1930.04.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 74η

ΣΑΒΒΑΤΟΝ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4 30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ἡ ἕνωσις πολεμιστῶν Γκαίρλιτς ζητεῖ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας ἀποζημιώσεων τοῦ νόμου 4278. — Ἡ ἕνωσις τῶν προσφύγων Λέσβου παρακαλεῖ ὅπως μὴ ματαιωθῇ ἡ ἀνέγερσις τοῦ συνοικισμοῦ «Χρυσομαλλούσης». — Οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος Μεγάρου ἐπαρχίας Γρεβενῶν ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τοῦ δασικοῦ νόμου. — Τὸ κέντρον δημοσίων ὑπαλλήλων Πατρῶν ζητεῖ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἄρθρου 89 τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. — Τὸ σωματεῖον στιβαδόρων καπνοῦ Ξάνθης «ἡ Συμφιλίωσις» ζητεῖ τὴν πλήρη ἐφαρμογὴν τοῦ ὀκταώρου, τὴν τακτοποίησιν τῶν ἀέργων στιβαδόρων καὶ τὴν τοποθέτησιν ὁριστικοῦ ἐπόπτου ἐργασίας. — Οἱ μικροϊδιοκτῆται ζητοῦν τὴν προσθήκην διατάξεως ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου περὶ ἰδιοκτησίας. — Οἱ κάτοικοι Βραχατίου διαμαρτύρονται κατὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς καὶ τῶν κατοίκων Ζευγολατίου, ἡ συνεργασία τῶν ὁποίων ἐστοίχισε τὴν ζωὴν δύο καὶ τὸν τραυματισμὸν τριῶν. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει αἴτησιν τῶν γεωργῶν τῆς περιφερείας Κατερίνης ζητούντων τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς εἰσαγωγῆς ξένων ἀλεύρων εἰς τὴν πόλιν των μέχρι τῆς νέας ἐσοδείας. — Ὁ σύνδεσμος ἰδιοκτητῶν αὐτοκινήτων ταξὶ Ἀθηνῶν, διεκτραγῳδῶν τὴν δεινὴν θέσιν εἰς ἣν περιῆλθε λόγῳ τῆς ἀθρόας χορηγήσεως ἀδειῶν κυκλοφορίας ταξί, ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας ὡς κατηρτίσθη. — Ἡ Χριστιανικὴ ἰσοπολιτεία (Σύνδεσμος Πατρῶν) διαμαρτύρεται κατὰ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ κ. Γ. Γερογιάννη. Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῆς κατὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἀντωνοπούλου ποινικῆς δικογραφίας, ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς διώξεως αὐτοῦ, καθόσον ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συναίτιοι. Ὁ κ. Β. Δεληγιάννης (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλει σχέδιον νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῆς ἑταιρείας κατεργασίας μολύβδου Ν. Χριστοπούλου, Γ. Βλαβιανοῦ καὶ Γ. Γκιωνάκη διὰ τὴν ζημίαν ἣν ὑπέστη ἐξ ἐνεργηθείσης προμηθείας ἐκλογικῶν σφαιριδίων κατὰ τὸ ἔτος 1922». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινων διατάξεων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5)11)27 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως προνομίου ἱδρύσεως ἱπποδρομιῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14)2)30 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 5 Μαΐου 1925 συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανώσεως λιμένος Πειραιῶς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων».

§2Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ συζήτησις θὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ ὡς ἐτροποποιήθησαν τὰ ἄρθρα 2–16).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17ον. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Σῖμος.

§5Κ. ΣΙΜΟΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου μετατρέπεται ὁ φόρος ὁ εἰσπραττόμενος ἐπὶ τῆς ἁλιείας τῆς θαλάσσης ὁ ὁποῖος ἀπὸ Τουρκοκρατίας ἰσχύει καὶ εἶναι 20% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἰχθύων, μετατρέπεται ἐπὶ μιᾶς νέας βάσεως κατ’ ὀκᾶν. Κατ’ ἀρχὴν θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ ποῖος εἶναι ὁ λόγος αὐτῆς τῆς μετατροπῆς. Εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν ἀνέγνωσα ὅτι γίνεται ὑπὲρ τῶν δεινῶς μαστιζομένων ἁλιέων καὶ γενικῶς ὑπὲρ τῆς τάξεως αὐτῶν. Ἀλλὰ διὰ τῆς 3 παραγράφου τοῦ ἰδίου ἄρθρου βλέπετε ὅτι καὶ διὰ τοῦ νέου...(ἀναγινώσκει). Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται ὅτι ἔχομεν πάντοτε ὡς σκοπὸν ὁ φόρος οὗτος νὰ ἀποδώσῃ τὰ σήμερον εἰσπραττόμενα ποσά, τὰ ὁποῖα διατίθενται ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Ἐπειδὴ πολλαὶ ἐκ τῶν κοινοτήτων...

§6Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂς διαγραφῇ αὐτὴ ἡ διάταξις.

§7Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε.

§8Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ὑπάρχει δικαιότερον πρᾶγμα ἀπὸ αὐτό;

§9Κ. ΣΙΜΟΣ. Φρονῶ ὅτι καὶ ἀντισυνταγματικῶς εἰσάγεται τὸ νομοσχέδιον.

§10Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατὰ τοῦ φόρου τῆς ἁλιείας ἀπὸ σειρᾶς ἐτῶν βάλλουν ὅλοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι. Τὸ ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς: Ἂν θὰ ἔπρεπε νὰ μετατραπῇ σύμφωνα μὲ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἢ θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκολουθήσῃ μίαν παλαιοτέραν λύσιν κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ 20% θὰ διαιρεθῇ εἰς δύο τμήματα καὶ τὸ 10% νὰ δοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον ἁλιείας.

§11Κ. ΣΙΜΟΣ. Ἀκριβῶς ὑποβάλλομεν μίαν τροπολογίαν.

§12Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀπολύτου διατηρήσεως τοῦ φόρου καὶ οὐδεὶς εἶναι ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως ἀπολύτως τοῦ φόρου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὑποβάλλομεν τροπολογίαν τὴν ἑξῆς: «ἐκ τοῦ ἄρθρου...» (ἀναγινώσκει). Ἀπὸ τὰ σημερινὰ ἔσοδα διαθέτομεν τὸ ἥμισυ, καὶ σήμερον κάμετε ἕνα ὑπολογισμὸν ποὺ δὲν ἠξεύρετε ποῦ θὰ καταλήξῃ. Ἐδῶ δὲ προεβλήθη ὅτι μπορεῖ νὰ τριπλασιασθῇ.

§13Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Κύριε συνάδελφε, δὲν εἶναι τὸ ποσόν, εἶναι τὸ σύστημα. Τὸ σύστημα εἶναι καταπληκτικόν.

§14Κ. ΣΙΜΟΣ. Τὸ σύστημα, κ. συνάδελφε, εἶναι πολὺ ὡραῖον, διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ φάγῃ ψάρια καλὰ πρέπει νὰ πληρώσῃ φόρον βαρύν· ἐκεῖνος ποὺ θὰ φάγῃ σαρδέλλες νὰ πληρώσῃ ὀλιγώτερον. Διότι ὅταν φάγῃ μπαρμπούνια πρέπει νὰ πληρώσῃ 15 δραχ. φόρον. Θὰ ἤθελα νὰ ἤξευρα – ἐφόσον συζητοῦμεν χωρὶς νὰ ἔχῃ προσυπογράψει ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχει τίτλον «περὶ μεταρρυθμίσεως κ.λ.π.» — ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ὑποβάλλει τὸ νομοσχέδιον;

§15Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἁρμόδιος.

§16Κ. ΣΙΜΟΣ. Διὰ τὸ ἄρθρον 19 τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἔχομεν τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἔχετε τὰ ἰχθυοτροφεῖα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς εἰποῦν ὅτι ἐζημιώθησαν τόσες χιλιάδες δραχμές. Ἀνοίγομεν μίαν λεωφόρον ἀποζημιώσεων.

§17Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν θίγονται τὰ ἰχθυοτροφεῖα καθόλου. Πρόκειται περὶ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἁλιείας. Ἐὰν ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν ὅτι θίγονται, νὰ βάλωμεν διάταξιν ὅτι δὲν θίγονται.

§18Κ. ΣΙΜΟΣ. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἀπὸ τὸ ἄρθρον 17 πρέπει νὰ διαγραφῇ, διότι εἰσάγεται ἀντισυνταγματικῶς διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 49.........(ἀναγινώσκει).

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χούρσογλου.

§20Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, τὰ ἄρθρα 17, 18, 19 καὶ 20 εἶναι ἀντισυνταγματικά, διότι ἐκτὸς τῆς μετατροπῆς τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου λαμβάνεται μία πρόνοια διπλασιασμοῦ διὰ διατάγματος τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκτὸς δὲ τοῦ ὅτι διὰ τοῦ διπλασιασμοῦ αὐτοῦ προβλέπεται ἴσως καὶ αὔξησις φορολογική, ἀλλὰ καὶ τὸ περίσσευμα τοῦ φόρου κατανέμεται μεταξὺ κοινοτήτων καὶ ἁλιέων. Αὔξησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ πολιτικὴν μειώσεως φόρων. Ἀλλ’ ἐπιπροσθέτως ἐπιβαρύνονται αἱ κοινότητες μὲ ἕνα 20 τοῖς ἑκατόν. Καὶ ἐφ’ ὅσον δημιουργεῖται νέος φόρος, δὲν ἐλάμβανεν ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ ὑπουργεῖον τὴν μέριμνα τοὐλάχιστον νὰ ἐξετάσῃ εἰς τὶ ποσὸν θὰ ἀνέλθῃ αὐτὸ τὸ βάρος τὸ ὁποῖον τίθεται ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ; Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 20 περὶ τοῦ ὁποίου ἔλεγον προηγουμένως, δίδω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ φόρος ὁ συνιστάμενος μαζὶ μὲ τὰ ἰχθυοτροφεῖα ἀνήκει εἰς τὸ δημόσιον καὶ ὄχι εἰς τοὺς δήμους καὶ κοινότητας, συνεπῶς δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ νόμος ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε δὲν ὑπάρχει ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Αὐτὰ τὰ 3 ἄρθρα εἶναι οὐσιαστικῶς ἀντισυνταγματικά, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλ’ ἀσχέτως τῆς ἀντισυνταγματικότητος, ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ νομοσχεδίου διαφαίνεται ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ μειώσῃ καθόλου τὰ εἰσοδήματα τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Σᾶς βεβαιῶ ὅμως, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μὲ τὸν τρόπον μὲ τὸν ὁποῖον προβαίνουν τώρα οὔτε τὸ ἥμισυ δὲν θὰ μπορέσητε νὰ διαθέσητε. Διότι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας μᾶς ἐβεβαίωσεν, ὅτι ὅλη ἡ ἰχθυοπαραγωγὴ τῆς Ἑλλάδος ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 20 ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐτησίως. Ἐκ τούτων τὰ 5–6 ἑκατομμύρια προέρχονται ἀπὸ τὰ ἰχθυοτροφεῖα εἰς τὸν κόλπον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῆς Κασσάνδρας. Καὶ πόσον νομίζετε ὅτι θὰ ἀναλογῇ; Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ ὅτι δὲν θὰ ἀναλογῇ οὔτε τὸ 1)20 τῆς ἀποδόσεως. Ἐὰν δὲ τὸν ὑποβιβάσητε εἰς τὸ ½ τὸν φόρον δὲν θὰ ἔχετε οὔτε τὸ ἥμισυ τῆς ἀποδόσεως, ὁ δὲ δῆμος θὰ ὑποχρεοῦται ν’ ἀντιμετωπίσῃ πάλιν τὰ γενικὰ ἔξοδα διὰ νὰ εἰσπράττῃ 500–600 χιλιάδες ἐνῷ εἰσέπραττεν 4 ἑκατομμύρια.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς.

§22Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Τὸ ἱστορικὸν τοῦ ζητήματος ἀνήκει εἰς τὴν ὁμόφωνον γνώμην ὅλων τῶν Μακεδόνων βουλευτῶν καὶ ὅλων τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν εἰς τὴν Μακεδονίαν, ὅπως εἶναι ὁ κ. Εὐριπαῖος. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ γνώμη τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου δὲν εἶναι ἀπροκατάληπτος εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Εἶναι μᾶλλον ἀπροκατάληπτον τὸ ἐνδιαφέρον τὸ ὁποῖον ἐπεδείξαμεν ἡμεῖς ἐλθόντες εἰς συνεννόησιν μὲ τὸν ἐνδιαφερόμενον δήμαρχον Θεσσαλονίκης, εἰς τὸν ὁποῖον ἐξηγήσαμεν σαφῶς ὅτι οὐδεμίαν μείωσιν θὰ ὑποστῇ ὁ δημοτικὸς φόρος, διὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι ἐνδιαφερόμεθα. Μετὰ σύσκεψιν ἡ ὁποία ἐγένετο εἰσηγήθημεν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ ὁποῖος καὶ ἀπεδέχθη τὴν γνώμην μας, ὅτι ἔπρεπε τοὐλάχιστον νὰ ἀλλάξωμεν τὸ σύστημα τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου, διότι περὶ αὐτοῦ καὶ μόνον πρόκειται περὶ ἀλλαγῆς τοῦ συστήματος τῆς εἰσπράξεως. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, ἀκούσατε τὶ συνέβαινε μέχρι σήμερον: Οἱ ἐνοικιασταὶ τοῦ ἀπαισίου φόρου αὐτοῦ ἔκαναν καὶ τοὺς ἐμπόρους τῶν ἰχθύων καὶ ἔκαναν μίαν πρόχειρον δημοπρασίαν εἰς βάρος τῶν ἁλιέων ταὐτοχρόνως δὲ τὰ ἠγόραζον αὐτοὶ καὶ τὰ ἐπώλουν εἰς ὑπερβολικὰς τιμάς. Αὐτὸ δὲν εἶναι πλέον εἴσπραξις φόρου· εἶναι ἀληθὴς ἐκμετάλλευσις, τὴν ὁποίαν οὐδεμία συνείδησις δύναται νὰ ἀνεχθῇ. Αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐνοικιασταί· εἶναι ἀληθεῖς ἐκμεταλλευταὶ 3 χιλιάδων ἀνθρώπων.

§23Κ. ΣΙΜΟΣ. Ἐγένετο μίσθωσις τοῦ φόρου αὐτοῦ.

§24Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριε Σίμο, ἡ μίσθωσις αὐτὴ ἔληξε τὴν 1ην Ἀπριλίου, ἑπομένως εἴμεθα κυρίαρχοι νὰ ρυθμίσωμεν τὰ τοῦ οἴκου μας ὅπως θέλωμεν. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ, κύριοι συνάδελφοι, ἐξασφαλίζομεν καὶ τοὺς ἁλιεῖς, ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐξασφαλίζομεν τὴν εὐθηνείαν εἰς τὸν δῆμον Θεσσαλονίκης καὶ ἐξασφαλίζομεν τὴν εὐθηνείαν εἰς τὸν πληθυσμὸν αὐτῆς. Διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ καὶ ὁ δῆμος ἐξασφαλίζεται καὶ τὸ σύστημα γίνεται ἀνθρωπινώτερον καὶ παύει ἡ ἐκμετάλλευσις τριῶν χιλιάδων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀποθνήσκουν εἰς τοὺς βυθοὺς τῆς θαλάσσης διὰ νὰ πορισθοῦν τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαῖα.

§25Κ. ΣΙΜΟΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐπιβαρύνεται ἡ κατανάλωσις.

§26Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δὲν εἶσθε εἰς θέσιν νὰ ἀντιληφθῆτε ἂν ἐπιβαρύνεται ἡ κατανάλωσις. Ἐπιμένομεν συνεπῶς εἰς τὴν ὀρθότητα τοῦ μέτρου, διότι ἔχομεν σύμφωνον τὴν γνώμην ὅλου τοῦ Λαοῦ τῆς Θεσσαλονίκης, τοῦ ὁποίου ἀδιακρίτως κομμάτων ἐκπροσωποῦμεν τὴν γνώμην. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἐνοικιαστῶν δὲν ὑπάρχει περίπτωσις τοιαύτη, διότι ἡ μίσθωσις αὐτή, ἐπαναλαμβάνω, ἔληξεν. Ἡμεῖς συνεννοηθέντες μετὰ τοῦ δημάρχου Θεσσαλονίκης ἐξηγήσαμεν εἰς αὐτὸν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ μειωθῇ ποσῶς ὁ κατ’ ἔτος εἰσπραττόμενος φόρος, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 8½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου διὰ τοῦ νέου τρόπου τῆς βεβαιώσεως θὰ εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου νὰ μὴ γίνεται ἔμπορος καὶ ἐκμεταλλευτὴς τοῦ προϊόντος 3 χιλιάδων ἀνθρώπων. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδεμία συνείδησις νὰ ἀνεχθῇ νὰ διατηρηθῇ ἡ μέχρι σήμερον γινομένη ἐκμετάλλευσις.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης.

§28Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὰ ἄρθρα 17–20 περὶ τῶν ὁποίων γίνεται συζήτησις ἀφοροῦν εἰδικῶς τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν ἰχθύων τῶν ἁλιευομένων εἰς τὸν κόλπον Θεσσαλονίκης καὶ Κασσάνδρας. Ἐὰν ἔλαβον τὸν λόγον, τὸν ἔλαβον διὰ νὰ καταστήσω προσεκτικὴν τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι φόρος 20% ἐπιβληθεὶς ἐπὶ Τουρκοκρατίας καὶ διατηρούμενος ἀκόμη εἰς ὅλας τὰς νέας χώρας εἶναι φόρος καταθληπτικὸς πιέζων τὴν πτωχοτέραν τάξιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, τοὺς ἐλευθέρους ἁλιεῖς οἱ ὁποῖοι οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν νὰ ἁλιεύωσιν εἰς τὰ ἰχθυοτροφεῖα καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπαναλαμβάνω εἶναι οἱ πτωχότεροι τὴν Ἑλλάδος. Οὗτοι εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρώνουν 20% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, τοῦ φόρου εἰσπραττομένου κατὰ τρόπον ἐπαχθέστατον καὶ σκληρότατον. Ὅταν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς Πρέβεζαν, διὰ τὰς ἐκλογάς, παρουσιάσθη ἐνώπιον αὐτοῦ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἱκέτευσεν αὐτὸν ὅπως καταργήσῃ τὸν φόρον τοῦ πεντηκοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐξετάσῃ λίαν εὐμενῶς τὸ ζήτημα καὶ θὰ προβῇ εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φόρου. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, κύριοι βουλευταί, νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ διαρρυθμίσῃ τὸν φόρον αὐτόν, ἀλλὰ νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρη αὐτοῦ κατάργησιν προσπαθοῦσα νὰ ἐξεύρῃ βεβαίως ἄλλα ἔσοδα ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων. Νὰ εἶναι βεβαία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι διὰ τῆς πράξεως αὐτῆς διαπράττει τὴν φιλανθρωποτέραν τῶν πράξεων ὑπὲρ τῆς πτωχοτέρας τῶν τάξεων τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ.

§29Κ. ΣΙΜΟΣ. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου τούτου. Ἀλλά, κύριε συνάδελφε, μὴ δημοκοπῆτε.

§30Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ δὲν δημοκοπῶ οὔτε ὑπὲρ τῶν ἰδίων συμφερόντων ἐνδιαφέρομαι, διότι δὲν εἶμαι ἐνοικιαστής. Καὶ ἂν ἐζητήσατε προηγουμένως τὴν ἐφαρμογὴν ὡρισμένου ἄρθρου τοῦ συντάγματος, θὰ ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν καὶ ἡμεῖς τὴν ἐφαρμογὴν ἄλλου ἄρθρου τοῦ Συντάγματος κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους δὲν δύνανται νὰ εἶναι ἐνοικιασταὶ κτημάτων τοῦ δημοσίου. Ἐπαναλαμβάνω, κ. βουλευταί, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καταργοῦσα τὸν φόρον αὐτὸν θὰ διαπράξῃ τὴν πλέον φιλάνθρωπον πρᾶξιν ὑπὲρ τῆς πτωχοτέρας τάξεως, τῆς τάξεως τῶν ἁλιέων. Ἐὰν ὅμως δὲν δύναται νὰ ἐξεύρῃ ἄλλον πόρον ὑπὲρ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία ὑπεβλήθη. Αἱ ὀλίγαι κραυγαὶ δὲν πρέπει νὰ πτοήσουν κανένα. Πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ συμφέρον τῶν πτωχῶν αὐτῶν ἀνθρώπων. Ὁ δῆμος Θεσσαλονίκης οὐδεμίαν διαμαρτυρίαν ἤγειρεν, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐζήτησε τὴν μὴ ἐφαρμογὴν τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπέφερεν εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἣν ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Χθὲς ἀκόμη ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν ἁλιέων τῶν ἐλευθέρων, Πρεβέζης παρευρίσκετο ἐν Ἀθήναις ἐπὶ 15 ἡμέρας ἐκλιπαροῦσα τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Δυστυχῶς ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ὑπέγγυος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ διὰ νὰ καταργηθῇ πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος φόρος. Θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ μεριμνήσῃ ἀπὸ τοῦδε διὰ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ τοῦ φόρου. Ἂν δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἀνακουφίσῃ ὀλίγον τοὺς ἐλευθέρους ἁλιεῖς οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὴν πτωχοτέραν τάξιν ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. (χειροκροτήματα).

§31Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τοπικὴν διάταξιν δὲν ἐνδιαφέρομαι. Ἂν ὅμως δὲν πρόκειται νὰ γίνῃ κατάργησις ἀλλὰ ἐλάττωσις τοῦ φόρου, ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ πρέπει νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸ τοπικὸν συμβούλιον συμφώνως πρὸς τὴν αὐτοδιοίκησιν, καθὼς εἶναι καὶ ὁ παλαιὸς νόμος.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§33Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς Τουρκοκρατίας εἰσπράτεται ἀπὸ τὸ δημόσιον καὶ τὰς κοινότητας ἕνας φόρος 20%, ἡ βεβαίωσις δὲ καὶ εἴσπραξις τοῦ φόρου αὐτοῦ γίνεται δι’ ἐνοικιάσεως, κατὰ τὴν χονδρικὴν πώλησιν τῶν ἰχθύων. Ὁ φόρος αὐτὸς ἐθεωρήθη ἀνέκαθεν ἀνελεύθερος, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δὲ τῆς ἀπελευθερώσεως τῶν νέων χωρῶν καθημεριναὶ εἶναι αἱ διαμαρτυρίαι διὰ τὴν κατάργησιν. Ὁ φόρος αὐτὸς, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι δημοτικὸς καὶ δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, καὶ ἑπομένως δὲν ἔχει γνῶσιν ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διότι δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν μὲ τὸν φόρον αὐτόν. Ἂν ἔτυχεν ὁ φόρος αὐτὸς εἴς τινας περιφερείας κατόπιν αἰτήσεως τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων νὰ βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται ἀπὸ τὸ δημόσιον, αὐτὸ εἶναι καθαρῶς φοροτεχνικὸν καὶ δὲν διαφεύγει ἀπὸ τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Οἱ ἁλιεῖς Θεσσαλονίκης ἔχουν ἀπὸ σειρὰς ἐτῶν ἐπιμείνει εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φόρου, ἡ ὁποία κατὰ τὴν γνώμην μου ἀφ’ ἑνὸς θὰ μειώσῃ τὰ ἔσοδα τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων αἱ ὁποῖαι καρποῦνται τῶν προσόδων τοῦ φόρου ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ τοὺς δώσῃ μίαν πρόσοδον ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ βασίσουν τὴν ἵδρυσιν ταμείου πρὸς προστασίαν τῶν ἁλιέων. Δὲν πιστεύω νὰ εὑρίσκεται κανεὶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ μὴ τρέφῃ αἰσθήματα ἰδιαιτέρας συμπαθείας πρὸς μίαν τάξιν κατ’ ἐξοχὴν κοινωνικῶς ὑγιειὰ καὶ ἐργατικὴν καὶ δὲν φαντάζομαι νὰ μὴ θέλῃ κανεὶς τὸ μέτρον αὐτό. Ὕστερον λοιπὸν οἱ ἁλιεύοντες εἰς τὴν ἀνοικτὴν θάλασσαν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ Κασσάνδρας καὶ ὄχι εἰς ἰχθυοτροφεῖα. Αὐτὰ δὲν τὰ θέλομεν καθόλου. Δὲν θὰ ἤμην ἁρμόδιος καὶ δὲν θὰ ἔφθανα μέχρι τοῦ λάθους αὐτοῦ. Οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἁλιεῖς εἶχον ὑποδείξει διαρρύθμισιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὁ ὁποῖος εἶχεν ὑποβάλλει καὶ νομοσχέδιον μὴ ψηφισθὲν, ἀτυχῶς, ἐπὶ Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως συνεπεία τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος. Ἔκτοτε ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ τὸ ζήτημα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅλοι οἱ ἐκ Θεσσαλονίκης βουλευταὶ εἶναι σύμφωνοι εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος λαμβάνει τὴν ἑξῆς μορφήν: Ἀντὶ ὅταν γίνεται ἡ χονδρικὴ πώλησις τῶν ἰχθύων νὰ εἰσπράττεται τὸ 20%, ὁρίζεται ἤδη φόρος ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ ἑκάστης κατηγορίας ἰχθύων κατ’ ὀκᾶν. Ἰσχυρίζονται οἱ ἁλιεῖς Θεσσαλονίκης καὶ τὸ πιστεύω καὶ ἐγὼ, ὅτι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ θὰ ἐλαττωθοῦν τὰ κέρδη τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ φόρου ἀλλὰ ὄχι καὶ τὰ κέρδη ἢ μᾶλλον αἱ πρόσοδοι τοῦ δήμου Θεσσαλονίκης καὶ τῶν κοινοτήτων Κασσάνδρας. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους προσεκόμισαν οἱ ἁλιεῖς Θεσσαλονίκης καὶ οἱ ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐζήτησα ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας δὲν συμπίπτουν μέχρι τοῦ σημείου ὥστε νὰ ἔχω πλήρη τὴν βεβαιότητα ὅτι δὲν θὰ ζημιωθῇ ὁ δῆμος καὶ αἱ κοινότητες, δι’ αὐτὸ ἐτέθη διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται νὰ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος διὰ διατάγματος. Ἐπὶ τοῦ συνταγματικοῦ ἢ μὴ τοῦ ζητήματος νομίζω ὅτι δὲν χωρεῖ ἀμφιβολία, διότι ὑπάρχει ἀπειρία περιπτώσεων ποὺ ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἀποφάσεώς του εἴτε διὰ διατάγματος νὰ διπλασιάσῃ φόρους καὶ ἂν διεξήχθη αὐτὴ ἡ συζήτησις προῆλθε ἐκ παρεξηγήσεως τῶν τριῶν πρώτων ἄρθρων τοῦ νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ χωρίσωμεν τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ θὰ εἴμεθα σύμφωνοι νὰ τεθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς φορολογίας καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα. Δὲν νομίζω ὅτι τὰ ζητήματα τὰ μεταφορικὰ πρέπει νὰ λύωνται κατ’ ἀπόφασιν μεταξὺ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἢ οἱουδήποτε ἄλλου ἁρμοδίου ὑπουργοῦ καὶ τῶν ἀντιπροσώπων. Αὐτὰ εἶχα νὰ εἴπω.

§34Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ καμμία γενικὴ διάταξις ἢ δυνητικὴ ἢ ὑποχρεωτικὴ δι’ ὅλον τὸ Κράτος;

§35Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γίνεται εἰς τὴν Θεσσαλονίκην λέγομεν ὅτι μποροῦμεν νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν διὰ διατάγματος.

§36Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως ἢ αὐξήσεως πάντοτε ἐντὸς ὡρισμένων ὁρίων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος μπορεῖ νὰ ὁρίσῃ, ἐὰν λέγω, πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως ἢ αὐξήσεως τοῦ φόρου ἁρμόδια εἶναι τὰ κοινοτικὰ συμβούλια, ἄλλωστε δὲν ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις. Ἐὰν πρόκειται περὶ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως καὶ ἡ σκοπιμότης ἐπιβάλλει τὰ κοινοτικὰ συμβούλια νὰ κανονίζωσι τὸν τρόπον τῆς εἰσπράξεως, ὁ νόμος μόνον θὰ ὁρίσῃ ἀνώτατον καὶ κατώτατον ὅριον.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφορᾷ μόνον τὸν κόλπον τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῆς Κασσάνδρας. Διὰ δὲ τὴν ἐπέκτασιν προβλέπεται διὰ διατάγματος. Ἐμπρός, κ. Πρόεδρε. Ἄς ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ κατόπιν ἀσχολούμεθα μὲ τὸ ζήτημα αὐτό.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ ἄρθρου 17 παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 18 καὶ 19).

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20.

§41Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 20 δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι δὲν ἐμμένω εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν. Εἶναι ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ ἀποφασίσῃ ἐὰν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ἢ ὄχι.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. ὑπουργοῦ;

§43ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20, ἀναγινώσκονται δὲ καὶ γίνονται δεκτὰ τ’ ἄρθρα 21–30, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς Διοικήσεως».

§46Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριοι βουλευταί. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς καταστάσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐπροτάθη ἀπὸ διαφόρους πτέρυγας ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ὁμολογῶ ὅτι αὐτὴν τὴν στιγμὴν μὲ τὴν σπουδὴν τοῦ νὰ τερματίσωμεν τὰς ἐργασίας μας, δὲν εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὸ ψηφίσωμεν ἐδῶ. Δύο τινὰ προβάλλονται. Εἴτε νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον εἴτε ἐξαιρετικῶς δι’ αὐτὸ νὰ δοθῇ ἐξουσιοδότησις τῆς ὁποίας τὸν τύπον θὰ ὁρίσω νὰ εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Τί προτιμᾶτε; Ἂν θέλετε, δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα δέχομαι νὰ ὑποστηρίξω νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπὴν καταρτιζομένην κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ κανονισμοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν θὰ μετέχουν ὑποχρεωτικῶς καὶ ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπὴν διὰ νὰ τὸ συζητήσῃ, νὰ ἴδωμεν τὴν εἰσήγησίν της καὶ νὰ ἀποφασίσωμεν. Ἐὰν δὲν ἀρέσῃ αὐτό, εἶμαι πρόθυμος νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς περαιτέρω συζήτησιν.

§47Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε τὴν ἀξιέπαινον ἀπόφασιν, διὰ τὴν ὁποίαν τὴν συγχαίρω, νὰ μὴ ζητήσῃ καμμία ἐξουσιοδότησιν καὶ ἐγὼ φρονῶ σύμφωνα καὶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἀρχηγοῦ τῶν Προοδευτικῶν νὰ μὴ γίνῃ οὔτε δι’ αὐτὸ ἐξαίρεσις ὑπὸ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν τῆς προτάσεως. Ἐφ’ ὅσον πρόκειται, καθὼς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι δυνατὸν κατὰ Μάϊον νὰ κληθῶμεν διὰ 5–6 συνεδριάσεις διὰ τὸ ἐνοικιοστάσιον, θὰ εἰμπορούσαμεν νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§48Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δέχομαι νὰ ἀναβληθῇ, διότι ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως ἡ ἀπόφασις νὰ μὴ ζητήσω καμμίαν ἐξουσιοδότησιν ἐλήφθη μὲ τὴν σκέψιν νὰ καλέσωμεν περὶ τὰ τέλη Μαΐου διὰ 5–6 συνεδριάσεις τὴν Βουλὴν δι’ ὡρισμένα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωροῦμεν ἐπείγοντα. Τώρα ἂς συζητήσωμεν τὰ ὑπόλοιπα νομοσχέδια τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως καὶ ἂν ὑπάρχῃ καιρὸς μποροῦν νὰ ὁμιλήσουν ὅσοι θέλουν νὰ ἀκουσθοῦν αἱ γνῶμαι των ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ γενικῶς.

§49Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ προσέθετον ὅτι γενικῶς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσιοδότησις δίδεται διὰ νόμους προσωρινοὺς ἢ ἐπειγούσης φύσεως. Ἀλλὰ διὰ νόμον ρυθμίζοντα παγίως τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους δὲν πρέπει νὰ γίνῃ χρῆσις ἐξουσιοδοτήσεως. Ἐφ’ ὅσον ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν Ὀκτώβριον, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ὀρθώτερον διὰ τὴν Κοινοβουλευτικὴν τάξιν εἶναι νὰ συζητηθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ περιληφθοῦν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα θὰ ἔχουν καὶ εἰδικότητα, ἵνα μελετηθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐμβριθέστερον καὶ λεπτομερέστερον τὸ ζήτημα τὸ ὑπαλληλικὸν ἐν τῷ συνόλῳ του.

§50Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Βεβαίως τὸ ζήτημα θὰ συζητηθῇ ἐν τῷ συνόλῳ του. Ἀλλ’ ἂς προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λοιπῶν νομοσχεδίων.

§51Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ εἶναι συζήτησις ἐμπρέπουσα εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ εἴπω μόνον ὅτι ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ συνιστᾶτο μία εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν μελῶν τῶν διαφόρων κομμάτων, τοῦτο μπορεῖ νὰ γίνῃ ἀλλ’ ἄνευ ἐπισήμου τινὸς πράξεως.

§52Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ἔχωμεν μίαν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μετέχουν καὶ οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, διότι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον. Καὶ θὰ μπορούσαμε ἴσως ἀνταλλάσσοντες τὰς σκέψεις μας εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ καταλήξωμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Νὰ καταρτίσετε μίαν ἐπιτροπὴν εἰδικήν, μετὰ συννενόησιν μὲ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ περιληφθοῦν καὶ γερουσιασταί.

§53Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ὀρθωτάτη ἡ λύσις ἡ ὁποία δίδεται.

§54Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος.

§55Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀσφαλῶς ἐπιβάλλεται ἡ μελέτη τοῦ ζητήματος ἐκ μέρους εἰδικῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προέχει κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὴν μελέτην τοῦ καταστατικοῦ χάρτου, ἐφ’ ὅσον τὸν Ὀκτώβριον θὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁλοκληρωτικῶς τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα καὶ ἰδίως ἡ διαβάθμισις καὶ τὸ ἑνιαῖον μισθολόγιον. Ἄλλως πρέπει νὰ εἴμεθα βέβαιοι, ὅτι κατ’ οὐδὲν προάγεται τὸ ζήτημα καὶ ὅτι βαδίζομεν τὴν πεπατημένην.

§56Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία ἐξουσιοδοτεῖται εἶναι ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Συντάγματος. Θὰ ἔχῃ εὐρυτάτην ἐξουσίαν νὰ μελετήσῃ ὅλα τὰ ὑπαλληλικὰ ζητήματα.

§57Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τὰς συντάξεις ἀκόμη.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὸ σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ παραγωγῆς ἠλεκτρικοῦ ρεύματος κτλ.» κατὰ τὴν ἐκτύπωσιν ἔλαβον χώραν μερικὰ λάθη οὐσιώδη. Πρέπει νὰ διορθωθοῦν, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ διορθώσεως τυπογραφικῶν λαθῶν.

§59Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχομεν ὑποβάλλει τροπολογίαν.

§60Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὴν δέχομαι.

§61Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν τροπολογίαν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ διαιτηταὶ θὰ εἶναι ὁ Νομάρχης, ὁ Πρόεδρος τῶν Πρωτοδικῶν......

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ ψηφίζομεν, κύριε Πρόεδρε;

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ περὶ κυρώσεως τοῦ διατάγματος τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐν τῷ Κράτει ἐπιχείρησιν τῆς παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας. Ἂν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθῇ. Δεκτόν.

§64Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὴν παρατήρησιν ὅτι ἡμεῖς ὑπεβάλαμεν τὴν ἄνω τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ὑπουργὸς δὲν τὴν δέχεται.

§65Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν τὴν δέχομαι.

§66Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ὅτι ἐζητήσαμεν νὰ καθωρίσωμεν τὴν τιμὴν νὰ μὴ γίνεται ἀνωτέρα τῆς μέσης τιμῆς τῶν συμβάσεων αἱ ὁποῖαι συνήφθησαν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη· ἐπίσης ἡ τροπολογία αὐτὴ ἀπορρίπτεται.

§67Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ἤθελα νὰ εἶχα τὴν γνώμην τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας, ἂν αἱ συμβάσεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν θὰ εἶναι αἱ παλαιαὶ ἢ θὰ λάβουν νέον τύπον.

§68Β. ΚΑΡΑΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ. (Ὑπουργὸς Συγκοινωνίας). Δὲν μετεβάλαμεν ποσῶς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν, παρὰ ὑπαγάγομεν τὴν ἀπόφασιν τῶν διαιτητῶν ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. Εἰς οὐδεμίαν ἄλλην τροπολογίαν προέβημεν εἰς τὴν ὑφισταμένην νομοθεσίαν. Ἡ ὑφισταμένη νομοθεσία προβλέπει.

§69Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ἐρωτῶ καὶ σᾶς, κύριε ὑπουργέ, καὶ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, δὲν φοβεῖται αὐτὸ τὸ προηγούμενον τῆς ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν; Ἄν καθιερωθῇ τοιαύτη Κοινοβουλευτικὴ τάξις, τὶ θὰ γίνῃ; Ποία ἀσφάλεια θὰ ὑπάρχῃ;

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρώτησα τὴν Βουλὴν καὶ ἐδέχθη, ἐπειδὴ παρελείφθη.

§71Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Ὑποθέσατε, κύριε Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς ἀναγεγραμμένος εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ψηφίζεται τότε.

§73Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ κανονικῶς ἡ ἐργασία;

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; ἀναβάλλεται.

§75Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πρόκειται νὰ γίνῃ μία συνεδρίασις τὴν Δευτέραν ἢ Τρίτην. Ἄς ψηφισθῇ τότε. Ἄς γίνῃ μία συνεδρίασις τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Β. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3552 περὶ καταστάσεως ἀξιωματικῶν». Ὁ κ. Βασιλειάδης.

§77Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε μίαν τροπολογίαν. Ἐγὼ ἔρχομαι νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ γίνῃ τροπολογία τῆς τροπολογίας. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προτείνει ὅπως εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν ὑπάγωνται οἱ ἀπὸ τοῦ 1924 καὶ ἐντεῦθεν ὑπὸ ἀνακριτικῶν συμβουλίων ἀποταχθέντες ἀξιωματικοὶ. Εἰς τὴν τροπολογίαν ταύτην ἔρχομαι νὰ προσθέσω ὅτι «ἐφ’ ὅσον δὲν ἀπετάχθησαν διὰ λόγους ἀντιβαίνοντας εἰς τὴν στρατιωτικὴν τιμήν».

§78Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, διότι πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι δύο φορὲς ἀπετάχθησαν διὰ λόγους ἀφορῶντας πλημμελῆ διαχείρισιν.

§79Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελα νὰ μὴ ἐγένετο οὔτε πρότασις τέτοια.

§80Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἰλικρινῶς διαμαρτύρομαι· δὲν ὑποστηρίζω αὐτό.

§81Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶχον ἀποταχθῆ ἐπὶ Παγκάλου, ἐθεωρήθη δὲ ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ Στρατοδικείου ἠδύνατο νὰ εἶναι μεροληπτική. Αὐτὸ ὑπηγόρευσεν εἰς τὴν Οἰκουμενικὴν νὰ ἀκυρώσῃ τὰς ἀποφάσεις καὶ νὰ τοὺς παραπέμψῃ εἰς τὸ πενταμελὲς Ἐφετεῖον, τὸ ὁποῖον ἐξήτασε τὴν ὑπόθεσιν, ἀπήλλαξε 4 καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς κατεδίκασεν.

§82Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μποροῦμε νὰ ἐπανέλθωμεν.

§83Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Διαμαρτύρομαι ἐντόνως· δὲν ὑποστηρίζω αὐτό. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν μὲ παρεξήγησε. Ὑποστηρίζω τὴν ἑξῆς ἄποψιν, τὴν ὁποίαν θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας: Ὑπάρχει ἀξιωματικὸς τεθεὶς εἰς ἀπόταξιν χωρὶς νὰ λάβῃ πρόσκλησιν καμμίαν ἐνώπιον συμβουλίου, χωρὶς νὰ κληθῇ εἰς ἀπολογίαν. Μίαν ὡραίαν ἡμέραν τοῦ ἐκοινοποιήθη ὅτι ἀπαλλάσσεται. Νομίζετε ὅτι αὐτὸ εἶναι δίκαιον;

§84Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ ἀφήσετε εἰς μίαν ἄλλην Βουλὴν ποὺ θὰ ἔχωμεν καιρόν· δὲν ἠμποροῦμε τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§85Γ. ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Εἶναι παλαιὸν ζήτημα.

§86Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν τὸ ἠξεύρω.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§88Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ὁ νόμος 3552 ἐγένετο ὅπως προστατεύσῃ τὴν ὑγείαν τῶν ἀξιωματικῶν τῶν παθόντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ διὰ τοῦτο ὁ παθὼν ἐν ὑπηρεσίᾳ ἀξιωματικὸς παραπέμπεται εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία τὸν θέτει εἰς διαθεσιμότητα ἐπὶ ἑξάμηνον. Μετὰ τὸ ἑξάμηνον ἐπανέρχεται, παρουσιάζεται πάλιν εἰς τὴν ἀνωτάτην ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἂν δὲν ἔχῃ ἰαθῆ τοῦ δίδεται πάλιν ἑξάμηνος διαθεσιμότης μὲ πλήρεις ἀποδοχάς. Ὁ νόμος αὐτός, ἀκριβῶς ὅπως προστατεύσῃ τὴν ὑγείαν τῶν ἀξιωματικῶν, προσθέτει ὅτι καὶ ἐν ἐπιστρατεύσει δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ὑπουργὸς νὰ ἀνακαλέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὸν εἰς διαθεσιμότητα λόγῳ παθήσεως εὑρισκόμενον ἀξιωματικόν. Δυστυχῶς ἐπανειλημμένως ἀξιωματικοὶ παθόντες ἐν ὑπηρεσίᾳ καὶ τεθέντες εἰς διαθεσιμότητα ἀνακαλοῦνται, διότι ἐτέθησαν εἰς πρόσκαιρον ἀργίαν, νὰ κάμουν τὴν ποινήν των. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χάνῃ τὰ 40% τοῦ μισθοῦ του ἀξιωματικὸς ἀσθενὴς ὁ ὁποῖος ἔχει ἀνάγκην καλῆς τροφῆς καὶ ἰδιαιτέρας διαίτης;

§89Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Πῶς θέλετε νὰ σταθμίσωμεν αὐτὰ τὰ ζητήματα τὴν τελευταίαν στιγμήν.

§90Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἔχω ὑποβάλλει τροπολογίαν πρὸ μηνῶν.

§91Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ οἱ ἐν τιμητικῇ διαθεσιμότητι εὑρισκόμενοι ἀξιωματικοὶ οἱ εὑρισκόμενοι ἐκτὸς τοῦ στρατεύματος δύνανται νὰ μετέρχωνται οἱονδήποτε ἐπάγγελμα. Ὑπάγονται ὅμως καὶ αὐτοὶ εἰς τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ;

§92Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀποστόλου.

§94Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, θὰ σᾶς παρακαλέσω, νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς τρίτης τροπολογίας εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 δὲν πρόκειται περὶ ἐπαναφορᾶς ἀποτάκτων ἀξιωματικῶν, πρόκειται περὶ τεσσάρων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι παρεπέμφθησαν ἐπὶ δικτατορίας εἰς τὸ στρατοδικεῖον καὶ οἱ μὲν δύο κατεδικάσθησαν εἰς εἱρκτὴν καὶ ἀπετάχθησαν, οἱ δὲ ἄλλοι δύο ὁ μὲν εἷς εἰς ἑξάμηνον φυλάκισιν, ὁ δὲ ἄλλος εἰς ἐτησίαν. Ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως παρεπέμφθησαν οὗτοι ἐνώπιον τοῦ εἰδικοῦ Ἐφετείου καὶ ἠθωώθησαν, καὶ οὕτω οἱ μὲν δύο, οἱ καθαιρεθέντες ἐπανῆλθον αὐτοδικαίως καὶ ἀνέλαβον ὅλα τὰ δικαιώματά των καὶ ἤδη εἶναι εἰς τὸ στράτευμα καὶ ὑπηρετοῦν, οἱ δὲ ἄλλοι δύο, οἱ ἀθωωθέντες πάλιν, οἱ ὁποῖοι εἶχον καταδικασθῆ εἰς βαθμὸν πλημμελήματος καὶ εἶχον παραπεμφθῆ εἰς τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον καὶ εἶχον ἀποταχθῆ, τώρα δὲν ζητοῦν ἄλλο τίποτα, παρὰ νὰ τοὺς δοθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἐφεσιβάλλουν τὴν ἀπόφασιν τοῦ πρωτοβαθμίου εἰδικοῦ συμβουλίου εἰς τὸ ἀνώτατον. Αὐτὸ μόνον θέλουν· θέλουν νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν ὑπόληψίν των εἰς τὸ στράτευμα. Εἶναι δίκαιον νομίζω.

§95Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ζήτημα αὐτὸ ποὺ μᾶς φέρετε τὴν τελευταίαν ἡμέραν. Δὲν ἠμπορεῖτε ἀπὸ τοῦ βήματος, νὰ ἀξιώσητε νὰ διευθύνητε τὴν διοίκησιν τοῦ στρατεύματος. Ἀδίκως χάνετε τὴν ὥραν σας· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ αὐτὸ σήμερον.

§96Ι. ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ. Ἅμα δεχθῆτε τὰς ἐξηγήσεις μου, θὰ πεισθῆτε ἀμέσως.

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν θὰ πεισθῶ καθόλου, οὔτε μπορῶ, νὰ σᾶς παρακολουθήσω.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τὸ πρῶτον ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκχωρήσεων καὶ κατασχέσεων ἐπὶ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4278 καὶ τοῦ διατάγματος τῆς 28 Αὐγούστου 1929 καταβαλλομένων πολεμικῶν ἀποζημιώσεων. Ἄρθρον 1ον. (ἀναγινώσκει). (Γίνεται δεκτὸν τό 1 ἄρθρον ἀναγινώσκεται δὲ καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2ον).

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3ον. (ἀναγινώσκει).

§101Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὅπως εἶπον καὶ κατὰ τὴν προηγηθεῖσαν συζήτησιν τὸ ἄρθρον 3 ὅπως συνετάχθη εἰς τὴν Γερουσίαν σκοπὸν εἶχε, νὰ περιορίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν δικηγόρων καὶ τῶν πρὸς τοὺς δικηγόρους ἐξισουμένων προσώπων, διότι μέχρι τοῦδε ὁ κόσμος τῶν δικηγόρων εἶχεν ἀπεριόριστον τὸ δικαίωμα τῆς ἀμοιβῆς. Ὑπεβλήθησαν ὅμως δύο ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς κλιμακώσεως τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ ἄρθρον 3. Ἐλήφθη μία τροπολογία τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν Λεβαντῆ, Καρυωτάκη καὶ Θεολογίτη καὶ ὑπεβλήθη ἑτέρα τροπολογία τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων Ἀποσκίτη, Σχινᾶ, Μπούτη, Μαντᾶ καὶ Καλαντζάκου, ἡ ὁποία ἔχει ὑπὲρ αὐτῆς καὶ ἔγγραφον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ὑποβληθὲν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ πρώτη τροπολογία ζητεῖ τὴν μείωσιν τῶν ἀμοιβῶν μέχρι 10 χιλιάδων δραχμῶν νὰ εἶναι 5%, ἡ δὲ δευτέρα ζητεῖ μέχρι 15 χιλιάδων νὰ εἶναι 25%. Νομίζω, ὅτι καὶ ἡ πρώτη καὶ ἡ δευτέρα ἀφίστανται τοῦ ὀρθοῦ ὁρίου: ποσὸν 2 χιλιάδων δραχμῶν δικάζεται εἰς τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ λοιπὸν τῶν δύο χιλιάδων δραχμῶν πρὸς 5% ἀναλογοῦν 100 δραχμαὶ. Αὐταὶ αἱ 100 δραχμαὶ θὰ ἦσαν εἰς ὁμολογίας, δηλαδὴ 70 δραχμαί, ἐὰν δὲ τὰς ἀναγάγομεν εἰς χρυσὸν μένουν 3 δραχμαί, Λέγω, λοιπόν, ὅτι εἶναι μία ἀμοιβὴ ἐξευτελιστικὴ τὸ πολὺ τὸ ὁποῖον δυνατὸν νὰ γίνῃ, θὰ ἦτο νὰ ὁρίσωμεν διὰ ποσὸν μέχρι 8 χιλιάδων 8% καὶ ἔπειτα 6, 4% κατὰ ὁμολογίαν. Κατὰ τὰ λοιπά νὰ ἀφήσωμεν τὴν κλίμακα ὅπως εἶναι. Νομίζω, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα μείωσις ποὺ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν πρότασιν αὐτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνουν εἰς μεγαλειτέραν μείωσιν.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβαντῆς.

§103Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἐπί τῆς κλιμακώσεως, ὡς τὴν καθώρισεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργός, φαντάζομαι ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γεννηθοῦν σοβαραὶ ἀντιρρήσεις, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν μέσον ὅρον μεταξὺ τῶν ὑποβληθεισῶν τριῶν προτάσεων τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ τῶν βουλευτῶν. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ καταλήξωμεν εἰς κλίμακα 7, 5, καὶ 4, δεχόμενοι κατ’ ἀρχὴν ὅπως ἡ κλῖμαξ αὐξηθῇ διὰ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα εἶναι κατώτερα τῶν 20 χιλιάδων δραχμῶν, δηλαδὴ δεχόμεθα ὅπως ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ εἰσπράξουν πολλὰ χρήματα νὰ δώσουν κάτι τὶ περισσότερον ἀπὸ τοὺς δικαιούχους οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ λάβωσι ἐλάχιστα ποσά, διότι οἱ δικηγόροι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἀναλάβει τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς εἶναι ἐλάχιστοι. Δύναμαι δὲ νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἐπὶ 22 χιλιάδων ἐκδικασθεισῶν ὑποθέσεων ὑπάρχουσι 9 χιλιάδες περίπου ὑποθέσεις τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἀναλάβει ὡρισμένα δικηγορικὰ γραφεῖα μετὰ ὡρισμένων ἀνταποκριτῶν εἰς τὰς πόλεις τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τῆς Καβάλλας, δηλαδὴ ἀπὸ τὰς ἐκδικασθείσας ὑποθέσεις πρόκειται νὰ εἰσπραχθοῦν ἄνω τῶν δέκα ἑκατομμυρίων ἀπὸ δικηγόρους οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπερβαίνουν τὸν ἀριθμὸν τῶν δώδεκα διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβωμεν μεταξὺ αὐτῶν τοὺς ἐργολάβους καὶ δικολάβους οἱ ὁποῖοι ἐπέδραμον εἰς τὰ διάφορα χωρία καὶ ἐπῆραν μὲ τὰ τσουβάλια τὰς ἀπαιτήσεις τῶν χωρικῶν.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶσθε τῆς γνώμης τότε νὰ διαγραφῇ τὸ πέραν τοῦ ποσοῦ τῶν 100;

§105Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Διὰ ποσὰ μέχρι 10 χιλιάδων δραχμῶν.

§106Χ. ΛΑΔΑΣ. Νὰ ἀφεθῇ εἰς τὸν πρόεδρον τῶν πρωτοδικῶν ὁ κανονισμὸς τῶν ἀμοιβῶν.

§107Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γίνῃ αὐτό. Νὰ ἀφήσωμεν τὸν κόσμον...

§108Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἴσια ἴσια.

§109Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἔχω τὸ θάρρος τῆς γνώμης μου καὶ λέγω ὅτι ὅταν ἐξαποστέλλουν ἀνθρώπους στὰ διάφορα χωριὰ διὰ νὰ μαζέψουν δικηγόρους, δὲν εἶναι σοβαροὶ ἄνθρωποι.

§110Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶναι δύο τρεῖς ἰδιῶται. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰ μείζονα ποσὰ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς χωρίζει εἶναι ὅτι θέλετε μέχρι 10 χιλιάδων ἀντὶ τοῦ 10% 7%. Ἐγὼ ἐπρότεινα τὸ 8%. Γνωρίζετε τὶ δουλειὰ εἶναι αὐτή; Ἕνα αὐτοκίνητο νὰ πάρῃ θέλει 20 δραχμές.

§111Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἐπὶ τῆς κλίμακος αὐτῆς δὲν θὰ ἔχωμεν σοβαρὰς ἀντιρρήσεις. Ἐκεῖ ὅπου θὰ ἔχωμεν σοβαρὰς ἀντιρρήσεις εἶναι ἡ ἄλλη διάταξις, ἡ μεταβάλουσα τὸ Κράτος εἰς εἰσπράκτορα τῶν κυρίων αὐτῶν. Κατὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ πάλιν διαμαρτύρομαι, νομίζω δὲ ὅτι πρέπει νὰ ἀφεθοῦν ἐλεύθεροι.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄν θὰ καθιερώσητε αὐτό, θὰ ὑποπέσητε εἰς τὸν κίνδυνον νὰ ματαιωθοῦν.

§113Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. 75 δραχμαὶ εἶναι τὰ ἔξοδα τοῦ πληρεξουσίου.

§114Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀφοῦ ρυθμίζομεν τὴν ἀμοιβήν, δὲν θέλετε νὰ διευκολύνετε καὶ τὴν ἐκτέλεσιν;

§115Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παρακαλῶ νὰ λεχθῇ σαφῶς, ὅτι πᾶσα ἄλλη ἀποζημίωσις.....

§116Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὸ λέγει αὐτό.

§117Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Λέγει 150 δραχμὰς συμβολαιογραφικά. Τὰ συμβολαιογραφικὰ τὰ καταβάλλουν οἱ δικαιοῦχοι.

§118Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἄν ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ καταβάλλουν οἱ δικαιοῦχοι...

§119Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Πῶς θὰ ἀποδειχθῇ; Ὅταν βγῇ ἕνα ἔνταλμα θὰ κρατοῦν πρῶτα τὰ ἔξοδα.

§120Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, εἰς τὸ ἄρθρον 3 περιωρίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν δικαιούχων τοῦ ποσοστοῦ αὐτοῦ τὸ ὁποῖον....

§121Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἔχω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ· νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω.

§122Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «ὑποβάλλοντες».

§123Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐκεῖ ποὺ λέγομεν περὶ δικηγόρων θὰ προσθέσωμεν τοῦ ἐνεργήσαντος τὴν ὑπόθεσιν δυνάμει συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου.

§124Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Δικηγόρου πάλιν, ὄχι ἰδιώτου.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σωστὴ εἶναι ἡ διατύπωσις.

§126Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δικηγόρου τοῦ ἐνεργήσαντος δυνάμει συμβολαιογραφικοῦ ἐγγράφου.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῶν στρατιωτικῶν σχολῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Αἰλιανός.

§130Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχει μία διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας πᾶς καθηγητὴς ἀπολύεται ἐὰν ἀπέσχεν τῶν καθηκόντων του πέραν τῶν 15 ἡμερῶν ἀδικαιολογήτως ἢ πέραν τῶν δύο μηνῶν δεδικαιολογημένως. Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι διόλου ὀρθόν, διότι δὲν ἠκούσθη ἀπόλυσις καθηγητοῦ ἐν ᾗ περιπτώσει δεδικαιολογημένως ἀπουσίασεν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπαχθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἀπολύσεως εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων.

§131Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Σωστὸ αὐτὸ τὸ ἐδέχθην.

§132Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Ἐπίσης εἰς τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 4 (ἀναγινώσκει).

§133Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἐδέχθην καὶ αὐτὸ ἀπὸ χθές.

§134Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δὲν μᾶς τὸ εἴπατε. Εἰς τὴν παράγραφον 6 (ἀναγινώσκει). Θὰ ἦτο δυνατὸν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ ἑκάστοτε ὑπουργὸς νὰ ἀπολύσῃ καθηγητὰς τὸν Μάϊον, τὸν δὲ Σεπτέβριον νὰ προσλάβῃ ἕτερον τῆς ἀρεσκείας του. Δηλαδὴ ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος καὶ ζητῶ νὰ διασαφηνισθῇ ὡς κατάργησις θέσεως καὶ ὄχι ὡς ὕπαρξις ἀνάγκης.

§135Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι πολὺ ἄτοπον καὶ δὲν πιστεύω νὰ εὑρεθῇ κανεὶς ὑπουργὸς νὰ τὸ κάμῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ ἄρθρον 6 διαγράφεται.

§136Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Τέλος, κύριοι βουλευταί, θὰ ἤθελον νὰ τονίσω τὸ ἑξῆς: Οἱ καθηγηταὶ αὐτοὶ ἔχουν ἐξομοιωθῇ πρὸς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου. (ἀναγινώσκει). Πρὸς τί, ἐξαιρετικῶς γίνεται πρόβλεψις νὰ μὴ λάβουν οὔτε τὰ ⅔ τοῦ ἐπιδόματος τὸ ὁποῖον λαμβάνουν οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πολυτεχνείου; Ἰδέτε τὸ ἄρθρον 19. Δηλαδὴ ἐνῷ ἔχουν ἐξομοιωθῆ πρὸς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τὸν βασικὸν μισθὸν σὺν τὰ ⅔, λαμβάνεται νῦν πρόνοια νὰ μὴ λαμβάνουν τὸ ἐπίδομα. Καθ’ ἣν στιγμὴν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον ἐξομοιοῖ αὐτοὺς ἀπολύτως πρὸς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πολυτεχνείου, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ὀρθόν....

§137Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία σας.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 1, 2, 3, 4 καὶ 7 τοῦ νόμου 3607 τοῦ 1928 περὶ ἐφέσεων κατ’ ἀποφάσεων στρατοδικείων». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουτσίνας.

§141Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι γνωστὸν ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐτονίσαμεν, ὅτι ἐφόσον εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ πολιτισμένα Κράτη τοῦ κόσμου ἐλήφθη κάθε μέτρον προστασίας τῶν πολυτέκνων ἔπρεπε καὶ εἰς τὴν Χώραν μας τὸ ταχύτερον τὸ Κράτος νὰ ρίψῃ βλέμμα συμπαθείας καὶ στοργῆς πρὸς τὴν τάξιν αὐτὴν τὴν συγκεντρώνουσαν, κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν τοῦ ὑλισμοῦ τοῦ ἐγωϊσμοῦ, τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἐξαχρειώσεως τῶν πάντων, τὸν κλονιζόμενον θεσμὸν τῆς οἰκογενείας, ἥτις οἰκογένεια ἀποτελεῖ τὸ γρανιτῶδες βάθρον πάσης εὐημερούσης κοινωνίας καὶ Πολιτείας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατ’ ἐπανάληψιν ἐρρίψαμεν τὴν ἀσθενῆ μας φωνὴν ὅπως δοθῇ ἐκ μέρους τῆς πολιτείας χεὶρ βοηθείας εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι παρ’ ὅλα τὰ ἀφόρητα βάρη τῶν περιστάσεων τῶν σημερινῶν ἐξακολουθοῦν νὰ μὴ ἀντιστρατεύωνται εἰς τὴν φύσιν, ἐξακολουθοῦν νὰ ὑπακούουν εἰς τὰς ἐντολὰς τῆς ἐκκλησίας νὰ δημιουργοῦν οἰκογενείας καὶ νὰ ἀναλαμβάνουν τὸ βαρὺ ἔργον τῆς διατροφῆς καὶ τῆς διαπαιδαγωγήσεως τῶν παιδίων αὐτῶν.

§142Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἐντολὴ τὸ λέγει;

§143Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε. Θεωρούμεθα εὐτυχεῖς, κύριοι, καλούμενοι σήμερον ὅπως ψηφίσωμεν νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν προστασίαν τῶν πολυτέκνων γονέων. Ἐὰν θέλωμεν ὅμως νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς, πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν ἱκανοποιούμεθα πλήρως μὲ τὰ διαλαμβανόμενα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μέτρα ὑπὲρ τῶν πολυτέκνων. Τὰ πρῶτα κρατικὰ μέτρα δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀποτελοῦν μίαν σπουδαίαν παραχώρησιν πρὸς αὐτούς. Δὲν πρέπει, κύριοι, νὰ λησμονῶμεν ὅτι αἱ οἰκογένειαι τῶν πολυτέκνων εἶναι τὰ κύτταρα τὰ διαπλάσσοντα τὴν συνέχειαν τῶν θρησκευτικῶν καὶ Ἐθνικῶν παραδόσεων. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὁ ἀγὼν διὰ τὴν ζωὴν εἶναι τραχύτατος· δὲν εὑρισκόμεθα πλέον εἰς τὴν μακρυνὴν ἐκείνην ἐποχήν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως ἐκφράζομεν τὴν χαρὰν μας, διότι νομοθετεῖται τέλος πάντων εἰδικὴ προστασία διὰ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Ἐκφράζομεν τὴν χαράν μας, διότι τὸ Κράτος δίδει χεῖρα βοηθείας ὅπως ἀντιμετωπίσουν τὰς δυσχερεῖς περιστάσεις οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ θεωρῶνται ἥρωες κυριολεκτικῶς ἔχοντες τὸ βάρος τῆς συντηρήσεως πολυμελῶν οἰκογενειῶν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ ἐκδηλωθεῖσα κρατικὴ μέριμνα δὲν θὰ σταματήσῃ ἕως ἐδῶ, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος.

§145Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ πρόνοια τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία παντὸς ἐπαίνου, διότι πράγματι σκληρὸν ἀγῶνα ἀγωνίζονται ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ διαθρέψουν πολυμελεῖς οἰκογενείας ὑπὸ τοὺς σημερινοὺς οἰκονομικοὺς ὅρους. Οὐχ’ ἧττον εὑρίσκω καὶ ἐλλείψεις καὶ σφάλματα τινὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Πρῶτον δὲν προνοεῖ λ. χ. καὶ περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι προστατεύουν τὰ τέκνα τῶν ὁποίων ἀπεβίωσαν καὶ οἱ δύο γονεῖς, οὔτε περὶ τῶν τέκνων τούτων. Προνοεῖ διὰ τὸν πατέρα ὁ ὁποῖος ἔχασε τὴν σύζυγόν του καὶ ἔχει 4 τέκνα, προνοεῖ διὰ τὴν μητέρα ἥτις ἔχασε τὸν σύζυγόν της ὅταν εἶχε 3 τέκνα καὶ δὲν προνοεῖ διὰ τὰ πέντε παιδιὰ ὅταν δὲν ἔχουν οὔτε πατέρα, οὔτε μητέρα.

§146Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, δὲν εἶναι ζήτημα πολυτέκνων.

§147Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Πάντως καὶ ἐκεῖνοι εἶναι οἰκογενειάρχαι οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ διαθρέψουν καὶ νὰ μεριμνήσουν δι’ αὐτά.

§148Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι ἄσχετον ζήτημα, δὲν πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν πολυτέκνων.

§149Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἐννοεῖτε ὅμως, κ. Πρόεδρε, ὅτι πρόκειται περὶ κενοῦ ἐν τῇ προνοίᾳ τοῦ Κράτους, ὑπὲρ τῶν τὸν σκληρὸν ἀγῶνα τῆς ζωῆς ἀγωνιζομένων, τὸ ὁποῖον θὰ ἠμποροῦσε ἴσως μὲ ὀλίγας λέξεις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ πληρωθῇ. 2) Νομίζω ὅτι ἡ κοινωνικὴ προστασία τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς πολυτέκνους δὲν πρέπει νὰ ἐξέρχεται πέραν τῆς πρὸς τὴν οἰκογένειαν, δηλαδὴ τῆς πρὸς τὸν οἰκογενειάρχην μερίμνης ἤτοι πέραν ἐκείνου ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὰ οἰκογενειακὰ βάρη. Δὲν πρέπει νὰ δίδεται ἡ προστασία αὕτη πέραν ἐκείνου ὅστις ἔχει νὰ ἀγωνισθῇ διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ζωῆς. Δηλαδὴ ἵνα εἶμαι ἀκριβέστερος, ἡ προστασία δὲν πρέπει νὰ ἐπεκτείνηται καὶ πέραν τοῦ οἰκογενειάρχου καὶ νὰ γίνεται κληρονομική, νὰ γίνεται κληρονομικὸν δικαίωμα τῶν τέκνων τῶν πολυτέκνων. Ὁ κ. ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀκόμη συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀδοντοϊατρικῶν συλλόγων, ἐζήτησε ὅπως μὴ ὑπάρξῃ διαφορά τις μεταξὺ τῶν ἐπιστημόνων καὶ τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον γυμνασίου ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῶν ἐντελῶς ἐμπειρικῶν ἀφ’ ἑτέρου, ὅσον ἀφορᾶ τὴν συγκρότησιν τῶν προεδρείων τῶν ὁδοντοϊατρικῶν συλλόγων, διότι εἶπεν ὅτι ἡ Δημοκρατία δὲν ἐπιτρέπει διακρίσεις. Ἄν καὶ ἐγὼ δὲν εἶμαι τῆς γνώμης αὐτῆς, διότι φρονῶ ὅτι ἡ Δημοκρατία παραδέχεται διακρίσεις προσόντων, ἐν τούτοις εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρατηρεῖ τις, ὅτι ὄχι μόνον ἀναγνωρίζονται διακρίσεις εἰς τοὺς πολυτέκνους γονεῖς, ἀλλ’ ἀναγνωρίζονται· τοιαῦται καὶ εἰς τὰ τέκνα τῶν πολυτέκνων. Διότι δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου, τέκνον πολυτέκνου ἔχοντος 4 ἔτι ἀδελφούς, ἔχει περισσότερα δικαιώματα, εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις, ἀπὸ τὸ ἔχον 3 ἀδελφούς.

§150Α. ΠΑΠΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Ἀπορρίπτετε ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον;

§151Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ὄχι. Εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι τὰ τέκνα πολυτέκνων πρέπει νὰ τυγχάνουν εὐκολιῶν εἰς τὰ σχολεῖα ἢ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου αἱ ἀνακουφίσεις αὗται ἀντανακλῶσιν ἐπὶ τοῦ γονέως, ὡς λ. χ. εὐκολίαι εἰς τὴν προμήθειαν διδακτικῶν βιβλίων κλπ., διότι τοῦτο ἀντανακλᾶ ἐπὶ τοῦ γονέως. Δὲν συμφωνῶ ὅμως πρὸς ἄλλας παρεχομένας εἰς τὰ τέκνα πολυτέκνων προτιμήσεις, ὅταν λ. χ. δύο παιδιὰ ἐκ τῶν ὁποίων τὸ ἕν εἶναι τέκνον γονέως πολυτέκνου, ἔχοντος 5 τέκνα, καὶ τὸ ἕτερον εἶναι τέκνον γονέων οἱ ὁποῖοι ἔχουν 3 μόνον τέκνα καὶ λαμβάνουν μέρος ἀμφότερα εἰς διαγωνισμὸν ἀνωτέρας τινὸς σχολῆς, τῆς ὁποίας ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων εἶναι καθορισμένος διατὶ θὰ προτιμηθῇ μεταξὺ τῶν δύο, ἐκεῖνος ὁ νέος, τοῦ ὁποίου ὁ πατέρας ἔχει ἀποκτήσει περισσότερα τέκνα;

§152Α. ΠΑΠΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, κ. Συνάδελφε, ὅτι εἶναι πολὺ δυσκολώτερον εἰς τὸν πατέρα ποὺ ἔχει 5 τέκνα νὰ πληρώσῃ, παρὰ εἰς ἐκεῖνον ποὺ ἔχει 3. Ἂν ἐπιμένετε εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, ἐπιμένετε νὰ καταργήσετε τὴν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας ἔγινεν τὸ νομοσχέδιον.

§153Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν μὲ ἀντελήφθητε. Νομίζω ὅτι αἱ εὐκολίαι καὶ τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα δίδετε πρέπει νὰ δίδωνται εἰς τὸν οἰκογενειάρχην, μόνον ὅστις θὰ ἄρῃ τὰ βάρη τῆς πολυμελοῦς οἰκογενείας καὶ ὄχι ὅπως εἰς τὸ ἀναφερθὲν παράδειγμα τῆς ἐν σχολαῖς εἰσόδου εἰς τὰ κενὰ αὐτοῦ, οὕτως ὥστε νὰ προτιμᾶται ὁ υἱὸς πολυτέκνου κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὰς ἀνωτέρας σχολὰς ἀπὸ τὰ τέκνα ἄλλων γονέων κατὰ σύμπτωσιν ἴσως ἐχόντων ὀλιγώτερα τέκνα.

§154Α. ΠΑΠΠΑΣ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς). Δὲν θὰ ἀναγνώσατε καλὰ τὸ νομοσχέδιον.

§155Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Ἴσως. Ἐπίσης θὰ ἤμουν τῆς γνώμης ὅτι αἱ διακρίσεις αἱ ὁποῖαι θεσπίζονται διὰ τὰ τέκνα πολυτέκνων εἰς τὸν στρατὸν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχουν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδονται εἰδικὰ προνόμια εἰς τὰ στρατευόμενα τέκνα τῶν πολυτέκνων, τριμήνου μόνον στρατεύσεως κλπ. Καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὅταν ὁ νέος εἶναι 21 ἔτους δὲν ἐξαρτᾶται πλέον ἀπὸ τὸν πατέρα του, δὲν ἐπιβαρύνει αὐτὸν καὶ δὲν εἶναι δίκαιον νὰ δώσωμεν προνόμιον εἰς τοὺς υἱοὺς πολυτέκνων, ἔναντι τῆς ἱερωτέρας ὑποχρεώσεως παντὸς νέου, ἀπαλλάσσοντες αὐτοὺς σχεδὸν τῆς στρατεύσεως. Δὲν ἔχει καμμίαν σχέσιν.

§156Ν. ΞΗΡΟΣ. Τότε τὸ παιδὶ θὰ βοηθήσῃ τὸν πατέρα. Εἶναι τὸ μόνον θετικὸν ποὺ ἔχουν.

§157Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ προστασία ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς στρατευσίμους αὐτούς, εἶναι ἡ αὐτὴ ἡ ὁποία δίδεται εἰς τὸν προστάτην οἰκογενείας. Ὅπως ὁ προστάτης οἰκογενείας ἔχει δικαίωμα νὰ ὑπηρετήσῃ 3 μῆνες μόνον, τὴν αὐτὴν εὐκολίαν δίδομεν καὶ εἰς τὸν πρωτότοκον τοῦ πολυτέκνου.

§158Α. ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΣ. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθὸν τοσούτῳ μᾶλλον καθ’ ὅσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου παρέχονται τὰ αὐτὰ πλεονεκτήματα καὶ εἰς τὰ ἄλλα κατὰ σειρὰν τέκνα, ἐκτὸς τοῦ πρωτοτόκου τῶν πολυτέκνων.

§159Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ ἐγὼ δὲν τὸ εἶδα.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§161Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, μετὰ ἀνακουφίσεως ἐγένετο γνωστὴ ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τοὺς πολυτέκνους. Ἀλλ’ ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν μελετῶντες αὐτὸ βλέπομεν ὅτι ἔχει πολλὰς θεωρίας, πρᾶξιν ὅμως σχεδὸν καμμίαν. Λαμβάνετε πρόνοια διὰ τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῶν γυμνασίων καὶ τοὺς ἄγοντας ἡλικίαν 16 ἐτῶν ἵνα εἰσέλθουν εἰς τὰς σχολὰς, προνοεῖται κἄποια ἀνακούφησις διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ζήτημα τὶ μέσα θὰ χρησιμοποιήσῃ ὁ πολίτης διὰ νὰ φράσῃ εἰς αὐτὴν τὴν ἡλικίαν τὸ παιδί του. Νομίζω ὅτι εἰδικὴ συνδρομὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ ὠφελήσῃ τοὺς πολυτέκνους καὶ ὄχι τὰ δεδόμενα ταξείδια ἀναψυχῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι πτωχοὶ νὰ ἀναλαμβάνουν ταξείδια. Ἔχομεν ἀνάγκην εἰδικῆς συνδρομῆς. Εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἀπὸ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τεσσάρων καὶ ἀπάνω, οὕτως ὥστε τὰ ὑποδήματά των νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἀγοράζουν χωρὶς νὰ ὑπόκεινται εἰς τὰ ἔξοδα αὐτῶν. Ἄλλωστε ἀπὸ τοῦ 18 βεβαίως θὰ πᾶνε νὰ γίνουν χειρώνακτες, δὲν μποροῦν νὰ σπουδάσουν. Πρέπει νὰ προστεθῇ ἀπὸ τοῦ 16 ἔτους. Ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφισθεῖ τὸ νομοσχέδιον ἔχω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν εἰς τὸ ἄριστα—ἐν τῷ ἄρθρῳ 4—νὰ προστεθῇ καὶ τὸ λίαν καλῶς, διότι ἄριστα εἶναι ὄασις. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει ὅτι προκειμένου περὶ ἰδιοκατοικήσεως.

§162Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτοῦ ζητῶ τὴν διαγραφήν. Δὲν νομίζω ὅτι ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἔλθῃ χωριστά. Εἶναι ἄλλωστε διάταξις προσωρινῆς σημασίας.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§164Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὁ ὁρισμὸς τῶν πολυτέκνων ἐλήφθη ἐκ τῶν ξένων νομοθεσιῶν, δι’ ὃ ἐτέθη ὡς ὅρος ὅτι, (ἀναγινώσκει). Νομίζω ὅτι αἱ συνθῆκαι ἐν Ἑλλάδι εἶναι πολὺ διάφοροι τῶν ἐν Εὐρώπῃ τοὐλάχιστον ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὅπου τὰ θήλεα δὲν ἐργάζονται οὔτε μέχρι τοῦ 21 ἔτους τῆς ἡλικίας των. Ἀντὶ τοῦ 16 νὰ τεθῇ ὡς πρὸ τὰ θήλεα ἡλικίας 21 ἔτους. Ἐπίσης θὰ εἶχα νὰ κάμω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν κύριοι βουλευταί, νομίζω ὅτι ἐν ἄρθρῳ 3 ὅπου γίνεται λόγος περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν πολυτέκνων φόρου, εἰς τὴν μέσην ἐπαγγελματικὴν ἐκπαίδευσιν νὰ προστεθῇ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν τὰ βιβλία εἰς τοὺς ἀποδεδειγμένως ἀπόρους πολυτέκνους, νὰ δίδωνται δωρεάν. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι μία ὑλικὴ συνδρομή, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένη.

§165Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὰ θὰ τὰ παράσχουν οἱ Δῆμοι καὶ ὄχι τὸ Κράτος. Οἱ Δῆμοι τὰ παρέχουν παντοῦ, ὄχι τὸ Κράτος.

§166Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Οἱ δῆμοι δὲν ἔρχονται ἀρωγοὶ εἰς τὸ ἐλάχιστον.

§167Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ τὸ καταστήσωμεν ὑποχρεωτικόν. Οὔτε δυνάμεθα νὰ κάμωμεν συστάσεις χωρὶς νὰ εἴμεθα βέβαιοι ἂν ἔχουν πόρους. Σεῖς γνωρίζητε κάλλιστα ὅτι εἶναι ἀνεπαρκεῖς οἱ πόροι.

§168Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸν τὸ Κράτος.

§169Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐὰν φέρ’ εἰπεῖν ἕνας πολύτεκνος ἔχει μίαν καὶ μόνην οἰκοδομὴν μίαν καὶ μόνην οἰκίαν καὶ ἰδιοκατοικεῖ, νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλλαγῇ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τοῦ τεκμαρτοῦ μισθώματος καθ’ ὅσον κατὰ τὸν κρατοῦντα νόμον ἀπαλλάσσεται τῆς φορολογίας ὁ ἰδιοκατοικῶν, ἐφόσον ἡ οἰκοδομὴ ἔχει τεκμαρτὸν μίσθωμα κάτω τῶν 3 χιλιάδων ἐτησίως. Νομίζω ὅτι οὕτω δύνανται νὰ ἔχουν κἄποιαν ἀνακούφισιν.

§170Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ ἔκαμα τὸν ἑξῆς ὑπολογισμὸν 6 χρόνια εἰς τὸ σχολεῖον 6 εἰς τὸ δημοτικὸν καὶ 6 εἰς τὸ γυμνάσιον 18.

§171Α. ΠΑΠΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) Ἄν θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω. (ἀναγινώσκει).

§172Ν. ΞΗΡΟΣ. Θὰ ἐπρότεινα καὶ τοῦτο νὰ δώσητε ἕνα 20% μείωσιν τοῦ φόρου.

§173Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν διασάφησιν. Τὸ παιδί του ἔχει τὸ προνόμιον νὰ ἀπολαμβάνῃ τὸ πλεονέκτημα τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νόμου τῆς στρατολογίας. Θὰ ἀπολυθῇ; Οἱ πολῖται ἔχουν τὸ εὐεργέτημα ν’ ἀπολαμβάνουν τοῦ προνομίου τοῦ ἄρθρο 54 τῆς στρατολογίας. Ἐρωτῶ τὸν κ. ὑπουργὸν ἐκείνων τῶν ὁποίων τὰ παιδιὰ ὑπηρετοῦν τὶ θὰ γίνουν;

§174Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἀπαντήσω καὶ ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἑρμηνεύσουν τὸ ζήτημα αἱ ὑπηρεσίαι. Βεβαίως θὰ ἐφαρμοσθῇ διότι εἶναι νόμος δημοσίας τάξεως.

§175Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ γραφῇ.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισιν σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 18)26 Σεπτεμβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 4 Νοεμβρίου 1926 Ν. Δ. περὶ ἀποδόσεως εἰς τὴν Ἐκκλησίαν των κατὰ τὰς διατάξεις περὶ Ἀεροπορικῆς Ἀμύνης περιελθόντων αὐτῇ κτημάτων κλπ».

§178Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἰς τὰς τροποποιήσεις τὰς ὁποίας ἔκανεν ἡ Γερουσία ὑπάρχουν πολλαὶ ἀτέλειαι. Πρῶτον ὑπάρχει ἡ ἀτέλεια ὅτι δὲν ὁρίζεται ἡ προθεσμία ἐντὸς τῆς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ γενικὸν ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον νὰ προσφεύγῃ, διὰ νὰ κάμῃ τὰς ἀμφισβητήσεις καὶ ἡ προθεσμία αὐτὴ εἶναι 30 ἐτῶν καὶ θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐκκρεμότης ἐπὶ 30 ἔτη.

§179Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Γνωρίζετε ὅτι ἀπόκειται εἰς αὐτοὺς νὰ προκαλέσουν μίαν προσφυγήν;

§180Ν. ΞΗΡΟΣ. Μάλιστα. Κατόπιν δὲν ὁρίζεται ποῖον εἶναι τὸ ἁρμόδιον δικαστήριον τὸ πολιτικὸν ἢ τὸ ἐπὶ τῶν ἀπαλλοτριώσεων. Ἐπ’ αὐτοῦ ὑπάρχει ἀσάφεια. Ὑποθέτω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ δοθῇ μία ἑρμηνεία ἐπ’ αὐτοῦ καὶ τρίτον πρέπει νὰ καθορισθῇ ὅτι δὲν ἀφορᾷ τὰς γνωμοδοτήσεις τοῦ συμβουλίου ἐποικισμοῦ καὶ τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ.

§181Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι ἔχει γενικὸν χαρακτῆρα. Ἐφ’ ὅσον διὰ τὴν παλαιὰν διάταξιν ἐξεφράσθη ὑποψία ὅτι συγκαλύπτω σκάνδαλα, εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶ τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀποκαθιστᾷ τὰ πράγματα.

§182Ν. ΞΗΡΟΣ. Σᾶς εἶπον εἰς τὴν Γερουσίαν ὅτι αὐτοὶ ποὺ συνεταιρίσθησαν δὲν ἐπῆραν οὔτε ἄδειαν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον.

§183Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Καὶ αὐτὰ καὶ ἄλλα καὶ τοὺς ἐδήλωσα ὅτι εἶμαι διατεθειμένος νὰ δεχθῶ πᾶσαν ἐπεξήγησιν, ἡ ὁποία θ’ ἀποκαταστήσῃ τὰ πράγματα ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι κυροῦται μόνον ἡ ἀπαλλοτρίωσις ὑπὲρ ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ ὑπὲρ μικρῶν κτηνοτρόφων.

§184Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Αἱ προσθῆκαι αἱ γενόμεναι ὑπὸ τῆς Γερουσίας θὰ ἀποκαταστήσουν μίαν δικαιοσύνην, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἂν πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσωμεν τὸν σκοπὸν αὐτὸν θὰ ἔπρεπε νὰ εἶναι ἐκτενέστεραι αἱ τροπολογίαι καὶ νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα καὶ εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα προσεβλήθησαν ὁπωσδήποτε, νὰ ὑποστηρίξουν τὰ δικαιώματά των. Γνωρίζω κτήματα ἓν τῶν ὁποίων εἶναι εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Λεβαδείας τὰ ὁποῖα ὄντως ἐπωλήθησαν εἰς μεγάλους κτηνοτρόφους ἀντὶ νὰ δοθοῦν εἰς καλλιεργητὰς οἱ ὁποῖοι ἐδικαιοῦντο, εἰς αὐτοὺς δὲ ἐδόθη ὁ βάλτος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀνεπίδεκτος πρὸς καλλιέργειαν. Διὰ νὰ εἶναι πλήρης ἡ ἀποκατάστασις τοῦ δικαίου, φρονῶ ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῇ ὄχι μόνον εἰς τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον ἢ τὸ ἐξουσιάζον πρόσωπον ἀλλὰ εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀκτημόνων καλλιεργητῶν τοὺς ἐν τῇ κοινότητι, ἐν τῇ περιφερείᾳ τῆς ὁποίας κεῖται τὸ κτῆμα καὶ ἀδικηθέντας δεινῶς ἐκ τῆς παρατάσεως τοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ εἰς τὴν προσθήκην αὐτὴν κάνω μίαν ἑτέραν προσθήκην μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ πεισθῇ, ὅτι μόνον τότε θὰ ἔχῃ πραγματικὰ ἀποτελέσματα.

§185Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Σᾶς παρέχω ἄλλην λύσιν δι’ ἐγγράφου τοῦ ὑπουργείου πρὸς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον καὶ τὸν δικαιοῦχον ὀργανισμὸν νὰ ζητήσῃ γενικὴν προσφυγήν.

§186Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Δι’ αὐτοῦ μᾶς ἐξασφαλίζεται κάπως.

§187Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Πλήρως.

§188Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ὄχι πλήρως διότι τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον εἶναι νομικὸν πρόσωπον ἀνεξάρτητον τοῦ ὑπουργοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῇ εἰς ἔναρξιν ἀγώνων δικαστικῶν δαπανηρῶν διὰ τὰς μερίδας μερικῶν κτημάτων.

§189Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι ἐλάχιστα αὐτὰ τὰ περιστατικά. Λοιπὸν τὰς ἑκουσίας αὐτὰς ἐκποιήσεις θὰ τὰς ἐκκαθαρίσωμεν διὰ τῆς προσφυγῆς τοῦ ταμείου ἢ τοῦ δικαιούχου ὀργανισμοῦ. Ἠξεύρετε πόσα εἶναι αὐτά;

§190Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι πολλά.

§191Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Εἶναι τρία.

§192Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Εἶναι πολλὰ καὶ νομίζω διὰ νὰ γίνῃ πραγματικὴ θεραπεία πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς αὐτοὺς προσφυγῆς. Νὰ δώσωμεν ἐξ ἰδίου δικαιώματος τὸ δικαίωμα προσφυγῆς εἰς τοὺς συνεταιρισμοὺς ἀκτημόνων οἱ ὁποῖοι ἑδρεύουν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς κοινότητος ἐντὸς τῆς ὁποίας κεῖται τὸ κτῆμα. Μόνον αὐτὸ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκαλύψῃ τὴν ἀλήθειαν. Παρὰ τὸν σεβασμὸν τὸν ὁποῖον τρέφω εἰς τὴν σημερινὴν διοίκησιν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου, ἐν τούτοις δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ὅταν τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον συνῄνεσε εἰς μίαν πρᾶξιν ἡ ὁποία εἶναι ὄχι ἀπολύτως ἠθική, πῶς τώρα θὰ ἔλθωμεν νὰ τὸ ὑποχρεώσωμεν καὶ πῶς εἴμεθα ἐξησφαλισμένοι ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ ἐπανορθώσῃ τὴν ἄδικον αὐτὴν καὶ ἀνήθικον πρᾶξιν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα, εἰς ἐκείνους τῶν ὁποίων τὰ δικαιώματα προσεβλήθησαν ἐκ τῆς πράξεως ταύτης, νὰ ἐγείρουν τὴν προσφυγήν. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῆτε τὴν τροπολογίαν ἡ ὁποία διασαφίζει πλήρως τὸ ζήτημα.

§193Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ὁ λόγος διὰ τὸν ὁποῖον προσπαθῶ, εἴτε δι’ ἑρμηνειῶν εἴτε διὰ διοικητικῶν πράξεων νὰ λύσω τὸ ζήτημα, εἶναι ὅτι φοβοῦμαι τὸν χρόνον τῆς προθεσμίας.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπηλιώτης.

§195Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐκφράσω τὴν βαθεῖαν μου εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὰ βαθύτατα συγχαρητήρια, διότι κατὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας ἀποδέχθη μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἀναιρεῖ ἀδικίας γενομένας εἰς βάρος τῶν μονῶν καὶ εἰς βάρος τῶν καλλιεργητῶν οἱ ὁποῖοι ἐστερήθησαν ἑνὸς δικαιώματος διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἠδύναντο νὰ ἀποκατασταθοῦν εἰς τὰ κτήματα τὰ μοναστηριακὰ, τὰ ὁποῖα προήρχοντο ἐκ δωρεῶν τῶν προπατόρων αὐτῶν. Θὰ ἐπεθύμουν ὅμως ριζικωτέραν χειρονομίαν τῆς Κυβερνήσεως ἀποκαθιστῶσαν τὰ πράγματα ἅπαξ διὰ παντός. Διότι κατὰ τὸ 1925 ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως αἱ μοναὶ ἔσπευσαν κατ’ εἰσήγησιν τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας περίτρομοι, νὰ ἀπαλλοτριώσουν καὶ νὰ πωλήσουν κτήματα μεγάλα, ἀντὶ πινακίου φακῆς Ἀρκεῖ νὰ σᾶς ἀναφέρω ὅτι ἓν κτῆμα εἰς τὴν ἐπαρχίαν Θηβῶν ἐκτιμηθὲν 6.000.000 ἐπωλήθη τὸ 1925 ἀντὶ 600.000 δραχμῶν, ἐντὸς δὲ διετίας ὁ ἀγοραστὴς εἰσέπραξε ἀμύθητα κέρδη.

§196Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δι’ αὐτὸ γίνεται ἡ ρευστοποίησις.

§197Ν. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Οἱ δὲ κάτοικοι 2 χωρίων τῆς Καρδίτσης δικαιούμενοι νὰ πάρουν τὸ κτῆμα αὐτὸ, προσῆλθον πρὸς ἡμᾶς κλαίοντες καὶ θρηνοῦντες. Ἐπίσης ἕνα ἄλλο τεράστιον ἀγρόκτημα εἰς τὴν Λειβάδιαν ἐπωλήθη εἰς μεγαλοκτηματίαν, τοιαύτη δὲ ἦτο ἡ ἀγανάκτησις τῶν ἐκεῖ ἀκτημόνων, ὥστε ἔγιναν καὶ χειροδικίαι. Θὰ ἔπρεπε, λοιπόν, κ. ὑπουργέ, νὰ προτείνητε τὴν ὁλοσχερῆ κατάργησιν τῆς διατάξεως αὐτῆς καὶ νὰ ἀκυρωθοῦν αἱ ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ γενόμεναι δικαιοπρασίαι ἐκκλησιαστικῶν κτημάτων. Σᾶς λέγω δὲ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀκύρωσις τῶν συμβάσεων ἐξασφαλίζει ἀπολύτως τὰ συμφέροντα τῶν μικροκτηνοτρόφων καὶ μικροκαλλιεργητῶν διότι διὰ τῶν νέων συμβάσεων θὰ πωληθοῦν τὰ κτήματα αὐτὰ 25% κάτω τῆς τιμῆς ἐκείνης καὶ θὰ λάβουν μέρος ὅλοι οἱ μικροκτηνοτρόφοι καὶ μικροκαλλιεργηταί.

§198Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Ὅπου ἐγένοντο ἑκούσιαι ἐκποιήσεις ὑπὲρ μικρῶν κτηνοτρόφων θὰ παραμείνουν ἔγκυροι, καὶ μόνον αἱ σκανδαλωδῶς γενόμεναι θὰ ἀκυρωθοῦν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εὐθύνης τῶν Ταμιακῶν ὑπαλλήλων στρατοῦ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτῆς ὀργάνων εἰς ἅ ἀνατίθεται διαχειριστικὴ ὑπηρεσία». (Γίνεται δεκτόν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2110 νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 1165 περὶ τελωνειακοῦ κώδικος ἕνεκα τῆς στατιστικῆς καὶ περὶ τέλους στατιστικῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ἰδιοκτησιῶν καὶ ἀνακλήσεως γενομένων παραχωρήσεων γηπέδων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς ἐγκατεστημένους ὁμογενεῖς δικαιούχους ἀνταλαξίμους. Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαδόπουλος.

§201Ι. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου διὰ δύο λόγους κυρίως. Πρῶτον μὲν διὰ νὰ τονίσω τὴν μεγάλην σπουδαιότητα τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι πρόκειται νὰ ρυθμίσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων τὸ ὁποῖον χρονίζει ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ δεύτερον διὰ νὰ ἐξάρω τὴν ἐξαιρετικὴν στοργὴν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξε καὶ ἐπιδεικνύει ἡ Κυβέρνησις ἔναντι τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Βεβαίως δὲν εἶναι κατάλληλος οὔτε ἡ στιγμὴ οὔτε ὁ χρόνος διὰ νὰ προβῇ κανεὶς εἰς εὐρυτέραν συζήτησιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου. Πάντως θεωρῶ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐπιφέρω μερικὰς παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν οὐσιωδεστέρων ἄρθρων. Συγκεκριμμένως εἰς τὸ ἄρθρον 4 ἀναφέρεται ὅτι τὸ εἰς τοὺς ἀστοὺς ἐπιβληθὲν παρακράτημα ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ ἐπρότεινα ὅπως μὴ ἐφαρμόσῃ τὸ Κράτος εἰς τοὺς τελευταίους τούτους παρακράτησιν μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 400 λιρῶν καὶ ὡς ἀντάλλαγμα τούτου προτείνω, ὅπως μὴ πληρωθῇ εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας ποσοστὸν ἄνω τῶν 1000 λιρῶν. Ἐπίσης ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενομένας περικοπὰς ἔχω νὰ παρατηρήσω ὅτι ἡ τελευταία προθεσμία πρὸς ἄσκησιν ἐφέσεως παρὰ τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων ἔναντι τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων ἔληξε τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1927. Ἐπειδὴ οἱ ἀγρόται πρόσφυγες δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἐγκαίρως τῶν ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων, δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀσκήσουν, τὸ δικαίωμα αὐτό. Ζητῶ ὅμως τὸ ἔνδικον τοῦτο μέσον ἰδίᾳ ἐναντίον τῶν γενομένων περικοπῶν, ἀδίκων καὶ μεροληπτικῶν, ἃς τὸ Κράτος ἐπέβαλεν ὄχι βέβαια αὐθαιρέτως, ἀλλὰ διότι αἱ πραγματογνωμοσύναι ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστηρίχθη τὸ Κράτος διὰ νὰ ἐπιβάλῃ τὰς περικοπὰς, προῆλθον ἀπὸ τὰ μέλη τῶν ἐπαρχιακῶν συμβουλίων καὶ τὰ ὁποῖα δὲν ἐγνώριζον τὴν περιουσίαν τῶν ἀγροτικῶν συνοικισμῶν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ καὶ συνήθως ἐμερολήπτησαν ὑπὲρ τῶν ἀστῶν. Λοιπὸν φρονῶ ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ ἀσκήσουν τὸ ἔνδικον αὐτὸ μέσον ἔναντι τῶν γενομένων τοὐλάχιστον περικοπῶν. Ἐπίσης ἕτερον σημεῖον ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας κ. Πρόεδρε εἶναι τὸ ἄρθρον 8 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 9, τὸ ἄρθρον 8 λέγει ὅτι ἐπιβάλλεται ὑποχρεωτικὸς συμψηφισμὸς εἰς τὰ μέλη μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς οἰκογενείας, ἔστω καὶ ἂν δὲν εἶναι συγγενῆς πρᾶγμα ἄδικον καὶ δυσεφάρμοστον. Παραιτοῦμαι τῶν λοιπῶν παρατηρήσεων ἐφ’ ὅσον ἀπουσιάζει ὁ ἁρμόδιος ὑπουργός. Ἐν τέλει κύριοι βουλευταί, λέγω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διευκολύνει τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, διότι οὗτοι ἐνῷ μέχρι σήμερον ἐκαλλιέργουν ἐπὶ γῆς τῆς ὁποίας τὴν κυριότητα εἶχε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, τώρα θὰ ἀποκτήσουν τὴν κυριότητα οἱ ἀγρόται πρόσφυγες. Θέτει δὲ στερεὰς τὰς βάσεις μιᾶς ἀποκαταστάσεώς των, διότι δημιουργεῖ ἑκατοντάδας χιλιάδων μικροϊδιοκτητῶν καὶ οἱ ὁποῖοι μικροϊδιοκτῆται θά εἶναι ὁ φραγμὸς ἰδίως ἐν Μακεδονίᾳ καὶ Θράκῃ ἔναντι τῶν ἀνατρεπτικῶν στοιχείων. Λέγω λοιπὸν ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία θερμῶν συγχαρητηρίων ἐπέσπευσε τὴν λύσιν τοῦ κατ’ ἐξοχὴν χρονίσαντος αὐτοῦ ζητήματος καὶ ἔθεσε στερεὰς βάσεις τοῦ σημερινοῦ Κράτους καὶ τῆς σημερινῆς κοινωνίας.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§203Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἔχων ὑπ’ ὄψει αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀγροτικῶς ἐγκατεστημένους δικαιούχους ἀνταλλαξίμους, θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐν ὀλίγοις, ἐνώπιον ὑμῶν τὰς ἀπόψεις ἐκείνας τὰς ὁποίας καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω ἐνώπιον ὑμῶν. Πρὶν εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῶν ἀπόψεών μου θέλω νά κάνω μίαν παρέκβασιν ἀναφορικῶς μὲ τοὺς δικαιούχους ἀγρότας πρόσφυγας, ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν λάβη πολύν μικράν ἀποζημίωσιν. Χθὲς ἐγένετο λόγος ἄν δέν ἀπατῶμαι ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὅτι δώδεκα χιλιάδες ἔχουν νὰ λάβουν ἀποζημ. ἀπό 20 χιλιάδας δραχ. Τὴν κατηγορίαν αὐτήν θὰ τὴν κατατάξω μεταξύ τῶν ἀκτημόνων καλλιεργητῶν καὶ θὰ περιορίσω μόνον τὰς ἀπόψεις μου ἐπὶ τῶν προσφύγων τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν μέχρις ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται, ὅτι τὰ ποσὰ τῆς χρήσεως «ἑκάστου πρόσφυγος Ε.Α.Π.» μολονότι τὸ νομοσχέδιον παρουσιάζει ὅτι ἡ μέση τιμή τῆς ἀξίας τῶν γαιῶν καὶ τῶν οἰκιῶν παραμένει ἐκκρεμὴς ἐν τούτοις εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καθὼς καὶ εἰς τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐτονίσθη ὅτι ἡ μὲν ἀξία τῆς γῆς θὰ περιορίζετο κατὰ μέσον ὅρον εἰς 400 δραχ. κατὰ στρέμμα ἡ δὲ ἀξία τῶν οἰκιῶν εἰς 65 χιλιάδας δρ. Ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτὸ αἱ ἐφημερίδες τῆς 28 καὶ 29 τοῦ παρελθόντος μηνὸς ἐδημοσίευσαν καὶ προήγγειλαν τὰς δηλώσεις τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο νὰ κάνῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχον ζητήσῃ τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ νὰ ὑποβάλω ἕνα ἤ δύο ἐρωτήματα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Θεωρῶν ὅτι τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ πραγματευθῇ ἦτο ζήτημα ὑψίστης ἐθνικῆς σημασίας, διότι, μολονότι ἐπρόκειτο νὰ διαπραγματευθῇ ἕν μόνον κεφάλαιον τοῦ ζητήματος τούτου κατὰ τὰς ἀντιλήψεις τὰς ἰδικάς μας τὸ κεφάλαιον αὐτὸ θεωρεῖται, ὅτι εἶναι στενῶς συνδενεμμένον μὲ τὸ ὅλον προσφυγικὸν ζήτημα. Τὸ προσφυγικὸν πρόβλημα τὸ θεωροῦμεν ὅτι εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν καὶ ὅτι ἐπὶ τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος ὤφειλον νὰ ἀκουσθοῦν προηγουμένως αἱ γνῶμαι ὅλων τῶν ἀρχηγῶν καὶ τῶν ἐνδιαφερομένων βουλευτῶν προσφύγων. Ἤθελον νὰ παρακαλέσω τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὅπως μὴ σπεύσῃ νὰ κάμῃ τὰς ἀνακοινώσεις αὐτὰς πρὶν ἤ ἀκουσθοῦν αἱ γνῶμαι τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ κατωρθώσει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποκρυσταλλώσῃ τὴν γνώμην της ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ δηλώσεις ἐκεῖναι ἐγένοντο, ἐπῆλθεν μία μικρὰ παρεξήγησις ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τὴν ἐνέργειαν μου αὐτὴν δὲν ἔχω καμμίαν παρατήρησιν, διότι νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ Βουλὴ εἶναι πεπεισμένοι, ὅτι αἱ διαθέσεις μου ἦσαν ἀπολύτως εἰλικρινεῖς. Κατὰ τὸ 1927 κατόπιν μιᾶς συμφωνίας τοῦ κ. Παπαναστασίου μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐπρόκειτο νὰ καθορισθῇ τὸ αὐτὸ ἀκριβῶς ζήτημα τὸ ὁποῖον προβλέπει σήμερον τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἡ συμφωνία ἐκείνη καθώρισεν μέσην τιμὴν τῶν γαιῶν 200 δρχ. περίπου εἰς τὴν αὐτὴν τιμὴν ἡ ὁποία προβλέπεται εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Ἡ συμφωνία ἐκείνη δὲν ξεύρω διὰ ποίους λόγους, δὲν ἐπραγματοποιήθη, πάντως ὅμως προεκάλεσεν τὴν σφοδροτάτην ἀγανάκτησιν τοῦ ἐνδιαφερομένου προσφυγικοῦ κόσμου, μέχρι σημείου ὥστε σύσσωμος ὁ προσφυγικὸς κόσμος Ἀθηνῶν Πειραιῶς καὶ Περιχώρων νὰ ἀποφασίσῃ νὰ κατέλθῃ εἰς πάνδημον συλλαλητήριον ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον διὰ νὰ διαμαρτυρηθῇ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς συμφωνίας αὐτῆς. Ἐὰν τὸ συλλαλητήριον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς θὰ ἦτο ὀγκωδέστατον δὲν ἐπραγματοποιήθη τοῦτο ἐγένετο διότι ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐν Χάγῃ συνεζητεῖτο ἡ σύμβασις τοῦ δανείου ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ δὲ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἀνέπτυξε τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι θὰ ἦσαν λίαν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὸ ζήτημα τῆς συνάψεως τοῦ δανείου καὶ ἐπικαλέσθη τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἐνδιαφερομένων, οὕτως ὥστε τὴν τελευταίαν στιγμήν, τὴν νύκτα ἀργά, εἰδοποιήθησαν οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ κατορθώθη νὰ ματαιωθῇ τὸ συλλαλητήριον. Λέγω αὐτὰ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὁ τοιοῦτος διακανονισμὸς τότε καὶ σήμερον προυκάλεσε καὶ προκαλεῖ τὴν δυσφορίαν τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, διότι ἡ συμφωνία ἡ συναφθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Παπαναστασίου μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν εἶχε καμμίαν διαφορὰν μὲ τὴν σημερινὴν συμφωνίαν, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέφερα. Συνεπῶς σήμερον ἡ τιμὴ ἡ ὁποία καθορίζεται τῶν 400 δρχ. καταντᾷ εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα διότι ἡ ἀντίληψις τῶν ἐνδιαφερομένων προσφύγων εἶναι ὅτι οὗτοι θίγονται τὴν στιγμὴν αὐτὴν, ὄχι μόνον ὡς ἄτομα, ἀλλὰ ὅτι ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς θὰ θιγῇ τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅστις ἀσφαλῶς θὰ κληθῇ μίαν ἡμέραν νὰ πληρώσῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς τιμῆς τῶν 400 δρχ. καὶ τῆς σημερινῆς πραγματικῆς τοιαύτης, ἥτις εἶναι ἡ τιμὴ τῶν δύο χιλιάδων δραχ. Προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ τῶν 400 δραχμῶν ὡς μέσης δῆθεν τιμῆς λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι αἱ ἐκτάσεις αὐταὶ δὲν εἶναι ἀπαλλοτριώσιμοι διὰ 2 λόγους 1) διότι εἶναι κατοχυρωμέναι ἀπὸ τὴν συνθήκην τῆς Λωζάνης, 2) διότι εἶναι κατανεμημέναι εἰς μικρὰς ἰδιοκτησίας καὶ διότι εἰς τὴν σύμβασιν συναλλαγῆς εἰς τὸ ἄρθρον 18ον ἀναφέρεται, ὅτι οἱονδήποτε ἐσωτερικοὶ νόμοι ἀφιστάμενοι καὶ ἀντιτιθέμενοι εἰς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως τῆς ἀνταλλαγῆς, θὰ τροποποιηθοῦν, ἵνα συμφωνήσωσιν μὲ τὰς διατάξεις αὐτὰς εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς Γενεύης διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθη ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἰς τὴν 10 παράγραφον προβλέπει τὴν περίπτωσιν αὐτὴν καὶ ἀναφέρει κατηγορηματικῶς ὅτι «οὐδεμίαν διάταξιν τοῦ παρόντος πρωτοκόλλου ἢ τοῦ ἐπισυνημμένου καταστατικοῦ δύναται νὰ τροποποιήσῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς συνθήκης τῆς Λωζάνης ἢ τῆς συμβάσεως ἀνταλλαγῆς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὅτε ἡ Κυβέρνησις τοῦ 23 προέβει εἰς τὴν ἵδρυσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης, ἔχει νομοθετήσῃ τὴν ἵδρυσιν ὡς ἑξῆς «πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἐν Γενεύῃ... (ἀναγινώσκει). Ἡ διάταξις αὐτὴ ἡ ὁποία ἐτέθη ἐν ἐπιγνώσει βέβαια τῆς σημασίας αὐτῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴν ἐφηρμόσθη ὁπότε παρουσιάσθη ἡ ἀνάγκη τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους ἀναλήψεως τῆς ἀπολύτου κυριότητος τῶν κτημάτων αὐτῶν. Τότε ἡ μικτὴ ἐπιτροπὴ διὰ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 24 ἐνέκρινε καὶ μετεβίβασε τὴν ἀπόλυτον κυριότητα τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων ἐν Ἑλλάδι, καθὼς καὶ τῶν ἀνταλλαξίμων ἐν Τουρκίᾳ εἰς τὰ ἑκατέρωθεν ἐνδιαφερόμενα μέρη. Κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μου ἡ ἀπόφασις αὐτὴ προεκλήθη συνεπείᾳ τῆς ἀδυναμίας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ ἐξεύρῃ τὰς 500 χιλ. ἑκτάρια, τὰ συμφωνηθέντα διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς Γενεύης ὅπως παραχωρηθῶσι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Καὶ τοῦτο ἀφ’ ἑνὸς διὰ νὰ δυνηθῇ αὐτὴ νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν προορισμόν της, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ νὰ ἀποτελέσουν τὰ κτήματα ταῦτα ἐγγύησιν ἐκ περισσοῦ, ἐκτὸς τῶν πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτὸν διατεθέντων προσόδων διαφόρων φόρων, πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δανείου τὸ ὁποῖον συνήφθη τότε. Κατὰ συνέπειαν προκειμένου σήμερον νὰ ἐκπληρώσῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῆς τοῦ τῆς παραχωρήσεως κατ’ ἀπόλυτον κυριότητος τὰ κτήματα αὐτὰ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὤφειλε κατὰ φυσικὸν λόγον νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἡ μεσεγγύησις τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν μεταβαλλομένη εἰς κυριότητα πρὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν κτημάτων, θὰ παραχωροῦντο εἰς τοὺς δικαιούχους καὶ τὴν πλήρη καὶ ἀπόλυτον νομικὴν ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους ἀπέναντι τῆς ὁλότητος τοῦ δικαιούχου προσφυγικοῦ κόσμου ὅπως χρεωθῇ ἀπέναντι αὐτοῦ τὴν πραγματικὴν ἐπὶ τῇ βάσει ἐλευθέρας πωλήσεως ἀξίαν τῶν κτημάτων αὐτῶν οἱασδήποτε κατηγορίας καὶ εἶδος ἐκτιμώμενον εἰς λίρας Τουρκικὰς χρυσᾶς μετατρεπομένας ἀκολούθως εἰς δρχ. ὅπως ἀποβλέπῃ τὸ ποσὸν τοῦτο μέρος τοῦ κεφαλαίου πρὸς ὁλοκληρωτικὴν ἀποζημίωσιν τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων προσφύγων, ὥστε δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους τοὺς νομικοὺς οἵτινες συμπίπτουν καὶ μὲ αὐτὴν τὴν κειμένην Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ καθορίσωμεν ἀλλοίαν τιμήν, ἀπὸ τὴν ἀξίαν τὴν σημερινὴν τῶν γαιῶν καθὼς καὶ τὴν σημερινὴν ἀξίαν ὅλων τῶν εἰδῶν τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων. Ἐδῶ ὑπάρχει μία διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀντιλήψεων τῶν προσφύγων βουλευτῶν. Οἱ πρόσφυγες βουλευταὶ εἶναι τῆς γνώμης ὅτι ἡ αὐτόματος ὑπερτίμησις τῶν γαιῶν προῆλθεν συνεπείᾳ τῆς ἀθρόας προσελεύσεως τῶν Προσφύγων ἐν Ἑλλάδι. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον μπορεῖ νὰ ληφθῇ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει. Πάντως ὅμως τὸ ἕτερον σημεῖον τὸ ὁποῖον καθώρισε σαφῶς τὸ ὑπόμνημα τῶν προσφύγων βουλευτῶν τῆς Θεσσαλονίκης, καὶ τὸ ὁποῖον ἀναφέρει ὅτι ὡς τιμὴ τῶν γαιῶν πρέπει νὰ καθορισθῇ ἡ τιμὴ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ κτῆμα παρεδόθη εἰς τοὺς πρόσφυγας. Εἶναι ἐπίσης κι’ αὐτὸ ἄξιον προσοχῆς. Πρέπει νὰ ξεύρετε ὅτι μετὰ τὸ 1922 ἕνα ἐλάχιστον μέρος τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων περιῆλθεν εἰς τὴν κατοχὴν προσφύγων. Κατὰ συνέπειαν ἡ ἡμέρα τῆς παραδόσεως θὰ κυμαίνεται ἀπὸ τὸ 22–24 ὁπότε ἀνεχώρησαν οἱ Τοῦρκοι ἐξ Ἑλλάδος συνεπείᾳ τῆς ἀνταλλαγῆς. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου θὰ ἠδύνατο νὰ συμφωνήσῃ πᾶς τις καὶ θὰ ἦτο ἴσως δίκαιος ὁ τοιοῦτος καθορισμὸς τῶν τιμῶν, δεδομένου ὅτι καὶ ὁ καθορισμὸς ἀκόμη τῆς μειώσεως ἢ τῆς αὐξήσεως δὲν εἶναι εὔκολος διότι τότε μόνον θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθοῦν αὐτὰ ὅταν θὰ ἦτο γνωστὴ ἡ ἔκτασις ὅλων τῶν κτημάτων καὶ ἡ ἀξία αὐτῶν, ὁπότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἡ μέση τιμὴ ἡ ἀναζητουμένη διότι καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς μέσης τιμῆς εἶναι πολὺ δύσκολος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, καὶ διότι κατ’ αὐτὴν εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ παρεισφρύσουν πλεῖσται ὅσαι δυσκολίαι διὰ νὰ μὴ εἴπω καταχρήσεις ἐκ μέρους βέβαια ἀναξίων τοῦ βαθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι, ἴσως κτήματα μεγάλης ἀξίας νὰ τὰ ἐκτιμήσουν εἰς χαμηλὰς τιμάς, ἀπεναντίας δὲ κτήματα πολὺ χαμηλῆς ἀξίας νὰ τὰ ἐκτιμήσουν εἰς μεγάλην τιμήν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔγινε καὶ γίνεται, καὶ εἶναι πιθανὸν νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προληφθοῦν ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ καθορισθῇ μία ὡρισμένη τιμή, δηλαδὴ νὰ ἐξευρεθῇ μία βάσις ὡρισμένη ἐπὶ τῆς ὁποίας ἀσφαλῶς στηριζόμενοι δυνάμεθα νὰ καθορίζωμεν τὴν τιμὴν εἴτε κατά...

§204ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποίαν βάσιν προτιμᾶτε;

§205Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ βάσις τὴν ὁποίαν ἐγὼ νομίζω ὅτι εἶναι ἡ μόνη ἀσφαλής, εἶναι ἡ βάσις τῆς σημερινῆς ἀξίας ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπέσῃ ὡρισμένον ποσοστὸν χάριν τῆς βελτιώσεως τοῦ κτήματος. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη κατὰ τὸν καθορισμὸν τῆς τιμῆς, ὅπως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην ἀπὸ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐλήφθη ποσῶς ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Διότι ἐδηλώθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι ἐκ τῆς ἐρεύνης ἡ ὁποία ἐγένετο ἐκ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἐξηκριβώθη ὅτι αἱ σημεριναὶ τιμαὶ εἰς τὰς ὁποίας γίνονται αἱ ἀπαλλοτριώσεις τῶν διαφόρων μεγάλων κτημάτων, εἶναι πολὺ ἀνώτεραι τῆς μέσης τιμῆς τῶν 400 δραχμῶν. Ἔχω δὲ πρὸς τούτοις ἓν πρόσφατον παράδειγμα ὑπ’ ὄψει μου, ἤτοι μίαν ἀπαλλοτρίωσιν ἑνὸς κτήματος τὸ ὁποῖον ἐξετιμήθη ἀντὶ 780 δραχμῶν τὸ στρέμμα εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς πατρίδος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν Λαμίαν. Ἀλλ’ εἴχομεν στοιχεῖα συγκεκριμένα καὶ ἐπίσημα ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ βασίσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν ἀγροτικῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων ἀφ’ ἑνός, καὶ τῶν ἀγροτικῶν οἰκιῶν ἀφ’ ἑτέρου. Οὕτως εἰς τὴν 14ην τριμηνιαίαν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καθορίζετο σαφῶς ὡς ἀξία τῶν 5 περίπου ἑκατομμυρίων καλλιεργησίμων στρεμμάτων γῆς, τὰ ὁποῖα ἔχουν παραδοθῇ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἰς τοὺς πρόσφυγας ἀγρότας διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ἡ τιμὴ τῶν 2.000 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἡ τιμὴ δὲ αὕτη χαρακτηρίζεται ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως ὡς ἐλαχίστη μέση τιμὴ καὶ ἡ ὁποία εὑρίσκεται κατατεθειμένη εἰς τὴν δημοσιονομικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν.

§206Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, νὰ σᾶς πωλήσω ἐγὼ εἰς τὴν Μακεδονίαν 20.000 στρέμματα πρὸς 500 δραχμάς.

§207Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ἀναγεγραμμένη εἰς τὴν 14ην τριμηνιαίαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐὰν ὑπάρχῃ πλάνη εἰς αὐτὴν δὲν εἶμαι ὑπαίτιος. Αὐτὸς ὁ καθορισμὸς ἐγένετο ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως καὶ κατετέθη εἰς τὴν δημοσιονομικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν. Ἀναφέρεται δὲ ταυτοχρόνως ἐν αὐτῇ ὅτι ἡ τιμὴ αὕτη ἀντιπροσωπεύει τὴν ἐλαχίστην μέσην τιμήν. Εἰς τὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσιν ἀναφέρεται ὡσαύτως ὅτι ἡ συμφώνως μὲ τὸν ἀγροτικὸν νόμον καθορισθησομένη τιμὴ τῶν κτημάτων αὐτῶν εἶναι δραχμὰς 150–200. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἀναφέρονται καὶ αἱ δύο τιμαί. Αὕτη ἀναφέρει ὅτι ἡ μὲν ἀξία τῶν γαιῶν τῶν ἀπαλλοτριωθέντων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, εἶναι 200 δραχμαί, ἡ δὲ ἐλαχίστη σημερινὴ μέση ἀξία εἶναι 2000 δραχμαί.

§208ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπίσημα αὐτὰ κ. συνάδελφε.

§209Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν 5.000.000 στρεμμάτων καλλιεργησίμου γῆς τὰ ὁποῖα παρεδόθησαν μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ἀλλὰ ἔχομεν καὶ ἕνα ἄλλο πρόσφατον παράδειγμα τοῦ καθορισμοῦ τῆς τιμῆς τῶν γαιῶν. Ἔχομεν τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Ἀνθρακοπούλου κατὰ μίαν πρόσφατον ἀγόρευσιν αὐτοῦ ἐν τῇ Βουλῇ οὗτος διεμαρτύρετο διὰ τὰ ἐνοίκια τὰ ὁποῖα ζητεῖ ἡ Ε.Τ.Ε. προκειμένου περὶ τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τῶν ἐλευθέρων πάσης δουλείας καὶ τὰ ὁποῖα ἐνοικίασεν αὕτη ἀπὸ 500– 700 δραχμὰς τὸ στρέμμα δι’ ἕν ἔτος. Αὕτη εἶναι ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ἀνθρακοπούλου ὅστις ἀνέφερε ἐπίσης συγκεκριμένως ὅτι εἰς τὴν περιφέρειαν Παγγαίου ἡ τιμὴ τῶν ἐνοικίων τῶν ἀγρῶν δι’ ἕν ἔτος δι’ ἕκαστον στρέμμα κυμαίνεται ἀπὸ 500–600 δραχμὰς καὶ εἰς ἄλλας περιφερείας καὶ μέχρις 750 δραχμῶν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶμαι εἰς θέσιν νὰ δηλώσω κατηγορηματικῶς εἶναι ὅτι εἰς τὴν Αἰκατερίνην, 6–8.000 στρέμματα ἀνταλλαξίμων γαιῶν τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἐνοικιάζονται πρὸς 400–600 δραχμάς. Ὑπάρχουν καὶ κτήματα τὰ ὁποῖα ἐνοικιάζονται πρὸς 1.000 δραχμὰς τὸ στρέμμα τὸ χρόνο. Ἡ τιμὴ ὅμως τῶν 400 δραχμῶν ὡς ἐνοίκιον ἑνὸς στρέμματος δι’ ἕν ἔτος εἶναι κοινὴ τιμή. Ἔπειτα ἔχομεν τὰς ἐνοικιάσεις τῶν ἀγρῶν τῆς Ἀττικῆς αἱ ὁποῖαι ὁμολογουμένως εἶναι ὑποδεέστεραι τῶν κτημάτων τῆς Μακεδονίας, ὅπου τὰ χωράφια ἐνοικιάζονται ἢ 200 ἢ 300 μέχρι 400 δραχμὰς τὸ ἕν στρέμμα δι’ ἕν ἔτος. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Θηβῶν εἶναι εἰς θέσιν νὰ δηλώσῃ ἐὰν εἶναι πραγματικὴ ἡ τιμὴ αὕτη τῶν 400 δραχμῶν.

§210Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Δι’ αὐτὰ ποὺ λέγετε ἔχουν καὶ καπνοφόρα καὶ εἶναι ἐλάχιστα. Καὶ τὰ ἠγόρασαν μὲ τιμὴν 250–300 μέσα εἰς τὰ τσιφλίκια ὅπου εἶναι καὶ καπνοφόρα.

§211Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐφ’ ὅσον λέγετε ὅτι αὐτὰ χρησιμοποιοῦνται πρὸς καλλιέργειαν καπνοῦ σᾶς φέρω καὶ παράδειγμα λειβαδιῶν εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς Ἠπείρου τὰ ὁποῖα ἐνοικιάσθησαν πρὸς 100–150 δραχμὰς διὰ χρησιμοποίησιν ἁπλῶς πρὸς βοσκήν. Κατόπιν τῶν συγκεκριμένων αὐτῶν παραδειγμάτων δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι ὁ ὑποβιβασμὸς τῆς τιμῆς τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν εἰς 400 δραχμὰς ἀνταποκρίνεται εἰς κανένα ἀπολύτως νόμον οὔτε εἰς τὴν σύμβασιν ἀνταλλαγῆς, οὔτε εἰς τὴν σημερινὴν ἀξίαν αὐτῶν ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον τὸν ὑφιστάμενον ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ ἐφαρμοζόμενον μέχρι σήμερον. Τώρα ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν ἀγροτικῶν οἰκιῶν αὕτη ἐξετιμήθη συνολικῶς εἰς δύο ἑκατομμύρια λίρας. Περὶ τὰς 65.000 σπήτια ἔχομεν μὲ τὴν τιμὴν 30 Ἀγγλικὰς λίρας ἤτοι δραχμὰς 11.500. Καὶ ἐρωτῶ μὲ 11.500 δραχμὰς εἶναι δυνατὸν νὰ φτιάξῃ κανεὶς αὐτὴν τὴν ἐποχὴν σπῆτι; Ὄχι μόνον ἕνα σπῆτι μὲ τὸν αὐλόγυρόν του καὶ τὸν κῆπον του δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φτιάξῃ κανεὶς ἀλλ’ οὔτε καὶ ἕνα ἁπλοῦν δωμάτιον, δεδομένου ὅτι τά μὲν σπήτια τῶν λαϊκῶν κατοικιῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Προνοίας στοιχίζουν μεταξὺ 20–30.000 τὰ δὲ πολυτελέστερα στοιχίζουν 25–35.000 δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον κατὰ δωμάτιον. Ἔπειτα εἰς τὸ σημεῖον αὐτὸ ἔχομεν καὶ μίαν τεραστίαν ἀντίφασιν ἐν τῇ πραγματικότητι. Ἐκτὸς αὐτῶν τῶν 65.000 σπητιῶν, τὰ ὁποῖα παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας ἔφιαξεν καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως 27.000. Χρεώνεται μὲ τὴν ἀξίαν τοῦ κόστους ἐξαιρέσει τῶν γενικῶν ἐξόδων. Ἀλλ’ ἡ ἀξία αὐτῶν φαντάζεσθε ὅτι θὰ εἶναι ποτὲ κατωτέρα τῶν 40–45.000; Ἀπολύτως ἀδύνατον. Πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ μὲν ἀγρόται οἱ κατέχοντες σπήτια ἀνταλλάξιμα νὰ χρεώνωνται μὲ 11.500 δραχμὰς ὁ καθένας διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ σπητιοῦ, οἱ δὲ ἀγρόται οἱ ὁποῖοι κατοικοῦν σὲ σπήτια ποὺ τοὺς ἔφιαξεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ χρεώνωνται μὲ τὴν πραγματικὴν ἀξίαν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποία εἶναι ἀλλ’ ὄχι κατωτέρα τῶν 45.000 δραχμῶν; Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ὁ καθορισμὸς τῆς ἀξίας τῶν ἀγροτικῶν οἰκιῶν πρὸς 11.500 δραχμὰς εἶναι τελείως κατ’ ἐμὲ ἐπιζήμιος διὰ τὸ σύνολον τῶν δικαιούχων ἀνταλλαξίμων. Κατὰ τὰς ἀνακοινώσεις του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι αἱ καλλιεργήσιμοι ἐκτάσεις εἶναι 5.000.000 στρέμματα καί κάτω καὶ τὰ καθώρισεν εἰς τὴν τιμὴν τῶν 400 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Ἐνῷ τὴν ἰδίαν ἡμέραν κατόπιν ἐρωτήσεως τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἐδήλωσεν ὅτι τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν παραδοθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὑπερβαίνουν τὰ 8.000.000 στρέμματα. Καὶ ἐρωτᾶται δικαίως τὶ ἐγένετο ἡ διαφορὰ ἀπὸ τὰ 5.000.000 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μέχρι τῶν 8.000.000 στρεμμάτων; Διότι δὲν τὰ βλέπω αὐτὰ τὰ 3.000.000 στρέμματα, οὔτε εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§212Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἶναι ἀκαλλιέργητοι ἐκτάσεις.

§213Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι δὲν ἔχουν καμμίαν ἀξίαν. Δὲν πρέπει περὶ αὐτῶν νὰ γίνῃ λόγος;

§214Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἶναι ἀκαλλιέργητοι ἐκτάσεις αἱ ὁποῖαι θὰ δοθοῦν δωρεὰν πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ κλήρου των εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην γῆς διὰ τὰς βοσκάς των. Διότι πῶς θέλετε νὰ ἀποκατασταθῇ ὁ ἀγρότης πρόσφυξ, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπίσης ἐνδιαφέρεσθε, ἐὰν δὲν ἔχῃ δέκα μέτρα διὰ νὰ θρέψῃ τὰ ζῷα του;

§215Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Αὐτὰ τὰ 3 ἑκατομμύρια στρέμματα δὲν τὰ ὑπολογίζετε εἰς καμμίαν ἀξίαν; Δὲν φαντάζεσθε δὲ ὅτι οἱ Τοῦρκοι οἱ ὁποῖοι τὰ ἐγκατέλειψαν τὰ ἐδήλωσαν καὶ μὲ τιμὰς μάλιστα καλλιεργησίμων γαιῶν;

§216Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Νομίζετε ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ 8 ἑκατομμύρια στρέμματα εἶναι ἀνταλλάξιμα; Ξεύρετε ὅτι πολλὰ εἶναι τοῦ δημοσίου, ἄλλα προερχόμενα ἐξ ἀπαλλοτριώσεως καὶ πολλὰ ἐπίσης Βουλγαρικά.

§217Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ καὶ ἄλλοτε ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐκ τοῦ βήματος τούτου ἐδήλωσα ὅτι πᾶσα διαφορά, ἡ ὁποία φαινομενικῶς παρουσιάζεται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ πρὶν ἤ γίνῃ ἡ ἐπαλήθευσις τῶν δηλώσεων τῶν Τούρκων, πάντως ὅμως καὶ ἐὰν ὑποθέσωμεν, πρᾶγμα λίαν ἀμφίβολον κατ’ ἐμὲ ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχουν καὶ μὴ ἀνταλλάξιμα αὐτὰ καλύπτονται ἀπὸ τὰ ἀνταλλάξιμα, τὰ ὁποῖα παρέλαβον οἱ διάφοροι καταπατηταί, καὶ δῆθεν ἀκτήμοντες καλλιεργηταί, ἢ κολλῆγοι ἀπὸ τοῦ 1912 μέχρι τοῦ 1922 μετὰ τὴν ἀναχώρησιν τῶν Τούρκων οἱ ὁποῖοι ἔφυγον. Ὥστε οἱαδήποτε διαφορὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰ 25 ἑκατομμύρια τὰ ὁποῖα κατέχουν οἱ γηγενεῖς καταπατηταὶ καὶ κολλῆγοι καὶ ἄλλα τόσα οἱ αὐθαίρετοι κάτοχοι κτηνοτρόφοι Βοσκῶν Λειβαδιῶν. Πάντως, κύριοι βουλευταὶ ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον προτίθεμαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ζητήματος εἶναι τὸ ἑξῆς. Ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν καθώρισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν δηλώσεών του, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀξίαν τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν τὰ 3 ἑκατομμύρια στρέμματα τὰ ὁποῖα κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς μας εἶναι διπλάσια ὁ κ. ὑφυπουργὸς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου δὲν τὰ ὑπολογίζει εἰς καμμίαν τιμήν. Ἡ ἐξ αὐτοῦ ζημία ἀνέρχεται κατὰ μετριωτάτους ὑπολογισμοὺς εἰς 6 δισεκατομμύρια δραχμάς. Διὰ τὰ 65.000 σπήτια ἡμεῖς καθορίζομεν μίαν μέσην τιμὴν 100 λιρῶν. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία προκύπτει ἀπὸ τὴν καθοριζομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκείνης ἡ ὁποία καθορίζεται ἐπὶ τῇ βάσει τόσον τῶν στοιχείων τῆς 14ης ἐκθέσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ὅσον καὶ τοῦ ἀναμφισβητήτου γεγονότος ὅτι ἕνα σπῆτι μὲ δύο δωμάτια, μὲ ἕν ὑπόστεγον, μὲ ἕνα σταῦλον καὶ μὲ ἕνα κῆπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὀλιγώτερον τῶν 100 λιρῶν ἡ διαφορὰ αὐτὴ μεταξὺ τῆς τιμῆς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν 100 λιρῶν Ἀγγλίας τὴν ἰδικήν μας καθὼς καὶ ἡ διαφορὰ τῶν 56 ἑκατομμυρίων στρεμμάτων τῶν καλλιεργησίμων γαιῶν καὶ ἡ ἀξία τῶν βοσκῶν καὶ λειβαδιῶν ὅσαι εἶναι ἐν τῇ πραγματικότητι καὶ καθ’ ἡμᾶς ὑπερβαίνουν τὰ 5 ἑκατομμύρια στρέμματα θὰ ἐπιβαρύνουν ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἐστὲ δὲ βέβαιοι κ. βουλευταί, ὅτι αἱ διαφοραὶ αὗται δὲν εἶναι ὀλιγώτεραι τῶν 30 ἑκατομμυρίων Ἀγγλικῶν λιρῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη τῶν δικαιούχων ἀστῶν προσφύγων οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦν τὰ ⅔ τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων. Καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιοτέρα ἀντίληψις δεδομένου ὅτι πᾶσα ἀπαίτησις τῶν ἀγροτῶν ἐπὶ πλέον τοῦ συμψηφισμοῦ θὰ βαρύνῃ τὸ σύνολον τῶν προσφύγων κατὰ τὴν ἀντιμετώπισιν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ συνόλου τῶν ἀπαιτήσεων τῶν δικαιούχων. Καὶ εἶναι πολὺ δικαιολογημένοι νὰ ζητοῦν οἱ ἀστοὶ ὅπως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖαι παραχωροῦνται εἰς τοὺς ἀγρότας δικαιούχους πρόσφυγας καθορίζονται εἰς μίαν δικαίαν καὶ λογικὴν τιμήν, οὕτως ὥστε αἱ ἀπαιτήσεις αὐτῶν διὰ τὰς ἐπὶ πλέον ἀποζημιώσεις των νὰ περιορισθῶσι ὅσον τὸ δυνατόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι πρὸς ὄφελος πρωτίστως τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους καὶ κατὰ δεύτερον λόγον διὰ τοὺς πρόσφυγας. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ αἱ δύο ἐπερωτήσεις αἱ ὑποβληθεῖσαι παρὰ συναδέλφων τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἄλλοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἐκφρασθῇ πολὺ διαφορετικώτερα ἀπὸ ὅτι ἐξεφράσθη εἰς τὰς τελευταίας του ἀνακοινώσεις καὶ ἀπὸ ὅτι ἀπεφάσισε νὰ καθορίσῃ τὰς τιμὰς καὶ τῶν γαιῶν καὶ τῶν οἰκιῶν. Ὅσον ἀφορᾷ κ. βουλευταὶ τὰς ἐκπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἔγιναν διὰ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, τὰ μὲν ἔξοδα, τὰ ὁποῖα καθωρίσθησαν εἰς 5%, ὡς αἱ πληροφορίαι μου εἶναι ὅτι ταῦτα ἀνέρχονται εἰς 11% ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς χρεώσεώς των. Τὰ ἔξοδα κοινῆς ὠφελείας δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι εἶναι σαφῶς καθωρισμένα καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς ὁ ὁποῖος θὰ εἶχεν ἀντίθετον γνώμην ὅτι κακῶς εἶχον ἐπιβαρύνει τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, ἔξοδα κοινῆς ὠφελείας τὰ ὁποῖα βέβαια εἶναι προωρισμένα νὰ ἐπιβαρύνουν τὸ σύνολον τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ διότι μέσα εἰς αὐτὰ εἶναι καὶ μεταφορικὰ κλπ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦ τόκου ἐπίσης εἶμαι τῆς γνώμης ὅτι κακῶς εἶχον χρεωθῇ οἱ ἀγρόται πρόσφυγες μὲ τόκους δεδομένου ὅτι αὐτοὶ ἦσαν μὲν χρεῶσται ὡρισμένων ποσῶν τὰ ὁποῖα εἰσέπραξαν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἢ ἀπὸ τὸ Κράτος, ἀλλὰ ταὐτοχρόνως καὶ αὐτοὶ εἶναι δικαιοῦχοι ἴσων καὶ μεγαλειτέρων ἀπὸ τὸ Κράτος ἐκ τῶν περιουσιακῶν ἀπαιτήσεών των καὶ δὲν ἦτο δίκαιον νὰ χρεώνονται μὲ ὅσα ἐλάμβανον καὶ νὰ μὴ πιστώνονται μὲ τὰς ἰδίας των ἀξιώσεις. Ὥστε ἡ ἐνέργεια αὐτὴ κατὰ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἰδικήν μας εἶναι μία ἐπανόρθωσις δικαία μιᾶς καταφώρου ἀδικίας ἡ ὁποία εἶχε γίνει εἰς βάρος τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τοῦ Κράτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς στεγάσεως, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι ἐκ τῶν ἐτησίων χρεωστικῶν δόσεων, μὲ τὰς ὁποίας ἐχρεώθησαν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες καὶ ἐκ τῶν ἐτησίων χρεωστικῶν δόσεων μὲ τὰς ὁποίας θὰ χρεωθοῦν οἱ ἀστοί, θὰ εἰσπράττεται ποσὸν 800 χιλιάδων ἕως 1 ἑκατομμύριον λιρῶν καὶ δι’ αὐτῶν θὰ ἀντιμετωπίζεται ἡ περαιτέρω στέγασις τῶν μήπω εἰσέτι στεγασθέντων προσφύγων. Καὶ ὁ μὲν ὑπολογισμὸς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπολύτως λογικὸς καὶ οὕτω ἔπρεπε νὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα ἂν δὲν συνέτρεχον ἄλλοι λόγοι οἱ ὁποῖοι φοβοῦμαι πολὺ ὅτι θὰ ἀνατρέψουν, ἂν ὄχι ἐν τῷ συνόλῳ, ἐξάπαντος κατὰ τὸ πλεῖστον μέρος τοὺς ὑπολογισμοὺς τῆς Κυβερνήσεως δεδομένου ὅτι ὡς εἶπον προηγουμένως, ἐφόσον ἀφήνομεν ὡς χρέος ἐτησίως δεκάδας ἑκατομμυρίων εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας πέραν τοῦ συμψηφισμοῦ. Ἐπίσης οἱ ἀστοὶ εἶναι πανθομολογούμενον ὅτι εἶχον λαμβάνειν μεγαλείτερα ποσοστὰ ἀπὸ τοὺς ἀγρότας, διότι ἡ μέση τιμὴ τῆς ἀποζημιώσεως εἶναι γνωστὴ διὰ τῶν πινάκων τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας διεύθυνσιν ἀνταλλαγῆς. Λέγω ὅτι ἀσφαλῶς θὰ δημιουργηθῇ εἰς τὴν ψυχὴν τῶν ὀφειλετῶν αὐτῶν καὶ τὸ ἐρώτημα: Ἐφόσον εἴμεθα πιστωταὶ τοῦ Κράτους διατὶ μᾶς ἐπιβαρύνουν μὲ χρέη, καὶ πῶς δικαιολογεῖται ἡ ἀπαίτησις τοῦ Κράτους νὰ ζητῇ ἀπὸ ἡμᾶς νὰ τοῦ πληρώνωμεν τὰς ὀφειλάς μας καθ’ ἣν στιγμὴν οὐδένα λόγον μᾶς ἔκαμε ἐπὶ τῆς τύχης τῶν περαιτέρω ἀπαιτήσεων τῶν ἰδικῶν μας. Μὲ αὐτὴν τὴν ψυχολογίαν φοβοῦμαι πολύ, εὔχομαι καὶ ἐλπίζω νὰ διαψευσθῶ, πάντως φοβοῦμαι πολὺ ὅτι αἱ ἐλπίδες τῆς Κυβερνήσεως δὲν θὰ πραγματοποιηθοῦν ἐν τῷ συνόλῳ ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράττωνται ἐτησίως διὰ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς περαιτέρω στεγάσεως τῶν ἀγροτῶν καὶ ἀστῶν προσφύγων. Ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν παρέκκλισιν καὶ νὰ τονίσω ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου Προνοίας πρὸς ἀντιμετώπισιν τῆς στεγάσεως τῶν προσφύγων ἐν γένει ἤτοι τὸ ποσὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων δραχμῶν σὺν τῷ ἐκτάκτῳ ποσῷ τῶν 80 ἑκατομμυρίων εἶναι ἐλάχιστον ἐν συγκρίσει μὲ τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διετίθεντο εἰς τὸ παρελθὸν μὲ προϋπολογισμὸν πολὺ μικρότερον τοῦ ἐφετεινοῦ, δεδομένου ὅτι πρὸ 3–4 ἐτῶν μὲ προϋπολογισμὸν 6–7 δισεκατομμυρίων διετίθεντο 300 καὶ 400 ἑκατομμύρια διὰ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων ἐνῷ μὲ προϋπολογισμὸν 11 δισεκατομμυρίων δὲν διατίθενται παρὰ 50 ἑκατομμύρια μόνον. Ἐπανερχόμενος ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συζητήσεως δηλῶ ὅτι ἐκ παραλλήλου καὶ πέραν τῆς κολοσσιαίας ζημίας τὴν ὁποίαν πιστεύουσιν ὅτι ὑφίστανται οἱ ἀστοὶ πρόσφυγες διὰ τοῦ κανονισμοῦ αὐτοῦ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτῶν βλέπουν ταὐτοχρόνως ὅτι καὶ ἡ περιουσία ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἡμέρᾳ, τῇ ἡμέρᾳ διὰ διαφόρων νομοθετημάτων ἀκόμη μειώνεται καὶ ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 926 ἡ ἀξία τῶν εἰς τὴν τράπεζαν παραδοθέντων κτημάτων ὑπελογίζετο εἰς 4½–5 δισεκατ. ὕστερα ἀπὸ 3 χρόνια μολονότι παρεδόθη σωρεία κτημάτων ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ἡ ἰδία, διότι ἐν τῷ μεταξὺ διὰ νομοθετικῶν μέτρων μειώνεται ἡ ἀξία αὐτῆς καὶ ἔχω παράδειγμα ἓν νομοθετικὸν μέτρον τὸ ὁποῖον ἐσχάτως ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δὲν ἀντελήφθημεν πῶς ἐπέρασεν διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλοτριώνεται ἔκτασις 150 χιλ. τετραγ. μ. εἰς τὸν συνοικισμὸν τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς ἀξίας 250 ἑκατ. δραχμῶν. Ἔπειτα ἔχομεν πρόσφατον τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως τῆς διαχειρήσεως τῶν κτημάτων τοῦ Κράτους μετὰ τῆς Ἐθν. τραπέζης, διὰ τῆς ὁποίας προβλέπεται εἷς διακανονισμὸς τοῦ ζητήματος τῶν ἐλαιώνων τῆς Μυτιλήνης, διὰ τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν γνώμην ὅτι μειώνεται κατὰ πολύ, τεραστίως, ἡ ἀξία καὶ τὸ ἀντίκρυσμα, τῶν ὁμολογιῶν παρὰ τῇ Ἐθν. τραπέζῃ. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀντιληφθῇ κανεὶς πῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔκαμε νόμον διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιεῖται ἡ σύμβασις διὰ τῆς ὁποίας μία περιουσία ἥτις ἦτο σοβαρὰ ἐγγύησις τῶν ὁμολογιῶν καὶ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἂν γενηκευθῇ τὸ μέτρον. Τότε θὰ καταλήξῃ τὰ κτήματα τὰ ὁποῖα εἶχον παραδοθῆ εἰς τὴν Ἐθν. Τράπεζαν εἰς ἀντίκρυσμα τῶν ὁμολογιῶν νὰ ὑποβιβασθοῦν εἰς ἓν ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι τραγικὸν διὰ τὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀντιμετώπισιν τῆς ἀξίας τῶν ὁμολογιῶν. Ἀλλὰ μήπως τελευταίως δι’ ἀποφάσεως τῆς ἀνωτάτης ἐξ ὑπουργῶν ἐπιτροπῆς δὲν κινδυνεύομεν νὰ ἀνοίξωμεν μίαν πόρταν ἀπὸ τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρρεύσουν δεκάδες διὰ νὰ μὴ εἴπω ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων ἀναφορικῶς μὲ τὰ βακουφικὰ κτήματα; Κύριε ὑπουργὲ τῆς Γεωργίας, σεῖς δὲν εἶσθε ὑπαίτιος πάντως, τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι σεῖς ὑπεγράψατε τὴν ἀπόφασιν καθ’ ἣν πρόκειται νὰ δοθοῦν εἰς ἰδιώτας βακουφικὰ κτήματα καὶ διὰ τὰ ὁποῖα σύσσωμος ἡ πόλις Χίου, γηγενεῖς καὶ πρόσφυγες, διεμαρτυρήθησαν διὰ τηλεγραφημάτων, διότι ἂν ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ του ἀσφαλῶς αἱ συνέπειαι θὰ εἶναι κολοσσιαίας σημασίας ὥστε ἡ ἀξία θὰ ὑπερβῇ τὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων τελευταίως, καὶ τοιουτοτρόπως ἀσφαλῶς θὰ πραγματοποιηθῇ ὁ φόβος τὸν ὁποῖον ἔχω ὅτι σὺν τῷ χρόνῳ θὰ μειωθῇ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα ἐξεμίσθωσε ἡ Τράπεζα. Κύριοι βουλευταί, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπισθῇ ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων γνωρίζετε πάντες ποῖα μέτρα ἔλαβε τὸ κράτος καὶ πῶς κανονίζει τὰς τιμάς. Πρέπει νὰ γνωρίζετε καὶ τὸ ἑξῆς, ὅτι ἰδίως τῶν δικαιούχων ἀγροτῶν προσφύγων, αἱ ἐγκαταληφθεῖσαι ἐν Τουρκίᾳ περιουσίαι ἔχουν ἐκτιμηθῆ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καθ’ ὃν ἐξετιμήθη ἡ περιουσία τῶν ἀστῶν. Ἐξετιμήθησαν δηλαδὴ οἱ ἀγροὶ πρὸς 8 ἢ 10 λίρας χρυσᾶς κατὰ στρέμμα, ἐξετιμήθησαν τὰ ἔπιπλά των, τὰ σκεύη των, τὰ ζῶα των, καὶ παρουσιάζεται τὸ ἑξῆς φαινόμενον, εἷς ἀγρότης ὁ ὁποῖος εἶχεν ἕνα σπῆτι καὶ ἕνα χωράφι δέκα στρεμμάτων καὶ κἄποιαν κινητὴν περιουσίαν νὰ λαμβάνῃ ἐδῶ μόνον μὲ τὸ ποσοστὸν τῆς προκαταβολῆς τῆς ἀποζημιώσεως μίαν κατοικίαν, τριάκοντα ἕως τεσαράκοντα στρέμματα ἀγροῦ καὶ τὰ λοιπὰ ἐφόδια ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως, καὶ νὰ μὴ λαμβάνῃ τὰ τρία τέταρτα τῆς ἀξίας τῶν κτημάτων τὰ ὁποῖα εἶχε. Λαμβάνει δηλαδὴ τριπλάσια ἀγροτικὰ κτήματα, τὸ σπῆτι του, τὴν κινητήν του περιουσίαν καὶ πέραν αὐτῶν ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ πιστωτὴς ἀπέναντι τοῦ Κράτους διὰ ποσὸν τριπλάσιον τοῦ ποσοστοῦ διὰ τοῦ ὁποίου συνεψήφισε τὰ χρέη του πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ πρὸς τὸ Κράτος. Αὐτὸ πῶς συμβιβάζεται; Ὑπὸ τὰς παρούσας συνθήκας καὶ τὰς νομικὰς ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι ν’ ἀντιληφθῶ τίποτε. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ γίνῃ διὰ νὰ ἀντιμετωπίσωμεν δικαίως καὶ ἀποτελεσματικῶς τὸ ζήτημα τοῦ ὁριστικοῦ διακανονισμοῦ τῶν ἀπαιτήσεων τοῦ συνόλου τῶν προσφύγων, εἶναι ἡ πιστὴ ἐφαρμογὴ τῶν ὑφισταμένων συνθηκῶν. Πρὸς τούτοις εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἔστω καὶ ἀργὰ νὰ γίνῃ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκτίμησις τῶν περιουσιῶν τῶν προσφύγων ὑπὸ τῆς μικτῆς ἐπιτροπῆς τῆς ἀποτελουμένης ἐκ 4 Τούρκων καὶ 4 Ἑλλήνων, ὡς προβλέπει ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως τὰ 4 μέλη τὰ Ἑλληνικὰ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ εἶναι δικαιοῦχα ἀνταλλάξιμα διὰ νὰ πονοῦν τὸ ζήτημα καὶ πρὸς ὄφελος τοῦ δημοσίου καὶ πρὸς ὄφελος τῶν προσφύγων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ τῶν προσφύγων βουλευτῶν διὰ τοὺς μεγίστους κινδύνους, τοὺς ὁποίους θὰ ἐδημιούργα ὁ χωριστὸς διακανονισμὸς ἑνὸς κεφαλαίου τοῦ προσφυγικοῦ προβλήματος, εἶναι δὲ λυπηρόν, ὅτι αἱ λύσεις τὰς ὁποίας ἐνεπνεύσθη ἡ Κυβέρνησις προορίζονται νὰ περιπλέξωσι τὸ προσφυγικὸν ζήτημα καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ἀφεθῇ μία πολὺ κακὴ κληρονομία εἰς τὰς διαδόχους τῆς σημερινῆς ἄλλας Κυβερνήσεις.

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας λειτουργίας τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4086 πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν τοῦ νόμου 4086». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3381 περὶ προσφυγῆς κατὰ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων τῶν πρωτοβαθμίων ἐπιτροπῶν καὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐκδικάσεως μεταλλείων καὶ λατομείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4193 περὶ προσθήκης ἑτέρων τινῶν διατάξεων περὶ διευθύνσεως ἀνταλλαγῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως βιβλίων διεκδικήσεων καὶ περὶ τροποποιήσεως δικονομικῶν τινῶν διατάξεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 3471 καὶ 4354». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως τῶν μισθώσεων ἀστικῶν κτημάτων».

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ψηφίσωμεν σήμερον. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων, ἵνα καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ μελετηθῇ ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν νομοθετικήν, ἥτις θὰ καταρτισθῇ, ὅπως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ. Πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὐτήν.

§220ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μένει τώρα τὸ περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Θεσσαλικὸν γεωργικὸν ταμεῖον.

§223Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ μόνον μία τροπολογία ὑπάρχει.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ συζητηθῇ. Ἐγὼ ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀποχωρήσω καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ γείνῃ μετὰ τὸ μεσονύκτιον μία συνεδρίασις, ἵνα ψηφισθῶσι τὰ σύνολα τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπέστησαν τροποποιήσεις καὶ τὰ ὁποῖα ἀνεβάλαμεν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ γείνῃ συνεδρίασις τὴν Δευτέραν, θὰ ἔχωμεν δὲ ἀνάγκην νὰ κάμωμεν μίαν συνεδρίασιν τὴν Τρίτην μόνον.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων ἀφορωσῶν τὸ Θεσσαλικὸν Γεωργικὸν Ταμεῖον». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ἀναστασιάδης.

§227Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ πασῶν τῶν διατάξεων τοῦ σχεδίου νόμου, τοῦ κατατεθέντος ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, αἱ ὁποῖαι ἀφοροῦν τὸ Θεσσαλικὸν Γεωργικὸν Ταμεῖον οὐδεμία προεβλήθη ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῶν συναδέλφων τῶν προερχομένων ἐκ τῶν Θεσσαλικῶν περιφερειῶν. Καὶ μόνον διὰ μίαν ἐξ αὐτῶν ἠγέρθη ἀμφισβήτησις ἐκ μέρους συναδέλφου ἐκ Τρικκάλων, τόσον ὡς πρὸς τὴν σκοπιμότητά της ὅσον καὶ πρὸς τὴν ὀρθότητα τῆς νομικῆς της διατυπώσεως. Ἐπὶ τῶν σημείων τούτων θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις πρὸς διαφώτισιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν παρακολουθήσει τὸ ζήτημα. Καὶ πρῶτον: ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος. Πρόκειται περὶ διατάξεως διατυπωθείσης ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τρικκάλων καὶ τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπή, διατάξεως ἀφορώσης παραχώρησιν τμήματος λειβαδίου ἀνήκοντος εἰς κτῆμα τῆς κυριότητος τοῦ Θεσσαλικοῦ Ταμείου καὶ διὰ τοῦ ὁποίου.

§228Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει ποίας διατάξεως τοῦ νόμου ζητεῖται ἡ παραχώρησις;

§229Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Θὰ ἀκούσετε ἀμέσως. Κατὰ πίνακα ἐπίσημον τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου, τὸν ὁποῖον ἔχω εἰς τὴν διάθεσιν παντός, ἡ ὁλικὴ ἔκτασις τοῦ κτήματος Βόργιανη ἀνέρχεται εἰς στρέμματα 26,000, ἐκ τῶν ὁποίων 1,500 ἦσαν καλλιεργούμενα ἢ δυνάμενα νὰ καλλιεργηθοῦν, τὰ δὲ ὑπόλοιπα 24,500 ἦσαν βοσκαὶ καὶ λειβάδια. Ἡ ἔκτασις αὕτη τῶν 1,500 στρεμμάτων διενεμήθη τότε εἰς 16 ἐγχωρίους καλλιεργητὰς καὶ δύο παρεκεντέδες τοῦ χωρίου Βόργιανη, διότι τότε τόσοι ἦσαν οἱ κάτοικοι τοῦ κτήματος Βόργιανη. Τοῦ γειτονικοῦ χωρίου Βωστῆδι ἡ ὁλικὴ ἔκτασις ἀνήρχετο εἰς 16.000 στρέμματα, ἐκ τῶν ὁποίαν πάλιν κατὰ τὸν αὐτὸν ἐπίσημον πίνακα 6,000 στρέμματα καλλιεργούμενα ἢ δυνάμενα νὰ καλλιεργηθοῦν παρεχωρήθησαν, εἰς 80 κατοίκους τοῦ χωρίου τούτου καὶ 50 παρεκεντέδες, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ἦσαν λειβάδια. Διὰ νόμου ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη βραδύτερον ἤτοι μετὰ πάροδον τεσσάρων ἐτῶν ἤτοι διὰ τοῦ νόμου (3883) τοῦ 1911 παρεχωρήθησαν ἐπὶ ἐκτιμήσει εἰς τὴν Βοργιανὴν 24.500 στρέμματα ἤτοι ὁλόκληρον τὸ ἐναπομεῖναν λειβάδι. Ἐπίσης διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου τοῦ 1911 παρεχωρήθη ἡ ὑπολειπομένη ἔκτασις τῶν 6.000 στρεμμάτων εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Βωστῆδι. Ἐκ τῆς παρατάξεως τῶν ἀνωτέρω ἀριθμῶν ἐξάγεται ὅτι οἱ μὲν 20 κάτοικοι τῆς Βόργιανης νέμονται ἔκτασιν 24.500 στρεμμάτων, οἱ δὲ 130 κάτοικοι τοῦ Βωστηδίου μόνον 6.000 στρέμματα. Ὅταν λοιπὸν προτείνεται διὰ τῆς προκειμένης διατάξεως ὅπως ἔκτασις μέχρι 7 χιλ. στρεμμάτων διατεθῇ εἰς τὸ χωρίον Βωστῆδι, ἀποσπωμένης τοῦ γειτονικοῦ Βόργιανης, ἡ διάταξις αὕτη ἐνέχει σκοπιμότητα ἢ οὔ; Ὅταν μάλιστα διατυποῦται καὶ δυνητικῶς; Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως εἰς οὐδὲν προσκρούει ἡ διατυπωθεῖσα διάταξις. Διετυπώθη ὅτι ἐφόσον πρόκειται περὶ κοινοτικοῦ λειβαδίου τὸ σύνταγμα ἀπαγορεύει τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἀλλὰ τὸ σύνταγμα ὁμιλεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 119 περὶ ἀπαλλοτριώσεως καὶ ἀπαλλοτριώσεως ἀναγκαστικῆς ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἐξαιροῦνται τὰ κοινοτικὰ λειβάδια. Ἐνῷ ἐν προκειμένῳ κάθε ἄλλο πρόκειται παρὰ περὶ ἀναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἐφόσον, ἄλλως τε, διὰ νόμου δύναται νὰ καταργηθῇ ὁλόκληρος κοινότης, πῶς δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ νόμου νὰ παραχωρηθῇ ἰδιοκτησία ἀπὸ μιᾶς κοινότητος εἰς ἑτέραν; Ἀλλὰ μήπως πρόκειται περὶ παραχωρήσεως ἰδιοκτησίας ἀνηκούσης εἰς κοινότητα; Ἐκ ρητῆς διατάξεως τοῦ νόμου πηγάζει ὅτι τὸ λειβάδιον αὐτὸ παρεχωρήθη πρὸς τοὺς κατοίκους Βόργιανη. Πράγματι δὲ παρεχωρήθη εἰς τοὺς ἐγχωρίους κατοίκους καὶ ὄχι εἰς τὴν κοινότητα, διότι.

§230Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Δὲν ὑπάρχει παραχωρητήριον. Δὲν δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἐγχωρίους. Πρέπει μόνον εἰς τὸ νομικὸν πρόσωπον τῆς κοινότητος νὰ παραχωρηθῇ. Δὲν εἶσθε ἐν τάξει πρὸς τὴν ἀκρίβειαν, διότι τὸ παραχωρητήριον εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τῆς κοινότητος.

§231Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Φαίνεται κύριε, ὅτι εἶσθε ἀμελέτητος. Νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀμφισβητῆτε ἓν γεγονὸς σαφέστατα διατυπούμενον μέσα εἰς τὸν νόμον.

§232Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Σεῖς δὲν ἔχετε ἰδέαν τοῦ νόμου. Νὰ διαβάσετε τὸ ἄρθρον 16.

§233Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐφόσον εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ λειβάδιον τοῦτο παρεχωρήθη δυνάμει ρητῆς διατάξεως, τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ 3883 τοῦ 1911 εἰς τοὺς ἐγχωρίους κληρούχους Βόργιανης, ἀναγράφοντος ἐπὶ λέξει ὅτι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος ἄρθρου παραχωρεῖται μέρος μὲν τοῦ λειβαδίου τοῦ Ἐθνικοῦ χωρίου Βόργιανης εἰς τοὺς ἐγχωρίους κληρούχους τοῦ χωρίου τούτου, τὸ κριθησόμενον ἐπίσης ἀναγκαῖον δι’ αὐτούς, τὸ δὲ ὑπόλοιπον εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Πανίτσης, πᾶς ἀντίθετος ἰσχυρισμὸς προδίδει στοιχειώδη ἄγνοιαν ἵνα μὴ εἴπω ἄλλο τι. Ἰσχυρίζεσθε ἀκόμη ὅτι ἐφόσον ἔκτοτε παρεχωρήθη ἡ κυριότης ἤδη δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνακληθῇ. Ἀγνοεῖτε, ὅμως, ὅτι οὐδεμία κυριότης παρεχωρήθη ἔκτοτε ἢ νῦν εἰς τοὺς ἐγχωρίους κατοίκους τοῦ προκειμένου λειβαδίου. Τὸ λειβάδιον τοῦτο παρεχωρήθη εἰς τοὺς κατοίκους Βόργιανης βάσει παραχωρητηρίου προσωρινοῦ, τοῦ τιμήματος πληρωτέου εἰς τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις ἐντὸς τριακονταετίας, νομίζω δὲ ὅτι αἱ ἡμίσεις δόσεις ὀφείλονται ἀκόμη μὴ καταστᾶσαι ληξιπρόθεσμοι. Κατὰ δὲ τὰς διατάξεις τοῦ Θεσσαλικοῦ Γεωργικοῦ Ταμείου μέχρις ὁλοσχεροῦς ἀποδόσεως τῶν ὀφειλομένων δόσεων ἡ κυριότης παραμένει εἰς τὸ δημόσιον μόνον δὲ μετὰ τὴν ὁλοσχερῆ ἐξόφλησιν ἁπασῶν τῶν δόσεων ἐκδίδεται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ κατόχου τὸ ὁριστικὸν παραχωρητήριον, ὅπερ ἐν προκειμένῳ ἐπαναλαμβάνω δὲν συνέβη. Ἄρα ἡ κυριότης δὲν μετεβιβάσθη ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ παραμένουσα εἰς τὸ Δημόσιον. Ἔχω ν’ ἀντιτάξω καὶ ἕτερον ἐπιχείρημα. Παρεχωρήθη εἰς τοὺς ἐγχωρίους κληρούχους τὸ λειβάδιον αὐτὸ ἐπὶ ὡρισμένῳ σκοπῷ, παρεχωρήθη ρητῶς πρὸς ἐπίδοσιν αὐτῶν τῶν κτηνοτρόφων εἰς τὴν γεωργίαν καὶ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν Ἐφόσον εἶναι ἐξηκριβωμένον ἐκ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἁρμοδίων γραφείων τοῦ ἐποικισμοῦ—καὶ ὀφείλω ἐδῶ νὰ κάμω μίαν παρέκβασιν ὅτι ἀτυχῶς δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον—ἐνῷ ὑπάρχουν πρωτοκολλημέναι, ὅπως ἐβεβαίωσεν ὁ διευθύνων τὸ Θεσσαλικὸν Ταμεῖον ἐνώπιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ, τοιαῦται ἐκθέσεις ἐν τούτοις σήμερον δὲν ὑφίστανται εἰς τὸν σχετικὸν φάκελλον.

§234Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τὶ ἐκθέσεις εἶναι αὐταί;

§235Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἐκθέσεις τοῦ γραφείου ἐποικισμοῦ, αἱ ὁποῖαι βεβαιοῦν τὴν ἀνάγκην τῆς παραχωρήσεως τμήματος τοῦ λειβαδίου αὐτοῦ εἰς τὸ Βωστῆδι, διότι οἱ κάτοικοι Βόργιανης ἐνοικιάζουν τὸ λειβάδι.

§236Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ τὸ δέχομαι ὅτι ὑπάρχουν. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἱκαναί, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων διατάξεων, εἶναι ἱκαναὶ αὗται νὰ δώσουν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον νὰ παραχωρήσῃ τὸ λειβάδιον ἀπὸ τὸ ἓν χωρίον εἰς τὸ ἄλλο;

§237Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐφόσον εἰς τὸν νόμον ὡρίζετο ὅτι παρεχωρεῖτο τὸ λειβάδιον πρὸς ἐπίδοσιν αὐτῶν καὶ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν, ἐὰν τοιαύτη χρῆσις δὲν ἐγένετο ἐκ μέρους τῶν γεωργῶν, αἴρεται ὁ σκοπὸς τῆς παραχωρήσεως. Τὸ λειβάδιον παρεχωρήθη ὑπὸ τὸν ρητὸν ὅρον τῆς ἐπιδόσεως καὶ εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Ἐκ τοῦ ὅρου τούτου μὴ πληρουμένου λόγῳ τῆς ἐνοικιάσεως πρὸς τρίτους, αἴρεται καὶ ὁ λόγος τῆς παραχωρήσεως. Βεβαίως δὲν ἐσκόπει ὁ νομοθέτης νὰ μεταβάλῃ τοὺς Βοργιανίτας εἰς ἀέργους εἰσοδηματίας.

§238Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πῶς τὸ ἔχετε τὸ διδόμενον αὐτό;

§239Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Σαφῶς ὁ νόμος τὸ ἀναγράφει.

§240Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἔχετε δεδομένον ὅτι τὸ ἐνοικιάζουν;

§241Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐὰν καὶ ἐφόσον τὸ ἐνοικιάζουν ἔχομεν διατυπώσει τὴν διάταξιν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε ἡ διάταξις τῆς παραχωρήσεως νὰ εἶναι δυνητική. Δὲν λέγομεν ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ ὑπουργὸς νὰ παραχωρήσῃ τὴν ἔκτασιν, ἀλλὰ ὅτι δύναται ὁ ὑπουργὸς μετὰ ἐξακρίβωσιν ὑπηρεσιακὴν τῶν ἀναγκῶν τοῦ χωρίου Βωστῆδι νὰ παραχωρήσῃ τὸ λειβάδιον, καὶ μάλιστα προσεθέσαμεν καὶ τοῦτο: ὄχι ὡς ἀρχικῶς εἶχε διατυπωθῆ ὅτι παραχωρεῖται ἔκτασις 7 χιλιάδων στρεμμάτων, ἀλλὰ μέχρις 7 χιλιάδων στρεμμάτων ὥστε ἀναλόγως μὲ τὰς ὑποδείξεις τῆς ὑπηρεσίας νὰ παραχωρηθῇ τόση ἔκτασις ὅση ἀκριβῶς ὑπάρχει ἀνάγκη. Καὶ ἀπὸ ἀπόψεως σκοπιμότητος, ἄρα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως τυπικῆς διατυπώσεως οὐδόλως προσκρούει ἡ παραχώρησις καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐγκρίνῃ τὴν ὑπὸ συζήτησιν διάταξιν, τὴν ὁποίαν υἱοθέτησεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας (χειροκροτήματα).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζούκας.

§243Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἰς νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ρύθμισιν ζητημάτων Θεσσαλικοῦ γεωργικοῦ ταμείου, ἐγένετο τὴν τελευταίαν στιγμὴν ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, μὴ οὔσης μάλιστα ἐν ἀπαρτίᾳ διότι ἦσαν παρόντες 7–8 βουλευταί, δύο τροπολογίαι παρὰ τοῦ βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων κ, Φίλιου διατυπωθεῖσαι προφορικῶς. Ἡ μία τῶν τροπολογιῶν εἶναι ἡ περὶ ἧς θέλω ὁμιλήσῃ κατωτέρω, ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἐκείνη διὰ τῆς ὁποίας ὁρίζεται ὅτι ἡ παραχώρησις λειβαδίου ἡ γενομένη εἰς τὴν κοινότητα Πανίτσης καὶ τὸ σχετικὸν παραχωρητήριον εἶναι ἄκυρα, διότι δῆθεν ἡ παραχώρησις πραγματικῶς ἐγένετο εἰς τὰ ἄτομα καὶ οὐχὶ εἰς τὴν κοινότητα. Αὐτὸ τὸ εἶπα δι’ ἄλλους λόγους, κ. ὑπουργέ. Ηὕρατε τὴν τροπολογίαν, τὴν δευτέραν παράνομον, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας καὶ ὑμεῖς εἴχατε τὴν γνώμην ὅτι ἡ νομὴ τῶν ἐν λόγῳ λειβαδίων δὲν παρεχωρήθη εἰς τὰ ἄτομα, ὡς ὑπεστηρίχθη παρὰ τοῦ προλαλήσαντος, ἀλλὰ παρεχωρήθη εἰς τὰς κοινότητας. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἔχει σημασίαν ἡ μὴ ἀποδοχὴ τῆς τροπολογίας. Ἡ ἄλλη τροπολογία συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς: Προὐτάθη νὰ ἀφαιρεθῇ ἔκτασις 7 χιλιάδων στρεμμάτων ὁλοκλήρων λειβαδίων βοσκησίμων ἀπὸ τὸ χωρίον Βόργιανη καὶ νὰ παραχωρηθοῦν εἰς τὸ χωρίον Βωστῆδι, ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας, διότι ἡ πρότασις αὐτὴ εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, εἶναι ἐντελῶς παράνομος, διότι λέγει ἐπὶ λέξει, κ. ὑπουργέ, ὅτι (ἀναγινώσκει). Καὶ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν: ἐπὶ ποίας νομικῆς βάσεως στηρίζεται ἡ ἐπιδιωκομένη παραχώρησις αὐτὴ τοῦ ἐν λόγῳ λειβαδίου, ἀποτελοῦντος ὁλόκληρος περιουσίαν; Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ποίας δικαιολογίας προτείνεται καὶ ἔγινεν ὡς μὴ ὤφειλε, δεκτὴ ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας, ἡ παραχώρησις τοῦ ἐν λόγῳ λειβαδίου ἀπὸ τὴν μίαν κοινότητα εἰς τὴν ἄλλην; Ποίας δικαιολογίας ἔχετε διὰ τὴν παραδοχὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς; Ἀλλὰ μήπως καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ἀναγράφεται δικαιολογία τις; Καμμία ἀπολύτως. Ὥστε αἰτιολογίαν τινὰ ἐκ μέρους τοῦ προτείναντος βουλευτοῦ δὲν βλέπω ἐν τῇ τροπολογίᾳ ταύτῃ. Δικαιολογίαν τινὰ προβαλλομένην ἐκ μέρους τοῦ εἰσηγητοῦ δὲν βλέπω. Ἔτσι λοιπὸν ἔρχεται ἡ τροπολογία αὕτη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἄνευ δικαιολογίας, ἄνευ ἐκθέσεως.

§244Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Σᾶς εἶπα ὅτι τὸ ἕνα μὲν χωρίον ἔχει 400 στρέμματα ἀπὸ τοὺς κλήρους καὶ τὸ ἄλλο 11.

§245Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τὸ γράφετε αὐτὸ εἰς τὴν ἔκθεσίν σας τὴν εἰσηγητικὴν αἰτιολογικόν; Δὲν τὸ γράφετε. Καὶ ἠξεύρετε διατὶ δὲν τὸ γράφετε; Διότι δὲν τολμᾶτε νὰ γράφετε τέτοιο πρᾶγμα, καθ’ ὃ ἀνακριβές.

§246Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ἀπορῶ δι’ ἕνα πρᾶγμα. Ἐφόσον πρόκειται νὰ ληφθῇ ἕν μέτρον τόσον ριζικὸν καὶ διὰ πρώτην φορὰν ἐμφανιζόμενον εἰς τὰ χρονικὰ τῆς ἀγροτικῆς πολιτικῆς ἀπὸ 18 ἐτῶν διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας δὲν εἰσηγήθη ἕνα χωριστὸν νομοθέτημα διὰ νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἀλλ’ ὑποβάλλεται μία τροπολογία ἀπὸ ἕνα συνάδελφον, ἡ ὁποία δὲν ἔχει τὸν λόγον νὰ μπῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό; Πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν ἕνα χωριστὸν νομοσχέδιον διὰ νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§247Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ δὲν ἔχει οὐδεμίαν πραγματικὴν καὶ νομικὴν βάσιν ὥστε νὰ δύναται νὰ δικαιολογηθῇ. Ἀλλὰ ἂν ἐξετάσωμεν τὰ πράγματα ἔξω τῆς τροπολογίας καὶ ἔξω τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. εἰσηγητοῦ, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προτείνεται διὰ τῆς τροπολογίας, δὲν στηρίζεται, οὔτε εἰς τὰ πράγματα, οὔτε εἰς τὸν νόμον. Τὰ κτήματα αὐτὰ πρώην Στεφαδίκεια ἀνῆκον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον καὶ αὐτὸ δυνάμει τοῦ νόμου ΓΣΒ τοῦ 1907 τὰ παρεχώρησε καὶ διένειμεν εἰς τοὺς ἐγχωρίους καλλιεργητάς. Μεταξὺ τῶν ἄλλων καλλιεργητῶν ποὺ ἐπῆραν κτήματα ἦσαν καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βόργιαννη. Ἐπίσης δὲ καὶ οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βωστηδίου. Ἐγένετο ἡ διανομὴ τοῦ κτήματος Βόργιαννης, ἐγένετο διανομὴ τοῦ κτήματος Βωστηδίου καὶ ἡ διανομὴ αὐτὴ ἐπετελέσθη σύμφωνα πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος εἶχε ὁρίσει ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον τῆς περιφερείας εἰς τὴν ὁποίαν ἀνῆκε τὸ κτῆμα ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην τὸν ἁρμόδιον καὶ ἀπὸ τὸν πρόεδρον τῆς κοινότητος. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετέβη ἐπιτοπίως, ἐξήτασε τὸν ἀριθμὸν τῶν κληρούχων ἑκάστου χωρίου καὶ ἐν ἐν γένει ὅλας τὰς συνθήκας καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν καὶ παρεχώρησε τὰς πτωχὰς καλλιεργησίμους γαίας εἰς αὐτοὺς, ἐκ τοῦ λειβαδίου δὲ παρεχώρησεν τὴν ἀναγκαιοῦσαν ἔκτασιν εἰς τοὺς πρώην κολλήγους τοῦ κτήματος. Ἐπειδὴ δὲ ὑπῆρχε σχετικὸν περίσσευμα ἐκ τοῦ λειβαδίου παρεχώρησε τμῆμα αὐτοῦ, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη 7–8 χιλιάδας στρεμμάτων, τὸ δὲ ὑπόλοιπον παρεχώρησεν εἰς τὴν κοινότητα Πανίτσης.

§248Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Εἶναι 13 χιλιάδες καὶ 12 εἰς τὴν Βόργιαννην.

§249Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Μετὰ τὴν παραχώρησιν αὐτὴν σύμφωνα μὲ τὸν νόμον καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου Τ.Ω.Π.Γ. ἐξέδωσε παραχωρητήριον ἐν ὀνόματι τῆς κοινότητος Βόργιαννης.

§250Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐδῶ πλανᾶσθε.

§251Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἔχετε λάθος. Καὶ διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ἔχετε λάθος θὰ μὲ ἀναγκάσητε νὰ ἐπαναφέρω εἰς τὴν μνήμην σας ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον πρὸ ὀλίγου. Ἔχετε τὴν ἄλλην τροποποίησιν τὴν ὁποίαν δὲν ἐδέχθη καὶ ἀπήλειψεν ὁ κ. ὑπουργὸς, ἡ ὁποία λέγει ὅτι τὸ παραχωρητήριον τοῦ χωρίου Πανίτσης διὰ τοῦ ὁποίου παρεχωρήθη τὸ λειβάδιον εἰς τὴν κοινότητα εἶναι ἄκυρον καὶ ἄνευ οὐδενὸς ἀποτελέσματος. Δὲν προκύπτει λοιπὸν ἐκ τῆς τροπολογίας πάντως ὅτι τὰ λειβάδια παρεχωρήθησαν εἰς τὰς κοινότητας;

§252Θ. ΦΙΛΙΟΣ. Ἠξεύρετε διατὶ διεγράφη; Διότι εἶπεν ὁ βουλευτὴς Μαυρομάτης ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάταξιν.

§253Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τότε διατὶ ἐξήρατε τὴν τροπολογίαν; Νομίζετε ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀνθέξουν αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε σεῖς πρὸ τῆς κατηγορηματικότητος τοῦ νόμου; Ὁ νόμος 352 τοῦ 14 λέγει τὰ ἑξῆς: Ἄρθρον 16. (ἀναγινώσκει).

§254Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος νόμου παρεχωρήθη; Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου 352 ἢ ἄλλου;

§255Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Λησμονεῖτε ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅτι οἱ νεώτεροι νόμοι καταργοῦν τοὺς παλαιοτέρους;

§256Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Τὰ λειβάδια παρεχωρήθησαν εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Βόργιαννης. Ἔτσι λέγει ὁ νόμος.

§257Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀποδείξω μετ’ ὀλίγον ὅτι τοὺς νόμους τοὺς διαβάζετε μόνον, ἀλλὰ δὲν θέλετε νὰ ἐννοήσετε τὸ πνεῦμα των. Ἐγὼ βασίζομαι ἐπὶ τοῦ νόμου 352 τοῦ 14. Κατά τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου....

§258Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶναι ἄσχετος.

§259Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὁμιλεῖ περὶ λειβαδίων.

§260Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐφόσον ρητῶς ἀναφέρει ὅτι τὸ λειβάδιον παραχωρεῖται εἰς τοὺς κατοίκους Βόργιανης θὰ δώσωμεν ἄλλην ἑρμηνείαν.

§261Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Τὸ παραχωρητήριον τὶ γίνεται; Δὲν λέγει ὅτι τὸ ἐν λόγῳ λειβάδιον παραχωρεῖται εἰς τὴν κοινότητα Βόργιανης;

§262Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ λέγω ἄλλο καὶ τὸ παραχωρητήριον ἄλλο;

§263Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Σεῖς πλανᾶσθε. Λοιπόν, κ. ὑπουργέ, τὸ παραχωρητήριον, ὅπως σᾶς ἐβεβαίωσεν ἡ ὑπηρεσία σας, εἶναι ἐκδεδομένο ἐπ’ ὀνόματι τῆς κοινότητος Βόργιανης, δηλαδὴ λέγει: παραχωροῦνται λειβάδια τόσων χιλιάδων στρεμμάτων εἰς τὴν κοινότητα Βόργιαννης.

§264Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Πρέπει νὰ ὁμολογήσετε, ὅτι ὅταν παρεχωρήθη εἰς τοὺς κληρούχους τῆς κοινότητος Βόργιανης φυσικὴ συνέπεια εἶναι ὅτι τὸ παραχωρητήριον ἐδόθη εἰς αὐτούς.

§265Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὥστε διαψεύδετε τὴν ὑπηρεσίαν σας κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ παραχωρητήριον εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τῆς κοινότητος;

§266Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς μοῦ ἀνέθεσε νὰ μεταβῶ εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ Θεσσαλικοῦ ταμείου νὰ ἴδω ἂν εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τῆς κοινότητος ἢ τῶν κληρούχων. Ἐπῆγα καὶ μοῦ λέγει ὅτι ἀναμφισβητήτως εἶναι ἐπ’ ὀνόματι τῶν κληρούχων.

§267Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀσφαλῶς δὲν θὰ ἀντελήφθητε τὶ σᾶς εἶπεν ὁ κ. διευθυντής, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναιρέσῃ τὸ περιεχόμενον παραχωρητηρίου.

§268Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Λυποῦμαι διὰ λογαριασμόν σας.

§269Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐφόσον ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει τὴν προέχουσαν θέσιν ἔχει ἂν αὐτὸ τὸ λειβάδι εἶναι κοινοτικὸν ἢ ὄχι, πῶς δὲν εἴχατε τὴν περιέργειαν νὰ πληροφορηθῆτε περὶ τούτου ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου σας; διὰ νὰ μοὶ εἴπητε σήμερον ὅτι δὲν ὑπάρχει παραχωρητήριον;

§270Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν ἐπῆγα νὰ ζητήσω ὅταν ἔχω τὸν νόμον.

§271Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ὁ νόμος δὲν λέγει αὐτὸ ποὺ λέγετε. Ἐγὼ εἶχα τὴν τιμὴν ν’ ἀναπτύξω καὶ προχθὲς τὸ ζήτημα καὶ νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ ὑποστηρίξω ὅτι πρόκειται περὶ κοινοτικοῦ λειβαδίου. Ἐφόσον δὲ κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος τὰ κοινοτικὰ λειβάδια οὔτε παραχωροῦνται, οὔτε ἀπαλλοτριοῦνται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 119 ἀλλὰ τοῦ ἄρθρου 19 τοῦ Συντάγματος, ἐρωτᾶται: πῶς δὲν εἴχατε τὴν περιέργειαν νὰ μάθετε ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν σας περὶ τοῦ ἂν εἶναι κοινοτικὸν ἢ ὄχι τὸ προκείμενον λειβάδιον; Διότι ἂν ἔχετε τὴν γνώμην ὅτι δύναται διὰ νόμου νὰ παραχωρηθῇ κοινοτικὸν λειβάδι ἀνῆκον εἰς τὸ α χωρίον καὶ δοθῇ εἰς τὸ χωρίον β, ἡ γνώμη σας αὕτη εἶναι προδήλως ἐναντίον τοῦ Συντάγματος.

§272Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Δὲν παρεχωρήθη ὁριστικῶς. Ἐν πάσῃ περιπτώσει πρόκειται περὶ προσωρινοῦ παραχωρητηρίου. Ἀσχέτως ἂν παρεχωρήθη εἰς τοὺς κληρούχους ἢ τὴν κοινότητα, ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ὁριστικῆς παραχωρήσεως καὶ ἑπομένως εἴμεθα πάντοτε ἐν τάξει ὅταν ἐνομίσαμεν ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀφαιρέσεως ἑνὸς τμήματος διὰ νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἄλλο χωρίον. Βλέπετε ἡ ἐπιχειρηματολογία ἡ ἰδική μου εἶναι ἁπλουστάτη. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἤθελον νὰ εἴπω προτοῦ περάνετε τὸν λόγον σας εἶναι ὅτι δοθέντος ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ βεβαιώσεων ὅτι ὁμολογουμένως ὑπάρχει μία ἀδικία σοβαρωτάτη εἰς τὴν διανομὴν τοῦ χωραφιοῦ καὶ ὑπάρχουν ἐκθέσεις ἐν ταῖς ὁποίαις βεβαιοῦται ἡ κατάστασις, εἶναι ἁμάρτημα καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ προτίθεται νὰ τὸ ζητήσω ἐντελῶς δυνητικόν, δηλαδὴ δύναται ὁ ὑπουργὸς μετὰ σύμφωνον γνώμην μιᾶς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ προβῇ εἰς ἔρευναν ἡ ὁποία θὰ ἐξετάσῃ ὅλα αὐτά, εἶναι ἁμάρτημα σεῖς νὰ ἀντιτίθεσθε. Νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τὸ ὁποῖον λαμβάνω περιφρουρεῖ τὰ δικαιώματα, διότι θὰ δύναται ὁ ὑπουργὸς νὰ προβῇ μετὰ σύμφωνον γνώμην ἐπιτροπῆς τοπικῆς, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ τὸν διευθυντὴν τοῦ ἐποικισμοῦ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ Θεσσαλικοῦ ταμείου, τὸν ἔφορον, θέλετε καὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν.

§273Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατὶ δὲν βάζετε τὸ συμβούλιον τοῦ ἐποικισμοῦ;

§274Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Καθορίσατε σεῖς τὴν σύνθεσιν τοῦ συμβουλίου. Ἐγὼ τὸ εἶχον προτείνει τὴν προτεραίαν, ὥστε ἐπερίττευεν ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὰ πράγματα εἶναι ὅπως τὰ λέγω ἐγώ.

§275Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι προφανὲς ὅτι ἡμεῖς ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐπικρατήσωμεν τῆς γνώμης τῆς πλειοψηφίας, ἡ ὁποία ἐπιμένει καὶ μᾶς κάνει μίαν παραχώρησιν νὰ περάσῃ ἀπὸ τὸ συμβούλιον τοῦ ἐποικισμοῦ, δηλαδὴ μετὰ σύμφωνον γνώμην τοῦ συμβουλίου τοῦ ἐποικισμοῦ. Μετὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ὁ ἀγών μας εἶναι μάταιος καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συντομεύσετε. (χειροκροτήματα).

§276Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ εἶναι δυνητικόν.

§277Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὥστε καὶ σεῖς νὰ μὴ ἠμπορῆτε.

§278Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Βεβαιότατα.

§279Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βάλτε καὶ μέχρι 7 χιλιάδων.

§280Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Ἔτσι εἶναι.

§281Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν ὅτι πρέπει νὰ πληρώσουν εἰς χρυσὸν τὸ δεκαπενταπλάσιον.

§282Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αἱ ἐκτιμήσεις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶναι ὀλιγώτεραι.

§283Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Νὰ ἐκτιμήσωμεν τὴν τιμὴν τὴν σημερινὴν τῶν λειβαδίων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐπικρίνω τὴν τροπολογίαν καὶ δηλῶ ὅτι δὲν ἀποδέχομαι αὐτὴν ὡς ἀντισυνταγματικὴν καὶ ἔκνομον· δὲν ἀποδέχομαι δὲ καὶ οἱανδήποτε προσθήκην ἐν αὐτῇ, διότι οἱαδήποτε τοιαύτη δὲν δύναται νὰ καταστήσῃ τὴν τροπολογίαν νόμιμον καὶ συνταγματικήν. Ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις καὶ τὸ περιεχόμενον αὐτῆς εἶναι ἄδικον καὶ ἀντιγεωργικόν, διότι ἄνευ οὐδεμιᾶς δικαιολογίας ἀφαιρεῖται περιουσία, ἀπὸ τὸ χωρίον Βόργιανης, τὴν ὁποίαν κέκτηται δυνάμει νόμου ἀπὸ 20 ἐτῶν καὶ τὴν ὁποίαν ἀπεζημίωσε σχεδὸν καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ δημόσιον.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ὑπὲρ ἑκατὸν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι συνιστῶσι εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως χορηγήσῃ ἐπίδομα εἰς τὸ καθ’ ὑπερωρίαν ἐργασθὲν προσωπικὸν τῆς Βουλῆς.

§286ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δεκτόν, Δεκτόν.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 12 καὶ 15′ π. μ. τῆς αὔριον. (Ὥρα 9.30′ μ. μ.)