωγὸν περιοχὴν, ὄχι μόνον δὲν λογαριάζει τὸ 20πλάσιον, ἀλλὰ καὶ οἱονδήποτε ἄλλο, διότι ἐνδιαφέρεται περισσότερον διὰ τὴν θέσιν ἡ ὁποία τοῦ εἶναι προσοδοφόρος καὶ ὀλιγώτερον διὰ τὸ ποσὸν τοῦ λειβαδίου. Ἀλλὰ μὴ περιορίζεσθε εἰς αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν μεγάλην ἔκτασιν, ἀλλὰ ἔχουν περιωρισμένην ἔκτασιν. Ἐὰν ἀφήσωμεν περιθώριον εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ μέλλοντος νὰ κρίνῃ, νομίζω ὅτι προσεγγίζομεν περισσότερον πρὸς τὰ πράγματα.

§309Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Σήμερον ἔχει παγιωθῆ μία κατάστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὅλοι πληρώνουν τὸ 20πλάσιον. Ἐὰν πρόκειται νὰ εἴπῃ κανεὶς τὸ 20πλάσιον προκειμένου περὶ λειβαδίων τῆς ποιότητος ποὺ λέγετε σεῖς, ἴσως θὰ ἦτο δεδικαιολογημένον.

§310Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος πρὸς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς. Εἰς τὸ ἄρθρον 7 ὁρίζεται ὅτι ὁ μισθωτὴς ἢ ὑπομισθωτὴς βοσκησίμων γαιῶν...(ἀναγινώσκει) Εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν, νομίζω ὅτι δὲν προστατεύομεν ὑφισταμένην κατάστασιν, ἀλλὰ δημιουργοῦμεν νέαν, ἕνα δικαίωμα δηλ. εἰς τοὺς μισθωτὰς ἀνώτερον τοῦ δικαιώματος τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ ἰδιοκτήτης, χωρὶς οὐδένα λόγον, διότι ἔχεις 100 πρόβατα καὶ ἔχεις ἐνοικιασμένον τὸ αʹ λειβάδιον, θὰ πληρώσῃς τὸ μέρος τοῦ λειβαδίου τὸ ὁποῖον σοῦ χρειάζεται. Τὸ ὑπόλοιπον διατὶ νὰ τὸ διαθέσῃς σὺ καὶ ὄχι ὁ ἰδιοκτήτης; Δὲν κατανοῶ τὸν λόγον τῆς διατάξεως αὐτῆς.

§311Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐμμέσως τείνει νὰ ἐννοήσῃ ἄλλο, ἀλλ’ ἐννοεῖ αὐτό.

§312Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ προσθέσωμεν μίαν ἀμοιβὴν 5% ἐπὶ τοῦ μισθώματος.

§313Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διατὶ νὰ τὴν δώσωμεν αὐτὴν τὴν ἀμοιβήν; Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ περιττεύει πλήρως.

§314Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ν’ ἀπαγορεύεται ἡ ἐκμίσθωσις εἰς τρίτους.

§315Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὴ ἡ ἡ παράγραφος ἐτέθη μόνον καὶ μόνον διότι ἔχομεν ὑπ’ ὄψει ὅτι οἱ μεγάλοι κτηνοτρόφοι εἶχον τὴν εὐκολίαν πάντοτε νὰ προσλαμβάνουν καὶ ἑτέρους συνεταίρους. Ἠθελήσαμεν νὰ προλάβωμεν μίαν ἐκμετάλλευσιν ἡ ὁποία θὰ ἐγένετο. Νὰ διαγράψωμεν ἂν θέλετε, τὴν λέξιν «ὑπεκμίσθωσιν» καὶ ἀντ’ αὐτῆς νὰ θέσωμεν «προσλαμβάνουν».

§316Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Οὔτε, αὐτὸ κ. ὑπουργέ. Μὲ τὸ «προσλαμβάνουν» τὸ ἴδιο εἶναι.

§317Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Πρέπει νὰ ξεύρετε, κ. ὑπουργέ, ὅτι ὁ ἀρχιποιμὴν ἢ ὁ ἀρχιενοικιαστὴς καταβάλλει πάντοτε προσπαθείας διὰ νὰ βάζῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα ζῶα, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ συμφέρον καὶ αὐτοῦ καὶ τῶν σκηνιτῶν. Τώρα δημιουργεῖτε ἀκόμη ἕν προνόμοιον 5% ἐπὶ τῆς ἀξίας τοῦ βοσκήματος ὑπὲρ τοῦ μισθωτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν δικαιολογεῖται μοῦ φαίνεται. Ἐὰν τοὺς δώσωμεν αὐτὸ τὸ 5% θὰ εἶναι εἰς βάρος τοῦ ἰδιοκτήτου. Ὥστε, ἂν πρόκειται νὰ τὰ δώσωμεν, ὀρθότερον εἶναι νὰ τὰ πάρῃ ὁ ἰδιοκτήτης.

§318Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Σᾶς βαρύνει τὸ 5%; Τότε ἂς διαγραφῇ.

§319Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἔκρινε περὶ τοῦ ἐνοικιοστασίου, περιλαμβάνεται ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος καὶ ὁ προϊστάμενος τοῦ γεωργικοῦ γραφείου. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος, κύριοι, δὲν γνωρίζω ποῖον λόγον ἔχει καὶ ποίαν γνώμην ἔχει νὰ δώσῃ προκειμένου περὶ ἐκτιμήσεως λειβαδίων. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἠμπορῶ νὰ σᾶς εἴπω ἀποτελεῖ κίνδυνον διὰ τὴν κτηνοτροφίαν, ἐὰν θέλωμεν νὰ τὴν προστατεύσωμεν. Ἐὰν ὁρμᾶται ἀπὸ τὰς τάσεις αἱ ὁποῖαι διέπουν ὅλους τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους νὰ ἐξευρίσκῃ πόρους καὶ ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχουν, θὰ ἴδητε τὸν ἔφορον νὰ λέγῃ, ὅταν πρόκειται περὶ ἐκτιμήσεως, πόσον ἦτο τὸ 1914, ἐνῶ δὲ θὰ βρίσκωνται 5 μάρτυρες οἵτινες θ’ ἀποδεικνύουν ὅτι ἦτο 10 αὐτὸς θὰ λέγῃ 20. Ὁ ἔφορος, κύριοι, δὲν ἔχει καμμίαν εἰδικὴν γνῶσιν νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν σύνθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Πῶς εὑρέθη μέσα, δὲν τὸ καταλαβαίνω.

§320ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑπῆρχε πάντοτε.

§321Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ὑπῆρχεν, ἀλλὰ προκαλῶ τοὺς δικηγοροῦντας ἐξ ἡμῶν νὰ μᾶς εἴπουν, ἂν ἠξεύρουν καμμίαν ἀπόφασιν εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν δὲν ἔκαμε μόνος του ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν.

§322ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος δύναται ἐκ τῶν στοιχείων τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν ἐφορίαν νὰ ἀνεύρῃ τὸ εἰσόδημα τοῦ 1914.

§323Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐφρόνουν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ ἡ ἐκτίμησις μόνον εἰς τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, διότι προσθέτομεν 2 μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν κάμνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ φορολογοῦν καὶ τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον ἐκ τῶν διαδίκων διότι τοὺς δίδομεν 100 δραχμὰς εἰς κάθε συνεδρίασιν. Ἐὰν ἔχωμεν 340 συνεδριάσεις καὶ βγάλουν καὶ 340 ἀποφάσεις παίρνουν 340 ἑκατοστάρικα χωρὶς καμμιὰ δουλειά. Δὲν νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη ἡ φορολογία αὐτή, ἐφόσον δὲν ἔχομεν καμμίαν ἐπιτακτικὴν ἀνάγκην Εἶναι μία πολυτέλεια χωρὶς λόγον, διότι ἔχομεν τὴν ἐγγύησιν ἐὰν δὲν μᾶς ἀρέσῃ ὁ πρόεδρος νὰ ὑπάγωμεν εἰς τὸ Ἐφετεῖον. Δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν τόσον εὔκολα τὰ ἑκατοστάρικα εἰς τὰ μέλη καὶ τὰ πενηντάρικα εἰς τὸν γραμματέα.

§324Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ γραμματεὺς δουλεύει.

§325Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἂς πάρῃ 25 δραχμὰς καὶ ὁ πρόεδρος κρίνων μόνος του, ἂς πάρῃ 50 δραχμές. Ἅμα εἶναι 3 ἢ 4 κτηνοτρόφοι θὰ γίνῃ ἕνα δικαστήριο, κλήσεις καὶ κοινοποιήσεις τῶν ἀγωγῶν, ὁ δικαστικὸς κλητὴρ θὰ πάρῃ 300 δραχμάς, καὶ 200 δραχμὰς δι’ ἐπιδοτήρια γίνονται 500 καὶ 500 δικηγορικὰ τὸ ὅλον 1000.

§326Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας;

§327Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Γεωργίας πρέπει νὰ εἶναι μέσα.

§328Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὴ θέλετε νὰ δημοκοπῆτε εἰς ὅλα τὰ ζητήματα. Ἐπὶ τῶν ζητημάτων τῆς γεωργίας ἡμεῖς εἴμεθα οἱ κοπτόμενοι ἀπὸ τὸ πρωΐ ἕως τὸ βράδυ, ἐνῷ σεῖς οὐδέποτε μᾶς εἴπατε περὶ αὐτῶν. Τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς γεωργίας δὲν ἐπιτρέπει εἰς οὐδένα νὰ τὸ μονοπωλῇ, διότι πολλοὶ προερχόμεθα ἀπὸ τὰς τάξεις τὰς γεωργικάς, δὲν δύνασθε νὰ μονοπωλήσητε τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς γεωργίας. Τὴν γνώμην σας νὰ τὴν συζητῆτε σεβόμενοι τὴν γνώμην τῶν ἄλλων καὶ ὅταν ἀκόμη θέλετε νὰ δημοκοπήσητε.

§329Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἀναθέσωμεν μόνον καὶ μόνον εἰς τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν; Νὰ ἀφαιρέσωμεν τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς γεωργίας; Ὁμολογῶ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι περίεργον. Διότι βεβαίως ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν εἶναι ἓν πρόσωπον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεθέσαμεν ὅλην τὴν ἁρμοδιότητα ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων. Πρέπει ὅμως ὁ πρόεδρος νὰ βοηθῆται ἀπὸ τοὺς κατόχους τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ζητήματος.

§330Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἡμεῖς ἠξεύρομεν ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὗται ἐκδίδονται ὅλαι ἐξεταζομένων δύο τριῶν μαρτύρων ἀπὸ τὸ ἓν μέρος καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο.

§331Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1926 τὸ θεμιτὸν μίσθωμα ἐκανονίζετο ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν. Τί ἔχει νὰ κανονίσῃ πλέον τούτου ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν; Εἶναι πλέον ἢ ἐπαρκὴς ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν νὰ κανονίσῃ τὸ μίσθωμα.

§332Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θέλετε νὰ γίνῃ μνεία ἰδιαιτέρα περὶ τῆς προσφυγῆς ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου;

§333Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μποροῦν νὰ πηγαίνουν εἰς τὸ Ἐφετεῖον, εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Ἐφετῶν.

§334Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα.

§335Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπίσης πρέπει νὰ παραλειφθῇ ἡ φράσις, (ἀναγινώσκει). «Περὶ παραπομπῆς...προέδρου τῶν πρωτοδικῶν». Ἐπίσης καὶ τὸ ἄρθρον 10. Ὁ ἰδιοκτήτης τοῦ μισθίου δὲν τὰ θέλει. Εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ τὸν ἀποζημιώσῃ καὶ νὰ τὰ κρατήσῃ. Πρέπει νὰ βάλωμεν τοῦτο: «Ἐφόσον στέργει». Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 13 ἡ παράγραφος 2 λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει).

§336Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ διακοπῇ πλέον ἡ συζήτησις καὶ εἶναι ἀργά.

§337Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε.

§338Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Σεῖς θέλετε νὰ μεταβάλητε...

§339Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνω εἶναι μία παραχώρησις εἰς τὰς προτάσεις σας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν θὰ κρίνετε σεῖς ἂν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἢ ὄχι. (θόρυβος, κωδωνοκρουσίαι).

§340Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 προστίθεται 2 παράγραφος ἀκυροῦσα τὰς συμβάσεις αἱ ὁποῖαι ἔγιναν ἕως τώρα. Ὑπάρχουσι περιπτώσεις κατὰ τὰς ὁποίας ἰσχύοντος τοῦ ἐνοικιοστασίου ὁ μισθωτὴς κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἠθέλησε νὰ κάμῃ χρῆσιν τῶν δικαιωμάτων του καὶ ὁ μισθωτὴς ἐν τῷ δικαιώματι τὸ ὁποῖον εἶχεν μετέβη καὶ τὸ ἐνοικίασεν εἰς ἕνα ἄλλον. Αὐτὴ ἡ μίσθωσις θ’ ἀκυρωθῇ καὶ θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὸ δὲν τὸ θέλει τώρα;

§341Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι παραίτησις ἀπὸ δικαιωμάτων δὲν εἶναι. Ἄν εἶναι αὐτό, θὰ εἶναι τραγικόν.

§342Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἄκυροι εἶναι αἱ τυχὸν συναφθεῖσαι συμβάσεις.

§343Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐννοεῖ τὰ παρόντα.

§344Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἰσχύει τὸ ἐνοικιοστάσιον μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν ἰσχύει ὡς ἐνοικιοστάσιον, ἀλλ’ ὡς ἑξῆς: Αἱ μὲν νέαι συμβάσεις μισθώσεως ἀναγνωρίζονται, ἀλλ’ ὁ ἐκμισθωτὴς τιμωρεῖται ποινικῶς. Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω: ἂν ἡ πρόθεσίς μας διὰ τὰς περιπτώσεις αὐτὰς εἶναι νὰ τηρήσωμεν τὰς παραβάσεις ἢ καὶ ὅταν ὑπάρχει παράβασις νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡμεῖς καταργοῦμεν ὅλα.

§345Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀφοῦ εἶσθε μέσα. Ὑποτεθείσθω ὅτι ἐφέτος εἶναι ὁ μισθωτὴς εἰς τὸ κτῆμα, αὐτὸς ἐπανέρχεται δικαιωματικῶς εἰς τὴν ἄλλην περίοδον. Ποίαν μίσθωσιν ἔχετε ὑπ’ ὄψει σας;

§346Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἔχω μίσθωσιν ἡ ὁποία ἔληγε τὴν 30 Μαρτίου.

§347Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. 23 Ἀπριλίου.

§348Ε. ΖΟΥΚΑΣ. 23 Ἀπριλίου διότι ὑπάρχουν κτηνοτροφικαὶ περίοδοι. Ἔπρεπε κατὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον πρὸ τῆς λήξεως τῆς μισθώσεως νὰ ἔχω κάμει δήλωσιν διὰ νὰ ἀσκήσω τὰ δικαιώματά μου.

§349Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Μὲ τὸ ἰσχύον ἐνοικιοστάσιον.

§350Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Μὰ ἔχομεν νόμον.

§351Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Δὲν ἔκαμα δήλωσιν. Θὰ μεταβῶ εἰς τὰς 15 Ἀπριλίου καὶ θὰ ἐνοικιάσω τὸ λειβάδι εἰς τὸν α. Τὸ ἐνοικίασα ἀπὸ τὰς 15 Ἀπριλίου μέχρι τὰς 15 Ἀπριλίου τοῦ ἄλλου ἔτους, δὲν ἔχομεν κτηνοφορικὰς περιόδους. Τώρα τὶ θὰ γίνῃ; Θὰ ἔλθῃ ὁ μὴ τηρήσας τὰς διατυπώσεις μισθωτής, ὁ μὴ δηλώσας ἢ δηλώσας ἐκπροθέσμως καὶ θὰ προστατευθῇ.

§352Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔκαμε τὴν σύμβασιν τώρα δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ μίσθιον, διότι δὲν ἐποιήσατο χρῆσιν κατὰ τὴν παροῦσαν περίοδον.

§353Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐποιήσατο χρῆσιν, ἀλλὰ δὲν ἔκαμε τὴν δήλωσιν τὴν ὁποίαν ὑπεχρεοῦτο, καὶ ἐνοικίασεν ὁ ἰδιοκτήτης εἰς τὸν ἄλλον.

§354Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἡ νέα μίσθωσις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἶναι ἄκυρος, διότι αὐτὸς δὲν ἔκαμε χρῆσιν τοῦ μισθίου κατὰ τὴν προλαβοῦσαν περίοδον. Εἴπατε ὅτι ἔχει ἐνοικιασμένον τὸ α λειβάδι εἰς τὸν β, ὁ ὁποῖος ἔφυγε τὴν 1 Ἀπριλίου τ’ έ. Ἐπειδὴ αὐτὸς δὲν ἔκαμε δήλωσιν μέχρι 15 Ἀπριλίου, τὸ ἐνοικίασεν εἰς τὸν δ. Ποῖος προστατεύεται ὑπὸ τοῦ ἐνοικιοστασίου; Προστατεύεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐποιήσατο χρῆσιν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον.

§355Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Διότι παρέβη τὸν νόμον θὰ τοῦ δώσωμεν ἕνα δικαίωμα...

§356Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν παρέβη τὸν νόμον.

§357Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ποῖος θὰ βάλῃ τὸν ἄλλον;

§358Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἔχει ὁ ἰδιοκτήτης τὸ δικαίωμα.

§359Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Περιορίζεται ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον; Δὲν τὸν περιορίζομεν· τοῦ καταργοῦμεν τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τὸ ἐρρυθμίσαμεν διὰ τοῦ νόμου καὶ τοῦ εἴπομεν ὅτι ἂν κάμῃ δήλωσιν εἴς τινα προστατεύεσαι· ἀλλ’ αὐτὸ δὲν τὸ ἔκαμεν αὐτός. Αἱ παρατηρήσεις μου εἶναι ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μισθωτὰς τοῦ παρελθόντος, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐτήρησαν τὰς διατυπώσεις τοῦ μέχρι τοῦδε ἰσχύοντος ἐνοικιοστασίου, νομίζω ὅτι αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ προστατευθοῦν εἰς τὸ μέλλον, διότι αὐτοὶ ἐξεδήλωσαν σιωπηρῶς τὴν θέλησιν νὰ μὴ ἀσκήσουν τὰ δικαιώματα ταῦτα ἑπομένως αἱ συμβάσεις αὗται αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀκυρωθοῦν. Ἐγὼ προτείνω τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει τροπολογίαν).

§360Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ.

§361Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὄχι. Ὄχι.

§362Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ κ. κ. βουλευταὶ Θεσσαλίας ἐννοοῦν νὰ ἐπιβάλουν τὴν κατάστασιν τῆς Θεσσαλίας εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§363Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐδῶ ἔχομεν διάταξιν ἡ ὁποία μᾶς λέγει τὸ ἑξῆς: ὅτι διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα ὀφείλει νὰ δηλώσῃ μέχρι 15 ἡμερῶν προηγουμένως. Δὲν θίγονται διὰ τῆς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεως αἱ συμβάσεις περὶ ὧν πρόκειται.

§364Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τὸν ὁποῖον ἔδωσεν ὁ κ. συνάδελφος ὅτι αὐτὸ ἀποτελεῖ ἀνατροπὴν τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν ἀποτελεῖ ἀνατροπήν, κύριοι, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἐξιχνίασιν μιᾶς περιπτώσεως ἡ ὁποία ἐνδεχομένως θὰ δημιουργήσῃ ἀδικίας. Καὶ ἐφόσον ἡ περίπτωσις αὐτὴ ἐθίγη καὶ νομίζω ὅτι πάντες ἀντελήφθημεν τὴν ἀδικίαν ποὺ ἠμπορεῖ νὰ δημιουργήσῃ, ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν θεραπεύσωμεν. Διότι νόμος αὐτὸ σημαίνει, νὰ προλαμβάνωμεν καὶ καθορίζωμεν ὅλας τὰς περιπτώσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐνδέχεται νὰ δημιουργήσουν ἀδικίας. Τοιαῦται ἀδικίαι νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπονται ἀπὸ τὸ κῦρος καὶ τὴν σοβαρότητα τῶν ἀποφάσεων τὰς ὁποίας λαμβάνομεν.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§366Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πρεβέζης συνάδελφος κ. Χαβίνης μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου νὰ ἀναπτύξω καὶ ἐγὼ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀντὶ νὰ προστατεύεται ἡ μικρὰ κτηνοτροφία τῆς ὁποίας τὴν ἐπικράτησιν εὐχόμεθα ὅλοι, μᾶλλον πλήσσεται. Εἰς περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κυβέρνησις ἠσχολήθη καὶ πάλιν διὰ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας, ἔρχεται πάλιν ἡ ἰδία κυβέρνησις νὰ θεσπίσῃ νομοθέτημα διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιφέρει δέσμευσιν τῆς ἰδιοκτησίας. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο ἀντιληπτὸν ὅτι εἰς τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχει ἀντίδρασις εἰς τὴν βουλήν, θὰ ἦτο περιττολογία ἐκ μέρους μου νὰ ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου θὰ περιορίσω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὰς ἀντιρρήσεις μου ἐπὶ ὡρισμένων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον διὰ τῆς παραγράφου 4 τοῦ ἄρθρου 1 θίγει μία θεσπισθεῖσαν ἀνέκαθεν κατάστασιν διὰ τὴν ἐκποίησιν καὶ διαχείρισιν τῶν μουσουλμανικῶν ἐδῶ περιουσιῶν, κατάστασις ἡ ὁποία ἀπορρέει ἐκ τῆς ἀδηρίτου ἀνάγκης τῆς παραχωρήσεως τῶν μουσουλμανικῶν ἐκτάσεων εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἔδει νὰ παραχωρηθοῦν ἀφ’ ἑνός, καὶ ἀφ’ ἑτέρου διὰ τὴν ἁπλοποίησιν τῆς πωλήσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἐκ τῆς πωλήσεως τῶν ὁποίων μέλλει καὶ τὸ δημόσιον νὰ ἀνακουφισθῇ τὸ ὁποῖον εἶναι βεβαρημένον μὲ 340 ἑκατομ. τόκους διὰ τὰς ὁμολογίας πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων, θὰ σχηματισθῇ δὲ καὶ ἕτερον κεφάλαιον τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμοποιηθῇ ἐπίσης διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τῶν ὀνύχων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης 300 ὅλων ἑκατομμυρίων δραχμῶν τὰς ὁποίας παρακρατεῖ ἡ Ἐθν. Τράπεζα ἔναντι τοῦ ρευστοῦ τὸ ὁποῖον εἶχε καταβάλει διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων. Ἐρχόμεθα λοιπὸν νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὴν εὐκολίαν αὐτῆς τῆς ἐκποιήσεως τῆς μουσουλμανικῆς περιουσίας, διότι βεβαίως ἄλλη θὰ εἶναι ἡ προσφορὰ ἀγοραζομένου κτήματος ἐλευθέρου παντὸς δεσμοῦ, καὶ ἄλλη ἡ προσφορὰ ἡ γενησομένη εἰς κτῆμα τὸ ὁποῖον δεσμεύεται μὲ ἁλυσσίδας τὰς ὁποίας θέτει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας. Ἄλλωστε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας δέον ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θεσπίζωνται νομοθετήματα ἀνατρέποντα συμβάσεις τὰς ὁποίας αὐτὸ τοῦτο τὸ κράτος ἔκαμε, νομοθετήματα τὰ ὁποῖα ἀντιβαίνουσι κατὰ βάσιν εἰς τὴν περὶ ἀνταλαγῆς τῶν πληθυσμῶν σύμβασιν ἡ ὁποία μέχρι τῆς στιγμῆς ὑφίσταται, νομοθετήματα τὰ ὁποῖα αἴρουσιν συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει τὸ Κράτος πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἐπίσης δὲ συμβατικὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας εἶχεν ἀναλάβει τὸ Κράτος ἀπέναντι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἠγόρασαν κτήματα. Σᾶς λέγω δὲ ὅτι ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἴσως αὔριον Ἕλληνες πολῖται θὰ προβοῦν εἰς ἀγορὰν μουσουλμανικῶν κτημάτων μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι ταῦτα θὰ παραδοθοῦν διότι εἶναι ἐλεύθερα. Μετὰ τὴν ἀγορὰν αὐτῶν, ποία θὰ εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν προσφέρουν τὸ χρῆμα των πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὅταν εὑρεθῶσιν ἀντιμέτωποι μιᾶς καταστάσεως ἡ ὁποία αἴρει τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὰς προϋποθέσεις τῆς ἀγορᾶς; Συνεπῶς ἀνατρέπονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ συμβάσεις καὶ καθεστῶτα, ἀνατρέπεται δὲ καὶ μία διεθνὴς σύμβασις ἡ ὁποία σᾶς ἐπιβάλλει ὄχι μόνον νὰ μὴ νομοθετῆτε ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς συμβάσεως περὶ ἀνταλλαγῆς, ἀλλὰ καὶ σᾶς ὑποχρεώνει νὰ προσαρμόζετε καὶ τὴν ἐσωτερικήν μας νομοθεσίαν μὲ τὸ πνεῦμα καὶ τὰς διατάξεις τῆς συνθήκης περὶ ἀνταλλαγῆς.

§367Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν φρονεῖτε κύριε συνάδελφε, ὅτι ἡ εἴσοδος τῶν ποιμένων ὑπὸ τὴν στέγην τοῦ ἐνοικιοστασίου εὐκολύνει αὐτοὺς νὰ ἀγοράσουν τὰ λειβάδια αὐτὰ καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν ρευστοποίησιν τῆς προσφυγικῆς περιουσίας;

§368Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀπεναντίας, κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας. Εἶναι πιθανὸν εἰς τὸν κάτοχον τοῦ λειβαδίου νὰ γεννηθῇ μία εὐδιάθεσις νὰ ἀγοράσῃ τὸ κτῆμα αὐτὸ, ἀλλὰ θὰ ἀποτρέψῃ πάντας τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι θὰ προσέφερον κάτι τι περισσότερον.

§369Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ὁ καλλίτερος ἀγοραστὴς εἶναι ὁ ποιμήν.

§370Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δὲν ἀποκλείεται καὶ ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος προσφέρει τὰ χρήματά του διὰ νὰ ἀγοράσῃ τὴν περιουσίαν αὐτήν, δὲν ἀποκλείεται νὰ εἶναι καὶ κτηνοτρόφος. Θὰ προσπαθήσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν εἰς τὰς χεῖρας ἐκείνων οἱ ὁποῖοι φαίνεται ὅτι εἶναι κτηνοτρόφοι.

§371Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ἔχομεν κτηνοτρόφους οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν οὔτε στέγην, οὔτε τίποτε, θὰ ἀποκατασταθοῦν καὶ αὐτοὶ θέλοντες καὶ μή.

§372Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε πρόεδρε, ἡ ἀπειλὴ αὐτὴ μᾶς ἀναγκάζει νὰ προχωρήσωμεν τὸ νομοσχέδιον μέχρι πρωΐας.

§373Α. ΛΟΥΛΗΣ. (θόρυβος).

§374Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Εἶσθε ἕνα πρόσωπον, μία ψῆφος.

§375Α. ΛΟΥΛΗΣ. Καὶ σεῖς εἶσθε μία ψῆφος.

§376Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι λεγεὼν ψήφων. (θόρυβος κωδωνοκρουσίαι)

§377ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπαγορεύονται αἱ διακοπαί.

§378Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀλλά, κ. βουλευταί, χαριζόμεθα εἰς τὴν ἀντίληψιν μὲ ἄλλους συναδέλφους οἱ ὁποῖοι πιστεύουν ὅτι διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου θὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀκτημόνων ἢ τῶν ἄλλων σκηνιτῶν. Ἡμεῖς ἰσχυριζόμεθα καὶ λέγομεν ὅτι εἶναι τὸ τυπικὸν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἀπομακρύνῃ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀπὸ τὴν ἀποκατάστασιν. Τὸ ἐνοικιοστάσιον εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ δεσμεύσῃ τὰς βοσκὰς αὐτὰς εἰς τὰς ὁποίας ὑπῆρχε πιθανότης νὰ ἀποκατασταθοῦν αὐτοί. Θὰ τὰς δεσμεύσωμεν εἰς χεῖρας ἄλλων καὶ δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ πλησιάζουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὰς βοσκάς. Δεσμεύετε τὴν ἐλευθερίαν τῆς νομῆς. Ἐμποδίζετε ἐπίσης τὴν δημιουργίαν τελείων κτηνοτρόφων, ἢ μήπως νομίζετε, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας ὅτι κτηνοτροφία σημαίνει μόνον ὁ τρόπος τῆς κτηνοτροφίας τὸν ὁποῖον μεταχειρίζονται οἱ σκηνῖται αὐτοί; Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δημιουργήσουν κτηνοτροφίαν ἐκτεταμένην. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ δημιουργήσουν κτηνοτροφίαν καὶ ἐν σμικρῷ. Ἀλλὰ δὲν τολμοῦν νὰ τὴν δημιουργήσουν, διότι εἰς τὰς χεῖρας τῶν καρχαριῶν εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται αἱ γαῖαι αἱ βοσκήσιμοι δὲν ἠμποροῦν νὰ πλησιάσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Μήπως δὲν εἶναι ζήτημα συναγωνισμοῦ ἡ προσφορὰ ἀνωτέρου μισθώματος; Μήπως δὲν εἶναι ὁ συναγωνισμὸς ὁ ἐλεύθερος ὁ ὁποῖος τρώγει ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα; Μήπως δὲν εἶνε ὁ συναγωνισμὸς ὁ ἐλεύθερος ὁ ὁποῖος κρατεῖ εἰς τὰ χεῖρας του τὴν μάστιγα τῆς προόδου; Δημιουργήσατε ἀνάγκας, κ. ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, διὰ νὰ προχωρήσετε εἰς τὸν πολιτισμόν. Ὅταν περιορίζετε τὰς ἀνάγκας, ὅταν περιορίζετε τὴν ἰδιοκτησίαν, δεσμεύετε τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν σταματᾶτε ἀπὸ τὴν πρόοδον. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ εἶναι ὑπὲρ τοῦ Νομοσχεδίου ἐκτὸς ὡρισμένων.

§379Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀπατᾶσθε εἶναι ἐναντίον ἡ Βουλή.

§380Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἀλλά, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἐπίσης τὸ ἄρθρον 9 εἰς τὸ ὁποῖον ἡ μὲν παράγραφος 3 παρουσιάζεται ὅτι προστατεύει τὰς γεωργικὰς ὁμάδας καὶ τοὺς Συνεταιρισμούς, ἀλλὰ ἔρχεται ἀμέσως ἡ ἑπομένη παράγραφος ἡ ὁποία ὄχι μόνον αἴρει τὴν προστασίαν αὐτήν, ἀλλ’ ἐπίσης αἴρει καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς χρησιμοποιήσεως τῶν κεκτημένων δικαιωμάτων τῆς ἰδιοκτησίας. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἰδιοκτητῶν, μεγαλοϊδιοκτητῶν νεμομένων τὴν ἰδιοκτησίαν των καὶ διαβιούντων εἰς τὰ καφενεῖα τῶν Ἀθηνῶν μὲ τὰ μισθώματα τὰ ὁποῖα εἰσπράττουν. Πρόκειται περὶ συνεταιρισμῶν, περὶ ἀγροτικῶν καὶ προσφυγικῶν ὁμάδων. Λέγετε εἰς τὴν παράγραφον αὐτήν, ὅτι ἂν εἰς αὐτὸ τὸ χρονικὸν ὅριον τὸ ὁποῖον ἐθέσπισεν ἡ ὑπηρεσία σας δὲν τὰ καλλιεργήσουν, θὰ ἐπανέλθῃ ὁ πρώην μισθωτής. Ἂν ὑπάρχουν καιρικαὶ συνθῆκαι αἱ ὁποῖαι ἐμποδίζουν τὴν καλλιέργειαν καὶ ὑπάρχουν ἄλλαι συνθῆκαι προερχόμεναι μάλιστα ἴσως ἐκ τῆς ἐλλείψεως Κρατικῆς μερίμνης, καὶ ὑπάρχουν καὶ ἄλλα περιστατικὰ τὰ ὁποῖα ἠμπόδισαν τὸν κόσμον αὐτὸν τῶν συνεταιρισμῶν, τῶν ὁμάδων, τῶν καλλιεργητῶν, νὰ καλλιεργήσουν πῶς θὰ ἐπαναφέρετε δεσμίαν τὴν ὁμάδα αὐτὴν καὶ νὰ τὴν παραδώσητε εἰς ἕνα ἐκμεταλλευτὴν τῆς ἰδιοκτησίας αὐτοῦ; Ἀλλὰ δὲν σταματᾶ ἕως αὐτοῦ μόνον. Αὐτὰ τὰ ἀφίνω ἴσως εἰς τὰ ἐλαφρότερα, θὰ προχωρήσω εἰς μίαν ἄλλην παράγραφον ὅπου συναντῶ μίαν ἄλλην σκέψιν σας εἰς τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ὁμάδας δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ βόσκουσι τὰ ἴδια αὐτῶν ζῶα εἰς τὰ μέρη αὐτά. Ποία εἶναι ἡ δύναμις ἡ ὁποία σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαγορεύετε εἰς τὸν χωρικὸν νὰ βόσκῃ τὰ κτήνη του εἰς ἐκτάσεις τὰς ὁποίας διὰ τὸν αʹ καὶ βʹ λόγον δὲν ἠμπόρεσαν νὰ καλλιεργήσουν; Αὐτὸ δὲν εἶναι μόνον ἀντικοινωνικόν, εἶναι καὶ ἀπάνθρωπον.

§381Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔγινε διόρθωσις τῶν ἡμερομηνιῶν περὶ καιρικῶν μεταβολῶν. Τὸν Ὀκτώβριον δυνάμεθα νὰ τὸ διορθώσωμεν καὶ νὰ βάλωμεν ἄλλην ἡμερομηνίαν.

§382Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Ὁ γεωργὸς γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου πότε πρέπει νὰ σπείρῃ.

§383ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ διαγραφῇ ἐντελῶς αὐτὴ ἡ παράγραφος.

§384Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία πρόβλεψις;

§385Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ παράγραφος δὲν σᾶς προσφέρει τίποτα.

§386Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἐὰν ὁ συνεταιρισμὸς αὐτὸς πέρυσιν ἐνοικίασε τὸ λειβάδι αὐτὸ εἰς τὸν κτηνοτρόφον, ὁ ὁποῖος εἰσήγαγε μέσα τὰ πρόβατά του, διατὶ ἐφέτος δὲν θὰ τοῦ τὸ δώσητε; ἐφέτος θὰ δημιουργηθοῦν αὐτὰ τὰ ζῶα;

§387Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐὰν δημιουργηθοῦν ἐφέτος, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ συνεταιρισμὸς νὰ βόσκῃ καὶ τὰ δικά του.

§388Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τότε νὰ διαγράψητε «ἐὰν βοσκήσῃ καὶ ὁ συνεταιρισμὸς ζῶα δικά του».

§389Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι.

§390Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ὑπάρχει διάταξις τοιαύτη εἰς τὸ ἄρθρον 9.

§391Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κύριοι Βουλευταί, ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη διὰ μίαν εἰδικὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ καλλιεργηταὶ δὲν τὰ καλλιεργοῦν, ἀλλὰ τὰ μισθώνουν.

§392Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ζητῶ ἐγὼ, εἶναι τὸ ἑξῆς: ἐὰν ὁ Συνεταιρισμὸς ἢ ἡ προσφυγικὴ ὁμὰς ἀποκτήσουν δικά τους ζῶα, νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ τὰ βόσκῃ.

§393Α. ΛΟΥΛΗΣ. Πότε νὰ τὰ ἀποκτήσουν; Θέλετε νὰ τεθῇ ὁ ἑξῆς ὅρος ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐφετεινῆς δηλώσεως τῶν αἰγοπροβάτων;

§394Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφίνομεν τὸ ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκει). Ἡ λέξις «ἀνέκαθεν κρατοῦντα» δημιουργεῖ πολλὰς δυσχερείας εἰς τὴν συνεργασίαν. Θὰ παρακαλέσω ἐὰν ἦτο δυνατόν, νὰ τεθῇ καὶ μία διάταξις ὅτι ἅπαξ διὰ παντὸς κανονίζεται διὰ μιᾶς ἐπιτροπῆς. Ἡ παράγραφος 2 τοῦ ἄρθρου 14, κ. ὑπουργέ, ἡ ὁποία λέγει «ἀπαγορεύεται ἡ ἐφ’ ἑξῆς....» (ἀναγινώσκει), ἐδῶ ἡ λέξις «μὴ ἐπαγγελλόμενοι τὸν κτηνοτρόφον» νὰ διαγραφῇ, καὶ νὰ λέγῃ «πρὸς μὴ κτηνοτρόφους»· δηλαδὴ νὰ βάλωμεν τὴν ἀπαγόρευσιν αὐτὴν ἀλλὰ πρὸς τοὺς μὴ κτηνοτρόφους.

§395ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§396Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ κ. Βουλευταὶ δὲν θ’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων ἓν πρὸς ἕν, ἐφ’ ὅσον ἠσχολήθησαν οἱ προλαλήσαντες, ἀλλὰ λαμβάνων τὸν λόγον, πρέπει νὰ δηλώσω πρῶτον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι ἀπολύτως διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν λειβαδίων, ὥστε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, τὸ κάνω ὄχι διότι ἐνδιαφέρομαι, διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας, ἀλλὰ διότι ἐνδιαφέρομαι κυρίως διὰ τὰς καθαρῶς κτηνοτροφικὰς τάξεις, αἱ ὁποῖαι, πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αἱ νομάδες, ἀλλὰ εἶναι αἱ χιλιάδες κτηνοτρόφοι μικροὶ αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τοὺς νομάδας. Ἑπομένως, ἐφ’ ὅσον ἡ κυβέρνησις ὑποβαλοῦσα τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον κυριώτερον σκοπὸν ἔχει νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν κτηνοτροφίαν, νομίζω ὅτι ἡ προσοχὴ τῆς κυβερνήσεως πρέπει νὰ στραφῇ ὄχι μόνον εἰς ὁρισμένα ἄτομα τὰ ὁποῖα εἶναι ἐξευγενισμένοι κτηνοτρόφοι, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς λαϊκὰς τάξεις τῶν κτηνοτρόφων αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην νὰ αἰσθανθοῦν τὴν προστασίαν καὶ ἀνακούφισιν ἐκ μέρους τοῦ κράτους. Τὸ ὑποβαλόμενον νομοσχέδιον νομίζω ὅτι πραγματικῶς δύναται νὰ ὑποβοηθήσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς κτηνοτροφίας, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀποστραγγίσωμεν τὸ αἷμα τοῦ κτηνοτροφικοῦ λαοῦ ὑποστηρίζοντες τοὺς ἐκμεταλλευτάς, διότι δυστυχῶς ὑπάρχουσι μεγάλοι κτηνοτρόφοι οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐξηκριβωμένον ὅτι ἀπομυζοῦν τὸ αἷμα τῶν μικρῶν διότι ἐκεῖνοι πραγματικῶς εἶναι οἱ ἐργαζόμενοι, ἐνῶ οἱ ἄλλοι εἶναι οἱ ἀπολαμβάνοντες τ’ ἀγαθὰ ἐκ τῆς κτηνοτροφίας. Εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ κατόπιν τῶν δηλώσεων τὰς ὁποίας ἔκαμα ἔχω νὰ προσθέσω δύο τροπολογίας τὰς ὁποίας, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Γεωργίας νὰ τὰς μελετήσῃ καὶ νὰ τὰς ἀποδεχθῇ, διότι εἶναι τροπολογίαι αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς ἔρχονται νὰ ἐξυπηρετήσουν τὰς ἀνάγκας τοῦ κτηνοτροφικοῦ λαοῦ. Πρώτη τροπολογία εἶναι εἰς τὸ ἄρθρον 7 εἰς τὸ ὁποῖον γράφεται (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι διαγράφεται τὸ τελευταῖον ἐδάφιον διὰ τοῦ ὁποίου δικαιοῦται νὰ εἰσπράξῃ ἕνα 5% ἀλλὰ νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω διὰ τὴν περίπτωσιν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν τυγχάνει κτηνοτρόφος ἐξ ἐπαγγέλματος καὶ ἔχει ἐνοικιάσῃ πολλὰ λειβάδια χιλιάδων στρεμμάτων εἴπατε μου τὶ θὰ κάνῃ αὐτὸς τὰ ἐπὶ πλέον λειβάδια τὰ ὁποῖα αὐτὸς δικαιοῦται νὰ κατέχῃ ἐκ τοῦ ἐνοικιοστασίου ἐφ’ ὅσον δὲν θὰ τοῦ ἐπιτρέψουν νὰ τὰ ἐνοικιάσῃ, ἄρα δὲ τὰ ἀχρηστοποιήσητε. Δὲν συμφέρῃ αὐτὸ καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν χιλιάδες προβάτων τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀνάγκην τῶν λειβαδίων αὐτῶν. Νὰ τοῦ ἐπιτρέψητε νὰ τὰ ὑπενοικιάζῃ, ἔχομεν καθαρὰν ἐκμετάλευσιν, διότι ἔρχεται αὐτὸς ὁ ὁποῖος θὰ ἐξαναγκάσῃ τὸν μικρὸν κτηνοτρόφον ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει καὶ χρῆμα ρευστὸν ἀλλὰ θὰ εἰσπράξῃ τὸ ἐνοίκιον εἰς εἶδος ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ ἐποχὴ τῆς συγκομιδῆς λοιπὸν θὰ τὸν ἐκμεταλλευθῇ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δίδετε τὸ δικαίωμα εἰς ἕνα πλούσιον κτηνοτρόφον κατέχοντα ἀπεράντων στρεμμάτων λειβάδια πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἔρχεται τὸ κράτος καὶ τοῦ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ τὰ κρατῇ αὐτὰ τὰ λειβάδια καὶ νὰ τὰ ὑπενοικιάζῃ ἐκμεταλλευόμενος τὰς ἀνάγκας τοῦ ἄλλου, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐνοικιαστὴς πλειόνων λειβαδίων καὶ τυγχάνει καὶ ἰδιοκτήτης τοιούτων δύναται νὰ διατηρήσῃ ὅσα ἐκ τούτων εἶναι ἀπαραίτητα εἰς τὰς κτηνοτροφικὰς αὐτοῦ ἀνάγκας ἀποδίδων τὰ λοιπὰ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτῶν εἴτε φυσικὰ εἴτε νομικὰ πρόσωπα κατόπιν ἀποφάσεως τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 8 ἐπιτροπῆς, δηλαδὴ νὰ συνέλθῃ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἰδῇ πραγματικῶς τὰς ἀνάγκας τοῦ κτηνοτρόφου τὶ χρειάζεται καὶ διὰ τὰ ὑπόλοιπα νὰ τοῦ ἀπαγορευθῇ ἡ ὑπεκμίσθωσις πρὸς ἐκμετάλλευσιν.

§397Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Καὶ τὰ πρόβατα ποῦ θὰ εἶναι μέσα τὶ θὰ γίνουν;

§398Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Θὰ κρατήσῃ αὐτὸς τόσα λειβάδια ὅσα τοῦ χρειάζοντα, ὄχι μόνον διὰ τὸν ἑαυτόν του ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς σκηνίτας οἱ ὁποῖοι εἶναι μαζύ του, διότι ὅταν τοῦ ὑπολοίπονται πολλὰ λειβάδια διατὶ νὰ τὰ ὑπενοικιάζῃ αὐτὸς καὶ νὰ μὴ τὰ παραδώσῃ εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας ὅπου κατὰ τὸ πλεῖστον ἀνήκουν εἰς κοινότητας κτηνοτροφικὰς αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην τῶν λειβαδίων. Αὐτὸ εἶναι δικαιότατον καὶ ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς τονίσω ὅτι πρέπει νὰ τὴν δεχθῆτε αὐτὴν τὴν τροποποίησιν.

§399Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπάρχει σήμερον περίπτωσις ἀχρηστεύσεως λειβαδίων;

§400Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι, ὑπάρχει περίπτωσις ἐκμεταλλεύσεως λειβαδίων.

§401Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑπάρχει ἕνας κτηνοτρόφος ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ τοὺς σκηνίτας του καὶ ἐνοικιάζῃ δύο λειβάδια τὸ ἕνα διὰ τὸν ἑαυτόν του καὶ τὸ ἄλλο τὸ ἐνοικιάζει εἰς τοὺς σκηνίτας του καὶ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ περισσότερα διότι ἰδοὺ τὶ λέγει τὸ ἐνοικιοστάσιον «ἀναγινώσκει ὁ μισθωτὴς ὡς ὑπομισθωτής...» δηλαδὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ πάρῃ περισσότερα παρὰ τὸ 20πλάσιον τοῦ 1914.

§402Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκτὸς ἀπὸ τὸ 20πλάσιον τοῦ ἔδωκε καὶ ⅕ τὸ ὁποῖον ἡμεῖς τοῦ ἀφαιρέσαμεν ἑπομένως ποῦ εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις;

§403Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Οἱ σκηνίται ἔχουν τὴν δικαιωματικὴν ἐπιστροφὴν καὶ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τοῦ ἀρχιτσέλιγκα.

§404Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι πλὴν τῶν ἰδικῶν του προβάτων καὶ πλὴν τῶν προβάτων τῶν σκηνιτῶν καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἐκτάσεων αὐτοῦ τὰς ὁποίας ὑπενοικιάζει ἐπὶ ἀθεμίτῳ μισθώματι.

§405Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Σᾶς ἐπαναλαμβάνω ὅτι αὐτοὶ μποροῦν νὰ πᾶνε μέσα καὶ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως του.

§406Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐνῶ διὰ τοὺς σκηνίτας καὶ τοὺς χωρικοὺς λαμβάνεται πρόνοια νὰ δηλώσουν καὶ πόσα πρόβατα ἔχουν, διὰ τοὺς κτηνοτρόφους δὲν ζητεῖτε τίποτε. Αὐτὸ εἶναι παρατήρησις βασικὴ καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν εἶναι μέσα.

§407Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Πρέπει νὰ ζητοῦνται αἱ δηλώσεις ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον πόσα πρόβατα ἔχουν καὶ ἀναλόγως νὰ τοὺς δίδονται καὶ ἀνάλογα λειβάδια. Εἶναι τὸ μόνον ἀσφαλὲς μέσον ποὺ μπορεῖτε νὰ ἐξακριβώσετε τὸν ἀριθμὸν τῶν προβάτων.

§408Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἔχετε ἄδικον. Ἕνα λειβάδι τὸ ἔχετε ἐνοικιάσει καὶ τὸ ἐνοικιάζεται. Τὶ θὰ πληρώσετε δι’ αὐτό; τὸ 20πλάσιον, καὶ δικαιοῦται νὰ πάρῃ ὁ ἰδιοκτήτης, τὸ 20πλάσιον θὰ πάρῃ καὶ αὐτὸς, ποὺ τὸ ἐνοικίασεν ἀπὸ τοὺς ὑπομισθωτὰς ποὺ μένει ἡ ἐκμετάλλευσις;

§409Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Αὐτὸς δὲν θὰ πληρώνεται πληρώνεται εἰς χρῆμα θὰ πληρώνεται εἰς εἶδος καὶ ἐκεῖ θὰ γίνῃ ἡ ἐκμετάλλευσις.

§410Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὁ ἰδιοκτήτης εἰς εἶδος θὰ τὸ πάρῃ;

§411Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὄχι εἰς χρῆμα θὰ τὸ πάρῃ ἀλλὰ ὁ ἄλλος θὰ τὸ πάρῃ εἰς εἶδος ἀπὸ τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους.

§412Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δὲν ξεύρει ὁ μικρὸς κτηνοτρόφος πόσο πωλεῖται τὸ γάλα εἰς τὴν ἀγοράν.

§413Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἔχει τὴν ἀνάγκην τοῦ μεγάλου κτηνοτρόφου ὁ μικρὸς κτηνοτρόφος καὶ θὰ ὑποκύψῃ.

§414Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Γνωρίζετε ὅτι ἐδιπλασιάσθησαν τὰ πρόβατα τῶν χωρικῶν; Ἔχω νὰ προσθέσω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον ἐννέα παράγραφος 2α «εἰς τὴν προηγουμένην παράγραφον ......... Παρακαλῶ πολὺ ὅπως εἰς τὴν παράγραφον ταύτην προστεθῇ καὶ γίνει ἐξαίρεσις, καὶ τὰ λειβάδια ὑπάγονται εἰς τὰς κοινότητας ἐφ’ ὅσον τὰ μέλη τοῦ κτηνοτροφικοῦ συνεταιρισμοῦ αὐτῶν αἰτήσωσιν τοῦτο δι’ ἰδίας αὐτῶν ἀνάγκης ἵνα βοσκήσωσιν τὰ ποίμνιά των, θέλω προϋποτιθεμένου ὅτι εἶναι μόνον τὸ κοινοτικὸν συμβούλιον ἀπὸ τὸ ὁποῖον πολὺ δικαίως ἔχετε λόγον νὰ φοβεῖσθε. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει κτηνοτροφικὸς συνεταιρισμὸς θὰ εἰπῇ ὅτι ἡ κοινότης αὐτὴ ἔχει μίαν κτηνοτροφίαν ἀρκετὰ ἀνεπτυγμένην. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ὁ κτηνοτροφικὸς συνεταιρισμὸς ἔλθει καὶ ζητήσει αὐτὸς τὴν παραχώρησιν τοῦ λειβαδίου νομίζω ὅτι ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ τὸ παραχωρήσετε. Θέλετε νὰ τὸ βάλουμε ὑπὸ ἕνα ἔλεγχον, θέλετε νὰ κριθῇ ἡ αἴτησις ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τὴν ὁποίαν ὁρίζετε εἰς τὸ ἄρθρον; Θέσατε τὴν αἴτησιν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς ἐν λόγῳ ἐπιτροπῆς διὰ νὰ ἐξακριβωθῇ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον πραγματικῶς ἀνταποκρίνονται πρὸς τὰς ἀνάγκας των. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἀποδειχθῇ ὅτι πράγματι αἱ ἀνάγκαι τῆς κοινότητος ταύτης ἀπαιτήσουν τὴν παραχώρησιν τοῦ λειβαδίου, αὐτὸ τὸ λειβάδιον νὰ παραμένῃ εἰς τὰς κοινότητας. Αὐτὸ εἶναι ἓν μέρει, ἓν μέρος τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς, ὅπως τὰ λειβάδια παραμένωσιν εἰς τὰς κοινότητας καὶ μὴ ὑποστῶσι τὴν ἐπήρειαν τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἔρχομαι καὶ κάμω τὴν ἑξῆς ὑποχώρησιν ὅπως διὰ τὰς κοινότητας εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει κτηνοτροφικὸς συνεταιρισμὸς εἰς τοὺς ὁποίους κτηνοτροφικοὺς συνεταιρισμοὺς εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία ἡ χρῆσις τῶν λειβαδίων τὰ ποίμνιά των, παραχωρήσατε εἰς αὐτοὺς τὰ λειβάδια, ἐφ’ ὅσον δὲν πρόκειται νὰ θιγοῦν οὐδενὸς τὰ συμφέροντα ἐνῶ τοὐναντίον θὰ δώσετε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον μίαν τόνωσιν πρὸς τὴν κτηνοτροφίαν τῶν κοινοτήτων διότι νομίζω ὅτι αἱ κοινότητες ἀποτελοῦν τὸ Α τοῦ συστήματος τῆς ἀποκεντρώσεως τῆς διοικητικῆς μας μηχανῆς.

§415Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία νομίζω ὅτι ἀνταποκρίνεται τελείως πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν σας. (ἀναγινώσκει).

§416Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐγὼ τὴν δέχομαι τὴν τροπολογίαν σας, διότι δὲν ἔχω ἐνδιαφέρον διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν λειβαδίων, ἀλλὰ ἐνδιαφέρομαι γενικῶς ὑπὲρ τῆς κτηνοτροφίας. Ἐφ’ ὅσον δὲ νομίζω ὅτι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον δύνασθε νὰ βοηθήσετε τὴν κατ’ ἐξοχὴν πλουτοπαραγωγικὴν τάξιν τοῦ ἔθνους, δέχομαι τὴν πρότασιν σας. Νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει πάντως νὰ τῆς δώσετε τὰ ἐφόδια ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα. Ἐν πάσει περιπτώσει κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς τὰς τροπολογίας αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητοι καὶ εἰς ὑμᾶς ἐναπόκειται νὰ τὰς δεχθῆτε ἢ ὄχι.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§418Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐλέχθη ἐκ πολῶν προαγορευσάντων κυρίων συνναδέλφων, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο σκοπὸν ἔχει νὰ ἐξυπηρετήσῃ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν μεγάλων κτηνοτρόφων ἐπὶ βλάβῃ τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων. Ἡ γνώμη αὕτη δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ δὲν ἔχει οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς τὴν πραγματικότητα καθ’ ὅσον καὶ εἰς τὸν ἄκρῳ τοῦ δακτύλου ἁψάμενον τῶν κτηνοτροφικῶν εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ κτηνοτροφία ἡ μεγάλη δὲν δύναται νὰ ζήσῃ ἄνευ τῆς μικρᾶς τοιαύτης, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὅτι μὲ τὰ πρόβατα τῶν μεγάλων κτηνοτρόφων ζοῦν τὰ πρόβατα τῶν μικρῶν κτηνοτρόφων, τὰ ὁποῖα εἶναι πλείονα ἀπὸ τὰ τῶν μεγάλων κτηνοτρόφων. Ὅταν δὲ ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, λαμβάνει μέριμναν νὰ περιορίσῃ τὸ μίσθωμα εἰς τὸ θεμιτὸν τοιοῦτον καὶ νὰ δώσῃ δικαίωμα εἰς τοὺς κτηνοτρόφους νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὰ λειβάδια τὰ ὁποῖα εἶχον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν κτηνοτροφικὴν περίοδον, πρὸ παντὸς ὑποστηρίζει τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους, διότι οὗτοι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὸ μίσθιον λειβάδιον καὶ πληρώσουν μίσθωμα θεμιτόν, μίσθωμα τὸ ὁποῖον κανονίζεται εἰς τὸ 20πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ. Ἐπίσης νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε δίκαιον τὸ ὑποστηριχθὲν παρ’ ἄλλων συναδέλφων, ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν ἐκ τοῦ ἐνοικιοστασίου ὑπὲρ τῶν Α. ἢ Β. λειβαδίων, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρέσωμεν τὰ ἀνταλλάξιμα λειβάδια.

§419Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ἐκ τῆς συμβάσεως, κύριοι συνάδελφοι.

§420Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Οὐδαμῶς, ἐκ τῶν συμβάσεων ἀπαγορεύεται ἵνα ὑπαχθοῦν εἰς τὸ ἐνοικιοστάσιον βοσκῶν καὶ τὰ λειβάδια τὰ ἀνταλλάξιμα. Ἐπὶ ποίας βάσεως στηρίζεσθε καὶ ἐξάγετε αὐτὸ τὸ συμπέρασμα; Τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπαγάγῃ καὶ τὰ λειβάδια τὰ ἀνταλλάξιμα ὑπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§421Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Τὸ λέγει ρητῶς ἡ σύμβασις περὶ ἀνταλλαγῆς ὅτι θὰ ὑπάρχῃ πλήρης ἐλευθερία τῶν ἀνταλλαξίμων κτημάτων, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ περιορισθοῦν οὔτε διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου οὔτε δι’ ἀπαλλοτριώσεως.

§422Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πλαᾶνσθε, κύριε συνάδελφε, δὲν λέγει αὐτὸ ἡ σύμβασις. Ἡ σύμβασις μεταξὺ Τραπέζης καὶ δημοσίου λέγει ὅτι δὲν ἰσχύει ἐπὶ τῶν ἀνταλλαξίμων λειβαδίων τὸ ἐνοικιοστάσιον. Δεσμεύεται ἐκ τούτου ὁ νομοθέτης, ὅπως δι’ ἄλλου νόμου ἔλθῃ καὶ κανονίσῃ τὸ ζήτημα ἄλλως;

§423Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Δεσμεύεται, διότι ὑπάρχει συνταγματικὴ διάταξις.

§424Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν εἶναι ὀρθόν, δὲν εἶναι δίκαιον οἱ κτηνοτρόφοι οἱ ἔχοντες λειβάδια ἀνταλλάξιμα νὰ πληρώνουν τὸ πεντηκονταπλάσιον τῶν προπολεμικῶν ἐνοικίων καὶ ἄλλοι ἐνοικιασταὶ μὴ ἀνταλλαξίμων λειβαδίων νὰ πληρώνουν 20πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ μισθώματος.

§425Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Καὶ εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀποθάνουν ἐξ ἀσιτίας ἄνθρωποι καταστραφέντες;

§426Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔρχετε νὰ πλουτίζῃ ἡ Α. τάξις τῶν κτηνοτρόφων εἰς βάρος τῆς Β. λόγῳ τῆς ἀνισότητος τοῦ μισθώματος. Μετὰ τὰ ὀλίγα αὐτὰ θὰ ἔλθω νὰ κάμω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἰδίως ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἐδάφιον 2ον. (ἀναγινώσκει). Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 4 θεσπίζει ὅτι, ἄν ὁ μισθωτὴς δὲν κάμῃ δήλωσιν ἐντὸς τῆς τασσομένης προθεσμίας, τότε τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ λειβάδιον, περιέρχεται εἰς τοὺς ὑπομισθωτὰς καὶ σμίκτας. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ προθεσμία ἡ δεκαήμερος πρέπει νὰ περιορισθῇ εἰς μικροτέραν καὶ διήμερον ἀκόμη ἀπὸ τῆς δηλώσεως, δηλαδὴ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ μισθωτὴς νὰ καταθέτῃ τὸν πίνακα εἰς τὸ γεωργικὸν γραφεῖον, δηλαδὴ τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ, οὕτως ὥστε νὰ ἔχῃ μεγαλειτέραν προθεσμίαν ὁ ὑπομισθωτὴς νὰ κάνῃ τὴν σχετικὴν δήλωσιν.

§427Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Οἱονδήποτε ἀντιπρόσωπον τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας.

§428Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πρέπει νὰ καθορισθῇ αὐτὸ τὸ σημεῖον, διότι ἔχει συνεπείας σοβαρωτάτας, διότι συνεπάγεται τὴν ἀπώλειαν τοῦ δικαιώματος τοῦ μισθωτοῦ ἐπὶ βλάβῃ τῶν ὑπομισθωτῶν καὶ σμικτῶν. Πρέπει νὰ καθορισθῇ: 1ον) Τί ἐννοεῖτε διὰ τῆς λέξεως «γεωργικὸν γραφεῖον».

§429Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ. Ὑπάρχει ἐπιθεώρησις καὶ ἡ περιφέρεια φυσικῷ τῷ λόγῳ.... πρόκειται περὶ γεωργικῆς περιφερείας.

§430Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πρώην γραφεῖον ἐποικισμοῦ. Θέλω νὰ προλάβω τὴν ἔκπτωσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ μισθώματος καὶ ἰδίᾳ τοῦ ὑπομισθωτοῦ.

§431Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ θέσωμεν «γεωργικὸν γραφεῖον» εἰς τὸ γραφεῖον τῆς γεωργικῆς περιφερείας.

§432Ε. ΖΟΥΚΑΣ. «Γεωργικὸν γραφεῖον» εἶναι μία λέξις πολυσήμαντος.

§433Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι τὸ πρώην γραφεῖον ἐποικισμοῦ;

§434Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, τὴν ἑξῆς: Ἔχομεν τὴν ἐπιθεώρησιν, ἔχομεν κατόπιν, εἰς 2ον βαθμόν, τὴν γεωργικὴν περιφέρειαν, ἔχομεν δὲ καὶ τὸ γραφεῖον τῶν ἐπιμελητῶν. Δυνάμεθα νὰ μνημονεύσωμεν «ἢ τῶν ἐπιμελητῶν».

§435Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Διὰ νὰ μὴν ἔχωμεν καταθέσεις δηλώσεων εἰς διάφορα πρόσωπα, ἢ γραφεῖα, νὰ ὁρισθῇ τὸ πρώην γραφεῖον τοῦ ἐποικισμοῦ. Ἡ ἀσφάλεια εἶναι αὐτή. Διότι ἐπιμεληταὶ εἶναι καὶ εἰς τὴν Καλαμπάκαν καὶ ἐπιμεληταὶ εἶναι παντοῦ καὶ εἰς μικρὰς κωμοπόλεις.

§436Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ βάλωμεν τὸν γραμματέα τῶν πρωτοδικῶν.

§437Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἶναι ἀρκετὰ λογικόν.

§438Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην αὐτήν. Φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ τὸ πρώην γραφεῖον τοῦ ἐποικισμοῦ.

§439Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ θέσωμεν καὶ τὸ γραφεῖον γεωργικῆς περιφερείας.

§440Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἢ τῶν ἐπιμελητῶν τῆς περιφερείας.

§441Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἔχετε δίκαιον ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι ἂν δὲν κάμω τὴν δήλωσιν ὁ μισθωτὴς τότε γίνεται ἔκπτωτος καὶ ὑπεισέρχονται οἱ σμικταὶ καὶ οἱ ὑπομισθωταί. Ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἔχουν συμφέρον καὶ πρέπει νὰ λάβουν γνῶσιν τῆς μὴ δηλώσεως καὶ τῆς μὴ ὑποβολῆς τοῦ πίνακος, διότι καὶ αὐτοὶ χάνουν τὰ δικαιώματά των ἂν δὲν ὑποβάλουν τὸν σχετικὸν πίνακα. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελα νὰ ὁρισθῇ ὡρισμένον γραφεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ γνωρίζουν ὅλοι.

§442Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἐβάζαμεν τοὺς εἰρηνοδίκας, τοὺς ὁποίους θὰ μποροῦμε νὰ ὑποχρεώσουμε, διότι ἡ περιφέρεια τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι ἀπολύτως γνωστή, ἐνῷ διὰ τοὺς ἐπιμελητάς.

§443Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ βάλωμεν τοὺς εἰρηνοδίκας.

§444Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Θὰ ἦτο προτιμώτερος ὁ γραμματεὺς τῶν πρωτοδικῶν. Ἡ δήλωσις ἢ μᾶλλον ὁ πίναξ τῶν σμικτῶν κλπ. νὰ γίνεται εἰς αὐτὸν ἀφ’ οὗ κοινοποιεῖται ἡ δήλωσις, ἐκεῖ νὰ γίνῃ καὶ ἡ κατάθεσις τοῦ πίνακος. Ἡ δήλωσις κοινοποιεῖται εἴτε εἰς τὸν ἰδιοκτήτην εἴτε εἰς τὸν γραμματέα τῶν πρωτοδικῶν. Νὰ ὁρίσωμεν τὸν γραμματέα τῶν πρωτοδικῶν πρὸς παραλαβὴν τῶν πινάκων μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ στείλῃ τοὺς πίνακας εἰς τὸ ὑπουργεῖον.

§445Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸν γραμματέα τῶν πρωτοδικῶν;

§446Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 ἐδάφιον 2 ἐντὸς δεκαημέρου προθεσμίας ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τῆς δηλώσεως, οἱ ὑπομισθωταὶ πρέπει νὰ κατοχυρωθῶσι ἔναντι τῆς τυχὸν ἀμελείας τοῦ μισθωτοῦ ἢ συμπαιγνίας αὐτοῦ μετὰ τοῦ ἐκμισθωτοῦ. Ἡ τοῦ μισθωτοῦ δήλωσις περὶ τοῦ ὅτι θὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ λειβάδιον δὲν ἀσφαλίζει τὸν ὑπομισθωτήν, ἂν δὲν ὑποβάλει ὁ μισθωτὴς τὴν δήλωσιν καὶ τὸν πίνακα εἰς τὸ γεωργικὸν γραφεῖον καὶ ἑπομένως θὰ εὑρεθῇ ὁ μισθωτὴς πρὸ τοῦ ἀτόπου καὶ δειλήμματος. Ὑποτεθείσθω ὅτι ὁ μισθωτὴς ἐκοινοποίησε τὴν δήλωσιν ταύτην καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὸ λειβάδι τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Λοιπὸν αὐτὸς θὰ ἔχῃ προθεσμία 10 ἡμερῶν νὰ καταθέσῃ τὸν πίνακα, ἀλλὰ δὲν τὸν καταθέτει ἐντός 10 ἡμερῶν. Ὁ ὑπομισθωτὴς δὲν ξεύρει ἂν θὰ καταθέσῃ πίνακα ἢ ὄχι. Θὰ γίνῃ ἐκπρόθεσμος καὶ ἔκπτωτος τοῦ δικαιώματός του;

§447Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ μεταβάλλωμεν τὴν ἡμερομηνίαν τοῦ ἄρθρου 2 ἀπὸ 15 7βρίου νὰ τὸ κάμωμεν 15 Αὐγούστου εἰς τὸ ἄρθρον δὲ 4 νὰ βάλλωμεν «ἐντὸς 20 ἡμερῶν».

§448Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τότε πρέπει νὰ βάλλωμεν καὶ διὰ τὸν πίνακα.

§449Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἔστω δὲν νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ συζήτησις ὅτι, ἐὰν ἀπωλέσῃ τὰ δικαιώματα ὁ μισθωτὴς διότι δὲν θὰ καταθέσει πίνακα ἐντὸς δεκαημέρου, τοῦτο θὰ ἔχῃ ἐπιβλαβῆ ἐπίδρασιν ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ὑπομισθωτοῦ.

§450Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Κάμνω τὴν ἑξῆς δήλωσιν καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικά: «Ἡ μὴ τήρησις τῶν ὑποχρεώσεων τῶν πηγαζουσῶν ἐκ τοῦ ἄρθρου 2 § 2 δὲν ἔχει καμμίαν ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ὑπομισθωτῶν».

§451Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὡς πρὸς τὸ μίσθωμα εἶναι πράγματι, δεδομένου κ. βουλευταὶ ἐκ τοῦ ἐν ἰσχύει νόμου, ὅτι θεμιτὸν μίσθωμα θεωρεῖται τὸ ποσὸν μέχρι τοῦ 20πλασίου τοῦ προπολεμικοῦ τὰ δικαστήρια ὅμως, ὀφείλω νὰ δηλώσω ἔχουν ἀποκρυσταλλώσει παγίως δι’ ἀποφάσεων, καὶ ὁρίζουσι ὡς θεμιτὸν μίσθωμα τὸ 20πλάσιον τοῦ μισθώματος τῆς περιόδου 1913–1914 δι’ ἅπαντα τὰ λειβάδια ἀνεξαιρέτως καὶ οὐχὶ κατώτερον τοῦ 20πλασίου. Καὶ ἐρωτῶ: Εἶναι ὀρθόν, εἶναι δίκαιον, σύμφωνα πρὸς τὰς κρατούσας σημερινὰς συνθήκας νὰ ἔχωμεν 20πλάσιον τοῦ προπολεμικοῦ μισθώματος; Βεβαίως ἡ μερὶς τῶν ἰδιοκτητῶν θὰ ὑποστηρίξῃ τοῦτο ὡς δίκαιον. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην καὶ τὴν βασίζω ἐπὶ τῶν ἑξῆς στοιχείων: Αἱ συνθῆκαι αἱ σημεριναί, κύριοι βουλευταί, εἶναι ἐντελῶς διάφοροι τῶν τοῦ ἔτους 1926– 1927 διότι πρῶτον τὰ κτηνοτροφικὰ προϊόντα ἔχουν ἐλαττωθῆ κατὰ τὴν ἀξίαν σχεδὸν εἰς τὸ ἥμισυ. Δεύτερον τὰ ἐνοίκια τῶν οἰκιῶν σήμερον διὰ τοῦ ψηφισθέντος ἐνοικιοστασίου καθωρίσθησαν εἰς τὸ 14πλάσιον, τῶν καταστημάτων μοῦ φαίνεται εἰς τὸ 16πλάσιον. Αἱ συνθῆκαι δὲ εἶναι διαφορετικαὶ μεταξὺ λειβαδίων καὶ οἰκιῶν, διότι εἰς τὸ λειβάδιο ὁ ἰδιοκτήτης δὲν ὑποβάλλεται εἰς οὐδεμίαν δαπάνην, ἐξαιρέσει μόνον τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἐνῷ ὑπόκειται ἐπὶ οἰκιῶν, πλὴν τοῦ φόρου, ὁ ἰδιοκτήτης ὑπόκειται καὶ εἰς ἄλλας δαπάνας. Τούτων δεδομένων, νομίζω, κ. ὑπουργέ, ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπέλθῃ κἄποια μείωσις εἰς τὸ μίσθωμα, ἂν ληφθῇ μάλιστα ὑπ’ ὄψει ὅτι ὁ σημερινὸς συντελεστὴς εἶναι 17,45. Ἐφόσον ἔχομεν τὸν συντελεστὴν αὐτὸν θὰ ἦτο δίκαιον νὰ κανονισθῇ τὸ μίσθωμα μέχρι τοῦ 17πλασίου, ἀπὸ 15 ἕως 17πλάσιον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 θὰ εἶχον τὴν τελευταίαν παρατήρησιν. Νομίζω κ. βουλευταὶ ὅτι δὲν δικαιολογεῖται ἀπὸ οὐδεμιᾶς ἀπόψεως νὰ λαμβάνουν οἱ μισθωταὶ ἀπὸ τοὺς ὑπομισθωτὰς τὸ 5%.

§452ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Εὐθυμιάδης.

§453Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι, κατ’ ἐμὲ ζήτημα ἐνοικιοστασίου βοσκῆς δὲν ἔπρεπε καθόλου νὰ ὑπάρχῃ. Ἔπρεπε κάθε πολιτικὸς καὶ κάθε Κράτος κἄπως ἀλλέως νὰ θέσουν τὸ ζήτημα. Πότε καὶ μὲ ποῖον τρόπον περισσότερον καὶ παραγωγικώτερον μποροῦμεν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν τὴν γῆν διὰ τῆς ἀναπτύξεως νομαδικῆς κτηνοτροφίας, διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας. Ἀλλὰ ἔρχεται ἐδῶ τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ἐξετάζει τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ θέλει ναὶ καὶ καλὰ νὰ προστατεύσῃ τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν. Δὲν θὰ εἶχον καμμίαν ἀντίρρησιν ἐὰν φύσει θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναπτυχθῇ ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία εἰς τὸν τόπον αὐτόν. Εἰς τὰς ἀπεράντους στέππας τῆς Ρωσσίας μποροῦν νὰ γίνουν αὐτά. Ἀλλ’ ἐδῶ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σὲ κάθε μέρος τῆς Ἑλλάδος ἀλλάζουν αἱ συνθῆκαι, δὲν μπορεῖτε μὲ ἕνα καλοῦπι νὰ λάβητε ἴδια μέτρα δι’ ὅλα τὰ μέρη. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν ὁ κλῆρος ὁ κατώτερος ἀνέρχεται εἰς 120–150 στρέμματα.

§454ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὄχι.

§455Δ. ΕΥΘΥΜΙΑΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἀπαλλατριώθη τοῦ Ρ... τὸ κτῆμα εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἐδόθησαν 150 στρέμματα ὡς κλῆρος σύμφωνα μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Διὰ τοὺς πρόσφυγας ἀνῆλθεν εἰς 30 στρέμματα. Δὲν εἶμαι νομικός, τὰ ἀπεκόμισα ἀπὸ τὴν πραγματικότητα. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος, ἡ Κυβέρνησις, ἡ σημερινὴ ὑπερηφανεύεται διὰ τὴν ἀγροτικήν της πολιτικήν, διὰ τὴν κατεύθυνσιν τῆς προαγωγῆς τῆς γεωργίας, ἔρχεται μὲ αὐτὸν τὸν νόμον καὶ τὴν τορπιλίζει. Πρὸ τοῦ 1922, πρὸ τῆς καταστροφῆς, ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω διὰ τὴν Μακεδονίαν, ἐκεῖ πραγματικῶς ἦτο μία μεγάλη νομαδικὴ κτηνοτροφία. Μετὰ τὴν καταστροφὴν ἀπεκατεστάθησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν 50.000 κόσμος, ἐνῷ ἦσαν πρότερον 144 χιλιάδες πρόβατα. Διατηρεῖται ὁ ἴδιος ἀριθμὸς προβάτων καὶ δὲν ὑπάρχη οἰκογένεια, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἔχῃ καὶ 5–10 πρόβατα. Δι’ αὐτὸ ἐφθάσαμεν μέχρι τοῦ σημείου νὰ γίνωνται συγκρούσεις καὶ δυστυχῶς αἱ συγκρούσεις αὐταὶ παρεξηγοῦνται σήμερον καὶ τοὺς κατηγοροῦν μὲ τὸ ἰδιώνυμον ἐπειδὴ ἐκτυπήθησαν μὲ τὸν κτηνοτρόφον. Πρὸ τοῦ ἰδιωνύμου, κ. ὑπουργέ, σᾶς ὑπενθυμίζω τὰς συγκρούσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο εἰς τὴν Αἰκατερίνην αἱματηραὶ δυστυχῶς. Ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον νὰ παραβιάζωμεν καὶ αὐτὸν τὸν φυσικὸν νόμον τοῦ ἀδιαχωρήτου. Ἢ πρέπει νὰ ὑποχωρήσουν ὁλοτελῶς οἱ κτηνοτρόφοι, διὰ νὰ μὴ ἐμποδισθῇ ἡ γεωργία ἢ τέλος πάντων κάτι τι ἄλλο πρέπει νὰ γίνῃ. Ἡμεῖς ἀναμένομεν ἀπὸ τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν εἰς αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν νὰ θέσῃ ἓν τέρμα. Ἡμεῖς ἀναμένομεν ὅπως ἐπέλθῃ ἡ ὁριστικὴ ρύθμισις τοῦ ζητήματος, ὥστε νὰ μὴ κάμνωμεν ἀγῶνας, οἱ ὁποῖοι κάθε ἄλλο παρὰ θὰ συντελέσωσι εἰς τὴν συμφιλίωσιν τῶν δύο στοιχείων καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς Γεωργίας καὶ τῆς κτηνοτροφίας. Δὲν θὰ ἐλαττωθῇ ἀπὸ ἀπόψεως Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὁ ἀριθμὸς τῶν αἰγοπροβάτων. Σᾶς λέγω ὁ ἐλάχιστος αὐτὸς ἀριθμὸς τῶν αἰγοπροβάτων εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν ἐὰν πολλαπλασιασθῇ, τὸ σύνολον θὰ ὑπερβῇ τὸ μεγαλύτερον ποσὸν τῶν αἰγοπροβάτων. Αὐτὰ ἀποδεικνύουν δυστυχῶς οἱ σημερινοὶ ἀριθμοὶ καὶ ἔτσι εἶναι τὸ ζήτημα. Ἔρχομαι τώρα εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ παρατείνῃ αὐτὴν τὴν ἀνώμαλον κατάστασιν ἐπὶ πέντε ἀκόμη ἔτη. Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα εὐθύνεται μόνον ἡ Κυβέρνησις. Τὸ νομοσχέδιον ἐδῶ λέγει (ἀναγινώσκει). Κύριε ὑπουργέ, ξεύρετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ τὰς συνθήκας τῆς Ἑλλάδος. Τὸ κλῖμα εἶναι ἄσχημον, δὲν ξεύρεις πότε εἶναι χειμὼν καὶ πότε καλοκαίρι. Δὲν εἶναι ὅπως εἰς τὸν Βορρᾶν ὅπου ἔχουν 5–6 μῆνας χειμῶνα καὶ κανονίζουν ἀναλόγως τὰς γεωργικὰς ἐργασίας των. Μὲ σταγωνόμετρα τὰ ζητήματα τῶν γεωργῶν δὲν λύονται. Ἐκτὸς πόνου ἔχουν ἀνάγκην ἀνεγέρσεως ἐκκλησιῶν. Εἶναι ἰδιοκτήτης τοῦ χωραφιοῦ του, μὲ ποῖον δικαίωμα θὰ ἐπέμβῃ τὶς εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν του; Πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ μεγάλη ἰδιοκτησία καὶ νὰ κυριαρχήσῃ ἡ μικρὰ ἰδιοκτησία. Νὰ καταργηθῇ ἡ νομαδικὴ κτηνοτροφία καὶ νὰ ἀποκτήσῃ κάθε χωρικὸς 5–10 πρόβατα. Εἰς τὸ 10 ἄρθρον, κ. ὑπουργέ, δὲν ὡρίσατε εἰς ποίαν ἀπόστασιν ἀπὸ τὸ χωρίον. Πρέπει νὰ ὁρίσητε τοῦτο, κ. ὑπουργέ.

§456Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Αὐτὸ θὰ γίνῃ διὰ διατάγματος. Ἡ διάταξις αὐτὴ προβλέπει τὴν ἐνδεχομένην ἀποζημίωσιν εἰς τὸν κτηνοτρόφον ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἰδιοκτήτης ἐπανακτῶν τὸ λειβάδιον, μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, θελήσῃ νὰ κρατήσῃ αὐτὸς τὰ οἰκήματα. Νὰ καρπωθῇ αὐτὸς τὰ οἰκήματα. Νὰ καρπωθῇ αὐτὸς ὅλας τὰς ἐργασίας. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ ποῦ θὰ κτισθῇ τὸ μαντρί, νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα μᾶλλον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§457Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὸ ζήτημα τοῦ μισθώματος τί θὰ γίνῃ; Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὸ 20πλάσιον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται λειβαδίων εἶναι οἱ δημευθέντες διὰ τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου.

§458Γ. ΓΕΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἤθελον, κύριοι συνάδελφοι, νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν καὶ ν’ ἀναπτύξω τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι μὲ ἀναγκάζουν νὰ εἶμαι ἀντίθετος εἰς μερικὰ σημεῖα, ἂν ὄχι εἰς αὐτὴν τὴν βάσιν τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ὥρα ἐπέρασε καὶ σέβομαι καὶ τῶν συναδέλφων τὴν ἡσυχίαν ἀλλὰ καὶ τὴν πεῖναν ἴσως, δὲν θὰ ἐπεκταθῶ τόσον ὅσον θὰ ἐπεθύμουν. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον δὲν ἠμπορῶ νὰ παραλείψω καὶ ὀφείλω νὰ ἀναπτύξω εἶναι ἡ διαφορὰ ἡ ὁποία ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνθήκας τὰς κτηνοτροφικὰς τῆς Θεσσαλίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὡς βάσιν του τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ τῆς Ἠπείρου, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐν μέρει. Καὶ ἄλλοτε εἶχον εὐκαιρίαν, κατὰ τὸ 1915 νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ τὴν διαφορὰν ἡ ὁποία ὑπάρχει ὅσον ἀφορᾷ τὰς συνθήκας ἐν γένει τὰς κοινοτικὰς καὶ τὰς κτηματικὰς τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου, προκειμένου περὶ ἑνὸς ζητήματος τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἐνθυμοῦμαι δὲ ὅτι, κατόπιν ἀρκετὰ σφοδρᾶς ἀγορεύσεώς μου, ἠναγκάσθη ὁ τότε ὑπουργὸς κ. Μιχαλακόπουλος, νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Εἰς τὴν Θεσσαλίαν τὰ πράγματα εἶναι πολὺ διάφορα παρ’ ὅ,τι εἶναι εἰς τὴν Ἤπειρον. Ἡ Θεσσαλία εἶναι γεωργικὴ χώρα, ἀλλ’ εἶναι καὶ κτηνοτροφική, κατὰ τμήματα. Καὶ τὸ μὲν γεωργικὸν τμῆμα τῆς Θεσσαλίας ἔχει κανονισθῆ πρὸ πολλοῦ. Εἰς τὴν Ἤπειρον ὅμως τὰ πράγματα εἶναι διαφορετικά, διότι εἰς τὴν Θεσσαλίαν οἱ κτηνοτρόφοι εἶναι καὶ αὐτοὶ ἓν τμῆμα τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ οἱ ὁποῖοι ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων εὑρίσκονται ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρίσκονται σήμερον. Ἡ Ἤπειρος ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸ βορειότερον καὶ τὸ νοτιώτερον τμῆμα. Καὶ τὸ μὲν βορειότερον τμῆμα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κτηνοτροφικόν, ἐνῷ τὸ νοτιώτερον τμῆμα, εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον γεωργικόν. Ἡ Πρέβεζα εἶναι γεωργοκτηνοτροφική. Μέχρι τοῦ 1880 καὶ πρὶν ἀκόμη ὁ νομὸς Πρεβέζης εἶχε τὴν γεωργίαν καὶ τὴν κτηνοτροφίαν τοῦ ἰδίου πληθυσμοῦ. Πρόβατα καὶ κτήνη ξένα δὲν ἤρχοντο εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης πρὸς παραχείμανσιν, ἦτο δὲ καὶ ὁ πληθυσμὸς πολὺ μεγαλείτερος καὶ ἡ καλλιέργεια ἐντατικωτέρα. Ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1878 οἱ ἰδιοκτῆται κυρίως Τουρκαλβανοί, ἤρχισαν τὴν καταστροφὴν τῶν χωρικῶν καὶ ἤρχισαν τὴν καταδίωξιν κατ’ αὐτῶν ἐξοντώσαντες πολλὰς οἰκογενείας. Ἀποτέλεσμα τούτου ἦτο ὅτι τὰ ποίμνια τῆς Ἠπείρου ἐπῆγαν ὅλα εἰς τὴν Θεσσαλίαν, συνέρρευσαν ἐκεῖ πλεῖστοι ὅσοι μεγάλοι κεφαλαιοῦχοι, ἠγόρασαν κτήματα καὶ ἔτσι ὑπερετιμήθησαν τὰ λειβάδια καὶ δὲν ἐσύμφερε πλέον εἰς ποιμένας τῆς Ἠπείρου νὰ πηγαίνουν ἐκεῖ. Τότε ἐσκέφθησαν νὰ μεταβοῦν εἰς Νότον, ἐπειδὴ δὲ ἐκεῖ εἶχον γίνει διωγμοὶ καὶ ἐξεδιώχθησαν οἱ γεωργοί, ἐπωφελήθησαν οἱ μπέηδες καὶ συνεννοήθησαν μὲ πολλοὺς ἐκ τῶν τσελιγκάδων καὶ ἄλλων φίλων καὶ συντρόφων των κτηνοτρόφων νὰ φέρουν τὰ ποίμνια τὰ κοινοτικὰ εἰς τὸν νομὸν Πρεβέζης. Ἔκτοτε ἀρχίζει ἡ ζωὴ τῶν ποιμνίων τὰ ὁποῖα ἔφθασαν μέχρι 1500.00. Οἱ λεγόμενοι Σαρακατσαναῖοι δὲν ὑπῆρχον τότε, ἦταν ἄγνωστοι. Πῶς ἔγινεν κατόπιν αὐτοὶ νὰ βρεθοῦν εἰς τὸν νομὸν ἐκεῖνον θὰ σᾶς τὸ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων, διότι αὐτὸ ἐνδιαφέρει σήμερον τὸ νομοσχέδιον. Οἱ Σαρακατσαναῖοι εἶναι μία φυλή, ἡ ὁποία κατοικεῖ κυρίως εἰς τὴν Πίνδον πρὸς τὸ μέρος τῆς Θεσσαλίας. Λυποῦμαι διότι θ’ ἀναφέρω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν διότι θὰ μὲ παρεξηγήσουν. Ὑπῆρχε σμῆνος λῃστῶν τὸ ὁποῖον ἐνέμετο τὰ σύνορα τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Μακεδονίας ἀκόμη. Ὅσοι ἔχουν ἀκούσει ἀπὸ τοὺς παλαιοτέρους θὰ ἠξεύρουν αὐτὴν τὴν ἱστορίαν. Τότε εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην αἱ δύο Κυβερνήσεις ἡ Ἑλληνικὴ καὶ ἡ Τουρκικὴ διὰ νὰ δώσουν τέλος εἰς αὐτὸ τὸ μέγα κακόν, ἦσαν δὲ ἐξ αὐτῶν 79% Σαρακατσαναῖοι καὶ μερικοὶ Αἰτωλοακαρνάνες (ἀναγινώσκει)....... Ἐγὼ γνωρίζω ὅλους αὐτούς, διότι ἤμην ἰατρός των καὶ πολλάκις τοὺς εἶχον θεραπεύσει. Αὐτοὶ εἶναι οἱ Σαρακατσαναῖοι, διὰ τοὺς ὁποίους κόπτονται τώρα οἱ ἀπόγονοι αὐτῶν. Εἰς τὴν Πρέβεζαν καλῶς ἢ κακῶς ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἡ ὁποία ἔγινεν ἐνδιέφερεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τοὺς γηγενεῖς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοὺς πρόσφυγας. Ἕν ἐλάχιστον πολοστημόριον ἐπῆραν οἱ ἰδικοί μας χωρικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἔχουν κεῖ ποίμνια διὰ νὰ ἐπαρκέσουν. Αὐτὰ εἶναι τὰ ὁποῖα καταγγέλουν οἱ κύριοι κτηνοτρόφοι, ὅτι τάχα οἱ χωρικοὶ τῆς Πρεβέζης ἐνοικιάζουσι τὰ λειβάδιά των καὶ εἰσπράττουν ὅσα καὶ ὅσα. Λοιπὸν δὲν ἠμπορεῖ νὰ γίνεται λόγος ὅτι πρέπει αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι νὰ ἔλθουν εἰς τὰ λειβάδια τῆς Πρεβέζης, ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐπαρκοῦν οἱ χωρικοὶ καὶ οἱ πρόσφυγες. Εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἡμεῖς, νὰ ἔλθουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, νὰ θέλουν νὰ ἔχουν κατοικίας ἀποθήκας, τοῦτο ἢ ἐκεῖνα; Ὅπως ζοῦν σήμερον πολὺ καλὰ ζοῦν. Καὶ πῶς θὰ γίνῃ εἰς τὸ τέλος αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Ἐὰν τότε ἀλλάξῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον τῶν βοσκῶν, πῶς θὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ ἱστορία ὡς τὸ τέλος; Ποῖος θὰ τὰ ξαναγοράσῃ αὐτά; Ὁ δῆμος Πρεβέζης ἔχει πολλὰ λειβάδια ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέπραττεν 2.500.000 καὶ μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν πέρνει τίποτα. Εἶναι ὁ πτωχότερος δῆμος τοῦ Κράτους. Εἶναι ὁ πτωχότερος δῆμος, ἐνῷ ἐπὶ Τουρκίας ἦτο ὁ πλουσιώτερος.

§459Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡμεῖς ρυθμίζομεν κάπως ἐπὶ τὸ σταθερώτερον καὶ ἐπὶ ἓν χρονικὸν διάστημα, ὁμαλὴν κατάστασιν προϋπάρχουσαν. Ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς μεγάλην κλίμακα εἰς τὴν Πρέβεζαν. Θὰ ἐξασφαλίσωμεν ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἦσαν ἐγκατεστημένοι ἐκεῖ πέρα.

§460ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λούλης.

§461Α. ΛΟΥΛΗΣ. Τὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ πολλοὺς προλαλήσαντας, ὥστε δὲν θὰ μὲ ἀπασχολήσῃ ἡ οὐσία τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ψήφισις τοῦ ὁποίου εἶναι τὰ μέγιστα ἐπιβεβλημένη, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος χάριν τῆς ἱστορίας ν’ ἀντικρούσω τὰ λεχθέντα ἀπὸ τὸν σεβαστὸν συνάδελφον κ. Γερογιάννην, ὅσον ἀφορᾷ τὴν προέλευσιν τῶν Σαρακατσαναίων. Μεταξὺ ἄλλων ἀνέφερεν ὅτι οἱ λῃσταὶ Μπαλατσὸς καὶ Στούπας ἦσαν Σαρακατσαναῖοι. Αὐτοὶ ἦσαν ἀπὸ τὸ Ξηρόμερον δὲν εἶναι Σαρακατσαναῖοι, οὔτε ὑπάρχουν σήμερον τοιοῦτοι Σαρακατσαναῖοι μὲ αὐτὸ τὸ ἐπίθετον. Οἱ Τσουμαναῖοι, ἀναφέρει ἡ ἱστορία, ὅτι ἡ οἰκογένεια των ὡρμήθη ἀπὸ τὸ Σοῦλι, εἶναι Σουλιῶτες. Οὐδεὶς ποτὲ λῃστὴς Τσουμάνης ὑπῆρξε. Πρόκειται περὶ μιᾶς τῶν ἐντιμωτέρων κτηνοτροφικῶν οἰκογενειῶν τῆς Ἠπείρου. Σαρακατσαναῖοι δὲν ὑπάρχουν μόνον εἰς τὴν Ἤπειρον, ἀλλ’ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἡ ἱστορία των εἶναι μακρὰ καὶ μεστὴ ἐθνικῆς δράσεως. Ἐνῶ δὲ ὅλοι ἀπεκατεστάθησαν αὐτοὶ ἐξακολουθοῦν σήμερον νὰ εἶναι πρόσφυγες καὶ φερέοικοι.

§462Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἶναι, λοιπόν, φυγόστρατοι.

§463Α. ΛΟΥΛΗΣ. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι, καὶ ἐγὼ ὑπηρέτησα εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἶχον πλείστους ὅσους Σαρακατσαναίους συστρατιώτας. Ὑπάρχει ἱστορικὴ ἐκδοχὴ ὅτι αὐτοὶ εἶναι ἀπόγονοι τῶν ἀρχαίων Δωριέων. Καὶ ὅτι εἶναι γνησιότατοι Ἕλληνες ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ἑξῆς γεγονότος: ὅτι ὑπάρχουν Σαρακατσαναῖοι οἱ ὁποῖοι ζοῦν εἰς τὰ χωριὰ τῆς Πίνδου, καὶ ἐνῷ ἐκεῖ ὁμιλοῦν τὴν Κουτσοβλαχικήν, αὐτοὶ δὲν τὴν ὁμιλοῦν.

§464Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τῆς φυλῆς, ἀλλὰ ὡμίλησα περὶ τῶν Σαρακατσαναίων τῆς Ἠπείρου.

§465Α. ΛΟΥΛΗΣ. Σαρακατσαναῖοι εἶναι μία οἰκογένεια ὡς εἰς τὴν Ἤπειρον καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος. Ἐπίσης θὰ ἀντικρούσω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης, ὅτι εἰς τὸ τελευταῖον κτηνοτροφικὸν Συνέδριον ἔλαβον μέρος μόνον μεγαλοκτηνοτρόφοι. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἀπὸ τοὺς κτηνοτρόφους τῆς Ἠπείρου μόνον 1–2 θεωροῦνται μεγαλοκτηνοτρόφοι. Ὅλοι οἱ ἄλλοι εἶναι μικροκτηνοτρόφοι. Σήμερον ἡ ἐντύπωσις ὅτι ὁ μεγαλοκτηνοτρόφος ἔχει 2000–3000 πρόβατα ἐξέλειπεν τοὐλάχιστον εἰς τὴν Ἤπειρον. Δὲν ὑπάρχει ἄλλος κανεὶς ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ πλέον ἀπὸ 1000 πρόβατα, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ 1000 πρόβατα μπορεῖ νὰ τὰ ἔχουν 4–5 παιδιὰ τοῦ ἀρχικτηνοτρόφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν εἶπεν ὁ κ. Χαβίνης, ὅτι οἱ χωρικοὶ τῆς Πρεβέζης ἀνέπτυξαν κτηνοτροφίαν μεγάλην, ἀλλὰ ἐφέτος τὸ καλοκαῖρι συνέβη, πρὸ 1½ μηνὸς νὰ εἶμαι εἰς τὸ Ζαγόρι καὶ ἠξεύρετε, ὅτι ἦλθαν κτηνοτρόφοι ἀπὸ τὰ χωριὰ ἀπὸ κάτω ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Πρεβέζης καὶ συνηγωνίσθησαν τοὺς τσελιγκάδες εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν θερινῶν βοσκῶν. Λοιπόν, ὅσοι θὰ γίνουν κτηνοτρόφοι θὰ ἐξελιχθοῦν καὶ αὐτοὶ εἰς νομάδας, λόγῳ τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους μας. Τώρα, ὁ κ. Χαβίνης ὅπως καὶ ὁ ἕτερος τῶν κυρίων συναδέλφων Πρεβέζης οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν, περιέγραφον μὲ τὰ μελανώτερα χρώματα τὴν κατάστασιν τῶν ἀγροτῶν τῆς περιφερείας Πρεβέζης. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Ἀνέφερεν ὁ κ. Χαβίνης ἓν χωρίον τὴν Καμαρίνην τὸ ὁποῖον εἶναι πλουσιώτατον. Ἔχει δύο ἐλαιοτριβεῖα, ἔχει δὲ καὶ ἄφθονα ἀμπέλια καὶ ἐπῆρε καὶ ἄλλας ἐκτάσεις. Εἶναι τρία τσελιγκάτα εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτὴν Καμαρίνης κατὰ τὸν χειμῶνα.

§466Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς ποίαν περιφέρειαν;

§467Α. ΛΟΥΛΗΣ. Λυμπόχαβο, Τζοῦμζα κλπ.

§468Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ πληροφορίαι σας εἶναι πεπλανημέναι. Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα.

§469Α. ΛΟΥΛΗΣ. Γνωρίζω καλῶς τὰ πράγματα, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν θὰ ψηφισθῇ ὁμοθυμαδὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, διότι εἶνε καιρὸς νὰ ἐνθυμηθῇ τὸ Κράτος, ὅτι σὺν τῇ γεωργίᾳ ὑπάρχει καὶ ἡ κτηνοτροφία, ἐξ ἴσου σπουδαῖος παράγων ἐθνικοῦ πλούτου.

§470ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰασωνίδης.

§471Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ εὑρίσκω ὅτι δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων τὰ ὁποῖα θὰ ἐξυπηρετήσουν τὴν γεωργίαν ἢ τὴν κτηνοτροφίαν. Ἔχομεν τὸ ἄρθρ. 119 τοῦ Συντάγματος τὸ ὁποῖον δίδει μίαν 5ετῆ προθεσμίαν ἐντὸς τῆς ὁποίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτραπῶμεν τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀκτήμονας πρόσφυγας καὶ ἀφ’ ἑτέρου τοὺς μικροὺς κτηνοτρόφους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀποκοιμίζομεν τὸν μικρὸν κτηνοτροφικὸν κόσμον τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸν ἐμποδίζομεν ἀπὸ τοῦ νὰ διεκδικήσῃ ἀγρύπνως τὰ συνταγματικά του δικαιώματα. Διότι μετὰ δύο ἔτη κυρίως λήγει ἡ συνταγματικὴ προθεσμία τῆς παρεκβάσεως ἀπὸ τοῦ ἄρθρ. 19. Καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὅταν θὰ ἐξυπνήσουν ἀπὸ αὐτὴν τὴν κατάστασιν θὰ εὑρίσκωνται ἐνώπιον τοῦ 19 ἄρθρου ὁπότε δὲν θὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ τοὺς ἀποκαταστήσῃ εὐκόλως εἰς μικρὰ χωρία ἢ συνοικισμούς. Ὥστε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπνοτίζομεν τὸν μικρὸν κτηνοτροφικὸν κόσμον καὶ τὸν ἐμποδίζομεν νὰ ἀποκτήσῃ ἐντὸς τοῦ μικροῦ αὐτοῦ διαστήματος τὸ δικαίωμά του, νὰ ἀποκτήσῃ δηλ. καὶ αὐτὸς μίαν στέγην ὑπὸ τὸν οὐρανόν. Δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐχθροὶ τοῦ κτηνοτροφικοῦ κόσμου, πολλάκις εἶναι ἀληθὲς πολεμήσαμεν τὸ ἀθῶον ζῷον, τὸ ἀγνώτατον πρόβατον τὸ ὁποῖον ἔχει συμφυρθῇ καὶ μὲ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς εὐαγγελικοὺς συμβολισμούς. Τὸ ἐπολεμήσαμεν τὸ πρόβατον, δὲν τὸ ἐπράξαμεν ὅπως βλάψωμεν τὴν τάξιν τῶν κτηνοτρόφων, ἀλλὰ τὸ ἐπράξαμεν ἐξ ἀνάγκης λόγῳ τῆς ἐπελθούσης συγκρούσεως μεταξὺ τοῦ ἀτόμου καὶ τοῦ προβάτου. Ποῖον ἐκ τῶν δύο ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσῃ; Θὰ ὁμολογήσετε ἐσεῖς ὅτι εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίνωμεν τὴν προτεραιότητα εἰς τὸν ἄνθρωπον καὶ τὴν ἐδώσαμεν τὴν προτεραιότητα, ὄχι διότι ἐκ συστήματος εἴμεθα διῶκται τῆς τάξεως τῶν κτηνοτρόφων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐγνώρισαν οὔτε στέγην κἂν οὔτε κλῆρον οὔτε μόνιμον κατοικίαν, ἀλλὰ διότι οἱ ἀγρόται ὑποφέρουν ἀπὸ στενότητα γῆς. Εὑρίσκω λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὸν κτηνοτροφικὸν κόσμον τὰ συνταγματικά των δικαιώματα. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαφωνήσω πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Ἀλλ’ εὑρίσκω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐκτὸς τῆς ἀντισυνταγματικότητος, προκειμένου περὶ τῶν ἀνταλαξίμων βοσκῶν τῶν παραχωρηθεισῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τὸν Ἐποικισμόν, εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ καὶ πρὸς τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλαγῆς ἡ ὁποία καθυστερεῖ εἰς ἀναδρομὰς ἀπὸ τοῦ 1922 μέχρι τοῦ 1912. Στραφεῖσα δὲ ἡ σύμβασις αὕτη ἐπὶ ἕνδεκα ἔτη πρὸς τὰ ὀπίσω ἠκύρωσε πράξεις καὶ ἐνοικιοστάσια καὶ πᾶσαν δουλείαν ἐπιβληθεῖσαν εἰς τὴν περιουσίαν ταύτην, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τοὺς σκοποὺς τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἡμεῖς ὑποστηρίζωμεν ἀνέκαθεν ὅτι εἴμεθα δικαίῳ καὶ συμβάσει πιστωταὶ τοῦ Κράτους εἰς τὸ ἄρτιον. Ἀναγνωρίζομεν ὅμως συγχρόνως ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς ἀποζημιώνῃ εἰς τὸ ἄρτιον τὸ Κράτος. Καὶ ἤδη ἐὰν ὑπεραμυνόμεθα τῆς ἀνταλλαξίμου περιουσίας, τὸ πράττομεν διότι ἀποτελεῖ αὕτη μίαν ἐγγύησιν χρηματικὴν τῶν ὁμολογιῶν τῶν ὁποίων εἶναι κάτοχοι ὄχι μόνον πρόσφυγες ἀλλὰ καὶ μὴ πρόσφυγες καὶ ξένοι ἀκόμη. Ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς εὑρίσκω ὅτι ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θεσπίζουσα σήμερον τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ ἐπὶ ἀνταλλαξίμων βοσκῶν. Δι’ αὐτὸ ἐν τῇ μερίμνῃ ὅπως αἱ κτηματικαὶ ἐγγυήσεις τῶν ὁμολογιῶν διατηρηθοῦν ἀκέραιαι καὶ ἐν τῇ μερίμνῃ ἐπίσης ὅπως καὶ ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν διατηρηθῇ ἀκεραία, ἐν τῇ σκέψει λέγομεν ταύτῃ εὑρίσκομεν λογικὸν νὰ ζητήσωμεν τὴν ἐξαίρεσιν τῶν ἀνταλλαξίμων βοσκῶν. Ὁμιλοῦμεν δὲ καὶ περὶ τῶν λειβαδίων καὶ τῶν βοσκοτόπων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως προσφύγων. Εὑρισκόμεθα εἰς μίαν μεταβατικὴν περίοδον. Δὲν γνωρίζομεν ἡμεῖς ἐὰν ἔχῃ πλέον ἀνταλλαξίμους βοσκὰς ἡ ΕΑΠ. Διότι ἅμα τῇ ὑπογραφῇ τοῦ Συμβουλίου ἐν Γενεύῃ κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1930 ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων μετεβίβασεν εἰς τὰς Κοινότητας τὰς ἀπὸ 5 ἐτῶν εἰς τὴν κυριότητα της εὑρισκομένας βοσκάς. Αἱ βοσκαὶ ἔχουν μεταβιβασθῆ τώρα ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως εἰς τὰς κοινότητας. Ἔχουν κοινοτικοποιηθῆ καὶ ἐχειροκροτήσαμεν μάλιστα τὴν Κυβέρνησιν διότι οὕτω ἐπροίκησε τὰς ἀγροτικὰς κοινότητας, ἔστω καὶ εἰς βάρος τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων. Ἡμεῖς δὲν μεριμνῶμεν μόνον περὶ τῆς περιουσίας τῆς προσφυγικῆς. Αὗται αἱ βοσκαὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν μεταβιβασθῆ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν κοινοτήτων, αὗται εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ἀνταλλάξιμοι. Ἡμεῖς ἀντιπαρερχόμεθα τὸ κεφάλαιον τοῦτο διότι θέλομεν νὰ πλουτισθοῦν αἱ κοινότητες δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρων βοσκῶν, διὰ νὰ μπορέσουν νὰ θεραπεύσουν τὰς ἀνάγκας αὐτῶν χωρὶς νὰ ἀναμένουν ἀπὸ τὰ διάφορα κονδύλια τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπόν, ὡς εἶπα πρὸ μηνὸς ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων μετεβίβασεν τὰς βοσκάς της εἰς τὰς κοινότητας καὶ ἔχουν οὕτω κοινοτικοποιηθῆ. Ἤρθη δὲ τότε καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἀπὸ τὰς οὑτωσὶ ἀπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰς τὰς κοινότητας μεταβιβασθείσας βοσκάς. Αἱ κοινότητες καθ’ ὃ εἶχον πλέον δικαίωμα προέβησαν εἰς τὴν διὰ δημοπρασίας ἐκμίσθωσιν τῶν περισσευουσῶν ἐκτάσεων τῶν ἐν λόγῳ βοσκῶν, ἀφοῦ ἐκράτησαν ὅσας ἐκτάσεις βοσκησίμους εἶχον ἀνάγκην οἱ συνοικισμοί. Τὰς περισσευούσας λοιπὸν τὰς ἐξεμίσθωσαν διὰ δημοπρασίας. Τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν ὁμιλεῖ οὐδαμῶς περὶ τῆς τύχης τῶν τοιούτων γενομένων κατακυρώσεων, τὰς ὁποίας βεβαίως ὀφείλει νὰ εὐλαβηθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον.

§472Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τῶν λειβαδίων τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ κτηνοτρόφοι.

§473Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Εἶναι περισσεύματα βοσκῶν εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται σήμερον τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ τὰ ὁποῖα μόλις παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας ἐξεμισθώθησαν διὰ δημοπρασίας. Λοιπὸν μήπως θὰ ἔλθῃ ὁ παλαιὸς μισθωτὴς ὁ στερηθεὶς τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐνοικιοστασίου, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐπανέλθῃ, ἢ μήπως, ὅπως ἐγένετο εἰς τὸ παρελθὸν κατὰ τὸ 1927, ὅπως ἐνθυμεῖσθε κ. συνάδελφοι, μήπως, λέγω, θὰ ἔλθῃ ὁ κτηνοτρόφος, ὁ διὰ πλειστηριασμοῦ, νὰ ζητήσῃ νὰ ἐλαττωθῇ τὸ τίμημα τῆς δημοπρασίας εἰς τὸ ὅριον τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος; Αἲ λοιπόν, κ. ὑπουργέ, ὄχι μόνον ἀδικεῖτε τὰ ἀνταλλάξιμα, ἀλλ’ ἀνατρέπετε καὶ τοὺς κοινοτικοὺς προϋπολογισμοὺς οἱ ὁποῖο ἐβασίσθησαν εἰς τὸ προϊὸν τῶν δημοπρασιῶν καὶ ἀνέλαβαν ἀνάλογα κοινωφελῆ ἔργα! Ἂς ἔλειπεν τὸ ἐνοικιοστάσιόν σας.

§474Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Φυσικῷ τῷ λόγῳ πρέπει νὰ ληφθῇ μία πρόνοια νομοθετικὴ δι’ αὐτά.

§475Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Διατί λοιπὸν δὲν λαμβάνετε τὴν πρόνοιαν αὐτήν;

§476Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε δὲν νομίζετε ὅτι ἐφόσον ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν διαθέτει πλέον λειβάδια περιττεύει ἡ διάταξις ὅλως διόλου; Ἐφόσον ὅλα τὰ λειβάδια τὰ παρεχώρησεν εἰς τὰς κοινότητας τὶ χρειάζεται ἡ προστασία;

§477Α. ΛΟΥΛΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῶν χειμερινῶν ἢ τῶν καλοκαιρινῶν λειβαδίων. Ἐξηγήσατε τὶ θὰ γίνῃ διὰ τὰ καλοκαιρινὰ λειβάδια καὶ θὰ εἶσθε ἐν τάξει.

§478Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικιοστασίου ὅπως διατυποῦται δὲν μπορεῖ νὰ ἰσχύσῃ διὰ τὰ θερινὰ λειβάδια, διότι ὁ νόμος λέγει τὸ ἑξῆς, ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ δήλωσιν ὁ κτηνοτρόφος πρὸ τῆς 15 Ἀπριλίου ἑκάστου ἔτους. Ἀλλὰ ὁ Ἀπρίλιος παρῆλθεν. Λοιπὸν πότε θὰ κάμῃ τὴν δήλωσιν;

§479Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Μήπως αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ διὰ δημοπρασίας εἰσελθόντες κατόπιν τοῦ τελευταίου νόμου νὰ ὑποβιβάσουν τὸ ἐκ τῆς δημοπρασίας μίσθωμα εἰς τὸ θεμιτὸν τοιοῦτον, ὡς ἐγένετο κατὰ τὸ 1927; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ διαφωνῶ ἀπολύτως μὲ τὴν ἀντίληψιν τῶν συναδέλφων καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ἔχω τὴν εὐτυχίαν νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, διότι αἱ κοινότητες καὶ οἱ κοινοτικοὶ προϋπολογισμοὶ βασισθέντες εἰς τὰς ἐν λόγῳ δημοπρασίας ἐπεδόθησαν εἰς τὴν κατασκευὴν ἀναλόγων κοινοφελῶν ἔργων. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἀνατρέψωμεν τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν κοινοτήτων ἐφαρμόζοντες ἕνα νόμον ὁ ὁποῖος δὲν διαφέρει τοῦ δημοτικοῦ. (ἀναγινώσκει). Ἐπιτρέπονται αἱ ἐγκαταστάσεις τῶν κτηνοτρόφων καὶ αἱ καλύβαι καὶ τὰ τυροκομεῖα κλπ. Αὐτὸς ὁ ὅρος «οἰκήματα» εἶναι ἕνας ὅρος ὁ ὁποῖος θὰ διανοίξῃ ἀγώνας μεταξὺ τῶν κτηνοτρόφων καὶ τῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν, ὅταν θὰ λήξῃ ἡ 5ετία. Διότι ἠμπορεῖ νὰ φτιάσουν τοιαῦτα οἰκήματα τὰ ὁποῖα νὰ μὴ δύνανται οἱ φτωχοὶ νὰ ἐξαγοράσουν...

§480Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἐφόσον ἐπιθυμοῦν.

§481Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ δὲν λέγει ἐφόσον ἐπιθυμοῦν. Δικαιοῦνται νὰ κατασκευάζουν...

§482Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν θέλω νὰ παρακωλύσω ἕναν κτηνοτρόφον ἀπὸ τοῦ νὰ κατασκευάσῃ παραπήγματα.

§483Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ δημιουργοῦμεν βάρη ἐξαγορᾶς διὰ μίαν κοινότητα ὅταν μετὰ 5 ἔτη θέλουσι ἀπομακρυνθῆ ἐκεῖθεν οἱ κτηνοτρόφοι. Τί χρειάζονται εἰς τὰς κτηνοτροφίας αἱ οἰκιστικαὶ καὶ μανδρικαὶ ἐγκαταστάσεις αἱ ὁποῖαι δημιουργοῦν εἰς τὰς κοινότητας τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐξαγορᾶς; Ἐὰν ὅμως θεσπίσωμεν καὶ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ θεσπίσωμεν, νὰ ὁρισθῇ ὅπως αἱ ἐγκαταστάσεις αὐταὶ ὑπάρξωσι εἰς ὡρισμένην ἀπόστασιν ἀπὸ τῶν συνοικισμῶν αὐτῶν, τότε ὅταν λήξῃ ἡ 5ετία ἄν θέλει ἡ κοινότης τὰ ἀγοράζῃ ἀλλ’ ἄν δὲν θέλει νὰ τὰ ἀγοράσῃ ἡ κοινότης θὰ μείνουν ἐκεῖ ἔκθετα. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ἐπιμένομεν ὅπως ὁρισθῇ ἡ ἀπόστασις αὐτή. Ἡ ἀπόστασις αὐτὴ τῆς ἐγκαθιδρύσεως τῶν καλυβιῶν δὲν εἶναί τι νέον. Ἤδη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Παπαναστασίου εἶχεν ὁρισθῇ ὅπως ἐν Μακεδονίᾳ οἱ κτηνοτρόφοι τοποθετοῦνται εἰς ἀπόστασιν τοὐλάχιστον 500 μέτρων ἀπὸ τῶν συνοικισμῶν. Διότι κ. ὑπουργέ, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε, διὰ τοὺς ἀγροτικοὺς συνοικισμοὺς ἐν Μακεδονίᾳ, ὅπου ὑπάρχει στενότης τῆς γῆς καὶ ὅπου τὸ ἴδιον στρέμμα γῆς τὸ διεκδικοῦν καὶ ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ πρόβατον, δὲν ἠμπορεῖτε νὰ φαντασθῆτε ποίαν μάστιγα ἀποτελεῖ ὁ κτηνοτρόφος διὰ τὸν ἀγροτικὸν συνοικισμὸν ὅταν εἶναι χωμένος εἰς τὸ κέντρον τοῦ συνοικισμοῦ. Τὰ ζῶα του, αἱ ἀγελάδες του, τὰ πρόβατά του λυμαίνονται ἀτιμωρητεὶ τὰ σπαρτὰ καὶ τὸν ἱδρῶτα τοῦ γεωργοῦ.

§484Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ.....

§485Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε μὰ μὴ μὲ διακόπτετε.

§486Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας.

§487Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Βάλτε ἕν χιλιόμετρον καὶ ἔτσι προλαμβάνετε κ. ὑπουργέ. Πιστέψατέ με ὅτι ἡ κτηνοτροφία ἡ ἀχαλίνωτος ἀποτελεῖ κίνδυνον δημοσίας τάξεως ἐν Μακεδονίᾳ.

§488Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ δέχομαι ἕνα χιλιόμετρον ἀπὸ τὸν συνοικισμόν, ἀπὸ τὸ τελευταῖον σπίτι.

§489Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι δὲν ἔχομεν ἐπαρκῶς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προστατεύσῃ τὴν μικρὰν κτηνοτροφίαν, διότι δίδομεν ἕνα ἐνοικιοστάσιον 5 ἐτῶν ἐντὸς τῶν ὁποίων κάθε ἀγροτικὸς συνοικισμὸς θὰ ἔχῃ τοὐλάχιστον αὐξηθῇ κατὰ 5% εἰς ψυχὰς καὶ εἰς ζῶα, ὁπότε θὰ κυνηγήσωμεν μὲ τὸ βόλι ἕνα στρέμμα γῆς διὰ νὰ ἠμπορέσωμεν νὰ οἰκονομήσωμεν τὸν αὐξηθέντα πληθυσμόν.

§490Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ....

§491Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε συνάδελφε, σᾶς παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε. Σᾶς λέγω ὅτι ἡ 5ετία αὐτὴ εἶναι μακρά, μακροτάτη εἶναι ἀντικοινωνική. Διότι ἔγιναν αἱ διανομαὶ εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ ἀφῆκαν τοὺς λεγομένους ἐφεδρικοὺς κλήρους 5–7 διὰ τὰ συνοικιακὰ τὰ ὁποῖα θὰ λάβουν χώραν. Ἀλλ’ ἐντὸς μιᾶς 5ετίας καὶ γάμοι θὰ γίνουν καὶ οἱ ἀνήλικοι θὰ γίνουν ἐνήλικοι. Ἑπομένως μία ὁλόκληρος 5ετία εἶναι ἀντικοινωνικὴ, διότι οἱ συνοικισμοὶ αὐξάνουν καθημερινῶς εἰς ἀνθρώπους καὶ εἰς ζῷα, καὶ ἑπομένως ἐρχόμεθα εἰς σύγκρουσιν μὲ τοὺς δυστυχεῖς κτηνοτρόφους.

§492Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Γίνεται πρόβλεψις διὰ τὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας τῶν ἀνθρώπων ὅταν αὐξηθοῦν.

§493Λ. ΙΑΣΩΝΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ 5ετία εἶναι ἀντικανονικὴ διότι ὁ λαὸς αὐξάνει καὶ τὰ ζῷα αὐξάνουν, ἐνῷ οἱ κτηνοτρόφοι παραμένουν σχεδὸν οἱ ἴδιοι. Οἱ πολλοὶ εἶναι οἱ ἀγρόται, οἱ ὀλίγοι εἶναι οἱ κτηνοτρόφοι καὶ ἑπομένως θὰ ταλαιπωρηθοῦν αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς. Δὲν θὰ ἤθελον ἐπὶ ὁλόκληρον 5ετίαν οἱ κτηνοτρόφοι νὰ ἀποτελοῦν τὸν στόχον τοῦ διωγμοῦ ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν. Θὰ ἔπρεπε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ μὴ ἦτο τόσον εὐρὺ εἰς χρονικὸν διάστημα. Ἂς ἔληγε μέχρι τοῦ 1932 δηλ. μέχρις ὅτου λήγει καὶ ἡ σχετικὴ προθεσμία ἡ τασσομένη ὑπὸ τοῦ 119 ἄρθρου τοῦ Συντάγματος. Πρέπει νὰ βάλετε τὸ 32 καὶ ὄχι τὸ 35 διὰ νὰ αἰσθανθῇ ὁ κτηνοτρόφος ὁ δυστυχῶς κοιμώμενος, ὁ δυστυχῶς σκοτεινός, ὁ δυστυχῶς δυστυχής, διὰ νὰ ἀντιληφθῇ ὅτι τὸ 32 εἶναι ἡ στιγμὴ καθ’ ἣν κρούεται ὁ κώδων τῆς ζωῆς ἢ τοῦ θανάτου δι’ αὐτόν. Ἂς μὴ τὸν μορφινίσωμεν τὸν κτηνοτρόφον. Τὸ 32 εἶναι ὁ Ρουβίκων ποταμὸς τῶν κτηνοτρόφων. Μόνον ἔτσι, κατὰ τὸ διάστημα τῶν 2 αὐτῶν ἐτῶν θ’ ἀναλάβωμεν ἕναν ἀγῶνα κοινόν, ἕνα ἀγῶνα μετὰ τῶν κτηνοτρόφων, ἕνα ἀγῶνα διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν καὶ δι’ αὐτὸν—ἄνευ ὑποχρεώσεως πληρωμῆς—τὴν ἀνακούφισιν καὶ τὴν ἀποκατάστασιν εἰς τὴν διδομένην ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 119 τοῦ Συντάγματος πρὸς ἐγκαθίδρυσιν αὐτῶν εἰς ἰδιαιτέρας κτηνοτροφικὰς ζώνας. Χειραφετήσατε, κύριοι τὸν κτηνοτροφικὸν κόσμον. Ὅπως ἔχετε χειραφετήσει τὸν κολλῖγον ἀπὸ τὸν τσιφλικοῦχον, εἶναι ἀνάγκη νὰ χειραφετηθῇ καὶ ὁ μικρὸς κτηνοτρόφος ἀπὸ τὸν μεγάλον κτηνοτρόφον. Ὑπῆρξεν καὶ ἡ θεωρία εἰς τοὺς παλαιοὺς ὅτι, ὅταν οἱ κολλῖγοι στερηθοῦν τῶν μεγάλων οἰκονομικῶν μέσων τοῦ τσιφλικούχου δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ εὐδοκιμήσουν δὲν θὰ ἔχουν οὔτε ἐργαλεῖα, οὔτε ζῷα οὔτε τίποτε. Ἀλλὰ πρέπει νὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἐὰν τοὺς μορφινοποιοῦμεν μὲ τὰ διάφορα ἐνοικιοστάσια, δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ προχωρήσουν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, καὶ θὰ εἶναι διαρκῶς σκλάβοι, τὸ 1932 πρέπει νὰ εἶναι τὸ ὅριον τὸ τελικὸν τοῦ ἐνοικιοστασίου καὶ ἡ λῆξις τῶν δεινῶν ἅτινα μαστίζουν καὶ γεωργὸν καὶ κτηνοτρόφον. Λυπηθῆτε, ἀμφοτέρους, κ. ὑπουργέ τὸ ἐνοικιοστάσιόν σας δὲν εἶναι τὸ ἐνδεδειγμένον φάρμακον, πάντως εὔχομαι νὰ ἠμπορέσουν ὑφ’ οὓς ὅρους προτείνω ἐγὼ καὶ οἱ κτηνοτρόφοι νὰ χειραφετηθοῦν καὶ νὰ ἀποκατασταθοῦν, ἵνα ὄντως ἡ Ἑλλὰς καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἠμπορέσῃ νὰ γείνῃ δικαία καὶ ἀγνώριστος.

§494ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§495Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, προσωπικῶς συμπαθῶ ἐξαιρετικὰ περισσότερα ἀπὸ κάθε ἕναν ἀπὸ ἐσᾶς τοὺς ποιμένας καὶ εἰδικῶς τοὺς νομάδας, διότι τὸ μακρώτερον μέρος τῆς ζωῆς μου τὸ ἐπέρασα εἰς τὸ βουνὸ καὶ ἔλαβον ἀφορμὴν ν’ ἀγαπήσω τὸν κτηνοτροφικὸν πληθυσμόν. Ἀλλὰ πρέπει πάντοτε νὰ ἐνθυμούμεθα πάντες, ὅτι ὑπὸ ἔποψιν Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐκεῖνος ὁ κλάδος ποὺ θὰ συνεισφέρει περισσότερα δὲν εἶναι ἡ ἁπλῆ κτηνοτροφία καὶ δὴ ἡ νομαδική, ἀλλ’ ἡ γεωργοκτηνοτροφία ἁπλούστατα δὲ διότι ἡ γεωργοκτηνοτροφία παράγει ἀπείρως περισσότερα διότι ἡ γεωργοκτηνοτροφία εἶναι ἐπίδοσις ἥτις χαρακτηρίζει τὰ Κράτη τὰ προηγμένα ἐνῷ ἡ καθαρὰ ποιμενοβοσκὴ εἶναι προϊστορικὴ συνήθεια. Ἂν ὅθεν ἔχει σκοπὸν τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν καθαρὰν ποιμενοβοσκὴν καὶ ἰδία τὴν νομαδικὴν, πρέπει νὰ ξέρῃ ὅτι ὄχι μόνον δὲν θὰ αὐξήσῃ τὸν πλοῦτον τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ ὀπισθοδρόμησιν θὰ φέρῃ εἰς αὐτήν δὲν ἀνῆλθον δὲ ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ὑποστηρίξω ὅπως διὰ νόμου καταργηθῇ ἡ ποιμενοβοσκὴ καὶ ὁ νομαδισμός. Τοὐναντίον παραδέχομαι ὅτι πρέπει νὰ προστατευθῶσι, ἀλλὰ νὰ προστατευθῶσι δεδομένης κατευθύνσεως καταλλήλου εἰς αὐτὰς τὰς κατευθύνσεις πρὸς τὴν γεωργοκτηνοτροφίαν. Οὕτω οἱ καθαροὶ ποιμένες, καὶ νομάδες θὰ γίνωσι καὶ γεωργοὶ καὶ θὰ αὐξήσουν τὸν πλοῦτον αὐτῶν καὶ τῆς Ἑλλάδος ἐκπολιτιζόμενοι ἐπὶ πλέον διότι σήμερον οἱ πραγματικοὶ ποιμένες καὶ οἱ νομάδες καθυστεροῦν πολὺ καὶ εἰς τὸν στοιχειώδη πολιτισμὸν ἐξ ἄλλου δὲ δὲν ἠμποροῦν νὰ ζήσουν. Εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν δὲν εἶχον ζημίας ἀλλὰ κέρδη καὶ ἠδύναντο νὰ ζῶσι διότι δὲν ἐπλήρωναν ἐνοίκια οὔτε ἄλλα βάρη τοὺς ἐβάρυνον. Σήμερον ὅμως ἐπιβαρύνονται πολὺ αἱ ἀνάγκαι των εἶναι περισσότεραι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσουν μὲ τὸ πρόβατο καὶ τὸ γίδι. Καὶ ἂς μὴ τοὺς ἐμπαίζωμεν ὅτι θὰ τοὺς προστατεύσωμεν μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον, τοὐναντίον θὰ τοὺς καταστρέψωμεν. Ἂν θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τοὺς ποιμένας καὶ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν πρόοδον τῆς Χώρας, ὀφείλομεν πρῶτον νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τοὺς νομάδας μίαν μόνιμον κατοικίαν ἔστω καὶ τὸν χειμῶνα. Πρέπει νὰ ἔχουν μίαν μόνιμον κατοικίαν, γιατὶ ἔτσι μποροῦν νὰ καλλιεργοῦν καὶ νὰ μορφωθοῦν. Ποιμένες, νομάδες ὄχι μόνον δὲν μποροῦν νὰ καλλιεργοῦν καὶ νὰ μορφωθοῦν ἀλλ’ εἶναι καὶ στοιχεῖα διαταράξεως τῆς τάξεως καὶ τῆς συντηρήσεως τῆς λῃστείας. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔζησαν εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν θὰ γνωρίζουν ὅτι αὐτοὶ ὑποθάλπουν τοὺς λῃστὰς ἐπὶ πλέον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ καταστροφεῖς τῶν δασῶν τῆς Ἑλλάδος ἐνῷ ἐξ ἄλλου δὲν συνεισφέρουν τίποτε ἔναντι τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν. Ὁ ἐντόπιος δὲ καταστρέφει ποτὲ τὸ δάσος, διότι ξέρει ὅτι μὲ τὴν καταστροφὴν τοῦ δάσους ἐκλείπει βαθμηδὸν μὲ τὰ χρόνια καὶ ἡ βοσκή. Ὁ νομάς βάζει ἐπίτηδες φωτιὰ εἰς αὐτὸ διότι σήμερον εἶναι ἐδῶ τὸν ἄλλον χρόνον πάει ἀλλοῦ. Ὥστε δὲν βλάπτεται ἐκ τῆς βραδυτέρας καταστροφῆς τῆς βοσκῆς. Μὲ αὐτὰ τὰ μέτρα λοιπὸν ποὺ λαμβάνετε, δὲν προστατεύετε τὴν κτηνοτροφίαν ἀφίνοντες αὐτὴν εἰς τὴν ἀποκλειστικότητά της χωρὶς γεωργίαν καὶ μόνιμον ἐγκατάστασιν, καταστρέφετε αὐτὴν καὶ μαζὺ παρεμποδίζετε τὴν πρόοδον τῆς σταυλικῆς κτηνοτροφίας, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν ὅπως καὶ ὅλα τὰ Κράτη πράττουν. Ἡ Ἑλβετία ἡ πλέον ὀρεινὴ χώρα τοῦ κόσμου ἀνέπτυξε τοιαύτην σταυλικὴν κτηνοτροφίαν καὶ τροφοδοτεῖ ὅλον τὸν κόσμον μὲ τὸ γάλα της καὶ τὸ βουτυρό της. Ἔπειτα ἂν θέλετε νὰ προστατεύσητε τὴν κτηνοτροφίαν διὰ τῶν βοσκῶν ἠμπορεῖτε τὸ μίσθωμα τὸ θεμιτὸν νὰ τὸ ὑποβιβάσητε, νὰ τὸ κάμετε δεκαπλάσιον. Ἐὰν θέλετε προστασίαν τῆς κτηνοτροφίας πρέπει νὰ ἄρητε τὰς διατιμήσεις τοῦ τυροῦ καὶ τοῦ γάλακτος. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχουν τοιαῦτα δι’ ὅλα τὰ ἄλλα εἴδη ποὺ καταναλίσκει ὁ κτηνοτρόφος. Αὐτὰ εἶναι τὰ δύο μέσα, κύριοι, τὰ ὁποῖα ὀφείλετε νὰ θέσητε εἰς ἐφαρμογὴν ἐὰν ἔχετε τὸ θάρρος νὰ προστατεύσητε πραγματικῶς τὴν κτηνοτροφίαν. Ἐλάττωσις λοιπὸν τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος μὲ ἐλευθέραν συναλλαγὴν καὶ ἐπὶ πλέον ἄρσιν τῶν διατιμήσεων, εἰς αὐτὰ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιόν σας καὶ ὄχι νὰ ἐπαναφέρετε τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ὁπωσδήποτε πρέπει νὰ προστεθῇ μία τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλω καὶ τὴν ὁποίαν ὑπέγραψαν ὅλοι οἱ παρόντες βουλευταὶ πλὴν τριῶν. Εἶναι πρότασις διὰ τὰ λειβάδια τὰ κοινοτικά. Διὰ τῆς προτάσεώς μας τί ζητοῦμεν; Προτείνομεν τοῦτο: Ὅτι τὸ ἐνοικιοστάσιον δὲν ἰσχύει ἔναντι τῶν κοινοτήτων, διὰ τὰ κοινοτικὰ λειβάδια, ἐφόσον χρησιμοποιοῦνται ταῦτα διὰ τά ζῶα τῶν μελῶν τῆς κοινότητος. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία αὕτη, διότι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον οὔτε συνταγματικὸν νὰ ἀφαιρεῖται ἀπὸ τοὺς ποιμένας ἡ βοσκή των διὰ νὰ δοθῇ εἰς ἄλλους. Ἐξ ἄλλου δὲ ὑπάρχουν ἐπαρχίαι ὅπως ἡ τοῦ Βάλτου εἰς ἣν προπέρυσι κατεστράφη ὁλόκληρος ἡ κτηνοτροφία των καὶ πέρυσι ἠναγκάσθησαν νὰ μισθώσωσι αἱ κοινότητες τὰ λειβάδια των μέχρις ὅτου προμηθευθῶσι ἕτερα ζῶα, ὥστε μὲ τὸ ἐνοικιοστάσιον οὗτοι δὲν θὰ ἔχωσι λειβάδια πρὸς βοσκὴν καὶ θὰ ἀναγκασθῶσι νὰ ἐκπατρισθῶσι μετατρεπόμεναι αὗται εἰς νομάδας. Κάτι ἀκόμη θὰ προσθέσω ὡς πρὸς τὸ κύριον ζήτημα τοῦ ἐνοικιοστασίου. Ἔχομεν 100 χρόνια ἐλεύθερον βίον, εἴχομεν ποτὲ ἐνοικιοστάσιον, ἐκτὸς κατὰ τοὺς πολέμους; Ποτέ. Μόνον εἰς τοὺς πολέμους, κύριοι, ἐπιβάλλονται τὰ ἐνοικιοστάσια. Εἰς κανὲν Κράτος τοῦ κόσμου ὅπως καὶ εἰς τὸ ἰδικόν μας δὲν ὑπεβλήθη ποτέ ἐνοικιοστάσιον, παρὰ διαρκοῦντος τοῦ πολέμου. Οἱ πόλεμοι ὅμως ἔληξαν πρὸ πολλοῦ καὶ τὸ ἐνοικιοστάσιον βαθμηδὸν ἤρθη ἐδῶ καὶ 5 χρόνια. Κατόπιν τούτου δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐπανέλθῃ ἐν ἰσχύει τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§496Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔκαμα μίαν διατύπωσιν, καὶ οἱ κύριοι βουλευταὶ τὴν εὑρίσκουν λογικωτάτην. Κάμνομεν ἓν βῆμα πρὸς τὰ ἐμπρός. (ἀναγινώσκει).

§497Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἡ γραφειοκρατία εἶναι ἐδῶ. Ἤλθατε νὰ ἐφαρμόσετε ἕνα νόμον περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ κάμνετε 20 χρόνια.

§498Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Εἰς περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν θὰ κάμουν χρῆσιν, θὰ ἔχουν συνεπείας.

§499Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὄχι μόνον αὐτό, ἀλλὰ νὰ ἔχουν καὶ ποινὴν ἀκόμη. Νὰ εἴπωμεν ὅτι περὶ τούτου ἀποφασίζει ἐπιτροπὴ ἀπὸ τὸν Εἰρηνοδίκην, ἕνα γεοπόνον καὶ τὸν ἔφορον.

§500ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσακμάνης.

§501Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἡ ἀντίθεσις μεταξὺ κτηνοτροφίας καὶ γεωργίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἰδιαιτέρως ἐκ τῆς ὁποίας προέρχομαι, προσέλαβεν ἐξαιρετικῶς ἐπικίνδυνον μορφὴν διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν. Δὲν παραγνωρίζω καθόλου τὴν μεγάλην ὠφέλειαν τὴν ὁποίαν ἡ κτηνοτροφία ὡς πλουτολογικὸς κλάδος προσέφερεν εἰς τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν. Οὔτε παραγνωρίζω καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ κτηνοτροφικοῦ πληθυσμοῦ ν’ ἀξιώσῃ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους λῆψιν μέτρων προστασίας ὑπὲρ τῆς τάξεώς του ἰσχυρίζομαι ὅμως ὅτι ἡ προστασία ἡ ὁποία παρέχεται διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία προτείνεται νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τῆς κτηνοτροφίας. Διότι ἡ κυριωτέρα ὑπηρεσία τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος, εἶναι ἐξασφάλισις μιᾶς ὁμαλῆς σχέσεως τούτου μὲ τὸν γεωργικὸν πληθυσμὸν. Ἔχω δὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου παρέχομεν μία μονομερῆ προστασίαν ὄχι δηλαδὴ εἰς ὅλον τὸν κτηνοτροφικὸν πληθυσμὸν, ἀλλὰ μόνον μίαν τάξιν κτηνοτρόφων. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἴσχυε ὁ νόμος περὶ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν, ὑπῆρχε ἀντίθεσις μεταξὺ κτηνοτρόφων καὶ γεωργίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ κτηνοτρόφων μεγάλων καὶ κτηνοτρόφων μικρῶν ἀφ’ ἑτέρου. Αὐτὴν τὴν κατάστασιν τείνομεν νὰ ἐπαναφέρωμεν καὶ σήμερον ἐκ τῆς ὁποίας καταστάσεως ἐδημιουργήθη ἐξαιρετικῶς διὰ τὰς νέας χώρας μία ὀξύτης σχέσεων, ὅπως εἶπον μεταξὺ γεωργίας καὶ κτηνοτροφίας ἡ ὁποία ὀξύτης προσέλαβε χαρακτῆρα ἐπικίνδυνον διὰ τὴν δημοσίαν τάξιν. Ὅταν δὲ δημιουργοῦνται προστριβαὶ μεταξὺ κτηνοτρόφων καὶ γεωργῶν προσφεύγουν ὅλοι εἰς τὰ πρῶτα κρατικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα συναντοῦν πρὸ αὐτῶν ἤτοι τὰ ἀστυνομικά. Καὶ ὑπῆρξεν ἀστυνόμος ὁ ὁποῖος ἀπαντῶν εἰς παραπονουμένους δι’ ὑπερβασίας τῶν κτηνοτρόφων χωρικοὺς εἶπεν εἰς αὐτούς. Καὶ εἰς τὰ κεραμίδια τῶν σπιτιῶν σας ἐὰν φυτρώσῃ χορτάρι ἔχουν δικαίωμα νὰ βοσκήσουν ἐφ’ ὅσον εἶναι ἐνοικιασταὶ ἐκ μέρους τοῦ δημοσίου. Αὐτὰ γίνονται διότι ἡ ἔννοια τοῦ ὅρου βοσκὴ δὲν εἶναι ἐπακριβῶς καθωρισμένη. Εἰς τὴν Μακεδονίαν βοσκαὶ χαρακτηρίζονται ἀπὸ τὰ νομικὰ πρόσωπα τὰ διαχειριζόμενα τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου, ὁλόκληρος ἡ περιοχὴ τῶν συνοικισμῶν οἱ ὁποῖοι κατοικοῦντο ἀπὸ ἀποδημήσαντας Μουσουλμάνους. Ἐδημιουργήθησαν δὲ αἱ βοσκαὶ αὐταὶ εἰς τὸ παρελθὸν ὅταν αἱ περιοχαὶ αὐταὶ ἐξεκενώθησαν ἀποδημησάντων τῶν Τούρκων κατὰ τὸ ἔτος 1914. Καὶ ὑπῆρξαν τοιαῦται μέχρι τοῦ 1923 ὁπότε πλέον μετὰ τὴν Μικρασιατικὴν καταστροφὴν ἀπηλλοτριώθησαν αἱ ἐκτάσεις αὐταί. Λόγῳ τοῦ ὅτι ὅμως εἰς τὰς ἐκτάσεις αὐτὰς ἔμειναν ἀκαλλιέργητα διάμεσα μεταξὺ τῶν ἀγρῶν ἐξακολουθεῖ σήμερον νὰ θεωρῆται ὅτι ὑπάρχουν βοσκαὶ εἰς τοὺς συνοικισμοὺς αὐτοὺς καὶ τοιούτους χαρακτηρίζουν τὰ διάμεσα μεταξὺ τῶν ἀγρῶν ἀκαλλιέργητα. Δὲν ὑπάρχουν πλέον αἱ χωρισταὶ ἐκτάσεις αἱ συνεχῶς ἀκαλλιέργητοι, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ ξεχωριστὸν τμῆμα διὰ νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς κτηνοτροφίας. Λόγῳ δὲ τοῦ ὅτι αἱ περιοχαὶ τοῦ συνοικισμοῦ αὐτοῦ περιῆλθον, εἴτε εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, εἴτε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κατὰ τὸ πλεῖστον, ἀξιοῖ αὕτη λόγῳ ἀνταλλαξιμότητος δικαιώματα κυριότητος ἐπ’ αὐτῶν ἐνῶ πρόκειται περὶ γαιῶν κοινῆς χρήσεως, ὄχι περὶ βοσκησίμων γαιῶν ἰδιοκτήτων. Ἀνέγραψαν αὐτὰς εἰς τὸ κτηματολόγιον ὡς βοσκὰς ἀνταλλαγέντος τινὸς Μουσουλμάνου, τ’ ὄνομα δὲ τοῦ ἀνταλλαγέντος Μουσουλμάνου εἶναι τὸ ὄνομα τοῦ χωρίου. Καὶ ἐνοικιάζετο ἡ βοσκὴ χωρὶς νὰ ἠξεύρῃ πλέον ὁ κτηνοτρόφος ποία εἶναι ἡ βοσκή. Ἐκ τούτου τοῦ λόγου σήμερον δημιουργεῖται ἡ δυσχέρεια. Κηρύσσομαι κατ’ ἀρχὴν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὄχι διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ οἱαδήποτε προστασία εἰς τὸν κτηνοτρόφον, ἀλλὰ διότι ἔχω τὴν ἐντύπωσιν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, οὐδεμία προστασία, τοὐλάχιστον εἰς τὰς νέας χώρας δίδεται, ἀλλὰ δημιουργοῦμεν ὀξυτέραν τὴν ἀντίθεσιν ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων. Δὲν παρέχομεν προστασίαν καμμίαν καὶ δίδομεν εὐκαιρίαν ὅπως ἀναβιώσῃ ἡ κατασιγάσασα διαμάχη, μεταξὺ γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ περιλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας νὰ ὁρισθῇ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν βοσκῶν ἡ ὁποία εἶχεν θεσπισθῆ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1927 ἢ 1928 ἔχει ἁρμοδιότητα, προκειμένου περὶ τῶν διαφορῶν καὶ προστριβῶν μεταξὺ τῶν γεωργῶν καὶ κτηνοτρόφων.

§502Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Εἰς τὰς νέας χώρας, σᾶς ὑπόσχομαι νὰ διατυπώσω μίαν τροπολογίαν μὲ τὸ πνεῦμα τὸ ὁποῖον διετυπώσατε εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ ἐπιλύῃ αὐτὰς τὰς διαφοράς.

§503Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Ἐπὶ πλέον θὰ παρεκάλουν ὅπως γίνῃ δυνατὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἰασωνίδη, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐγκαταστάσεις ὅτι πρέπει νὰ γίνουν.

§504Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Τὸ ἐδέχθην αὐτό.

§505Σ. ΤΣΑΚΜΑΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν ἐπίσης νὰ καθορισθῇ διὰ τοῦ νόμου, ὅτι εἰς τοὺς συνοικισμοὺς τοὺς ὁποίους εἶπον, ὅτι βοσκὴ δὲν ἠμπορεῖ νὰ νοηθῇ ἐντὸς ἀκτῖνος 500 ἢ 600 μέτρων ἀπὸ τὸν συνοικισμόν.

§506ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζωγράφος.

§507Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Ὁ κτηνοτροφικὸς κόσμος διὰ πρώτην φορὰν ἀντιλαμβάνετο τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ αὐτοῦ μὲ τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐνοικιοστασίου. Τὸ μέτρον ὅμως τοῦτο ὅσον εὐχάριστον καὶ ἂν εἶναι, ἔχει καὶ διάταξιν δυσάρεστον, διότι διά τινος διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου καθιεροῦται πάλιν μέγα μίσθωμα, ἐνῶ διατηροῦνται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατιμήσεις τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων. Ὁ κόσμος αὐτὸς ὑποφέρει τόσον πολύ, ὥστε ἡ κτηνοτροφία ἔχει ἐλαττωθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ, ἀφ’ ὅ,τι ἦτο πρὸ δέκα ἐτῶν. Πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τὴν ζωὴν ἐκείνην ἡ ὁποία χρειάζεται διὰ νὰ ἀναπτυχθῇ πραγματικῶς ἡ κτηνοτροφία. Οἱ κτηνοτρόφοι κύριοι βουλευταί, ἰδίως οἱ νομάδες κτηνοτρόφοι θὰ λάβουν τὴν ζωὴν αὐτήν, ἀμέσως ἐὰν τὸ μίσθωμα ἐλαττωθῇ κλπ. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τρέφω τὴν ἐλπίδα ὅτι τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς κτηνοτροφίας δὲν θὰ σταματήσουν μέχρις ἐδῶ. Πρέπει ὅλοι νὰ ξεύρουν ὅτι ἐφόσον οἱ κτηνοτρόφοι θὰ αἰσθάνονται τὴν στοργὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τοσοῦτον καὶ θὰ ἀναπτύσσουν τὰ ποίμνιά των, διότι ἕως τώρα δὲν ἐγνώρισαν οἱ κτηνοτρόφοι ἢ μόνον τὴν ἐχθρότητα τῆς Πολιτείας. Πρέπει νὰ ληφθοῦν τὰ μέτρα καὶ πρὸς τελείαν ἀποκατάστασιν τῶν κτηνοτρόφων, ἡ ὁποία ἀποκατάστασις καὶ θὰ τοὺς ἐκπολιτίσῃ καὶ θὰ τοὺς πλουτήσῃ, ὁπότε λησταὶ δὲν θὰ βγαίνουν πλέον ἀπὸ τὰς τάξεις των. Εἶναι ἀναμφίβολον ὅτι ἡ ληστεία δὲν προῆλθε μόνον ἀπὸ τοὺς Σαρακατσαναίους, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ὅλους τοὺς νομάδας. Ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω μίαν ἐπαρχίαν ἡ ὁποία κατ’ ἐξοχὴν ζῇ μὲ τὴν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν. Οἱ πλεῖστοι τῶν κατοίκων ταύτης ἔχουν ἐλαχίστας γαίας αἱ ὁποῖαι δὲν ἀποδίδουν περισσότερον ἀπὸ τὸ διπλάσιον ἢ τριπλάσιον ἀπὸ ὅτι ἔσπειραν ἔχουν δὲ καὶ μίαν μικρὰν νομαδικὴν κτηνοτροφίαν. Καὶ ὅμως καὶ ἀπὸ αὐτοὺς ἔβγαιναν λησταί. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δείξῃ εἰς τοὺς κτηνοτρόφους τὴν στοργὴν ποὺ πρέπει, ὅπως εἶναι φιλότιμοι καὶ ἐργατικοὶ καὶ ἔχουν θέλησιν διὰ νὰ ἀναπτύξουν τὴν ἐργατικότητά των, ἀναμφισβητήτως θὰ καταστοῦν σπουδαῖοι παράγοντες εἰς τὴν Ἐθνικὴν Οἰκονομίαν. Ἡ ἐγκατάλειψις ὅμως τελείως ἐκ μέρους τῶν Κυβερνήσεων, εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία ἐπέδωκε τὰ ἀποτελέσματα τῶν ὁποίων μέχρι τῆς χθὲς εἴχομεν τοὺς καρπούς. Κύριοι βουλευταί, ἐὰν θέλετε νὰ τονώσωμεν τὴν κτηνοτροφίαν καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ δείξῃ πραγματικῶς στοργὴν πρὸς τοὺς κτηνοτρόφους, ἔχει ὑποχρέωσιν ὡς πρῶτον μέτρον αὐτῆς τὸ ποσοστὸν τοῦ μισθώματος νὰ τὸ ἐλαττώσῃ τὸ πολὺ εἰς τὸ 15πλάσιον διότι τὸ 20πλάσιον εἶναι βαρύτατον τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν σήμερον πωλεῖ ὁ κτηνοτρόφος τὸ γάλα του 4 δραχμὰς τὴν ὀκᾶν. Τὸ κασέρι τὸ πωλεῖ 35 δραχμάς.

§508Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀναλογίζεσθε τί συναγωνισμὸς θὰ γεννηθῇ μεταξὺ τῶν κοινοτικῶν καὶ τῶν ποιμένων, ὅταν σήμερον μὲν εἶναι μίσθωμα τὸ 20πλάσιον καὶ αὔριον τοὺς τὸ κάνετε 17πλάσιον; Ἔτσι νομίζετε ὅτι τοὺς προστατεύετε;

§509Π. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Αἱ κοινότητες δὲν εἶναι ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἐπιδιώκουν νὰ ἔχουν μεγαλείτερον μίσθωμα. Σᾶς λέγω ὅτι, καὶ ἄνευ τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος εἰς τὴν Μακεδονίαν τὰ μισθώματα εἶναι πολὺ κατώτερα. Ἐκεῖ ὅπου τὸ μίσθωμα ἐνδιαφέρει τοὺς κτηνοτρόφους νὰ κανονισθῇ, εἶναι ἡ Θεσσαλία. Ἐκεῖ συνέβη καὶ τὸ ἑξῆς χαρακτηριστικόν: Ἐκεῖ αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἔδειχναν τὸ ἐνδιαφέρον των ὑπὲρ τῶν κτηνοτρόφων ἀπαλλοτριώθησαν δὲ ὑπὲρ αὐτῶν κοινοτικὰ λειβάδια τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν κατόπιν ὀλιγομήνου ὑπὸ τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων εἰς τοὺς κτηνοτρόφους εἰς τὸ 10πλάσιον τῆς τιμῆς ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἠγοράσθησαν. Ἐπανερχόμενος λοιπὸν ἐπὶ τοῦ κανονισμοῦ τοῦ μισθώματος, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, ὥστε τὸ μίσθωμα τὸ καθοριζόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ὁρισθῇ τὸ πολὺ εἰς τὸ 15πλάσιον, διότι οἱ κτηνοτρόφοι εὑρίσκονται εἰς ἕνα κρημνὸν ἀπὸ τὸ ὁποῖον τὸ ἐνοικιοστάσιον χωρὶς τὸ λογικὸν αὐτὸ μίσθωμα δὲν τοὺς σώζει. Ἔτσι ἐννοῶ τὴν πρώτην φιλόστοργον πνοὴν, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε νὰ δώσητε εἰς τοὺς κτηνοτρόφους, ἐὰν θέλετε νὰ χρησιμεύσουν καὶ αὐτοὶ ὡς παράγοντες τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§510ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§511Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἠκολούθησα ἓν σύστημα διαρκουσῶν τῶν ἀγορεύσεων τῶν κυρίων συναδέλφων, νὰ σημειώνω τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας δέχομαι. Ἦτο νομίζω τὸ καλλίτερον, διότι ἡ ἀπαρίθμησις τὴν ὁποίαν κάμνομεν ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ ἦτο δυσχερεστέρα. Ὅσας τροπολογίας εὗρον λογικάς, τὰς ἀπεδέχθην. Εἶχον δὲ καὶ μερικάς, τὰς ὁποίας ἐκ τῶν προτέρων εἶχον προετοιμάσει καὶ τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ σᾶς δώσω. Πάντως θὰ σᾶς εὐχαριστήσω ἂν λάβετε αὐτῶν γνῶσιν. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ σκοποῦ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐπιδιώκει διὰ τοῦ ἐνοικιοστασίου αὐτοῦ. Δὲν εἶναι εἷς νέος θεσμός, εἶναι μία βελτίωσις προϋπαρχούσης καταστάσεως τῆς τοῦ θεμιτοῦ μισθώματος, τὸ ὁποῖον ὅμως εἶχε πολλὰ τρωτά, ἦτο δὲ ἡ πορεία τῶν κτηνοτρόφων ἀληθὲς μαρτυρολόγιον. Κατελήξαμεν νὰ τοὺς δώσωμεν μίαν ἐγγύησιν μεγαλειτέραν διὰ τὴν στέγασιν ἐπί τινα χρόνον, ἕως ὅτου κατορθώσωμεν, ὅπως τὸ ἐλπίζομεν, νὰ τοὺς ἀποκαταστήσωμεν. Δὲν ἰσχυρίζομαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον παρουσιάζω ἀπόψε εἶναι τέλειον διότι καὶ αὐτὸ εἶναι ἀνθρώπινον ἔργον. Ἰδίως προκειμένου περὶ ἐνοικιοστασίου ἰδιωτῶν, ἓν τοιούτου εἴδους νομοθέτημα παρουσιάζει κενὰ καὶ ἰδίως ἀδικίας. Ἀλλ’ εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ προβλέψῃ κανεὶς ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι δύναται νὰ ἀνοίξῃ τὸν δρόμον τῆς καταδολιεύσεως καὶ εἰς ἄλλα ἀπρόοπτα τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ παρουσιασθοῦν. Πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις τέλειον, ἀλλ’ ἐφόσον δὲν πρόκειται περὶ συνταγματικῆς πράξεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἑνὸς νόμου, θὰ δυνάμεθα νὰ τὸν τροποποιήσωμεν. Εἴμεθα δὲ ἀρκετὰ εὔκολοι εἰς τὴν εἰσαγωγὴν νομοσχεδίων τροποποιούντων τὰ προηγούμενα. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴν ἐπιμείνητε ἐπὶ πλέον. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἀπόψε καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς θὰ φέρῃ μίαν ἀνακούφισιν καὶ βελτίωσιν.

§512ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§513Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐφόσον ἐπιμένετε μὲ 5 βουλευτὰς νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, πᾶσα ἐκ μέρους μου μακρυγορία θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη. Ὁ κ. πρωθυπουργὸς ἐδέχθη τροπολογίαν μου τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀρνεῖται. Τοῦτο μὲ ἀναγκάζει νὰ ἀναπτύξω καὶ πάλιν τὰ τῆς γεωργοκτηνοτροφικῆς καταστάσεως τῆς Ἠπείρου. Εἰς τὴν Ἤπειρον οἱ χωρικοὶ εἶναι γεωργοκτηνοτρόφοι καὶ εἶναι γεωργοκτηνοτρόφοι, διότι ὁ γεωργικὸς κλῆρος εἶναι ἐλάχιστος, ἀλλοῦ μὲν διότι ὑπάρχει στενότης γῆς ἀλλοῦ δὲ διότι ἐδόθη ἀρκετὸς κλῆρος π. χ. εἰς τὰ διάφορα χωρία τῆς Ἄρτης ἀφέθησαν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας μεγάλαι ἐκτάσεις καλλιεργησίμου γῆς, ἐνῷ ὁ κλῆρος εἶναι ἐλάχιστος. (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ τὸ σύνολον τῶν 38 χιλιάδων στρεμμάτων, τὸ ⅓ εἶναι καλλιεργήσιμα.

§514Α. ΛΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι γενολείβαδα.

§515Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπιφέρεται καίριον πλῆγμα κατὰ τῶν ἀγροτῶν. 1ον) Ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου 3 τοῦ πρώτου ἄρθρου προκύπτει ὅτι ἐὰν ἕνας ἀγρότης θελήσῃ νὰ καλλιεργήσῃ ἐντατικῶς τὸ χωράφι του, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, καθ’ ἣν στιγμὴν καὶ τὸ Κράτος καὶ ὅλοι ἡμεῖς προπαγανδίζομεν ὑπὲρ τῆς ἐντατικῆς καλλιεργείας. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νόμου τούτου ἐμποδίζεται ὁ ἀγρότης νὰ καλλιεργήσῃ τὰς ἀγραναπαύσεις. Εἶναι τοῦτο σύμφωνον μὲ τὴν ἀγροτικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως; 2ον) Διὰ τοῦ νομοσχεδίου διαπράττεται καταφανὴς ἀδικία εἰς τοὺς γεωργούς, διότι ἐνῷ διὰ τοὺς γεωργοὺς λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν ζῴων των πρὸς βοσκήν, διὰ τοὺς κτηνοτρόφους δὲν λαμβάνεται.

§516Α. ΛΟΥΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ γίνεται καταστρατήγησις.

§517Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἀφήνει ἀνεξέλεγκτον τὸν κτηνοτρόφον, ἐνῷ διὰ τὸν ἀγρότην λαμβάνει ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν τῶν ζῴων. Εἶναι ἰσότης τοῦ Κράτους αὐτὴ ἀπέναντι τῶν πολιτῶν; Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον καὶ μοῦ εἶπεν προηγουμένως ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὴν τροπολογίαν. Κύριε ὑπουργέ, ἡ τροπολογία ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ ἔχω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν, ἐπειδὴ δὲν φαντάζομαι ποτέ ὅτι τὸ Κράτος θέλει νὰ ἐμποδίσῃ τὴν περαιτέρω ἀπαλλοτρίωσιν εἴς τινας περιφερείας, ἥτις λέγει τὸ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει). «Ἐν περιπτώσει ἀναγκαστικῆς....» Ἐγὼ θέλω ὑποχρεωτικὴν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου, ἐνῷ σεῖς τὴν θέλετε δυνητικήν. Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω ποῖα νέα στοιχεῖα θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ ὑπουργεῖον διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν καλλιέργειαν τοῦ λειβαδίου ὑπὸ τῶν ἀγροτῶν, ἀφοῦ διὰ νὰ κηρυχθῇ ἀπαλλοτριωτέον ἕνα λειβάδι προηγουμένως ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ἔκθεσις τοῦ σχετικοῦ γραφείου ἐποικισμοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς γνωστὸν ὑποβάλλει λεπτομερῆ ἔκθεσιν.

§518Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ἐξαιρεθῇ ἀπὸ τὸ ἐνοικιοστάσιον καὶ τὸ ἐνοικιάζουν, τὶ γίνεται;

§519Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔχει δικαίωμα τὸ Κράτος νὰ τὸ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἀγρότην δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ ἤθελα νὰ γνωρίζω ἐὰν δέχεσθε τὴν ὑποχρεωτικὴν διάταξιν ἀντὶ τῆς δυνητικῆς.

§520Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ, διότι ὑπάρχουν αἱ λεπτομέρειαι εἰς κάθε περίστασιν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔπρεπε νὰ μελετηθοῦν. Ἐγὼ διαβλέπω δυνατὴν τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν ὀρειναὶ ἐκτάσεις θὰ δοθοῦν εἰς καλλιεργητὰς καθ’ ἣν περίπτωσιν δὲν ὑπάρχουν ἀρκεταὶ καλλιεργήσιμαι ἐκτάσεις καὶ δίδεται μία προσαύξησις καταχρηστικῶς παρὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Ὑπάρχει μία καλλιεργήσιμος ἔκτασις μικρὰ καὶ ὁ κλῆρος εἶναι μικρός, ὑπάρχει δὲ παραπλεύρως μία βουνώδης ἔκτασις ἡ ὁποία νὰ κηρυχθῇ καλλιεργήσιμος. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ κρίνῃ τὸ ὑπουργεῖον ἄν αὐτὴ ἡ βοσκὴ ἡ ὁποία ἐδόθη ὡς συμπλήρωμα τοῦ κλήρου εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ γίνῃ ἀντικείμενον ἰδιαιτέρας μερίμνης καὶ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ τὴν ἔχῃ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Δι’ αὐτὸ θέλω τὸ «δύναται».

§521Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὴν ὀρεινὴν ἔκτασιν δὲν θὰ τὴν πάρουν ἀκαλλιέργητον οἱ γεωργοί, καθόσον ὅπου δὲν ὑπάρχει καλλιεργήσιμος ἔκτασις, ἀποκαθίστανται γεωργοκτηνοτρόφοι κατὰ τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ λαμβάνουν καὶ βοσκησίμους ἐκτάσεις διὰ 25 μικρὰ καὶ διὰ 5 μεγάλα ζῶα κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Ποῦ εἶναι, λοιπόν τὰ νέα ἐκεῖνα στοιχεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτεθοῦν εἰς τὸν ὑπουργὸν καίτοι ἐκηρύχθη τὸ κτῆμα αὐτὸ ἀπαλλοτριωτέον;

§522Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἡ ἔκτασις θὰ παίξῃ μεγάλον ρόλον εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ ὑπουργοῦ.

§523Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Καὶ ἀφοῦ ἀπαλλοτριωθῇ τὸ κτῆμα, ἡ διάταξις τῆς ἄρσεως τοῦ ἐνοικιοστασίου βοσκῶν εἶναι δυνητική; Αὐτὸ εἶναι φοβερόν.

§524Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Δίδεται, ὅπως εἴπατε, γεωργοκτηνοτροφικὸς κλῆρος καὶ μάλιστα διὰ βουνώδης ἐκτάσεις. Ἀλλ’ ἕκαστος κλῆρος δίδεται ὄχι μόνον διὰ τὰ παρόντα πρόβατα ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ μελλοντικά. Δὲν θὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ διάταξις ἐφαρμογήν.

§525Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἐγὼ θέλω ἅμα παραχωρηθῇ ἡ νομὴ ἢ ὅταν ἐκδοθῇ ἀπόφασις ἀπαλλοτριώσεως εἰς τὰς καλλιεργουμένας ἐκτάσεις νὰ μὴ ἐμποδίζεται ὁ ἀγρότης δυνάμει τοῦ ἐνοικιοστασίου νὰ καλλιεργήσῃ τὸ ἀγρόκτημα. Αὐτὸ λέγω ἐγώ.

§526Α. ΛΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ γίνῃ μετὰ τὴν καταμέτρησιν ὑπὸ τῶν συνεργείων.

§527Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ ἱστορία γίνεται διὰ 2–3 λειβάδια.

§528Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Ἀφορᾶ ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα.

§529Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Τὰς συνθήκας τὰς ἰδικάς σας θέλετε νὰ τὰς ἐπιβάλετε εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Θὰ τελειώσει ἡ πενταετία καὶ ἡ ἀπαλλοτρίωσις δὲν θὰ ἔχῃ τελειώσῃ ἀκόμη, κ. συνάδελφε. Ἄς τεθῇ εἰδικὴ διάταξις διὰ τοὺς νομοὺς Πρεβέζης καὶ Ἄρτης.

§530Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεδικάσθη τὸ κτῆμα δυνάμει αὐτῆς τῆς διατάξεως δύναται νὰ ἐξαιρεθῇ τῆς ἀπαλλοτριώσεως.

§531Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρόκειται περὶ τῆς στιγμῆς ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ κηρυχθῇ ἀπαλλοτριωτέον. Θέλετε νὰ βάλωμεν ὅτι μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως ὑποχρεοῦται;

§532Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς, κηρυσσομένου ἑνὸς κτήματος ἀπαλλοτριωμένου δυνάμει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, τὸ γραφεῖον ἐποικισμοῦ ἔχει δικαίωμα νὰ παραχωρήσῃ τὴν νομὴν εἰς τοὺς συνεταιρισμούς.

§533Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Νὰ τεθῇ αὐτὴ ἡ διάταξις, νὰ μὴ ἐφαρμόζεται ὁ ἀγροτικὸς νόμος ἅμα τῇ κηρύξει αὐτοῦ ἀπαλλοτριωτέου.

§534Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἡ Βουλὴ ἐκπροσωπουμένη ὑπὸ τῶν παρόντων βουλευτῶν βλέπω, ὅτι εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ αὐτὴν τὴν τροπολογίαν. Νὰ εἴπωμεν εἰς τὸ νομὸν Πρεβέζης καὶ Ἄρτης.

§535Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν μπορῶ νὰ τὴν δεχθῶ αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§536Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Νὰ δηλωθῇ ρητῶς διὰ τῆς διατάξεως, διότι δὲν ἀφορᾶ τὰ ἀπαλλοτριωθέντα, ἀλλὰ τὰ μελλοντικὰ νὰ ἀπαλλοτριωθοῦν.

§537Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Μάλιστα.

§538ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, ἐψηφίσθη ὡς ἐτροπολογήθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις δι’ αὔριον ὥραν 5 μ. μ. (Ὥρα 9 μ. μ.)