1930.04.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 72η

ΠΕΜΠΤΗ 10 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρεία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Αἱ γεωργικαὶ ὀργανώσεις Μακεδονίας, Θράκης, Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου διαμαρτύρονται διὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου 602. Αἱ γεωργικαὶ ὀργανώσεις Μακεδονίας, Θράκης, Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου διαμαρτύρονται ἐναντίον τοῦ σχεδίου Κυπριάδου περὶ διανομῆς γαιῶν. — Οἱ ἔφεδροι πολεμισταὶ Παγκρατίου, Κοπανᾶ, καὶ Νέας Ἐλβετίας διαμαρτύρονται διὰ τὴν κατάληψιν ἐκτάσεως ἀπαλλοτριωθείσης ὑπὲρ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου Προνοίας καὶ ζητοῦν τὴν λῆψιν μέτρων πρὸς ἀποτροπὴν συγκρούσεως. — Ἀγρόται κάτοικοι Κηφισσιᾶς διαμαρτυρόμενοι κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπαλλοτριώσεως Ἀθηνῶν παρακαλοῦν ὅπως συμπεριληφθοῦν εἰς τὸ ἀγρόκτημα «Μορτερό». — Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἁγίου Νικολάου Κρήτης παρακαλεῖ ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ μελάσσης πρὸς προαγωγὴν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς χαρουπίων. —Οἱ συνταξιοῦχοι χωροφυλακῆς Τρικκάλων ζητοῦν τὴν ἐπέκτασιν τοῦ νόμου 4286 καὶ τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεών των. —Ὁ Κ. Χ. Δημητρακόπουλος ὑποστράτηγος ἐν ἀποστρατείᾳ ζητεῖ τὴν προσθήκην διατάξεων ἐν τῷ ἐνοικιοστασίῳ ὑπὲρ τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν. —Ἡ ἕνωσις λειτουργῶν μέσης ἐκπαιδεύσεως Θεσσαλονίκης παρακαλεῖ ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ χορήγησις τῶν 3)16 τοῦ μισθοῦ εἰς ἅπαντας τοὺς ἐκπαιδευτικούς. —Ἡ ἕνωσις μέσης ἐκπαιδεύσεως ζητεῖ τὴν τροποποίησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως. —Οἱ παρὰ τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Λαρίσης τοῦ Πειραιῶς κατέχοντες οἰκόπεδα διαμαρτύρονται διὰ τὴν αὐθαίρετον κατάληψιν τούτων ὑπὸ τῶν προσφύγων καὶ παρακαλοῦν ὅπως ἐπιστραφῶσι ταῦτα εἰς τούτους ἢ καταβληθῇ ἀνάλογος ἀποζημίωσις. —Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Μαντᾶς καταθέτει ψήφισμα τοῦ συνεταιρισμοῦ προσφύγων συνοικισμοῦ Χαριλάου καὶ Οὐζεΐφ Βέη Θεσσαλονίκης ζητούντων τὴν διανομὴν καὶ παράδοσιν τῶν οἰκημάτων τοῦ συνοικισμοῦ Ὁσίας Ξένης. Ἡ ἐπὶ τῆς Γεωργίας Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) Περὶ ἀποδοχῶν τῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ἀποσπωμένων ἀξιωματικῶν». 2) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4076 ἀφορῶντος τὴν ἐκπροσώπησιν τῶν ἀνηλίκων ἀνταλλαξίμων διὰ τὴν εἰς αὐτοὺς πληρωμὴν τῆς ὀφειλομένης ἀποζημιώσεως. 3) Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Αὐγούστου 1929 συμβάσεως περὶ προμηθείας ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ λογαριασμὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου μέχρι 600 τόννων σίτου διαφόρων ποικιλιῶν, διὰ σποράν. 4) Περὶ κυρώσεως τῆς ἀπὸ 14 Φεβρουαρίου 1930 συμβάσεως μεταξὺ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος περὶ τροποποιήσεως τῆς 5 Μαΐου 1925 συμβάσεως περὶ διαχειρίσεως τῶν ἐξ ἀνταλλαξίμων κτημάτων ὡς ἔκτοτε ἐτροποποιήθη. 5) Περὶ ἐπανεκδικάσεως τῶν ἀγροκτημάτων τῆς περιφερείας Ἰωαννίνων, τῶν ὁποίων οἱ φάκελλοι ἀπετεφρώθησαν κατὰ τὴν πυρκαϊὰν τῆς 6ης Νοεμβρίου 1929 τοῦ Διοικητηρίου Ἰωαννίνων. 6) Περὶ ὀφειλῆς ἀποζημιώσεως κτημάτων ἀπαλλοτριωθέντων ὑπὲρ τὰς διατάξεις τοῦ ἀγροτικοῦ νόμου. 7) Περὶ ρυθμίσεως ζητημάτων νομῆς ἐπὶ γαιῶν παραχωρηθεισῶν κατὰ κυριότητα εἰς τὴν Ε.Α.Π. καὶ ὁριστικῶς διανεμηθεισῶν. 8) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4399 περὶ ρυθμίσεως ἀνωμάλων δικαιοπραξιῶν ἐν ταῖς Νέαις Χώραις. 9) Περὶ καταβολῆς ἀποζημιώσεως εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς ἐγκατεστημένους ὁμογενεῖς δικαιούχους ἀνταλλαξίμους». 10) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἀπὸ 13)3)27 Ν.Δ. περὶ ἐπαρχιακῶν Συμβουλίων. 11) Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων 3471 καὶ 4354 περὶ Ταμείων ἀνταλλαξίμων. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4229 περὶ τῶν μέτρων ἀσφαλείας τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος καὶ προστασίας τῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. —Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Η. Ἀποσκίτης, Σ. Σχινᾶς, Ι. Μπούτης, Κ. Τσάφος καὶ Α. Καλαντζάκος ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκχωρήσεων καὶ κατασχέσεων ἐπὶ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4278 καὶ τοῦ Διατάγματος τῆς 28ης Αὐγούστου 1929 καταβαλλομένων ἀποζημιώσεων». Ὁ βουλευτὴς κ. Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ αὐτοκινήτων, κυκλοφορίας αὐτῶν κ. λ. π.». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ε. Καρυωτάκης, Ι. Γοβατζιδάκης καὶ Μ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προστασίας τῶν πολυτέκνων». Ὁ βουλευτὴς κ. Η. Φλῶρος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Σαρακηνὸς, Δ. Τσιτσάρας, Ν. Σπηλιώτης καὶ Α. Μυλωνογιάννης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως εἰς τὴν νομοθεσίαν περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων». Ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Παπαστρατῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τοῦ Μ.Τ.Π. ὑπαλλήλων». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Τσαλδάρης ἐπὶ ἀναφορᾶς γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου Πρεβέζης.

§2Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σταυρόπουλος ἐπ’ ἀναφορᾶς τῆς κοινότητος Ἀδὶς–Ἀμπέμπα κατὰ τοῦ προξένου Ζερβοῦ καὶ λοιπά.

§4Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε ἡ Ἑλληνικὴ παροικία Ἀδὶς–Ἀμπέμπα ἀπέστειλε πρὸ μηνῶν τηλεγράφημα διὰ τοῦ ὁποίου παραπονεῖται ὅτι ὁ ἐκεῖ πρόξενος Ζερβὸς ἀπήλασε ἄνευ δικαιολογίας μέλη τῆς ἐκεῖ παροικίας. Οἱ λόγοι οἱ ὁποῖοι ἠνάγκασαν τὸν πρόξενον νὰ πράξῃ τοῦτο εἶναι ἐπαγγελματικὴ ἀντιζηλία, διότι ὁ Παπαδόπουλος εἶναι ἰατρὸς εἰς τὸ Ἀδὶς–Ἀμπέμπα ὁ δὲ ἄλλος ὁ Παπαχρηστοδούλου ἔγραψε νὰ πάῃ εἰς τὸ Ἀδὶς Ἀμπέμπα διὰ νὰ τὸν εὕρῃ. Εἰς δὲ τὸ Τσιμπουτὶ ὁ κ. πρόξενος καθυστέρησεν τὸν Παπαχρηστοδούλου ἐπὶ πεντάμηνον. Αἱ διαμαρτυρίαι ἐπῆγαν καὶ μέχρι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τοῦ ὁποίου ἀπεδεικνύετο ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου φιλησύχου καὶ ἐν τάξει καθ’ ὅλα. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν διέταξε καὶ τοῦ ἐπέτρεψαν νὰ πάῃ εἰς τὴν Ἀδὶς–Ἀμπέμπα. Ἐκεῖ δὲ ἐπειδὴ ἠθέλησε νὰ δημοσιεύσῃ ὅτι ὁ ἐν λόγῳ πρόξενος ἐξήσκει παρανόμως τὸ ἰατρικὸν ἐπάγγελμα καὶ διὰ φωτοτυπίας ἔκαμε γνωστὸν ὅτι δὲν εἶχε πτυχίον.

§5Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ὁ πρόξενος λέγει πῶς εἶναι ἰατρός;

§6Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἔχει ἐγγραφεῖ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ἀλλὰ δὲν ἔτυχε πτυχίου.

§7Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν εἶναι μόνιμος πρόξενος θὰ εἰπῇ ὅτι ἔχει δίπλωμα Πανεπιστημίου. Ἐλᾶτε εἰς τὸ ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα.

§8Σ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπήλασε καὶ ἄλλον ἐκ προσωπικῶν λόγων. Τὸν ὀδοντοϊατρὸν Καρακατσάνην, ἰδιαίτερον τῆς Βασιλίσσης τῆς Ἀβησσυνίας τὸν ἠπείλησεν ὅτι θὰ τὸν ἀπήλαυνε καὶ μόνον κατόπιν τῆς ἐπεμβάσεως τῆς βασιλίσσης τὸν ἄφησεν ἥσυχον. Γενικῶς ἐνοχλεῖ καὶ βασανίζει πάντα ὁμοεθνῆ, τὸν ὁποῖον ἤθελε συναντήσει ἀντίθετον πρὸς τὰ συμφέροντά του ἢ ὑποπίπτοντα εἰς τὴν δυσμένειάν του.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης ἐπὶ ἀναφορᾶς Α. Τζιμέρου.

§10Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ μιᾶς ἀναφορᾶς ἑνὸς ἰδιώτου, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν ἰδιοφυΐαν καταγενόμενος ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν εἰς ἐφευρέσεις. Πρῶτος αὐτὸς ἔκαμε δοκιμὰς καταδιώξεως τῶν ἀκρίδων διὰ φλογοβόλων κατὰ τὸ 1916. Τὸ 1926 ἐπὶ παρουσίᾳ ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὸν νομάρχην τότε Λαρίσσης κ. Ξηρὸν καὶ ἄλλους ὑπαλλήλους ἔκαμε δοκιμὰς καὶ ἀπεδείχθησαν τ’ ἀποτελέσματα, δι’ ἐκθέσεως δὲ ἡ ἐπιτροπὴ αὐτὴ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον συνέστησε χρῆσιν τῶν φλογοβόλων διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν ἀκρίδων. Ἀλλ’ αὐτὸς ἔκαμε ἰδικήν του ἐφεύρεσιν, ἰδίου συστήματος. Ἐγένοντο δοκιμαὶ μεταξὺ τοῦ συστήματος αὐτοῦ καὶ τῶν φλογοβόλων τὰ ὁποῖα ἐπρομηθεύθη τὸ Κράτος καὶ κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὸ 1928 ὅτε τὸ γραφεῖον προστασίας καπνοῦ ἐνήργησε τοιαύτην, κατεδείχθησαν τὰ καταπληκτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφευρέσεως τοῦ ἰδιώτου αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι ὁ ἁρμόδιος ὑπουργὸς πρέπει νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ καὶ ἐὰν πράγματι τὰ μηχανήματα αὐτὰ φέρουν ἀποτελέσματα νὰ προμηθευθῇ τὸ Κράτος ἀπ’ αὐτὰ διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ὑπεβλήθη καὶ εἰς μεγάλας δαπάνας διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐφεύρεσιν αὐτήν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§12Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ θερμῶς τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἐξαιρετικὴ προσοχὴ εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν τοπικῶν ἀρχῶν.

§13Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσας ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἀποστράτου ἀνθυποπλοιάρχου Μπότσικα.

§15Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν αὐτὴν διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀναφερόμενος ζητεῖ νὰ τοῦ προσμετρηθῇ εἰς τὴν συντάξιμον ὑπηρεσίαν του καὶ ὁ χρόνος καθ’ ὃν ὑπηρέτησεν εἰς ἄλλας κρατικὰς ὑπηρεσίας καὶ νὰ συστήσετε εἰς τὸ ἐλεγκτικὸν συνέδριον νὰ δεχθῇ τὴν ἄποψιν αὐτήν.

§16Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μαργαριτίου.

§18Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς ἐπὶ ἀναφορᾶς τῶν γεωργικῶν συνεταιρισμῶν Ὀλυμπίας.

§20Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Πρόκειται περὶ τῶν παραπόνων τῶν οἰνοπαραγωγῶν διὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς. Ἡ Κυβέρνησις παρακολουθεῖ μετ’ ἐνδιαφέροντος τὸ ζήτημα αὐτό. Δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἀνακοινώσω τὰ παράπονα αὐτά.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς δημοδιδασκάλων Λευκάδος.

§22Μ. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης ἐπὶ ψηφισμάτων κοινοτήτων Ἀγυιᾶς.

§24Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ζητοῦν αἱ κοινότητες νὰ ὑπαχθῇ ἡ ἐπαρχία Ἀγυιᾶς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν Λαρίσσης καὶ διότι ἡ ἀπόστασις εἶναι μικρὰ ἀλλὰ καὶ διότι τὰ συμφέροντά των ὑπάγονται εἰς τὴν περιφέρειαν Λαρίσσης. Δίκαιον εἶναι νὰ ὑπαχθῇ ἡ περιφέρεια Ἀγυιᾶς εἰς τὴν περιφέρειαν Λαρίσσης.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§26Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς προσφυγικῆς ὁμάδος Δεμφλῆ διὰ παροχὴν δανείου.

§28Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν, κύριε Πρόεδρε.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἡρακλείου περὶ καθιερώσεως ἑνιαίου ἄρτου.

§30Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσκεπίδης ἐπὶ ἀναφορᾶς καπνοπωλῶν Θεσσαλονίκης πασχόντων καὶ πενομένων.

§32Ν. ΑΣΚΕΠΙΔΗΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν καὶ παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Ἁγίων Ἀναργύρων Ἀθηνῶν.

§34Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν διότι οἱ ἄνθρωποι εἶναι διαρκῶς ἐν κινδύνῳ ἐκεῖ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουτσίνας ἐπὶ ἀναφορᾶς πολεμοπαθῶν Γκέρλιτς.

§36Ι. ΚΟΥΤΣΙΝΑΣ. Συνιστῶ τὴν ἀναφοράν.

§37Ν. ΓΑΡΔΙΚΙΩΤΗΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ κ. Πρόεδρε τὴν ἀναφοράν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης ἐπὶ ἀναφορᾶς τοῦ ἐμποροβιομηχανικοῦ συλλόγου Τριπόλεως.

§39Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, κ. βουλευταί, μέλος τοῦ κοινοβουλίου διακεκριμένον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι φίλος ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὁ ἐκ Μαντινείας βουλευτὴς κ. Μπακόπουλος, δὲν γνωρίζω εἰς ποίας πληροφορίας πειθόμενος εἶπεν λέξεις πικρὰς περὶ τοῦ κ. νομάρχου Ἀρκαδίας. Ὁ Νομάρχης Ἀρκαδίας κ. Φικιώρης, ἐπίστευεν ὅτι ἂν θὰ εἶχε τὴν τιμὴν νὰ γίνῃ περὶ αὐτοῦ λόγος εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ ἦτο ἐντελῶς ἀντίθετος. Καὶ τοῦτο πιστοποιεῖται ἀρκετὰ ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἐμποροβιομηχανικοῦ συλλόγου. (ἀναγινώσκει) Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς καὶ ἔντιμος φίλος μου ἐμέμφθη ἀκόμη τοῦ κ. νομάρχου, διότι τάχα δὲν μετέβη ἐγκαίρως ὅπως λάβῃ ἀντίληψιν τῶν ζημιῶν εἰς τὸν νομὸν ἔκ τινος πλημμύρας. Ἀνακοινοῦται ἐπίσης ψήφισμα τοῦ κοινοτικοῦ συμβουλίου τῆς περιφερείας ἐκείνης κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ κ. νομάρχης διαρκούσης τῆς θυέλλης μετέβη ἐπὶ τόπου ἔπραξε κατὰ πάντα τὸ καθῆκον του. Ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἡμερῶν καὶ ψήφισμα τοῦ γεωργικοῦ ἐπιμελητηρίου. Νομίζω, κ. βουλευταί, ὅτι ποτὲ δὲν βλάπτει ἓν κοινοβούλιον τόσον πολύ, ὅσον ἡ ἐσπευσμένη ἀνακίνησις προσωπικῶν ζητημάτων. Τῶν προσωπικῶν ζητημάτων αἱ Βουλαὶ πρέπει νὰ ἐπιλαμβάνωνται μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ φειδοῦς διότι διὰ τὸν τόπον μας μάλιστα ἡ ἀνακίνησις τοιούτων ζητημάτων γεννᾷ θέματα τὰ ὁποῖα δὲν συντελοῦν εἰς μίαν στερεὰν οἰκοδομήν. Πρόκειται περὶ νομάρχου ὁ ὁποῖος διεκρίθη ὡς ἄριστος δικαστικός, ὁ ὁποῖος ἔκαμε σπουδὰς εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἶναι συγγραφεὺς ἀξιολόγων συγγραφῶν, καὶ ὁ ὁποῖος ὅπου ὑπηρέτησε ἐπέσυρε τὸν σεβασμόν, τὴν ἐκτίμησιν καὶ τὴν ἀγάπην.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἀναφορᾶς.

§41Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι εἰλικρινῶς, κύριοι βουλευταί, διότι ὁ φίλος μου κ. Κουλουμβάκης ἀκαίρως ἠθέλησε, νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἀναφορὰν ξένων πρὸς αὐτὸν θεμάτων, μόνον καὶ μόνον, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ πρόσωπον ἐντελῶς ἰδιαιτέρως μετ’ αὐτοῦ συνδεόμενον. Λέγω δέ, ὅτι ἀκαίρως ἔφερεν τὸ ζήτημα, διότι ἡ κοινοβουλευτικὴ τάξις ἔχει καθιερώσει, νὰ μὴ γίνεται συζήτησις περὶ θεμάτων ἀναγομένων εἰς τὴν διοίκησιν ὡρισμένου ὑπουργείου, ἐν ἀπουσίᾳ αὐτοῦ τούτου τοῦ ὑπουργοῦ. Ἑπομένως ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, καὶ ἄκαιρος καὶ ἄσκοπος ἦτο ἡ συζήτησις τὴν ὁποίαν ἤρχισεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως, νὰ τοῦ ἀπαντήσω, ὅτι ὑπῆρξε πράγματι μία ἀπροσεξία, ἡ ἀπροσεξία ὅμως ὑπῆρξεν ὅλη ἐκ μέρους τοῦ κ. συναδέλφου, διότι ἐγὼ εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς κατήγγειλλα ὑπευθύνως πρὸς τὸν παρόντα τότε ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡρισμένας παραβάσεις καὶ διοικητικὰς ἀτασθαλίας τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας. Καὶ συγκεκριμμένως τὸν κατήγγειλα, ὅτι κατὰ τὸν κανονισμὸν τῶν ἑορτῶν τῆς ἑκατονταετηρίδος, ἠγνόησε τελείως τὴν ὁμοσπονδίαν τῶν ἐπαγγελματιῶν ἀποτελουμένην ἀπὸ 22 ὅλα σωματεῖα πλὴν τοῦ ἐμπορικοῦ καὶ βιομηχανικοῦ συλλόγου, ὅτι εἰς διαμαρτυρίαν τοῦ συλλόγου ὁ καλὸς αὐτὸς νομάρχης τοὺς ἐξεδίωξε πὺξ καὶ λὰξ ἐκ τοῦ νομαρχιακοῦ γραφείου. Τὸν κατηγόρησα, ἐπίσης, ὄχι, διότι δὲν ἔσπευσεν εἰς τὸν τόπον τῶν πλημμυρῶν, ἀλλ’ ὅτι εἰς παράκλησιν τῶν χωρικῶν, ὅπως μεσιτεύσῃ καὶ ἔλθει ἡ Κυβέρνησις ἀρωγός, τοὺς εἶπε ὁ περίφημος αὐτὸς νομάρχης, τὶ νὰ σᾶς κάμωμεν; οὔτε ἐγώ, οὔτε ἡ Κυβέρνησις δυνάμεθα, νὰ καταπιοῦμε τὰ ποτάμια. Εἶπον, πρὸς τούτοις, ὅτι ὑπάρχει σειρὰ ὁλόκληρος, 4–5 ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας, αἱ ὁποῖαι ἀκυροῦν πράξεις τοῦ νομάρχου αὐτοῦ διὰ παράβασιν καθήκοντος. Εἶπον πρὸς τούτοις, ὅτι τὸ ὑπουργεῖον τῆς Συγκοινωνίας, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Χρηστομάνου, ἠγωνίσθη ἐπὶ μακρὰν σειρὰν μηνῶν, διὰ νὰ ἀποκαταστήσῃ ἄλλην αὐθαιρεσίαν τοῦ νομάρχου συνισταμένην εἰς τὸ ὅτι παρὰ τοὺς κειμένους νόμους διώρισε, ὡς διευθυντὰς τοῦ ταχυδρομείου εἰς διάφορα χωρία, ὄχι τοὺς ἐκ τοῦ νόμου δικαιουμένους ἀλλὰ ἄλλα πρόσωπα. Δι’ αὐτὰ τὸν κατηγόρησα καὶ ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχε τὴν καλωσύνην, νὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι θὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις. Δὲν γνωρίζω τὶ ἔκανε. Δὲν παρηκολούθησα τὸ ζήτημα. Ἔκτοτε ὅμως ὁ περίφημος αὐτὸς νομάρχης προέβη εἰς ἄλλην ἐντελῶς βάρβαρον ἐνέργειαν. Διὰ τοῦ ἀστυνόμου Τριπόλεως συστηματικῶς ἐπίεζε καὶ τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς ἐπαγγελματίας, λόγῳ τῆς ἀναφορᾶς τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξα, ὄχι μόνον ἐγὼ ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν ὁ γερουσιαστὴς κ. Τουρκοβασίλης ὁ μὴ φίλα φρονῶν πρὸ ἡμᾶς. Λυποῦμαι, ὅτι οὔτε ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι παρόντες, διὰ νὰ μάθουν, ὅτι ἡ συμπεριφορὰ τοῦ νομάρχου ἠνάγκασε τὸν πρόεδρον τῆς συνομοσπονδίας τῶν ἐπαγγελματιῶν, νὰ δηλώσῃ διὰ τοῦ ἐγχωρίου τύπου, ὅτι παραιτεῖται τῆς θέσεώς του, διὰ νὰ προφυλαχθοῦν τὰ μέλη τῆς ὁμοσπονδίας ἀπὸ τὴν ὀργὴν τοῦ νομάρχου. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξε τὸν νομάρχην, διότι πρὸ ὀλίγων μόλις ἡμερῶν διεξήχθη ἡ ἐκλογὴ Οἰτύλου καὶ ἡ οἰκογένεια τοῦ νομάρχου τὸν ὑπεστήριξεν ἐκλογικῶς. Λοιπὸν εἰς τὰς κατηγορίας τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπηύθυνα, ἑνώνω καὶ τὰς νέας αὐτάς, τὰς μετὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην δηλαδὴ ἐπελθούσας ἐκνόμους ἐνεργείας τοῦ νομάρχου καὶ λέγω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τοιαύτη συμπεριφορὰ τοῦ νομάρχου δὲν προσομοιάζει πλέον πρὸς νομάρχου Φιλελευθέρας Κυβερνήσεως, ἀλλὰ πρὸς συμπεριφορὰν σατράπου τοῦ Δαρείου.

§42Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριοι βουλευταί, νὰ σᾶς διαβάσω αὐτό. (ἀναγινώσκει) Τὸ Κοινοτικὸν Συμβούλιον τῆς κοινότητος κλπ. Βλέπετε λοιπὸν ὅτι πρώτην φορὰν νομάρχης ἔδειξε τόσον ἐνδιαφέρον ὑπὲρ αὐτῶν καὶ ὅτι ἀποτελεῖ τὸ σέμνημα τῶν νομαρχῶν.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§44Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταὶ νομίζω, ὅτι ἡ τακτικὴ τὴν ὁποίαν θέλει, νὰ καθιερώσῃ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Οἰτύλλου εἶναι εἰς ἄκρον ἐπικίνδυνος καὶ διὰ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τὴν διοίκησιν. Εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι καὶ αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ βουλευτὴς Οἰτύλου ἐκ μέρους τοῦ κ. νομάρχου ἀπεστάλησαν καὶ μόνον αὐτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι ἄξιον παραδειγματικῆς τιμωρίας τοῦ νομάρχου. Δὲν εἶναι δυνατὸν κάθε ὑπάλληλος ἐλεγχόμενος ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, νὰ ζητῇ νὰ ὑπερασπισθῇ ἀποστέλλων ἀναφορὰς πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐὰν ἦτο εἰς τὸ ὕψος τῆς ἀμεροληψίας ὁ κ. Κουλουμβάκης, δὲν θὰ ἐλέγοντο ἀπὸ τὸν συνάδελφόν μου κ. Μπακόπουλον τὰ ὅσα ἐλέχθησαν.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καραμᾶνος.

§46Ν. ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ. Ἐγὼ δύναμαι νὰ βεβαιώσω ὅτι ὁ κ. νομάρχης Ἀρκαδίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως δραστηριότητος καὶ ἀπὸ ἀπόψεως συμπεριφορᾶς καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐργασίας ἀπολαύει τῆς ἐκτιμήσεως ὁλοκλήρου τοῦ νομοῦ καὶ ἡ ἀνάκρισις ἡ ὁποία θὰ διεξαχθῇ θὰ διαπιστώσῃ ὅτι ὁ κύριος συνάδελφος ἐβασίσθη ἐπὶ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Γραμματέα ν’ ἀναγνώσῃ τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως.

§48Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰ πρακτικὰ κακῶς ἀναγράφεται ὅτι ἐτροπολογήθη τὸ νομοσχέδιον «περὶ γενικῆς στατιστικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους» δι’ ἀπολείψεως τῶν δύο στοίχων τοῦ 3 ἐδαφίου τῆς 1 παραγράφου τοῦ ἄρθρου 7, ἥτις δὲν ἐτροποποιήθη ἀλλὰ παρέμεινεν ὡς ἔχει. Παρακαλῶ ὅθεν νὰ γίνῃ ἡ σχετικὴ διόρθωσις.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν διόρθωσιν ταύτην;

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται ὡς ἐδιορθώθησαν.

§52Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸν λόγον κύριε Πρόεδρε.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε κ. Βουδούρη.

§54Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν εἰς παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ καταστατικοῦ χάρτου τῶν ὑπαλλήλων θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν ἀποψινὴν συνεδρίασιν καὶ εἰς ὥραν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ εἶναι δυνατὸν τόσον εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν κομμάτων ὅσον καὶ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους βουλευτὰς νὰ παρακολουθήσουν νομοσχέδιον τοιαύτης σημασίας. Παρὰ τὴν δήλωσιν ὅμως τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ἐφέρετο πρῶτον εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον φέρεται τελευταῖον. Φρονῶ κύριε Πρόεδρε ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρῶτος διέγνωσε τὴν ἀνάγκην τῆς εὐρείας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ὥστε θεωρῶ περιττὸν εἴπω περισσότερα. Περιορίζομαι λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ τὸ συζητήσωμεν πρῶτον.

§55Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπυοργός). Ἀκοῦτε δῶ, Σᾶς εἶπον ὅτι θὰ συζητηθῇ ἐκ τῶν πρώτων, δὲν πιστεύω ὅμως νὰ σᾶς εἶπον ὅτι θὰ συζητηθῇ πρῶτον, καὶ ἂν σᾶς τὸ εἶπον αὐτὸ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ συζητήσωμεν τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ ὕστερα νὰ πᾶμε εἰς τὸ περὶ τοῦ καταστικοῦ χάρτου τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν πᾶμε ἀπὸ τώρα εἰς αὐτό, θὰ εἴπῃ ὅτι δὲν θέλομεν νὰ ψηφίσωμεν τίποτε ἄλλο σήμερον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ μὴ ὁμιλοῦν πολὺ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων. Νομίζω ὅτι ἐὰν θέλουν νὰ ἀναπτύξουν μίαν τροπολογίαν, μποροῦν νὰ τὴν ἀναπτύξουν μὲ ὀλίγας λέξεις.

§56Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, μὲ τὴν προϋπόθεσιν ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν θὰ συζητηθῇ τότε μόνον ὅταν δὲν θὰ εὕρῃ ὦτα ἀκουόντων.

§57Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους βουλευτὰς νὰ καθήσουν ἀπόψε μέχρι τὴν τελευταίαν ὥραν νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἐγὼ δὲ βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτὴν ὅτι τὰ ὦτα θὰ εἶναι ἀπροκατάληπτα ἵνα τὸν ἀκούσουν.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τήν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς συνομολόγησιν δανείου διὰ τὰ παραγωγικὰ ἔργα». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοργανώσεως πυροσβεστικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Κράτει». (ψηφίζεται τό σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ Γενικῆς Στατιστικῆς Ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος νόμων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκκαθαρίσεως τῆς ἑταιρείας σιδηροδρόμων Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου καὶ διακανονισμοῦ τῶν ἐκ τοῦ δανείου 30% τοῦ 1893 τῆς ἑταιρείας ταύτης ὑποχρεώσεων τοῦ δημοσίου». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§59Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι γνωστὴ ἡ ἱστορία τῆς ὑποθέσεως καὶ δὲν θέλω νὰ ἀπασχολήσω τὴν βουλήν. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ γίνῃ μία διευκρίνησις ἀναφορικῶς μὲ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους κατόχους ὁμολογιῶν τῆς ἑταιρείας Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου, διότι πλὴν τῶν ἀντιπάλων Κρατῶν ἦσαν καὶ ἄλλοι κατοικοῦντες ἐν Τουρκίᾳ οἱ ὁποῖοι εἶχον τοιαύτας ὁμολογίας. Ἔπρεπε νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον διότι εἶναι ἄδικον νὰ ἀποζημιώσωμεν τοὺς ἀλλοδαποὺς καὶ νὰ μὴν ἀποζημιώσωμεν τοὺς Ἕλληνας κατόχους τῶν ὁμολογιῶν. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ της κ. Κωστοπούλου προτείνει νὰ γίνῃ μία δήλωσις σαφὴς ἐκ μέρους τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἐκ τῶν προτέρων ἡ βεβαίωσις ὅτι κατὰ τὰς συμφωνίας ἐκείνας θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψει οἱ Ἕλληνες κάτοχοι ὁμολογιῶν. Διὰ νὰ ἀποφευχθῇ ἡ καταδολίευσις τοῦ νόμου θὰ μποροῦσε νὰ τεθῇ ἓν ὅριον χρονικὸν νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν ἐκεῖνοι ἐκ τῶν Ἑλλήνων κατόχων ὁμολογιῶν, οἱ ὁποῖοι κατέθεσαν εἰς τὴν Τράπεζαν ὡρισμένην ἐποχὴν τὰς ὁμολογίας. Ἂς τεθῇ ἕν χρονικὸν ὅριον μέχρι τοῦ Ἰανουαρίου ἢ τοῦ Φεβρουαρίου 1930.

§60Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὄχι τοῦ 1930, ἀλλοίμονον...

§61Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ ὁμολογίαι ἠκυρώθησαν ὡς ὁμολογίαι ἐξαργυρωθεῖσαι διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ὑπὸ τῆς Ντόϊτσε Μπάνκ, καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ ἕν τεκμήριον ὅτι ἀποδεδειγμένως εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας ὑπηκόων ξένων Κρατῶν ἐχθρικῶν. Ἐὰν κατὰ τύχην μεταξὺ αὐτῶν εὑρίσκοντο ὁμολογίαι ἀνήκουσαι εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους, οἱ ὁποῖοι τὰς ἐξηργύρωσαν κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτήν, τοῦτο πρέπει νὰ ἀποτελέσῃ ζήτημα γενικωτέρου νόμου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἴμεθα ὥριμοι νὰ λύσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ σήμερον.

§62Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ διατάγματος νὰ καθορισθοῦν οἱ ὅροι.

§63Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτιμῶ τὴν Βουλήν. Βεβαίως δὲν ἐννοοῦμεν νὰ στερήσωμεν πολίτας Ἕλληνας οἱ ὁποῖοι ἦσαν κάτοχοι πραγματικῶς ὁμολογιῶν, ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτοὺς θὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς ἰδιαίτερον νόμον.

§64Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴμεθα σύμφωνοι νὰ ληφθοῦν ὅλα τὰ μέτρα. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνοῦμεν εἶναι τὸ ἑξῆς: Τὶ χρειάζεται ἡ ψήφισις ἰδιαιτέρου νόμου.

§65Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θέλομεν νὰ τὸ ἀκούσῃ ἐδῶ ἡ Βουλή.

§66Σ. ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὶ χρειάζεται ἡ ψήφισις νόμου; Τότε δι’ ἁπλῆς ἀποφάσεως ἠκυρώθησαν αἱ μετοχαὶ τῶν Γερμανῶν ὑπηκόων. Διὰ συμπληρωματικῆς ἀποφάσεως μπορεῖτε νὰ εἴπητε ὅτι ἐξαιροῦνται ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι ἀνήκουν εἰς ἀποδεδειγμένως Ἕλληνας ὑπηκόους.

§67Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἀποδεδειγμένως αὐτὸ θέλομεν νὰ περάσῃ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§68Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ὑπάρχει λόγος σπουδαῖος, δὲν πρόκειται σήμερον νὰ πληρώσουν πρὶν γίνῃ συμβιβασμός.

§69Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ἄρθρον 43 δὲν ἔχει πλέον σκοπόν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφαιρεῖται τὸ ἄρθρον 43. Δεκτόν, ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διπλασιασμοῦ τοῦ χορηγηθέντος διά τοῦ νόμου 4286 προσωρινοῦ ἐπιδόματος εἰς τοὺς πολιτικοὺς καὶ στρατιωτικοὺς συνταξιούχους καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν».

§71Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Δίδεται ἐπίδομα κ. ὑπουργέ, 20% διὰ τοὺς λαμβάνοντας σύνταξιν ἄνω τῶν 1000 δρχ. καὶ 25% κάτω τῶν 1000 δραχμῶν δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό. Ὑπάρχουν καὶ πολλοὶ οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσι 4–7 χιλιάδες. Πρέπει νὰ τὸ κάμετε 10% διὰ τοὺς λαμβάνοντας ἄνω τῶν 3 χιλιάδων.

§72Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω οὐδεμίαν ἀντίρρησιν νὰ βάλωμεν 10% διὰ τοὺς λαμβάνοντας ἄγω τῶν 3000.

§73Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι προτιμότερον νὰ τὸ κάμωμεν 4000.

§74Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βάλετε τότε ὅτι τὸ ἐπίδομα θὰ εἶναι 10% διὰ τοὺς λαμβάνοντας ἄνω τῶν 4000 δραχμῶν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη· ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροποποιήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ. συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ εὐθύνης τῶν ταμειακῶν ὑπολόγων στρατοῦ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτοὺς ὀργάνων εἰς ἃ ἀνατίθεται ἡ διαχειριστικὴ ὑπηρεσία». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταργήσεως δασμολογικῶν ἀπαλλαγῶν».

§76Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ Αὐτόνομος Ὀργανισμὸς Κερκύρας.

§77Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἤθελα νὰ συμπεριληφθοῦν εἰς τὴν ἀτέλειαν καὶ τὰ εἴδη τὰ προοριζόμενα διὰ τὰ σανατόρια τῶν φυματικῶν.

§78Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ τὸ κάμωμεν αὐτὸ διὰ διατάγματος.

§79Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχομεν τὴν ὑπόσχεσίν σας;

§80Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§81Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προχθὲς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μειώσεως τῶν φορολογιῶν ἐδήλωσεν ὅτι θὰ καταργηθῇ ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τῶν κουκουλίων.

§82Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐβάλαμεν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ διατάγματος μποροῦμε νὰ τὸν μειώσουμε.

§83Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἐκάματε δήλωσιν ὅτι θὰ καταργηθῇ τώρα κατὰ τὸ ½ καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ½ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§84Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔκαμα τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ἐξετάσω τὴν μείωσιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν κουκουλίων.

§85Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐγὼ μπορῶ νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς: ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ πάσης δυνατῆς εὐκαιρίας τῆς παραγωγῆς αὐτῆς διότι θὰ μᾶς δώσῃ τὰ μέτρα νὰ καλλιεργήσωμεν περισσότερον τὴν μεταξωδενδρίαν παρὰ τὸν καπνὸν εἰς πολλὰς περιφερείας, καὶ ἑπομένως εἶναι χρήσιμος διὰ τὴν Ἐθνικήν μας Οἰκονομίαν καὶ θὰ τὸ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα μὲ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν.

§86Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἡμεῖς εἴχομεν διατυπώσει μίαν παράκλησιν νὰ ἐξαιρεθοῦν αἱ οἰκοδομικαὶ ὗλαι τῶν διαφόρων συνοικισμῶν.

§87Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ δέχομαι.

§88Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, διότι θὰ ἀποτελέσῃ πηγὴν καταχρήσεων.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§90ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἀνταλλαγῆς προσωρινῶν τίτλων ἐπιτρόπων τοῦ βʹ ἀναγκαστικοῦ δανείου 6% τοῦ 1926»

§93Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἕνας τρόπος νὰ προστατευθοῦν οἱ ἔχοντες τοιούτους ἐπιτρόπους χωρικοί, οἵτινες δὲν θὰ λάβουν γνῶσιν.

§94Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὲ οἱανδήποτε τροποποίησιν θὰ ὠφεληθοῦν οἱ κερδοσκόποι· ἐὰν δὲ προτείνετε τὴν ἀπόρριψιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐγὼ θὰ τὴν δεχθῶ.

§95Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐρρυθμίσαμεν νὰ μὴ πληρωθοῦν εἰς τὸ ἀκέραιον, διὰ νὰ γίνῃ κἄποιος παραδειγματισμός.

§96Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἡ ἔννοια τῶν λόγων τοῦ κ. Μαντᾶ εἶναι νὰ προστατευθῇ ὁ ἁπλοϊκὸς κόσμος:

§97Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἄς μάθουν ἄλλην φορὰν νὰ συμμορφῶνται πρὸς τὸν νόμον.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§99ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ψηφιζομένου κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταγραφῆς μεταλλείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς ἐν Γενεύῃ ὑπογραφείσης τῇ 14 Δεκεμβρίου 1928 διεθνοῦς συμβάσεως ἀφορώσης τὰς οἰκονομικὰς στατιστικάς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως καὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας διατάξεών τινων τῶν νόμων 3717 καὶ 4432 περὶ Αὐτονόμου Ὀργανισμοῦ Κορινθίας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον)

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ διὰ ψηφοδελτίων μυστικὴ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ φονευθέντος ἐν συμπλοκῇ μετὰ ληστῶν ἀνθυπασπιστοῦ χωροφυλακῆς Ι. Δαφέρμου». Παρακαλοῦνται οἱ κ. κ. Λαδᾶς καὶ Βουδούρης νὰ προσέλθουν ὡς ψηφολλέκται. (Περατωθείσης τῆς ψηφοφορίας καὶ διενεργηθείσης τῆς διαλογῆς προέκυψεν τὸ ἑξῆς ἀποτέλεσμα).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 113. Ὅλοι εἰς τὸ ναί, οὐδεὶς εἰς τὸ ὄχι. (χειροκροτήματα). Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει. (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου 4448 περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν».

§103Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἄφησε νὰ μὴ ἐπιβάλῃ φορολογίαν εἰς οἱανδήποτε ἐκδήλωσιν τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς. Παρακαλῶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ ὑποχρέωσις νὰ δημοσιεύεται εἰς τὴν ἐφημερίδα μία διεκδικητικὴ ἀγωγὴ τὴν ὁποίαν κάμνει εἷς χωρικός, καθὼς καὶ ἡ παρέμβασις.

§104Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Περὶ τούτου προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον περὶ βιβλίων ἐγγραφῆς τῶν διεκδικήσεων.

§105Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Σήμερον κάμνομεν μερικὰς τροποποιήσεις τοῦ νόμου καὶ δὲν θὰ δεχθῶμεν οὐδεμίαν ἐπέκτασιν, ἀλλὰ μόνον περιορισμὸν ὅσον εἶναι.

§106Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Συμφωνοῦμεν εἰς αὐτό, ἀλλ’ ἀκριβῶς μεταξὺ τῶν τροπολογιῶν ὑπάρχει μία ἡ ὁποία ἐπεκτείνει τὰς ὑποχρεώσεις. Π. χ. ὑπάρχει ἐλεγκτὴς διοριζόμενος κατὰ τὸν νόμον προτάσει τοῦ συμβουλίου ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ διορίζονται δύο ἀκόμη ἐλεγκταὶ κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἰσολογισμοῦ. Τώρα ὑπάρχει μία τροπολογία νὰ προστεθῇ καὶ ἄλλος ἐλεγκτής.

§107Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπου ὑπάρχει πρόσθεσις νέων βαρῶν νὰ τὰ σβύσουμε.

§108Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὰ τὰ λέγω διὰ νὰ δοθῇ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ νὰ περικόψῃ τὰς δαπάνας. Καλλίτερον θὰ εἶναι νὰ τὸ ἀναβάλωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§109Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ μὴ τὸ ἀναβάλωμεν.

§110Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ τὸ ἀναβάλωμεν, διὰ νὰ κάμωμεν κάτι τι σοφώτερον τὸν Ὀκτώβριον.

§111Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διεκδικήσω ὀλίγας στιγμὰς ἀπὸ τὰς πολυτίμους πράγματι τῶν τελευταίων τούτων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ εἰσηγηθῶ τὰς κυριωτέρας τῶν τροπολογιῶν τοῦ νόμου περὶ ταμείου συντάξεων νομικῶν τὰς ὁποίας ἡ ἐπεξεργασθεῖσα τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἔκρινε ὅτι ὤφειλε νὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε προτοῦ προβῶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν κυριωτέρων ἐκ τῶν τροπολογιῶν αὐτῶν νὰ ἐξάρω δι’ ὀλίγων τὴν μοναδικὴν ἐπιτυχίαν τὴν ὁποίαν κατήγαγε μέχρι τοῦδε τὸ ταμεῖον νομικῶν, ὄχι μόνον ὡς ταμεῖον ἐξυπηρετικὸν τῶν μετόχων του, ἀλλὰ ἐξυπηρετικὸν καὶ γενικωτέρων κοινωνικῶν συμφερόντων του.

§112Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ χάνωμεν τὴν ὥρα μας διὰ νὰ ἐξάρετε....

§113Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Εἰσέρχομαι τότε κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὰς τροπολογίας τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει τὴν τιμὴν νὰ προτείνῃ. Ἢ μᾶλλον παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δηλώσῃ ποίας τῶν τροπολογιῶν τῶν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς προτεινομένων δέχεται. Διότι ἂν δεχθῇ ὁ κ. ὑπουργὸς τὰς κυριωτέρας ἐξ αὐτῶν, εἶναι βεβαίως περιττὸν τότε καὶ νὰ τὰς ἀναπτύξω.

§114Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸ ἑξῆς: γίνεται μία ἀδικία, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ ἄρωμεν. Μιὰ φορὰ ποῦ συνιστᾶται τὸ ταμεῖον τῶν νομικῶν καὶ παρέχονται συντάξεις, δὲν γνωρίζω διατὶ εἰς τὰς συντάξεις τὰς ὁποίας δίδομεν δὲν περιλαμβάνεται καὶ ὁ πατὴρ ὁ ὁποῖος ἐσπούδασε τὸν υἱόν του καὶ τὸν ἔκαμε δικηγόρον. Πρέπει νὰ πάρῃ σύνταξιν καὶ ὁ πατὴρ τοῦ δικηγόρου.

§115Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Αὐτὴν τὴν τροπολογίαν τὴν δέχομαι. Κύριοι βουλευταί, ὡς βάσιν τῆς συζητήσεως τοῦ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ψηφισθέντος νομοσχεδίου ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ὁποῖον περιέχει ὡρισμένας τροποποιήσεις, διὰ τὰς ὁποίας ἔχει πεισθῆ ἡ Κυβέρνησις ὅτι πρέπει νὰ κάμῃ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γενομένης ἐνώπιον τῆς Γερουσίας συζητήσεως. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σκέψεων αὐτῶν ἔκαμε δηλώσεις ἐνώπιον τῆς Γερουσίας. Ἀφεώρων δέ, ὅπως γνωρίζετε ἐκ τοῦ περιεχομένου τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν τροπολογιῶν ἐκείνων, τὴν ἄρσιν μερικῶν ἀτελειῶν αἱ ὁποῖαι εἶχον δοθῆ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἔκρινε σκόπιμον νὰ δοθῶσιν εἰς αὐτό.

§116Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἴσως ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται νὰ μάθῃ ποῖαι τροπολογίαι ἔγιναν δεκταί. Ἐκεῖ περιορισθῆτε μόνον.

§117Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐκ τῶν τροπολογιῶν γίνεται δεκτή, ἐκείνη ἡ ὁποία ἀφορᾶ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας τῶν καταβολῶν, τὴν ἀναγνώρισιν τῆς προϋπηρεσίας δέχομαι νὰ γίνῃ ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει διὰ τὴν πρώτην κατηγορίαν, διὰ τοὺς καταβάλλοντας ἐπὶ τῇ βάσει 150 δραχ. περιωρίσθη εἰς 8 ἔτη, διὰ τὴν δευτέραν κατηγορίαν τοὺς καταβάλλοντας 75 δραχ. Διὰ τὴν ἀναγνώρισιν τῆς ὑπηρεσίας ἀντὶ τῶν 5 εἰς 8 ἔτη, ἀλλὰ διὰ τοὺς καταβάλλοντας 150 δραχ. τὸν μῆνα ἐντόκως ἀπὸ τῆς καθυστερήσεως μέχρι τελείας ἐξοφλήσεως. Ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν εἰπῆ διὰ νὰ ἀποδοθῇ σύνταξις εἶναι ἀνάγκη νὰ καταβληθῇ τὸ ⅙ τοῦ ποσοῦ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς προϋπηρεσίας. Αὐξάνομεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς ⅓, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον ἐξ αὐτῆς τῆς τροποποιήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ εἶπεν ὅτι εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν θὰ καθυστερεῖτο ἐπὶ 10 μῆνας ἡ δόσις θὰ καθίστα ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοκοφόρον ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς ὀφειλῆς. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαιολογημένη αὐτὴ ἡ διάταξις διότι δημιουργεῖ ἓν βάρος τόκου εἰς βάρος τῶν μετόχων ἄνευ οὐδενὸς λόγου. Λέγω μόνον ὅτι εἰς περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ καθυστέρησις δόσεων θὰ ἰσοδυνάμει πρὸς 24 μηνῶν δόσεις, δικαιοῦται τὸ ταμεῖον συντάξεων νὰ παραβιάσῃ τὴν ἀναγνώρισιν προϋπηρεσίας μέχρι ποσοῦ τῶν γενομένων καταβολῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰς εἰσφορὰς τὰς καταβαλλομένας ὑπὸ τῶν δικαστικῶν κλητήρων διὰ τὰς ὑπ’ αὐτῶν γενομένας πράξεις, δεχόμεθα τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ τὰς ὁποίας περιορίζεται αὐτὴ ἡ εἰσφορὰ ἀπὸ τρεῖς δραχμὰς εἰς 2 δραχ. ἐφόσον τὸ ἐπιδοτήριον εἶναι ἄνω τῶν 11 δραχ. καὶ εἰς μίαν δραχμὴν ἐφόσον εἶναι ὀλιγώτερον. Δὲν δεχόμεθα δὲ νὰ πληρώνουν καὶ διὰ τὰς ἐπιδόσεις τῶν δικογράφων 20 λεπτὰ, διότι τόσα λαμβάνουν καὶ αὐτοὶ καὶ δὲν ἀξίζει νὰ τοὺς ἐπιβαρύνωμεν μὲ τὸ βάρος αὐτό. Ὅσον ἀφορᾶ τὴν παράγραφον νέων δικαιούχων, εἶμαι ὀλίγον φειδωλότερος ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν ἀναγνωρίζω μόνον δικαίωμα μετόχων εἰς τοὺς δικολάβους ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν διωρίσθησαν κατὰ τὸν νόμον, ἐφόσον ἔχουν δίπλωμα νομικῆς. Δηλαδὴ εἰς τὰς ἐπαρχίας ὅπου θὰ ὑπάρχουν τέσσαρες δικηγόροι ἀσκοῦντες τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδικείου καὶ δύνανται οἱ δικολάβοι νὰ ἀσκοῦν τὰ καθήκοντα καὶ συμπίπτει ὁ διοριζόμενος δικολάβος νὰ ἔχῃ δίπλωμα, νὰ γίνῃ μέτοχος τοῦ ταμείου.

§118Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὴν Κρήτην ὑπάρχει μία τάξις δικολάβων οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει μακρᾶς ὑπηρεσίας ἔγιναν δικηγόροι, αὐτοὶ λαμβάνουν σύνταξιν, ἀλλ’ ἂν τύχῃ αὐτοὶ νὰ εἶναι θανόντες, κατὰ τὴν παράγραφον τοῦ νομοσχεδίου δὲν θὰ ἐλάμβανον σύνταξιν. Παρακαλῶ νὰ διατυπωθῇ εὐρύτερον τὸ ἄρθρον. ὥστε νὰ περιλαμβάνωνται καὶ αὐτοί.

§119Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δικολάβοι διωρισμένοι εἰς τὴν Κρήτην δὲν ὑπάρχουν, ὑπῆρχον πρὸ τῆς αὐτονομίας. Ὅταν ἐγκαθιδρύθη ἡ αὐτονομία αὐτοὶ ἐγένοντο δικηγόροι βάσει προσόντων καὶ ἀσκοῦν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου καὶ μάλιστα ἄριστα· ὥστε αὐτοὶ δὲν εἶναι δικολάβοι.

§120Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐδέχθην τὴν τροπολογίαν αὐτὴν, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τοὺς δικολάβους τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος διότι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον.

§121Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Οὐδὲ τῆς Κρήτης μετὰ τὸ 1897.

§122Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) Ἐπίσης μίαν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος, συμφώνως καὶ μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὅπως μεταξὺ τῶν συνταξιούχων τῶν προαποβιωσάντων περιληφθοῦν καὶ οἱ γονεῖς, τὴν δέχομαι ἀπολύτως. Δὲν νομίζω ὅμως ὅτι πρέπει νὰ περιληφθοῦν καὶ οἱ ἄγαμοι ἀδελφοί, διότι οὕτω ἐπεκτείνεται ὁ κύκλος εἰς ὑπέρτατον βαθμόν. Οἱ γονεῖς ἄλλωστε εἶναι πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ βαρύνουν τὸ ταμεῖον παρὰ μόνον κατὰ μικρὰν περίοδον.

§123Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ δικολάβοι δὲν λαμβάνουν σύνταξιν;

§124Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Πῶς δὲν λαμβάνουν. Δὲν δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὴν προϋπηρεσίαν των. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τοῦ ἐλεγκτοῦ τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Κούνδουρος, νομίζω ὅτι δι’ ἓν τοιοῦτον ἵδρυμα διὰ μίαν τοιαύτην κολοσσιαίαν διαχείρισιν εἰς τὴν ὁποίαν ἔχει συμμετοχὴν καὶ ἡ ὑπεύθυνος Κυβέρνησις καὶ τὸ ὑπεύθυνον ὑπουργεῖον διὰ τοῦ διορισμοῦ τῶν μελῶν τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ ἐλεγκτὴς νὰ διορίζεται προτάσει τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ἀλλὰ πρέπει νὰ διορίζεται ὁ ἐλεγκτὴς ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ ὑπουργοῦ διὰ νὰ ἔχῃ καὶ εὐθύνην ἀπεριόριστον ὁ ὑπουργός. Συνεπῶς ἀπήλειψα τὴν φράσιν «προτάσει τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου» τόσον διὰ τὸν διορισμὸν ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀπόλυσιν αὐτοῦ.

§125Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι τόσον σπουδαία ἡ διαφορὰ ἂς ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τοῦ διορισμοῦ ὁ ὑπουργός, ἀλλ’ ἡ τροπολογία ἀφορᾷ διορισμὸν νέου ἐλεγκτοῦ.

§126Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῆς τροπολογίας ὁμιλεῖτε;

§127Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ...

§128Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ μόνον προτείνω νὰ καταργηθῇ ἡ φράσις «προτάσει τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου» διότι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ὑπάρχουν ἐλέγχοντες καὶ ἐλεγχόμενοι.

§129Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐδέχθητε τὴν παρατήρησιν τὴν ὁποίαν εἴπωμεν, ἀλλὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔχετε βάλει τὴν φράσιν, μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν. Δεκαετὴς ὑπηρεσία εἶναι ἕνας ἀριθμὸς ἀσυνήθης. Βάλετε 15 ἔτη τοὐλάχιστον.

§130Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Ἂς βάλουμε 15ετῆ ὑπηρεσίαν.

§131Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἤθελον νὰ παρατηρήσω, ὅτι ἐφόσον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει λέξις ἄποροι δὲν ἔχει οὐδεμίαν νομικὴν ἔννοια ἡ λέξις ἀπροστάτευτοι.

§132Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Διὰ τῆς λέξεως ἀπροστάτευτοι ἐννοοῦμεν ἄποροι καὶ μὴ ἔχοντες πόρον ἐκ τοῦ νόμου πρὸς διατροφὴν αὐτῶν. Ἡ τελευταία τροπολογία εἶναι ἡ πρότασις τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ἀφορῶσα τὴν διευθέτησιν τοῦ ζητήματος τῶν συμβολαιογράφων. Ἐπῆλθε συμφωνία μεταξὺ τῶν συμβολαιογράφων καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐδέχθη, ὅπως μετάσχουν εἰς ταμεῖον καὶ οἱ συμβολαιογράφοι καταβάλλοντες τὸ ¼ τῶν τελῶν.

§133Β. ΚΥΡΕΛΛΟΣ. Ὑπάρχει διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν ἀναγνωρίζεται ἡ προηγουμένη δημοσία ὑπηρεσία τοῦ μετόχου ἀπεριορίστως.

§134Δ. ΔΙΓΚΑΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 10–13 τοῦ νόμου περὶ ἐξυβρίσεως διὰ τοῦ Τύπου τῆς 23)11)1837».

§138Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὑπάρχει μία διάταξις δυνάμει τῆς ὁποίας καὶ οἱ διὰ συγγραμμάτων προσβάλλοντες καταδιώκονται. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος τὰ συγγράμματα νὰ βγοῦν. Κύριε Πρόεδρε, γίνεται δεκτὸν μὲ τὴν τροπολογίαν, ὅτι ἐξαιροῦνται τὰ συγγράμματα ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον καὶ προστίθεται ἡ λέξις κοινῶς διαδιδομένα περιοδικά.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως παθόντων ἐν πολέμῳ ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Π. Ναυτικοῦ» (Γίνεται δεκτὸν εἰς μόνην συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποζημιώσεως ἰδιοκτησιῶν καὶ ἀνακλήσεως γενομένων παραχωρήσεων γηπέδων».

§141Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἀφαιρεῖται μία ἔκτασις ἑνὸς οἰκοπέδου. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ζητοῦν νὰ τοὺς ἀφήσωμεν μίαν ἔκτασιν μπροστὰ εἰς τὸ σπίτι τους.

§142Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ τὴν περίπτωσιν αὐτήν. Ὅταν εἶναι μία ἔκτασις καὶ ἔρχεται καὶ ἀποδεικνύεται, ὅτι εἶναι ἰδιοκτήτης ὁ τάδε ἓν ἐκ τῶν δύο πρέπει νὰ γίνῃ ἢ νὰ τὸν ἀποζημιώσωμεν κατὰ τὸ ἄρθρον 19, ὅπως λέγει τὸ νομοσχέδιον, ἢ νὰ τὸ ἀπαλλοτριώσωμεν.

§143Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Λέγω τὸ ἑξῆς: Ἀπαλλοτριοῦται μία ἔκτασις, ἓν οἰκόπεδον, ὁ ἰδιοκτήτης ἔχει κτίσει ἕνα σπίτι καὶ ζητεῖ ἤδη ὁ ἰδιοκτήτης, ἀφοῦ μοῦ πέρνετε ὅλο τὸ ἄλλο, ἀφήσατέ μου μίαν ἔκτασιν εἰς τὸ σπίτι μου καὶ μὴ μοῦ τὸ περιορίζετε συγχρόνως δὲ μοῦ λέγετε νὰ πάρω ἕνα ἄλλο τεμάχιον πάρα πέρα.

§144Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Ἡ ἀνταλλαγὴ δὲν εἶναι ὑποχρεωτική.

§145Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δὲν ἔκαμον λόγον περὶ ἀνταλλαγῆς. Ἐγὼ δὲν ζητῶ ἀνταλλαγήν. Ἐγὼ ζητῶ, ἐφόσον τοὺς πέρνετε στρέμματά τινα καὶ τοὺς ἀφήνετε τὸ σπίτι τους, νὰ τοὺς ἀφήσετε τὴν ἔκτασιν, νὰ εἶναι συνεχὴς πρὸς τὸ σπίτι τους.

§146Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Εἶναι μία παράβασις, ἡ ὁποία ἂν ἀναφερθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον θὰ διορθωθῇ.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς.

§148Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, αὐτὴν τὴν τροπολογίαν σᾶς ὑποβάλλω. Ἀφορᾷ εἰδικῶς ἕνα προσφυγικὸν συνοικισμὸν τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος. Κύριε ὑπουργὲ μὴ σᾶς ἐνοχλεῖ ἡ λέξις αὐτὴ τὴν ὁποίαν ἀναφέρει ἡ τροπολογία. Τὰ κτήματα αὐτὰ δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ διὰ τὴν ἀνέγερσιν κατοικιῶν. Οἱ κύριοι τοῦ ἀπαλλοτριωθέντος κτήματος διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν ἀστικῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, συγκατετέθησαν καὶ προσεφέρθησαν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ κτημάτων ἰδικῶν των. Ἡ συμφωνία ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀπὸ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας, ὁ ὁποῖος εἶχε τότε τὴν ἐπίβλεψιν. Ζητεῖται τώρα νὰ νομιμοποιηθῇ ἡ ἀνταλλαγὴ αὐτή. Δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ κανείς, οὔτε τὸ Δημόσιον, οὔτε οἱ πρόσφυγες.

§149Ε. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Προνοίας). Εἶναι ἐντελῶς ἄσχετον.

§150Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ὅπως διατυποῦται τὸ νομοσχέδιον, ἔχει μίαν σχέσιν.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν δέχεται τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου;

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. Μάλιστα.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον ὡς ἐτροπολογήθη).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως ἐργασίας ἀποτυπώσεως καὶ διανομῆς γαιῶν πρὸς ἀποκατάστασιν ἀκτημόνων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Χαβίνης.

§155Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἐφιστῶ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει σημαντικώτατα τὸν ἀγροτικὸν κόσμον. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀποσπῶνται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας, περὶ τοὺς 150 ἔκτατοι ὑπάλληλοι καὶ 110 ἀξιωματικοί, μὲ ποικίλλα ἐπιδόματα καὶ ἀποδοχὰς καὶ μὲ ἀπόδοσιν ὄχι καλήν, λόγῳ τῆς συγκροτήσεως τῶν συνεργείων, ὡς συγκροτοῦνται ταῦτα, ὑπὸ τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας. Ὡς γνωστὸν εἰς τὸ Κράτος ὑπάρχουν 3 τοπογραφικαὶ ὑπηρεσίαι. Ἡ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Γεωργίας, ἡ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου Συγκοινωνίας καὶ ἡ γεωγραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ. Ἡ τελευταία ὑπηρεσία ἐδημιουργήθη ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, κατόπιν προσεκλήθη ἀποστολὴ ἐξ Αὐστρίας καὶ ἀποτελεῖ τὴν δευτέραν τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν τῆς Εὐρώπης, μετὰ τὴν Αὐστριακήν. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἀποσπῶνται ἐκ τῆς γεωγραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ 110 ἀξιωματικοὶ καὶ καθ’ ἃς ἔχομεν πληροφορίας, ὄχι μόνον δὲν εἶναι οἱ καλλίτεροι, ἀλλ’ εἶναι οἱ χειρότεροι. Οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ λαμβάνουσιν καὶ σήμερον ἀκόμη παραμένοντες εἰς τὰς Ἀθήνας, 80 δραχ. ἡμερησίως, καθ’ ἣν στιγμὴν οἱ συνάδελφοί των ἐκτελοῦντες ὑπηρεσίαν πολὺ πλέον δυσκολωτέραν ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν των —διότι ὡς γνωστὸν ἡ ὑπηρεσία αὕτη τοῦ στρατοῦ, ἐκτελεῖ κανονικὴν ἀποτύπωσιν τοῦ ἐδάφους τουτέστι ὀρεογραφίαν καὶ στασιδομετρίαν αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦν μεγάλην ἐπιστημονικὴν μόρφωσιν—καθ’ ἣν στιγμήν, λέγω, οἱ συνάδελφοί των δὲν θὰ λάβουν μιᾶς πεντάρας ἐπίδομα. Ἐργαζόμενοι δὲ εἰς τὴν ὕπαιθρον λαμβάνουν 150 δραχμὰς ἡμερησίως, ἐπὶ πλέον λαμβάνουσι καὶ 40 χιλ. δραχμὰς κατὰ συνεργεῖα ἀντιστοιχοῦντα εἰς 35 χιλ. στρέμματα, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς βάρος τῆς ταχύτητος, καταμετρήσεως καὶ διανομῆς, διότι ὅταν ἕνα συνεργεῖον περατώσει τὴν ἐκτύπωσιν 35 χιλ. στρεμμάτων, δὲν ἐνδιαφέρονται νὰ ἐκτελέσουν περισσότερα διότι δὲν πρόκειται νὰ λάβουν τίποτε περισσότερον. Ἐκτὸς τούτου λαμβάνουν ἐπίδομα διὰ δωμάτιον, κουζίναν κλπ. Ταῦτα καθ’ ἣν στιγμὴν τὰ συνεργεῖα τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ, δὲν λαμβάνουν παρὰ ἐλάχιστον μόνον ἐπίδομα. Κύριοι βουλευταί, ἡ κτηματογράφησις ὡς γνωστὸν τῶν γαιῶν τῶν διανεμηθεισῶν εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ εἰς τοὺς γηγενεῖς, γίνεται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κλίμακος 1 πρὸς 50 χιλ., ἡ οὐσιώδης κτηματογράφησις. Βεβαίως ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ κτηματογράφησις διὰ ὡρισμένης ἐργασίας ἐπιστημονικωτέρας, δύναται νὰ γίνῃ κτηματογράφησις 1 πρὸς 5.000, πρὸς 2000 καὶ 1 πρὸς 10 0. Ἀλλὰ διὰ τὴν κτηματογράφησιν τὴν συνήθη τὴν 1 πρὸς 50 χιλ. τὰ ὑπάρχοντα συνεργεῖα στρατιωτικὰ τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας στρατοῦ, ἀποτελοῦνται μόνον ἀπὸ ἕνα ἀξιωματικόν, καὶ ἕνα βοηθὸν στρατιώτην,—ἐνῷ τὰ συνεργεῖα τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας ἀποτελοῦνται ἀπὸ 3 ὑπαλλήλους τοπογράφους καὶ δύο νομίζω βοηθούς. Τὸ συνεργεῖον αὐτὸ τὸ στρατιωτικὸν δύναται νὰ ἀποτυπώσῃ ἐπὶ τοῦ πεδίου περὶ τὰ 50 χιλ. στρέμματα κατὰ τοὺς 6 μῆνας, περίοδον τοῦ ἔτους κατὰ τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἐργάζωνται ἐν ὑπαίθρῳ. Δηλαδὴ ἐὰν ἀνετίθετο τὸ ἔργον εἰς τὴν τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ μὲ τὰ συνήθη ἐπιδόματα, τὰ ἐλάχιστα, τὰ ὁποῖα δὲ φθάνουν οὔτε τὸ ⅕ τῶν ἐπιδομάτων τὰ ὁποῖα λαμβάνουν τὰ συνεργεῖα τῆς τοπογραφικῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ ἦτο δυνατὸν ἐντὸς ἑνὸς ἔτους διὰ τῆς ἱδρύσεως 100 συνεργείων τὰ ὁποῖα δύναται νὰ δώσῃ ἡ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ, νὰ ἀποτυπωθῶσιν καὶ τὰ 5 ἑκατομμύρια στρέμματα τὰ ὁποῖα ἔχουν δοθῆ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν Ἀποκαταστάσεως διὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν προσφύγων. Εἶμαι βεβαιότατος ὅτι ὡς συγκροτοῦνται τὰ συνεργεῖα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ὄχι μόνον θὰ δημιουργηθῇ δαπάνη πενταπλασία ἂν μὴ καὶ ἀνωτέρα, ἀλλὰ ἀσφαλῶς καὶ ἡ ἀποτύπωσις θὰ βραδύνῃ ἐπὶ πολύ. Λυποῦμαι διότι δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ ἐζήτει ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου διὰ νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξακριβώσῃ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔφερα ἀπὸ τοῦ βήματος. Κύριοι βουλευταί, εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος θὰ κατέληγε εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συγχώνευσις τῶν τοπογραφικῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, διότι εἶναι ἀστεῖον νὰ ὑπάρχῃ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Συγκοινωνίας, τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοπογραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας. Ἐπὶ πλέον δὲ συμβαίνουν καὶ διάφοροι ἀνωμαλίαι ἰδίως εἰς τὴν ἑκάστοτε ἀντιπροσώπευσιν τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὰ διάφορα συνέδρια, ὡς συνέβη πρὸ ἡμερῶν, ὁπότε ἠναγκάσθη ὁ ὑπουργὸς τῆς Παιδείας νὰ ἐπέμβῃ καὶ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ἐὰν δηλαδὴ οἱ ἀκαδημαϊκοὶ ἢ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Γεωδετικὸν Γραφεῖον ἐπιστήμονες, οἱ ὁποῖοι εἰργάσθησαν διὰ τὴν γαιοδεσίαν καὶ τὴν τοπογραφίαν τοῦ τόπου ἡμῶν. Θὰ ἐπρότειναν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Εἶμαι δὲ πλέον ἢ βέβαιος ὅτι καὶ ὁ ἴδιος ὁ ὑπουργὸς ἐὰν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὅσα ἐγὼ ἀνέφερα θὰ συγκροτήσῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὰ συνεργεῖα, διότι εἶναι τρομερὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς πτωχοὺς ἀγρότας γηγενεῖς καὶ πρόσφυγας, μὲ τεράστια ποσὰ διὰ τὴν ἀποτύπωσιν τῶν γαιῶν, ἣν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν μὲ τὸ ⅕ ἢ τὸ ⅙ τῶν δαπανῶν ἃς προβλέπει τὸ νομοσχέδιον δίδοντες αὐτὴν εἰς τὴν τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ ἡ ὁποία ἐφέτως ἀποπεράτωσεν τὴν ὑποτύπωσιν ὅλης τῆς Ἑλλάδος. Μετὰ ἓν ἔτος τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ χάρτην λεπτομερέστατον μὲ κλίμακα 1 πρὸς 100.000. Ἡ γεωγραφικὴ ὑπηρεσία τοῦ στρατοῦ ἐκτελεῖ ὑπὸ κλίμακα 1 πρὸς 50 χιλ. χάρτας, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ χρησιμοποιηθοῦν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας κατὰ τῶν διαφόρων ἔργων, ὡς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω ἀγορεύων ἐπὶ τῆς συμβάσεως Μποῦτ. Θὰ εἶναι λοιπὸν μεγάλη ἀδικία ἐκ μέρους τοῦ Κράτους νὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς ἀγρότας διὰ τεραστίων δαπανῶν, διὰ τὴν ὑποτύπωσιν τῶν γαιῶν.

§156ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περιμένομεν 15 ἔτη.

§157Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Πρώτη φορὰ συζητεῖται τοιοῦτον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον προσωρινῶς διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρυνθοῦν οἱ ἀγρόται τὴν τεραστίων ποσῶν.

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὶ προτείνετε;

§159Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀποσπῶνται 150 ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς μίαν τρίμηνον ἐκπαίδευσιν καὶ κατόπιν λαμβάνουν ἐπιδόματα, μαγειρείου κ.λ.π. Διατὶ λοιπὸν νὰ ἐπιβαρύνωμεν τοὺς ἀτυχεῖς ἀγρότας, ἐφόσον εἶναι δυνατὸν ἡ ἐργασία αὐτὴ νὰ γίνῃ διὰ τῆς γεωγραφικῆς ὑπηρεσίας. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῆς Γεωργίας νὰ μὴ σπεύσῃ νὰ τὸ ψηφίσῃ, διότι θὰ προκληθῇ μεγάλη δαπάνη καὶ θὰ ἐγερθῶσι διαμαρτυρίαι δικαιολογημέναι. Ἄς τὸ ἀναβάλῃ ἔστω καὶ δι’ αὔριον.

§160Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτ. Γραφείου). Δὲν πρόκειται διὰ τὴν γενικὴν τοπογράφησιν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι σήμερον τὸ ἐξαιρετικῶς ἐπεῖγον καὶ διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἶναι τὸ ἑξῆς: 145.000 οἰκογένειαι ἀγροτῶν προσφύγων, ζητοῦν νὰ ἀποκατασταθῶσιν καὶ ἐὰν δὲν γίνῃ ἡ κτηματογράφησις, καὶ ἡ διανομὴ δὲν μπορεῖ νὰ γίνῃ. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκαταστάσεως Προσφύγων ἔχει 130 συνεργεῖα καὶ ἐργάζονται ἐπὶ ἕν καὶ ἥμισυ ἔτος καὶ ἔχουν 3.500 στρέμματα κτηματογραφήσῃ.

§161Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Ἔπρεπε 8.000 στρέμματα νὰ ἔχουσι κάμῃ.

§162Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτ. Γραφείου). Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι μαζὺ μὲ τὴν κτηματογράφησιν γίνεται καὶ ἡ διανομή.

§163Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ θεωρητικῶς, ἔχω ἐργασθεῖ ἐγὼ εἰς τοιαῦτα ζητήματα καὶ γνωρίζω τὶ ἐστὶ κτηματογράφησις. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐὰν τὰ 130 συνεργεῖα τὰ ὁποῖα ἔχετε, εἰργάζοντο ἐπὶ ἑξάμηνον θὰ ἔπρεπε νὰ κάμουν 7.000 στρέμματα καὶ ἄνω, ἐνῷ ἔκαμαν 3500 καὶ εἶναι αἱ δαπάναι πολλαπλάσιαι ἐκείνων τὰς ὁποίας θὰ ἐδαπανοῦσαν συνεργεῖα ὡς τὰ στρατιωτικά, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα καὶ ἔχουν καὶ πεῖραν καὶ ἱκανότητα καὶ τὰ μέσα. Ἐγὼ αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις ἔχω νὰ κάμω.

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας.

§165Κ. ΣΠΥΡΙΔΗΣ. (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας). Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἀναβάλῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἀποσκοπεῖ παρὰ νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν διανομὴν τῶν γαιῶν. Μετὰ πολλῆς δυσκολίας κατωρθώσαμεν ἀπὸ τὸ ἐπιτελεῖον τοῦ στρατοῦ νὰ μᾶς παραχωρήσῃ ἀξιωματικούς, τοὺς ὁποίους προπονοῦμεν καθημερινῶς εἰς τὰ Παλαιὰ Ἀνάκτορα, διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὰς εἰδικὰς ἐκείνας γνώσεις, αἱ ὁποῖαι χρειάζονται διὰ νὰ προβοῦν τὸ ταχύτερον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου των. Τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον τὸν ἐξένισε, ὅτι θὰ ἔχουν κουζίναν, ἀλλὰ πρέπει νὰ φᾶνε καὶ αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἀμέσως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§167Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι συνάδελφοι, εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ μποροῦσε ὁ στρατὸς νὰ παραχωρήσῃ τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ νὰ γίνῃ τοπογραφικὴ ἐργασία. Ὅταν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔκαμα, ὅτι ἦτο δυνατόν, μέχρι θυσιῶν ἀκόμη τῆς ὑπηρεσίας νὰ μᾶς δώσῃ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 100 ἀξιωματικούς. Δὲν μᾶς ἔδωσαν παρὰ μόνον 50, μερικοὶ τῶν ὁποίων δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ παραμείνουν μέχρι τέλους εἰς τὰ συνεργεῖα. Ἀλλὰ φοβοῦμαι, ὅτι ὅσον καὶ ἂν εἶναι ὀρθὸν τὸ νὰ χρησιμοποιηθοῦν οἱ ἀξιωματικοὶ εἰς τοπογραφικὴν ὑπηρεσίαν, ὀρθὸν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως οἰκονομίας καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἐπὶ τέλους ἀσκήσεως τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται παραμένοντες ἐπί τινα χρόνον ἐν τῷ ὑπαίθρῳ καὶ ἐκτελοῦντες τοπογραφικὰς ἐργασίας, φοβοῦμαι λέγω ὅτι δὲν θὰ δυνηθοῦν νὰ παραμείνουν μέχρι τέλους. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, ἀλλὰ καὶ γενικῶς ἡ διαχείρησις τοῦ ζητήματος τούτου ἀπὸ τοῦ 1928 μέχρι σήμερον, ὑπῆρξεν πλημμελής. Νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι ἐξαιρετικὴν σημασίαν ἔχει ἡ ταχεῖα τοπογράφησις καὶ ἡ διανομὴ τῶν γαιῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων οἱ γεωργοὶ θὰ δυνηθοῦν νὰ κάμουν ἐντατικὴν καλλιέργειαν. Κατὰ τὸ 1927 ἐνήργησα δημοπρασίαν, ἵνα ἐργολάβοι, ἑταιρεῖαι ἢ ἰδιῶται ἀναλάβωσι τὴν τοπογράφησιν. Εἰς τὴν δημοπρασίαν αὐτὴν ὑπεβλήθησαν πολλαὶ προτάσεις καὶ παρὰ ξένων καὶ παρ’ Ἑλληνικῶν ἑταιρειῶν καὶ παρὰ πολλῶν τοπογράφων, οἱ ὁποῖοι ἀνελάμβανον διὰ ταχυμέτρων νὰ ἀποπερατώσωσι τὴν τοπογράφησιν ἐντὸς δύο ἐτῶν. Δυστυχῶς διὰ λόγους οἰκονομιῶν δὲν ἐνεκρίθη ἀπὸ τὸν διάδοχόν μου ἡ δημοπρασία ἐκείνη. Δυστυχῶς δὲν ἐλήφθησαν σύντονα μέτρα. Τώρα λαμβάνει ὁ κ. ὑπουργός, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἔχει καθυστερήσει σημαντικῶς ἡ τοπογράφησις καὶ ὑπάρχει κίνδυνος νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ τέρμα τῆς συνταγματικῆς προθεσμίας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐπιδικάσῃ τὰ κτήματα καὶ νὰ γεννηθοῦν ζητήματα ἐὰν αἱ ἀπαλλοτριώσεις θὰ ὑπόκεινται εἰς τὸν ἀγροτικὸν νόμον ἢ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ συντάγματος. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ καταβληθῇ πᾶσα προσπάθεια ὅπως γίνῃ σύντονος ἡ τοπογράφησις. Ἐγὼ καὶ πάλιν ἐπιμένω εἰς τοῦτο. Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ πάρῃ ἀξιωματικοὺς ὁ κ. ὑπουργός, νὰ πάρῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καλὸν καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν καὶ συμφέρον νὰ ἀναθέσωμεν εἰς διαφόρους ἐπιχειρήσεις τὴν ἐργασίαν τῆς διανομῆς, ὀφείλομεν νὰ τὴν ἀναθέσωμεν εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι ἔχουν κρατικὴν ἀντίληψιν καὶ εἰς τοὺς ὁποίους μποροῦμεν νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν διαχείρησιν τῆς ὑποθέσεως. Ἐὰν δὲ περισσεύῃ ἀπὸ τὴν διανομὴν προσωπικόν, τότε νὰ τὸ διαθέσωμεν εἰς τὴν τοπογράφησιν διὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ χρησιμοποιήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα πρόσωπα, ὥστε νὰ μὴ καθυστερῆται ἡ διανομή. Νὰ διαθέσωμεν τὰ πρόσωπα αὐτὰ διὰ τὴν διανομὴν καὶ νὰ ἀναθέσωμεν εἰς ἰδιώτας μηχανικοὺς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς τοπογραφήσεως. Εἶναι ἀνάγκη ἐντὸς δύο ἐτῶν νὰ τελειώσουν αἱ τοπογραφήσεις καὶ νὰ διανεμηθοῦν αἱ γαῖαι. Ἀλλ’ ἐφόσον τὸ προσωπικὸν τὸ ὁποῖον ἔχομεν εἰς τὴν διάθεσίν μας εἶναι ἀνεπαρκὲς διὰ τὴν τοπογράφησιν, φοβοῦμαι ὅτι θὰ καθυστερήσῃ πάρα πολὺ καὶ θὰ μᾶς εὕρῃ τὸ τέλος τῆς προθεσμίας χωρὶς νὰ ἔχωμεν ἐκτελέσει τὸ ἔργον αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον διὰ τὴν ἐντατικὴν καλλιέργειαν.

§168Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως καὶ τοῦ κ. ὑπουργοῦ παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτόν. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγκροτήσεως ἐπιτροπῶν πρὸς ἐκπόνησιν τοῦ ἀστικοῦ κώδικος καὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τούτου νόμου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως ἀσφαλίστρων πυρασφαλειῶν, συνομολογηθεισῶν ἐν Ἑλλάδι». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4000 περὶ ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐνάρξεως ἰσχύος τοῦ ἀπὸ 26)11)29 διατάγματος καὶ περὶ κανονισμοῦ ἰατροδικαστικῆς ἀμοιβῆς ἀπὸ τῆς 5 Ἀπριλίου 1929». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου γόμου «περὶ ἀποζημιώσεως τοῦ ἀπὸ Τουρκοκρατίας ἐνοικιαστοῦ τοῦ δάσους Γιωλέμα–Ρέκα Ν. Θεοδωρίδου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3273 καὶ τοῦ Ν. Δ. τῆς 13)10)23 περὶ διοικήσεως τῶν ὑπὸ τὴν διαχείρισιν καὶ ἐποπτείαν τοῦ ἐπὶ τῆς Παιδείας καὶ Θρησκευμάτων ὑπουργείου ὑπαγομένων κληροδοτημάτων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγίας ἐφ’ ἅπαξ συνδρομῆς εἰς τὴν Μακεδονικὴν Ἐκπαιδευτικὴν Ἑταιρείαν καὶ τὸν σύλλογον τῶν φιλομούσων Μιτυλήνης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 25 τοῦ νόμου 3341 περὶ ἱδρύσεως Πανεπιστημίου ἐν Θεσσαλονίκῃ». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 4042 περὶ προστασίας καὶ ἀποκαταστάσεως ἀναπήρων καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς καταβολῆς τελῶν ἀνανεώσεως ἐγγραφῆς τῶν ἀπόρων προσφύγων μαθητῶν τοῦ σχολείου καλῶν τεχνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Γενικοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐγκαταληφθέντων ἢ καταργηθέντων νεκροταφείων». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἐγγραφῆς ὑπὸ τῶν μήπω ἀνανεωσάντων ταύτην φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χορηγήσεως εἰς τούς ἐξ Ἑλληνικῶν κοινοτήτων τοῦ ἐξωτερικοῦ μετεκπαιδευομένους δημοδιδασκάλους μηνιαίου ἐπιδόματος». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κώδικος τῶν νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». (ψηφίζεται τό σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4173 περὶ δασικοῦ κώδικος». (ψηφίζεται τό σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως τοῦ Ν. Δ. τῆς 9 Ἰανουαρίου 1930 περὶ συνεπειῶν τῆς ὑπερημερίας τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διοικήσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νόμου 3890 περὶ καθορισμοῦ ἀριθμοῦ συμβολαιογράφων». (ψηφίζεται τό σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συνεγγυήσεως τοῦ Κράτους ὑπέρ τῶν βιομηχανικῶν δανείων». (ψηφίζεται τό σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων 4604 καὶ 4434 καὶ συστάσεως ταμείου ἀσφαλίσεως ἐργαζομένων τάξεών τινων ἐφημεριδοπωλῶν, μυλεργατῶν καὶ ἀρτεργατῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 3416 περὶ φορολογίας τῶν ἀμβύκων κλπ.». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ 10 λεπτὰ.

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ εἰσηγητὴς τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς κ. Πριμίδης.

§172Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Ἡ μεγάλη σοβαρότης, κύριοι βουλευταί, καὶ ἡ μεγάλη σκοπιμότης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, εἶναι τόσον ἀναμφισβήτητος, ὥστε δὲν θὰ ὑπερέβαλεν κανεὶς τὴν πραγματικότητα χαρακτηρίζων αὐτὸ ὡς μνημειῶδες. Ἄλλως τε τὸ μέγεθος αὐτοῦ καταδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι εἶναι προϊὸν καὶ πόρισμα μακρᾶς μελέτης καὶ μακρᾶς ἐρεύνης. Τὸ πρῶτον κατὰ τὸ ἔτος 1917 συνεστήθη, ἡ δυνάμει τοῦ νόμου 964 ἐπιτροπή, ἥτις ἐπὶ ἑπταετίαν ὁλόκληρον εἰργάσθη πρὸς σύνταξιν καὶ διαμόρφωσιν σχετικοῦ προσχεδίου. Κατὰ τὸ ἔτος 1923 ἐπεράτωσε τὴν σύνταξιν τοῦ προσχεδίου αὐτοῦ, ὅπερ μετετράπει εἰς νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1924, ὑποβληθὲν εἰς τὴν τότε Βουλήν, ἀλλὰ μὴ ψηφισθέν. Τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1928 ὑπεβλήθη καὶ αὖθις εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ πάλιν δὲν ἐψηφίσθη. Τέλος κατὰ 7)βριον τοῦ 1928, ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις συνέστησεν τὴν γνωστὴν μεγάλην ἐξ ὑπαλλήλων ἐπιτροπήν, ἥτις εἰργάσθη ἐπὶ ἐνιαυτὸν καὶ πλέον, κατήρτισεν ἕν σχέδιον νόμου, ὅπερ ἔλαβε τὴν τελικὴν αὐτοῦ μορφήν, ὡς σήμερον διατυποῦται, ἀλλὰ μετὰ ἐπανειλημμένης συνεργασίας καὶ συνεννοήσεως μετὰ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ρυθμίζονται ὁμοιομόρφως δι’ ὅλους τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, αἱ προϋποθέσεις καὶ ὁ τρόπος τῆς εἰσόδου τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, τὰ τῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων ἐν γένει, τὰ τῶν ἀδειῶν, τὰ τῆς πειθαρχικῆς δικαιοδοσίας, τὰ τῆς ἀστικῆς εὐθύνης, τὰ τοῦ διορισμοῦ, μεταθέσεων, προαγωγῶν καὶ ἀπολύσεων τῶν ὑπαλλήλων, τὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀργίας καὶ τῆς διαθεσιμότητος καὶ τὰ τῆς ἐξόδου αὐτῶν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Αἱ διατάξεις ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι εἶναι χαρακτηριστικαὶ καὶ ἄξιαι ὅπως ἐπισπάσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, πρὶν τύχωσι τῆς κυρώσεως αὐτῆς, εἶναι κατὰ τὴν ἀντίληψιν ἐμοῦ, ἔχοντος τὴν τιμὴν νὰ εἰσηγηθῶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον αἱ ἑξῆς: Πρῶτον θεσπίζεται ὁ διὰ διαγωνισμοῦ διορισμὸς τῶν ὑπαλλήλων. Πόσον εἶναι σκόπιμος ἡ τοιαύτη διάταξις εἶναι προφανές, διότι δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως ἐξασφαλίζεται ἡ ποιοτικὴ βελτίωσις τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον παρέχει αὕτη καὶ τὴν ἐγγύησιν ὅτι θὰ μειωθῇ σημαντικῶς ἡ ρουσφετολογία καὶ ἡ συναλλαγή, δι’ ἧς συνήθως ἐπιτυγχάνεται ὁ διορισμὸς οὐχὶ τῶν καλλιτέρων ἀλλὰ τῶν ἐπιτηδειοτέρων καὶ τῶν διαθετόντων τὰ ἰσχυρότερα πολιτικὰ μέσα. Ἐπίσης ἀναστέλλεται ἢ μᾶλλον ἀπαγορεύεται ὁ διορισμὸς ἀνηλίκων ἀρρένων. Καὶ τῆς διατάξεως ταύτης ἡ σκοπιμότης εἶναι πρόδηλος. Διότι ὡς γνωστὸν πολλοὶ ἀνήλικοι χωρὶς νὰ ἔχουν ὑπ’ ὄψει νὰ σταδιοδρομήσουν ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον προτιθέμενοι νὰ ἐξοικονομήσουν τὰ χρηματικὰ μέσα πρὸς συνέχισιν τῶν σπουδῶν των, κατατάσσονται εἰς διαφόρους δημοσίας ὑπηρεσίας ὡς ὑπάλληλοι καὶ ἀποκλείουν τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ σταδιοδρομήσουν ἐλαυνόμενοι ἐξ ἀγάπης πρὸς τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Ἐπίσης ἀξία λόγου διάταξις εἶναι καὶ ἡ ἀφορῶσα τὴν ἀπόκτησιν καὶ ἀπώλειαν τῆς μονιμότητος. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποκτᾷ μονιμότητα εὐθὺς ἀμέσως ὁ εἰσερχόμενος εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ὑπάλληλος, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ παρέλθῃ ἐνιαύσιος ὑπηρεσία καὶ σύμφωνος γνώμη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, διὰ νὰ τύχῃ ὁ ὑπάλληλος τῆς μονιμότητος. Ἐπίσης ἀξία λόγου διάταξις εἶναι καὶ ἡ ἀνακηρύττουσα ὡς δικαίωμα, τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου. Ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ὁπότε θελήσῃ καὶ χωρὶς νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δικαιολογηθῇ, ἔχει δικαίωμα νὰ παραιτηθῇ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας. Μόνον τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει ὑπ’ ὄψει ὡρισμένας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἡ ἀναβολὴ τῆς ἀποδοχῆς τῆς παραιτήσεως. Ἐπίσης παρέχεται δικαίωμα, διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, εἰς τὸν ὑπάλληλον ὅπως μετὰ διετῆ ὑπηρεσίαν δικαιοῦται κατ’ ἔτος νὰ τυγχάνῃ μηνιαίας ἀδείας μὲ ὅλας τὰς ἀποδοχάς. Ἐξαιροῦνται τῆς διατάξεως ταύτης οἱ ἐκπαιδευτικοὶ λειτουργοὶ δι’ εὐνοήτους προφανῶς λόγους. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθορίζονται καὶ τὰ τῶν ἀναρρωτικῶν ἀδειῶν, κατὰ τρόπον λίαν ἱκανοποιητικὸν καθόσον διὰ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, ἐπεκτείνεται ἡ ἀναρρωτικὴ ἄδεια μέχρις ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν πάροδον τοῦ ἔτους, ἔχει δικαίωμα νὰ τεθῇ εἰς διαθεσιμότητα ὁ ὑπὸ ἀνάρρωσιν τελῶν ὑπάλληλος καὶ μὴ δυνάμενος νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ. Ἀξίαι μνείας εἶναι ἐπίσης αἱ διατάξεις αἱ εἰσάγουσαι τὸν θεσμὸν τῆς ἀργίας τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῆς διαθεσιμότητος. Καὶ εἰς μὲν τὴν κατάστασιν ἀργίας τίθενται οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἤθελον στερηθῇ τῆς προσωπικῆς αὐτῶν ἐλευθερίας, εἴτε συνεπείᾳ βουλεύματος, εἴτε συνεπείᾳ καταδικαστικῆς ἀποφάσεως. Εἰς κατάστασιν δὲ διαθεσιμότητος τίθενται οἱ ὑπάλληλοι εἴτε διότι ἤθελε καταργηθῇ ἡ σχετικὴ θέσις, χωρὶς νὰ προβλέπεται μετάθεσις τοῦ ὑπαλλήλου ἢ διότι ἡ ἀναρρωτικὴ ἄδεια τοῦ ὑπαλλήλου ἤθελεν ὑπερβῆ τὸ χρονικὸν ὅριον τοῦ ἑνὸς ἔτους. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αἱ διατάξεις αὗται, τὸ πρῶτον ἤδη εἰσαγόμεναι εἶναι ἄξιαι λόγου. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐπίσης συνιστᾶται ταμεῖον ἀσφαλείας τῶν ὑπαλλήλων, διὰ τοῦ ὁποίου λαμβάνεται πρόνοια ἰατρικῆς, νοσοκομειακῆς καὶ σανατορικῆς περιθάλψεως ὅλων τῶν ὑπαλλήλων ὡς καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Ἐπίσης δὲν εἶναι κατωτέρας σημασίας ἡ διάταξις ἐκείνη καθ’ ἣν ὑπάλληλος ὑποστὰς ἀνικανότητα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐξ ἀφορμῆς αὐτῆς ἔχει δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ ἀκέραιον τὸν μισθὸν ἐπὶ ὁλόκληρα τρία ἔτη. Ἐπίσης ἀξία λόγου εἶναι καὶ ἡ διάταξις ἡ καθορίζουσα τὸ ἀσυμβίβαστον τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου εἰς ἰδιωτικὰ ἔργα, ἀντικείμενα εἰς τὴν δημοσίας ὑπηρεσίας τῶν ὑπαλλήλων, ἐξ οὗ κατ’ ἀντιδιαστολὴν συνέπεται, ὅτι ἐπιτρέπεται τοῦ λοιποῦ εἰς τὸν δημόσιον ὑπάλληλον ἡ ἀνάληψις καὶ ἐκτέλεσις ἰδιωτικῆς ὑπηρεσίας μὴ ἀντικειμένης εἰς τὴν δημοσίαν αὐτοῦ ὑπηρεσίαν. Ἐπίσης ἀξία λόγου διάταξις εἶναι καὶ ἡ περὶ ἀστικῆς εὐθύνης τοῦ ὑπαλλήλου, ἡ τὸ πρῶτον ἤδη εἰσαγομένη. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ ὑπάλληλος θεωρεῖται ἀστικῶς ὑπεύθυνος, τόσον ἀπέναντι τοῦ Κράτους ὅσον καὶ ἀπέναντι τῶν τρίτων. Καὶ ἀπέναντι μὲν τοῦ Κράτους εὐθύνονται οἱ ὑπάλληλοι διὰ πᾶν ἐν γένει πταῖσμα, ἀπέναντι δὲ τῶν τρίτων μόνον διὰ δόλον καὶ βαρεῖαν ἀμέλειαν. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τῶν ἀξιολόγων αὐτῶν διατάξεων, τῶν ρυθμιζουσῶν τὰς σχέσεις τῶν ὑπαλλήλων πρός τε τὸ Κράτος καὶ τοὺς τρίτους, ἰδιαιτέρας ὅλως σημασίας καὶ σοβαρότητος εἶναι καὶ αἱ ἑξῆς: Δι’ ἕκαστον ὑπάλληλον, εἰς τὸ οἰκεῖον ὑπουργεῖον θὰ ὑπάρχῃ εἰδικὸς φάκελλος, τούτου δέ τοῦ φακέλλου θὰ δύναται νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν ὁποτεδήποτε θελήσῃ ὁ ὑπάλληλος ὥστε ἐν γνώσει τῶν περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ ὑπηρεσιακῶν στοιχείων, νὰ δύναται νὰ διεκδικῇ τὴν ἐπανόρθωσιν οἱασδήποτε τυχὸν ἀδικίας γενομένης εἰς βάρος αὐτοῦ. Ἐπίσης ἐξαιρετικῆς ὄντως σημασίας εἶναι ἡ διάταξις, περὶ δημοσιότητος τῶν ἀποφάσεων τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων καὶ τοῦ δικαιώματος τῶν ὑπαλλήλων νὰ λαμβάνουν γνῶσιν τῆς σχετικῆς δικογραφίας καὶ νὰ παρίστανται εἰς τὰς πειθαρχικὰς δίκας, εἴτε αὐτοπροσώπως, εἴτε διὰ πληρεξουσίων. Εἶναι προφανὲς ὅτι δι’ αὐτῶν τῶν διατάξεων ἐξασφαλίζεται πλήρως ἡ ὑπεράσπισις τοῦ ὑπαλλήλου ἐν ταῖς πειθαρχικαῖς δίκαις. Ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον ἀξία ἐξάρσεως εἶναι ἡ διάταξις ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας ἀπαγορεύεται εἰς τὰς ὀργανώσεις τῶν ὑπαλλήλων ἡ συνεργασία αὐτῶν μετὰ ἰδιωτικῶν ὀργανώσεων, τῶν ὁποίων τὰ μέλη δὲν εἶναι ἀποκλειστικῶς δημόσιοι ὑπάλληλοι. Καὶ εἶναι βαρεῖαι αἱ ποιναὶ αἱ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τεθειμέναι διὰ τὴν τυχὸν παράβασιν τῆς διατάξεως ταύτης. Διότι εἰς μὲν τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου τῆς ὀργανώσεως, ἐπέρχεται καὶ ἔκπτωσις ἐκ τοῦ βαθμοῦ, εἰς πάντας δὲ ἐν γένει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον παραβεῖ τὴν διάταξιν ταύτην καταγιγνώσκεται διάπραξις κολασίμου πράξεως, ἤτοι ἀδικήματος τιμωρουμένου εἰς βαθμὸν πλημμελήματος. Ἡ μεγάλη σκοπιμότης τῆς διατάξεως αὐτῆς, εἶναι προφανὴς, δοθέντος, ὅτι ἡ ἀποστολὴ καὶ ἡ θέσις τοῦ ὑπαλλήλου καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ ἀπέναντι τῆς Πολιτείας, εἶναι σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ νὰ ἀσκῇ τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν ἐποπτείαν τῶν ἰδιωτικῶν ὀργανώσεων. Ἀλλὰ πὼς εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι δύναται ὁ δημόσιος ὑπάλληλος νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν τὴν ἀποστολήν, ὅταν εὑρίσκεται εἰς στενὰς σχέσεις καὶ συμπράττει μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ὀργανώσεων; Ἀλλ’ ἔτι μᾶλλον εἶναι σκόπιμος ἡ διάταξις αὐτὴ, διότι διὰ τῆς συνεργασίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων μετὰ τῶν ἰδιωτικῶν ὀργανώσεων, αἱ τελευταῖαι αὐταὶ καὶ εἰδικῶς αἱ κομμουνίζουσαι, ἐνισχύονται καὶ ἀποθρασύνονται ἐπὶ κινδύνῳ καὶ ἀπειλῇ αὐτοῦ τούτου τοῦ κοινωνικοῦ καθεστῶτος. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπή, εὑρεθεῖσα πρὸ ἑνὸς σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ὡς εἶπον, εἶναι προϊὸν καὶ πόρισμα μακρᾶς μελέτης καὶ ἐργασίας ἠρκέσθη εἰς τὸ νὰ ὑποδείξῃ ἐλαφράς τινας τροποποιήσεις, χωρὶς νὰ θελήσῃ νὰ διασαλεύσῃ τὰς κυρίας βάσεις, τόσῳ μᾶλλον, καθόσον συνεφώνησεν ὁλοκλήρως καὶ ἐμοθύμως εἰς τὰς κυρίας βάσεις τοῦ νομοσχεδίου καὶ καθόσον ἄλλωστε, δὲν ἐχορηγήθη εἰς αὐτὴν καὶ ἐπαρκὴς χρόνος πρὸς λεπτομερειακὴν τοῦ νομοσχεδίου ἐπεξεργασίαν καὶ βάσανον. Αἱ κυριώτεραι τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἀφοροῦν τὸ κεφάλαιον τῶν πειθαρχικῶν διατάξεων καὶ ἐξ αὐτῶν πάλιν αἱ σπουδαιότεραι εἶναι αἱ ἑξῆς: Ἐθεώρησε δίκαιον καὶ νόμιμον, ὅπως παράσχῃ εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τὸ δικαίωμα νὰ ζητοῦν τὴν ἐξαίρεσιν ἑνὸς τοὐλάχιστον μέλους ἐκ τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου καὶ τοῦτο κατ’ ἀνάλογον ἐφαρμογὴν, τῶν ἐν ταῖς ποινικαῖς δίκαις κρατούντων. Διὰ τίνα λόγον, ἐφόσον εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια δικαιοῦται ὁ κατηγορούμενος νὰ ζητήσῃ τὴν ἐξαίρεσιν ἑνὸς δικαστοῦ, ὁ ὁποῖος πιθανὸν νὰ διάκειται ἐχθρικῶς πρὸς αὐτόν, διὰ ποῖον λόγον νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ διάταξις αὐτὴ καὶ εἰς τὰς πειθαρχικὰς διώξεις; Νομίζω, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ φέρῃ εἰς τοῦτο ἀντήρρησιν, ἀλλὰ θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τῆς Κοινοβουλευτικῆς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ἐπιτροπῆς, ὡς διηκουμένην ἐκ πνεύματος ἐξασφαλίσεως τῆς ἀμερολήπτου κρίσεως καὶ τῆς εὐθυδικίας ἐν ταῖς πειθαρχικαῖς δίκαις.

§173Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ζήτημα εἶναι συζητήσιμον.

§174Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, νομίζω ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ὑπαλλήλου νὰ ζητῇ τὴν ἐξαίρεσιν ἑνὸς μέλους τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου εἶναι δικαιώτατον. Ἐνδέχεται ἕν ἐκ τῶν μελῶν τοῦ συμβουλίου, νὰ διάκειται ἐχθρικῶς πρὸς τὸν ὑπάλληλον καὶ πρὸ τοῦ ἐνδεχομένου τούτου, ἡ γνώμη τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαιρέσεως, εἰς τὸν ὑπάλληλον. Ἐπίσης ἀπήλειψεν ἐντελῶς τὸ ἄρθρον 71, διὰ τοῦ ὁποίου δίδονται ἰδιαίτεραι ἀποζημιώσεις πρὸς τὰ μέλη τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ἅτινα ἐπίσης ἀποτελοῦν καὶ τὸ πειθαρχικὸν τοιοῦτον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐθεώρησεν ὅτι ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, ἐφόσον δὲν ἀπασχολεῖται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτὴν καὶ ἄλλας ὥρας παρὰ ἐκείνας κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι ὑπόχρεως νὰ προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του, δὲν πρέπει νὰ τύχῃ ἰδιαιτέρας ἀποζημιώσεως. Ἐθεώρησε μάλιστα καλόν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ φάμπρικα τῶν ἰδιαιτέρων ἀποζημιώσεων διὰ νὰ παύσῃ τὸ φαινόμενον τῆς ἀνίσου ἀμοιβῆς ἰσοβάθμων ὑπαλλήλων. Εἶναι βέβαιον ὅτι διὰ διαφόρους λόγους ἰσόβαθμοι ὑπάλληλοι λαμβάνουν ἀνίσους μισθούς, ἐπιδόματα καὶ ἀποζημιώσεις, τοῦθ’ ὅπερ παρέχει ἀφορμὴν εἰς δικαιολογημένα παράπονα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐκ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου διάταξις περὶ πειθαρχικῶν συμβουλίων εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία χρῄζει ἰδιαιτέρας ἀναπτύξεως. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον παρέχεται πειθαρχικὴ δικαιοδοσία εἰς τοὺς ἑξῆς 1) εἰς τοὺς πειθαρχικῶς προϊσταμένους τῶν ὑπαλλήλων, 2) εἰς τὸ πειθαρχικὸν συμβούλιον καὶ 2) εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας. Εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος, νὰ ἐξάρω τὴν ἐπιμονὴν μὲ τὴν ὁποίαν ἀπέκρουσε τὸ Κοινοβουλευτικὸν νομοσχέδιον τὰς ἀξιώσεις τῆς ὀργανώσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὑποθέτω μόνον μερίδος τινὸς ἐξ αὐτῶν, συνισταμένας εἰς δύο τινά Πρῶτον ὅπως στερηθῇ τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας ὁ ὑπουργὸς καὶ ὁ γενικὸς γραμματεύς, διότι εἶναι πολιτικὰ πρόσωπα, καὶ δεύτερον, ὅπως μετέχουν εἰς τὰ συμβούλια καὶ αἱ ὀργανώσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων διὰ δύο αἱρετῶν μελῶν. Ἡ ἀποδοχὴ αὐτῶν τῶν ἀξιώσεων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶναι προφανές, ὅτι θὰ ἐπέφερεν τὸ ἄτοπον νὰ μεταφερθῇ ἀπὸ τὸν ὑπεύθυνον ὑπουργὸν ἡ διοίκησις τῶν δημοσίων λειτουργιῶν εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ὀρθῶς ἑπομένως, ὀρθώτατα τὸ Κυβερνητικὸν νομοσχέδιον ἀπέκρουσε αὐτὰς τὰς ἀξιώσεις τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ἐπιζητοῦν νὰ στερήσουν ἀπὸ τὸν ὑπουργὸν καὶ τὸν γενικὸν γραμματέα τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ προδήλῳ ζημίᾳ τῆς ἱεραρχικῆς πειθαρχίας, ἧς ἄνευ δὲν δύναται νὰ νοηθῇ εὔρυθμος λειτουργία τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν τὰ πειθαρχικὰ συμβούλια. Ταῦτα ἀποτελοῦνται ἐκ 5 μελῶν. Ἤτοι ἐξ ἑνὸς Ἀρεοπαγίτου, ἑνὸς νομικοῦ συμβούλου, ἑνὸς καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλης ἰσοδυνάμου σχολῆς καὶ δύο ὑπαλλήλων μονίμων τοῦ οἰκείου ὑπουργείου μὲ βαθμὸν τμηματάρχου καὶ ἄνω. Ἡ συγκρότησις αὐτοῦ τοῦ συμβουλίου κατὰ τὴν ἀντίληψιν τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι πολὺ ὀρθή, διότι ἐπεζητήθη δι’ αὐτοῦ οἱ μόνιμοι ὑπάλληλοι τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου νὰ μὴ ἀποτελοῦν τὴν πλειοψηφίαν εἰς τρόπον ὥστε, νὰ ἀποκλεισθῇ τὸ ἐνδεχόμενον, ὅτι ἕνεκα ἀντιζηλίας ὁ δημόσιος ὑπάλληλος, θὰ πέσῃ θῦμα ἔχθρας ἢ ἐξ ἀντιθέτου λόγῳ ἀλληλεγγύης θὰ τύχῃ ὑπερβολικῆς ἐπιεικείας. Ὅπως εἶπον ὑπάρχουν τρεῖς δικαιοδοσίαι πειθαρχικαί, πρῶτον ἡ τοῦ πειθαρχικῶς προϊσταμένου, δεύτερον ἡ τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου καὶ τρίτον ἡ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας. Οἱ πειθαρχικῶς προϊστάμενοι κατὰ τὸ νομοσχέδιον εἶναι, ὁ ὑπουργός, ὁ γενικὸς γραμματεύς, ὁ γενικὸς διευθυντής, ὁ διευθυντὴς καὶ ὁ ἁρμόδιος προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας. Ὁ πειθαρχικὸς προϊστάμενος δικαιοῦται, νὰ ἐπιβάλλῃ ποινὰς ἐπιπλήξεως καὶ προστίμου μέχρι ἑνὸς μηνὸς μισθοῦ, ἐκτὸς τοῦ ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος δικαιοῦται, νὰ ἐπιβάλλῃ καὶ ποινὴν προσωρινῆς παύσεως, μὴ ὑπερβαινούσης ὅμως τοὺς τρεῖς μῆνας.

§175Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ εἶναι καρατόμησις.

§176Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει δικαίωμα νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας.

§177Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. Καὶ ὁ μὲν πειθαρχικῶς προϊστάμενος ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ αὐτὰς τὰς τιμωρίας εἰς τὸν ὑπάλληλον, αἱ ἀποφάσεις ὅμως αὐτοῦ ὑπόκεινται εἰς ἔφεσιν, ἐνώπιον τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων. Τέλος τὸ Συμβούλιον Ἐπικρατείας ἐπιλαμβάνεται τῆς ὑποθέσεως συνεπείᾳ προσφυγῆς ἐκ μέρους τοῦ παθόντος. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν θεωρεῖ, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν πειθαρχικῶν συμβουλίων, ὡς εἶναι διατυπωμένον εἰς τὸ νομοσχέδιον, ἐξασφαλίζει καὶ τὸν δημόσιον ὑπάλληλον, ἀλλὰ καὶ τὴν πειθαρχίαν. Παρατηρεῖ ἐν τούτοις ὅτι ἂν καὶ πρὸ 21 ἔτους λειτουργοῦν τὰ διοικητικὰ συμβούλια καὶ πειθαρχικὰ τοιαῦτα, οὐδεμία πειθαρχικὴ νομολογία ὑφίσταται, καὶ ὡς ἐκ τούτου παριστάμεθα πρὸ τοῦ φαινομένου, ἐπὶ παρομοίων παραβάσεων, νὰ ὑπάρχουν διάφοροι ποιναί. Ἐκφράζει ἑπομένως δι’ ἐμοῦ τὴν εὐχήν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις μεριμνήσῃ περὶ συντάξεως πειθαρχικοῦ κώδικος, ὁ ὁποῖος, νὰ διαγράψῃ, ἐν ἑαυτῷ, τὰς κυρίας πειθαρχικὰς παραβάσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ καθιερῇ συγχρόνως καὶ τὰς ἐπιβλητέας εἰς ἑκάστην ἐξ αὐτῶν ποινάς. Ἕν εἶδος ποινικοῦ τουτέστι κώδικος. Τοῦτο ὅσον ἀφορᾷ τὴν πειθαρχικὴν νομολογίαν, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὰς δικονομικὰς διατάξεις, τὸ νομοσχέδιον καθορίζει ἐπακριβῶς τὴν διαδικασίαν καὶ μόνη ἡ ἔλλειψις νομολογίας παρουσιάζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Αὗται εἶναι ἐν ἄκραις γενικαῖς γραμμαῖς αἱ κύριαι διατάξεις, αἱ ὁποῖαι διακρίνουσι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ θεωρεῖ καθῆκον αὐτῆς ὅπως συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ὑπερψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχεται στερρῶς τῆς ἀντιλήψεως, ὅτι, ρυθμιζομένων τῶν σχέσεων τῶν ὑπαλλήλων πρὸς τὸ Κράτος, θέλουσιν οὗτοι ἢ τοὐλάχιστον, οἱ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, κατανοήσῃ ἐπαρκῶς τὴν ἰδιαιτέραν θέσιν καὶ ἀποστολὴν τὴν ὁποίαν ἔχουν καὶ ἀπέναντι τοῦ Κράτους καὶ ἀπέναντι τῆς Κοινωνίας καὶ συνεπῶς θέλουσι παύσει νὰ παρουσιάζουν τὸ ὀδυνηρὸν φαινόμενον, τὸ ὁποῖον ἐπ’ ἐσχάτων ἐπανειλημμένως ἐνεφάνισαν αἱ ὀργανώσεις των μὲ τὰ ἀπειθαρχικά των διαβήματα, τὴν ἀπρέπειαν τοῦ ὕφους των καὶ τὰς ὑπερβολικάς των ἀξιώσεις.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§179Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι προσπαθῶ κάθε παρασκευὴν νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ σπουδαιοτάτου. Ἀλλὰ νομίζετε ὑμεῖς, καὶ νομίζει οἱοσδήποτε ἄλλος, ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ συζήτησις τοιαύτη ἡ ὁποία, ὡς εἶπον προηγουμένως, ἔπρεπε νὰ ἀπασχολήσῃ σύνοδον ὁλόκληρον; Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ κάμωμεν μίαν διακοπὴν καὶ νὰ ὑπάρξῃ πραγματικὴ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ καὶ τὰ θεμέλια καὶ τὴν στέγην, καὶ τὰ διαμερίσματα, καὶ τὴν ἐπίπλωσιν καὶ τὴν διακόσμησιν τοῦ Κράτους;

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ συνεδριάζει κατὰ τὸν κανονισμόν· οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ παρίστανται καὶ παρακαλοῦν νὰ λάβετε τὸν λόγον.

§181Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν στέργετε οὔτε ὑμεῖς, οὔτε ἡ Κυβέρνησις πρὸς μίαν διακοπήν;

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Νὰ λάβετε τὸν λόγον.

§183Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω περὶ ἀναβολῆς. Κύριοι βουλευταί, κάμνω πρότασιν ἀναβολῆς διότι τὸ νομοσχέδιον πρῶτα–πρῶτα ἔρχεται ἀπροετοίμαστον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἶπον προηγουμένως, ἀφορᾷ — ἐπαναλαμβάνω τὴν ἔκφρασιν — καὶ τοὺς τοίχους, καὶ τὰ θεμέλια, καὶ τὰ διαμερίσματα, καὶ τὴν στέγην, καὶ τὴν ἐπίπλωσιν, καὶ τὴν διακόσμησιν, καὶ ὅλην τὴν οἰκονομίαν, καὶ ὅλην τὴν κατασκευὴν τοῦ οἰκοδομήματος τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον ἦλθεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ μίαν στοιχειώδη αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τῆς Κυβερνήσεως· παρεπέμφθη ἐνώπιον τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπου ἐνῷ ἔπρεπεν ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους νὰ μελετᾶται, ὡρίσθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν συντομωτάτη προθεσμία.

§184Ε. ΠΡΙΜΙΔΗΣ. 24 ὧραι περίπου.

§185Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι δὲν ὡρίσθη.

§186Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ μετὰ τοῦτο ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ προσεκόμισεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καλῶς μὲν συνηρτημένον, καλῶς διατετυπωμένον, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει, σκαλάθυρμα ἀντὶ ἐκθέσεως, χωρὶς σκέψεις, χωρὶς δικαιολογίαν, χωρὶς βαθυτέραν καμμίαν μελέτην τοῦ σπουδαιοτάτου θέματος. Ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη καὶ ἰδοὺ ἡ ἐμφάνησίς της· ἀλλεπάλληλοι ὁλονύκτιοι συνεδριάσεις, ἔχουν καταπονήσει αὐτήν· ἄλλωστε ἡ ἀδημονία, ὁ ἐκνευρισμός, ὅτι αὔριον ἢ μεθαύριον τερματίζονται αἱ ἐργασίαι τῆς συνόδου ἐμποδίζουν τὴν ἠρεμίαν τῆς σκέψεως, τὴν ἀντοχὴν τῆς ψυχῆς, ὅπως συζητηθῇ πρεπόντως καὶ κριθῇ εἰς ὅλην τὴν ἔκτασιν καὶ τὸ βάθος, νομοθέτημα τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὅλην τὴν λειτουργίαν τοῦ Κράτους. Ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος τῆς Χώρας, ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἀγωνιζόμενος νὰ ἀποκτήσῃ καλλιτέραν τύχην, καλλιτέραν θέσιν εἰς τὸ Κράτος καὶ ἀπέναντι τῆς κοινωνίας τὴν ὁποίαν ὑπηρετεῖ, ἀγωνιζόμενος διὰ νὰ ἀμυνθῇ, ἐναντίον ὀλίγων διαστρεφόντων τὴν σκέψιν καὶ τὴν θέλησιν αὐτοῦ καὶ παριστανόντων τὸν σύλλογον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὡς ἐχθρὸν τοῦ Κράτους, ἀναμένει ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον νὰ στερεώσῃ τήν τε ἠθικὴν καὶ ὑλικὴν αὐτοῦ ὑπόστασιν. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία ἠγανακτισμένη καὶ ἐξοργισμένη διὰ τὰ ἀλλεπάλληλα τελεσίγραφα, τὰ ὑβριστικὰ καὶ ἀσεβέστατα, ἐναντίον τῆς Κυβερνήσεως, ἐναντίον τοῦ Κράτους, ἐναντίον τοῦ Ἔθνους, τῆς ὀλιγαρίθμου ἐκείνης σπείρας, ἀναμένει ἐπίσης ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, νὰ στερεώσῃ τὸ Κράτος καὶ νὰ διακοσμήσῃ αὐτό, νομοθετοῦν περὶ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν τοιαῦτα θέματα πρόκεινται ἐνώπιον ἡμῶν, ὅταν τοιαύτη πρέπει νὰ εἶναι ἡ συζήτησις ἡμῶν, ὅταν—διὰ νὰ διατυπώσω τὰς σκέψεις μου συγκεκριμμένως—ὅταν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἁπλωθῇ ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου τὸ ζήτημα τῆς ὅλης λειτουργίας τοῦ Κράτους, ὅλης τῆς συγκροτήσεως αὐτοῦ, εἶναι περίστασις αὐτή, καὶ εἶναι καιρὸς ὁ διδόμενος, ὀλίγων στιγμῶν, ἐνῷ εὑρισκόμεθα πρὸ τοιαύτης κουράσεως, διὰ νὰ ἐπιληφθῶμεν τοιαύτης συζητήσεως; Ἡ συζήτησις θὰ εἶναι ἀτελὴς ἀναμφιβόλως. Τὰ πορίσματα θὰ εἶναι βεβιασμένα ἀναμφιβόλως. Τὸ δίδαγμα τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ διὰ τὴν ὑπόληψιν τοῦ Κοινοβουλίου, θὰ εἶναι δίδαγμα κακόν, ἀπαισιόδοξον· ἡ ἀντίληψις ἡ ὁποία θὰ σχηματισθῇ θὰ εἶναι ἀντίληψις ἢ πλάνης, ἢ ἀγανακτήσεως ἢ θλίψεως ἢ ὀργῆς διὰ τὸ κατάντημα ἡμῶν, διὰ τὸ κατάντημα τοῦ νομοθετικοῦ ἡμῶν ἔργου καὶ τίποτε τὸ ὀρθόν, τίποτε τὸ σκόπιμον, τίποτε τὸ ὠφέλιμον δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ, ἐνῷ, ἂν ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἂν παραπεμφθῇ καὶ αὖθις ἐνώπιον εὐρυτέρας Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐὰν ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ μελετήσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν καὶ ὑποβάλῃ μίαν εὐρεῖαν καὶ βαθέως μελετημένην ἔκθεσιν τότε ἀκούραστοι κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, νὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα καὶ νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοιούτου νομοθετήματος.

§187Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ πάροδος τοῦ χρόνου ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν βελτιώνεται, δὲν γίνεται σοφώτερον.

§188Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ θὰ δώσωμεν εἰς τὸν λαὸν νομοθέτημα ἄρτιον. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἶπεν ὅτι, «μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου δὲν βελτιώνονται τὰ νομοσχέδια.

§189Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δι’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον;

§190Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι, κύριε ἀρχηγὲ τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Διότι βλέπω ἐδῶ ποῖοι ἀπαρτίζουν τὴν ἐπιτροπήν. Τὴν ἐπιτροπὴν κατὰ τὸ πλεῖστον τὴν ἀπαρτίζουν καὶ κατὰ τὸ ὅλον τὴν διατάσσουν, ἀκρότατοι ἀριστεροί, ἀχαλίνωτοι ἀριστεροί.

§191Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν διαβάζετε τὰ ὀνόματα τῆς ἐπιτροπῆς, κ. συνάδελφε, βλέπω διακεκριμένους ἄνδρας.

§192Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μήπως κ. ἀρχηγὲ της Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως δὲν εἶσθε ὑμεῖς ἐξοχώτατα διακεκριμμένος ἀνήρ; Ἀλλὰ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἤρχετο ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου κατὰ τὰς ὑπαγορεύσεις σας, θὰ κατεψηφίζετο ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, διότι θὰ ἐχειροκρότει ὅλη ἡ χώρα.

§193Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ δυστύχημα εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν προέρχεται ἀπὸ ἐμέ.

§194Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ τὸ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ἡ ὁποία δὲν θὰ τὸ ἐψήφιζεν, ἐὰν προήρχετο ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά· ἐπαναλαμβάνω θὰ τὸ ψηφίσετε καὶ σεῖς.

§195Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Βλέπω ἐν τούτοις εἰς ἓν ὑπόμνημα τῆς συνομοσπονδίας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅτι τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἀπαρτίζουν εἷς διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, νομίζω ὅτι θὰ εἶναι ὁ κ. Ζάκας ἀχαλίνωτος ἀριστερός. Τὴν ἀπαρτίζουν ὁ διευθυντὴς τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας.

§196Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸν ὁποῖον θὰ εἶχον παύσει δεκάκις.

§197Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅστις μοῦ ἔλεγον ἄλλοτε, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς πατρίδος του ἦτο ἀπεχθής. Τὴν ἀπαρτίζουν ὁ καθηγητὴς τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου κ. Τριανταφιλλόπουλος, ἐντιμώτατος ἀνὴρ καὶ σοφώτατος νομικός, ἀλλ’ ὁ ὁποῖος ἀγορεύων ἐνώπιον τῆς συγκλήτου ἐπὶ τρίωρον ὑπῆρξε φόβος ἀποβληθῇ ὡς ἀκρότατος, ἀχαλίνωτος μπολσεβῖκος φοιτητής.

§198Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν διαβάζετε μὲ τὴν σειρά; Εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ καὶ ἀνώτατος λειτουργὸς τοῦ Κράτους, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἐμπιστοσύνη ἡ Κυβέρνησις.

§199Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὅταν τοιουτοτρόπως, κύριοι, ἔχει καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπή· ὅταν ἐδῶ ἔχωμεν νὰ κρίνωμεν ζήτημα τεραστίας ἀνυπολογίστου σημασίας διὰ τὸ μέλλον τῆς χώρας, θὰ συζητήσωμεν μὲ αὐτὴν τὴν κούρασιν, καὶ μ’ αὐτὴν τὴν προχειρότητα; Εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον τοιοῦτον κατὰ τὸ 1920 καὶ δὲν κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς ψηφοφορίαν. Εἰς τὴν Ἀγγλικὴν ὑπεβλήθη, ὄχι τοσαύτης σημασίας, νομοσχέδιον περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, καὶ συνεταράχθη ὅλη ἡ χώρα καὶ συνεζήτει ἐπὶ μῆνας ὁ τύπος, καὶ ἐγένετο συζήτησις εἰς τὰς ἰδιαιτέρας συνελεύσεις τῶν κομμάτων, καὶ συνεζήτει ἐπὶ ἡμέρας καὶ ἑβδομάδας τὸ Κοινοβούλιον. Ἐδῶ εἰς ὀλίγας στιγμὰς θά λύσωμεν ζητήματα τόσον μεγάλα, τόσον σπουδαῖα, τόσον σοβαρά; Διὰ τοὺς λόγους αὐτούς, κύριοι βουλευταί, πρὶν ἀναγκασθῶ νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου, ὑποβάλλω πρότασιν ἀναβολῆς αὐτοῦ καὶ ἐπιθυμῶ νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσακουσθῇ ἡ γνώμη μου.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιάνος.

§201Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ συμφωνήσω καὶ ἐγὼ ἐξ ὁλοκλήρου μὲ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐβράδυνε πολὺ νὰ ὑποβληθῇ καὶ ὑπεβλήθη εἰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ εἶναι κουρασμένη. Δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν τοιαύτης σημασίας νομοσχέδιον, διὰ νὰ ψηφισθῇ ὅπως πρέπει, νὰ συζητηθῇ ἐντὸς 3–4 ὡρῶν νομοθετικῆς ἐργασίας. Φρονῶ ἀδιστάκτως ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπιψήφισιν διὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον.

§202Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ Κυβέρνησις, κύριε Πρόεδρε, δὲν στέργει εἰς τὴν ἀναβολὴν καὶ δὲν στέργει, διότι τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον δὲν ἀποτελεῖ, ὅπως κατεβλήθη προσπάθεια νὰ παρασταθῇ, κἄτι τι ὄντως ἄωρον. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ βασίζεται ἐπὶ τῆς ἐργασίας ἡ ὁποία ἔγινεν ἐπὶ συναπτὰ ἔτη ἀπὸ τοῦ 1917. Ἐπὶ 13 ὁλόκληρα ἔτη μελετᾶται καὶ συζητεῖται. Ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ διὰ νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ.

§203Λ. ΝΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ συζήτησις γιὰ τέτοια ὥρα.

§204Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ. Νομίζω ὅτι ἐπὶ 13 ὁλόκληρα χρόνια οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, θὰ ἔπρεπε νὰ ἀσχοληθοῦν δι’ αὐτὸ καὶ φαντάζομαι ὅτι θὰ εἶναι ὥριμοι πρὸς συζήτησιν.

§205Μ. ΑΙΛΙΑΝΟΣ. Μὲ τὸ νομοσχέδιον πόσον ἀπησχολήθημεν;

§206Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ εἰ δυνατὸν νὰ τερματισθῇ ταχέως.

§207Π. ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ταχέως δὲν εἶναι δυνατόν.

§208Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Προχωροῦμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἂν δὲν τερματισθῇ ἡ συζήτησις ἐξακολουθοῦμεν καὶ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ ἐπιθυμία τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι νὰ τερματισθῇ ἐντὸς τῆς συνόδου ταύτης ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ παρακαλεῖ νὰ συνεχισθῇ ἡ συνεδρίασις.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἤκουσα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος διετύπωσε τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως περὶ τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς πρὸς ἄμεσον συζήτησιν τοιούτου νομοσχεδίου. Μετὰ τοῦτο δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω σχετικῶς.

§210Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπεφασίσαμεν καὶ χθές, ὅτι σήμερον θὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταστάσεως ὑπαλλήλων οὐδεμιᾶς ὑπαρξάσης ἀντιρρήσεως.

§211Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομοσχέδιον ἀκριβῶς, ὡς εἶπεν ὁ κ. ὑπουργός, διὰ τὸ ὁποῖον ἐχρειάσθη τοιοῦτος χρόνος διὰ νὰ καταρτισθῇ χρειάζεται βεβαίως μίαν μείζονα ἐλευθερίαν καὶ εἰς τὸν χρόνον καὶ εἰς τὰς σκέψεις, διότι καὶ αἱ σκέψεις πιέζονται, ὅταν γνωρίζομε ὅτι ταύτην τὴν ἑσπέραν πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§212Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἴπομεν, αὐτό, εἰμπορεῖ νὰ συζητηθῇ καὶ αὔριον καὶ μεθαύριον.

§213Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφόσον βλέπω, ὅτι οὕτω πως ἔχει ἀποφασισθῇ, ἐγὼ δηλῶ ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ παρακολουθήσω τὴν γενικωτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου,—θὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως μόνον εἰς λεπτομερείας ἐλαχίστας,—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως εὐσυνειδήτως καὶ ἐνσυνειδήτως.

§214Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τὴν αὐτὴν δήλωσιν κάμνω καὶ ἐγώ, ὅτι δὲν θὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως, διότι θεωρῶ ὅτι συζήτησις δὲν δύναται νὰ διεξαχθῇ.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς δὲν γίνεται δεκτή.

§216Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸ λόγον.

§218Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐάν, κύριοι βουλευταί, δὲν ἦτο τόσον κραταιά ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, πλειονοψηφία ἡ ὁποία κατὰ τὴν πεποίθησίν μου ἀνταποκρίνεται ἀντιστοίχως πρὸς κραταιοτέραν πλειονοψηφίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ καὶ δὲν ἔβλεπον ἀντιθέτως, ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ὡριμότης διὰ νὰ ἔχωμεν ἄλλην δύναμιν συνέχουσαν τὴν εὔνομον τάξιν καὶ ἀσφαλίζουσαν τὴν πρόοδον τῆς χώρας ὅσον συνέχει τὴν ἔννομον τάξιν καὶ ἀσφαλίζει τὴν πρόοδον τῆς χώρας τὸ ἔνδοξον κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, διότι δὲν θὰ ἐθεώρουν ἐν τῇ συνειδήσει ἐπιτρεπόμενον, ἀφ’ οὗ ἀνήκω εἰς τὰς τάξεις τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, νὰ ὁμιλήσω κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, ὅτι θέλω δηλ. νὰ μειώσω τὴν δύναμιν αὐτοῦ. Ἄν, κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἐπίστευον ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὑπάτη διὰ τὴν πατρίδα μου νὰ τὴν κυβερνᾷ σήμερον ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι δὲν θὰ ἠνείχετο ἡ ψυχὴ μου τὴν πιθανὴν παραξήγησιν, ὅτι θαυμάζω ὀλιγώτερον ἑνὸς ἄλλου τὸν ἄνδρα, ὅτι ἐμπιστεύομαι αὐτὸν ὡς Κυβερνήτην ὀλιγώτερον ἑνὸς ἄλλου Ἕλληνος, ἀλλ’ ἐπειδὴ καὶ ἐμφανὴς εἶναι ἡ τεραστία δύναμις εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Ἔθνους τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἐπειδὴ ἐμφανὴς ἀκόμη εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ κυβερνᾷ τὴν πατρίδα μας ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος, διὰ τοῦτο μὴ φοβούμενος καμμίαν παρεξήγησιν λαμβάνω τὸν λόγον νὰ διατυπώσω σκέψεις εἰς τὰς ὁποίας πιστεύω μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου καὶ τὰς ὁποίας ἔχω διατυπώσει πολλάκις ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου χωρὶς νὰ φοβοῦμαι, κύριοι, καμμίαν παρεξήγησιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁθενδήποτε νὰ θεωρηθῶ ὡς ἔχων τὴν πρόθεσιν νὰ βλάψω τὸ κόμμα. Ὡς ἔλεγον καὶ προηγουμένως ἀναπτύσσων τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἐνέχει εὐρυτέρα συζήτησις. Ἀφοῦ συζητοῦμεν περὶ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν θὰ ἐργάζωνται ἐν αὐτῇ θὰ τιμωροῦνται, θὰ ἀποβάλλωνται, θὰ παραιτοῦνται οἱ Δημόσιοι ὑπάλληλοι ἅπαντες τῆς διοικήσεως, βέβαια ἐνώπιον ἡμῶν ἁπλώνεται ὅλον τὸ ζήτημα τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ ἡμῶν Κράτους. Καὶ θὰ ἔλεγον εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κύριοι συνάδελφοι ὅπως εἶπον πρό τινων ἡμερῶν ὅτι ἐγὼ ἀνήκων εἰς τὰς τάξεις τῶν συντηρητικῶν πολιτῶν διεφώνησα πρὸς τὸ ψηφισθὲν πρὸ μηνὸς νομοσχέδιον τό ἀποκληθὲν «ἰδιώνυμον». Θὰ ἔλεγον ὅπως περὶ αὐτοῦ καὶ περὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ὅτι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀνάγκη τῆς ὑποβολῆς του, ἴσως μάλιστα θὰ ὑπεστήριζα, ὅτι ὅπως ὁ νόμος περὶ ἰδιωνύμου ἔβλαψε, διότι ὑπετέθη ὅτι δὲν ὑπάρχει νομοθεσία ἱκανή, ν’ ἀσφαλίζῃ τὸ Κράτος, διότι ἴσως μάλιστα αὐθαιρεσία τις τῶν νέων καὶ προοδευτικῶν ἰδεῶν διεπράχθη, ἴσως μάλιστα ἐμμέσως δύναται νὰ ὑποτεθῇ ὅτι διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νέου νομοσχεδίου ὅτι τάχα δὲν ὑπάρχει διάταξις τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν νόμων, ἀσφαλίζουσα τὸ Κράτος ἔναντι ἀτασθαλιῶν παρεκτροπῶν ἢ ὑπερβολῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὡς ἀνάγκην νὰ ὑποβληθῇ τοιοῦτον νομοσχέδιον ὑπηγόρευσαν καὶ ἀφ’ ἱκανοῦ χρόνου διαταραχαὶ κινήσεις καὶ παρεκτροπαὶ εἰς τὰς τάξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὁμάδες ὑπαλλήλων, ὡς ἐγὼ πιστεύω, ὀλιγάριθμοι, ὀλιγαριθμώτατοι κινήσεις καὶ παρεκτροπαί. Εἶμαι περὶ τούτου κύριοι συνάδελφοι ἀπολύτως πεπεισμένος διότι ὁσάκις ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ τύπου ἐπέκρινα, κατέκρινα ἢ καὶ ἐνίοτε ἐκαυτηρίασα τὰς κινήσεις καὶ παρεκτροπὰς ἐκείνας τῆς ὀλιγαρίθμου ὁμάδος δημοσίων ὑπαλλήλων, πολυπληθεῖς ὁμάδες ὑπαλλήλων, ἀνώτατοι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, διακεκριμμένοι ὑπάλληλοι, ἐντιμώτατοι καὶ ἱκανώτατοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, ἄνδρες οἱ ὁποῖοι στηρίζουν τὸ Κράτος καὶ θὰ ἐπεριποίουν τιμὴν εἰς οἱονδήποτε ἄλλο Κράτος, μὲ συνέχαιρον μὴ ἐπιδοκιμάζοντες καὶ μὲ παρεκάλουν νὰ ἐξακολουθήσω τοὺς ἀγῶνας ἐκείνους.

§219Χ. ΛΑΔΑΣ. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος.

§220Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἀλλ’ ὑπηγόρευσεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὁμὰς ὀλιγαρίθμων δημοσίων ὑπαλλήλων οἱ ὁποῖοι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐκμεταλλεύονται ὡρισμένας παραλείψεις τοῦ Κράτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ εἰργάσθησαν μετὰ τῶν ὁμοφρόνων ἐπὶ ἔτη μακρὰ διὰ νὰ θέσουν ὡρισμένα δεδομένα. Ἡ ἐκμετάλλευσις γίνεται ἐπὶ τῶν ἑξῆς: πρῶτον ἐπὶ τοῦ ἀναμφιβόλως ἀνεπαρκοῦς μισθοῦ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν δυσκολεύωμαι καθόλου νὰ μεγαλοφωνήσω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τῶν πλείστων δημοσίων ὑπαλλήλων οὐχὶ μόνον τῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως ἀλλὰ καὶ ἄλλων εἶναι οἱ μισθοὶ ἀπανθρώπως γλίσχροι. Ἐξεμεταλλεύθησαν ἀκόμη τὰς Ἐθνικὰς ἡμῶν περιπετείας, τὰς πολιτικὰς ἡμῶν ἑκάστοτε ἀκαταστασίας κατὰ τὰς ὁποίας, ἄλλοτε μέν, εὐλόγως, ἄλλοτε δὲ παραλόγως κάποτε δικαίως, πολλάκις ἀδίκως δημόσιοι ὑπάλληλοι ὑπέστησαν καταδίωξιν, ὑπέστησαν ἐξόντωσιν ἐξεμεταλλεύθησαν ἀκόμη τὴν γενικὴν οἰκονομικὴν κρίσιν τὴν ὁποίαν διέρχεται καὶ ἡ Κοινωνία ἡμῶν ὡς ὅλαι αἱ μεταπολεμικαὶ κοινωνίαι τοῦ κόσμου. Καὶ τονίζουσα ἡ ὀλιγάριθμος ἐκείνη ὁμάς, τονίζουσα κατὰ τρόπον προπαγανδιστικόν, δηλαδὴ διαρκῶς καὶ ζωηρότερον τὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας τῆς ὑλικῆς ὑπάρξεως κατέπνιξε ἐντελῶς, ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐὰν δὲν κατέπνιξε ἐντελῶς κατέπνιξε ἐν μεγάλῳ μέτρῳ τὸ ὑψηλὸν φρόνημα τοῦ δημοσίου λειτουργοῦ, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ ἐνθυμεῖται πάντοτε τὸ ρητὸν τοῦ Χριστοῦ «οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ ζήσεται μόνον ἄνθρωπος», ἀλλὰ πρέπει νὰ ζήσῃ ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν ὑψηλὴν ὑπόληψιν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸς ἑαυτόν, ὁ δημόσιος λειτουργός, ὁ δημόσιος ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος ἐν τῷ κύκλῳ τῆς ζωῆς καὶ ἐνεργείας αὐτοῦ συντελεῖ εἰς τὴν πρόοδον τοῦ Ἔθνους. Καὶ κατηντήσαμεν νὰ ἀναγιγνώσκομεν ἀνὰ πάσας σχεδὸν τὰς ἡμέρας ὁλόκληρα μακρὰ ἔγγραφα, πολυάριθμα ἄρθρα, πολυσέλιδους ἐκθέσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων πάντοτε περὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγκῶν, μόνον περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀναγκῶν οὐδέποτε δὲ ἔξαρσις διὰ τὴν δημοσίαν λειτουργίαν τὴν ὁποίαν ἐπιτελοῦσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ἔθνους. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐκμετάλλευσις. Ἀφ’ ἑτέρου εἶναι καὶ τὰ κακὰ δεδομένα. Τίθεται πάντοτε κύριοι εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις, αὐτῶν εἴτε τὰς προφορικὰς εἰς τὰς συνεδριάσεις εἴτε τὰς ἐγγράφους εἰς τὰ δημοσιεύματά των. Εἰς αὐτὸ ἀκόμη τὸ τελευταῖον ὑπόμνημα τῆς συνομοσπονδίας τίθεται βάσις, ὅπου πολιτικός, ὅπου πολιτευόμενος, ὅπου ὑπουργός, ὅπου βουλευτής, ἀχρειότης, φαυλότης, κακοήθεια χυδαιότης, ἀπανθρωπία ὅλα τὰ ἁμαρτήματα ὅλα τὰ ἀνωμήματα. Μία βάσις. Ἄλλη βάσις ὅπου δὲν εἶναι ὑπουργὸς ὅπου δὲν εἶναι βουλευτὴς ὅπου δὲν ὑπάρχει πολιτευόμενος ἐκεῖ ἡ ἀρετή, ἡ ἠθική, ἡ μεγαλοφροσύνη, ἡ φιλοπατρία, ὅλαι αἱ ἀρεταὶ ὅλα τὰ προτερήματα. Διαμαρτύρομαι, κύριοι, μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου. Δὲν ἠξεύρω ἂν ἀκόμη δύναμαι κυριολεκτικῶς νὰ ὀνομασθῶ πολιτευόμενος... Ὑπῆρξα βέβαια ὅπως ἔλεγα πρὸ ἡμερῶν βουλευτὴς ἐπὶ 15 μῆνας πρὸ 15 ἐτῶν. Δὲν εἰξεύρω ποῖον θὰ εἶναι ἐφεξῆς τὸ πολιτικόν μου στάδιον, ἀλλὰ παρακολουθῶν τὸν δημόσιον ἡμῶν βίον ἀπὸ 40 ἐτῶν ἀπὸ ἡλικίας 17 ἐτῶν ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ θεωρείου ἐκείνου τοῦ δημοσιογραφικοῦ, προχωρήσας εἰς τάξεις δημοσιογραφικὰς ἀνωτέρας, ἦλθα ἐπί τινα χρόνον εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο καὶ σημειώσας μίαν τινα δρᾶσιν κάπως ἀξιόλογον, μετὰ ταῦτα παρακολουθήσας τὴν πολιτικὴν ἡμῶν ἱστορίαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ εἰς πάσας τὰς ἐκδηλώσεις αὐτῆς λαβὼν γνῶσιν προσώπων καὶ πραγμάτων ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ νεωτέρου ἡμῶν Κράτους, διαμαρτύρομαι μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου διὰ τὴν βάσιν τὴν ὁποίαν θέτουν οἱ προπαγανδισταί: Κατὰ τὴν τελευταίαν ἡμῶν περιπέτειαν τῶν ἀλλεπαλλήλων πολέμων καὶ ἀλλεπαλλήλων ἐπαναστάσεων, ἀλλὰ καὶ τῶν εὐκόλων καὶ πολυπληθῶν πλουτισμῶν, δύναμαι νὰ ἰσχυρισθῶ χωρὶς νὰ φοβοῦμαι καμμίαν διάψευσιν, ὅτι μόνον οἱ πολιτευόμενοι ἐμείναμεν πτωχοί. (χειροκροτήματα). Μόνον οἱ πολιτευόμενοι δὲν ἐπλουτίσαμεν. Οἱ συκοφάνται δύνανται νὰ λέγουν ὅτι θέλουν. Ἀλλ’ ὑπάρχουν πολιτευόμενοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἠδύναντο νὰ ἔχουν σωρείαν ἑκατομμυρίων καὶ ὅμως εἶναι ὅλοι πτωχοί. Δὲν γνωρίζω πόσαι ἀγωγαὶ ἐξώσεων ἔγιναν κατὰ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ γνωρίζω καλῶς, ὅτι κατ’ ἀνδρῶν οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν τὴν χώραν ἠγέρθησαν ἀγωγαὶ ἐξώσεως. Ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι καὶ προκειμένου περὶ διορισμοῦ εἰς ἀριθμὸν ὑπερβολικόν, οἱ πολιτευόμενοι ἀπέδειξαν ὅτι ἔχουν περισσοτέραν ἀντοχὴν νὰ ἀρνοῦνται ἀπὸ τοὺς Τραπεζίτας. Εἰς ὅλα τὰ στάδια κατὰ τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἀποδειχθῇ ἡ ἠθικὴ ἀντοχή, ἀπέδειξαν οἱ πολιτευόμενοι τὴν ὑπεροχήν των. Διότι, κύριοι συνάδελφοι, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ εἶναι βάσις τῆς συζητήσεως τὴν ὁποίαν θὰ διεξαγάγωμεν, ὁ πολιτευόμενος εὑρίσκεται εἰς μίαν ἐπαφὴν μὲ τὴν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ μεγαλειότητα τὴν μεγαλειότητα τοῦ λαοῦ καὶ σκάπτωνται φαίνεται κάποιοι μυστηριώδεις δεσμοὶ μεταξὺ τοῦ ἀντιπροσώπου καὶ τῶν ἀντιπροσωπευομένων, μεταξὺ τοῦ φιλοδοξοῦντος νὰ ἡγεῖται καὶ τῶν στεργόντων νὰ καθοδηγοῦνται, κάποιοι δεσμοὶ μυστηριώδεις, οἱ ὁποῖοι ἀνυψώνουν τὴν ψυχὴν τοῦ πολιτευομένου, ὥστε ἡ ὑπερηφάνειά του νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ εἰς αὐτὸν τὴν χυδαιότητα τῶν πλουτισμῶν, μάλιστα τῶν ἀξιοκατακρίτων πλουτισμῶν... Καὶ ἀκόμη πῶς δύναται νὰ λησμονήσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ὅτι ὅταν ὁ Χαρ. Τρικούπης εἶπε εἰς τὰ 97. «θὰ ἐλαττώσω τὴν Βουλὴν εἰς 170» ἡ Βουλὴ ἐψήφισε. Ὅταν ὁ Θεόδ. Δεληγιάννης εἶπε ὅτι «θὰ περιορίσῃ τοὺς πολιτευομένους διὰ συμβουλίων» ἡ Βουλὴ ἐψήφισε. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον νὰ τίθεται ὡς βάσις, ὅτι ὅπου ὑπάρχουν οἱ πολιτικοὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ φαυλότης καὶ θὰ ἀναλάβωμεν ἡμεῖς νὰ ἠθικοποιήσωμεν τὸ Κράτος. Ὅπου ἔχουν φθάσει τὰ πράγματα διαμοιδομένων τοιούτων ἐκφράσεων, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς, ἂν θὰ στηρίξωμεν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, τὸ ὁποῖον ἀναμφιβόλως κλονίζεται, τό ὁποῖον τείνει πρὸς μίαν ἀποσύνθεσιν ἢ θὰ σκεφθῶμεν μίαν ὥραν πρωτήτερα νὰ ἀνοίξωμεν μίαν συζήτησιν περὶ καταλύσεως αὐτοῦ καὶ νὰ τὸ παραδώσωμεν τὸ Ἔθνος τοῦτο, ὑπὸ ἕνα συνδικαλισμὸν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὑπὸ τὸν συνδικαλισμὸν τῆς γενικῆς συνομοσπονδίας τῶν ἐργατῶν τῆς Ἑλλάδος, ὑπὸ τῶν συνδικαλισμῶν τῶν ἐμπορικῶν συλλόγων καὶ τῶν ἐπιμελητηρίων καὶ ὑπὸ τοὺς συλλόγους τῶν βιομηχάνων, ἢ δὲν εἰξεύρω ὑπὸ ποίαν ἄλλην ὀργάνωσιν. Διότι ἐφόσον παραμένομεν βιοῦντες ὑπὸ τὴν νόθον αὐτὴν κατάστασιν πάσης ἀκαταστασίας, παραπλανούμενοι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, ὅτι ἔχομεν κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, φθείρονται αἱ δυνάμεις τῆς χώρας καὶ ὅταν τὰ πράγματα θὰ ἐπιβάλλουν, ἀδυσωπήτως τὴν πολιτειακὴν μεταβολὴν, φοβοῦμαι ὅτι δὲν θὰ ὑπάρχουν τόσαι δυνάμεις ἐσωτερικαὶ εἰς τὸ Ἔθνος τοῦτο διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸν ἱστορικὸν βίον του ὑπὸ ἕνα ἄλλο πολίτευμα. Διότι κ. συνάδελφοι, ὑπάρχει σήμερον κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἰς τὴν θέσιν του, ἐντελῶς εἰς τὴν ἔννοιάν του τὴν ἀκραιφνῆ, εἰς τὴν δύναμίν του τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ διὰ νὰ ἀναλάβῃ ἡ λαϊκὴ ἀντιπροσωπεία διὰ τῶν ἐντολέων αὐτοῦ τῶν ἀπαρτιζόντων τὴν εἰδικωτέραν καλουμένην Κυβέρνησιν, τὴν ἐξουσίαν, τὴν ὁποίαν παρέχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐπὶ τῶν καλουμένων ὑπαλλήλων; Πιστεύω ἀδιστάκτως κ. συνάδελφοι, ὅτι πρῶτον ἐφθάρει τὸ πολίτευμα, διότι οὕτως εἰπεῖν πρὸ ὀλίγου ἐπροπαγανδίσθη ἡ ἰδέα ἐναντίον τοῦ πολιτικοῦ κόσμου καὶ συνεκροτήθησαν συμβούλια ἐπὶ συμβουλίων εἰς τὰ ὑπουργεῖα καὶ ἐκτὸς ἀκόμη τῶν ὑπουργείων συμβούλια πολυπληθῆ, συμβούλια ἰσχυρά, ἐνιαχοῦ παντοδύναμα, τὰ ὁποῖα ἀνέλαβον τεραστίας ἐκτάσεως ἐξουσίαν. Εἶναι ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς κύριοι ὅτι εἴτε συμβούλια ὁμάδων δημοσίων ὑπαλλήλων, εἴτε δημοσίων ὑπαλλήλων μεμονομένων, δέχονται τὴν πολιτικήν των πελατείαν; ὅτι δέχονται εἰς τὰς κατοικίας των, δέχονται εἰς τὰ γραφεῖα των τοὺς πολιτευομένους των; Ὅλα τὰ δημόσια γραφεῖα δέχονται λαὸν πολυπληθῆ κατ’ ὡρισμένας στιγμὰς τῆς ἑβδομάδος καὶ κατὰ τὰς στιγμὰς ἐκείνας ἕκαστον τῶν ὑπουργείων ἐμφανίζει εἰκόνα λαϊκῆς ἀγορᾶς. (χειροκροτήματα).

§221Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶναι τῶν ὑπαλλήλων ἐφεύρεσις. Ἡ Κυβέρνησις ἐδημιούργησεν αὐτό.

§222Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ ἀμυνθῶ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ λέγω ὅτι ἔχομεν καθημερινῶς ἐλευθέραν τὴν εἴσοδον εἰς τὸ κοινόν. Αὐτὸ ἤθελον νὰ βεβαιώσω μόνον.

§223Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ἐν ὀνόματι τοῦ κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος μᾶς διέπει, νὰ μὴ μᾶς διακόψετε. Δὲν ἀναγνωρίζω οὔτε εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ διακόπτῃ τοὺς ἀγορεύοντας. Οἱ κ. ὑπουργοὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ζητοῦν τὸν λόγον, οὐχὶ ὅμως κατὰ τὰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ὑπάρχει ἀγορεύων βουλευτὴς ἐπὶ τοῦ βήματος. Ὁ ἐπὶ τοῦ βήματος βουλευτὴς εἶναι ὁ ἐκπρόσωπος τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ φωνὴ τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ὁμιλοῦσα, ἐνώπιον τῆς ὁποίας ὁλόκληρος ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἀκροᾶται εὐλαβῶς. (χειροκροτήματα). Δὲν ἀναγνωρίζω τὸ δικαίωμα τῶν ὑπουργῶν, κατὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ἐγείρωνται 1 ἢ 2 ἢ 3 ἢ 4 ἐξ αὐτῶν νὰ διακόπτουν τὸν ἀγορεύοντα, νὰ στραπατσάρουν τὴν συζήτησιν νὰ τὴν μεταβάλλουν εἰς κουβεντολογίαν τοῦ καφφενείου, Θέλω νὰ δώσω καὶ μίαν ἄλλην ἐξήγησιν, ὅτι δὲν εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος. Δηλαδὴ θέλω νὰ ἐξετάσω ἐὰν ἔχομεν Κράτος, τοιουτοτρόπως ὠργανωμένον, τόσον ρυθμικῶς λειτουργοῦν καὶ τόσον στερεῶς ὑφιστάμενον, τόσον ἰσχυρῶς δρῶν, ὥστε νὰ παραδώσωμεν εἰς αὐτὸ ὅλας τὰς ἐξουσίας τὰς ὁποίας παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Εἶμαι, λοιπόν, ἐντὸς τοῦ θέματος, ὅταν συζητῶ ἂν ὑπάρχει τοιοῦτον Κράτος, ἐὰν ὑπάρχει δηλαδὴ κοινοβουλευτικὸν Κράτος τὸ ὁποῖον ἐννοεῖται, ὅταν ὑπάρχει Ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία, αὐτοκαλουμένη Κοινοβούλιον, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν μεγίστην εἰς τὸ Κράτος δύναμιν. Ὑπάρχει σήμερον Κοινοβούλιον τόσον ἰσχυρόν; Ἐγώ, κύριοι, κατὰ 90% ἀμφισβητῶ αὐτὴν ταύτην τὴν ἁπλῆν ὕπαρξιν τοῦ Κοινοβουλίου, διότι τὸ Κοινοβούλιον ὑπάρχει διὰ τῶν ἐν αὐτῷ συζητήσεων, διὰ τῶν ἐν αὐτῷ ἀποφάσεων. Λαμβάνει γνῶσιν ὁ Ἑλληνικὸς Λαός, ὁ κυρίαρχος λαός, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ μᾶς ἐλέγξῃ καὶ νὰ μᾶς ζητήσῃ εὐθύνας, λαμβάνει γνῶσιν τῶν συζητήσεων; Δημοσιεύονται αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς; Ὡς ἐλέγαμεν προηγουμένως, παρακολουθῶ τὴν δρᾶσιν του Κοινοβουλίου ἀπὸ 40 ἐτῶν καὶ εἶμαι τελείως εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἄλλοτε μὲν τὸ Κοινοβούλιον, πρὸ 25 ἐτῶν, πρὸ 35 ἐτῶν, εἶχε σοβαρωτέραν τὴν παράστασιν· εἶχε ρυθμικωτέρας τὰς ἐνεργείας του, ἀλλὰ αἱ συζητήσεις του ἦσαν κατὰ τὸ μέγιστον μέρος ἀερολογίαι. Σήμερον αἱ διεξαγόμεναι συζητήσεις, καθόσον διεξάγονται, εἶναι συζητήσεις κατ’ ἐξοχὴν πολιτικαί, δηλαδὴ πρακτικαί. Ἀλλ’ ἐρωτήσατε τὴν κοινωνίαν· ἡ κοινωνία ἀγνοεῖ καὶ τὸ Κοινοβούλιον διασύρεται. Διατί; Διότι, ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον συγκρουσθῇ πρὸς μίαν ἐφημερίδα, ποῖος θὰ νικήσῃ; Ἡ ἐφημερὶς ἢ τὸ Κοινοβούλιον; Ἡ ἐφημερίς. Καὶ ἡ «Βροντὴ» τοῦ συμπολίτου μου κ. Χαμόδρακα ἐὰν συγκρουσθῇ μὲ τὴν Βουλήν, θὰ νικήσῃ ἡ «Βροντή», διότι ὅ,τι γράφει ἡ ἐφημερὶς καὶ ὅτι θὰ γράφουν αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες ἀπὸ συναδελφικὸν πνεῦμα ἀξιεπαίνως, θὰ τὸ ἀναγνώσῃ ὁ Ἑλληνικὸς Λαός. Ὅ,τι θὰ λέγωμεν ἡμεῖς ἐνταῦθα καὶ θὰ φωνάζωμεν ἐπὶ ὥρας εἶναι ἄγνωστον. Ποῦ τὸ ἔχετε τὸ Κοινοβούλιον λοιπόν; Εἰς τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ ἐντιμωτάτου ἀρχηγοῦ τῆς ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως καὶ ἐνίοτε εἰς περιλήψεις τινας ἀγορεύσεων τῶν ἄλλων ἀρχηγῶν καὶ ἐκεῖναι μόνον εἶναι αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς; Οἱ ἄλλοι βουλευταὶ δὲν προσφέρουν τίποτε εἰς τὸ κοινὸν ἔργον τῆς ἀνορθώσεως τοῦ Κράτους; Τὸ ἀνεγνώσατε εἰς τὰς ἐφημερίδας, κύριοι; Τὸ ἐπληροφορήθη ὁ Ἑλληνικὸς Λαός; Ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς εἶναι διάφορος διὰ τὴν Βουλήν. Μεθαύριον θὰ γίνουν ἐκλογαὶ θὰ γίνουν συνδυασμοί, ὅποιον μᾶς προτείνετε θὰ κλείσωμεν τὰ μάτια καὶ ψηφίζομεν. Αὐτὸ εἶναι Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα; Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει μεγίστη δύναμις εἰς τὸ Κράτος, διότι εἶναι αἱ φωναὶ βουλευτοκρατία· κάτω ἡ βουλευτοκρατία καὶ ζήτω ἡ ὑπαλληλοκρατία. Ζήτω, τί; Οἱ ἐργολάβοι δημοσίων ὑποθέσεων. Ζήτω, τί; αἱ γυναῖκες ἐλευθέρων ἠθῶν. (χειροκροτήματα). Αἱ ὁποῖαι περιτρέχουν καὶ λέγουν: «πόσα πληρώνετε νὰ φέρωμεν εἰς πέρας τὴν ὑπόθεσίν σας;» Κύριοι συνάδελφοι, δὲν δυσκολεύομαι ἐν ὀνόματι τοῦ γνησίου κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἐν ὀνόματι ἑνὸς πολιτεύματος ἠθικοῦ, ἐν ὀνόματι ἑνὸς πολιτεύματος δημοκρατικοῦ, ἐν ὀνόματι ἑνὸς πολιτεύματος Λαϊκοῦ, ἐν ὀνόματι ἑνὸς πολιτεύματος προοδευτικοῦ, ἐν ὀνόματι ἑνὸς πολιτεύματος ἐναρέτου, νὰ ἀναφωνήσω ἡ «βουλευτοκρατία». Βουλευτοκρατίαν θέλω ἐγὼ καὶ ταύτην δὲν τὴν ἐννοῶ ἀποτελουμένην ἀπὸ δασκαλάκια, τὰ ὁποῖα διεξάγουν κουβεντολογίαν περὶ τῶν νομοθετημάτων, περὶ τῶν ἀμβύκων, περὶ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ ἐλαίου. Δὲν εἶναι αὐτή, κύριοι, ἡ ὑψηλὴ λειτουργία τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Ἡ ὑψηλὴ λειτουργία τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ εἶναι νὰ ἐποπτεύουν, νὰ ἐπιβλέπουν, νὰ ἐλέγχουν ὑπὸ πειθαρχίαν, ὑπὸ εὐλάβειαν, ὅλας τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐβασίσθησαν αἱ κραυγαὶ κάτω ἡ βουλευτοκρατία αἱ κραυγαὶ ἑνὸς μεγαλοφυοῦς δημοσιογράφου καλλιτέχνου καὶ κατασκευαστοῦ πυροτεχνημάτων, μακαρίτου δημοσιογράφου, ἀλλ’ οὐδέποτε γνωρίσαντος τὴν οὐσίαν τῶν πραγμάτων καὶ τὸ βάθος τῶν ψυχῶν, ἐβασίσθησαν αἱ φωναὶ «κάτω ἡ βουλευτοκρατία» εἰς μίαν τρομακτικὴν παρεξήγησιν, εἰς τὸ ὅτι τάχα παρ’ ἡμῖν ὑπάρχουν κόμματα προσωπικὰ καὶ ἔπρεπε νὰ καταρτισθοῦν κόμματα ἀρχῶν. Κύριοι ἑορτάζομεν τὴν Ἐθνικὴν ἡμῶν ἑκατονταετηρίδα καὶ ὅταν συζητῶμεν τοιαῦτα θέματα πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν ἐκ τῆς ἱστορίας διότι χωρὶς τὴν μελέτην τῆς ἱστορίας αὐτῆς εἶναι ἀδύνατον νὰ γνωρίσωμεν τὴν ἀληθινὴν κατάστασιν τοῦ παρόντος. Ὁ μακαρίτης Πρόεδρος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν τῆς Ἀμερικῆς Οὐΐλσων, ὁ ὁποῖος δὲν ἦτο μόνον ἔξοχος πολιτικὸς ἀνὴρ ἀλλ’ ἦτο καὶ βαθὺς κοινωνιολόγος ἔλεγε κάποτε: Θὰ ἤμην ἀνάξιος νὰ λέγωμαι φιλελεύθερος καὶ προοδευτικὸς ἄνθρωπος, ἐὰν δὲν ἐπίστευον ὅτι τὸ ἔργον τῆς σήμερον εἶναι προϊὸν τοῦ ἔργου τῆς χθές. Ἡ μελέτη τῆς ἱστορίας μόνον αὐτὴ θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ὀρθὴν κατανόησιν τῶν παρόντων καὶ διὰ τοῦτο σήμερον εἶναι πλέον γεγονὸς εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἡ γνώμη ὅτι ἡ ἀριστερὰ ἐπιστημονικῶς ἐχρεωκόπησε ἐντελῶς καὶ πολιτικῶς ἁπλῶς ἐμφανίζει τοὺς τελευταίους της σφαδασμούς, διότι δὲν πιστεύει εἰς τὴν ἱστορίαν δὲν πιστεύει εἰς τὴν παράδοσιν δὲν πιστεύει ὅτι δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ τὸ παρὸν ἐὰν δὲν μελετήσῃ τὸ παρελθόν, ἵνα καλῶς βαδίσῃ εἰς τὸ μέλλον. Ὁ ἀρχαῖος ἡμῶν βίος δὲν εἶναι παρὰ ἕνας πόλεμος τῆς ἀριστοκρατίας κατὰ τῶν λαϊκῶν τάξεων. Ἀπὸ τοὺς Ρωμαϊκοὺς χρόνους δὲν ἦσαν παρὰ ὡς Ρωμαῖοι καὶ οἱ ἀνυψωμένοι εἰς ὀλιγαρχίαν Ἕλληνες ὑπὸ τῶν Ρωμαίων. Ὅλη ἡ ἱστορία τῶν Βυζαντίων δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἡ ὑπεροχὴ τῶν ἡγητόρων τάξεων τῶν κελαλάδων. Κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821 ἠγέρθησαν ὁλόκληραι οἰκογένειαι παρασχοῦσαι ἀμφισβητήτως σπουδαιοτάτας ὑπηρεσίας, ἄνευ τῶν ὁποίων ἀναμφισβητήτως δὲν θὰ κατωρθώνετο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατωρθώθη νὰ ἔχωμεν σήμερον Κράτος ἐλεύθερον, διότι εἰς τὴν κατάστασιν τῆς μορφώσεως καὶ τῆς ψυχικῆς ἐκπτώσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο τότε ὁ λαὸς, ἐὰν δὲν εὑρίσκοντο ὡρισμένοι ἄνθρωποι καυχόμενοι διὰ τὸ γένος των ἀναδειχθέντες ὑπ’ αὐτοῦ δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φέρωσι εἰς εὐτυχὲς τέρμα τὸν μεγάλον ἐκεῖνον ἀγῶνα. Καὶ μετὰ τοῦτο ἀφοῦ ἡ Ἐπανάστασις τοῦ 21 ἦτο μοιραία ἦτο ἴσως καὶ σκόπιμον νὰ ὑπάρξῃ πρὶν τὸ Ἔθνος ἔχει ἀρκετὸν ἀριθμὸν ἀνδρῶν ἐπιστημόνων καὶ ἄλλων ἐπὶ παιδεύσει ἱκανοτήτων ἵνα ἀναλάβωσι τὴν Κυβέρνησιν αὐτήν, ὠφέλιμον ὑπῆρξεν διότι ἠγέρθησαν ὡς πολιτευόμενοι ἄνθρωποι ἀνεπαρκοῦς μὲν μορφώσεως ἀλλ’ ὑπερήφανοι διὰ τὸ γένος των ἔχοντες μίαν ὑψηλὴν ἔννοιαν τῶν καθηκόντων αὐτῶν πρὸς τὴν Χώραν. Ἀλλὰ τὰ γένη ἐκεῖνα ἐξηντλήθησαν, αἱ οἰκογένειαι ἐκεῖναι ἀπέδωκαν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀποδώσουν. Εἰς τὰ 1843 αἱ οἰκογένειαι ἐκεῖναι ἐξηγέρθησαν κατὰ τῆς τελευταίας μοναρχίας. Εἰς τὰ 1862 αἱ οἰκογένειαι ἐκεῖναι ἐξηγέρθησαν κατὰ τῆς Βασιλείας ἡ ὁποία δὲν ἤθελεν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς θεσμοὺς φιλελευθέρους, συνταγματικούς. Ἀλλὰ καὶ αἱ δύο ἐκεῖναι ἐπαναστάσεις δὲν εἶχον οὐδεμίαν σχέσιν πρὸς λαϊκὴν ἀφύπνισιν. Δὲν ἦσαν ἐπαναστάσεις τοῦ λαοῦ, ἦσαν ἐπαναστάσεις τῆς ὀλιγαρχίας ὡρισμένων γεννεῶν ἐναντίον τοῦ μοναρχικοῦ θεσμοῦ, ἐπανάστασιν λαϊκήν, γνησίως λαϊκὴν, ὁλόκληρος λαϊκὴ ἦτο ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909, ἡ ὁποία συνύψωνε εἰς τὸ πρόγραμμά της εἰς τρεῖς λέξεις ἀνακραυγάσασα «Κάτω οἱ παλαιοὶ κάτω οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐκυβέρνησαν τὸν τόπον δυνάμει τοῦ γένους των καὶ μόνον τοῦ γένους των, ἀνεξαρτήτως ἀξίας καὶ ἀρετῆς των, καὶ νὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς τέκνα τοῦ λαοῦ, ἀδιάφορον πόθεν καταγόμενα διακρινόμενα καὶ διὰ τὴν ἀρετήν των. Ὅταν ἡ ἐπανάστασις ἔλεγεν κάτω οἱ παλαιοὶ δὲν ἐκήρυσσεν πολιτικὸν θάνατον κατὰ τῶν ὑπερεχουσῶν τέως οἰκογενειῶν. Διότι ἀπὸ τὰς οἰκογενείας ἐκείνας προήρχοντο πολιτευόμενοι ἱκανότατοι καὶ ἀρετῆς ἀναμφισβητήτου. Ἀλλ’ ἐζήτησε ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909 ἕναν συγκερασμόν. Δυστυχῶς ὁ συγκερασμὸς δὲν ὑπῆρξεν ὁμαλὸς, δὲν ὑπῆρξεν τόσος ὅσον τὸν ἐπεθύμει ἡ ἐπανάστασις διότι οἱ παλαιοὶ πολιτευόμενοι ὑπῆρξαν ἀδυσώπητοι ἀπέναντι τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909. Δὲν τὴν παρεχώρησαν. Καὶ εἶναι κύριοι συνάδελφοι, πλάνη, πλάνη τὴν ὁποίαν θὰ ἀποδείξῃ φωτεινότατα ἡ ἱστορία, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειοψηφίας τῆς Βουλῆς κατ’ ἐμοῦ, ὅτι εἶμαι αἴτιος τοῦ διχασμοῦ. Ὁ διχασμὸς δὲν χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1925, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ 1909 ὅτε ὁ παλαιὸς πολιτικὸς κόσμος ὑπῆρξε ἀδυσώπητος ἀπέναντι τῆς ἐπαναστάσεως ἡ ὁποία δι’ ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ ἔδωκε τὴν χεῖρα εἰς τοὺς παλαιοὺς ἐκείνους πολιτικοὺς ἄνδρας καὶ τοὺς παρεκάλεσε νὰ ἀναλάβουν τὸν ἀγῶνα τῆς ἀνορθώσεως τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε αὐτὸς ὁ κόσμος ἐκήρυξεν ἀποχὴν δυστυχῶς καὶ ἡ ἀποχὴ ἔσχε μίαν συνέπειαν διότι ἡ τότε Κυβέρνησις ἠρκέσθη εἰς τὸ ἀναβάλῃ τὴν ἐνέργειαν ἐκλογῶν, καὶ ὀρρωδήσασα ἐστερήθη τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου νὰ καταρτίσῃ ὅπως ἔπρεπε ἐντελῶς κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 τοὺς συνδυασμοὺς τῆς 18)11)10 καὶ ὁ συγκερασμὸς τοῦ παλαιοῦ καὶ τοῦ νέου πολιτικοῦ κόσμου δὲν ὑπῆρξεν ὅπως ἔπρεπε, ὡς τὸν ἐπεθύμει ἡ ἐπανάστασις. Καὶ ἐπηκολούθησαν τραγικαὶ σελίδες εἰς τὴν ἱστορίαν ἡμῶν, σελίδες τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ ἀναμνήσω, ἀλλ’ ἁπλῶς πρέπει νὰ σημειώσω, ὅτι δὲν ἐδόθη ἡ πρέπουσα λύσις ἡ ὁλοκληρωτικὴ λύσις εἰς τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἤγειρε ἐνώπιον αὐτῆς ἡ ἐπανάστασις τοῦ 1909 δὲν ἔλαβεν ἐπαναλαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν, νὰ δώσῃ τὴν πρέπουσαν λύσιν εἰς τὸ πρόβλημα τὸ ὁποῖον ἤγειρε. Τοῦτο ἔσχεν ὡς συνέπειαν, νὰ ἐξακολουθήσῃ οἰκτρὰ πλάνη, ὅτι πρὸ τοῦ 1909 δὲν ὑπῆρχον κόμματα προσωπικὰ καὶ τὸ προσωπικὸν συμφέρον εἶναι πηγὴ πάσης φαυλότητος, πάσης ἀχρειότητος καὶ ἰδοὺ διατὶ πᾶς ὑπουργός, πᾶς βουλευτής, πᾶς πολιτευόμενος φαῦλος, ἐνῷ πᾶς ὑπάλληλος πᾶς ἐργάτης, πᾶς γεωργός, πᾶς Πρόεδρος σωματείου, πᾶς ἀρχιπρόεδρος συνομοσπονδίας εἶναι ὁ ἠθικὸς ἄνθρωπος, ὁ ἐνάρετος, τὰ ἄχραντα μυστήρια δὲν ὑπῆρχον, κύριοι προσωπικὰ κόμματα πρὸ τοῦ 1909, ὑπῆρχον οἰκογενειακαὶ ἐπιρροαὶ, ἔχουσαι ὅλην τὴν ὑπερηφάνειαν, ὅτι αὐταὶ μόνον δύνανται, νὰ σώσουν τὴν πατρίδα, ἔχουσαι καὶ ὅλην τὴν λύσσαν τὴν ὁποίαν παρουσιάζουν οἱ ὀλιγαρχικοὶ κατὰ τοὺς αἰῶνας τῆς Ἱστορίας τῶν ἀνθρώπων ἰδίως κατὰ τοὺς αἰῶνας τῆς Ἱστορίας τῆς ἰδικῆς μας, ὅλην τὴν λύσσαν, νὰ κρατήσουν τὴν ἐξουσίαν. Οἱ καταγόμενοι ἀπὸ τὰς οἰκογενείας αὐτὰς ἦσαν περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς φιλοπάτριδες, εὐκολότερον ἀπὸ ἡμᾶς ἔκλαιον εἰς τὸ ἀνέβασμα τῆς ἐθνικῆς σημαίας προθυμώτεροι ἦσαν, νὰ θυσιασθῶσι ὑπὲρ πατρίδος, ἀλλὰ πότε, ἐφ’ ὅσον κατεῖχον τὴν ἐξουσίαν. Ἅμα ἔφυγεν ἡ ἐξουσία ἀπὸ τὰς χεῖρας μας, τὸ ἔδαφος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, τὸ ὁποῖον διηύθυνεν τὴν μάχην τοῦ Κιλκὶς καὶ τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ τὰς Ἑλληνικὰς σημαίας εἰς τὰ σύνορα τῆς Βουλγαρίας, τὸ ἔλεγον ἔδαφος χωρικόν. Δὲν ὑπῆρχον λοιπόν, προσωπικὰ κόμματα, ὑπῆρχον οἰκογενειακαὶ ἐπιρροαί, τὰς ὁποίας ἔπρεπε, νὰ καταπνίξωμεν καὶ νὰ κάμωμεν τὸν συνδυασμὸν περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, κύριοι, ἐγὼ ἀποκαλῶ ἐπιστημονικῶς σαθρὰς καὶ παιδαριώδεις ὅλας τὰς κραυγὰς περὶ δημιουργίας κομμάτων ἀρχῶν. Δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐννοηθῇ κόμμα, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἀρχάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ ἀνὴρ μορφωμένος καὶ ἠθικῆς τινὸς συγκροτήσεως, χωρὶς νὰ πιστεύῃ εἴς τινας ἀρχάς, εἰς μερικὰς ἰδέας. Βεβαίως ὑπάρχει τὸ κόμμα, κύριοι, ἀλλὰ δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ προέχον. Καμμία ἰδέα δὲν ἀξίζει περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος τὴν ἔχει Τὸ προέχον εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἶναι πολιτικὴ συγκρότησις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ. Ἡ ποιοτικὴ συγκρότησις ἡ ὁποία ὑπάρχει οὐχὶ μόνον καθ’ ἑαυτὴν οὐχὶ μόνον κατὰ τὴν ἐσωτερικὴν διάστασιν ἑνὸς ἑκάστου, τῶν ἀποτελούντων τὸ Κοινοβούλιον, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἐκ τοῦ τρόπου κατὰ τὸν ὁποῖον λειτουργεῖ τὸ πολίτευμα. Τὸ Κοινοβούλιον δὲν εἶναι μία αἴθουσα εἰς τὸ ὁποῖον ἀγορεύει εἷς ἢ περισσότεροι κατὰ τὸ ἐφαρμοσθὲν ἐπ’ ἐσχάτων σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἀγορεύουν ταυτοχρόνως πολλοί. Δὲν εἶναι αὐτὸ τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα. Τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα εἶναι ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν εἰς τὴν Χώραν κατὰ τόπους ἔγκυροι προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι ὅτε μὲν οὗτοι ὅτε δὲ ἐκεῖνοι πάντοτε ἐξ ἑνὸς συνόλου ἔρχονται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὸν Λαὸν ἐν τῷ συνόλῳ καὶ δὲν περιορίζονται μόνον, ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω εἰς τὸ ἔργον τὸ νομοθετικὸν περὶ ἀμβύκων καὶ ἐλαίων, ἀλλὰ περιέρχωνται τὰ ὑπουργεῖα περιέρχωνται τὰς ἐπαρχίας των περιέρχωνται τὴν Ἑλλάδα, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Κράτος δίδει εἰς αὐτοὺς δωρεὰν εἰσητήρια σιδηροδρόμων καὶ ἀτμοπλοίων, μελετοῦν τὰς ἀνάγκας τοῦ Λαοῦ ἐνστερνίζωνται τῶν φρονημάτων αὐτοῦ καὶ ἐπιβλέπουν τὰς δημοσίας ἀρχὰς ἐλέγχουν αὐτὰς πληροφοροῦν, περὶ παντὸς ἔχουσι γνώμην, παρεμβαίνουν, ἐπεμβαίνουν, ἐπιβάλλωνται, ἀποτελοῦν βουλευτοκρατίαν. Ὅταν ἔφθασεν εἰς αὐτὴν τὴν ἀσυγκρτησίαν τὸ Κράτος τὸ Κοινοβουλευτικὸν, ὅταν ἔχῃ αὐτοῦ τοῦ εἴδους τὰς ἀντιλήψεις, ὅταν ἐνεργεῖ αὐτὴν τὴν λειτουργίαν ὑπὲρ τοῦ Λαοῦ, τότε βεβαίως οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ εἶναι ὑποτεταγμένοι συμφώνως πρὸς τὰ τοπικὰ ἀποτελέσματα ἔχοντα διατάξεις τοῦ Συντάγματος τὰς περισσοτέρας, καὶ λέγω τὰς περισσοτέρας διότι περὶ διατάξεών τινων τοῦ νῦν ἰσχύοντος Συντάγματος ἐν ἁμαρτίαις συλληφθείσας καὶ ἐν ἀνομίαις γεννηθείσας ἔχω οὐχὶ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κυρίου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἐπιφυλάξεις, ἀλλὰ ἔχω σφοδρὰς διαμαρτυρίας, διότι εἶναι διατάξεις πολλαὶ παιδαριώδεις καὶ ἀσυνάρτητοι διατάξεις ἄγουσαι εἰς νοθείαν τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ συστήματος, εἰς διαστροφὴν τούτου. Πρὸ παντὸς κύριοι διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφίσωμεν αὐτὸ μετὰ τῶν τροποποιήσεων τὰς ὁποίας θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, πρέπει νὰ καταρτίσωμεν ἐκλογικὸν σύστημα, ἐκλογικὸν σύστημα κατὰ τὸ ὁποῖον ἕκαστος βουλευτὴς θὰ ἔρχεται ἐδῶ ἐν γνώσει τοῦ Λαοῦ, ὅτι ἀνήκει εἰς ὡρισμένον κόμμα ἀλλὰ καὶ δυνάμενος νὰ λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι τὴν ἐκλογήν μου τὴν ὀφείλω εἰς τὴν προσωπικότητα μου. Εἶναι τὸ πρᾶγμα εὐκολώτατον. Διότι κύριοι βουλευταὶ τίποτε δὲν εἶναι ἀναγκαιότερον εἰς τὸ Κοινοβουλευτικὸν Κράτος, ἀπὸ τὴν ὕπαρξιν τῶν πολιτικῶν κομμάτων. Δὲν εἶναι δυνανὸν ἡ ὁπωσδήποτε λειτουργία ἑνὸς Κοινοβουλίου χωρὶς τὰ ὑπάρχουν ἐν τούτῳ κόμματα πειθαρχοῦντα. Ἀλλ’ ὅπως ἔλεγεν ἀποθανὼν πολιτικὸς ἀνὴρ διακριθεὶς καὶ διὰ τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ, ἀλλ’ ἰδίως διὰ τὴν ὑπέροχον αὐτοῦ ἀρετὴν, εἰς τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἀπεβλέψαμεν ἄλλοτε ὁ ὁποῖος εἶχε ἀναλάβει τὴν ἁρμοστείαν ἐν Κρήτῃ, ὁ κ. Δρόζ ἄλλοτε Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας ἐν Γαλλίᾳ, ἔλεγεν ὅτι τὰ πολιτικὰ κόμματα εἶναι μία πραγματικὴ ἀνάγκη τῆς ἐξωτερικῆς λειτουργίας τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ἀλλὰ ἀλλοίμονον εἰς τὸ Κράτος τὸ Κοινοβουλευτικόν, ἐὰν τὰ πολιτικὰ κόμματα θεσπισθοῦν διὰ τοῦ Συντάγματος, διὰ τῆς νομοθεσίας διὰ τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Διότι βεβαίως πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τὸ Κοινοβούλιον, ὅταν ἕκαστος βουλευτὴς ἔρχεται ἐδῶ καὶ ἀντιτάσσεται εἰς τὰς γνώμας τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειοψηφίας τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τοῦ Κυβερνῶντος. Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δηλαδὴ πολιτικὴ προσωπικότητα ἐν τῇ Χώρᾳ, ὅταν ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλῃ νομοσχέδιον χωρὶς ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἔχῃ διαγνώσει τὸ φρόνημα τῆς πλειοψηφίας ἐὰν ἤθελεν ἀποδεχθῇ νὰ ψηφισθῇ ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τοιοῦτον νομοσχέδιον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξουν ἔγκυροι προσωπικότητες εἰς τὴν Χώραν ὅταν ἱδρύεται κεντρικὸν γραφεῖον, τὸ Πολιτικὸν γραφεῖον τοῦ Πρωθυπουργοῦ, Πολιτικὸν γραφεῖον μὲ τὸ ὁποῖον νὰ ἀλληλογραφῇ ὅλος ὁ Λαὸς καὶ οἱ πολιτευόμενοι παραμερίζονται;

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρὸς βλάβην των;

§225Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πρὸς βλάβην τῆς ἐγκυρότητός των.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἔχῃ παράπονον εἷς πολίτης ὅτι ἀδικεῖται καὶ καταφύγῃ εἰς μίαν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι ὑπηρεσία τὸ πολιτικὸν γραφεῖον, εἶναι σόλοικον; Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ ἦτο εὐτύχημα ἂν μποροῦσε νά ἀπαλλάξῃ τὸν βουλευτὴν ἀπὸ τὰς ἐνοχλήσεις.

§227Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἐγὼ θέλω ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων καὶ περισσοτέραν παρ’ ὅσον λέγει τὸ νομοσχέδιόν σας, ἀλλὰ τότε ὅταν θὰ ἔχω Κοινοβούλιον εἰς τὴν περιωπήν του ὅταν θὰ ἔχω κατὰ τόπους ἐγκύρους πολιτευομένους.

§228Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐλᾶτε μὲ αὐτὸ τὸ πρόγραμμα καὶ ζητήσατε ἀπὸ τὸν Λαὸν αὐτά. Πιστεύετε ὅτι μὲ τὴν ἀγόρευσίν σας θὰ μᾶς κάνετε νὰ μεταβάλωμεν ἡμεῖς ἀντιλήψεις; Δὲν τὸ πιστεύω.

§229Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπουσιάζατε ἀπό ἐδῶ καὶ δὲν ἠκούσατε ὅταν ἐγὼ ἀνέπτυξα τὴν γνώμην τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, μόνον καὶ μόνον διότι δὲν ὑπάρχει ἄλλη ὥριμος πολιτικὴ συγκρότησις ἱκανὴ ν’ ἀντικαταστήσῃ τὸ μεγάλο καὶ ἔνδοξον κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, εἰς τὰς τάξεις τοῦ ὁποίου ἀνήκω. Ὁμιλῶ ὅπως ὁμιλῶ, διότι......

§230Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τῶν ὑπαλλήλων· ἂς ἴδωμεν τί θὰ κάμουν οἱ ὑπάλληλοι μὲ αὐτὴν τὴν δουλειά.

§231Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶπον ἀκόμη ὅτι ἔλαβον τὸν λόγον, διότι πιστεύω ὅπως πιστεύει καὶ ἡ μεγάλη πλειοψηφία τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ὅτι εἶναι ὑπερτάτη ἀνάγκη σήμερον διὰ τὴν πατρίδα μας νὰ τὴν Κυβερνᾷ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος· καὶ ὅταν ἔχω τοιαύτην γνώμην, ἔχω ἀξίωσιν ἀπὸ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν ὅτι δὲν ἔπρεπε ἀπευθυνόμενος πρὸς ἐμὲ—τοιαύτην ἔχοντα γνώμην, γνώμην πλήρη θαυμασμοῦ—δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλήσετε περὶ ἐμοῦ ὅτι ἔπρεπε νὰ καταρτίσω πολιτικὸν πρόγραμμα. Τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα τὸ ἔχει καταρτίσει ὁ ἀρχηγός μου τὸν ὁποῖον λατρεύω καὶ θαυμάζω, ἀλλὰ εἰς τοῦ ὁποίου θέλω νὰ πιστεύω τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ἐπιείκειαν.

§232Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Χάνομεν τὸν καιρόν μας ἐδῶ εἰς τὴν Βουλήν, ἂν πιστεύετε ὅτι μὲ μίαν ἀγόρευσιν θὰ μᾶς πείσετε νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς ἀντιλήψεις τὰς ὁποίας ἔχομεν ὡς πόρισμα μακρᾶς πολιτικῆς πείρας καὶ νὰ ἀποδεχθῶμεν ὅτι τὸ ἀληθινὸν Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον λέγετε σεῖς. Θὰ ἦτο ἀπορίας ἄξιον νὰ πιστεύετε ὅτι θὰ μὲ πείσετε μὲ μίαν ἀγόρευσιν. Ἂς μποῦμε εἰς τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐγὼ τὰ θεωρῶ αὐτὰ ὡς αἵρεσιν Κοινοβουλευτικὴν δηλαδὴ τὸ νὰ θελήσετε νὰ κάμετε Βουλευτοκρατία. Ἀλλὰ διατί νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας; Δὲν σᾶς ἔθιξα δὲ καθόλου. Ἔχω πολὺν ἐκτίμησιν δι’ ὑμᾶς. Ἀφοῦ ἔχετε αὐτὰς τὰς ἰδέας, ἕνας τρόπος μᾶς μένει: νὰ πείσετε τὸν κόσμον νὰ σᾶς ἀκολουθήσῃ.

§233Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, ξεύρετε τί νὰ κάνετε; Νὰ ἐρχώμεθα εἰς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον, νὰ μᾶς γράφετε τὰς ἀγορεύσεις μας καὶ νὰ ἐρχώμεθα ἐδῶ νὰ τὰς ἀπαγγέλωμεν. Ἔχω ἐκδηλώσει πρὸς ὑμᾶς καὶ τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν λατρείαν μου, ἀλλ’ ἔχω ἀξίωσιν ἐπὶ τῆς ἐπιεικείας σας καὶ ἐπὶ τῆς προσοχῆς σας. Αἱ Κοινοβουλευτικαὶ συζητήσεις δὲν γίνονται διὰ νὰ μεταπείσουν οὔτε ὑμᾶς, οὔτε ἄλλους, ἀλλὰ διὰ νὰ διευκρινίζονται τὰ ζητήματα, νὰ χαράξουν γραμμάς, νὰ ἔλθουν ἄλλαι ὥριμοι ἰδέαι, διάφοροι ἀπὸ τὰς ἰδικάς σας, ἀντίθετοι ἴσως. Δὲν νομίζω, κύριοι βουλευταί, ὅτι πρέπει νὰ περιοριζώμεθα ἐδῶ νὰ λέγωμεν μόνον τὰ ἀρεστὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς σέβομαι......

§234Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν μὲ σέβεσθε ὅταν μοῦ λέγετε ὅτι θέλω νὰ μοῦ λέγουν τὰ ἀρεστὰ εἰς ἐμέ.

§235Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι θέλετε νὰ λέγωμεν μόνον ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἁρμόζουν εἰς μίαν μεγάλην ἡμῶν ἐπιείκειαν. Πρέπει νὰ ἔχετε μεγάλην ἐπιείκειαν, ὅπως ἔχετε μεγάλην διάνοιαν καὶ μεγάλην ὑπομονήν. (χειροκροτήματα). Εἶμαι ἐντελῶς, κύριοι βουλευταί, ἐντὸς τοῦ θέματος, διότι καὶ δι’ ἄλλης ἐπιχειρηματολογίας, εἰσερχόμενος πλέον εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, θὰ καταλήξω εἰς πρότασιν ἀναβολῆς ὥστε εἶμαι ἐντὸς τοῦ θέματος ἐντελῶς. Διότι, ἐνθυμηθεῖτε, κύριοι βουλευταί, ποία ἦτο ἡ κατάστασις τοῦ Κράτους τὸ θέρος τοῦ 1928, ὅτε ἐλέγατε ὅτι ἀπὸ 2 ἐτῶν εἴχομεν εἰσέλθει εἰς ὁμαλὸν πολιτικὸν βίον διὰ τοῦ θεσπεσίου ἐκείνου νομοθετήματος περὶ ἀναλογικῆς ἐκλογῆς. Ὅταν, κύριοι, ἐπῆλθεν ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως συνασπισμοῦ, ὑπῆρχε κανεὶς ἐν Ἑλλάδι ὁ ὁποῖος δὲν ἀνέμενεν ἐντὸς ἡμερῶν — τὸ πολὺ ἑβδομάδων — τὴν ἀνατροπὴν τῆς καταστάσεως ἐκείνης; Μὲ σπαραγμὸν ἱκετεύαμε τὸν νῦν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὰς δηλώσεις του, νὰ λησμονήσῃ τὰ πάντα, νὰ ἐνθυμηθῇ μόνον τὴν ἀγάπην του πρὸς τὴν πατρίδα του, τὴν ὑψηλήν του δόξαν διὰ τὰς μεγάλας ὑπηρεσίας πρὸς τὴν πατρίδα καὶ νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ τὴν σώσῃ. Ὁ ἔχων τὴν τιμὴν ν’ ἀγορεύῃ πρὸς ὑμᾶς ὑπῆρξεν εἰς μίαν στιγμὴν τότε ἔνδοξος διότι ὁ ἀρχηγός μου ἐφόρτωσεν ἐπὶ τῶν ὤμων μου ἕν μέρος τῆς εὐθύνης, τῆς δόξης, λέγω, διότι καὶ ἐγὼ συνετέλεσα κάπως, διὰ τῶν ἐπιστολῶν μου καὶ τῶν ἐπικλήσεών μου, νὰ τὸν μεταπείσω. Κύριοι βουλευταί, ὅταν ἡ κατάστασις αὐτὴ ἦτο εἰς τὰ 1928, ὅταν σήμερον ἡ κατάστασις στερεώνει τὴν ἔννομον τάξιν, ἐξασφαλίζει τὸν προοδευτικὸν δρόμον εἰς τὴν χώραν, ἀλλὰ διὰ τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου καὶ μόνον, διότι ἔχει τὴν τύχην ἡ Ἑλλὰς νὰ ζῇ ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ἀλλὰ δὲν στερεώνεται ἡ προστασία τοῦ Κράτους καὶ ὁ προοδευτικὸς δρόμος δὲν εἶναι ἀσφαλὴς διὰ καταστάσεως Κοινοβουλευτικῆς, διὰ καταστάσεως ἄλλης· εὐρύτερον, πολιτικῶς, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ψηφίζοντες τοιοῦτον νομοσχέδιον δὲν πράττομεν πρωθύστερα; Καὶ διατὶ λέγω ταῦτα; διότι εἰς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὑπάρχει διάταξις ἡ ὁποία τάχα μᾶς ἀσφαλίζει καθ’ ἑνὸς μεγάλου κινδύνου, ἀλλὰ ἡ ὁποία πραγματικῶς ὄχι μόνον δὲν μᾶς ἀσφαλίζει ἀλλὰ μᾶς θέτει ἐνώπιον τῶν ἐσχάτων κινδύνων. Ἄρθρον 89. (ἀναγινώσκει). «Ἀπαγορεύεται εἰς τὰς ὀργανώσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κ. λ.π.». Ὑπάρχει ὁ τρομερὸς κίνδυνος διὰ τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους ἀφ’ ἑνὸς, ὑπάρχει ἀφ’ ἑτέρου μία φενάκη. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς, κύριοι βουλευταί, ἀναγνωρίζεται ρητῶς ὅτι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαρτίζουν ὀργανώσεις καὶ μάλιστα ὀργανώσεις ὑπάλληλοι τοῦ αὐτοῦ κλάδου ἢ ὑπάλληλοι διαφόρων κλάδων, νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ πραγματικῶς καὶ ἡ γενικὴ συνομοσπονδία ὅλων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Καὶ μᾶς λέγουν ὅτι τάχα μᾶς προφυλάσσουν διότι ἀπαγορεύουν τὴν συνεννόησιν μὲ ὀργανώσεις ἐκτὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ὅταν, κύριοι συνάδελφοι, θὰ ὑπάρχῃ ἡ γενικὴ συνομοσπονδία τῶν ὑπαλλήλων ἀναγνωριζομένων πλέον διὰ ρητῆς νομοθετικῆς διατάξεως, ὅταν θὰ ὑπάρχῃ αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγουν καὶ συνδικαλισταὶ συγγραφεῖς «Κράτος ἐν Κράτει» καὶ θὰ προκόψῃ καὶ θὰ ἀποκτήσῃ μίαν παράδοσιν, μίαν ἰσχυρὰν συνοχὴν μέσων ἀφθόνων καὶ θὰ καταστῇ ὅλη αὐτὴ ἡ ὀργάνωσις ὑποχείρια εἰς τὴν σήμερον ὡριμάζουσαν ὀλιγάριθμον ὁμάδα, φρονεῖτε ὅτι σᾶς προστατεύει αὐτὴ ἡ ἀπαγόρευσις; Ὅταν θὰ ὑπάρχουν τοιαῦται ὀργανώσεις καὶ θὰ ἀποφασίσουν νὰ συνεργασθοῦν οὔτε θὰ τὸ πληροφορηθῇ ἡ Κυβέρνησις διότι ὅταν θὰ ἔλθῃ μία κρίσιμος στιγμή, θὰ τὸ πράξῃ, θὰ ἑνωθῇ, θὰ ἀνατρέψῃ καὶ θὰ μεταβάλῃ τὴν χώραν εἰς ἐρείπια.

§236Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ διάταξις αὐτὴ ἐτέθη κατ’ αἴτησίν μου, ὄχι διὰ νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς συγκροτήσεως γενικῆς συνομοσπονδίας τῶν ὑπαλλήλων ἀλλὰ διὰ νὰ τοὺς δηλώσωμεν ρητῶς καὶ σαφῶς ὅτι δὲν ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ συνεργάζωνται μὲ ἄλλας ὀργανώσεις μὴ καθαρῶς ὑπαλληλικάς. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἔννοια. Τώρα αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζεται ὁ ρήτωρ ὅτι δηλ. ἐμμέσως ἀναγνωρίζομεν τὰς ὀργανώσεις αὐτάς, ἡ Κυβέρνησις εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον εἶναι πρόθυμος νὰ ἀκούσῃ κάθε γνώμην καὶ θὰ τὴν ἐξετάσῃ ἀπροκατάληπτος. Δηλαδὴ τὸ δικαίωμα τῶν ὑπαλλήλων νὰ συνεταιρίζωνται καὶ αὐτοί, δὲν ἠμποροῦμεν νὰ τὸ ἀμφισβητήσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συντάγματος.

§237Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκούσατε μετὰ πάσης εὐλαβείας. Τὸ σύνταγμα, λέγει: «οἱ Ἕλληνες ἔχουσιν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Κύριε Πρόεδρε, ἀρνεῖσθε εἰς τοὺς ὑπαλλήλους διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου ὅπως ἀντιλαμβάνωνται καὶ αὐτοὶ οἱ συντάκται τοῦ τελεσιγράφου, ἀρνεῖσθε ὑμεῖς ἡ Κυβέρνησις τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι. Περιμένετε νὰ σᾶς τὸ ἀποδείξω μὲ τὰς 4 πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, ἀλλὰ νὰ ἀρχίσω τὴν ἀπόδειξιν ὅπως ἐγὼ τὴν ἐννοῶ. Λοιπὸν τὸ σύνταγμα λέγει: «οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους». Ὅταν μία ὀργάνωσις οἱαδήποτε, εἴτε ἐργατική, εἴτε ἐμπορική, εἴτε βιομηχανική, εἴτε ἐπιστημονική, εἴτε πολιτική, εἴτε οἱαδήποτε ἄλλη δὲν τηρεῖ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, τὸ δικαστήριον τοὺς διαλύει.

§238ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Σωστά.

§239Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διὰ νὰ διαλυθῇ μία ὀργάνωσις κἄποιος πρέπει νὰ διαγνώσῃ ἐὰν ἐτηρήθησαν ἢ δὲν ἐτηρήθησαν οἱ νόμοι.

§240ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ δικαστήριον.

§241Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ θὰ γίνῃ μία εἰσήγησις εἰς τὸ δικαστήριον. Ποῖος θὰ εἰσηγηθῇ εἰς τὸ δικαστήριον.

§242Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις.

§243Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ κἄποιας πληροφορίας, κἄποιας ἐνδείξεις, θὰ διατάξῃ ἕνα ὑπάλληλόν της νὰ κάμῃ μίαν διοικητικὴν ἐξέτασιν, μίαν διερεύνησιν τῶν πραγμάτων. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὐθαιρέτως ἀνεξετάστως, μαντικῶς πως ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ τὴν διάλυσιν μιᾶς ὀργανώσεως. Ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς ἐργασίας, ὁ τμηματάρχης τῆς βιομηχανίας ἢ ἄλλος ὑπάλληλος, δὲν ἠξεύρω ποιός, ὁ ἀστυνόμος, καὶ ἀλλοίμονόν μας ὅταν ἀστυνόμος καὶ εἰρηνοδίκαι καὶ εἰσαγγελεῖς καὶ ἀνακριταὶ θὰ εἶναι αὔριον οἱ μαθηταὶ μιᾶς ἀναρχίας. Ἀποτέλεσμα εἶναι καὶ θὰ εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι οἱ κρίνοντες καὶ οἱ κρινόμενοι. Κύριοι βουλευταί, τὸ θέμα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τοῦ συντάγματος εἶναι ἐξεταστέον καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν. Ὅταν τὸ σύνταγμα λέγει ὅτι οἱ Ἕλληνες ἔχουν τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι, δηλαδὴ οἱ Ἕλληνες δύνανται νὰ ἀπαρτίζουν δυνάμεις—διότι ὁ συνεταιρισμός, ἡ ὀργάνωσις, ἀποτελοῦν συγκέντρωσιν μιᾶς δυνάμεως—ἐννοεῖ τὸ σύνταγμα συγκρότησιν δυνάμεων καὶ ἐκ μέρους ἀκόμη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων.

§244Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀσκητέας κατὰ τοῦ Κράτους ὄχι βέβαια.

§245Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἡ λέξις «Ἕλληνες» δὲν περιέχει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους, Ἐν πάσῃ περιπτώσει «τηροῦντες τοὺς νόμους τοῦ Κράτους σημαίνει ὅτι εἶναι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι, κρίνοντες καὶ κρινόμενοι. Ποία εἶναι ἡ γνώμη περὶ τούτου τῆς Κυβερνήσεως;

§246Χ. ΛΑΔΑΣ. Καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ὑπάγονται εἰς τὸ συνεταιρίζεσθαι, μποροῦν ὅμως νὰ κάμουν καὶ αὐτοὶ ἕνα συνεταιρισμόν; Ἐὰν ὑπάγωνται οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὑπάγονται καὶ οἱ ἀξιωματικοί.

§247Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὑπάγονται καὶ οἱ ἀξιωματικοί, ἀλλὰ τὸ σύνταγμα δὲν δίδει τὸ δικαίωμα τοῦ συνεταιρίζεσθαι ἀπόλυτον. Τὸ δίδει μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τηρῶσιν τοὺς νόμους τοῦ Κράτους καὶ τοῦτο διότι διὰ τοὺς στρατιωτικοὺς ὑπαλλήλους ὑπάρχουν οἱ νόμοι οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦν περὶ τῆς πειθαρχίας τῆς στρατιωτικῆς.

§248Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν νόμοι καὶ διὰ τοὺς ὑπαλλήλους, κύριε Πρόεδρε.

§249Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε γλῶσσα λανθάνουσα τ’ ἀληθῆ λέγει. Ἡ γλῶσσα τῆς Κυβερνήσεως, λανθάνουσα τὰ ἀληθῆ λέγει. Προσέξατε νὰ ἰδῆτε πῶς τὸ ἑρμηνεύουν οἱ ἴδιοι οἱ ὑπάλληλοι. Λέγουν λοιπὸν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. (ἀναγινώσκει). Καὶ λέγουν οἱ συντάκται τῶν τελεσιγράφων. (ἀναγινώσκει) «εἶναι προφανὲς ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο..........» Ἀποφαίνονται ὅτι παγκοσμίως κρατεῖ ἡ γνώμη των, ἀδιάφορον ἂν εἶναι τὸ ἐναντίον ἀληθές. Ὅλα των τὰ ἔγγραφα εἶναι αὐτοῦ τοῦ τύπου. Καὶ λέγουν παρακάτω. (ἀναγινώσκει). Βλέπετε λοιπόν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι καὶ ἡ γλῶσσα ἡ λανθάνουσα τῆς Κυβερνήσεως τ’ ἀληθῆ λέγει καὶ οἱ ἀναρχικοὶ ἐκ τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοιουτοτρόπως ἑρμηνεύουν τὸ πρᾶγμα: Ἐὰν λέγουν, μᾶς ἀρνῆσθε τὸ δικαίωμα νὰ ἐποπτεύωμεν τὰς ὀργανώσεις μας καὶ ἡμεῖς νὰ εἰσηγούμεθα πρὸς ἡμᾶς ἐὰν τηροῦμεν ἢ δὲν τηροῦμεν τοὺς νόμους, μᾶς ἀρνεῖσθε τὸ δικαίωμα τοῦ συνερίζεσθαι.

§250Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχει Κράτος.

§251Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Λοιπόν, Κύριε συνάδελφε, ὑπάρχουν Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ἤδη μετὰ τὸν πόλεμον ἐπεκράτησαν εἴτε de facto εἴτε καὶ de jure ἰδέαι ἀριστεραὶ κατὰ τὰς ὁποίας ὑφίστανται ὀργανώσεις καὶ μάλιστα ἐνέχουν ὀργανώσεις ὀργανώσεων. Ἀλλὰ τοῦτο συμβαίνει διότι ὡς εἶναι πασίγνωστον μεταπολεμικῶς, ὅπως εἴπομεν καὶ πρὸ ἡμερῶν οἱ λαοὶ ἐκουράσθησαν ἀπὸ τὸν φοβερὸν αὐτὸν πόλεμον, ἕνεκα τοῦ συστήματος τῆς καθολικῆς στρατολογίας, ἕνεκα τῶν τεραστίων μηχανικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἀπῃτήθησαν κατὰ τὸν πόλεμον αὐτόν, ἔλαβον μέρος εἴτε εἰς τὰς γραμμὰς εἴτε εἰς τὰ μετόπισθεν, ὅλοι οἱ λαοὶ σύσσωμοι τὸν ὤθουν, καὶ ὑπῆρξε μία ἀπαισιοδοξία διὰ τὸ μέλλον τῆς ἀνθρωπότητος μία ὀργή, ἐὰν θέλετε, κατὰ τῶν μέχρι τοῦ πολέμου κρατούντων πολιτικῶν καθεστώτων. Εὗρον τὴν εὐκαιρίαν οἱ ἀριστεροὶ καὶ ὑπηγόρευσαν νόμους καὶ ὑπηγόρευσαν πολιτεύματα καὶ ἐπέβαλον καταστάσεις ἄνευ νόμων, ἄνευ συνταγμάτων, de facto ὡς εἶπον προηγουμένως. Σᾶς εἶναι γνωστὸν ὅτι φαινόμενα ὅπως ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ εἰς ὀξύτερον βαθμὸν ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν. Ὄχι μόνον διεξεδίκησαν δικαίωμα νὰ συμπράττουν μὲ ἄλλας ὀργανώσεις χωρὶς νὰ ἔχουν νομοθετικὸν ἀναγνωρισμὸν τῶν ὀργανώσεών των, ἀλλ’ ἔφθασαν νὰ ἀπειλοῦν καὶ ἐκεῖ οἱ ὑπάλληλοι δι’ ἀπεργίας. Ἀλλ’ εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἶχον μεγαλειτέραν εὐχέρειαν ἀπὸ ἡμᾶς νὰ πατάξωσι τὸ κακὸν καὶ τοῦτο, διότι ὅπως γνωρίζετε εἰς τὴν Ἀγγλίαν δὲν ὑπάρχει κυρίως εἰπεῖν γραπτὸν σύνταγμα, ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει κανὲν ἐμπόδιον εἰς τὴν νομοθετικὴν παντοδυναμίαν τοῦ κοινοβουλίου καὶ χωρὶς κόπον ἐνομοθέτησαν κατὰ τῶν ἀναρχικῶν αὐτῶν τάσεων περιοριστικὰ μέτρα. Εἰς τὴν Γαλλίαν de facto ὑπάρχει μία κατάστασις ὄχι μόνον ἁπλῶν ὀργανώσεων ἀλλὰ καὶ συνομοσπονδίας. Εἰς τὴν ἐπιστήμην τὸ πρᾶγμα συζητεῖται εὐρύτατα ἀπὸ ἐτῶν καὶ εὑρίσκει κανεὶς ὅλας τὰς γνώμας διατυπωμένας καὶ τὰς μὲν καὶ τὰς δέ. Εἰς τὴν Βουλὴν κατετέθη τὴν 1ην Ἰουνίου 1920 νομοσχέδιον κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπιτρέποντο ὀργανώσεις μόνον ὑπαλλήλων τῶν αὐτῶν κλάδων ἢ τοὐλάχιστον ἐκτὸς τῶν κέντρων ὑπαλλήλων προερχομένων μὲν ἐκ διαφόρων κλάδων, ἀλλ’ ἐκτελούντων ἐπικαίρως τὴν αὐτὴν λειτουργίαν. Ἀπαγορεύονται δηλαδὴ ὀργανώσεις ὑπαλλήλων ὑπηρετούντων εἰς διάφορα ὑπουργεῖα εἰς τὸ κέντρον. Ἀπαγορεύονται ἐκτὸς τοῦ κέντρου ὀργανώσεις ὑπαλλήλων μὴ ἐπιτελούντων τὴν αὐτὴν λειτουργίαν. Δὲν ἐνόμισα, κατὰ τὰς ἀρχὰς τὰς ὁποίας πιστεύω περὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν συζητήσεων, ὅτι πρέπει νὰ εἶναι κατ’ ἐξοχὴν πρακτικαί, δὲν ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ προσκομίσω ἐνταῦθα σειρὰν πολυπληθῶν κειμένων. Ἀνακοινῶ ἁπλῶς τὰ συμβαίνοντα, μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς Βουλῆς ὅτι τὰ ἀληθῆ λέγω. Ἐν τούτοις ἐθεώρησα προσῆκον καὶ ἀναγκαῖον ἀκόμη, νὰ κομίσω κείμενον συγγραφέως πρὸ ὀλίγου ἀποβιώσαντος, μεγάλου κύρους καὶ ὁ ὁποῖος ἔχει ὑποστηρίξει εὐρύτατα ἀρχὰς συνδικαλιστικάς. Ἀλλ’ ἦτο ἐπιστήμων μέγιστος ὁ Duquit καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρεκτραπῇ μέχρι τέλους, νὰ φθάσῃ μέχρι τῶν ἐσχάτων ὑπερβολῶν. Ὑποστηρίζει ὁ συγγραφεὺς ἐκεῖνος εἰς τὸ τελευταῖον του πολύτομον Συνταγματικὸν Δίκαιον ἔτι κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1901 ἔχουν τὸ δικαίωμα οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι εἰς τὴν Γαλλίαν νὰ ὀργανοῦνται. Ἐξετάζων περισσότερον τὸν νόμον τοῦ 1901 εὑρίσκει ὅτι δύνανται νὰ φθάσουν καὶ μέχρις ὁμοσπονδιῶν διότι, ὡς σᾶς εἶπον, ἔχει ἀρχὰς κατὰ πολὺ συνδικαλιστικάς. Ἐν τούτοις ὅταν φθάνει εἰς τὰ συμπεράσματά του, τί θὰ ἦτο τὸ ὀρθόν, συγκεκριμένως λέγει τά ἑξῆς: «κατὰ τὸ ἰσχῦον ἡμῶν θετικὸν δίκαιον εἶναι δύσκολον νὰ δοθῇ ἄλλη λύσις—ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέπτυξα, ἀλλὰ λέγω μετὰ παρρησίας ὅτι ὁ νομοθέτης δὲν πρέπει νὰ τὴν καθιερώσῃ, δὲν πρέπει νὰ δεχθῇ εὐρύτερον συνδικαλισμόν.—Τῷ ὄντι ἡ ἄδεια εἰς πάσας τὰς ὀργανώσεις δημοσίων ὑπαλλήλων τῆς Γαλλίας νὰ ἀποτελέσουν συνομοσπονδίαν, σημαίνει ἄδειαν σχηματισμοῦ ἑνὸς εἴδους ὑπαλληλικῆς Κυβερνήσεως, συντασσομένης κατ’ ἔναντι τῆς κεντρικῆς συνταγματικῆς ἱδρυομένης Κυβερνήσεως. Κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1901 περὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς ὀργανώσεως, ἔθεσαν τὰ ἐκκλησιαστικὰ τάγματα ὑπὸ δρακόντιον ἀστυνομικὸν σύστημα, διότι κατὰ τὴν καθιερωμένην ἔκφρασιν, θὰ ἠδύναντο νὰ ἀπαρτίσουν Κράτος ἐν Κράτει. Μία γενικὴ συνομοσπονδία δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ ἐνεφάνιζεν ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν μέγαν κίνδυνον. Ἄν συνεκροτεῖτο, θὰ ἀπετέλει πραγματικῶς Κράτος ἐν Κράτει. Ἄς ἐπιτραποῦν ἑνώσεις ὀργανώσεων ὑπαλλήλων, ἀνηκόντων εἰς τὰς αὐτὰς ὑπηρεσίας ἀλλὰ ἂς μὴ προχωρήσωμεν περαιτέρω. Πᾶσα Κυβέρνησις ἡ ὁποία θὰ τὸ ἔπραττε, θὰ ἔβαινε πρὸς τὴν κατερείπωσίν της». Καὶ προχωρεῖ παρακάτω. (ἀναγινώσκει). «Εἶναι ἀπαράδεκτον ὅπως ὅλοι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι μιᾶς χώρας συγκεντρώνωνται εἰς ἕν μεγάλο σῶμα διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὡς ἴσος πρὸς ἴσον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τὴν ἀντιπροσωπεύουσαν τὰ γενικὰ συμφέροντα, καὶ νὰ ἀντιτάξῃ κατ’ αὐτῆς τὰ συμφέροντα μιᾶς τάξεως». Καὶ λέγει ἀκόμη: (ἀναγινώσκει). «Ὡσαύτως ἐπιδοκιμάζω ὁλοκλήρως τὰς διατάξεις τὰς περιεχομένας εἰς τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων» τῆς 1ης Ἰουνίου 1920. Αἱ ἐπαγγελματικαὶ ὀργανώσεις δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἕνωσις αὑτῶν δὲν δύνανται νὰ σχηματισθῶσι, παρὰ μόνον μεταξὺ δημοσίων ὑπαλλήλων ἀνηκόντων εἰς τὰς αὐτὰς κεντρικὰς διοικητικὰς ὑπηρεσίας ἢ εἰς τὰς ἐκτὸς τοῦ κέντρου ὑπηρεσίας, ἢ ἀκόμη μεταξὺ δημοσίων ὑπαλλήλων οἵτινες ἂν καὶ ἀνήκουν εἰς κεντρικὰς ἢ ἐκτὸς τοῦ κέντρου ὑπηρεσίας διακεκριμένας, ἀσκοῦσι λειτούργημα.....πᾶσα δὲ ἕνωσίς των μετ’ ἄλλων ὀργανώσεων ἀπαγορεύεται». Καὶ αὐτά, ἐπαναλαμβάνω, τὰ λέγει συγγραφεὺς φανατικὸς συνδικαλιστής· δὲν ἐκόμισα μετ’ αὐτοῦ, κύριοι, καὶ τὰς γνώμας τοῦ Ἐσμέν, τοῦ Berthelemy, τοῦ Ὀρισύ. Λοιπόν, κ. βουλευταί, νομίζετε σεῖς ὅτι ὑπάρχει εἰς τὸν τόπον μας τόσον ὡρισμένον καὶ τόσον προωδευμένον καὶ τόσον εὐσυνείδητον καὶ τόσον ἔχον συναίσθησιν τῆς ἀξιοπρεπείας του καὶ τόσον ἔχον συνείδησιν καθηκόντων γενικωτέρων καὶ τόσον ἔχον πρόγραμμα ἐργασίας μελλοντικῆς, συνδικαλιστικὸν πνεῦμα ὀργανώσεων καλῶς λειτουργουσῶν, καλῶς διευθυνομένων, ὥστε νὰ ὑπάρξῃ ἐκ μέρους ἡμῶν ἀνοχὴ ὥστε νὰ τραβήξωμεν, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, τὴν συνταγματικὴν διάταξιν καὶ νὰ μὴν τὴν ἑρμηνεύσωμεν, συνεπῶς, ἐπὶ τέλους κατὰ τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ μας, καὶ νὰ εἴπωμεν: «ὄχι, κύριοι· δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται κανενὸς εἴδους ἄλλος συνεταιρισμός, παρὰ μόνον ἵδρυσις ἐντευκτηρίων, ἵδρυσις μόνον λεσχῶν καὶ κατὰ τὰς ὁποίας μάλιστα θὰ ἰσχύῃ ἡ ἱεραρχία ἡ ὑπαλληλική»; Διότι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ πολιτισμοῦ μας—λέγω τὸν βαθμὸν «τοῦ πολιτισμοῦ μας» διότι εἰς ἄλλα στάδια ἴσως ἡμεῖς εἴμεθα περισσότερον προωδευμένοι τῶν ἄλλων—νομίζετε ὅτι δὲν εἶναι ἐπικίνδυνον νὰ ἔχετε ὀργανώσεις εἰς τὰς ὁποίας πρόεδρος ἐκλέγεται ὁ εἰσηγητὴς καὶ γίνεται συζήτησις καὶ ὁ εἰσηγητάκος ἐκεῖνος λέγει εἰς τὸν διευθυντὴν τοῦ ὑπουργείου «καθῆστε κάτω· δὲν ἔχετε τὸν λόγον»; Νομίζετε κατόπιν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πειθαρχία ὑπαλληλικὴ ἐντὸς τοῦ ὑπουργείου; Διότι αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, κ. συνάδελφοι, διὰ τὸν ὁποῖον εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ὀργανώσεις, εἰς ὅλα αὐτὰ τὰ συνέδρια, δὲν λαμβάνουν μέρος οἱ διευθυνταὶ τῶν ὑπουργείων καὶ τὸ μέγα μέρος τῶν τμηματαρχῶν, διότι τὴν διεύθυνσιν τῶν ὀργανώσεων τὴν ἔχουν πάρει παιδάρια τινά, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσαν εὐθηνά τινα βιβλία περὶ ἀριστερῶν τινων ἰδεῶν καὶ νομίζουν ὅτι γνωρίζουν ὅλην τὴν σοφίαν τῶν αἰώνων. Δὲν τολμᾶτε νὰ εἴπητε πρὸς αὐτὰ περὶ φορολογικοῦ τινὸς μέρους, καὶ σᾶς ἀπαντᾷ 22 ἐτῶν νεανίας τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς ἐμέ: «Εἶμαι κατὰ τοῦ κεφαλαίου». (γέλωτες). Καὶ τὸ ἠρώτησα τὸ παιδίον ἐκεῖνο «εἶσα. παιδί μου κατὰ παντὸς κεφαλαίου;»—«ὄχι· κατὰ τοῦ μεγάλου κεφαλαίου».—Καὶ δὲν μοῦ λές, παιδίον μου: «ποία εἶναι ἡ γραμμὴ ἡ χωρίζουσα, εἰς τὴν χώραν μας μάλιστα, τὸ μεγάλο ἀπὸ τὸ μικρὸ κεφάλαιον;» Ἐκύτταξε ζητῶν βοήθειαν· «μὰ εἶναι... Ὑπάρχει καὶ τοιοῦτον ζήτημα;» —Αὐτὸ εἶναι, παιδί μου, τὸ ζήτημα.—«Εἶσθε ὀπισθοδρομικὸς, κ. Κουλουμβάκη—μοῦ ἀπαντᾶ» (γέλωτες). Εἶμαι ἐγὼ ὀπισθοδρομικός, ὁ γνωστότερος τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1909 μετὰ τὸν φίλον μου κ. Καρασεβδᾶν, ἐγὼ ὁ ὁποῖος διεξήγαγεν ὁμηρικοὺς ἀγῶνας κατὰ τῶν παλαιῶν κομμάτων, εἶμαι ὀπισθοδρομικός, τὸ παιδίον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει νὰ χωρίσῃ τὸ μικρὸν κεφάλαιον ἀπὸ τὸ μέγα κεφάλαιον, εἶναι προοδευτικόν. (ἱλαρότης). Γελᾶτε καὶ καλῶς γελᾶτε, ἀλλ’ ἐγὼ πρέπει νὰ κλαίω. Τὰ ὑπαλληλίδια τῶν ὑπουργείων ἔχουν θέση ὑπὸ ἀπαγόρευσιν καὶ τοὺς διευθυντὰς καὶ τοὺς ὑπουργούς. Δὲν ἔχω τὴν μονογραφήν του, πῶς νὰ ὑπογράψῃ ὁ διευθυντής; Εἰς Δημόσια γραφεῖα, κύριοι βουλευταί εἶναι πινακίδες: «ὑπάλληλοι, ἀγοράσατε τὴν «Ὑπαλληλικὴν» τὸ ὄργανον τῆς ἀμύνης μας». Τῆς ἀμύνης των κατὰ τίνος; Κατὰ τοῦ Κράτους. Εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα λοιπὸν, ὅταν αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, εἷς ἐκ τῶν πλέον λυσσασμένων, μάρτυς μου ὁ Θεὸς δὲν τὸν γνωρίζω, εἰσηγητὴς τις Δαμασκόπουλας εἰς τὸ ὑπουργ. τῆς Γεωργίας ἐκλήθη ὑπὸ τοῦ πειθαρχικοῦ συμβουλίου ἀποτελουμένου ἀπὸ ἀνωτάτους ὑπαλλήλους εἰς ἀπολογίαν. Μετέβη εἰς τὴν συνεδρίαν τοὺς ἐπέπληξεν αὐστηρότατα καὶ μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν καὶ ἔκλεισεν τὴν θύραν μετὰ πατάγου.

§252Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Διατὶ ἐκλήθη;

§253Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, δι’ ὅ,τι δήποτε. Λοιπὸν μὲ τὰς ἕξεις τὰς ἰδικάς μας, μὲ τὴν μικράν μας Κρατικὴν εὐκολίαν δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὰς ὀργανώσεις νὰ προεδρεύουν οἱ 22ετεῖς τῶν 60ετῶν, οἱ γραφεῖς τῶν γραμματέων, οἱ εἰσηγηταὶ τῶν τμηματαρχῶν καὶ διευθυντῶν διότι ἀλλέως μὴ περιμένετε πειθαρχίαν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ ἐντὸς τῶν δημοσίων γραφείων.

§254Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Ἐὰν πρόκειται νὰ συνεχίσητε ἐπὶ πολὺ ἀκόμη, δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν.

§255Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὄχι ἐπὶ πολύ, ἐντὸς ἡμισείας ὥρας τελειώνω.

§256Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§257Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς 10½. Εἰς τὰς 10½ ἀκριβῶς παρακαλῶ.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν 10½. (Ὥρα 9.35′ μ. μ.).

ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗΝ

(Ὥρα 11 μ. μ.)

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συνόλου καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταστάσεως τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων τῆς διοικήσεως». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Κουλουμβάκης.

§260Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶμαι, κύριοι συνάδελφοι, υἱὸς ὑπαλλήλου καὶ ἑπομένως ἔχω εἰς τὸ αἷμα μου νὰ ἀγαπῶ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μνήμην ὑμῶν καὶ τὴν ἔγκυρον βεβαίωσιν ὑμῶν ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων φράσεων τὰς ὁποίας μετεχειρίσθην κατὰ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας μου, ἦτο καὶ ὅτι τὸ μέγιστον πλῆθος, τὸ σύνολον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, πλὴν ὀλιγαρίθμων ὁμάδων, οὐχὶ μόνον ὑπηρετοῦν εὐσυνειδήτως τὸ Κράτος, ἀλλὰ θὰ ἠδύναντο νὰ τιμήσῃ καὶ οἱονδήποτε ἄλλο πεπολιτισμένον Κράτος. Ἐπικαλοῦμαι ἐπαναλαμβάνω καὶ τὴν μνήμην καὶ τὴν βεβαίωσιν ὑμῶν ὅτι ταῦτα εἶπον.

§261Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Ἀσφαλέστατα, αὐτὰ εἴπατε.

§262Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι ἐνῷ καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τὰ αὐτὰ εἶπον, ἐπὶ ἡμέρας, προπαγανδισταὶ τῆς ὀλιγαρίθμου ὁμάδος, περιήρχοντο τὰ δημόσια γραφεῖα, περιήρχοντο καὶ τὰ κοινωνικὰ κέντρα ἀκόμη καὶ ἐβεβαίουν, ὅτι ἐγὼ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τάχα ἐπεχείρησα καὶ ἐξετέλεσα δριμυτάτας ἐπιθέσεις κατὰ τοῦ συνόλου τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Δὲν εἶναι παράξενον ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, οἱ θέλοντες νὰ ἀνατρέψουν τὸ Κράτος, νὰ σταματήσουν τὴν συνέχειαν τῆς Ἑλληνικῆς ἱστορίας, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι καὶ ἀναίσχυντοι συκοφάνται. Εἶναι ἀνάγκη κύριοι, ἀνάγκη ὑπερτάτη, ἂν θέλωμεν νὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ γράφεται ἡ Ἑλληνικὴ ἱστορία, εἶναι ἀνάγκη ὑπερτάτη νὰ θέσωμεν τέλος εἰς τὰς παρεκτροπὰς τῶν ὀλιγαρίθμων αὐτῶν ὑπαλλήλων. Συζητεῖται τὸ ζήτημα, σᾶς εἶπον, ἀπὸ τοῦ 1917. Δὲν συζητεῖται ἀπὸ τοῦ 1917· συζητεῖται ἀκριβῶς ἀπὸ τοῦ 1907. Ἀπὸ τοῦ 1907 συνεχίζεται ὁ ἀγὼν τὸν ὁποῖον διεξάγομεν ὀλίγοι ἄνθρωποι, μεμονωμένοι ἄνθρωποι, μονάδες τινές, ἐναντίον τῆς σπείρας αὐτῆς, ἡ ὁποία ὁρμωμένη ἀπὸ Γερμανίας καὶ γαλουχηθεῖσα εἰς τοὺς κόλπους τρομερᾶς ἐκεῖ σπείρας, ἡ ὁποία δὲν δυσκολεύεται πρὸ τῶν πλέον ἀκατονομάστων ὀργίων, ἐκείνων ἀκόμη τὰ ὁποῖα διαστρεβλώνουσι καὶ ἀτιμάζουσι τὴν ἀνδρικὴν ὑπόστασιν, ἐπῆλθεν ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ἄφησε καμμίαν ἀναρχικὴν ἀπόπειραν ὅπως διαστρέψῃ τὸ ἐθνικὸν φρόνημα, ὅπως καταρρακώσῃ τὸ θρησκευτικὸν φρόνημα ὅπως ἀποσυνθέσῃ τὴν Ἑλληνικὴν οἰκογένειαν, ὅπως ἀνατρέψῃ τὴν Ἑλληνικὴν ἰδιοκτησίαν, ὅπως διαφθείρῃ τὴν Ἑλληνικὴν νομιμοφροσύνην, ὅπως συκοφαντήσῃ τὸ Κοινοβούλιον, ὅπως διαφθείρῃ τοὺς Ἕλληνας ἀγρότας.

§263Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ποία εἶναι ἡ σπείρα αὐτή, κ. συνάδελφε; Ποία εἶναι ἡ σπείρα τῶν ἀναρχικῶν; Πρέπει νὰ φωτισθῇ ἡ Βουλή. Πρέπει νὰ προκαλέσῃ καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§264Λ. ΚΟΥΤΣΟΠΕΤΑΛΟΣ. Τοὺς γνωρίζομεν ἡμεῖς.

§265Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πρέπει ὅμως νὰ τοὺς μάθωμεν καὶ ἡμεῖς, πρὸς λῆψιν τῶν ἀναγκαίων μέτρων ἐναντίον τῶν φονέων αὐτῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας, ὅπως τοὺς ἐχαρακτηρίσατε.

§266Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι οἱ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν πρὸ τινων μηνῶν μίαν ἐπιτίμησιν κατ’ ἐμὲ συμβουλήν, ἐκ μέρους τοῦ Πρωθυπουργοῦ τῆς Ἑλλάδος, καὶ τὴν ἑπομένην δι’ ὅλων τῶν ἐφημερίδων ὑβρίζετο καπηλικώτατα ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ὄχι μόνον ἀλλ’ ἐκαλεῖτο εἰς ἀπολογίαν ἐνώπιον τοῦ κ. Δαμασκοπούλου.

§267Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ μᾶς διαφωτίσετε, κ. συνάδελφε.

§268Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Φίλτατε, κύριε συνάδελφε. Δὲν ἔχω καμμίαν ὑποψίαν, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην διαφωτίσεως. Εἶσθε τόσον καλὰ διαφωτισμένος, ὥστε θὰ ἦτο ἐκ μέρους μου περιττὸν νὰ ἐπιχειρήσω νὰ σᾶς διαφωτίσω.

§269Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν εἶμαι φωτισμένος κατὰ τοῦτο: ὅτι προηγουμένως ὡμιλήσατε περὶ ἀνθρώπων προδοτῶν τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας, καὶ ὅλων τῶν ἐπιθέτων τὰ ὁποῖα ἐπεσωρεύσατε. Εἴπατε γιὰ τὸν κ. Τριανταφυλλόπουλον, καὶ σᾶς ἀπαντῶ, κύριε συνάδελφε, ὅτι ὁ κ. Τριανταφυλλόπουλος καὶ οἱ συνεργάται του προέταξαν τὰ στήθη των ὑπὲρ τῆς πατρίδος, μαχόμενοι ὑπὲρ αὐτῆς, ἐνῶ ἄλλοι τινές ἠσχολοῦντο δι’ ἄλλων μέσων ὀλιγώτερον ὀδυνηρῶν νὰ ἀναπτύσωσι τὰς ὡραίας αὐτὰς ἀρχὰς περὶ πατρίδος ἢ Ἑλληνικῆς οἰκογενείας.

§270Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἄλλοι τινές, κύριοι, δὲν ἐπῆγαν ἐθελονταὶ εἰς μίαν νῆσον διά τινας ἡμέρας, ἀλλὰ ἐφόρεσαν τὴν στρατιωτικὴν στολὴν ἐπὶ μίαν 20ετίαν, κατὰ δὲ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον τοῦ 1897, ἀδιάφορον ἂν ἦτο ἀτυχὴς ὁ πόλεμος ἐκεῖνος, τότε ὅταν εἶχον τὴν ἡλικίαν νὰ στρατεύωνται, ὑπηρέτησαν εἰς τὰς πρώτας γραμμὰς τῆς μάχης καὶ ὑπηρέτησαν κατὰ ἕνα τρόπον ἕνεκα τοῦ ὁποίου οἱ τότε συστρατιῶται των, οἱ ἀνώτεροι καὶ οἱ κατώτεροι τοὺς εὐλαβοῦνται. Τὸ ζήτημα νὰ τεθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καταστατικὸς νόμος δημοσίων ὑπαλλήλων, συζητεῖται ἀπὸ τοῦ 1917 καὶ ἠκούσατε προηγουμένως ποῖοι κυρίως ἀπετέλουν τὰς ἑκάστοτε ἐπιτροπὰς καὶ ποῖοι ὑπηγόρευσαν τὰς ἐργασίας αὐτῶν. Καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἐξαπλοῦται ἡ ἀναρχία. Διὰ νὰ ἐξαπλοῦται ἡ ἀναρχία ἔπταιον οἱ ἀναρχικοί; Βεβαίως ὄχι. Πρὸ ἑνὸς ἔτους διεξήγετο μία δίκη ἐνώπιον τοῦ πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν. Κατηγορούμενοι ἦσαν οἰκογενειάρχαι καὶ ἔντιμοι ἐργάται οἱ ὁποῖοι ἠναγκάσθησαν νὰ ξυλοκοπήσωσι κομμουνιστάς, διότι ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους οἱ κομμουνισταὶ παρεμόνευον, ἐνήδρευον ἔξωθι τῶν καταστημάτων εἰς τὰ ὁποῖα εἰργάζοντο οἱ συντηρητικοὶ ἐργάται, καὶ ὕβριζον αὐτούς, ὕβριζον τὰς μητέρας αὐτῶν, τὰς συζύγους των, τὰς ἀδελφάς των, ἐπὶ μῆνα ὁλόκληρον. Ἐπὶ τέλους ἐξηγέρθη ἡ ὀργὴ τῶν τιμίων συντηρητικῶν ἐργατῶν καὶ τοὺς ἐξυλοκόπησαν ἀνηλεῶς. Εἰδοποιήθην τὴν τελευταίαν στιγμὴν ὅπως λάβω μέρος εἰς τὴν ὑπεράσπισιν, διεξήχθη ἡ ἀποδεικτικὴ διαδικασία καὶ ἠγόρευσεν ὁ εἰσαγγελεὺς ζητήσας τὴν καταδίκην τῶν κατηγορουμένων. Καὶ ἠγόρευσεν ὁ συνάδελφός μου ὑπερασπιστὴς ζητήσας συμβιβαστικήν τινα λύσιν καὶ ἐζήτησε συμβιβασμόν τινα πρὸς ἐπιείκειαν, νὰ κηρυχθῶσιν ἔνοχοι οἱ κατηγορούμενοι τούτου, ἀλλ’ ὄχι ἐκείνου τοῦ ἀδικήματος ἵνα τιμωριθῶσιν ἐπιεικῶς. Καὶ μοῦ ἐδόθη ὁ λόγος καὶ εἶπον: Κύριοι δικασταί, ὑποθέσατε ὅτι δὲν περιωρίζοντο οἱ παθόντες ἁπλῶς νὰ κτυπήσουν τοὺς κατηγορουμένους, ἀλλὰ τοὺς ἐφόνευσαν καὶ ἐφόνευον, κ. δικασταὶ καὶ σᾶς καὶ ἐφόνευον καὶ ἐμὲ καὶ ἐφόνευον καὶ τὸν κ. Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος ἀπαγγέλλει προγραμματικοὺς λόγους, καὶ ἐφόνευον καὶ τὸν συνάδελφόν μου ὁ ὁποῖος ζητεῖ συμβιβασμὸν διὰ νὰ ὁδηγηθῶσιν ἀσφαλῶς εἰς τὴν φυλακὴν οἱ πελάται του. Τί θὰ ἐπάθαιναν οἱ κατηγορούμενοι κομμουνισταί; Σᾶς ἐρωτῶ, κύριοι δικασταί, τί ἐπάθαιναν; Ἀπολύτως τίποτε. Μεταξὺ τῆς δικαιοσύνης καὶ αὐτῶν θὰ παρενεβάλλοντο οἱ δημαγωγοὶ θὰ παρενεβάλλοντο οἱ ψηφοφόροι, θὰ παρενεβάλλοντο οἱ θορυβοποιοί. Βεβαίως κινδυνεύουν νὰ εἴπωσι πρὸς ὑμᾶς ὅτι καμμίαν εὐθύνην δὲν ὑπέχουσιν οἱ παρεκτρεπόμενοι ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ὀλεθρίαν σπεῖραν. Διότι μέχρι σήμερον τὸ Κράτος δὲν ἔλαβεν τὰ προσήκοντα καὶ ἀναγκαῖα μέτρα κατ’ αὐτῶν. Κατηγοροῦντο ναῦται ὡς ἀναρχικοὶ ἐνώπιον τοῦ ναυτοδικείου. Δὲν σᾶς εἶναι ἄγνωστον ὅτι ὑπάρχει πυρὴν ναυτῶν μπολσεβίκων. Ἐνῷ λοιπὸν συνεζητοῦμεν εἰς τὸ γραφεῖον τοῦ Προέδρου τοῦ ναυτοδικείου, ὁ Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος ὁ ὁποῖος θὰ ὑπεστήριζε τὴν κατηγορίαν λέγει «μὰ καὶ ἐγὼ εἶμαι φιλελευθέρων ἰδεῶν». Καὶ ἐνόμιζεν ὅτι φιλελεύθερος καὶ ὀπαδὸς τοῦ Λενὶν εἶναι ἕνα καὶ τὸ αὐτό.

§271Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ μπορεῖ νὰ μὴ ἔδιδον αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἰς τὴν ἔννοιαν τοῦ φιλελευθέρου.

§272Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ἔδιδε αὐτὴν τὴν ἔννοιαν καὶ δι’ αὐτὸ παρεξηγήθη καὶ δι’ αὐτὸ τὸ διηγοῦμαι εἰς τὴν Βουλήν. Διότι ὁ ἄνθρωπος ἠγνόει ὅτι ἐὰν ὑπάρχουν δύο πράγματα ἀντίθετα, εἶναι ὁ φιλελεύθερος καὶ ὁ κομμουνιστής. Ὅπως ἐγένοντο δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ συντάξαντες αὐτὸ τὸ τελεσίγραφον ὅτι ὅταν λέγουν περὶ Δημοκρατίας ἐννοοῦν ἀκριβῶς ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι τὸ ἀντίθετον πρὸς τὴν Δικτατορίαν τοῦ προλεταριάτου. Διότι οἱ δικτάτορες τοῦ προλεταριάτου μὲ τὴν μοναρχίαν δὲν εἶναι δύο πράγματα ἀντίθετα ἁπλῶς ἔχουσι μίαν διαφοράν: ὅτι ἐδῶ μὲν ἐνασκεῖ τὴν μοναρχίαν ὁ μονάρχης μὲ τοὺς περὶ αὐτόν, ἐκεῖ δὲ ὁ Λενὶν μὲ τοὺς περὶ αὐτόν, ὁ ἀρχιδημαγωγὸς μὲ τοὺς ὀπαδούς του. Ἀλλὰ μοναρχία εἶναι καὶ εἰς τὴν μίαν περίπτωσιν, μοναρχία εἶναι καὶ εἰς τὴν ἄλλην. Τὰ ἀντίθετα πράγματα εἶναι ἡ δικτατορία τοῦ προλεταριάτου, ὁ φιλελευθερισμὸς καὶ ἡ Δημοκρατία. Αὐταὶ εἶναι τὰ ἀντίθετα πράγματα. Καὶ ἐδῶ ὁμιλοῦν περὶ δημοκρατουμένης χώρας καὶ νομίζουν ὅτι ἔλυσαν τὰ ζητήματα. Ὅταν ἔχουν Δημοκρατίαν φαντάζονται ὅτι θὰ ἔχουν μίαν καθολικὴν ἰσότητα εἰς τὴν ὁποίαν αὐτοὶ μὲν οἱ ὀλίγοι θὰ ἐξασκοῦν μοναρχίαν, εἰ δὲ τοὺς πολλοὺς θὰ λέγουν ὅτι «ὅλοι εἴμεθα ἴδιοι» Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ κατακόρυφον τῆς προόδου καὶ τοῦ πολιτισμοῦ τὸ νὰ εἴμεθα ὅλοι ἴσοι. Ὁ γνωστὸς καὶ φίλος τῆς Ἑλλάδος Γάλλος πολιτικὸς ὁ κ. Ἐρριὼ εἰς τὸ πολύκροτον σύγγραμμά του «τὸ δημιουργεῖν» (créer) λέγει κἄπου ὅτι μόνον τὰ πνεύματα τὰ μικρά, τὰ κακεντρεχῆ τὰ φθονερά, μόνον αὐτὰ τὰ πνεύματα ποθοῦν τὴν καθολικὴν ἰσότητα τὴν ἰσοπέδωσιν πάντων καὶ πασῶν. Ἡ Δημοκρατία, κυρίως ἡ Δημοκρατία ἔχει ἀνάγκην τῆς ἱεραρχίας τῶν πνευμάτων, ἔχει ἀνάγκην νὰ σέβεται τὰς ὑπεροχὰς τοῦ πνεύματος τῆς ἀρετῆς. Διότι μόνον εἰς αὐτὸν τὸν σεβασμὸν ἐννοεῖται κατόπιν ὁ σεβασμὸς πρὸς τοὺς ὡραίους χαρακτῆρας τῶν πολιτισμένων ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται ἐδῶ. Μὲ αὐτὰς τὰς ἰδέας, ὅπου ὑπάρχει ὁ μέγιστος κίνδυνος τῆς χώρας μας, ποτίζεται τὸ Πανεπιστήμιον.

§273Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν σᾶς ἐνδιαφέρῃ ἡ πληροφορία, ἐπ’ ἐσχάτων ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ διανεμηθοῦν τοιαῦται προκηρύξεις εἰς τὸ ναυτικόν. Δυστυχῶς ὅμως οἱ ναῦται δὲν τοὺς ἐπρόλαβαν τοὺς διανέμοντας νὰ τοὺς ξυλοκοπήσουν.

§274Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Εἶναι ἔπαινος εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, διότι ἐξετέλεσε καλῶς τὸ καθῆκον του.

§275Δ. ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν). Διὰ τὸ μὴ ξυλοκόπημα ἢ διὰ τὸ ξυλοκόπημα;

§276Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Διότι τὸ πρῶτον ἐπρολάβετε μίαν διαφθορὰν τοῦ ναυτικοῦ, καὶ τὸ δεύτερον διότι ἀπεδείξατε ὅτι ἡμεῖς οἱ φιλελεύθεροι ἄνθρωποι ἀπεχθανόμεθα τὰς ἀγριότητας, εἰς τὰς ὁποίας ἐντρυφῶσι οἱ ὀπαδοὶ τῶν ἀνατρεπτικῶν ἐν γένει ἰδεῶν. Δὲν εἶναι ἄγνωστον εἰς ὑμᾶς ὅτι ὄχι μόνον τὸ πλῆθος τῶν φοιτητῶν διαφθείρεται εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰ γυμνάσια ἀκόμη ὑπάρχουν πυρῆνες κομμουνιστῶν καὶ τοιχοκολλοῦνται προκηρύξεις, μεταξὺ μαθητῶν ἀκόμη, διότι αἱ ἰδέαι αἱ ἀνατρεπτικαὶ τὰς ὁποίας ἔχουν οἱ δημόσιοι οὗτοι ὑπάλληλοι δὲν σκοτίζονται καθόλου περὶ τῆς διαλύσεως, περὶ τοῦ πνεύματος, περὶ τοῦ ἐὰν οἱ ὀπαδοί των εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐννοήσουν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο, ἀλλ’ ἐκεῖνο περὶ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρονται εἶναι νὰ σπείρουν αὐθάδειαν, νὰ διαδίδουν θρασύτητα, νὰ ἐμπνεύσουν φανατισμόν. Περὶ τούτου ἐνδιαφέρονται. Εἰς τὰ κατώτερα ἔνστικτα εἰς τὰ ζωώδη ἔνστικτα, τὰ κρυπτόμενα θηριώδη ἔνστικτα, εἰς αὐτὰ ἀποβλέπουν καὶ ἐκεῖνα καλλιεργοῦν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ τελευταῖον αὐτὸ τελεσίγραφον. Θ’ ἀναγνώσω μέρη αὐτοῦ διὰ νὰ ἀποδείξω πόση εἶναι ἡ ἀσυναρτησία κυριολεκτικῶς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, καὶ ἑπομένως νὰ ἀποδείξω πόση εἶναι ἡ ἀνάγκη νὰ ληφθοῦν μέτρα πρὸς περιορισμὸν αὐτῆς. Διὰ πλείστων ὅσων ἐκφράσεων διαμαρτύρονται διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς ὑπουργικῆς δικαιοδοσίας. Ἐπὶ τῆς συνθέσεως τῶν...(ἀναγινώσκει). Διατὶ πάντα ταῦτα; Διότι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ κομματικὸν πνεῦμα, ἐκεῖνο κατὰ τοῦ ὁποίου βάλλουν, κατὰ τοῦ ὁποίου ὀργίζονται. Καὶ τὶ ἐννοοῦν ἀκόμη; Τὸ λέγουν σαφῶς. Τὴν κατάστασιν, τὴν μέθοδον, τὸ σύστημα, ἐὰν θέλετε, ὅπως θέλετε ὀνομάσατέ το, ἐκεῖνο κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπάρχουν αἱρετοὶ ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀσκοῦντες ἐξουσίαν. Καὶ ἐνῷ λέγουν ταῦτα, ποία εἶναι ἡ μεγάλη ἀξίωσίς των; Τὰ συμβούλια νὰ ἀποτελοῦνται ἀπὸ αἱρετούς. Αὐτοὶ οἱ αἱρετοὶ θὰ ἐστεροῦνται φιλοδοξίας; Δὲν θὰ δημιουργοῦνται κόμματα; Ἀπαντοῦν...(ἀναγινώσκει). Ποῖα εἶναι τὰ εὐνοϊκὰ ἀποτελέσματα; Ἀπουσιάζει ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ὅτι μόλις ὑπῆρξαν αἱρετὰ μέλη εἰς τὸ ἐκπαιδευτικὸν συμβούλιον εἰς δύο ἡ διδασκαλικὴ ὁμοσπονδία διῃρέθη εἰς κόμματα: τὸ κόμμα τῆς παλαιᾶς καὶ τὸ κόμμα τῆς νέας. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς παλαιᾶς, ὁ ἀρχηγὸς τῆς νέας. Κομματικὸς φανατισμὸς ἀφάνταστος. Ἀλληλομαχία ἀπερίγραπτος· ὕβρεις κατάλληλοι, διὰ τὰς ὁποίας ἡμεῖς θὰ ἐθεωροῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἀναξιοπρεπεῖς ἐὰν μετεπίπτωμεν εἰς αὐτάς. Διατί, κύριοι, εἶναι κομματικὸς ἄνθρωπος ὁ ἐκλεγόμενος ὑπὸ τοῦ λαοῦ καὶ δὲν θὰ εἶναι κομματικὸς ὁ ἀρχηγὸς τῶν ὑπαλλήλων ὁ προστάτης τῶν ψηφισάντων καὶ διώκτης τῶν καταψηφισάντων ὁ αἱρετὸς ἐκπαιδευτικὸς σύμβουλος, τὸ αἱρετὸν μέλος τῶν ἐκπαιδευτικῶν συμβουλίων; Ὁ πολιτευόμενος, μέλος τοῦ σημερινοῦ Κοινοβουλίου, εἶναι ὑπεύθυνος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ. Σήμερον ὑπάρχει καὶ αὔριον καταλύεται. Δίδει εὐθύνας. Ποίας εὐθύνας θὰ δώσῃ ὁ μόνιμος ὑπάλληλος, ὁ προστατευόμενος ἀπὸ τὸ συμβούλιον; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καταλύεται ἐμμέσως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ὁ φατριασμὸς ἢ ἰσχυροποιεῖται; Καὶ φαντάζεσθε ποία κατάστασις θηριώδους ἀλληλομαχίας θὰ διεξάγεται εἰς τὰς ὀργανώσεις των πλέον;

§277Ν. ΞΗΡΟΣ. Μήπως δὲν τὴν ἔχουν καὶ σήμερον;

§278Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Τὸ εἶπον αὐτό. Τὰς ἔχουν εἰς τὴν διδασκαλικὴν ὁμοσπονδίαν θὰ τὰς ἔχουν καὶ αἱ ὁμοσπονδίαι ὑπαλλήλων καὶ τῶν ἐπαρχιῶν καὶ τῶν ὑπουργείων. Αὐτὴ θὰ εἶναι ἡ ἀπαρχὴ ἀφαντάστων, ἐπικινδύνων, ὀλεθρίων ἀποτελεσμάτων. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἰδέαι αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, ἰδέαι ἀμελέτητοι, ἰδέαι τὰς ὁποίας ἔχαψαν, διότι εἶπον πρὸς αὐτούς, ὅτι ὅλη ἡ νεωτεριστικότης, ὅλη ἡ πρόοδος, ὅλη ἡ ἀνύψωσις τοῦ ἀνθρωπίνου γένους εἶναι τάχα νὰ ἀναθεματίσουν ὅλο τὸ παρελθὸν αἰωνίων ἀγώνων καὶ προόδου τῆς ἀνθρωπότητος καὶ νὰ ἐναγγαλισθοῦν τὰς ἰδέας τῶν μπολσεβίκων, τῶν κομμουνιστῶν καὶ τῶν ἀναρχικῶν, ἀκόμη καὶ ἀνατρεπτικῶν ἐν γένει, ἰδέας τὰς ὁποίας σήμερον χλευάζει ἡ ἐπιστήμη καὶ ἀποστρέφονται οἱ λαοί. Ἰδοὺ διατί, κύριοι συνάδελφοι, παρεκάλεσα καὶ τολμῶ ἀκόμη νὰ παρακαλέσω, φθάνω ἀκόμη καὶ νὰ ἱκετεύσω ἐν ὀνόματι τῆς Πατρίδος μας, ἐν ὀνόματι τοῦ καθήκοντός μας, ἐν ὀνόματι τῆς ὑψηλῆς δόξης τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων καὶ τοῦ Μεγάλου αὐτοῦ Ἀρχηγοῦ, νὰ ἱκετεύσω ὅπως στέρξῃ ἡ πλειοψηφία διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ αὐτῆς, εἰς ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, νὰ τὸ μελετήσωμεν πλατύτερον καὶ βαθύτερον, νὰ τὸ καταρτίσωμεν ἀρτιώτερον, νὰ τὸ συναρμολογήσωμεν καὶ πρὸς ἄλλους ἀκόμη θεσμοὺς νὰ κατοχυρώσωμεν τὸ Κράτος, τὸ Κράτος τῆς νεωτέρας Ἑλλάδος, τὸ ὁποῖον τελεῖ τὰς ἑορτὰς τῆς Ἑκατονταετηρίδος τῆς Ἀνεξαρτησίας του, τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ κυβωτὸς τῶν ὡραιοτέρων καὶ ὑψηλοτέρων ἀνθρωπιστικῶν ἰδεῶν, διὰ τῶν ὁποίων, ἐν τῇ μελέτῃ τῶν ἀθανάτων ἐκείνων ἀρχαίων Ἑλλήνων συγγραφέων, διδάσκεται ἀκόμη καὶ εὐημερεῖ καὶ προοδεύει ἀκόμη καὶ ὑπερηφανεύεται ἀκόμη ἡ ἀνθρωπότης. Δὲν θὰ εἶναι ἀρκετὸν τὸ ἔργον μας καὶ ἂν ἀκόμη διαγράψωμε, ὡς θὰ διαγράψωμεν τὸ πιστεύω, τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 89. Δὲν θὰ εἶναι ἀρκετὸν νὰ μείνῃ τὸ ἀτελὲς αὐτὸ νομοσχέδιον χωρὶς συμπλήρωσιν, χωρὶς τόνωσιν, ἀλλοίμονον, κύριοι διὰ τὴν Πατρίδα μας ἡ ὁποία καὶ ἂν ὑπέστη συμφορὰν ἀπερίγραπτον εἰς τὰ 1922, ἐν τούτοις ἀπὸ τοῦ 1910 ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ὑπερόχου ἀνδρὸς πρὸς τὸν ὁποῖον στρέφεται ὅλη ἡ λατρεία μας καὶ ὁ θαυμασμός μας, ἐπετέλεσε μεγάλους θριάμβους. Εἴμεθα πλησίον εἰς αὐτοὺς καὶ δὲν τοὺς θαυμάζομεν ὅσον τοὺς ἀξίζει. Ἐξεκινήσαμεν ἀπὸ τὴν Μικρὰν Ἀσίαν καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ ἀπώτατα ὅρια τῶν ὀνείρων μας. Ἐνικήσαμεν τὸν ἐχθρὸν κατ’ ἐπανάληψιν. Ἐπετελέσαμεν μετὰ τὴν συμφορὰν ἆθλον διὰ τὸν ὁποῖον ἔμεινεν ἔκθαμβος ἡ ἀνθρωπότης. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι, νὰ μὲ συγχωρήσητε ἂν σᾶς βεβαιώσω, ὅτι ὅταν πρὸ 4 ἐτῶν μετέβην ὡς δικηγόρος εἰς Ἀμερικὴν μιᾶς μεγάλης ἑταιρίας, ἐκεῖ εὑρισκόμενος, τηλεγραφικῶς διωρίσθην ἀντιπρόσωπος τοῦ Κράτους ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ πρεσβευτοῦ μας ἐν Οὐασιγκτῶνι καὶ ἐκάμαμεν δημοσίαν λειτουργίαν διὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν ἐδαπάνησεν οὔτε ἕν λεπτόν. Ἀγνοῶ ἐὰν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Κράτους ὑπάρχει ἀποστολὴ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐκόστισε εἰς τὸ Κράτος οὔτε ἕν λεπτὸν καὶ προκαλῶ προκλητικώτατα νὰ μοῦ ἀπαντήσουν, ἐὰν ἐκόστισεν ἡ ἀποστολὴ ἐκείνη ἕν λεπτόν, ἀποστολὴ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ὁποίας ἐδαπάνησα καὶ τὰ δικηγορικά μου δικαιώματα, καὶ ἠρώτων Ἀμερικανοὺς οἰκονομολόγους καὶ πολιτικοὺς ἄνδρας ἐὰν θὰ ἠδύναντο νὰ ἀφομοιώσουν 35 ἑκατομμύρια πληθυσμὸν εἰσερχόμενον εἰς τὴν χώραν των. Μόνον ἐπὶ τῷ ἀκούσματι, ὅταν τοὺς ἠρώτων περὶ τούτων ἐπήδων ἀπὸ τρόμον. Τὸ ἐθεώρουν ἀπολύτως ἀδύνατον καὶ ἐν τούτοις ἡ πτωχή μας χώρα μόνον μὲ τὴν φλόγα τῆς φιλοπατρίας, μόνον μὲ ἐκείνην τὴν ὡραίαν λατρείαν πρὸς τὸ ἔνδοξον παρελθὸν μὲ τὴν πίστιν πρὸς τὸ ἀντάξιον μέλλον, μὲ ἐκείνην τὴν ἀδάμαστον ἀφοσίωσιν τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ Ἕλλην εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν Ἐθνικῶν του καθηκόντων, ἡ πτωχή μας χώρα ἐπετέλεσε καὶ τὸ κατώρθωμα τοῦτο. Δὲν εἶναι κρῖμα κύριοι, νὰ ἀποδυσπετήσωμεν καὶ ἕνα ἀγῶνα ἁπλῆς νομοθετήσεως μερικῶν μέτρων καὶ δὲν εἶναι κρῖμα περισσότερον ἐὰν δὲν ἐπιτελέσωμεν καὶ τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο ὁσονδήποτε δύσκολον καὶ ἂν εἶναι σήμερον, ὅτε ὑπάρχει κραταιὰ τόσον πειθαρχικὴ κοινοβουλευτικὴ πλειοψηφία εἰς τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνω καὶ τονίζω ἀνταποκρίνεται ἀντιστοίχως κραταιοτέρα λαϊκὴ πλειονοψηφία ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν ὑπερόχου ἀνδρός, ἱστορικωτάτου ἀνδρός, δὲν εἶναι κρῖμα ἐὰν σήμερον δὲν ἐπιτελεσθῇ τὸ καθῆκον αὐτό; Δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν γνώμην μου ἔχει ὅλα τὰ μέσα εἰς τὸ πολυάριθμον αὐτὸ στρατόπεδον, ὑπάρχουν ἐπιστήμονες μὲ ὑψηλὴν κατάρτισιν καὶ πρακτικοὶ ἄνδρες ἔχοντες γνῶσιν ἐγγυτάτην τῶν λαϊκῶν προβλημάτων νὰ καταρτίσῃ ἐπιτροπάς, ἡ πλειοψηφία τοιαύτης ἐπιτροπῆς νομοθετικῆς ἐργασίας καὶ ὄχι ἐπιτροπὰς ὀργανώσεων—διὰ τὰς ὁποίας ἀναλογιζόμενοι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς 1ης Νοεμβρίου 1920 πρέπει νὰ ἀποτροπιαζώμεθα, διότι εἰς αὐτὰς τὰς ὀργανώσεις ὀφείλεται τὸ αὐτοκτονικὸν ἐκεῖνο ἀποτέλεσμα κατὰ μέγα μέρος. Ἐντὸς τοῦ θέρους πρέπει νὰ καταρτίσωμεν κατάλληλον ἐκλογικὸν σύστημα, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς Γερουσίας διότι, ἐὰν κάμωμεν δημοψήφισμα καὶ ψηφίσουν ἓν ἑκατομμύριον, ἐννενήκοντα χιλιάδες θὰ ψηφίσουν ἐναντίον τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου. Πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς; Τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς ἢ θὰ δημοσιεύωνται ὁλόκληρα ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων ὡς συντάσσωνται ἢ δὲν θὰ δημοσιεύωνται καλλίτερον. Ἡ δημοσίευσις περικεκομμένων πρακτικῶν, θὰ εἶναι πλημμέλημα. Ἡ μὴ δημοσίευσις ἀνάγεται εἰς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου τὴν ὁποίαν ἐγὼ σέβομαι, διότι ἐγὼ εἶμαι περισσότερον δημοσιογράφος παρὰ πολιτευόμενος. Πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ νομοθετήματος περὶ εὐρυτέρας κυκλοφορίας τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ πηγαίνουν εἰς ὅλα τὰ γραφεῖα τῶν ἰατρῶν, τῶν δικηγόρων, τῶν διδασκάλων, τῶν κοινοτήτων, τῶν ἐμπόρων, τῶν βιομηχάνων, τῶν μικρομαγαζείων ἀκόμη. Πρέπει μετὰ ταῦτα νὰ καταρτισθῇ σωματειακὴ νομοθεσία, διότι κύριοι βουλευταὶ, οἱ πρόεδροι τῶν ἐπιμελητηρίων ἀπαραίτητοι καὶ μεγάλαι προσωπικότητες, δυνάμεις· οἱ πρόεδροι τῶν συλλόγων δυνάμεις, οἱ πρόεδροι τῶν σωματείων δυνάμεις, ἀκαταμέτρητοι ἀριθμοὶ τοὺς ὁποίους ἐρωτᾶτε: ἀπὸ μιᾶς εἰκοσιπενταετίας τὶ ἔργον κάμετε κύριοι; Πρόεδρος! Σύμβουλος! Ταμίας! Γραμματεύς! Παντοδύναμοι ἄνθρωποι, ὀργανώσεις, συνομοσπονδίαι, δυνάμεις, κράτος ἐντὸς κράτους. Τὶ παράξενον ἐὰν μέσα εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν προεδροκρατίαν, γραμματοκρατίαν, συνομοσπονδοκρατίαν, ἀνεγερθῇ καὶ ὑπαλληλοκρατία κατὰ μίαν φυσικὴν ἐπέκτασιν κατὰ ἕνα ἐφελκυσμὸν λίαν ἐνδεχόμενον καὶ ἐν πολλοῖς λίαν ἀξιέπαινον; Διότι ἀφοῦ ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐκμεταλλευταί, οἱ δημοκόποι, οἱ δημαγωγοὶ πλουτίζουν ἐκλέγωνται ἄρχοντες, βουλευταὶ, ὑπουργοί, ἀριστεῖδαι, εἶναι καὶ ἀριστεῖδαι, δηλ. ἀριστίνδην γερουσιασταί. Διατὶ ὄχι καὶ ἡ ὑπαλληλοκρατία; Αὔριον θὰ ζητήσουν νὰ εἶναι αἱρετοὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸ Ἀνώτατον Οἰκονομικὸν Συμβούλιον. Θεσμοὶ ὑψηλοὶ μεγάλοι. Ὡς ἂν εἶναι δύσκολον νὰ τοὺς πάρετε τοὺς ἱκανούς ἐξ αὐτῶν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς καὶ νὰ γίνουν βουλευταί, ἀξιολογότατοι, διότι εἶναι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἱκανοὶ ἄνθρωποι νὰ ἔλθουν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ ὑπὸ λαϊκὴν ἐπίβλεψιν ὑπ’ εὐθύνην ἐνώπιον τοῦ λαοῦ ὄχι ἐν κρυπτῷ καὶ παραβύστῳ, εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου, νὰ διευθύνουν τὴν νομοθεσίαν νὰ ἐμπνέουν τὰς κυβερνήσεις καὶ αἱ Κυβερνήσεις νὰ ἔρχωνται ἐδῶ διὰ νὰ λέγουν ἐν ὀνόματι τῆς πειθαρχίας σιώπα, οἱ βουλευταὶ θὰ ψηφίσουν τὰ μέτρα τοῦ Ἀνωτάτου Οἰκονομικοῦ Συμβουλίου. Τὸ ἐπαναλαμβάνω, ὅπως εἶπε ἄριστα ὁ κ. Πρωθυπουργός, δὲν ἔχουν ἠθικὴν ἀντοχὴν εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, παρὰ οἱ πολιτευόμενοι. Ὅταν λοιπὸν καταρτισθῇ σύστημα τοιοῦτον, τότε μάλιστα θὰ ἔλθῃ τὸ καταστατικὸν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Τότε θὰ ὑπάρχει το Κράτος ὅπως πρέπει καὶ τότε βέβαια κάτω τὰ συμβούλια ἐντελῶς καὶ τότε βέβαια κανεὶς αἱρετὸς εἰς τὰ συμβούλια. Τώρα ξέρω κι’ ἐγώ; Διότι θὰ περιορισθοῦν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι πολύ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἐπαρκεῖς δυνάμεις νὰ προστατεύσῃ; Ξέρω κι’ ἐγώ; Ἀλλὰ ἔχει καὶ ἀτελείας τὸ νομοσχέδιον. Περὶ μισθῶν δὲν γίνεται λόγος καθόλου. Πῶς εἶναι δυνατόν, κύριοι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτό, παραβλέποντες ὅλην τὴν ἐπιχειρηματολογίαν τῶν δημοκόπων, θὰ ὁπλίσωμεν τοὺς δημοκόπους, νὰ καταδημαγωγήσουν τὰ πλήθη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων; Ἐψήφισαν ἐξουσίας ἐναντίον σας. Μισθὸν δὲν σᾶς ἔδωσαν. Τότε, ὅταν τοιουτοτρόπως θὰ καταρτισθῇ τὸ πολίτευμα τὸ ἐκλογικὸν σύστημα, σωματειακὴ πολιτικὴ ὅπως εἴπαμεν τότε θὰ προχωρήσωμεν καὶ εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Διατὶ ὄχι τότε, ὅταν θὰ ἰσχυροποιήσωμεν μίαν διοίκησιν συγκεντρωτικήν, τότε ἐνδυναμούμενοι θὰ δυνάμεθα νὰ προχωρήσωμεν εἰς ἀποκέντρωσιν. Καὶ δὲν βλέπω περὶ ἀποκεντρώσεως τίποτε εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ κύριοι βουλευταὶ τὰ ἑκάστοτε λεγόμενα περὶ ἀποκεντρώσεως καὶ αὐτοδιοικήσεως τὰ θεωρῶ ἀόριστα, ἀτελῆ, ἀνεφάρμοστα, διότι εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν προχωρεῖ κανεὶς ὅταν ἐπί τινα χρόνον ἔχει δοκιμάσει συγκέντρωσιν, ὅταν καταρτίσῃ ἱκανὸν προσωπικόν, τότε πηγαίνει κανεὶς εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν. Ὅταν ἔχῃ ἀποτύχῃ ἐντελῶς ἡ συγκέντρωσις καὶ ὑπάγῃ εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν, τότε πηγαίνει ἀπὸ τοῦ κακοῦ εἰς τὸ χειρότερον. Σᾶς λέγω δὲ ἕνα μόνον πρᾶγμα διὰ νὰ ἴδητε πόσον ὑπάρχει αὐτοδιοίκησις. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπάρχει τίτλος διευθύνσεως «αὐτοδιοίκησις». Ἠρώτησα κάποτε τὸν εἰσηγητὴν τοῦ τίτλου, τὶ ἐννοεῖτε φίλτατε, τῆς αὐτοδιοικήσεως; Ἡ αὐτοδιοίκησις ὑπάρχει αὐτὴ καθ’ ἑαυτή, εἶναι τὸ ποσοστὸν, εἶναι τὶ συγκεκριμένον τὸ ὁποῖον καὶ διευθύνετε; «Ἡ αὐτοδιοίκησις εἶναι τοσοῦτος ἢ τοσοῦτος βαθμὸς ἐξουσίας τῆς τοπικῆς διοικήσεως. Ἡ τοπικὴ διοίκησις ἔχει τοσαύτης ἢ τοσαύτης ἐξουσίας. Αὐτὴ ἡ αὐτοδιοικουμένη διεύθυνσις τὶ πρᾶγμα εἶναι;

§279ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. «Τοπικὴ αὐτοδιοίκησις» θέλει νὰ εἴπῃ.

§280Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ αὐτὸ σημαίνει ὅτι δὲν εἶχεν ἰδέαν τῆς αὐτοδιοικήσεως. Ἐδῶ γίνεται λόγος περὶ γυναικῶν. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἀνάγκη νὰ γίνωμεν Κράτος ἐλεύθερον Κοινοβουλευτικῶς καὶ τύπους ἐλεύθεροι. Χωρὶς ἐλευθερίαν τοῦ Κοινοβουλίου, χωρὶς ἐλευθερίαν τοῦ Τύπου, εἶναι ὄνειρον ἀπραγματοποίητον εἶναι χίμαιρα καὶ πᾶσα ἐλπὶς περὶ προόδου θὰ ἐκλείψῃ. Καὶ ἐλευθερία δὲν ὑπάρχει οὔτε εἰς τὸ Κοινοβούλιον οὔτε εἰς τὸν Τύπον. Ἐδῶ εἶναι τὸ φάρμακον καὶ θὰ σᾶς τὸ εἴπω ἀμέσως. Ὅταν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλεγον ὀλίγας λέξεις περὶ ὀλιγαρίθμου ὁμάδος δημοσίων ὑπαλλήλων, περὶ ἑνὸς καὶ μόνον λειτουργοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, πολλοὶ μοῦ ἔλεγον «Μὰ δὲν φοβᾶσαι. Πῶς θὰ ὑπάγῃς τώρα εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα, πῶς θὰ λαμβάνῃς πληροφορίας;» Ἔχομεν ἐχθρούς. Ὑπάρχει τρόμος κύριοι, ὅλοι εἶσθε πεπεισμένοι, ὅτι ἡ γυναῖκα ὑπάλληλος δὲν ἐργάζεται, δὲν ἀφίνει τοὺς ἄρρενας νὰ ἐργασθοῦν δὲν ὠφελοῦν οἰκονομικῶς τὰς οἰκογενείας των διότι οἱ μισθοί των καταδαπανῶνται εἰς εἴδη πολυτελείας, δὲν χρησιμεύουν εἰς τίποτε. Ὅλοι εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι αἱ γυναῖκες ἀποτελοῦν τὸ ½ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Γυναῖκες εἶναι αἱ μητέρες μας, οἱ σύζυγοί μας, αἱ ἀδελφαί μας αἱ κόραι μας. Εἶναι τὰ προσφιλῆ εἰς ἡμᾶς ὅλους ὄντα δύται νὰ τὸ ἀρνηθῇ κανεὶς αὐτό; Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφίσωμεν νὰ ἐμπνέωνται αἱ γυναῖκες τὰ προσφιλέστατα ὄντα μας ἀπὸ μερικοὺς φανατικούς, ἀπὸ μερικὰς ἐντιμοτάτας γυναῖκας, ἀλλὰ γυναῖκας συνήθης εἰς ὅλον τὸν κόσμον, ἀπὸ σπεῖραν μὲ ἕναν μόνον φανατισμόν, ὁ ὁποῖος φανατισμὸς παραφέρει τὴν διάνοιαν καὶ ἡ διάνοια κατόπιν συγχίζει τὰς ἐννοίας τῆς ἰσότητος καὶ τῆς ὁμοιότητος καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας ὁ ὁποῖος κάμνει ἕνα ἀνακάτωμα τῶν ἐννοιῶν αὐτῶν καὶ λέγει ὅλα ἀνάκατα ὅλα μαζὶ ἐμπρός! Ἀλλ’ ἐφόσον αὗται ἀποτελοῦνται ἀπὸ κόκκαλα τινὰ ἐντὸς ἁπλῶν φορεμάτων οὐδεμίαν προκαλοῦν παρατήρησιν. Νομίζω δὲ ὅτι αὐτὸ συμβαίνει περὶ ὅλων τῶν γυναικῶν. Ἀλλὰ κύριοι γυναῖκες, εἶναι λέγω αἱ μητέρες μας, τὰς ὁποίας τόσον σεβώμεθα, γυναῖκες εἶναι αἱ ἀδελφαί μας ὑπὲρ τῶν ὁποίων οἱ Ἕλληνες θυσιαζόμεθα ἰδιαιτέρως, γυναῖκες εἶναι αἱ σύζυγοί μας καὶ αἱ κόραι μας. Βέβαια ὄντα φίλτατα καὶ σεβαστά, τὰ ὁποῖα ἰδίως εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀποτελοῦσι ἐπαξίως τὰ ἄχραντα μυστήρια τῆς ἠθικῆς μας, τὰ ἄχραντα μυστήρια τῆς οἰκογενειακῆς μας ἱερότητος. Ἀλλὰ ταῦτα θὰ συμβαίνουν καὶ θὰ συμβαίνουν ὅταν ρυθμίζεται ἐκείνη ἡ ἀκατάσχετος ὁρμὴ διὰ τῆς ὁποίας ἐξακολουθεῖ νὰ γίνηται τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, διὰ τῆς ὁποίας διαιωνίζεται τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων, ἵνα λατρεύῃ τὸν Θεόν, ὅταν ὑπάρχει ἡ ἔξαρσις τῶν διανοιῶν καὶ ἡ συγκίνησις τῶν ψυχῶν, ἐντύπωσιν τῆς σεπτῆς μητρός, τῆς λατρευτῆς ἀδελφῆς, τῆς ἀξιεράστου συζύγου. Ἀλλὰ ταῦτα ὅταν ἐν ρυθμῷ καὶ τάξει καὶ μετὰ παραγγέλματος ὁμιλεῖ ἡ σάρξ. Διότι ὅταν χωρὶς ρυθμόν, χωρὶς προσοχὴν ὁμιλεῖ ἡ σὰρξ καὶ παραφέρεται ἡ διάνοια καὶ ἀηδημόνως κρύπτεται ἡ ψυχὴ καὶ ἀνορθοῦται ἀκατασχέτως τὸ θηρίον τῆς σαρκός, τότε πλέον λησμονοῦνται τὰ καθήκοντα, διαστρέφονται αἱ λειτουργίαι καὶ παρατηρεῖται μία κατάστασις... (γέλωτες), διὰ τὴν ὁποίαν κύριοι ἐγὼ δὲν γελῶ, ἐγὼ σέβομαι τὰς γυναῖκας. Θέλω νὰ προφυλάξω αὐτὰς διότι θέλω τὴν ἱερότητα τῆς Ἑλληνικῆς οἰκογενείας, διότι ἐν πάσῃ περιπτώσει συζητοῦμεν νομοσχέδιον περὶ ὑπαλλήλων καὶ θέλω τοὺς ὑπαλλήλους νὰ πέρνουν μεγάλους μισθούς, ἀλλὰ νὰ ἐκτελοῦν καλῶς καὶ ἐπιμελῶς καὶ εὐσυνειδήτως τὰ καθήκοντά των, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτελοῦν σήμερον, ἐν τῷ οἰκτρῷ συρφετῷ εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα τῶν 2 φύλλων. Δὲν ὠφελοῦν τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας, δὲν ὀφελοῦν τὰς οἰκογενείας οἰκονομικῶς, οἱ μισθοὶ οἱ παρεχόμενοι ὑπὸ τοῦ Κράτους, τοὐναντίον πολλάκις προκαλοῦν διάκρισιν. Εἶπον πρὸ ἡμερῶν ἐν ὑπερβολῇ τινι, νὰ παυθοῦν διὰ μονοκονδυλιᾶς ὅλαι αἱ θήλεις ὑπάλληλοι. Δὲν τολμῶ νὰ προβῶ εἰς μίαν πρότασιν συστηματικωτέραν τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἀλλὰ θὰ ἔπρεπε οἱ κ. κ. ὑπουργοὶ νὰ σκεφθοῦν περὶ χωριστοῦ διαμερίσματος ἀρρένων καὶ θηλέων καὶ νὰ τεθῇ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅπως ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου ἀπαγορεύεται ὁ διορισμὸς γυναικῶν εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ὅταν κύριοι τοιουτοτρόπως θὰ ἀνυψώσωμεν τὸ Κοινοβούλιον, θὰ δώσωμε εἰς τὸν λαὸν τὰ μέσα νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν τῶν συζητήσεων τοῦ Κοινοβουλίου. Ὅταν τοιουτοτρόπως θὰ περιχαράξωμεν καὶ ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν τὴν δημοσιοϋπαλληλίαν θὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ σκεφθῶμεν καὶ περὶ ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, διὰ νὰ ὑπάρξῃ τὸ Κράτος τὸ Κοινοβουλευτικὸν ἐν τῷ συνόλῳ του εἰς τὴν θέσιν του. Πῶς; Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, κύριοι, ἐγὼ δημοσιογράφος ἀπὸ τεσσαρακονταετίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσω πῶς δυνάμεθα νὰ θέσωμεν θεσμοὺς περιοριστικοὺς εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν φαρμακείων καὶ δὲν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ θέτωμεν περιοριστικοὺς θεσμοὺς εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν ἡμερησίων ἐφημερίδων. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ βιβλίον οὔτε τὸ περιοδικὸν ἂς εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερον, ἀλλὰ ἡ ἡμερησία ἐφημερὶς ἡ ὁποία σήμερον ἀναγινώσκεται εἰς τὰ ἀπώτατα σημεῖα τῆς Χώρας, ὅταν εἶναι βέβαιον ὅτι ἀναγινώσκονται εἰς τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων καὶ εὑρίσκετε ποιμένας ἔχοντας ἐφημερίδας ἐπὶ τῶν σελαχίων των, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πῶς δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ θέσωμεν θεσμοὺς εἰς τὴν ἡμερησίαν ἐφημερίδα. Πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὰ ὀκτασέλιδα καὶ τὰ ἑξασέλιδα, διότι ἀγωνιοῦν οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι ἄνθρωποι νὰ ἀνταποκριθοῦν οἰκονομικῶς εἰς τὰς τρομεράς των δαπάνας. Ἡ ἐλευθερία τοῦ Τύπου εἶναι τὸ μέγιστον καὶ ἐνδοξώτερον ἀπόκτημα τῶν νεωτέρων αἰώνων τῶν νεωτέρων λαῶν! Ἐγὼ ἄλλοτε ἐπρότεινα ἐδῶ, ὅτι ὁ Τύπος πρέπει νὰ εἶναι ἀπολύτως ἐλεύθερος χωρὶς καμμίαν καταδίωξιν καὶ νὰ ἐλέγχῃ καὶ τὸν δημόσιον καὶ τὸν ἰδιωτικὸν βίον τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, ἀλλὰ Τύπος ἐλεύθερος, Τύπος πραγματικῶς ἐλεύθερος· ἀλλὰ εἶναι ἐλεύθερος ὁ Τύπος; Δὲν εἶναι ἐλεύθερος, ὅταν ἔχωμεν ἀφήσει αὐτὸν ἀπροστάτευτον καὶ ἔχομεν ἐφημερίδας μὲ ὀκτασέλιδα καὶ ἑξασέλιδα. Καὶ λέγει κανείς· πῶς ἀνταποκρίνεται, πῶς κατορθώνουν οἱ Α, Β, Γ, δυστυχεῖς νὰ συναγωνίζωνται τὴν ἐφημερίδα ἡ ὁποία αἴφνης ἔχει κατωρθώσει, ὅπως ἔχω πληροφορηθεῖ ἀπὸ ἐπισημοτάτην πηγὴν ἐπισημοτέραν τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζω ἐν Ἑλλάδι, νὰ ἔχῃ δανεισθῇ ἀπὸ τὴν Τράπεζαν 19.000.000 δραχ.

§281Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Μήπως προτείνετε νὰ γίνουν δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ δημοσιογράφοι.

§282Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Προτείνω νὰ εἶναι αἱ ἐφημερίδες τετρασέλιδοι.

§283Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ μικρότερον σχῆμα ἐλεύθεραι, ἀπολύτως ἐλεύθερα καὶ διὰ νόμου νὰ ὑποχρεωθοῦν νὰ δημοσιεύουν τὰ πρακτικά.

§284Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Θὰ δημοσιεύουν τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ὅπως συντάσσονται, ἢ ὅλα ἢ καθόλου. Ὄχι ὅμως νὰ δημοσιεύουν, ὅτι δύναται διὰ νὰ ἐξοικονομήσουν χῶρον διὰ νὰ κατέρχονται εἰς ἕνα ἄγριον συναγωνισμὸν διὰ τὸν ὁποῖον εἰς ἐμὲ ὡς παλαιὸν συνάδελφον οἱ διευθυνταὶ τῶν ἐφημερίδων παραπονοῦνται μετὰ κλαυθμῶν καὶ ὀδυρμῶν. Πλεῖστοι μοῦ ἔχουν ἐξομολογηθεῖ. Τὶ θέλεις νὰ κάμω, θὰ συναγωνισθῶ, παλαίων ὁ δυστυχής. Εὗρον φίλοι μου διευθυντὴν ἐφημερίδος ἡμέραν τινὰ ἀγανακτησμένον ἐναντίον τῆς δράσεως Τραπεζῶν καὶ εἶπον πρὸς αὐτὸν διατὶ δὲν τὰ γράφετε; Εἶσαι εἰς τὰ καλά σου ποὺ θὰ τὰ βάλω μὲ τὰς Τραπέζας. Εὗρον φίλον μου διευθυντὴν ἐφημερίδος ἠγανακτησμένον δι’ ἀδικαιολογήτους τινὰς ἀπεργίας. Διατὶ δὲν γράφετε. Εἶσαι εἰς τὰ καλά σου νὰ χάσω ἕνα μέρος τῆς κυκλοφορίας γράφων ἐναντίον τῶν ἐργατῶν. Εὗρον φίλον μου διευθυντὴν ἐφημερίδος ἠγανακτισμένον ἀπὸ αὐτὰ τὰ μανιφέστα καὶ τὰ συνέδρια τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ εἶπον πρὸς αὐτὸν, διατὶ δὲν γράφετε. Εἶσαι εἰς τὰ καλά σου ὅπου θὰ τὰ βάλω μὲ τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους νὰ ἐλαττώσῃ τήν κυκλοφορίαν μου, ὅταν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ τύπος παλαίει, ἀγωνιᾶ διὰ νὰ ζήσῃ, ἀμύνεται ὑπὲρ τῆς ὑπάρξεώς του, κατέχεται ὁλόκληρος ἀπὸ τὸ αἴσθημα τῆς αὐτοσυντηρήσεως, εἶναι ἐλεύθερος; Ὅσον εἶναι ἐλεύθερος ἡ Βουλὴ τόσον ἐλεύθερος εἶναι καὶ ὁ τύπος. Αἱ δύο μεγαλείτεραι δυνάμεις τῆς Χώρας ἡ ἐξουσία τοῦ Κράτους ἡ Βουλὴ, ἡ ἐξουσία ἡ ὑπερτάτη τῆς λαϊκῆς κυριαρχίας, ὁ τύπος διότι ὁ Λαὸς ἵδρυσε τὰς ἐξουσίας τοῦ Κράτους ἀλλὰ τὰς ἐλέγχει διὰ τοῦ τύπου καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ἄλλοτε ὅτι ὁ τύπος εἶναι ἡ ἐξουσία τῶν ἐξουσιῶν. Αἱ δύο αὐταὶ δυνάμεις κύριοι βουλευταὶ δὲν εἶναι ἐλεύθεραι: ἡ Βουλὴ διότι τὰς ἐργασίας της τὰς ἀγνοεῖ ὁ Λαός, ὁ τύπος διότι παλαίει νὰ σώσῃ τὴν ὑπόστασίν του ἐν μέσῳ τῶν οἰκονομικῶν στενοχωριῶν. Πῶς θέλετε ἔπειτα ἀπὸ τοιαύτην κατάστασιν νὰ ψηφίσετε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἤθελον πληρέστερον, νομοσχέδιον ὅμως τὸ ὁποῖον περιορίζει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τοὺς θέτει βέβαια ὑπὸ περιορισμούς. Ἰδοὺ διατί κύριοι βουλευταὶ ἐπιμένω νὰ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν προσεχῆ Ὀκτώβριον. Κύριοι συνάδελφοι, ἔχω πλήρη τὴν συναίσθησιν ὅτι ἐκούρασα ὑμᾶς, ἀλλ’ ἔπραξα τοῦτο διότι πιστεύω εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, πιστεύω μὲ ὅλην μου τὴν ψυχήν, πιστεύω δι’ ὅλης μου τῆς διανοίας, δι’ ὅλης μου τῆς καρδίας, δι’ ὅλης μου τῆς ὑποστάσεως τῆς ψυχικῆς πιστεύω εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν.

§285Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἰς τὸν δέσμιον Κοινοβουλευτισμόν; Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς διακόψω διότι εἴπατε, προηγουμένην κάτι τὶ τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητον εἴπατε ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι δεσμία. Αὐτὰ τὰ πράγματα δὲν πρέπει νὰ λέγωνται χωρὶς νὰ ἐξηγοῦνται.

§286Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι καὶ ὁ κ. Βουδούρης καὶ ὁ κ. Κουλουμβάκης εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματα Μὲ συγχωρεῖται ποὺ σᾶς διέκοψα ἀλλ’ ἐκτιμῶ τὸν λόγον σας καὶ ἤθελον νὰ στραφῇ ἡ προσοχή σας εἰς τὸ θέμα μὴ παραλείποντες τίποτε οὐσιῶδες.

§287Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Πιστεύω κύριοι μὲ ὅλην μοῦ τὴν ψυχήν, εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ θὰ ἐπικαλεσθῶ πρὸς ὑποστήριξίν μου, τρία κατὰ τὴν κρίσιν μου θέματα, τὸν Θουκυδίδην, τὸν Ἀριστοτέλην καὶ τὸ Κλεμανσώ. Εἰς νεωτέρους μοῦ θὰ δώσω τὴν συμβουλὴν ἡ ὁποία πιστεύω ὅτι θὰ εἶναι δι’ αὐτοὺς ὠφέλιμος. Ἐπειδὴ παρῆλθον ὀλίγα τινὰ ἔτη νομίζουν ὅτι κατηρτίσθησαν πληρέστατα ἀρτιώτατα ὥστε νὰ κρίνουν καὶ μάλιστα νὰ κρίνουν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ζητήματα τόσον σοβαρά. Θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ κάμουν χρῆσιν τῶν πρεσβείων μου, καὶ θὰ δώσω εἰς αὐτοὺς συμβουλὴν σοβαρωτάτην, νὰ παρακολουθοῦν τοιαύτας συζητήσεις ἀπὸ πρεσβυτέρους τὴν ἡλικίαν οἱ ὁποῖοι ἂν δὲν ἐμελέτησαν εἰς τὴν ζωήν τους περισσότερον ἀπὸ αὐτοὺς ἐμελέτησαν καὶ μελετοῦν ὅσον καὶ αὐτοί. Ὁ Θουκιδίδης, ἡ βαθυτέρα πολιτικὴ διάνοια τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχαιότητος, λέγει ὅτι ἡ Δημοκρατία εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν κρίνουν ἄριστα ἂν ἀκούωσιν οἱ πολλοὶ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς θὰ ἔκρινεν ἄριστα ἂν ἤκουε. Ἀλλὰ δὲν ἀκούει σήμερον, διότι δὲν πληροφορεῖται ποῖαι εἶναι αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς διότι δὲν ἔχει ἐνώπιόν του τύπον οἰκονομικῶς ἀνεξάρτητον καὶ ἑπομένως διανοητικῶς ἐλεύθερον; Καὶ Δημοκρατία, εἶναι, λέγει ὁ Θουκιδίδης ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν κυβερνῶσιν οἱ συνετοί. Ὁ Ἀριστοτέλης λέγει: «Δημοκρατία εἶναι ἐκείνη εἰς τὴν ὁποίαν κυβερνῶσιν οἱ βέλτιστοι ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τοῦ Λαοῦ». Ὄχι οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι. Διότι λέγει ὁ Κλεμανσὼ «Δημοκρατία δὲν εἶναι ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀριθμοῦ». Βέβαια ἡ πρόοδος, διὰ νὰ εἶναι πρόοδος στερεᾶ, ἀσφαλῶς, πρέπει νὰ ἀνταποκρίνεται πρὸς τὸν βαθμὸν τοῦ πληθυσμοῦ τοῦ Λαϊκοῦ συνόλου, ἀλλὰ βέβαια ὁ πολιτισμὸς δὲν εἶναι ἔργον τῶν μαζῶν, ἀλλ’ εἶναι τὸ ἔργον, τὸ καθῆκον, τὸ κατόρθωμα τῶν ἐπιλέκτων τῶν ἐκλεγομένων ὑπὸ τοῦ Λαοῦ, διότι, ὅπως μάλιστα ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, ἡ σημερινὴ συζήτησις εἰς οὐδεμίαν δημοκρατίαν δὲν θὰ εἶναι ἀνεκτή, ἐὰν ἀναλάβουν τὴν Κυβέρνησιν δημόσιοι ὑπάλληλοι, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ἀπεφάνθη ὁ Λαός. Καὶ ἀπὸ τῶν στηλῶν τοῦ Τύπου ἔλεγον πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους: «Αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττετε δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὸ ἰσχῦον παρ’ ἡμῖν πολίτευμα. Ἐὰν θέλετε νὰ κάμωμεν συζήτησιν περὶ καταλύσεως τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ Κράτους, διὰ νὰ λάβητε ὑμεῖς τὴν Κυβέρνησιν ἐμπρὸς νὰ διεξαχθῇ μία τοιαύτη συζήτησις· καὶ ἂν καταλήξωμεν εἰς τοιαύτην ἀπόφασιν, ἐγὼ πρῶτος θὰ τὴν σεβασθῶ, ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι ὅλα δύναται νὰ τὰ ἀνεχθῇ ὁ Λαός, οὐδέποτε ὅμως θὰ ἀνεχθῇ τὴν ὑπαλληλοκρατίαν. Κρατήσατε, δημόσιοι ὑπάλληλοι, τὴν ὑπόληψίν σας, τὸν σεβασμὸν ἐκ μέρους τῶν πολιτῶν ὅτι ἀσκεῖτε ἱερὰν καὶ ὑψηλὴν λειτουργίαν, σεβασθῆτε ὑμεῖς ἑαυτοὺς διὰ νὰ σᾶς σέβωνται καὶ οἱ ἄλλοι, ζητήσατε μὲ σεμνὸν τρόπον βελτίωσιν τῆς οἰκονομικῆς σας καταστάσεως, ἀλλοῦ ὅμως μὴ προχωρεῖτε μὴ ζητεῖτε ν’ ἀντικαταστήσετε τὸ Κράτος, μὴ ζητεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, διότι τοιαύτη Κυβέρνησις βαίνει εἰς αὐτοκτονίαν». Τὸ ἀνέγνωσα πρὸ ἡμερῶν, καὶ τοῦτο ὅτι ζητοῦν, δυστυχῶς, οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι...... (ἀναγινώσκει). Ἐκεῖ τείνουν. Εἶναι ἀνάγκη, λοιπόν, νὰ ἀμυνθῶμεν ἀλλὰ δὲν ἀμυνόμεθα, κύριοι, καλῶς, ψηφίζοντες τὸ ἰδιώνυμον εἰς ἀντικατάστασιν διατάξεων τοῦ ποινικοῦ νόμου, ἐπαρκεστάτου ἵνα ἀμύνεται τὸ Κράτος, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀνεπαρκέστατον καὶ περιττόν, ὅταν αἱ κείμεναι διατάξεις δύνανται νὰ θέσουν ἐκεῖ ὅπου πρέπει τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους. Ἀνέπτυξα ἤδη πρὸ ὑμῶν, εἰς τὸ περὶ ἀνασυγκροτήσεως τῶν συμβουλίων νομοσχέδιον, ὅτι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ ὑπουργὸς εἶναι ἀρχηγὸς τοῦ κλάδου του διὰ τῆς ὑπογραφῆς του δὲ ὅπου ὁ ὑπουργὸς ὑπογράφει εἶναι ὑπεύθυνος καὶ ἀφοῦ εἶναι ὑπεύθυνος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ὑπογράψῃ ἢ νὰ μὴ ὑπογράψῃ. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ νὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ὑπογράψῃ καὶ νὰ εἶναι ὑπεύθυνος; Ἐὰν εἶναι ὑπεύθυνος δὲν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπογράψῃ· ἂν ὑποχρεοῦται νὰ ὑπογράψῃ δὲν εἶναι ὑπεύθυνος. Λοιπόν κύριοι βουλευταί, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἐπείσθητε, ἔχω τὴν ἀντίληψιν ὅτι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους —ἀρχηγὸς τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων, ἀρχηγὸς τοῦ Κράτους ὑπεύθυνος, πρὸς τὸν ὁποῖον στρέφεται ἡ μεγάλη λαϊκὴ ἐμπιστοσύνη— ἐπείσθει ἐν πολλοῖς, ἐκλονίσθη σὺν τοῖς ἄλλοις. Ἀλλὰ πλὴν τῆς ἰδικῆς μου ἀσθενοῦς φωνῆς, ἠκούσθησαν ἄλλαι φωναὶ ἰσχυρότεραι, ἐγκυρώτεραι ἀπὸ τὴν ἰδικήν μου, μὲ ἐπιμονὴν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀναβληθῇ διὰ τὸν Ὀκτώβριον καὶ αἱ Ἐπιτροπαὶ αἱ Κοινοβουλευτικαὶ ἀπὸ τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων θὰ παρουσιάσουν πλήρη καὶ ἀρτίαν νομοθεσίαν, θὰ ἀνυψώσωσι τὸ Κράτος εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῷ περιοπήν, οἱ ὑπάλληλοι νὰ τεθῶσι ὑπὸ πειθαρχίαν σύμφωνα πρὸς τὸ Κοινοβουλευτικὸν σύστημα καὶ θὰ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς τὸ ἄρθρον 81, θὰ τεθῇ δὲ ρητὴ διάταξις, ὅτι εἰς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους δὲν ἐπιτρέπονται παρὰ μόνον ἐντευκτήριοι λέσχαι εἰς τὰς ὁποίας κρατεῖ ἡ ἱεραρχία ἡ ὑπαλληλικὴ καὶ οὐδὲν πλέον τούτου. Πιστεύω, κύριοι, εἰς τὸν Κοινοβουλευτισμόν, ἀγαπῶ καὶ σέβομαι τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους τῆς Πατρίδος μου, ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς, τὴν ἀφοσίωσίν της πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ θέλω νὰ πιστεύω ὅτι, ἂν καὶ ἀπέκρουσα τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τούτοις μὲ ἀξίωσεν ὁ Θεός εἰς κἄτι τι καλὸν νὰ συντελέσω καὶ ἐγὼ διὰ τὴν Πατρίδα μου. (χειροκροτήματα).

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§289Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ ἦτο αὐθάδεια ἐκ μέρους μου, κύριοι συνάδελφοι, ἂν εἶχον τὴν ἀξίωσιν ὅπως ἡ Βουλὴ μὲ ἀκούσῃ μεθ’ ὅσης προσοχῆς ἤκουσε καὶ τὸν προηγούμενον συνάδελφον. Ἐπικαλοῦμαι ὅμως τὴν ἐπιείκειάν της. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου, ἀτυχῶς, συμφωνῶ μὲ τὸν προλαλήσαντα συνάδελφον εἰς τὸ τελευταῖον σημεῖον τῆς ἀναβολῆς, ἀλλὰ διὰ λόγους ξένους ἐντελῶς πρὸς ὅσα ἐκεῖνος ὑπεστήριξεν. Ἡ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως προσαγωγὴ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἔστω καὶ πολὺ βραδέως, παρέχει εἰς ὅλους ἡμᾶς βάσιμον ἐλπίδα ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὸν πρόλογον τῆς λύσεως τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ ζητήματος τὸ ὁποῖον ἐπὶ δεκαετίαν ὁλόκληρον ἀπησχόλησεν ὄχι μόνον τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος, καὶ τὴν κοινωνίαν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ ἐκκρεμότης ὄχι μόνον ἐμποδίζει οἱανδήποτε προσπάθειαν πρὸς βελτίωσιν τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην ἐγκυμονεῖ σοβαρωτάτους κινδύνους δι’ αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τῆς χώρας. Οὐδεὶς ἀμφισβήτησεν ὅτι ὁ καταστατικὸς χάρτης προέχει ὑπὲρ πᾶν ἄλλο εἰς τὸ ζήτημα τὸ δημοσιοϋπαλληλικόν. Οὐδεὶς ἠμφισβήτησεν τήν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὕπαρξις καταστατικοῦ χάρτου ἀναγράφοντος τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καί δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι μόνον εἰς τὸ πρωτότυπον τοῦτο Κράτος εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ τοιοῦτος καταστατικὸς χάρτης. Παρ’ ὅλην ὅμως τὴν σημασίαν τὴν ὁποίαν ἀποδίδω εἰς τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποστηρίξω ὅτι καὶ κατ’ οὐδὲν προάγει τὸ ζήτημα ἡ ψήφισις τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἐφόσον ταὐτοχρόνως δὲν λύονται ζητήματα σοβαρώτατα καὶ στενώτατα συνδεδεμένα μὲ τὸ ὅλον ὑπαλληλικὸν πρόβλημα, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς διαβαθμίσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἑνιαίας ρυθμίσεως τῶν ὑπαλληλικῶν ἀποδοχῶν, ὅπως εἶναι τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων ἐπὶ τῇ βάσει γενικῶν κανόνων, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν τῆς οἰκονομικῆς ζωῆς. Ἐὰν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρηκολούθη τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος κατὰ τὴν τελευταίαν 10ετίαν ἐκ τοῦ σύνεγγυς, ἐὰν ἐγνώριζεν ἐπακριβῶς ὑπό ποίαν μορφὴν παρουσιάζεται τὸ ζήτημα σήμερον, ἐὰν οἱ ζήσαντες κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ παρακολουθήσαντες ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ ζήτημα συνεργάται του τὸν καθίστων ἐνήμερον, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος, ὅτι θὰ συνεφώνει μετ’ ἐμοῦ, εἶμαι ἀπολύτως βέβαιος ὅτι θὰ ἐπείθετο ὅτι οἱαδήποτε προσπάθειά του, ὁσονδήποτε ἡρωϊκή, ἵνα καταστήσῃ τὴν Ἑλλάδα ἀγνώριστον θὰ ἀπέβαινεν ἐπὶ ματαίῳ, ἐφόσον δὲν ἔδιδε μίαν ὁριστικὴν λύσιν εἰς τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα, λύσιν ὄχι μόνον ἱκανοποιοῦσαν τὰς ἀξιώσεις τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, ἀλλὰ πρὸ πάντων λύσιν στηριζομένην ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς ἰσότητος, λύσιν στηριζομένην ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τῆς δικαιοσύνης. Ὁ τρόπος, κύριοι, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀντιμετώπισαν τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα αἱ Κυβερνήσεις ὅλαι κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν κατ’ ἐμὲ εἶναι ὄχι μόνον ἀποκαρδιωτικὸς ἀλλὰ καὶ ἐξαιρετικῶς πρωτότυπος, ὅπως πρωτότυπα εἶναι ἀκόμη καὶ τὰ σοβαρώτερα γεγονότα διὰ τὴν χώραν ταύτην. Εἰς τὸν μελετητὴν τοῦ ὑπαλληλικοῦ προβλήματος τὸν παρακολουθοῦντα τὴν ἐξέλιξιν γεννᾶται τὸ ἐρώτημα: πρόκειται ἄραγε περὶ μιᾶς κοινωνικῆς τάξεως ἡ ὁποία διὰ λόγους ἀνωτέρας κοινωνικῆς ἀνάγκης ἔχει ἀνάγκην τῆς οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως τοῦ Κράτους—ὡς συμβαίνει διὰ τοὺς ἀέργους—ἢ πρόκειται περὶ κοινωνικῆς τάξεως ἀποτελούσης τὸ ὄργανον τοῦ Κράτους, ἀποτελούσης αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος, τάξεως ἡ ὁποία προσφέρει πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς τὴν κοινωνίαν ὑπηρεσίας, διὰ τὰς ὁποίας ὄχι μόνον δὲν ἀνταμοίβεται καθ’ ὃν τρόπον ἔπρεπε νὰ ἀνταμοίβεται, ἀλλὰ καὶ οὐδὲν ἕτερον ἀντάλλαγμα λαμβάνει; Ἀλλὰ τὸ πρωτοτυπώτερον εὑρίσκεται εἰς ἄλλο σημεῖον. Ὅλοι οἱ κυβερνήσαντες τὴν χώραν αὐτὴν διετυμπάνιζον δι’ ὅλων τῶν μέσων ὅτι ὑπάρχει κακοδιοίκησις, ὑπάρχει κακοδαιμονία, κανεὶς ὅμως δὲν ἠθέλησεν νὰ λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα διὰ τῶν ὁποίων θὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κακοδιοίκησιν αὐτήν, θὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν κακοδαιμονίαν· καὶ ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς ἀκούει, μὲ τὴν ἀνοχὴν ἡ ὁποία τὸν διακρίνει, ὅλους τοὺς κυβερνῶντας διαλαλοῦντας ὅτι ὑπάρχει πληθώρα ὑπαλλήλων ἀπομυζώντων τὸν ἱδρῶτα του, ὅτι ἡ ὑφισταμένη κακοδιοίκησις ὀφείλεται εἰς τὴν πληθώραν τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ βλέπει συγχρόνως, ὅτι οὐδὲν μέτρον λαμβάνεται διὰ τὸν περιορισμὸν τῆς ὑπαρχούσης ταύτης κακοδαιμονίας. Εἰς ὅλα τὰ πολιτικὰ προγράμματα ὅλων τῶν κομμάτων καὶ εἰς ὅλας τὰς προεκλογικὰς δηλώσεις ὅλων τῶν Κυβερνήσεων ἐνδεικτικῶς στιγματίζεται ἡ κακοδιοίκησις, ἡ ἔλλειψις δικαιοσύνης, ἡ ὑπάρχουσα κακοδαιμονία, ὁ πληθωρισμὸς τῶν ὑπαλλήλων, ἡ ἀνισοσκέλισις ἐκ τούτου τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἡ ἀδιάσειστος ἀνάγκη τῶν αἱματηρῶν οἰκονομιῶν. Ἐπιτροπαὶ ἐπὶ ἐπιτροπῶν συνεστάθησαν, πολυσύνθετοι ἐκθέσεις ἐπὶ ἐκθέσεων ὑποβάλλονται, οὐδὲν ὅμως τὸ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ τὸ κακὸν χειροτερεύει, ἀτυχῶς, ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν παραπονοῦνται οἱ ὑπάλληλοι διὰ τὸ γλίσχρον τῶν ἀποδοχῶν των, ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει τὰς δικαίας των ἀξιώσεις ἀλλὰ ἐπικαλεῖται τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, δὲν εἶναι δυνατόν, λέγει, νὰ ἀνταποκριθῶ εἰς τὰς ἀξιώσεις σας, διότι δὲν ἀντέχει ὁ προϋπολογισμὸς καὶ διότι πρὸ πάντων ὁ ἀριθμὸς εἶναι μεγαλείτερος τοῦ πρέποντος. Τοὐλάχιστον ἐάν, συμπληρώνοντες τὰ ἀνωτέρω, ἐλέγομεν, τοὺς ἐπιβάλλεται νὰ ὑποβληθοῦν καὶ εἰς τὸ γνωστὸν χαρακίρι, νὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν ἕνα εἶδος παρακρατήσεως διὰ τὰς ὁμαδικὰς αὐτοκτονίας τοῦ πλεονάζοντος αὐτοῦ ἀριθμοῦ, εἶναι ὀρθὸν ὅτι θὰ εὕρισκον μίαν δικαιολογίαν. Ἀλλὰ εἶναι ποτὲ δυνατὸν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους τοσαῦται νὰ προβάλλωνται δικαιολογίαι; Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τελευταίως τόσον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων ὅσον καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διελάλησαν διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν τὸν πληθωρισμὸν τῶν ὑπαλλήλων, ἄλλοι μὲν ἀνεβίβασαν τὸν ἀριθμὸν εἰς 15 χιλιάδας, ἄλλοι δὲ εἰς 10 χιλιάδας, ὁ δὲ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς 5 χιλιάδας. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, ἐξητάσθη ἀπὸ τῆς μιᾶς καὶ μόνον πλευρᾶς, δηλαδὴ ἐξητάσθη κατὰ πόσον ὁ πληθωρισμὸς τῶν ὑπαλλήλων προσκρούει πρὸς τὴν ἰσοσκέλισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐλησμονήθη ὅμως καὶ τὴν φορὰν αὐτήν, ὅπως ἐλησμονήθη καθ’ ὅλην τὴν δεκαετίαν, ὁ σπουδαιότερος παράγων, ὁ ἁρμοδιώτερος ὑπὲρ πάντα ἄλλον, ὁ μόνος ἁρμόδιος, ἐλησμονήθη δηλαδὴ ὁ λαός. Κανεὶς δὲν ἐζήτησε νὰ μάθῃ ἐὰν ἔχωμεν πραγματικοὺς ὑπαλλήλους ἐξυπηρετοῦντας τὰ συμφέροντα τοῦ λαοῦ, κανεὶς δὲν ἐξήτασε κατὰ πόσον εἶναι ἀληθεῖς αἱ δηλώσεις περὶ ὑπεραρίθμων ὑπαλλήλων ἀπομυζώντων τὸν ἱδρῶτα του, δηλώσεις τῶν ὑπευθύνων κυβερνητῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦτο ἑπόμενον νὰ προκαλέσωσιν ἐξέγερσιν τοῦ λαοῦ εἰς τὸν ὁποῖον οἱ κυβερνῆται λέγουσιν ὅτι κακοδιοικεῖται καὶ συγχρόνως τοῦ λέγουσιν ὅτι εἶναι ἐπιφορτισμένος καὶ μὲ ἕνα μεγάλον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, τὸν ὁποῖον εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ συτίζῃ διὰ τοῦ αἵματός του, ὡσὰν δηλαδὴ νὰ ἦτο ὁ ὑπεύθυνος ὁ λαὸς διὰ τὴν κατάστασιν αὐτὴν καὶ διὰ τὰς εὐθύνας του καλεῖται νὰ δώσῃ λόγον ἐκ μέρους τῶν ὑπευθύνων κυβερνητῶν τῆς χώρας. Ἐγώ, κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἐξαιρετικῶς πρωτότυπος ἡ ἀντίληψις, ἐξαιρετικὸς ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον συζητεῖται μέχρι σήμερον τὸ ὑπαλληλικὸν πρόβλημα ἐκ μέρους τῶν κυβερνησάντων τὴν χώραν κατὰ τὴν τελευταίαν, ἐπαναλαμβάνω δεκαετίαν. Θὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἕνα βουλευτὴν καὶ ἕνα παλαιὸν ὑπάλληλον, ὁ ὁποῖος νυχθημερὸν εὑρίσκεται ἐν μέσῳ τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, παρακολουθῶν καὶ ἐκεῖνος ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι τὴν ἐξέλιξιν τοῦ ζητήματος, νὰ ἀναφέρῃ ἐν ὀλίγοις πῶς ἔχει τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα, διὰ νὰ πεισθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ποῖος εἶναι ὁ βαθμὸς τῆς νοσηρότητος, διὰ νὰ ληφθοῦν καὶ τὰ ἀπαραίτητα διὰ τὴν θεραπείαν του μέτρα. Ἐν πρώτοις ἐξετάζω τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων. Εἶναι πράγματι, ἢ δὲν εἶναι ὑπεράριθμοι οἱ ὑπάλληλοι; καὶ πόσοι; Δὲν συμφωνῶ μὲ τοὺς ὑποστηρίζοντας, κακοπίστως δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦ 1914 διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἡ Ἑλλὰς ἦτο εἰς ἔκτασιν ἴση πρὸς τὴν σημερινήν. Ὑποστηρίζουν ἐκεῖνοι ὅτι ὁ ἀριθμὸς ὅλων τῶν ὑπαλλήλων ἦτο 14.000. Ἀλλ’ ἐλησμόνησαν ὅτι εἰς τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοδιδασκάλων, ὁ ὁποῖος τοὐλάχιστον, κατὰ τὴν γνώμην μου, θὰ ἀνήρχετο εἰς 8 περίπου χιλιάδας ὑπαλλήλων. Ἡ Ἑλλὰς ἐμεγαλύνθη, αἱ ἀνάγκαι ηὐρύνθησαν καὶ συνεπῶς ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος ἔπρεπε νὰ καταστῇ εἰς ἀριθμὸν μεγαλεῖτερος. Εἴχομεν τὴν Ἑλλάδα τοῦ 1920, τὴν μεγάλην Ἑλλάδα· κατὰ τὴν ἐποχὴν δὲ ἐκείνην ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἔφθασε τὰς 28.000. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσω τοῦτο, ὅτι τὸ γενικὸν λογιστήριον ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐζήτησα πληροφορίας περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων πρὸ τοῦ 1927 — ἀφ’ ἧς ἱδρύθη τὸ ταμεῖον προνοίας δημοσίων ὑπαλλήλων—δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπηρετησάντων ὑπαλλήλων κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα. Τοῦτο καὶ μόνον εἶναι ἐνδεικτικὸν τῆς ὅλης καταστάσεως, κύριοι συνάδελφοι: Ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι τὸ Κράτος δὲν γνωρίζει τὰ ὄργανά του, δὲν γνωρίζει ἐκείνους εἰς τοὺς ὁποίους καταβάλλει τὸ τέταρτον τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Κατὰ τὸ 1920 οἱ ὑπάλληλοι ἀνήρχοντο εἰς 28.000 καὶ τὸ 1923 ἀνῆλθον εἰς 35.000. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1923 ἡ μεγάλη Ἑλλὰς ἐκολοβώθη. Συνεπῶς ἦτο ἑπόμενον ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐχρησιμοποιήθησαν διὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν ἐν γένει λειτουργίαν τῆς Κρατικῆς μηχανῆς εἰς τὴν μεγάλην Ἑλλάδα, τὸ μεγαλεῖτερον τμῆμα τῆς ὁποίας ἀπωλέσθη, ἔπρεπε νὰ ἀπορροφηθῇ κάπου, ἔπρεπε νὰ ἐκλείψῃ. Ἀλλὰ θὰ ἐπρότεινον οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ Κράτος ἀνέλαβεν ἄλλας λειτουργίας κοινωνικῆς σημασίας καὶ εἶχεν ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσῃ μεγαλεῖτερον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων. Καὶ ἀπαντῶ: Ὁ ἀριθμὸς ὁ ὁποῖος ἐπερίσσευε κατόπιν τῆς κολοβώσεως τῆς μεγάλης Ἑλλάδος, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ δι’ ὅλας τὰς ἀνάγκας αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον; Δὲν ἔπρεπε νὰ σταματήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐσημειοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1923; Ἐν τούτοις συνέβη τὸ ἀντίθετον. Ἀντὶ τῶν 35.000, οἱ σήμερον ὑπηρετοῦντες ὑπάλληλοι ἀνέρχονται εἰς 45.500. Συνέστη ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Οἰκονομιῶν κατὰ τὸ 1925, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἰργάσθη μετ’ ἐξαιρετικῆς εὐσυνειδησίας. Ἐμελέτησε μετὰ τῆς μεγαλειτέρας λεπτομερείας τὸ σύστημα τῆς κινήσεως τῆς ὅλης Κρατικῆς μηχανῆς καὶ ὑπέδειξε τὸν τρόπον διὰ τοῦ ὁποίου θὰ περιωρίζετο ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων. Θὰ ἐπήρχοντο πράγματι σοβαραὶ οἰκονομίαι καὶ πρὸ παντὸς ὄχι μόνον ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων δὲν θὰ ἔπασχεν ἡ δημοσία ὑπηρεσία, ἀλλὰ τοὐναντίον θὰ διηυκολύνετο κατὰ τρόπον ἀξιοθαύμαστον. Αἱ ἀποφάσεις ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης παρέμειναν λόγοι κενοί. Ὅλα εἰς αὐτὸν τὸν τόπον δὲν χρησιμεύουν παρὰ διὰ δημιουργίαν ἐντυπώσεων. Ὄχι μόνον αἱ Κυβερνήσεις δὲν ἠκολούθησαν καὶ ἐπραγματοποίησαν τὰς ἀποφάσεις τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης περὶ περιορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τοὐναντίον ηὔξησαν τὸν ἀριθμὸν κατὰ ἕνα τρόπον ἀκατανόητον ἐντελῶς. Συνέστη εἰς τὰ 1927 ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ἐμπειρογνωμόνων. Συνεσκέφθη καὶ ἐκείνη, ἐτελείωσε τὸ ζήτημα, ὑπέδειξε τὰ αὐτὰ μέτρα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης αἱ ἐκθέσεις δὲν ἐχρησίμευσαν, παρὰ μόνον διὰ νὰ πλουτίσουν τὰ ἀρχεῖα τῶν διαφόρων δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων ηὐξήθη κατὰ τρεῖς ὁλοκλήρους χιλιάδας. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν μόνον αὔξησιν, κύριοι συνάδελφοι, τῶν ὑπαλλήλων καὶ ποσότητα, εἰς ἀριθμόν. Ἔχομεν αὔξησιν εἰς βαθμούς. Ἀπὸ ἕνα πίνακα τὸν ὁποῖον προχείρως κατήρτισα συνάγεται τὸ ἑξῆς συμπέρασμα: Κατὰ τὸ 1927 ὑπηρέτουν 12 μὲ βαθμὸν κατὰ μισθὸν πληρεξουσίου ὑπουργοῦ αʹ τάξεως, κατὰ τὸ 1929 ὑπηρέτουν 17. Κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ὑπηρέτουν πληρεξούσιοι ὑπουργοὶ βʹ τάξεως 39, κατὰ τὸ 1929 ὑπηρέτουν 73. Καθηγηταὶ ἀνώτατοι σύμβουλοι εἰς τὸ 1927 13, εἰς τὸ 1929 18. Διευθυνταὶ αʹ τάξεως 6 ἐπὶ πλέον, διευθυνταὶ βʹ τάξεως 40 ἐπὶ πλέον, τμηματάρχαι αʹ τάξεως 107 ἐπὶ πλέον, τμηματάρχαι βʹ τάξεως 121 ἐπὶ πλέον. Εἰσηγηταὶ 769 ἐπὶ πλέον, γραμματεῖς 11, γραμματεῖς βʹ 20. Γραφεῖς.... Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονὴν κύριοι συνάδελφοι, τὴν ὁποίαν ἀτυχῶς δὲν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§290Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπῆγεν εἰς τὴν Γερουσίαν.

§291Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ κύριοι, ἐκτελῶ ἓν καθῆκον μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ φωνή μου διὰ μίαν ἀκόμη φορὰν δὲν θὰ ἐπιβληθῇ. Δὲν ἔχω τὴν ἀφέλειαν τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου νὰ πιστεύω, ὅτι διὰ τῶν πτωχῶν μου λόγων θὰ δογματίσω καὶ θὰ δημιουργήσω νέους πολιτικοὺς ὁρίζοντας, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιφέρουν τὴν εὐτυχίαν τῶν ἀνθρώπων. Ἐπιτελῶ ἕνα καθῆκον πληρεξουσίου, ὁ ὁποῖος κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀντιλαμβάνεται τὴν ἀποστολήν του καὶ ὄχι δεσμίου, ὅπως ὁ προλαλήσας συνάδελφος.

§292Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν σᾶς ἔδωσα ἀπάντησιν εἰς αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγετε καὶ τὰ ὁποῖα εὑρίσκω ὀρθότατα. Εἶμαι ἀπολύτως σύμφωνος μαζί σας. Σᾶς ἔδωκα μόνον μίαν ἐξήγησιν διὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ κ. Προέδρου, ὁ ὁποῖος ἐπῆγεν εἰς τὴν Γερουσίαν.

§293Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ γεγονὸς ὅτι πηγαίνῃ καὶ γυρίζει σημαίνει ὅτι θέλει νὰ παρακολουθήσῃ τὴν συνεδρίασιν.

§294Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀκόλουθοι 1449 ἐπὶ πλέον. Γραφεῖς μεῖον 3002. Γραφεῖς βʹ τάξεως 982 ὀλιγώτεροι. Δηλαδή, κ. συνάδελφο, ἂν ἐπὶ μίαν πενταετίαν ἰσχύσῃ ἡ τακτικὴ αὐτή, ἀσφαλῶς ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους κάτω τοῦ βαθμοῦ τοῦ Διευθυντοῦ, ἵνα μὴ εἴπω τοῦ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ βʹ τοὐλάχιστον τάξεως. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀφελείᾳ ἡ ὁποία μὲ διακρίνει κατήρτισα καὶ ἕνα ἄλλον πίνακα διότι, ὁμολογῶ, δὲν κατώρθωσα νὰ παρακολουθήσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως κατὰ προγενεστέραν ὁμιλίαν, ἀναπτύξαντα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πῶς περιωρίσαμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ μένουν ὑπεράριθμοι παρὰ 2769. Ἔκαμα καὶ τὴν σύγκρισιν εἰς ποῖα Ὑπουργεῖα ἐπῆλθον αἱ μεταβολαί. Λοιπόν: 1927–1929. Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν 27 ὀλιγώτεροι. Ὑπουργεῖον Ἐθνικῆς Οἰκονομίας 30 διοικητικοὶ περισσότεροι Ἐκπαιδευτικοὶ 86—εἶναι αἱ σχολαὶ αἱ ἐμπορικαί— Ἀλλ’ ἂν παρίστατο ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας θὰ τὸν ἠρώτων: γνωρίζει κατὰ πόσον οἱ ἐξερχόμενοι τῶν περιφήμων αὐτῶν δημοσίων ἐμπορικῶν σχολῶν ἐξυπηρετοῦν τοὺς σκοποὺς διὰ τοὺς ὁποίους καὶ συνεστήθησαν αἱ Ἐμπορικαὶ σχολαί; Γνωρίζει ἂν τὸ 1% τῶν ἀποφοίτων τῶν σχολῶν αὐτῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοικονομήσῃ τὸν ἄρτον του εἰς τὰ ἐλεύθερα ἐπαγγέλματα, εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν βιομηχανίαν, διὰ ζητήματα διὰ τὰ ὁποῖα ἐδημιουργήθησαν αἱ σχολαί. Διότι σκοπὸς τῶν σχολῶν δὲν ἦτο νὰ δημιουργήσουν δύο ἀκόμη πηγὰς δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀλλὰ νὰ πλουτίσουν τὸ ἐμπόριον καὶ νὰ καταρτίσουν τὴν βιομηχανίαν δι’ ἀνθρώπων ἱκανῶν νὰ χρησιμεύσουν ὡς παράγοντες καὶ προωθηταὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς βιομηχανίας. Ἐγὼ γνωρίζω καλῶς ὅτι καὶ οἱ πτωχοὶ αὐτοὶ ἀπόφοιτοι τῶν δημοσίων ἐμπορικῶν σχολῶν δὲν ἀγωνίζονται παρὰ πῶς νὰ ἀφομοιώσουν τὸ δίπλωμά των μὲ τὸ ἀπολυτήριον τοῦ γυμνασίου καὶ πῶς νὰ καταλάβουν μίαν δημοσίαν θέσιν οἱανδήποτε, ἔστω καὶ τὴν θέσιν τελωνοφύλακος... Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐδημιούργησε πληθὺν νέων ἐμπορικῶν σχολῶν καὶ ἐπεφόρτισε τὸν προϋπολογισμὸν διὰ 86 λειτουργῶν ἐπὶ πλέον τῶν καθηγητῶν τῶν σχολῶν τούτων. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον Γεωργίας ἔχομεν αὔξησιν ὑπαλλήλων 223, ὁμιλῶ περὶ τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων.

§295Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλαδὴ δὲν εἶναι ὑπάλληλοι, εἶναι γεωπόνοι.

§296Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κ. συνάδελφοι, πόσος μακρὸς λόγος ἔγινεν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην περὶ τῆς ἀναδημιουργίας τῆς Γεωργίας. Ἐκλήθη κατεσπευσμένως ἡ Βουλὴ καὶ ἐκτάκτως νὰ ψηφίσῃ τὰ περίφημα γεωργικὰ νομοσχέδια, ἐτονίσθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὅτι οἱ γεωπόνοι δὲν θὰ ὑπηρετοῦν πλέον εἰς τὰ δημόσια γραφεῖα ἀλλὰ θὰ μεταβληθοῦν εἰς ὁδοιπόρους, εἰς ἱεραποστόλους ἀνὰ τοὺς ἀγροὺς τῆς Ἑλλάδος ἵνα διαφωτίσουν τὸν γεωργόν. Ναί, κύριοι! Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν εἰς τὰς ἰδικάς σας περιφερείας οἱ γεωργοὶ ηὐτύχησαν νὰ ἴδουν τοιοῦτον ὑποκείμενον, ἡ ἰδική μου τοὐλάχιστον ἐπαρχία παρέμεινεν ὅπως ἦτο καὶ κατὰ τὴν πρωθυπουργίαν τοῦ Κωλέττη. Ὅσοι ὅμως ἐμελέτησαν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Γεωργίας, θὰ ἴδουν ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας ηὐξήθησαν κατὰ 10 ὁλόκληρα ἑκατομμύρια.

§297Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν μεταμόρφωσιν τὴν θέλετε διὰ 5 μῆνας;

§298Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ἕνας χρόνος.

§299Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκόμη διορίζονται οἱ γεωπόνοι.

§300Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅπως εἶπον καὶ τότε—ἀπαισιόδοξος ὅπως πάντοτε—ἐκ τῆς ὅλης αὐτῆς ἱστορίας δὲν θὰ ἀπέμενε παρὰ ἡ διευθυντοποίησις 64 ὑπαλλήλων καὶ ἡ δημιουργία ἄλλων τόσων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐξηκολούθουν νὰ παραμένουν εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα τρέφοντες τὴν γνωστὴν ἀπέχθειαν πρὸς τοὺς Ἑλληνικοὺς ἀγρούς.

§301Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὰ 10 ἑκατομμ. δὲν περιλαμβάνονται τὰ τελευταῖα 6 ἑκατομμύρια.

§302Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει αὔξησιν τῶν ἀστυφυλάκων. Ἔχει καὶ αὔξησιν 19 διοικητικῶν ὑπαλλήλων. Τὸ ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης....

§303Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δηλαδὴ στὰ χαρτιά του μόνον· γιατὶ στὴν πραγματικότητα ὑπάρχουν κενά.

§304Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὐτοὶ ἐπληρώθησαν τὴν 31 Δεκεμβρίου. Πρόκειται περὶ ὑπηρετησάντων καὶ πληρωθέντων τὴν 31)12)29· δὲν σᾶς ὁμιλῶ περὶ προβλεπομένων θέσεων.

§305Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ποῦ ἐδημιουργήθησαν οἱ 19 παραπάνω εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§306Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὰ λέγουν οἱ ἐπίσημοι πίνακες, κ. συνάδελφε, καὶ σᾶς τὰ λέγω καὶ ἐγώ. Εἰς τὰ 1927 λέγουν διοικητικοὶ ὑπάλληλοι 512, εἰς τὰ 1929 διοικητικοὶ ὑπάλληλοι 526· αὐτὰ λέγουν οἱ ἀριθμοί. Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μετὰ καταπλήξεως βλέπω ὅτι εἶναι 601 ὀλιγώτεροι ὑπάλληλοι, ὀφείλω δὲ νὰ τονίσω ὅτι εἶναι ἡ μόνη ὑπηρεσία, εἶναι ὁ μόνος κλάδος εἰς τὸν ὁποῖον κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, τὸ λῆξαν, παρετήρησα πραγματικῶς μίαν ἐξαιρετικὴν μεταμόρφωσιν. Ἔχει 601 ὑπαλλήλους ὀλιγωτέρους ἀπὸ τὸ 1927. Ἐκπαιδευτικοὶ 449 ἐπὶ πλέον. Δὲν ἠξεύρω ἐξ αὐτῶν πόσοι εἶναι δημοδιδάσκαλοι. Περὶ Βουλῆς καὶ Γερουσίας θὰ σᾶς ἀπασχολήσω εἰς ἴδιον κεφάλαιον. Ἐρωτῶ λοιπὸν: δικαιολογεῖται ἡ αὔξησις αὐτὴ τῶν ὑπαλλήλων; Ἐρωτῶ κάθε στοιχειωδῶς σκεπτόμενον ἄνθρωπον: εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζει κάθε στιγμὴν πρὸς τοὺς πεινῶντας ὑπαλλήλους καὶ τοὺς λέγει, ὅτι «δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω οὔτε ἓν λεπτόν, καίτοι ἀναγνωρίζω τὰς ἀνάγκας, καὶ συνεπῶς ἀρκεσθῆτε εἰς τὴν διανομὴν τοῦ περισσεύοντος ποσοῦ»;

§307Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε, διότι μὲ ἐνδιαφέρει ἀπὸ ἀπόψεως καθαρῶς ὀργανωτικῆς. Ὑποστηρίζετε, ὅτι ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τῆς τελευταίας ηὐξήθη ὁ ἀριθμός;

§308Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν τῷ συνόλῳ ηὐξήθη κατά 1527.

§309Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς δὲν ὀφείλεται εἰς αὔξησιν τοῦ διοικητικοῦ προσωπικοῦ, ἀλλ’ εἰς αὔξησιν τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ καὶ τοῦ ἀστυνομικοῦ, δηλαδὴ εἰς ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ παρίδῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἐπιθυμῶ νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι χάρις εἰς εἰδικὰ μέτρα καὶ ἀπὸ μίαν ἐπιτροπὴν ἡ ὁποία κατηρτίσθη ἐπ’ αὐτοῦ, κατεβλήθη κάθε προσπάθεια ὅπως μὴ αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων διὰ τῆς συμπληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων.

§310Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ ἐπ’ ὀλίγον χρόνον τηρηθεῖσα τακτικὴ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως περὶ μὴ διορισμοῦ εἰς κενουμένας θέσεις, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἦτο αὐθαίρετος καί δι’ αὐτὸ καὶ ἐγκατελείφθη. Ὅπως σεῖς ἠξεύρετε κάλλιον παντὸς ἄλλου, δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τοιούτων μέτρων νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὄχι τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν θέσεων αἱ ὁποῖαι εἶναι περιταί, καὶ οὐχὶ ἐπὶ βλάβῃ τῶν συμφερόντων τῆς Πολιτείας καὶ τῆς κοινωνίας καὶ ἐπὶ κακῇ λειτουργίᾳ τῆς Κυβερνητικῆς μηχανῆς.

§311Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνεστήθη τότε, ὄχι διὰ νὰ περιορίσῃ τὰς προαγωγὰς καὶ τοὺς διορισμοὺς ἀλλὰ διὰ νὰ θέσῃ ἕνα φραγμὸν μέχρις οὗ ἐμφανισθῇ τὸ πρόγραμμα τῆς ὑπαλληλικῆς ἐπιτροπῆς. Ὅταν εἶδεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ὑπαλληλικὴ ἐπιτροπὴ δὲν εἶχε τερματίσει τὸ ζήτημα της, ἀνεστείλαμεν προσωρινῶς τὰ μέτρα ταῦτα καὶ τώρα τὰ ἐπαναφέρομεν πάλιν.

§312Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν ἐν Θεσσαλονίκῃ κατὰ τὸν προεκλογικόν του ἐκεῖνον λόγον ὁ ὁποῖος ἀπετέλει τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν (ἀναγινώσκει)....ἐλάττωσις τῆς πληθώρας τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». Καὶ ἐλέγοντο ταῦτα εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ριγῶντες καὶ πεινῶντες προσέφερον παχυτάτους μισθοὺς εἰς τὴν πληθώραν αὐτὴν τῶν ὑπαλλήλων. (ἀναγινώσκει). «Ἁρμοδιότεροι κριταὶ ὑπολογίζουν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς Διὰ τῶν τελευταίων του λέξεων ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθιξεν τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι τὸ ζήτημα μόμον τῆς ἰσοσκελίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρώτατον εἰς τὴν ψυχολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ Κυβερνῆται τῆς Χώρας αὐτῆς, νὰ βεβαιοῦν ὅτι ὑπάρχει πληθώρα ὑπαλλήλων ἀχρήστων, τοὺς ὁποίους τρέφει αὐτὸς οὗτος ὁ Λαός, καὶ τὴν ἰδίαν στιγμὴν νὰ διατάσσουν τοὺς εἰσπράκτοράς των, νὰ προβαίνουν εἰς κατασχέσεις διὰ νὰ εἰσπράξουν ὀλίγα δεκάδραχμα. Ἰδοὺ ἡ σοβαρωτέρα κατ’ ἐμὲ ἄποψις τοῦ ζητήματος, ἡ ὁποία ἐντελῶς ἐλησμονήθη ἀπὸ ὅλους τοὺς Κυβερνήσαντας τὴν Χώραν κατὰ τὴν τελευταίαν δεκατίαν. Τὸ ζήτημα συνεζητήθη εὐρέως μόνον ἀπὸ ἀπόψεως μιᾶς διαφορᾶς προϋπολογισμοῦ, ἐλησμονήθη ὅμως ἡ βαθυτέρα του καὶ δικαιοτέρα του ἄποψις. Μὲ ἠρώτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἐπὶ μακρὸν διατελέσας δημόσιος ὑπάλληλος, ἐὰν ὑποστηρίζω ὅτι ὑπάρχει μεγάλος ἀριθμὸς ὑπαλλήλων, μέχρι ποίου σημείου φθάνει, καὶ κατὰ τίνα τρόπον δύναται νὰ περιορισθῇ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἐγὼ ὑποστηρίζων, κ. συνάδελφοι, ὅτι ὁ ἀριθμὸς ὁ σημερινὸς τῶν ὑπαλλήλων δύναται νὰ περιορισθῇ κατὰ 10.000 μέλη τοὐλάχιστον ἐντὸς μιᾶς διετίας, ἄνευ βιαίων μέτρων, ἄνευ συστάσεως πολυσυνθέτων ἐπιτροπῶν ἄνευ βλάβης τῆς λειτουργίας τῆς Κρατικῆς μηχανῆς, ἄνευ ἐφαρμογῆς μέτρων τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἐφήρμοσε διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, τὸ τῆς ἐθελουσίας ἐξόδου π.χ., διότι τότε ἀλλοίμονον! Κατὰ τίνα τρόπον, θὰ γίνῃ ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη κ. συνάδελφοι, ἐντελῶς ἀνώδυνος, θὰ σᾶς ἀναπτύξω μετ’ ὀλίγον. Οἱ παρακολουθοῦντες τὰ πράγματα δύνανται νὰ ἀμφισβητήσουν, ὅτι ὑπάρχει πληθὺς περιττῶν καὶ πολυτελῶν ὑπηρεσιῶν; δύναται κανεὶς νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι μὲ μίαν στοιχειώδη ἀναδημιουργίαν, ἀναδημιουργίαν ἡ ὁποία θὰ πατάξῃ τὸ τέρας τῆς γραφειοκρατείας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ ὅτι ἕνας ἀριθμὸς ὑπαλλήλων εἶναι ἄχρηστος; Δύναται κανείς, κάλλιστα νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἀνωδύνως δύναται νὰ καταργήσῃ τμήματα δημιουργηθέντα εἰς μίαν ἐποχήν ὅπου τὰ ὅρια τῆς Ἑλλάδος ἔφθαναν μέχρις ἐκεῖ κάτω, δύναται, λέγω, νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ἡ κατάτμησις τῶν διευθύνσεων καὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἐκείνων σήμερον δύναται νὰ κατορθωθῇ ἀνωδύνως καὶ νὰ προσαρμοσθῶσι πρὸς τὴν ὅλην δημοσιονομικήν μας κατάστασιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι, οὔτε θὰ εἶναι πολὺ συντόμως ἀνθηρά, καὶ δύναται νὰ προσαρμοσθῇ πρὸς τὸ πνεῦμα τὸ μεταπολεμικόν, τὸ πνεῦμα τῆς περισυλλογῆς. Ἢ μήπως ὑπάρχουν οἱ ὑποστηρίζοντες ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθουν εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τὴν μέσην, οἰκονομίαι ἄξιαι λόγου; Πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἀπησχολήθη ἡ Βουλὴ μὲ τὸ ἐκπαιδευτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον ἐπεκροτήσαμεν πάντες. «Κάτω ὁ κλασσικισμὸς—ἀνεφώνησεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῆς Παιδείας —χρειάζονται ἑξατάξια δημοτικὰ σχολεῖα, ἐπαγγελματικαὶ σχολαί, γεωργικαὶ καὶ βιομηχανικαί. Σταμάτημα τῆς ἀθρόας τροφοδοσίας τῆς Ἑλληνικῆς Κοινωνίας δι’ ἀπολυτηριούχων τῶν γυμνασίων, ἡμιμαθῶν καὶ παρασίτων». Ἀλλὰ τὶ ἐκ τῶν ὑποσχέσεων τούτων ἐπραγματοποιήθη μέχρι σήμερον; Καὶ τὰ σχολεῖα ἐκεῖνα ἔγιναν ἑξατάξια διὰ νὰ λειτουργήσουν ὡς ἀνώτεροι ὀργανισμοὶ καὶ τὰ γυμνάσια ἐξακολουθοῦν τὴν ἐγκληματικήν των ἀποστολήν. Ἠκούσθησαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου σοβαρὰ πράγματα κατὰ τοῦ κύματος τῆς ἀγραμματοσύνης, ἀλλ’ οὐδὲν ἐλήφθη μέτρον διὰ τὸ σταμάτημα τῆς ἀγραμματοσύνης αὐτῆς. Ἂν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἠρώτα τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι ἐχρησίμευσαν ὡς ἐξετασταὶ τῶν ὑποστάντων τὰς εἰσητηρίους ἐξετάσεις εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἐπληροφορεῖτο ὅτι τὰ 9)10 ἐκείνων οἱ ὁποῖοι παρουσιάσθησαν ἵνα γίνουν ἀκαδημαϊκοὶ πολίται ἦσαν ἀνίκανοι νὰ διατυπώσουν καὶ τὸν πλέον στοιχειωδέστερον σύνθετον συλλογισμόν. Καὶ ἂν ἔβλεπε τὰ γραπτὰ τῶν ἀπολυτηριούχων ἐκείνων, θὰ ἐνόμιζεν ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ καλέσῃ τοὺς συλλόγους τῶν καθηγητῶν τῶν γυμνασίων, διὰ νὰ εἴπῃ εἰς αὐτοὺς μὲ ποῖον δικαίωμα τροφοδοτοῦν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν μὲ ἀναπείρους διανοητικῶς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπιδιώκουν τίποτε ἄλλο, παρὰ τὴν ἐκπόρθησιν μιᾶς δημοσίας θέσεως. Λησμονεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἰς τὸν διαγωνισμὸν τῶν τελωνοφυλάκων παρουσιάσθησαν χιλιάδες ἀπολυτηριούχων; Εἰς τὸν προχθεσινὸν τῶν δημοσίων εἰσπρακτόρων παρουσιάσθησαν περὶ τὰς 2.000, εἰς δὲ τὸν διαγωνισμὸν τῶν φυλάκων ὑπεβλήθησαν, κ. συνάδελφοι, 2.500 αἰτήσεις, ἐκ τῶν ὁποίων ἀσφαλῶς πλέον τῶν 2000 ἀνήκουν εἰς ἀπολυτηριούχους τοῦ γυμνασίου; Καὶ δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἐφιλοδόξησε νὰ καταστήσῃ ἀγνώριστον τὴν Ἑλλάδα καὶ ἔχει τὴν δύναμιν νὰ τὴν καταστήσῃ, ὅτι τὰ γεγονότα αὐτὰ ἔπρεπε νὰ προκαλέσουν περισσότερον τὴν προσοχήν της ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀμβύκων ἢ ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημιουργίας Ἐθνικοῦ Θεάτρου; Δὲν ἀνησυχεῖ τοὺς Κυβερνῶντας ἢ μᾶλλον οὐ μόνον τοὺς Κυβερνῶντας τὴν Χώραν ἀλλὰ καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι φιλοδοξοῦν νὰ τὴν Κυβερνήσουν, ὅλους ὑμᾶς οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, δὲν ἀνησυχεῖ ἡ δημιουργία ἑνὸς προλεταριάτου, τὸ ὁποῖον ἐγκυμονεῖ κινδύνους πολὺ μεγαλειτέρους ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κατελθὼν τοῦ βήματος ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος, κινδύνους τοὺς ὁποίους οὐδὲν νομοθέτημα περὶ ἰδιωνύμου ἀδικήματος εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσῃ; Ἀλλὰ μήπως τὸ κακὸν τερματίζεται ἕως ἐκεῖ; Λησμονοῦν οἱ παρακολουθοῦντες τὴν Ἑλληνικὴν πραγματικότητα, ὅτι αἱ χιλιάδες αὐταὶ τῶν δῆθεν διανοουμένων, ὄχι μόνον θὰ μεταβληθοῦν εἰς πρωταθλητὰς τῆς αὐριανῆς ἀναρχίας, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ χρησιμεύουν ἵνα καταστρέφουν τὰς πτωχὰς των οἰκογενείας, αἱ ὁποῖαι φιλοδοξοῦν νὰ διαθέσουν τὸ ἅπαντον, τὸν ἄρτον τῆς ὑπολοίπου οἰκογενείας ἵνα δημιουργήσουν ἕνα ἐπιστήμονα. Θὰ ἔχετε ὅλοι σας σωρείαν παραδειγμάτων, κατὰ τὰ ὁποῖα πτωχοὶ χωρικοὶ ἔχοντες τὴν εὐγενὴ αὐτὴν φιλοδοξίαν κατεστράφησαν καὶ ἄφησαν τὰ τέκνα των εἰς τοὺς πέντε δρόμους, χωρὶς νὰ ἐπιτύχουν νὰ δημιουργήσουν ἐπιστήμονα τὸν μοναχογυιόν των, τὸ «γραμματιζούμενον» παιδὶ τῆς οἰκογενείας των. Δὲν ὑποστηρίζομεν, κ. ὑπουργέ, καὶ ἡμεῖς ὅτι εἶναι τόσον ἁπλοῦν ὅσον φαίνεται. Ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν εἶναι ἀδύνατον, ὁπωσδήποτε δὲ δὲν εἶναι δικαιολογημένον νὰ μὴ ἀπασχολῇ, ὄχι μόνον τοὺς κυβερνῶντας τὴν χώραν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὁπωσδήποτε περὶ τὰ δημόσια ἀναμιγνυομένους. Δὲν νομίζει λοιπὸν ὅτι ὄχι μόνον διὰ λόγους οἰκονομικοὺς ἀλλὰ καὶ διὰ λόγους κοινωνικοὺς ὅλως ἐξαιρετικούς, ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτό, εἰς τὴν μεγάλην ἐκπαίδευσιν ἠδύνατο νὰ ἐπιτύχῃ πράγματι περιορισμὸν οὐσιώδη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ νὰ ἐλαφρύνῃ κατὰ πολὺ καὶ τὸν προϋπολογισμόν; Οὐδὲν τούτων ἔκαμεν. Ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ καιροῦ ὁμιλῶν περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἐτόνισε τὸ ὑπεράριθμον τῶν ἐκτάκτων ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ κατ’ ἐμὲ δὲν ἦτο τὸ σημεῖον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ τονισθῇ. Ἡ Ἀχίλλειος πτέρνα δὲν ἦτο εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐκτάκτων ἡ Ἀχίλλειος πτέρνα τοῦ ζητήματος, ἦτο εἰς τὸ ζήτημα τῶν τακτικῶν ὑπαλλήλων. Καὶ ἐρωτῶ, κ. συνάδελφοι: Εἶναι δυνατὸν νὰ κατανοήσῃ κανείς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ ἐπὶ ἀριθμοῦ 70 τακτικῶν ὑπαλλήλων νὰ ὑπάρχουν 35 διευθυνταὶ καὶ τμηματάρχαι; Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς μίαν ἐνθουσιώδη στιγμήν, ἀπὸ ἐκείνας μὲ τὰς ὁποίας μᾶς ἔχει συνηθίσει πολλάκις, ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα τοῦτο καὶ τονίσας ὅτι δὲν ἀνέχεται τὴν παρατηρουμένην κατάστασιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτι τὸ νομοθετικὸν σῶμα πρέπει πρὸ παντὸς νὰ δίδῃ τὸ παράδειγμα τῆς περισυλλογῆς, ἐτόνισεν ὅτι ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συστάσεως τῆς Γερουσίας ἠδύνατο νὰ ἀπορροφηθῇ ἕν μέρος τοῦ ὑπαλληλικοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς, ὥστε ὁ προϋπολογισμὸς νὰ μὴ ἐβαρύνετο οὐδὲ κατὰ ἕν λεπτόν. Συνεστήθη ἐπιτροπὴ διὰ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα κατόπιν τῶν ρητῶν καὶ κατηγορηματικῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὡς ὅμως ἀνεκοίνωσε μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης ὁ κ. Σακαλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν ἐκείνην, μόλις συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἀνηγγέλθη ὅτι αἱ θέσεις τῆς Γερουσίας συνεπληρώθησαν ἀπ’ ἔξω. Τόσον ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἡ Βουλή, ἐδέχθησαν τὰς ἐξηγήσεις αὐτὰς ἱκανοποιητικῶς. Ἐφόσον αἱ θέσεις συνεπληρώθησαν τὸ πρᾶγμα ἔχει καλῶς καὶ συνεπῶς καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐξετέλεσε τὴν ἀποστολήν της. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ κανεὶς ὅτι κατὰ τὰς σημερινὰς στιγμὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ θέλησις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἔχει σχετικὴν—ἵνα μὴ εἴπω ἀπόλυτον—βαρύτητα, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἄλλοι ἀνεύθυνοι παράγοντες, παρὰ τὰς δηλώσεις καὶ τὰς κατηγορηματικὰς διαβεβαιώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἦτο δυνατὸν νὰ προβοῦν εἰς τοιοῦτον τερατούργημα; Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ τις ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι συνεπληρώθη τὸ ἔργον ὡς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Γερουσίας; Καὶ δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι στοιχειώδης ὑποχρέωσις τῶν ἁρμοδίων νὰ ἐρωτήσουν μὲ ποῖον δικαίωμα προβαίνουν εἰς τὴν διασπάθισιν τοῦ δημοσίου θησαυροῦ κατὰ τοιοῦτον τρόπον καὶ μάλιστα κατόπιν τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως; Ἐγὼ κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τοιαῦτα ζητήματα καὶ φθάνω νὰ πιστεύω ὅτι δὲν τὰ βλέπω καλῶς, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς ὁλόκληρος κόσμος, κόσμος κατὰ πολὺ ἀνώτερος εἰς διανοητικότητα ἀπὸ ἐμὲ, τὰ χειροκροτεῖ· καὶ ἂς μὴ τὸ κρύπτω ἄρχισα νὰ πιστεύω ὅτι ἔχω πάθει ἀπὸ διανοητικὸν κλονισμόν. Δὲν εἶναι πολλά, λέγουν, τὰ ἔξοδα τῆς Γερουσίας. 4–5 ἑκατομμύρια. Τὶ σημαίνουν 5 ἑκατομμύρια; Τὶ ρόλον παίζει ἐὰν θὰ προστεθοῦν εἰς τοὺς 35 διευθυντὰς καὶ τμηματάρχας τῆς Βουλῆς ἄλλοι τόσοι καὶ εἰς τὴν Γερουσίαν; Ἡ Γερουσία εἶναι σῶμα τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι εὐπρόσωπον, καὶ τὸ εὐπρόσωπον εἰς τὴν χώραν αὐτὴν ἔγκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ καταβαλλομένου μισθοῦ. Δὲν ἐννοεῖται μεγαλοπρέπεια χωρὶς μισθόν. Εἶναι ἡ καλῶς ἐννοουμένη μεταπολεμικὴ ἀξιοπρέπεια. Ἀλλὰ μήπως καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῶν ὑπαλλήλων ἔχει προσδιορισθῆ ἐκ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας; Θὰ ἀπησχόλουν τὴν Βουλὴν ἐπὶ ἡμερονύκτια ὁλόκληρα διὰ νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα, τὰ ὁποῖα εἰς πολλοὺς ἐξ ὑμῶν εἶναι γνωστά. Ἕνα μόνον μοῦ ἔτυχε κατὰ σύμπτωσιν ἀφορῶν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ νομαρχία Ἀρκαδίας μὲ πληθυσμὸν 65.000 κατοίκων μὲ 214, κοινότητας καὶ 15.000 ἀριθμὸν πρωτοκόλλου ἐγγράφων, ἔχει 4 εἰσηγητάς. Ἡ νομαρχία Μεσσηνίας, μὲ διπλάσιον ἀριθμὸν πληθυσμοῦ καὶ κοινοτήτων καὶ ἐγγράφων, ἔχει εἰσηγητάς, μὲν κανένα οὐσιαστικῶς, διότι οἱ 2 εἶναι κωφοὶ διὰ νὰ μὴ ἀκούουν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ κόσμου. Σᾶς ἔφερα μόνον ἕνα παράδειγμα. Διεμαρτυρήθην εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀλλὰ μοῦ εἶπον ὅτι θὰ ρυθμισθῇ τὸ ζήτημα. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Ἤδη ἀπομένει νὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὴν ποιοτικὴν κατάστασιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἔχομεν πράγματι ὑπαλλήλους ἔχοντας ὅλα τὰ ἐφόδια ἐκεῖνα διὰ νὰ φέρουν εἰς πέρας τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνατίθεται; Ἀσφαλῶς ὄχι. Ἡ δικαιολογία εἶναι εὔλογος καὶ προφανεστάτη. Ἡ μεταπολεμικὴ ψυχολογία, ὁ ἐμφύλιος σπαραγμός, αἱ οἰκονομικαὶ στενοχωρίαι τοῦ Κράτους, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀφήσουν ξένους καὶ τοὺς ὑπαλλήλους. Ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐστρατολογοῦντο οἱ ὑπάλληλοι ἀπὸ τοῦ 1915 μέχρι σήμερον, ἀσφαλῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ δημιουργήσῃ ὑπαλληλικὸν προσωπικὸν ἀπὸ ποιοτικῆς ἀπόψεως ἀνάξιον τῆς ἀποστολῆς του. Ἀλλὰ εἰς τὴν ἄποψιν αὐτὴν δὲν ἐπέδρασαν μόνον οἱ παράγοντες αὐτοὶ τοὺς ὁποίους ἀνέφερον ἐπέδρασαν κατὰ τὸ πλεῖστον αἱ ἀδικίαι καὶ αἱ ἀνισότητες αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Ἀδικίαι καὶ ἀνισότητες ἐντελῶς ἀφάνταστοι, ἐντελῶς ἀκατανόητοι. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου στατιστικήν, ἐκ τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου ἕνα 15% εἶναι πραγματικοὶ ἥρωες οἱ ὁποῖοι φέρουν τὸν σταυρὸν τοῦ μαρτυρίου. Ἥρωες οἱ ὁποῖοι μένουν ἐντελῶς ξένοι πρὸς τὰς συγχρονισμένας ἀντιλήψεις τῶν νεωτέρων συναδέλφων των. Ἥρωες οἱ ὁποῖοι ὡς Σίμωνες Κυριναῖοι κρατοῦντες τὸν σταυρὸν τοῦ μαρτυρίου, κρατοῦσιν αὐτὴν τὴν ὑπόστασιν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς αὐτός, ἡ τάξις αὐτὴ τῶν ἡρωϊκῶν ὑπαλλήλων ἀτυχῶς μειοῦται ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος ἡ τάξις αὐτὴ νὰ ἐξανεμισθῇ, νὰ ἐξαντληθῇ τελείως. Ὑπάρχει ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς ὑπαλλήλων ἀνεκτῶν, ἐκτελούντων τὸ καθῆκον των καὶ ὄντων εἰς θέσιν νὰ τὸ ἐκτελέσουν. Ἀλλ’ ἡ μεγάλη ποσότης, ὁ μεγάλος ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἀποτελοῦν παρὰ ἄθροισμα ἀνθρώπων φερόντων τὴν ἰδιότητα τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, διότι εἶδον μίαν ὡραίαν ἡμέραν ἐγγεγραμμένον τὸ ὄνομά των εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ὑπάλληλοι ὑποστηρίζουν ὅτι οἱ μισθοὶ εἶναι γλίσχροι. Οὐδεὶς δύναται νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Ὑποστηρίζουν ὅμως ὅτι δὲν εἶναι ἀνάλογοι ὡς πρὸς τὴν ἀποδιδομένην ἐκ μέρους αὐτῶν ἐργασίαν.

§313Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ ὑποστηρίζουν.

§314Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ὑποστηρίζουν καὶ αὐτὸ καὶ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διαφωνήσω πρὸς τοὺς πρώτους συναδέλφους μου καὶ νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι ἐὰν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν ἡ παρεχομένη τοῦ συνόλου ἐργασία, ἡ ἀπόδοσις, ὁ μισθὸς τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων θὰ ἔφθανε εἰς πολὺ κατωτέραν κλίμακα τῆς σημερινῆς. Διότι ἐγὼ ὑποστηρίζω, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι συμφωνεῖτε ὅλοι, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον ὁ δημόσιος ὑπάλληλος δὲν ἐργάζεται μίαν ὥραν πραγματικὴν ἡμερησίως.

§315Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὄχι ἀπολύτως κ. συνάδελφε.

§316Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Λέγω κατὰ μέσον, ὅρον κ. συνάδελφε. Ἐπιμένω καὶ πάλιν ὅτι δὲν παρέχουν ἐργασίαν μιᾶς ὥρας πραγματικῆς. Ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀνάγνωσις ἐφημερίδων, ὀλίγη πολιτικὴ συζήτησις, ἀνάγνωσις ἐνοχικοῦ δικαίου ἢ κανενὸς καλοῦ ρομάντζου, περισσοτέρα εὐθυμολογία ἔν τινι μέτρῳ αἰσθηματολογία, σκιαγράφημά τι εἰς δημόσιόν τι ἔγγραφον καὶ ἡ ὥρα ἐτελείωσεν. Ἡ κατάστασις αὐτὴ ἐπαναλαμβάνεται καὶ τὸ ἀπόγευμα. Κατὰ τὴν γνώμην μου ὁ μεγαλείτερος ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων δὲν εἶναι παρὰ ἐπισκέπται τῶν γραφείων των. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε ὅμως: δύναται κανεὶς νὰ ζητήσῃ εὐθύνας ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους; Ἀσφαλῶς ὄχι. Δὲν δύναται, κ. συνάδελφοι. Διατὶ θὰ ζητήσετε εὐθύνας ἀπὸ τὸν γραφέα ὅτι δὲν ἐργάζεται, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐργάζεται ὁ γραμματεύς; Καὶ διατὶ θὰ ζητήσετε ἀπὸ τὸν γραμματέα τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐργάζεται ὁ τμηματάρχης; καὶ διατὶ θὰ ζητήσητε ἀπὸ τὸν τμηματάρχην τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἐργάζεται ὁ διευθυντής; Ἀπῆλθε τὸ πνεῦμα τῆς πειθαρχίας καὶ ὑπάρχει τὸ πνεῦμα μόνον τῆς ἐπαγγελματικῆς ἀλληλεγγύης. Ὁ προϊστάμενος δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν ὑφιστάμενόν του, διότι διὰ νὰ ἐπιβληθῆτε δὲν φθάνει νὰ ἔχετε ἕνα ἀνώτερον βαθμόν, δὲν φθάνει νὰ λαμβάνετε ἀνώτερον μισθὸν ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπιβληθῆτε εἰς τὸν ὑφιστάμενόν σας, ὀφείλετε νὰ δώσετε τὸ παράδειγμα τῆς πειθαρχίας, τὸ παράδειγμα τῆς εὐσυνειδησίας καὶ τὸ παράδειγμα τῆς ἐργατικότητος.

§317Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ διευθυνταὶ κατὰ τὰ 90% εἶναι καλοὶ εἰς τὰ ὑπουργεῖα. Τὸ δὲ παρὸν νομοσχέδιον τὴν μόνην σωτηρίαν τὴν ὁποίαν ἔχει, εἶναι ὅτι δίδει εἰς αὐτοὺς κἄποια δικαιώματα.

§318Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Θὰ μὲ ἐρωτήσητε: διατὶ συμβαίνουν ὅλα αὐτά; Διότι δὲν ὑπάρχει ἐργοδότης κανείς.

§319Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Διατί;

§320Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διότι κατὰ τὴν γνώμην μου, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἔχουν ἀντιθέτους ἀντιλήψεις οἱ κατ’ εὐθεῖαν προϊστάμενοι τῶν ὑπηρεσιῶν ἀπὸ τὸν ὑπουργόν. Ὅ,τι θέλει ὁ κάθε ἕνας κάνει. Οὐδεὶς ἐκλήθη εἰς ἀπολογίαν, οὐδεὶς ἠλέγχθη διότι δὲν ἀπέδωσε τὴν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἀποδώσῃ ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ του καὶ ἀναλόγως τῆς θέσεως τὴν ὁποίαν κατέχει. Ἂς ἐφαρμόσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ σύστημα τῶν Τραπεζῶν, ἀκόμη ἂς ἐφαρμόσῃ ὄχι μόνον τὸ 8ωρον ἢ τὸ 7ωρον, ἀλλὰ ἕνα 6ωρον πραγματικὴν ἐργασίαν, διὰ νὰ ἴδητε εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν περισσοτέρους τῶν 3 ὑπαλλήλων, διὰ νὰ ἴδετε τὸ θέαμα τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ. Ἐφαρμόσατε, λέγω, τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐφαρμόζεται. Ἔχετε τὸν προϊστάμενον μὲ ὅλον τὸ προσωπικόν του εἰς τὴν ἰδίαν αἴθουσαν εἰς τρόπον ὥστε νὰ παρακολουθῇ καὶ νὰ παρακολουθῆται διὰ νὰ ἴδετε ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα, διὰ νὰ ἴδετε ἀνθρώπους οὐδεμίαν ἐπιτελοῦντες ὑπηρεσίαν παρὰ μόνον ἀλληλοθαυμαζομένους. Ἠκούσθησαν ἀπὸ τῆς αἰθούσης ταύτης κατάραι κατὰ τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος καὶ ἐψάλαμεν ὕμνους εἰς τὴν αὐτοδιοίκησιν, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ εἶμαι ὀπαδός. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: ἀπέτυχε τὸ συγκεντρωτικὸν σύστημα ἢ ἐπέτυχε; Διότι δὲν ὑπάρχει κἂν συγκεντρωτικὸν σύστημα, δὲν εἶχεν ποτὲ ἐργάτας ἱκανοὺς ὅπως ἐπιτελέσουν τὸ καθῆκόν των ἔστω ἐντὸς τοῦ πλαισίου τοῦ συγκεντρωτικοῦ συστήματος. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅταν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν προσεφώνησε κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ὁρκοδοσίας τοὺς ὑπουργούς του καὶ τοὺς ἔλεγε: (ἀναγινώσκει). Ὡραῖοι λόγοι ἄξιοι νὰ συγκινήσουν...

§321Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Οἱ λόγοι αὐτοὶ ἀποδεικνύουν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συνέστησεν ἀκριβῶς ποία εἶναι ἡ κατάστασις.

§322Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀκριβῶς, λέγει, ὅτι καίτοι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ 10 ἔτη ὁλόκληρα εὑρίσκετο μακρὰν τῆς Ἑλλάδος, εἶχε διαγνώσει ποῦ εἶναι ἡ νοσηρότης καὶ ἔλεγε νὰ μάθῃ ὁ λαὸς νὰ μὴ ἔρχεται μὲ παραστάτην. Ἀλλὰ ἠρώτησα διὰ νὰ μάθω ἐὰν καὶ μὲ παραστάτην ἀκόμη ὁ λαὸς ἐρχόμενος δύναται νὰ συνεννοηθῇ, δύναται νὰ ἀπολαύσῃ τὸ ἀγαθὸν ἐκεῖνο ὡς πολίτης, δύναται νὰ ἀναγνωρισθῇ τὸ δικαίωμά του ἐκ μέρους τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν νωπὸν παράδειγμα, ὄχι περὶ τοῦ λαοῦ, ἀλλὰ περὶ δημοσίων ὑπηρεσιῶν πρὸς δημοσίαν τοιαύτην. Εἶχα τὴν τιμὴν νὰ ἀναλάβω τὴν προεδρίαν τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὸν ἐνθουσιασμόν του ἐνεθουσίασε καὶ ἐμὲ καὶ μοῦ ἀνέθεσε τὸ ἐξαιρετικὸν τοῦτο ἔργον, ἦτο βάρος τὸ ὁποῖον εὐχαρίστως ἀνέλαβα μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ δυνηθῶ καὶ ἐγὼ νὰ προσφέρω ὑπηρεσίαν εἰς τὰ εὐγενέστερα θύματα τῶν τελευταίων καταστροφῶν, τῶν τελευταίων πολέμων. Ὡς πρῶτον ἔργον ἠθέλησα νὰ κάνω μίαν στατιστικήν, ἀπηύθυνα εἰς τοὺς νομάρχας τοῦ Κράτους ἓν ἔγγραφον διὰ τοῦ ὁποίου ἠρώτων ἐὰν εἰς τὴν περιφέρειάν των ὑπῆρχε νοσοκομεῖον εἰς τὴν Περίθαλψιν τοῦ ὁποίου νὰ ἀναθέσωμεν τὴν θεραπείαν ἀναπήρων πολέμου ἵνα μὴ συσσωρεύωνται ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας. Διὰ νεωτέρου ἐγγράφου πρὸς τοὺς ἰδίους νομάρχας, παρεκάλουν νὰ μοῦ γνωρίσουν πόσοι ἀνάπηροι εἶναι τὰ θύματα πολέμου ἐντὸς τῆς περιφερείας των τὰ ὁποῖα ἔτυχον ἀδείας μονοπωλήσεως καπνοῦ διὰ νὰ κάνω μίαν στατιστικὴν διὰ νὰ ἴδω πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔτυχον ἱκανοποιήσεως ἐκ μέρους τοῦ Κράτους. Παρῆλθον μῆνες πολλοὶ καὶ οὐδεμιᾶς ἔτυχον ἀπαντήσεως. Ὀλίγοι τινες μοῦ ἔστειλαν ράκη ἀπαντήσεων, ράκη εἰς τὰ ὁποῖα ἐξώφθαλμος ἦτο ἡ ἀγανάκτησις, διότι ἐτόλμων ἐγὼ νὰ τοὺς ἀνησυχήσω καὶ νὰ τοὺς ζητήσω πληροφορίας. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἔργων τοῦ ταμείου θυμάτων πολέμου, εἶναι καὶ ἡ ἀποκατάστασις τῶν ἀναπήρων εἰς δημοσίας ὑπηρεσίας. Ἀπευθύνω ἓν ἔγγραφον, διότι κατήντησε γραφεῖον εὑρέσεως ἐργασίας. Ἀπηύθυνα συγχρόνως ἔγγραφον διὰ νὰ ἴδω πόσοι εἶναι οἱ τυχόντες ἐκ μέρους τοῦ Κράτους περιθάλψεως καὶ ποῖοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τοιαύτης. Αἴ, κύριοι, ἐπὶ ἕν ἔτος σχεδὸν οὐδεμίαν ἔλαβον ἀπάντησιν. Ἀπηύθυνα ἓν ἔγγραφον πρὸς τὴν Γερουσίαν καὶ τοὺς ὑπέμνησα καὶ τὸν νόμον καὶ τοὺς παρεκάλεσα μεταξὺ τῶν ἄλλων τῶν πολλῶν, τοὺς ὁποίους θὰ διώριζον, νὰ προσλάβῃ καὶ μερικοὺς ἀναπήρους καὶ πτωχούς. Ἡ Γερουσία δὲν ἀπήντησεν. Ἀλλ’ ὑπέστην καὶ τὸ ἄλλο. Ἐπείσθην, ὅτι ἡ διαχείρισις δὲν ἐγένετο κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ ἀποτελῇ μίαν ἀσφαλῆ ἐγγύησιν, καὶ δι’ ἐγγράφου μας πρὸς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἐζήτησα τὴν ἀποστολὴν ὑπαλλήλου ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῶν διαχειριστικῶν ταμείων καὶ νὰ εὕρῃ ἕνα τρόπον, ὁ ὁποῖος θὰ παρεῖχε μίαν ἀσφάλειαν καὶ πρὸς τὸ Κράτος καὶ πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι τὰ διαχειρίζονται. Δὲν ἀπήντησεν. Κάνω καὶ δεύτερον ἔγγραφον καὶ ἠναγκάσθην νὰ μεταβῶ ἐπανειλημμένως προσωπικῶς· καὶ ἐπὶ τέλους μετὰ 4μηνον ἦλθε κἄποιος ὑπάλληλος τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου συνεννοήθην μαζί του, τοῦ ἐξέθεσα πῶς ἔχει τὸ ζήτημα καὶ τὸν παρεκάλεσα νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσίν του καὶ νὰ διακανονίσῃ τὸ ζήτημα. Παρῆλθον μῆνες ὁλόκληροι καὶ οὔτε μὲ ἠξίωσε περαιτέρω ἀπαντήσεως, οὔτε ἄλλης συνεννοήσεως. Κατόπιν αὐτοῦ ἐπείσθην πλέον, ὅτι ἡ ἀποστολή μου ἦτο κωμικὴ καὶ εἶχε λήξει. Κατόπιν, ἐπαναλαμβάνω, τῆς ἀνωτέρω ἀπαντήσεως ἠναγκάσθην νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου. Αἴ, κύριοι, δὲν γεννᾶται ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγεται αὐτὸ Κράτος, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ κανεὶς καὶ νὰ ὑποστηρίζῃ σοβαρῶς, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς πρέπει νὰ ἀναπτύσσῃ τὰ δικαιώματά του καὶ αἱ ἀρχαὶ νὰ σπεύδουν νὰ τὰ ἱκανοποιοῦν; Ὅστις ἐξ ἡμῶν εἶναι εἰς τοιοῦτον σημεῖον ἀφελής, ἂς τὸ πιστεύσῃ. Ἀσφαλῶς ὅμως οὐδὲ ὁ τελευταῖος χωρικὸς ἐπίστευσεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τοιοῦτόν τι. Μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. συνάδελφος ποία εἶναι ἡ σοβαρωτέρα ἐνέργεια. Ἔχομεν ἀνάγκην ὑπουργῶν — δὲν ὁμιλῶ διὰ τοὺς σημερινοὺς — οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἔχουν ἀναπτερωμένα τόσα ὄνειρα, νὰ μὴ ἔχουν ἐξαιρετικὰς φιλοδοξίας καὶ πρὸ παντὸς τὴν φιλοδοξίαν τοῦ νὰ ἐπιδιώκουν τὸν τίτλον τοῦ ἀναμορφωτοῦ, ἀλλὰ νὰ περιορίσουν τὴν φιλοδοξίαν των εἰς τὴν διοίκησιν. Ὅλοι μας καθ’ ἑκάστην ὑπουργικὴν κρίσιν καὶ πρὸ τῆς ὁρκωμοσίας τῶν νέων ὑπουργῶν, βλέπομεν μακροσκελεῖς δηλώσεις τῶν νέων ὑπουργῶν, θὰ ἀναδιοργανώσῃ τὴν Παιδείαν, θὰ ἀναδιοργανώσῃ τὴν ἀσφάλειαν, θὰ ἀναδιοργανώσῃ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον, θὰ ἀναδιοργανώσῃ τὴν Συγκοινωνίαν, καὶ μένει τὸ ἐρώτημα εἰς τὸν ἀναγνώστην: ἡ χώρα αὐτὴ κατοικεῖται ἀπὸ φελλάχους; ἡ χώρα αὐτὴ εἶναι πρωτόγονος ὥστε περιμένει τὴν ὁρκωμοσίαν τοῦ νέου ὑπουργοῦ διὰ νὰ ἀναδιοργανωθῇ; Οὐδεὶς ἠθέλησε, κύριοι, νὰ διοικήσῃ. Ἐλάχισται ὑπῆρξαν αἱ ἐξαιρέσεις. Οὐδεὶς ἐκάλεσε τοὺς προϊσταμένους τῶν γραφείων, τοὺς τμηματάρχας, νὰ τοὺς ἐρωτήσῃ ποῖον εἶναι τὸ περιεχόμενον τῆς ἐργασίας των. Οὐδεὶς ἐγνώρισεν ἄλλο διαμέρισμα ἐκτὸς τοῦ διαμερίσματος τοῦ ἰδιαιτέρου του γραφείου. Δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω κανένα. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ μεγαλείτερον ἐλάττωμα εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλεται ἡ δημιουργία τῆς σημερινῆς κακοδαιμονίας εἶναι ἡ ἀκράτητος ἀναπτέρωσις τῶν φιλοδοξιῶν τῶν ὑπουργῶν. Δὲν ἔχομεν διοικητάς, ἐπαναλαμβάνω· ἔχομεν ἀναρρυθμιστάς, ἔχομεν ἀναδημιουργούς. Ἔργον τοῦ διοικητοῦ εἶναι νὰ ἱκανοποιῇ τὰς φιλοδοξίας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέχουν τὰ πρῶτα ἑδώλια ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλοίμονον εἰς τὸν ὑπουργὸν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ ἀπασχολήσῃ τὸν ἑαυτόν του εἰς ζητήματα τόσον ταπεινῆς σημασίας, οἷα θεωρεῖται ἡ διοίκησις εἰς τὴν χώραν αὐτήν. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τούτου, δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρύψω καὶ νὰ μὴ τονίσω, ὅτι οἱ περισσότεροι ὑπουργοὶ λόγῳ ἀνικανότητος, διότι δὲν εἶναι προετοιμασμένοι διὰ τὸ λειτούργημα τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνατίθεται, εἴτε οἱ περισσότεροι δι’ ἐλαφρότητα, καθίστανται ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας αἰχμάλωτοι τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἰδοὺ ποῦ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα νοσηρότης τῆς καταστάσεως. Δι’ ἀνικανότητα ἢ διὰ νωθρότητα ἀφίνουν τὰ πάντα εἰς τὸν προϊστάμενον τῶν ὑπηρεσιῶν καὶ περιορίζονται εἰς τὸ νὰ θέτουν κάτωθι τῶν ἐγγράφων τὴν ὑπογραφήν των. Καὶ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος, ὅτι δὲν μπορεῖ οἱ ὑπουργοὶ νὰ δράσουν, διότι οἱ ὑφιστάμενοι ἀρνοῦνται νὰ μονογράφουν. Ἀλλὰ τρομάζει τοὺς ὑπουργοὺς κύριοι βουλευταί, ἡ ἄρνησις τῶν ὑφισταμένων νὰ μονογράφουν; Διὰ ποῖον λόγον; Τρομάζουν, διότι οἱ περισσότεροι εἶναι ἀνίκανοι· δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐννοήσουν κατὰ πόσον τὸ περιεχόμενον τοῦ ἐγγράφου εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν πλαισίων τῶν νόμων καὶ ἀσφαλῶς τρομοκρατοῦνται ἐκ μέρους τῶν προϊσταμένων τῶν ὑπηρεσιῶν. Ἔχει ἀνάγκην ὁ ὑπουργὸς νὰ μονογράψῃ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας; Ἀλλ’ ὅταν βέβαια δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτιμήσουν κατὰ πόσον τὰ ἐν τῷ ἐγγράφῳ ἀναφερόμενα στηρίζονται καὶ ἢ οὔ εἰς τὸν νόμον, ἀσφαλῶς τρομοκρατοῦνται ἐκ τῆς ἀρνήσεως τοῦ προϊσταμένου τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως καταστῇ οὗτος συνυπεύθυνος μετὰ τοῦ κ. ὑπουργοῦ. Δὲν πταίει, λοιπόν, ὁ προϊστάμενος. Ὅσοι διετελέσαμεν ὑπάλληλοι, κύριοι συνάδελφοι, γνωρίζωμεν καλῶς ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ἀνάληψις τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος ἐκ μέρους ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ κρατήσουν σφικτὰ τὸ πηδάλιον τοῦ λειτουργήματος τὸ ὁποῖον τοὺς ἀνατίθεται. Γνωριζόμεθα τόσον πολὺ εἰς τὸν τόπον αὐτὸν καὶ ἔχομεν ὁπλισθῆ ἐκ μέρους τῆς φύσεως μὲ ἀρκετὴν εὐφυΐαν, ὥστε ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς νὰ ἀντιλαμβανώμεθα ποῖον ἀντιμετωπίζομεν. Ὅσοι διετέλεσαν ὑπάλληλοι γνωρίζουν μετὰ ποίας θέρμης ἐκτελοῦν τὸ καθῆκόν των ὅταν γνωρίζουν ὅτι ὁ προϊστάμενός των δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἐξαπατηθοῦν δὲν εἶναι ἀπὸ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ τοὺς χαρίσουν καὶ τὸ ἐλάχιστον παράπτωμα, διότι παρ’ ὅλα τὰ ἐλαττώματα τῆς φυλῆς μας ὀφείλομεν νὰ ἐξάρωμεν καὶ νὰ τονίσωμεν ὅτι ἔχει καὶ ἕνα ἐξαίρετον προτέρημα, τὸ προτέρημα τῆς αὐτομάτου ἀφοσιώσεως εἰς οἱανδήποτε κατάστασιν. Εἶναι πασίγνωστον ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς παλαιᾶς καὶ τῆς συγχρόνου, ὅτι μεθ’ ὅσης εὐκολίας διαπράττομεν τὸ κακόν, μετὰ τῆς αὐτῆς εὐκολίας διαπράττομεν καὶ τὸ καλόν. Εἴμεθα ἀπὸ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἐχαρακτήρισα ὅτι ὅταν θέλουν εἶναι «Ἄγγελοι» καὶ ὅταν θέλουν εἶναι «Διάβολοι». Αὐτὴ εἶναι ἡ ἐποχή. Μὴ λησμονῆτε τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀειμνήστου Δημητρακοπούλου, ἐποχὴν τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ λησμονήσῃ κανεὶς εὐσυνείδητος ἄνθρωπος, ἐποχὴν τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ κανεὶς ὅτι ἐστήριξε τὴν δημιουργίαν τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, ἐποχὴν ἥτις ἐστερέωσε τὸ μέγα ἔργον τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κόμματος τῶν Φιλελευθέρων. Ὅσοι παρηκολούθησαν τὰ πράγματα καὶ ὅσοι συμπαρήδρευσαν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τοῦ ἀειμνήστου ἐκείνου ἀνδρός, γνωρίζουν καλὰ ὅτι δὲν περιεσπάσθη οὐδαμῶς, οὐδόλως εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν. Περιωρίσθη εἰς τροποποιήσεις δύο καὶ τριῶν νόμων καὶ ἐστερέωσε μίαν δικαιοσύνην διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου.

§323ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νὰ κρατήσῃ τότε ἕνας δικαστὴς μίαν ὑπόθεσιν πλέον τῶν 15 ἡμερῶν, ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἄδειαν.

§324Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐδημιούργησεν μίαν δικαιοσύνην τὴν ὁποίαν θὰ ἐζήλευον καὶ τὰ μᾶλλον πολιτισμένα Κράτη διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου εἰς τὴν ὁποίαν ἐτόνιζεν Λησμονοῦμεν τὸ παρελθόν. Ἀπὸ σήμερον καὶ ἐφεξῆς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς δικαιοσύνης θὰ μείνουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καὶ θέλουν καὶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὴν ὑπηρετήσουν. Οἱ ἀνίκανοι καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἱκανοὶ ν’ ἀφομοιωθοῦν μὲ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, ὀφείλουν νὰ ἐγκαταλείψουν τὰς τάξεις τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων». Δὲν παρῆλθον 15 ἡμέρες καὶ ὁ δικαστικὸς κόσμος τῆς Χώρας ἐπείσθη ὅτι αἱ ἐγκύκλιοι ἐκεῖναι δὲν ἦσαν λόγοι κενοί, δὲν ἦσαν ἐγκύκλιοι ἀπὸ ἐκείνας τὰς ὁποίας στέλνουν μέχρι σήμερον διάφοροι ὑπουργοί, οἱ ὁποῖοι μάλιστα τονίζουν ὅτι ἀλλοίμονον ἂν ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος μετέλθῃ πολιτικὰ μέσα. Μετὰ δεκαπενθήμερον, λέγω, ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ὑπουργείας, ἐδημιούργησεν δικαιοσύνην ἀφάνταστον. Μία αἰφνηδιαστικὴ ἐπίσκεψις εἰς τὸ πρωτοδικεῖον τῆς ἰδιαιτέρας μου περιφερείας, ἤρκεσεν εἰς τὸ νὰ μεταβληθῇ ἡ περιφέρεια αὐτὴ, ἀπὸ περιφέρειαν ἐξ ἐπαγγέλματος ζωοκλεπτῶν, ἐξ ἀτταβισμοῦ ζωοκλεπτῶν, νὰ μεταβληθῇ εἰς Χώραν τῆς ἐπαγγελίας ἐντὸς μηνός. Ἂν δὲν ἦσαν ζωοκλέπται, τὸ τονίζω, δὲν εἶχον ὑπόληψιν δὲν ἔδιδον οὔτε εἰς σὲ οὔτε εἰς τὰ τέκνα σου ὑπόληψιν ἀξίαν λόγου, ἄνευ ὑπερβολῆς!!! Ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς δὲν ὑπῆρχαν ζωοκλέπται καὶ ἔλεγον ὁ «Μπενιζέλος τὰ φυλάγει τὰ πρόβατα» δηλαδὴ ἐννόουν ὅτι τὰ φύλαγε τὰ πρόβατα ὁ νόμος. Ἐτελείωσεν καὶ τὸ θέμα τοῦτο καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὸ σπουδαιότερον σημεῖον τοῦ μισθολογίου. Οὐδεὶς δύναται νὰ μὴ ὁμολογήσῃ ὅτι οἱ μισθοὶ οἱ παρεχόμενοι εἰς τοὺς ὑπαλλήλους εἶναι ἐντελῶς ἀνεπαρκεῖς.

§325Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Περὶ τῆς δυνατῆς ἀποδοτικότητος τῶν ὑπαλλήλων νὰ μᾶς εἴπητε. Ἠμπορεῖ νὰ γίνῃ;

§326Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶπον ὅτι ἂν ὁ κ. ὑπουργὸς ἀντὶ νὰ φιλοδοξήσῃ τὸ ἔργον τοῦ δημιουργοῦ, περιωρίζετο εἰς τὸ ἔργον τοῦ διοικητοῦ, ἐὰν ἐλάμβανεν γνῶσιν τοῦ περιεχομένου ἑκάστου τμήματος, τότε θὰ ἐπείθετο, ἂν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πεισθῇ, ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος κατὰ πόσον τὸ περιεχόμενον τῆς ἐργασίας ἑκάστης ὑπηρεσίας δικαιολογεῖ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τοὺς ὁποίους ἀπασχολεῖ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην παρὰ μιᾶς ἑβδομάδος παρακολούθησιν καὶ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα.

§327Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ὅπως γνωρίζετε, σὲ κάθε ὑπουργεῖον τηρεῖται βιβλίον πρωτοκόλλου εἰσερχομένων καὶ ἐξερχομένων ἐγγράφων καὶ χρεώνεται ὁ κάθε ὑπάλληλος. Ἂν ἐγίνετο ἕνας ἔλεγχος κάθε 15 ἡμέρες ἀπὸ τὸν προϊστάμενον νομίζω ὅτι αὐτὸς θὰ ἦτο ὁ καλλίτερος ἔλεγχος.

§328Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι δὲν μποροῦμε ν’ ἀπασχολήσουμε τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ τρόπου τοῦ ἐλέγχου.

§329Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ τὸ ψηφίσῃ ἀπόψε;

§330Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ τελειώσῃ ἡ συζήτησις καὶ τὸ Σάββατον θὰ μιλήσουν μόνον οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων. Ἀλλὰ νὰ ἐξαντληθοῦν προηγουμένως οἱ ἄλλοι ρήτορες.

§331Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οἱ μισθοί, κύριοι, συνάδελφοι εἶπον ὅτι εἶναι ἀναμφισβητήτως ἀνεπαρκεῖς. Δὲν δύναμαι ὅμως νὰ συμφωνήσω μὲ τὰ ἐπιχειρήματα τῆς συνομοσπονδίας τῶν ὑπαλλήλων ἀπολύτως, διότι τὸ γεγονὸς καὶ μόνον ὅτι συγκρίνουν τοὺς μισθοὺς πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως εἶναι ἐξαιρετικῶς πολυτελεῖς μισθοὶ εἶναι ἱκανὸν νὰ μᾶς πείσῃ ὅτι αἱ διαμαρτυρίαι τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, εἶναι ὀλίγον ὑπερβολικαὶ ὡς πρὸς τὸ σημεῖον αὐτό. Ἀσφαλῶς ὅμως δὲν δύναται κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι αἱ ἀποδοχαὶ εἶναι ἐντελῶς ἱκαναὶ νὰ ἱκανοποιήσουν τὰς σημερινὰς οἰκονομικὰς ἀνάγκας. Λησμονοῦν ὅμως εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ ἓν ἀκόμη ἐπιχείρημα ὅτι ἂν ὁ πόλεμος ἐδημιούργησεν τὴν ὑποτίμησιν τῶν ἀποδοχῶν εἰς ὑγιὲς νόμισμα, ἐδημιούργησεν ὅμως ἐξ ἀντιθέτου καὶ μίαν κατάστασιν ἥτις προσεπόρισεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἀπειρείαν βαθμῶν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ξένον ἐντελῶς καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν τούτων. Ἐκεῖνο ὅμως τὸ ὁποῖον εἶναι τρομερὸν καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει προκαλέσει τὴν ἀποσύνθεσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν δὲν εἶναι τὸ γλισχρότατον τῶν ἀποδοχῶν, δὲν εἶναι αἱ μικραὶ ἀποδοχαὶ ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι κρατοῦν ἐν ἀγανακτήσει τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον, εἶναι ἡ ἀνισότης τοῦ μισθολογίου. Ἀπὸ τοῦ 1924, κύριοι πρὸ παντὸς καὶ ἐντεῦθεν ἔχει δημιουργηθῇ μία κατάστασις ἐντελῶς ἀχαρακτήριστος. Μᾶς ἔχει καταλάβη ὅλους μανία, ἔχει δημιουργηθῆ μία κατάστασις προνομιούχων καὶ μὴ ὑπαλλήλων εὐνοουμένων καὶ μὴ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἐκέρδισαν τὰς ἐπωμίδας ὅλως παραδόξως καὶ ὅλως ἀδικαιολογήτως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἕνας μέγας ἀριθμὸς σεμνῶν καὶ ἱκανῶν ὑπαλλήλων μὴ δυναμένων λόγῳ τῆς ὑπηρεσίας των νὰ ἀσχοληθοῦν εἰς παρασκηνιακὰ καὶ ἀθέμιτα ἔργα παραμένουν εἰς τοὺς μικροὺς βαθμούς, ἐνῷ οἱ ἀνίκανοι καὶ οἱ ἐπιτήδειοι κατώρθωσαν νὰ ἀνέλθουν ἐπιτροχάδην τὰς ἀνωτάτας βαθμίδας τῆς ὑπαλληλικῆς ἱεραρχίας. Καὶ ἡ ἀνισότης αὕτη καὶ αἱ ἀδικίαι αὗται δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ δημιουργήσουν τὴν ἀπογοήτευσιν καὶ τὸ μάρασμα εἰς τὰ ἐπίλεκτα στοιχεῖα τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου, τὰ ὁποῖα ἤδη δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδώσουν τοὺς καρποὺς τοὺς ὁποίους ἀναμένει καὶ τὸ Κράτος καὶ ἡ Κοινωνία. Ὅ,τι ἔγινε κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν εἰς τὴν Χώραν ταύτην εἶναι ἀκατανόμαστον, ὁ δὲ ἐτσιθελισμὸς καὶ ἡ αὐθαιρεσία ὑπῆρξε τὸ ἔμβλημα τῶν ἐνεργειῶν τῶν διαφόρων Κυβερνήσεων. Ἀρκεῖ ἡ θέλησις τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν διὰ νὰ αὐξήσῃ τοὺς μισθοὺς τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀρκεῖ ἡ θέλησις μόνον τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ γίνῃ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν δικαστικῶν. Δὲν ἤρκει τὸ κέφι τοῦ ἁρμοδίου ὑπουργοῦ διὰ νὰ αὐξηθοῦν οἱ μισθοὶ τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἁρμοδιότητός των. Οὐδεὶς ἐσκέφθη ὅτι αἱ τοιαῦται μονομερεῖς ἐνέργειαι δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ προκαλέσουν τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ ὑπαλληλικοῦ κόσμου καὶ τὸν μαρασμὸν καὶ τὴν ἀποσύνθεσιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν. Καὶ ἐρωτῶ ἐὰν κατόπιν τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναζητήσωμεν εὐθύνας ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων εἰς οἱονδήποτε καὶ ἐὰν προέβησαν παράπτωμα. Εἶναι δυνατὸν ἕνα Κράτος τοιαύτην μετερχόμενον πολιτικὴν νὰ λέγετε Κράτος καὶ εἶναι δυνατὸν ἕνα τοιοῦτον Κράτος νὰ ἀξιοῖ τὸν σεβασμὸν τῶν πολιτῶν καὶ τῶν ὀργάνων του ἀπέναντι τῶν νόμων του; Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ ἔχομεν καὶ τὸ περίφημον ζήτημα τῶν 3)16 τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ πραγματικὸν αἶσχος. Δὲν ξέρω ποίαν ἡμέραν 2–3 ὑπουργοὶ ἔτυχε νὰ ὑποβάλωσι καὶ νὰ ψηφίσωσι νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ὡρισμένων ὑπαλλήλων ηὐξάνοντο αἱ ἀποδοχαὶ των κατὰ τὰ 3)16.

§332Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου ἀναγράφει ρητῶς ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι τὸ νομοθέτημα αὐτὸ ἀφορᾷ τὴν νομικὴν θέσιν τοῦ δημοσίου ὑπαλλήλου, ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὴν μισθολογικὴν διαβάθμισιν θὰ καταρτισθῇ νέον νομοσχέδιον.

§333Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζετε ὅτι εἶμαι ἐκτὸς τοῦ θέματος;

§334Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὄχι.

§335Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δὲν δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ Κράτος νὰ ἀξιώσῃ ἀπὸ οἱονδήποτε πολίτην καὶ ἀπὸ οἱονδήποτε ὑπάλληλον ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεών των, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ Κράτος κατὰ τοιοῦτον τρόπον παραγνωρίζει τὰς ἰδικάς του ὑποχρεώσεις, καθ’ ἣν στιγμὴν εἰς τὸ ἕνα ὑπουργεῖον οἱ ὑπάλληλοι λαμβάνουν μεγαλειτέρας ἀποδοχὰς ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ αὐτοῦ βαθμοῦ ἄλλου ὑπουργείου. Εἶναι δυνατὸν μὲ τὰς ἀδικαιολογήτους αὐτὰς διακρίσεις νὰ ἀξιώσητε ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμποδίσητε τὴν λευκὴν ἀπεργίαν ὄχι γενικήν; Ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐφήρμοζε τὰ μέτρα τῶν 3)16 διὰ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους, ὑπέβαλε δὲ καὶ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν εἰς τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ ὁποίου ἀνεγνώριζε τὴν ἀδικίαν τὴν ὁποίαν ἔσπευτε νὰ θεραπεύσῃ. Ἀλλὰ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἀποσύρεται ἐζητήσαμε καὶ ἡμεῖς οἱ μικροὶ ἀντιπρόσωποι ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἀπεσύρθη τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν μᾶς ἠξίωσε ἀπαντήσεως ἐν τῷ κυριαρχικῷ αὐτῆς δικαιώματι. Ἀλλὰ μήπως ὑπάρχει μόνον ἡ κατάφωρος καὶ ἡ ἀχαρακτήριστος αὐτὴ ἀδικία; Μήπως δὲν ὑπάρχουν γραφεῖς κεντρικῶν ὑπηρεσιῶν οἱ ὁποῖοι διὰ νόμου εἰδικοῦ λαμβάνουν καὶ μισθὸν εἰσηγητοῦ; Μήπως δὲν ὑπάρχουν εἰσηγηταὶ διαφόρων ὑπουργείων τῶν ὁποίων τὸ ¼ ἔχουν τὸν μισθὸν τοῦ τμηματάρχου, ἐνῷ εἰσηγηταὶ ἄλλων σπουδαιοτέρων ὑπουργείων δὲν τὸν λαμβάνουν; Μήπως δὲν ὑπάρχει διάταξις εἰς τὰ ὑπουργεῖα τῆς Γεωργίας καὶ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἔχοντες 8ετῆ ὑπηρεσίαν τμηματάρχου, ἔχουν ὄχι μόνον τὸν μισθόν, ἀλλὰ καὶ τὸν βαθμὸν τοῦ διευθυντοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἄλλων ὑπουργείων τμηματάρχαι μὲ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, δὲν ἔχουν τὸ προνόμιον αὐτό; Καὶ ἐρωτῶ καὶ πάλιν. Κατόπιν τῶν τοιούτων ἀδικιῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσητε εὐθύνας ἀπὸ τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον; ηὐξήθησαν οἱ μισθοὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν προπολεμικῶν μισθῶν τοῦ 1912. Ἀλλὰ μήπως ηὐξήθησαν κατ’ ἰσότητα ἐὰν ὄχι πλήρη, τοὐλάχιστον σχετικήν. Ὄχι. Διότι οἱ μισθοὶ τῶν δικαστικῶν ηὐξήθησαν κατὰ 50% περισσότερα τῶν μισθῶν τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Γνωρίζετε ἀκόμη ὅτι εἰς τὸ αὐτὸ ὑπουργεῖον, τὸ ὁποῖον διευθύνει ὁ ἀξιότιμος ὑφυπουργὸς κ. Δεληγιάννης, ὑπάρχουν κλητῆρες οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τριπλάσιον μισθὸν ἀπὸ τὸν κλητῆρα τοῦ διπλανοῦ γραφείου; Ἠρώτησα ποὺ στηρίζεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ καί μοῦ εἶπον, ὅτι αὐτοὶ εἶναι ταξινόμοι κλητῆρες. Ἀναδυφῶν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ὑπουργείου τῆς Παιδείας εἶδον μετὰ καταπλήξεως, ὅτι ἀναλογοῦν διοικητικοὶ ὑπάλληλοι μὲ βαθμὸν εἰσηγητοῦ νομομηχανικοῦ αʹ τάξεως. Ἀλλὰ μήπως δὲν ὑπάρχουν ὑπάλληλοι μὲ μισθὸν Ἀρεοπαγίτου καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἄλλοι μὲ μισθὸν διευθυντοῦ, καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπάρχουν ἄλλοι μὲ μισθὸν τμηματάρχου;

§336Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Ὑπάρχουν καὶ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν τεχνικὸν ἐπίδομα.

§337Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ὑπάρχει οὐδεμία ὁμοιομορφία, Εἶναι οἰκτρὸν τὸ θέμα τὸ ὁποῖον παρουσιάζουν ἀπὸ ἀπόψεως διαβαθμίσεως καὶ ἀπὸ ἀπόψεως μισθολογίου αἱ Ἑλληνικαὶ ὑπηρεσίαι, εἶναι οἰκτρὸν ἐπαναλαμβάνω τὸ θέαμα καὶ δὲν δύναται κανεὶς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἕνα τέρμα εἰς τὴν ἀθλιότητα ἡ ὁποία παρατηρεῖται. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἕνα ἄλλο ζήτημα λίαν σοβαρὸν κ. συνάδελφοι, τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ἐξ ἴσου τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον. Ἐὰν εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν τῶν ἀπόψεων τὰς ὁποίας ἀνέφερα προηγουμένως, ὑπῆρξεν ἰσχυρὰ ἡ ἀγανάκτησίς μου, εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο θὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ὑφιστάμενον καθεστὼς τῶν συντάξεων ἀποτελεῖ αἶσχος καθυβρίζον ὄχι μόνον τὸ Κράτος ἀλλὰ καὶ τὸν ἀσημότερον ἰδιωτικὸν ὀργανισμόν. Ἐκεῖ ἡ ἀναρχία ἐμφανίζεται ἐν ὅλη της τῇ μεγαλοπρεπείᾳ. Δὲν εἶναι ὑπερβολὴ νὰ ὑποστηρίξῃ κανείς, ὅτι κάθε ὑπάλληλος ἔχει ἴδιον νόμον, περὶ συντάξεως. Κατηργήθη ἡ ἀρχὴ ἡ γενικὴ κατὰ τὴν ὁποίαν διὰ νὰ γίνῃ τις συνταξιοῦχος ἔπρεπε νὰ ἔχῃ 35 ἔτη ἢ 20 ἐτῶν συντάξιμον ὑπηρεσίαν καὶ ἡλικίαν 60 ἐτῶν. Διὰ νόμου ἐγκατεσπαρμένου εἰς διάφορα νομοσχέδια εἰς τὸν περὶ ρευστοποιήσεως τῆς περιουσίας καὶ δὲν ξεύρω εἴς τι ἄλλο, διοχετεύθησαν διατάξεις κανονίζουσαι κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος διευκολύνει τοὺς διαφόρους ἐπιτηδείους καὶ τοὺς διαφόρους προνομιούχους, χειροκροτούσης καὶ ψηφιζούσης τῆς Βουλῆς, διαφόρους νόμους καὶ οὕτω πως ἐδημιουργήθη ἕνα καθεστὼς ἐπαναλαμβάνω τὸ ὁποῖον ἀτιμάζει αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος.

§338Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πιστεύω νὰ ἐννοεῖτε τὴν παροῦσαν Βουλήν.

§339Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Διὰ τὴν παροῦσαν Βουλὴν ἡ εὐθύνη εἶναι μεγαλυτέρα, διότι ἐνῶ εἶναι εἰς θέσιν νὰ θέσῃ τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν τὴν ἠγνόησεν. Ἀκούσατε κ. συνάδελφοι ποῖα ἔτη ἀναγνωρίζονται ὡς συντάξιμος ὑπηρεσία, «τῶν σπουδῶν.....» (ἀναγινώσκει). Σᾶς ἀναφέρω ὀλίγα τινα, διότι ὑπάρχουν 200 καὶ πλέον νόμοι κ. συνάδελφοι εἰς τοὺς ὁποίους εἶναι ἐγκατεσπαρμένοι διάφοροι τοιαῦται διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπαναλαμβάνω ἀποτελοῦν αἶσχος ἐπὶ τὴν ἐμφάνισίν μας ὡς Κράτος σεβόμενον ἑαυτό. Ἀλλὰ λησμονεῖτε τὴν περίφημον διάταξιν τοῦ κ., τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα ἀκούσατε πρότινος, ὁ ὁποῖος εἰς νομοσχέδιον ἔθεσε διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἄμισθος ὑπηρεσία τοῦ ὑπογραμματέως παρὰ εἰρηνοδικείοις εἶναι συντάξιμος. Ἤθελεν νὰ προσφέρῃ μίαν μικρὰν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἐνεθυμήθη ὅτι εἶχεν διατελέσει ἄμισθος ὑπογραμματεὺς εἰρηνοδικείου, χωρὶς νὰ ὑπολογίσῃ ὅτι ἐκ τῆς διατάξεως αὐτῆς ἐτίθετο τορπίλλη εἰς τὸν δημόσιον προϋπολογισμόν, διότι πόσαι χιλιάδες ἄνθρωποι δὲν διετέλεσαν ἄμισθοι ὑπογραμματεῖς, ὡς καὶ ὁ ὑποφαινόμενος ὁ ὁποῖος τότε ὅταν ἐζήτουν τὴν κατάργησιν τῆς σκανδαλώδους αὐτῆς διατάξεως, ἐτόνισα καὶ εἶπον ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ἐκείνης δύναμαι νὰ λάβω σύνταξιν ἀνωτέραν ἀπὸ αὐτὴν ποὺ λαμβάνετε σεῖς, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ μὴ ἀναφέρω ποὺ ἐξῆλθον τοῦ γυμνασίου διορίσθην ἄμισθος ὑπογραμματεὺς καὶ διατελῶ ἀκόμη τοιοῦτος διότι οὐδεὶς δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ μὲ ἀπολύσῃ, διότι ὡς εἶναι γνωστὸν οἱ γραμματεῖς τῶν εἰρηνοδικείων διορίζουν χιλιάδας ἀμίσθων ὑπογραμματέων χωρὶς ποτὲ νὰ τοὺς ἀπολύσουν. Ἀλλὰ μήπως εἰς τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων εἶναι μόνον τοῦτο; Ὑπάρχει καὶ ἡ περίπτωσις τῶν τῆς ἀπονομῆς συντάξεως διὰ λόγους ὑγείας. Γνωρίζετε πολὺ καλὰ κ. συνάδελφοι πόσον εὔκολον εἶναι νὰ λαμβάνῃ κανεὶς σύνταξιν διὰ λόγους ὑγείας. Δύο πιστοποιητικὰ — εὐτυχῶς ὑπάρχουν πολλοὶ εὐσυνείδητοι συνάδελφοι οἱ ὁποῖοι διὰ τὸ καλὸ τοῦ ἀνθρώπου, κακὸ δὲν κάνουν, δίνουν ἕνα πιστοποιητικὸν ὅτι πάσχει ἀπὸ οἱανδήποτε νόσον, καὶ ἔχομεν ἀνθρώπους οἱ ὁποῖοι ἐξῆλθον μετ’ ἐλαχίστην ὑπηρεσίαν τῶν ὑπαλληλικῶν τάξεων μὲ μίαν γεναίαν σύνταξιν ὡς παθόντες εἰς ὑπηρεσίαν ἀνίκανοι νὰ ἐξασκήσουν τὴν τόσον ἀνώδυνον δημοσίαν ὑπηρεσίαν, τοὺς ὁποίους βλέπομεν εὐδοκίμως ἐργαζομένους εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ζωὴν καὶ εὐρωστάτους εἰς τὴν ὑγείαν των. Ὑπάρχει ὅμως καὶ ἄλλη ἀκατανόμαστος καταστρατήγησις.

§340Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ὑπάρχουν ἔτη συντάξεως ἀνώτερα τῆς ζωῆς των.

§341Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει, κ. συνάδελφοι, καὶ ἡ περίπτωσις τῆς συνταξιοδοτήσεως λόγῳ καταργήσεως θέσεως. Ὅσοι παρακολουθοῦν τὰ ὑπαλληλικὰ πράγματα καὶ ἔτυχε νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς ἐν μέσῳ τῶν δημοσίων, γνωρίζουν πόση κατάχρησις λαμβάνει χώραν δυνάμει τῆς διατάξεως αὐτῆς. Θὰ ὁμολογήσῃ κανεὶς ὅτι σπανίως θὰ εὑρεθῇ ὑπάλληλος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ ἀποχωρήσῃ τῆς ὑπηρεσίας διὰ νὰ λάβῃ μίαν μικρὰν σύνταξιν. Τὶ γίνεται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Ἀφοῦ καταργεῖται ἡ θέσις παίρνει σύνταξιν ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς καὶ μετὰ 10 ἡμέρας ἐπαναδιορίζονται εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν ἄλλοι ὑπάλληλοι. Ἕνα παράδειγμα: Ὅταν ἐπὶ Δικτατορίας ἀπεφασίσθη ἡ κατάργησις τοῦ ὑπουργείου τῆς Κοινωνικῆς Προνοίας ἀπελύθησαν οἱ ὑπάλληλοι, ἀπεζημιώθησαν, ἔγιναν συνταξιοῦχοι, ἐπῆραν τὸ ταμεῖον προνοίας καὶ ἐπεδόθησαν εὐδοκιμώτατα εἰς τὴν ἄσκησιν ἰδιωτικῶν ἐπαγγελμάτων. Ὅταν ἀνασυνεστήθη τὸ ὑπουργεῖον τῆς Προνοίας, δὲν ἐκλήθησαν νὰ ἀναλάβουν τὰς ὑπηρεσίας οἱ ὡς ἄνω παυθέντες λόγῳ καταργήσεως θέσεων ὑπάλληλοι, ἀλλὰ διωρίσθησαν νέοι. Προχθὲς ἀκόμη ἐνθυμεῖσθε ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατελθὼν τοῦ βήματος μόλις εἶχε δηλώσει ὅτι ὑπάρχει πληθώρα 5 χιλιάδες ὑπαλλήλων, πρὸ ἑνὸς τετάρτου ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῆς Ὑγιεινῆς διὰ τοῦ ὁποίου ηὐξάνοντο αἱ θέσεις κατὰ 100 καὶ οὕτω πως αἱ 5 χιλιάδες ἔγιναν 5100. Εἶναι ἀκατανόητον. Διεμαρτυρήθην, λοιπὸν καὶ πάλιν, ἀλλ’ ἡ φωνή μου εἶναι φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Ἐκτὸς αὐτοῦ ὅμως ἐπανέρχομαι εἰς τὴν σύνταξιν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰς νέας χώρας. Δημιουργοῦμεν ἕνα θεσμὸν διὰ τοῦ ὁποίου οἱ εἰς τὰς Νέας Χώρας ὑπηρετήσαντες ὑπολογίζουν τὴν ὑπηρεσίαν των διὰ τὴν σύνταξιν εἰς διπλοῦν. Δὲν πηγαίνουν, εἶπεν, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Δὲν πηγαίνουν διότι ἐκεῖνοι ποὺ διατάσσουν εἶναι ἀνάξιοι νὰ κατέχουν τὴν θέσιν τοῦ προϊσταμένου. Τὸ Κράτος δικαιολογεῖ τοιαῦτα μέτρα μὲ τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν πηγαίνουν οἱ ὑπάλληλοι, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂν διατυπώσουν μεγαλειτέρας ἀξιώσεις, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα; Παριστάμεθα πρὸ τοῦ ἑξῆς θεάματος, ὅτι κατὰ τοιοῦτον τρόπον μὲ ὑπηρεσία σπουδῶν, μὲ διπλασιασμὸν στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, μὲ διπλασιασμὸν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Νέων Χωρῶν, θὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους 35 ἐτῶν, λαμβάνοντας σύνταξιν 40 ἐτῶν. Εἰς Κράτος τὸ ὁποῖον ἑώρτασε τὴν ἑκατονταετηρίδα τῆς ἐλευθερίας, εἰς Κράτος τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἔχει προοδευτικοὺς θεσμούς, Κράτος τὸ ὁποῖον συναγωνίζεται ἢ ἀξιοῖ τοὐλάχιστον νὰ συναγωνίζεται εἰς πολιτισμὸν σύγχρονα Κράτη, εἶναι ἐντροπή, λέγω, νὰ ὑπάρχουν τοιοῦτοι θεσμοί. Ἀλλὰ μήπως ὑπάρχει μόνον ὑπὲρ τῶν Νέων Χωρῶν ἡ διάκρισις αὐτή; Δὲν ὑπολογίζεται μόνον διπλῆ ἡ σύνταξις τῶν εἰς τὰς Νέας Χώρας ὑπηρετούντων, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ παραδείγματα κατὰ τὰ ὁποῖα λογίζεται διπλῆ ἡ σύνταξις τῶν ἐκ τῶν Νέων χωρῶν τῆς Ἑλλάδος ἐρχομένων εἰς τὴν Παλαιὰν Ἑλλάδα. Θὰ σᾶς ἀναφέρω τὸν κ. Μακρῆν. Ἐκλήθη ὁ κ. Μακρῆς διὰ νὰ χρησιμεύσῃ καὶ αὐτὸς ὡς ἀναδημιουργητὴς τῆς Ἑλλάδος. Πολὺ καλῶς ἐξετέλεσε τὸ καθῆκον του, ἀλλὰ τὸ μόνον πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐνόμησε πρέπον νὰ διορθώσῃ, ἦτο τὸ ἑξῆς: ὅτι ὁ χρόνος τῆς ἐν Ἀθήναις ὑπηρεσίας του λογίζεται διπλοῦς διὰ τὴν σύνταξιν (τεῦχος Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1926). Ἂν δὲν ἀνέφερον τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, οὐδεὶς δὲν θὰ μὲ ἐπίστευε, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ πιστεύσῃ κανεὶς ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λάβουν χώραν τοιαῦται ἀσχημίαι αἱ ὁποῖαι νὰ σκεπάζωνται καθ’ ὃν τρόπον σκεπάζονται. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ περιορισθῶ μέχρις ἐδῶ εἰς τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων καὶ νὰ μὴ ἀναφέρω ἄλλα παραδείγματα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς προκαλέσουν τὴν ἀγανάκτησιν, τὴν ἀηδίαν καὶ θὰ αἰσθανθῆτε αὐτομάτως τὸ αἴσθημα τοῦ ἐμπτυσμοῦ τοῦ Κράτους. Θὰ σᾶς εἴπω μόνον ὅτι ὑπάρχουν κλητῆρες οἱ ὁποῖοι μετὰ 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν λαμβάνουν σύνταξιν κατὰ πολὺ μεγαλειτέραν τῆς συντάξεως τὴν ὁποίαν μετὰ 40 ἐτῶν ὑπηρεσίαν θὰ ἐλάμβανεν ἀποχωρῶν ὁ πρόεδρος καὶ ὁ εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§342Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Αὐτοὶ παίρνουν 800 δραχμὰς τὸν μῆνα.

§343Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὅλα αὐτὰ τὰ γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις, διότι τὰ ἐτόνισεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὸ ἐκλογικόν του πρόγραμμα καὶ ἔσπευσε νὰ καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε τὴν μελέτην ὅλων τῶν ὑπαλληλικῶν ζητημάτων καὶ τὴν ὁποίαν ἐπιτροπὴν προσεφώνησεν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. (ἀναγινώσκει). Οἱ λόγοι αὐτοί, κύριοι βουλευταί, οἱ λόγοι αὐτοί, οἱ ὁποῖοι προεκάλεσαν πραγματικὴν συγκίνησιν διὰ τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, ἔμειναν λόγοι κενοί, παρῆλθον 20 μῆνες ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης καὶ ἐν τούτοις ἡ περίφημος ὑπαλληλικὴ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνετέθη ἡ μελέτη τοῦ ὅλου δημοσιοϋπαλληλικοῦ προβλήματος καὶ ἡ ὑπόδειξις τῶν μέτρων διὰ τῶν ὁποίων αὐτὰ θὰ εἰσήρχοντο εἰς μίαν ὁμαλὴν ὁδόν, παρῆλθον 20 μῆνες καὶ τὸ ἔργον της εἶναι μηδέν. Καὶ φρονεῖ ἡ Κυβέρνησις ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ ἡ τοιαύτη στάσις τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία δίδει τὸ δικαίωμα, δικαίωμα τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ στέρξῃ ἡ ἰδιότης των ὡς ὄργανον τοῦ Κράτους, τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ καταγγέλλουν τὴν Κυβέρνησιν ὡς εὑρισκομένην ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς; Ποῖος εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν ἵνα ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν —ἐπιτροπὴν ἀποτελουμένην ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ δημοσίους ὑπαλλήλους—ἵνα ἐπὶ ἓν εἰκοσάμηνον φέρῃ εἰς πέρας τὸ σοβαρὸν ἔργον τὸ ὁποῖον τῆς ἀνετέθη;

§344Β. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. (Ὑφυπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ὑπαλληλικὴ ἐπιτροπὴ ἐπεραίωσε τὸ ἔργον της ἀλλ’ εἶναι ἀνεφάρμοστον, διότι προκαλεῖ δαπάνην ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι διατεθειμένος ὁ Ἑλληνικὸς Λαὸς νὰ ἀνεχθῇ. Ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ μέμφεσθε τὴν Ὑπαλληλικὴν Ἐπιτροπήν. Ἡ Ἐπιτροπὴ κατήρτισε τὸν καταστατικὸν χάρτην, κατήρτισε καὶ τὸν μισθολογικὸν χάρτην, ἀλλ’ ἦτο ἀνεφάρμοστος.

§345Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν ὅτι δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑποδείξεις τῆς ἐπιτροπῆς, διότι οἱ μισθοὶ τοὺς ὁποίους προέβλεπεν ἦσαν ὑπερβολικοὶ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνθέξῃ ὁ προϋπολογισμός. Ἀλλὰ νομίζω, κύριε ὑπουργέ, ὅτι ἐὰν ἦτο τὸ ζήτημα τῶν ὑπερβολικῶν μισθῶν δὲν θὰ ἀπέμενεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ νὰ τοὺς μειώσῃ ἐν μιᾷ σχετικῇ ἰσότητι. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ σημεῖον τοῦτο εἰς τὸ ὁποῖον ὑστέρησεν ἡ ἐπιτροπή. Ὑστέρησεν εἰς τὴν ἐν γένει μελέτην τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος πρὸ παντὸς δὲ εἰς τὸ τῆς διαβαθμίσεως· ὑστέρησεν δὲ διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζετε ὑμεῖς, ὑστέρησε διότι μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἐδημιουργήθη ἅμιλλα ποῖον ἐκ τῶν μελῶν νὰ προστατεύσῃ τοὺς ὑπαλλήλους του—διότι εἰς αὐτὸν τὸν τόπον ἀποτελεῖ Κράτος καθ’ ἕνας αὐτοτελὴς ἀρχηγός.—ἀλλά τὰ μέτρα αὐτὰ ἠδύνατο νὰ τὰ ἐμποδίσῃ ἡ Κυβέρνησις ἡ ὁποία ἔπρεπε νὰ εὑρίσκεται ἐν ἐπαφῇ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ὁποίας νὰ παρακολουθῇ τό ἔργον καὶ ἂν ἔβλεπεν ὅτι διὰ τοὺς Α ἢ Β λόγους ἡ ἐπιτροπὴ δὲν προέβαινεν εἰς τὸν ταχὺν τερματισμὸν τοῦ ἔργου της ἔπρεπε νὰ λάβῃ οἱαδήποτε ἄλλα μέτρα ἵνα τὴν ἀντικαταστήσῃ ἢ νὰ μελετήσῃ καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον τὸ σοβαρώτατον τοῦτο πρόβλημα. Συνεπῶς θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ διαφωνῶ ὅτι ὑπῆρχεν ἄλλος λόγος καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἀδιαφορίαν τὴν ὁποίαν ἐπέδειξεν ἡ Κυβέρνησις ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκκρεμότητα τοῦ ὑπαλληλικοῦ ζητήματος ἐπὶ δύο ἔτη ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐτόνισεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οἱ δὲ συνεργάται του γνωρίζουν πολὺ καλὰ ποίαν σημασίαν ἔχει ἡ ὁλοκληρωτικὴ λύσις τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος. Κινδυνεύει, εἶπεν ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου συνάδελφος, ὁ κοινοβουλευτισμὸς λόγῳ τοῦ συνδικαλισμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν ὑπάρχει Κράτος εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως, δὲν ὑπάρχει Κράτος ὅταν ὑπάρχουν ὑπαλληλικαὶ ὀργανώσεις. Ὄχι, κύριοι συνάδελφοι, μὴ ἀνησυχῆτε· οὐδεὶς κώδιξ ὑπάρχει ἐκ τῶν ὑπαλληλικῶν ὀργανώσεων. Παρεξετράπησαν πράγματι αἱ ὑπαλληλικαὶ ὀργανώσεις καὶ παρεξετράπησαν εἰς βαθμὸν ἀξιοθρήνητον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ εἴμεθα ἐπιτιμηταί καὶ αὐστηροὶ κατήγοροι τῶν ὑπαλληλικῶν ὀργανώσεων, διότι παρεξετράπησαν μὴ δυνάμενοι νὰ ἀνεχθῶσι τὰς ἀδικίας καὶ τὰς ἀνισότητας, μὴ δυνάμενοι νὰ ἀνεχθῶσι τὴν τακτικήν, τὴν ἐχθρικὴν τακτικὴν τοῦ Κράτους, μὴ δυνάμενοι νὰ ἀνεχθῶσιν τὴν ἀκαταλόγιστον δημιουργίαν προνομιακῆς καταστάσεως καὶ ἂς εἴμεθα περισσότερον κατήγοροι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι εἶναι πραγματικοὶ ὑπεύθυνοι μιᾶς καταστάσεως, ἡ ὁποία παρατείνεται σήμερον καὶ ἡ ὁποία εἶναι πράγματι θλιβερά· καὶ πραγματικοὶ ὑπεύθυνοι δὲν εἶναι οἱ ὑπάλληλοι, εἶναι αἱ Κυβερνήσεις, ἡ ἀκαταλόγιστος τακτικὴ καὶ ἡ ἀδιαφορία τῶν ὁποίων ὡδήγησαν τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον εἰς τὴν ἀπόγνωσιν, ὡδήγησαν τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον εἰς τὴν λῆψιν μέτρων τὰ ὁποῖα ἀσφαλῶς πρέπει νὰ προκαλέσωσι τὴν ἀνησυχίαν κάθε ἀνθρώπου σκεπτομένου στοιχειωδῶς, κάθε ἀνθρώπου ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ζῇ εἰς αὐτὸν τὸν τόπον καὶ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποδημῇ ὅταν οἱ χρόνοι ἔρχονται ἀντίθετοι. Δὲν κινδυνεύει τὸ Κράτος, δὲν κινδυνεύει ὁ κοινοβουλευτισμὸς ἀπὸ τὰς ὀργανώσεις τῶν ὑπαλλήλων. Ἀποδώσατε δικαιοσύνην εἰς τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον, ἀποδώσατε ἰσότητα καὶ πείσατέ τον ὅτι εἶναι καλλίτερα νὰ προσφέρῃ θυσίας ἀλλὰ θυσίας ἐν ἰσότητι, ὄχι θυσίας μονομερεῖς, διὰ νὰ ἴδητε πόσα ὡραῖα παραδείγματα θὰ σᾶς δώσῃ— ἔχει δώσει ἄλλωστε ἐξαιρετικὰ παραδείγματα αὐτοθυσίας καὶ ἡρωϊσμοῦ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος, ὥστε νὰ μὴ ἀρνηθῇ καὶ τὴν θυσίαν αὐτὴν —. Ἀλλ’ ἀπατᾶται οἱοσδήποτε ὅταν πιστεύῃ ὅτι διὰ τοῦ ὑπαλληλικοῦ χάρτου ψηφιζομένου καθ’ ὃν τρόπον ψηφίζεται εἰς τοιαύτας ὥρας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαναγκάσητε τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον νὰ πειθαρχήσῃ, εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἐπαναφέρητε εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Πρέπει λέγω νὰ εἶναι ἀφελὴς ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος πιστεύει ὅτι διὰ νεκρῶν τυπικῶν διατάξεων εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποκατασταθῇ παγία κατάστασις τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ κατάστασις αὐτὴ δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς δικαιοσύνης, δὲν στηρίζεται ἐπὶ τῆς ἰσότητος. Μὴ φοβῆσθε τὸν Κοινοβουλευτισμόν. Τὸν Κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὸ Κράτος ὑπονομεύει αὐτὸς οὗτος ὁ Κοινοβουλευτισμὸς αὐτὸ τοῦτο τὸ Κράτος, καὶ τὸν ὑπονομεύει κατὰ βαθμόν ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ προκαλῇ τὴν σύντονον προσοχὴν ὅλων μας. Καὶ τὸ Κράτος αὐτὸ τὸ ὁποῖον τοιαύτην τακτικὴν τηρεῖ, τακτικὴν περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησα, τακτικὴν στηριζομένην ὄχι εἰς λόγους κενούς, ἀλλ’ εἰς γεγονότα, τὸ Κράτος αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ σωριασθῇ ὡς χάρτινος πύργος, διότι στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ψεύδους. Μὴ ἀνησυχῆτε λοιπὸν διὰ τὸν κοινοβουλευτισμόν, διότι ὀλίγοι ὑπάλληλοι ὡμίλησαν περὶ ἀριστερῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνησύχησαν τὸν ἀξιότιμον ἐξ Οἰτύλου βουλευτήν. Εἶπεν ὁ κ. βουλευτὴς «ἐξηυτελίσθη τὸ Κοινοβούλιον, ἐξηυτελίσθη ἡ ἀντιπροσωπεία ἡ Ἐθνικὴ διότι ὁ λαὸς ἀπευθύνεται πρὸς τὸ Πολιτικὸν Γραφεῖον» καταληφθεὶς δὲ ὑπὸ μαγίας ἀνεφώνησεν ζήτω ἡ βουλευτοκρατία ἀναφωνῶ καὶ ἐγὼ ζήτω ἡ βουλευτοκρατία, βουλευτοκρατία ἡ ὁποία ὅμως νὰ περιορίζεται ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λέγωμεν ζήτω ἡ βουλευτοκρατία, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἔθνους εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν ἐκχωροῦσιν ἀσυζητητεὶ τὰ δικαιώματά των καὶ ἐπιφυλλάσσονται ἐξερχόμενοι νὰ τὰ ἀναθέτουσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἡ θέσις τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ λαοῦ δὲν ὑπάρχει εἰς τὰ γραφεῖα τῶν ἐκτελεστικῶν ἐξουσιῶν. Ἐὰν θέλετε νὰ φωνάζωμεν ζήτω ἡ βουλευτοκρατία πρέπει νὰ τὴν περιορίσωμεν νὰ μείνῃ ἐντὸς τῆς αἰθούσης αὐτῆς, διότι μόνον ἐδῶ ἐκτελεῖ τὸν προορισμόν της. Ἀλλὰ εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν δὲν εἴμεθα παρὰ ταπεινοὶ θεράποντες οἱ περισσότεροι, τῶν ἰσχυρῶν ταπεινοὶ θεράποντες ἐκείνων τῶν ὁποίων ἡ ἰσχὺς καὶ ἡ ἀνοχὴ καὶ ἡ ἐκτίμησις εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς ἐπαναφέρῃ καὶ διὰ μίαν ἄλλην φορὰν εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Συνεπῶς δὲν διατρέχει κανένα κίνδυνον ἡ βουλευτοκρατία. Ἡ βουλευτοκρατία διατρέχει κίνδυνον καὶ ὁ κοινοβουλευτισμὸς διατρέχει κίνδυνον ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ μεταβαλλόμεθα εἰς γραμματοκομιστὰς καὶ δὲν κάμνομεν τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ εἴμεθα διεκπεραιωταὶ ὑποθέσεων αἱ ὁποῖαι μόνον τὴν ἀηδίαν εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσωσιν, εἴμεθα ὅμως ὑποχρεωμένοι νὰ τὰς ἐκτελῶμεν, διότι εἶναι ὑποθέσεις ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δίκαιαι, ὑποθέσεις αἱ ὁποῖαι ἄνευ τῆς παρεμβάσεώς μας δὲν θὰ ἔβλεπον τὸ φῶς τῆς ἡμέρας παρὰ θὰ ἐθάπτοντο εἰς τὰ ἀρχεῖα τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν.

§346Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τότε πταίουσιν οἱ ὑπάλληλοι.

§347Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν μπορῶ νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἴδια Δὲν εἶναι ζήτημα μόνον μισθοῦ, διότι καὶ πάλιν θὰ ἀπατηθῶμεν καὶ πάλιν θὰ χαρακτηρισθῶμεν ὡς ἀφελεῖς ἐὰν πιστεύσωμεν ὅτι δι’ οἱασδήποτε αὐξήσεως μισθοῦ, ὁσονδήποτε ὑπερβολικῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυγιανθῇ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος. Ἡ κρίσις, κύριοι, ἡ ὑπαλληλικὴ δὲν εἶναι μόνον ὑλική, εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον κρίσις ἠθική. Οὐδέποτε εἰς οὐδεμίαν ἐποχὴν καὶ εἰς οὐδεμίαν χώραν ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος ἀπετέλεσε κοινωνικὴν τάξιν, ἡ ὁποία ἔζη ἐν χλιδῇ. Εἰς ὅλας τὰς χώρας καὶ τὰς μᾶλλον οἰκονομικῶς εὐρώστους ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος ἦτο μεταξὺ τοῦ προλεταριάτου. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ κανεὶς ὅτι δι’ οἱασδήποτε αὐξήσεων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Ἐὰν δὲν ἀνυψώσωμεν καὶ ἠθικῶς τὸν ὑπάλληλον, δὲν ἐπιτυγχάνομεν τίποτε. Διότι μὴ λησμονῆτε ὅτι προπολεμικῶς ὑπῆρξαν σοβαροὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι εἶχον τιμὴν νὰ ὑπηρετοῦν τὸ δημόσιον, διότι δὲν τοὺς ἤρκει μόνον ὁ μισθὸς ἦτο καὶ ἡ αἴγλη ἡ ἠθικὴ ἀξία, ἀξία ἡ ὁποία μεταπολεμικῶς ἀνετράπη, ἀξία ἡ ὁποία μετεβλήθη εἰς ἐρείπια τῇ ἀνοχῇ τοῦ Κράτους καὶ τῇ συνεργασίᾳ τῆς κοινωνίας. Δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν τὰς περιόδους τοῦ 1917 καὶ τοῦ 1920 κατὰ τὰς ὁποίας τὸ Κράτος μὲ μίαν ἀδικαιολόγητον προκατάληψιν ἐπετέθη κατὰ τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν τὴν περίοδον τοῦ 1920– 1923, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἐπέπεσεν μετὰ λύσσης κατὰ τοῦ δημοσιοϋπαλληλικοῦ κόσμου καὶ ἡ κοινωνία παρίστατο ὡς ἀδιάφορος θεατὴς ἑνὸς σπαραγμοῦ, ἐνῷ εἶχεν ὑποχρέωσιν νὰ παρέμβῃ καὶ νὰ σταματήσῃ τὸ ἔργον, διότι συντριβὴ τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν δὲν ἦτο ἄλλο παρὰ συντριβὴ τῶν λαϊκῶν συμφερόντων. Ἔχομεν λοιπὸν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλωμεν κάθε προσπάθειαν ἵνα ἐξυψώσωμεν ἠθικῶς τὸν ὑπάλληλον καὶ θὰ τὸν ἐξυψώσωμεν μόνον διὰ τῶν μέτρων τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἡ θλιβερὰ κατάστασις εἰς τὴν ὁποίαν, κύριοι βουλευταί, διατελεῖ ὁ ὑπαλληλικὸς κόσμος τῆς χώρας. Καὶ ἀπὸ τὴν κατάστασιν αὐτὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ἐξαγάγῃ τὸ ψηφιζόμενον ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζῃ τις ὅτι θὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἡ ἐλαχίστη ἔστω βελτίωσις τῆς καταστάσεως διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν λύεται ὁριστικῶς καὶ ὁλοκληρωτικῶς τὸ ὑπαλληλικὸν ζήτημα. Δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ καὶ νὰ βελτιωθῇ ἡ κατάστασις ἐὰν δὲν ἀρθοῦν αἱ ἀδικίαι καὶ ἀνισότητες καὶ ἐὰν δὲν ὑποκατασταθῇ ἡ ἰσότης καὶ ἡ δικαιοσύνη. Διὰ τὴν κατάστασιν αὐτήν, ὡς καὶ προηγουμένως ἀνέφερα ὑπεύθυνος εἶναι ὁ πολιτικὸς κόσμος τῆς χώρας καὶ ὁ ὑπεύθυνος αὐτὸς πολιτικὸς κόσμος καλεῖται σήμερον νὰ ἐπανορθώσῃ τὰ σφάλματά του. Διὰ τοὺς λόγους τούτους λοιπὸν ὑποστηρίζω καὶ οὐχὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ ἄρτι κατελθὼν τοῦ βήματος κ. συνάδελφος, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι οὔτε διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἐπιφέρει βελτίωσιν οὔτε διὰ τὴν κοινωνίαν. Τοὐναντίον καθησυχάζει τοὺς ἁρμοδίους καὶ παρέχει πρὸς αὐτοὺς ἓν ἐπιχείρημα νὰ εἴπουν εἰς τὸν λαὸν ὅτι μαζὺ μὲ τὰ ἄλλα ἔργα των ἔκαμαν καὶ τὸν καταστατικὸν χάρτην τῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον οὐδαμῶς ἱκανοποιεῖ τὸν ὑπαλληλικὸν κόσμον· δὲν παρέχει εἰς οὐδένα τὴν ἐλπίδα ὅτι θὰ τὸν ὠθήσῃ εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδόν. Ἂς μὴ ἀπατώμεθα καὶ ἂς μὴ προσπαθοῦμεν νὰ ἀπατῶμεν καὶ τοὺς ὑπαλλήλους καὶ τὴν κοινωνίαν. Εἶναι χάρτινος πύργος ἐπαναλαμβάνω, τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Καὶ εἶναι ἀστεῖον νὰ φανταζώμεθα ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν πρόλογον ἔστω τῆς λύσεως τοῦ σοβαρωτάτου τούτου ζητήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν κοινωνίαν. Ἡ ἀσθένεια εἶναι ἀσφαλῶς σοβαρωτάτη καὶ συνεπῶς καὶ τὰ φάρμακα πρέπει νὰ εἶναι ἡρωϊκά. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι δὲν εἶναι εὔκολα τὰ ὅσα λέγομεν. Βεβαίως, κύριε ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν εἶναι εὔκολα τὰ ὅσα λέγομεν, διότι ἐὰν ἦσαν τόσον εὔκολα καὶ ἐὰν δὲν ἀπαιτοῦσαν σκληρὰς θυσίας θὰ εἶχαν πρὸ πολλοῦ πραγματοποιηθῇ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξωμεν ὅτι ἐπειδὴ ἡ ἐφαρμογή των παρέχει μυρίας δυσχερείας πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὸ ἔργον ἢ νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δὲν μᾶς παρέχουν δυσχερείας, δὲν μᾶς ἐμβάλλουν εἰς κόπους, δὲν μᾶς δημιουργοῦν ζητήματα. Βεβαίως εἶναι σκληρὸν τὸ ἔργον, βεβαίως ἡ ἀποστολὴ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκλήθησαν νὰ καταλάβωσιν τὰ ἀνώτατα τῆς πολιτείας ἀξιώματα δὲν εἶναι ἀποστολὴ τόσον εὐχάριστος. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ Κυβερνήσουν σήμερον τὴν Χώραν, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι καλοῦνται νὰ προλάβουν τοὺς μελλοντικοὺς κινδύνους αὐτοὶ πρέπει νὰ ἐννοήσουν ὅτι τὰ ὑπουργικὰ ἐδώλια δὲν εἶναι ἐδώλια παρέχοντα τὴν χλιδὴν καὶ τὴν εὐμάρειαν, τὴν ἡσυχίαν καὶ τὴν γαλήνην, ἀλλ’ εἶναι σταυροί. Πρέπει νὰ εἶναι Σίμωνες οἱ Κυρρηναῖοι. Πρέπει νὰ γνωρίζουν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ ἀναλάβουν τὸν καθαρμὸν αὐτόν, ὅτι ἐξερχόμενοι καὶ ἐγκαταλείποντες τὰ ὑπουργικὰ ἐδώλια καὶ τὰ ὑπουργικὰ γραφεῖα θὰ ἀφήσωσιν ἐκεῖ ἕνα κομμάτι τῆς ζωῆς των ὁλοκλήρου. Πρέπει νὰ γνωρίζουν ὅτι θὰ ἐξέλθουν σωματικῶς καὶ διανοητικῶς ἀνάπηροι, λόγῳ τῆς ὑπερεντατικῆς ἐργασίας, εἰς τὴν ὁποίαν καλοῦνται νὰ ὑποβληθοῦν. Ἀσφαλῶς δὲν εἶναι εὔκολον τὸ ἔργον τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπιβεβλημένον. Ὅσοι εἶναι εἰς θέσιν νὰ τὸ φέρουν εἰς πέρας, ἂς προχωρήσουν. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὀρρωδοῦν ἂς σταματήσουν ἂς ἐπιδοθοῦν εἰς ἔργα ὀλιγώτερον κοπιώδη, εἰς ἔργα ὀλιγώτερον δυσάρεστα. Μόνον εἰς τὸν τόπον αὐτόν, κ. ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ εὐκολώτερον ἔργον, τὸ εὐκολώτερον ἐπάγγελμα, εἶναι τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ὑπουργοῦ. Ἐὰν εἰς τὸν τόπον αὐτὸν δι’ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, δι’ ὅλας τὰς λειτουργίας ἀπαιτοῦνται προσόντα, μόνον εἰς τὸν τόπον αὐτὸν ὅλοι μας εἴμεθα ὥριμοι δι’ οἱονδήποτε ὑπούργημα, ἀρκεῖ μόνον νὰ μᾶς προταθῇ. Ἐφόσον λοιπὸν τοιαῦται ἐπικρατοῦν ἀντιλήψεις, ἐφόσον κατὰ τοιοῦτον τρόπον διατίθενται ἀνώτατα λειτουργήματα, ἀσφαλῶς τὸ ἔργον θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ εἶναι δύσκολον. Ἀλλ’ ἀσφαλῶς μίαν ὡραίαν πρωΐαν θὰ εὑρεθῶμεν μάρτυρες τῆς καταστάσεως αὐτῆς, θὰ εὑρεθῶμεν τὰ θύματα τῆς καταστάσεως αὐτῆς, τὴν ὁποίαν ὅλοι μας ἀναγνωρίζομεν, ἀλλὰ δὲν σπεύδομεν νὰ τὴν διορθώσωμεν διότι ἀφίνομεν εἰς ἄλλους τὸ ἔργον, εἰς ἡμᾶς ἀρκεῖ μία στιγμὴ ἔστω γαλήνης, μία στιγμὴ ἔστω εὐμαρείας, μία στιγμὴ ἱκανοποιήσεως τῶν φιλοδοξιῶν μας καὶ τῶν ἀντιλήψεών μας. Καίτοι ματαίως ἀπευθύνω τὴν ὑστάτην ἀλλὰ ματαίαν ἔκκλησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν οὐχ’ ἧττον τὴν παρακαλῶ νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ὄχι διὰ νὰ τὸ μελετήσῃ περισσότερον, διότι ἀσφαλῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἀνάγκην μεγαλειτέρας προσοχῆς, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀποσύρῃ διὰ νὰ μελετήσῃ ἐν γένει τὸ ὅλον ὑπαλληλικὸν πρόβλημα, τὸ ζήτημα τῆς διαβαθμίσεως, τὸ ζήτημα τοῦ ἑνιαίου μισθολογίου, τὸ ζήτημα τῶν συντάξεων, κατὰ ἕνα τρόπον ἴσον καὶ δίκαιον καὶ νὰ φέρῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἔργον αὐτῆς μὲ τὴν πεποίθησιν ὅτι θὰ προσφέρῃ τὴν μεγαλειτέραν ὑπηρεσίαν τὴν ὁποίαν εἶναι δυνατὸν νὰ προσφέρῃ κανεὶς εἰς τὴν Χώραν. Μόνον, κύριοι βουλευταί, κατὰ τοιοῦτον τρόπον εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι πράγματι ἡ Ἑλλὰς θὰ καταστῇ ἂν ὄχι ὁλοκληρωτικῶς, τοὐλάχιστον ἐν μέρει ἀγνώριστος. Διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ἐγὼ τοὐλάχιστον εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τονίσω — εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ — ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Ἑλλὰς ἀσφαλῶς θὰ γίνῃ ἀγνώριστος, ἀλλ’ ἀγνώριστος κατὰ τρόπον ὁ ὁποῖος νὰ μὴ εἶναι εὐχάριστος εἰς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐγκαταλείψωσιν τὴν Χώραν αὐτὴν ὅταν πνεύσωσιν εἰς τὴν Χώραν μας ἐναντίοι ἄνεμοι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους δὲν εἴμεθα ἀσυνήθιστοι. (χειροκροτήματα).

§348Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ ποῖον λόγον ἐπιμένει εἰς τὰς τελευταίας συνεδριάσεις νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ ποία ἡ ἐξαιρετικὴ ἀνάγκη.

§349Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Δι’ ὃν λόγον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει νὰ ψηφισθοῦν καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια τὰ Κυβερνητικά.

§350Α. ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ ἄλλα εἶναι ἁπλᾶ καὶ εἰμποροῦν νὰ ψηφισθοῦν.

§351Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδηλώθη ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκούσῃ γνώμας δὲν ἐπιζητεῖ νὰ τὸ ψηφίσῃ ἀπόψε.

§352ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§353Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ συνεχισθῇ ἡ συζήτησις εἰς ἄλλην ἡμέραν, νὰ ἀναβάλω καὶ ἐγὼ διὰ τότε τὴν ὁμιλίαν μου, διότι οἱ προλαλήσαντες ὡμίλησαν τόσας ὥρας ὥστε ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη. Τὸ ζήτημα τῆς καταστάσεως τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων εἶναι τόσον γενικὸν, ὥστε κάθε βουλευτὴς εἰς τὰς γενικὰς γραμμὰς τὸ ἠξεύρει καὶ ὀφείλει νὰ τὸ ἠξεύρῃ. Ἐγὼ ἐπὶ πλέον ἔτυχε νὰ τὸ παρακολουθήσω ἀπὸ τῆς φοιτητικῆς μου ἐποχῆς καὶ ἐνόμισα ὅτι εἶμαι εἰς θέσιν καὶ ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ὁμιλήσω ἐπ’ αὐτοῦ. Ὁπωσδήποτε τὸ ζήτημα αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν πλέον σπουδαιοτέρων ἐξ οὗ ἐξαρτᾶται ἡ ποιότης τῶν δημοσίων ἐξ ἧς πολὺ ἐξαρτᾶται ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ εὐδοκίμησις τοῦ Κράτους. Διὰ νὰ ἀποκτήσωμεν δημοσίους ὑπαλλήλους καλοὺς ἱκανούς, ἐμπείρους, ζηλωτὰς τοῦ καθήκοντος, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἕνα νόμον κατάλληλον περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ἤτοι πρέπει νὰ κανονίσωμεν καλῶς τὰ τοῦ διορισμοῦ, τῆς παύσεως, τῆς μεταθέσεως, τοῦ προβιβασμοῦ, τῆς τιμωρίας αὐτῶν, καὶ ἐν γένει τὰ τῶν ζητημάτων ἅτινα ἐνδιαφέρουν τὴν τύχην αὐτῶν. Περὶ αὐτῶν ὅμως δὲν ἤκουσα καμμίαν συζήτησιν νὰ γίνῃ.

§354Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κατ’ ἀκρίβειαν δὲν ἔγινε καμμία συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ διακόψω κανένα καὶ ἤκουσα ὅλους μὲ ἀνεξάντλητον ὑπομονὴν καὶ προσοχήν, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι ὁ μὲν πρῶτος ἐκ τῶν ρητόρων ἀνέπτυξεν ὁλόκληρον πολιτικὸν πρόγραμμα, ὁ δὲ δεύτερος ἔθιξεν ὁλόκληρον τὸ ὑπαλληλικὸν πρόβλημα· ἀλλὰ περὶ καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων δὲν ἐλέχθη τίποτε.

§355Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Θὰ προσπαθήσω νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του δηλαδὴ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὅμως ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρόκειται σήμερον τὸ πρῶτον νὰ ψηφίσωμεν νόμον περὶ καταστάσεως ὑπαλλήλων. Τοιοῦτος ὑφίσταται πρὸ πολλοῦ ἀπὸ τοῦ 1909 ἰδίως. Σήμερον μόνον πρόκειται νὰ συστηματοποιήσωμεν καὶ συμπληρώσωμεν τὰ ἰσχύοντα. Ἐξ ἄλλου πρέπει νὰ προσθέσω ὅτι σκοπὸς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δὲν εἶναι μόνον ἡ δημιουργία καλῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ἡ προστασία αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς κανονικῆς λειτουργείας τοῦ Πολιτεύματος. Διότι ὡς εἴπωμεν, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κανονίζονται τὰ τῶν διορισμῶν, παύσεως, μεταθέσεως, προβιβασμοῦ, καὶ τὰ παρόμοια ζητήματα ὥστε νὰ μὴ ἐξαρτῶνται ἐκ τῆς αὐθαιρέτου θελήσεως τῶν ὑπουργῶν. Ἐὰν ἀφίενται ταῦτα εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ ὑπουργοῦ λαμβανομένου ὑπ’ ὄψει ὅτι οὗτος ὑπόκειται εἰς τὴν ἐπιρροὴν τῶν βουλευτῶν καὶ οὗτοι τὴν τοῦ λαοῦ, τότε καὶ ἡ τύχη τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων ἀπὸ τὸν λαὸν καὶ τοὺς βουλευτὰς θὰ ἐξηρτᾶτο καὶ οὕτω ἀπὸ τοὺς ἰδίους, ἐμμέσως, θὰ διενηργοῦντο αἱ διοικητικαὶ πράξεις. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον θ’ ἀπετέλει ἐκτροχιασμὸν τοῦ Πολιτεύματος. Καὶ ὅπως διασαφίσω τοῦτο, νὰ μοῦ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ περὶ τῆς φύσεως τοῦ Πολιτεύματος.

§356Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Δὲν εἶναι ὥρα τώρα κ. συνάδελφε, δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§357Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἀφοῦ ἐπὶ 5 ὥρας ἠνέχθητε νὰ ὁμιλοῦν ἄλλοι ἐπὶ ἀσχέτων ζητημάτων μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀπορῶ γιατὶ δὲν ἀνέχεσθε τὴν τοιαύτην ἐπὶ τῶν σχετικῶν.

§358Κ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Μὰ, κ. Καρασεβδᾶ, ὁμιλήστε.

§359Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ὁπωσδήποτε δὲν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἐνῷ βαθμηδὸν ἀποσύρονται σχεδὸν πάντες. Ἐγὼ βλέπων τοῦτο, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ διακόψω.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν θὰ ψηφισθῇ ἀπόψε. Δύνασθε λοιπὸν κ. Καρασεβδᾶ, νὰ συνεχίσητε τὴν ἀγόρευσίν σας προσεχῶς. Ὁ κ. Μπούτης ἔχει τὸν λόγον.

§361Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Μόνον μίαν δήλωσιν θὰ κάμω. Εἰς τὸ ἄρθρον 6 λέγει, ὅτι οὐδεὶς διορίζεται μετὰ τὸ 60ον ἔτος τῆς ἡλικίας. Εἶναι ἀποκλειστικὴ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 6;

§362Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι. Καὶ θὰ κάμω δήλωσιν, νὰ καταχωρηθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§363Ι. ΜΠΟΥΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου παράγραφος 2 λέγει. (ἀναγινώσκει). «Ὑπάλληλοι προστατευόμενοι κλπ.». Μίαν διασάφησιν παρακαλῶ. Ἀφοῦ ὑπάλληλοι δὲν δύνανται νὰ διορισθοῦν πρὶν ἢ ἐκπληρώσουν τὰς στρατιωτικὰς ὑποχρεώσεις, τὶ θὰ γίνῃ;

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐριπαῖος.

§365Π. ΕΥΡΙΠΑΙΟΣ. Λυποῦμαι πολύ, διότι ἡ ὥρα εἶναι περασμένη καὶ δὲν ἠμπορῶ νὰ ὁμιλήσω.

§366Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως, νὰ ὁμιλήσουν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, νὰ ἔχωμεν τὴν γνώμην τῶν συντεταγμένων κομμάτων, ὥστε, νὰ ἐπακολουθήσῃ ἀργότερον ἡ ἀνάπτυξις τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἡ Χώρα νὰ εὑρίσκεται εἰς γνῶσιν τῶν γνωμῶν τῶν κομμάτων ἐπὶ ἑνὸς σπουδαίου ζητήματος.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ περαιτέρω συζήτησις διὰ τὸ Σάββατον. Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεως τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῶν ἀπὸ 10)12)29 δανειακῶν συμβάσεων μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου Τ.Π.Δ. τῶν ταχυδρομικῶν ταμιευτηρίων καὶ χορηγήσεως ἐξουσιοδοτήσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς σύναψιν ὁμοίας συμβάσεως μετὰ τοῦ αὐτονόμου σταφιδικοῦ ὀργανισμοῦ». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τοῦ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν φόρου καὶ περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιωδῶν ἐν γένει προϊόντων διατάξεων». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ παραχωρήσεως μέρους τῶν ἐκ τοῦ ἰχθυοτροφείου Κλεισόβης ἐσόδων τοῦ Δημοσίου εἰς τὸν δῆμον Μεσολογγίου». (ψηφίζεται τὸ σύνολον)

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις διὰ τὴν σήμερον καὶ ὥραν 4.30′ μ. μ. (Ὥρα 3 πρωϊνὴν)