1930.04.11

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 73η

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4 30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Ὁ ἰατρικὸς σύλλογος Ἀργοστολίου Κερκύρας υἱοθετεῖ τὸ δημοσιευθὲν εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῶν Ἰατρῶν» νομοσχέδιον Βλάχου, περὶ ταμείου ὑγειονομικῶν. — Ἡ Ἕνωσις ἀναπήρων πολέμου ὁλικῆς ἀνικανότητος εὐχαριστεῖ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας ὑποβολῆς αἰτήσεως συντάξεων. — Οἱ τελωνειακοὶ ὑπάλληλοι Πατρῶν παρακαλοῦν ὅπως συμπεριληφθῇ διάταξις εἰς τὸν Καταστατικὸν χάρτην τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καθορίζουσα παροχὴν μισθοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ μετὰ παρέλευσιν τριετοῦς ὑπηρεσίας. — Οἱ παθόντες ἐν πολέμῳ ἀξιωματικοὶ τοῦ Π. Ναυτικοῦ ὑποβάλλουσι δι’ ὑπομνήματός των διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταστάσεως τῶν παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν. — Οἱ ἔφεδροι τραυματίαι Ἡρακλείου ζητοῦν τὴν συμπλήρωσιν θέσεως δακτυλογράφου τῆς διοικήσεως Χωροφυλακῆς ὑπὸ ἐφέδρου. — Ἡ κοινότης Ναυπάκτου παρακαλεῖ ὅπως ὁ λιμὴν πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τοῦ νομοῦ Αἰτωλοακαρνανίας κατασκευασθῇ εἰς Ναύπακτον. — Ἡ κοινότης Ζωγράφου διαμαρτύρεται διὰ τὴν μὴ ἀναγνώρισιν ὑπὸ τῆς διοικήσεως τῶν δημοσίων κτημάτων τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ λειβαδίου «Ἀγροτοπιά». — Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Καλαμῶν ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4448 περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν καὶ ὑποβάλλει σχετικὴν τροπολογίαν. — Ἡ ἕνωσις καρροποιῶν, πεταλωτῶν καὶ σαγματοποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ζητεῖ τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεώς των. — Οἱ ἀμπελουργοὶ Βελβενδοῦ παρακαλοῦν ὅπως ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ στεμφυλόπνευμα. — Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Εʹ Καπνοπαραγωγικοῦ Συνεδρίου ζητεῖ τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς προστασίαν τῆς καπνοπαραγωγῆς καὶ τὴν υἱοθέτησιν διαφόρων αἰτημάτων της. Ὁ βουλευτὴς Δράμας κ. Ζερβὸς παρακαλεῖ ὅπως μὴ μείνῃ ἐν ἀτιμώσει ὁ διοργανωτὴς τοῦ στρατοῦ τοῦ Ἕβρου, τέως δικτάτωρ Πάγκαλος, κατὰ τὰς ἡμέρας τοῦ ἑορτασμοῦ τῆς Ἑκατονταετηρίδος. — Ὁ σύνδεσμος χαρτεμπόρων, χαρτοβιομηχάνων καὶ χαρτοπωλῶν τῆς Ἑλλάδος ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4204. — Ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς χορηγήσεως ἀδείας διώξεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Β. Ἀντωνοπούλου κατηγορουμένου ἐπὶ πλαστογραφίᾳ καὶ παραβάσει τοῦ νόμου περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, καθόσον ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι συναίτιοι. Ἡ ἀπαιτουμένη ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως ταύτης θὰ γίνῃ αὔριον. Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4193 περὶ προσθήκης ἑτέρων τινων διατάξεων περὶ τῆς Διευθύνσεως Ἀνταλλαγῆς. 2) Περὶ συγχωνεύσεως τῶν δυνάμει τοῦ ἀπὸ 27) 29 Ἀπριλίου 1926 Ν. Δ. περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 7)4)25 ψηφίσματος κλπ. λειτουργουσῶν τεσσάρων κληρωνομικῶν ἐπιτροπῶν μετὰ τῶν δευτεροβαθμίων ἐπιτροπῶν τοῦ νόμου 3381 κλπ. 3) Περὶ συμπληρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3381 περὶ προσφυγῆς κατὰ τῶν ἐκτιμητικῶν ἀποφάσεων τῶν Πρωτοβαθμίων Ἐπιτροπῶν καὶ συστάσεως ἐκδικάσεως ἐπιτροπῆς μεταλλείων καὶ λατομείων. Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ παροχῆς συντάξεως εἰς ἐφέδρους ἀξιωματικοὺς ἐξ ὁπλαρχηγῶν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ νόμου 3319 τῆς 27)4)1925». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Μ. Κοθρῆς, Α. Γαλανάκης καὶ Κ. Παπαδάκης ὑποβάλλουν πρότασιν νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νόμου 3348 περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως ἐκπαιδευτικῶν τινων νόμων». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Πρέκας, Μ. Αἰλιανός, Π. Πετρίδης, Θ. Κολιαλέξης, Α. Παπαοικονόμου κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσωπικοῦ τῶν Στρατιωτικῶν σχολῶν». Οἱ κ. κ. Ε. Ἐμμανουηλίδης (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας) καὶ Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ διατηρήσεως τῶν παρὰ τῷ τμήματι Προστασίας Θυμάτων Πολέμου τοῦ ὑπουργείου Προνοίας καὶ Ἀντιλήψεως, ὑπηρετούντων ἡμερομησθίων ὑπαλλήλων μέχρι 31 Μαρτίου 1931».

§2Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον παρακαλῶ πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Ζαβιτζιάνε.

§4Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος τῶν εἰς χρυσὸν καταθέσεων καὶ ὑποχρεώσεων. Ἡ ρύθμισις τοῦ ζητήματος ἐπιβάλλεται διότι ὡς γνωστόν ὑπάρχουν καὶ ὀργανισμοί, ὡς οἱ σιδηρόδρομοι Ἀθηνῶν Πειραιῶς, οἱ ὁποῖοι ἐνῶ εἰσπράττουν εἰς χρυσὸν, πληρώνουν τὰς ὑποχρεώσεις των εἰς χαρτί.

§5Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τῶν εἰς χρυσὸν ἀπαιτήσεων καὶ καταθέσεων παρουσιάζει πολλὰς ἀπόψεις. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἀπὸ τοῦδε δύναμαι νὰ βεβαιώσω εἶναι ὅτι ὁ χρυσὸς προελθὼν ἀπὸ τὰς λοιπὰς Τραπέζας πλὴν τῆς Ἐθνικῆς δυνάμει τοῦ γνωστοῦ διατάγματος τοῦ κ. Κοφινᾶ καὶ εὑρισκόμενος σήμερον εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἀνερχόμενος δὲ εἰς ποσὸν ὀλιγώτερον τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου δραχμῶν, θὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὰς ἐξ ὧν προῆλθε Τραπέζας διὰ νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῶν καταθετῶν. Ὅσον ἀφορᾶ ὅμως τὰς εἰς χρυσὸν ἀπαιτήσεις πρέπει νὰ παρατηρήσω ὅτι ζητοῦν νὰ πληρωθοῦν εἰς χρυσὸν οἱ δανεισταὶ οἱ ἐνυπόθηκοι ἐπὶ κτημάτων ἀνταλλαξίμων μουσουλμάνων ἢ καὶ μουσουλμάνων Τούρκων ὑπηκόων, ἡ τοιαύτη δὲ ἐξόφλησις θὰ συνεπήγετο μεγάλας ζημίας διὰ τὸ δημόσιον, διότι ἡ ἀνταλλάξιμος περιουσία εἶναι κάλυμμα τοῦ προσφυγικοῦ δανείου. Ἐξ ἄλλου ὑπάρχουν ἑταιρεῖαι αἵτινες, ἐνῶ ἐδανείσθησαν χρυσὸν, καὶ τὸν χρυσὸν τοῦτον μετέβαλλον εἰς ἐγκαταστάσεις, ἐξοφλοῦν τὰ ὁμολογικά των δάνεια διὰ χαρτίνης δραχμῆς. Συναφὲς δὲ ἐξ ἄλλου ζήτημα προκύπτει διά τινας ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας αἵτινες εἰσπράττουν τὰ ἀσφάλιστρα εἰς χρυσὸν καὶ ἐπλήρωσαν ἀσφαλείας εἰς δραχμάς. Περὶ τῶν ζητημάτων τούτων δὲν ἔλαβεν ἀκόμη ἀπόφασιν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ πρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι δύσκολον εἶναι νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἀναμφισβητήτως δικαίαν. Πρέπει ἀκόμη νὰ προσθέσω ὅτι ὑπέβαλλον πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὅλα τὰ σχετικὰ καὶ τὰς μελέτας τῶν ἐπιτροπῶν, τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κατήρτισεν ἐπιτροπὴν ἐξ ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν κατορθώθη νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία, διὰ τοῦτο κατ’ ἀνάγκην τὸ ζήτημα θὰ ἔλθῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἐπερωτήσεων Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπὶ ἐπερωτήσεως του σχετικῆς μὲ τὰ αἰτήματα τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου Μακεδονίας καὶ Θράκης.

§7Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Οἱ ἔφεδροι ὑπαξιωματικοὶ καὶ παλαιοὶ πολεμισταὶ Μακεδονίας ἐζήτησαν δι’ ἐπιτροπῆς σταλείσης ἐκ Θεσσαλονίκης ἀκρόασιν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ παρ’ ὅλας τὰς προσπαθείας των δὲν κατώρθωσαν νὰ τὴν ἐπιτύχουν καὶ ἀνεχώρησαν καὶ πάλιν εἰς Θεσσαλονίκην. Εἶναι γνωστὸν κ. συνάδελφοι, ὅτι οὐδὲν τῶν αἰτημάτων τοῦ ἐφεδρικοῦ κόσμου καθὼς καὶ οὐδεμία ἐκ τῶν πρὸς αὐτὸν δοθεισῶν ὑποσχέσεων παρὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἐξεπληρώθη. Οὕτως οἱ διορισθέντες εἰς ἑταιρείας δυνάμει τοῦ σχετικοῦ νόμου δὲν ἐγένοντο δεκτοὶ ὑπ’ αὐτῶν. Ὑπεσχέθημεν εἰς τοὺς ἐφέδρους πολεμιστὰς τὴν χορήγησιν εἰς αὐτοὺς ἐκτάσεων πρὸς ἐγκατάστασιν αὐτῶν εἰς λαϊκὰς κατοικίας. Εἰς ὅλα τὰ Κράτη, κ. συνάδελφοι, μετὰ τὸν πόλεμον ἔδωσαν διαφόρους ἐκτάσεις εἰς τοὺς διαφόρους συλλόγους τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν πρὸς ἀποκατάστασιν αὐτῶν, δηλαδὴ πρὸς ἀνέγερσιν λαϊκῶν κατοικιῶν, συγκεκριμμένως δὲ ἐν Ρουμανίᾳ ἔδωκαν ἀπεράντους ἐκτάσεις διὰ τοὺς ἐφέδρους διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν καὶ κτίσουν τὰς λαϊκὰς αὐτῶν κατοικίας. Ἐδῶ ὅμως ὄχι μόνον τοῦτο δὲν γίνεται ἀλλ’ ἄν ὑποτεθῇ ὅτι κατορθώνουν νὰ κάμουν μίαν ὁμάδα διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν, ἐπεμβαίνει τὸ ὑπουργεῖον καὶ ἐκδιώκει αὐτούς. Καὶ περὶ τούτου ὑπάρχει καὶ παράδειγμα εἰς τὴν περιφέρειαν Κοπανᾶ Ἀθηνῶν. Ἐκεῖ μία ὁμὰς ἐφέδρων πολεμιστῶν ἠγόρασε καὶ ἐπλήρωσε 300.000 δραχμὰς καὶ ἔκαμε καὶ ὡρισμένα παραπήγματα ἐκεῖ. Τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας μόλις εἶδεν αὐτὸ προέβη εἰς τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῆς ἐκτάσεως αὐτῆς καὶ σὺν τῷ χρόνῳ τοὺς ἐξεδίωξε. Ἡ ἔκτασις αὐτὴ δὲ δὲν συμπεριλαμβάνεται εἰς τὰς ἀπαλλοτριωτέας ἐκτάσεις, διότι κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω τὸ διάταγμα τὸ ὁποῖον ἐξεδόθη διὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ συνοικισμοῦ δὲν φθάνει εἰς τὴν ἔκτασιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ζητοῦν οἱ ἔφεδροι πολεμισταί. Ἀλλὰ καὶ ἄν ἐπρόκειτο περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ συνοικισμοῦ μέχρις αὐτοῦ, ἐφόσον ἐπρόκειτο περὶ ἐφέδρων οἱ ὁποῖοι δὲν ἐζήτουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν διὰ νὰ κτίσουν ἐκεῖ, ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Προνοίας ὑποχρέωσιν εἶχεν νὰ ἀναστείλῃ πᾶσαν ἐνέργειαν καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς ἀλλεπαλλήλους διαταγὰς πρὸς ἔξωσιν αὐτῶν ἐξ ἑνὸς τεμαχίου γῆς τὸ ὁποῖον αὐτοὶ ἐπλήρωσαν περὶ τὰς 400 χιλιάδας δραχμάς.

§8Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἐπιτρέπετε; Καίτοι δὲν ἔχω τὰ στοιχεῖα τώρα, ἀλλὰ καθόσον ἐνθυμοῦμαι θὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ ἀπαλλοτρίωσις ἔγινεν καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ἔγινεν ἡ ἀγορά. Ὑπάρχουν νόμοι, κ. συνάδελφε, οἱ ὁποῖοι ρυθμίζουν αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἠμπορεῖ νὰ εἶναι ἡ τάξις τῶν ἐφέδρων συμπαθής, ὅπως καὶ εἶναι συμπαθής. Τὴν στιγμὴν ὅμως κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀγορὰ ἔγινεν μετὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἔγκυρος αὐτὴ ἡ ἀγορά. Ἐδῶ ὑπάρχουν ἀνάγκαι καὶ ἀνάγκαι. Ὑπάρχουν ἀνάγκαι ἐφέδρων καὶ ἀνάγκαι προσφύγων. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ προηγηθοῦν κατὰ τὸν νόμον, ἐκεῖνοι θὰ προηγηθοῦν. Δὲν εἶναι ἰδικόν μου κτῆμα νὰ τὸ διαθέσω κατὰ βούλησιν καὶ κατὰ ἀτομικὴν συμπάθειαν. Εἶναι κάτι τὶ τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσω ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ ὑπὲρ τοῦ ἄλλου κατὰ τοὺς ὑφισταμένους νόμους.

§9Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῆς Προνοίας σᾶς εἶπα τὸ ἑξῆς, ὅτι ἡ ἔκτασις τὴν ὁποίαν ἐκεῖνοι ἔχουν ἀγοράσει, δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν ἔκτασιν τὴν ὁποίαν ἐσεῖς ἀπαλλοτριώσατε. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐσεῖς θέλετε νὰ συμπεριλάβετε εἰς τὴν ἔκτασιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἀπαλλοτριώσατε, καὶ τὴν ἔκτασιν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἠγόρασαν αὐτοί. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα διὰ τὸ ὁποῖον σᾶς κατακρίνω.

§10Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἀπορῶ πῶς τὸ λέγετε αὐτό. Διότι ἡ ἀπαλλοτρίωσις γίνεται δι’ ἑνὸς ἐγγράφου ἐπὶ ὡρισμένων ὁρίων. Πῶς θέλετε νὰ δύναμαι ἐγὼ νὰ τὰ ἐπεκτείνω; Ἄν εἶναι ὅπως τὸ λέγετε, τότε ἡ ἰδιοκτησία παραμένει πάντοτε εἰς τοὺς ἐφέδρους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ προσβάλλουν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν. Ἀλλὰ ἐγὼ λέγω τὸ ἑξῆς, ὅτι μία ἀπαλλοτρίωσις ἡ ὁποία ἔγινεν τυπικῶς καὶ οὐσιαστικῶς κατὰ τὸν νόμον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πέσῃ διότι ἕνας ἄνθρωπος ὅσον καὶ ἄν εἶναι πτωχὸς καὶ συμπαθὴς ἀπέκτησε ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην τῆς γῆς ἕνα τίτλον μεταγενέστερον τῆς ἀπαλλοτριώσεως. Ἄν ἀποδειχθῇ ὅτι παρὰ τὰς ἀποφάσεις τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας καὶ τῆς Γεωργίας αἱ ὁποῖαι εἶναι δημοσιευμέναι εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, οἱοσδήποτε ὑπάλληλος ἢ ὑπουργὸς ἐπεξέτεινεν τὰ ὅρια, δὲν ἔκανε τίποτε αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος ἢ ὁ ὑπουργός, παρὰ μόνον ἀποδεικνύεται ὅτι εἶναι ἠλίθιος διότι ἡ ἔκτασις αὐτὴ ἀνήκει πάντοτε εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὴν ἔχει.

§11Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Λησμονεῖτε κ. ὑπουργὲ τῆς Προνοίας ὅτι ἀπέναντι τῶν ἰδιωτῶν καὶ πολιτῶν τὸ δημόσιον ἔχει ἀφαιρέσει τὸ δικαίωμα τῆς λήψεως προσωρινῶν μέτρων ἐναντίον τοῦ δημοσίου, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου, ἔρχεται τὸ δημόσιον σήμερον καὶ καταλαμβάνει διάφορα οἰκόπεδα καὶ διαφόρους ἐκτάσεις προστατευομένας ταὐτοχρόνως δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου τῆς ἀπαγορεύσεως λήψεως προσωρινῶν μέτρων. Ἀλλὰ καὶ ἀντιθέτως κ. ὑπουργὲ τῆς Προνοίας, καὶ ἂν ὑπῆρχε ἡ περίπτωσις ἐκείνη κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἔφεδροι δὲν εἶχον ἀγοράσει καὶ ἠθέλησαν καὶ ἐκεῖνοι νὰ ἀποκτήσουν ἕνα τεμάχιον γῆς διὰ νὰ ἀποκατασταθοῦν, ἔπρεπε μὲ τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ σταθμὰ νὰ κρίνετε καὶ αὐτοὺς καὶ νὰ εἴπετε ὅτι θὰ ἀποκαταστήσω καὶ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἔφερα εἰς τὸν πόλεμον καὶ οἱ ὁποῖοι περιήγαγον νικηφόρως τὴν σημαίαν εἰς ὅλα τὰ μέρη, ὅπου ἐπολέμησαν. Τὰς ὑποσχέσεις αὐτὰς τὸ Κράτος πρέπει νὰ τὰς τηρῇ. Διότι ἐφόσον δὲν τὰς τηρεῖ ἀπέναντι τοῦ κόσμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐκάλεσε εἰς τὰ ὅπλα, διατρέχει κίνδυνον αὐτὸ τὸ Κράτος, διότι διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ δὲν θὰ δυνηθεῖτε νὰ σώσετε τοὺς ἐφέδρους, καὶ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ δὲν θὰ πιστεύσῃ ὁ κόσμος ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ὑπόσχεται τὸ Κράτος θέλει νὰ τὰ κρατήσῃ. Οἱ δὲ ἔφεδροι πολεμισταὶ ἐν Μακεδονίᾳ ὅπως πάντες γνωρίζετε εἶναι ἀντίρροποι καὶ ἀντιμέτωποι πάσης κομμουνιστικῆς κινήσεως. Ἐν Θεσσαλονίκῃ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὑπάρχει μία ὀργάνωσις ἐφέδρων πολεμιστῶν ἡ ὁποία ἐτάχθη πάντοτε κατὰ πάσης κομμουνιστικῆς κινήσεως. Καὶ ἐφόσον τὰς ὑποσχέσεις αὐτὰς ὄχι μόνον δὲν τὰς ἐκτελεῖ τὸ Κράτος ἀλλὰ καὶ ἀπηνὴν καταδίωξιν κάνει ἐναντίον αὐτῶν, βεβαίως δικαίωμά μου εἶναι νὰ διαμαρτυρηθῶ. Ἀλλὰ μήπως κ. συνάδελφοι, ἡ πρόσληψις εἰς διαφόρους δήμους ἐφέδρων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου γίνεται; Ἢ μήπως μέχρι σήμερον ἐγένετο κανὲν ταμεῖον οἰκονομικῆς προνοίας τῶν ἐφέδρων; Ἐνῷ μέχρι σήμερον ἔχομεν διάφορα ἄλλα ταμεῖα οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως διαφόρων ἄλλων σωματείων, περὶ τῶν ἐφέδρων μέχρι σήμερον ἐπρονοήσαμεν εἰς τί; Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον ἦτο ἐπιβεβλημένον ἦτο τὸ τῆς λαϊκῆς κατοικίας τῶν ἐφέδρων. Ἡ λαϊκὴ κατοικία, κ. συνάδελφοι, ἔπρεπε νὰ ἐπεκταθῇ εἰς ὅλας τὰς τάξεις. Τὸ Κράτος δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον, νὰ προβαίνῃ εἰς ἔξοδα ἑκατομμυρίων διὰ τὴν ὑγιεινὴν κατάστασιν τοῦ τόπου, ἐὰν ἐφρόντιζε ἐγκαίρως ὅπως ἔχουν φροντίσῃ εἰς ὅλα τὰ Κράτη, περὶ τῆς λαϊκῆς κατοικίας καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε αὐτὴ ἡ κατάστασις τῆς νοσηρότητος ἡ ὁποία ὑφίσταται σήμερον ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν. Καὶ τί ζητοῦν, οἱ ἔφεδροι; Σᾶς ζητοῦν καὶ σᾶς λέγουν, ἐκεῖ ὅπου προβαίνετε εἰς ἀθρόας ἀπαλλοτριώσεις, ἀπαλλοτριώσατε καὶ δι’ ἡμᾶς ἕνα τεμάχιον γῆς ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ κτίσωμεν μίαν καλύβην διὰ νὰ ζήσωμε καὶ ἡμεῖς. Ἀλλὰ μήπως, κύριοι, καὶ περὶ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν ἐλήφθη πρόνοια; Ὁ ἀγροτικὸς νόμος λέγει ὅτι πρέπει νὰ εἶναι καλλιεργητής. Ἀλλὰ πότε θὰ ἐγένετο καλλιεργητὴς ὁ ἔφεδρος, ἀφοῦ ἦτο ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαετίαν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ; Οἱ πλεῖστοι τῶν ἐφέδρων κύριοι, δὲν ἔχουν ἀποκατασταθῇ οὔτε ἀγροτικῶς. Πάντες γνωρίζομεν ὅτι μία ὁλόκληρος 10ετία ἐν τῷ μετώπῳ, τοὺς πλείστους τῶν ἐφέδρων ἔκαμε φυματικούς. Ἡ ὑγεία αὐτῶν ἐκλονίσθη, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε δίκαιον εἶναι νὰ ζητοῦν ἀπὸ τὸ Κράτος τὴν ὑλικὴν αὐτοῦ ἀρωγήν. Μήπως ἔγιναν νοσοκομεῖα ἢ σανατόρια ὥστε νὰ δύνανται οἱ ἔφεδροι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, νὰ εὕρουν ἕνα ἄσυλον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ δυνηθῶσιν νὰ θεραπευθοῦν; Τί ἐπράξαμεν μέχρι σήμερον ὑπὲρ αὐτῶν; Ἐνόμισα κ. συνάδελφοι ὅτι εἶχα ὑποχρέωσιν νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ αἰτήματα ταῦτα τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν Μακεδονίας, μετὰ τῶν αἰτημάτων τῶν ὁποίων σύμφωνος εἶναι ὁλόκληρος ὁ ἐφεδρικὸς κόσμος τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ζητοῦν καὶ ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὅπως λάβουν ὑπ’ ὄψιν τὰ αἰτήματα αὐτά, συγχρόνως δὲ ζητοῦν καὶ τοὺς νόμους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσθησαν περὶ τῆς προστασίας τῶν ἐφέδρων, πρὸς ὑποχρεωτικὴν πρόσληψιν εἰς διαφόρους βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις νὰ τοὺς θέσωμεν εἰς ἐφαρμογὴν διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίζωμεν ἡμεῖς νόμους, ἄλλοι δὲ νὰ μὴ τοὺς ἐφαρμόζουν. Εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη καὶ δι’ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀπέλυσαν αἱ διάφοραι δημοτικαὶ ἀρχαὶ καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐπροτάθησαν πρὸς πρόσληψιν, νὰ γίνῃ σύστασις εἰς τὰς δημοτικὰς αὐτὰς ἀρχάς, ὅπως συμμορφωθοῦν πρὸς τὸν νόμον, καθόσον καὶ εἰδικὴν ὑποχρέωσιν ἔχουν ἀπέναντι αὐτῶν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν παραβλέποντες τὸν νόμον νὰ μὴ προσλαμβάνωνται αὐτοὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§12Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐπιχειρήσεις ὀφείλω νὰ εἴπω πρὸς τιμήν των, ὅτι καμμία ἐπιχείρισις δὲν ἠρνήθη νὰ προσλάβῃ προσωπικόν. Ἐτοποθετήθησαν ἐν ὅλῳ 325, ἐξ ὧν 225 εἰς ἐπιχειρήσεις καὶ 100 εἰς τοὺς δήμους, ἐκ τῶν δήμων δέ, δυστυχῶς, μόνον ὁ δῆμος Ἀθηναίων ἠρνήθη νὰ προσλάβῃ καὶ ἔκαμε προσφυγὴν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἀλλὰ ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ἐὰν δὲν τοὺς προσλάβουν θὰ τοὺς πληρώσουν ἑνὸς ἔτους μισθοὺς ἂν δὲν ἀπατῶμαι.

§13Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, ἐγὼ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ σοβαρῶς ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τῶν ἐφέδρων πολεμιστῶν καὶ νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς ὅσον τὸ δυνατὸν τὰ δυνατὰ μέσα, εἶναι καὶ πολιτικὴ Κρατικὴ νὰ γνωρίζουν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι μετέβησαν χάριν τῆς πατρίδος διὰ νὰ χύσουν τὸ αἷμά των, ὅτι ἔρχεται τὸ Κράτος καὶ ἀνταμείβει ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων αὐτοῦ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, τόσον ἐνόρκως ὡς πάντοτε, ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκον αὐτῶν. Οἱ ἔφεδροι πολεμισταὶ τῆς Μακεδονίας ἐκφράζουν ἕνα παράπονον, τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐν γνώσει σας κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἦλθε μία ἐπιτροπὴ διὰ νὰ σᾶς ἀνακοινώσῃ διάφορα αἰτήματά της, παρέμεινεν ἐν Ἀθήναις ἐπὶ 15 ἡμέρας καὶ δὲν κατώρθωσεν νὰ σᾶς συναντήσῃ. Τὸ παράπονον αὐτὸ καίτοι δὲν τὸ ἐξεδήλωσαν ζωηρῶς, τὸ λέγω διότι ἴσως νὰ μὴ εἶσθε ἐν γνώσει τῆς τοιαύτης καταστάσεως.

§14Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε, ἵνα εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον μόνον αὐτό, σᾶς εἴπω δύο λέξεις. Εἶμαι εἰς ἀπόλυτον ἀδυναμίαν ἐλλείψει χρόνου νὰ δέχομαι τὰς διαφόρους ἐπιτροπάς.

§15Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τοὺς ἔλεγαν ἐλᾶτε αὔριον ἢ μεθαύριον.

§16Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν τοὺς ἔλεγον αὔριον ἢ μεθαύριον, θὰ εἴπῃ ὅτι προσεπάθουν αὔριον ἢ μεθαύριον διὰ νὰ δοῦν ἂν ἔχω καιρὸν διότι δὲν τὸ ἔκαμα ἀπὸ περιφρόνησιν νὰ δώσω τὸ χέρι μου εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Τὸ λέγω διὰ νὰ τὸ ξέρετε. Ἄλλωστε τοὺς δέχεται ὁ διευθυντὴς τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, τοὺς δέχεται ὁ ὑφυπουργὸς καὶ κάνωμε, ὅτι μποροῦμε διὰ νὰ καταστήσωμεν τὴν στενοχωρίαν ὀλιγώτερον αἰσθητήν.

§17Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ οὐσιωδέστερον θὰ εἶναι νὰ τοὺς δώσετε μίαν οὐσιαστικὴν ἀπάντησιν.

§18Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἡ οὐσιαστικὴ αὐτὴ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς: Τοὺς εἴχομεν ὑποσχεθῇ, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ πολέμου θὰ τοὺς δώσωμεν γαίας πρὸς ἐγκατάστασιν. Αὐτὸ δὲν ἐφηρμόσθη ποτέ, διότι ἦλθεν ἐν τῷ μεταξὺ ἡ καταστροφὴ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ ἐμείναμεν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν. Τώρα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρόσληψιν τῶν ἐφέδρων τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἔκαμε, ὅ,τι ἠμποροῦσε. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι αἱ διάφοροι Ἑταιρεῖαι ἔκαναν ὅτι μποροῦσαν, μερικὰ πρόσωπα δημοσίου δικαίου μᾶς ἔφεραν δυσκολίας καὶ ἐπῆγαν εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας ἀτυχῶς δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσωμεν ὅλους.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μαντᾶς ἐπερωτᾷ τὶ μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 4288.

§20Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ἔχω μίαν ἐπερώτησιν, κύριοι συνάδελφοι, σχετικῶς μὲ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν συμμαχοπαθῶν. Συμμαχοπαθεῖς, ὡς πάντες γνωρίζετε, ἐκλήθησαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπαθαν διαφόρους ζημίας, ἅμα τῇ ἀποβιβάσει τῶν Ἀγγλογαλλικῶν στρατευμάτων. Σχετικῶς δὲ περὶ τούτου καὶ τῶν ζημιῶν αὐτῶν αἱ σύμμαχοι δυνάμεις, κατὰ τὴν διακοίνωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1915, διὰ συλλογικῆς διακοινώσεως τότε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶχον ὑποσχεθῆ, ὅτι πᾶσα ζημία του ὑλική, ἤθελον πληρώσει εἰς τοὺς διαφόρους Ἕλληνας ἰδιώτας, τήν ἀποζημίωσιν δὲ ταύτην ἤθελον πληρώσει μετὰ τὸ πέρας τοῦ πολέμου. Ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κόμματος τῶν Φιλελελευθέρων, ὑπὸ τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ν. Πολίτη ὁ νόμος 2109 ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτοῦ, ἐγένοντο διάφοραι ἐπιτροπαὶ αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἠξεύρει καὶ ἐκδώσει ἀποφάσεις σχετικάς, περὶ τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι εἶχον προξενηθεῖ τότε εἰς τοὺς Ἕλληνας ἰδιώτας. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὅταν ἐπρόκειτο νὰ κανονίσῃ τὰ χρέη τὰ πολεμικὰ μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν συμμάχων δυνάμεων, μεταξὺ τῶν ἐπιχειρημάτων ἐκείνων τὰ ὁποῖα εἶχεν, εἶναι ὅτι ἔχουν ἐπιδικασθεῖ παρὰ τῶν διαφόρων δυνάμεων τοῦ τότε νόμου, ἕνα ποσὸν 50,000 χρυσῶν δραχμῶν.

§21Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι εἶναι πολὺ περισσότερα ἀπὸ 50 χιλιάδας χρυσᾶς δραχμάς.

§22Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὄχι 50 χιλιάδας χρυσᾶς δραχμάς.

§23Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς ἐπείραμεν μόνον ἀπὸ τὴν Γαλλίαν 67 ἑκατομμύρια.

§24Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Αἱ δυνάμεις τὸ ποσὸν αὐτὸ τὸ εὗρον ὑπερβολικὸν τῶν 50 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων καὶ περιώρισαν αὐτὸ εἰς 12 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα.

§25Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, μόνον ἡ Γαλλία ἐδέχθη νὰ συμψηφίσωμεν 67 ἑκατομμύρια.

§26Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὁμιλῶ περὶ συμμαχοπαθῶν.

§27Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§28Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Καὶ τὰ κατέβαλλον αὐτὰ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν διὰ συμψηφισμοῦ. Ἐγὼ ἔχω αὐτὰς τὰς πληροφορίας. Τώρα, ἐὰν εἶναι περισσότερα τόσον τὸ καλλίτερον. Κατεβλήθησαν δὲ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τὰ 12 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, ἤτοι ἕνας μέσος ὅρος περὶ τὰ 180 ἑκατομμύρια χαρτίνας δραχμάς. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος τότε νόμου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποφάσεων τούτων, νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπεν νὰ καθορίσῃ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποφάσεων τὸ ποσὸν αὐτὸ, καὶ νὰ τὸ διανείμῃ μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὰς ἀποφάσεις αὐτάς. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον ἐψήφισεν ἕναν ἄλλον νόμον τὸν νόμον 4278 ὁ ὁποῖος κατήργησεν τὸν προηγούμενον νόμον 2109. Καὶ δι’ αὐτὸ καθώρισεν ἄλλως τὸν τρόπον τῆς ἀποζημιώσεως. Ἀλλὰ εἰς τὸν νόμον τοῦτον δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποίας ἀρχὰς ὁρμωμένη, εἶπεν ὅτι καταργεῖ τὴν κατηγορίαν τῶν ὑλικῶν ζημιῶν συνεπείᾳ φυλακίσεως παρὰ τῶν συμμάχων καὶ στερήσεως τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας. Καὶ ἐστερήθησαν πάσης ἀποζημιώσεως ὑλικῆς, τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐφυλακίσθησαν. Ἀλλὰ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καθώρισαν ἡμερησίως τὴν προσωπικὴν ἀποζημίωσιν ἑκάστου φυλακισθέντος....

§29Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Δι’ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἐφέραμεν ἐδῶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη.

§30Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν εἴμεθα ἐδῶ.

§31Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Τί νὰ κάμωμεν τώρα, εἶναι ψηφισμένον. Φέρετε μίαν πρότασιν νόμου νὰ ἴδωμεν τί προτείνετε, νὰ τὸ συζητήσωμεν, διότι τώρα δὲν ἔχομεν μπροστά μας τὸ νομοσχέδιον.

§32Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἁπλοῦν. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Λαϊκὸν κόμμα δὲν παρευρίσκετο ἐδῶ. Δὲν λέγω ὅτι ἦτο ἀνάγκη τὸ Λαϊκὸν κόμμα νὰ εἶναι ἐνταῦθα διὰ νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῶν συμμαχοπαθῶν καὶ νὰ ἐκθέσωμεν τὰς σχετικὰς ἀντιλήψεις μας ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποζημιώσεις τούτων εἰς αὐτοὺς ἐνῷ πρὶν εἶχεν ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα νὰ ἀποζημιωθοῦν γενικῶς διὰ τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστησαν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτου εἶχεν ἐκδοθῆ καὶ σχετικὴ ἀπόφασις, διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου περιωρίσθη νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν, μόνον διὰ τὴν στέρησιν τῆς προσωπικῆς των ἐλευθερίας καὶ δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι μόνον ὅσοι ἐστερήθησαν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλως ζημιωθέντες.

§34Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Μόνον δι’ αὐτό.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ πῶς θέλετε νὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§36Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ τὸ συζητήσωμεν. Ἀλλὰ ἡ ὑπόθεσις μένει καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ διαρκῶς παραπονοῦνται. Ἐπανειλημμένως εἶχον ἔλθει εἰς ἐμὲ νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποζημιωθοῦν μόνον διὰ τὴν στέρησιν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας καὶ ὄχι διὰ τὰς ὑλικὰς ζημίας.

§37Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀδύνατον νὰ συζητήσωμεν κατὰ βάσιν τὸ ζήτημα, διότι πρόκειται πλέον περὶ νόμου.

§38Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἁπλῶς θέλομεν νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§39Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, δέχομαι νὰ διατυπώσῃ ὁ κ. βουλευτὴς πρότασιν νόμου τροποποιητικὴν τοῦ νόμου αὐτοῦ μὲ μίαν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, νὰ τὸ μελετήσωμεν καὶ νὰ τὸ παραπέμψωμεν ἐξαιρετικῶς εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν. Δηλαδὴ καὶ ἂν παραπέμψωμεν ἄλλους ὁμοίους νόμους, στὴν ἐξουσιοδότησιν νὰ παραπέμψωμεν καὶ αὐτό. Βέβαια ὁ νόμος ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη εἰς τὰ 1920 βάσιν εἶχεν ὅτι ὅλαι αὐταὶ αἱ ζημίαι θὰ πληρωθοῦν. Ὅ,τι ὅμως ἐπήραμεν ἡμεῖς συμψηφισμὸν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἀγγλίαν τοὺς τὸ ἐδώσαμεν. Ἀλλὰ ἤδη λέγετε ὅτι κακῶς τὸ ἐμοιράσαμε. Ἡμεῖς ὅσα ἐπείραμε ἀπὸ τοὺς συμμάχους διὰ συμψηφισμοῦ τὰ μοιράσαμε. Τώρα ἐὰν νομίζετε, ὅτι ὁ νόμος κακῶς ὥρισε ὅτι θὰ πληρωθοῦν διὰ τὰς ζημίας των μόνον οἱ ὑποστάντες προσωπικὸν περιορισμόν, κάμετε μίαν πρότασιν νόμου μὲ αἰτιολογίαν νὰ τὴν μελετήσωμεν, καὶ νὰ τὸ βάλωμεν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§40Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος ἤθελεν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα.

§41Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μπορεῖ νὰ ἔλθῃ ἐπερώτησις διὰ νόμον, διότι ὁ νόμος εἶναι πρᾶξις τῆς Βουλῆς.

§42Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θέλομεν νὰ δώσωμεν ἀφορμὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ συστάσεως του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διατὶ παραμένει ἀκόμη ἐν ἰσχύει τὸ Ν. Δ. τῆς 5]11]1922, καίτοι ἡ Κυβέρνησις παρεδέχθη τὴν ἀντισυνταγματικότητά του.

§44Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἶναι ὄντως ἀνιαρὸν νὰ ἐπανέρχεταί τις ἐπὶ τῶν αὐτῶν ζητημάτων. Ἀλλ’ οὐκ ἄλλως γενέσθαι, ὅταν τὸ δίκαιον πολιτῶν Ἑλλήνων στραγγαλίζεται καταφανῶς. Πρὸ 11 μηνῶν ἀκριβῶς κατὰ τὴν 7ην Μαΐου εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποστηρίζω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀναφορὰν ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀπελύθησαν δυνάμει ἐπαναστατικοῦ διατάγματος μὲ τὸν κοινὸν τύπον ὅτι δὲν ἐνέπνεαν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπανάστασιν. Τὸ πλῆρες ἀπανθρωπίας νομοθετικὸν ἐκεῖνο διάταγμα ἔκαμε τόσην οἰκτρὰν ἐντύπωσιν καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐδίστασε νὰ πιστεύσῃ εἰς τὰ λεγόμενά μου, καὶ ἐζήτησε νὰ ἴδῃ τὸ διάταγμα. Τὸ ἐπέδειξα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἀνέγνωσε, ὡς καὶ ὁ τότε ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑπουργὸς καὶ ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τοιοῦτος τοὺς ἔκαμε δὲ τόσην ἐντύπωσιν ὥστε ὅλοι ὕψωσαν τοὺς ὤμους των καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκίνησε περιλύπως τὴν κεφαλήν. Ἐνόμισα μετὰ τὴν τοιαύτην οἰκτρὰν ἐντύπωσιν τὴν ὁποίαν ἔκαμε τὸ διάταγμα τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν θὰ παρήρχετο 24ωρον καὶ θὰ κατηργεῖτο τὸ ἐξαμβλωματικὸν αὐτὸ διάταγμα. Δυστυχῶς παρῆλθεν ἔτος καὶ παραμένει τὸ διάταγμα ὅπως εἶχε, καὶ γίνεται πρόξενος δυστυχίας εἰς τοὺς ἀπολυθέντας ὑπαλλήλους.

§45Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ νὰ διορθώσω ὅλας τὰς ἀδικίας αἱ ὁποῖαι ἔχουν λάβει χώραν εἰς τὸ παρελθόν. Ἠξεύρετε ὅτι ἔρχονται κάθε μέρα ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἀπεμακρύνθησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως καὶ μοῦ λέγουν, νὰ τοὺς δώσω τὰ πλεονεκτήματα τὰ ὁποῖα ἐδώκαμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πίνακος Β καὶ τοὺς λέγω, ὅτι δὲν μπορῶ νὰ ἀνοίξω νέαν πληγήν. Βλέπετε ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτοί, εἶναι καὶ πολλοὶ ἄλλοι.

§46Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ τοιούτων πραγμάτων κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θέλετε φαίνεται νὰ μὲ ἀντιληφθῆτε. Πρόκειται περὶ τοῦ νομοθετικοῦ ἐκείνου διατάγματος τὸ ὁποῖον ἀφῄρεσε τὰ πολιτικά των δικαιώματα ἀπὸ τιμίους ὑπαλλήλους ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι δὲν ἀνέπνεον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ἐπανάστασιν καὶ δὲν δύνανται νὰ διορισθοῦν οὔτε κλητῆρες ἀφοῦ ἐδίδασκον ὡς καθηγηταί.

§47Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τότε κάμνω λάθος. Νομίζω ὅτι δὲν μποροῦν νὰ στεροῦνται εἰς τὸ διηνεκὲς τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων.

§48Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἴπατε, ὅτι θὰ τὸ διορθώσετε ἀλλὰ δὲν τὸ ἐκάματε.

§49Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Λυποῦμαι πάρα πολὺ δι’ αὐτό.

§50Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Πρόκειται περὶ ἐντίμων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτησαν τὴν νέαν των πατρίδα δὲν τὸ ἀποκρύπτω, πρόκειται περὶ προσφύγων.

§51Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἀφοῦ λέγετε αὐτὰ εἶμαι σύμφωνος. Μοῦ διέφυγε καὶ νὰ μὲ συγχωρήσετε.

§52Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀνέμενον τὴν κατάλυσίν του κατόπιν τῆς καταπλήξεως τὴν ὁποίαν σᾶς εἶχε κάμει.

§53Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Εἶμαι πρόθυμος νὰ τὸ διορθώσω. Φέρετέ το ἐὰν θέλετε διὰ μιᾶς προτάσεως νόμου εἶμαι ἕτοιμος νὰ τὸ ἴδω καὶ ἐπὶ τέλους νὰ τὸ παραπέμψωμεν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§54Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Οἱ δυστυχεῖς, κ. Πρόεδρε, πεινοῦν. Δόσατε τὸ ψωμί των.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαντζᾶκος ἐπὶ συστάσεώς του περὶ τῶν ληπτέων μέτρων πρὸς θεραπείαν τῆς ἐπελθούσης εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἀναστατώσεως, λόγῳ τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως.

§56Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ὅταν ἐψηφίζοντο τὰ ἐκπαιδευτικὰ νομοσχέδια τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, τὸ Λαϊκὸν κόμμα εὑρίσκετο εἰς ἀποχήν. Ἐπειδὴ δὲ ἐνόμιζε ὅτι θὰ ἠδύνατο καὶ τοῦτο νὰ συμβάλῃ εἰς τὴν καλλιτέραν μεταρρύθμισιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐζήτησεν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀναβολὴν τῆς ψηφίσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν νομοσχεδίων, ἀφοῦ ἄλλως τε καὶ ἡ Κυβέρνησις προεκλογικῶς εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι ἐπιθυμεῖ τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν ἐπ’ αὐτῶν. Ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος ἐμπνευσμένη ἡ φιλοσοφικὴ σχολὴ, ἐζήτει τὴν ἀναβολὴν ὥστε νὰ ἀκουσθοῦν καὶ αἱ γνῶμαι τῶν εἰδικῶν καὶ νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει τὰ διδάγματα τῆς πείρας, ὅπως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει εἰς ὅλα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἐπεθύμουν τὴν βελτίωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἐπειγομένη διὰ λόγους ἀγνώστους εἰς ἡμᾶς ἐπέμενε, εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν καὶ ἐψήφισε τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα χωρὶς νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει οὔτε ἡ γνώμη τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβούλων, οἱ ὁποῖοι ἐθεωρήθησαν τόσον περιττοί, ὥστε ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι οὔτε ἀνάγκην εἶχε νὰ λάβῃ τὴν γνώμην των. Ἡ μεταρρύθμισις ἐκείνη ἐπεδίωξε δύο τινά, τὸν περιορισμὸν τοῦ κλασσικισμοῦ ἤτοι τὴν ἐπὶ τὸ πρακτικώτερον τροπὴν τῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ δεύτερον νὰ καταστήσῃ αὐτοτελῆ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς μεταρρυθμίσεως νομίζομεν, ὅτι οὐδεὶς τῶν σκοπῶν τούτων ἐπετεύχθη. Διότι διὰ τῆς μετατροπῆς καὶ καταργήσεως ἀλλὰ κυρίως διὰ τῆς μετατροπῆς τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων εἰς ἡμιγυμνάσια, κατὰ τύπους μὲν παρέμειναν τὰ ἴδια, κατ’ οὐσίαν δὲ ηὐξήθησαν εἰς 52 τὰ ἡμιγυμνάσια.

§57Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Οὐδὲν ἡμιγυμνάσιον ἐνεκρίθη.

§58Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Κατ’ οὐσίαν τὰ ἡμιγυμνάσια ηὐξήθησαν κατὰ 52, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἡμιγυμνάσιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει 1000 μαθητάς, διότι εἰς τοιοῦτον γυμνάσιον οὔτε ἐποπτεία ὑπάρχει οὔτε διδασκαλία δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ὅπως μὲ ἐβεβαίωσε μία ἔρευνα τῆς ἐφημερίδος «Ἀκρόπολις» τὸν παρελθόντα Νοέμβριον εἰς τὰ σχολεῖα Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, εἰς πολλὰ σχολεῖα παρετηρήθησαν λυποθυμίαι καὶ συνωστισμὸς τοιοῦτος, ὥστε καὶ εἰς τὰ παράθυρα νὰ κάθηνται οἱ μαθηταί, τὴν κατάστασιν αὐτὴν γνωρίζει ὁ κ. ὑπουργὸς καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι πολλὰς προσπαθείας καταβάλλει διὰ τὴν διόρθωσιν ταύτην. Λέγω λοιπὸν ὅτι τὸ ἡμιγυμνάσιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀριθμεῖ τόσους μαθητὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὀνομασθῇ ἡμιγυμνάσιον, ἀλλὰ γυμνάσιον. Ἐκτὸς αὐτοῦ διὰ τῶν μεταρρυθμιστικῶν αὐτῶν μέτρων τὰ κατέστησε τόσον ὑπερτροφικὰ ὥστε πρέπει νὰ βαδίσῃ συντόμως εἰς τὴν διαρρύθμισιν καὶ εἰς κανονικὴν διαίρεσιν τῶν Γυμνασίων αὐτῶν, τοὐλάχιστον διὰ τῆς ἱδρύσεως νέων Γυμνασίων, ἐὰν δὲν θέλει νὰ ἴδῃ τὴν τελείαν διάλυσιν αὐτῶν. Διότι ἡ ἀνισότης αὐτὴ δὲν ἀποτελεῖ τίποτε ἄλλο παρὰ μίαν ἀποσύνθεσιν πλήρη, ὅταν ὁ μὲν γυμνασιάρχης εἶναι ἀπησχολημένος ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ εἰς τὰς ἐγγραφὰς καὶ ἀλληλογραφίαν, οἱ ἴδιοι δὲ ὁμολογοῦν, ὅτι ἔπαυσαν νὰ εἶναι γυμνασιάρχαι καὶ μετεβλήθησαν εἰς γραφεῖς.

§59Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὅλαι αἱ ὑπηρεσίαι ἔχουν διοικητικὴν ἐργασίαν.

§60Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Οἱ δὲ καθηγηταὶ ἐπειδὴ πρέπει νὰ διδάξουν εἰς τὰ παραρτήματα ἔχουν μεταβληθῇ εἰς πεζοπόρους, διότι φεύγουν λ. χ. ἀπὸ τὴν πλατεῖαν Κουμουνδούρου καὶ πηγαίνουν εἰς τὰ Πετράλωνα.

§61Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κατεβάλομεν ὅσας δυνάμεθα προσπαθείας διὰ νὰ κάμωμεν τὰ ἀπαραίτητα σχολικὰ κτίρια καλέσαντας πρὸς τοῦτο καὶ τοὺς γυμνασιάρχας εἰς σύσκεψιν. Δὲν ὑπάρχει δὲ καμμία ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πρῶτα βήματα τῆς μεταρρυθμίσεως ἐδημιούργησαν δυσχερείας διοικήσεως καὶ στέγης.

§62Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν δυσχερειῶν τούτων διὰ τῆς ἐσπευσμένης ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως δὲν ἐπετεύχθη τίποτε περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπῆρχε καὶ πρὶν, διότι ἔχομεν ἤδη χαλάρωσιν καὶ ἀποσύνθεσιν καὶ οὐδεμίαν ἑνότητα. Οἱ καθηγηταὶ μετεβλήθησαν εἰς πεζοπόρους, οὐδεμία συνεννόησις μεταξὺ των ὑπάρχει πρὸς καλλιτέραν ἀπόδοσιν τοῦ ἔργου των καὶ συνεπῶς ἡ διδασκαλία εἶναι ἐλλειπεστάτη. Συνεπῶς ὁ σκοπὸς ἐκεῖνος τῆς μεταρρυθμίσεως, τοὐτέστιν νὰ τραπῇ ἡ ἐκπαίδευσις πρὸς πρακτικωτέρας κατευθύνσεις μοῦ φαίνεται ὅτι δὲν ἐπετεύχθη.

§63Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἠθέλατε θαυματοποιΐαν; Πρέπει νὰ ἀναμείνητε τοὐλάχιστον τὴν πάροδον τοῦ σχολικοῦ ἔτους διὰ νὰ κρίνητε. Ἡμεῖς πιστεύομεν ὅτι ἀσφαλῶς θὰ ἔχομεν βελτίωσιν.

§64Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Τὸ ηὐχόμεθα, διότι ἡμεῖς φοβούμεθα ὅτι ἡ ἐκπαίδευσις ἔχει ἀνάγκην μεταρρυθμίσεως σπουδαίας, διότι σήμερον δὲν ἔχει προσαρμοσθῇ πρὸς τὰς πραγματικὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας καὶ δι’ αὐτὸ ἐκφράσαμεν τὴν θλῖψιν μας ὅτι κατὰ τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν δὲν εὑρέθη τὸ κόμμα εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκω νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του καὶ νὰ δοθῇ ἡ εὐκαιρία νὰ συζητηθῶσι καλλίτερον τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, ἀλλὰ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν διακοπῶν τῆς Βουλῆς καὶ εἰς ἡμέρας καυστικὰς ἐψηφίσθησαν τοιαῦτα νομοσχέδια, ρυθμίζοντα ἕνα ἐκπαιδευτικὸν σύστημα 100 ἐτῶν.

§65Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Σᾶς ἐπαναλμβάνω ὅτι ἐντὸς τοῦ θέρους θὰ καταργηθοῦν ἡμιγυμνάσια καὶ ἀντιστοίχως θὰ ἱδρυθοῦν γεωργικαὶ σχολαὶ— ἑπομένως βαίνωμεν εἰς τὴν ἀπαρχὴν τῆς πραγματοποιήσεως βαθμιαίως. Ἐφ’ ὅσον τὰ μέσα καὶ τὸ προσωπικὸν ὑπάρχουν θά προχωροῦμεν εἰς τὴν πραγματοποίησιν τῆς ἐκπαιδευτικῆς μεταρρυθμίσεως.

§66Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Εὔχομαι αἱ προσπάθειαί σας τὸ ταχύτερον νὰ τεθοῦν εἰς ἐφαρμογὴν καὶ νὰ μὴν ἔχωμεν τὰ φυτοζωοῦντα αὐτὰ ἡμιγυμνάσια, τὰ ὁποῖα πρέπει ἢ νὰ κλείσουν ἢ νὰ πάρουν τὴν ἐπαγγελματικὴν κατεύθυνσιν, ὅσα προορίζονται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἄλλως νὰ παύσουν νὰ λειτουργοῦν διότι ἀποτελοῦν ἐμπαιγμὸν τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὀφείλω ὅμως νὰ τονίσω, ὅτι οὔτε ὁ περιορισμὸς τῶν μαθητῶν ἐγένετο, διότι κατὰ μίαν ἐγκύκλιον τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσα δύνανται κατόπιν ἐξετάσεων νὰ κατατάσσωνται οἱ μαθηταὶ εἰς τὴν δευτέραν τοῦ γυμνασίου, ἄλλοι εἰς τὴν πρώτην. Τουτέστιν διάπλατα ἀνοίγει ἡ πόρτα τοῦ γυμνασίου. Ἐὰν ζητήσωμεν σήμερον μίαν στατιστικὴν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως θὰ ἴδωμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν φοιτούντων εἰς τὰ γυμνάσια ηὐξήθη ἀντὶ νὰ περιορισθῇ. Συνεπῶς νομίζομεν ὅτι ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις χειροτερεύει. Ἀντὶ ἡ μέση ἐκπαίδευσις νὰ βελτιωθῇ διὰ τῆς προσθήκης ἐτῶν φοιτήσεως τοὐναντίον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς σήμερον. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ μεταρρύθμισις ποὺ ἐγένετο εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν μήπως ἐγένετο εἰς ὄφελος τῆς δημοτικῆς. Τότε πάλιν καλὰ θὰ ἦτο, διότι καὶ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐξυπηρετεῖ περισσότερον τὰς λαϊκὰς τάξεις καὶ θὰ ἦτο καὶ αὐτὸ ἕνα ὄφελος. Ἀλλ’ οὔτε καὶ ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις δὲν ἐγένετο αὐτοτελής, διότι προπαρασκευάζει τούς μαθητὰς πρὸς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Δεύτερον δὲν ἔχει διδακτήρια ὥστε νὰ δεχθῇ δύο τάξεις μαθητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τρίτον δὲν ἔχει καὶ τὸ ἀναγκαῖον διδακτικὸν προσωπικόν, δὲν ἔχει κατάρτησιν ἐκπαιδευτικῶν, διὰ νὰ διδάξῃ ὄχι μόνον εἰς τὰς ἓξ τάξεις ἀλλ’ οὔτε καὶ εἰς τὰς τέσσαρας, διότι πλεῖστοι ἀπὸ αὐτοὺς δὲν ἔχουν οὔτε πτυχίον διδασκαλείου, οὔτε καὶ ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ σχολείου. Ἐπὶ τῶν 7800 δημοτικῶν σχολείων αἱ 5 χιλιάδες εἶναι μονοτάξια εἰς τὰ ὁποῖα διδάσκουν ἐκεῖνοι ποὺ στεροῦνται καὶ τοῦ πτυχίου ἀκόμη. Ὥστε ἐξερχόμενοι οἱ μαθηταὶ θὰ ὑστεροῦν κατὰ τοσοῦτον ὥστε ἐὰν μεταβοῦν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν θὰ εὑρεθοῦν εἰς ἓν ξένον περιβάλλον. Ὥστε νομίζω ὅτι ἀφοῦ ἐζημιώθη, ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως δὲν ὠφελήθη οὔτε ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις δι’ οὓς λόγους ἀνέφερον. Δι’ αὐτὴν τὴν ἀνισότητα καὶ αὐτὰς τὰς ἐλλείψεις αἱ ὁποῖαι σήμερον παρουσιάζονται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν ἀσφαλῶς κ. ὑπουργὲ δὲν εὐθύνεσθε σεῖς. Εἶμαι πεπεισμένος ὅτι πολὺ σύντομα θὰ ληφθοῦν μέτρα διὰ νὰ βελτιωθῇ ἡ σημερινὴ κατάστασις τὴν ὁποίαν βελτίωσιν παρακαλῶ νὰ ἐπισπεύσετε, ὥστε εἰς τὸ ἑπόμενον σχολικὸν ἔτος νὰ μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, διότι τότε δὲν πρέπει νὰ κατηγοροῦμεν τὸ κῦμα τῆς ἀμαθείας τὸ ὁποῖον μᾶς πλήττει κατ’ ἔτος.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης ἐπὶ ἐπερωτήσεώς του σχετικῶς μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων Λαρίσης Ι. Ἀναστασοπούλου.

§68Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἡ ἐπερώτησις ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἀναγομένη εἰς τὴν ἁρμοδιότητα εἰδικῶς τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοτικῶν σχολείων Ἰωάννου Ἀναστασοπούλου. Ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος ὑπηρετήσας εἰς τὴν ἐκπαιδευτικὴν περιφέρειαν Λαρίσσης ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἦτο φυσικὸν νὰ ὑποστῇ τὴν φθορὰν τὴν ὁποίαν ὑφίστανται οἱ ἀδυνάτου χαρακτῆρες ἄνθρωποι. Ἐὰν περὶ τοιούτου τινος ἐπρόκειτο θὰ ἦτο ἐπιβεβλημμένον νὰ κρίνωμεν τὰς πράξεις τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητοῦ μὲ τὰς τῆς ἐπιεικείας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοιαύτας περιπτώσεις. Ἀτυχῶς αἱ πράξεις διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖται ὁ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητὴς καὶ αἱ ἐνέργειαι τῶν προϊσταμένων αὐτοῦ, ἀλλὰ προπαντὸς τὰ μέσα τὰ ὁποῖα κατεβλήθησαν διὰ νὰ καταπνιγῇ ἡ ἀλήθεια καὶ διὰ νὰ ἐξευτελισθῇ καὶ νὰ κατηργηθῇ ἡ ἔννοια τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κράτους καὶ ἡ δῆθεν ἀφοσίωσις πρὸς αὐτὴν, δι’ ἐπιβολῆς ποινῆς ἡ ὁποία πᾶν ἄλλο δύναται νὰ θεωρηθῇ παρὰ ποινὴ καὶ ἥτις ἀσφαλῶς ἀποτελεῖ τραγικὴν εἰρωνείαν καὶ παρεξήγησιν τῆς ἰδέας καὶ τῆς ἐννοίας τῆς ἐπιβολῆς τῆς ἠθικῆς τάξεως ἐν εὐνομουμένῃ πολιτείᾳ, ἐπιβάλληται, ἵνα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου λεχθοῦν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἱκανοποιήσουν τὴν διασαλευθεῖσαν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ θὰ ἐνισχύσουν τὴν ἐπὶ τὸ κράτος τοῦ νόμου πεποίθησιν τῶν πολιτῶν. Τὸ ἔργον τοῦ κατηγόρου κ. βουλευταί, εἶναι πάντοτε ἄχαρες εἶναι δὲ περισσότερον ἄχαρες τὸ ἔργον τοῦ κατηγόρου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀλλ’ ὅταν αἱ πράξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διασαλεύουν καὶ κλονίζουν τὰ θεμέλια τῆς πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας εἶναι καθῆκον παντὸς πολίτου, εἶναι καθῆκον περισσότερον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν νὰ καταγγέλλουν τὰς πράξεις ταύτας καὶ νὰ ζητοῦν τὴν ἐπιβολὴν τῶν νόμων τῆς πολιτείας. Ὁ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητὴς ἐπιλήσμων γενόμενος, τῶν πρὸς τὴν πολιτείαν καθηκόντων του, ἐξετέθη διὰ τῶν πράξεων αἱ ὁποῖαι κατεξηυτέλησαν καὶ κατερράκωσαν τὴν ἰδέαν τοῦ Κράτους. Ἔχων μακρὰν πεῖραν, λόγῳ μακρᾶς δημοσιοϋπαλληλικῆς ὑπηρεσίας, γνωρίζω μετὰ πάσης εὐχερείας, καὶ πολλάκις μετὰ πάσης ἐπιπολαιότητος κατηγοροῦνται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἀδικήσω ἀτυχήσαντα, ἴσως, ὑπάλληλον, ἀλλὰ καὶ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἀδιαφορήσω πρὸ τῆς σοβαρότητος τῶν κατηγοριῶν—ὅτε αἱ κατηγορίαι ἔφθασαν μέχρις ἐμοῦ—ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον—πρὶν ἢ θέσω τὰς κατηγορίας τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητοῦ ὑπὸ τὴν βάσανον τῶν ἁρμοδίων—νὰ διαπιστώσω καὶ προσωπικῶς τὸ βάσιμον τῶν κατηγοριῶν. Μόνον δὲ ὅταν ἐπείσθην ὅτι καὶ βάσιμοι ἦσαν αἱ κατηγορίαι καὶ μεγάλης ἐκτάσεως, τότε ἔθεσα ταύτας ὑπὸ τὴν κρίσιν τῶν ἁρμοδίων. Οὕτως δι’ ἐρωτήσεώς μου ἀπὸ 20 Μαΐου παρελθόντος ἔτους, τὴν ὁποίαν κατέθεσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀπευθύνθην πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ζητῶν νὰ πληροφορηθῶ σχετικῶς μὲ τὴν δρᾶσιν τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητοῦ. (ἀναγινώσκει). Αὐτὴν τὴν ἐρώτησιν, κύριοι βουλευταὶ κατέθεσα τὴν 20–5–1929 εἰς τὴν Βολήν, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Ὁ τότε ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διέταξε τὴν ἐνέργειαν διοικητικῶν ἀνακρίσεων καὶ ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, ὁ ὁποῖος διετάχθη νὰ ἐνεργήσῃ τὰς ἀνακρίσεις ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ περισσοτέρας διασαφήσεις, προκειμένου νὰ προβῇ εἰς τὴν διαλεύκανσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς, τὰς ὁποίας ἔσπευσα νὰ τοῦ παράσχω. Ἐπειδὴ ἡ κυριωτέρα ἐκ τῶν κατηγοριῶν εἶναι ἡ πρώτη, τοῦ ἔδωκα τὰς ἑξῆς πληροφορίας.

§69Κ. ΖΑΚΑΣ. Ὑπάρχουν καταθέσεις;

§70Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν, τοῦ ἔδωκα τὰς ἑξῆς πληροφορίας διὰ νὰ τὸν διευκολύνω εἰς τὸ ἔργον (ἀναγινώσκει). Ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ προκάτοχος τοῦ νῦν ἐνήργησεν ἀνακρίσεις ἐπὶ τῶν καταγγελιῶν καὶ τὸ πόρισμα παρέδωκε εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν ὁ ὁποῖος καὶ τὸ ἐξηφάνισε. Κατόπιν τούτου ὁ ἐπιθεωρητής, ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς μεταβὰς ἐπὶ τόπου, ἐνήργησεν ἀνακρίσεις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν σχετικὸν φάκελον καὶ τὰς μαρτυρικὰς καταθέσεις τῶν ἐξετασθέντων. Ἐθεώρησα ὅμως σκόπιμον ἵνα μὴ ἀπασχολήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, νὰ κάμω μίαν περίληψιν τῶν καταθέσεων ἐκ τῶν ὁποίων, κυρίως, ἀποδυκνείεται ἡ ἐνοχὴ τοῦ κατηγορουμένου ἐπιθεωρητοῦ (ἀναγινώσκει). Κατ’ Ὀκτώβριον ἔχοντες ἀνάγκην κεφαλαίων ἀποφασίζουν τὰ τέσσαρα μέλη αὐτῆς τῆς ἑταιρείας νὰ μεταβῶσιν εἰς Λάρισσαν ἵνα δανεισθῶσιν χρήματα ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν Ἀθηνῶν. Τὴν μετάβασιν εἰς τὴν Λάρισσαν τὴν παρεσκεύασε ὁ διδάσκαλος Καρδαρᾶς, ὁ διευθυντὴς τοῦ σχολείου, διότι μεταβαίνοντες εἰς Λάρισσαν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δανεισθῶσιν ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἢ ἀπὸ οἱανδήποτε ἄλλην τράπεζαν καὶ μόλις μετέβησαν ἐκεῖ εὑρέθησαν πρὸ τῆς δυσχερείας νὰ δανεισθῶσιν χρήματα καὶ εὑρέθησαν πρὸ ἀμηχανίας καὶ τοὺς λέγει τότε ὁ διδάσκαλος Καρδαρᾶς: ἐγὼ θὰ σᾶς ἐξασφαλίσω χρήματα, θὰ μᾶς δώσῃ ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ Ἀναστασόπουλος ὅσα χρήματα θέλομεν, ἀλλὰ ζητεῖ νὰ μετάσχῃ τῆς ἑταιρείας μὲ κέρδη ἀνάλογα πρὸς τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα θὰ καταθέσῃ.

§71Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ ἐπιθεωρητής;

§72Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Μάλιστα. Ἀπὸ τὴν περιφέρειαν Λαρίσσης ἀπὸ τὴν ὁποίαν τελευταίως μετετέθη κατόπιν τοῦ θορύβου, φεύγει μὲ ἀρκετὰς χιλιάδας δραχμῶν, συναντᾶται μετ’ ὀλίγον μετὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καταρτίζει ἑταιρείαν, μετέχει τῶν κερδῶν καὶ ἐγγράφεται εἰς τὰ βιβλία μὲ ποσὸν κατατεθειμένον 60 χιλιάδων δραχμῶν. Ὅπως εἶπον, ταμίας εἶναι ὁ διδάσκαλος Καρδαρᾶς ὁ ὁποῖος καὶ λαμβάνει βαθμιαίως τὰ χρήματα. Κατ’ Ὀκτώβριον τοῦ 1926 τῇ παραγγελίᾳ τοῦ διδασκάλου Καρδαρᾶ ταμίου τῆς ἑταιρείας κατέρχεται εἰς τὴν Τράπεζαν ὁ διδάσκαλος Γεωργακὸς καὶ λαμβάνει κατὰ παραγγελίαν τοῦ Καρδαρᾶ δρχ. 10.000. Τὸν Μάρτιον τοῦ 1927 συγκεντροῦνται εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Καρδαρᾶ ἐν Ἀγυιᾷ εἰς τὴν ὁποίαν παρευρίσκεται καὶ ὁ κατηγορούμενος ἐπιθεωρητὴς ὁ μέτοχος τῆς ἑταιρείας καὶ ὑπογράφει γραμμάτιον χρεωστικὸν δρχ. 16.000 ὑπὸ τοῦ Γεωργάτου πρὸς τὸν Ἰωάννην Καρδαρᾶν, τυπικῶς, διότι πράγματι τὴν στιγμὴν ἐκείνην ὁ Γεωργακὸς δὲν εἶχεν χρήματα νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν ἑταιρείαν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ἑταιρείας. Καὶ ἐπειδὴ τὰ πράγματα ἐβάδιζον ὁμαλῶς, ὁ ἐπιθεωρητὴς ὁ παρευρισκόμενος εἰς τὴν συγκέντρωσιν τῆς ἑταιρείας καὶ διότι αὐτὰ τὰ πράγματα τὰ κάμνουσιν μυστικὰ ὑπογράφει εἰς τὸ γραμμάτιον ὡς μάρτυς. Τὸ γραμμάτιον τοῦτο βραδύτερον τὸν Ἰούνιον τοῦ 1928 μεταβιβάζει εἰς τὸν διδάσκαλον Κωνστ. Καρδαρᾶν. Τὸν Σεπτέβριον τοῦ 1927 ὁ διδάσκαλος Γεωργακὸς ὁ ὁποῖος ὑπηρέτει εἰς ἓν χωρίον μετατίθεται κατόπιν συνεννοήσεως τῆς ἑταιρείας εἰς τὸ χωρίον Σπέτι τὸ ὁποῖον ἀπέχει 2½ ὧρες ἀπὸ τὴν Ἀγυιᾶν, διὰ νὰ παρακολουθήσῃ τὴν ὑλοτομείαν μιᾶς δασικῆς θέσεως δημοσίας τὴν ὁποίαν ἐνοικίασεν ἡ ἑταιρεία ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἑνὸς ἐκ τῶν συνεταίρων Ἰωάννου Καρδαρᾶ. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ διδάσκαλος ἀντιληφθεὶς ὅτι φεύγουν κρυφὰ τὰ κάρβουνα ζητεῖ ἐξηγήσεις καὶ τοῦ παρουσιάζουν λογαριασμοὺς οἱ ὁποῖοι ἀποδεικνύουν ζημίας. Ἔσπευσε εἰς τὸ δασαρχεῖον καὶ ἐκ παραβολῆς τὴν ὁποίαν ἔκαμε μὲ τοὺς λογαριασμοὺς τοὺς ὁποίους προσήγαγεν εὑρίσκει ὅτι ὁ διδάσκαλος Καρδαρᾶς ὁ ὁποῖος ἐτήρει τὰ βιβλία ἀποφεύγει νὰ ἀναγράψῃ 5–6 πρωτόκολλα. Κατόπιν τούτου, ὅταν βλέπει ὅτι ἐγένετο φανερὰ κλοπὴ ἀποχωρεῖ τῆς ἑταιρείας. Συγκεντροῦνται τὰ ἄλλα μέλη τῆς ἑταιρείας καὶ καταρτίζουν τοὺς λογαριασμοὺς καὶ τὴν 18ην Δεκεμβρίου τοῦ 1927 συγκεντροῦνται τὴν νύκτα εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ διδασκάλου Καρδαρᾶ εἰς τὴν ὁποίαν κληθεὶς παρευρέθη καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς διότι ἐπρόκειτο νὰ ἐκβιασθῇ ὁ διδάσκαλος Γεωργάτος. Παρουσίασαν ὅτι ἡ ζημία ἀνέρχεται εἰς 30.000 δρχ. καὶ ἀποφασίζεται νὰ γίνῃ ἡ κατανομὴ τῆς ζημίας αὐτῆς εἰς 5 ἴσα μερίδια, ὅσοι ἦσαν οἱ ἑταῖροι μεταξὺ τῶν ὁποίων συμπεριλαμβάνετο καὶ ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς καὶ ἀναλογεῖ εἰς ἕκαστον ζημία 6 χιλιάδων δρχ. Εἰς τὸν Γεωργακὸν καταλογίζεται τὸ ποσὸν τῶν 8 χιλιάδων δρχ. Τοιουτοτρόπως ἀσκεῖται μία ψυχολογικὴ βία διὰ νὰ ὑπογράψῃ γραμμάτιον, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ὑπέγραψε ἐκ δραχ. 14.000 μὲ προθεσμίαν ἐξοφλήσεως τεσσάρων ἡμερῶν. Ὑπέγραψε δὲ τὸ γραμμάτιον τοῦτο μὲ τὴν προθεσμίαν αὐτὴν κατόπιν πιέσεως καὶ χωρὶς νὰ ἀντιληφθῇ τὸ βραχυπρόθεσμον τῆς προθεσμίας. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἐνεργεῖται κατάσχεσις τῆς περιουσίας. Ἐξεταζόμενος καταθέτει ὅλα αὐτὰ Τὸν ἐρωτᾷ ὁ ἐπιθεωρητὴς, «μὰ γιὰ νὰ κάμῃς ὅλες αὐτὲς τῆς δουλειὲς ἀπουσίαζεν ἀπὸ τὸ σχολεῖον· δὲν ἐτιμωρήθης, δὲν σοῦ ἔγινε καμμία περικοπὴ μισθοῦ;» Ἀπαντᾶ «δὲν ἐτιμωρήθην ποτέ, μόνον τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1928 μὲ πρόστιμον». Οἱ κάτοικοι ἐπανειλημμένως κατήγγειλαν τὸν διδάσκαλον καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ὑπέσχετο τότε ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα. Ὅταν ὁ διδάσκαλος ἦτο εἰς τὴν ἑταιρείαν εἶπε εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν φοβούμενος τὰς καταγγελίας: (ἀναγινώσκει). Ὁ δὲ ἐπιθεωρητὴς τοῦ λέγει νὰ παραπονεθῇ διὰ τὰς πιέσεις ἀπήντησε δὲ ὅτι «μόνον εἰς τὸν συμβολαιογράφον παραπονέθην διὰ τὴν ἀπάτην ποὺ μοῦ ἔκαμαν». Ἑτέρα κατάθεσις εἶναι τοῦ συμβολαιογράφου Παρδαλοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς ἐκ καταγγειλάντων τὰς πράξεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος μοῦ εἶπεν ἐπὶ λέξει τὰ ἑξῆς: ὅτι κατέσφαξαν κυριολεκτικῶς τὸ βράδυ ἐκεῖνο τὸν διδάσκαλον Γεωργακόν. Καὶ λέγει ὁ συμβολαιογράφος. (ἀναγινώσκει) Ἡ κατάθεσις τοῦ δημοδιδασκάλου Καρδάρα λέγει ὅτι δὲν μετεῖχε τῆς ἑταιρείας, χρήματα μόνον ἔδωσε εἰς τὸν ἀδελφόν του διὰ νὰ τὸν ἐνισχύσῃ. Λέγει δὲ περαιτέρω, ἐρωτώμενος ἐὰν εἰς τὰς συγκεντρώσεις τὰς ὁποίας ἔκαμεν εἰς τὸ σπίτι ἦτο παρὼν ὁ ἐπιθεωρητής, (ἀναγινώσκει). Ἄρα δι’ αὐτοῦ καὶ μόνον ἀποδεικνύεται ἡ συμμετοχὴ τοῦ διδασκάλου εἰς τὴν ἑταιρείαν. Ὁ ἴδιος λέγει ὅτι ἀνεμήχθη μόνον ὡς χρηματοδότης καὶ παρὰ κάτω λέγει ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ ἐδάνεισε 20.000. (ἀναγινώσκει). Ἐπειδὴ συμπίπτει ὁ διδάσκαλος Καρδάρας νὰ εἶναι διευθυντὴς τοῦ σχολείου τῆς πρωτευούσης καὶ συνεπῶς συντάκης τῶν μισθοδοτικῶν καταστάσεων καὶ ἐντεταλμένος νὰ ἐνεργῇ τὰς περικοπὰς τῶν μισθῶν διὰ τὰς ἀπουσίας, ἐρωτᾶται ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν ἐὰν ἀπουσίασεν ὁ διδάσκαλος Γεωργακὸς καὶ ἀπαντᾷ «δὲν ἐνθυμοῦμαι». Τὸν ἐρωτᾷ ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής. (ἀναγινώσκει). Καὶ ἀπαντῶν ὁ κ. Καρδαρᾶς ἀποδεικνύει τὴν ἐνοχὴν του. Ἐξετάζεται μετὰ ταῦτα ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς ἀπὸ τὸν γενικὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ εἰς μὲν τὴν κατάθεσίν του ἄλλα λέγει, ὅταν δὲν εἶχεν ὑπ’ ὄψει του ὅλας τὰς ἄλλας καταθέσεις εἰς τὴν ἀρχικήν του ὅμως κατάθεσιν κατέθεσεν ἄλλα ἀγνοῶν ὅτι ὁ Γεωργακὸς θὰ ἐπήγαινε νὰ αὐτοθυσιασθῇ. Ἀρνεῖται ἐντελῶς ὅτι μετέχει εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἀρνεῖται ὅτι συμμετέχει εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς ἑταιρείας, ἀρνεῖται ὅτι ὑπέγραψε γραμμάτιον, ἀρνεῖται τὰ πάντα. Ὁ διευθυντὴς τοῦ σχολείου εἰς τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ ὁ Γεωργακός, ὁ ὁποῖος γνωρίζει τὴν ὑπόθεσιν ἐξ ἐκμυστηριεύσεων τοῦ διδασκάλου, ἐξεταζόμενος λέγει ὅτι: «ὑπῆρχεν ἑταιρεία ἐκμεταλλεύσεως ἀλλ’ ὑπὸ ποῖον τύπον δὲν ξεύρω». Ὁ δασάρχης Κασσανδρέας ἐξεταζόμενος, λέγει ὅτι ὁ δημοδισκάλος Γεωργάτος ἐξέδιδεν ἐπ’ ὀνόματί του ἀδείας ὑλοτομείας καὶ κατέθεσε ὅτι ἐξεδίδοντο τοιαῦται ἄδειαι τὰς ὁποίας ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς παρέδωσεν εἰς τὸν κατηγορούμενον ἐπιθεωρητὴν, μὴ φανταζόμενος ὅτι οὗτος μετεῖχεν εἰς τὴν ἑταιρείαν, διὰ νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα καὶ ἔκτοτε δὲν ἐγένετο λόγος περὶ αὐτοῦ. Εἶναι καὶ ἄλλαι καταθέσεις μαρτυρικαὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ὅτι ἦτο ἀναμεμειγμένος ὁ κατηγορούμενος εἰς τὴν ἑταιρείαν. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς μετὰ τὰς καταθέσεις αὐτὰς κατήρτισε τὸ πόρισμά του, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον μετὰ τῶν μαρτυρικῶν καταθέσεων. Ἐκ τοῦ πορίσματος τούτου θὰ σᾶς ἀναγνώσω σημεῖα τινά, ἐκ τῶν ὁποίων καταδεικνύεται ἡ ἐνοχὴ τῶν ἐν λόγῳ διδασκάλων καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. (ἀναγινώσκει). Ἀλλ’ ἡ κατάθεσις αὐτὴ ἡ ὁποία μνημονεύεται ἐν τῇ ἐκθέσει δὲν ὑπάρχει μεταξὺ τῶν στοιχείων. Λέγει ὅμως ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὴν ἔκθεσίν του κατὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ.... (ἀναγινώσκει). Ἐκφράζει ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τὴν ἀπορίαν πῶς ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητής, ὁ κατηγορούμενος εὑρέθη εἰς τὴν Ἁγυιᾶν τὴν 13 Μαρτίου καὶ ὑπέγραψε γραμμάτιον. Καὶ λέγει εἰς τὴν ἔκθεσίν του. (ἀναγινώσκει). Τὸ γεγονὸς εἶναι, κύριοι, ὅτι εὑρίσκετο εἰς τὰς δύο συγκεντρώσεις ὁ ἐπιθεωρητής, ὅτι ἐκ τῶν καταθέσεων τῶν μαρτυρικῶν καὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἀποδεικνύεται ἀναμφισβητήτως ἡ ἐνοχὴ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὅτι συμμετέσχεν εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν. Καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων κατηγοριῶν ἐνεργεῖται ἀνάκρισις. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς ἐνῷ εἰς τὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ σκεπτικὸν τῆς ἐκθέσεώς του ἀποδεικνύει ἀναμφισβητήτως τὴν ἐνοχὴν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καταλήγει εἰς συμπέρασμα ἐντελῶς παράξενον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ἔκθεσίν μου μετὰ τῶν στοιχείων αὐτῆς ὑπέβαλα εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ τοῦτο τὴν παρέπεμψε εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον πρὸς ἐκδίκασιν. Ἐζήτησα ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ Ἰουνίου νὰ κατατεθῇ ὁ σχετικὸς φάκελλος εἰς τὴν Βουλήν, ὁ δὲ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὁ προκάτοχός σας κ. ὑπουργέ, δι’ ἐγγράφου του ἀπήντησεν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι παρεπέμφθη ὁ φάκελλος εἰς τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Μετὰ ταῦτα παρῆλθον ὁλόκληροι μῆνες καὶ ἐν τούτοις τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον δὲν ἐξέδιδε τὴν ἀπόφασίν του, δὲν ἐπελαμβάνετο τῆς λύσεως τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς. Τὴν 12 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους διεμαρτυρήθην διὰ τὴν βραδύτητα αὐτὴν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου καὶ πρὸ παντὸς διεμαρτυρήθην διότι παρεκωλύετο ὁ Κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Βραδύτερον τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀπήντησεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διαμαρτυρίας αὐτῆς καὶ κατετέθεσεν καὶ τὰ στοιχεῖα κατόπιν τῆς ἐπερωτήσεως τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὴν Βουλήν. Ἐξ αὐτῶν ἀποδεικνύεται ὅτι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον πιεζόμενον διαρκῶς ἀπέφευγε νὰ ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν του καὶ νὰ διεκπεραιώσῃ τὴν ὑπόθεσιν, διότι διαρκῶς ἐστενοχωρεῖτο. Τὸ ὅτι δὲ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐπηρεάσθη καὶ ἐπηρεάσθη κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀποφάσεων τὰς ὁποίας ἐξέδωσεν ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Τὴν 13 Αὐγούστου πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ τῆς ὅλης ἐξετάσεως διὰ τὴν πρώτην ἀντίληψιν τῶν κατηγοριῶν, προτείνει διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 150 πρακτικοῦ τὴν μετάθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ· τὴν 6 Σεπτεμβρίου διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 174 πρακτικοῦ τὴν ὁριστικὴν ἀπόλυσιν καὶ τὴν κλῆσιν εἰς τὴν ἀπολογίαν διὰ τὴν συμμετοχὴν εἰς τὴν ἑταιρείαν τὴν 22αν Νοεμβρίου· διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 181 πρακτικοῦ προτείνει τὴν μετάθεσιν εἰς τὴν Δράμαν ἡ ὁποία μετάθεσις δὲν ἐκτελεῖται καὶ πάλιν διὰ δευτέραν φοράν· τὴν 23 Δεκεμβρίου, κατόπιν τῆς διαμαρτυρίας μου ἡ ὁποία ἔγινε τὴν 12 Δεκεμβρίου, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 193 πρακτικοῦ ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητὴν τὴν ποινὴν τῆς μεταθέσεως διὰ διαγωγὴν μὴ συμβιβαζομένην πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ποινὴ ἡ ὁποία, νομίζω, διὰ πρώτην φορὰν ἐπεβλήθη ἀπὸ ὑπηρεσιακὸν συμβούλιον καὶ δὴ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον. Διὰ δὲ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1121 ἐγγράφου δικαιολογεῖ τὴν μακρὰν ἐκκρεμότητα τῆς ὑποθέσεως διαλευκανθείσης πλήρως. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἡ ἀπόφασις αὐτή, ἡ ὁποία πλέον εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν κ. ὑπουργόν, δὲν ἐκτελεῖται καὶ τὸ Συμβούλιον πιέζεται καὶ πάλιν, καὶ τὴν 4 Φεβρουαρίου, διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 196 πρακτικοῦ, τροποποιεῖ τὴν προηγουμένην ἀπόφασίν του καὶ τὸν μεταθέτει ἀπὸ τὴν Δράμαν εἰς τὴν Καβάλλαν· ἀλλὰ καὶ πάλιν τὸ συμβούλιον πιέζεται καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς καὶ συνέρχεται καὶ πάλιν τὴν 13 Μαρτίου 1930 καὶ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 209 πρακτικοῦ αἰτήσει τοῦ αὐτοῦ, διαβιβασθείσης διὰ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ὑπουργοῦ μὲ τὴν ἑξῆς διαταγήν. (ἀναγινώσκει). Ὁ κατηγορούμενος ἐπιθεωρητὴς κληθεὶς εἰς ἀπολογίαν, ὑπέβαλε τὴν ἀπολογίαν του, ἡ ὁποία εἶναι τελείως ἀντίθετος πρὸς τὴν ἀρχικήν του κατάθεσιν. Ἐνῷ ἠρνεῖτο ὅτι ὑπέγραψε γραμμάτιον καὶ εὑρίσκετο ἐν τῇ συγκεντρώσει ὅταν εὑρέθη πρὸ γραμματίου κατατεθιμένου εἰς τὸν φάκελλον, λέγει «ἴσως νὰ ὑπέγραψα ἓν γραμμάτιον, ἀλλ’ ἐνόμιζα ὅτι ἐκπληρῶ τυπικὸν καθῆκον». Οὐδέποτε διενοήθη νὰ ἀσκήσῃ ψυχολογικὴν πίεσιν ἐπὶ τοῦ διδασκάλου Γεωργακοῦ καὶ λέγει ὅτι ὁ Γεωργακᾶς ἐγένετο ὄργανον τοῦ Ἡρακλείδου εἰς τὴν κατ’ αὐτοῦ κατηγορίαν καὶ ἐπενοήθησαν ὅλα αὐτά. Ἀλλ’ ὁ Παρδαλὸς ὁ ἀξιόπιστος μάρτυς, ὁ συμβολαιογράφος καὶ πρῴην εἰρηνοδίκης, ὁ ὁποῖος πρῶτος κατήγγειλε τὴν πρᾶξιν ὅτι «ἔσφαξε τὸν ἄνθρωπον» ἦτο δυνατὸν νὰ εἶναι ὄργανον; Ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀρνεῖται ὅτι παρευρέθη τὴν 18ην Δεκεμβρίου, καὶ ἐν τούτοις λέγει ὁ Γεωργακὸς ὅτι ἔμεινεν εἰς τὸ σπίτι τοῦ Γεωργακοῦ, ὅπου ἔφθασε τρομαγμένος καὶ τὸν ἠρώτησε ποῦ ἦτο καὶ εἶχεν εἰπῇ «εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ διδασκάλου». Λέγει ὅτι τὸν διδάσκαλον Γεωργακόν, ἐπειδὴ ὑπῆρχον παράπονα ὅτι ἀπουσίαζε συχνά, τὸν μετέθεσε διὰ νὰ τὸν θέσῃ ὑπὸ ἐπιτήρησιν αὐστηροτάτου διδασκάλου τοῦ ἐκεῖ διευθυντοῦ τοῦ σχολείου. Ἀλλ’ ἀφοῦ τὸν μετέθεσε τὸν Γεωργακὸν καὶ ἦτο ὑπὸ τὰς διαταγὰς διευθυντοῦ σχολείου πῶς μόλις μετετέθη ὁ διδάσκαλος ἔκανε ἀνασύνθεσιν τῆς σχολικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ διαχειρισθῇ χρήματα τοῦ σχολικοῦ ταμείου καὶ ἀντὶ νὰ βάλῃ τὸν διευθυντὴν τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὡς αὐστηρότατον τὸν ἀντικατέστησε διὰ τοῦ διδασκάλου; Δὲν εἶναι καὶ αὐτὸ μία ἐπὶ πλέον ἀπόδειξις ὅτι ἦτο συνεταῖρος εἰς τὰς ἐργασίας αὐτὰς καὶ ἤθελε νὰ βοηθήσῃ τὸν συνεταῖρον του παντοιοτρόπως; Καὶ ἀργότερον ἀκόμη, ὅτε διελύθη ἡ ἑταιρεία κατόπιν τῆς πιέσεως ποὺ εἶχε καὶ τῶν κλοπῶν ποὺ ἐγένοντο, ἀναγκάζεται ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκβιαζόμενος ἀπὸ τὸν διδάσκαλον Γεωργακόν, νὰ τὸν μεταθέσῃ εἰς θέσιν ἀνύπαρκτον. Μετατίθεται εἰς τὸ σχολεῖον τῆς Ρετσάνης, εἰς τὸ διτάξιον, ἐνῷ τὸ σχολεῖον ἦτο μονοτάξιον. Ὁ ἐπιθεωρητὴς καλούμενος νὰ δικαιολογήσῃ τὴν μετάθεσίν του εἰς ἀνύπαρκτον θέσιν, λέγει ὅτι τὸ σχολεῖον ἦτο διτάξιον καὶ εἶχε δημιουργήσει μίαν θέσιν διὰ τοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ὑπάγει. Ἀπαντῶν λέγει «οὐδέποτε μέχρι σήμερον..............» (ἀναγινώσκει). Ὁ ἐπιθεωρητὴς διὰ νὰ ἐκδικηθῇ τὸν διδάσκαλον ὅτι ἐκ τῆς μεταθέσεως αὐτοῦ ἐξετέθη, καλεῖ τὸν διευθυντὴν τοῦ σχολείου Ρετσάνης καὶ τοῦ λέγει: «Νὰ μοῦ κάμῃς ἔκθεσιν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν δὲν εἶναι ἱκανὸς διὰ νὰ διατηρηθῇ τὸ σχολεῖον τριτάξιον, διότι θὰ ἀπολύσωμεν τὸν Γεωργακὸν» καὶ ὁ διδάσκαλος πιεζόμενος ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν ὑπέβαλε τοιαύτην ἔκθεσιν εἰς τὸν ἐπιθεωρητήν. Καὶ ἐνῷ πρόκειται τὸν Μάϊον ἢ Ἰούνιον μῆνα, ὁπότε γίνονται αἱ ἐκπαιδευτικαὶ μεταβολαὶ νὰ γίνουν αἱ μεταβολαὶ καὶ διακανονισθοῦν τὰ πράγματα, ἔκαμε μεταβολὰς καὶ προτείνει μὲ ταύτας τὴν κατάργησιν τοῦ σχολείου μὲ τὸν προφανῆ σκοπόν, τὸν ὁποῖον οὔτε ὁ ἴδιος ἀποκρύπτει, νὰ ἐκδικηθῇ τὸν διδάσκαλον ὁ ὁποῖος ἀπεκάλυψε τὴν ἐνοχὴν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ἀλλ’ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ σχολείου εἶχε λογαριασμοὺς παλαιοὺς καὶ μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ σχολείου τὸν ὁποῖον ἐξεβίασε νὰ κάμῃ τὴν ἔκθεσιν καὶ βραδύτερον μετέβη ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὴν Ἁγυιᾶν εἰς τὸν συγγενῆ τοῦ διδασκάλου καὶ λέγει: «ἐὰν ἀνακαλέσῃς τὴν μετάθεσιν ποὺ ἔκαμες ἐναντίον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ εἴπῃς ὅτι ἦσο ὄργανον εἰς τὴν μετάθεσιν αὐτήν, σοῦ ὑπόσχεται ὁ ἐπιθεωρητὴς νὰ παύσῃ τὸν διευθυντὴν καὶ νὰ διατηρήσῃ ἐσένα» καὶ ὑπόσχεται ὁ Γεωργακὸς νὰ τὸ κάμῃ αὐτό. Ἐπωφελούμενος τῆς ἀσθενείας τοῦ διευθυντοῦ τοῦ σχολείου ἀναθέτει τὴν διεύθυνσιν τοῦ σχολείου εἰς αὐτὸν καὶ ἀναλαμβάνει τὴν διεύθυνσιν ὁ διδάσκαλος αὐτός. Ὑπέβαλεν ἀναφορὰν διαψεύδουσαν τὴν πρώτην τοῦ διευθυντοῦ τοῦ σχολείου καὶ λέγει ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν εἶναι ἱκανός. Μεταβαίνει καὶ πάλιν ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὴν Ἁγυιᾶν, ἀντιλαμβάνεται ὁ διευθυντὴς τοῦ σχολείου μίαν κίνησιν, θέλει νὰ μεταβῇ τὸ βράδυ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Καρδάρα ὅπου γίνονται ἐξηγήσεις. Δὲν ἐπέτυχεν ὅμως τοῦτο νευρασθενικὸς ὅπως ἦτο. Ἐπιστρέφει εἰς τὸν οἶκον του ὁ διδάσκαλος Καραμπαθῆς καὶ τὸ πρωΐ αὐτοκτονεῖ. Μετὰ τὴν αὐτοκτονίαν του, ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν δύναται φυσικὰ νὰ κάμῃ τίποτε ἐναντίον τοῦ διδασκάλου. Δὲν θέλω κ. βουλευταί, ἐφόσον βλέπω ὅτι ἡ ὑπόθεσις εἶναι μακρά, νὰ ἐξακολουθήσω ἐπὶ πολὺ καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὴν περικόψω. Αἱ κατηγορίαι κατὰ τοῦ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητοῦ εἶναι πολυποίκιλλοι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι ἀσχολεῖται ἡ Βουλὴ δὲν θέλω νὰ τὴν ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον. Θὰ περιορισθῶ μόνον νὰ εἴπω ὅτι μετὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀνακρίσεων καὶ τὴν ἀπόδειξιν τῶν κατηγοριῶν αὐτῶν, ἀκόμη ὁ ἐπιθεωρητὴς αὐτὸς ἐξακολουθεῖ νὰ εὑρίσκεται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἐκεῖ, καὶ μόνον ἓν ἔτος μετὰ τὰς κατηγορίας αὐτὰς ἀπεμακρύνθη.

§73Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι πρόκειται περὶ προσωπικῶν λόγων, ἀφοῦ ἔφυγε. Εἶναι ἀντικειμενικὴ ἡ συζήτησις.

§74Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ὑπάρχουν τὰ στοιχεῖα καὶ ὅστις νομίζει ὅτι ἄλλοι λόγοι μᾶς ὤθησαν εἰς τὸ νὰ εἴπωμεν αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπομεν, ἠμπορεῖ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τοῦ ἐναντίου. Λοιπόν, κ. βουλευταί, τὰ ἀνωτέρω νομίζω ὅτι ἀποτελοῦν ὄχι ἁπλῶς ἔνδειξιν, ἀλλὰ ἀπόδειξιν περὶ τῆς ἐνοχῆς τοῦ κατηγορουμένου ἐπιθεωρητοῦ διὰ τὰς πράξεις αὐτάς. Ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος ὄχι μόνον παρεβίασε τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς δημοσιοϋπαλληλικῆς του ἰδιότητος, ἀλλὰ καὶ ὑπέπεσεν εἰς ἀναξιοπρεπεῖς πράξεις καὶ εἰς ἠθικὴν κατάπτωσιν, συντελέσας εἰς τὸ νὰ διαταραχθῇ ἡ δημοσία τάξις καὶ εἰς τὸ νὰ διασαλευθῇ ἡ πεποίθησις τῶν πολιτῶν ἐπὶ τοῦ κράτους τῶν νόμων. Τὰ συμπεράσματα τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε πρὸς τὰς καταθέσεις, τὰς μαρτυρικὰς τὰς ὁποίας αὐτὸς οὗτος ἔλαβε, ἀλλὰ οὔτε καὶ πρὸς τὸ σκεπτικὸν τῆς ἐκθέσεώς του. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον νομίζω ὅτι ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς δὲν ἐνήργησε, δὲν ἔκαμε πλήρως τὴν ἀνάκρισιν, ὅπως ἔπρεπε, διὰ νὰ διαλευκανθῇ περισσότερον ἡ ὑπόθεσις, τὸ δὲ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον συνήντησε δυσχερείας κατὰ τὴν πρόοδον τῆς ἐκδικάσεως τῆς ὑποθέσεως. Ποίας δυσχερείας συνήντησε καὶ πόθεν τὰς συνήντησε, ἴσως ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§75Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν.

§76Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐξηναγκάσθη 6 φορὲς νὰ συνέλθῃ καὶ νὰ ἀσχοληθῇ μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ ἐκδώσῃ ἀποφάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ τελευταία εὑρίσκεται εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν προτελευταίαν. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα ἂν ὁ θεσμὸς τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου εἶναι χρήσιμος εἰς τὸν τόπον, ἀφοῦ οὔτε τὴν ἀνεξαρτησίαν του ἔχει οὔτε τὴν ἱκανότητα νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους συνέστη. Ἡ Πολιτεία ἔταξε τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον φρουρὸν τῶν νόμων καὶ τῆς ἠθικῆς τάξεως, ὄχι ὄργανον ξένων σκοπῶν. Καὶ εἰς τὴν προκειμένην περίπτωσιν δὲν ἔπραξε ὅ,τι ἐπεβάλλετο ἐκ τῶν νόμων καὶ ἐκ τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Δὲν ἐξετέλεσεν οὐδεμίαν τῶν ἀποφάσεών του τῶν 6 κατὰ σειρὰν ἀλληλοδιαδόχως ἐκδοθεισῶν. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον. Μόνον θέλω νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἡ λύσις ἡ ὁποία ἐδόθη εἰς τὴν ὑπόθεσιν δὲν ἱκανοποίησε τὴν κοινὴν γνώμην καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ μὴ ἱκανοποίησεν οὔτε καὶ ἡμᾶς.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαδάκης ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐπερωτήσεως.

§78Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ἐγὼ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἀσχοληθῶ μὲ τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. συναδέλφου κυρίως ὅμως ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου, ὅπως μεταθέσῃ τὸν ἐπιθεωρητὴν Λαρίσσης εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν Βερροίας. Φυσικὸν ἦτο, ὅταν ἀνέγνωσα τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. συναδέλφου νὰ μεταβῶ εἰς τὸ ὑπουργεῖον καὶ νὰ ἐρευνήσω ὅλον τὸν σχετικὸν φάκελλον. Ἐπληροφορήθην ἐκεῖθεν, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἐπιθεωρητὴς καὶ ἄλλοτε εἶχεν ὑπηρετήσῃ εἰς Βέρροιαν ὡς ἐπιθεωρητὴς τῶν σχολείων. Αἱ πληροφορίαι τὰς ὁποίας ἔσχον καὶ ἡ ἐντύπωσις τὴν ὁποίαν ἀπεκόμισα τόσον ἐκ τῆς μελέτης τοῦ φακέλλου, ὅσον καὶ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔλαβον ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, ἀπὸ ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς θέσιν νὰ γνωρίζουν τὸν ἄνθρωπον, ὅτε ὑπηρέτει ἐκεῖ, μὲ ἔκαμαν νὰ μορφώσω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ τέως ἐπιθεωρητὴς Λαρίσσης ἀδίκως καταγγέλλεται καὶ ὅτι ἄλλοι λόγοι ἴσως νὰ ὤθησαν τὸν κ. συνάδελφον εἰς τὴν ἀπόφασιν νὰ ἐγγράψῃ τὴν ἐπερώτησίν του.

§79Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ποῖοι λόγοι κ. συνάδελφε; γνωρίζετε τὴν ὑπόθεσιν;

§80Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐμελέτησα τὸν φάκελλον καὶ ἐπείσθην, ὅτι τὰ καταγγελλόμενα δὲν ἔχουσι βάσιν.

§81Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχουν καταθέσεις κ. συνάδελφε. Δὲν θὰ ἐμελετήσατε τὸν φάκελλον.

§82Ι. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐδιάβασα τὸν φάκελλον καὶ ἐπιμελῶς μάλιστα καὶ σᾶς λέγω τοῦτο κ. συνάδελφε, ὅτι ἐγὼ ἔχω περισσότερον ἐνδιαφέρον ἀπὸ ὑμᾶς ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει ἐφόσον ὁ ἐπιθεωρητὴς οὗτος ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων καταγγελιῶν μετετίθετο εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἀλλὰ ὁ κ. συνάδελφος ἐπανειλημμένως ἐτόνισεν ὅτι τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ἐπιέσθη διὰ νὰ βγάλῃ 6 ἀλληλοδιαδόχους ἀποφάσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ὀφείλω νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου αἱ ἀλληλοδιάδοχοι δὲν εἶχον ἀφορμὴν διὰ τὸν ἐπιθεωρητὴν Ἀναστασόπουλον, εἶχον ὡς ἀφορμὴν τὸν ἐπιθεωρητὴν Βερροίας Πατίτσαν τὸν ὁποῖον ἀπεφάσισε ἀρχικῶς τὸ ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον νὰ μεταθέσῃ εἰς τὴν Κρήτην. Μετέβη τότε μετὰ τῶν συναδέλφων μου Βερροίας καὶ παρεκαλέσαμε τὸν κ. Γόντικαν ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος εἶναι γέρων νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς ταλαιπωρίαν μετατιθέμενος εἰς τὸ ἀκρότατον σημεῖον τοῦ Κράτους εἰς Κρήτην, ἐν σχέσει βεβαίως μὲ τὴν Βέρροιαν, ὅπου ὑπηρέτει, ἀλλ’ ὁπουδήποτε ἀλλοῦ ἤθελεν ἐγκρίνει ἡ ὑπηρεσία. Ἡ θέσις τῆς Λαρίσσης ἦτο κενὴ ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν ὁ κ. Πατίτσας νὰ μετατεθῇ ἐκεῖ, λόγῳ ἐντοπιότητος. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἐπροτείναμεν νὰ σταλῇ εἰς Δράμαν ὅπου ἀρχικῶς εἶχε τοποθετηθῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς Λαρίσσης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος. Καὶ ὀφείλω νὰ τονίσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ διασύρωνται ὑπολήψεις ἀνωτέρων ἐκπαιδευτικῶν λειτουργῶν, πρὸ παντὸς ὡς ὁ καταγγελλόμενος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ σέμνημα διὰ τὸν ἐκπαιδευτικὸν κλάδον.

§83Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Κύριοι, διὰ πρώτην φορὰν ἀκούω τὴν τελευταίαν αὐτὴν κατηγορίαν, ὅτι ἡ διαχείρισις ἢ μᾶλλον ἡ ἐποπτεία τῆς ἀνεγέρσεως δημοτικῶν σχολείων ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητὴν κ. Ἀναστασόπουλον ὑπῆρξε κακή. Κατόπιν αὐτῆς τῆς κατηγορίας, θὰ διατάξω βεβαίως ἐξέτασιν τεχνικήν. Ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς αἱ πληροφορίαι μου εἶναι, ὅτι εἶχε ἀναπτύξει ἐξαιρετικὴν δραστηριότητα.

§84Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ὁ νομομηχανικὸς Λαρίσσης κατήγγειλε αὐτά.

§85Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νομίζω κ. συνάδελφε, ὅτι πρέπει, νὰ ἀποτελέσῃ δι’ ὑμᾶς πλήρη ἱκανοποίησιν, ἡ διαβεβαίωσις ὅτι θὰ διατάξω τεχνικὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπίσης ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως, ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ διαχείρισις εἶναι ὕποπτος. Ἐν πάσῃ περιπτώσει παρέχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς αἱ ὑπηρεσιακαὶ πληροφορίαι εἶναι, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς Λαρίσσης εἶχεν ἀναπτύξει μίαν ἐξαιρετικὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀνεγέρσεως τῶν διδακτηρίων τῆς περιφερείας του. Πρέπει, νὰ εἴμεθα δίκαιοι, νομίζω δέ, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ ἕνα τίτλον τιμῆς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἀποδώσωμεν. Δεύτερον, διετυπώθη κατηγορία ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἠθικὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἐπίσης κατηγορία ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἐπιχειρήσεις. Κύριοι μίαν ὑποχρέωσιν εἶχεν ἡ ὑπηρεσία, ἅμα ὑπεβλήθησαν αἱ κατηγορίαι, νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις καὶ τὰς ἀνακρίσεις αὐτὰς διέταξεν. Καὶ ἔχων ὑπ’ ὄψιν του τὰς καταγγελίας ταύτας ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, προέβη εἰς ἀνακρίσεις καὶ κατέληξεν εἰς ὡρισμένον πόρισμα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§86Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. συνάδελφος, κύριε Ὑπουργὲ κατήγγειλε καὶ τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητήν.

§87Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀκόμη.

§88Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ἡμεῖς ὅμως δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ὑποπτευώμεθα, οὔτε τὸν Γενικὸν Ἐπιθεωρητὴν τὸν ἐνεργήσαντα τὰς ἀνακρίσεις, οὔτε τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐδίκασεν καὶ ἐπέβαλε τὴν ποινήν.

§89Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συμβουλίου καὶ τὰ πορίσματα τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ δὲν συμβιβάζονται μὲ τὰ γεγονότα τῆς ἀνακρίσεως.

§90Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Νομίζω ὅτι εἶναι ἄτοπον εἰς τὰς καταγγελίας τὰς ὁποίας ὑπεβάλλομεν καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἀποδέχεται ἡ ὑπηρεσία ἐνεργοῦσα ἀνακρίσεις, νὰ προστίθενται κατόπιν ὑπόνοιαι ἐναντίον ὅλου τοῦ κόσμου, δηλαδὴ καὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ κατὰ τοῦ Ἐκπαιδευτικοῦ Συμβουλίου. Ἀποτελεῖ τοῦτο μίαν ὑπερβολήν, τὴν ὁποίαν βεβαίως οὐδεὶς ἐκτὸς τοῦ συναδέλφου τοῦ ἐπερωτήσαντος, εἶναι δυνατὸν νὰ συμμερίζεται. Ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς εἶναι ὑπάλληλος διακεκριμένος καὶ εἶναι ἀνώτερος πάσης ὑπονοίας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς ἐξήτασε καὶ ὑπέβαλε τὸ πόρισμα του.

§91Σ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ. Ἐπὶ τῶν τεχνικῶν ζητημάτων δὲν ἦτο ἁρμόδιος.

§92Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ. (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας) Εἰς τὴν ἰδικήν σας καταγγελίαν ἀπήντησα ὅτι θὰ διατάξω τεχνικὴν ἐξέτασιν. Ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων. Εἰς τὰ ἄλλα ἦτο ἁρμοδιότητος, ὑπέβαλε πόρισμα καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πορίσματος αὐτοῦ τὸ Ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον ὑπέβαλε πειθαρχικὴν ποινὴν μεταθέσεως καὶ τὴν ποινὴν αὐτὴν ἐξετέλεσεν ὁ Ὑπουργὸς καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν εὑρίσκεται πλέον εἰς τὴν Λάρισσαν. Φρονῶ ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἀνακρίνασα ἐπετέλεσεν τὸ καθῆκόν της, τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον δικάσαν ἐπετέλεσεν ἐπίσης τὸ καθῆκον του καὶ λυποῦμαι διότι ὁ κ. ἐπερωτήσας βουλευτὴς καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ μετὰ τὴν ποινήν, ἐξακολουθεῖ νὰ διατυπώνῃ παράπονα καὶ μάλιστα νὰ γενικεύῃ τὰς ἐπικρίσεις του ἐναντίον ὅλων τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ κράτους.

§93Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ παράπονον προέρχεται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι, ἐφ’ ὅσον τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀναγνώρισε τὸ βάσιμον τῶν καταγγελλομένων καὶ νομίζει ὅτι ἡ τιμωρία δὲν εἶναι ἐπαρκής.

§94Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας). Ὄχι δὲν εἶναι ἀκριβές, ὅτι τὸ Ἐκπαιδευτικὸν Συμβούλιον ἀνεγνώρισε τὸ βάσιμον τῶν καταγγελιῶν. Διάφορος εἶναι ἡ διατύπωσις τοῦ πορίσματος.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Τὸν λόγον ἐζήτησε πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὁ κ. Ράλλης.

§96Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ὅταν κύριοι βουλευταί, συνεζητεῖτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τὸ ζήτημα τὸ ἀφορὸν τὸν ἐξ Οἰτύλου βουλευτὴν κ. Μαυρομιχάλην, ἀνέφερα ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου ὅτι ἐν τῇ αὐτῇ κατηγορίᾳ εὑρίσκεται καὶ εἷς ἐκ τῶν γερουσιαστῶν Λακωνίας, ὁ ὁποῖος μετέχων ἑταιρίας ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν ἑταιρειῶν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ Συντάγματος, δὲν ἐγένετο ἐν τούτοις ἔκπτωτος τοῦ γερουσιαστικοῦ ἀξιώματος. Ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι τὸ πρῶτον ἐλάμβανεν γνῶσιν τοῦ πράγματος, καὶ ὅτι ἤθελεν ἐξετάσει καὶ ἐὰν τὰ πράγματα εἶχον ὡς κατηγγέλλοντο, βεβαίως θὰ ἐξετέλει τὸ ἐκ τοῦ Συντάγματος ἐπιβεβλημένον καθῆκον. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας μετὰ τινὰς ἡμέρας ὅτι ὁ ἐν λόγῳ γερουσιαστὴς ἀπαντῶν εἰς ὅσα εἶχον εἴπῃ μὲ κατηγόρησεν ὅτι τὸν ἐσυκοφάντησα, διότι αὐτὸς ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του ἀπὸ τῆς ἑταιρείας ἐκείνης ἐντὸς τῆς Συνταγματικῆς προθεσμίας. Παρουσίασε μάλιστα ἐν τῇ Γερουσίᾳ καὶ ἐπιδοτήριον δικαστικοῦ κλητῆρος, ἐκ τοῦ ὁποίου προκύπτει ὅτι πραγματικῶς ἐντὸς τῶν ὀκτὼ αὐτῶν ἡμερῶν εἶχεν ὑποβάλει τὴν παραίτησίν του. Ἤδη εἶμαι κάτοχος ἐγγράφων ἀποδεικνυόντων, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν ἦτο ὡς ὁ κ. γερουσιαστὴς ἐβεβαίωσεν ἐνώπιον τῆς Γερουσίας, ὅτι τὸ ἐπιδοτήριον, ἂν τοιοῦτο παρουσίασεν εἶναι πλαστὸν διότι ἐξ ἐγγράφων τὰ ὁποῖα κατέχω, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπίσημα, διότι εὑρίσκονται εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, προκύπτει ὅτι κατὰ τὴν 31 Δεκεμβρίου, δηλαδὴ ὁλοκλήρου μηνὸς ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς του ὁ κ. γερουσιαστὴς μετεῖχε τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ἑταιρείας, ἐξέδωκεν ἀπόφασιν τὴν ὁποίαν τὴν ὑπέγραψεν δυνάμει τῆς ὁποίας ἀπελύθη ὁ διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας ἐκείνης. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ καταγγελλόμενα ταῦτα τοσοῦτον μᾶλλον καθ’ ὅσον ἡ προσαγωγή, ἐπιδοτηρίου ψευδοῦς εἶναι νομίζω πρόσθετος λόγος ἐφαρμογῆς τῆς περὶ ἐκπτώσεως διατάξεως τοῦ Συντάγματος.

§97Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ γερουσιαστὴς κ. Γιατρᾶκος προσεκόμησεν ἐπιδοτήριον ἐκ τοῦ ὁποίου, φαίνεται ὅτι εἶχε παραιτηθῆ ἐντὸς τῶν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀναγραφομένων προθεσμιῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς μοὶ ἔδωκεν πρὸ ἡμερῶν ἀντίγραφα ἐγγράφων, ἀπὸ τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι πολὺ μετὰ τὰς ἐκλογὰς ὁ κ. Γιατρᾶκος ὡς μέλος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου συνέπραξε εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ Διευθυντοῦ. Εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ πάρω ἀντίγραφον καὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξακριβώσω εἶναι τὸ ἐπιδοτήριον. Τὰ ἔγγραφα αὐτὰ θέλω νὰ τὰ ἴδω καὶ ἐν πρωτοτύπῳ διότι ἐὰν τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα προσήγαγεν ὁ κύριος Γιατρᾶκος ἢ τὰ ἀντίγραφα εἶναι πλαστὰ πρέπει ἡ ὑπόθεσις νὰ χωρήσῃ καὶ περαιτέρω. Πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας ἀπηυθύνθησαν εἰς τὰ ὑπουργεῖα Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ Συγκοινωνίας σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ νὰ εἶναι βέβαιος ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἂν ἐκ τῶν στοιχείων αὐτῶν προκύψῃ ὅτι ὑπάρχει παραβίασις τοῦ Συντάγματος θὰ ληφθοῦν τὰ δέοντα μέτρα. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ Γερουσιαστοῦ καὶ ἐπειδὴ ὁ ἐνδιαφερόμενος Γερουσιαστής, καὶ διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐνώπιον τῆς Γερουσίας διετύπωσεν ἀντιρρήσεις πρέπει νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις ἁρμόδιον δὲ σῶμα εἶναι ἡ Γερουσία δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐνθυμεῖται ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι ἐπειδὴ ἀπουσίαζα κατὰ τὴν συζήτησιν τὸν παρεκάλεσα νὰ συστήσῃ εἰς φίλον του γερουσιαστὴν νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Γερουσίαν, ὥστε νὰ μοὶ δοθῇ ἀφορμὴ ἐκεῖ νὰ προκαλέσω τὸ ζήτημα.

§98Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τελευταῖα παρατήρησις τοῦ κ. ὑπουργοῦ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμος, διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν ὁ ἐνδιαφερόμενος, ὅταν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατέχων τὰ ἔγγραφα τὰ ὁποῖα κατέχει ἐζήτησε νὰ ἐφαρμοσθῇ ἐν τῇ Γερουσίᾳ, καθ’ ὃ ἔχει δικαίωμα, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 43 τοῦ Συντάγματος. Ἐν τῇ περιπτώσει μάλιστα ταύτῃ ὁ κ. Γερουσιαστὴς δύναται νὰ φέρῃ τὰς ἀντιρρήσεις του καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ, νὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖ τὸ καθῆκον του, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει καμία ὑποχρέωσις ἐκ μέρους ἡμῶν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐν τῇ Γερουσίᾳ. Φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ καθ’ ὃ ἔχομεν δικαίωμα.

§99Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην ὅτι ἔχετε δικαίωμα νὰ φέρετε τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν. Ἔχετε πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσετε, ἀλλὰ λέγω τοῦτο, ὅτι διὰ νὰ διευκολύνωμεν τὴν συζήτησιν θὰ σᾶς παρεκάλουν, ἂν θέλετε, νὰ συνεννοηθῆτε μὲ κάποιον φίλον σας γερουσιαστὴν διότι εἰς ἐμὲ ἔγινεν ἡ παρουσίασις τοῦ ἐπιδοτηρίου.

§100Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Δύναται νὰ παραιτηθῇ τυπικῶς μόνον καὶ ἐμπράκτως νὰ μὴ ἔχῃ ἐκτελεσθῆ ἡ παραίτησις του.

§101Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι πιθανὸν καὶ αὐτό.

§102Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Καὶ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν πρέπει νὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος. Κατὰ μείζονα μάλιστα λόγον διότι ἐκοροΐδεψε τὸν ὑπουργόν.

§103Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχει καλῶς, ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθῶ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ὅμως ὁ κ. Ράλλης μοῦ ἔδωσε πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν, ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκῇ ὁ χρόνος διὰ νὰ τὰ ἐξετάσω.

§104Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πεισθῇ ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν πρωτοτύπων, ὅτι τὰ προσκομησθέντα ἀντίγραφα δὲν εἶναι διάφορα τῶν πρωτοτύπων, τότε δικαιοῦται καὶ ὑποχρεοῦται νὰ φέρῃ αὐτὸς ὁ ἴδιος τὸ ζήτημα εἰς τὴν Γερουσίαν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§106Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ἀνέρχομαι εἰς τὸ βῆμα διὰ νὰ συνεχίσω τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ κ. βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω δύο λέξεις μόνον διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ὑφίσταται ἐκκρεμὲς ἀπὸ μακροῦ χρόνου καὶ τὰ γενόμενα σχετικῶς μὲ τὴν ὑποτιθεμένην παραίτησιν τοῦ κ. Γιατράκου ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς διεξαγωγὴν ἀνακρίσεων, καὶ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἶναι ἐν ἐπιγνώσει τούτων νομίζω.

§107Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἔλαβον ἕνα ὑπόμνημα καὶ τὸ διεβίβασα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας.

§108Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δυστυχῶς τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ φῶς, τὴν ἔφερεν ὁ παυθεὶς διευθυντὴς ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἄλλοτε βουλευτὴς κ. Κουτούπης καὶ ὑπάρχουν ὅλα τὰ ἔγγραφα ὑποβεβλημένα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας. Εἶναι, λοιπόν, ὑπόθεσις τοιαύτης φύσεως, ὥστε ἐκ τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον κατέχει ὁ καταγγελλόμενος γερουσιαστὴς νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν πολὺ ταχύτερον νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐνέργειαν τὴν Κυβερνητικήν. Καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡμεῖς ἐπεφυλάχθημεν ἀναμένοντες μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, νὰ ἴδωμεν τὴν ἐνέργειαν τὴν Κυβερνητικήν. Ἀφοῦ δὲ ταύτην δὲν εἴδομεν ἠναγκάσθημεν νὰ φέρωμεν τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδιαιτέρως ὁ κ. ὑπουργός, θὰ ἐκτελέσῃ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ Σύνταγμα καὶ τοὺς νόμους ἐπιβάλλεται. Ἀλλὰ ἡ ἀφορμὴ ἡ ὁποία μοῦ ἐδόθη νὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως εἶναι ἄλλη ὑπόθεσις διὰ τὴν ὁποίαν εἶχον ζητήσῃ τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῶν ἀναφορῶν, ἀλλὰ διότι ἀπουσίαζεν ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν ὁποῖον καὶ ἀφορᾷ, δὲν ὡμίλησα. Σήμερον τὴν πρωΐαν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος τῆς Κορίνθου τὸ ὁποῖον μοὶ ἀναφέρει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). «Διαμαρτυρηθῆτε Κυβέρνησιν.......» Δὲν ἔχω καμμίαν ἄλλην ἰδιαιτέραν πληροφορίαν. Τὸ γεγονὸς ὅτι ἐκ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐφονεύθησαν 2 ἄτομα καὶ ἐτραυματίσθησαν καὶ ἕτερα ἀναφέρεται ἀναγραφόμενον καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας τὰς ἐκδιδομένας μετὰ μεσημβρίαν, ἐκεῖ δὲ ἀναφέρεται ὡς εἶδον, ὅτι ἡ εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ εἰδοποίησεν ἤδη τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν γνωρίζω ποίας πληροφορίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ ἐξ ὅσων δύναμαι νὰ συναγάγω ἐκ τοῦ τηλεγραφήματος ἡ ἀφορμὴ τῆς συμπλοκῆς ὑπῆρξεν ἕνα ζήτημα ὑδατικὸν διὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν δύο ἀντιμαχόμεναι μερίδες, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀντίθετα συμφέροντα. Ὑπὲρ των συμφερόντων των τούτων καὶ τῶν ἀντιθέσεων ἀνεφέρθησαν, ἐξ’ ὅσων γνωρίζω, εἰς τὴν Κυβέρνησις πρὸ ἡμερῶν ἐλθόντες ἐνταῦθα διάφοροι κάτοικοι. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ὅτι εἰς τοιαύτας περιστάσεις καὶ ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐφόνευσαν δύο πολίτας, νομίζω ὅτι εἶναι τοσοῦτον ἐγκληματικόν,—εἶναι ἡ ἐλαφροτέρα λέξις τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ μεταχειρισθῶ—ὥστε νὰ μὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι μπορεῖ νὰ χωρήσῃ κάθε δικαιολογία. Θὰ ἤθελον ἐπὶ τούτου νὰ ἐπιστήσω ἐντονωτέραν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ τάχιστα μέτρα περὶ τοῦ συμβάντος ἐγκλήματος ἐκεῖ καὶ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν τάξιν. Πρέπει νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ ἄλλοτε εἶχον ἀφορμὴν νὰ ψέξω τὸν τρόπον τῆς συμπεριφορᾶς ἀστυνομικῶν τινῶν ὀργάνων ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῇ. Ἔχω συστήσει εἰς τοὺς φίλους μου ἰδιαιτέρως καὶ ἐντόνως, νὰ ἀποφεύγουν πᾶσαν πρὸς τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως ἀφορμὴν προστριβῆς καὶ ἂν ἔχουν παράπονα θεωρῶ, ὅτι εἶναι ὀρθώτερον νὰ τὰ ἀναφέρουν εἰς τὴν προϊσταμένην ἀρχήν. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ αἰτιαθῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἐπέδειξε τὴν προσήκουσαν προσοχὴν ἐπὶ τῶν ἐκεῖ ὀργάνων τῶν ἀστυνομικῶν. Πρὸ ἡμερῶν ἔλαβον ἀντίγραφον τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον ἐστάλη ἀπὸ τὸν κ. εἰσαγγελέα τῶν ἐν Κορίνθῳ Πρωτοδικῶν, διὰ τὸν ἀστυνόμον Λουτρακίου, ὁ ὁποῖος ἐτηλεγράφει ὅτι ὁ ἀστυνόμος ἐκεῖ φέρεται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐπαπειλῆται διατάραξις τῆς τάξεως ἐκ μέρους τοῦ ἀστυνόμου καὶ τὸ γόητρον τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἀπαιτεῖ τὴν ταχυτέραν μετάθεσιν τοῦ ἀστυνόμου. Τὸ τηλεγράφημα τοῦτο ἐπέδειξα προσωπικῶς ἐνταῦθα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔλαβε τὸ τηλεγράφημα αὐτό. Κατόπιν δὲ ἐγὼ ἐπληροφορήθην ὅτι ἐστάλη εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς. Ἐν τούτοις παρὰ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο τὸ ὁποῖον προήρχετο ἀπὸ τὴν εἰσαγγελικὴν ἀρχὴν, μέχρι σήμερον ἐξ ὅσων γνωρίζω οὐδένα ἐλήφθη μέτρον καὶ τὸ ὄργανον τὸ καταγγελόμενον παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως εὑρίσκεται εἰς τὴν θέσιν του. Νομίζω ὅτι τὰ γενόμενα εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε πρέπει ἰδιαιτέρως νὰ ἐφελκύσουν τὴν προσοχὴν ὄχι μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀλλὰ καὶ ὁλοκλήρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἐὰν ἔχωμεν ἀστυνομικὰ ὄργανα, τὰ ὁποῖα εἰς μίαν διαμάχην μεταξὺ τῶν πολιτῶν μεταχειρίζονται τόσον εὐκόλως τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα τοὺς ἐδόθησαν διὰ νὰ προστατεύουν τοὺς πολίτας, καὶ ὄχι φονεύουν αὐτούς. Ἀσφαλῶς θὰ ἐπιφέρωσι μίαν ἡμέραν τὴν τάξιν ἀλλὰ μὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἡσύχασεν ἄλλοτε ἡ Πολωνία. Ἐκεῖ ἐβασίλευσεν ἡσυχία, διότι ὅλοι εἶχον φονευθῇ. Δὲν ὑποθέτω, ὅτι κανεὶς θὰ ἔχῃ τοιαύτας ἀντιλήψεις. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ποῖα μέτρα ἔλαβε καὶ τίνα μέτρα σκέπτεται νὰ λάβῃ ἐν γένει ἐπὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως μετὰ τὰ γεγονότα τὰ ὁποῖα συνέβησαν καὶ μετὰ τὴν καταγγελίαν ἡ ὁποία ἐγένετο ἀπὸ τὸν κ. Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Κορίνθῳ Πρωτοδικῶν, ὁ ὁποῖος ὡς ἐλέχθη, διάκειται ὡς ἄτομον φιλικῶς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετρίδης.

§110Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶμαι καὶ ἐγὼ λίαν συγκεκινημένος διὰ τὰ λαβόντα χώραν ἐν Κορίνθῳ γεγονότα, κατὰ τὰ ὁποῖα καὶ δύο συμπολῖται μου ἐφονεύθησαν, ὡς ἀνέφερεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, διότι ἐγὼ δὲν εἶχον τοιαύτην εἴδησιν. Λυποῦμαι πολὺ διὰ τὰ λαβόντα χώραν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ γνωρίσω εἶναι, ὅτι ἀπὸ ἡμέρες αἱ ἀρχαὶ αἱ διοικητικαὶ καὶ δικαστικαὶ ἐπενέβησαν διὰ νὰ ἐφαρμοσθοῦν ὡρισμέναι ἀρδευτικαὶ διατάξεις ἰσχύουσαι ἐν Κορίνθῳ, ὁ δὲ εἰσαγγελεύς θέλων νὰ τηρήσῃ τὸν νόμον ἔλαβεν εἰδικὰ μέτρα, ὅπως ἐφαρμοσθοῦν οἱ κείμενοι νόμοι. Δὲν ἔχω πληροφορίας ἐὰν αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαὶ ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶναι ἐν αὐτῇ ἢ ἐὰν τὰ ὄργανα δὲν εἶναι ὑπαίτια, διότι ἐπληροφορήθην αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὰς συμπλοκάς. Ἡ συμπλοκὴ ἡ ὁποία εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὸν φόνον τῶν δύο συμπολιτῶν μας, ἦτο ἀποτέλεσμα συρράξεως τῶν δύο χωρίων, ἴσως δὲ ἡ δημοσία δύναμις ἐπεμβαίνουσα νὰ ἐγένετο πρόξενος τῶν φόνων. Ὁπωσδήποτε θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διαταχθῇ μία ἀνάκρισις διὰ νὰ ἐξακριβωθοῦν τὰ γεγονότα... Νὰ διαταχθῇ ἀνάκρισις νὰ ἐξακριβωθοῦν τὰ γεγονότα καὶ καθορισθοῦν αἱ εὐθῦναι ἑκάστου, ἐκ τῆς ἀνακρίσεως νὰ δειχθῇ ἂν τὰ ὄργανα τῆς τάξεως, τῆς χωροφυλακῆς ἐξετράπησαν, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς ὡς καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ θὰ ἐπιληφθῶσι νὰ τιμωρηθοῦν οἱ παρεκτραπέντες. Ἐγὼ μέχρι τῆς στιγμῆς δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην ὅπως ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ἠθέλησεν νὰ διαπιστώσῃ χωρὶς νὰ γνωρίζω ἐξ ἐκθέσεων δημοσίων ἀρχῶν, ἄν τὰ ὄργανα τῆς τάξεως τὰ ἀστυνομικὰ ἢ οἱ συμπολῖται μας ἐν τῇ ὀξύτητι...

§111Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ ὅτι πταίουν μόνον τὰ ὄργανα τῆς ἀστυνομίας.

§112Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁπωσδήποτε ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου πρέπει νὰ ἐπιφυλαχθῶμεν, ἕως ὅτου ἡ Κυβέρνησις μᾶς προσκομίσῃ ἐπισήμους βεβαιώσεις τοῦ εἰσαγγελέως καὶ τοῦ νομάρχου. Τὸ δυσάρεστον εἶναι ὅτι ἐν τῇ ἀναπτύξει τῆς ἐπερωτήσεως κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου ἀνέπτυξε καὶ ἄλλο ζήτημα τοῦ ἀστυνόμου Λουτρακίου. Ἐρωτῶ ὅμως τὶ σχέσιν ἔχει ἡ συμπλοκὴ καὶ τὰ δυσάρεστα γεγονότα τῆς ἀρδευτικῆς περιφερείας Βόχας μὲ τὸν ἀστυνόμον Λουτρακίου; Τὸ ζήτημα τοῦ ἀστυνόμου Λουτρακίου εἶναι βεβαίως ἄξιον ἐρεύνης ἀλλὰ δὲν ἔχει οὐδεμίαν συνάφειαν μὲ τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον μᾶς ἀπησχόλησε. Ὁ ἀστυνόμος τοῦ Λουτρακίου, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Τσαλδάρην, ὅτι εἶναι ἄριστος ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς. Ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του ἀμερολήπτως. Διεξήγαγε δύο τοπικὰς ἐκλογὰς καὶ οὐδέποτε κατηγγέλθη ἢ μᾶλλον ὑπεβλήθη καταγγελία πρὸ δύο ἢ τριῶν μηνῶν ἀλλὰ ἐξηνέχθη ἀνακριβὴς διότι ἐβεβαίωσε ὁ ἀνώτερος ἐπόπτης τῆς περιφερείας, ὅτι οὐδὲν ἐν τῇ ἐξασκήσῃ τῆς ὑπηρεσίας του κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἠδύνατο νὰ καταλογισθῇ. Λοιπὸν δὲν ἔπρεπε νὰ παρασύρεσθε ἀπὸ τοπικοὺς φίλους σας ἔχοντας ἴδια κομματικὰ συμφέροντα. Ὁ κ. ἀστυνόμος ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θελήσῃ νὰ διατάξῃ σχετικὰς ἀνακρίσεις δι’ ὀργάνων τῆς ἁρμοδιότητός του, θὰ διαπιστωθῇ ὅτι ὁ ἀστυνόμος εἶναι ἐν τάξει μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν ἀρέσει εἰς τοὺς φίλους τοῦ κ. Τσαλδάρη, οἵτινες θέλουσι ὄργανα τῶν κομματικῶν βλέψεών των κακοσυνειθισμένους ἐκ τοῦ παρελθόντος.

§113Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸν ἀστυνόμον δὲν τὸν γνωρίζω οὔτε κατὰ πρόσωπον. Ἐγὼ εἶπον ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς Κορίνθου ἀπέστειλε τηλεγράφημα εἰς τὸ ὁποῖον ἔλεγε ὅτι χάριν τῆς τάξεως καὶ τοῦ γοήτρου τῆς ἀστυνομίας πρέπει ἀμέσως νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ ἀστυνόμος Λουτρακίου. Ἐγὼ τοῦτο εἶπον. Ἐγὼ δὲν κατήγγειλα οὐδένα. Ἐὰν ὁ κύριος Πετρίδης...

§114Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶναι ἀστυνόμος ὁ ὁποῖος ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκον του, καὶ τιμᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κλάδου του.

§115Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐν σχέσει μὲ τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν ἔχω νὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὰ ἑξῆς: Τὴν 2αν μετὰ μεσημβρίαν ἐλήφθησαν τὰ ἑξῆς δύο τηλεγραφήματα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ Κορίνθου. Τὸ πρῶτον τηλεγράφημα τοῦ ὑποδιοικητοῦ τῆς χωροφυλακῆς κατὰ τοῦ ὁποίου (ἀναγινώσκει). «Δεκάτην νυκτερινὴν χθὲς ἅπαντες κάτοικοι κλπ.» Δεύτερον τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως Κορίνθου. Περιφέρειαν Βρόχας. (ἀναγινώσκει). Μετὰ τὸ τηλεγράφημα αὐτὸ ἐζήτησα νὰ ἐπικοινωνήσω μὲ τὰς ἀρχὰς Κορίνθου διὰ νὰ ἴδω τὶ συμβαίνει καὶ τὶ μέτρα θὰ ἔπρεπε νὰ ληφθοῦν. Ἔδωσα δὲ ἐντολὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, ὥστε νὰ εἶναι ἄμεσος ἡ ἀποστολὴ ἐνισχύσεων. Ὀφείλω νὰ ἀνακοινώσω πρωτοῦ ἀναγνώσω τὸ ὁπωσδήποτε ὄχι μακρὸν σημείωμα ἀπὸ τὸ ὁποῖον φαίνεται ἡ γενομένη συνεννόησις, ὅτι ὑπάρχει μία ἔρις μεταξὺ τῶν δύο χωρίων Ζευγολατίου καὶ Βόχας ἀναγομένη εἰς τὴν χρῆσιν τῶν ρεόντων ὑδάτων. Ἐξεδόθη, προκληθὲν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἕνα διάταγμα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας τὸ ὑπουργεῖον τοῦτο ἐπρόκειτο νὰ κάμῃ ἐφαρμογήν, Ἐπειδὴ ἠπειλοῦντο διαρκῶς συρράξεις εἶχεν ζητηθῆ νὰ τοποθετηθῇ μία δύναμις χωροφυλακῆς· Τὴν αἴτησιν ταύτην τὴν εἶχεν διαβιβάσει ὁ εἰσαγγελεὺς Κορίνθου, ἀπὸ τῆς 7 τοῦ μηνὸς τούτου. Θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὸ τηλεγράφημα. (ἀναγινώσκει). Αὐθημερὸν διέταξα τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐνισχύσεις. Ἐπηκολούθησεν ἡ σύρραξις, τὴν ἀνεκοίνωσεν ὁ εἰσαγγελεὺς Κορίνθου ἀπὸ τηλεφώνου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ εἰσαγγελεὺς λοιπὸν Κορίνθου ἀνακοινοῖ ὅτι «μετέβην ὁ ἴδιος ἐπὶ τόπου ...». Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ πράξῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ ἔπραξε διότι ἔσπευσε νὰ διατάξῃ τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν πραγμάτων, νὰ ἐνισχύσῃ τὴν δύναμιν καὶ ἀπόψε ἢ αὔριον τὸ πρωΐ ἀναχωρεῖ ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τῆς χωροφυλακῆς διὰ νὰ ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἀνακρίσεων τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ ἡ ἀνάκρισις, διὰ τὴν ἀποφυγὴν ἐνδεχομένων παρεξηγήσεων θὰ διαταχθοῦν νὰ κάμουν ἀνακρίσεις ἐκτὸς τοῦ εἰσαγγελέως ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν δικαστικὴν ἐνέργειαν, καὶ ὁ Νομάρχης. Ὥστε ἐκ τῶν τριῶν αὐτῶν πηγῶν καὶ τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, θὰ ἐξακριβώσωμεν τίνας βαρύνουν αἱ εὐθύναι. Πάντως καὶ εἰς ἐμὲ ἔκαμεν ἐντύπωσιν ὅτι εἰς μίαν σύρραξιν μὲ τὰ ὄργανα τῆς τάξεως ἔπεσαν 2 νεκροὶ πολῖται καὶ δύο τραυματίαι καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία, τόσον εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅσον καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν ὅτι ἡ ἐπιβολὴ τῆς τιμωρίας θὰ εἶναι ὄχι μόνον αὐστηρά, ἀλλὰ καὶ σκληροτάτη. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν προτοῦ ἐξακριβωθοῦν τὰ γεγονότα νὰ καταλογισθοῦν εὐθύναι καὶ νὰ ἐπιβληθοῦν αἱ δέουσαι τιμωρίαι. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἐπεισόδιον τοῦ Στυγολατιοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπόθεσιν τῆς μεταθέσεως τοῦ ἀστυνόμου Λουτρακίου εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος προχθὲς μόλις μοῦ ἐπέδειξεν ἀντίγραφον τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον προήρχετο ἀπὸ τὸν εἰσαγγελέα Κορίνθου μοῦ προσέθετε μάλιστα ὅτι ὁ εἰσαγγελεὺς Κορίνθου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ὕποπτος ἐπὶ μεροληψία διότι δὲν φρονεῖ φίλα πρὸς τὸ κόμμα τὸ ἰδικόν του. Σᾶς εἶπα λοιπὸν ὅτι θὰ ἐξετάσω τὸ τηλεγράφημα αὐτό, ἐὰν ὑπάρχει, ἀλλὰ τοιοῦτον τηλεγράφημα δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρᾶγμα ὅπερ σᾶς ἀνεκοίνωσα τὴν ἑπομένην. Μοῦ εἴπατε ὅτι ἐξακριβώσατε ὅτι τὸ τηλεγράφημα ὑπῆρχε εἰς τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸ τοιοῦτον ἀνεκοινώθη καὶ εἰς ἐμὲ σήμερον τὸ πρωΐ, εἰδοποίησα δὲ τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς νὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν μὲ ἕνα τηλεγράφημα τοῦ εἰσαγγελέως Κορίνθου τὸ ὁποῖον ἔλεγε ὅτι ὑπάρχει ἐνδεχόμενος κίνδυνος συρράξεως ἐξ αἰτίας διοχετεύσεως ὑδάτων διότι φαίνεται ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας αἱ διοχετεύσεις τῶν ὑδάτων ἔχουν τὸ κακὸν νὰ ἐντείνουν τὰς συρράξεις καὶ κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Λουτρακίου, ἐφόσον καὶ ἐκεῖ ἐγεννᾶτο ζήτημα διοχετεύσεως ὑδάτων, νὰ καλέσω τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ὡς καὶ σεῖς γνωρίζετε διότι διετελέσατε ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάσῃ νὰ γίνῃ ἔρευνα καὶ ἂν ἀποδειχθῇ, ἀφοῦ ἄλλωστε καὶ σεῖς δὲν εἴχατε καμμίαν πληροφορίαν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Λουτρακίου δὲν εὑρίσκετο ἐν τάξει πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε διαγωγῆς του δὲν φαίνεται ἀληθές ὄχι μόνον θὰ μετατεθῇ ἀλλὰ καὶ θὰ τιμωρηθῇ.

§116Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ διαλευκάνω σκοτεινὰ τινὰ σημεῖα καὶ ἐπί τινων ζητημάτων νὰ ἐπιστήσω περισσότερον τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐδήλωσα σαφῶς, ὅτι ἔχω ἐπανειλημμένως συστήσει εἰς τοὺς φίλους μου ὅταν ἔχουν παράπονα νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὰς προϊσταμένας ἀρχὰς καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῦ προκειμένου, οὔτε εἰς ἐμὲ ἔγραψαν οἱ φίλοι μου προκειμένου περὶ τοῦ ἀστυνόμου Λουτρακίου, οὔτε αὐτοὶ ἀπ’ εὐθείας ἀνεφέρθησαν. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τηλεγραφήματος τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀποστείλει ὁ εἰσαγγελεὺς Κορίνθου ἀπὸ μιᾶς ἑβδομάδος εἰς τὸ ἀρχηγεῖον χωροφυλακῆς, τὸ ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς ὤφειλε τὸ ταχύτερον νὰ προβῇ εἰς ἀνακρίσεις ἢ νὰ ἀνακοινώσῃ τοῦτο εἰς σᾶς, διὰ νὰ λάβητε τὰ μέτρα τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλοντο διότι ἀφοῦ ἔφθασαν τὰ πράγματα μέχρι αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε ὁ εἰσαγγελεὺς νὰ καταγγέλῃ χάριν τοῦ γοήτρου τῆς ἀστυνομίας καὶ χάριν τῆς τάξεως, ἔπρεπε τὸ ὄργανον αὐτὸ νὰ μετατεθῇ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖον χρῄζει ἰδιαιτέρας ἐξακριβώσεως. Ἀλλὰ ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἀναφέρω τὸ πρᾶγμα διότι βλέπω μίαν ἀταξίαν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐκεῖ καὶ διὰ τοῦτο σᾶς ἐφιστῶ περισσότερον τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, ἔχομεν ἐδῶ ἕνα βεβαιωμένον, ὅτι οἱ πολῖται ἦσαν ἄοπλοι.

§117Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν) Πόθεν τὸ ἔχετε βεβαιωμένον.

§118Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διότι δὲν ἔκαμον χρῆσιν αὐτῶν.

§119Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑπάρχουν τραύματα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἐπηνεχθῇ δι’ ὅπλου.

§120Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ τὸ ἰδοῦμε. Ἐν πάσῃ περιπτώσει συνιστῶ ἕνα πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τὸ λάβωμεν σπουδαίως ὑπ’ ὄψει. Δὲν νομίζω ὅτι οἱ ἄνδρες τῆς ἀσφαλείας ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι πρὶν πάρουν τὸ ὅπλον, οὔτε καὶ αὐτοὶ οἱ πολῖται ἔχουν καμμίαν διάθεσιν νὰ τὸ μεταχειρίζωνται καὶ νὰ σκοτώνουν. Εἶναι ἐκτὸς πάσης σκέψεως ἰδικῆς μου τοὐλάχιστον. Ἀλλὰ πρέπει εἰς ἕνα πρᾶγμα λέγω νὰ δοθῇ προσοχὴ, ὅτι γίνεται εὔκολος χρῆσις τοῦ ὅπλου. Ἡ ἐλευθερία τῆς ἐξουσίας καὶ τῆς δυνάμεως παρέχει εὔκολον χρῆσιν τοῦ ὅπλου. Τοῦτο εἶναι ἕνα μεγάλο κακό, ὄχι διὰ τὴν προκειμένην περίπτωσιν ἀλλὰ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως. Διότι ἔρχεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι προορισμένος νὰ προφυλάττῃ τὸν πολίτην νὰ σκοτώνῃ τοῦτον, διότι εὑρίσκεται εἰς μίαν κατάστασιν ψυχικὴν μεταχειριζόμενος δύναμιν ἀνωτέραν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἔχει. Εἰς αὐτὸ πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἰδιαιτέρως ἡ προσοχή σας καὶ εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς διότι ἐξ αἰτίας αὐτοῦ τοῦ γεγονότος θρηνοῦμεν τρεῖς πολίτας καὶ δύο χωροφύλακας.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀραβαντινός.

§122Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ. Κύριε ὑπουργὲ, δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω τὰς λεπτομερείας τοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἐπεισόδιον μεταξὺ τοῦ ἀστυνόμου τοῦ Λουτρακίου καὶ τῶν θλιβερῶν ἐπεισοδίων τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν ἐξ ἀφορμῆς διαφωνίας τινός. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω καὶ θὰ συστήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι νὰ διατάξῃ τὸ καθ’ ἑαυτὸν, καθὼς καὶ εἰς τὸν ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης αὐστηροτάτας ἀνακρίσεις διὰ νὰ καταμεριστοῦν αἱ εὐθύναι καὶ νὰ ἴδωμεν ἐὰν ὑπῆρξεν ὑπέρβασις τῆς ἐξουσίας ἐκ μέρους τῶν ὀργάνων τῶν ἐκτελεστικῶν. Τὸ οὐσιῶδες ὅμως δι’ ἐμὲ εἶναι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας ἔσπευσεν νὰ στείλῃ καὶ ἀνώτατον ὑπάλληλον διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ προέχον εἶναι νὰ τακτοποιηθῇ τὸ ζήτημα τὸ ὑδραυλικὸν, διὰ νὰ ἱκανοποιηθοῦν αἱ ὑπάρχουσαι ἀνάγκαι καὶ νὰ λείψῃ ἡ ἀφορμή. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ γενόμενα, περὶ αὐτοῦ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἀμεροληψίας τοῦ ὑπουργοῦ.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς εἶχεν γίνει μία συμφωνία μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προστατεύσῃ 2 νομοσχέδια σοβαρώτατα, τὸ πρῶτον ἀφορᾶ τὴν σύμβασιν μεταξὺ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ Κυβερνήσεως, τὸ ἄλλο ἀφορᾶ τὸ ἐνοικιοστάσιον. Ἐννοῶ, ὅταν δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις νὰ ψηφισθοῦν καὶ ἐὰν ὑπάρχουν ἄλλα νομοσχέδια ἔχοντα ἀνάγκην συζητήσεως νὰ ψηφισθοῦν κατόπιν ἀφοῦ περάσωμεν τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§124Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὸ ἀντίθετον μᾶλλον πρέπει νὰ συμβῇ.

§125Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὴν στιγμὴν αὐτὴν εἶναι ἀπησχολημένος εἰς τὴν Γερουσίαν. Μποροῦμε νὰ συζητήσωμεν μερικὰ ἄλλα νομοσχέδια, διότι ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἀργήσῃ νὰ ἔλθῃ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἑταιρείας σιδηροδρόμων Θεσσαλονίκης Μοναστηρίου καὶ διακανονισμοῦ τῶν ἐκ τοῦ δανείου 30% τοῦ 1893 τῆς ἑταιρείας ταύτης ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διπλασιασμοῦ τοῦ χορηγηθέντος διὰ τοῦ νόμου 4286 ἐπιδόματος εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν ἀπαλλαγῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 10–13 τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως τοῦ τύπου τῆς 23)11)1887». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεών τινων τῶν νόμων 3717 καὶ 4432 περὶ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ Κορινθίας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ ἄρθρου 22 καὶ 55 τοῦ διὰ νόμου 3424 κυρωθέντος καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τῆς συνολικῆς καὶ καθαρᾶς προσόδου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χαβίνης.

§127Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ νομοῦ Πρεβέζης καὶ τοῦ νομοῦ Ἄρτης αἱ ἐπιτροπαὶ αἱ ἁρμόδιοι ἐκ τοῦ νόμου νὰ βεβαιώσουν τὴν φορολογίαν τῆς ἐγγείου παραγωγῆς ἐστηρίχθησαν οὐχὶ εἰς τὴν νέαν τιμὴν ἀλλὰ εἰς τὸ περυσινὸν φόρον καταλογίσαντες μέγα ποσὸν εἰς τὰς κοινότητας ἐκείνας. Καὶ τοῦτο διότι ἔλαβον ὡς τιμὴν διὰ μὲν τὸ ἀραβόσιτον οὐχὶ τὴν πραγματικὴν τιμήν, ἡ ὁποία, εἶναι 3½–4 δρχ. ἀλλὰ ἔλαβον ὡς τιμὴν τὴν περυσυνὴν ἡ ὁποία εἶναι 6½ δρχ. Συνέπεια τούτου εἶναι ὅτι τὸ καταλογισθὲν ποσὸν εἶναι σχεδὸν διπλάσιον ἀπὸ τὸ πραγματικὸν τοσοῦτον δὲ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς ὥστε ὁ ἔφορος Ἄρτης διὰ πολλὰς κοινότητας ἀνεγνώρισεν τὸ δίκαιον καὶ διέταξεν νὰ πληρώσουν μόνον τὰ ¾ τοῦ ὡρισθέντος ποσοῦ. Διὰ τοῦτο κ. Πρόεδρε ἔλαβα τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μίαν σχετικὴν τροπολογίαν, ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιφέρῃ μίαν μείωσιν τοῦ φόρου τῆς ἐγγείου παραγωγῆς τῆς χρήσεως 1929–30 ἐφόσον, ἡ πρὸς τοῦτο εἰδικὴ ἐπιτροπὴ ἐπιστοποίησεν, ὅτι ὄντως ἡ φορολογία ἦτο ὑπερβολική. Φρονῶ ὅτι τὴν τροπολογίαν δύναται νὰ τὴν δεχθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§128Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι σχετικὸν μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§129Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Μάλιστα.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος.

§131Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς κ. βουλευταί, ἔχομεν ὡρισμένας τινὰς ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, συνισταμένας ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰς τὸ ὑποχρεωτικὸν τοῦ τεκμηρίου τοῦ μισθώματος τοῦ ἐνοικείου τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον καὶ τὸ ὁποῖον θέτει ὡς βάσιν, ὅτι ἡ φορολογία ἐπὶ τοῦ συνθέτου ἐπιδόματος θὰ κανονισθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ μέρος εἰσοδημάτων, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας. Ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου ἔχομεν βασικὰς ἀντιρρήσεις διότι τὸ θεωροῦμεν καὶ ἀντεπιστημονικόν, καὶ ἄδικον. Ἀντιτίθεται δὲ τοῦτο καὶ πρὸς τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ νόμου περὶ φορολογίας καθαρῶν προσόδων, αἱ ὁποῖαι κανονίζουσι καὶ τὸν καθορισμὸν τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον θὰ φορολογεῖται ἀναλυτικῶς ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ φόρου καθαρᾶς προσόδου. Τὸ θεωροῦμεν ἀντεπιστημονικὸν διότι εἶναι ἀξίωμα πλέον ἐπιστημονικὸν ὅτι γενικῶς τὰ τεκμήρια εἶναι ἐπικίνδυνες βάσεις διὰ τὸν καθορισμὸν τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος, ἀλλὰ γενικώτερον διότι τοῦτο ἀποτελεῖ ἔδαφος ἐντελῶς ὀλισθηρόν, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθοῦν ἄνθρωποι, ἔχοντες μικρὸν εἰσόδημα καὶ ἔχοντες διὰ διαφόρους λόγους ἀνάγκην νὰ ὑφίστανται ἐκ τοῦ ποσοστοῦ τοῦ γενικοῦ τοῦ εἰσοδήματος θυσίαν, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητος. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι ἄξιον καὶ τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιμείνῃ, διότι ὅπως εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, πρόκειται περὶ ἀξιωμάτων πλέον τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν ἠνάγκασαν τὴν Κυβέρνησιν λόγοι ταμειακοὶ καὶ εἶπεν ὅτι ἐγὼ θέλω νὰ πάρω τὸ ποσοστὸν αὐτό, καὶ ἀδιαφορῶ διὰ τὴν ἐπιστημονικὴν διαρρύθμισιν τοῦ ζητήματος, δὲν ἀποβλέπω εἰς τὰ διδάγματα τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ καθορίζω τὸ ποσοστὸν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἵνα μοῦ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἔσοδον.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς ἀποκλείνετε τὸ τεκμήριον;

§133Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀμάχητον τεκμήριον. Τὸ ὑποστηρίζω τοῦτο μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἀξιωμάτων τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης. Δὲν εἶναι ἐπιστημονικῶς ὀρθὸν τοῦτο.

§134Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶναι ἀμάχητον μόνον κατὰ τοῦ φορολογουμένου, οὐχὶ καὶ ὑπὲρ τοῦ φορολογουμένου.

§135Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκόμη χειρότερον δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, νομίζω, ὅτι ἀπὸ ἀπόψεως ἐπιστημονικῆς δὲν χωρεῖ συζήτησις. Σήμερον εἶναι καὶ παράλογον νὰ ἔρχεται τὸ Κράτος, διὰ τῶν φοροτεχνικῶν ὑπηρεσιῶν τὰς ὁποίας διαθέτει, διὰ τῶν αὐστηροτάτων διατυπώσεων τὰς ὁποίας ἔχει καθορίσει εἰς τὸν νόμον περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξεύρεσιν τῶν καθ’ ἕκαστα κατηγοριῶν τοῦ εἰσοδήματος τῶν φορολογουμένων, διὰ νὰ τοὺς φορολογήσῃ μὲ ἀναλυτικὸν φόρον. Διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον καθορίζει, ἄλλην βάσιν. Εὑρίσκεται πλέον εἰς ἀντίφασιν τὸ νομοσχέδιον μὲ τοὺς παγίους νόμους περὶ φορολογίας τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, διότι λέγει ὅτι ἂν τὸ ἄθροισμα τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον φορολογεῖ τὸ Κράτος διὰ τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας κατὰ διαφόρους κατηγορίας, εἶναι κατώτερον τοῦ τεκμηρίου τὸ ὁποῖον προείπομεν, δέχεσθε τὸ ἀνώτερον ποσόν, αὐτὸ δὲν εἶναι σωστό.

§136Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ εὑρίσκω.

§137Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον λέγετε, ὅτι δὲν μπορῶ νὰ τὰ εὕρω, δὲν διαπράττετε τὴν αὐθαιρεσίαν ἐκεῖ, τὴν διαπράττετε ἐδῶ.

§138Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῦ; ἐδῶ τὸ βλέπω τὸ πρᾶγμα.

§139Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ τὸ βλέπετε;

§140Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰ σπίτια π. χ.

§141Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς λέγομεν ὅτι δὲν εὑρίσκεσθε πρὸς τὰ διδάγματα τῆς ἐπιστήμης μόνον, εἰς ἀντίφασιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς παγίους κειμένους νόμους καὶ καταλήγωμεν εἰς τὴν αὐθαίρετον κρίσιν, διότι μᾶς λέγετε ὅτι αὐτὸ βρίσκω καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι θὰ μπορούσατε ἐπιστημονικῶς νὰ τὸ βρῆτε.

§142Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς θὰ τὸ βρῶ; Ὅταν εἷς φορολογημένος ἔχει μίαν πρόσοδον τὴν ὁποίαν ἀποκρύπτει, θέλετε νὰ τὸν ἀπαλλάξω τῆς φορολογίας;

§143Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν μπορεῖτε.....

§144Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔφορος μπορεῖ νὰ ἐξακριβώσῃ ὅτι ἐξαπατᾶ τὸ δημόσιον ὁ φορολογούμενος, διότι ἔχει προσόδους καὶ δὲν τὰς δηλώνει.....

§145Χ. ΛΑΔΑΣ. Δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀπόδειξιν πῶς τὰς ἔχει.

§146Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν εἷς κύριος πληρώνει ἐνοίκιον 20 χιλ. δραχμὰς καὶ δὲν μοῦ πληρώνει ἀναγκαστικὴν φορολογίαν, τὶ θέλετε νὰ κάμω;

§147Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, εὑρίσκεσθε εἰς μίαν ἀντίφασιν. Μοῦ λέγετε ὅτι τὸν φορολογῶ, διότι τὰς ἔχει, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος μοῦ λέγετε ὅτι μὲ τὴν ἀναλυτικὴν φορολογίαν.....

§148Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ὑπόθεσις, τὸ βλέπω. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὁ ἄνθρωπος πληρώνει 20 χιλ. δρχ. τὸ βρίσκω αὐτό. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἔχει καὶ πληρώνῃ τόσο ἐνοίκιον. Ποῦ εἶναι τὸ ἄδικον.

§149Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παραδέχεσθε ὅτι μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ φορολογούμενος ὁ ὁποῖος νὰ πληρώνει 150 χιλ. δρχ. καὶ νὰ μὴ πληρώνει τίποτε δι’ ἀναλυτικὴν φορολογίαν;

§150Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§151Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον.

§152Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν κάμετε μίαν παραβολὴν τῶν σπιτιῶν τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ καταλόγου τῶν φορολογουμένων τοῦ συνθετικοῦ φόρου θὰ ἴδητε, ὅτι ἄλλοι μὲν πληρώνουν συνθετικὸν φόρον, οἱ ἰδιοκατοικοῦντες δὲ δὲν πληρώνουν συνθετικὸν φόρον.

§153Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μοῦ λέγετε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, ὅτι ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸν κατάλογον τοῦ συνθετικοῦ φόρου καὶ τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας, θὰ ἴδωμεν ὅτι.....

§154Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ ἀναλυτικὴν φορολογίαν θέλετε νὰ πληρώνουν;

§155Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖος τὸ λέγει αὐτὸ τὸ πρᾶγμα; Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος καθορίζει τὰ τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας.

§156Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§157Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ἢ εἰσόδημα ἀπὸ οἰκοδομὲς ὁπότε πληρώνει τὴν ἀναλυτικὴν φορολογίαν, ἢ ἀπὸ τόκους μετοχῶν ὁπότε τοῦ τὸν κρατεῖ ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία τὸν φόρον.

§158Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν κρατοῦν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι φόρους.

§159Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πληρώνει χωρὶς ἐγὼ νὰ τὸ ξέρω. Ἂν θὰ ἔχῃ μέρισμα, τὸν ἔπιασα εἰς τὴν ἀναλυτικὴν φορολογίαν, διότι πιάνω τὸ μέρισμα.

§160Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸν φορολογήσετε. Ὄχι μὲ τὸ ἀμάχητον τεκμήριον ὅμως.

§161Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπὸ ποῦ;

§162Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλοῦμε μίαν ὥραν καὶ δὲν συνεννοούμεθα. Δὲν σᾶς λέγω νὰ μὴ τὸ πάρετε ὡς τεκμήριον, ἀλλὰ νὰ μὴ τὸ πάρετε ὡς ἀμάχητον. Εἰς τὸ ἀμάχητον διαφωνοῦμεν.

§163Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχομεν μίαν ἀτελείωτον διαδικασίαν ἡ ὁποία θὰ σχετίζεται μὲ ἀποδείξεις καὶ ἀνταποδείξεις. Δέχομαι τὸ ἀμάχητον τεκμήριον. Ὅπως ὅλη ἡ φορολογία, καὶ ἡ ἀναλυτικὴ καὶ αὐτὴ στηρίζεται ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ὅταν καταλήγωμεν εἰς τὸ ποσοστὸν ποὺ κατελήξαμεν, δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ ἀδικήσωμεν κανένα. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος κάθεται εἰς ἕν σπίτι, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ τριπλάσιον τοῦ καταβαλλομένου ἐνοικίου ὡς εἰσόδημα.

§164Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος πάντων ἡ διαφωνία μας εἶναι ἡ ἑξῆς: Σεῖς ἐπιμένετε εἰς τὸ ἀμάχητον, ἡμεῖς διαφωνοῦμεν. Ἐμμένομεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ εἶναι ἀμάχητον τὸ τεκμήριον. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ποσοστὸν καὶ λέγετε ὅτι ὡς τεκμερόμενον μίσθωμα λαμβάνεται τὸ τριπλάσιον μὲν ἐφ’ ὅσον ὁ φορολογούμενος κατοικεῖ ἄνευ ἐνοικιοστασίου, τὸ πενταπλάσιον δὲ ὅταν εὑρίσκεται ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον. Δηλαδὴ λαμβάνετε διάφορον συντελεστήν.

§165Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου νὰ τροπολογήσω αὐτό.

§166Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐπίσης μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὴν κλίμακα τῆς προσόδου τῆς φορολογίας. Νομίζω ὅτι αἱ διαβαθμίσεις εἶναι πολὺ ἀπότομες.

§167Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τροπολογίαν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§168Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ τεθῶσιν ἠπιώτεραι καὶ ὁμαλώτεραι. Ἐπίσης λέγετε «ἐπὶ διανομῆς μέρους ἐτησίας περιόδου πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ἐτησίου τεκμηρομένου εἰσοδήματος τοῦ φορολογουμένου λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναγωγὴ εἰς ἕν ὁλόκληρον ἔτος.». Αὐτὸ εἶναι πολύ. Ἔχει ἕνας πολιτευόμενος ἕνα σπίτι —ἐγὼ δὲν ἔχω— εἰς μίαν ἐπαρχίαν καὶ πηγαίνει 15–20 ἡμέρες τὸ χρόνο καὶ λέγετε ὅτι θὰ τοῦ ὑπολογίσετε ὁλόκληρον τὸ ἔτος.

§169Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν. Πολλοὶ κάθονται 4–5 μῆνας καὶ πηγαίνουσιν ὕστερα εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Πρέπει νὰ πληρώσουν κἄτι.

§170Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χρειάζεται μία διασάφισις.

§171Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ γίνωσιν αὐτὰ δι’ ἐγκυκλίων. Αὐτὸ ἔγινεν διὰ νὰ ἀντικρούσωμεν τὴν ἔνστασιν, ὅτι δὲν ἐκάθησαν ὁλόκληρον τὸ ἔτος.

§172Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον εἶσθε σύμφωνος, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια νὰ τὸ διασαφήσωμεν.

§173Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν διασαφίζεται καλῶς. Λαμβάνεται τὸ πεντάμηνον διάστημα καὶ ὑπολογίζετε ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ;

§174Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως εἶναι, καὶ πενθήμερον λαμβάνουν.

§175Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἔτσι.

§176Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὸ διαβάσω καὶ πάλιν ἵνα συνεννοηθῶμεν. «Ἐπὶ διαμονῆς μέρους ἐτησίας περιόδου πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ἐτησίου τεκμηρομένου εἰσοδήματος λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναγωγὴ εἰς ἓν ὁλόκληρον ἔτος». Μέρος εἶναι καὶ ἡ 5 ἡμέρες, καὶ ἡ μία ἡμέρα. Ἐὰν δὲν διασαφηνισθῇ.

§177Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται διὰ τὴν περίπτωσιν ποὺ ἤθελε κατοικήσει 4–5 μῆνες καὶ κατόπιν θὰ ἔφευγε διὰ τὸ ἐξωτερικόν.

§178Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἂς πάρωμεν παράδειγμα πολλοὺς βουλευτὰς οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐδῶ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπειδὴ σπουδάζουν καὶ τὰ παιδιά τους κάθονται καὶ ἐδῶ καὶ κατόπιν πηγαίνουν εἰς τὴν ἐπαρχίαν γιὰ λίγους μήνας.

§179Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἡ διαμονή του ἐδῶ.

§180Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως γνωρίζετε πολὺ καλὰ, διαμονὴ καὶ κατοικία εἶναι ἀντίθετα νομικῶς.

§181Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι πολιτευόμενοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι ἕνα σπίτι εἰς τὸ χωριό των καὶ πηγαίνουν 15 ἡμέρες τὸ χρόνο. Θὰ τοῦ πάρετε φόρον. Τὸ λέγει σαφῶς.

§182Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βάζομεν ἐπὶ διαμονῆς ἐν Ἑλλάδι ἔλασσον τοῦ ἑνὸς ἔτους.

§183Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ εἴπητε «τῆς κυρίας κατοικίας» Πάντως ἔπρεπε νὰ διασαφηνισθῇ καὶ χαίρω πολὺ διότι ἐγένετο ἡ διασάφισις αὐτή, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει ὅτι δὲν ἦτο ἄσκοπος ἡ παρατήρησίς μου. Μίαν τελευταίαν παρατήρησιν. Λέγετε ὅτι ὅταν ἔχω ἕνα αὐτοκίνητον καὶ δὲν ἔχω σωφὲρ ὑπολογίζετε 50 χιλιάδες δραχμὲς τὸ χρόνον καὶ ὅταν ἔχω σωφὲρ 100 χιλ. δραχ. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν, διότι παίρνει τὸ μέγιστον τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ συνεπαγάγῃ τὸ αὐτοκίνητον. Γνωρίζω ἀπὸ φίλους μου οἱ ὁποῖοι ἔχουσι αὐτοκίνητον, διότι ἐγὼ δὲν ἔχω, τὶ τοὺς κοστίζει ἐὰν χρησιμοποιοῦν αὐτοὶ τὸ αὐτοκίνητον, καὶ maximmu τοὺς κοστίζῃ 8–10 χιλιάδας δραχμὰς τὸν μῆνα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον δεδομένου μάλιστα ὅτι τὸ αὐτοκίνητον κατήντησε νὰ εἶναι ἓν πρᾶγμα πρώτης ἀνάγκης.

§184Σ. ΣΥΜΕΩΝΟΓΛΟΥ. Νομίζω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ τεθῇ, ὅτι ὅταν δὲν ἔχει σωφὲρ νὰ πληρώνῃ 50.000 καὶ ὅταν ἔχῃ σωφὲρ θὰ πληρώνῃ 100.000.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§186Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου κύριοι βουλευταί, λαμβάνονται καὶ βάσεις πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς συνολικῆς προσόδου τὰ κατ’ ἰδίαν εἰσοδήματα. Ἀλλὰ ταῦτα ὑπολογίζονται ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι δὲν εἶναι κατώτερα τοῦ συμπεράσματος τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἐκ τοῦ τεκμηρίου τοῦ ἐνοικίου. Τίθεται ἑπομένως εἰς βάρος τοῦ φορολογουμένου τεκμήριον ἀμάχητον. Ἐφ’ ὅσον τοιαύτη βάσις τίθεται ἔχω τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ὄχι μόνον εἶναι ἀντιεπιστημονικὸν ὅπως ὑπεστήριξεν ὁ προλαλήσας, ἀλλὰ ὅτι εἶναι καὶ ἄδικος καὶ ὅτι εἶναι ἐπιβαρυντική. Μὲ ἄλλους λόγους τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἀσφαλῶς δὲν ἀποτελεῖ μείωσιν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλὰ ἀποτελεῖ σημαντικὴν ἐπιβάρυνσιν αὐτῶν παρ’ ὅλην τὴν ἐλαφρυντικὴν κλίμακα, τὴν τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ παρὰ τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται νὰ μειώσῃ τὸν συνθετικὸν φόρον, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ βάσις τοῦ ἐνοικίου εἶναι βάσις ὑπερβολική, εἶναι βάσις βαρεῖα ἡ ὁποία δὲν ἀντέχει ἀπέναντι οὐδενὸς ὑπολογισμοῦ Ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι διερχόμεθα ἐποχὴν κρίσεως τῆς στέγης, τὰ ἐνοίκια τὰ καταβαλλόμενα δὲν εὑρίσκονται εἰς οὐδεμίαν ἀναλογίαν πρὸς τὰ συμπεράσματα τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Θὰ ὑπέβαλον τὴν εὐχὴν λοιπὸν ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἀποσύρει εὐχαρίστως, ἐγὼ ὅμως ὄχι.

§188Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω καὶ θὰ σᾶς ἐξηγήσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἐπιμένω. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἐπιβαρύνει τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι ὅπως εἶπον διερχόμεθα ἐποχὴν κρίσεως τῆς στέγης. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν τὸ ἐνοίκιον αὐτὸ εἶναι ἐπιβαρυντικόν, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως. Τὸ τεκμήριον αὐτὸ τὸ ἀμάχητον θὰ ἐδικαιολογεῖτο εἰς μίαν περίπτωσιν, δηλαδὴ πότε; Ἐὰν ἡ φορολογία αὐτὴ ἦτο φορολογία μικρὰ ὅπως ἔπρεπε νὰ εἶναι προκειμένου περὶ φορολογίας συμπληρωματικῆς. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὰ κατ’ ἰδίαν εἰσοδήματα φορολογοῦνται χωριστὰ καὶ ὅτι ὅλαι αἱ φορολογίαι τῶν εἰσοδημάτων εἶναι φορολογίαι βαρύταται. Ὁ Ἀγγλικὸς φόρος τοῦ εἰσοδήματος εἶναι ἀσυγκρίτως κατ’ ἀναλογίαν κατώτερος ἀπὸ τὸν ὑπὸ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιβαλλόμενον. Ὁ Ἀγγλικὸς φόρος τοῦ εἰσοδήματος ἀρχίζει ἀπὸ τὸ 1% μέχρι 3% δι’ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα φθάνουν μέχρι 8.000 λιρῶν στερλινῶν. Δηλαδὴ 3 ἑκατομμυρίων δραχμῶν κατ’ ἔτος. Διὰ τὰ ἐπὶ πλέον δὲ εἰσοδήματα φθάνει τὸ 17% ἀφοῦ ἀφήσῃ ἀφορολόγητον ἓν ποσὸν ἐκ λιρῶν 2000 δηλαδὴ 750.000 δραχμῶν. Ἐνῷ ὁ ἰδικός μας φόρος ἀφήνει ἀφορολογήτους, 100.000 δραχμὰς, καὶ ἐπιβαλλόμενος κατὰ κλίμακα 25.000 δραχμῶν φθάνει τὰ 24%. Εἶναι λοιπὸν φόρος βαρύτατος.

§189Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν 4 σελλήνια μένουν ἀφορολόγητα.

§190Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ἀγγλικὸς φόρος φθάνει μέχρι 30%.

§191Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Φθάνει 50% μέχρι 10 σελληνίων μὲ τό...διὰ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα ἀνέρχεται εἰς 75%.

§192Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἰς εἰσοδήματα ποὺ δὲν ὑπάρχουν εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§193Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ἄμεσοι φόροι εἰς τὸ συνθετικὸν εἶναι ἀνεπαίσθητοι.

§194Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Εἶναι φόρος συμπληρωματικός, ἀληθινὰ συμπληρωματικός, δηλαδὴ πέρνει τὰ κατ’ ἰδίαν εἰσοδήματα τὰ συναθροίζει καὶ τὰ φορολογεῖ, ἐνῷ ὁ ἰδικός μας εἶναι κατὰ τύπους συμπληρωματικὸς ἀφοῦ ἔγινε κύριος φόρος καὶ ἔχει χωριστὴν δήλωσιν καὶ χωριστὴν βεβαίωσιν.

§195Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶχε καμμίαν διαφοράν.

§196Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ κάμετε αὐτὸ ποὺ κάμνει ἡ Ἀγγλία, νά....

§197Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ ἔκαμνα καὶ ἐγὼ ἐὰν εἶχα ὅπως ἔχῃ καὶ ὁ Ἄγγλος ὑπουργός, ὅλας τὰς φορολογίας.

§198Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ φόρος αὐτὸς ὡς εἰσάγεται ἔχει ἓν ἐλάττωμα τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει καμμία φορολογία τοῦ κόσμου. Εἶναι ἀπογυμνωτικὸς καὶ ἔχει δύο κλίμακας προοδευτικῶς αὐξανούσας. Εἶναι ἡ κλῖμαξ τοῦ ἐνοικίου ἡ ὁποία αὐξάνει προοδευτικῶς καὶ ἔπειτα ἀφοῦ ἐξευρεθῇ ἡ κλῖμαξ τοῦ ἐνοικίου, πηγαίνομεν εἰς τὸ ἄρθρον 3 καὶ ἔχομεν ἄλλην κλίμακα ἡ ὁποία κάμνει ἕνα φόρον βαρύτατον τὸν ὁποῖον πληρώνει σήμερον ὁ λαὸς καὶ ὁ ὁποῖος ἐγέννησε μίαν δυσφορίαν καὶ ἀπομακρύνει τὰ κεφάλαια. Καὶ τώρα πρόκειται νὰ ἐγκατασταθῇ ὁ φόρος αὐτός.

§199Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ἐνδιαφερόμενοι αὐτὸ ὑπέδειξαν νὰ γίνῃ, οἱ ἴδιοι οἱ φορολογούμενοι τὸ ἐζήτησαν.

§200Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τὶ ὑπέδειξαν ἐγὼ ἠξεύρω ὅτι ὁ καθορισμὸς τῶν δύο αὐτῶν κλιμάκων εἶναι διὰ τὸ φρενοκομεῖον.

§201Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὰς ἐκθέσεις. Ἐκεῖ ὅπου μειώνω τὴν κλίμακα προσθέτω ἔπειτα. Δὲν βάζω 7% φθάνω μέχρι τοῦ 7%, δὲν πέρνω ἀμέσως τὸν συντελεστὴν τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ πάρω ἀλλ’ ἀρχίζω ἀπὸ κάτω.

§202Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ αὐτὴ ἡ φορολογία θὰ ἀποτελέσῃ καὶ coupe de grâce τῆς ἰδιωτικῆς ἀστικῆς ἰδιοκτησίας εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν, ἡ ἰδιωτικὴ ἀστικὴ ἰδιοκτησία φορολογεῖται κατὰ τὸν ἀγριώτερον τρόπον, εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει τὸ ἐνοικιοστάσιον, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ βαρυτάτη φορολογία τῆς Οὔλεν, προτίθεται καὶ ὁ νόμος αὐτός, ὁ ὁποῖος, θὰ ἔχῃ τὰ ἀποτελέσματα αὐτά, ὅτι τὰ μεγάλα σπίτια θὰ μείνωσι ἀζήτητα, καὶ ἀζήτητα μέχρι τοῦ σημείου ὥστε εἰς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἰδιοκτῆται ἤθελον καταβιβάσει μοιραίως καὶ ἀναποφεύκτως τὰ ἐνοίκια, δὲν θὰ εὑρίσκωσι εὐκόλως μισθωτάς, διότι κανεὶς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ περιπέσῃ εἰς τὸν κίνδυνον τῆς ἐξακριβώσεως, ὅτι τὸ σπίτι εἶναι μεγαλείτερον καὶ δὲν ἠμπορεῖ, νὰ πληρώσῃ αὐτὰ τὰ ποσά. Συμπέρασμα: Κρίσις τῶν ἐνυποθήκων μισθωμάτων μὲ τὰ ὁποῖα εἶναι βεβαρυμένα ὅλα τὰ οἰκήματα, ζήτησις μεγαλειτέρα τῶν μικροτέρων οἰκημάτων. Αὐτὴ εἶναι ἡ δευτέρα συνέπεια ἡ οἰκονομική, τὴν ὁποίαν, θὰ ἔχῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, θὰ στρέψῃ πρὸς τὴν ἀγορὰν ὁμολογιῶν τοῦ Κράτους, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀπαλλάσεται ὁ ὀφειλέτης καὶ ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους θὰ ὑπενδυθοῦν αἱ οἰκονομίαι. Ἐντεῦθεν κρίσις ἰδιωτική, τῶν ἰδιωτικῶν ἐπιχειρήσεων μοιραία καὶ ἀναπόφευκτος. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ἀποτέλεσμα τοῦ νόμου αὐτοῦ θὰ εἶναι μία νέα ἐπιδρομὴ τῶν φορολογικῶν ὑπηρεσιῶν εἰς τὰ ἄδυτα τῶν οἰκιῶν.

§203Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ τὸ ἔχομεν μὲ τὸν ὑφιστάμενον νόμον καὶ σήμερα τὸ καταργοῦμεν.

§204Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Σήμερον κατὰ τὸ πλεῖστον ἔγινε ἡ ἐξακρίβωσις τῶν φορολογουμένων. Τὴν ὥρα ὅπου βάζετε νέα τεκμήρια ἀκαταμάχητα, κατ’ ἀνάγκην αἱ φοροτεχνικαὶ ὑπηρεσίαι θὰ ὑπεισέλθουν εἰς τὰ ἄδυτα τῶν κατοικιῶν καὶ ἀρχίζουν τὰ παζαρεύματα, νέαι συνθῆκαι, νέαι διαστάσεις, καὶ νέαι προστριβαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι τόσο δυσάρεσται δι’ ἀμφότερα τὰ μέρη, τόσον διὰ τοὺς φορολογουμένους ὅσον καὶ διὰ τὸ Κράτος. Νέα παράπονα καὶ νέα παράτασις ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος ἀπὸ πάσης ἀπόψεως ἐχρεωκόπησε, ὁ ὁποῖος ἀπεμάκρυνε τὰ κεφάλαια ἐκ τῆς Ἑλλάδος καὶ ὁ ὁποῖος τίθεται ὑπὸ ὅρους πολὺ βαρυτέρους, διὰ νὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα ἀκόμη χειρότερα. Ἂν θέλωμεν νὰ σταματήσωμεν τὰς προστριβὰς αὐτὰς καὶ θέλωμεν νὰ βελτιώσωμεν καὶ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον αὐτόν, ὁ δρόμος θὰ ἦτο ἁπλούστερος. Ἢ ἔπρεπε νὰ τὸν καθιερώσωμεν ἐπὶ τῶν ἤδη εἰσοδημάτων συμπληρωματικόν...

§205Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἐννοεῖται συμπληρωματικόν, νὰ μὴ γίνουν νέαι ἐκτιμήσεις;

§206Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὁ νόμος ἔχει δύο βάσεις: Θὰ ἐξετασθοῦν τὰ εἰσοδήματα τὰ ἐξετασθέντα καὶ ἐξακριβωθέντα, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου εἶναι μεγαλύτερον, δὲν θὰ σταθῇ ἡ φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων ἀλλὰ θὰ ὑπολογισθῇ ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου. Λέγω ἐγὼ ὅτι ἢ θὰ πάρωμεν τὰ κατ’ ἰδίαν εἰσοδήματα, θὰ τὰ ἀθροίσωμεν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ φορολογήσωμεν χωρὶς νὰ γίνῃ νέα ἀνάκρισις...

§207Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον τὸ ἐνοίκιον θὰ ἐκτιμηθῇ ἕνεκα τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν.

§208Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν: Ὅτι τὴν ὥρα ὅπου τίθεται ὡς βάσις αὐτὸ τὸ ἐνοίκιον, βεβαίως θὰ ἔχωμεν ἐξακριβώσει ἐὰν εἶναι....

§209Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἔχομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον.

§210Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ φόρος δὲν ἔχει λόγον ν’ ἀλλάξῃ τὰ πράγματα.

§211Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὰ τίθεται πάλιν ὡς τεκμήριον.

§212Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Αἱ προστριβαὶ θὰ εἶναι μεγαλύτεραι διότι ἀπὸ τὸ 1926–1929 ἡ πτῶσις τῶν ἐνοικίων ὑπερβαίνει τὸ 30%. Ἐκεῖ θὰ ἔλθῃ εἰς προστριβὰς ὁ φορολογούμενος μὲ τὸν ἔφορον.

§213Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Διὰ νὰ ματαιωθοῦν αἱ προστριβαὶ κατ’ ἀνάγκην ἢ θὰ σταθῶμεν εἰς τὸ ἕν σύστημα ἢ εἰς τὸ ἄλλο. Ἢ θὰ φορολογήσωμεν τὸ σύνολον τῶν κατ’ ἰδίαν εἰσοδημάτων ἢ θὰ θέσωμεν τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου, ἀλλὰ πάντως τὸ τεκμήριον μαχητόν, ποτὲ ἀμάχητον, διότι εἶναι ἄδικον πρᾶγμα, ἂν δι’ οἱονδήποτε λόγον εὑρεθῇ κανεὶς ἢ διότι ἔχει ἕνα σπίτι οἰκονομικόν, ἢ διότι ἡ κοινωνική του παράστασις τοῦ ἐπιβάλλει μεγαλειτέρας ὑποχρεώσεις καὶ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώνῃ ἐνοίκια μεγαλύτερα, εἶναι ἄδικον νὰ χρησιμεύσῃ τοῦτο ὡς τεκμήριον ἀμάχητον. Ἡ ψήφισις τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχει μείωσιν τοῦ φόρου, ὄχι μόνον δὲν θὰ ἔχει ἐλάττωσιν τῶν προστριβῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον αὔξησιν τῆς φορολογίας, ἔντασιν μεγαλειτέραν τῶν προστριβῶν, θὰ ἔχει αὔξησιν τῆς δυσφορίας τῶν φορολογουμένων καὶ θὰ ἀποτελέσῃ νέαν τρομοκράτησιν κατὰ τοῦ κεφαλαίου.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§215Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί! Εἶναι παράδοξον ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐλαφρύνει τὸν συνθετικὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος οὐσιωδέστατα, χαρακτηρίζεται καὶ ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἄδικον. Καὶ ὅμως κύριοι βουλευταί, ἐνῷ τὸ ὑποβαλλόμενον εἰς τὴν ψῆφον σας νομοσχέδιον περιέχει οὐσιωδεστάτην ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας, εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο ποὺ φοβεῖται ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν πεποίθησίν του τὸ δημόσιον εἶναι πιθανὸν νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα παρ’ ὅσα εἰσπράττει σήμερα. Τώρα θὰ μοῦ πῆτε πῶς ἐξηγεῖται αὐτὴ ἡ ἀντινομία; Νὰ σᾶς τὸ πῶ: Τὸν συνθετικὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος δὲν τὸν πληρώνουν σήμερον παρὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ τὸν ὑπεκφύγουν ἢ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν τὸ αἴσθημα τοῦ φορολογικοῦ καθήκοντος ἀνεπτυγμένον καὶ θεωροῦν, ὅτι ἔχουν ὑποχρέωσιν νὰ τὸν πληρώνουν. Ἀλλὰ τοιοῦτοι εἶναι πάρα πολὺ ὀλίγοι πρὸ παντὸς εἰς τὸν κόσμον τὸν ἰδικόν μας. Ὡς παρηγορία μόνον μπορεῖ νὰ μᾶς ἔλθῃ τὸ γεγονός, ὅτι καὶ εἰς τὰ Κράτη, ὅπου ἡ δήλωσις τοῦ εἰσοδήματος ἐθεωρεῖτο ὡς τὸ πρώτιστον καθῆκον τοῦ πολίτου εἰς τρόπον ὥστε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν νὰ ὑπάρχῃ ἕνα σοβαρὸν ποσόν, τὸ ὁποῖον προέρχεται ἀπὸ εἰσοδήματα εὐσυνειδησίας, διότι οἱ φορολογούμενοι δηλώσαντες τὸ εἰσόδημά των, ἅμα ἴδουν βραδύτερον ὅτι ἐδήλωσαν ὀλίγα, στέλλουν ἕνα τσέκ καὶ λέγουν: παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε καὶ χίλιες λίρες ἀκόμη, διότι αὐτὸ εἶναι τὸ σωστὸ ποὺ πρέπει νὰ πληρώσω, καὶ εἰς τὰ Κράτη αὐτὰ ἐπαναλαμβάνω, ὅπου ἐγένετο αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ἄρχισαν νὰ παραπονοῦνται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους ὅτι αὐτὴ ἡ εὐσυνειδησία ἤρχισε νὰ καλύπτεται. Καὶ τὸ πρᾶγμα εἶναι φυσικόν, διότι εἶναι τόσον βαρεῖα ἡ φορολογία ἀνερχομένη διὰ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἰς 50% καὶ εἰς 75% συνολικῶς, ὥστε ὅλα αὐτὰ εἶναι ἀναγκαῖον κακόν. Κυττάξατε, κύριοι τώρα, διὰ νὰ ἴδητε ποία εἶναι ἡ διαφορὰ τῆς κλίμακος τῆς ἰσχυούσης μέχρι σήμερον ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν σήμερον ἐπὶ προσόδου 112.000 δραχ. πληρώνεται φόρος 540 δραχμῶν. Ἀπαλλάσσεται δὲ παντὸς φόρου μόνον 90. 000 δραχ. Τώρα ἀπαλλάσσεται ἐντελῶς ἀπὸ τὸν πρόσθετον φόρον ἀπὸ τὸν συνθετικὸν κάθε εἰσόδημα ἔτους 100.000 δραχ. Ἀπὸ 125.000 πληρώνεται φόρος 250 δραχ., ἐνῷ μὲ τὴν ἰσχύουσαν κλίμακα ἐπὶ εἰσοδήματος....

§216Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν εἶναι ἄγαμος, διότι ἐὰν εἶναι ἔγγαμος ἐκπίπτονται ἀκόμη 3.600 διὰ τὴν σύζυγον καὶ ἕκαστον τέκνον.

§217Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ αὐτὰ ἐκπίπτονται καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τὸν ἰσχύοντα νόμον, ὁ ὁποῖος δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐλάττωσιν, λόγῳ τοῦ πολυπληθοῦς τῆς οἰκογενείας τοῦ ἐγγάμου τοῦ βίου.

§218Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῆς αὐτῆς κοινωνικῆς καταστάσεως.

§219Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διότι ὑποθέτω ὅτι καὶ εἰς τὸ νέον νομοσχέδιον καὶ αὐτοῦ ἔκπτωσις ἀνάλογος γίνεται. Πέρνω λοιπὸν τὸν ἀνύπανδρον ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἂν εἶχε 125.000 δραχ. πληρώνει 140 δραχ. καὶ τώρα ἂν ἔχῃ 150.000 δραχ. πληρώνει 250. Πρώτη ἐπιβάρυνσις!!! Ἔπειτα πηγαίνω εἰς τὸ εἰσόδημα τῶν 150.000 δραχ. τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Πληρώνει 2160 δραχ. τὸ εἰσόδημα τῶν 150.000. Ἂν βάλλω 7.000 ὀλιγώτερον αὐτὸ τὸ 2160 γίνεται 750 δραχ. Δευτέρα ἐπιβάρυνσις!

§220Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν θὰ σᾶς κάμω ἄλλην διακοπήν. Ἀσφαλῶς δὲν συνεζήτησα τὴν κλίμακα.

§221Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὴν ἀναφέρατε.

§222Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο ποὺ θέλω νὰ εἴπω εἶναι τοῦτο: ὅτι ἐγὼ ἔχων 112.000 δραχ. πληρώνω 500 δραχ. Τώρα θὰ πληρώσω 12.000 καὶ θὰ μοῦ εἴπουν ὅτι ἔχω 1.000.000.

§223Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἔλθω καὶ εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον. Ἐπιτρέψατέ μου μόνον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν δημοσίαν γνώμην, ποία εἶναι ἡ ἐλάττωσις ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὴν φορολογικὴν κλίμακα καὶ ἔπειτα θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὰ παράπονα τὰ ἰδικά σας. Λοιπὸν ἀπὸ 2160 θὰ πληρώσῃ σήμερον 750. Πᾶμε εἰς τὴν κλίμακα τῶν 180.000 τὴν σημερινήν. Πληρώνει 3240 δραχ. τὸ εἰσόδημα τῶν 175.000 τῆς νέας κλίμακας. Βλέπετε πάντοτε ὑπάρχει μία μικρὰ διαφορά. Εἰς τὸ εἰσόδημα 5–6 χιλιάδες ἡ ὁποία δὲν παίζει ρόλον. Τῶν 175.000 δίδει 1500 δραχ. φόρον ἀντὶ τῶν 3240 τὰς ὁποίας πληρώνει σήμερον.

§224Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κάτω καὶ τοῦ ἡμίσεως.

§225Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάτω καὶ τοῦ ἡμίσεως.

§226Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Αὗται δὲ εἶναι ἀπηλλαγμέναι ἀπὸ παντὸς προσθέτου φόρου.

§227Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ τὰ εἰπῆτε ὕστερα, διότι ἐγὼ δὲν ἠξεύρω καλὰ τὰς λεπτομερείας. Τώρα ὁ ἔχων εἰσόδημα 225.000 δραχ. σήμερον πληρώνει κατὰ τὴν ἰσχύουσαν φορολογίαν 5940 δραχ. ἤτοι 6000 δραχ. Μὲ τὴν νέαν φορολογίαν ἐὰν ἔχει 230.000 δραχ. κἄτι πάρα πάνω δηλαδὴ θὰ πληρώνῃ 4.000 δραχ. τὰ ⅔. Διότι ὅσον ὑψωνόμεθα βεβαίως ἡ ἐλάττωσις εἶναι μικροτέρα. Πέρνω τὴν κλίμακα τῶν 315.000 δραχ. εἶναι 13.140 σήμερον ὁ φόρος, ἄνω τῶν 320.000 δραχ. μὲ τὸ νέον νομοσχέδιον εἶναι 10.300 μόνον. Πάλιν δηλαδὴ ἐλάττωσις. Καὶ μόνον ὅσον ἀνεβαίνομεν εἰς τὰ εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα δὲν ὑποθέτω νὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ἐνδιαφέρουν περισσότερον, ἡ κλῖμαξ πλησιάζει περισσότερον, ἀλλὰ πάντοτε εὑρισκόμεθα εἰς ἀπόστασιν. Δηλαδὴ 1.975.000 εἰσόδημα σήμερον πληρώνει 110.000 δραχ. φόρον.

§228ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μόνον;

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μόνον 1.000.000 μὲ τὴν νέαν κλίμακα πληρώνει 108.300. Ὅσον πᾶμε εἰς τὰ μεγάλα εἰσοδήματα ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ φανῶμεν περισσότερον ἐπιεικεῖς, μακάρι μάλιστα νὰ ἔχῃ κανεὶς τὰ ἑκατομμύρια. (ἱλαρότης... Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν σήμερον κλίμακα ὁ ἔχων εἰσόδημα 2.250.000 δραχ. ἤτοι 6000 λίρες Ἀγγλικὲς πληρώνει 374.000 δραχ. ἐνῷ κατὰ τὴν νέαν κλίμακα ὁ ἔχων εἰσόδημα 2.550.000 πληρώνει 443 χιλιάδες. Ὁ ἔχων 2.600.000 δραχ. πληρώνει 426.300 δραχ., δηλαδὴ ὅσον πᾶμε εἰς τὰ μεγαλύτερα εἰσοδήματα ἡ κλῖμαξ πλέον μένει ἡ ἰδία. Εἰς τὰ μικρὰ ὅμως εἰσοδήματα καὶ εἰς τὰ μέτρια εἰσοδήματα ἡ διαφορὰ εἶναι κολοσσιαία. Τώρα ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως παραπονέθη διότι κάνομεν καὶ προοδευτικὴν τὴν φορολογίαν.

§230Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι διότι ἔχετε μίαν φορολογικὴν κλίμακα αὐξάνουσαν, ἀλλὰ διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τίθενται ὑποθετικῶς δύο κλίμακες αὐξάνουσαι, μία τοῦ ἐνοικίου ἀναλόγως 3, 5, 6, 7 καὶ δευτέρα ἡ ἄλλη.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε δῶ. Νὰ ἰδοῦμε. Ἂν εἶναι δικαιολογημέναι αὐταὶ αἱ αὐξήσεις, διὰ μὲν τοῦ εἰσοδήματος δὲν εἴπατε τίποτε. Πᾶμε τώρα λοιπὸν εἰς τὸ ἐνοίκιον. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως πιστεύει ὅτι ἡμεῖς κάμνομεν ἐπίσης προοδευτικὴν κλίμακα καὶ εἰς τὸ ἐνοίκιον καὶ ἐγὼ τοῦ λέγω ὅτι δὲν κάνομεν προοδευτικήν, ἀλλὰ προοδευτικὴν ἀνάποδα, ἀντιστρόφως.

§232Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως ἡ κλῖμαξ εἶναι ἔτσι.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦτε ἐδῶ: Κανεὶς δὲν ἰσχυρίσθη ποτὲ, ὅτι ὁ πολίτης κατὰ μέσον ὅρον καταβάλλει διὰ τὸ ἐνοίκιόν του τὸ ⅕ τοῦ εἰσοδήματος. Ὅλαι αἱ στατιστικαὶ ἀποδεικνύουν ὅτι κατὰ μέσον ὅρον.

§234Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ⅓ εἶναι ἡ βάσις.

§235Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶμαι σύμφωνος μαζύ σας τότε, ἀλλὰ ἂς μὴ φέρωμεν σύγχυσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν μὴ διατελούντων ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον εἰσοδημάτων, θεωρεῖται ὅτι ὁ πολίτης ἔχει τριπλάσιον ἁπλῶς εἰσόδημα ἀπὸ τὸ ἐνοίκιόν του. Εἰπέτε μου, κ. ὑπουργέ, ἠκούσθη ποτὲ ὅτι ὁ ἄνθρωπος δαπανᾷ διὰ τὸ ἐνοίκιόν του τὸ ⅓ τοῦ εἰσοδήματός του; Δαπανᾷ συνήθως μεταξὺ τοῦ ⅙ καὶ τοῦ ⅐ τοῦ εἰσοδήματός του καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα καὶ βάζομεν τὸ ½.

§236Χ. ΛΑΔΑΣ. Ἐδῶ ὄχι.

§237Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Πληρώνει κανεὶς τὸ ½ τοῦ εἰσοδήματός του εἰς ἐνοίκιον; Κανείς. Ἀκοῦτε ἐδῶ λοιπόν, ἡ διάταξις ποὺ ἀναφέρει τὸ 7πλάσιον ἐτέθη κατ’ ἀπαίτησίν μου, διότι δὲν ὑπῆρχε εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ εἶπα εἰς τὸν κ. ὑπουργόν, μοῦ κάμνει ἐντύπωσιν αὐτὸ γιατὶ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα ἔκαμα ἕνα λ)σμὸν τὶ θὰ πληρώσῃ ἕνα μεγάλο εἰσόδημα καὶ εὑρῆκα ὅτι πληρώνει ὀλίγα, καὶ εἶπα ὅτι διὰ τὰ μεγάλα εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα πληρώνουν τὰς 25.000 δραχ. κατὰ μῆνα ἐνοίκιον, δηλαδὴ ὁποῖος εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώνῃ 300.000 δραχ. ἐνοίκιον τὸν χρόνον, δι’ αὐτὸν θὰ δεχθῶμεν ὅτι τὸ εἰσόδημά του εἶναι 2.100.000 δραχ. καὶ ἑπομένως θὰ τοῦ βάλωμεν νὰ πληρώσῃ, ἀφοῦ εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώνῃ 300.000 δραχ. ἐνοίκιον νὰ πληρώνῃ καὶ 374.000 δραχ. φόρον.

§238Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δυστυχῶς τὸ ἐνοίκιον τῶν 25.000 δραχ. κατὰ μῆνα εἰς τὰς Ἀθήνας εἶναι ἐνοίκιον συνηθέστατον καὶ τὸ εἰσόδημα τῶν 2 ἑκατομμυρίων εἶναι ἀνύπαρκτον.

§239Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν πραγματικῶς καὶ ἄλλοι ὑπάρχουν ὑποστηρίζοντες αὐτό, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῶν 25 χιλιάδων δραχ. εἶναι σύνηθες δέχομαι τὸ 300.000 νὰ γίνῃ 400.000 ἀντὶ 25.000 νὰ πάῃ εἰς τὰς 30.000, 35.000, ἀλλὰ νὰ μὴ τὸ ἐπικαλεῖσθε διὰ νὰ μοῦ εἴπετε ὅτι κάνομεν πάλιν μίαν διπλῆν προοδευτικὴν φορολογίαν.

§240Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν σύγκρισιν ποῦ κάνετε νομίζω ὅτι τὴν κάνετε μὲ τὸν ἰσχύοντα φόρον ὄχι μὲ τὸν μειωμένον καὶ εἶναι τεραστία ἡ διαφορά.

§241Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς λοιπὸν δὲν μοῦ ἐδόθησαν ἀκριβῆ τὰ στοιχεῖα, ὁπότε ἡ ἐντύπωσις θὰ ἦτο καταπληκτική. Ἡ διαφορά, κύριοι, εἶναι πολὺ μεγαλυτέρα. Σᾶς λέγω ὅμως τοῦτο, ὅτι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ πληρώνει 100.000 δραχ. ἐνοίκιον τὸν χρόνον, 8.000 δραχ. τὸν μῆνα, δὲν εἰμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε ὅτι δὲν εἶναι ἕνας ἄνθρωπος ποὺ ἔχει ἕνα καλὸ εἰσόδημα· τὶ πληρώνει αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸ νέον νομοσχέδιον ποὺ κάνομεν; Τοῦ ζητοῦμεν νὰ πληρώσῃ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ποὺ δίδει 100.000 δραχ. διὰ τὸ ἐνοίκιόν του καὶ τοῦ ὁποίου τὴν πρόσοδον τὴν ὑπολογίζομεν εἰς 300.000 δραχ. τοῦ ζητοῦμε νὰ πληρώσῃ 8.000 δραχ. τὸν χρόνον ὡς φόρον εἰσοδήματος. Ἰσχυρίζεσθε, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως ὅτι εἶναι πολὺ αὐτό;

§242Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἰσχυρίζομαι τοῦτο, ὅτι αὐτὸς ποὺ ἔχει τὰς 8.000 δραχ. τὸν μῆνα δὲν ἔχει ἀσφαλῶς τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον τεκμαίρεται ὁ νόμος καὶ τὸ ὁποῖον φορολογεῖται. Αὐτὸ ἰσχυρίζομαι καὶ ἑπομένως ἡ βάσις εἶναι χρεωκοπημένη.

§243Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριοι βουλευταί, ἡ Βουλὴ θὰ κρίνῃ ἀλλὰ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη ἔξω τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον ὁ ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως ἰσχυριζόμενος ὅτι, ὁ πληρώνων 100 χιλιάδας δραχ. ἐνοίκιον τὸ χρόνο, δὲν ἔχει εἰσόδημα 300 τοὐλάχιστον χιλιάδων δραχ.

§244Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν τὸ ἔχει ἀσφαλῶς.

§245Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινὴ γνώμη θὰ κρίνῃ ποῖος ἔχει δίκαιον· ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος ὁ ὁποῖος ἰσχυρίζεται ὅτι, ὁ πληρώνων 100 χιλιάδας δραχ. ἐνοίκιον δὲν ἔχει εἰσόδημα 300 χιλιάδων δραχ. καὶ δὲν πρέπει νὰ πληρώσῃ ἑπομένως ὡς φόρον τοῦ εἰσοδήματος, ἢ ἐγώ, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζω ὅτι ὁ πληρώνων 100 χιλιάδας δραχ. ἐνοίκιον, ἔχει πολὺ περισσότερον εἰσόδημα ἀπὸ 300 χιλ. δραχ. καὶ δὲν εἶναι πολὺ νὰ δώσῃ εἰς τὸ Κράτος 8 χιλ. δραχ. Κύριοι, ἔκαμα ἀπὸ πέρυσιν ἕως ἐφέτος ὅλην τὴν δυνατὴν προσπάθειαν διὰ νὰ ἐπιτύχω τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἀμέσων φόρων ἔκαμα ὅ,τι ἦτο δυνατόν, ἀλλὰ δὲν θὰ παρασυρθῇ ἡ Κυβέρνησίς μου εἰς τὸ σημεῖον νὰ καταργήσῃ πραγματικῶς τοὺς ἀμέσους φόρους καὶ πρὸ παντός, τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος. Τὰς ἐλαττώσεις τὰς ὁποίας ἐκάμαμε, τὰς ἐκάμαμε εἴτε εἰς τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν διὰ νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτήν, εἴτε εἰς τὰ καθαρὰ κέρδη τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ τῶν τραπεζιτικῶν ἑταιρειῶν, τὰς ἐκάμαμε μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ προσελκύσωμεν ὄχι τὸ ξένον, ἀλλὰ τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον, ἀπὸ τὴν ἀλλοδαπήν. Μ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα ἐπέμεινα νὰ γίνῃ νόμος, ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει εἰς τὸν ἔφορον νὰ πάῃ εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ τοῦ δείξῃ τὰ χαρτιά της, διὰ νὰ ξεκαθαρίσῃ τὶ ἔχει ὁ ἕνας καὶ τὶ δὲν ἔχει ὁ ἄλλος, μ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τοῦ νὰ κατορθώσωμεν νὰ κάμωμεν τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, νὰ παλινοστήσῃ εἰς τὸν τόπον, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς χρυσῆ βροχή. Ἀλλ’ ἂν ἐδέχθην καὶ ἂν ἐπέμεινα νὰ κάμωμεν αὐτὰς τὰς θυσίας—διότι εἶχον τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι πρόθυμον πρὸς τὰς ἐλαττώσεις αὐτὰς—ἄν, λέγω, τὸ ἔκαμα αὐτό, δὲν θὰ παρασυρθῶ ὅμως ποτὲ εἰς τὸ νὰ βοηθήσω διὰ τῆς νομοθεσίας μίαν τάξιν, ἡ ὁποία ἔχει περισσότερον εἰσόδημα, νὰ ἐμπαίξῃ τὴν μὴ ἔχουσαν καὶ τὴν ἀφήνῃ νὰ εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν ἐμμέσων φόρων τοὺς ὁποίους πληρώνουν ἐξ ἴσου πλούσιοι καὶ πτωχοί, οἱ δὲ καλλίτερον ἐφοδιασμένοι εἴτε ἀπὸ τὴν τύχην, εἴτε ἀπὸ τὴν ἱκανότητα νὰ μὴ πληρώνουν τίποτε σχεδόν. (χειροκροτήματα). Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι μὲ τὸ σύστημά σας, κύριοι θὰ κάμετε τὸ κεφάλαιον νὰ στραφῇ πρὸς τὰ δημόσια χρεώγραφα καὶ θὰ καταστήσετε τὴν θέσιν τῶν ἐπιχειρήσεων στενοχωροτέραν. Ἀλλ’ ἂν ὑπάρχει ἀκριβῶς μία ἀρετή, ὄχι τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σημερινοῦ τοῦ ἐλαττοῦντος τὸν φόρον, ἀλλὰ καὶ τοῦ παλαιοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, ἂν ὑπάρχει κάποια ἀρετὴ εἶναι ὅτι κατορθώνει ὅπου ἠμπορέσῃ τοὐλάχιστον, νὰ πλήξῃ ἐκεῖνα τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα εἴτε δὲν εἶναι φανερά, εἴτε εἶναι τοποθετημένα εἰς χρεώγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν πληρώνουν κανένα φόρον. Τὸ εὑρίσκετε δίκαιον αὐτό, νὰ ἔχῃ ἕνας εἰσόδημα 2 ἑκατομμυρίων κατ’ ἔτος ἀπὸ Ἑλληνικὰ χρεώγραφα καὶ νὰ μὴ πληρώνῃ κανένα φόρον, διότι δὲν πληρώνει κανένα φόρον σήμερον;

§246Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εὑρίσκω δίκαιον, εἶναι οἱ νόμοι ποὺ ἐκάματε.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν τοὺς ἔκαμα ἐγώ.

§248Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ποῦ ἐκάμαμε,

§249Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τοὺς ἔκαμα ἐγώ. Ἐγὼ εὑρίσκω αὐτὸ τὸ καθεστὼς καὶ λέγω ὅτι τὴν στιγμὴν ποὺ ἐκάμαμε αὐτό, ὄχι βέβαια ἀπὸ καλὴν διάθεσιν διὰ νὰ εὐνοήσωμεν τοὺς δανειστάς μας ἀλλὰ διότι ἐνομίζομεν ὅτι ἀπαλλάσσοντες τὰ χρεώγραφα τῆς φορολογίας θὰ ἐπετυγχάνομεν καλλιτέρους ὅρους δανεισμοῦ, τὴν στιγμὴν ποὺ αἱ περιστάσεις μας ἔφεραν νὰ ἔχωμεν μίαν τοιαύτην φορολογικὴν νομοθεσίαν, πρέπει νὰ εἴμεθα εὐτυχεῖς διότι ὁ ὑπάρχων νόμος, τὸν ὁποῖον ἀκολουθοῦμεν κατὰ τοῦτο, ἐπιτρέπει τοὐλάχιστον αὐτὸ, ὅπως αὐτοὶ τοὐλάχιστον οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεγάλα εἰσοδήματα ἀπὸ χρεώγραφα Ἑλληνικὰ ἢ ἀνταλλάξιμα ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλα νὰ πληρώσουν κάποιον φόρον. Θὰ μοῦ εἴπητε ὅτι ὁ ἔχων χρεώγραφα 2 ἑκατομμυρίων δὲν πληρώνει καὶ οἱ μεσαίας καταστάσεως ἄνθρωποι καὶ οἱ ἀπορώτεροι ἠμποροῦν νὰ ἀγοράζουν Ἑλληνικὰ χρεώγραφα καὶ νὰ μὴ πληρώνουν φόρους. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ἀπορώτεροι εἶναι ἀκόμη οἱ τῆς μέσης τάξεως πάμπτωχοι καὶ δυσκόλως πληρώνουν καὶ δὲν τοὺς περισσεύουν χρήματα διὰ νὰ ἀγοράσουν χρεώγραφα ὥστε νὰ μὴ πληρώνουν φόρον. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος μᾶς εἶπεν ὅτι δίδωμεν ἕνα νέον πλῆγμα κατὰ τῆς ἀστικῆς ἰδιοκτησίας. Δὲν τὸ βλέπω κύριοι τοῦτο, τὸ πλῆγμα. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ πληρωμὴ ἐνοικίου 100.000 δραχμῶν τὸ χρόνο δὲν φτάνει, παρὰ τὴν πληρωμὴν φόρου μόλις 800 δραχμῶν. Δὲν ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ μοῦ εἴπῃ ὅτι τὰ σπίτια τοῦ ἐνοικίου τῶν 100.000 δραχμῶν θὰ ἐγκαταληφθοῦν ἀπ’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὰ κατέχουν. Ἐὰν δὲ συμβῇ ὥστε σπίτια τὰ ὁποῖα θὰ ἔδιδον ἐνοίκιον 300, 400, καὶ 500.000 δραχμὰς νὰ ἐγκαταλειφθοῦν ἀπὸ μερικοὺς διὰ νὰ πάρουν εὐθηνότερα, νὰ πληρώνουν ὀλιγώτερον φόρον, τὶ θέλετε νὰ κάμω; δὲν κάμνομεν τοῦτο διὰ νὰ ζημιώσωμεν κανένα, ἀλλὰ τὸ κάμνομεν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μή καταντήσωμεν διὰ τῆς διηνεκοῦς κραυγῆς, ἡ ὁποία γίνεται ὅτι οἱ ἔμμεσοι φόροι εἶναι βαρύτατοι, νὰ μὴ καταντήσωμεν νὰ καταργήσωμεν ἐντελῶς τοὺς ἐμμέσους φόρους καὶ νὰ ἀπαλλάξωμεν τοὺς ἔχοντας αὐτὴν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἰσφέρουν εἰς τὰ δημόσια βάρη. Διότι, ἀγαπητὲ φίλε ἐκ Κερκύρας, ὁ ἀγών σας κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔρχεται νὰ εἰσαγάγῃ νέαν φορολογίαν, τὸ ὁποῖον ἔρχεται μόνον νὰ ἐλαττώσῃ τὴν ἔντασιν τῆς ὑπαρχούσης φορολογίας, ὁ ἀγών σας εἰς αὐτὸ στρέφεται, θέλετε νὰ καταργήσωμεν ἐντελῶς τὴν φορολογίαν...

§250Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὄχι, διαμαρτύρομαι, οὐδέποτε τὸ εἶπον, οὔτε τὸ λέγω.

§251Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καλὰ ἡ οὐσία εἶναι εἰς τὸν σκοπόν σας, ἀλλ’ ὡς ἀποτέλεσμα τῆς πολιτικῆς τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζετε, διότι τότε, ἐὰν θέλετε νὰ φύγωμεν καὶ ἀπὸ τὸ τεκμήριον τοῦ εἰσοδήματος τῆς οἰκίας τοῦ ἐνοικίου, θέλετε νὰ μείνωμεν ἀποκλειστικῶς, διὰ τὴν ἐπιβολὴν καὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου, εἰς μόνην τὴν καλὴν διάθεσιν τοῦ φορολογουμένου, ἀλλ’ αὐτὴ δυστυχῶς εἶναι πολὺ χαλαρὰ καὶ ἀλλοῦ καὶ εἰς ἡμᾶς πρὸ πάντων, ὅπου βεβαίως ἡ φορολογία εἶναι βαρεῖα. Ἀλλὰ ἐὰν πρόκειται νὰ κάμωμεν καμμίαν διάκρισιν ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογικὴν συνείδησιν τῶν πολιτῶν, ἰσχυρίζομαι, χωρὶς νὰ ἀδικῶ κανένα, ὅτι ἡ φορολογικὴ συνείδησις εἶναι πολὺ ἀσθενεστέρα εἰς τοὺς πλουσίους (χειροκροτήματα). Ἐὰν λοιπὸν μὲ παραπέμπετε νὰ ἀνακαλύψω τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ καθ’ ἕνας, εἶναι ὡσὰν νὰ θέλετε νὰ καταστήσωμεν τὸν νόμον αὐτὸν περὶ συνθετικοῦ φόρου κενὸν περιεχόμενον. Διότι εἶναι τόσον εὔκολον διὰ τοὺς ἔχοντας, νὰ τοποθετήσουν τὰ χρήματά των εἰς τὸ ἐξωτερικὸν οὕτως ὥστε κανεὶς νὰ μὴ μπορῇ νὰ τὰ εὕρῃ, εἶναι τόσον εὔκολον νὰ τὰ τοποθετήσουν εἰς δημόσια χρεώγραφα Ἑλληνικὰ καὶ νὰ τὰ παρουσιάσουν καὶ ἐλευθέρως εἰς τὴν φορολογίαν, διὰ νὰ ἔχουν εἰσοδήματα ὅσα θέλουν καὶ ἑνὸς καὶ δύο καὶ τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν καὶ ὑπάρχουν καὶ ἐν Ἑλλάδι οἱ ἔχοντες τὰ εἰσοδήματα αὐτὰ καὶ πολὺ μεγαλεῖτερα ἀπὸ αὐτά, δὲν λέγω ὅτι εἶναι παρὰ πολλοί, ἀλλ’ ὑπάρχουν οἱ ἔχοντες αὐτὰ τὰ εἰσοδήματα, ὥστε θὰ καταντήσετε λοιπόν, ὥστε τοὺς ἔχοντας τὰ εἰσοδήματα αὐτά, νὰ τοὺς ἀπαλλάξετε ἀπὸ κάθε φόρον, ἀφοῦ μάλιστα ἔχουν τὴν εὐχέρειαν καὶ νὰ μὴ πληρώνουν, τοποθετοῦντες τὰ χρήματά των εἰς Ἑλληνικὰ χρεώγραφα. Οὔτε κἂν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἀγορὰν τῶν Ἑλληνικῶν χρεωγράφων. Τὴν ἐπιθυμῶ καὶ τὴν εὔχομαι, ἀλλ’ ὄχι ἐπὶ θυσίᾳ τῶν συμφερόντων τοῦ δημοσίου. Δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ὑποστηρίξετε ὅτι πρέπει νὰ τὰ ὑποστηρίξωμεν, διότι δὲν ἔχουν καλὰς τιμὰς εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχουν πολὺ καλὰς τιμὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ δὲν εἶναι ἀπαραίτητον νὰ κάμωμεν καὶ τοὺς ἄλλους νὰ τὰ ἀγοράσουν, ἐπὶ θυσίᾳ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέδωκε μέχρι σήμερον ἄξια λόγου ποσά, ἀλλὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἐγκαταλείψωμεν καὶ δὲν ἠμποροῦμεν νὰ πεισθῶμεν, νὰ προσπαθήσωμεν, νὰ κάμωμεν νὰ δώσῃ περισσότερα, χωρὶς νὰ ἐξεγείρωμεν τὴν συνείδησιν τοῦ κόσμου, ὅτι δὲν ἐπικρατεῖ φορολογικὴ δικαιοσύνη. Ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας μᾶς εἶπεν ὅτι, ἀνοίγωμεν πάλιν τὴν ἐπιδρομὴν τῆς φοροτεχνικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὰ ἄδυτα τῆς κατοικίας. Καὶ πότε τὸ λέγει αὐτό; Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ὑπάρχων νόμος ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἔφορον νὰ ἐξετάσῃ καὶ πόσους ὑπηρέτας ἔχει καὶ πόσα τέϊα δίδει καὶ πῶς ζεῖ. Ὁ δὲ νόμος, τὸν ὁποῖον εἰσηγούμεθα σήμερον καταργεῖ ὅλας αὐτὰς τὰς ἐνοχλήσεις τοῦ πολίτου. Δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ πάρωμεν ἀπὸ τοὺς καταλόγους τοῦ φόρου τοῦ ἐνοικίου, τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, νὰ πάρωμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὶ ἐνοίκιον πληρώνει ὁ φορολογούμενος διὰ νὰ τὸν χρεώσωμεν μὲ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ πληρώσῃ. Ἐγὼ βέβαια νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει μίαν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται ἰδιαιτέρα φορολογία διὰ τὰ αὐτοκίνητα, ἐλπίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς των.

§252ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§253Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι σωστό. Πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ πληρώνῃ τὸ καλὸ καὶ τὸ κακὸ αὐτοκίνητο τὸ ἴδιο. Εἶναι ἄδικο αὐτό. Πρέπει νὰ πληρώνῃ ἀναλόγως τῆς δυνάμεώς του, ἢ τῆς ἀξίας του. Καὶ εἶναι ἡ μόνη ἔρευνα τὴν ὁποίαν κάμνει ὁ ἔφορος μὴ εἰσδύων εἰς τὸ ἄδυτον τῆς κατοικίας, διότι τὸ πολὺ πολὺ τοῦ ἀνοίγουν τὴν πόρτα τοῦ γκαρὰζ καὶ δὲν πιστεύω νὰ σᾶς ἐνοχλῇ τόσον πολύ, ὅταν θὰ ἀνοίξῃ τὴν πόρτα τοῦ γκαρὰζ νὰ ἰδῇ τὶ αὐτοκίνητο ἔχετε. Μία ἄλλη διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν θὰ συνίστων εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τὴν ἀπαλλείψῃ, ἐὰν δὲν θέλει ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀπορρίψῃ, εἶναι ἡ ἀφορῶσα τὰ γιώτ, διότι, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι εἰς τὸ νομοσχέδιον καταντᾷ νὰ εἶναι γιὼτ καὶ μικρὲς ἀτμάκατοι καὶ βενζινάκατοι, αἱ ὁποῖαι....

§254Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν τροποποιῶ ἀναλόγως τῆς δυνάμεως τῶν ἵππων.

§255Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν κανένα λόγον νὰ ἐμποδίζωμεν τοὺς ἀνθρώπους νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν θάλασσαν. Ἐγὼ δὲν κατηγορῶ, διότι εὑρίσκονται ἄνθρωποι πλούσιοι οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐξοδεύουν ὅσα θέλουν χρήματα διὰ νὰ διατηροῦν καὶ γιὼτ, διότι καὶ αὐτὰ δὲν εἶναι περιττὰ πράγματα, μᾶς κάνουν νὰ ἀγαπήσωμεν τὴν θάλασσαν περισσότερον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον ἀφῆστε αὐτὲς τὴς μικρὲς βενζινακάτους γιὰ νὰ μπορῇ νὰ πηγαίνῃ κανένας νὰ κάνῃ ἕνα περίπατον μέσα στὴ θάλασσα δι’ εὐχαρίστησίν του.

§256Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ βενζινάκατοι ἄνω τῶν 20 ἵππων φορολογοῦνται.

§257Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀπ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος περισσότερον ἄξιον προσοχῆς, ἦτο ἐκεῖνο ποὺ εἶπεν: Διατὶ δὲν βάζετε ὡς βάσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ τὸ ἐνοίκιον; Κατ’ ἀρχὴν δὲν ἔχω ἀντίθετον γνώμην, νὰ συζητήσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ σᾶς λέγω τοῦτο, ὅτι δίκαιον εἶναι ἐφόσον ἡ κλῖμαξ αὐτὴ εἶναι τόσον ἐλαφρὰ καὶ τόσον ἐπιεικής, νὰ ἐπιτρέπωμεν εἰς τὴν φοροτεχνικὴν ὑπηρεσίαν ὅταν ἄλλως δὲν κατορθώνῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ φορολογουμένου, νὰ τοῦ πέρνῃ καὶ μερικὰ ὡς φόρον συνθετικόν, ὅταν αὐτὰ ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 8.000, δι’ ἐκεῖνον ποὺ κατοικεῖ εἰς σπῆτι 100.000. Αὐτὸς ὁ ὁποῖος πηγαίνει καὶ κάθεται εἰς σπῆτι 100.000, ἂς ὑποθέσῃ ὅτι πληρώνει 108.000, ἂς ὑποθέσῃ ὅτι πληρώνει 110.000, πρὸς χάριν μου, διὰ νὰ τοῦ δώσω καὶ καὶ ἓν δῶρον ἀπὸ 2.000 δραχμές. Ἐζήτησα, κύριοι, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας ἐπὶ τοῦ σημείου αὐτοῦ. Ἐπροχωρήσαμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἀμέσων φόρων, νομίζω μέχρι τοῦ μικροτάτου ὁρίου ποὺ ἦτο δυνατὸν νὰ τὸ πράξωμεν, διὰ νὰ ἐνθαρρύνωμεν, τόσον τὸ ξένον, ὅσον καὶ τὸ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον. Ἀλλὰ θὰ εἴμεθα ἄξιοι μεγαλειτέρας κατακρίσεως καὶ θὰ ὑφιστάμεθα τὴν κατάκρισιν τῆς κοινῆς γνώμης, ἰσχυράν, ἐὰν ἐφθάναμεν εἰς τὸ σημεῖον νὰ ἀπαλλάξωμεν ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τοῦ συνθετικοῦ φόρου οὐσιαστικῶς ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν μποροῦν νὰ κάμουν ἄλλως παρὰ νὰ πληρώνουν, διότι ἔχουν ἀκίνητα κτήματα. Δὲν εἶναι σωστὸ ἄλλως τε ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τῆς Πολιτικῆς Ἑνώσεως, ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται, καὶ δικαίως, τόσο πολὺ διὰ τὴν ἰδιοκτησίαν, ἡ ὁποία εἶναι τοῦ καθεστῶτος τοῦ κοινωνικοῦ, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐνδιαφέρεται τόσον, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀφίνῃ νὰ πληρώνουν τὸν φόρον αὐτὸν τὸν συνθετικὸν μόνον οἱ ἔχοντες ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν καὶ οἱ ἔχοντες πλοῦτον κινητὸν νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένοι τῆς φορολογίας, καθ’ ἣν στιγμὴν γνωρίζετε, ὅτι αἱ μεγάλαι περιουσίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι καὶ πάρα πολλαὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ ὑπάρχουν ἀκόμη εἰς τὴν Ἑλλάδα, αἱ μεγάλαι περιουσίαι κυρίως εἶναι εἰς χρῆμα καὶ μετρητὰ καὶ δὲν ἔχομεν ἄλλο μέσον παρὰ μόνον τὸ μέσον τοῦ τεκμαρτοῦ εἰσοδήματος καὶ αὐτὸ τὸ ἐνοίκιον, διὰ τὰ κατορθώσωμεν νὰ τοὺς πάρωμεν καὶ αὐτῶν κἄτι τι, διὰ νὰ μπορέσουν νὰ εἰσφέρουν κἄτι τὶ εἰς τὰ δημόσια βάρη. (χειροκροτήματα).

§258Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἀπευθύνεσθε πρὸς ἐμὲ σᾶς λέγω, ὅτι τὸ πρόγραμμα τὸ ἰδικόν μας, ἀποβλέπει εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐμμέσου φορολογίας.

§259Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρεκάλουν νὰ διακόψωμεν τὴν συζήτησιν καὶ νὰ ψηφίσωμεν ὅσα νομοσχέδια δὲν ἔχουν ἀντίρρησιν καὶ κατόπιν νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν διὰ νὰ γευματίσωμεν καὶ νὰ ἐπιστρέψωμεν εἰς τὰς 10½, ὅπως συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου.

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἀναβάλλεται προσωρινῶς ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν Πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ χορηγήσεως προνομίου ἱδρύσεως ἱπποδρομίου ἐν Θεσσαλονίκῃ». (Ψηφίζεται εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4076 τοῦ ἀφορῶντος τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἀνηλίκων ἀνταλλαξίμων, διὰ τὴν εἰς αὐτοὺς πληρωμὴν τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως». (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14)2)1930 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως τῆς ἀπὸ 5)5)1929 συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαγῆς κτημάτων». (Ψηφίζεται εἰς μόνην συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 3471 καὶ 4354 περὶ Ταμείου Ἀνταλλαξίμων». (Ψηφίζεται εἰς μόνην συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνισχύσεως Δημοτικῶν Νοσοκομείων καὶ τοιούτων νομικῶν προσώπων Δημοσίου δικαίου, ὡς καὶ περὶ αὐξήσεως παρεχομένης ἐπιχορηγήσεως εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Ἐρυθρὸν Σταυρόν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4383 περὶ καθορισμοῦ ἐπιτροπῆς ἐλέγχου καὶ ἐκδικάσεως τίτλων περὶ κυριότητος ἀπαλλοτριωθέντων κτημάτων ἀλλοδαπῶν ὑπηκόων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀναγκαστικῶν συνεταιρισμῶν ἐγγείων βελτιώσεων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἐξασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος τοῦ πολιτικοῦ μηχανικοῦ ἀρχιτέκτονος καὶ τοπογράφων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας μετὰ τὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψήφισιν τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως βάσει τῶν διαβαθμίσεων τοῦ νόμου 3122 εἰς ἀναπήρους ὁπλίτας καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν τῶν παθόντων ἢ φονευθέντων ἐν τῷ στρατῷ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀποσπασμένων ἀξιωματικῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐπανεκδικάσεως τῶν ἀγροκτημάτων τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων, τῶν ὁποίων οἱ φάκελλοι ἀπετεφρώθησαν κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τῆς 6)11)1928». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14)8)29 συμβάσεως περὶ προμηθείας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου μέχρις 600 τόννων σίτου διαφόρων ποικιλιῶν διὰ σποράν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 19)3)27 Ν. Δ. περὶ ἐπαρχιακῶν συμβουλίων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων νομῆς γαιῶν παραχωρηθεισῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ὁριστικῶς διανεμηθεισῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10½ μεταμεσημβρίαν.

(Ὥρα 9.30′ μ. μ.)

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ν’ ἀναγνωσθοῦν τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§265Μ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως ἐκπαιδεύσεως παρελήφθη τροπολογία τὴν ὁποίαν εἶχε δεχθῆ ἡ Βουλὴ ἔχουσα οὕτω: «Τῆς ὑποχρεωτικῆς μεταθέσεως ἐξ Ἀθηνῶν ἐξαιροῦνται καὶ καθηγηταὶ τῆς μουσικῆς, ἔχοντες πτυχίον ἀνωτέρων θεωρητικῶν μαθημάτων (ἀντιστίξεως καὶ φυγῆς) καὶ τῶν ὁποίων μουσικαὶ συνθέσεις ἔχουν ἐκτελεσθῆ εἰς δημοσίας συναυλίας». Παρακαλῶ, νὰ γίνῃ διόρθωσις εἰς τὰ πρακτικά.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικά. (Μὴ ὑπαρχούσης οὐδεμιᾶς ἀντιρρήσεως ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ ὡς ἀνωτέρω ἐδιορθώθησαν).

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ξηρός.

§268Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἶναι προφανὲς κύριοι βουλευταί, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον μειοῖ σημαντικῶς τὸν φόρον ὁ ὁποῖος ἰσχύει μέχρι σήμερον καὶ ὄχι μόνον μειοῖ, ἀλλὰ καὶ παρουσιάζει καὶ βελτίωσιν τῆς βάσεως ὅσον ἀφορᾷ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως, διότι πραγματικῶς ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου μέχρι σήμερον ἦτο καταθλιπτικὴ καὶ ἐν πολλοῖς ἐξωφρενική, διότι ἐδίδετο εὐκαιρία κακοπίστου βεβαιώσεως εἰς τοὺς διαφόρους ἐξύπνους τῶν ἐφοριῶν. Εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἀνάγκη νὰ διατυπωθοῦν μερικαὶ τροποποιήσεις, ὥστε νὰ καταστῇ κατὰ τὸ δυνατὸν τελειότερον. Καὶ πρῶτον ὅσον ἀφορᾷ τὴν παράγραφον 6 τοῦ ἄρθρου 4 πρέπει νὰ διασαφηνισθῇ, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῶν ἐπαύλεων καὶ τῶν ἄλλων διαμερισμάτων γκαρὰζ κλπ. νοεῖται ὅτι εἶναι ξεχωριστὸ ἀπὸ τὴν κατοικίαν.

§269Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῶν ἐπαύλεων δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι μαζί.

§270Ν. ΞΗΡΟΣ. Γνωρίζετε, κ. ὑπουργὲ τὸν τρόπον κατὰ τὸν ὁποῖον ἐφαρμόζουν οἱ ἐφοριακοὶ τοὺς νόμους αὐτούς, ὥστε μὴ τοὺς ὑποθάλπετε νὰ καταπιέζουν καὶ κρατοῦν τὸν κόσμον τὰ παιδάκια ποὺ βάζετε νὰ κάμουν τὰς βεβαιώσεις.

§271Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὰς ἐπαύλεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ λόγος. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ γκαρὰζ ἐὰν εἶναι παραρτήματα τῆς οἰκίας μεταβαίνουν εἰς τὰς οἰκίας ἐὰν εἶναι χωριστά, βεβαιοῦνται χωριστά.

§272Ν. ΞΗΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς θαλαμηγοὺς ἡ ἀντίληψις συμπίπτει μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρέπει νὰ καθορισθῇ τοῦτο ὅτι θαλαμηγὸς εἶναι τὸ πλοῖον τὸ ὁποῖον εἶναι ἄνω ἀπὸ 25 τόννους.

§273Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Βάλετε 25 ποὺ εἶναι μία βάσις.

§274Ν. ΞΗΡΟΣ. Σύμφωνος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀπαλλαγοῦν αἱ βενζινάκατοι.

§275Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Κάνω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν 20 τόννοι καὶ ἄνω διὰ τὰς θαλαμηγοὺς καὶ 20 ἵππων δύναμις διὰ τὰς βενζινακάτους.

§276Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὰς βενζινακάτους φοβοῦμαι ὅτι εἶναι ὀλίγοι 20 ἵπποι.

§277Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. 20 ἵπποι εἶναι ἀρκετὴ δύναμις, μπορεῖ νὰ βάλουμε 20 ἵπποι.

§278Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ προτείνω καὶ τοῦτο, ὅτι αἱ βενζινάκατοι αἱ ὁποῖαι κατασκευάζονται ἐν Ἑλλάδι, νὰ πληρώνουν τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου, διότι εἶναι μία βιομηχανία πολὺ σπουδαία καὶ ἔχει ἀνάγκην προστασίας διὰ νὰ δώσωμεν ἐργασίαν εἰς ἐργάτας ἀξίους.

§279Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε νὰ τοὺς προστατεύσουμε ἄλλως.

§280Ν. ΞΗΡΟΣ. Καὶ τώρα ἔρχομαι εἰς τὴν πτέρναν τοῦ Ἀχιλλέως εἰς τὸ μαχητὸν ἢ ἀμάχητον τοῦ τεκμηρίου τοῦ ἐνοικίου. Τὸ ἀληθὲς εἶναι τοῦτο, ὅτι τὸ ἀμάχητον τοῦ τεκμηρίου ἀπαλλάσσει πάσης ὀχλήσεως τοῦ φορολογουμένου. Ἀλλὰ συμβαίνει τοῦτο κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε μία τάξις ἡ περισσότερον ὑφισταμένη τὰς πιέσεις καὶ ὑποφέρουσα, ἡ μεσαία τάξις τῶν ἀστῶν, τῶν ἰατρῶν καὶ ἐπιστημόνων γενικῶς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην μιᾶς παραστάσεως κοινωνικῆς, αὐτοὶ θὰ ὑποστοῦν μίαν πίεσιν καὶ μίαν ἀδικίαν.

§281Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν εἶναι πίεσις αὐτή. Αὐτὸς ποὺ ἔχει ἀνάγκην μιᾶς παραστάσεως καλλιτέρας κοινωνικῆς, θὰ πληρώσῃ βέβαια κάτι περισσότερον τῶν ἄλλων, ὅπως καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἔχει ἀνάγκην νὰ ἔχῃ σπῆτι καλλίτερον, θὰ εἰπῇ πῶς ἔχει νὰ πληρώσῃ καὶ τὸν φόρον. Ἅμα βάλουμε αὐτὴν τὴν διάταξιν ποὺ ζητεῖτε χαθήκαμε.

§282Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ μὴ φθάσουμε νὰ φορολογοῦμε πολὺ εἰς τὰς Ἀθήνας ἰδίως ἐδέχθημεν συντελεστὴν ὁ ὁποῖος πουθενὰ τοῦ κόσμου δὲν ὑπάρχει, τὸ τριπλάσιον καμμία νομοθεσία δὲν τὸ ἔχει.

§283Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν Γαλλίαν εἶναι 7.

§284Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Τὸ ἀληθὲς εἶναι ὅτι ἔχομεν τὰ ἀκριβώτερα ἐνοίκια.

§285Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀδικεῖται ἀπολύτως κανείς.

§286Ν. ΞΗΡΟΣ. Διὰ τὰς βενζίνας καὶ τὰς 100 χιλιάδας δραχμάς.

§287Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). 50–100.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρέκας ἔχει τὸν λόγον.

§289Α. ΠΡΕΚΑΣ. Εἶναι, κύριοι βουλευταὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον μειοῖ σημαντικώτατα τὴν ἐπιβεβλημένην ἤδη φορολογίαν καὶ ἁπλοποιεῖ κατὰ πολὺ τὸ τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, εὐνοεῖ σημαντικώτατα τὸ μικρὸν εἰσόδημα καὶ φυσικῷ τῷ λόγῳ οἱ μικροὶ εἰσοδηματίαι καὶ οἱ εἰσοδηματίαι τῆς μεσαίας τάξεως ὀφείλουν εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία εἰσηγεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα διὰ νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν τούτων. Θὰ θίξω ἕν καὶ μόνον σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Θὰ θίξω ἕν σημεῖον τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι δὲν ἔθιξαν παντάπασιν καὶ συνεπῶς ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐφελκύσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ ἰδίως ὑμῶν. Πρόκειται περὶ τοῦ σημείου ἐκείνου, τοῦ πρώτου ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν διὰ συνθετικοῦ φόρου τῶν Ἑλλήλων πολιτῶν τῶν ἐγκατεστημένων καὶ διαβιούντων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ.

§290Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι καινούργια διάταξις.

§291Α. ΠΡΕΚΑΣ. Εἶναι παλαιὰ διάταξις τροποποιουμένη ἤδη διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἐπὶ τοῦ ἠπιώτερον.

§292Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὴν θεωρεῖτε ἄδικον τὴν ἐλάττωσιν αὐτήν;

§293Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τὴν θεωροῦμεν μικράν. Σήμερον κατὰ τὴν κρατοῦσαν φορολογικὴν νομοθεσίαν, ὁ Ἕλλην πολίτης ὁ ἐγκατεστημένος ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὁ κατοικῶν μονίμως ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἐὰν ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ ἀγοράσῃ ἓν οἱονδήποτε ἀκίνητον ἐν Ἑλλάδι ἢ ἐὰν παραμείνῃ ἐν Ἑλλάδι πέραν τοῦ ἑξαμήνου, φορολογεῖται ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι περιουσίαν του, ἀλλὰ καὶ διὰ πᾶσαν περιουσίαν τὴν ὁποίαν ὁπουδήποτε τοῦ κόσμου δύναται ν’ ἀποκτήσῃ.

§294Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἔρχεται νὰ μείνῃ εἰς τὸ τόπον αὐτὸν περισσότερον ἀπὸ 6 μῆνας εἶναι κάτοικος τοῦ τόπου αὐτοῦ. Διατὶ νὰ μὴ πληρώνῃ φόρον;

§295Α. ΠΡΕΚΑΣ. Διὰ τὴν ὁποίαν πληρώνει φόρον εἰς τὴν ἀλλοδαπήν;

§296Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐκπίπτονται οἱ φόροι αὐτοί. Ἐπιθυμῶ νὰ μείνωμεν σύμφωνοι ἐπὶ τούτου. Ἐὰν μὲν ἔρχεται ἐδῶ νὰ μείνῃ 6–7 μῆνες καὶ ἔπειτα...

§297Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἔχω συγκεκριμμένον παράδειγμα.

§298Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δέχομε ν’ ἀφαιρεῖται ὁ φόρος τὸν ὁποῖον πληρώνουν διὰ τὴν ἔξω κειμένην περιουσίαν.

§299Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἔχω συγκεκριμμένον παράδειγμα συμπολίτου μου, ὁ ὁποῖος ἔφυγε μικρὸς πτωχὸ παιδὶ ἀπὸ τὴν ἰδιαιτέραν μας πατρίδα, ἐπῆγεν εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἐκεῖ ἐπλούτησε. Ἦλθε πρὸ 2 ἐτῶν εἰς τὴν ἰδιαιτέραν πατρίδα μας, καὶ ἀσθενήσας παρέμενε πέραν τοῦ ἑξαμήνου. Ἐπειδὴ ὑπερέβη τὸ ἑξάμηνον ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος....

§300Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θὰ πληρώσῃ;

§301Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ περιουσίας του.

§302Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὲ τὸ τεκμήριον, ἐπειδὴ ἔχει ἀναλυτικὴν φορολογίαν, πληρώνει τὸ τριπλάσιον τοῦ ἐνοικίου ποὺ θὰ δώσῃ.

§303Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ὁρίστε τὶ λέγει τὸ νομοσχέδιόν σας συνθετικὸς φόρος. (ἀναγινώσκει). Θὰ εἶναι εὐτυχεῖς οἱ συμπολῖται μας, οἱ ὁμογενεῖς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν καὶ ὅταν ἔλθουν ἐδῶ ἐκ διαφόρων λόγων νὰ παρατείνουν τὴν διαμονήν των πέραν τοῦ ἑξαμήνου ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ πατρίδι, νὰ πληρώσουν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ τεκμηρίου τούτου.

§304Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θὰ πληρώσουν. Ἐπῆρεν οἰκοδομήν;

§305Α. ΠΡΕΚΑΣ. Βεβαίως ἔχει σπίτια.

§306Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν ἐν Αἰγύπτῳ περιουσίαν του πληρώνει φόρον;

§307Α. ΠΡΕΚΑΣ. Τοῦ ζητοῦν νὰ πληρώσῃ.

§308Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορεῖ νὰ τοῦ ζητοῦν.

§309Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ὑπάρχει ἐκκρεμὴς ὑπόθεσις.

§310Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ὁ παλαιὸς νόμος, ὁ νέος νόμος ἀλλάσσει.

§311Α. ΠΡΕΚΑΣ. Μὲ τὸ σημερινὸν νομοσχέδιον δέχεται ὁ κ. ὑπουργός;....

§312Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἔχει ἀναλυτικὴν φορολογίαν θὰ τὸν πιάσω. Ἔχει καλῶς. Ἐὰν ἡ ἀναλυτικὴ φορολογία εἶναι μικροτέρα τοῦ εἰσοδήματος ἐκ τοῦ ἐνοικίου, θὰ πληρώνῃ κατὰ τὸ τεκμήριον τριπλάσια.

§313Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν ἔξω περιουσίαν θὰ πληρώνῃ ἀναλυτικὴν φορολογίαν Ἀφοῦ δὲν ἐπλήρωσε ἀναλυτικὸν δὲν στηρίζεται καὶ ὁ συνθετικός. Ἐφαρμόζεται διὰ τὸν παλαιὸν νόμον. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἰσχύοντος νόμου τὸν πλήττει. Ζητοῦμεν νὰ τροποποιήσωμεν αὐτόν.

§314Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἤθελα νὰ διασαφηνισθῇ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν.

§315Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν μοῦ κάνῃ δήλωσιν ὅτι ἔχει εἰσοδήματα, τότε θὰ τὸν φορολογήσω.

§316Α. ΠΡΕΚΑΣ. Θὰ σᾶς κάμῃ δήλωσιν ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων του ποὺ ἔχει ἐν Ἑλλάδι.

§317Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν τὸ εἰσόδημα εἶναι μικρότερον τοῦ τεκμερομένου ἐκ τοῦ ἐνοικίου θὰ πληρώσῃ τὸ ἐνοίκιον.

§318Α. ΠΡΕΚΑΣ. Κατόπιν τῶν δηλώσεων τοῦ κ. ὑπουργοῦ εἶμαι πλήρως ἱκανοποιημένος.

§319Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν μὲν κάμει δήλωσιν τῶν προσόδων του θὰ πληρώσῃ ἐπὶ τῶν δηλωθεισῶν προσόδων. Ἅμα δὲν μοῦ κάμει θὰ πάρω τὸ τεκμαρτόν.

§320Α. ΠΡΕΚΑΣ. Ἐρωτῶ ἐὰν ὁ ἔφορος δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ περιουσίαν του;

§321Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§322Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιβαθινόπουλος.

§324Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε ὑπουργέ, αὐτὴ τὴ στιγμὴ ἐδιάβασα τὸ νομοσχέδιον σας δὲν πῆγα μάλιστα καὶ σπίτι μου νὰ φάγω γιατὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν σὲ μισὴ ὥρα νὰ γυρίσουμε, καὶ μέσα στὸ ξενοδοχεῖον ἐδιάβασα τὸ νομοσχέδιον. Ἤθελα νὰ μάθω τὸ ἑξῆς: παίρνει κανεὶς μία φελλούκα δύο χιλιάδες δραχμὲς καὶ δίνει ἄλλες 1000 καὶ βάζει ἕνα μοτὲρ γιὰ νὰ πηγαίνῃ νὰ ψαρεύῃ θὰ μπῇ εἰς δοσοληψίες μὲ τὰ τεκμαρτά;

§325Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι βέβαια.

§326Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καλά. Ἔρχομαι νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην διὰ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐμοῦ καὶ ὅλου τοῦ κόσμου ποὺ κάθεται εἰς τὴν Ἀθήνα καὶ ὁ ὁποῖος ἐπάνω–κάτω ἔχει περιουσιακὴν κατάστασιν, ὡσὰν τὴν ἰδικήν μου. (γέλωτες).

§327ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δηλαδή;

§328Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ δηλαδή; Μὲ βλέπετε πῶς ζῶ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅμως δὲν συμβαίνει αὐτό. Ὁ ἔφορος ὁ ὁποῖος εἶναι ἄνθρωπος καθὼς πρέπει ἐξεύρει τὴν περιουσιακὴν κατάστασιν κάθε ἀνθρώπου. Ἐδῶ δὲν πρόκειται ἀπὸ τὸν ἔφορον, πρόκειται ἀπὸ τὸν μικρὸν ὑπάλληλον ποὺ πηγαίνει εἰς τὰ σπίτια. Θὰ ἐγένετο ἐπανάστασις δι’ αὐτὸ καὶ μόνον τὸ τεκμαρτόν. Διότι δὲν εἶσθε σεῖς ὁ νομοθέτης. Νομοθέτης εἶναι ὁ μικρὸς ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος τὸν κανονίζει ὅσον θέλει. Σᾶς λέγω ἔχεις 100.000 λίρες καὶ εἶσαι ὑποχρεωμένος νὰ τρέχῃς εἰς τὰ διάφορα συμβούλια μὲ πράσινα, κίτρινα χαρτιὰ διαρκῶς στὸ χέρι. Ἔφθασαν οἱ φόροι αὐτοὶ νὰ μοῦ θυμίζουν τὸν φόρον ποὺ ἔβαλε μιὰ φορὰ ἕνας Κεφαλλωνίτης στὴν Πόλι.

§329Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ ἦταν ὁ φόρος τοῦ Κεφαλλωνίτη; (γέλωτες).

§330Ρ. ΛΙΒΑΘΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὰ πῶ σιγὰ–σιγά. Πρῶτα θὰ πῶ τὶ μοῦ συνέβη. Πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἔρχεται ὑπάλληλος νεαρὸς καὶ κυτάζει τὸ σπίτι καὶ λέγει τοῦτο τὸ σπίτι θὰ πληρώσῃ τόσο συνθετικὸ γιατὶ ἔχω ὑπόνοιες ὅτι γιὰ νὰ κάθεσαι εἰς αὐτὸ τὸ σπίτι, θὰ ἔχῃς περιουσίαν. Ἐπῆγεν ἡ γυναῖκα μου νὰ τοῦ δείξῃ τὸ σπίτι καὶ ἐπῆγε καὶ τοῦ ἄνοιξε καὶ τὸ λουτρό. (γέλωτες).

§331Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχεις καὶ λουτρὸ; (γέλωτες).

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§333Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ εἶμαι σύντομος, κύριοι βουλευταί, διότι ἀντιλαμβάνομαι τὴν κόπωσιν τῆς Βουλῆς ἀλλὰ καὶ διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸν ὄγκον τῆς ὑπολειπομένης ἀκόμη νομοθετικῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ περατωθῇ ἐντὸς ἐλαχίστων ἡμερῶν. Ἄλλωστε οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι οἱ παρελθόντες ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐξήτασαν τόσον ἐκτενῶς τὸ νομοσχέδιον, ἐξεφράσθησαν τόσον εὐνοϊκῶς ὑπὲρ αὐτοῦ, ὥστε περιττεύει ἡ ἰδική μου μακρὰ ἀνάπτυξις. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἀντιληφθεῖτε κύριοι βουλευταί, ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ σημερινοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς ὑπαρχούσης καταστάσεως πρέπει νὰ ἀναπτύξω δι’ ὀλίγων ποίαν κατάστασιν εὕρομεν, ὅταν ἤλθομεν εἰς τὴν ἐξουσίαν. Ὅπως γνωρίζετε ὁ συνθετικὸς φόρος ἀπέτυχε διὰ πολλοὺς λόγους παρ’ ἡμῖν. Ἀπέτυχε διότι ἴσως προώρως εἰσήχθη. Εἰσήχθη προώρως, διότι δὲν ἀνέμενεν ὁ νομοθέτης παρ’ ἡμῖν νὰ προαχθῇ πρῶτον ἡ ἀναλυτικὴ φορολογία, ἡ ὁποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ἀπέτυχε ἀκόμη λόγῳ ἴσως τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ ἐφορειακοῦ προσωπικοῦ. Ἀπέτυχε ἀκόμη διὰ τὰ βαρέα ποσοστά, ποσοστὰ τὰ ὁποῖα ἔθετον εἰς δεινὸν πειρασμὸν ἀκόμη καὶ τὸν πολίτην τὸν μᾶλλον εὐσυνείδητον. Ἀπέτυχε ἀκόμη διότι ὑπέστη ἀλλεπαλλήλους καὶ συχνὰς μεταβολὰς τόσον στενάς, ὥστε ὄχι μόνον ὁ κόσμος, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ φορολογικὰ ὄργανα νὰ μὴ προφθάνουν πλέον νὰ κατανοήσουν τὸν νόμον. Ἀλλ’ ἀπέτυχε πρὸ παντός, λόγῳ τοῦ πρώτου ἐλαττώματος, τοὐτέστι τῆς μὴ προαγωγῆς τῆς ἀναλυτικῆς φορολογίας. Ὁ νομοθέτης ἠναγκάσθη πρὸς ἀπόφραξιν τῶν ὀπῶν τῆς διαφυγῆς τοῦ φόρου νὰ καλύψῃ καὶ τὰ λεγόμενα τεκμήρια Κατέφυγε δὲ ἀνεπιφυλάκτως καὶ καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν, ἐξεδόθη δηλαδὴ κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1928 ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἔλεγε ὅτι ὁ ἔφορος ἐν τῇ ἐρεύνη τῆς ἐκτιμήσεως τοῦ εἰσοδήματος δικαιοῦται νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψει του ὅλα τὰ τεκμήρια τῆς εὐζωΐας λ. χ. τὰς πολυτελεῖς ἐσθῆτας, τὴν ἀμφίεσιν, τὰς διδασκαλίσσας, τὰ τέϊα, τοὺς χορούς, τὰ ταξείδια κλπ. ἀκόμη καὶ τὰς ὑπηρετρίας, ὡς ἐὰν ἕνας ἄνθρωπος, μὴ ἔχων εἰσόδημα δὲν θὰ εἶχε καὶ ὑπηρέτριαν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κεφαλληνίας συνάδελφος σᾶς διηγήθη μὲ τὸ χιοῦμορ, τὸ ὁποῖον τὸν χαρακτηρίζει, μερικὰ ἐπεισόδια λαβόντα χώραν κατὰ τὰς ἐξετάσεις τῶν ἐφοριακῶν ὀργάνων, ὥστε νὰ μὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπεκταθῶ ἐγώ. Ἡ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀνεύρεσις τεκμηρίων κατέστησε τὸν φόρον αὐτὸν ἀντιπαθητικόν, χωρὶς οὐσιαστικῶς νὰ αὐξήσῃ ἡ ἀπόδοσις αὐτοῦ. Διότι ἐὰν θελήσωμεν νὰ ρίψωμεν ἕνα βλέμμα εἰς τοὺς πίνακας τῆς ἀποδόσεως τῆς φορολογίας ταύτης καὶ συνολικῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ πόλεις, αὐτὸ τὸ συμπέρασμα θὰ ἐξαχθῇ. Ὑπάρχουν πόλεις ὡς λόγου χάριν ἡ Κόρινθος ἡ ὁποία ἐπλήρωσε 1450 δραχμὰς μόνον φόρον συνθετικόν. Ἡ Κεφαλληνία ἀκόμη ὀλιγώτερα. Τὸ Ἡράκλειον καταβάλλει πολλὰς χιλιάδας. Τί συνέβαινε; διέφευγον οἱ περισσότεροι φορολογούμενοι καὶ συνελαμβάνοντο μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ ἀποκρύψουν τὸ εἰσόδημά των, διότι ὑπέκειντο εἰς ἀναλυτικὰς φορολογίας καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον τὸ ἀτύχημα νὰ ἐμπλακῶσιν εἰς τοὺς ὄνυχας ἐξύπνου, ἐπιμόνου ἢ δραστηρίου ἐφόρου, ὁ ὁποῖος κατώρθωνε διὰ διαφόρων μέσων καὶ τῇ βοηθείᾳ τῶν πολλαπλῶν τεκμηρίων νὰ εὕρῃ τὸ εἰσόδημα τὸ φορολογητέον; Πρὸ πολλοῦ εἶχεν ἀναγνωρισθῇ γενικῶς ὅτι ἡ κατάστασις αὐτὴ ἔπρεπε νὰ τερματισθῇ καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς βεβαιώσεως τῆς φορολογίας καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς βαρύτητος τῶν ποσοστῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ προγράμματι τῷ ὁποίῳ ἐχάραξε τῆς μειώσεως τῶν βαρέων ποσοστῶν τῆς ἀμέσου φορολογίας, προέβη ἀπὸ πέρυσι εἰς τὴν οὐχὶ ἀσήμαντον μείωσιν κατὰ 20%. Σήμερον ἡ μείωσις εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, διότι δὲν εἶναι μόνον ἡ μείωσις τὴν ὁποίαν ἐπιφέρομεν εἰς τὰ ποσοστὰ τὰ φορολογικά, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ μείωσις, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρομεν ἐν τῇ ἀποδείξῃ τοῦ τεκμαιρομένου εἰσοδήματος. Δηλαδὴ ὄχι μόνον τὰ ποσοστὰ τοῦ νόμου μειώνομεν, ἀλλὰ εἰς τὸ εἰσόδημα κατὰ κανόνα δεχόμεθα μικρότερον τοῦ πραγματικοῦ. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν τά πολλαπλᾶ τεκμήρια καὶ τὴν ἱεροεξεταστικὴν μέθοδον τοῦ διατάγματος τοῦ 1928, ἕνας μόνον τρόπος ὑπῆρχε, νὰ τηρηθῇ ἓν τεκμήριον ἐμφανὲς καὶ τὸ ὁποῖον νὰ ἀνταποκρίνεται κατὰ τὸ δυνατὸν περισσότερον εἰς τὴν δικαιοσύνην. Ὡς τεκμήριον ὅθεν τοῦ εἰσοδήματος ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν πραγματικότητα, ἐλάβομεν τὸ ἐνοίκιον θεωρούμενον συνήθως εἰς τὸ ⅙ ἢ τὸ ⅐ τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐν Ἀθήναις λόγῳ ἐλλείψεως τῆς στέγης καὶ λόγῳ τῆς τάσεως τοῦ Ἕλληνος πρὸς ἐπίδειξιν, δὲν ἦτο ὀρθὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ 7πλάσιον. Ἀλλ’ ἐλάβομεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἕνα πρόσθετον λόγον, ὅτι ἠθέλομεν νὰ μειώσωμεν πραγματικῶς τὸν φόρον, ἵνα καταστήσωμεν αὐτὸν τελείως ἀνεύθυνον καὶ τοιουτοτρόπως ἐδέχθημεν συντελεστὴν 3. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ κανεὶς ὅτι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πληρώνει 50 χιλιάδας δραχμὰς δὲν ἔχει ἄλλες 100 χιλιάδες τοὐλάχιστον διὰ νὰ ζήσῃ. Εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ τοὐλάχιστον τὸ διπλάσιον; Ἤκουσα λεγόμενον ὅτι ἠμπορεῖ κανεὶς λόγῳ κοινωνικῶν ὑποχρεώσεων, νὰ κατέχῃ οἰκίαν ἀνωτέραν τῶν πραγματικῶν του δυνάμεων. Παραδέχομαι ὅτι εἶναι δυνατὸν ἰδίως ἐν Ἑλλάδι νὰ κατέχῃ οἰκίαν οἰκίαν ἀνωτέραν τῶν δυνάμεών του, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον τὸ ἐνοίκιόν του νὰ εἶναι μεγαλείτερον καὶ ἀπὸ τὸ ⅓ τοῦ εἰσοδήματος. Ἀλλὰ καὶ ἄν τις ἤθελε ὑποπέσῃ εἰς τοσαύτην ματαιοδοξίαν, δίκαιον εἶναι νὰ πληρώσῃ ἕνα μικρὸν ἐλάχιστον φόρον διὰ τὴν ματαιοδοξίαν του. Ἐὰν κανεὶς ζημειοῦται ἀπὸ τὸν συντελεστὴν αὐτόν, κ. βουλευταί, αὐτὸς εἶναι τὸ δημόσιον καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Δὲν θέλω νὰ σᾶς κάμω μίαν σύγκρισιν τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον εὕρομεν καὶ τοῦ φόρου τὸν ὁποῖον σήμερον ὁρίζομεν, διὰ νὰ ἴδητε ποία πράγματι εἶναι ἡ διαφορά. Εἰς τὸν κ. πρόεδρον ἐδόθη πίναξ συγκρίσεως μὲ τὸν ἐφέτος ἰσχύοντα φόρον, ἀλλ’ ὁ ἐφέτος ἰσχύων φόρος εἶναι κατὰ 20% μειωμένος, μειωθεὶς ἐπίσης ἀπὸ τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν. Ἡ σύγκρισις ἡ πραγματικὴ ἔχει ὡς ἑξῆς: ἐπὶ 150 χιλιάδων δραχμῶν εἰσοδήματος εὕρομεν, φόρον συνθετικὸν 2600 δραχμῶν. Τὸν ἐλαττώνομεν σήμερον εἰς 750 δραχμὰς δηλαδὴ περισσότερον ἀπὸ 70%. Εἰς εἰσόδημα 200 χιλιάδων δραχμῶν εὕρομεν συνθετικὸν φόρον 6500 δραχμῶν, τὸν ἐλαττώνομεν σήμερον εἰς 2500 δραχμάς. Εἰς εἰσόδημα 300 χιλιάδων δραχμῶν εὕρομεν συνθετικὸν φόρον 16270· τὸν ἐλαττώνομεν εἰς 8700 δραχμάς. Τὸ σύνηθες μίσθωμα κατὰ οἰκογένειαν εἶναι 4 χιλιάδες δραχμαὶ περίπου κατὰ μῆνα, ἄρα 48–50 χιλιάδας ἐτησίως ἄρα εἰσόδημα 3Χ50=150. Τί θὰ πληρώσῃ συνθετικὸν φόρον ὁ πληρώνων 50 χιλιάδας δραχμὰς ἐνοίκιον κατ’ ἔτος; Θὰ πληρώσῃ μόλις 750 δραχμάς. Καὶ ὅμως αὐτὴν τὴν φορολογικὴν μείωσιν ἤκουσα παραδόξως χαρακτηριζομένην ὡς ἐπιβάρυνσιν τῆς ὑπαρχούσης φορολογικῆς καταστάσεως. Ἤκουσα ἐπίσης λεγόμενον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κερκύρας πολιτευτήν, ὅτι ὁ φόρος εἶναι βαρὺς διότι ἔχομεν δύο κλίμακας–Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ δύο κλίμακες; Ἡ πρώτη εἶναι ἡ προοδευτικὴ—διότι δὲν ἐννοεῖται ἄλλως ὁ συνθετικὸς φόρος, εἰμὴ εἶναι προοδευτικὸς—ἀλλ’ ἡ δευτέρα κλίμαξ ποία εἶναι; Κλίμακα ὑπολαμβάνει ὁ ἀξιότιμος πολιτευτὴς ἐκ Κερκύρας καὶ κλίμακα ἐπιβαρυντικήν, τὸ γεγονὸς ὅτι ἀντὶ νὰ δεχώμεθα ἀμέσως συντελεστήν, οἷον ἡ πεῖρα καὶ ἡ ἐπιστήμη παραδέχονται, τὸ ἑξαπλάσιον τοῦ ἐνοικίου, ἀρχίζει ἀπὸ τὸ 3 καὶ φθάνει εἰς τὰ πολυτελῆ ἐνοίκια εἰς τὸ 6πλάσιον καὶ 7πλάσιον; Καὶ τοῦτο ἀποκαλεῖται ἐπιβάρυνσις. Ἐνῷ εἶναι μία πρόσθετος φορολογικὴ μείωσις ἀναμφισβήτητος Νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ ἀντιληπτόν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας συνάδελφος εἶπεν ἐπίσης ὅτι, εἶναι κτύπημα κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας ἡ νέα φορολογία, ἀλλὰ διατὶ τάχα εἶναι κτύπημα κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας ἡ νέα φορολογία; Διότι λέγει λαμβάνω ὡς τεκμήριον τὸ ἐνοίκιον, ἀλλ’ ἀγνοεῖ ἄραγε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, ὅτι καὶ σήμερον λαμβάνεται ὡς τεκμήριον τὸ ἐνοίκιον μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν: ὅτι ἀντὶ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ ἔφορος νὰ λάβῃ τὸ τριπλάσιον τοῦ ἐνοικίου ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φθάσῃ μέχρι τοῦ 10πλασίου. Καὶ ὅμως αὕτη ἡ ἐλάττωσις ἀποκαλεῖται κτύπημα κατὰ τῆς ἰδιοκτησίας. Ἤκουσα ἀκόμη λεγόμενον ὅτι ἐπιβάλλω τὸ μαρτύριον τῆς βεβαιώσεως τοῦ ἐνοικίου.

§334Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Σήμερον λαμβάνεται αὐτὸ ὡς νόμιμον τεκμήριον: ὁ ἔφορος τὸ κάνει.

§335Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔφορος βεβαιώνει τὸν φόρον. Ὁ νόμος ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τὸν ἔφορον νὰ μεταχειρισθῇ ὅλα τὰ τεκμήρια μετεχειρίζετο κατὰ πρῶτον λέγω ὅπως ἦτο εὔλογον τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι δὲν εἶχε τὸν χαλινὸν τὸν ὁποῖον θέτομεν σήμερον, δηλαδὴ νὰ πάρῃ τὸ τριπλάσιον, ἀλλ’ ἦτο ἀχαλίνωτος καὶ ἔφθανε συνηθέστατα εἰς τὸ δεκαπλάσιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο νόμων. Ἤκουσα ἐπίσης τὴν αἰτίασιν ὅτι διὰ τοῦ νόμου ἐπιβάλλεται μία πρόσθετος βεβαίωσις. Ποία ἄραγε εἶναι αὐτὴ ἡ βεβαίωσις; Ὅτι θὰ ἐξεύρωμεν τὸ ἐνοίκιον; Ἀλλὰ τὸ ἐνοίκιον τὸ ἐξευρίσκομεν ἕνεκα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν. Δὲν ἔχει λοιπὸν τίποτε νὰ κάμῃ ὁ ἔφορος καὶ τόσῳ εἶναι βέβαιον ὥστε ρητῶς ἐν τῷ νόμῳ ἐπιτάσσεται ὅτι ὡς μίσθωμα λαμβάνεται τό ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις ἀναγραφόμενον, ὥστε δὲν ἔχει νὰ ἐνοχληθῇ ὁ φορολογούμενος εἰς τίποτε ἀπολύτως. Δι’ αὐτό, κύριοι, μοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ καταλάβω τὴν φράσιν τὴν ὁποίαν ἐσημείωσα λεχθεῖσαν ἀπὸ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας, ὅτι διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου εἰσερχόμεθα εἰς τὰ ἄδυτα τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου. Θὰ ἐνόμιζέ τις ὅτι ὁ νέος νόμος εἶναι ὁ καταργούμενος καὶ ὁ παλαιὸς εἶναι ὁ εἰσαγόμενος. Δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ σᾶς ἀναγνώσω, κύριοι βουλευταί, συγκριτικοὺς πίνακας μὲ τὰς λοιπὰς φορολογίας τὰς Εὐρωπαϊκὰς διότι καὶ ὡς γνωρίζετε ὅτι ὅπως σήμερον εἰσάγεται ὁ συνθετικὸς φόρος εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐλαφρότερος οἱουδήποτε ἄλλου Κράτους, καθόσον ἐπαναλαμβάνω δὲν ἐπιφέρομε μόνον μίαν μείωσιν τῶν ποσοστῶν, ἀλλὰ καὶ τονίζω τοῦτο, ἐπιφέρομε μίαν μείωσιν τοῦ φορολογητέου εἰσοδήματος λόγῳ τοῦ τεκμηρίου τοῦ εἰσοδήματος τὸ ὁποῖον δεχόμεθα. Ἔχω τὴν ἀπόλυτον βεβαιότητα, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁ νόμος οὗτος ἐφαρμοζόμενος χωρὶς νὰ ζημιώσῃ πάρα πολὺ τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἐπιφέρῃ δικαιοτέραν κατανομὴν εἰς τὸ συνθετικὸν φόρον. Θὰ διαφεύγουν βέβαια ἐξ αὐτῶν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὡς σήμερον διαφεύγουν ἀλλὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διαφεύγουν οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται δυστυχῶς νὰ συγκριθῶσι παρὰ μόνον διὰ τῆς μεθόδου τῶν τεκμηρίων, ἀλλὰ τὴν ὁποίαν μᾶς κατέστησεν ἀδύνατον σήμερον ἡ νομολογία τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἐπιτρέπει τὴν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τὸν συνθετικὸν φόρον τῶν ἐθνικῶν δανείων. Θὰ διαφεύγουν ἐκεῖνοι οἱ ὀλίγοι, ἀλλὰ πολλοὶ θὰ συλλαμβάνωνται διὰ τοῦ ἐνοικίου των, ὥστε οἱ περισσότεροι Ἕλληνες θὰ συνεισφέρουν αὐτὸν τὸν φόρον καὶ δὲν θὰ ἀκούονται παράπονα.

§336Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὑπέθετον, ὅτι μὲ τὸ σύστημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐβάζαμεν, νὰ πληρώνουν καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν χρεώγραφα. Δυστυχῶς δὲν εἶναι ἔτσι, λοιπὸν ἂς ἐλπίσωμεν ὅλοι, ὅτι εἰς τὸ μέλλον, θὰ φθάσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν νὰ τὸν κάμωμεν φόρον τοῦ ἐνοικίου.

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§338Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὑπὲρ καὶ κατὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ τοῦ φορολογικοῦ ἀνεπτύχθησαν, ἑπομένως δὲν εἶναι ὥρα διὰ νὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι ἕνας πρόσθετος φόρος ἐπὶ τῶν κατ’ ἰδίαν φόρων τοὺς ὁποίους πληρώνει ὁ λαός. Ἐὰν εἴχαμεν ἐπαρκῶς ἐξακριβώσει τοὺς κατ’ ἰδίαν φόρους αὐτοὺς, θὰ ἦτο μία ἁπλουστάτη φορολογία, διότι θὰ ἦτο ἕνας συμπληρωματικὸς φόρος, δὲν εἶναι ὁ ἴδιος φόρος. Δὲν εἶναι δυνατὸν, νὰ φθάσωμεν, ποτὲ εἰς τοιοῦτον ἀποτέλεσμα καὶ δι’ αὐτὸ λέγω, ἐὰν θελήσητε, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκετε, κυρίως, νὰ γίνῃ κυρίως διὰ τοῦ φόρου αὐτοῦ, δηλαδὴ νὰ φορολογηθῶσι αἱ περιουσίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν φορολογοῦνται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουν πολλὰ χρεώγραφα τὰ ὁποῖα ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου. Ὅλοι αὐτοὶ χιλιάδες οἱ ὁποῖοι ἔχουσι περιουσίαν, θὰ παρουσιασθοῦν ὡς μὴ ἔχοντες, εἶναι ἐπιβεβλημένον μετὰ τὴν ἀπόφασιν, τὴν ὁποίαν ἐξέδωσεν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, ἡ ὁποία ἦτο ἀπολύτως δικαία, διότι δὲν ἠμποροῦμεν νὰ λέγωμεν, ὅτι τὰ χρεώγραφα αὐτὰ ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου καὶ ἔπειτα νὰ εὑρίσκωμεν μίαν μέθοδον διὰ τῆς συνθέτου φορολογίας, νὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν φόρους. Δι’ αὐτὸ καὶ τὸ νομοσχέδιον προβλέπει αὐτὴν τὴν περίπτωσιν. Ἐν τούτοις ἐὰν ἀποδείξῃ τις, ὅτι ἡ περιουσία του εἶναι κατωτέρα κατ’ ἀνάγκην δὲν θὰ τοῦ ἐπιβληθῇ ὁ φόρος, ἑπομένως καταλήγω ὅτι ὁ κύριος σκοπὸς ὁ ὁποῖος ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὡς διατυποῦται ὁ φόρος αὐτὸς, δὲν θὰ ἐπιτευχθῇ, νομίζω ὅτι θὰ ὑπαχθῇ καὶ αὐτός, ὡς ἀντικείμενος εἰς τὴν ἐξαίρεσιν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ νόμος, καὶ αὔριον θὰ εὕρητε καμμίαν ἄλλην ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ἐπικρατείας. Διότι λέγετε, ὅτι πρέπει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ κρατεῖ ἐπὶ 2 μῆνας, διατί τάχα;

§339Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐξ αὐτῶν ἔχει τὴν πρόσοδον.

§340Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νὰ συζητήσωμεν καὶ ἐν τῇ πραγματικότητι, διατί; νὰ τὰ ἔχῃ ἐπὶ τόσον χρόνον. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον γράφεται ἐν τῷ νόμῳ ὅτι πρέπει νὰ ἀποδείξῃ ὅτι τὸ ἔχει ἐπὶ 9 μῆνας, σᾶς λέγω ὅτι δὲν θὰ γίνῃ δεκτὸν ἀπὸ τὰ δικαστήρια.

§341Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὴν διάταξιν, διὰ νὰ δειχθῇ ὅτι ἡ πρόσοδος αὕτη προέρχεται ἀπὸ τὰ χρεώγραφα. Σᾶς εἶπα ὅτι ἐὰν ἐμφανισθῇ ἐνώπιον τοῦ δικαστηρίου καὶ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ τὰ χρεώγραφα τὰ ἔχω ἐπὶ 6 μῆνας, θὰ τοῦ ξεπέσῃ 3 μῆνας. Ἀλλὰ διὰ νὰ δεχθῇ τὸ ἔτος, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ νὰ θεωρηθῇ ὁ ἰσχυρισμὸς βάσιμος ὅτι ἡ πρόσοδος αὕτη προέρχεται ἐκ τῶν δημοσίων δανείων. Πρέπει νὰ μοῦ τὸ ἀποδείξῃ. Πῶς θὰ μοῦ τὸ ἀποδείξῃ, ὅτι τὰ εἶχε τοὐλάχιστον ἐννέα μῆνας; Οὕτω ἔκαμα συγκατάβασιν, ὥστε δὲν ἠμπορεῖ τὸ Συμβούλιον τῆς ἐπικρατείας, νὰ εἴπῃ ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν.

§342Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ σᾶς εἴπῃ δὲν θὰ μοῦ τὰ παραδώσετε, ὅταν τὰ ἔχετε ἐπὶ 6 μῆνας.

§343Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ σᾶς προτείνω νὰ ἀφαιρέσητε τὸ τεκμήριον τῶν 9 μηνῶν διότι μὲ τοὺς 9 μῆνας, τοὺς ἄλλους 3 τὶ τοὺς κάμνετε; Νὰ εἴπητε, δι’ ὅσον χρονικὸν διάστημα ἀποδείξῃ, ὅτι ἦτο κάτοχος τοῦ χρεωγράφου.

§344Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε δὲν ἠμπορεῖτε νὰ εἰπῆτε δι’ ὅσον χρονικὸν διάστημα ἦτο κάτοχος τοῦ χρεωγράφου ἀλλὰ διότι εἰσέπραξε, ἑπομένως ἐφ’ ὅσον ἀποδεικνύει ὅτι τὴν περιουσίαν, τὸ εἰσόδημά του......

§345Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ἂν ἔχῃ ἓν ἑκατομμύριον δραχ. θὰ πηγαίνῃ νὰ ἀγοράσῃ τὰ χρεώγραφα καὶ νὰ λάβῃ μετὰ ἕνα μῆνα τὸ κουπόνι. Αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον, σᾶς διαφεύγει ὅτι θὰ εἰσπράττετε καὶ ἀπὸ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα τῶν 30 καὶ 40 χιλιάδων δραχμῶν.

§346Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ 650 χιλιάδες δραχμαὶ πληρώνουν 150 δραχμάς.

§347Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω τίνα ἀποτελέσματα θὰ φέρῃ καὶ τοῦτο τὸ λέγω διότι φαίνεται ὅτι πραγματικῶς ἐψυχολογήσατε πῶς θὰ κανονίσετε αὐτὴν τὴν φορολογίαν ἀλλὰ ποτὲ δὲν θὰ τὴν εὕρετε ἐφόσον δὲν ἔχετε ἀκριβῆ ἀποτελέσματα τοῦ ἀναλυτικοῦ φόρου. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐφ’ ὅσον μένουν εἰς τὴν Ἑλλάδα διὰ τίνα λόγον θὰ ὑπαχθοῦν εἰς αὐτὴν τὴν φορολογίαν, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ἠδύναντο νὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι, νὰ πληρώσουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν;

§348Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλαι αἱ νομοθεσίαι ἔχουν τὸν ὅρον, ὅτι διὰ νὰ πληρώσῃ κανεὶς συνθετικὸν πρέπει νὰ μείνῃ 6 μῆνας ἐδῶ. Ὅταν μένῃ 6 μῆνες καὶ πάρα πάνω ἐδῶ δὲν δύναται νὰ εἶναι καὶ ἐκεῖ.

§349Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ὅρος τὸν ὁποῖον ἔχουν ὅλοι;

§350Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα τινὲς πλούσιοι κάμνουν τὸ ἑξῆς: μένουν 4 μῆνες ἐδῶ, 5 ἐκεῖ καὶ δὲν πληρώνουν συνθετικόν.

§351Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ εἰσπράξητε ἀπὸ τοὺς μικροὺς πάντοτε. Τὸ τεκμήριον τοῦ ἐνοικίου εἰσάγεται εἰς μίαν ἐποχὴν ἀκατάλληλον, καθ’ ἣν τελειώνει τὸ ἐνοικιοστάσιον, καὶ δι’ αὐτὸ εἶναι προωρισμένον ν’ ἀποτύχῃ.

§352Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχετε τίποτε καλλίτερον νὰ ὑποδείξητε;

§353Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ ὅτι δὲν ἔχω καλλίτερον δὲν σημαίνει ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν αὐτὸ ὡς καλόν. Καὶ ἔρχεται εἰς ἐποχὴν ὄχι καλὴν ἀφοῦ πρόκειται νὰ ἀρθῇ τὸ ἐνοικιοστάσιον.

§354Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδήλωσα ὅτι ἐπειδὴ τὸ ἐνοικιοστάσιον ἔχει μίσθωμα κινητόν, πέρνω τὸ ἐφετεινὸν ἐνοίκιον τοῦ ἐνοικιοστασίου εἰς τὸ πενταπλάσιον.

§355Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λαμβάνετε τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον σεῖς φορολογικῶς κανονίζετε. Λέγετε ὅτι ὡς ἐνοίκιον λαμβάνεται ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φέρετε εἰς τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους.

§356Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ ἂν τὸ πληρώνουν.

§357Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸ πληρώνουν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκτίμησιν ποῦ κάμνει ὁ ἔφορος.

§358Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔφορος δὲν κάμνει ἐκτίμησιν, λαμβάνει τὰς μισθώσεις καὶ ὑπολογίζει τὸ ἐνοίκιον καὶ προσβάλλει τὰς μισθώσεις εἰς εἰκονικάς.

§359Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λοιπὸν ἀναντιρρήτως τὸ τεκμήριον τὸ ὁποῖον καθιεροῦται, βάζει καὶ ἕνα θεσμὸν μεταξὺ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ ἐνοικιαστοῦ, κατά τινα τρόπον θὰ κατορθώσουν νὰ μὴ πληρώσουν μεγάλο ἐνοίκιον.

§360Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ θεσμὸς αὐτὸς ὑφίσταται καὶ σήμερον εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν.

§361Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν ὑφίσταται, διότι ὁ ἰδιοκτήτης ἔχει ἕνα λόγον νὰ ὑπολογίσῃ τὸ ἐνοίκιον ὅσον τὸ δυνατὸν μικρόν, ἀλλ’ ὁ ἐνοικιαστὴς δὲν ἔχει κανένα λόγον τοιοῦτον, ἴσως ἔχει τὸν ἀντίθετον νὰ ἀποδείξῃ ὅτι πληρώνει μεγάλο ἐνοίκιον. Ἀλλὰ σήμερον ἀσφαλῶς εἶναι κοινὸν τὸ συμφέρον τοῦ ἐνοικιαστοῦ καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου διὰ νὰ κερδίσουν δὲ δηλώνουν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον.

§362Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ θὰ κερδίσουν; Ἀκριβῶς διότι εἶναι ὁ φόρος μικρὸς ὑπολογίζομεν ὅτι αἱ καταστρατηγήσεις θὰ εἶναι ὀλιγώτεραι, καὶ οἱ πειρασμοὶ θὰ εἶναι μικρότεροι. Τὶ νὰ κρύψῃ κανεὶς διὰ νὰ κερδίσῃ 750 δραχ. κατ’ ἔτος;

§363Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἀρκετὰ μεγάλος καὶ δὲν θὰ θελήσῃ ὁ ἐνοικιαστὴς νὰ μπῇ εἰς ἕνα μεγάλον φόρον καὶ νὰ μὴ βοηθήσῃ τὸν ἰδιοκτήτην ν’ ἀπαλλαγῇ καὶ αὐτὸς ἑνὸς φόρου. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ τεκμήριον αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον.

§364Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεῖς τὶ ἐνοίκιον πληρώνετε;

§365Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ κάθημαι 30 χρόνια καὶ πληρώνω 3.000. Θὰ φορολογήσετε ὅλους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀσφαλῶς δὲν πρέπει νὰ πληρώσουν, διότι ὅλοι αὐτοὶ εἶναι οἱ ἐπιστήμονες οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην νὰ ἔχουν μίαν οἰκίαν μεγαλειτέραν.

§366Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ μικρὸν τοῦ ποσοστοῦ συντελεῖ εἰς τὴν ἀποφυγὴν τῶν καταστρατηγήσεων.

§367Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι οἱ φόροι αὐτοὶ εἰσάγονται διὰ νὰ αὐξηθοῦν καὶ θ’ αὐξηθοῦν. Δὲν εὑρίσκω ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι τὸ καλλίτερον μέσον εὑρέσεως περιουσίας. Ἄν σᾶς διαφεύγῃ ὁ φόρος βεβαίως εἶναι κακόν, διότι ζημιοῦται τὸ δημόσιον, ἀλλ’ εἶναι χείριστον τὸ νὰ εἰσπράττητε φόρον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν ὀφείλει νὰ πληρώσῃ. Μὲ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐπέρχονται δύο πράγματα: Ἀφ’ ἑνὸς ἀπὸ ἐκείνους ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ εἰσπράξητε, δὲν εἰσπράττετε καὶ ἀφ’ ἑτέρου δὲν εἰσπράττετε καὶ ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ἔπρεπε νὰ πληρώσουν.

§368Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μᾶς βοηθήσητε;

§369Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ναί, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω ὅτι τὸ μέτρον δὲν εἶναι σωστόν.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη.

§371ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Μόνη συζήτησις τῆς ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθείσης προτάσεως νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4167 τοῦ κυρώσαντος τὸ ἀπὸ 11)5)29 Ν. Δ. τὸ ἀφορῶν τὰς ἐν τῷ Κράτει ἐπιχειρήσεις παραγωγῆς καὶ διανομῆς ἠλεκτρικῆς ἐνεργείας».

§373Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς: Εἰσάγεται πρότασις νόμου, ψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς Γερουσίας, νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν μόνον ἀνάγνωσιν. Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 31, ἡ ὁποία λέγει «πρότασις νόμου ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ψηφισθεῖσα παραπέμπεται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐὰν αὕτη συμφωνήσῃ μὲ τὴν Γερουσίαν καθίσταται νόμος τοῦ Κράτους» ἔχομεν τὸ ἄρθρον 49, τὸ ὁποῖον λέγει: (ἀναγινώσκει). Ἐδῶ δὲν ἔχομεν τίποτε ἀπ’ αὐτά. Ἔχομεν μίαν πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Γερουσίαν.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐτροποποίησε τὴν ἔκθεσίν της ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§375Ι. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ὑπάρχει τοιαύτη πρότασις διανεμηθεῖσα. Ὑπάρχει μία πρότασις, τὴν ὁποίαν βλέπω ἐγώ, ἡ ὁποία λέγει: (ἀναγινώσκει). Δὲν διενεμήθη ἄλλη ἀπ’ αὐτήν. Ἐγένοντο αὐταὶ αἱ διατυπώσεις;

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§377Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μοῦ ἐπιτρέπετε; Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ψηφίζονται ὑπὸ τῆς Βουλῆς δὶς πηγαίνουν εἰς τὴν Γερουσίαν καὶ ψηφίζονται ἅπαξ. Διατὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ψηφιζόμενα ὑπὸ τῆς Γερουσίας δὶς θὰ ἔχουν ἀνάγκην νὰ ψηφισθοῦν καὶ ἀπὸ ἡμᾶς δίς; Ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐζήτησε νὰ ψηφισθῇ, ἂς μὴ λύσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ τώρα.

§378Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν συμφωνήσῃ πρὸς τὴν πρότασιν τῆς Γερουσίας, τότε τὶ γίνεται;

§379Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει πάρα κάτω ἄλλη διάταξις.

§380Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τώρα, ἐφ’ ὅσον εἰσάγεται νέα πρότασις φθάνομεν εἰς σύγκρουσιν.

§381Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐπειδὴ εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν ἔχομεν τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ μὴ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα τώρα, ἀλλὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§382Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅταν λέγῃ τὸ σύνταγμα «συμφωνεῖ ἡ Βουλὴ» τὶ ἐννοεῖ; Ἐκδίδει ἀπόφασιν ἡ Βουλὴ σύμφωνον. Πῶς ἐκδίδεται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς; Λέγει τὸ ἄρθρον 49, διὰ νὰ ἐκδοθῇ δι’ ἕνα νόμον ἀπόφασις τῆς Βουλῆς χρειάζονται δύο ἀναγνώσεις.

§383Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πᾶσα πρότασις νόμου (ἀναγινώσκει). Ἀναμφισβητήτως ὁμιλεῖ περὶ προτάσεως νόμου εἰσαγομένης εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πρῶτον. Δὲν πρόκειται νὰ ὑποθέσητε.

§384Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἰσάγεται ἡ πρότασις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη ἀπὸ τὴν Γερουσίαν, ἢ εἰσάγεται ἄλλη;

§385Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ὁ ὑπουργὸς εἶχε δικαίωμα, προκειμένου ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, νὰ τροποποιήσῃ τὴν παρὰ τῆς Γερουσίας ψηφισθεῖσαν πρότασιν.

§386Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἰμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατὶ γίνεται ἡ συζήτησις ἀφοῦ ὅπως ἀντελήφθην ἐζητήθη ἀπὸ τὸν ὑποβάλλοντα νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐνέκρινε τὴν ψήφισιν εἰς μίαν καὶ μόνην ἀνάγνωσιν καὶ εἶναι περιττὸν ἑπομένως νὰ θέλωμεν ἐπὶ τῇ βάσει ἄλλου ἄρθρου νὰ τὸ ψηφίσωμεν εἰς μίαν καὶ μόνην συζήτησιν. Αὐτὸ θεωρῶ παρακεκινδυνευμένον διότι εἰς τὴν Βουλὴν τὰ νομοσχέδια ψηφίζονται εἰς δύο ἀναγνώσεις. Ἐφόσον ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη νὰ ψηφισθῇ εἰς μίαν ἀνάγνωσιν, καλῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§387Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Οἱαδήποτε καὶ ἂν εἶναι ἡ πρότασις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν ἔχει οὐδεμίαν σημασίαν, διότι τὸ ἄρθρον τοῦ συντάγματος εἶναι σαφές, λέγει τὰ ἑξῆς: πρότασις νόμου... (ἀναγινώσκει).

§388Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι περιττὸν νὰ μᾶς ἀπασχολῇ περισσότερον τὸ ζήτημα. Ἂς τὸ στείλομεν εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν, διὰ νὰ ἡσυχάσωμεν.

§389ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποσύρεται Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4229 περὶ τῶν μέτρων ἀσφαλείας τοῦ Κοινωνικοῦ Καθεστῶτος καὶ προστασίας τῶν ἐλευθεριῶν τῶν πολιτῶν».

§390Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ 1ο τὸ τροποποιῶ ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει).

§391Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως τώρα βελτιώνεται, κ. ὑπουργέ. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ καταδίωξις ἐφόσον εἶναι γνωστὸς ὁ συντάκτης τοῦ δημοσιεύματος, ἡ καταδίωξις τοῦ διευθυντοῦ ἢ τοῦ ἐκδότου τοῦ περιοδικοῦ ἢ τῆς ἐφημερίδος εἶναι ἀδικαιολόγητος ἐφόσον δὲν εἶναι ἐν γνώσει, διότι ὁ διευθυντὴς δὲν λαμβάνει γνῶσιν πάντοτε. Ὅταν δημοσιεύονται συστηματικὰ εἰς μίαν ἐφημερίδαν ὅπως εἰς τὸν Ριζοσπάστην π. χ. τότε ὑπάρχει τεκμήριον ἀναμφιβόλως. Ἀλλὰ...

§392Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει ὁ νόμος νὰ τὸ καθιερώνει τοὐλάχιστον...

§393Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. (Πρωθυπουργός). Τὸ λέγει ὁ νόμος εἰς αὐτό, λέγει ὅτι «ἂν ὁ διευθυντής»... (ἀναγινώσκει). Προκειμένου περὶ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ «Ριζοσπάστου», νομίζω ὅτι ἠμπορεῖ νὰ τὸ ὑποστηρίξῃ κανεὶς ὅτι δὲν εἶναι ἐν γνώσει.

§394Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ ἔγινεν τῇ ὑποδείξει τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς καὶ ὄχι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§395Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ἔχει τόσον αὐστηρὰς διατάξεις, ὥστε δὲν βλέπω τὴν σκοπιμότητα...

§396Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι τίποτε αὐτό, σᾶς βεβαιῶ δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ περιορισθῇ ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου.

§397Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν βλέπω νὰ ὑπάρχῃ καμμία κίνησις κομμουνιστικὴ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§398ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἐτροπολογήθη παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§399ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 15)22 Ὀκτωβρίου 1929 Ν. Δ. περὶ ἀσφαλείας ἀγροτικῶν κτημάτων καὶ ὀργανώσεως τῶν ὑπηρεσιῶν τῆς ἀγροτικῆς ἀσφαλείας».

§400Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δέχομαι ὅλας τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται εἰς τὸ νομοσχέδιον, καὶ προσθέτω τὰς ἑξῆς διατάξεις, τὰς δύο διατάξεις τὰς ὑποδειχθείσας ἀπὸ τὴν μειοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς δυνάμει τῶν ὁποίων ἐπιτρέπεται (ἀναγινώσκει). Ἐπίσης μίαν ἄλλην τροπολογίαν...... «Οἱ διατελέσαντες τοὐλάχιστον ἐπὶ 2ετίαν». (ἀναγινώσκει).

§401Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀξιωματικοὶ ἔφεδροι ἢ μόνιμοι;

§402Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ἔφεδροι καὶ μόνιμοι.

§403ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργόν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῆς ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ἐκ τοῦ πολέμου ἐπανορθώσεις».

§404Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε πρόεδρε, ἐπρόκειτο νὰ διανεμηθῇ ὑπὸ νέαν μορφὴν τὸ νομοσχέδιον;

§405Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, ὑπὸ νέαν μορφήν. Ἄν δὲν ἀπατῶμαι αὐτὸ σεῖς τὸ ἐζητήσατε. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐδέχθην ἐγὼ εἶναι ὅτι διὰ τοὺς παθόντας κληρονόμους νὰ μὴ ἐξουσιοδοτήσετε νὰ δώσωμεν μέχρι τοῦ διπλασίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν εἰς τοὺς ἄλλους. Θέλετε νὰ μᾶς ἀφήσετε ἐλευθέρους.

§406Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοὺς παθόντας ἐκ τορπιλλισμῶν καὶ διὰ τοὺς φυλακισθέντας ζητῶμεν νὰ πληρωθῶσιν εἰς ἀκέραιον.

§407Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ δεχθῶμεν εἰς ἀκέραιον.

§408Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τότε νὰ βάλετε ἐξουσιοδότησιν, Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾶ τοὺς ζημιωθέντας καὶ μὴ ἔχοντας καμμίαν ἀσφάλειαν, δηλαδὴ τοὺς ζημιωθέντας ἐξ ἐπιτάξεων καὶ καταστροφῶν τῶν περιουσιῶν των, ζητῶμεν μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ πλοιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀσφαλιστικὴν ἀποζημίωσιν. Τὴν ἄλλην φορὰν εἴπατε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβλέψουν τοὺς κινδύνους, σᾶς ἀπηντήσαμε, ὅτι ἀσφάλεια κατ’ ἐπιτάξεων ἦτο ἀδύνατος νὰ γίνῃ. Ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν ξηρὰν ἀσφάλειαν πάλιν δὲν γίνεται. Οἱ πλοιοκτῆται ἔλαβον βεβαίως μίαν πρόνοιαν, ἀλλὰ αὐτὸς εἶναι ὁ κανὼν εἰς ὅλας τὰς θαλασσίας μεταφοράς, δὲν ἀποτελεῖ καμμίαν ἐξαίρεσιν, ἡ ἀσφάλεια δὲ πληρώνεται ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Δὲν ἐπρόκειτο νὰ κινδυνεύσῃ τίποτε ὁ πλοιοκτήτης, δὲν ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν πρόνοιαν, δὲν ἀποτελεῖ ἰδιαιτέραν θυσίαν, ἡ ὁποία νὰ δικαιολογῇ μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν. Συνεπῶς, νομίζω, ὅτι ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα δίκαιοι πρέπει νὰ δώσωμεν μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν. Ἐγώ, τοὐλάχιστον, νομίζω, διπλασίαν, εἰς τοὺς παθόντας τῆς δευτέρας κατηγορίας, δηλαδὴ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον καμμίαν ἀποζημίωσιν. Ἐκτὸς τούτου, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως ὑπεστηρίξατε κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θιχθοῦν αἱ δόσεις αἱ ἐνιαύσιαι τῶν 4 ἑκατ. χρ. φρ. διότι αὐταὶ προορίζονται διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς. Ὡς ἐξάγεται ἀπὸ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, αἱ σύμμαχοι δυνάμεις ἤθελον νὰ περικόψουν τὰ 12 ἑκατομμύρια μάρκα χρυσᾶ, διότι ηὔξησαν εἰς 9 ἑκατομμύρια τὰς 4 ἐτησίας δόσεις. Καὶ εἷς ἀπὸ τοὺς λόγους ἦτο καὶ τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι μένουν ἐτήσιαι ἀποζημιώσεις 66 ἑκατομ, χρυσῶν μάρκων, διὰ τοὺς παθόντας κατὰ τὴν περίοδον τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος. Διότι, ὅπως γνωρίζετε, αἱ ἀποζημιώσεις εἶναι 80 ἑκ. μάρκα χρυσᾶ.

§409Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§410Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὰ 23 ἑκατομ, τὰ εἰσπραχθέντα ἀπὸ τὴν ἐκποίησιν τῶν Γερμανικῶν περιουσιῶν, δὲν ἐξοφλοῦν παρὰ μόνον τὸ ¼ ἢ τὸ ⅕ τῆς ὅλης ἀποζημιώσεως. Αὐτὸς ἦτο εἷς λόγος διὰ τὸν ὁποῖον αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις ὑπεχώρησαν καὶ μᾶς παρεχώρησαν 4 ἑκατομ. μάρκων χρυσῶν.

§411Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι, δὲν μᾶς παρεχώρησαν, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἀφήρεσαν. Διότι ὑπάρχει μεγάλη διαφορά.

§412Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε, διότι δὲν συνήθισα εἰς τὴν κυριολεξίαν.

§413Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ κυριολεξία ἐμφανίζει κἄποιαν ἀδικίαν. Λέμε, ἐπιμένετε νὰ σᾶς δώσωμεν τὰ 12 ἑκατομ. τὰ ὁποῖα παίρνετε εἰς ἀκέραιον, ἂν ἀγαπᾶτε ἐλᾶτε νὰ τὰ πάρετε.

§414Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Λέγω, ὅτι ἔχομεν ἀναλάβει ὑποχρέωσιν καὶ λέγω ὅτι....

§415Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τοὺς δώσαμεν κανὲν δικαίωμα.

§416Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἶναι νὰ ὑπάρξῃ δικαιοσύνη μεταξὺ τῶν παθόντων κατὰ τὴν περίοδον τῆς οὐδετερότητος. Ἑπομένως ἂν ἐκ τῶν 33 αὐτῶν ἑκατομμυρίων μάρκων δὲν μποροῦμεν νὰ δώσωμεν ἀποζημίωσιν εἰς ὅλους τοὺς παθόντας, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐπιβάλλεται ἵνα περικόψωμεν τὴν ἀποζημίωσιν ἐκείνων ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δοθῇ εἰς τοὺς ἀσφαλισθέντας. Δέχομαι ὅτι οἱ πολεμοπαθεῖς εὑρίσκονται εἰς χειροτέραν μοῖραν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται ἀπαραιτήτως καὶ ἐναντίον τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ ἀντιταχθῇ σοβαρὸν ἐπιχείρημα, εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ δικαιοσύνη μεταξὺ τῶν συμμαχοπαθῶν. Ἐὰν ἡ συνολικὴ ἀποζημίωσις τὴν ὁποίαν λαμβάνουν οἱ μὲν ὑπολογιζομένης καὶ τῆς ἀσφαλιστικῆς ἀποζημιώσεως εἶναι 20– 30% πρέπει νὰ εἶναι τόση καὶ τῶν ἄλλων καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ καμμία διαφορά. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ναύτας ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ εἰς ἀκέραιον.

§417ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§418Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μετὰ τὰ γενικὰ ποὺ εἴπαμε προχθές, καὶ ἡμεῖς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐρχόμεθα σήμερον εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς τροπολογίας, ἃς νομίζω, πρέπει νὰ συζητήσωμεν κάθε μία χωριστά, διότι ἄλλως θὰ συγχύσωμεν τὰ ζητήματα. Ἔχω καὶ ἐγὼ ὑποβάλλει τοιαύτας καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ ὁμιλήσω. Ἀρχίζω ἀπὸ τὴν πρώτην, τὸ νομοσχέδιον, λέγει ὅτι μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκδίκασιν θὰ κανονισθῇ ἡ ὁριστικὴ διανομή. Ἐγὼ προτείνω ἀντ’ αὐτῶν νὰ τεθῇ μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἐκδίκασιν, διὰ νόμου θὰ καθορισθῇ ἡ ὁριστικὴ διανομὴ καὶ ἐπειδὴ ἕως τότε νὰ ἔχουν λήξῃ αἱ ἐργασίαι τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου. Μεταξὺ δὲ τῶν μελῶν αὐτοῦ τοῦ δικαστηρίου, εἶναι καὶ διακεκριμένοι Ἕλληνες δικασταί, ἔχοντες γνῶσιν τῶν ζητημάτων. Προτείνω ἀκόμη νὰ ζητηθῇ μία γνώμη αὐτῶν ὡς πρὸς τὴν διανομήν.

§419Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀπεμπολήσῃ τὰς γνώμας τῆς καὶ νὰ ὑποτάξῃ ταύτας προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων εἰς τὰς γνώμας τῶν δικαστῶν.

§420Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ ἀκούσετε μόνον τὴν γνώμην των.

§421Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν. Λυποῦμαι κ. Καρασεβδᾶ, καὶ σᾶς λέγω ὅτι τὸ ἠξεύρω τὸ ζήτημα ἄριστα καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς.

§422Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν λέγω ὅτι ἔχετε ἀνάγκην τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ ἀκούετε καμμίαν γνώμην, δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἂς ἴδωμεν μόνον πῶς ἔχει τὸ πρᾶγμα.

§423Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ παραπέμψω τὴν ὁριστικὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ ἀρνοῦμαι νὰ ὑποτάξω τὴν γνώμην μου εἰς τοὺς δικαστάς. Ἐὰν θέλετε διὰ νόμου, καὶ νὰ μὴ ἀφίσετε εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ρυθμίσῃ, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἀλλὰ ἡ διαφορά μας εἶναι διὰ τὸ ἄλλο ὅπου δὲν θὰ συμφωνήσωμεν καθόλου. Ἐγὼ σᾶς δίδω ἱκανοποίησιν, ὅτι ἡ ὁριστικὴ διανομὴ νὰ γίνῃ διὰ νόμου.

§424Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ δώσετε τότε ποσοστὰ ἐπὶ τοῦ παρόντος μικρὰ ἵνα μὴ προδικάσητε τὴν ὁριστικὴν διανομήν.

§425Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ δώσωμεν ἀπὸ τόσα ποσοστὰ ὅσα προτείνετε σεῖς διότι ἔχετε ἀντιλήψεις αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐντελῶς ξέναι ἀπὸ τὰς ἀντιλήψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ ὁριστικὴ ὅμως διανομὴ θὰ γίνῃ διὰ νόμου.

§426Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἔστω ὅσον ἀφορᾷ τὰ ποσοστὰ δώσατε ὅσα νομίζετε σεῖς. Νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε ὅμως νὰ πάρω κάθε μία τροπολογία καὶ νὰ τὴν ἀναπτύξω, ὅταν θὰ εἶναι μία ἥσυχος συνεδρία.

§427Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἥσυχος εἶναι ἡ συνεδρίασις. Ἀρχίσατε λοιπὸν καὶ θὰ ἴδετε ὅτι τὰ ξέρω ὅλα.

§428Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀρχίζω ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ εἶναι πλέον ἀπομεμακρυσμένα ἀπὸ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δίδει εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς τοὺς ἔχοντας ἀποφάσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου μόνον 19 ἑκατομμύρια μάρκα ἐνῷ διὰ τῶν συνθηκῶν ἔλαβε διὰ νὰ δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὸ ὅλον τῶν ἀπαιτήσεών των. Ἔχω τὸ κείμενον τὸ σχετικὸν ἐδῶ εἰς τὰ χέρια μου, καὶ λέγει διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κάλυψις τῶν πολεμικῶν χρεῶν.

§429Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ κείμενον ἔχετε;

§430Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι τῆς ἐπιτροπῆς τῶν ἐπανορθώσεων τῆς διασκέψεως τῆς Χάγης τοῦ 1930.

§431Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάνετε λάθος. Εἶναι τοῦ Παρισιοῦ τῆς 1 Μαΐου.

§432Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τῆς Χάγης λέγει ἐδῶ.

§433Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τί χρονολογία εἶναι;

§434Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τοῦ 1930. Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κάλυψις τῶν πολεμικῶν χρεῶν. (ἀναγινώσκει).

§435Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ποὺ διαβάζετε δὲν εἶναι τὸ κείμενον τῆς συμφωνίας ἡ ὁποία ὑπεγράφη εἰς τὴν Χάγην, ἀλλ’ εἶναι ἕνα σχέδιον τὸ ὁποῖον ἔκαμε ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία συνεδρίαζε εἰς τὸ Παρίσι πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς συμφωνίας τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1920. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ ποὺ διαβάζετε δὲν τὸ ἑρμηνεύετε. Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ εἰς εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ κάλυψις τῶν πολεμικῶν χρεῶν καὶ ἡ ἀπαίτησίς της ἡ στηριζομένη εἰς τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμφωνίας τῆς 14 Ἰανουαρίου 1926 τὶ γίνεται: θὰ γίνῃ ἡ αὔξησις τῆς μερίδος τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ λάβῃ ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἐπανορθώσεις καλῶς. Δηλαδὴ διὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ πολεμικά μας χρέη καὶ συγχρόνως ἡ ἀπαίτησίς μας αὐτὴ, μᾶς αὐξάνουν τὸ ποσοστόν τὸ ὁποῖον κάνει νὰ λάβωμεν ἀπὸ τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ἦτο 12,07 καὶ κατήντισε νὰ γίνῃ 76.03% τὰ ἐπὶ πλέον ποὺ πέρνουμε μᾶς δίδονται διὰ νὰ ἐξωφλήσωμεν τὰ πολεμικά μας χρέη καὶ ἡ ἀπαίτησις τοῦ ἄρθρου 10 τῆς συμφωνίας τῶν Παρισίων τοῦ 1925. Εἶναι σαφές, δὲν λέγει ὅτι μᾶς δίδονται αἱ ἀνατολικαὶ ἐπανορθώσεις ἀλλὰ λέγει ὅτι διὰ νὰ καλυφθοῦν τὰ χρέη μας καὶ ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ, δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν μᾶς δίδεται μία αὔξησις καὶ ἐπειδὴ εἶναι γνωστὸν ὅτι τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον ἐλαμβάνομεν εἶναι 12,07 μᾶς δίδονται τώρα 76,03% καὶ αὐτὸ τὸ παραπάνω πηγαίνει δι’ αὐτὸν τὸν σκοπόν. Εἶναι σαφές, δὲν λέγει ὅτι μᾶς δίδουν τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις. Ἀλλ’ ὡς σᾶς εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, αὐτὰς τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις πρέπει νὰ τὰς δώσωμεν ὅλας, διὰ νὰ καλύψωμεν τὰ χρέη μας.

§436Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅλας;

§437Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἐζήτησαν μάλιστα νὰ μᾶς κόψουν καὶ ἀπὸ τὸ 12,7, ἀλλ’ ἡμεῖς εἴπομεν τότε ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ μᾶς αὐξήσητε τὸ ποσοστὸν τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων, διότι μᾶς δίδετε καὶ τὰς ὑποχρεώσεις ἐκ τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου. Μᾶς ἔδωσαν λοιπὸν ὕστερα ἀπὸ τὴν μεγάλην μας ἐπιμονὴν τὰ 19.000.000 μάρκα χρυσᾶ, ἅτινα καὶ διατίθενται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ θὰ σᾶς δώσω λογοδοσίαν μέχρι λεπτοῦ.

§438Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ πεισθῶ καὶ ἐγὼ ὅτι οὕτως ἔχουν τὰ πράγματα.

§439Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ πεισθῆτε νὰ εἶσθε βέβαιος.

§440Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τότε αὐτὸ τὸ 65% τὶ εἶναι;

§441Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ποὺ διαβάζετε εἶναι τὸ προσχέδιον τῆς ὑποεπιτροπῆς τῶν Παρισίων, τὸ ὁποῖον δὲν παρενεβλήθη εἰς τὴν μορφὴν τῆς συμφωνίας. Τὸ σύμφωνον ἔχει ὡς ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἐγὼ δὲ θὰ σᾶς δώσω λογοδοσίαν τὶ ἔγιναν αὐτὰ τὰ ποσά. Θὰ σᾶς κάνω λογοδοσίαν μέχρι λεπτοῦ.

§442Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσα δὲν εἶναι ἡ ὁριστικὴ πρᾶξις;

§443Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ὁριστικὴ πρᾶξις, εἶναι ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἐψηφίσαμεν προχθὲς τῆς ὁποίας τὸ τρίτον ἄρθρον λέγει. (ἀναγινώσκει). Ἐκεῖνα ποὺ μοῦ διαβάσατε πρὸ ὀλίγου, ἦσαν εἰς τὸ προσχέδιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς συμφωνίας. Διὰ τὴν ὁριστικὴν συμφωνίαν θὰ σᾶς δώσω λογοδοσίαν μέχρι λεπτοῦ καὶ ὅσα λείψουν θὰ σᾶς τὰ δώσω ἐγώ.

§444Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως διατὶ δὲν δέχεσθε αὐτὴν τὴν συμφωνίαν, αὐτὰ ποὺ σᾶς λέγω εἶναι ἀπὸ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν πραγματογνωμόνων.

§445Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴ συνεχίσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, διότι ἔτσι θὰ ἀναγκασθῶ νὰ κάνω δέκα ἀγορεύσεις. Θὰ περιμένω νὰ τελειώσετε καὶ ἔπειτα θὰ λάβω τὸν λόγον καὶ θὰ σᾶς τὰ πῶ.

§446Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, αὐτὰ ποὺ λέγω προκύπτουν ἐξ ὅλων τῶν ἐγγράφων ποὺ ὑπάρχουν δὲν εἶναι προφορικαὶ συνεννοήσεις. Ὅσα ἔγγραφα ἔχω εἰς χεῖρας μου ὁμιλοῦν περὶ χρεῶν συμμαχικῶν καὶ περὶ ἀποφάσεων διαιτητικοῦ μικτοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου, τὰ ὁποῖα θὰ πληρωθοῦν δι’ ὅσων μᾶς ἐδόθησαν. Ἔχω δὲ καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ τῆς ὁποίας προκύπτει, ὅτι τὴν κάλυψιν ἀμφοτέρων ἐζήτησε εἰς τὴν Χάγην.

§447Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ κείμενον τῆς ὁριστικῆς συμφωνίας ποὺ διαβάζετε.

§448Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὴν Χάγην ἐζητήσατε τὸ χρέος τὸ Γαλλικόν, τὸ Ἀμερικανικὸν καὶ τὸ Ἀγγλικόν, καὶ ἐζητήσατε καὶ τὰς ἀποφάσεις τοῦ μικτοῦ δικαστηρίου.

§449Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐζήτησα μόνον αὐτὰ ποὺ εἴπατε ἐζήτησα νὰ μοῦ δώσουν καὶ ἐκεῖνα ποὺ χρεωστεῖ ἡ Γαλλία εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν.

§450Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι καὶ αὐτὰ μαζὺ μὲ τὸ Γαλλικὸν χρέος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως. Ἔχω ἐδῶ τὴν ἐπιστολήν σας ἀπὸ τὴν ὁποίαν φαίνεται τὶ εἴπατε εἰς τὸν κ. Σερόν. «Ὅτι ἐδέχθητε νὰ σᾶς δώσουν. Ἤτοι τὰ χρέη μας καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου». Αὐτὰ ἐζητήθησαν παρ’ αὐτῶν καὶ αὐτὰ σᾶς εἶπον ὅτι θὰ σᾶς δώσουν πλὴν ἑνός, τῶν πρὸς τὴν Ἀμερικὴν χρεῶν. Ἀφοῦ δὲ ὅλα αὐτὰ σᾶς τὰ ἔδωσαν καὶ εἴπατε ὅτι τὰ ζητᾶτε καὶ πρὸς τοὺς δύο σκοποὺς ἤτοι καὶ πρὸς πληρωμὴν τῶν διασυμμαχικῶν χρεῶν καὶ πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου, δὲν ἠμπορεῖτε τώρα νὰ εἴπητε ὅτι τὰ ἐλάβατε μόνον διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν πρώτων καὶ ὄχι τῶν δευτέρων. Τοὐναντίον μάλιστα ἀνελάβατε ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσητε τὰ δεύτερα κατὰ προτίμησιν, τὰ δὲ δοθέντα εἶναι ἀπείρως περισσότερα τούτων, ὅθεν ὅλα πρέπει νὰ τὰ πληρώσητε καὶ ὄχι μόνον 19 ἑκατομμύρια μάρκα ἐξ αὐτῶν.

§451Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄφηστε ὅταν ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα νὰ σᾶς τὰ ἐξηγήσω διὰ νὰ μὴ χάνουμε τὸν καιρόν· προχωρῆστε εἰς ἄλλο ζήτημα.

§452Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τώρα πῶς θὰ γίνῃ ἡ διανομή, ἡ διανομὴ θὰ γίνῃ ὅπως προτείνω ἐγὼ καὶ νομίζω πῶς εἶναι σύμφωνον καὶ μὲ τὴν νομιμότητα καὶ μὲ τὴν ἀπόλυτον δικαιοσύνην. Καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι 19 ἑκατομμύρια μάρκα μόνον θὰ διανεμηθοῦν, τὰ 19 ἑκατομμύρια μάρκα αὐτὰ θὰ μοιρασθοῦν εἰς ὅλους τοὺς δικαιούχους, διὰ τὰς ἀπαιτήσεις των ἢ τὰ τυχὸν ὑπόλοιπά των κατ’ ἴσα ποσοστά. Κι’ αὐτὸ ὡς εἶπον ἐπιβάλλει ἡ ἀπόλυτος δικαιοσύνη, αὐτὸ λέγουν καὶ οἱ κείμενοι νόμοι, ἐξ ἄλλου πρῶτον θὰ πληρωθῇ τὸ κεφάλαιον ὅλων τῶν ἀπαιτήσεων καὶ ὕστερα θὰ πληρωθοῦν οἱ τόκοι καὶ τὰ διάφορα. Αὐτὸ εἶναι τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον. Ὑποθέτω νὰ εἶσθε σύμφωνοι.

§453Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἴμεθα καθόλου σύμφωνοι. Ἐστάθηκες εἰς ἕνα σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον φαίνεται ὅτι πρόκειται περὶ διανομῆς.

§454Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐπικαλοῦμαι πάντα νομικὸν ἂν κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν δὲν προκαλεῖται ἡ ἐξόφλησις, πρῶτον τῶν κεφαλαίων καὶ ὕστερα τῶν τόκων τοῦ διαφέροντος. Τώρα ἐρχόμεθα νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ ἀφαιρέσωμεν ὡς ληφθέντα ποσοστά. Οἱ ἐφοπλισταὶ πάντες ἔλαβον τὸ ὅλον σχεδὸν τῆς ζημίας των. Ἐγὼ ἔχω μίαν ἀπόφασιν ἡ ὁποία λέγει 55 ἑκατομμύρια ἐπιδικάζονται ὑπὲρ ἑνὸς ἐφοπλιστοῦ. (ἀναγινώσκει). Ἀπέναντι αὐτῶν ἔλαβεν ὁ ἐφοπλιστὴς οὗτος ἀσφάλειαν 44.000.000. Κατὰ συνέπειαν 5 ἔλαβον 80 ἕως 90 τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ ζημίας των. Αἱ αὐταὶ σχεδὸν ἀσφαλίσεις ὑπάρχουν δι’ ὅλους τοὺς ἐφοπλιστὰς οἱ ὁποῖοι τὰς ἰδίας περίπου ἔλαβον ἀσφαλείας.

§455Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§456Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, ὅπως λέγω εἶναι. Ἀφοῦ δὲ οἱ ἐφοπλισταὶ ἔλαβον 80 ἕως 90 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῆς ζημίας των, πρέπει καὶ οἱ ἄλλοι δικαιοῦχοι νὰ λάβουν ἄλλα τόσα ποσοστὰ καὶ ὕστερα ἂν περισσεύσῃ τίποτε, νὰ διανεμηθῇ τὸ ἐπὶ πλέον κατ’ ἴσα πάλιν ποσοστὰ εἰς ὅλους.

§457Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὶ λέγετε;

§458Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶπον ὅτι ἐπῆραν 80%, δὲν ἠμποροῦν νὰ πάρουν τίποτε ἄλλα πρὶν πάρουν καὶ οἱ ἄλλοι τόσον. Εἶναι τρεῖς κατηγορίαι: οἱ ἐξ ἐπιτάξεων, οἱ πνιγέντες καὶ οἱ ἐφοπλισταί. Προηγουμένως ὡμίλησα διὰ τοὺς ἐφοπλιστάς. Τώρα ἔρχομαι εἰς τοὺς ἐξ ἐπιτάξεων καὶ τοὺς πνιγέντας.

§459Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Καὶ οἱ ἐξ ἐπιτάξεων ζημιωθέντες, ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς συνθήκης, ἀποζημιοῦνται, διότι πρόκειται περὶ ζημιῶν γενομένων κατὰ τὸν χρόνον τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος. Εἶναι λοιπὸν ἡ ἰδία βάσις καὶ ἡ ἰδία διάταξις.

§460Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λοιπὸν τινὲς τῶν ἐξ ἐπιτάξεως δικαιούχων, ὡς καὶ τῶν ἐκ πνιγέντων ἔχουσι λάβει ποσοστὰ τινὰ ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς περιουσίας των τὰς ἐν Ἑλλάδι μεσεγγυημένας, αἱ ὁποῖαι ἐξεποιήθησαν πρὸ καιροῦ τὰ ἔλαβον δὲ δυνάμει ἀποφάσεων τελεσιδίκων τὰς ὁποίας εἶχον κατὰ τὴν ἐκποίησιν ἐκείνην. Οἱ ἄλλοι δὲν εἶχον ἀποφάσεις καὶ δὲν ἔλαβον, οἱ πρῶτοι ἐξετέλεσαν τὰς ἀποφάσεις των καὶ ἐπῆραν ἐκεῖνο ποὺ ἐδικαιοῦντο ἢ μᾶλλον μέρος αὐτοῦ.

§461Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δι’ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως.

§462Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Βεβαίως. Ἤδη ποὺ ἔχουν ὅλοι ἀποφάσεις καὶ πρόκειται νὰ διανεμηθῇ ἕνα ποσὸν τοῦ ὀφειλέτου, μὴ ἐπαρκοῦντος νὰ πληρωθοῦν οἱ δικαιοῦχοι εἰς τὸ ἄρτιον τὸ ποσὸν αὐτὸ κατὰ τὴν κειμένην νομοθεσίαν ὡς καὶ πᾶσαν νομοθεσίαν, θὰ διανεμηθῇ κατὰ ἴσα ποσοστὰ μεταξὺ τῶν ὑπολοίπων τῶν μερικῶς πρὶν ἐξοφληθέντων καὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῶν μὴ ποσῶς λαβόντων δικαιούχων. Σύμφωνος εἶναι καὶ ἡ γνωμοδότησις ἣν ἔχω εἰς χεῖρας μου γνωμοδότησις τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου Μαριδάκη καὶ Τριανταφυλλοπούλου. Θὰ ἦτο ἀνατροπὴ τῆς οἰκονομικῆς τάξεως ἐὰν ὁ ἐκπληρωθεὶς νομίμως ὤφειλε νὰ συνεισφέρῃ τὸ πληρωθὲν μεταξὺ τῶν ἄλλων δανειστῶν ὅταν βραδύτερον τὸ διδόμενον ὑπὸ τοῦ ὀφειλέτου δὲν ἐξαρκῇ πρὸς πληρωμὴν ὅλων.

§463Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Αὐτὸ εἶναι σωστό. Ὅποιος ἐπληρώθη ἀπὸ τὸν ὀφειλέτην του καλῶς ἐπληρώθη μὲ μίαν ἐπιφύλαξιν. Ἐὰν πρόκειται περὶ πτωχεύσεως νὰ μὴ ἔλαβε χώραν εἰς τὴν παθητικὴν ἐποχήν. Ἀλλ’ ἐδῶ δὲν ἐπληρώθη ἀπὸ τὸν ὀφειλέτην του, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν θεματοφύλακα, ἀπὸ τὸ δημόσιον. Ἐπειδὴ δὲ κατώρθωσαν μερικοὶ νὰ εὐνοηθῶσιν ἀπὸ τὸ δημόσιον αὐτὰ ποὺ πῆραν εἶναι καλὰ παρμένα, ἀλλὰ πάλιν νὰ ξανακαταταχθοῦν;

§464Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὅτι ἔλαβον εἶναι Γερμανικὰ χρήματα.

§465Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὡς ἐντολοδόχοι τῆς Γερμανίας ἐνηργήσαμεν ἢ ὡς Κράτος. Αὐτὸ δὲν γίνεται διότι δὲν τὰ πῆραν ἀπὸ τὸν ὀφειλέτην ἀλλὰ ἀπὸ τὸν θεματοφύλακα. Ἐγὼ εἶμαι θεματοφύλαξ σήμερον ἀλλ’ ἔχω συναίσθησιν ὅτι πρέπει νὰ εἶμαι τίμιος. Λέγω λοιπὸν σεῖς ποὺ πήρατε μερικὰ χρήματα ἀρκεσθῆτε εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι τὰ πήρατε 5–6 χρόνια πρότερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους καὶ μὴ διατυπώνετε αὐτὰς τὰς τερατώδεις ἀξιώσεις ὅτι πήρατε ἐκεῖνα ποὺ πήρατε καὶ ξαναπέρνετε καὶ ἄλλα.

§466Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶναι τερατώδεις, διότι πρέπει νὰ εἶναι τερατώδεις καὶ οἱ νόμοι. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων τὰ ἐπῆραν. Εἴπατε δὲν τὰ ἐπῆραν ἀπὸ τὴν Γερμανίαν, τὰ ἐπῆραν ἀπὸ τὸ Κράτος. Τὸ Κράτος προσθέσατε εἶναι θεματοφύλαξ ἀλλὰ τίνος; Ἀναμφισβητήτως τοῦ ὀφειλέτου ἤτοι τῆς Γερμανίας διὰ νὰ πληρώσητε τοὺς δανειστὰς ὅσοι ἐμφανίζονται μὲ ἀποφάσεις.

§467Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως ἐξουσιοδοτήθημεν νὰ ἐκποιήσωμεν τὴν περιουσίαν τὴν Γερμανικὴν ἐν Ἑλλάδι, ἵνα καλύψωμεν μέρος τῶν ἀξιώσεων τὰς ὁποίας εἴχομεν κατὰ τῆς Γερμανίας. Δὲν εἴμεθα ἐντολοδόχοι τῆς Γερμανίας.

§468Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λέγετε ὅτι εἶσθε θεματοφύλακες, ἀκόμη καλλίτερα, ἄρα δὲν εἶσθε κύριοι τῶν χρημάτων.

§469Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ τὰ δώσωμεν μὲ τιμιότητα.

§470Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δηλαδὴ μὲ νομιμότητα ἡ ὁποία ἔχει ὅπως εἶπα.

§471Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικαιοῦχοι τῶν χρημάτων εἶναι οἱ παθόντες τὰς ζημίας κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς οὐδετερότητος.

§472Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Δικαιοῦχοι ἔχοντες κυριότητα ἐπὶ τῶν χρημάτων τῶν προσεγγυημένων. Καὶ τὰ δικαιώματα αὐτῶν δὲν μπορεῖτε νὰ τοὺς τὰ πάρετε οὔτε μὲ νόμον, οὔτε μὲ διάταγμα. Θὰ φθάσωμεν μέχρι δικαστηρίου καὶ θὰ τὰ πάρωμεν. Μόνον τὸ Κράτος θὰ πληρώσῃ τὰς παραβάσεις του.

§473Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε μὴ φοβεῖσθε.

§474Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μὲ τὸν τρόπον ὅμως ποὺ εἶχα προτείνει ἐγὼ νὰ πληρώσῃ τὸ ὅλον ὡς ὀφείλει τὸ Κράτος καὶ νὰ πάρῃ ὅσον θέλει διὰ τῆς φορολογίας δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον τὸ Κράτος. Ἔπειτα καὶ σεῖς ἡ Κυβέρνησις συμφώνως μὲ τὰς ἀντιλήψεις μας αὐτὰς ὑπεβάλατε τοὺς καταλόγους τῶν ἀπαιτήσεων τῶν δικαιούχων ἤτοι τὰ ὑπόλοιπα τῶν μερικῶς ἐξοφληθεισῶν καὶ τὸ ὅλον τῶν μὴ ποσῶς ἐξοφληθεισῶν καὶ ὅλα ταῦτα ἐξ ἴσου ἐζητήσατε νὰ πληρωθοῦν.

§475Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Παρουσίασαν ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἐπιδικασθῇ ἀπὸ τὸ δικαστήριον. Εἴπομεν ὅτι ἀπὸ αὐτὰ ἐπῆραν τόσα καὶ μένουσι τόσα.

§476Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐὰν εἶναι ἀληθὲς τότε μεθαύριον θὰ μᾶς φέρετε ἕνα κατάλογο καὶ θὰ ἴδωμεν.

§477Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μήπως νομίζεις ὅτι εἶχε μεγάλην σημασίαν ὁ κατάλογος τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν; Ἀφοῦ εἴχομεν νὰ λάβωμεν 60 ἑκατομμύρια καὶ μᾶς ἔδωσαν 19 ἑκατομμύρια. Σᾶς λέγω ὅτι τὸ καθῆκον μας ἦτο νὰ εἴπωμεν τὶ ἔχομεν νὰ λάβωμεν. Ἐβάλαμεν ὅλας τὰς ἀποφάσεις ποὺ μᾶς εἶχαν ἐπιδικάσει χρηματικὰ ποσὰ καὶ ἀφαιρέσαμεν ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἰσεπράξαμεν. Τί ἐννοεῖς τώρα καὶ τὶ ὑποστηρίζεις. Ἕνας ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστὰς ἐπῆρε 60% ἐπὶ τῆς ἀπαιτήσεώς του καὶ ὑποστηρίζεις ὅτι αὐτὸς ποὺ πῆρε 60% νὰ πάρῃ καὶ ἄλλο; Καλὸν θὰ ἦτο νὰ τοῦ ἐλέγωμεν ἐκείνου ποὺ πῆρε τὰ 60%, κύριε γελάστηκα καὶ ἐπῆρες παρὰ πάνω χρήματα χωρὶς νὰ ἔχῃς δικαίωμα. Οἱ ἄλλοι ἐπῆραν 25% κόπιασε νὰ γυρίσῃς τὰ 35% ὀπίσω.

§478Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἐγελάσθηκε τὸ Κράτος ὅταν ἐπλήρωσε πρὸ καιροῦ 60% ἢ δὲν ξέρω πόσα εἰς μερικούς, δηλαδὴ ὅσα εἶχαν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου. Τότε ἐπλήρωσε αὐτοὺς ὡς ὤφειλε σύμφωνα μὲ τὴν κειμένην νομοθεσίαν καὶ μὲ τὰς συνθήκας τὰς ἕως τότε τὰς πρὸ τῆς Χάγης. Ὁπωσδήποτε ἔρχομαι εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς ποὺ εἶπα εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅτι ἔλαβον 80% ἐπὶ τῆς ζημίας τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν.

§479Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐπῆραν ἀπὸ διαφόρους ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας καὶ ἐφοπλιστὰς εἰς τὰς ὁποίας εἶχον ἀσφαλίσει τὰ πλοῖα των καὶ ἐπλήρωνον βαρύτατα ἀσφάλιστρα.

§480Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Διότι ἐπλήρωσαν 1000 πρέπει νὰ πάρουν 55000; Διὰ τοῦ τορπιλλισμοῦ ἄλλωστε ηὐξήθη ἡ ἀξία τῶν ἄλλων πλοίων τὰ ὁποῖα εἶχον. Ὕστερα ἀπὸ αὐτὰ οἱ ἐφοπλισταὶ πρέπει νὰ πληρωθοῦν διὰ τὴν διαφορὰν καὶ τοὺς τόκους ἐξ ἴσου μὲ τοὺς ἄλλους διὰ τὸ κεφάλαιόν των; Διότι πολλοὶ τούτων τῶν μὴ ἐφοπλιστῶν δὲν ἐζήτησαν παρὰ τὸ κεφάλαιον ἀπὸ τὸ δικαστήριον ἐνῷ οἱ ἐφοπλισταὶ ἐζήτησαν καὶ τόκους καὶ διαφορὰν καὶ τοὺς ἐπεδικάσθη. Εἴς τινας μάλιστα τῶν μὴ ἐφοπλιστῶν (ἑνὸς ἔχω εἰς χεῖρας μου τὴν σχετικὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ) δὲν ἐπεδικάσθη παρὰ ἐλάχιστον μέρος τοῦ κεφαλαίου, διότι εἰς αὐτὸ συνεβιβάσθησαν μὲ τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν οὗτοι ἵνα πληρωθοῦν γλήγορα συμφώνως μὲ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους ἀλλὰ καὶ τὰς συνθήκας ἄλλωστε τὰς πρὸ τῆς Χάγης καθ’ ἃς ὅστις παρουσίαζε ἀποφάσεις ἔδει νὰ πληρώνεται, πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ κεφάλαια ἢ ὑπόλοιπα κεφαλαίων ἢ περιορισθέντα διὰ συμβιβασμοῦ τοιαῦτα νὰ μὴ προτιμηθοῦν ἀπὸ τοὺς τόκους καὶ διαφορὰς τῶν ἐφοπλιστῶν οἵτινες ἄλλωστε ἔλαβον ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ κεφάλαιον των.

§481Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀγαπητὸς φίλος μου κ. Καρασεβδᾶς ἐδιάβασε καὶ ἐκεῖνος κατὰ τῶν πολεμικῶν ἀποζημιώσεων. Πρέπει νὰ σκεφθῇ κανεὶς ὅτι καὶ ἄλλοι ποὺ ὤφειλον περισσότερον ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων νὰ τὸ ξέρουν δὲν τὸ ἤξευραν καὶ δὲν εἶναι παράδοξον ὅτι ὁ ἀγαπητὸς Παντελῆς δὲν τὰ ξέρει. Λοιπὸν θέλω νὰ ξεκαθαρίσω τὸ ζήτημα τὶ ἐπήραμε, διότι ἡ βάσις τῶν σκέψεων τοῦ ἀγαπητοῦ φίλου κ. Καρασεβδᾶ ἕνεκα τῶν ὁποίων νομίζει ὅτι ἀδικοῦνται τρομερὰ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ ζητεῖ νὰ τοὺς σώσῃ ἀπὸ τὴν ἀδικίαν διὰ νέων ἀδικιῶν, εἶναι ἡ ἑξῆς: Ἐδῶ σεῖς ἔχετε νὰ πάρετε διὰ τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, πρὸς τὴν Ἀμερικήν, πρὸς τὴν Γαλλίαν 480 χιλιάδας λίρας κατ’ ἔτος, πέρνετε 1 ἑκατομμύριον. Αὐτὰ τὰ χρήματα δὲν εἶναι σωστὸ νὰ τὰ δώσετε εἰς τὰ 60–65 ἑκατομμύρια μάρκων χρυσῶν τῶν ἀποζημιώσεων τὰ ὁποῖα ὀφείλει ἡ Γερμανία διὰ τῶν χρεῶν πρὸ τῆς ἐξόδου ἐκ τῆς οὐδετερότητος. Διαβάζονται τὰ χαρτιὰ κακά, μᾶς ἐδιάβασε ὄχι τὰς συμφωνίας αἱ ὁποῖαι δὲν λέγουν τίποτε ἀλλὰ προηγούμενα ἔγγραφα ἀπὸ τὰς συμφωνίας projets τὰ ὁποῖα ὅπως σᾶς ἀπέδειξα καὶ πρὸ ὀλίγου δὲν ὠφελοῦν καθόλου, διότι λέγουν ὅτι διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ κάλυψις τῶν χρεῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ αἱ ἀπαιτήσεις διὰ τὰς ἀποζημιώσεις θὰ τοὺς κάμωμεν μίαν ἐπαύξησιν τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον λαμβάνουν, τὸ ὁποῖον σημαίνει ὅτι τὸ ἐπὶ πλέον τὸ ὁποῖον δικαιοῦνται ἀνήκει εἰς τὴν κάλυψιν τῶν χρεῶν καὶ τῆς ἀπαιτήσεως τῶν δικαιουμένων νὰ λάβουν ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἀποζημιώσεις.

§482Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὰ εἶναι διαφορὰ τῶν 19 ἑκατομμυρίων;

§483Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια διαφορά.

§484Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ πάρωμε καὶ ἄλλα.

§485Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἄν ἐπικρατήσουν αἱ ἀντιλήψεις σας θὰ πάρετε 65 ἑκατομμύρια. Σταθῆτε λοιπὸν νὰ ἰδῆτε γιατὶ τὰ πέρνουν. Εἰς τὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν κ. Σερόν, τὴν ὁποίαν φαίνεται νὰ ἔχῃ διαβασμένη τόσες φορὲς ὁ κ. Καρασεβδᾶς χωρὶς νὰ τὴν ἔχει ἐννοήσει, φαίνεται ὅτι ἐνῶ διετύπωσα αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν: Θὰ μοῦ δώσετε 1.400.000 χρυσᾶ μάρκα διὰ νὰ συμπληρώσετε ὅτι μοῦ χρειάζεται διὰ τὸ χρέος ποὺ ἀνέλαβε νὰ πληρώσῃ ἡ Ἑλλὰς πρὸς τὴν Γαλλίαν καὶ τὸ χρέος τὸ πολεμικὸν πρὸς τὴν Ἀμερικήν. Λοιπὸν 70.000 λίρες κατ’ ἔτος. Μὰ θὰ μοῦ δώσετε 185000 λίρες κατ’ ἔτος διὰ τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον ἔκαμα πρὸ διετίας εἰς τὴν Ἀμερικὴν τὰ 12½ ἑκατομμύρια δολλάρια τὸ ὁποῖον μᾶς ἔδωσε διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν προσφύγων. Σᾶς εἶπα καὶ προχθὲς διηγούμενος τὰ γενόμενα ἐν Χάγῃ ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον μοῦ εἶπαν ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι πολεμικὸν χρέος, τὸ ἐπῆρες προχθὲς διὰ πολεμικοὺς σκοπούς, δὲν ξέρωμε ποία εἶναι ἡ ἱστορία, ἀλλ’ εἶναι χρέος νέον ὥστε αὐτὸ βγαίνει ἀπὸ τὴ μέση. Τοὺς εἶπα θὰ μοῦ δώσετε μίαν ἐτησίαν δόσιν 10 ἑκατομμυρίων μάρκων διὰ νὰ μὲ καλύψετε διὰ τὰς σχέσεις τὰς οἰκονομικὰς μὲ τὴν Γαλλίαν, ἐδῶ εἶναι τὸ χρέος πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν ποὺ γυρεύει ἡ Γαλλία 506000 χρυσᾶ μάρκα, θὰ μοῦ δώσετε καὶ ποσὸν 80.000 μάρκων διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τῶν Γερμανικῶν ἀποζημιώσεων, προχωρῶν δὲ (ἀναγινώσκει). Εἴχατε τὴν καλωσύνην νὰ ἀναγνωρίσετε ὅτι εἶναι βάσιμος ἡ πρώτη ἀπαίτησίς μου. Τοὐναντίον ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν ἀπαίτησιν τὴν ἀφορῶσαν τὸ δάνειον ἀπὸ τὴν Ἀμερικὴν τῶν 12 ἑκατομμυρίων δολλαρίων, ἀφ’ ἑτέρου μοῦ εἴπητε ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ θεωρηθῇ χρέος πολεμικόν. Ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν ἀπαίτησίν μου ὑπ’ ἀριθ. 3 ποὺ ζητῶ 10.000.000 μάρκα χρυσᾶ μοῦ γνωρίζετε ὅτι ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἦτο διατεθειμένη νὰ ὑποβιβάσῃ τήν ἀπαίτησίν της κατὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν δόσιν 506.000 μάρκων χρυσῶν κατ’ ἔτος πληρωτέαν ἐπὶ 37 ἔτη. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους ὅπου σεῖς ἐλαττώνετε τὴν ἀπαίτησίν σας εἰς 506.000 μάρκα, ὑποβιβάζω καὶ ἐγὼ τὸ ποσὸν τῆς ἀπαιτήσεώς μου ὑπ’ ἀριθ. 3, καὶ συνεβιβάσθην εἰς 7.539.000, ἐνῷ ἐγύρευα 10.000.000, ὑποβιβάζω καὶ ἐγώ τὴν ἀπαίτησίν μου εἰς 7.539.000 μάρκα χρυσᾶ ἐπὶ 37 ἔτη. Κυττάξετε τώρα αὐτὰ τὰ χρήματα ποὺ παίρνουμε τὶ γίνονται. Βλέπετε ὅτι πέρνουμε διὰ τὰς σχέσεις μας τὰς οἰκονομικὰς μὲ τὴν Γαλλίαν, πέρνουμε 7.539.000 μάρκα χρυσᾶ κατ’ ἔτος· προσθέσατε εἰς αὐτὰ καὶ 1.400.000 μάρκα χρυσᾶ διὰ νὰ καλυφθῇ τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν γίνονται 8.939.000 μάρκα χρυσᾶ· ἂν προσθέσητε ἐδῶ 61.000 χρυσᾶ μάρκα, κατὰ τὰ ὁποῖα ἡ Γαλλία ἠλάττωσε τὴν ἀπαίτησίν σας, διότι σᾶς εἶπον ὅτι ἐμείωνε τὴν ἀπαίτησιν καὶ αὐτὰ εἶναι τὰ 9.000.000 μάρκα χρυσᾶ ποὺ μᾶς ἔδωσαν. Τὰ λοιπὰ τὰ πέρνουμε διὰ νὰ καλυφθῇ 1.400.000 χρέη πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ Ἀμερικὴν καὶ 7.539.000 καὶ γίνονται 8.139.000. Τὸ πολὺ–πολὺ θὰ ἠμποροῦσαν οἱ δικαιοῦχοι τῶν Γερμανικῶν ἀπαιτήσεων νὰ μοῦ εἴπουν ὅτι ἐκέρδισε τὸ Κράτος 61.000 ἀπ’ αὐτὴ τὴ δουλειά. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἄξιζε τὸν κόπον νὰ συζητοῦνται, τὰ πράγματα, εἶναι σαφῆ σαφέστατα. Ὥστε ἡ ἀξίωσις, ἡ ὁποία ἐγεννήθη ὄχι μόνον ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰς ἀδικίας ἐδικαιολόγησεν ἀπὸ τοῦ βήματος ὁ κ. Καρασεβδᾶς, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐφοπλισταὶ διετύπωσαν τὴν ἀξίωσιν καὶ ἐνθυμεῖσθε τὴν ἄλλη φορὰ ὅταν ἐξέθετα τὰ ἐν Χάγῃ ἐξέφρασα τὴν δυσφορίαν ὅτι διετυπώθη ἀξίωσις ἀπὸ τοὺς ἐφοπλιστὰς ὅτι πρέπει νὰ τοὺς δώσῃ τὸ Κράτος τὰ 80.000.000. Τὴν ἰδίαν ἀπαίτησιν ἔφερεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς ὄχι ὡς συνήγορος τῶν ἐφοπλιστῶν, ἀλλ’ ὡς σύμμαχος τῶν ἀντιδίκων τῶν ἐφοπλιστῶν.

§486Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἀνεξαρτήτως ἀπὸ τὰ χρέη τὰ διασυμμαχικὰ ἐζητήσατε τίποτε ποτέ;

§487Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). 7.539.000 μάρκα χρυσᾶ, αὐτὰ ποὺ πέρνουμε, ἀπὸ τὰ ὁποῖα δίδομεν εἰς τὴν Γαλλίαν 506.000 μάρκα χρυσᾶ καὶ μᾶς μένουν 7.480.000 μάρκα χρυσᾶ καὶ συγχρόνως μᾶς μένουν καὶ 4.000.000 μάρκα χρυσᾶ δηλαδὴ 200 χιλ. λιρῶν διὰ τὰς reparations, τὰς ὁποίας ἐδικαιούμεθα νὰ λάβωμεν ἀπὸ τὰς Ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις μὲ 12,7 τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν νὰ καταργήσουν, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπέτυχεν. Ὅλα αὐτὰ μπαίνουν εἰς τὸν προϋπολογισμόν: Καὶ διὰ μὲν τὰς 200.000 λιρῶν ἕως τὸ 1932 δὲν ἔχομεν νὰ δώσωμεν τίποτε, διότι ἔχομεν ἐξοφλήσει ἤδη μὲ αὐτὰ τὰ ὁποῖα ἐδώσαμεν ἐφέτος διὰ τοὺς πολεμοπαθεῖς μέχρι τοῦ 1932, ἀπὸ τοῦ 1932 καὶ ὕστερα οἱ πολεμοπαθεῖς ἔχουν δικαίωμα νὰ λάβουν, ὅτι ἀναλογεῖ εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτό. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μὲ βλέπει μὲ λοξὸν βλέμμα, ἀλλ’ ἐγὼ λέγω τὴν γνώμην μου. Ἀπὸ τὰ 32.000.000 λιρῶν μένουν εἰς τὸ δημόσιον καὶ ἑπτὰ ἑκατομμύρια δηλαδὴ 359.000 λιρῶν, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουν διὰ νὰ καλύψουν τὸ χρέος τῆς Γαλλίας πρὸς τὴν Τράπεζαν τὴν Ἐθνικήν, τοῦ ὁποίου γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν καὶ εἶναι περιττὸν νὰ τὴν ἐπαναλάβω. Εἰς αὐτὰ ἔχει ἀπόλυτον δικαίωμα ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ἐγγυῶμαι νὰ βάλῃ χέρι χωρὶς νὰ φοβῆται ὅτι θὰ πάῃ κανεὶς νὰ τοῦ τὰ πάρῃ.

§488Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐζητήσατε διὰ τὰ χρέη τὰ διασυμμαχικά, ἐζητήσατε καὶ διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ Μικτοῦ Δικαστηρίου, ἀλλὰ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τὶ ἐζητήσατε;

§489Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθ.) Ἐκάμαμε τόσην ἐξέτασιν καὶ δὲν ἔγινε ἀντιληπτόν. Εἶπα καὶ προχθὲς ὅτι ἐζήτησα καὶ ἐπέτυχα καὶ μεγαλειτέρα ἐπιτυχία τῆς Ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας εἶναι αὐτή, νὰ μοῦ δώσουν ὅ,τι χρειάζεται διὰ νὰ πάρωμεν πίσω τὰ χρήματα, ποὺ ὤφειλε νὰ δώσῃ ἡ Γαλλία πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καί τὰ ὁποῖα δὲν ἔδωσε κακῶς ζητοῦσα νὰ τὰ συμψηφίσῃ καὶ διότι κακῶς τὰ ἐθεώρησεν ὡς πολεμικὰ χρέη, διότι κακῶς ἐθεώρησεν ὅτι δύνανται νὰ συμψηφισθοῦν. Ἀφορμὴν ἔλαβεν ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἀπὸ ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν κερδίζει τίποτε, κερδίζει 340.000 ὁ προϋπολογισμὸς καὶ 240.000 λιρῶν ποὺ πέρνομεν, τὰ ὁποῖα ἐπὶ δύο ἔτη θὰ εἶναι ἰδικά μας καὶ κατόπιν θ’ ἀνήκουν εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς.

§490Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἴπατε ὅτι πρέπει νὰ πληρώσουν...

§491Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ μόνη περίστασις κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχουν κἄποιαν ἀξίαν τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Καφαντάρη εἶναι ἡ προκειμένη.

§492Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἄν κ. Πρόεδρε...

§493Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄς εἶναι αὐτὰ εἶναι παλαιά, ἂς μὴ ἐπανερχόμεθα. Τώρα ἔρχομαι λοιπὸν διὰ νὰ ἴδωμεν τὶ θὰ κάμωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα ποὺ ἐπήραμε, τὰ 19.000.000 δὲν εἶναι παρὰ πάνω, τὶ θὰ τὰ κάμωμεν; Ὁ κ. Καρασεβδᾶς μᾶς λέγει ὅτι ὑπάρχουν πολλοὶ οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀπὸ τὰς Γερμανικὰς ἀποζημιώσεις, κυρίως δηλαδὴ ἀπὸ τὴν ἐκκαθάρησιν τῶν κατασχεθεισῶν ἐν Ἑλλάδι περιουσιῶν. Ὅσοι ἐπῆραν καλῶς παρμένα, ἀλλὰ τώρα νὰ ἔλθουν νὰ πάρουν καὶ ἄλλο μερίδιον; Ὄχι, κύριοι αὐτὸ τὸ πρᾶγμα δὲν δύναται νὰ γίνῃ. Θὰ ἔλθουν ἐδῶ αὐτοὶ οἱ πιστωταὶ νὰ κατορθώσουν νὰ πείσουν τὸν ὀφειλέτην τὸν κοινὸν νὰ τοὺς εὐνοήσῃ καὶ νὰ τοὺς δώσῃ μερικὰ χρήματα. Ἦλθεν ὁ θεματοφύλαξ, τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τὸ ὁποῖον ἦλθε καὶ κανόνισε μερικοὺς ἐκ τῶν πιστωτῶν. Τώρα δύναται νὰ εἴπῃ κανεὶς ὅτι δὲν θὰ κάμνῃ καὶ δευτέραν κατηγορίαν. Βεβαίως τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἦσαν ἐκδικασμέναι ὅλαι αἱ ἀπαιτήσεις. Ἀλλὰ διότι ἐπρόφθασαν καὶ ἐξεδικάσθησαν μερικῶν αἱ ἀπαιτήσεις ἐνωρίτερα, ἔπρεπε αὐτοὶ ποὺ πῆραν νὰ ἔλθουν νὰ πάρουν καὶ πάλιν; Λέγει ὁ κ. Καρασεβδᾶς ὅτι αὐτοὶ ἀδικοῦνται, εἶναι κακόμοιροι.

§494Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Διὰ τὸ ζήτημα ὅτι καλῶς τὰ ἔλαβον ἐκεῖνα δύναται νὰ γίνῃ γνωμοδότησις ἀπὸ οἱονδήποτε δικαστικόν...

§495Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὶ νὰ ἐξετάσω νὰ μάθω; ὅτι ἠγόρασεν ἓν κτῆμα.

§496Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Νὰ τὸ ἐξετάσετε ἀπ’ εὐθείας καὶ ἔπειτα νὰ ἀποφασίσετε.

§497Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ βάλω τοιαύτην διάταξιν, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐκαιρίαν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ ἔρχεται νὰ μὲ ἐνοχλῇ διαρκῶς. Ὅσον ἀφορᾷ, κύριοι, τοὺς ἄλλους μὲ τὰς διαφόρους κατηγορίας τῶν ἀπαιτήσεων, δηλαδὴ τοὺς ἐφοπλιστὰς καὶ ἄλλοι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν, ἀπὸ ἐπιτάξεις ἢ ἀπὸ ἄλλας ζημίας, δὲν νομίζω ὅτι τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον εἶναι θεματοφύλαξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ μπορεῖ νὰ κάμῃ ἄλλην διανομήν, παρὰ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ ἔντιμος ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντός του ὡς θεματοφύλακος. Ἡ ἔντιμος δὲ ἐκτέλεσις ἐπιβάλλει νὰ σεβασθῇ τὰς ἀποφάσεις τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, αἱ ὁποῖαι ἐπεδίκασαν αὐτὰς τὰς ἀπαιτήσεις. Τὸ Ἑλληνογερμανικὸν Δικαστήριον, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ αὐτοῦ Προέδρου καὶ μὲ πλεῖστα μέλη τὰ ἴδια, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς Ἕλληνας, δὲν γνωρίζω ἂν τὰ ἄλλαξαν οἱ Γερμανοί, δηλαδὴ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐδίκασαν ὅλας τὰς ὑποθέσεις, εὗρον ὅτι ὁ ἕνας πρέπει νὰ πάρῃ 100 χιλιάδας ὁ ἄλλος 80, ὁ ἄλλος 40 κλπ. Πῶς θὰ ἔλθωμεν ἡμεῖς τώρα νὰ κάμωμεν τοιαύτην διάκρισιν καὶ νὰ ποῦμε ὅτι εἰς τὸν ἄλλον θὰ δώσωμεν περισσότερα καὶ εἰς τὸν ἄλλον ὀλιγώτερα, ἔστω καὶ ἂν θέλωμεν νὰ τὸ στηρίξωμεν εἰς τὸ ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ εἶχον πάρει ἀποζημίωσιν μερικὴν ἐπὶ τῆς ἀπαιτήσεών των; Τὸ Διαιτητικὸν Δικαστήριον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἀπαιτήσεώς των. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι μποροῦμε νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα καὶ δὲν τὸ παραδέχομαι. Διὰ τοὺς ἀπωλέσαντας τὴν ζωήν των καὶ διὰ τοὺς παθόντας μείωσιν τῆς σωματικῆς αὐτῶν ἀκεραιότητος, νομίζω ὅτι εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κρατουσῶν σήμερον κοινωνικῶν ἀντιλήψεων, μποροῦμε νὰ κάμωμεν κἄποιαν ἐξαίρεσιν τοῦ μέτρου, διότι ὡς σᾶς εἶπα πολλοὶ ἐκ τῶν πλοιοκτητῶν κατώρθωσαν νὰ κερδίσουν τὴν δίκην των διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι ἐπὶ τοῦ πλοίου των, εἷς ἐκ τοῦ πληρώματος ἔπαθεν ἐκ τοῦ ὑποβρυχίου πολέμου, ὁ ὁποῖος ἐθεωρήθη ὅτι ἀποτελεῖ σκληρὸν καὶ ἀπάνθρωπον πολεμικὸν μέσον τῆς Γερμανίας. Κανείς, λοιπόν, νομίζω ὅτι ἀληθῶς δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς κατηγορήσῃ ὅτι κακῶς διεχειρίσθημεν τὴν ἐξουσίαν ὡς θεματοφύλακες καὶ ἑπομένως δύναμαι νὰ ζητήσω νὰ μᾶς ἐξουσιοδοτήσητε καὶ διὰ τοῦτο. Νομίζω, κύριοι, ὅτι ἀπὸ ὅσα ἀνέπτυξα, ἀποδεικνύεται ὅτι ἴσως ὁ νόμος θίγει καὶ συμφέροντα, ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι καὶ τόσον συμπαθῆ, δὲν εἶναι ἄξια τόσης συμπαθείας ὅσον ἠθέλησε νὰ τὰ παρουσιάσῃ ὁ φίλος κύριος Καρασεβδᾶς. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον. Ἐπίσης εἶπα εἰς τὸν φίλον μου κ. Καρασεβδᾶν, ὅτι θὰ δεχθῶ κάτι, καὶ ἐπειδὴ ἔφυγε δὲν θέλω νὰ ξεχάσω τὴν ὑπόσχεσίν μου ποὺ τοῦ ἔδωσα. Τὸ νομοσχέδιον ὅπως ἔχει σήμερον λέγω ὅτι ἀναθέτει εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ κανονίσῃ ὅλα αὐτὰ τὰ ζητήματα, ἀλλὰ ἂν θέλετε μπορῶ νὰ κάμω τὴν ἑξῆς διατύπωσιν: (ἀναγινώσκει). Ἂν θέλετε αὐτὴν τὴν διάταξιν, δέχομαι εἰς τὸ ἄρθρον 6 ἐδάφιον 2 τὸ ὁποῖον λέγει: (ἀναγινώσκει). Ὁ ὑπολογισμὸς 3% ἔγινεν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν ἡ ὁποία πιστεύει ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἄλλων δεδομένων ποὺ ἔχομεν αὐτὸ τὸ ποσὸν θὰ ἀρκέσῃ. Ἂν θέλετε γιὰ νὰ εἴμεθα πιὸ πολὺ μέσα, δέχομαι νὰ βάλωμεν 25% ἀλλὰ ἐπὶ πλέον δὲν μπορῶ νὰ δεχθῶ, διότι νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ἀδικία νὰ μὴ δώσωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα εἰς ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους ἀνήκουν καὶ νὰ μὴ τὰ ρίψωμεν μέσα εἰς τὴν κυκλοφορίαν. Γιὰ νὰ γίνῃ δεκτὴ μία τῶν προτάσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως, θὰ δεχθῶ νὰ τεθῇ ὡς 4ον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 τὸ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Ἂν ὅμως θέλετε νὰ μὴ τὸ βάλωμεν αὐτό, νὰ δώσωμεν 20% καὶ νὰ ἔλθωμεν διὰ νόμου τὸν Ὀκτώβριον νὰ κανονίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ ὁριστικῶς. Ὅπως θέλετε. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ ἑξῆς τροπολογία: εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου 2 τοῦ ἄρθρου 4 ὅπου ὁρίζεται ὅτι ἡ δικηγορικὴ ἀμοιβή, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 10,000 δραχ. νὰ ὁρισθῇ, ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, διὰ νὰ μὴ δημιουργηθοῦν διεθνεῖς προστριβαί, δὲν θὰ ἐφαρμόζεται προκειμένου περὶ δικαιούχων καὶ ὑπηκόων ξένης ὑπηκοότητος δικηγόρων, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν διώρισαν εἰς τὸ Παρίσι δικηγόρους καὶ ἔχουν συμφωνήσει. Αὐτοὶ δὲν μπαίνουν εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν, διότι ἐκτὸς τῶν ἄλλων δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ κανονίσωμεν τὴν ἀμοιβήν των. Καλλίτερα νὰ τεθῇ διάκρισις. Θὰ παρακαλέσω ἐπίσης νὰ γίνῃ δεκτὴ τροπολογία κατὰ τὴν ὁποίαν ὁρίζομεν ὅτι τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν τὴν παίρνομεν ὁριστικῶς πλέον ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὴν μεταβιβάζομεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι καί τὸ ἁρμοδιώτερον δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα, διότι δὲν ἔχει πλέον χαρακτῆρα διπλωματικὸν ἡ ὑπόθεσις ἀλλὰ χαρακτῆρα καθαρῶς οἰκονομικὸν καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι ἐκεῖ ἡ δουλειὰ θὰ διεξαχθῇ καὶ τακτικώτερα καὶ ταχύτερα.

§498Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν κ. Καρασεβδᾶν μὲ τὴν ἄποψίν του, ὅτι οἱ λαβόντες μίαν ἀποζημίωσιν πρέπει νὰ λάβουν καὶ ἄλλην. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι τὸ Κράτος εἶναι θεματοφύλαξ τοῦ χρήματος αὐτοῦ, καὶ ὀφείλομεν νὰ προσαρμοσθῶμεν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου διὰ τὴν διάθεσιν αὐτοῦ. Ἐὰν αὐτὸ εἶναι οὕτω δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν διὰ τοὺς φορολογηθέντας καὶ τὰς οἰκογενείας των, διότι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν κοινωνικὴν πολιτικὴν ὅταν διαθέτωμεν ἰδικά μας χρήματα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν, ὅταν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν ἀποφάσεις ἑνὸς δικαστηρίου. Ἐγὼ ὅμως νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν κοινωνικὴν πολιτικήν, διότι τὸ μικτὸν δικαστήριον τῶν Παρισίων ἐξέδωκε τὰς ἀποφάσεις του ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς καθαρῶς κοινωνικῆς ἀντιλήψεως, εἶπον ὅμως, ὅτι δυνάμεθα νὰ κάμωμεν δικαιοτέραν διανομήν.

§499Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ ἴδιον μοῦ ἔλεγε καὶ ὁ κ. Καφαντάρης νὰ ζητήσω γνωμοδότησιν διὰ τὸ ζήτημα τῶν καλυμμάτων. Ἔχομεν Σῶμα νομοθετικόν, ὅταν αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ ζητῶμεν γνωμοδοτήσεις εἰμποροῦμεν νὰ τὰς ζητῶμεν, ὅταν δὲν τὴν αἰσθανόμεθα δὲν εἰμποροῦμε νὰ ξεπέφτωμεν εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον, νὰ ἐρωτῶμεν διαρκῶς τὶ πρέπει νὰ κάμωμεν. Ἀκοῦτε ἐδῶ κ. Καρασεβδᾶ. Ὑπάρχει εἷς πιστωτὴς εἰς τὸν ὁποῖον ἐπεδικάσθησαν δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου 36.000.000 δραχμῶν. Ὁ κύριος αὐτὸς ἔλαβε 20.000 λίρες δηλ. 30% εἰς μετρητά, διότι κατὰ ἕνα διάταγμα τῆς 5 Μαΐου 1920 εἶχεν ἀποφασισθῇ νὰ δίδωνται εἰς τοὺς ἔχοντας εἰς χεῖρας των ἀπόφασιν 30% εἰς μετρητά. Ὅσοι ὅμως ἤθελον νὰ παραιτηθοῦν ἀπὸ τὴν ἀπόληψιν τοῦ 30% εἰς μετρητὰ τοὺς λέγω ἀντὶ τῶν 30% εἰς μετρητά, σᾶς δίδομεν 60% εἰς εἴδη. Δὲν θέλω νὰ κρίνω καὶ νὰ ἐπικρίνω αὐτὴν τὴν διάταξιν τοῦ διατάγματος. Τὴν εὑρίσκω βέβαια ἀπολύτως ἐσφαλμένην. Ἐθεώρησε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὅτι αἱ εἰς εἴδη ἀπαιτήσεις κατὰ τῆς Γερμανίας ἀξίζουν 50% μόνον καὶ δι’ αὐτὸ λέγει: ἢ 30% εἰς μετρητά, ἢ 60 εἰς εἴδη. Ὁ κύριος αὐτὸς εἰς τὸν ὁποῖον ἐπεδικάσθη ἀπαίτησις 36.000.000 δραχμῶν ἐπροτίμησε νὰ πάρῃ τὰ 30% εἰς μετρητὰ καὶ παραπονεῖται σήμερον ὅτι: Διατί, κύριοι, ἐδώσατε εἰς τοὺς ἄλλους 60% εἰς εἴδη καὶ δὲν ἐδώσατε καὶ εἰς ἐμένα; Ἐνῷ δὲν ἠμποροῦσε νὰ πάρῃ καὶ 60% εἰς εἴδη, διὰ τὸν λόγον ὅτι τοῦ εἶπον, ἢ τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο.

§500Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὄχι, κ. Πρόεδρε. Δὲν εἶναι αὐτό. Ὁ νόμος λέγει ὅτι παίρνουν ὅλοι 60 καὶ ἐκεῖνοι ποὺ ἐπῆραν καὶ ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἐπῆραν. Ἐκεῖνοι ποὺ δὲν ἐπῆραν παίρνουν τὴν διαφορὰν εἰς εἶδος.

§501Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ λέγω τὰ ἀκριβῆ, διότι εἰξεύρω καλλίτερα καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ἐγὼ λέγω τὰ ἀκριβῆ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν τὰ εἰξεύρω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως ἀλλὰ τὰ εἰξεύρω ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἁρμοδιωτάτων προσώπων. Λοιπὸν τοὺς εἶπα. Ἢ 30 μετρητὰ ἢ 60 ἀποζημίωσις. Εἰς τὸν κύριον αὐτὸν τὸν φτωχὸν δὲν τοῦ ἐπεδικάσθησαν παρὰ 16.000.000 δραχμῶν. Εἶπε παίρνω αὐτὰ τὰ 30%, τὰ ὁποῖα, ἐὰν δὲν μὲ πλανᾷ ὁ λογαριασμὸς κάμνουν 10.800.000 δραχμῶν εἰς μετρητά, ὁ φτωχὸς αὐτὸς ἄνθρωπος ἐπῆρε τότε καὶ παραπονεῖται τώρα καὶ λέγει διατὶ δὲν μοῦ ἐδώσατε καὶ 60% ἀκόμη αὐτὰ τὰ 21.600.000 δραχμὰς ἀπὸ εἴδη, ἀλλὰ κυττάξατε δὲν τελειώνει ἡ περίπτωσις ἐδῶ αὐτοῦ τοῦ ἀτυχοῦς ἀνθρώπου. Ἀφοῦ ἐπροτίμησε νὰ πάρῃ εἰς μετρητὰ τὰ 30% εἶδεν ὅτι ἐπωλοῦντο, διότι αὐτὰ τὰ χρήματα προῆλθον ἀπὸ πωλήσεις τῶν μεσεγγυημένων περιουσιῶν, παρουσιάσθη λοιπὸν εἰς ἕνα πλειστηριασμὸν ὅπου ἐπωλεῖτο ἓν ἐκ τῶν μεσεγγυημένων κτημάτων εἰς τὰς Ἀθήνας ἐδῶ καὶ ἔμεινε τελευταῖος πλειοδότης, δηλαδὴ ὄχι τελευταῖος πλειοδότης, ἀλλὰ ὁ μόνος ἐμφανισθεὶς ἀγοραστὴς Ἐπῆρε λοιπὸν ἓν κτῆμα, τοῦ ὁποίου ἡ ἀξία εἶναι 6½ περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὸ ἠγόρασε 6.500.000 περίπου δραχμῶν καὶ τόσον ἀναλογεῖ πρὸς 18% ἐπὶ τῆς ἀπαιτήσεώς του. Ἀλλ’ ἦτο φυσικὸν ὅτι οὗτος διενοήθη τότε νὰ εἴπῃ ὅτι ἐγὼ δὲν πρέπει νὰ τὰ πληρώσω αὐτά, διότι ἔχω νὰ λαμβάνω, διότι ἔχω ἤδη λάβει τὰ 30% καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἐσκέπτετο οὔτε ἄλλα χρήματα νὰ ζητήσῃ, οὔτε τίποτε ἄλλο. Ἐπῆγε λοιπὸν καὶ ἐπλήρωσε τὴν ἀξίαν τοῦ κτήματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τὸ ἠγόρασεν ὄχι διότι τὸν ἐβίασε κανεὶς εἴτε ψυχολογικῶς, εἴτε ἄλλως πως νὰ τὸ ἀγοράσῃ, ἀλλὰ διότι τοῦ ἤρεσε. Ἐπῆρε λοιπὸν αὐτὰ τὰ 10.800.000 ἔκανε μίαν καλὴν ἐπιχείρησιν καὶ ἠγόρασε καὶ ἕνα κτῆμα 6.500.000 δραχμῶν. Τώρα θέλετε ὅτι ἦτο ἡ ἐποχὴ ποὺ ἦσαν πολλὰ χρήματα εἰς τὴν ἀγοράν, θέλετε διότι καὶ τὰ κτήματα εἶναι ὑπερτιμημένα ὑποθέτω, ἐνόμισεν ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὅτι ἔκαμε καλὴν ἀγοράν. Φαίνεται ὅτι τὸ κτῆμα αὐτὸ δὲν ἄξιζε ἴσως 5.500.000. Τί ἠξίωσε λοιπὸν αὐτὸς ὁ κύριος; Ἦλθεν ἐδῶ καὶ ὑπέβαλε αἴτησιν ὅπως ἀκυρώσωμεν τὸν πλειστηριασμόν, ὁ ὁποῖος ἔγινε τότε τῆς περιουσίας, νὰ πάρωμεν δηλ. πίσω τὸ κτῆμα καὶ νὰ τοῦ δώσωμεν τὴν ἀξίαν τὴν ὁποίαν κατέβαλε τότε, τὰ 6.500.000.

§502Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Λέγει ... Εἰς τούς ... (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν σεῖς εἴπατε ὅτι ἀφοῦ ἐπῆρε 60 δὲν δικαιοῦται νὰ πάρῃ.

§503Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι ἀφοῦ ἐπῆρε 30 μετρητὰ δὲν εἰμπορεῖ νὰ ζητήσῃ 60.

§504Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀφοῦ λέγει μέχρι συμπληρώσεως τοῦ 60.

§505Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ σημαίνει ὅτι εἰμπορεῖ νὰ πάρῃ 30, 40, 50 μέχρι συμπληρώσεως 60% εἰς εἴδη καὶ 30% εἰς μετρητά. Σήμερον παρεπονέθητε ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐπῆρε αὐτὰ ποὺ ἐπῆρε. Τί λέγει ἡ σχετικὴ τροπολογία, ἡ ὁποία μοῦ ἐζητήθη. (ἀναγινώσκει). Ὁ κ. Καρασεβδᾶς μοῦ ἀπήντησεν εἰς αὐτὸ ἐπάνω.

§506Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶπον μέσα εἰς τὸ ὑποχρεοῦται δύνασθε νὰ ἐξετάσετε μόνος σας ἐὰν ἔγινε.

§507Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν ἄλλοι ἔλαβον ἀποζημιώσεις συνολικῶς 100% καὶ 120% καὶ ἄλλοι ἔλαβον 25–50%. Αὐτὸ δὲν εἶναι δίκαιον καὶ δὲν βλέπω πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε ὅτι πρόκειται περὶ ἀξιώσεως ἀδικαιολογήτου καὶ μὴ ἀξίας συμπαθείας. Πρὸ ὀλίγου ὅμως μοῦ ἀνηγγέλθη καὶ μία ἄλλη κατηγορία ἀνθρώπων, ἐκείνων δηλαδὴ τῶν οἰκογενειῶν τῶν τορπιλλισθέντων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια τὰ μικτὰ καὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι πάσης συμπαθείας. Νομίζω ὅτι ἐφόσον ὑπάρχουν καὶ θύματα τὰ ὁποῖα ἢ διότι ἦσαν πτωχὰ καὶ δὲν εἶχαν τὰ μέσα, ἢ διότι δὲν ἔλαβον γνῶσιν ἐγκαίρως καὶ δὲν ἐπρόφθασαν νὰ καταφύγουν εἰς τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι δικαιοῦχοι, νομίζω ὅτι πρέπει καὶ δι’ αὐτοὺς νὰ λάβωμεν πρόνοιαν. Αὐτοὶ δὲ εἶναι οἱ συμπαθέστεροι πάντων καὶ οἱ πτωχότεροι, διότι τὸ γεγονὸς μόνον ὅτι δὲν προσέφυγαν, εἰς τὰ δικαστήρια ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶχον τὰ μέσα νὰ προσφύγουν, εἰς τοὺς προσωπικῶς δὲ παθόντας νομίζω ὅτι ὑπάγονται καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐφυλακίσθησαν διότι αὐτοὶ ἐκακοπάθησαν, ἔπαθε ἡ ὑγεία των καὶ ἐκτὸς τῆς ὑλικῆς ζημίας ἔπαθον καὶ ἠθικὴν ζημίαν.

§508Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ ἤθελον νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς: Ὅσον ἀφορᾷ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, δὲν ἔκαμαν ἐγκαίρως τὴν προσφυγήν των, δυστυχῶς τὸ δικαστήριον τοὺς θεωρεῖ ἀποκλεισμένους. Προνοοῦμεν ὅμως περὶ αὐτῶν εἰς τὸ ἄρθρον 2 ἐδάφιον 4 καὶ τοὺς θεωροῦμεν πολεμοπαθεῖς. Θὰ συμφωνήσω ὅτι εἶναι σωστότερον νὰ μὴ βάλωμεν την διάταξιν τὴν ὁποίαν εἴπατε πρὸ ὀλίγου τὴν σχετικὴν μὲ τοὺς παθόντας, καὶ τὸ ἀφήνομεν καὶ αὐτὸ τὸν Ὀκτώβριον, διότι εἶναι ἴσως καλλίτερον εἰς αὐτὴν τὴν περίστασιν διότι αὐτοὶ δὲν ἔχουν νὰ λάβουν πολλὰ πράγματα, νομίζω ὅτι αὐτὰ εἶναι 38% τοῦ ὅλου τῆς ἀπαιτήσεως αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἔπαθον εἰς τὰ σώματά των. Δὲν εἶναι παρὰ πολύ. Θὰ τὸ κάμωμεν, τότε καὶ ἐγὼ θὰ κατορθώσω νὰ πείσω τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ νὰ τοὺς δώσωμεν αὐτὰ ἀπὸ τὸν φόρον τὸν ὁποῖον θὰ πάρωμεν ἀπὸ τοὺς ἄλλους τοὺς κυρίους εἰς τοὺς ὁποίους θὰ διανείμωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ δώσωμεν ἕνα μικρὸν ποσὸν καὶ ἔτσι θὰ μείνῃ πλήρης ἡ εὐλάβεια ἡμῶν πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου τῶν Παρισίων. Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον.

§509Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἂν νομίζετε ὅτι διὰ τῆς μεθόδου τῆς φορολογίας ἠμπορεῖτε νὰ ἐφαρμόσητε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε, ἐγὼ προτείνω ὅπως τοῦτο ἐφαρμοσθῇ εὐρύτερον διὰ νὰ ἀποζημιωθῶσιν ἂν εἶναι δυνατὸν κάπως δικαιότερον.

§510Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν ἠμπορῶ νὰ λάβω διὰ φορολογίας ποσὰ ἀπὸ τὸν ἕνα καὶ ἀπὸ τὸν ἄλλον.

§511Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ γίνεται κύριε Πρόεδρε.

§512Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν γίνεται αὐτό. Αὐτὸ τὸ ἔκαμα διότι εἶναι μικρὴ ἡ ἀπαίτησίς των καὶ διότι τοιαύτην πολιτικὴν ἐκάμαμεν μέχρι τοῦδε εἰς αὐτοὺς τοὺς μικροὺς καὶ ἀδυνάτους οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ συμπαθέστεροι.

§513Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπάρχει βεβαιότης ὅτι ἐκείνων τῶν ὁποίων τά πράγματα ἐπετάχθησαν εἶναι πλούσιοι ἄνθρωποι.

§514Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι τόσον ἄξιοι ἰδιαιτέρας συμπαθείας αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ὅταν τοὺς παραβάλωμεν μὲ τοὺς κατοίκους τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας, εἰς τοὺς ὁποίους μπῆκαν μέσα τὰ συμμαχικὰ στρατεύματα καὶ ἔπαθον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔπαθον, τοὺς ἐσκότωσαν, τοὺς ἔκαψαν τὰ σπίτια, τοὺς ἐκακομεταχειρίσθησαν.

§515Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς αὐτὸ εἴμεθα σύμφωνοι κ. Πρόεδρε.

§516Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Παρατήσατε λοιπὸν τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι ἄξιοι αὐτοὶ ἰδιαιτέρας συμπαθείας.

§517Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν τὸ εἶπα αὐτὸ ἀπέναντι ἐκείνων.

§518Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Σεῖς τοὺς θεωρεῖτε ἀπέναντι τῶν πλοιοκτητῶν συμπαθεῖς;

§519Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐσεῖς τοὺς θεωρεῖτε ἀξίους συμπαθείας ἀπέναντι τῶν ἐφοπλιστῶν...

§520Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τοὺς θεωρεῖτε πλέον συμπαθεῖς ἀπὸ τοὺς ἄλλους;

§521Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§522Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τότε ἐτελείωσε.

§523Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα τὸ ἑξῆς. Νὰ διανεμηθῇ τώρα ἕνα ποσὸν 20%.....

§524Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). 25%. Ἐγὼ δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ παρὰ κάτω. Δὲν ὑπάρχει λόγος αὐτὰ τὰ χρήματα νὰ μὴ τὰ δώσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον. Διότι ἄν τὸ κάμετε διὰ νὰ τὸ ἔχετε ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα διὰ νὰ δώσω εἰς τοὺς ἄλλους περισσότερα, δὲν τοὺς δίδω. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ τὰ μοιράσωμεν αὐτὰ τὰ χρήματα. Συνεζητήσαμεν ἀρκετὴν ὥραν καὶ νομίζω ὅτι σᾶς διαφώτισα πλέον.

§525Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοὺς φυλακισθέντας τί θὰ κάμωμεν;

§526Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὸν Ὀκτώβριον θὰ τὸ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Μὲ τὰς τροπολογίας αὐτὰς κ. Πρόεδρε, τὰς ὁποίας ἀνέγνωσα ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον.

§527Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Σχετικῶς μὲ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπατε, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἀμοιβῶν τῶν ὀφειλομένων εἰς δικηγόρους ξένους νὰ μὴ ληφθῇ ὁ περιορισμὸς τὸν ὁποῖον ἔχομεν, ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, ὅτι ἐὰν ὁ Γάλλος δικηγόρος π. χ. ἔχει ἔλθει εἰς συνεννόησιν μὲ Ἕλληνα δικηγόρον....

§528Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μὴ μοῦ ζητῆτε γνωμοδότησιν νομικὴν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὥραν, διότι ἔχω ἐγκαταλείψει τὸ ἐπάγγελμα τὸ δικηγορικόν.

§529Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. 25% εἴπατε;

§530Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα. Τὰ λοιπὰ θὰ τὰ λύσωμε διὰ νόμου.

§531Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διὰ τὰ πληρώματα τί ἐκάματε;

§532Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διὰ νόμου καὶ αὐτά.

§533Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 2 τοῦ ἄρθρου 1 προσετέθη ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἴπομεν; Θεωροῦνται ἀποσβεσθεῖσαι ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου;

§534Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§535Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Νὰ ἐξηγηθῶ. Ἀκοῦτε ἐδῶ σᾶς παρακαλῶ τὸ ἐδάφιον 2 τοῦ ἄρθρου 1 ὁρίζει ὅτι «ἅμα τῇ ὁλοκληρωτικῇ κατὰ τοὺς ὅρους.» (ἀναγινώσκει). Μοῦ ἐπροτάθη νὰ τὸ διαγράψωμεν αὐτό.

§536Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§537Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι ἀπὸ ἐσᾶς.

§538Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ εἶπον νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς λέξεως αὐτῆς «ἔναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου».

§539Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ μοῦ ἐπροτάθη νὰ τὸ διαγράψω ἐντελῶς. Λοιπὸν εἶπα ὅτι δὲν γίνεται αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀφήσω τὴν πλειοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ δεχθῇ μίαν τοιαύτην πρότασιν ἡ ὁποία θὰ παρίστα τὸ Κράτος, τὴν Κυβέρνησιν ὅτι δὲν ὑπέγραψε σοβαρῶς τὰς συμφωνίας τῆς Χάγης, διότι ρητὴ βάσις ὅλης τῆς συνεννοήσεως τῆς Χάγης εἶναι ὅτι ἡ Γερμανία ὅπως εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀπαλλάσσεται πάσης ὑποχρεώσεως ἄλλης πλὴν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι περιέχονται εἰς τὰς συμφωνίας τῆς Χάγης καὶ τοῦ ἀλληλεγγύου καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου. Λοιπὸν δὲν θέλω νὰ ἀφίσω νὰ δημιουργηθῇ ἡ ἐντύπωσις εἰς ἓν μέρος τοῦ κόσμου, ὅτι ἐδῶ ἀκόμη ὑπάρχει κἄποιο ψαχνό. Θὰ ἀρχίσουν νὰ γίνωνται ἀγοραί, ἐκχωρήσεις. Διατὶ τὸ Κράτος δὲν ἔχει καθῆκον νὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς τὴν ἀλήθειαν, δηλαδή: Κύριοι, αὐτὰ κατώρθωσα νὰ πάρω, δὲν κατώρθωσα νὰ πάρω τίποτε ἄλλο καὶ ὑπογράφω διὰ λογαριασμὸν εἰς ἐξόφλησιν. Παίρνω, λοιπὸν τὴν εὐθύνην ἀπέναντι τῶν δικαιούχων, ὅτι δὲν τοὺς στερῶ ἀπό τίποτε παρὰ μόνον μιᾶς προσδοκίας, ἡ ὁποία ζημίας θὰ φέρῃ, καμμίαν δὲ ἀπολύτως ὠφέλειαν.

§540Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν περιμένω βεβαίως μεγάλην ὠφέλειαν, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως σεῖς παρίστασθε, ὡς Κράτος καὶ παραιτεῖσθε πάσης ἀξιώσεως ὡς Κράτος δὲν πρόκειται εἰς τὸ μέλλον νὰ ἀναιρέσετε τὴν ὑπόσχεσίν σας, διότι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ὡς Κράτος νὰ ὑποστηρίξετε ἀξιώσεις ὑπηκόων Ἑλλήνων διὰ πλήρη ἀποζημίωσιν. Ἀλλὰ οἱ ὑπήκοοι αὐτοὶ Ἕλληνες συμφώνως καὶ μὲ γνωμοδότησιν διακεκριμμένων διεθνολόγων, ἐξακολουθοῦν νὰ ἔχουν ἀξιώσεις ἀπέναντι τοῦ Γερμανικοῦ Κράτους, ὡς ἄτομα δυνάμενα νὰ στραφοῦν ἐναντίον τῶν Γερμανικῶν δικαστηρίων. Δὲν φαντάζομαι καὶ ἐγὼ ὅτι αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἐπιζήμιον.

§541Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἔχω ὑπογράψει ρητὴν σύμβασιν.

§542Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι συνέπεια πολεμικῶν συμβάσεων αὐτό. Δὲν εἶναι μία σύμβασις ἐμπορικὴ ἢ ἰδιωτική, εἶναι σύμβασις κατόπιν τῶν πολέμων.

§543Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ θὰ προτιμήσω νὰ βγάλωμεν τὸ ἄρθρον αὐτό, προκειμένου νὰ μὴ κάμωμεν κανένα λόγον. Τί λέγει καὶ ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος;

§544Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ τὸ ἑξῆς: Ἄς ἀπαλειφθῇ, καὶ μεθαύριον εἰς τὸν νόμον ἐὰν ἴδωμεν ὅτι παρουσιάζεται ἀνάγκη τότε τὸ βάζομεν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ ληφθῇ μία πρόνοια διὰ τὰ πληρώματα.

§545Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μπορῶ τώρα· θὰ τὸ ἀφήσωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§546Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὑποθέτω ἀκόμη, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνο τῶν δικηγόρων ὅτι θὰ περιπλέξετε τὰς σχέσεις τῶν ἔσω καὶ τῶν ἔξω δικηγόρων.

§547Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν μποροῦμεν, διότι δυστυχῶς ἔχουν γίνει συμφωνίαι καθορίζουσαι ὑπερβολικὴν ἀμοιβήν, διότι ὁ ἰσχύων παρ’ ἡμῖν νόμος κατέστησεν ἔγκυρον κάθε συμφωνίαν ἡ ὁποία θὰ γίνῃ. Ἀκριβῶς δὲ ὅλους τοὺς πολεμοπαθεῖς βοηθοῦμεν καὶ ἔχομεν καὶ ἄλλο νομοσχέδιον ἀπόψε, εἰς τὸ ὁποῖον κανονίζομεν νὰ πάρουν ὡρισμένον ποσοστόν.

§548ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσεται περαιωμένη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλήν: δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη;

§549ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§550ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως ὅπως κυρώσῃ τὴν σύμβασιν περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κοντοδίνας.

§551Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Θὰ σεβασθῶ τὸν κάματον τῆς Βουλῆς διὰ νὰ δώσω τὴν εὐκαιρίαν εἰς ἄλλους εἰδικωτέρους ἐμοῦ νὰ ἀσχοληθῶσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Θὰ ἔφθανον μάλιστα μέχρι τοῦ σημείου νὰ παραιτηθῶ καὶ τοῦ λόγου, ἐὰν δὲν ᾐσθανόμην τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω λέξεις τινὰς προκειμένου νὰ ἀποχαιρετίσωμεν τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν ὁ ὁποῖος συνεδέθη ἐπὶ τοσοῦτον μὲ τὴν ζωὴν τοῦ τόπου. Γνωρίζετε ὅλοι σας, κύριοι βουλευταί, ὁποία ὑπῆρξεν ἡ ἔκτασις τῆς Μικρασιατικῆς καταστροφῆς. Τὴν στρατιωτικὴν ἐκείνην ἧτταν ἐπηκολούθησεν ἕνα ξερρίζωμα μιᾶς ὁλοκλήρου φυλῆς ἐκ τοῦ πατρίου αὐτῶν ἐδάφους. Τὸ ξερρίζωμα δὲ ἐκεῖνο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονηθῇ, ἐφ’ ὅσον ἄλλωστε συνδέεται μὲ τοιαύτας φρικαλεότητας. Ὑπῆρξε τοῦτο μία λαῖλαψ, ἀλλὰ τὴν λαίλαπα ταύτην ἡ Ἑλλὰς ἡ μικρά, ἡ Ἑλλὰς ἡ ἡττημένη ἀντεμετώπισεν μετὰ μεγίστης καρτερικότητος. Ὁπλισθεῖσα μὲ θάρρος ἐκ τῆς προσφάτου ἱστορίας, ἀνέπτυξεν ὅλας τὰς ἰδιότητας αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦν τὸ γνώρισμα τῆς φυλῆς καὶ μὲ τὴν πίστιν μὲ τὴν πατροπαράδοτον πίστιν ἐπὶ τὴν κατίσχυσιν τοῦ ἀγῶνος αὐτῆς γράφει σήμερον μίαν νέαν σελίδα ἔνδοξον εἰς τὴν ἱστορίαν καὶ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν εἰρηνικῶν της προσπαθειῶν, σελίδα ἡ ὁποία ἐξ ἴσου θὰ ἐκτιμηθῇ ὅπως ἐπίσης θαυμάζεται ἡ Ἑλλὰς καὶ ὡς κοιτὶς τοῦ πολιτισμοῦ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἐπανέλθω ἐπὶ τῶν γεγονότων τὰ ὁποῖα ἐπηκολούθησαν τὴν καταστροφήν, κύριοι βουλευταί, διότι δὲν θέλω νὰ ἀντλήσω ἐπιχειρήματα διὰ θρηνολογίας· θέλω μόνον νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, διότι τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἀναγκαίαν ἀφετηρίαν τῶν σημερινῶν γεγονότων. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς, ὅτι τὴν ἑπομένην τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Στρατοῦ ἐκ τοῦ Μικρασιατικοῦ ἐδάφους ἐπηκολούθησεν ἡ ἀπομάκρυνσις, ἡ βιαία ἔξοδος τοῦ πληθυσμοῦ ὁλοκλήρου, ὅστις ἐρρίφθη πεινῶν καὶ γυμνητεύων κατὰ χιλιάδας εἰς ὅλας τὰς ἀκτὰς τῆς Ἑλλάδος. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἡττημένη Ἑλλὰς ἐκαλεῖτο νὰ δώσῃ χεῖρα βοηθείας εἰς τὸν πληθυσμὸν ἐκεῖνον, τὴν ἰδίαν στιγμὴν ἦτο ὑποβεβλημένη καὶ εἰς μίαν ἑτέραν ἀδήριτον ἀνάγκην, εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἀνασυνταχθῇ στρατιωτικῶς διὰ νὰ ἐπιτύχῃ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐντιμοτέραν εἰρήνην. Φαντάζεσθε ὅτι ὑπὸ τὰς συνθήκας ταύτας δὲν ἦτο εὐχερὲς νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν πλήρη αὐτῆς προορισμόν. Ἡττημένη ὡς ἦτο, ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ κρούσῃ τὴν θύραν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν διὰ νὰ ζητήσῃ τὴν ἀρωγὴν αὐτῆς, διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τὰ μέσα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἤρχετο ἀρωγὸς εἰς τὴν τάξιν τῶν προσφύγων. Ἐντεῦθεν χρονολογεῖται ἡ σκέψις τῆς λειτουργίας ἐν Ἑλλάδι τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Κατ’ ἀρχὴν ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ σύμβασις τῆς ἀνταλλαγῆς, διὰ νὰ δημιουργηθῇ ἡ ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους ὅπως προβῇ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν μέσων πρὸς ὁριστικὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων ἐν Ἑλλάδι. Μετὰ τὴν σύμβασιν ἐκείνην παρίστατο ἀνάγκη νὰ ἐξευρεθῇ τὸ κατάλληλον χρῆμα. Ὑφ’ ἃς συνθήκας ἦτο τότε ἡ Ἑλλάς, δὲν ἦτο βεβαίως εὔκολον νὰ τῆς δοθῇ τὸ μέγα τοῦτο ποσὸν τῶν χρημάτων καὶ νὰ ἀνατεθῇ εἰς αὐτὴν ἡ διαχείρισις ἢ μᾶλλον ἡ διάθεσις τοῦ χρήματος αὐτοῦ. Συνήφθη συνεπῶς ἕνα πρωτόκολλον κατὰ τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1923 δυνάμει τοῦ ὁποίου καθιεροῦτο ἢ μᾶλλον ἐγκαθιδρύετο ἐν Ἑλλάδι εἷς αὐτόνομος ὀργανισμὸς ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν φέρων τὸ ὄνομα «Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων». Ἐκ τῆς συμβάσεως ἦτο αὐτόνομος καὶ ἀνεξάρτητος ἀπὸ πάσης Κυβερνητικῆς ἐπιδράσεως. Ἐὰν ἐξετάσωμεν ἐκ τῶν ὑστέρων, ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἡ ἀνεξαρτητοποίησις τοῦ ὀργανισμοῦ αὐτοῦ ἦτο ἐπιβεβλημένη καὶ θεωρητικῶς ἐπιτυχής, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὄντως ἦτο ἐπιβεβλημένη, διότι παρ’ ὅλας τὰς ἀτελείας ἃς ἐπαρουσίασεν ἡ τόσον ἐσπευσμένη ἀποκατάστασις τῶν προσφύγων, παρ’ ὅλα τὰ ἐλλιπῆ μέσα τὰ ὁποῖα διετέθησαν, ἐν τούτοις τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐξακολουθεῖ νὰ παραμένῃ εὐεργετικὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα. Εἰς τὴν κατάστασιν εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα τότε, μὲ τὰς ἀλληλοδιαδόχους ἀσθενεῖς Κυβερνήσεις, μὲ τὴν πολιτικὴν ἀστάθειαν, μὲ τὴν μεγάλην πίεσιν ἡ ὁποία ἐσημειοῦτο ἐκ μέρους τῶν προσφύγων καὶ κυρίως διὰ τὴν ταχεῖαν ἀποκατάστασιν αὐτῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν βεβαίως εἰμὴ νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα πολὺ ὀλιγώτερα εἰς ἀπόδοσιν ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἐπαρουσιάζοντο ὅτι θὰ γίνωσιν διὰ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Κατὰ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἡ ἐπιτροπὴ ἐκαλεῖτο νὰ διαχειρισθῇ τὰ ζητήματα ἐκεῖνα τῆς ἀποκαταστάσεως τῶν προσφύγων μέχρι τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν θὰ ἔκρινεν ὅτι συνετελέσθη τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ ἠδύνατο νὰ ἀποχωρήσῃ. Εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐτέθησαν, ὡς διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ ἱδρυτικοῦ ἀνεφέρετο, ἀφ’ ἑνὸς μὲν χρηματικὸν ποσὸν οἰκονομηθὲν ἀπὸ τὰ διάφορα συναφθέντα δάνεια ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ μία ἔκτασις γῆς, ἡ ὁποία ἐξευρέθη ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἀπὸ τὴν ἐγκαταλειφθεῖσαν περιουσίαν τῶν μεταναστευσάντων Τούρκων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἀπὸ διαφόρους προσθήκας τὰς ὁποίας ἔκαμε τὸ Κράτος. Ταῦτα ἐκαλεῖτο νὰ διαθέσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ κατὰ πρῶτον λόγον διὰ τὴν προσφυγικὴν ἀποκατάστασιν, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ὑπηρετήσῃ τὰς ἐπειγούσας προσφυγικὰς ἀνάγκας. Κατὰ τὸ αὐτὸ πρωτόκολλον, τὸ ἱδρυτικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, εἰς τὴν περίπτωσιν διαλύσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου ἅπασα ἡ κινητὴ καὶ ἀκίνητος περιουσία, τὸ ἐνεργητικὸν δηλαδὴ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἅμα τῇ διαλύσει αὐτῆς, περιέρχεται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Δημοσίας Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας θὰ ἀπηλευθεροῦντο μόνον ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον θὰ κατεβάλλετο καὶ ὁ τελευταῖος ὀβολὸς πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν συναφθέντων δανείων. Δηλαδή, καὶ ἂν ἀκόμη πᾶς ἀποκατασταθεὶς πρόσφυξ ἀστὸς ἢ ἀγρότης καταβάλλῃ ὃ μέρος ὀφείλει, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκτήσῃ τὴν πλήρη κυριότητα τῆς χορηγηθείσης εἰς αὐτὸν ἀκινήτου περιουσίας, παρὰ μόνον ἐὰν καὶ οἱ ἄλλοι ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν· ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐὰν καὶ τὸ Κράτος ἔχῃ ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις αὑτοῦ πρὸς τοὺς ὁμολογιούχους. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν κανονικὴν πορείαν, θὰ εὑρεθῶμεν ἐξωφλημένοι μετὰ μίαν 40ετίαν, διότι αἱ συμβάσεις αὗται λέγουν ὅτι ἐντὸς μιᾶς 40ετίας θὰ ἐξωφλοῦντο αἱ ὑποχρεώσεις μας. Ἐὰν ἀντιθέτως θελήσωμεν νὰ λάβωμεν μίαν ἄλλην προθεσμίαν στηριζομένην ἐπὶ ἄρθρου τῆς συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸ ἔτος 1936 θὰ ἠδύνατο ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ πολλαπλασιάσῃ τὰς δόσεις ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ δύναται νὰ φθάσῃ καὶ μέχρις ὁλοσχεροῦς ἀποτίσεως τοῦ δανείου αὐτοῦ, τότε ὀφείλομεν νὰ ὑπολογίσωμεν ὅτι τοὐλάχιστον μετὰ μίαν 10ετίαν ἀπὸ σήμερον θὰ ἠδύνατο πᾶς πρόσφυξ νὰ ἀποκτήσῃ τὴν πλήρη κυριότητα τῆς περιουσίας ταύτης. Ὡσαύτως κατὰ τὸ ἴδιον καταστατικόν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τῶν διαφόρων συμβάσεων διὰ τῶν ὁποίων συνήφθησαν τὰ δύο δάνεια, τὸ μὲν τὸ λεγόμενον προσφυγικὸν μετὰ τοῦ Οἴκου Χάμπρο τῶν 12 ἑκατ. καὶ τὸ ἕτερον τὸ Ἀμερικανικὸν τῆς σταθεροποιήσεως, ὀφείλει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων τὰς ὁποίας θὰ πραγματοποιῇ ἀπὸ τοὺς πρόσφυγας ἀποτίοντας τὰ χρέη αὐτῶν, νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸν Δημόσιον Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον πρὸς ἐπίσπευσιν τῆς ἀποσβέσεως τῶν χρεῶν 75% ἐκ τούτων. Τοῦτο δὲ ὡς ἔκτακτον χρεολύσιον. Ἐπὶ πλέον αἱ ὁμολογίαι αἱ ὁποῖαι θὰ κατεβάλλοντο ἐκ μέρους τῶν προσφύγων εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων διὰ τὴν ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν, θὰ ὑπελογίζοντο εἰς τὴν τρέχουσαν αὐτῶν ἀξίαν ἡ ὁποία πάντως θὰ εἶναι κατωτέρα τῆς ὀνομαστικῆς αὐτῶν ἀξίας, ποικίλλουσα ἀπὸ 50% ἀρχικῶς μέχρις 90% σήμερον. Αὐταὶ ἦσαν αἱ χονδρικώτεραι ἀνειλημμέναι ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐκ τῶν συμβάσεων. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν συμβάσεων αὐτῶν κατὰ τὸ ἔτος 1927 ἡ Οἰκουμενικὴ Κυβέρνησις προέβη εἰς τὴν συμφωνίαν διὰ τοῦ σχεδίου τοῦ γνωστοῦ ὑπὸ τὸ ὄνομα «Παπαναστασίου» εἰς τὴν σύναψιν προσυμφώνου διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἐτηρήσαμεν ὄντως ὅλας αὐτὰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ τέλους τοῦ 1927 ἢ μᾶλλον μέχρι τῶν ἀρχῶν τοῦ 1928, ὅτε κατετέθη τὸ προσχέδιον ἐκεῖνο εἰς τὴν Βουλὴν διὰ νὰ ψηφισθῇ, ἐκράτουν αὐταὶ αἱ ἀντιλήψεις, ὅτι διαλυομένης τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ ἀκίνητος περιουσία ἔπρεπε νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὸν Δημόσιον Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ 75% τῶν εἰσπράξεων θὰ καταβάλλονται εἰς ἔκτακτον χρεωλύσιον.

§552Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὰ μὲ τὴν συμφωνίαν τὴν ἰδικήν μας.

§553Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ἡ συμφωνία ἡ ἰδική σας ἔχει στηριχθῆ ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς, ἐξακολουθοῦν δὲ τὰ ἀκίνητα νὰ παραμένουν ὑπέγγυα εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον. Κατὰ τὸ 1929 ἢ μᾶλλον μετὰ τὴν ἀνάληψιν τῆς ἀρχῆς ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ἐγένοντο διάφοροι προσπάθειαι τῶν προσφύγων ὅπως ἐπιτύχουν τὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχυτέραν λύσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὁμολογήσωμεν ὅτι μέχρι τινὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τῆς ἐπιλύσεως τῶν διαφόρων ζητημάτων τῶν προσφύγων δὲν τὸ ἐχειρίζοντο οἱ νόμιμοι καὶ ἐπίσημοι ἀντιπρόσωποι τῶν προσφύγων· ὡς τοιούτους δὲ θεωρῶ τοὺς ἐν τῷ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ Γερουσίᾳ ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, εἰς τὸ σημεῖον δὲ τοῦτο ἔχω σύμφωνον καὶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὁ ὁποῖος ἄλλοτε ἠκούσθη λέγων πρὸς διαφόρους ἐπιτροπὰς προσφυγικάς, «κύριοι, ἐγὼ μόνον τοὺς βουλευτὰς καὶ τοὺς γερουσιαστὰς γνωρίζω ὡς ἀντιπροσωπεύοντας τὸν προσφυγικὸν κόσμον καὶ θὰ ἤθελα τὰ ζητήματα αὐτὰ τὰ ὁποῖα μοὶ λέγετε, νὰ ἀποτελέσουν ἀντικείμενον μελέτης τῆς ὁλότητος τῶν βουλευτῶν, τὰ δὲ πορίσματα τῆς μελέτης ταύτης νὰ ὑποβληθοῦν πρὸς ἐμέ». Τοῦτο λοιπόν, ἀπετέλεσε τὴν ἀφετηρίαν τῆς λύσεως τῶν ζητημάτων αὐτῶν, διότι ὄντως οἱ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῇ Γερουσίᾳ συνάδελφοι συνῆλθον ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἔθεσαν τὰς βάσεις τῆς λύσεως τῶν ζητημάτων τούτων καὶ ἀνέλαβον νὰ θέσωσιν ὑπ’ ὄψει τῆς Κυβερνήσεως ταῦτα... Ἐγὼ τοὐλάχιστον εἰς τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀποδίδω τὴν ταχεῖαν λύσιν τῶν ζητημάτων αὐτῶν, διότι δι’ αὐτοῦ ἐδόθη ἀφορμὴ καὶ εἰς τὴν ΕΑΠ νὰ ἐξετάσῃ ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ἔχῃ πλέον περαιτέρω προορισμὸν ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν προσφυγικῶν ζητημάτων ἢ ἔπαυσεν πλέον ἀποστολή της, ἡ δὲ περαιτέρω παραμονή της μόνον ἐπιβαρύνσεις ἦτο δυνατὸν νὰ δημιουργήσῃ διὰ τοὺς πρόσφυγας διὰ τῶν διαφόρων δαπανῶν, ὁπότε θὰ ὤφειλε νὰ θεωρήσῃ τερματισθὲν τὸ ἔργον της. Ἀλλ’ εἶναι πρὸς τιμὴν τῆς ΕΑΠ ὅτι πολὺ ταχέως ἀντελήφθη τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ ἐπέσπευσεν ἀμέσως ἀφ’ ἑαυτῆς νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν τῆς ἐκκαθαρίσεώς της. Ὄντως περὶ τὰ τέλη τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ ΕΑΠ ἐδήλωσεν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅτι προτίθεται ἤδη νὰ θεωρήσῃ τερματισθὲν τὸ ἔργον της καὶ νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν εἰς τὴν ΚΤΕ, ὅπως γίνῃ ἡ σύσκεψις περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἐπήρχετο ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῆς. Ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀναπτύσσοντα τὰς διαφόρους ἀποφάσεις εἰς τὰς ὁποίας κατέληξεν προκειμένου νὰ γίνῃ ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, λέγοντα ὅτι ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ διὰ πρώτην φορὰν κολυμβήσας εἰς τὰ βαθέα ὕδατα τῆς διπλωματικῆς κολυμβήθρας ἐπέτυχεν καὶ ἐξῆλθε νικητής. Θέλω νὰ πιστεύσω ὅτι τοῦτο ἦτο μία πραγματικότης, διότι εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν ἐπιτυχῆ ἐνέργειαν τοῦ ἀξιοτίμου ὑφυπουργοῦ παρὰ τῷ Πρωθυπουργῷ ἡ ἐπίτευξις ὡρισμένων ὠφελημάτων εἰς τὴν Γενεύην. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ εἴπω τίποτε πέραν τούτων, ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω ὅτι ἐὰν ταῦτα ἐπέτυχεν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς ἀπέναντι ἐκείνων μὲ τοὺς ὁποίους εἶχε νὰ συζητήσῃ. Ὤφειλε νὰ τοὺς εἴπῃ: «Κατὰ τὸ 1924 ὅτε ὑπεγράψαμεν τὸ πρωτόκολλον τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εὑρισκόμεθα εἰς μίαν κατάστασιν πολὺ χειροτέραν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα σήμερον. Ἐδέχθημεν τότε νὰ ὑπογράψωμεν τὸ πρωτόκολλον μὲ ὅλους τοὺς δυσμενεῖς ὅρους τοὺς ὁποίους εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ὑπογράψωμεν ὡς ἡττημένοι ἐδέχθημεν τότε νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς ὅλας τὰς ἀσφαλείας καὶ τὰς ἐγγυήσεις τὰς ὁποίας ἐζητήσατε, ἐδέχθημεν τότε νὰ μὴ ἐπιτρέψωμεν εἰς τοὺς ἀποκαθισταμένους πρόσφυγας νὰ γίνωνται κύριοι τῆς περιουσίας των καὶ μετὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τῆς ὀφειλῆς των, καὶ ταῦτα πάντα διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς ὁμολογιούχους καὶ τοὺς δανειστάς μας μέχρι τῆς ἀποπληρωμῆς των. Σήμερον ὅμως ἔχομεν διανύσει μίαν 5ετῆ περίοδον ἀπὸ τότε καὶ ἀπεδείξαμεν ὅτι ὑπήρξαμεν ἔντιμοι διαχειρισταὶ τοῦ πλούτου, ποὺ μᾶς ἐνεπιστεύθητε καὶ σᾶς ἐπιδεικνύομεν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἔφερεν ἡ τακτικὴ αὕτη ἣν ἀκολουθήσαμεν· σᾶς καλοῦμεν δὲ νὰ φανῆτε σήμερον ἐπιεικέστεροι ἀπὸ τότε». Ἔχω λοιπὸν τὴν γνώμην, ὅτι τοῦτο ἀπετέλεσε τὴν βάσιν τῆς καλῆς ἐκβάσεως εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν. Καὶ εἶναι ἀληθὲς κύριοι Συνάδελφοι ὅτι ἐξετάζοντες τὴν σύμβασιν ὡς σήμερον ἔρχεται πρὸ τῆς Βουλῆς εὑρίσκομεν πρωτίστως ἕνα σοβαρὸν πλεονέκτημα. Ὅτι ἐνῷ ἄλλοτε κατὰ ρητὴν διάταξιν τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ἱδρύσεως τῆ. Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἅπαν τὸ ἐνεργητικὸν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔπρεπε νὰ περιέρχωνται εἰς τὸν Δημόσιον Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον, σήμερον ἀντιθέτως ἅπασα ἡ περιουσία, ἀκίνητος καὶ κινητή, ἡ ἀνήκουσα εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, περιέρχεται εἰς τὴν πλήρη καὶ ἀπόλυτον κυριότητα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τιθεμένου μόνον τοῦ περιορισμοῦ τῆς πρώτης ὑποθήκης ὄχι δι’ ὅλα ἀλλὰ μόνον δι’ ἐκεῖνα τὰ περιουσιακὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἀποτελέσουν τὸν κλῆρον τῶν προσφύγων διότι δι’ ἄλλης διατάξεως τῆς συμβάσεως χαρίζονται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὅλα τὰ κοινωφελῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἤδη ἐκτελέσει ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων Λέγω μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ ἀποτελέσουν τὸν κλῆρον τῶν ἀγροτῶν καὶ τῶν ἀστῶν προσφύγων, διότι μόνον ἐκεῖνα ὑπάγονται εἰς τὸν Δημόσιον Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον. Καὶ ταῦτα ὅμως ἔχουν ἕνα μεγάλο πλεονέκτημα. Τὸ πλεονέκτημα ὅτι πᾶς πρόσφυξ ἀστὸς ἢ ἀγρότης δύναται νὰ γίνῃ ἀπολύτως κύριος τῆς περιουσίας ταύτης, ἐὰν κατορθώσῃ νὰ ἀνεύρῃ τὰ χρήματα διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἀποπληρώσῃ μόνον τὸ ἰδιόν του χρέος. Καταβάλλων τὸ ἰδικόν του χρέος, ἀναλαμβάνει τὴν κυριότητα ὁλοκλήρου τῆς περιουσίας καὶ εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὴν διαχειρισθῇ. Μᾶλλον θὰ ἔπρεπε διά τινος ἄλλου τρόπου τῆς νομοθετικῆς ὁδοῦ νὰ ἀσφαλίσωμεν τοὺς ἰδίους πρόσφυγας, διότι σήμερον λαμβάνουν τὴν περιουσίαν αὐτῶν ἐκτιμωμένην εἰς ἀξίαν ἀσυγκρίτως ταπεινωτέραν ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ φοβοῦμαι παρὰ πολὺ μήπως τυχὸν καταστοῦν ἀντικείμενα ἐκμεταλλεύσεως, διότι πιστεύω ὅτι θὰ εὑρεθῶσι πολλοὶ ἐκμεταλλευταί, οἱ ὁποῖοι θά εἴπουν εἰς τοὺς πρόσφυγας. «Τί χρεωστεῖς; Χρεωστεῖς 25.000 δραχμάς, δηλαδὴ 60 λίρες, ὡς ὑπελόγισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Σήμερον ἡ περιουσία αὐτὴ ἀξίζει 100–150 χιλιάδας δραχμάς. Λάβε τὰς 100 νὰ κερδίσω καὶ ἐγὼ τὰς 50, ἐξόφλησε τὸ χρέος σου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἔχεις εἰς τὴν διάθεσίν σου 50.000 δραχ. μὲ τὰς ὁποίας μπορεῖς νὰ κάμῃς μίαν ἐπιχείρησιν». Γνωρίζετε καλῶς πόσον εἶναι ἐπισφαλὲς τὸ ἐγχείρημα καὶ πιστεύω ὅτι θὰ ἔπρεπεν ὁπωσδήποτε νὰ ληφθῇ ἕνα μέτρον νομοθετικὸν τοιοῦτον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διασφαλισθοῦν οἱ πρόσφυγες, οἱ ὁποῖοι σήμερον εἶναι περισσότερον χρεωμένοι διότι ἔχουν δημιουργήσει καὶ ἄλλας ὑποχρεώσεις, πλὴν τῶν πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν τοιούτων. Ἐν τούτοις ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι μία μεγάλη ἐπιτυχία τὸ γεγονὸς τοῦτο. Ἐπὶ πλέον ἐνῷ διὰ τῆς συμβάσεως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι τὰ 75% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων νὰ παραδώσωμεν εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον δι’ ἔκτακτον χρεωλύσιον, ἐὰν δὲ τοῦτο τὸ ὑπολογίσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν εἰσπραχθέντων μέχρι σήμερον, τὰ ὁποῖα ὡς προκύπτει ἐκ τῶν στατιστικῶν αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουν παρὰ τῇ Ἐπιτροπῇ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 228.500 δραχμῶν, εὑρίσκομεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἔχουν τεθῆ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Διεθνοῦς Οἰκονομικοῦ Ἐλέγχου περὶ τὰ 160–170 ἑκατομμ. δραχ. Ἐὰν δὲ λάβωμεν τὴν βάσιν ἐκείνην, ἡ ὁποία θὰ ἐπακολουθήσῃ τὸν συμψηφισμὸν καὶ κατὰ τὴν ὁποίαν ἕκαστος πρόσφυξ θὰ ἔχῃ νὰ ἀποτίσῃ ἕνα χρεωλύσιον ἐκ 1900 δραχ. ἐτησίως ἢ ἔστω 2000, ἐπὶ 145 χιλιάδων οἰκογενειῶν ἀγροτῶν προσφύγων εὑρίσκομεν ὅτι θὰ δίδουν 800 περίπου χιλιάδας λίρας ἐτησίως, ἐκ τῶν ὁποίων τὰς 600.000 λιρῶν θὰ εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλωμεν εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον.

§554Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πῶς ἐκάματε αὐτὸν τὸν ὑπολογισμόν; Γνωρίζετε πολὺ καλὰ ὅτι ἡ πρέπουσα ἑρμηνεία τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης δὲν εἶχε δοθῆ, καὶ κατὰ τὴν ὀρθὴν ἑρμηνείαν ἡ ὁποία ἐδόθη, τὰ ποσὰ ἐκ τῆς ἀποσβέσεως τοῦ δανείου δὲν ἔπρεπε νὰ διατίθενται παρὰ μόνον κατὰ 75% διὰ χρεωλύσια, ὄχι διὰ τοκοχρεωλύσια, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ σπουδαῖον δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§555Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ἐδόθη δηλαδὴ ἡ ἑρμηνεία κατὰ τὸ 1927, ὅτι θὰ ἔπρεπε 40.000 λιρῶν ἐτησίως νὰ καταβάλλωνται εἰς ἔκτακτον χρεωλύσιον.

§556Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. 40.000 λίραι εἶναι διότι ἐπήραμε ἕνα μέρος τοῦ κεφαλαίου τῶν ἀπαιτήσεων τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διὰ νὰ τὸ χρησιμοποιήσωμεν, ὅπως γίνεται καὶ σήμερον ὅπου ἕνα μέρος τῶν κεφαλαίων διατίθεται διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν προσφύγων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐδόθη ἡ ἑρμηνεία ἡ πρέπουσα.

§557Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δηλαδὴ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη διὰ τὴν περαιτέρω ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων;

§558Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Πάντως σήμερον καθορίζεται τὸ πρᾶγμα σαφέστερον.

§559Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τὴν ἐκάμαμεν διὰ νὰ παύσῃ νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἐποικισμοῦ.

§560Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Πάντως ἦτο ἀκαθόριστον τὸ ποσὸν αὐτό, τὸ ἔκτακτον δηλαδὴ χρεωλύσιον. Τοῦτο τὸ ὁποῖον λέτε, εὑρέθη ὅτι ἦτο 75%. Σήμερον δὲν εἶναι τὸ ἴδιον. Ἀλλὰ εἶναι σήμερον μόνον 60.000 λίραι. Δὲν μποροῦμε δὲ νὰ δεχθῶμεν ὅτι τὰ 75% τῶν μελλουσῶν εἰσπράξεων θὰ εἶναι μόνον 60.000 λίραι. Ἀσφαλῶς θὰ ἔχωμεν μεγαλείτερον περιθώριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν πολιτικήν της ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποκατάστασιν καὶ τὴν στέγασιν τῶν προσφύγων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἔχῃ καὶ μίαν μεγαλειτέραν εὐχέρειαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν καθορισμὸν τῶν δόσεων ἐν τῷ μέλλοντι. Ἐπίσης διὰ τῆς συμβάσεως τῆς ὁποίας ζητεῖται ἡ ἐξουσιοδότησις πρὸς κύρωσιν, προβλέπεται καὶ ἡ μετάβασις ὡρισμένων ἐργασιῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλαὶ ἐκ τῶν ἐργασιῶν τῆς ΕΑΠ θὰ ἔχουν συντελεσθῆ μέχρι τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ΕΑΠ ὀφείλει νὰ μεταβιβάσῃ τὰ δικαιώματά της πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ πολλαὶ ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ ἔχουν περατωθῆ, αἱ ὁποῖαι θὰ παραστῇ ἀνάγκη νὰ συνεχισθοῦν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ὑπάρχει ρητὴ διάταξις ἐν τῇ συμβάσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἀναλάβῃ τὴν συνέχισιν καὶ περάτωσιν τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν. Καὶ ἀντιθέτως ἡ Ε.Α.Π. ὑπόσχεται ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ θέση εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα θὰ τῆς εἶναι ἀπαραίτητα διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἐργασιῶν τούτων. Καὶ ὡς τοιαῦται ἐργασίαι εἶναι ἀφ’ ἑνὸς ἡ συμπλήρωσις τῆς κτηματογραφήσεως καί ἀφ’ ἑτέρου ὁ συμψηφισμὸς τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν, ἐπὶ πλέον δὲ ἡ κατασκευὴ ὡρισμένων ὁδῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἤδη ὑπὸ ἐκτέλεσιν ἡ Ε.Α.Π. Καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συμπλήρωσιν τῆς κτηματογραφήσεως, ἐδήλωσεν ρητῶς ἡ Ε.Α.Π. ὅτι ἐκτὸς τοῦ ἀδιαθέτου ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάρχῃ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους τούτου, θὰ ὑπάρχουν ἐπίσης καὶ 100.000 λίραι, ὅσαι προεβλέφθησαν ἀρχικῶς διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς κτηματογραφήσεως τῆς ἀκινήτου περιουσίας ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὴν Ε.Α.Π., ἐπὶ πλέον δὲ θὰ παραδοθοῦν εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὅσα ἀδιάθετα ὑπόλοιπα θὰ ὑπάρχουν κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, δοθέντος ὅτι πολλὰ ἐκ τῶν κονδυλίων τὰ ὁποῖα προϋπελογίσθησαν δὲν θὰ ἔχωσι διατεθῆ διὰ τὸν Αʹ ἢ Βʹ λόγον. Παραμένουσιν ὡσαύτως ἐκτὸς τῆς μεταβιβάσεως εἰς τὸν Δ.Ο.Ε. καὶ διάφορα ἄλλα στοιχεῖα περιουσιακὰ τῆς Ε.Α.Π., τὰ ὁποῖα παραδίδονται ὁριστικῶς πλέον εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ταῦτα ἐλεύθερα παντὸς βάρους, πάσης ὑποθήκης ὑπὸ τοῦ Δ.Ο.Ε. Ταῦτα δὲ παραδίδονται διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους Δήμους καὶ Κοινότητας πρὸς ὠφέλειαν καὶ μόνον τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι ἀπαλλάσσονται τῆς πληρωμῆς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καταρτισθείσης συμβάσεως μεταξὺ Ε.Α.Π. καὶ τῆς Κυβερνήσεως.

§561Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχε ποτὲ τὸ Κράτος ἀναγνωρίσει ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί. Τὸ Κράτος δὲν εἶχε θίξει ποτὲ τὸ ζήτημα τοῦτο.

§562Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δηλαδή, κ. Πρόεδρε, λέγετε ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶχεν ἀναλάβει καμμίαν ὑποχρέωσιν;

§563Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐδέχθη νὰ γίνῃ ἐκτίμησις γαιῶν ἐντελῶς διάφορος ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὥριζε τὸ καταστατικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε ἤδη πεισθῆ ὅτι οἱ ὅροι ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐκπληρωθῶσιν καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἀναγραφὴ εἰς τὰ βιβλία τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἀποδεικνύει ὅτι τὸ Κράτος εἶχεν ἀναλάβει αὐτὴν τὴν λύσιν. Τώρα θὰ σᾶς ἐξηγήσω διατὶ δὲν ὑπῆρχεν οὐδὲν συμφέρον ἀπολύτως οὔτε ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς οὔτε ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ γίνῃ ἄλλη ἀναρρύθμισις.

§564Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Λέγετε ὅτι ἀποδεικνύει τοῦτο ὅτι ἦσαν βαρεῖς οἱ ὅροι. Πότε ἔγιναν αὐτά;

§565Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ 1927. Δὲν ἔγινεν οὐδεμία διαπραγμάτευσις. Δὲν ἐθίξαμεν καθόλου ἀκόμη τὸ ζήτημα.

§566Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἴσαστε εὐτυχεῖς διότι δὲν τὰ ἐθίξατε.

§567Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διατί;

§568Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δὲν θὰ εἶσθε τόσον εὐτυχεῖς τότε.

§569Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ διαπραγματευόμενοι εἶχον συμφωνήσει, ὑπῆρχεν αὐτὴ ἡ κολοσσιαία διαφορὰ καὶ ἀπορῶ μάλιστα πῶς δὲν σᾶς παρεκάλεσαν οἱ δανεισταὶ νὰ κάμετε ταχυτέραν ἐξόφλησιν, διότι αὐτοὶ μᾶλλον ζημιοῦνται παρὰ ὠφελοῦνται.

§570Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἴσα–ἴσα τοὺς συμφέρει.

§571Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸ καταστατικὸν ὡρίζετο συμφωνία μὲ τοὺς κατόχους τῶν ὁμολογιῶν καὶ δὲν ἠμπορούσαμεν.

§572Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ ξέρω καὶ δι’ αὐτὸ ἡ συμφωνία ποὺ ἐκάμαμεν τὸν Αὔγουστον τοῦ 1927 ἐματαιώθη καὶ ἦλθον αἱ διαπραγματεύσεις τοῦ Σεπτεμβρίου.

§573Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Καὶ κατελήξαμεν εἰς μίαν συμφωνίαν.

§574Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι ἡμεῖς δὲν δυσκολευόμεθα εἰς τὸ νὰ προβῶμεν εἰς ταχυτέραν ἐξόφλησιν καὶ εἴτε θέλουν εἴτε δὲν θέλουν οἱ ὁμολογιοῦχοι ἔχομεν τὴν εὐχέρειαν, μετὰ τὸ 1936, νὰ τοὺς καλέσωμεν εἰς ἐξόφλησιν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἓν πραγματικὸν κέρδος ἐκ τῆς τοιαύτης συμφωνίας, διότι ἀπὸ σήμερον μέχρι τοῦ 1936 θὰ ἔχωμεν περισσότερα διαθέσιμα, οὕτως ὥστε νὰ μπορέσωμεν νὰ προβῶμεν εἰς ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων.

§575Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἔχωμεν περισσότερα διαθέσιμα.

§576Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Συνεπῶς δὲν φαντάζομαι, ὅτι ἐζημιώθημεν ἐκ τῆς τοιαύτης διαρρυθμίσεως τῶν πραγμάτων ἔναντι τῶν ὁμολογιούχων. Ἕτερον ἐπίσης πλεονέκτημα εἶναι ὅτι ἐδόθη ἡ εὐχέρεια εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ μὲ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰς μίαν συμφωνίαν περὶ τῆς ρυθμίσεως τοῦ τόκου τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων. Διότι ὅπως γνωρίζετε, ἄλλοτε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐχρέωνε τὴν ὑπερημερίαν μὲ 12%· ἐνῷ ἤδη, κατὰ τὴν τελευταίαν συμφωνίαν, οἱ πρόσφυγες ἀπαλλάσσονται ἀφ’ ἑνὸς τοῦ τόκου μέχρι τοῦ τέλους τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1930, ἀπὸ τὸ τέλος δὲ τοῦ Δεκεμβρίου καὶ ἐφεξῆς ὑποβάλλονται εἰς τόκον ἐλάχιστον μηδαμινόν, 3%, ἡ δὲ ὑπερημερία θὰ πληρώνεται μόνον 8%. Αὐτὰ εἶναι ἀναμφισβήτητα ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἐπιτυγχάνονται διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς.

§577ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ὑπῆρχε διὰ τὴν ὑπερημερίαν τόκος 12%.

§578Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ὁ ἀρχικὸς τόκος τῆς ὑπερημερίας, κ. συνάδελφε, αὐτὸς ἦτο.

§579ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν τοὺς εἶχε χρεώσει ἡ Ἐπιτροπή.

§580Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δὲν εἶχεν ἀκόμη ὑπερημερίαν.

§581Λ. ΙΑΣΟΝΙΔΗΣ. Δὲν εἶχε τεθῆ ζήτημα ὑπερημερίας.

§582Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας εἶναι 12%.

§583Κ. ΚΟΝΤΟΔΙΝΑΣ. Ὑπὸ τὰ πλεονεκτήματα αὐτά, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως προσφύγων τερματίζει τὸ ἔργον της καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς παραδόσεως τῶν ὑπηρεσιῶν της θὰ μᾶς παραδώσῃ ὅσας ὑπηρεσίας μένουν, τὴν ὑπηρεσίαν τῆς εἰσπράξεως τῶν χρεῶν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς κτηματογραφήσεως, αἱ ὁποῖαι ὡς ἐκ τῆς φύσεώς των, εἶναι φυσικὸν νὰ παραμείνουν ἐπὶ πολὺ μακρὸν χρονικὸν διάστημα. Τώρα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σημειώσω ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἰσπράξεων χρεῶν, ἡ ὁποία κατὰ τὴν σύμβασιν ὀφείλει νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, νομίζω ὅτι ὀφείλει νὰ μεταβιβασθῇ αὔτανδρος, ὡς ἔχει σήμερον, εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, καὶ τοῦτο ἵνα μὴ σημειωθῶσιν ἐκ νέου τὰ αὐτὰ ἁμαρτήματα ἐκ μέρους διαφόρων νέων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους θὰ ἠδύνατο νὰ στρατολογήσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι εἶναι τοσοῦτον ἐνημερωμένοι οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων οἱ ἀσχολούμενοι μὲ τὸ ἔργον τῆς ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν, ὥστε νὰ ἐπιβάλλεται ἡ μεταβίβασις μετ’ αὐτῆς καὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν, ἵνα ἐπιτευχθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καὶ καλλίτερον ἡ εἴσπραξις τῶν χρεῶν. Διὰ τοῦτο ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὀφείλει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ διάταγμα ἡ λέξις «ὑφισταμένη», ἀφ’ ἑνὸς μὲν διὰ νὰ εὐνοηθοῦν οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶναι συμφέρον μας νὰ εὐνοηθῶσιν, ἀλλὰ καὶ ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀποφευχθοῦν τυχὸν καταστρατηγήσεις. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο νομίζω ὅτι μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας εἴμεθα σύμφωνοι. (Φωναὶ ἐκ τῆς αἰθούσης. Δεκτόν. Δεκτόν). Ἐπὶ πλέον θὰ ἤθελον νὰ προσθέσω ὅτι ἡ διατύπωσις τῆς ἐπικεφαλίδος τοῦ σχεδίου νόμου θὰ ὤφειλε νὰ μεταβληθῇ ἀντὶ (ἀναγινώσκει) «περὶ κυρώσεως...» νὰ τεθῇ εἰς τὴν ἐπικεφαλίδα «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως τῆς Κυβερνήσεως ὅπως κυρώσῃ τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων». Διότι σήμερον δὲν κυροῦμεν ἡμεῖς τὴν σύμβασιν, μὴ κυρωθεῖσαν εἰσέτι ὑπὸ τοῦ συμβουλίου τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἀλλ’ ἐξουσιοδοτοῦμεν μόνον τὴν Κυβέρνησιν νὰ κυρώσῃ τὴν σύμβασιν αὐτήν. Πρὶν κατέλθω τοῦ βήματος, κύριοι βουλευταί, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ στραφῶ ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς πρόσφυγας καὶ νὰ εἴπω ὅτι ὀφείλουν πλέον νὰ ἐξέλθουν ἀπὸ τὰ ὅρια καὶ τὸ στάδιον τῶν ἀξιώσεων καὶ τῶν ἀπαιτήσεων. Δὲν λέγω ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ Ω τῶν ἀπαιτήσεών των, δὲν λέγω ὅτι δὲν ὀφείλουν νὰ ἐπιμένουν ὅτι ἡ ἀποζημίωσίς των ὤφειλε νὰ γίνῃ κατὰ τὴν Αʹ νομικὴν βάσιν ἢ κατὰ τὴν Βʹ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος πρὸς αὐτό. Θέλω νὰ εἴπω μόνον ὅτι ἡ πολλὴ μάζα τῶν προσφύγων, ἡ μὴ δυναμένη νὰ χειρισθῇ τὰ ζητήματα αὐτά, ὀφείλει νὰ τὰ ἐμπιστευθῇ ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τοὺς ἀντιπροσώπους της καὶ νὰ ἐπιμεληθῇ μόνον τῶν ἔργων της. Χρῄζει νὰ πιστεύσῃ ὅτι μετὰ τὰς παραχωρήσεις αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, μόνον εἰς τὸ ἔργον τῶν χειρῶν της ὀφείλει νὰ στηρίζῃ τὴν εὐδαιμονίαν της καὶ ὄχι εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τὰς ὁποίας ἔχει ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. (χειροκροτήματα).

§584ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου.

§585Μ. ΤΣΙΓΔΕΜΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαμαρτυρηθῶ διότι ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἑνὸς Ἐθνικοῦ ζητήματος ἐνώπιον κενῶν ἑδωλίων. Ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ μιᾶς ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν ἐπανειλημμένως ὑπεστήριξα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι καιρός, ἐφόσον θὰ ὡμιλοῦσα ἄνευ ἀκροατῶν.

§586Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ διαμαρτυρία σας δὲν εἶναι εὔλογος, διότι εἴχομεν ὁρίσει ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ θὰ συνεζητεῖτο ἀργὰ καὶ ἀφοῦ τερματισθῇ ὅλη ἡ ἄλλη ἐργασία.

§587Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δυστυχῶς ὅταν ὁμιλοῦν οἱ κ. κ. συνάδελφοι δὲν μπορεῖ νὰ ὁρίσῃ καὶ τὴν πορείαν τῶν συζητήσεων.

§588ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§589Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ κ. Τσιγδέμογλου δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ λυποῦμαι, διότι ἦτο εὐκαιρία νὰ γίνῃ μία συζήτησις ἐπὶ μιᾶς ἀξιώσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἀπὸ τοῦ 1927 ὅταν ἐτέθη ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων. Δὲν διστάζω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὴν μεγαλειτέραν εὐθύνην διὰ τὴν ἀπόκρουσιν τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν φέρω ἐγὼ καὶ εἶμαι πρόθυμος νὰ δώσω λόγον. Ὅταν ἔλθῃ εἰς τὴν σειράν του τὸ ζήτημα, θὰ σᾶς εἴπω διατὶ ἀπεκρούσθη ἡ ἀξίωσις αὐτὴ τῶν ἀστῶν προσφύγων, ἡ ὁποία ἦτο ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ. Μετὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων, τὴν ἔκδοσιν τῶν ὁμολογιῶν καὶ τὴν ἐπικειμένην ἔκδοσιν τῶν ὁμολογιῶν τῆς δευτέρας σειρᾶς, ἐτέθη ἐπὶ τάπητος τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἔκδοσις ὁμολογιῶν ὑπὲρ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἦτο ἀδύνατος, διότι θὰ ἐπιβαρύνετο καὶ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο ὑποχρεωμένον νὰ ἐξυπηρετῇ τὰς νέας αὐτὰς ὁμολογίας. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν νὰ εὕρωμεν ἕνα τρόπον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἀποζημιωθοῦν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ καμμία ἀνωμαλία εἰς τὰ γενικώτερα ζητήματα τῆς διαχειρίσεως τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀστῶν προσφύγων καὶ χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον. Ἡ σπουδαιοτέρα βάσις, ἡ μόνη βάσις εἰς τὴν ὁποίαν θὰ ἠδύνατο νὰ στηριχθῇ ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων θὰ ἦτο τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τὸ ἐνεργητικὸν αὐτό, ὅπως ξεύρετε, ἀποτελεῖται ὄχι μόνον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐκ τῶν δανείων, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔδωσεν ἐκ διαφόρων παραχωρήσεων τοῦ Κράτους, τῶν γαιῶν τῶν ἀνταλλαξίμων, ἄλλων γαιῶν αἱ ὁποῖαι εἴτε ἀπηλλοτριώθησαν καὶ παρεχωρήθησαν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν εἴτε προῆλθον ἐκ τῆς Ἑλληνοβουλγαρικῆς ἀνταλλαγῆς εἴτε ὁπωσδήποτε ἄλλως περιῆλθον εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἐκ παραχωρήσεως τοῦ Κράτους. Σύμφωνα μὲ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου, ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ ἠδύνατο νὰ κάμῃ δαπάνας εἰς κτήματα, τὰ ὁποῖα θὰ περιήρχοντο εἰς τὴν κυριότητα αὐτῆς. Κατὰ συνέπειαν ὅλη αὐτὴ ἡ ἀκίνητος περιουσία ἡ μεγάλη εἶχε περιέλθει εἰς τὴν κυριότητα τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ δανείου ὑπῆρχε τὸ ἄρθρον 18, τὸ ὁποῖον εἶχε μίαν ἀόριστον ἔκφρασιν, διότι ἔλεγεν ὅτι 75% περίπου νὰ διατίθεται διὰ τὴν ἐξόφλησιν αὐτοῦ. (ἀναγινώσκει). Ὅτε ἀπετάνθημεν ἀπὸ τοῦ 1927, ἀφοῦ ἤδη εἴχομεν ἐπιτύχει ἓν σπουδαῖον γεγονὸς καὶ ἀπεδέχετο ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἀντὶ μετρητῶν ὁμολογίας πρὸς ἐξόφλησιν τῶν χρεῶν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, ὅταν ἀπετάνθημεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως ἵνα χρησιμοποιήσωμεν τὸ ἐνεργητικόν......

§590Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἔναντι προσωρινῶν λογαριασμῶν ὄχι πρὸς ἐξόφλησιν.

§591Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὴ ἔδιδε χρόνον ὥστε νὰ γίνῃ χωρὶς πίεσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἡ ὁριστικὴ διευθέτησις, ὅταν θὰ ἤρχετο ἡ στιγμὴ νὰ ἀποχωρήσῃ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Διότι ὅταν εἶχεν διαπιστωθῆ ὅτι τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἦσαν μεγάλα ὥστε νὰ ἐξασφαλίζουν τὸ προσφυγικὸν δάνειον, εἴδομεν ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς θὰ ἦτο ἐπιβεβλημένη, ἤτοι ἡ διατήρησις τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων θὰ ἦτο ἀναγκαία ἐπὶ μακρότερον χρονικὸν διάστημα καὶ ὅταν θὰ ἤρχετο ἡ στιγμὴ τῆς ἀναλήψεως τῆς διαχειρίσεως ἀπὸ τὸ Κράτος εἴμεθα βέβαιοι ὅτι δὲν θὰ εἶχεν κανὲν συμφέρον νὰ ἐξαναγκάσῃ τὸ Κράτος νὰ μὴ κάμῃ τὸν λογαριασμόν, τὸν ὁποῖον ἤθελεν νὰ κάμῃ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δοσοληψίας πρὸς τοὺς πρόσφυγας. Ὅταν ἐζητήσαμεν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ μᾶς διαθέσῃ ἓν μέρος τοῦ ἐνεργητικοῦ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων εὑρέθημεν πρὸ ρητῆς ἀρνήσεως λόγῳ τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου. Ἦσαν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν καὶ αὐτοὶ ἠρνήθησαν διαρρήδην νὰ κάμωσι καμμίαν ὑποχώρησιν, διότι αἱ διαφημήσεις τοῦ δανείου ἀνέφερον ρητῶς—ἦτο ἓν σφάλμα τῶν διαφημισάντων τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου, οἱ ὁποῖοι καὶ δι’ ἐπιστολῆς των ἀνέφερον—εἰς πόσην ἀξίαν θὰ ἀνήρχοντο τὰ κτήματα καὶ κατὰ συνέπειαν πόσον ταχέως ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποσβεσθῇ τὸ δάνειον. Καὶ οὕτω πως εἶχον δεσμεύσει διὰ τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν καὶ τῶν διαφημήσεων τὸ Ἑλληνικὸν δημόσιον, εἰς τρόπον ὥστε οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ὑπεστήριζον ὅτι ἦτο ἀδύνατον χωρὶς νὰ παραβιασθῇ τρόπον τινα ἡ ἐμπιστοσύνη τὴν ὁποίαν ἔφερον οἱ ὁμολογιοῦχοι ἀπέναντι τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, ἡ ὁποία εἶχεν πατρονάρει τὸ δάνειον, ὅτι ἦτο ἀδύνατον νὰ γίνῃ οἱαδήποτε ὑποχώρησις ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἠναγκάσθημεν νὰ μεταβῶμεν εἰς Γενεύην καὶ νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι τὸ προσφυγικὸν δάνειον εἶναι ἓν δάνειον ἐγκαταστάσεως ἀκτημόνων ἀγροτῶν καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, εἶχεν ὡς πρόθεσιν ἔτη ἐξοφλήσεως 40, ὅτι εἰς τοιοῦτον δάνειον ταχεῖα ἀπόσβεσις αὐτοῦ ἦτο ἀντίθετος πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς διαθέσεως τοῦ δανείου καὶ ὅτι ἐὰν ἐφηρμόζετο κατὰ γράμμα τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως θὰ εἴχομεν ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου ἐντὸς 7 ἐτῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἐσήμαινε τὴν τελείαν καταστροφὴν ἐκείνων ὑπὲρ τῶν ὁποίων εἶχε συναφθῇ τὸ δάνειον. Μετὰ μακρὰς διαπραγματεύσεις κατελήξαμεν εἰς προσωρινὴν συνεννόησιν τὸν Ἰούνιον τοῦ 1927, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀναλαμβάνομεν νὰ δώσωμεν ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν ὡς χρεωλύσιον ὑπὸ τὸν ὅρον ὅλαι αἱ πρόσοδοι τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων νὰ περιήρχοντο εἰς τὸ δημόσιον. Αὐτὴ ἡ προσωρινὴ συμφωνία ἔγινεν δεκτὴ ἀπὸ μίαν ὑποεπιτροπὴν τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν, καὶ ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν ὑπὸ τὸν ὅρον οἱ τραπεζῖται εἰς τὸ Λονδῖνον, οἱ ὁποῖοι εἶχον διαχειρισθῇ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου νὰ ἐδέχοντο τὴν αἴτησιν αὐτήν. Οἱ τραπεζῖται ὅμως δὲν ἐδέχοντο αὐτὴν καὶ ἡ συμφωνία δὲν ἐφηρμόσθη. Ἔγινεν καὶ συμφωνία τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1927 καὶ διὰ τῆς συμφωνίας αὐτῆς ἐπετύχαμεν πράγματι νὰ διατεθῇ ὑπὲρ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ἀγροτῶν προσφύγων ἓν ποσὸν 10.200.000 λιρῶν ἀντὶ μιᾶς καταβολῆς ἐτησίας 40.000 λιρῶν.

§592Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἡ καταβολὴ ἦτο ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον θὰ διέθετεν ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως, δηλαδὴ 3.000.000 περίπου.

§593Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς εἶπα καὶ προηγουμένως: Ὑποχρεοῦται ἡ Ἐπιτροπή, κατὰ τὴν ἑρμηνείαν ἡ ὁποία ἐδίδετο ἕως τότε νὰ διαθέτῃ 75% γενικῶς τῶν εἰσπράξεων ὑπὲρ τῆς ἐκδόσεως τοῦ δανείου. Κατὰ συνέπειαν ἐκ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τῶν 10.200.000 λιρῶν τὸ μόνον ποσὸν τὸ ὁποῖον μπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσητε καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐδέχετο ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ διαθέσῃ εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὀφειλόμενον ἐκ μέρους τῶν προσφύγων εἰς τὸ Κράτος ἀπ’ εὐθείας. Καὶ τὸ ὑπολογίζω εἰς 1.520.000.

§594Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἶχεν ὑπολογισθῆ τότε εἰς 1.520.000 λίρες. Ἡ ὑπηρεσία κακῶς σᾶς ἐπληροφόρησεν, διότι παρουσιάσθημεν ὅτι βγάζομεν λογαριασμὸν μεγάλον εἰς τὴν Κοινωνίαν τῶν Ἐθνῶν καὶ ἐλέγαμεν ὅτι τὸ Κράτος ἔχει νὰ λαμβάνῃ 1.520.000 ἐκ παλαιῶν δανείων, ἐνῷ τὸ πραγματικὸν χρέος, δηλαδὴ τὸ κατόπιν ἀποδείξεων εἶναι μόνον 300.000 λίρες.

§595Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ δὲν ἔχει ἀξίαν.

§596Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). δὲν μέμφομαι τὴν σύμβασιν. Προκαταβολικῶς σᾶς λέγω ὅτι ὑπήρξατε ὁ πρόδρομος τῆς ἐπιτυχίας τῆς σημερινῆς συμβάσεως.

§597Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀπὸ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 10.200.000 λιρῶν, τὸ μόνον ποσὸν τὸ ὁποῖον μπορεῖτε νὰ ἀφαιρέσητε εἶναι τὸ ποσὸν τοῦ 1.520.000 λιρῶν, τὸ ὁποῖον ἐλέγαμεν ὅτι ὀφείλουσιν οἱ πρόσφυγες εἰς τὸ Κράτος. Ἐὰν αὐτὸ τὸ ποσὸν ἦτο μικρότερον, τότε θὰ ηὐξάνετο ἀναλόγως τὸ διδόμενον ποσὸν πρὸς ταχυτέραν ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου. Σήμερον ὑπολογίζεται ὅτι δὲν εἶναι 10.200.000 ἡ ἀποζημίωσις ἀλλὰ κατωτέρα.

§598Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἰδοὺ πῶς ὑπολογίζω. Μέχρι τῆς σήμερον ἔχουσιν ἐξελεχθῇ περὶ τὰς 20.000 δηλώσεις. Ἐγὼ ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπεδίωξα νὰ ἐπιτύχω ἔξω, ἦτο νὰ πάρω τὴν ἄδειαν τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐθνῶν νὰ φθάσω τὸ ποσὸν ὄχι μέχρι 10.200.000 λιρῶν, ἀλλὰ μέχρι 11.500.000 λιρῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει ὅτι θὰ φθάσῃ 8.500.000, ἐγὼ ὅμως νομίζω 10 ἑκ. ἴσως καὶ πάρα πάνω.

§599Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὴν ἐξέλιξιν τὴν ὁποίαν ἔλαβε τὸ προσφυγικὸν δάνειον, οὔτε οἱ δανεισταὶ οὔτε ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως ἔχει κανένα λόγον νὰ δεχθῇ ὄχι 10.000.000 ἀλλὰ 11 καὶ 12.000.000. Τί ἐνδιαφέρει τοὺς δανειστὰς καὶ τί ἐνδιαφέρει τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως τὸ μέγεθος τῆς ἀποζημιώσεως.

§600Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ θέσω ὑπ’ ὄψει σας, ἵνα ἴδετε καὶ τὰς σκέψεις,—τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα τῆς συνεδριάσεως τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς. Νὰ σᾶς τὰ ἀναπτύξω δὲν εἶναι δυνατόν, διότι εἶναι 180 σελίδες.

§601Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι δὲν εἰργάσθητε καλῶς. Εἰργάσθητε πολὺ καλά. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἐζητήσατε εἶναι ὀρθὸν καὶ δὲν διαφέρει ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠθέλαμεν ἡμεῖς. Ἡ διαφορὰ ἔγκειται εἰς τοῦτο, ὅτι ἡμεῖς ἠθελήσαμεν νὰ δώσωμεν ἥμισυ τοῖς ἑκατὸν ὡς χρεωλύσιον, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθησαν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι καὶ ἡ δημοσιονομικὴ ἐπιτροπή, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐδέχθησαν οἱ τραπεζῖται καὶ κατόπιν, μετὰ μακρὰς διαπραγματεύσεις κατελήξαμεν εἰς τὴν συμφωνίαν περὶ τῆς ὁποίας συζητοῦμεν τώρα. Λοιπὸν τὸ πρῶτον τὸ ὁποῖον ἐπετύχαμεν εἶναι αὐτό, ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάθεσιν ἑνὸς μέρους τοῦ ἐνεργητικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων, διὰ νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Τὸ δεύτερον τὸ ὁποῖον ἐπετύχαμεν ἦτο νὰ καθορίσωμεν τὴν ἀξίαν τῶν γαιῶν διότι εἶχον ἀντιληφθῆ ὅτι εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων εἰς τοὺς κύκλους τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς, ἐνῷ ὑπῆρχεν ἡ ἀντίληψις ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν αἱ γαῖαι αὐταὶ νὰ ἐκτιμηθοῦν εἰς τιμὰς ὑπερόχους διότι πράγματι μετὰ τὴν εἰσροὴν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων εἰς τὴν Ἑλλάδα ὅλαι αὐταὶ αἱ γαῖαι ὑπέστησαν μίαν ὑπερτίμησιν —σήμερον θέλουν νὰ ἐφαρμόσουν ρητῶς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, δηλαδὴ θὰ ἔπρεπε νὰ τὰς ἐκτιμήσωμεν εἰς τὴν ἀγοραίαν τιμὴν ἀλλ’ αὐτὸ θὰ ἀπετέλει καταστροφὴν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθημεν κατηγορηματικῶς νὰ δεχθῶμεν μεγαλειτέραν ὑπερτίμησιν ἀπὸ ἐκείνην τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπει ὁ ἀγροτικὸς νόμος. Ἀπὸ τὸ ἓν μέρος εἴχομεν τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας οἱ ὁποῖοι ἠξίουν τὴν ἐκτίμησιν εἰς τὴν ἀγοραίαν τιμὴν καὶ τὰς ὑπηρεσίας τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων αἱ ὁποῖαι συνεφώνουν μὲ τὴν ἀντίληψιν αὐτήν, καὶ ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος τὰς ἀντιλήψεις τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Εἶπον εἰς τοὺς ἀστοὺς πρόσφυγας ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ δεχθῶμεν νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν κτηματικὴν περιουσίαν τῶν προσφύγων, τὴν ἀνταλλάξιμον δηλαδή, κατὰ τρόπον διάφορον ἀπὸ ἐκεῖνον μὲ τὸν ὁποῖον ἐχειριζόμεθα τὴν κτηματικὴν περιουσίαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων. Προκειμένου περὶ ἐγκαταστάσεως ἀγροτῶν προσφύγων, οἱ πρόσφυγες εἶχον διακηρύξει πολλάκις ὅτι, ἐρχόμενοι ἐδῶ εἰς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θέλουν νὰ τύχουν χειρισμοῦ διαφόρου ἀπὸ τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας. Οἱ πρόσφυγες ἐζητοῦσαν νὰ πάρουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐδικαιοῦντο σύμφωνα μὲ τὴν σύμβασιν τῆς ἀνταλλαγῆς καὶ συγχρόνως διεκήρυσσον ὅτι δὲν θέλουν νὰ τύχουν χειρισμοῦ διαφόρου, πλεονεκτικωτέρου ἀπὸ ἐκεῖνον τοῦ ὁποίου ἐτύγχανον οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι. Ἀλλὰ οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι ὑπάγονται, ὡς γνωρίζετε, εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐπεβλήθη οὐχὶ ἐκ κακεντρεχείας ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων ἢ καὶ τῶν ξένων κτηματιῶν, ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης κοινωνικῆς. Ἀλλ’ ἦτο ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν ἐγκατάστασιν ἀγροτῶν στερρεάν, ἂν δὲν ἐκάμναμεν τὴν ἀπαλλοτρίωσιν καὶ δὲν ἐδίδαμεν εἰς εὐθηνὰς τιμὰς τὰς γαίας εἰς τοὺς ἀκτήμονας. Ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ μακρὰς συζητήσεις ἀνεγνώρισε τὸ δίκαιον, ἔκαμε τοὺς λογαριασμοὺς ὅλους, ὑπελόγισε τὰ ἔσοδα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἔχουν οἱ πρόσφυγες ἐκ τῶν γαιῶν τὰς ὁποίας διανέμομεν καὶ ἐπείσθη ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ πραγματικὴ ἐγκατάστασις ἂν δὲν ἐγένετο μία ἠπία ἐκτίμησις τῶν γαιῶν καὶ ἐδέχθη ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι αἱ γαῖαι θὰ ἐκτιμηθοῦν σύμφωνα μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ ἐκτίμησις νὰ εἶναι κατωτέρα τῶν 25 οὐδ’ ἀνωτέρα τῶν 200 δραχμῶν κατὰ στρέμμα. Αὐτὸ ἦτο τὸ δεύτερον πρᾶγμα ποὺ ἐπετύχομεν διὰ τῆς συμφωνίας ἐκείνης. Τὸ τρίτον τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὸ κείμενον τῆς συμφωνίας ἀλλ’ εἰς ἐπιστολὴν σταλεῖσαν ἀπὸ τὰ ξένα μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων πρὸς τὸ ὑπουργεῖον, ἦτο ὅτι ἐδόθη μία ὀρθὴ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συμβάσεως τοῦ δανείου. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπεστηρίζετο ἀπὸ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τὸν κ. Νιμάγιερ καὶ ἀπὸ τὰ μέλη τῆς δημοσιονομικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι ἔπρεπε τὰ 35% νὰ διατίθενται πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου. Ἡ πληρεστέρα ὅμως καὶ προσεκτικωτέρα μελέτη τοῦ Ἀγγλικοῦ κειμένου ἔπεισεν ὅτι ἡ ἀληθὴς ἔννοια τοῦ ἄρθρου ἦτο ἡ ἑξῆς: ὅτι 75% ἐκ τοῦ χρεωλυσίου καὶ οὐχὶ ἐκ τῶν τόκων πρέπει νὰ διατίθενται διὰ τὴν ταχυτέραν ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου. Καὶ αὐτὸ διηυκόλυνε τὴν λύσιν τοῦ ὅλου ζητήματος. Τὸ ἄλλο τὸ ὁποῖον ἐπετύχομεν ἀκόμη εἶναι ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεγνώρισεν ὅτι πρέπει νὰ συμφωνήσῃ νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου ὅ,τι θὰ ἔπρεπε νὰ περιέρχεται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον σύμφωνα μὲ τὴν νέαν ἑρμηνείαν τοῦ ἄρθρου 18, νὰ μὴ μεταβαίνῃ εἰς τὸν Διεθνῆ Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον ἐφόσον αἱ ἀνάγκαι αἱ προσφυγικαὶ τὸ ἐπιτρέπουν δηλαδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη ἐφόσον λειτουργεῖ καὶ ἕνεκα δανείων ἢ ἐκ τῆς προόδου τῆς ἐγκαταστάσεως θὰ εἶχεν ἀνάγκην αὐτὴ ἡ ἰδία τῶν χρημάτων αὐτῶν, νὰ τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς οἱανδήποτε χρῆσιν. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς συμφωνίας ἔγινεν ἡ σύμβασις μὲ τὴν Γεωργικὴν Τράπεζαν, δυνάμει τῆς ὁποίας μία κατηγορία κεφαλαίων ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐστηρίζετο ἡ Γεωργικὴ Τράπεζα, πλὴν τῶν παραχωρήσεων ἐπὶ τῶν καλυμμάτων κλπ. ἐκ τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ δανείου καὶ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Εἷς μάλιστα ἀπὸ τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἠθέλαμεν τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τότε, ἦτο ὅτι εἶχεν ἐξασφαλίσει ἓν μέρος τῶν κεφαλαίων καὶ ἠθέλαμεν τὸ ταχύτερον νὰ σχηματισθῇ καὶ λειτουργήσῃ ὁ ὀργανισμὸς αὐτὸς κατάλληλος διὰ νὰ ἀναλάβῃ τὴν περαιτέρω διαχείρισιν τῆς ἀγροτικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων, διότι προεβλέπομεν καὶ ἐθεωροῦμεν ὀρθὸν ὅτι θὰ ἔπρεπεν ἐντὸς ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν νὰ διαλυθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τὰ μέλη τῆς Δημοσιονομικῆς Ἐπιτροπῆς τῷ 1927 ἀνεγνώριζον ὅτι ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἕνας ὀργανισμὸς περίπου τέτοιος, ἀλλ’ ἀνεγνώριζον ὅτι δὲν εἴμεθα ὥριμοι διὰ νὰ διαλυθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Τώρα πλέον ποὺ ἐξαντλεῖται καὶ τὸ δεύτερον προσφυγικὸν δάνειον εἶναι φυσικὸν ὅτι ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων δὲν ἔχει κανένα προορισμόν.

§602Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἐπειδὴ ὁ κ. εἰσηγητὴς εἶχεν εἴπει κἄτι τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐπανορθωθῇ καὶ δὲν ἐπανωρθώθη. Ἡ Κοινωνία τῶν Ἐθνῶν ὅπως ὁρίζει τὸ ἄρθρον 19 ἐκείνη ἡ ἰδία ἐζήτησε νὰ διαλυθῇ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως· δὲν ἔγινε καμμία πίεσις.

§603Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν πρόκειται περὶ πιέσεως.

§604Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δὲν τὸ εἶπον δι’ ὑμᾶς. Ἐπανορθῶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐλέχθη.

§605Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ πρόνοια νὰ σχηματισθῇ ὁ ὀργανισμὸς ὁ κατάλληλος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς Ἐπιτροπῆς· καὶ ἀντὶ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ δίδῃ εἰς εἶδος τὴν ἐπικουρίαν ποὺ ἐχρειάζοντο οἱ πρόσφυγες, εἶναι προτιμότερον νὰ γίνεται πιστωτικῶς ἡ ἐπικουρία, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ἡ ἰδία ἀντελήφθη καὶ ὀργάνωσε μίαν πιστωτικὴν ἐργασίαν. Αὗται εἶναι αἱ συμφωνίαι τοῦ 1927. Καὶ τώρα κατὰ τὶ μεταβάλλονται αὗται αἱ συμφωνίαι; Μία μεταβολὴ οὐσιώδης ἡ ὁποία γίνεται εἶναι, ὅτι σήμερον ἐκχωρεῖται ὁλόκληρον τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων καὶ ὅλαι αἱ πρόσοδοι εἰς τὸ Κράτος, ἀντὶ καταβολῆς 60.000 λιρῶν. Ὅπως εἶπον καὶ προηγουμένως, αὐτὸ εἶναι βεβαίως μία πρόοδος σημαντικὴ διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ δὲν ἔχω παρὰ νὰ συγχαρῶ τὸν κ. ὑφυπουργὸν τοῦ Πολιτικοῦ Γραφείου, ἡ ὁποία ὀφείλεται, πλὴν τῶν ἐνεργειῶν τὰς ὁποίας ἔκαμεν καὶ εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι σήμερον οἱ δανεισταὶ δὲν ἔχουν τὸν αὐτὸν λόγον νὰ ἐναντιοῦνται εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς ταχυτέρας ἀποσβέσεως. Συμφέρον σήμερον τῶν δανειστῶν εἶναι νὰ ἐπέλθῃ ταχύτερον ἡ ἀπόσβεσις. Εἰς τὰ 1927 ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν ἐκυμαίνετο εἰς τὰ 97% τοῦ ἀρτίου, σήμερον ἡ τιμὴ τῶν ὁμολογιῶν κυμαίνεται, ἦτο δηλαδὴ τρεῖς λίραι κάτω τοῦ ἀρτίου, τώρα εἶναι εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ὑπὲρ τὸ ἄρτιον.

§606Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 102½.

§607Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι εἰς τὸ ἄρτιον, κ. Πρόεδρε. Εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ὑπὲρ τὸ ἄρτιον κἄποτε. Ὁ μέσος ὅρος εἶναι 100.

§608Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). 102 ἐγὼ νομίζω.

§609Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸν Δεκέμβριον (ἀναγινώσκει). Τί σημαίνει αὐτό; Ὅτι μία ταχυτέρα ἀπόσβεσις εἶναι πρὸς βλάβην τῶν ὁμολογιῶν σήμερον, ἐνῷ εἰς τὰ 1927 ἦτο πρὸς ὄφελος τῶν ὁμολογιῶν. Δι’ αὐτὸ ὑπῆρξεν αὐτὴ ἡ ἀντίδρασις. Ὅταν ἔκαμεν ὁ κ. ὑφυπουργὸς τὰς διαπραγματεύσεις, τὸν Σεπτέμβριον ἢ Ὀκτώβριον, ἦτο 100.07. Εἰς αὐτὸ ὀφείλεται ἡ ὑποχώρησις αὐτὴ τῶν προσφύγων, χωρὶς νὰ ἀρνοῦμαι κἄποιαν δεξιὰν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. ὑφυπουργός. Ἡ νέα αὐτὴ διαρρύθμισις τοῦ ἐνεργητικοῦ τῆς ἐπιτροπῆς ἀφήνει πλέον ἀνοικτὸν τὸ στάδιον ἀναμφισβητήτως, διὰ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως σύμφωνα μὲ τὰς ἀντιλήψεις τοῦ Κράτους. Πῶς καθορίζεται τώρα ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἀγροτῶν; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερε περιορισμοὺς οἱ ὁποῖοι γίνονται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν προσφύγων. Δὲν ἔχω δυσκολίαν φυσικὰ ἐγὼ νὰ ἀναγνωρίσω, ὅτι γίνονται περιορισμοὶ καὶ περιορισμοὶ σοβαροὶ ἡ διαφορὰ εἶναι ὅτι δὲν εἶναι τόσον πολλοί, ὅσοι παρεστάθησαν ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἐπὶ παραδείγματι οἱ τόκοι τῶν προσφυγικῶν δανείων δὲν ὑπερβαίνουν τὸ 6,4 κατὰ συνέπειαν ὁ ὑπολογισμὸς τοῦ τόκου εἰς τὰ 8%, εἶναι ὑπολογισμὸς ἀδικαιολόγητος. Ὅταν ἡμεῖς ἐκάμαμεν τὰς συμφωνίας εἰς τὰ 1927 καὶ καθωρίσαμεν τὸν τόκον τῶν δανείων καὶ τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τοῦ ἐνεργητικοῦ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν, δὲν ἐθίξαμεν τοὺς περιορισμοὺς διόλου, διότι δὲν παρουσιάσθησαν λογαριασμοί. Εἴμεθα βέβαια ὑπεύθυνοι ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ὁμολογιοῦχοι ἦσαν ἐξησφαλισμένοι, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν θὰ εἶχεν ἀντιρρήσεις ὅπως δὲν ἔχει ἀντιρρήσεις.

§610Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ζήτημα ἐπιτροπῆς, εἶναι ζήτημα τοῦ Κράτους. Εἴπατε ὅτι ἐγὼ ὑπελόγισα τὸν τόκον μὲ τὸν ὁποῖον χρεώνονται οἱ ἀγρόται πρόσφυγες εἰς 8%, ἐνῷ εἶναι 6,4, θέλω νὰ γνωρίζω θὰ χρεώνωνται αὐτοὶ μὲ 8%.

§611Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ὁριστικὸς λογαριασμός, εἶναι προσωρινοὶ λογαριασμοί.

§612Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Τὶ τέλος πάντων θὰ εἶναι τὸ χρέος;

§613Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους σᾶς ἔδωσαν αὐτοὶ κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως;

§614Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βέβαια.

§615Δ. ΜΑΡΣΕΛΟΣ. Αὐτὸ εἶναι γνωστόν, εἶναι 8%.

§616Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι αὐτὴ ἡ ἐγγραφὴ εἶναι εἰς τὰ βιβλία. Λέγω ὅτι ἦτο κακὴ ἐγγραφὴ καὶ ἑπομένως ἀπαλλαγὴ οὐσιαστικὴ δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ, διότι ὅταν θὰ γίνῃ ὁπωσδήποτε ὁ ὁριστικὸς λογαριασμός, δὲν θὰ ἐπιτρέπεται νὰ καταλογισθοῦν ὡς προσφυγικὰ χρέη. Καὶ ἂν γίνῃ αὐτὸς ὁ λογαριασμός, τότε ἡ δωρεά, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τοὺς πρόσφυγας ἐκ τοῦ τόκου κατέρχεται ἀπὸ τὰ 3 ἑκατομμύρια λιρῶν εἰς τὰ 2.

§617Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πόσον ὑπολογίζετε τὸν τόκον ποὺ πληρώνομεν ἡμεῖς διὰ τὸ προσφυγικὸν δάνειον;

§618Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. 6,4.

§619Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁ τόκος των εἶναι 7.

§620Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ πρώτου εἶναι 7, τοῦ δευτέρου 6, 5 τοῦ Ἀμερικανικοῦ εἶναι 4, ὁ μέσος ὅρος εἶναι 6, 47.

§621Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὰ ὑπολογίζετε ἀπὸ τὸ 7% τοῦ μεγάλου, διότι εἶναι μεγαλύτερον τὸ πρῶτον δάνειον τὸ ὑπολογίζετε 7%, ἐνῷ εἶναι 7 ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς ἐκδόσεως, λοιπὸν ὑπερβαίνει τὰ 8. Ἐπίσης τὸ δεύτερον τοῦ τριμεροῦς δανείου εἶναι 6%. Λοιπὸν εἶναι 6. 6 ἢ 6. 7 Ὑπολογίζετε κατὰ τὸν τόκον. Χάριν τῆς ἀκριβείας τὸ λέγω αὐτό, ἐπειδὴ ἀμφισβητήθη ἡ ἀκρίβεια τῶν ἀριθμῶν.

§622Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ μοῦ ἐδόθησαν ἀπὸ τὰ βιβλία τῆς Ἐπιτροπῆς Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων. Ἐπίσης δὲν σᾶς ἀνεκοινώθη ἴσως ἄλλο πρᾶγμα: Ὅτι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες πρέπει νὰ χρεώνωνται μὲ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα πραγματικῶς λαμβάνουν. Ἄν γίνῃ μία ἀναδίφησις τῶν πραγμάτων αὐτῶν, θὰ ἴδητε, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ τιμαὶ μὲ τὰς ὁποίας ἐπληρώθησαν κατὰ μέρος, οἱ τόκοι ηὐξήθησαν 7–10–15–30%. Ἄλλη ζημία..... Ἐγὼ δέχομαι ὅτι γίνονται παραχωρήσεις ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος ἀπέναντι τῶν ἀγροτῶν προσφύγων δὲν κάμνει μίαν ἐπιχείρησιν, τὸ Κράτος θέλει νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὺς πρόσφυγας. Τὸ ζήτημα εἶναι τώρα ποὺ γίνεται μία ὁριστικὴ διαρρύθμισις τοῦ πράγματος, κατὰ πόσον αὐτὴ ἡ ὁριστικὴ διαρρύθμισις ἐξασφαλίζει τὴν στερέωσιν τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων καὶ κατὰ πόσον εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ποῦ κάμνει τὸ Κράτος εἰς τοὺς ἀγρότας πρόσφυγας, θὰ ἠμπορέσῃ ν’ ἀνταποκριθῇ ὁ προσφυγικὸς κόσμος. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατόπιν τῆς ἐκτιμήσεως ἡ ὁποία γίνεται τῶν γαιῶν, ὑπελόγισεν ὅτι θὰ πληρώνουν οἱ ἀγρόται πρόσφυγες κατὰ μέσον ὅρον 1900 δραχμὰς τὸν χρόνο. Καὶ ἐρωτῶ: ὅπως εἶναι ἐγκατεστημένοι οἱ ἀγρόται πρόσφυγες εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν 1900 δραχμὰς τὸν χρόνον κατὰ μέσον ὅρον; Ἐγὼ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσουν. Ἀλλ’ ἡ ἐπιβάρυνσις αὐτὴ δὲν εἶναι πραγματική, ἐὰν λάβῃ κανεὶς ὑπ’ ὄψιν ὅτι αὐταὶ αἱ 1900 δραχμαὶ κατ’ ἔτος ὑπελογίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς κατὰ μέσον ὅρον ἀποζημιώσεως 60 λιρῶν. Ἀλλὰ θὰ πάρουν οἱ πρόσφυγες ὅλοι 60 λίρες ἀποζημίωσιν; Ὄχι βέβαια, διότι σύμφωνα μὲ ἕν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἕτοιμον, ἐκτὸς τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐκπρόθεσμοι καὶ ἐκτὸς τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ τύχουν μιᾶς ἀποζημιώσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ ἠμποροῦν νὰ ἐγκατασταθοῦν, τὸ ἥμισυ τῶν προσφύγων θὰ πάρουν ποσὸν πολὺ κατώτερον ἀπὸ τὰς 60 λίρας. Δηλαδὴ αἱ 11.000 θὰ πάρουν μίαν μόνον λίραν, αἱ 22.000 θὰ πάρουν 2–22 λίρες, αἱ 13.000 θὰ πάρουν 23–44 λίρες, καὶ αἱ 16.000 θὰ πάρουν ἀπὸ 45. Προβλέπεται λοιπὸν ὅτι ἄνω τοῦ ¼ τῶν προσφύγων θὰ πάρουν ποσὸν πολὺ κατώτερον ἀπ’ ἐκεῖνα ποῦ προβλέπεται καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐκεῖνα ποὺ προβλέπουν ὅτι θὰ πληρώσουν ἀνέρχεται εἰς 2500–3000 δραχμὰς τὸ ἔτος. Καὶ σᾶς ἐρωτῶ εἶναι δυνατὸν οἰκογένειαι ἀγροτῶν προσφύγων εἰς τὴν Ἑλλάδα νὰ πληρώσουν 2500–3000 δραχμὰς κατ’ ἔτος; Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν.

§623Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀλλοίμονον τότε εἰς τοὺς μέλλοντας ἀκόμη νὰ ἐγκασταθοῦν.

§624Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ αὐτοὺς καὶ ἐγὼ ἐπιμένω, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, διὰ νὰ γίνῃ μία διαρρύθμισις τοιαύτη, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν οἱ πρόσφυγες ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰ βάρη, ποὺ θὰ τοὺς βάλετε. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐκτὸς μιᾶς ριζικῆς μεταβολῆς, ἡ ὁποία θέλω νὰ γίνῃ εἰς τὸ ζήτημα τῆς προσωρινῆς ἀποζημιώσεως, θὰ ἐπεθύμουν νὰ γίνῃ μία μεταβολὴ καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐκτιμήσεως τῶν γαιῶν καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ χρόνου τῆς ἀποσβέσεως. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, ποὺ διαμαρτύρομαι διὰ τὴν τακτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία τείνει εἰς τὸ νὰ αὐξήσῃ τὴν ἐκτίμησιν τῶν γαιῶν. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως συνετέλεσεν νὰ ἔχωμεν μίαν ὑπερτίμησιν συνεχῆ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν γαιῶν. Πάρετε τὰς ἐκτιμήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ξένων ὑπηκόων. Θὰ ἴδετε ὅτι παραβιάζεται καταφώρως ἡ σύμβασις μὲ τὰ ξένα Κράτη.

§625Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Ἡ Κυβέρνησις μέχρι τῆς σήμερον πῶς δεικνύει αὐτὴν τὴν τακτικὴν ὥστε νὰ αὐξάνεται ἡ τιμὴ τῶν γαιῶν;

§626Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὲ τὸ νὰ μὴν παρακολουθῇ τὴν ὑπόθεσιν. Ἐκάλεσε τοὺς ἁρμοδίους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους, νὰ τοὺς εἴπῃ τὶ κάνετε ἐδῶ πέρα; Ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους κάμνουν τὰς διαπραγματεύσεις καὶ ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ ἀποζημίωσις ἄνω τοῦ διπλασίου τῆς προπολεμικῆς τιμῆς. Ποῖαι εἶναι οἱ προπολεμικαὶ τιμαὶ τῶν τσιφλικίων εἰς τὴν Μακεδονίαν, τὴν Θεσσαλίαν καὶ τὴν Ἤπειρον; Νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ παρακολουθῇ οὕτω πως τὸ ζήτημα, ὥστε καὶ τὰ δικαστήρια νὰ καταλάβουν ὅτι δὲν δύναται νὰ παραβιάζεται ἡ σύμβασις. Ἐγὼ νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι καὶ ὁ ἀγροτικὸς νόμος παραβιάζεται ἀπὸ τὰ δικαστήρια. Εἶναι ζήτημα πολιτικὸν τῆς Κυβερνήσεως νὰ σταματήσῃ αὐτὴν τὴν παραβίασιν, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποὺ θὰ καταλήξῃ. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ, δὲν θὰ παραξενευθῶ ἐὰν ἴδω ἀποζημιώσεις μὲ 500 ἢ 1000 δραχμάς. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην κ. Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ ἀκυρωθοῦν αἱ ἀποφάσεις τῶν δικαστηρίων διὰ νόμων εἰδικῶν, ἀποφάσεις, αἱ ὁποῖαι καταφώρως παραβιάζουν τὸν ἀγροτικὸν νόμον. Ἐκάναμεν μεταρρυθμίσεις ἀποφάσεων πρὸς ὄφελος τῶν ἰδιοκτητῶν. Ὀφείλομεν νὰ κάμωμεν καὶ ἀκυρώσεις ἀποφάσεων, ὅταν αὐταὶ αἱ ἀποφάσεις παραβιάζουν καταφώρως τὸν ἀγροτικὸν νόμον, διότι ἐὰν ἀφίσωμεν ἔτσι τὰ πράγματα ἐλεύθερα, θὰ ἔχωμεν ἀποφάσεις 500 καὶ χιλίων δραχμῶν. Οἱ ἀγροτικοὶ νόμοι παντοῦ καὶ πάντοτε ἐθεσπίσθησαν ἀπὸ τὰς Κυβερνήσεις εἰς στιγμὰς ἀνάγκης, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐφαρμογήν των πάντοτε προσέκοψαν εἰς μίαν συστηματικὴν ἀντίδρασιν τῶν μεγάλων κτηματιῶν εἰς ὅλον κόσμον. Ἡ ἀντίδρασις αὐτὴ δὲν θὰ παύσῃ καὶ σήμερον ἀκόμη ὑπάρχουν μερικὰ τσιφλίκια διὰ τὰ ὁποῖα ἀντιδροῦν ν’ ἀπαλλοτριωθοῦν. Ἡ ἀντίδρασις αὐτὴ διεξάγεται κατὰ τρόπον πλευροκοπικόν. Διὰ καθορισμοῦ ἀνωτέρων τιμῶν εἰς τὰ μοναστηριακὰ κτήματα, διὰ καθορισμοῦ ἀνωτέρας τιμῆς εἰς τὰ κτήματα τῶν ἀγροτῶν προσφύγων, διευκολύνεται φυσικὰ αὐτὴ ἡ προσπάθεια πρὸς ἀνατροπὴν τῆς βάσεως τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένω ἐγὼ εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, ὅτι πρέπει ἡ διατίμησις τῶν γαιῶν νὰ εἶναι κατωτέρα. Τὸ Κράτος, ὅπως εἶπον, τὸ μεγαλύτερον ὄφελος ἐκ τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἔχει, ὄχι ἀπὸ τὸ τὶ ποσὰ χρεώνονται οἱ πρόσφυγες, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ τὶ ποσὰ εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθοῦν. Ἐπειδὴ ἡμεῖς προβλέπομεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐφαρμόσῃ τὴν σύμβασιν περὶ συστάσεως τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης καὶ θὰ διαθέσῃ τὰ ποσὰ αὐτὰ ὑπὲρ τῆς Ἀγροτικῆς Τραπέζης, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπαραίτητον διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ καὶ διὰ μιᾶς ἠθικῆς πιέσεως, ἐπιθυμῶ αἱ χρεώσεις νὰ εἶναι τόσον χαμηλαί, ὅσον ἐπιβάλλουν αἱ συνθῆκαι τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἀφήνω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀνωτέρα ἐκτίμησις τῶν γαιῶν βλάπτει τοὺς κολλήγους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀποκατεστημένοι εἰς τὰ κτήματα. Κατὰ συνέπειαν νομίζω ὅτι εἶναι στοιχειῶδες καὶ ἀπαραίτητον νὰ ὑποβιβασθῇ ἡ ἐκτίμησις αὐτῶν τῶν γαιῶν τῶν παραχωρουμένων εἰς τοὺς πρόσφυγας. Ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἐπίσης θεωρῶ ἀπαραίτητον εἶναι νὰ ὁρισθῇ μικρότερος χρόνος ἀποσβέσεως....... Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅπως τὸ λέγει καὶ ἡ σύμβασις, θ’ ἀναθέσῃ εἰς τὴν Ἀγροτικὴν Τράπεζαν τὴν εἴσπραξιν τῶν χρεῶν καὶ τὴν διαχείρισιν τῶν δοσοληψιῶν ἐκ τῆς ἐγκαταστάσεως ἀκτημόνων ἐντοπίων καλλιεργητῶν. Αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία λειτουργεῖ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Κανεὶς λόγος δὲν συντρέχει νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας. Πρέπει νὰ μεταβιβασθῇ εἰς τὴν Τράπεζαν, νὰ γίνῃ μία εἰδικὴ διεύθυνσις ἐξοφλήσεως τῶν χρεῶν ἀποκαταστάσεως. Πρέπει ἐκεῖ νὰ συγκεντρωθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα διὰ νὰ γίνῃ μία τραπεζιτικὴ διαρρύθμισις τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν, διότι τὸ ὑπουργεῖον δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἠμπορέσῃ ἡ Ἀγροτικὴ Τράπεζα νὰ ἀνταπεξέλθῃ εἰς αὐτὸν τὸν προορισμὸν εἶναι ἀνάγκη ἀπ’ ἀρχῆς ἡ ἐπιβάρυνσις νὰ εἶναι καλῶς ὑπολογισμένη εἰς τρόπον ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώνεται ἐκ μέρους τῶν ἀγροτῶν προσφύγων. Ἐξεύρετε ὅτι εἶναι πλέον ἀναμφισβήτητον ὅτι, ὅταν δὲν ὑπάρχουν ἄλλαι πρόσοδοι, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσβεσθῇ ἡ ἀξία τῆς γῆς ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν, παρὰ εἰς μακρότατον χρονικὸν διάστημα. Ὑπάρχουν σπουδαῖοι οἰκονομολόγοι, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν ὅτι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποσβεσθῇ ἀπὸ τὴν καλλιέργειαν ἡ ἀξία τῆς γῆς. Αὐτὸ ἔχει κολοσσιαίαν σημασίαν, διότι ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν βαρύνονται οἱ πρόσφυγες μόνον μὲ τὰς γαίας, βαρύνονται μὲ τὰ σπήτια, μὲ τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα καὶ μὲ ἄλλα. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ καλλιέργεια ν’ ἀποφέρῃ τόσον πολλά, ὥστε ν’ ἀποσβεσθῇ καὶ ἡ ἀξία τοῦ κτήματος; Ἐγὼ βλέπω ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ναυάγιον τῶν ὑπολογισμῶν. Βεβαίως γίνεται μία ἐλάφρυνσις τῶν χρεῶν τῶν προσφύγων, ὅπως ὑπολογίζῃ αὐτὰ ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως. Ἀλλὰ σᾶς ἐπαναλαμβάνω ἐὰν θέλετε νὰ κάμετε μίαν ριζικὴν τακτοποίησιν τοῦ πράγματος, ἡ ριζικὴ τακτοποίησις δὲν θὰ γίνῃ παρὰ ἐὰν ἐλαττωθοῦν καὶ αἱ γαῖαι, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐνθαρρύνετε τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ γίνῃ μακροτάτη προθεσμία ἀποσβέσεως διὰ νὰ δώσῃ καλὰ ἀποτελέσματα καὶ διὰ τοὺς πρόσφυγας καὶ διὰ τὸ Κράτος. Κυρίως ἡ ἀποζημίωσις, ὅπως ὁρίζεται εἶναι ἓν μέτρον κοινωνικῆς πολιτικῆς. Δὲν λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐὰν ἐδικαιοῦντο οἱ ἀγρόται πρόσφυγες νὰ λάβουν ἐκ τῆς περιουσίας των. Ἡ ἐφαρμογή, λοιπόν, τῆς κλίμακος τῆς ἀστικῆς ἀποζημιώσεως νομίζω ὅτι δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν διὰ τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς ἀστικῆς ἀποζημιώσεως τὶ συμβαίνει; Θὰ συμβῇ τοῦτο: ἓν μέρος τῶν ἀγροτῶν προσφύγων νὰ ἐργάζεται διὰ νὰ ἀποτίσῃ τὸ τοκοχρεωλύσιον τῶν περισσοτέρων ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ περιέλθουν εἰς μικρὸν ἀριθμὸν προσφύγων. Ἀπὸ τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους συνεκέντρωσε ἡ ὑπηρεσία φαίνεται ὅτι οἱ ἡμίσεις ἐκ τῶν ἀγροτῶν προσφύγων θὰ πάρουν ἀποζημίωσιν ἀπὸ 1 λίραν ἕως 20, καὶ ἀπὸ 23–44 λίρες, καὶ οἱ ἄλλοι ἡμίσεις θὰ πάρουν ποσὸν μεγαλύτερον, δηλαδὴ ἀπάνω ἀπὸ 44 λίρες μέχρι 800 λιρῶν. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι κἄτι τὶ ἐντελῶς ἀκατάληπτον δι’ ἐμέ. Ἐφόσον κάμνωμεν κοινωνικὴν πολιτικὴν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δώσωμεν ἴσην ἀποζημίωσιν ἢ ἐὰν δὲν ἠμποροῦμεν νὰ δώσωμεν ἴσην ἀποζημίωσιν πρέπει ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τῆς Α ἢ Β κατηγορίας νὰ εἶναι ἐλαχίστη. Διότι ἡμεῖς διατὶ χωρίζομεν τὸ ποσόν, διατὶ χωρίζομεν τὰ γενικὰ ἔξοδα, διατὶ κάμωμεν ὅλα αὐτά. Τὰ κάμνωμεν ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι θέλομεν νὰ στερεοποιηθῇ αὐτὴ ἡ ἀγροτικὴ ἐγκατάστασις. Ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου τῆς κατανομῆς τῆς ἀποζημιώσεως μὲ τὴν κλίμακα αὐτὴν ἐπιδιώκομεν τὸ ἀντίθετον. Δηλαδὴ χωρὶς νὰ διερωτήσωμεν τὴν θέσιν ὅλων τῶν προσφύγων, στερεώνωμεν τὴν θέσιν ὀλιγωτέρων, τοὐλάχιστον τῶν ἡμίσεων. Καὶ δι’ αὐτό, λοιπόν, τὸ ζήτημα ἀκόμη θὰ ἐπρότεινα, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ μία οὐσιαστικὴ μεταρρύθμισις. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὥριμος ἵνα κάνῃ τώρα ἀμέσως αὐτὴν τὴν μεταρρύθμισιν ἐγὼ θὰ ἐπρότεινα ἀφοῦ θὰ πάρετε διὰ 4–5 ἄλλα θέματα ἐξουσιοδότησιν νὰ πάρετε καὶ δι’ αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἐφόσον διεξαγάγαμεν διαπραγματεύσεις ἀπὸ τὰ 1927 διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἓν μέρος τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ρυθμίσωμεν τὴν ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτῶν προσφύγων; Ὅλαι αὐταὶ αἱ θυσίαι τοῦ Κράτους ἔγιναν διὰ σκοποὺς κοινωνικούς. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἀκολουθῆται μία πολιτικὴ ἡ ὁποία καταστρέφει τοὺς ὑπολοίπους εἰς τρόπον ὥστε νὰ καταστρέφεται ὅλον τὸ ἔργον τῆς ἀγροτικῆς ἀποκαταστάσεως. Θὰ παρεκάλουν, λοιπόν, ἐφόσον ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ὥριμος νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ καλλίτερον διὰ τῆς ἐπεξεργασίας μιᾶς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, διότι πρέπει νὰ ὑπολογίσετε, ὅτι ἐπεξεργασία αὐτοῦ τοῦ δευτέρου τοὐλάχιστον δὲν ἔγινε. Δὲν ὑπελογίσατε δηλαδὴ ἀκριβῶς τί ἀποτελέσματα μπορεῖ νὰ ἔχῃ αὐτὴ ἡ ρύθμισις τῆς ἀγροτικῆς ἀποζημιώσεως. Καὶ ἐφόσον δὲν ὑπολογίζετε κανεὶς λόγος, δὲν συντρέχει, κ. ὑπουργέ, νὰ δεσμευθῆτε. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος νὰ δημιουργήσητε δικαιώματα καὶ εἴπητε αὔριον ὅτι οἱ ἡμίσεις ἀγρόται πρόσφυγες δὲν μποροῦν νὰ σταθοῦν στὰ πόδια των. Θὰ δημιουργηθῇ ἴσως ἕνας ἀριθμὸς τζαμπατζήδων. Θὰ ἴδετε τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τότε θὰ κανονίσετε τὸ ζήτημα ὅπως νομίζετε καλλίτερον.