1930.04.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 70η

ΤΡΙΤΗ 8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1930

Προεδρεία κ. Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΥ

(Ὥρα 4.30′ μ. μ.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ συνεδρίασις. Ν’ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ ἑξῆς: Τὸ πανυπαλληλικὸν κέντρον Θεσσαλονίκης διαμαρτύρεται διὰ τὰς ἀδίκους ἐπιθέσεις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. — Ὁ βουλευτὴς κ. Τσαρλαμπᾶς καταθέτει ὑπόμνημα τοῦ ἐπαγγελματικοῦ ἐπιμελητηρίου Κερκύρας σχετικὸν μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κώδικος φορολογίας ἐπιτηδεύματος. — Ὁ βουλευτὴς κ. Σ. Ἀνθρακόπουλος καταθέτει ὑπόμνημα τῶν ἀστῶν προσφύγων Σερρῶν ζητούντων τὴν συνέχισιν τῆς καταβολῆς τῶν ὁμολογιῶν ὑπὸ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. — Τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον Πατρῶν ζητεῖ τὴν μὴ τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ἀμβύκων. — Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Α. Παπαναστασίου, Ν. Μπακόπουλος καὶ Ν. Τζερμιᾶς καταθέτουν ὑπόμνημα τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν τοῦ σχολείου τῶν καλῶν τεχνῶν Μετσοβείου Πολυτεχνείου. — Ὁ ἐμποροβιομηχανικὸς σύλλογος Τριπόλεως ὁ «Ἑρμῆς» διαμαρτύρεται διὰ τὰ λεχθέντα κατὰ τοῦ νομάρχου Τριπόλεως ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Μπακοπούλου καὶ διαδηλοῖ τὴν ἐμπιστοσύνην του πρὸς τοῦτον. — Οἱ μικροϊδιοκτῆται κάτοικοι Βερροίας ζητοῦν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐνοικιοστασίου. — Οἱ ἁλιεῖς Στυλίδος παρακαλοῦν ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ σπογγαλιεία διὰ μηχανημάτων ἐντὸς τοῦ λιμένος. — Οἱ ἀπόστρατοι χωροφύλακες Ναυπακτίας Αἰτωλοακαρνανίας ζητοῦν τὴν χορήγησιν τοῦ 25% τῆς συντάξεώς των. — Οἱ μετεκπαιδευθέντες δημοδιδάσκαλοι ἐκ τοῦ μονοταξίου διδασκαλείου Ἀθηνῶν τοῦ ἔτους 1928 ζητοῦν τὴν τροποποίησιν τῆς παραγράφου γʹ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ διατάγματος «περὶ διαβαθμίσεως τῶν δημοδιδασκάλων». — Οἱ καπνοπαραγωγοὶ πολλῶν ἐπαρχιῶν ζητοῦν τὴν λῆψιν ριζικῶν μέτρων πρὸς προστασίαν ἐκλεκτῶν ἑλληνικῶν καπνῶν. — Οἱ κάτοικοι Λαγκαδᾶ ζητοῦν τὴν ἀποστολὴν ἱκανῶν ὑπαλλήλων εἰς τὰ συνεργεῖα διανομῆς γαιῶν ἵνα μὴ προκληθῇ ρῆξις μεταξὺ γηγενῶν καὶ προσφύγων. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 812 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκ δραχμῶν 4.500, 3.375, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 714 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δρχ. 568,000 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 715 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 8.350 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 716 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 158.015, ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Συγκοινωνίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 717 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 2.700 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 718 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 10,500 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 719 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 3.794.430 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Γεωργίας — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 720 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 171.616.40 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 723 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 5.000 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Προνοίας. — Ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ Γενικὸς Ἐπίτροπος τῆς Ἐπικρατείας ὑποβάλλει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 713 πρᾶξιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου διὰ τὴν θεώρησιν χρηματικοῦ ἐντάλματος ἐκ δραχμῶν 5.000 ὑπ’ εὐθύνην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. — Ἡ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος γνωρίζει ὅτι οὐδεὶς ὑπάλληλος ὑπηρετεῖ παρ’ αὐτῇ ὑπὸ τὸ ὄνομα Σ. Γαλιατσᾶτος. Οἱ κ. κ. Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) καὶ Α. Παπᾶς (Ὑπουργὸς τῆς Ὑγιεινῆς) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ αὐθεντικῆς ἑρμηνείας τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου 3874 περὶ παραχωρήσεως δασικῶν ἢ μὴ ἐκτάσεων πρὸς ἵδρυσιν ἰατρείων». Ἡ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τῶν κάτωθι σχεδίων νόμων: 1) «Περὶ ἑρμηνείας καὶ συμπληρώσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου 4102 περὶ διαθέσεως ἐπιβατικῶν αὐτοκινήτων». 2) «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ φονευθέντος ἐν συμπλοκῇ μετὰ τῶν λῃστῶν ἀνθυπασπιστοῦ τῆς χωροφυλακῆς Δαφέρμου Ἰωάννου» καί 3) «Περὶ παρατάσεως προθεσμίας ἀνταλλαγῆς προσωρινῶν τίτλων (ἐπιτρόπων) τοῦ βʹ ἀναγκαστικοῦ δανείου 6% 1926». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Χατζῆς, Π. Καρασεβδᾶς κ.λ.π. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4173 «περὶ δασικοῦ κώδικος». Οἱ κ. κ. Π. Βουρλούμης (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας) Γ. Μαρῆς (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) καὶ Δ. Δίγκας (Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ κωδικοποιήσεως τῆς νομοθεσίας περὶ ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν ἐπιμελητηρίων». Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ἐκ τοῦ πολέμου ἐπανορθώσεις». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Λεβαντῆς, Ε. Καρυωτάκης καὶ Α. Θεολογίτης ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ἐκ τοῦ πολέμου ἐπανορθώσεις». Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Κ. Βλαχοθανάσης, Γ. Τηλικίδης, Κ. Κουρτίδης, Η. Συρογιάννης, κλπ. ὑποβάλλουν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σχεδίου νόμου. Ἡ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ καταβολῆς δραχμῶν 800.000 εἰς τὸ διευθυντὴν τοῦ γραφείου τύπου Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν». Ὁ βουλευτὴς κ. Ν. Ξηρὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4372 περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ Διδασκαλείου τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως». Οἱ κ. κ. Θ. Σοφούλης (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν) καὶ Κ. Σπυρίδης (Ὑπουργὸς τῆς Γεωργίας) ὑποβάλλουν σχέδιον νόμου «περὶ ἀποδοχῶν τῶν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας ἀποσπωμένων ἀξιωματικῶν». Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν Ἀναφορῶν καὶ Ἐρωτήσεων Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς διδασκάλων Ἰωαννίνων.

§2Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συνιστῶ θερμῶς τὴν ἀναφοράν, διότι νομίζω ὅτι ἀδικοῦνται οἱ διδάσκαλοι καὶ παρακαλῶ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον ἡ ἀναφορά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Χαβίνης ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Τζουμέρκων.

§4Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Οἱ χωρικοὶ τῶν κατοίκων Τζουμέρκων παρακαλοῦν ὅπως ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ Καλεντίνης–Ἁγιάντων–Ἰωαννίνων. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§5Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Παρακαλῶ νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Μεσολογγίου.

§7Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἰχθυοτροφείου τῆς Κλεισόβης, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ κομμάτι τῆς λιμνοθαλάσσης Μεσολογγίου, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἔχει ἐθνικὴ ἱστορία καὶ τὸ ὁποῖον ἔχει ποτισθῆ μὲ ποταμοὺς αἱμάτων. Παρεχωρήθη τὸ εἰσόδημά του ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῶν ἑορτῶν τῆς ἑκατονταετηρίδος εἰς τὸν δῆμον Μεσολογγίου, παραλλήλως ὅμως ἐγένετο ἡ πλέον χονδροειδεστέρα παράβασις ἐκ μέρους τοῦ ὑπουργοῦ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας εἰς βάρος τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν ψαράδων τοῦ Μεσολογγίου. Τὸ ἰχθυοτροφεῖον δηλαδὴ αὐτὸ τοῦτο κατεστράφει ἀπὸ πλημμύρας, ὄχι ἁπλῶς ἡ παραγωγή του, ἀπὸ θεομηνίαν, καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ διὰ τοὺς μισθωτὰς τοὐλάχιστον μείωσις τοῦ μισθώματος καθ’ ὃν χρόνον ἦτο κατεστραμμένον καὶ διὰ ποσὸν ἴσον πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς καταστροφῆς. Ἐν τούτοις οἱ φιλότιμοι αὐτοὶ ψαράδες δὲν ἐζήτησαν ἀπὸ τὸ δημόσιον ἐλάττωσιν τοῦ μισθώματος, παρὰ τὴν ἐπιστροφὴν ἡμίσεως ἑκατομμυρίου βεβαιωθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας ἣν ὑπέστησαν, ἐζήτησαν μόνον νὰ πληρώσουν ἀμέσως τὸ ἥμισυ τῶν καθυστερουμένων ἴσων μισθωμάτων δηλαδὴ 500.000 περίπου καὶ τὸ ὑπόλοιπον κατανεμόμενον εἰς δόσεις νὰ τὸ πληρώσωσι ἐντὸς μερικῶν προθεσμιῶν παρέχοντας καὶ νέας πλήρεις ἐξασφαλίσεις, τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας κατόπιν αἰτήσεως, ὑπηρεσιακῆς ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης ἐνεργείας ἔστειλε ἐρώτημα εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον, ἂν δύναται νὰ ἐπιστρέψῃ τοῦτο, μαζὶ δὲ μὲ τὸ ἐρώτημα εἶπε καὶ διάφορα ἐπιχειρήματα ἐναντίον τῆς προτάσεως ταύτης, εἶπεν δηλαδὴ ὅτι διὰ τὴν θεομηνίαν ὑπάρχει διάταξις εἰς τὴν διακήρυξιν τῆς δημοπρασίας ἡ ὁποία δὲν ἐπιτρέπει εἰς τοὺς μισθωτὰς νὰ ζητήσουν ἐλάττωσιν τοῦ μισθώματος διὰ θεομηνίαν, ἀλλὰ πρῶτον ἡ διάταξις αὕτη καὶ ἂν ἐτέθη ἐν τῇ διακηρύξει, δὲν ἰσχύει διότι τὸ δημόσιον δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐκμεταλλεύεται τὴν καταστροφὴν τῶν πολιτῶν, ἠμπορεῖ νὰ ἰσχύῃ διὰ πάντα ἄλλον ἀλλὰ διὰ τὸ δημόσιον θὰ ἦτο ἀνήθικος πρᾶξις. Δεύτερον δὲν ἐζητήθη ἐδῶ ἐλάττωσις τοῦ μισθώματος ἀλλ’ ἀναβολῆς πληρωμῆς ἣν οὐδεὶς τῶν κοινῶν μισθωτῶν καὶ ὁ πλέον αὐστηρὸς θὰ ἠρνεῖτο. Τρίτον δὲν ἐπρόκειτο ἐδῶ περὶ βλάβης τῆς παραγωγῆς ἕνεκα θεομηνίας, ἀλλὰ περὶ καταστροφῆς αὐτοῦ τοῦ μισθίου. Ἐπὶ πλέον εἶπεν τὸ ὑπουργεῖον ὅτι ὑπεβλήθη προσφορὰ ὑπὸ ἄλλου προσφέροντος μεγαλύτερον ποσὸν ἀπὸ τὸ νῦν μίσθωμα ἐὰν διαλυθῇ ἡ μίσθωσις. Διάλυση ὅμως τῆς μισθώσεως ὑπὸ τὰς περιστάσεις αὐτὰς λόγῳ μεγαλειτέρας προσφορᾶς θὰ ἦτο ἐπίσης ἀνήθικος πρᾶξις. Τὸ νομικὸν συμβούλιον ἀπαντῶν εἰς τὸ ἐρώτημα εἶπε ὅτι κατ’ ἀρχὴν μὲν δὲν ἐγκρίνει, ἐπιφυλάσσεται ὅμως ν’ ἀποφασίσῃ ἐν ᾗ περιπτώσει δοθοῦν ἐγγυήσεις ὑπὸ τῶν μισθωτῶν ποὺ ὑπέστησαν τὴν καταστροφὴν ἐγκεκριμμέναι ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Τοιαῦται ἐγγυήσεις προσεφέρθησαν ὑπὸ τούτων καὶ ἐθεωρήθησαν ἀρκεταὶ ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἀλλὰ τοῦτο παρεσύρθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπέβαλε μὲν πάλιν τὸ ζήτημα εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον ἀλλὰ μὲ τοιοῦτο τρόπον διετύπωσε τὴν ἐπιχειρηματολογίαν διὰ νὰ δείξῃ ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθῇ καταφατικὴ ἀπάντησις ὥστε τὸ νομικὸν συμβούλιον ἐπηρεασθὲν ἐξέφερε ἀρνητικὴν γνώμην ἐνῶ μετὰ τὰς προσφερθείσας καὶ ἐγκριθείσας ἐγγυήσεις ὤφειλε κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς πρώτης του γνωμοδοτήσεως νὰ ἐκφέρῃ τοιαύτην καταφατικὴν ἀπάντησιν· ἀκριβέστερον τοῦτο εἶπε ὅτι ἔλυσε ἀρνητικῶς τὸ ζήτημα διὰ τῆς πρώτης του γνωμοδοτήσεως ἐνῶ διὰ τῆς πρώτης τὸ ἀντίθετον προεξεδήλωσε διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς χορηγήσεως ἐγγυήσεων ἐγκρινομένη ὑπὸ τοῦ ὑπουργείου. Κατόπιν τούτων ὤφειλε τὸ ὑπουργεῖον νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν μας ἐν τούτοις ἀντὶ νὰ δεχθῇ ταύτην προέβη εἰς ἀκύρωσιν τῆς μισθώσεως.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαθανάσης ἐπὶ τῆς ἰδίας ἀναφορᾶς.

§9Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐξ ὅσων ἀνέπτυξε ὁ προλαλήσας κ. συνάδελφος καταφαίνεται ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν ἀναφορὰ ὑποβάλλεται ὄχι μόνον παρὰ τῶν μισθωτῶν τῶν κηρυχθέντων ἐκπτώτων ἀλλὰ καὶ ἐκ μέρους ὅλων τῶν ἐπαγγελματικῶν καὶ ἐπιστημονικῶν σωματείων τῆς πόλεως, τὰ ὁποῖα βεβαιοῦν ὅτι ὑπὸ τὴν τὴν ἀντίληψιν αὐτὴν ἔλαβε χώραν ἡ ἀντικατάστασις τῶν μισθωτῶν τοῦ ἰχθυοτροφείου. Δὲν φρονοῦμεν ὅτι εἶναι δίκαιον τὸ δημόσιον νὰ μὴ δίδῃ τοιαύτην ἀναστολὴν διότι περὶ ἀναστολῆς πρόκειται. Δὲν πρέπει ν’ ἀποβλέπῃ εἰς διάλυσιν μισθώσεων καίτοι εἶναι βεβαιωμένον ἐκ μέρους τῶν ἐπισήμων, ὅτι οἱ μισθωταὶ ὑπέστησαν τεραστίας ζημίας ἀνερχομένας εἰς 350.000 δρχ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη τοῦ ὑπουργείου νὰ κηρύξῃ ἐκπτώτους τοὺς μισθωτὰς καὶ νὰ μὴ δώσῃ μίαν προθεσμίαν εἶναι αὐστηρὰ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀναβληθῇ καὶ νὰ δοθῇ μία προθεσμία νὰ ἐκπληρώσουν τὰς ὑποχρεώσεις των, δεδομένου ὅτι διὰ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῶν ἔδοσαν ἐγγύησιν ὑπερβαίνουσαν τὸ μίσθωμα. Νομίζω ὅτι εἶναι πλέον ἢ δικαία ἡ ἀπάντησις τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν κατοίκων καὶ συνιστῶ τὴν τοιαύτην εὐμενῆ λύσιν ὑπὲρ αὐτῶν.

§10Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Κατόπιν τῆς δηλώσεως τῶν ἐνοικιαστῶν ὅτι εὑρίσκονται εἰς ἀδυναμίαν νὰ καταβάλλουν ἐμπροθέσμως τὰς δόσεις τοῦ μισθώματος τοῦ ἰχθυοτροφείου, παρέπεμψα τὸ ζήτημα εἰς τὸ νομικὸν συμβούλιον, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν ἐγγυήσεις. Μετὰ ἐξέτασιν τῶν παρασχεθεισῶν ἐγγυήσεων ἐκρίθησαν αὗται ἀνεπαρκεῖς καὶ ἐξεδόθη γνωμάτευσις περὶ λύσεως τῆς μισθώσεως. Ἐκ παραλλήλου ὑπεβλήθησαν προσφοραὶ ἀνωτέρου μισθώματος αἱ ὁποῖαι ἐκρίθησαν συμφερώτεραι, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ ἐπελθοῦσα ζημία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν κερδῶν ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἰχθυοτροφείου. Ὀρθῶς ἑπομένως ἐνήργησε τὸ ὑπουργεῖον πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς ἀποφυγὴν δημιουργίας κακῶν προηγουμένων ἐν περιπτώσει ζημίας τοῦ μισθωτοῦ.

§11Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Τὸ νομικὸν συμβούλιον τὴν πρώτην φορὰν εἶπεν, ὅτι ἐπιφυλάσσεται νὰ ἀποφασίσῃ, τότε λοιπὸν δὲν ὑπῆρχε ἀπόρριψις.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς τροχιοδρομικῶν.

§13Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Πρόκειται κ. ὑπουργὲ τῆς Συγκοινωνίας περὶ ὑποθέσεως διὰ τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν τρεῖς φορὰς τὸν λόγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔχει κάμῃ καὶ σχετικὰς ἐνεργείας τὸ ὑπουργεῖον, ἡ δὲ ἑταιρεία δὲν ἐννοεῖ νὰ συμμορφωθῇ πρὸς αὐτάς. Φαίνεται ὅτι ὁ Κυβερνητικὸς Ἐπίτροπος δὲν καταβάλλει τὰς δεούσας προσπαθείας. Ἡ ἑταιρεία ἔχει ὑποχρέωσιν ἢ νὰ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι χάριν τῆς πατρίδος ἔχασαν τὰς θέσεις των, ἢ νὰ τοὺς ἐπαναφέρῃ. Ὁ κ. Χρηστομᾶνος τότε ὡς ὑπουργὸς εἶχεν ἐπέμβῃ ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν.

§14Ν. ΑΒΡΑΑΜ (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Ἔχω προβῇ εἰς σχετικὰς συστάσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν καὶ θὰ τὰς ἐπαναλάβω.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου ἐπὶ ἀναφορᾶς κατοίκων Τριπόλεως.

§16Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τῶν ἀναφερομένων κ. Πρόεδρε, εἶχον καταληφθῆ μερικὰ οἰκόπεδα ἐφ’ ὧν ἀνηγέρθησαν στρατῶνες, τὸ δὲ Δημόσιον ἀκόμη δὲν ἐπλήρωσεν τὴν ἀποζημίωσιν, παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐνεργήσῃ καὶ ἐπισπευθῇ ἡ πληρωμὴ τῆς ἀποζημιώσεως διότι οἱ αἰτοῦντες εἶναι πτωχοὶ ἄνθρωποι. Βλέπω δυσανασχετοῦντα τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ὡς νὰ πρόκειται νὰ τὰς καταβάλῃ ἐκ τοῦ θησαυροφυλακείου του.

§17Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ μοῦ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τζερμιᾶς ἐπὶ ἀναφορᾶς φορτοεκφορτωτῶν.

§19Ν. ΤΖΕΡΜΙΑΣ. Οἱ φορτοεκφορτωταὶ ἀποσκευῶν (πλευριζόντων ἀτμοπλοίων, αἰτοῦνται τὴν πρόσληψίν των εἰς τὸν αὐτόνομον ὀργανισμὸν τοῦ λιμένος Πειραιῶς.

§20Ν. ΑΒΡΑΑΜ. (Ὑφυπουργὸς τῆς Συγκοινωνίας). Μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν εἰς τὸ σχετικὸν σχέδιον νόμου τροποποίησιν δὲν ὑφίσταται πλέον ζήτημα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαφλέσσας ἐπὶ ἀναφορᾶς μουσικῶν.

§22Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, ἡ ἀναφορὰ αὐτὴ εἶναι μᾶλλον κατηγορία ἐναντίον ἑνὸς τυραννίσκου ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται Καλομοίρης διευθυντὴς τῶν μουσικῶν. Ὁ διευθυντὴς αὐτὸς λησμονῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος του, λησμονῶν τὸν ἀνθρωπισμὸν μετέβαλε εἰς φόρου ὑποτελεῖς τοὺς μουσικοὺς καὶ πᾶσαν ἐργασίαν τὴν ὁποίαν κάμνουν αὐτοὶ ἐννοεῖ νὰ τὴν κάμνουν πρὸς ἴδιον ὄφελος. Ἐννοεῖ νὰ τοὺς παίρνῃ νὰ δίδῃ κονσέρτα εἰς διαφόρους πόλεις καὶ νὰ λαμβάνῃ αὐτὸς τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἐννοεῖ νὰ παίρνῃ πάντας τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ τοὺς φέρῃ ἐδῶ διὰ νὰ δίδῃ κονσέρτα ἀπὸ τὰς εἰσπράξεις τῶν ὁποίων νά πέρνῃ αὐτὸς τὰ ¾ καὶ τὰ ¼ νὰ δίδῃ εἰς τοὺς μουσικούς.

§23Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Διατὶ ὅλοι αὐτοὶ δὲν ἔκαναν παράπονα εἰς τὸ ὑπουργεῖον; Ἡ ἀναφορὰ ἔρχεται κατὰ τρόπον ἀντικανονικόν.

§24Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Ἀπορῶ κ. ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν πῶς δὲν ἐλάβατε γνῶσιν αὐτῶν τῶν παραπόνων διότι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐπανειλημμένως ἔχουν ἀναφερθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§25Θ. ΣΟΦΟΥΛΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν). Νὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρελθούσης τῆς ὥρας αἱ λοιπαὶ ἀναφοραὶ ἀναβάλλονται. Ἡ Βουλὴ εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἡμερησίαν διάταξιν τῆς Νομοθετικῆς Ἐργασίας Ψήφισις συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἐποπτείας καὶ ἐπιχορηγήσεως τῆς ἐν Πειραιεῖ νυκτερινῆς σχολῆς μηχανικῶν». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ χρηματικῶν ἀμοιβῶν διὰ τὴν καταστολὴν τῆς ληστείας». (ψηφίζεται τὸ σύνολον) Ψήφισις συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως ὀδοντοϊατρικῶν συλλόγων». (Ψηφίζεται τὸ σύνολον μετὰ διόρθωσιν ἐν ἄρθρῳ 39 § 2 τυπογραφικῆς ἀβλεψίας προταθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Σταυροπούλου). Μόνη συζήτησις τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας τροποποιηθέντος σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας συμβάσεως ἐκδόσεως τῆς 21 Φεβρουαρίου 1929». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψηφισθέντος σχεδίου νόμου «περὶ ἀπαγορεύσεως ἐκχωρήσεως καὶ κατασχέσεων ἐπὶ τῶν δυνάμει τοῦ νόμου 4278 καὶ τοῦ διατάγματος τῆς 28)8)29 καταβαλλομένων πολεμικῶν ἀποζημιώσεων».

§27Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς δηλώσῃ ἐὰν οἱ δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι ἔχουν λάβει ἐντολὴν ἀπὸ τὸν ἐκδοχέα τοῦ ὁποίου ἀκυροῦται ἡ ἐκχώρησις, καὶ οἱ ὁποῖοι προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τὸν δικαιοῦχον, ἐὰν ἔχουν ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀμοιβήν των ἢ ὄχι διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§28Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Νομίζω ὅτι εἶναι προφανές, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν δικηγόρον τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ πάρῃ. Καὶ ἐὰν ἡ ἐκχώρησις ἀκυροῦται ἐν τούτοις ἐφόσον ὁ δικηγόρος ὑπέβαλε τὴν αἴτησιν δὲν θὰ στερηθῇ τοῦ ποσοστοῦ τούτου.

§29Γ. ΒΟΡΑΖΑΝΗΣ. Παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ἑρμηνευτικὴ δήλωσις.

§30Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει, ὅτι μερικοὶ δικηγόροι ἔλαβον ἐντολὴν μεταγενεστέρως καὶ κατόπιν ὑπέβαλον τὰς παραιτήσεις των εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἀποζημιώσεων.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβαντῆς.

§32Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Κύριοι συνάδελφοι εἶναι γνωστὸν διατὶ προκαλεῖται τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Δύο εἶναι κυρίως οἱ λόγοι: Ὁ πρῶτος ἀφορᾷ τὴν ταχεῖαν διεκπεραίωσιν τῆς ὑποθέσεως αὐτῆς ἡ ὁποία ἐπὶ τόσον καιρὸν ὡς μὴ ὤφειλεν ἐχρόνησεν καὶ ὁ δεύτερος ἀφορᾷ τὴν προστασίαν τῶν δικαιούχων ἀπὸ τοὺς διαφόρους, κυρίους, οἱ ὁποῖοι ἐπιπεσόντες εἰς τὰ χωριὰ καὶ λαβόντες προκαταβολικῶς τὴν ἀμοιβήν, ζητοῦν τίποτε ὀλιγώτερον τίποτε περισσότερον νὰ καρπωθοῦν τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν συμπαθεστάτων θυμάτων τοῦ πολέμου. Αὐτοὶ εἶναι οἱ δύο κυριώτεροι λόγοι οἱ ὁποῖοι ὤθησαν τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ ὑπὸ κρίσιν νομοσχέδιον. Καὶ ὀφείλει νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι διὰ τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 3 ὡς καὶ διὰ τοῦ ἄρθρου 6 διὰ τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ ἐκχωρηθοῦν δικαιώματα εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν διεκπεραίωσιν τῆς παρούσης ὑποθέσεως δέον νὰ ὁμολογηθῇ ὅτι οἱ δύο αὐτοὶ σκοποὶ κατ’ ἀρχὴν ἐκπληροῦνται. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ ἄρθρον τὸ τέταρτον ἔρχεται νὰ ἀνατρέψῃ οὐσιαστικῶς τὰς δύο αὐτὰς βάσεις αἶρον τὴν προστασίαν τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης ἠθέλησε νὰ ἐξασφαλίσῃ διὰ τῶν δύο ἄλλων ἄρθρων εἰς τοὺς δικαιούχους. Διότι τὶ σκοπὸν τῷ ὄντι ἔχουν τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4; Ἐὰν σκοπὸς τῶν ἄρθρων αὐτῶν εἶναι ἡ προφύλαξις τῶν δικαιούχων ἀπὸ τῆς αἰσχροκερδικῆς τάσεως τῶν διαφόρων αὐτῶν κυρίων οἱ ὁποῖοι οὐχὶ μόνον εἶναι ἡ εἰκὼν αὐτῶν οἵτινες ἐπέδραμον εἰς τὰ χωριὰ διὰ νὰ γεμίσουν τὰ χαρτοφυλάκιά των, ἐὰν λέγω ὁ σκοπὸς τῆς διατάξεως αὐτῆς εἶναι ἡ προφύλαξις τῶν δικαιούχων ἀπὸ τὰς αἰσχροκερδικὰς τάσεις, ὁ σκοπὸς αὐτὸς δύναται κάλλιστα νὰ ἐκπληρωθῇ μὲ μίαν ἁπλουστάτην διάταξιν, ἡ ὁποία θὰ λέγῃ ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καταβολὴ δικηγορικῆς ἀμοιβῆς πέραν ὡρισμένου ποσοστοῦ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ἀποζημιώσεων τῶν πολεμοπαθῶν, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀναλάβει τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν. Ἐὰν δὲ πάλιν αἱ διατάξεις αὐταὶ ἀποβλέπουν κυρίως εἰς τὴν προφύλαξιν τῶν δικηγόρων καὶ τῶν ἄλλων οἱ ὁποῖοι συνεταιρίσθησαν μετὰ δικηγόρων, διότι δέον νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ ὅτι καὶ Ἰσραηλῖται ἐπέδραμον εἰς τὰ χωριὰ κατὰ χιλιάδας ὅπως δώσουν διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν.

§33Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Διατὶ νὰ κάμωμεν διάκρισιν;

§34Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Θέλω νὰ εἴπω ὅτι δὲν εἶναι δικηγόροι, ἀλλὰ εἶναι ἁπλούστατα ἔμποροι, ἐπιχειρηματίαι.

§35Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς.) Κερδοσκόποι, ἀλλ’ αὐτοὶ ἀνήκουν εἰς ὅλα τὰ θρησκεύματα.

§36Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ προστασία τῶν τοιούτων ἀνθρώπων. Ἡ προστασία αὐτὴ κάλλιστα δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, ἐφ’ ὅσον θὰ ὁρισθῇ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ὅτι δὲν ἔχουν δικαίωμα ὁρισμένου ποσοστοῦ. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ κατάστασις. Ὁ ἰδιώτης Κωνσταντινίδης ἐπέδραμε εἰς 10 χωριά, ἐπῆρε δηλώσεις, ἀλλὰ κατόπιν τοῦ συλλαλητηρίου ποὺ ἔγινε εἰς τὰς Σέρρας καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις, ἐπεῖγε ὁ ἰδιώτης αὐτὸς καὶ συνεταιρίσθη μὲ δικηγόρον...... καὶ σήμερον ἐμφανίζεται ὁ δικηγόρος αὐτὸς ἔχων τὴν ὑπόθεσιν, ἐνῷ οὐσιαστικῶς ἡ ὑπόθεσις ἀνήκει εἰς ἄλλον.

§37Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Μὲ μίαν διαφορὰν σπουδαιοτάτην ὅτι ἐνῷ μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχεν οὐδεὶς περιορισμὸς σήμερον ὁ δικηγόρος θὰ πάρῃ ἕνα πολὺ περιωρισμένον ποσόν.

§38Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Λέγω τοῦτο ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ προστασία τῶν πολεμοπαθῶν. Ἡ προστασία αὐτὴ δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν εἰσάγομεν. Ἐὰν δὲ πάλιν πρόκειται νὰ προστατευθοῦν καὶ αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουν τυχὸν κάμει ἔξοδα διὰ τὴν ὑποβολὴν δηλώσεων ἢ καὶ δι’ ἄλλας αἰτίας, δύνανται καὶ αὐτοὶ νὰ προστατευθοῦν, ἐφόσον θὰ ὁρισθῇ ἕν ποσοστὸν πέραν τοῦ ὁποίου δὲν θὰ δύναται νὰ εἰσπράξουν τὸ ποσοστόν. Κάλλιστα δὲν δύναται νὰ τὸ διεκδικήσῃ ἐφόσον ἀναγράφεται εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον, καὶ δικαστικῶς ἀκόμη. Διότι τὶ λέγει τὸ κλιμάκιον; Λέγει τὰ ἑξῆς «κανονίζεται ποσοστὸν 10% διὰ ποσὸν μέχρι 10.000, ἐνῷ διὰ ποσὸν 50.000 δραχμῶν 7% δηλαδὴ εἷς πτωχὸς ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἔχει νὰ πάρῃ 10.000 δραχμὰς καλεῖται νὰ καταβάλῃ χιλίας δραχμὰς εἰς τὸν πληρεξούσιον, ἐνῷ εἷς πλούσιος, ἔχων λαμβάνειν 50.000 δραχμὰς θὰ πληρώσῃ μονάχα 500 δραχμάς.

§39Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι 10.000 εἶναι τὸ κλιμάκιον διάφορον. Ἀλλὰ πάντως τοῦτο εἶναι χειρότερον.

§40Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Δέον νὰ σημειωθῇ ὅτι ἔχουν συγκεντρωθῇ, κυρίως, εἰς τὰ χωρία ὀλίγοι ἄνθρωποι, καὶ τίποτε περισσότερον, τίποτε ὀλιγώτερον, πλουτίζουν εἰς βάρος τῶν πολεμοπαθῶν, ὀλίγοι πλούσιοι διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι σήμερον εἶναι ζήτημα ἐὰν ὑπάρχουν 40–50 ἐνδιαφερόμενοι οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ καρπωθῶσιν τεράστιον ὄντως ποσὸν ἀπὸ τὴν διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν. Ἐπίσης εἰς τὴν 3ην παράγραφον, τοῦ ἰδίου ἄρθρου προστίθεται ἡ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν πλὴν τῆς ἀμοιβῆς. (ἀναγινώσκει). Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἕνα χαράτσωμα εἰς βάρος τῶν πολεμοπαθῶν. Εἶναι ἐξηκριβωμένον ἀπολύτως ὅτι οἱ δικαιοῦχοι προκειμένου νὰ καταστήσουν πληρεξουσίους, ἐπλήρωσαν τὰ συμβολαιογραφικά τους. Εἶναι ἐξ ἄλλου ἀληθὲς ὅτι διὰ λόγους ἐπαγγελματικῆς ἀντιζηλίας καὶ διὰ λόγους ἐπιχειρηματικούς, πολλοὶ ἐκ τῶν ἐπιδρομόντων εἰς τὰ χωρία ἐπῆραν μόνον τὸ ἥμισυ διὰ τὴν ὑπογραφὴν τῶν συμβολαίων. Κατὰ ποίαν λογικήν θὰ τοὺς ἐπιβάλωμεν τὸ νέον αὐτὸ χαράτσωμα, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς τὴν πραγματικότητα, διότι ἡ μεγάλη πλειονότης ἔχει καταβάλλει τὸ ἀντίτιμον τῶν συμβολαιογραφικῶν, εἰς τὴν περίπτωσιν δὲ αὐτήν, ποὺ αὐτοὶ ἔχουν καταβάλλει, συνέβη ὅ,τι σᾶς εἶπον δηλαδὴ διὰ λόγους ἀντιζηλίας ἢ διὰ νὰ εὐρύνουν τὰς ἐργασίας των, προσέρχονται καὶ κάμνουν προσφοράς, ὑποβιβάζοντες τὰ ποσοστὰ ἢ ἄλλοι λέγουν: Ἰδοὺ πόση εἶναι ἡ ἱκανότης μας, ὥστε δεχόμεθα νὰ κατέλθωμεν εἰς τὸ ½ τῶν συμβολαιογραφικῶν.

§41Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Τὶ προτείνετε;

§42Π. ΛΕΒΑΝΤΗΣ. Ἐπειδὴ φανταζόμουν ἐγὼ ὅτι δὲν θὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν βασικὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου δηλαδὴ τὴν ταχεῖαν περαίωσιν τῶν ὑποθέσεων, θὰ ἔλεγον νὰ μελετηθῇ ἡ ἄποψις τοῦ ν’ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον, δηλαδὴ μόνον τὰ 2 πρῶτα ἄρθρα καὶ τὸ 6ον, νὰ ψηφισθῇ δὲ δι’ ὅλα τὰ ἄλλα. Νὰ γίνῃ δὲ ἡ ἑξῆς διατύπωσις: «οἱ δικηγόροι ἢ πρόσωπα...» (ἀναγινώσκει). Τὴν πρότασιν αὐτὴν ὑποβάλλων, ἔχω σύμφωνον καὶ τὴν γνώμην τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Θράκης, τῶν δικαιούχων Θράκης μετὰ τοῦ ὁποίου καὶ σήμερον τὴν πρωΐαν συνειργάσθην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὁ ὁποῖος καταθέτει μάλιστα εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα σχετικὸν μὲ τὴν τύχην τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν αἱ τροποποιήσεις αὗται δὲν γίνουν, διότι ἐν προκειμένῳ σκοπὸς εἶναι νὰ ἐξασφαλίσωμεν τοὺς δικαιούχους ἀπὸ πάσης ἐκμεταλλεύσεως, καὶ τοῦτο θὰ τὸ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν καθορίζομεν. Ἀφ’ ἑτέρου διατρέχομεν τὸν κίνδυνον —ἐπειδὴ θὰ ἔχουν αἱ ὑπηρεσίαι νὰ κάμουν διπλοὺς λογαριασμούς, δηλαδὴ ἕνα λογαριασμὸν διὰ τοὺς δικαιούχους καὶ καὶ ἕνα λογαριασμὸν διὰ τοὺς δικηγόρους —μήπως, ὁ βασικὸς σκοπός, τοῦ νὰ μπορέσουν νὰ πληρωθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ πρὸ τοῦ Πάσχα, εἶναι ἀνέφευκτος. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως δὲν πρέπει νὰ τορπιλλισθῇ, οὕτως ἢ ἄλλως, ἀλλὰ πρέπει πρὸ τοῦ Πάσχα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα αὐτό, διότι ἡ κρίσις εἶναι μεγάλη, ἡ δὲ καταβολὴ τῶν ἀποζημιώσεων εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι τῷ ὄντι ὑπέφεραν — ὅπως γνωρίζει ὅλη ἡ Βουλὴ — θὰ ἀποτελέσῃ μίαν ἀνακούφισιν. Μαζὶ δὲ μὲ τὴν παράκλησιν αὐτήν, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω ταυτοχρόνως τὸν κ. Ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, 1ον ὅπως ταχέως τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν διάθεσιν τῶν 60.000.000 διὰ τὸ κτίσιμο σπιτιῶν τῶν πολεμοπαθῶν καὶ 2ον) ὅπως αὐξήσῃ τὰς ἐπιτροπὰς ἀπὸ 2 εἰς τρεῖς, διὰ νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκκαθαρισθοῦν αἱ ὑποθέσεις αὗται.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§44Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ ἀκούσῃ τὴν σημερινὴν συζήτησιν μετὰ προσοχῆς, νὰ μελετήσῃ τὰς τροπολογίας καὶ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν ποίας ἐξ αὐτῶν νομίζει δεκτάς. Δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος πολιτικοῦ. Εὑρέθημεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ λάβωμεν ἕνα μέτρον τὸ ὁποῖον βέβαια εἶναι ἀσύνηθες, ἀλλ’ ἦτο ἀπαραιτήτως ἐπιβεβλημένον, διὰ νὰ πατάξωμεν μίαν κατάστασιν πραγμάτων γεννηθεῖσαν ἐξ ἐκμεταλλεύσεως κειμένων νόμων. Οἱ κείμενοι νόμοι ἐπιτρέπουν τὴν ἐκχώρησιν καὶ εἰς ἰδιώτας ἔστω καὶ ἀβεβαίων ἀπαιτήσεων. Οἱ κείμενοι νόμοι περὶ δικηγόρων ἐπέτρεπον ἐπίσης συνυπολόγησιν ἀμοιβῆς ἄνευ περιορισμοῦ. Παλαιότερον ἦτο γνωστὸν ὅτι ἐστασιάζετο τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ὁ κῶδιξ τῶν δικηγόρων ἐπέτρεψε τὴν συνομολόγησιν οἱασδήποτε ἀμοιβῆς. Ὅπως ἐξέθεσε ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Θεσσαλονίκης, τῶν κειμένων τούτων διατάξεων ἐγένοντο καταχρήσεις καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ νομοθέτης μὲ ἐσταυρωμένας τὰς χεῖρας νὰ θεᾶται τοιαύτας καταχρήσεις, διότι οἱ νόμοι δὲν εἶναι τὸ sacro santo. Πανταχόθεν περιῆλθον εἰς τὴν Κυβέρνησιν πληροφορίαι ὅτι ἰδιῶται ἀλλὰ καὶ δικηγόροι τινὲς περιοδεύοντες ἀνὰ τὰ χωρία ὤθησαν μάλιστα, ὄχι ἁπλῶς ἐζήτησαν νὰ λάβουν πληρεξουσιότητα διὰ νὰ ὑπερασπίσουν δικαιώματα τῶν παθόντων, ἄλλοι ὤθησαν, πλείστους ἐξ αὐτῶν παθόντας ἢ νομιζομένους τοιούτους νὰ ὑποβάλουν αἰτήσεις. Ὅταν εἶδον οἱ πολεμοπαθεῖς ὅτι ἐπρόκειτο ἡ ἀπαίτησίς των νὰ πραγματοποιηθῇ διὰ τῶν ψηφισθέντων νόμων περὶ ἐκδόσεως ὁμολογιῶν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, τότε αὐτοὶ κατήγγειλαν πῶς ἔγιναν θύματα τῶν ὑπαρχόντων νόμων. Τὸ νομοσχέδιον ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τὴν κατάστασιν αὐτήν. Ὅ,τι μὲν ἀφορᾷ τοὺς ἰδιώτας κηρύσσει ἀκύρους τὰς ἐπιχειρήσεις ὅ,τι δὲν ἀφορᾷ τοὺς δικηγόρους, ἐθεώρησε καλὸν νὰ θέσῃ περιορισμὸν εἰς τὰς ἀμοιβάς. Ὀφείλω νὰ εἴπω μάλιστα ἔτι ὁ περιορισμὸς ἐτέθη κατόπιν λεπτομερῶν συζητήσεων αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν ὄχι μόνον μὲ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἐνδιαφερομένου κόσμου, ἀλλὰ καὶ μὲ τινὰς τῶν κυρίων Γερουσιαστῶν. Διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη τὸ πρῶτον εἰς τὴν Γερουσίαν, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἦτο ἐπιφορτισμένη τότε μὲ πολλὰ νομοσχέδια. Μετὰ πολλὰς συζητήσεις κατελήξαμεν εἰς τὴν κλίμακα τοῦ τελευταίου. Δὲν λέγω ὅτι ἡ κλῖμαξ αὐτὴ εἶναι τὸ ἀπολύτως δίκαιον. Ἀλλὰ θὰ ἐξηγήσω ποῖαι ἦσαν αἱ ἀνάγκαι αἱ ἀγάγουσαι ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ δεχθῶμεν τὴν κλίμακα ταύτην. Ἡ κλῖμαξ λέγει ὅτι ὁ δικηγόρος θὰ πάρῃ ἐὰν ἐπιδικασθῇ ποσὸν 10.000, 10% ἤτοι χιλίας δραχμὰς καὶ σημειώνω ὅτι θὰ δίδωνται εἰς ὁμολογίας. Ὁ δικηγόρος ἔκαμε μίαν ἐνέργειαν, ὑπέβαλεν μίαν αἴτησιν ἀλλὰ πέραν τούτου ἐνέργεια ἄλλη δὲν ἐγένετο. Δὲν παρουσίαζαν αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ τὴν συνήθη ἐμφάνισιν ἑνὸς ἐνδίκου ἀγῶνος, ὅπου χρειάζεται καὶ ἐνέργεια τοῦ δικηγόρου, καὶ μέριμνα καὶ ἡ ἀγωνία τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ παλαίῃ κατὰ τοῦ ἀντιπάλου του διὰ νὰ κερδίσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Θὰ λάβετε ὑπ’ ὄψει ὅτι διὰ τὰ ποσὰ τὰ μεταξὺ 4–10.000 δραχμῶν δὲν δίδομεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δικηγόρον, καὶ ἂν καταβάλῃ ὁ ἴδιος τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα ἐπλήρωσε νὰ τὰ ζητήσῃ, τοῦ λέγομεν ὅτι θὰ ἀρκεσθῇ εἰς 400–1000 δραχμὰς εἰς ὁμολογίας, διὰ τὰ ποσὰ κάτω τῶν 4000. Εἰς τὴν διάταξιν τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. συνάδελφος ἐὰν ὁ δικαιοῦχος πρόκειται νὰ πάρῃ 2000 δραχμὰς ὁ δικηγόρος θὰ πάρῃ 200 αἱ δὲ 200 θὰ καταβληθῶσιν εἰς ὁμολογίας. Ἐὰν λοιπὸν ἀποδείξῃ καὶ τὴν ἀπόδειξιν θὰ τὴν κάνῃ δι’ ὑπευθύνου δηλώσεώς του, διότι ἂν πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ μάρτυρας θὰ ἐξώδευε περισσότερα —δὲν δύναται δὲ νὰ λέγεται ὅτι θὰ ψευσθῇ, διότι ὑπέχουν καὶ πειθαρχικὴν εὐθύνην—ὅτι ἐξώδευσε διὰ πληρεξούσια, καὶ ἠξεύρετε ὅτι κοστίζει κάθε πληρεξούσιο 100 δραχμάς, διὰ τὰ ποσὰ τῶν 4000 δραχμῶν πρέπει νὰ πληρωθῇ διὰ τὰ ἔξοδα τὰ ὁποῖα κατέβαλεν. Ἄλλως διὰ τὰς ἀπαιτήσεις τὰς κάτω τῶν 4000 ὁ δικηγόρος θὰ ἐξήρχετο ζημιωμένος. Προκειμένου περὶ συμμαχοπαθῶν δικαιοῦνται νὰ ζητήσουν καὶ πολὺ περισσότερα τῶν 50.000. Δὲν νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν. Ἀφοῦ τοιουτοτρόπως περιωρίσαμεν τὰ ποσὰ τῶν δικηγόρων, ἔπρεπε νὰ λάβωμεν σοβαρῶς ὑπ’ ὄψει τὰς παρατηρήσεις τῶν δικηγόρων, λεγόντων: καλὰ, μᾶς περιωρίσατε τὸ ἀπεριόριστον δικαίωμα τὸ ὁποῖον εἴχομεν κατὰ τὸν δικηγορικὸν κώδικα, καὶ μᾶς περιωρίσατε εἰς ἕνα ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν μικρόν, καὶ ἵνα μὴ γίνεται κατακραυγὴ ὑπεκύψαμεν· ἀλλὰ θὰ λάβωμεν καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ διὰ πίνακος ἀπὸ τὸν δικαιοῦχον; Τότε θὰ χρειασθῇ μία νέα δαπάνη καὶ μία κατατυράννησις. Καὶ εἴπομεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ὁποία θὰ ἐκδίδῃ τά ἐντάλματα, ἐὰν λ. χ. πρόκειται περὶ ποσοῦ 10.000 ἐκ τῶν ὁποίων 1000 θὰ λάβῃ ὁ δικηγόρος, θὰ ἐκδώσῃ ἔνταλμα 9000 δραχμῶν διὰ τὸν δικαιοῦχον καὶ 1000 ὑπὲρ τοῦ δικηγόρου τοῦ ὑποβαλλόντος τὴν αἴτησιν. Δὲν ὑπάρχει φόβος περιπλοκῆς, ὡς ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Θεσσαλονίκης. Δὲν ὑπάρχει φόβος πλειόνων πληρεξουσίων ἀναφερομένων εἰς τὸ αὐτὸ πληρεξούσιον, διότι καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅτι θὰ δικαιοῦται ὁ δικηγόρος ὁ ὑποβαλὼν τὴν αἴτησιν, διότι ὑποτίθεται ὅτι αὐτὸς ἠργάσθη εἴτε παρὰ ταῖς τοπικαῖς ἀρχαῖς εἴτε παρὰ τῇ κεντρικῇ ἐπιτροπῇ διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀποζημίωσις. Ὁ κ. συνάδελφος ἐφοβήθη ὅτι ἡ λογιστικὴ διαδικασία ἡ ὁποία θὰ γίνῃ κατὰ τον οὗτον τρόπον ἀφαιρουμένου τοῦ ποσοῦ τοῦ δικηγόρου, θὰ εἶναι τοιαύτη ὥστε θὰ ἐπέλθῃ νέα ἐπιβράδυνσις. Ἠθελήσαμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τὸ πρᾶγμα καὶ ἐζητήσαμεν τὴν γνώμην τοῦ ὑπευθύνου διευθυντοῦ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τοῦ κ. Παλλιαράκη. Μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ ὅλη καθυστέρησις διὰ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῇ τὰς 4–5 ἡμέρας. Ἤξιζε τὸν κόπον, ἐφόσον περιεκόψαμεν τόσον βαθέως ἀναδρομικῶς τὰ δικαιώματα τῶν δικηγόρων, νὰ τοὺς δώσωμεν τοὐλάχιστον τὸ δικαίωμα νὰ πληρωθῶσι καὶ αὐτοὶ κατ’ εὐθεῖαν ἀντὶ ἐντάλματος, ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ προερχόμενον ἐξ ἀποζημιώσεων καὶ νὰ μὴ καταφεύγουν εἰς τὴν ἔκδοσιν πίνακος. Σημειώνω δὲ ὅτι ἡ ἔκδοσις πίνακος θὰ ἦτο ἐπιβλαβὴς κυρίως διὰ τὸν δικαιοῦχον διότι θὰ ἐπεβαρύνετο ἴσως μὲ 100 δραχμὰς διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ πίνακος.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἴσως καὶ 500.

§46Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ἐξήγησα τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους κατέληξα εἰς τὴν διατύπωσιν ταύτην. Εἶμαι πρόθυμος νὰ ἀκούσω τὰς σκέψεις σας, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν χρειάζεται ἄλλη τις τροποποίησις.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ, Κουρτίδης.

§48Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. Δὲν ἐζήτησα ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸν λόγον, διὰ νὰ ἀκουσθῇ μία ἐπὶ πλέον φωνή, μολονότι καὶ τοῦτο ἐὰν συνέβαινε, φρονῶ, ὅτι, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ ἤμην ὁ πλέον δικαιολογημένος. Ἐφόσον ἄλλοι ἐξετάζουν τὸ ζήτημα ἀπὸ ἀντικειμενικῆς ἀπόψεως, εἰς ἐμὲ δὲ ἐπέπρωτο νὰ τὸ ἐξετάσω ἀπὸ ὑποκειμενικῆς ἀπόψεως, διότι ἴσως καὶ εἰς πολλοὺς ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων εἶναι γνωστὸν ὅτι διετέλεσα ἐπὶ τρία ἔτη ὅμηρος καὶ ἐπέστρεψα ἐκ τῆς ὁμηρείας, τὸ ἐπαναλαμβάνω δυστυχῶς διὰ τετάρτην φορὰν ἀπὸ τοῦ 1921 μέχρι σήμερον, ἐπέστρεψα ἀφοῦ ἔχασα εἰς τὰς ὄχθας τοῦ Δουνάβεως σύζυγον καὶ ἀδελφήν. Ἑπομένως θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ θέλω νὰ προσθέσω ὅτι καὶ ἂν ἀπὸ τὸ ζήτημα τοῦτο ἔλειπε τὸ ὑποκειμενικόν, θὰ ἐδικαιούμην νὰ ἐγείρω τὴν φωνήν, καθόσον ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν κατ’ ἐξοχὴν πολεμοπαθῶν καὶ ὁμήρων. Ὅταν, κατὰ τὸ 1913, ἡ Βουλγαρία κατέλαβε τὴν Δυτικὴν Θρᾴκην οἱ κάτοικοι τοῦ Σουφλίου ἀνήρχοντο εἰς 13.000, ὅταν δὲ ἐλευθερωθείσης εὐτυχῶς τῆς πατρίδος μας παλινοστήσαμεν εἰς τὰς ἑστίας μας καὶ ἠθελήσαμεν νὰ μετρηθῶμεν, μετρηθέντες δὲν εὑρέθημεν οὔτε 7.000. Ὑπερπεντακόσιοι εἶναι οἱ ὅμηροι οἱ ὁποῖοι ἐτάφησαν μοναχὰ εἰς τὸ Κέστεβον, ἐκτὸς ἄλλων ἑκατοντάδων, ἴσως καὶ χιλιάδων, οἱ ὁποῖοι ἔσπειραν τὰ κόκκαλά των ἐδῶ καὶ ἐκεῖ εἰς τὴν Βουλγαρίαν ὡς πολεμοπαθεῖς καὶ ὡς ὅμηροι. Μὲ ἐνδιαφέρει νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, διότι ὑπ’ αὐτὰς τὰς τραγικὰς συνθήκας διὰ τετάρτην ἤδη φορὰν ἀπὸ τοῦ 1921 μέχρι σήμερον εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀτυχῆ θέσιν νὰ χειρισθῶ ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τὸ ζήτημα αὐτό. Ἐνθυμεῖται ὁ ἀξιότιμος κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς ὅτι ὅταν τὸν παρελθόντα χειμῶνα ἦλθον ἐδῶ αἱ διάφοροι ἐπιτροπαὶ ἀπὸ τὴν Ἀνατολικὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Δυτικὴν Θράκην συνοδείᾳ ἡμῶν τῶν ἐνδιαφερομένων βουλευτῶν τῆς Ἀνατολικῆς Μακεδονίας καὶ Δυτικῆς Θράκης ἐνθυμεῖται λέγω, ὁ ἀξιότιμος ὑπουργός, ὅτι κατόπιν θυελλωδῶν συζητήσεων, ἐπὶ τέλους παρεδέχθημεν διὰ πολλοὺς λόγους ὅπως μᾶς δοθῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν 700 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον κατόπιν πολλῆς σκέψεως ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς. Ἐδέχθημεν εὐχαρίστως ἐπιτέλους τοῦτο καὶ μάλιστα ἐξεφράσαμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐπιτέλους μετὰ 10 ἐτῶν περιπετείας ἀπεφάσισε νὰ δώσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὅταν δὲ ἐγενικεύθη πλέον τὸ ζήτημα, ὅτι θὰ πληρωθοῦν, τότε βεβαίως παρουσιάσθησαν οἱ δικηγόροι διὰ νὰ ἀναλάβωσι τὰς ὑποθέσεις αὐτάς. Εὐτυχῶς ἐμεσολάβησε καὶ ἐπενέβη ἀμέσως ἡ μέριμνα τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀμέσως διὰ τῶν Γενικῶν Διοικήσεων, διὰ τῶν νομαρχιῶν, διὰ τῶν δήμων καὶ κοινοτήτων ἔσπευσε νὰ πληροφορήσῃ τὸν ἐνδιαφερόμενον κόσμον καὶ νὰ τοὺς εἴπῃ ὅτι δικαίωμά των εἶναι ἀπ’ εὐθείας διὰ τῶν δήμων καὶ τῶν κοινοτήτων καὶ διὰ τῶν νομαρχιῶν νὰ ὑποβάλουν τὰς αἰτήσεις των καὶ νὰ πληρωθοῦν. Μάλιστα ἐδόθη δὶς προθεσμία, παρετάθη ἡ προθεσμία ἐπὶ ἕνα μῆνα καὶ κατόπιν δι’ ἄλλους δύο. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ κόσμος διὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον λόγον ἐξηκολούθησε νὰ πηγαίνῃ πάλιν καὶ νὰ δίδῃ τὰς ὑποθέσεις του εἰς τοὺς διαφόρους πληρεξουσίους δικηγόρους. Βεβαίως δὲν μποροῦσαν νὰ ἐμποδισθοῦν οἱ δικηγόροι νὰ ἀναλάβουν τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς καὶ πολὺ ὀρθῶς ἔκρινε ἡ Γερουσία, ὅτι ἓν τοιοῦτον μέτρον εἶναι ἐντελῶς ἀντισυνταγματικόν. Ἐφόσον ὁ δικαιοῦχος θέλει νὰ παραχωρήσῃ τὰ δικαιώματά του εἰς ἕνα πληρεξούσιον, ποῖος θὰ τὸν ἐμποδίσῃ; Ἐγώ, ὁ ὁποῖος εἶμαι βουλευτής, παρεχώρησα τὴν ἀποζημίωσίν μου εἰς πληρεξούσιον δικηγόρον καὶ τοῦτο διότι ἐκ μακρᾶς πείρας ξεύρω καὶ ἀντελήφθην καὶ ἔπαθον καὶ εἶδον, ὅτι ἐὰν ὁ ποταμὸς Μάρνης ἐφάνη ἐκδικητικὸς καὶ τιμωρὸς διὰ τοὺς Γερμανούς, ἡ ὁδὸς Μάρνη παρουσίασεν πολλὰ φοβερὰ καὶ ἀνυπέρβλητα χαρακώματα, τὰ ὁποῖα οἱ περισσότεροι ἐξ ἡμῶν καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος ὡς βουλευτὴς δὲν κατώρθωσα νὰ διέλθω. Ἐνδιαφερόμενος λοιπὸν διὰ πληθυσμὸν 1 ἑκατομ. πολεμοπαθῶν—διότι οἱ πολεμοπαθεῖς εἶναι ἀπὸ τὸν Στρυμῶνα ἕως τὸν Ἕβρον—ἐνδιαφερόμενος διὰ τὴν ἀποζημίωσιν πληθυσμοῦ 5 νομῶν, ἐσιώπησα. Μάλιστα ἐγὼ εἶμαι ἐκ τῶν πλέον ἀδικημένων, ἐγὼ ὁ ὁποῖος ἐχρημάτισα, διὰ νὰ εἴπω καὶ τὸ παράπονον μου, 2½ χρόνια ὅμηρος καὶ ἔθαψα δύο ἀνθρώπους οὔτε τὸ ἥμισυ ἔλαβον ἀπὸ ἄλλους οἱ ὁποῖοι οὔτε θύματα εἶχαν, οὔτε εἰς ὁμηρίαν ἐπῆγαν. Καὶ ἔγινε τοῦτο, διότι τὰ χαρακώματα τῆς ὁδοῦ Μάρνη κάμνουσιν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὰ διαχώσματα καὶ ὁδοφράγματα, ὥστε νὰ μὴ μποροῦν νὰ τὰ πλησιάσουν. Τέλος ἔχω νὰ εἴπω τοῦτο, νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ὁποία ἐπὶ τέλους ἔλαβε τὸ μέτρον τοῦτο ὅπως τὸ ταχύτερον δοθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς δικαιούχους. Ἡ πεῖνα μαστίζει τὸν τόπον, ἀλλοίμονον δὲ ἂν δὲν δοθοῦν αὐταὶ αἱ ἀποζημιώσεις τώρα πρὸ τοῦ Πάσχα. Ἐγώ τοὐλάχιστον δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ἐπιστρέψω εἰς τὴν πατρίδα μου τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα, δὲν θὰ ἐτόλμουν, λέγω, καθ’ ὅσον μὲ προέπεμψεν ὁλόκληρος κόσμος— διότι ὅλαι αἱ πόλεις εἶναι πολεμοπαθεῖς—καὶ μοῦ εἶπαν ὅτι «δὲν πρέπει νὰ ἐπιστρέψῃς ἐδῶ, ἂν δὲν φροντίσῃς νὰ μᾶς δοθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις». Καὶ μίαν παράκλησιν θερμὴν ἔχω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπουργὸν ὅπως, εἰ δυνατόν, ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος αὐτῆς λήξῃ ἡ ὑπόθεσις αὐτὴ ὥστε τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα νὰ μπορέσουν νὰ πάρουν οἱ πολεμοπαθεῖς τὰς ὁμολογίας των καὶ νὰ μπορέσουν κατόπιν νὰ κάμουν ἕνα Πάσχα, ὅπως ἄλλοι οἱοιδήποτε, νὰ μπορέσουν νὰ φᾶνε ἕνα κομμάτι κρέας καὶ ἕνα κομμάτι ψωμάκι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀνθρακόπουλος.

§50Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι βουλευταί, ὁ πρακτικὸς σκοπὸς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου ἦτο ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀκατάσχετον καὶ ἀνεκχώρητον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ὁμήρων. Δυστυχῶς ὅμως εἶμαι ὑποχρεωμένος τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἀπὸ πᾶσαν ἄλλην φορὰν νὰ εἶμαι δριμύτερος, διότι ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς πράξασα διὰ τοῦ νόμου 4278 καθιέρωσεν τὸν τρόπον τῆς ἀποζημιώσεως τῶν ὁμήρων καὶ τῶν πολεμοπαθῶν, διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἀρχὴν παρεβιάσαμεν—παρουσίασε μᾶλλον ἡ Γερουσία—καθορίζονται διατάξεις ὑποχρεωτικαὶ τρόπον τινὰ διὰ τοὺς ὁμήρους καὶ πολεμοπαθεῖς, ὅπως ἀποζημιώσουν καὶ ἐκείνους τοὺς διαφόρους ἄλλοτε ἐκμεταλλευτάς των οἱ ὁποῖοι, γνωρίζομεν κατὰ τίνα τρόπον ἐξεμεταλλεύοντο αὐτοὺς διερχόμενοι δὲ ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον ἔλεγον εἰς αὐτοὺς ὅτι μόνον αὐτοὶ ἦσαν ἱκανοὶ ὅπως λάβουν τὰς ἀποζημιώσεις των. Ἀλλ’ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι προτοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὰς διατάξεις ἐκείνας τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι θίγουν συμφέροντα σπουδαιότατα τῶν ἀποζημιώσεων ὁμήρων καὶ πολεμοπαθῶν, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖος ἦτο ὁ λόγος, ὁ βαθύτερος τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ. Τὸν ἀνέφερα προηγουμένως «νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ἀνεκχώρητον καὶ ἀκατάσχετον τῶν ἀποζημιώσεων», δηλονότι προὐτιθέμεθα ὅπως προασπίσωμεν τὰ συμφέροντα τῶν πολεμοπαθῶν ἀπὸ πάσης οἱασδήποτε κατασχέσεως. Ἀπὸ πολλῶν μηνῶν ἤτοι ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου καὶ ἐντεῦθεν ὁ σημερινὸς κόσμος ἀνέμενε τὴν ταχεῖαν καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεών του, ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε νὰ τὴν κατηγορήσουν ὅτι ἐκ προθέσεως ἠθέλησε νὰ βραδύνῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ παρὰ τὴν θέλησίν της βιαζομένη διὰ νὰ πάρουν τὸ ταχύτερον τὰς ἀποζημιώσεις οἱ πολεμοπαθεῖς, εὑρέθη καὶ ἐκείνη πρὸ μιᾶς καταστάσεως τραγελαφικῆς, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη διὰ ν’ ἀναβληθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Κατηγοροῦμεν ὅλοι, κατηγοροῦσιν οἱ συνάδελφοι, τὰ Γραφεῖα τῆς Μάρνης ὅτι τὰ γραφεῖα εἶναι ὑπεύθυνα διὰ τὴν βραδύτητα ταύτην, ὅτι τὰ γραφεῖα ταῦτα εἶναι τὰ μοναδικά, τὰ ὁποῖα εὐθύνονται διὰ τὴν βραδύτητα τόσων μηνῶν. Ἀλλὰ πρέπει νὰ εἴμεθα δίκαιοι καὶ δὲν εἴμεθα δίκαιοι, δὲν μποροῦμε νὰ εἴμεθα δίκαιοι, παρὰ ἂν γνωρίζομεν τὰ πράγματα. Τὰ γραφεῖα τῆς ὁδοῦ Μάρνης ἀπὸ τῆς 7)1)30 ὑπέδειξαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι διὰ νὰ ἐπιταχυνθοῦν, αἱ ἐργασίαι ἦτο ἀνάγκη νὰ τοποθετηθῇ προσωπικὸν ἡμερομίσθιον, τοὐλάχιστον 30 ἕως 50 ὑπαλλήλων διὰ νὰ γίνῃ ταχυτέρα καὶ ἡ καταγραφὴ τῶν περιουσιῶν ἀλλὰ καὶ ἡ ἀντιγραφὴ αὐτῶν εἰς καταστάσεις διὰ τὰς ἀποζημιώσεις τῶν ὁμήρων. Ἔκτοτε εἶχεν ὑποδειχθῇ ἡ λῆψις τοῦ μέτρου τούτου, ἐγὼ δ’ ὁ ἴδιος τὴν 20 Φεβρουαρίου ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπέδειξα τὴν ἀνάγκην τῆς ταχείας τοποθετήσεως προσωπικοῦ εἰς τὰ γραφεῖα ἀποζημιώσεων πολεμοπαθῶν, διὰ νὰ συνταγοῦν τὸ ταχύτερον αἱ καταστάσεις, ὁ δ’ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχε δηλώσει ὅτι θὰ ἐτοποθετοῦντο τότε οἱ ὑπάλληλοι διὰ τὴν ταχεῖαν ἐκκαθάρισιν καὶ σύνταξιν ἀκόμη τῶν καταστάσεων πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν. Ἡ μὲν πρόθεσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προσέκρουσεν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ, τὰ γραφεῖα τῆς ὁδοῦ Μάρνη ἠργάσθησαν, ἀπὸ δὲ τῆς 20 Ἰανουαρίου ἤρχισαν τὴν σύνταξιν τῶν καταστάσεων, ἂν δὲ δὲν ἐπροβάλετο ἡ κατάθεσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὴν Γερουσίαν, ἡ ἐργασία θὰ εἶχε συντελεσθῆ τὸ ταχύτερον. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔπρεπε ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ νὰ εἶναι ἡ αἰτία ἐμποδίου ὥστε νὰ βραδύνῃ τὸ πράγματα. Τὸ νομοσχέδιον κατετέθη.

§51Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἂν ἐπεσπεύδετο ἡ ἔκδοσις τῶν ἐνταλμάτων—διότι αἱ ἀποφάσεις εἶναι ἐκδεδομέναι καὶ ἐργάζονται αἱ ἐπιτροπαὶ—χωρὶς νὰ ἔχῃ ψηφισθῆ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, τότε θὰ ὠφελοῦντο οἱ δικαιοῦχοι ἐκδοχεῖς καὶ οἱ πληρεξούσιοι δικηγόροι εἰς τὸ ἀκέραιον. Δυστυχῶς μέχρι τῆς ὥρας καθ’ ἣν διὰ τοῦ νόμου 4278 ἔλαβε σάρκα καὶ ὀστᾶ ἡ ἐλπὶς ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δικαίωμα τῶν πολεμοπαθῶν οὐδεὶς εἶχε σκεφθῆ νὰ ἀκυρώσῃ τὰς πράξεις τῆς ἐκχωρήσεως καὶ τῆς ἐν μέτρῳ ἀμοιβῆς τῶν πληρεξουσίων. Εὐθὺς ὡς εἶδον οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὅτι ἤρχισαν νὰ ἐκδίδωνται αἱ ἀποφάσεις τότε ἀντελήφθησαν ὅτι δὲν θὰ περιήρχετο τίποτε εἰς αὐτοὺς καὶ διὰ διαμαρτυριῶν μας παρεκαλέσαμεν νὰ ψηφίσωμεν ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Θὰ ἐγένετο λοιπὸν αὐτὸ τὸ κακόν.

§52Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, τὸ νὰ ἐπισπεύδῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν προσπάθειάν της ὅπως συμπληρώσῃ τὴν ἀμοιβὴν τῶν διαφόρων πληρεξουσίων αὐτὸ δὲν σημαίνει κἂν ἁπλῆν προστασίαν ἀλλὰ πραγματικὴν βραδύτητα εἰς τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ἐγὼ ἐρωτῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν συνείδησίν της, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ πολεμοπαθεῖς ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔκαμαν συμβολαιογραφικὰς πράξεις μὲ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον νὰ περαιώσουν τὴν ὑπόθεσίν των; Τὸ νομοσχέδιον ἐγὼ τὸ βλέπω μονόπλευρον. Λαμβάνεται δι’ αὐτοῦ φροντὶς νὰ ἐξασφαλισθοῦν οἱ δικηγόροι οἱ πληρεξούσιοι.

§53Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἐδιαβάσατε τὸ νομοσχέδιον;

§54Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα καὶ δὲν εἶδα καμμία διάταξιν εἰς αὐτὸ διὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν εἷς πληρεξούσιος θὰ κατεκράτῃ ἀδικαιολογήτως τὰ ποσὰ τῶν δικαιούχων.

§55Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ ἑξῆς. Παρουσιάζεται ὁ ἄλλος ὡς δικαιοῦχος, ἡ ἐπιτροπὴ κρίνει, δικάζει καὶ τώρα θὰ προσαρμοσθῇ εἰς τοὺς συντελεστὰς τοῦ νόμου καὶ διὰ ποσὰ μὴ ἀνερχόμενα μέχρι δέκα χιλιάδων δραχμῶν παρέχεται εἰς τὸν δικηγόρον ἓν 10% ἐκ τοῦ ἐπιδικασθέντος ποσοῦ διὰ ποσὰ ἀπὸ 10–20 χιλιάδας παρέχεται 7% καὶ διὰ ποσὰ ἀπὸ 20–30 χιλιάδας 5% καὶ ἐφόσον τὸ ἐπιδικασθὲν ποσὸν αὐξάνει ἐλαττοῦται τὸ παρεχόμενον εἰς τὸν δικηγόρον ποσοστόν, κατέρχεται εἰς τὸ ἥμισυ τοῖς ἑκατόν. Ἐξηγοῦμαι;

§56Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, αὐτὸ εἶναι.

§57Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὀφείλω μάλιστα νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐν ἀρχῇ δὲν ὑπεβλήθη μὲ αὐτὰ τὰ κλιμάκια, διότι θέλομεν πρότερον νὰ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας ὅλων. Ὑπεβλήθη ὅμως μὲ τὰς διατάξεις αἱ ὁποῖαι ἐξασφαλίζουν τὸν δικαιοῦχον διότι πρότερον ὁ δικηγόρος ἐδικαιοῦτο νὰ ἀποζημιωθῇ μὲ οἵαν δήποτε ἀποζημίωσιν ἤθελε συνομολογήσει μὲ τὸν δικαιοῦχον.

§58Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀγαθὴ ἡμῶν πρόθεσις ὅπως ἐξασφαλίσετε τὰς ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς εἶναι ἀξιέπαινος, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ νομοσχέδιον ἐπῆγε εἰς τὴν Γερουσίαν ἔλαβε πολλὰς τροποποιήσεις, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ πιεζομένη ἀπὸ πολλοὺς ἀπεδέχθη τὸ ἄρθρον 3, διὰ τοῦτο ἀπαγγέλω κατηγορίαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐδικαιοῦσθε ὅπως καθορίσετε ποσοστὸν διὰ τοὺς πληρεξουσίους καὶ τοὺς δικηγόρους. Καὶ ἐρωτῶ, διὰ τίνα λόγον σπεύδει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ ποσοστὸν αὐτὸ ὑπὲρ τῶν δικηγόρων διὰ τοῦ νόμου. Ἐὰν αὐτοὶ ἔχουν δικαιώματα δύνανται νὰ προστρέξουν εἰς τὰ δικαστήρια διὰ νὰ εὕρωσι τὸ δίκαιόν των. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διότι, εἰς ἕνα πτωχόκοσμον ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ λάβῃ δύο, τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, τὸν ὑποχρεώνομεν νὰ πληρώνῃ πρὸς τοὺς δικηγόρους ποσὰ σεβαστά. Νομίζω ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ σταθῇ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, ὅταν νομοθετεῖ εἰς βάρος ἑνὸς λαοῦ ὁ ὁποῖος ἐπὶ δέκα καὶ δέκα πέντε ἔτη ἀγωνίζεται νὰ ἀποκτήσῃ τὰ δικαιώματά του. Δυνάμει τίνος δικαίου, κανονίζετε ποσοστὸν ὑπὲρ τῶν δικηγόρων καὶ πληρεξουσίων ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποζημιώσεων;

§59Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται ὠφείλεται εἰς τὴν ἄγνοιαν εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖτε περὶ τῶν ἰσχυόντων ἤδη νόμων. Ἡ ἐν γένει νομοθεσία ἀφήνει ἀπεριόριστα τὰ δικαιώματα τῶν δικηγόρων καὶ ἡμεῖς ἐρχόμεθα διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ νὰ τὰ περιωρίσωμεν, καὶ σεῖς λέγετε ὅτι δὲν ἔχομεν δικαιώματα καὶ παρουσιάζεσθε ὡς ὑπερασπιστὴς τῶν δικαιωμάτων τῶν πολεμοπαθῶν.

§60Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ δικηγόροι συνεφώνησαν νὰ πάρουν τὸ τέταρτον, ἀλλὰ πάντοτε πάρα πάνω ἀπὸ τὸ ἥμισυ, ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ περιορίσωμεν αὐτὰ καὶ σεῖς μᾶς μέμφεσθε ὅτι προστατεύομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοὺς δικηγόρους. Ἐφόσον δὲν ὑπάρχει ἡ διάταξις αὐτὴ οἱ δικηγόροι θὰ ἐζήτουν νὰ πάρουν τὸ ἥμισυ ἀπὸ τοὺς δικαιούχους. Ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸ κακὸν αὐτὸ καὶ σεῖς μᾶς μέμφεσθε ὅτι προστατεύομεν τοὺς δικηγόρους ἐπὶ ζημίᾳ τῶν πολεμοπαθῶν.

§61Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐμένα οὐδὲν μὲ συνδέει πρὸς τοὺς ἐπιχειρηματίας αὐτούς. Ἐγὼ ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ λαοῦ. Καὶ ἂν μὲ καταγγέλλητε σεῖς εἰς τὸν λαόν, ὅτι ἐγὼ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὁμιλῶ ἐναντίον τῶν συμφερόντων του, ἐγὼ σᾶς λέγω ὅτι ὁμιλῶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων του, διότι ἐπὶ δύο μῆνας ὁλοκλήρους κατεκρατεῖτο τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Γερουσίαν, ἐπηκολούθησε τὸ ταξείδι σας εἰς τὴν Αἴγυπτον καὶ ἐθεωρήθη τοῦτο ὡς πρόσχημα. Καὶ κατηγορῶ ἀκόμη τὴν Κυβέρνησιν, διότι αὕτη θεσπίζει διὰ νόμου ποσοστὰ ἀπὸ τὰς ἀποζημιώσεις ὑπὲρ τῶν δικηγόρων, ἐνῷ ἀντιθέτως γνωρίζει ποῖα μέτρα ἔχουν ληφθῇ μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τῶν πολεμοπαθῶν καὶ τὸ μέτρον τοῦτο δὲν εἶναι οὔτε κἄν τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον ἐγκαταλείψανε εἰς τὴν Βουλγαρίαν.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§63Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὸν λόγον ἕνεκα τοῦ ὁποίου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προκαλεῖ τόσον θόρυβον ἐν τῇ Βουλῇ ἐνῷ ἂν ἐξητάσετε κατὰ βάθος, κατὰ τὰς κρατούσας ἀρχὰς δὲν σκοπεῖ τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ κανονίσῃ τὴν ἀμοιβὴν τῶν δικηγόρων ἔξω τῶν κειμένων νόμων. Ἔξω δὲ τῶν κειμένων νόμων κανονίζεται ἐπὶ βλάβῃ τῶν δικηγόρων (ἐπιδοκημασίαι). Ἔτσι ἔχει τὸ πρᾶγμα. Ὀφείλω δὲ νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τοῦ δικηγορικοῦ κόσμου ὅτι μολονότι οἱ δικηγόροι βλέπουσιν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου περιορίζονται τὰ δικαιώματά των μοῦ ἐδήλωσαν ὅτι εἶναι πρόθυμοι νὰ ἀποδεχθῶσιν τὸν κανονισμὸν αὐτὸν ὡς γίνεται θέλοντες καὶ αὐτοὶ νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ταχυτέραν ἐκκαθάρησιν τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν οὐχὶ χάριν τῆς γλισχροτάτης ταύτης ἀμοιβῆς, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ λάβουν, ἀλλὰ χάριν τῆς ἱκανοποιήσεως τοῦ δυστυχοῦς ἐκείνου κόσμου ὁ ὁποῖος ἐπὶ χρόνια παλαίει μὲ τὴν ὁδὸν, Μάρνη, ὅπως εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, καὶ μόλις φθάσῃ εἰς τὸ τέλος δὲν δύναται νὰ τὸ πάρῃ διότι παρουσιάζεται ἕνα ἄλλο πρόσκομμα. Ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ τρόπος διὰ τοῦ ὁποίου κανονίζονται τὰ ζητήματα εἶναι ὁ μᾶλλον ἱκανοποιητικὸς διότι οὕτω πως θὰ λάβῃ μίαν οἱανδήποτε ἀμοιβὴν ὁ δικηγόρος, ἀλλ’ ἐπὶ τέλους θὰ τεθῇ καὶ ἕνα τέρμα ἀπέναντι τῶν δικαιούχων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ ἔτη ἤδη ἀγωνίζονται νὰ λάβουν τὴν ἀποζημίωσίν των. Ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐλάμβανεν ἕν ὁρισμένον μέτρον ἢ ἂν δὲν συνέβαινεν μία περιπλοκὴ τοιαύτης φύσεως, ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ποὺ κατέληξε θὰ ἔπερνον οἱ δικηγόροι ὅλας τὰς συμφωνηθείσας ἀμοιβὰς ἔστω καὶ τὰς ἀδίκους. Διὰ τοῦτο τονίζω ὅτι δὲν βλέπω τὸ λόγον τοῦ ἐγερθέντος θορύβου. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου, ἂν ἡ ρύθμισις γίνεται καλῶς ἢ κακῶς. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι προέχει εἶναι νὰ τερματισθῇ τὸ ταχύτερον κάθε διατύπωσις ἵνα ὄντως κατορθώσουν οἱ δικαιοῦχοι νὰ λάβουν τὴν ἀποζημίωσίν των. Εἶναι δίκαιον τὴν σύστασιν τοῦ ἐξ Ἕβρου συναδέλφου νὰ τὴν λάβῃ σοβαρῶς ἡ Κυβέρνησις ὑπ’ ὄψιν. Ἐπωφελοῦμαι τῆς περιστάσεως αὐτῆς ἵνα εἴπω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅτι καθῆκον ἔχει νὰ τερματίσῃ τὸ ζήτημα τῶν Συμμαχοπαθῶν· γνωρίζει ἡ Κυβέρνησις εἰς ποίας ἐνεργείας προέβησαν τινὲς ἐξ αὐτῶν, ἀπετάνθησαν καὶ εἰς ξένας Κυβερνήσεις καὶ ἔχουν προβῇ καὶ εἰς ἀγωγὰς ἀκόμη ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Δὲν εἶναι ζήτημα μικρόν, εἶναι ζήτημα οὐσιωδέστατον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λυθῇ τάχιστα ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ λυθῇ κατὰ τρόπον ἱκανοποιητικὸν ἀναλόγως τῶν περιστάσεων.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Θεολογίτης.

§65Α. ΘΕΟΛΟΓΙΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί. Δὲν εἶναι ὀλίγα τὰ δεινὰ τοῦ ὁμηρικοῦ κόσμου. Εἶναι πάμπολλα καὶ ἡ Μακεδονία ὁλόκληρος εὑρίσκετο ἐπὶ ποδός. Διεξήχθησαν ἀγῶνες τραχύτατοι ἀπὸ τοῦ πληθυσμοῦ ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὰς τρώγλας ἀκόμη ὁ ὁποῖος μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς ἐξακολουθεῖ νὰ πένεται, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ ν’ ἀγωνιᾷ διὰ νὰ λάβῃ τὰς ὀλίγας ὁμολογίας, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ τοῦ ἐπιτρέψουν διὰ νὰ κάμῃ τὰ ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. Δὲν θὰ εἴπωμεν σήμερον ἐὰν καὶ κατὰ πόσον ὁ πληθυσμὸς τῶν πολεμοπαθῶν δικαιοῦται νὰ παραπονεῖται διὰ τὴν μὴ ἐκπλήρωσιν τῶν προεκλογικῶν ὑποσχέσεων τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπὸ τὸν τρόπον ἀπὸ τὸν ὁποῖον ἐρυθμίσθησαν αἱ ἀξιώσεις τῶν πολεμοπαθῶν παραμένει βαθυτάτη ἡ πικρία διότι μετὰ δεκαετίαν ὁλόκληρον ἦλθε τὸ κράτος νὰ τοὺς στερήσῃ ἑνὸς δικαιώματος βασισθέντος ἐπάνω εἰς τοὺς ἀγῶνας των καὶ τὰς θυσίας αἱ ὁποῖαι προσεφέρθησαν ὡς ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ τῶν γενικωτέρων συμφερόντων. Βεβαίως αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡ Οἰκουμενικὴ καὶ τοῦ Συνασπισμοῦ ἐνδιαφέρθησαν, ἀλλὰ δὲν εἶχον καταλήξει εἰς κανὲν ἀποτέλεσμα. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ στάδιον τοῦ δανείου τῶν ἑπτακοσίων ἑκατομμυρίων καὶ ἀφοῦ καταλήξαμεν εἰς τό νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, καὶ ἡ ὅλη συζήτησις τώρα στρέφεται περὶ τῆς προστασίας τὴν ὁποίαν ἀσκεῖ ἡ Κυβέρνησις ὑπὲρ τῶν πολεμοπαθῶν διὰ νὰ μὴ πληρώσουν τὰ πολλὰ εἰς τοὺς δικηγόρους. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα αὐτὸ καί ἐγεννήθη καὶ ἡ εὐθιξία τῆς Κυβερνήσεως μήπως ζημιωθῇ ὁ κόσμος. Τὸ ἄρθρον 3 κύριοι δὲν εὑρίσκετο ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προσετέθη κατόπιν. Πόσοι τάχα νὰ εἶναι οἱ δικηγόροι, ἢ οἱ πληρεξούσιοι αὐτοὶ χάριν τῶν ὁποίων ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις νὰ λύσῃ νομοθετικῶς τὸ ζήτημα τοῦτο; Εἶναι πεντήκοντα, ἑκατό; Ὑπάρχουν ὅμως ὡρισμένοι ἐπιχειρηματίαι μόνον. Ὑπάρχουν ἐργολάβοι καὶ δικηγόροι καὶ προστάται ὁμήρων δῆθεν οἱ ὁποῖοι ἀνέλαβον ἐργολαβικῶς διεκπεραίωσιν τῶν ὑποθέσεων. Καὶ ὅταν ὁ κ. Μαρῆς ἠθέλησε νὰ θέση ἕνα φραγμὸν καὶ διέταξε νὰ ὑποβάλωνται ἀπ’ εὐθείας αἱ αἰτήσεις διὰ τῆς καταργήσεως τῶν πληρεξουσίων, τότε ἔσπευδον νὰ λαμβάνουσι ἀπὸ τὰς κοινότητας ἐπιστολὰς ὅτι τοὺς ἀναθέτουν τὰς ὑποθέσεις. Καὶ τὶ νομίζεται ὅτι κάμνουν οἱ Κύριοι πληρεξούσιοι, δὲν κάμνουν τίποτε. Ἁπλούστατα ὑποβάλουν μόνον τὰς αἰτήσεις των. Χάριν λοιπὸν αὐτοῦ, ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν πληρεξούσια, θὰ παραμείνουν ἀπλήρωτοι, διότι ἔχομεν ὑπ’ ὄψει μας ὅτι ὁ περίφημος αὐτὸς Φλωρεντὶν πηγαίνει καὶ παίρνει τὰς ἀποφάσεις τῶν ὁμήρων καὶ λέγει εἰς τὰ χωριὰ ὅτι κατόπιν ἐνεργειῶν του ἐξεδόθησαν αἱ ἀποφάσεις. Ἀποτελεῖ ἓν στῖγμα ἡ κατάστασις αὐτὴ καὶ δὲν εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ ἐξέγερσις τοῦ ὁμηρικοῦ κόσμου. Δὲν θέλω νὰ καταλογίσω ἀδιαφορίαν οὔτε εἰς τὸν ἀξιότιμον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπιβάλλεται συνεπῶς ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 3, διότι δὲν χρειάζεται καμμία ἐξασφάλισις. Ὁ Λαὸς πάσχει, συλλαλητήρια καὶ διαμαρτυρίαι ἀκούονται. Ὀφείλετε νὰ ἐνθυμηθῆτε καὶ τὸ Πάσχα τῶν δοκιμαζομένων.

§66Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι μόνον πρέπει νὰ εἶχεν πληρεξούσιον ὁ δικηγόρος, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπέβαλεν αὐτὸς τὴν αἴτησιν.

§67Σ. ΑΝΘΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἰδιωτικὰ σύμφωνα θὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν;

§68Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὄχι. Ἐπιτρέψατέ μου νὰ σᾶς εἴπω τὸ ἑξῆς: Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Θάσου ὅτι ἡ προηγουμένη Κυβέρνησις εἶχε μεριμνήση διὰ νὰ κάμῃ μίαν δικαστικὴν ὀργάνωσιν, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἐπιδικάσῃ τὰς ἀπαιτήσεις αὐτάς. Ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Δὲν εἴμεθα βέβαιοι πρὸ ἑνὸς ἔτους, δύο ἐτῶν ὅτι θὰ εἰμπορούσαμε νὰ ἐκδώσωμεν ἓν δάνειον 800.000.000 δραχμῶν, εἴχομεν ἐκδώσῃ ἀρκετὰς ὁμολογίας, αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ ὑποτιμῶντο καί ἐὰν ἐρρίπταμεν εἰς τὴν ἀγορὰν ἄλλα 80.000.000 ὁμολογιῶν τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο πολὺ δυσάρεστον. Ὅταν ἤρχιζαν αἱ ὁμολογίαι αὐταὶ νὰ ἀνατιμῶνται τότε ἐσκέφθημεν ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶχε κάποιαν ἀξίαν. Εὐθὺς ὡς ἐστάθη δυνατόν. ἐψηφίσθη ὁ νόμος 4278. Εἰς τὸν νόμον αὐτὸν ὑπάρχει διάταξις ἥτις ἐξελήφθη ὡς ὑπὲρ τῶν πληρεξουσίων καὶ τότε ἔβαλαν τὶς φωνὲς καὶ ἔλεγον ὅτι ἡμεῖς δὲν θὰ πάρωμεν τίποτε, θὰ μᾶς τὰ πάρουν οἱ ἰδιῶται καὶ οἱ πληρεξούσιοι. Ἐρχόμεθα τώρα καὶ λέγομεν, ὅτι οἱ μὲν ἰδιῶται δὲν θὰ πάρουν τίποτε, οἱ δὲ πληρεξούσιοι περιορίζονται εἰς ἕν ποσόν, τὸ ὁποῖον καὶ οἱ ἴδιοι οἱ δικαιοῦχοι εὑρίσκουν ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετόν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§70Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατὶ κύριοι βουλευταί, ἐφ’ ὅσον ὅλων ἡ ἐπιθυμία εἶναι ἡ ταχυτέρα πληρωμὴ τῶν πολεμοπαθῶν δὲν προσπαθοῦμεν νὰ δώσωμεν τὸ ταχύτερον τέρμα εἰς τὴν συζήτησιν περιορίζοντες αὐτὴν ἐντὸς τῶν στενῶν ὁρίων τοῦ ὑπὸ κρίσιν σχεδίου νόμου. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις εἶναι ἡ μόνη ἥτις ριζικῶς ἀντιμετώπισεν τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν διὰ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τῶν 700 ἑκατομ. Αἱ προεκλογικαὶ ἐπαγγελίαι τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἐτηρήθησαν καὶ πέραν ἀκόμη τοῦ ὁρίου τὸ ὁποῖον ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις ἡ παροῦσα νὰ τηρήσῃ, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ὡρίσθη ποσὸν ἀποζημιώσεως τῶν πολεμοπαθῶν. Διότι γνωρίζομεν ὅλοι ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξηρτᾶτο ἀπὸ ἄλλα γενικώτερα συμφέροντα ἀποζημιώσεων, διὰ τὰς ὁποίας ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ὑπεσχέθη, ὅτι μετὰ τὸ 1922 ἐν συνεχείᾳ καὶ ἐν συναρμολογήσει πρὸς τὰς ἀποζημιώσεις τὰς ὁποίας θὰ λάβωμεν τῶν πολεμοπαθῶν θὰ χορηγήσωμεν καὶ νέον ποσὸν ὑπὲρ τῆς τάξεως αὐτῆς, ἡ ὁποία τυγχάνει τῆς συμπαθείας ὅλων ἡμῶν. Συνεπῶς τὸ ζήτημα νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ σχεδίου νόμου τὸ ὁποῖον ἐτέθη ὑπὸ συζήτησιν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Αἱ ἀντιρρήσεις ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀμοιβὰς τῶν δικηγόρων, καθ’ ἡμᾶς δὲν δύνανται νὰ εἶναι δεδικαιολογημέναι. Ὡς πρὸς τὰ ποσοστὰ τὰ ὁριζόμενα θὰ ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς ζητήματος ἔχοντος σχέσιν πρὸς τὴν κλίμακα αὐτὴν τοῦ ζητήματος τῶν ἐπιχειρηματιῶν δικηγόρων, ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔχουν συγκεντρώσει κολοσσιαίας καταθέσεις καὶ κολοσσιαῖα ποσά, ὥστε νὰ γίνῃ ἔλεγχος ἐπὶ τῶν δικηγόρων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν μεταβάλλει τὰ γραφεῖα τῆς ὁδοῦ Μάρνη εἰς ἰδιαίτερά των γραφεῖα καὶ περιμένουν νὰ καρπωθοῦν μεγάλα ὠφελήματα ἐκ τῆς τοιαύτης ἀμοιβῆς.

§71Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Οἱ δικηγόροι οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑποτακτικοὶ τοιούτων ὑποκειμένων, εἶναι διωκτέοι πειθαρχικῶς ἐνώπιον τῶν δικηγορικῶν συλλόγων καὶ θὰ πρέπῃ νὰ τιμωρηθοῦν αὐστηρῶς διότι εἶναι ἀναξιοπρεπέστατοι.

§72Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ καὶ συζήτησις ὅταν ἀναφέρεται ὅτι ἐπὶ ποσοῦ 10 χιλ. δραχ. θὰ δοθῇ ἓν ποσοστὸν 10%. Νὰ γίνεται συζήτησις ὅτι τὸ ποσοστὸν αὐτὸ εἰς ὁμολογίας εἶναι ὑπερβολικόν. Ἀλλὰ ὑπάρχουν ἐπαναλαμβάνω ἐπιχειρηματίαι δικηγόροι οἱ ὁποῖοι ἔχουν συγκεντρώσει ὁλοκλήρους περιοχὰς καὶ οἱ ὁποῖοι διημερεύουν εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ὁδοῦ Μάρνη, καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ εὐπρεπῆ καταγίνονται μὲ τὰς ὑποθέσεις αὐτάς, πρὸς σκανδαλισμὸν τῶν δικαιούχων οἵτινες ἔρχονται μὲ μίαν μοναδικὴν ἀπόφασιν καὶ οἱ ὁποῖοι περιμένουν ἡμέρας ὁλοκλήρους διὰ νὰ λάβῃ μίαν ἀπάντησιν ἐκ μέρους τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἐφ’ ὅσον τὸ Κράτος ἔρχεται νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν δικαιούχων, θὰ ἤθελα νὰ παρακαλέσω τοὺς ἁρμοδίους ὑπουργούς, ἐφ’ ὅσον μάλιστα χορηγεῖται ἡ εὐκολία διὰ τοῦ ἄρθρου 6, τοῦ διὰ προεδρικοῦ διατάγματος διακανονισμοῦ τῶν ζητημάτων τούτων νὰ ἐλέγξωσιν ἐὰν ὑπάρχουν τοιαῦται ἐπιχειρήσεις εἰς βάρος τῶν πολεμοπαθῶν καὶ ἐὰν εἶναι δυνατὸν τὰς ἐπιχειρήσεις αὐτὰς νὰ τὰς περιορίσουν. Κατὰ τὰ ἄλλα τὸ κλιμάκιον αὐτὸ τὸ θεωρῶ ὡς πολὺ δίκαιον φρονῶ μάλιστα, ὅτι αἱ ἰδιαίτεραι συνεννοήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον γίνῃ μεταξὺ πολεμοπαθῶν καὶ δικηγόρων δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελέσουν καὶ ἀντικείμενον πολλῆς συζητήσεως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ὅτε, κύριοι βουλευταί, ἐγένετο ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατ’ Αὔγουστον ἐπικαλοῦμαι τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι εἶχον κάμει τὴν παρατήρησιν ὅτι θὰ ἦτο λογικώτερον καὶ ἐν μέρει συνεπέστερον πρὸς τοὺς σκοποὺς τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν πάντες, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία αὐτὴ τῶν πολεμοπαθῶν ὑπήγετο εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ πλέον ἁρμόδιον διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἀνάγκης ταύτης. Τὴν παρατήρησιν αὐτὴ σᾶς εἶπον, μολονότι δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτησιν νὰ νομίζω ὅτι προέβλεψα τὰ πράγματα, τὴν ἔκαμον κατ’ Αὔγουστον καὶ ἐπικαλοῦμαι τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως ἐκείνης. Μοὶ ἀντιπαρετηρήθη τότε ὅτι δὲν ἦτο δυνατόν, νὰ ληφθοῦν τοιαῦτα μέτρα καὶ ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ὁδεύσωμεν πρὸς τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν, τὰ πράγματα δυστυχῶς μᾶς διέψευσαν διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης παρῆλθον 8 ὁλόκληροι μῆνες κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν κατωρθώθη νὰ ἀρχίσῃ ἡ ἔναρξις τῆς πληρωμῆς τῶν πολεμοπαθῶν παρ’ ὅλας τὰς καλὰς διαθέσεις τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἰδιαιτέρως, ὁ ὁποῖος προσωπικῶς ἠσχολήθη μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Τί συμβαίνει λοιπόν; Θὰ ἔπρεπε νὰ ἐξετάσωμεν ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς τοιαύτης καθυστερήσεως ἡ ὁποία ὁμολογουμένως ἐδημιούργησεν μίαν δυσφορίαν μεταξὺ τοῦ κόσμου τῶν δικαιούχων. Αἱ ἁρμόδιαι ὑπηρεσίαι τοῦ γραφείου τῆς ὁδοῦ Μάρνη εἰς ἐπανειλημμένας παρατηρήσεις ὅλων ἡμῶν τῶν ἐχόντων ἐνδιαφέρον ὄχι ἐπαγγελματικὸν ἀλλὰ τῶν ἐχόντων ἐνδιαφέρον διότι πλῆθος ἐπιστολῶν καὶ ἐκκλήσεων ἐλάμβανον διὰ τὰς ὑποθέσεις αὐτῶν, αἱ ἐπιστολαὶ δὲ αὗται καὶ αἱ ἀξιώσεις εἶναι τόσον μεγάλαι, καθόσον ὡς γνωρίζουν πάντες ἡ ἐφετεινὴ κατάστασις εἰς τὰς Νέας Χώρας δὲν ἦτο τόσον καλὴ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς, συνεπεία τῶν ἐπιστολῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἐκκλήσεων αὐτῶν ἠρχόμεθα εἰς τακτικὴν ἐπαφὴν μὲ τὰ γραφεῖα τῆς ὁδοῦ Μάρνη, ἠκούαμεν ἐκεῖ ὅτι ἐπισπεύδουν τὴν ἔκδοσιν τῶν ἀποφάσεων καὶ ὅταν ἐλέγομεν πότε θ’ ἀρχίσῃ ἡ πληρωμή, ἠκούαμεν ὅτι τὸ προσωπικὸν εἶναι ἀνεπαρκές, ὅτι ἐν γένει δὲν ἦτο δυνατὸν ταὐτοχρόνως νὰ γίνεται καὶ ἡ διεκπεραίωσις τῆς ἐκδόσεως τῶν ἀποφάσεων καὶ τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων, τοιουτοτρόπως ἡ ὑπόθεσις ἐχρόνισεν. Ἐὰν δὲ κάμνω τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς σήμερον τὰς κάμνω ἀκριβῶς διότι βλέπω ὅτι οἱ ἁρμόδιοι ὑπουργοὶ εἶχον τὴν πρόβλεψιν εἰς τὸ ἄρθρον 6 νὰ ὁμιλήσουν περὶ διαρρυθμίσεως αὐτῶν τῶν ζητημάτων, διὰ διαταγμάτων τραπεζιτικῶν καὶ θὰ ἤθελον νὰ συστήσω θερμῶς νὰ προσέξουν ἐπὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ζητημάτων αὐτῶν, διότι αἱ καλύτεραι διαθέσεις των χωλαίνουν, γενικώτερον ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Τελευταίως ἐλέχθη ὅτι τὸ ζήτημα λύεται καὶ ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦτο ἐδώσαμε καὶ ἡμεῖς ὑπόσχεσιν πρὸς τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἡ λύσις δὲ ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ διὰ τῆς μεταβιβάσεως τῶν φακέλλων αὐτῶν ὁμαδικῶς εἰς τὴν Διεύθυνσιν Δημοσίου Λογιστικοῦ πρὸς ἔναρξιν τῶν πληρωμῶν. Καὶ παρετηρήθη τὸ ἑξῆς παράδοξον. Μόλις ἤρχισε ἡ μεταφορὰ τῶν φακέλλων αὐτῶν, ἤρχισε καὶ μία ἀταξία καὶ ἀκαταστασία, τελευταίως δὲ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Δημοσίου Λογιστικοῦ ἠρνήθη νὰ δεχθῇ τὰς ἀποφάσεις καὶ νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐνταλμάτων.

§73Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Διότι δὲν ἐψηφίσθη ἀκόμη ὁ νόμος.

§74Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Συμφωνῶ, κ. ὑπουργέ, ἀλλ’ ἐγὼ θὰ ἤθελον νὰ μὴ ἀρχίσῃ ἡ μεταφορὰ αὕτη πρὶν ψηφισθῇ ὁ νόμος καὶ νὰ μὴ μάθῃ ὁ κόσμος ὅτι μετεφέρθησαν τὰ ἐντάλματα εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἐψηφίσθη ὁ νόμος τὰ ἐντάλματα νὰ ἐπιστραφοῦν. Θὰ ἤθελον λοιπὸν νὰ συστήσω θερμῶς μίαν παρακολούθησιν πλέον συστηματικὴν ἐκ μέρους τῶν ἁρμοδίων προϊσταμένων, τῶν ἁρμοδίων ὑπευθύνων, οἵτινες ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἐν τῇ παρακολουθήσει αὐτῶν νὰ ὑποδείξουν καὶ τὸ κατάλληλον προσωπικόν. Ἐπιβάλλεται συνεπῶς συστηματικωτέρα ἐργασία καὶ ὁμοιογένεια τῶν ὑπηρεσιῶν, κυρίως δὲ περισσοτέρα τάξις ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας.

§75Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Ὁλόκληρος ἡ ὑπηρεσία, κοινῇ συναινέσει, μεταφέρεται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§76Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ἐγὼ χαίρω ἀκούων αὐτά, διότι ὅταν ἔκανα τὰς παρατηρήσεις αὐτὰς εἶχεν ἔλθει πρὸ ἡμῶν πρὸς ψήφισιν ὁ νόμος αὐτὸς καὶ τότε δὲν εἶδον ὅτι ὑπῆρχεν ἐπιθυμία τις, ὅσον ἀφορᾷ τὸν συντονισμὸν αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ὅτι μόνον ἀπὸ τὴν ἀντίθετον ἐπιθυμίαν τοῦ ἀξιοτίμου ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐχάσαμεν ὁλόκληρον ἑξάμηνον. Θὰ ἤθελον ἐφεξῆς νὰ μὴ χάσωμεν καιρὸν καὶ θὰ ἤθελον ἀκόμη νὰ ὑπάρχῃ κἄποια τάξις ὅσον ἀφορᾷ τὴν διεκπεραίωσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς, νὰ ὑπάρχῃ ἀρχεῖον, νὰ ὑπάρχῃ ἐν γένει μία ὑπηρεσία, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ πληροφορῇ τοὺς ἐνδιαφερομένους. Ἐξαπελύσαμεν ἐγκύκλιον πρὸς τοὺς δήμους καὶ τὰς κοινότητας καὶ εἴπομεν νὰ παραλαμβάνουν αὐτοὶ ἀπὸ τὸν κόσμον τῶν πολεμοπαθῶν τὰ ἔγγραφά των καὶ νὰ τὰ στέλλουν ἐδῶ. Ἦλθον ὀγκώδεις φάκελοι, θὰ ἤθελον νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ὑπηρεσία ἐάν ποτὲ ἀπήντησεν ἔστω καὶ πρὸς μίαν κοινότητα ἐπὶ τῆς παραλαβῆς τῶν φακέλλων αὐτῶν. Ταλαιπορούμεθα καὶ βασανιζόμεθα ἀπὸ τὸ πρωῒ ἕως τὸ βράδυ ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ τῶν ὁποίων τὸ ἔργον δὲν εἶναι τοιαύτης φύσεως ἐντὸς τῶν γραφείων τῆς ὁδοῦ Μάρνης, διὰ νὰ ἀναπληρώνωμεν τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων καὶ τοὺς δημάρχους. Φρονῶ ὅτι ἐφόσον ἐστάλησαν ἐγκύκλιοι διὰ τῶν ὁποίων ἐζητήσαμεν ὅπως ἡ ἐργασία αὐτὴ γίνῃ διὰ τῶν προέδρων τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δημάρχων, ἔχουν στοιχειώδη ὑποχρέωσιν αἱ ὑπηρεσίαι νὰ δώσουν κἄποιαν ἀπάντησιν ἔστω καὶ καθυστερημένην πρὸς τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων καὶ πρὸς τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν.

§77Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Κύριε συάδελφε εἰς αὐτὸ ἔχετε δίκαιον. Ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ ἔχουν γίνει παράπονα δι’ αὐτὸ καὶ ὑπάρχουν καθυστερήσεις ἀπαντήσεων ἐκ μέρους τῶν ὑπηρεσιῶν ὄχι μόνον εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας, δὲν καθυστεροῦνται δὲ περισσότερον ἀπὸ ὅτι καθυστεροῦνται εἰς ἄλλους κλάδους. Τὶ συμβαίνει εἰς τὴν περίστασιν αὐτήν, διατί δὲν ἀπήντησαν ὅταν ἐλήφθησαν τὰ ἔγγραφα δὲν γνωρίζω. Αὐτοὶ ἰσχυρίζονται ὅτι ὑπάρχει ἀνεπάρκεια προσωπικοῦ. Δὲν γνωρίζω ἄν εἶναι μόνον αὐτὴ ἡ ἀφορμὴ ἢ μήπως θεωροῦν καὶ περιττὸν νὰ ἀπαντήσουν εἰς τὴν λῆψιν ἐγγράφων. Ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ἡ ὁποία ἐξαπελύθη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀφορμὴν εἶχεν τὸ νομοθετικὸν μέτρον νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ὑπὸ πληρεξουσίων ἐξόφλησιν τυχὸν ἐκδοθησομένων ἐνταλμάτων καὶ τὴν εἴσπραξιν χρημάτων.

§78Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Καὶ ἔφερε τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα κύριε Πρόεδρε....

§79Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν). Δὲν εἰσέπραξαν οὔτε μίαν πεντάραν.

§80Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Δὲν ἔλαβε κανεὶς ἀπάντησιν εἰς τὰς αἰτήσεις του καὶ διὰ τοῦτο κατέφυγεν ὁ κόσμος τῶν δικαιούχων εἰς τοὺς δικηγόρους καὶ ἐξελιπάρησεν τὴν ἐπέμβασιν αὐτῶν, ἐνόμισεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄλλος τρόπος νὰ σωθοῦν διότι οἱ δικηγόροι ἔλεγον εἰς αὐτοὺς ὅτι ἂν δὲν ἀναθέσετε εἰς ἡμᾶς, δὲν θὰ ἔχετε ἀπάντησιν. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν εἶπον αὐτὰ διὰ νὰ ἐλέγξω τὶ ἔγινεν εἰς τὸ παρελθόν. Παροικοῦμεν ὅλοι εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ γνωρίζομεν ὅτι δὲν εἶναι ἡ μόνη ὑπηρεσία ἡ ὁποία δὲν ἀπαντᾶ εἰς τοὺς πολίτας, ἀλλὰ ἐδῶ πρόκειται περὶ περιουσιακῶν ζητημάτων. Αὐτὰ τὰ εἶπον διὰ τὸ μέλλον ἵνα αἱ ὑπηρεσίαι αὐταὶ τακτοποιηθῶσι.

§81Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Εἴμεθα σύμφωνοι τελείως μὲ τὰς συστάσεις σας. Ὁ νότος αὐτὸς ἔχει 3 μῆνες ποὺ ἐψηφίσθη, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις ἐξησφάλισε τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν πολεμοπαθῶν. Νὰ εἶσθε πεπεισμένοι ὅτι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης ἤρχισε νὰ γίνεται προσπάθεια διὰ νὰ βγοῦμαι ἀπὸ αὐτὸ τὸ χάος.

§82ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀπὸ τὰ χαρακώματα.

§83Α. ΠΑΠΑΔΑΤΟΣ. (Ὑφυπουργὸς Πολιτικοῦ Γραφείου). Δὲν εἶναι χαρακώματα ποὺ εἶπε ὁ κ. συνάδελφος εἶναι χάος, τάφος, ἐδῶ ἡ κατάστασις εἶναι ἀπερίγραπτος, εἰς οὐδεμίαν Ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν παρουσιάσθη κατάστασις τοιαύτη, ὅπως εἰς τὴν ὁδὸν Μάρνης. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης προσεπαθήσαμεν νὰ βγοῦμε ἀπὸ αὐτὸ τὸ χάος καὶ ἀπὸ αὐτὸν τὸν τάφον καὶ ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ προχωροῦμε διὰ νὰ λύσωμεν αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι εὐτυχὴς ἀκούουσα τὰς συστάσεις πολλῶν συναδέλφων. Νὰ εἶσθε δὲ βέβαιοι ὅτι θὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς συστάσεις αὐτὰς ἀρκεῖ δι’ αὐτῶν νὰ προάγεται τὸ ἔργον, διὰ νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ τρομερὸ πράγματι ζήτημα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλωριᾶς.

§85Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Κύριοι βουλευταί, εἶναι ἡ πρώτη φορὰ κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἀσχολεῖται μὲ τὸ ζήτημα τῶν πολεμοπαθῶν. Ἡ ὑπόθεσις τῶν πολεμοπαθῶν εἶναι ἐκ τῶν ὑποθέσεων ἐκείνων τῶν μεγάλων διὰ τὰς ὁποίας τὰ Κράτη ἀσχολοῦνται ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ πραγματοποιήσωσι τὸν πόθον ἐκείνων οἵτινες ἐξ ὑποχρεώσεως εἴτε ἀπὸ τὸ Κράτος, εἴτε ἐξ ἄλλων αἰτίων ἔπαθον. Καὶ αἱ προηγούμεναι Κυβερνήσεις ἠσχολήθησαν μὲ τὴν ὑπόθεσιν τῶν πολεμοπαθῶν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας ἀνέλαβεν ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης πλέον ἀπεφασίσθη ὅπως συναφθῇ δάνειον 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἵνα τὸ δάνειον τοῦτο διανεμηθῇ εἰς τοὺς πολεμοπαθεῖς. Ἐν ἀντιθέσει πρὸς ἄλλους συναδέλφους δρυμέως ἐλέγξαντας τὴν Κυβέρνησιν, ἐγὼ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ τῶν Σερρῶν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ καὶ ἐμοῦ τοῦ ἰδίου, διὰ τὴν καταβληθεῖσαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως προσπάθειαν πρὸς σύναψιν δανείου τεραστίου ποσοῦ 700 ἑκατομμυρίων. Κύριοι βουλευταί, ἡ ἔκδοσις ἀποφάσεων μυριάδων ὀφειλετῶν ἀποζημιουμένων, ἡ ἔκδοσις μυριάδων ἐνταλμάτων, ἡ διανομὴ ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων ὁμολογιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ὅπως φρονοῦσι τινές. Ἂν τινὲς ἐπεκαλέσθησαν τὰς ἁγίας ἡμέρας τοῦ Πάσχα διὰ νὰ ἐκδοθοῦν αἱ ὁμολογίαι, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα ἡ ἔκδοσις αὐτὴ τῶν ὁμολογιῶν τινὲς ἐκ τούτων νὰ ἔχουν Πάσχα καὶ ἄλλοι οἱ περισσότεροι νὰ ἔχουν χάσκα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τεχνικῶς τὰ 700 ἑκατομμύρια νὰ διανεμηθῶσι εἷς εἰς τὸ ἐλάχιστον αὐτὸ διάστημα μέχρι τοῦ Πάσχα. Ἀλλὰ καὶ μέχρι τοῦ τέλους τοῦ ἔτους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διανεμηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τοὺς δικαιούχους. Διὰ τοῦτο ἐγὼ προτείνω ὅτι θὰ ἔπρεπε νὰ πολλαπλασιασθῇ τὸ προσωπικὸν τῆς ὁδοῦ Μάρνη, νὰ ἐκδώσῃ ἁπάσας τὰς ἀποφάσεις, νὰ μὴ δώσῃ οὔτε μίαν ὁμολογίαν εἰς κανένα ἀλλὰ νὰ δώσῃ μίαν διαταγὴν μετὰ τὴν ἐκτύπωσιν ἁπασῶν τῶν ὁμολογιῶν πρὸς ἅπαντα τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους ἵνα συγχρόνως πάντες οἱ δικαιοῦχοι πληρωθῶσι. Καθ’ ὅσον δὲν ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν πληρεξουσίων ἐγὼ ἤμην ἀείποτε ἐναντίον αὐτῶν καὶ τινὲς μάλιστα ἐκ τούτων καὶ ἐδημοσιογράφησαν ἐναντίον μου ἀλλ’ ἐγὼ ἠδιαφόρησα. Διότι πράγματι γνωρίζω περιπτώσεις τρομερὰς διὰ τὸν πολεμοπαθῆ κόσμον, γνωρίζω ἀνθρώπους τῶν ὁποίων καὶ ὁλόκληρον τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ἐσφετερίσθησαν καὶ ἄλλοι 40, 50, ἢ 80% ἔλαβον μόνον ἐκ τῆς ἀποζημιώσεώς των. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ἐφόσον δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπαλλάξωμεν τοὺς δικαιούχους ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τοιούτων ἁρπάγων, δυνάμεθα ὅμως καὶ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ περιστείλωμεν τὰς καταχρήσεις αὐτὰς νὰ περιφρουρήσωμεν τουτέστιν τὰ ψιχία αὐτὰ τὰ ὁποῖα λαμβάνει ὁ πολεμοπαθὴς ἀπὸ τοὺς ἅρπαγας αὐτοὺς καὶ ἐπιμένω ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐτέθη εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὅπως λαμβάνωσι 10% μέχρις ὡρισμένου ποσοῦ οἱ δικηγόροι τὸ εὑρίσκω δὲ ὅτι εἶναι πρᾶξις φρονιμωτέρα διότι τέλος πάντων καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ὡς πληρεξούσιοι ἐκοπίασαν προσέφεραν κἄποιαν ἐργασίαν ἔστω καὶ ἂν δὲν παρεστάθησαν ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς ὁπωσδήποτε ἐπῆγαν εἰς τὴν ὁδὸν Μάρνης καὶ ἐκοπίασαν καὶ πρέπει νὰ ἀμειφθῶσι. Αἱ δὲ ἀμοιβαὶ αἱ παρεχόμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ εἶναι ἐλάχισται ἀπέναντι τῶν 60–40–30% τὸ 10% δὲν εἶναι ποσὸν μεγάλο ἐπὶ 10 χιλ. δρχ. ἐφ’ ὅσον ἡ ὁμολογία θὰ εἶναι 1000 δραχ. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συνιστῶ καθόσον ἀφορᾷ τὸ σημεῖον τοῦτο καὶ συγκεκριμμένως τὸ ἄρθρον τὸ ἀφορὸν τὴν ἀμοιβὴν τῶν πληρεξουσίων εἶναι τοῦτο. Ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν ὁ χρόνος νὰ μὴ ἐπαρκέσῃ ἢ μᾶλλον νὰ μακρυνθῇ μέχρι τῆς ἐκδόσεως τῶν ἐνταλμάτων δι’ ἅπαντας τοὺς πολεμοπαθεῖς λέγω ὅτι ἀπὸ ἑκάστην ἀπόφασιν νὰ κρατῆται μία εἰδικὴ σημείωσις διὰ τὸ ποσοστὸν τὸ ἀναλογοῦν εἰς ἕκαστον τῶν πληρεξουσίων καὶ τὸ ἔνταλμα τοῦτο νὰ ἐκδίδητε εἰς τὸ τέλος μετὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐντάλματος τοῦ πολεμοπαθοῦς, ὥστε τοιουτοτρόπως νὰ μὴ ἐπέλθῃ οὐδεμία χρονοτριβή, αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου.

§86Β. ΧΑΤΖΗΛΙΑΣ. Ἔτσι θὰ γίνῃ διότι ὑπάρχει εἰς τὸ νομοσχέδιον σχετικὴ διάταξις.

§87Δ. ΦΛΩΡΙΑΣ. Ἀλλὰ ἐγώ, κύριοι, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω καὶ ὀλίγας λέξεις ἐπειδὴ τινὲς ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων δριμέως ἐλέγχουσιν ἑκάστοτε τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἐπικαλοῦνται πάντοτε τὰ αἰσθήματα αὐτῶν ὑπὲρ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, ὑπὲρ τοῦ ἀγρότου, ὑπὲρ τοῦ ἐργάτου, ὅτι τὸ κόμμα τῶν Φιλελευθέρων, ὁ ἀρχηγὸς τῶν Φιλελευθέρων, οἱ ὑπουργοὶ τοῦ Βενιζέλου ἐγκατέλειψαν τὸν λαὸν εἰς τὴν τύχην του καὶ δὲν πράττουν τίποτε ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἐλησμόνησαν οἱ ἐλέγχοντες καὶ κατηγοροῦντες ἡμᾶς, ὅτι ἡμεῖς ἐθεσπίσαμεν νόμους ὑπὲρ τοῦ ἐργάτου καὶ παρελάβομεν τοῦτον ἐργαζόμενον ἀπὸ τοῦ λυκαυγοῦς μέχρι τοῦ λυκόφωτος καὶ τὸν καταστήσαμεν ἰσότιμον εἰς τὸ κοινωνικὸν συγκρότημα. Παρέσχομεν εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα νὰ συγκροτῇ συλλόγους καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀπεργεῖν ὡς μέσον ἀμύνης πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων του. Ἀλλὰ καὶ τὸν ἀγρότην τοῦτον τὸν περιφέροντα τὰ κατασκελεκώτα μέλη του μέσα εἰς ξένους ἀγροὺς καὶ εἰς τοῦτον ἐδώσαμεν καὶ οἰκίαν καὶ ἀγρὸν καὶ ζῶα καὶ τὰ πάντα καὶ καταστήσαμεν αὐτὸν παράγοντα Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ τὴν Χώραν. Ἀλλὰ σήμερον παρουσιάζεται κἄποια κρίσις, οἱ λόγοι εἶναι γνωστοί, ἴσως ὀφείλεται καὶ εἰς μίαν σπατάλην τοῦ παρελθόντος. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἐλέγχουν καὶ τοὺς κυβερνήτας ὅταν πρόσκειμαι πρὸς αὐτοὺς διότι νομίζω ὅτι ὁ ἔλεγχος εἶναι φῶς καὶ τὸν ἔλεγχον πρέπει νὰ τὸν ἐπιδιώκουν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ κυβερνῶντες. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀσκεῖται κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐμπνέωμεν τὸν πανικὸν εἰς τὴν ψυχὴν αὐτοῦ καὶ νὰ προσπαθήσωμεν νὰ παγιώσωμεν τὴν πίστιν αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς κυβερνῶντας, ὅταν μάλιστα, αὐτοὶ οἱ κυβερνῶντες ἀγωνίζονται πῶς νὰ καταστήσουν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εὐημερώτερον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν ἡμεῖς οἱ βουλευταὶ εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν ὁποῖον διερχόμεθα κατὰ τῶν κυβερνώντων πρέπει ν’ ἀποτελέσωμεν τὴν πρωτοπορείαν ν’ ἀρθοῦν τὰ ἐμπόδια ἵνα τοιουτοτρόπως δώσωμεν τεραστίαν νίκην εἰς τὸν κοινοβουλευτισμόν.

§88Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὡμίλησε περὶ «συμμαχοπαθῶν». Ἔχω αἰτήσεις τινὰς συμπολιτῶν μου ἐλαχίστας δύο ἢ τρεῖς, περὶ τῶν ὁποίων ἠρώτησα καὶ ἐπληροφορήθην ὅτι εἶναι ἐκπρόθεσμοι διότι δὲν ὑπεβλήθησαν αἱ δηλώσεις των πρὸ τοῦ 1925. Ἐκ μέρους ὑπαλλήλων τινῶν ἐπληροφορήθην ὅτι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ ἐκδοθῇ νομοσχέδιον παρατεῖνον τὴν προθεσμίαν. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἡ Βουλὴ ἐὰν ὑπάρχῃ τοιαύτη σκέψις, νὰ ὑποβληθῇ δηλ. νομοσχέδιον παρατεῖνον τὴν προθεσμίαν ὑποβολῆς δηλώσεων. Καὶ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω παρὰ μόνον δύο ἀκόμη λέξεις κύριοι. Εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους τοὺς ἀκόμη φανατικοτάτους πιστοὺς εἰς τὴν μεγάλην ἰδέαν τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἡ ὁποία δὲν ἀπέθανεν παρὰ ζῇ, καὶ ἐν ὀνόματι αὐτῆς λέγω καλὰ ἦσαν ὅσα σχέδια ἀστικὰ ἐλέχθησαν διὰ τὴν ἀκαταστασίαν τῆς ὁδοῦ Μάρνης. Ἀλλὰ πλησιάζομεν τὴν Ἐθνικὴν ἑκατονταετηρίδα καὶ πληροφοροῦμαι ὅτι προκειμένου περὶ τῆς παλαιᾶς Ἑλλάδος δὲν ὑπάρχει τοιοῦτον ζήτημα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν νήσων Ὕδρας, Σπετσῶν καὶ Ψαρρῶν ὀφείλομεν ἀκόμη ἀποζημίωσιν ἐκ μέρους τοῦ Κράτους διὰ τὰ ὑπ’ αὐτῶν δαπανηθέντα. Ἐπομένως ἐὰν κανεὶς σπεύδει βραδέως πράττει καλῶς.

§89Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ἔχω νὰ προσθέσω εἰς τὴν ὑπόμνησιν τοῦ κ. συναδέλφου δύο λέξεις: πρὸ 25 μόλις ἐτῶν ἐξεδόθησαν ὁμολογίαι 30 ἑκατομμυρίων πρὸς 1% καὶ ἀκόμη αἱ ὁμολογίαι αὗται δὲν ἐπληρώθησαν.

§90Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, περὶ προθεσμιῶν εἶπον.

§91Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς προθεσμίας εἶναι ζήτημα ἰδιαίτερον καὶ ἀφορᾷ ἰδιαιτέρως τὸν συνάδελφόν μου ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ νομοσχέδιον δὲν θίγει τὸ ζήτημα τῆς προθεσμίας. Τώρα σᾶς λέγω ὅτι ὁ συνάδελφός μου θὰ κάμῃ τὴν ὑποβολήν.

§92Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχετε τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου σας ἢ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως;

§93Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀπαντήσω τὸ ἑξῆς, ὅτι ἐδόθησαν ἐπανειλημμένως παρατάσεις.

§94Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Κύριε Ἀντιπρόεδρε, οἱ συμμαχοπαθεῖς οἱ ἐκ Μάνης Καλαμῶν καὶ Κατακώλου, δὲν ἔχουν ὑποβάλλει αἰτήσεις. Ἀφ’ οὗ ὅμως σήμερον ἐγείρεται τοιοῦτον ζήτημα σᾶς λέγω ὅτι δὲν εἴχομεν γνῶσιν ὅτι ἡ προθεσμία ἦτο μέχρι τοῦ 1925. Μᾶς δίδεται τώρα προθεσμία νὰ ὑποβάλωμεν τὰς αἰτήσεις. Σᾶς παρακαλῶ νά μελετήσητε τὸ ζήτημα.

§95Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Θὰ τὸ εἰσηγηθῶ εἰς τὸ συμβούλιον. Δὲν δύναμαι νὰ ἐκπροσωπήσω τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ εἰσηγηθῶ τὸ ζήτημα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον.

§96Κ. ΚΟΥΡΤΙΔΗΣ. 60.000 εἶναι ἐμπρόθεσμοι καὶ 100.000 εἶναι ἐκπρόθεσμοι.

§97Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Τὸ παρὸν νομοσχέδιον ἐξυπηρετεῖ μίαν ἐξοικονόμησιν μιᾶς καταστάσεως ἥτις πραγματικῶς ἔχει δημιουργηθῆ μὲ τὸ ζήτημα αὐτό. Εἶναι γνωσταὶ αἱ παρεμβάσεις καὶ παρελκυστικαὶ τρόπον τινὰ ἀναλήψεις τῶν ὑποθέσεων. Αὐτὸ προεῖδεν ἡ Κυβέρνησις καὶ καταβάλλει πᾶσαν δυνατὴν προσπάθειαν νὰ ἀπαλλάξῃ τοὺς διαφόρους δικαιούχους ἀπὸ τοὺς διαφόρους, ἂς μοῦ ἐπιτραπῇ ἡ ἔκφρασις, ἐκμεταλλευτάς. Δὲν ἐννοῶ ὅμως τοὺς συναδέλφους δικηγόρους εἰς τὴν κατηγορίαν αὐτήν, ἀλλὰ τοὺς διαφόρους παρεμβαίνοντας ἐπιχειρηματίας. Ἡ Κυβέρνησις ἔστειλε καὶ διεκήρυξεν εἰς τὰς διαφόρους κοινότητας ὅτι αἱ ὑποθέσεις τῶν πολεμοπαθῶν αὐτομάτως θὰ λυθοῦν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας καὶ συνεπῶς οἱαδήποτε ἄλλη ἐνέργεια εἴτε δικηγόρου εἴτε ἐπιχειρηματίου εἶναι περιττή. Παρ’ ὅλα ταῦτα ὅμως δυστυχῶς δὲν ἐγένετο τοῦτο πιστευτόν. Γνωστὴ εἶναι ἡ παρέκλισις τοῦ ζητήματος τούτου εἰς τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας καὶ συνεπῶς ἕκαστος ἔσπευσε νὰ ἀναθέσῃ εἰς δικηγόρον τὴν ὑπόθεσιν. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὅλους μας τὶ συμβαίνει μὲ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας. Πρέπει νὰ παρακολουθεῖτε ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ νὰ πηγαίνετε κάθε μέρα εἰς τὰ διάφορα γραφεῖα καὶ πάλιν εἶναι δύσκολον νὰ τὸ ἐπιτύχετε.

§98Ε. ΚΟΥΛΟΥΜΒΑΚΗΣ. Φρονεῖτε ὅτι ὑπάρχει μέρος εἰς τὸν κόσμον ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη δικηγόρων μεσιτῶν;

§99Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ κάμωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγωτέραν τὴν χρῆσιν τοῦ μεσίτου. Τὸ νομοσχέδιον προσπαθεῖ νὰ ἐξοικονομήσῃ μίαν χαώδη κατάστασιν τὴν ὁποίαν εὑρῆκεν. Εἶναι ἐσφαλμένη ἡ ἄποψις ὅτι καλὰ καὶ σώνει ἐξυπηρετεῖ μόνον τοὺς δικηγόρους. Περιορίζει τὸ νομοσχέδιον τὰ ποσοστὰ ταῦτα, προσπαθεῖ ὅσον τὸ δυνατὸν τὸ ὑφ’ ἑνὸς ἑκάστου δικαιούχου δικαιούμενον ποσὸν νὰ περιέλθῃ εἰς τὰ θυλάκιά του ὀλιγώτερον μειωμένον. Βεβαίως δὲν εἶναι παντελῶς ὀρθὸν οἱ δικηγόροι νὰ στερηθοῦν τῆς ἀμοιβῆς των, δὲν ἦτο καθόλου ὀρθὸν καὶ διὰ τοῦτο περιώρισεν ταύτας εἰς ἓν λογικὸν ὅριον. Εἰς τὸ σημεῖον ὅμως τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου, ὡς πρὸς τὸ λογικὸν ὅριον τῆς ἀμοιβῆς ἔχω μίαν πρότασιν νὰ κάμω. Ἔχω ἀντίρρησιν ὡς πρὸς τὰ ποσοστὰ τὰ ὁρισθέντα. Ὡς πρὸς τὰ ποσοστὰ τὰ ὁρισθέντα φρονῶ ὅτι ἐφόσον εἶναι παγκοίνως ἀποδεδειγμένον ὅτι δὲν ἐγένετο καὶ τόσον σοβαρὰ καὶ μεγάλη οὐσιαστικῶς ἐξυπηρέτησις, πρέπει νὰ τὰ περιορίσωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον δυνατὸν ὅριον, διότι ἐξ ἄλλου αἱ ὑποθέσεις αὐταὶ ἔχουν περιορισθεῖ εἰς 5 ἕως 10 γραφεῖα. Προτείνω λοιπὸν νὰ ὁρισθῇ μέχρι 10.000, 5%, μέχρι 20.000 3%, μέχρι 50.000 1% καὶ μέχρι 500.000 ½%. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι πρέπει νὰ βάλουμε μίαν διάταξιν καὶ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον δὲν ἔχουν ἀναθέσει εἰς πληρεξούσιον, τὴν ἑξῆς: «καθορίζεται μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς ὑποβολῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου εἰς τὴν Γερουσίαν».

§100Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δὲν εἶναι ἀνάγκη διότι πρέπει νὰ ἔχουν ὑποβάλλει τὴν αἴτησιν καὶ διὰ νὰ ὑποβάλλουν τὴν αἴτησιν πρέπει νὰ ἔχουν τὸν πληρεξούσιον.

§101Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ἐὰν φρονεῖται ὅτι ἐξοικονομεῖται τὸ πρᾶγμα ἐκ τῆς ἐννοίας τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἐπιμένω, ἐν τούτοις ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν σχετικὴν τροπολογίαν τὴν ὁποίαν θέτω ὑπὸ τὴν κρίσιν σας.

§102Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Τὸ πρᾶγμα νοεῖται ἀφ’ ἑαυτοῦ, εἶναι σαφέστατον. Ἂν θέλετε ὅμως διατυπώσετε ὅπως διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας ἐγγράφως.

§103Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ὅπως ξέρετε πρόκειται περὶ ὑποθέσεως χρονισάσης καὶ ἐν τῷ μεταξὺ ἔχουν ἀλλάξει διαφόρους πληρεξουσίους, ἔχουν ὑποβάλει διάφοροι αἰτήσεις.

§104Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Ὁ δικαιοῦχος διὰ τὸν ὁποῖον ἐνδιαφερόμεθα λέγει ρητῶς τὸ ἄρθρον ὅτι πέραν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ τό ὁποῖον ὡρίσθη, δηλαδὴ 3% ἢ 1% ἢ ½% δὲν ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ εἰς κανένα δι’ οἱανδήποτε ὑπηρεσίαν. Δηλαδὴ ὁ δικηγόρος ὄχι μόνον δὲν μπορεῖ νὰ ζητήσῃ περισσότερα, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν νὰ ἐγκρίνῃ πίνακα δι’ ὑπηρεσίας πέραν αὐτοῦ τοῦ μέτρου, ὥστε καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως ἐξασφαλίζεται. Τώρα θὰ μοῦ πῆτε τὶ μπορεῖ νὰ γίνῃ μεταξὺ τῶν δικηγόρων αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Αὐτὸ τὸ ζήτημα θὰ τὸ λύσῃ ἡ ἐπιτροπή.

§105Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Μὰ πρέπει νὰ τοὺς ἀπαλλάξετε νὰ διαγωνίζωνται, ποῖος θὰ κατωρθώσῃ νὰ ἐπιτύχῃ;

§106Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρ. Κυβερνήσεως). Δέχομαι καὶ αὐτὴν τὴν περίπτωσιν νὰ τὴν ἐξετάσω, ἐὰν κατωρθώσετε νὰ διατυπώσετε μίαν τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας νὰ ἀποδεικνύεται ἡ κρίσις περὶ τοῦ ὅτι ὁ δεῖνα ἐκ τῶν πλειόνων τυχὸν πληρεξουσίων τῶν ὑποβαλλόντων αἴτησιν, εἶναι ὁ προτιμητέος....

§107Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Σωστὸ εἶναι αὐτὸ διότι πιθανὸν ὁ πρῶτος νὰ μὴ ὑπέβαλεν.

§108Α. ΜΙΧΑΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ἀντιπρόεδρ. Κυβερνήσεως). Τότε νὰ εἴπητε ὅτι θὰ λύῃ τὴν ἀμφισβήτησιν ὁ πρόεδρος τῶν πρωτοδικῶν καὶ θὰ δώσῃ τὸ ἔνταλμα εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ προέδρου θὰ εἶναι ὁ ὑποβαλὼν τὴν αἴτησιν.

§109Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὴν κλίμακα νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ μειωθῇ αὕτη, διότι πρέπει νὰ ἀναγνωρισθῇ ὅτι τὰ λεπτὰ τὰ δίνουμε διότι θέλουμε νὰ ἀπαλλάξουμε ὅλους αὐτοὺς τοὺς δικαιούχους. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ δοθοῦν αἱ ἀποζημιώσεις αὐταί.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπεραιώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐκτελέσεως τῶν ἐν Χάγῃ ὑπογραφεισῶν συμφωνιῶν τῶν σχετικῶν πρὸς τὰς ὑπὸ τοῦ πολέμου ἐπανωρθώσεις». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§113Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου τίθενται εἰς ἐφαρμογὴν αἱ τελευταῖαι συμφωνίαι τῆς Χάγης ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δικαιούχους παρὰ τῶν Γερμανικῶν δικαστηρίων. Εἶναι ἀπολύτως δίκαιον καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ καμμία συζήτησις. Μόνον ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν μποροῦν νὰ γίνουν παρατηρήσεις τινές. Διὰ τοῦ ὑπὸ κρίσιν νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια περὶ διαθέσεως τῶν 19 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων, τὰ ὁποῖα μᾶς ἐδόθησαν ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπανορθώσεων, πρὸς ἀποζημίωσιν αὐτῆς τῆς πρώτης κατηγορίας τῶν δικαιούχων. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, διὰ ποῖον λόγον ἡ Κυβέρνησις λαμβάνει πρόνοιαν μόνον πρὸς διάθεσιν αὐτῶν τῶν 19 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων καὶ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψει καὶ τὰ ἄλλα 4 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος τὰ ὁποῖα μᾶς παρεχωρήθησαν ἐκτὸς τῶν ἄλλων παραχωρήσεων διὰ τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἀκριβῶς. Ἐφ’ ὅσον διὰ τῶν 19 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ ἀποζημιωθοῦν εἰς ἀκέραιον οἱ δικαιοῦχοι, ἐρωτᾶται, διατὶ τὸ Κράτος δὲν λαμβάνει πρόνοιαν περὶ διαθέσεως καὶ τῶν ὑπολοίπων 4 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων τὰ ὁποῖα, ὅπως εἶπον, ἐδόθησαν, ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐπανορθώσεων εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐν λόγῳ δικαιούχων. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ τροποποιήσῃ κατὰ τοῦτο τὸ νομοσχέδιον ὥστε χρησιμοποιουμένων καὶ τῶν ἄλλων δόσεων, νὰ καταστῇ δυνατὸν νὰ ἀποζημιωθῶσιν εἰς ἀκέραιον οἱ ζημιωθέντες κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη παρατήρησις, ἡ ὁποία ἐφόσον θὰ γίνῃ, ὅπως καὶ πιστεύω, δεκτή, θὰ ἀποβῇ εἰς ὄφελος γενικῶς τῶν παθόντων, περὶ ὧν πρόκειται. Ὑπάρχει ὅμως καὶ μία ἄλλη σπουδαία ἐπίσης παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανομὴν τῶν 19 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων. Οἱ δικαιοῦχοι, περὶ ὧν πρόκειται, διαιροῦνται εἰς 2 μεγάλας κατηγορίας: Εἶναι οἱ ἰδιοκτῆται πλοίων, τῶν ὁποίων τὰ πλοῖα ἐτορπιλλίσθησαν, καὶ εἶναι αἱ οἰκογένειαι ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ τοῦ πολέμου καὶ οἱ ἰδιοκτῆται περιουσιῶν αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν ἢ ἐπετάχθησαν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους, κατὰ τὴν περίοδον περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ δοθῇ τὸ αὐτὸ ποσοστὸν ἐπιδικασθεισῶν ἢ ἐπιδικασθησομένων ἀπαιτήσεων, εἴτε πρόκειται περὶ τῆς πρώτης κατηγορίας, εἴτε περὶ τῆς ἄλλης.

§114Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Τί λέγετε;

§115Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζεται, ὅτι τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον θὰ ἀποφασίσῃ ποῖον θὰ εἶναι τὸ ποσοστὸν τὸ ὁποῖον θὰ πάρῃ ἐκ τῶν ἐπιδικασθησομένων ἀξιώσεων. Οἱ μὲν δικαιοῦχοι τῆς πρώτης κατηγορίας ἔλαβον ἤδη ἀποζημιώσεις ἐκ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν καὶ τὰς ἔλαβον εἰς μίαν περίοδον κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἀξία τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἦτο ἀρκετὰ ὑψωμένη. Καὶ ἐκτὸς τῶν ἀποζημιώσεων αὐτῶν, τοὺς ἐπεδικάσθη ἓν διαφυγὸν κέρδος, μία πρόσθετος ἀποζημίωσις. Κατὰ συνέπειαν οἱ δικαιοῦχοι οὗτοι, λαβόντες ἤδη τὴν ἀποζημίωσίν των, ἀπεκόμισαν ἕν κέρδος καὶ ἐπὶ ὅλης τῆς θετικῆς ζημίας, πλὴν τοῦ διαφυγόντος κέρδους, θὰ λάβουν 120%. Ἀλλ’ οἱ τῆς ἄλλης κατηγορίας, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ἀσφαλίσει τὰ πράγματά των, τὰ ὁποῖα ἢ κατεστράφησαν ἢ ἐπετάχθησαν, ὄχι μόνον δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν ἐγκαίρως, ἀλλὰ πολὺ βραδέως τοὺς ἐπεδικάσθη μία ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία δὲν ἀντισταθμίζει ὄχι μόνον τὸ διαφυγὸν κέρδος, ἀλλὰ δὲν ἀντισταθμίζει εἰς ἀκέραιον τὴν θετικὴν ζημίαν τὴν ὁποίαν ὑπέστησαν κατὰ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλον τρόπον. Ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ εἰς τὰς πτωχὰς οἰκογενείας ἐπεδικάσθη ἡ θετικὴ ἀξία, ἡ οἰκονομικὴ ἀξία τὴν ὁποίαν ἐθεωρήθη ὅτι εἶχον οἱ ἀπωλεσθέντες προστάται τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν. Ἐφόσον, λοιπόν, εἰς αὐτοὺς δὲν ἐδόθη τὸ αὐτὸ ποσοστὸν ἀσφαλῶς, οἱ παθόντες οὗτοι, εἴτε πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν προσώπων παθόντων ἐν τῷ πολέμῳ, εἴτε πρόκειται περὶ ἰδιοκτητῶν περιουσιῶν αἱ ὁποῖαι κατεστράφησαν εἴτε ἐπετάχθησαν, ἀποζημιοῦνται οὐσιαστικῶς, εἰς ποσοστὸν πολὺ ὀλιγώτερον, κατὰ τὸ ἥμισυ καὶ ἀκόμη ὀλιγώτερον, ἀπὸ ὅ,τι ἀποζημιοῦνται οἱ πλοιοκτῆται. Ἡ ἐπιθυμία μας εἶναι νὰ ἀποζημιωθοῦν ὅλοι εἰς ἀκέραιον καὶ δι’ αὐτὸ εἶπον ὅτι ἡ Κυέρνησις πρέπει νὰ χρησιμοποιήσῃ καὶ τὸ ἄλλο ποσὸν τῶν 4 ἑκατομμυρίων χρυσῶν μάρκων, τὰ ὁποῖα πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν ἐδόθησαν. Ἀλλὰ καὶ ἂν αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν φθάνει, ἂν δὲν ὑπάρχουν ἀρκετὰ χρήματα, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ γίνῃ διαίρεσις μεταξὺ τῶν πλοιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἤδη ἀποζημίωσιν, λόγῳ ἀσφαλειῶν, καὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι δὲν ἔλαβον οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν τοιαύτην, ἀλλ’ ἔλαβον μόνον ὅτι τοὺς ἐπεδίκασε τὸ δικαστήριον. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γίνῃ ὁ ἑξῆς λογαριασμός: Νὰ ὑποβληθῇ τὸ σύνολον καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ὅ,τι ἔλαβον καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ, ἂν ἀνταποκρίνωνται εἰς τὸ αὐτὸ ποσοστὸν τῆς ζημίας, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη. Δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος ἀπολύτως ἓν μέρος τῶν παθόντων νὰ ἀποζημιωθῇ μὲ 100% καὶ 120%.

§116Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀποζημιοῦνται μὲ 120%.

§117Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἶναι 75% ἐπὶ τῆς ἀξίας.

§118Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Βέβαια ἂν πάρωμε συνεχῶς τὰς ζημίας τὰς ὁποίας ὑπέστη ἀπὸ τὰς ἐχθρικὰς πράξεις ἑκάτερος τῶν παθόντων ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον περιουσίαν ἐπεταχθεῖσαν καὶ ἀποζημιοῦνται σήμερον, θὰ πάρουν πολὺ ὀλιγώτερον ἀπὸ τοὺς ἄλλους, συνοπολογιζομένου τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἐπῆραν οἱ ἄλλοι, οὐχὶ λόγῳ ἀποζημιώσεως, ἀλλὰ λόγῳ τῆς ἀσφαλείας τὴν ὁποίαν εἶχον.

§119Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ γεγονὸς εἶναι τὸ ἑξῆς:

§120Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ζημία θεωρεῖται ἐκείνη ἡ θετικὴ τὴν ὁποίαν ὑπέστη ἐκ τῆς ἐχθρικῆς πράξεως ὁ παθών. Ἑπομένως, δὲν γνωρίζω, μήπως θὰ ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς συνθήκης ἡ διαίρεσις. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν εἶμαι ἐχθρικὸς πρὸς μίαν τοιαύτην διάταξιν. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ὑποβάλετε τὴν τροπολογίαν.

§121Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ σκέψεις ὑποβάλλω.

§122Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω ἀπὸ τοῦδε τὰς ἐπιφυλάξεις μου.

§123Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει δυσκολία νὰ εἴπητε τόσα θὰ πάρουν οἱ μὲν καὶ τόσα οἱ δέ Ὑπάρχει καὶ ἄλλη διέξοδος, ἡ λύσις νὰ φορολογήσετε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔλαβον μεγαλειτέρας ἀποζημιώσεις καὶ τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ εἰσπράξετε νὰ τὸ χρησιμοποιεῖτε διὰ ἀρτιωτέραν ἀποζημίωσιν τῶν ἄλλων. Ἡ οὐσία εἶναι ἡ ἑξῆς: νὰ πάρουν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δέ, τελικῶς ἀποζημιώσεις ἐξ ἴσου. Λάβετε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν τῶν ὁποίων οἱ προστάται ἐφονεύθησαν εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἔχουν νὰ πάρουν μικρὰ ποσά. Ἑπομένως εἶναι δίκαιον νὰ ἀποζημιωθοῦν μὲ 4%; Νομίζω, λοιπόν, ὅτι εἶναι ἄξιον μελέτης τὸ ζήτημα καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της.

§124Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ τὸ ἐξετάσῃ ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν, ὅτι δὲν προσκρούει εἰς τὴν συνθήκην.

§125Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡ γνώμη μου εἶναι ὅτι δὲν ἀντίκειται. Ἀλλὰ νομίζετε κ. ὑπουργὲ ὅτι θὰ καταφύγουν εἰς τὰ δικαστήρια οἱ ἄλλοι καὶ θὰ ἔχετε διαμαρτυρίας ἐκ μέρους τῆς Γερμανίας. Ἄλλωστε ἐδῶ τὸ Κράτος κάμνει μίαν πολιτικὴν κοινωνικὴν εἰς τὴν ἀπόδοσιν αὐτὴν διότι ἐπενέβη τὸ Κράτος ἐπῆρε τὰ χρήματα καὶ τὰ δίδει εἰς τοὺς δικαιουμένους, αὐτὸ τὸ δὲ Κράτος ἐν τῷ κυριαρχικῷ δικαιώματι τὸ ὁποῖον ἔχει, δύναται νὰ ρυθμίσῃ κατὰ τρόπον δίκαιον τὴν διανομὴν τῶν χρημάτων αὐτῶν Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω. Κατὰ τὴν παράγραφον 2 τοῦ πρώτου ἄρθρου ὁρίζεται ὅτι μετὰ τὴν πληρωμὴν αὐτοῦ τοῦ ποσοστοῦ τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ ἀποσβένυται πᾶν δικαίωμα τοῦ παθόντος ἀπέναντι τοῦ Γερμανικοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ τεθῇ διότι τὸ ζήτημα ἐξητάσθη ἤδη ἀπὸ νομικῆς ἀπόψεως καὶ συνεφωνήθη, ὅτι ἐὰν οἱ παθόντες δὲν ἀποζημιωθοῦν πλήρως ἔχουν τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιδιώξουν τὴν ἀποζημίωσίν των διὰ τῶν Γερμανικῶν δικαστηρίων.

§126Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ζήτημα κανονίζεται δι’ ἄλλου τρόπου διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§127Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε ὑπουργὲ σᾶς εἶπα ἐάν δὲν ἀποζημιωθοῦν πλήρως δὲν ὑπάρχει ζήτημα. Ἐφόσον λοιπόν, οὕτω ἀπεφάνθησαν οἱ νομικοὶ δὲν ἔχομεν ἡμεῖς οὐδένα λόγον νά τοὺς στερήσωμεν αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ πρώτου ἄρθρου πρέπει νά διαγραφῇ.

§128Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἔχει ἀναλάβει τοιαύτην ὑποχρέωσιν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος;

§129Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι.

§130Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ποὺ λέγετε ἔχει τὴν ἔννοιαν ἀποσβέσεως ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἡ διασάφησις αὐτὴ πρέπει νὰ γίνῃ, ὅτι ἐννοεῖ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, καὶ ὄχι ἀπέναντι τῆς Γερμανίας.

§131Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὅταν εἴπητε εἰς τὸ τέλος «ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ δημοσίου» τὸ ζήτημα λύεται.

§132Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τεθῇ.

§133Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω εἰς τὸ 7ον ἄρθρον προκειμένου τῶν εἰς εἶδος εἰσφορῶν. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ τεθῇ μία διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ δύναται τὸ Κράτος νὰ ἐκποιήσῃ αὐτὰ τὰ εἴδη διὰ νὰ μὴ ὑφίσταται τὰ βάρη τῆς προμηθείας.

§134Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ κάμω περὶ τούτου λόγον εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§135Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Παρατηρῶ ἐπίσης ὅτι ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μικροὺς δικαιούχους λαμβάνει πρόνοια διὰ τὴν πληρωμὴν τῆς δικηγορικῆς ἀμοιβῆς. Αὐτὴ εἶναι μία πρόνοια τὴν ὁποίαν λαμβάνετε. Εἶναι δὲ πολὺ δικαία διότι ὅπως ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἄλλην συνεδρίασιν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθοῦν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν μὲ τοὺς πλοιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι ἐπῆραν ἀσφαλείας καὶ ἀποζημιώσεις. Αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις εἶχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καρασεβδᾶς.

§137Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Κύριοι βουλευταί, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον κατ’ ἐμὲ εἶναι ἓν ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων ἀπὸ τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφισθοῦν ἢ ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν τρέχουσαν περίοδον, διότι πρόκειται περὶ διαθέσεως ἑνὸς καὶ ἥμισυ δισεκατομμυρίου εἰς ἰδιώτας. Εἰς τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐπικυρῶσαν τὰς συμφωνίας τῆς Χάγης καὶ αἱ ὁποῖαι συμφωνίαι ἀφορῶσι ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν κάλυψιν τῶν χρεῶν μας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν πληρωμὴν ἀπαιτήσεων ἀποζημιώσεως Ἑλλήνων ὑπηκόων διὰ ζημίας προξενηθείσας εἰς αὐτοὺς παρὰ τῶν Γερμανῶν καὶ Συμμάχων των καθ’ ὃν χρόνον ἡ Ἑλλὰς διετέλει οὐδετέρα, δι’ ἃς ἀπαιτήσεις ὑπάρχουν ἀποφάσεις, τοῦ Μικτοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ Διαιτητικοῦ Δικαστηρίου ἐν Παρισσίοις. Κατὰ τὴν χθεσινὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐγένετο μακρὰ μακροτάτη συζήτησις. Ἐν τούτοις ἡ συζήτησις ἐκείνη ὑπῆρξε περιττὴ ἀπὸ ἔποψιν νομοθετικήν. Διατί; Διότι πάντες ἦσαν σύμφωνοι ὡς εἶχε καὶ ὡς ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον. Ἑπομένως παρῆλκε πᾶσα συζήτησις. Ἀπὸ ἀπόψεως βεβαίως ἐλέγχου τῶν πεπραγμένων ἦτο χρησιμοτάτη. Ἀλλ’ ἔπρεπε μόνον νὰ γίνῃ ἡ συζήτησις αὐτὴ κατ’ ἐπερώτησιν. Ὁπωσδήποτε ὑπῆρξε λίαν χρησιμωτάτη διότι μᾶς διεφώτισε ἐπὶ τῆς δράσεως καὶ τῆς εὐθύνης τῆς Κυβερνήσεως ὡς καὶ τῶν προηγουμένων ἐπὶ τῶν δύο ζητημάτων καὶ ἀπέδειξεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις τὰ δύο αὐτὰ ζητήματα τὰ τελείως θαλασσοποιημένα ὑπὸ τῶν προηγουμένων, διότι εἶχον σχεδὸν θαλασσοποιηθῇ ὑπ’ αὐτῶν, διὰ τῶν διπλωματικῶν ἐνεργειῶν αὐτῆς ὡς καὶ τῶν βοηθητικῶν της ὑπηρεσιῶν τὰ ἔσωσεν. Δι’ ὃ αὐτὴ εἶναι ἀξία θερμῶν συγχαρητηρίων. Κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐπικυρωθεισῶν διεθνῶν συμφωνιῶν πρὸς δικαιούχους Ἕλληνας ὑπηκόους, εἶναι τοῦτο ὡς εἶπον σημαντικὸν διότι ἀφορᾷ διάθεσιν τόσον ἑκατοντάδων ἑκατομμυρίων. Τοῦτο ὅμως δὲν ἀπαιτεῖ ἱκανότητα διπλωματικὴν οἵαν ἐχρειάζετο ἡ σύναψις τῶν συμφωνιῶν αὐτῶν, διότι πρόκειται ἁπλῶς περὶ διανομῆς χρημάτων εἰς δικαιούχους καὶ εἶναι τοῦτο μᾶλλον ζήτημα νομικὸν δι’ ὃ οἱ νομικοὶ δέον νὰ ἔχωσι τὴν βαρύνουσαν γνώμην καὶ ὄχι τόσον ἡ Κυβέρνησις, καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι μεταξὺ τῶν ἀποτελούντων τὴν Κυβέρνησιν εἶναι πολλοὶ οἵτινες ὑπῆρξαν διακεκριμμένοι νομικοὶ ἀλλὰ πολιτευθέντες ἐπὶ μακρὸν ἀπεμακρύνθησαν πολὺ τῶν νομικῶν γνώσεων, διότι ἄλλως ἀδύνατον θὰ ἦτο νὰ γίνωσι καλοὶ πολιτικοὶ καὶ διπλωμάται. Τὸ κακὸν μόνον διὰ τὴν συζήτησιν εἶναι ὅτι μόλις χθὲς διενεμήθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ οὐδεὶς ὅπως οὔτε ἐγὼ ἔλαβεν ἀρκετὸν χρόνον ὅπως τὸ μελετήσῃ ἐπισταμένως. Ἐν τούτοις μέχρι τῆς δευτέρας συζητήσεως ἐλπίζω ὅτι ἐπαρκῶς θὰ ἔχομεν ἐπεξεργασθῇ τοῦτο, ὅπως ἐλπίζω, ὅτι μετὰ τὰς γνώμας ἡμῶν τῶν νομικῶν αἱ ὁποῖαι ἐντεῦθεν θὰ ἐκτεθοῦν ἡ Κυβέρνησις θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ἀπομακρυνθῇ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ὅπερ συνέταξαν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν αἱ ὅλως ἀναρμόδιοι διὰ τὰ νομικὰ ζητήματα ποὺ κανονίζουν αὐτὰς. Ἀπὸ σήμερον ὅμως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν τὰ ἑπόμενα. Ἡ Κυβέρνησις ὅπως φαίνεται ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ κ. προέδρου αὐτῆς πρὸς τὸν κ. Σερόν, ἐπιστολῆς ἡ ὁποία ἐνεκρίθη καὶ ἀπὸ τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦτον τῆς Γαλλίας ὡς καὶ τὸν τῆς Ἀγγλίας καὶ Ἰταλίας ἐζήτησε νὰ πληρωθῇ δι’ ὅλα τὰ ποσὰ τῶν ἰδιωτικῶν ἀπαιτήσεων διὰ τὰς ὁποίας ὑπῆρχον ἢ θὰ ἐξεδίδοντο ἀποφάσεις τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου τῶν Παρισίων, ἐζήτησεν 80.000.000 μάρκων. Ὁ κ. Σερὸν εἰς τὴν ἀπάντησίν του ἡ ὁποία περιέχεται εἰς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λέγει ὅτι εἶναι σύμφωνος νὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ προτίμησιν μάλιστα. Μόνον προσθέτει ἐπιφυλάσσεται διὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ ποσοῦ. Ἐὰν δηλαδὴ αἱ ἀπαιτήσεις αὗται ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν αὐτό. Σημειωτέον ὅτι εἰς τὸν κατάλογον τῶν ποσῶν τῶν διαφόρων ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων τῶν δικαιούχων, ὡς καὶ τῶν ἐκδοθησομένων καθ’ ὑπολογισμὸν περιελήφθησαν τὰ ὑπόλοιπα τῶν ἀποφάσεων τῶν μερικῶς ἐξοφληθεισῶν καὶ ὄχι τὰ ἀρχικὰ ποσά. Καὶ ἐρωτᾶται τὸ ποσὸν ποὺ ἐδόθη πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀπαιτήσεων ἐὰν δὲν ἐπαρκῇ πῶς θὰ διανεμηθῇ; Ἀναμφισβητήτως θά διανεμηθῇ κατ’ ἴσα ποσοστὰ εἰς τὰς ἀποφάσεις τὰς μερικῶς ἐξοφληθείσας καὶ τὰς μὴ ποσῶς ἐξοφληθείσας. Διότι ὅ,τι ἐδόθη διὰ νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς τοὺς μὲν καθ’ ὃ ποσὸν ἀνέρχονται, καὶ εἰς τοὺς καθ’ ὃ ποσὸν ἀνέρχονται, ἄνευ διακρίσεώς τινος. Δεύτερον ζήτημα εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως ἀξιότιμος κ. Παπαναστασίου, τὸ ἔθιξεν ὅμως ἀκροθιγῶς δὲ εἶναι ὅτι τὸ ποσὸν τὸ διανεμητέον δὲν εἶναι 19.000.000, ἀλλὰ εἶναι πολὺ παραπάνω. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τὸ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὀλίγον εὐρύτερον καὶ ἐμπεριστατωμένως μὲ τὰ κείμενα. Λοιπὸν ἐκεῖνο ποὺ θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει μας διὰ τὴν εὕρεσιν τοῦ διανεμητέου ποσοῦ εἶναι βεβαίως τὴν συμφωνίαν τῆς Χάγης περὶ τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων. Ἀλλ’ ἐπὶ πλέον καὶ ἑρμηνευτικῶς ἡ ἐπιστολὴ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν κ. Σερρὸν ἀποδεχθῆσα ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς, Ἀγγλικῆς καὶ Ἰταλικῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐκθέσεως τῶν πραγματογνωμόνων καὶ τῆς ἐπιστολῆς του ταύτης πρὸς τὸν κ. Σερρὸν ἐγένετο ἡ συμφωνία τῆς Χάγης. Ἡ τελευταία Ἀλλ’ ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων δὲν λέγει ὅτι δίδονται εἰς τοὺς ἄνω δικαιούχους μόνον 19.000.000 μάρκα. Εἰς τὸ ἄρθρον 1 ἀναφέρεται. (ἀναγινώσκει). Ἡ Ἑλλὰς ἐν τούτοις διανέμει εἰς τοὺς δικαιούχους μόνον τὸ ἓν κονδύλιον τοῦ ἄρθρου 4, ἐνῷ ἡ ἔκθεσις τῶν πραγματογνωμόνων περιλαμβάνει πολλὰ κονδύλια. Ἡ δὲ ἐπιστολὴ τοῦ Σερρόν, τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς χεῖρας μου, λέγει, ὅτι κατὰ προτίμησιν θὰ πληρωθοῦν αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ ἄρθρου 10 ἤτοι αἱ τῶν ἄνω δικαιούχων ἐξ ἀποφάσεων τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ μικτοῦ διαιτητικοῦ δικαστηρίου. Ὅλα τὰ ἀνωτέρω ζητήματα λύονται ὡς ἐξέθεσα σύμφωνα μὲ τὴν νομιμότητα. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τὰ λύσῃ κατὰ δικαιοσύνην ἀπόλυτον, ἀσχέτως νόμων κειμένων τότε πρέπει νὰ πληρώσῃ πάντας τοὺς μὴ ἐφοπλιστὰς εἰς τὸ ἄρτιον καὶ ὅτι περισσεύσῃ νὰ τὸ διανείμῃ μεταξὺ τῶν ἐφοπλιστῶν διότι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν τελευταίων συνίστανται εἰς τόκους, ἐπιτόκια καὶ διαφέροντα τοῦ κεφαλαίου των πληρωθέντος αὐτοῖς διὰ τῶν ἀσφαλειῶν εἰς τὸ ἄρτιον καὶ εἰς τιμὴν μάλιστα ἐξαιρετικὰ ὑψηλήν, ἐνῷ αἱ ἀπαιτήσεις ὅλων τῶν ἄλλων κυρίως συνίστανται εἰς κεφάλαια.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§139Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀνάγκη, κύριοι βουλευταί, νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις δι’ αὐτὸ τὸ ποσὸν τῶν 19 ἑκατομμυρίων μάρκων, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ μᾶς ἐξουσιοδοτήσῃ ἡ Βουλή, ὅπως διὰ διατάγματος ὁρίσωμεν κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς δικαιουμένους. Ἂν δὲν ἀπατῶμαι ὁ ἄρτι καταβὰς ἀπὸ τοῦ βήματος ἀγαπητὸς φίλος μου, ὑπεστήριξεν ὅτι ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 60.000.000 περίπου τῶν στηριζομένων εἰς ἀποφάσεις ἐκδοθείσας ἢ μελλούσας νὰ ἐκδοθοῦν ἀπὸ τὸ Ἑλληνογερμανικὸν Δικαστήριον, ὅτι ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ ποσὸν τὸ ἐλάβομεν ἡμεῖς μὲ τὰς συμφωνίας τῆς Χάγης.

§140Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἐλάβομεν ἓν ποσὸν οἱονδήποτε καὶ διὰ τὰ χρέη μας καὶ δι’ αὐτά, χωρὶς νὰ ὁρίζηται τί ποσοστὸν θὰ πάρωμεν ὕστερα. Καὶ ὕστερα εἶπα τὸ ἄλλο, ὅτι πρῶτον θὰ προτιμηθοῦν οἱ ἰδιῶται καὶ ὕστερα τὸ Κράτος, διότι ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Σερὸν αὐτὸ ἔλεγε.

§141Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δηλαδὴ ἡ ἐπιστολὴ τοῦ Βενιζέλου τὰ λέγει αὐτὰ πρὸς τὸν Σερόν. Λοιπὸν τὰ πράγματα ρυθμίζονται σήμερον ὄχι διὰ τῆς ἀλληλογραφίας Βενιζέλου–Σερόν, ἀλλὰ διὰ τῶν συμφωνιῶν τῆς Χάγης. Λοιπὸν σᾶς λέγω ὅτι ἐπῆγα καὶ μὲ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἐπιστολῶν βέβαια ἐπέμεινα καὶ λέγω θὰ μᾶς τὰ δώσητε αὐτὰ κατὰ προτίμησιν ἀπὸ κάθε ἄλλον, διότι ὑπῆρχεν ἕνα πρωτόκολλον τοῦ 1925, τὸ ὁποῖον ἔλεγε πραγματικῶς ὅτι αὗται αἱ ἀποφάσεις θὰ πληρωθοῦν κατὰ προτίμησιν. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶχον πληρωθεῖ. Μᾶς ἔλεγε λοιπὸν τότε ἡ Γαλλία: Κύριοι, νὰ ἐξακριβώσωμεν πρῶτον πόσα εἶναι, ἀλλὰ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιμένητε, ὅτι αὐτὴ ἡ ἀπαίτησις μόνη ἀπὸ ὅλας θὰ πληρωθῇ εἰς τὸ ἀκέραιον. Ὅλα αὐτὰ τὰ χρέη πληρώνονται μὲ κἄποιαν ἀναλογίαν 35%. Ἡμεῖς εἴπομεν ὅτι δὲν δεχόμεθα, ἀλλ’ ὅταν μετέβην εἰς τὸ Παρίσι, φυσικὰ ἀνεγνώρισα ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιμείνωμεν περισσότερον. Λοιπὸν ἐλάβομεν 19.000.000 διὰ τὰς ὁλικὰς αὐτὰς ἀπαιτήσεις.

§142Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Πόθεν προκύπτει ὅτι ἐλάβομεν 19. 000.000;

§143Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς ἐξηγήσω: Διότι εἰς τὴν Χάγην κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συνεδρίασιν ἡ βάσις ἦτο ἡ ἑξῆς: Εἰς τὴν Ἑλλάδα θὰ δώσωμεν ὅ,τι τῆς χρειάζεται διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ χρέη της πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, τὸ χρέος της πρὸς τὴν Ἀμερικὴν τὸ πολεμικόν, καὶ τὸ χρέος της πρὸς τὴν Γαλλίαν. Θὰ τῆς δώσωμεν αὐτὰ καὶ καὶ θὰ τῆς δώσωμεν καὶ ὅ,τι χρειάζεται διὰ ν’ ἀποζημιωθῇ ἐκ τοῦ λόγου ὅτι ἡ Τράπεζα ἡ Ἐθνικὴ ἐπλήρωσε μὲ Ἑλληνικὰ χρήματα ἕνα μέρος τοῦ πολεμικοῦ χρέους πρὸς τὴν Γαλλίαν. Καὶ ἐπειδὴ ἐκεῖ ἀνεγνωρίσθη, ἀντιθέτως πρὸς τὴν ἀντίληψιν τοῦ τότε ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὐτὴ τῆς Τραπέζης δὲν ἦτο πολεμικὸν χρέος, ἀλλ’ ἰδιωτικόν, εὑρέθη ὅτι ἦτο δίκαιον νὰ τὴν ἀποζημιώσουν. Μᾶς εἶπον λοιπὸν θὰ σᾶς δώσωμεν καὶ τὰ ἄλλα ποσά, ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι ὅλα αὐτὰ μὲ ἀναλογίαν 35%. Συγχρόνως μᾶς εἶπον πολὺ καλά, αὐτὰ θὰ σᾶς τὰ δώσωμεν, ἀλλὰ σεῖς λαμβάνετε διὰ τῶν ἐπανορθώσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμφωνίας τοῦ Σπᾶ 12.7% ἐπὶ τῶν ἐπανορθώσεων καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐκχωρηθέντων κτημάτων κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπελευθερώσεως. Λοιπὸν μᾶς εἶπαν: αὐτὰ τὰ ποσὰ πάρετέ τα διὰ νὰ καλύψητε τὸ χρέος σας αὐτὸ ἀπὸ τὴν Γαλλίαν, ἀφοῦ ἡμεῖς ἀναλαμβάνομεν νὰ φέρωμεν ἐδῶ τοὺς ἀνατολίτας αὐτοὺς καὶ νὰ τοὺς ὑποχρεώσωμεν νὰ ἀποζημιωθῶμεν. Ἀπηντήσαμεν: Εὐχαριστοῦμεν πολὺ διὰ τὴν προσφοράν, τὴν ὁποίαν ὅμως δὲν δυνάμεθα ὅτι νὰ δεχθῶμεν. Ἔγινεν ἐπὶ τούτου μακρὺς ἀγών. Λοιπὸν τὰ ποσὰ ποῦ μᾶς ἔδωσαν εἶναι τὰ ἑξῆς: ὅ,τι μᾶς χρειάζεται διὰ νὰ καλύψωμεν τὸ χρέος μας πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, πρὸς τὴν Ἀμερικήν, τὸ χρέος μας πρὸς τὴν Γαλλίαν, νὰ πάρωμεν καὶ 12.7% ἀπὸ τὰς ἀνατολικὰς ἐπανορθώσεις καὶ ἀπὸ τὴν Τσεχοσλοβακίαν καὶ τὸ ὑπόλοιπον ὅταν καθήσητε καὶ τὸ λογαριάσητε θὰ ἴδητε, ὅτι βγαίνει ὅτι εἶναι τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον χρειάζεται διὰ νὰ καλυφθῶμεν ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι μὲ ἰδιωτικὰ χρήματα τῆς Τραπέζης ἐπληρώσαμεν χρέος πολεμικόν. Λοιπὸν βγαίνουν καθαρὰ καὶ σαφῆ αὐτὰ τὰ πράγματα.

§144Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἶναι αἱ διαπραγματεύσεις ποὺ ἔγιναν τὸν Ὀκτώβριον εἰς τὸ Παρίσι;

§145Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ σᾶς εἴπω τὶ ἔγινε καὶ ἐκεῖ. Ἐκεῖ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος ἀνέπτυξε μίαν δραστηριότητα διὰ τὴν ὁποίαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τοῦ ἀπηύθηνα εὐχαρηστήρια καὶ τοῦ ἐξέφρασα τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἐχάλασε τὸν κόσμον ὁ ἄνθρωπος διὰ νὰ πάρῃ 60.000.000 ὁλόκληρα, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον, καὶ εἶπεν ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ἐπιμένητε σεῖς δι’ αὐτῶν τῶν ἀπαιτήσεων ἀφοῦ ὅλοι πληρωνώμεθα μὲ 35%. Εἶπον ἄλλωστε, τότε ἀκοῦτε ἐδῶ: ἐνδιαφέρεσθε σεῖς τόσον πολὺ δι’ αὐτὴν τὴν κατηγορίαν τῶν πολιτῶν σας σεῖς ἐπιμείνατε καὶ ἐκρατήσατε τὸ 12.7% ἐπὶ τῶν ἀνατολικῶν ἐπανορθώσεων καὶ ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐκχωρηθέντων κτημάτων κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἀπελευθερώσεως τὸ ἐκρατήσατε διὰ τῆς ἐπιμονῆς σας. Καὶ αὐτὸ εἶναι 4.000.000 χρυσᾶ μάρκα κατ’ ἔτος. Ἂν θέλετε δώσατε αὐτὰ εἰς αὐτούς ποὺ ἔχουν νὰ πάρουν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀποφάσεων τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ Δικαστηρίου. Αὐτὰ ἔλεγον εἰς τὸ Παρίσι. Τώρα θὰ μοῦ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀγαπητὸς φίλος μου κ. Καρασεβδᾶς, νὰ τοῦ εἴπω ὅτι ἐφ’ ὅσον μέσα εἰς τὰς συνθήκας δὲν σημειώνονται διατὶ τὰ παίρνωμεν, καλὸν εἶναι νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὰς πληροφορίας μας. Ἅμα λοιπὸν λογαριάσητε τὶ ποσὸν χρειάζεται διὰ τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἀγγλίαν, διὰ τὸ χρέος πρὸς τὴν Ἀμερικήν, διὰ τὸ χρέος πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἀφαιρέσητε δὲ καὶ 12.000 λίρες, αἱ ὁποῖαι ἀντιπροσωπεύουν τὸ 12.7%, τὸ ὑπόλοιπον εἶναι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς ἀρκεῖ διὰ νὰ καλύψῃ τὸ χρέος τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Πρέπει νὰ εἴπω, κύριοι, ὅτι τὰ δικαιώματα ἐκείνων ποὺ ἔπαθον κατὰ τὴν οὐδετερότητα τῆς Ἑλλάδος μοῦ εἶναι ἰδιαιτέρως συμπαθῆ ὄχι μόνον διὰ τὸν λόγον ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἔπαθον εἰς τὴν περιουσίαν των ἢ τὴν ζωήν των, ὄχι μόνον διότι πρόκειται περὶ τῆς ἐμπορικῆς μας ναυτιλίας, ἀλλὰ καὶ διότι ἰδιαίτατα ἡ περίοδος τῆς οὐδετερότητος κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπαθον πλοῖα μας, κατὰ τὸ πλεῖστον αἱ ζημίαι ποὺ ἔγιναν καθ’ ὃν χρόνον ἡ προσωρινὴ Κυβέρνησις τῆς Θεσσαλονίκης διώκει ἕνα μέρος τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλά, ὅταν μοῦ ἐπροτάθη ἀπὸ τὸ Παρίσι νὰ πάρωμεν ἀπὸ τὰς 200.000 λιρῶν εἶπον: ἀρνοῦμαι δὲν δύναμαι τοιαύτην προδοσίαν νὰ δεχθῶ, νὰ κάμω αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ πάρω δικαιώματα ἀνήκοντα εἰς ἄλλην κατηγορίαν πολιτῶν, ἐπίσης ἀξίαν κάθε συμπαθείας. Ἄλλωστε, δὲν πρέπει νὰ παραμερίζητε, κύριοι, ἕνα πρᾶγμα. Ἑπομένως οἱ πλοιοκτῆται τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπεζημιώθησαν ἐν μέγᾳ μέτρῳ ἀπὸ τὰς ἀσφαλείας τὰς ὁποίας ἐπῆραν. Βέβαια ἡ ἀσφάλεια δὲν ἐκάλυψεν ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ πλούτου, καὶ δι’ αὐτὸ τό ὑπόλοιπον εἶναι ποὺ τοὺς ἐπεδικάσθησαν αἱ ἀποζημιώσεις αὐταὶ ἀπὸ τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον, ἀλλὰ ἀπεζημιώθησαν τέλος πάντων διὰ τὸ μεγαλείτερον μέρος τῆς ἀπαιτήσεώς των. Λοιπὸν ἡ θέσις των, παρὰ τὴν συμπάθειαν ποὺ μπορῶ νὰ ἔχω πρὸς αὐτούς, εἶναι ὀλιγώτερον ἀξία προσοχῆς ἀπὸ τὴν θέσιν ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔπαθαν κατὰ τὸν πόλεμον ζημίας ἐκ μέρους τῶν ἐχθρῶν. Δὲν ἠμπορεῖ λοιπὸν νὰ ὑποστηριχθῇ, κύριοι βουλευταί, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιχειρηθῇ νὰ ὑποστηριχθῇ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἡ ἰδέα ὅτι αὐτοὶ μποροῦν νὰ πάρουν ἀκεραίαν τὴν ἀποζημίωσίν των εἰς βάρος εἴτε τοῦ δημοσίου ταμείου, τὸ ὁποῖον ἐπῆρε ὅ,τι τοῦ χρειάζεται διὰ νὰ πληρώσῃ τὰ πολεμικὰ του χρέη, εἴτε τῶν ἄλλων δικαιούχων τῶν reparations.

§146Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν ἐζητήσαμεν αὐτό.

§147Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Σεῖς εἴπατε ὅτι δὲν πρέπει νὰ δοθοῦν μόνον 19.000.000.

§148Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὸ τὸ ἐγκαταλείψαμεν, εἴπομεν ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθοῦν οἱ μὴ ἐφοπλισταὶ τῶν ἐφοπλιστῶν.

§149Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Νὰ προχωρήσωμεν περαιτέρω. Εἰς τὸν ἀγαπητὸν φίλον μου ἐφάνη παράξενον διότι ἐζητήσαμεν νὰ ἐξουσιοδοτηθῶμεν διὰ διατάγματος νὰ κανονίσωμεν αὐτὰ τὰ ζητήματα. Ἡ Κυβέρνησις, κύριοι, δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῇ ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἀναβληθῇ διὰ νὰ τὸ συζητήσωμεν τὸν Ὀκτώβριον διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ λυθῇ ἐντὸς τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ἐζήτησεν τὴν ἐξουσιοδότησιν τὸ ἔκαμεν διότι ἐλπίζει, ὅτι τὰ χρήματα θὰ περιέλθουν ταχέως εἰς χεῖρας μας καὶ ἑπομένως θέλομεν νὰ μὴ χάσουν 6 μῆνας οἱ ἄνθρωποι.

§150Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὑποχρεοῦται ἡ Κυβέρνησις νὰ δώσῃ ἴσον ποσοστὸν ἐπὶ τῶν ἐπιδικασθεισῶν ἀποζημιώσεων. Ἑπομένως δὲν εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ κάμετε ὅ,τι θέλετε.

§151Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Δὲν εἶναι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἐνέκρινα καὶ τὸ ὁποῖον προσήχθη εἰς τὴν Βουλήν. Ἑπομένως θὰ ζητήσω τὴν τροποποίησίν του κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Ὁ κύριος Καρασεβδᾶς εἶπεν ὅτι μερικοὶ ἀπὸ τούς δικαιούχους ἀποζημιώσεως κατώρθωσαν νὰ πάρουν ἕνα ποσοστὸν προηγουμένως, καὶ ἐπικαλούμενος τὰς γενικὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου καὶ ἐκεῖνα ποὺ ἔγιναν κατὰ τὰς περιπτώσεις τῆς συρροῆς πλειόνων δανειστῶν κατὰ τὴν πολιτικὴν Δικονομίαν, λέγει ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ πῆραν ἕνα μέρος καλὰ τὸ πῆραν, οἱ ἄλλοι... καὶ τοῦ λέγω ὄχι. Τοιαύτη ἀδικία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συναινέσῃ ἡ Κυβέρνησις ὅπως γίνῃ, διότι πρέπει νὰ ἠξεύρῃ ὁ φίλος μου κ. Καρασεβδᾶς ὅτι ἡ Γερμανία δὲν ἐπλήρωσεν κανένα ἐκ τῶν πιστωτῶν της, ἐκεῖνος ποὺ ἐπλήρωσεν εἶναι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ὑπῆρχον ἐν Ἑλλάδι περιουσίαι Γερμανικαὶ τῶν ὁποίων προέβημεν εἰς τὴν ἐκκαθάρησιν καὶ ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς πωλήσεως αὐτῶν αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις ἔδωσαν κατὰ τὰς ἑκάστοτε συμπαθείας των εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β.

§152Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Αὐτὰ εἶναι μεσεγγυούμενα εἰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως.

§153Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κύριε Καρασεβδᾶ ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς πιστωτὰς καὶ ὄχι εἰς μερικούς.

§154Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δυνάμει τῶν κειμένων νόμων.

§155Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Οὐδεὶς κείμενος νόμος δύναται νὰ καθορίσῃ ὅτι εἰς τὰς περιπτώσεις αὐτὰς κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἦτο θεματοφύλαξ τῆς περιουσίας ἡ ὁποία ἀνῆκε εἰς ὅλους τοὺς πιστωτάς, κανεὶς νόμος, καὶ καμμία ἠθικὴ δὲν ἐπιτρέπει νὰ εἴπωμεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο νὰ πληρώσῃ ὅσους ἐπροτίμα. Καὶ ἑπομένως ἐκεῖνοι ποὺ πῆραν χρήματα τότε, καλὰ τὰ πῆραν, ἀλλὰ ὄχι μόνον τοῦτο ἔχουσι δικαίωμα καὶ διὰ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ἀπαιτήσεώς των νὰ ξαναέλθουν πάλιν. Ὄχι κύριοι. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ νὰ τὴν ἐξουσιοδοτήσετε νὰ πληρώσῃ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπῆραν ἕνα ποσοστὸν διὰ νὰ πλησιάσουν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπῆραν καὶ οἱ ἄλλοι. Σᾶς ζητοῦμεν συγχρόνως καὶ ἂς μὴ τὸ λέγῃ τὸ νομοσχέδιον, θὰ φέρω τροπολογίας — ἀπορῶ πῶς ὑπεβλήθη οὕτως — νὰ μᾶς ἐξουσιοδοτήσετε νὰ κάμωμεν ἐξαίρεσιν διά τινας ἐκ τῶν ἀπαιτήσεων τούτων, ἰδίως ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι στηρίζονται εἰς τὸν θάνατον ἢ εἰς τὴν ἀπώλειαν τῆς ἀρτιμελείας τῶν πληρωμάτων, διότι εἶναι ἀληθὲς αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Καρασεβδᾶς, ὅτι ὄχι πάντοτε ἀλλ’ ἐνίοτε ἡ ἀποζημίωσις ἐπεδικάσθη μόνον καὶ μόνον διότι εἷς ναύτης ἔπαθεν, διότι ἡ νομολογία τοῦ Ἑλληνογερμανικοῦ δικαστηρίου ἦτο ἡ ἑξῆς: Ἡ Γερμανία ὑπεχρεοῦτο νὰ πληρώσῃ τὰς ζημίας αἱ ὁποῖαι ἔγιναν διὰ τοῦ ὑποβρυχίου πολέμου κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλὰ τὰ πλοῖα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶχον μισθωθῇ εἰς τὰς ἐμπολέμους δυνάμεις καὶ εὑρίσκοντο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των, ἐκεῖνα τὰ πλοῖα δὲν δικαιοῦνται νὰ λάβουν ἀποζημίωσιν, διότι ἐξομοιώνονται πρὸς τὰ πλοῖα τὰ ἐν πολέμῳ. Τότε μόνον θὰ δεχθῶμεν νὰ δώσωμεν ἀποζημίωσιν καὶ εἰς τὰ πλοῖα αὐτά, ἐὰν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ συμπεριφορὰ τοῦ πλοίου τοῦ Γερμανικοῦ, τὸ ὁποῖο ἐβύθισεν ὑπῆρξεν ἀπάνθρωπος ἀπέναντι τοῦ πληρώματος... δι’ αὐτοὺς ζητοῦμεν, ἂν θέλετε, νὰ μᾶς ἐξουσιοδοτήσετε νὰ κάνωμεν ἐξαίρεσιν. Σᾶς ἀναφέρω ἄλλωστε τὸ ποσὸν τῶν ζημιῶν αὐτῶν κατὰ πρόσωπον εἶναι πολὺ μικρόν, ὥστε μικρὰ θυσία μεταξὺ ὅλων τῶν ἄλλων θὰ ἐπαρκέσῃ διὰ νὰ πληρώσωμεν 50%. Δὲν ἠξεύρω ἐὰν ἠμποροῦν νὰ γίνουν καὶ ἄλλαι ἐξαιρέσεις. Δὲν εἶμαι ἕτοιμος. Εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀκούσω.

§156Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὁ σπουδαιότερος λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς: Ὑπόκεινται ὅλοι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν εἰς τὸ Ἑλληνογερμανικὸν δικαστήριον. Λοιπόν, οἱ μὲν πλοιοκτῆται λαμβάνουν τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς θετικῆς ζημίας καὶ διαφυγόντα κέρδη, εἰς τοὺς ἄλλους τῶν ὁποίων ἡ περιουσία κατεστράφη, δὲν ἐπιδικάσθη παρὰ μόνον ἡ θετικὴ ζημία τὴν ὁποίαν εἶχον ἐκ τῆς ἐπιτάξεως, ἢ ἐκ τῆς καταστροφῆς.

§157Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει ἐδῶ μία διάκρισις. Δηλαδή, οἱ πλοιοκτῆται ἐπῆραν καὶ ἀποζημιώσεις ἀπὸ τὰς ἀσφαλείας, διότι ἐπλήρωνον κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην βαρύτατα τέλη ἀσφαλιστικά...

§158Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια κατ’ ἐπιτάξεων.

§159Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει κατὰ τῶν πολεμικῶν κινδύνων καὶ ἑπομένως καὶ κατὰ τῆς ἐπιτάξεως.

§160Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὅταν λάβῃ μορφὴν ἡ ἐπίταξις πολεμικοῦ κινδύνου.

§161Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι ἀξία ἀκόμη μελέτης. Δὲν λέγω ὅμως ὅτι ἀναλαμβάνομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ λάβωμεν μέριμναν καὶ δι’ αὐτούς. Διότι σᾶς λέγω καὶ μίαν ἄλλην ἄποψιν. Τὸ δικαστήριον τὸ Ἑλληνογερμανικόν, τὸ ὁποῖον ἐπεδίκασεν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀποζημιώσεις, εἶχεν ὑπ’ ὄψιν του ὅτι οἱ ἐφωπλισταὶ θὰ ἔχουν πάρει καὶ τὴν ἀσφάλειαν καὶ ὅμως ἐπεδίκασε ποσὰ ἔχουσα τοῦτο ὑπ’ ὄψει. Ἀπὸ ἀπόψεως δικαίου καὶ ἀπὸ ἀπόψεως ἠθικῆς ἐμφανίσεως αἱ ἀπαιτήσεις αὐταὶ εἶναι ὅμοιαι μόνον διὰ τοὺς ναύτας καὶ τὰ πληρώματα τῶν πλοίων. Εὑρίσκω ὅτι ἠθικῶς ὑπάρχει ἓν ἐξαιρετικὸν ὅλως διόλου δίκαιον, ὅπως καθιερωθῇ μία προτίμησις δι’ αὐτούς. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν ἀποφαίνομαι τελειωτικῶς αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνῃ. Ἴσως πρέπει νὰ μελετηθῇ περισσότερον τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ σᾶς λέγω ὅτι δὲν παίρνω οὐδεμίαν ὑποχρέωσιν, ὅτι θὰ δεχθῶ αὐτὸ, ἀφίσατέ μας νὰ τὸ μελετήσωμεν τὸ ζήτημα ἢ ἂν προτιμᾶτε δέχομαι εὐχαρίστως νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον.

§162Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ δὲν ἔτυχε νὰ εἶσθε ὅταν ὡμίλησα εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ σᾶς εἴπω δύο λέξεις, ὅτι δὲν ὑπάρχει ταυτότης δικαίου εἰς τὴν μίαν καὶ τὴν ἄλλην περίπτωσιν. Διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι οἱ πλοιοκτῆται εἶχον ἀσφαλίσει μὲ βαρέα ἀσφάλιστρα, ἀλλὰ ὅσον βαρέα καὶ ἂν ἦσαν εἶναι γεγονὸς ὅτι αἱ πληρωθεῖσαι ἀσφάλειαι, ἐπληρώθησαν ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς ἀξίας ὑπερόγκου. Ἐπίσης καὶ τὸ μικτὸν δικαστήριον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀξίαν αὐτὴν καὶ ἐπεδίκασεν τὸ ὑπόλοιπον τῆς θετικῆς ζημίας καὶ ἐπιπλέον τὸ διαφυγὸν κέρδος εἰς τρόπον ὥστε ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα οἱ πλοιοκτῆται νὰ λαμβάνωσι 100–120%, ἐνῷ οἱ ἄλλοι δὲν λαμβάνωσι, οὔτε 60%. Ἡμεῖς εἴμεθα σύμφωνοι ἐπὶ ἑνὸς πράγματος, ὅτι τὸ Κράτος ἀσκὸν τὸ κυριαρχικόν του δικαίωμα δύναται νὰ τὰ κανονίσῃ ὡς αὐτὸ βούλεται καὶ νομίζει καὶ νὰ κατανείμῃ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 700 ἑκατομμυρίων δραχμῶν ὡς νομίζει καλλίτερον. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καταλήξει εἰς ὡρισμένας ἀποφάσεις ἡμεῖς θὰ προτείνωμεν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα καλλίτερον καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἂς μείνῃ διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§163Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι δὲν ἐπιμένει καθόλου ἐὰν ἡ Βουλὴ προτιμᾷ τοῦτο.

§164Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Ἄν ἀποφασισθῇ νὰ μὴ ψηφισθῇ τώρα, ἠμπορεῖ νὰ δοθῇ μία προκαταβολὴ μικρὰ διὰ νὰ οἰκονομηθοῦν πρὸς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ προσεχὲς μέλλον νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἐν πλάτει. Θέλω ὅμως νὰ εἴπω τοῦτο: Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν νομιμότητα καὶ θὰ τὴν τηρήσωμεν τὴν νομιμότητα τοῦ ἐσωτερικοῦ δικαίου καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμίαν διάταξιν θὰ κάμωμεν, παρὰ θὰ ἐφαρμοσθοῦν οἱ κείμενοι νόμοι καὶ κατὰ τὴν γνώμην μου τὴν ἀπόλυτον, δὲν θὰ εὑρεθῇ νομικὸς διακεκριμμένος ὁ ὁποῖος νὰ παραδεχθῇ ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐπληρώθησαν δὲν πρέπει νὰ ληφθοῦν ὑπ’ ὄψιν, ἢ θὰ φύγωμεν ἀπὸ τὴν νομιμότητα καὶ θὰ πᾶμε εἰς τὴν ἀπόλυτον δικαιοσύνην.

§165Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν παρακαλῶ. Ἐλπίζετε ὅτι ἐντὸς τοῦ χρόνου τῶν διακοπῶν θὰ δυνηθῆτε νὰ μελετήσητε τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν καὶ νὰ παράσχητε τὰ ποσὰ εἰς τοὺς δικαιούχους;

§166Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ἀναλαμβάνω τὴν ὑποχρέωσιν ἀφ’ ἧς περατωθοῦν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐντὸς 3 ἑβδομάδων νὰ ἐκδώσωμεν τὸ διάταγμα.

§167Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Νομίζομεν ὅτι διὰ τῆς σπουδῆς αὐτῆς εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ γίνουν ἀδικίαι, τὰς ὁποίας δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ κάμωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους.

§168Κ. ΖΑΒΙΤΣΙΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον, τοσούτῳ μᾶλλον καθόσον ἀδικίαι ἀσφαλῶς θὰ γίνουν καὶ εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν καὶ εἰς τὴν δευτέραν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλῶ νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἱδρύσεως ταμείου ἀσφαλίσεως βουλευτῶν καὶ γερουσιαστῶν». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαναστασίου.

§172Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὑπέβαλον εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν μίαν τροπολογίαν ἡ ὁποία ἔτυχεν γενικωτέρας ἐπιδοκιμασίας. Διὰ νὰ καταλήξωμεν εἰς μίαν γενικὴν συμφωνίαν, δηλαδὴ ἐπρότεινα νὰ περιορισθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τὸ ὁποῖον ἐπικυρώνεται ἀπὸ ὅλην τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἐδέχθη τὸ κατώτερον ὅριον τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ἡ ἁρμοδία ἀσφαλιστικὴ τεχνικὴ ὑπηρεσία, δηλαδὴ τὰ 50 ἔτη.

§173Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐδέχθην ἕως ἐκεῖ ἠμποροῦμεν νὰ πᾶμε καὶ παρὰ κάτω ἐὰν παρουσιασθῇ ἀνάγκη δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§174Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μία ἄλλη τροπολογία ἡ ὁποία ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τῶν βουλευτῶν εἶναι αἱ κρατήσεις τῶν βουλευτῶν νὰ ἀρχίσουν ἀπὸ 1 Νοεμβρίου.

§175Α. ΚΑΛΑΝΤΖΑΚΟΣ. Ποῖον ἐκ τῶν δύο ὑπαρχόντων σημείων συζητεῖτε, διότι ἔχουν κατατεθῇ εἰς τὸ προεδρεῖον δύο νομοσχέδια τὸ ἕνα μὲ τροπολογίαν ἡμῶν καὶ τὸ ἄλλο δὲν ἠξεύρω ἀπὸ ποῖον.

§176Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Εἶμαι σύμφωνος μὲ ὅσα εἶπεν ὁ κύριος συνάδελφος, τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τροπολογιῶν ποὺ ἔκαμεν τὴν πρώτην φοράν.

§177Ν. ΞΗΡΟΣ. Κατόπιν τῶν παρατηρήσεων τὰς ὁποίας ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διετυπώθη ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ εἴπομεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας διὰ νὰ ἐπεξεργασθῇ καλλίτερον ἡ πρότασις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ τὴν ἔκθεσιν δὲ καὶ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν εἰσάγεται. Ἐκρίθη ἀπαραίτητον νὰ μπῇ ἓν ὅριον ἡλικίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ εἶναι 50 ἔτη. Αἱ ἄλλαι τροπολογίαι εἶναι ἐντελῶς τυπικαὶ καὶ δὲν ἔχουν καμμίαν σημασίαν.

§178Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Ποῖα τὰ προβλεπόμενα ἔσοδα;

§179Ν. ΞΗΡΟΣ. Τὰ προβλεπόμενα ἔσοδα εἶναι περὶ τὰ 3.200.000 ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἔγινε, ὅτι θὰ διατεθοῦν διὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ὑπολογίζεται, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι συνταξιοῦχοι μετὰ τρία χρόνια ὅτε θὰ ἀρχίσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, θὰ εἶναι περὶ τοὺς 30–50, διότι ὑπολογίζουν καὶ τὰς νέας ἐκλογάς, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνουν, ἑπομένως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανεκλεγοῦν δὲν θὰ παίρνουν μέρισμα ἀλλὰ θὰ καταβάλλουν. Ἑπομένως ὑπολογίζεται ὅτι ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων θὰ εἶναι εἰς θέσιν τὸ ταμεῖον νὰ ἀνταποκριθῇ.

§180Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Αἱ δαπάναι θὰ εἶναι 4 ἑκατομμύρια ἐτησίως, τότε πῶς θὰ εὑρεθοῦν τὰ ὑπόλοιπα;

§181Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ περικοποῦν τὰ ἐπιδόματα ἀναλόγως. Ἐδήλωσα ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν φέρει καμμίαν εὐθύνην διὰ τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ δὲν πρέπει νὰ νομισθῇ ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ δείξῃ διάθεσιν ἐπιβαρύνσεως ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§182Ι. ΝΙΚΟΛΙΤΣΑΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ σήμερον νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον προνοεῖ περὶ ἡμῶν τῶν ἰδίων πρὶν ἢ λάβωμεν πρόνοιαν δι’ ὅλας τὰς ἄλλας τάξεις.

§183Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Θὰ μοῦ ἔκανε καταπληκτικὴν ἐντύπωσιν ἐκεῖνο ποὺ λέγετε ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβαρύνωμεν μὲ εἰσφορὰς τούτους, ἀλλὰ ἐδῶ ὁλόκληρον τὴν ἐπιβάρυνσιν θά ὑποστοῦν, οἱ ἴδιοι οἱ μέτοχοι, οἱ πολιτευόμενοι.

§184Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς ὅτε εἰσήχθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος εἶχε κάμει δηλώσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁμοίαν δήλωσιν ὀφείλω νὰ κάνω καὶ ἐγώ. Νομίζω, ὅτι ἀντίκειται εἰς τὸ κοινὸν αἴσθημα ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιλαμβάνεται τῆς ἱδρύσεως ἑνὸς ταμείου διὰ τὰ μέλη αὐτῆς. Βεβαίως, εἶναι ἀξία πάσης σοβαρότητος ἡ παρατήρησις, ὅτι διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβληθοῦν βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαόν, τὰ βάρη ταῦτα θὰ ὑποστοῦν οἱ μέτοχοι τοῦ ταμείου αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ αὐτὴ δὲν εἶναι ἀπόλυτος. Ὑπάρχουν πόροι δευτερεύοντες οἱ ὁποῖοι ἄνευ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου δὲν περιέρχονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ αὐτοὶ οἱ πόροι εἶναι οἱ περιλαμβανόμενοι εἰς τὰ ἐδάφια 5, 7 καὶ 8 τοῦ ἄρθρου 4 ὡς ἐτροπολογήθη. (ἀναγινώσκει).

§185Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅταν εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν ἐγένετο συζήτησις μακρὰ καὶ ἐζήτησα ὅλους τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις συναινεῖ διὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, εἴπομεν ὅτι θὰ ἐξαιρεθοῦν ὅλαι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβαρύνουν τὸν προϋπολογισμόν. Καὶ εἴπομεν νὰ ἀφίσωμεν μίαν μόνον· ἐὰν ἕνας βουλευτὴς δὲν θελήσῃ νὰ πάρῃ τὴν ἀποζημίωσίν του ἂς τὴν ἀφίσωμεν. Ἀλλὰ ὁ πόρος τὸν ὁποῖον διαθέτουν αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις τῆς Βουλῆς ἀπηλήφθη διότι ἐνέχει καὶ αὐτὸς τὸν κίνδυνον νὰ βάζωμεν μεγάλας ἀδιαθέτους πιστώσεις. Ὥστε ἀπομένει ἐκεῖνο τὸ ἐὰν δὲν πάρῃ κανεὶς βουλευτὴς τὴν ἀποζημίωσίν του.

§186Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἀπομένει μία ἀντίρρησις, ὅτι τὸ ταμεῖον δὲν ἔχει βάσεις οἰκονομικὰς ἰσχυρὰς καὶ ἑπομένως θὰ ὑπάρξῃ πάντοτε ὁ φόβος τῆς ἐνισχύσεώς του ἐν τῷ μέλλοντι διὰ τοῦ δημοσίου ταμείου.

§187Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς οἱ πολιτευόμενοι τὸ κάμνομεν αὐτό. Δέν θὰ θελήσουν ποτὲ νὰ τοῦ δώσῃ τὸ Κράτος βοήθειαν.

§188Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ....

§189Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Ἔχω μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 5ου ἄρθρου λέγει τὰ ἑξῆς: (ἀναγινώσκει). Διότι ἕνας βουλευτὴς ἔχει 9 χρόνια εἶναι δίκαιον νὰ πληρώνῃ ἐπὶ 9 χρόνια καὶ νὰ μὴ πάρῃ κανένα ποσοστὸν ἐκ τοῦ ταμείου;

§190Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς ὅλα τὰ ταμεῖα ἀρωγῆς ἔτσι εἶναι. Ἅμα ἔχεις 9 χρόνια δὲν πέρνεις τίποτε.

§191Ε. ΤΡΙΠΟΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπίδομα.

§192Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Καίτοι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὅτι θὰ προκαλέσω τὰς διαμαρτυρίας καὶ ἀποδοκιμασίας πολλῶν ἐξ ὑμῶν, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἰπῶ ὀλίγας τινὰς λέξεις διὰ νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον μου τὴν ἀρνητικὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν τόσος γίνεται θόρυβος περὶ τῶν ἀξιώσεων τῶν διαφόρων κοινωνικῶν τάξεων καὶ τῶν ἐπαγγελματικῶν διὰ τὸ ζήτημα τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, δὲν εἶναι ὀρθὸν οὔτε σκόπιμον διὰ πάντας ἡμᾶς τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νὰ προηγηθῶμεν εἰς μέριμναν περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μας. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἐφημερίδα ἡ ὁποία ἐδημοσίευσε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν καὶ εἶναι ἐφημερὶς προερχομένη ἐκ τῆς ἰδιαιτέρας ἐπαρχίας τοῦ σχόντος τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ξηροῦ καὶ γράφει τὰ ἑξῆς: «Ἐμπαιγμὸς κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων» κλπ. Ἡ ἐφημερὶς αὐτὴ εἶναι φιλελευθέρα.

§193Θ. ΧΑΒΙΝΗΣ. Εἰς τὸ ταμεῖον τῶν νομικῶν ἐφέρατε ἀντίρρησιν; (Θόρυβος).

§194Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἂν δὲν γίνῃ ἡσυχία τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀποσυρθῇ.

§195Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι σκόπιμον θὰ ἦτο ἐνῷ εὑρισκόμεθα ὑπὸ μελέτην τοῦ ζητήματος τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων νὰ τὸ ἀφίσωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ τὸ νομοσχέδιον περὶ κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων τὸ ὁποῖον ἔχει καταθέσει ἤδη ἡ Κυβέρνησις. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἴσως προαχθῶμεν καὶ εἰς μόρφωσιν τελειοτέρας γνώμης. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν κοινὴν κατακραυγὴν ὅτι ἐμεριμνήσαμεν περὶ ἐμαυτῶν καθ’ ἣν στιγμὴν δὲν μεριμνήσαμεν περὶ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν πρόκειται νὰ θεραπεύσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καμμίαν ἄμεσον ἀνάγκην. Ἀντιθέτως νομίζω ὅτι ἐν πολλοῖς δημιουργεῖ πρόσωπα συνταξιοδοτούμενα ἄνευ ἀνάγκης. Ὀφείλω δὲ νὰ κάμω καὶ τὴν δήλωσιν ταύτην, ὅτι ἂν ὑπάρχουν πλεῖστοι μεταξὺ ἡμῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀνάγκην τῆς τοιαύτης ἀρωγῆς τοῦ νομοσχεδίου μεταξὺ ἐκείνων εἶμαι καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν πρώτων καὶ λόγῳ θέσεως καὶ λόγῳ κοινωνικῶν καὶ οἰκονομικῶν ὑποχρεώσεων.

§196ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως.

§197Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὅπως εἶπα, κύριοι βουλευταί, καὶ τὴν ἄλλην φορὰν δὲν ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον ἐκ πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως. Ὅπως δὲ ἦτο διατυπωμένον τὸ πρῶτον ὅταν εἰσήχθη, ἐδήλωσα ρητῶς ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῇ ἡ πλειοψηφία νὰ συμπράξῃ εἰς ψήφισιν νομοσχεδίου διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλοντο βάρη τινὰ ἔστω καὶ ὀλίγα εἰς τὸ δημόσιον, διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν εἰς τοὺς πολιτευομένους μίαν ἡμέραν ἕνα ἐπίδομα τὸ ὁποῖον νὰ τοὺς ἐπιτρέψῃ νὰ περάσουν τὰς τελευταίας των στιγμάς. Ἀφοῦ ὅμως ἔγινεν δεκτὸν ν’ ἀπαλειφθοῦν ὅλαι αἱ διατάξεις ἐκεῖναι, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεβάλλοντο βάρη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐδήλωσα ὅτι δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Μᾶς παρουσιάζει τὸν φόβον ὁ ἀξιότιμος βουλευτής, ὁ ὁποῖος κατῆλθε πρὸ ὀλίγου τοῦ βήματος, ὅτι θὰ εἴπῃ ὁ κόσμος: κύτταξε τὰς κοινωνικὰς ἀσφαλίσεις δὲν τὰς κυττοῦν καὶ σπεύδουν νὰ ψηφίσουν τὰς ἰδικάς των ἀσφαλείας. Ὅπως γνωρίζετε αἱ κοινωνικαὶ ἀσφαλίσεις εἰς ἄλλα πρόσωπα τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ ἐπωφεληθοῦν ἐκ τῶν κοινωνικῶν ἀσφαλίσεων, θὰ ἐπιβάλλουν βάρη εἰς τὸν ἐργοδοτικὸν κόσμον καὶ θὰ ἐπιβάλλουν βάρη εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐν προκειμένῳ τὸ βοήθημα, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον θὰ προέρχηται ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν πολιτικὸν κόσμον. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐδήλωσα, ὅτι δὲν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ μολονότι δὲν ὑποχρεώνω τοὺς φίλους μου νὰ τὸ ψηφίσουν, ἀλλὰ ἡ Βουλὴ εἶναι ἐλευθέρα νὰ τὸ ψηφίσῃ, καὶ ἀφοῦ ὅλοι ἀναγνωρίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὀφείλομεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν καὶ νὰ μὴ φοβούμεθα ἐνδεχομένην ραδιουργίαν, διότι καθῆκον ἡμῶν εἶναι ὅσοι θέλομεν τὸ πολίτευμα τὸ κοινοβουλευτικὸν νὰ εἴπωμεν: «ἐντροπή, κύριοι, νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν κατάχρησιν». Διότι δὲν ἐπιβάλλομεν κανὲν βάρος δημόσιον δι’ αὐτὰ τὰ πράγματα. Οἱ πολιτευόμενοι οἱ ὁποῖοι καθὼς ὅλοι γνωρίζετε, ἕνεκα τῆς δημοκρατικοποιήσεως εἶναι κατὰ τὸ πλεῖστον πτωχοί, καὶ δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς ἐμποδίσητε νὰ κάμουν κἄποιαν εἰσφορὰν ἀπὸ εἰδικά τους, διὰ νὰ ἔχουν καὶ αὐτοὶ μίαν ἡμέραν ἕνα πόρον. Εἴπομεν ἐδῶ προχθές, ὅτι ἂν αὐξήσωμεν τὰ παράβολα τὰ ὁποῖα πληρώνουν οἱ πολιτευόμενοι κατὰ τὴν ἐκλογήν, καὶ ἀντὶ χιλίων δραχμῶν δίδουν δύο χιλιάδας δραχμάς, πάλιν ὁ πολιτικὸς κόσμος τὰ πληρώνει, δὲν τὰ πληρώνει ὁ λαός. Ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ εἴπω αὐτὰς τὰς λέξεις διὰ νὰ ἐξηγήσω διατὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θεωρεῖ, ὅτι τὸ νὰ μὴ παρουσιάζῃ καμμίαν ἀντίστασιν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἰδικό της ἀλλὰ δὲν ἔχει ἀντίρρησιν διότι νομίζει ὅτι δὲν ἐπιβάλλῃ καμμίαν φορολογίαν. (χειροκροτήματα).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαλδάρης.

§199Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Κύριοι βουλευταί, τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχετικὰς ἀντιρρήσεις. Αἱ ἀντιρρήσεις μου ἐκεῖναι εἶχον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἐξαληφθῇ πᾶσα διάταξις ἡ ὁποία ἤθελεν θεωρηθῇ ὁπωσδήποτε βαρύνουσα τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§200Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρὶν ἢ φέρετε τὰς ἀντιρρήσεις σας ὅταν μοῦ ἐζητήθη ἂν ἔχω ἀντίρρησιν ἐγὼ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐδήλωσα ὅτι....

§201Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐδηλώσατε κ. Πρόεδρε ἀλλ’ ἐπανήλθατε. Δὲν θέλω νὰ θέσω ποσῶς ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ὅτι εἴχατε ἐν τῷ νῷ ν’ ἀποδεχθῆτε τὸν ὅρον ὅτι δὲν θὰ ἐπήρχετο κανὲν βάρος. Δὲν ἔχει ὅμως σημασίαν. Ἀλλ’ ὑπέβαλον ἀκόμη καὶ μίαν ἄλλην ἀντίρρησιν εἰς τὴν ὁποίαν δὲν βλέπω μέχρι σήμερον καμμίαν ἀπάντησιν. Ἡ ἀντίρρησις ἦτο ἡ ἑξῆς: Δὲν δυνάμεθα νὰ σπεύσωμεν νὰ ὑποβάλωμεν ἕνα νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον θὰ παρέχει ἰδέαν ἀσφαλείας, χωρὶς οὐδὲ κἂν νὰ τὴν πραγματοποιῇ, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον ἂς γίνῃ μία μελέτη ἵνα ἴδωμεν, τὶ θὰ εἶναι τὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ τοῦ μετοχικοῦ ταμείου. Καὶ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ἂς τὸ στείλωμεν εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἵνα μελετήσῃ αὐτό. Κατὰ τὴν κρίσιν μου τοῦτο θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα νὰ ἔλθῃ ἕτοιμον ὑπὸ τὴν κρίσιν ὑμῶν καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν τὸ ταμεῖον δύναται νὰ παρέχῃ καμμίαν πραγματικὴν ἀσφάλειαν εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον... Θὰ εἴπω καὶ ἐγὼ ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος δικαιοῦται εἰς τὸ τέρμα τοῦ βίου του νὰ ἔχῃ βοήθημά τι τὸ ὁποῖον θὰ προέρχηται ἐκ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου, μὴ βαρύνων τὸν λαὸν κατ’ οὐδέν. Οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ μίαν ἀλληλασφάλειαν ὡρισμένων προσώπων ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ κάμωμεν ἕνα κοινὸν νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν εἰς τὴν ἀξιοπρέπειάν μας νὰ σπεύσωμεν νὰ τὸ κάμωμεν σήμερον, διότι ἐπίκειται τί; τίποτε, ἀφοῦ μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν οὔτε κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα νὰ ἀρχίσωμεν τὰς εἰσφοράς. Δὲν νομίζω ὅτι ὁ ἀγορεύσας συνάδελφος ὁ ὁποῖος ἔθιξεν ἕνα ζήτημα, τὸ ζήτημα ὅτι σπεύδομεν νὰ ἀσφαλίσωμεν ἐξ ἰδίων πόρων, πάντοτε τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω διὰ νὰ μὴ μεταδοθῇ ἔξω ἄλλο τι, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ κἄποιαν ἀπήχησιν καὶ εἰς ἄλλας τάξεις πολιτῶν οἱ ὁποῖοι ζητοῦν τὴν ἀσφάλειαν οὐχὶ ἀπολύτως ἐξ ἰδίων πόρων. Καὶ ἀφοῦ σήμερον δὲν πρόκειται νὰ θέσωμεν εἰς ἐκτέλεσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ νόμου ἀλλὰ θὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τὸν Νοέμβριον, διατὶ νὰ μὴ δείξωμεν καὶ εἰς τὸν ἔξω κόσμον, ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον μᾶς κινεῖ νὰ δεχόμεθα παρονυχίδας, νὰ μὴ ἀσχολούμεθα ἐπαρκῶς εἰς διάφορα ἄλλα νομοθετικὰ μέτρα τὰ ὁποῖα πρόκειται κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς νὰ λάβωμεν, ἀλλὰ σπεύδομεν νὰ κάμωμεν αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἰδικόν μας, τὸ ὁποῖον θὰ εἶναι μόνον νόμος καὶ τίποτε ἄλλο ἐπὶ τοῦ παρόντος. Δι’ αὐτὸ θὰ ἤθελον νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν 1) ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδαμῶς τίθεται ὡς πολιτικὸν ζήτημα ἀπὸ οὐδεμιᾶς μερίδος, καὶ ὅτι ἕκαστος βουλευτὴς θὰ ψηφίσῃ κατὰ συνείδησιν — 2) ὅτι σήμερον πραγματικῶς δὲν πρόκειται τίποτε νὰ συντελεσθῇ, διότι τό νομοσχέδιον δὲν παρίσταται ἐπαρκῶς μελετημένον ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποτελεσματικότητα αὐτοῦ, καὶ 3) ὅτι ἐφόσον ἀκόμη δύναται εἰς τὰς δυσκόλους αὐτὰς κοινωνικὰς περιστάσεις νὰ δοθῇ ἀφορμὴ ἐπικρίσεως εἰς τὸν πολιτικὸν κόσμον, νὰ δώσῃ ἀφορμὴν ἐπικρίσεως εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν ἀδίκως, δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς νὰ παριστώμεθα ἀπολογηταῖοι. Δὲν πιστεύω ὅτι πρέπει οἱ βουλευταὶ καὶ ὅλος ὁ πολιτικὸς κόσμος νὰ παρίστανται ὡς ἀπολογηταῖοι, λοιπὸν σκοπιμώτερον νὰ μελετηθῇ καλλίτερον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ἴδωμεν ποία εἶναι τὰ πρακτικὰ αὐτοῦ ἀποτελέσματα, καὶ νὰ σκεφθῶμεν κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον ὅταν θὰ ἔχωμεν καὶ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα ἐφόδια. Θὰ ἴδητε δὲ κύριοι ὅσοι σπεύδετε τὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ὅτι εὐθὺς ἀμέσως κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ ἀρχίσουν νὰ ἐγείρωνται ἀντιδράσεις ἐπὶ τῶν ἰδίων διατάξεων τὰς ὁποίας δυσκόλως θὰ εἶναι ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἀποκρούσετε καθ’ ὁλοκληρίαν. Ἤκουσα τώρα ἀπό τινα κύριον συνάδελφον λεγόμενον ὅτι, τί ἐγὼ ὁ ὁποῖος εἶμαι 60 χρόνια δὲν θέλω ἀσφάλειαν τώρα; Θὰ καταθέσω τώρα ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ πάρω τίποτε;

§202Ν. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔτσι εἶναι ὅλαι αἱ ἀσφαλήσεις.

§203Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα κύριε Μπακόπουλε. Μολονότι παρατηρῶ ὅτι δυσαρέστως ἀκούομαι ἀπὸ τοὺς συναδέλφους, αὐτὸ τὸ ὁποῖον κάμνω δὲν τὸ κάμνω διὰ νὰ φανῶ εἰς ἄλλους εὐάρεστος, διότι δὲν ἀναγνωρίζω τὴν σπουδὴν τοῦ νὰ ληφθῇ μέτρον σήμερον ἀφοῦ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι πρόκειται νὰ γίνωμεν καταγέλαστοι διότι νομίζομεν ὅτι ἀσφαλιζόμεθα, ἐνῷ πράγματι δὲν ἀσφαλιζόμεθα καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ μία μελέτη πλήρης τοῦ πράγματος καὶ χωρὶς νὰ μελετήσωμεν τὰς διαφόρους περιπτώσεις τὰς ὁποίας δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν σήμερον. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι ἡ σπουδὴ θὰ μᾶς ὠφελήσῃ εἰς τίποτε εἰμὴ μόνον νὰ μᾶς καταστήσῃ ἀπέναντι ὡρισμένων ἀτόμων οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς κάνουν μίαν προπαγάνδαν κατὰ τοῦ πολιτικοῦ κόσμου ὡς ἀπολογηταίους. Λέγουν δὲ ἀκόμη, ὅτι ἡ βάσις τῆς ἀπόψεως ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἔφεραν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι τὸ παράδειγμα ἄλλου πολιτικοῦ κόσμου μὴ ὄντος σήμερον εἰς τὴν βουλὴν, ὁ ὁποῖος ἐπαίνετο, καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα ἂν θὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν βουλευταὶ ἄλλωτε, καὶ τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι μικρός. Ὀφείλομεν νομίζω, καὶ τοῦτο τὸ ζήτημα νὰ ἐξετάσωμε καὶ νὰ ἴδωμεν ἂν μποροῦμεν νὰ κάμωμεν τίποτε καὶ δι’ ἕναν ὡρισμένον κόσμον πολιτικὸν ὁ ὁποῖος πράγματι ἔχει ἀνάγκη καὶ διὰ τὸν ὁποῖον θὰ αἰσθανθῶμεν ἴσως τὴν ἀνάγκην τῆς παροχῆς ἑνὸς βοηθήματος. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ ἀφίσωμεν τὸ ζήτημα νὰ τὸ συζητήσωμεν μὲ τὴν ἡσυχία μας ἀφοῦ κάμωμεν τὰς μελέτας καὶ ἀφοῦ ἀκούσομεν τὰς ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου; αὐτὴ κύριοι εἶναι ἡ γνώμη μου.

§204Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Κύριοι βουλευταί, εἶμαι εὐτυχὴς διότι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἀνεγνώρισε ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἀλληλασφαλείας καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλωμεν οὐδὲν βάρος εἰς τὸ δημόσιον καὶ εἰς τὸν λαὸν, διὰ τὴν δημιουργίαν αὐτοῦ τοῦ ταμείου. Φοβεῖται μόνον τὴν παρεξήγησιν. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν φοβοῦμαι τὴν παρεξήγησιν. Ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συνηθίσωμεν τὸν λαὸν νὰ πιστεύσῃ ὅτι τοῦ λέγομεν τὴν ἀλήθειαν καὶ νὰ τοῦ ἐξηγήσωμεν τὰ πράγματα. Ἀλλ’ εἶπεν δύο πράγματα τὰ ὁποῖα μοῦ ἔκαμαν ἐντύπωσιν. Τὸ πρῶτον πρᾶγμα εἶναι ὅτι εἰς τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν εἴπομεν ὅτι κατὰ τὴν κατ’ ἀρχὴν πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ ζητήσωμεν νὰ σταλῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, διὰ νὰ μᾶς εἴπῃ ἐὰν τοῦτο στέκει στὰ πόδια του τεχνικῶς. Ἠρώτησα τώρα ἐὰν ὑπάρχει ἡ σχετικὴ ἔκθεσις καὶ μοῦ εἶπαν, ὅτι ἐπίσημος ἔκθεσις ἔγγραφος δὲν ὑπάρχει, ἀλλ’ ὅτι ἐπῆγε ὁ κ. Ξηρὸς καὶ συνεννοήθη μὲ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἕνα λοιπὸν αὐτό. Δεύτερον ὅτι σήμερον ἐζητήθησαν διὰ τροπολογίαι.

§205Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰς ἀπεσύραμεν.

§206Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἀκούσατε ἐδῶ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ μὲ τὴν διάταξιν ὅτι ἀρχίζει ἡ καταβολὴ ἀπὸ τὴν 1 Νοεμβρίου τότε αἱ ἀντιρρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος μοῦ κάμνουν ἐντύπωσιν καὶ θὰ σᾶς προτείνω ὄχι νὰ μὴ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ θὰ σᾶς προτείνω νὰ παρεμβάλητε τελευταίαν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νὰ ἄρχεται ἀπὸ τῆς πρώτης Νοεμβρίου διὰ διατάγματος. Ἰδοὺ τὶ θὰ δοθῇ ἂς εἴδωμεν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὁ πολὺς κόσμος τῶν βουλευτῶν θέλει νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ ζήτημα διότι φοβοῦνται, ὅτι πρόκειται νὰ ματαιωθῇ εἰς τὸ μέλλον. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ αὐτὴ ἡ ἱκανοποίησις διότι κύριοι πρέπει νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν ὅτι ὁ πολιτικὸς κόσμος σήμερον κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι πτωχός. Λοιπὸν δὲν πρέπει ἀφοῦ κατέτριψε ὅλην του τὴν ζωὴν κακῶς ἢ καλῶς ἀδιάφορον, διὰ τὰ γενικὰ ζητήματα τοῦ τόπου νὰ μὴ τοῦ ἐπιτρέψωμεν νὰ κάμῃ μερικὰς καταβολὰς μόνος του διὰ νὰ ἀσφαλίσῃ τὰς τελευταίας του ἡμέρας καὶ νὰ μὴ καταντᾷ νὰ ἀποθνήσκῃ εἰς τοὺς δρόμους. Λοιπὸν τοῦ δίδομεν αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀλλὰ συγχρόνως ἔχομεν τὸν καιρὸν μέχρι τῆς 1ης Νοεμβρίου ποὺ εἶναι 7 μῆνες μετὰ τοὺς ὁποίους θά εἴμεθα εἰς θέσιν νά πάρωμεν ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας τὴν ἔκθεσιν τὴν ἐπίσημον, ἡ ὁποία θά μᾶς βεβαιοῖ, ὅτι οἰκονομικῶς στέκει τὸ νομοσχέδιον, ὥστε ἐάν ὑπάρχῃ καμμία ἔλλειψις θά βασισθῇ ἡ Βουλὴ διὰ νά κάμῃ τάς ἀναγκαίας τροποποιήσεις. Νομίζω, λοιπόν, ὅτι κατ’ αὐτὸν τρόπον λύεται τὸ ζήτημα κατά τὸν καλλίτερον δυνατὸν τρόπον.

§207Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταί, ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὑπεβλήθη σχέδιον νόμου ἀπὸ διαφόρους συναδέλφους, τὸ ὁποῖον ἔδωκαν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν νὰ τὸ μελετήσῃ. Τοῦτο ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ μελετηθῇ ἀπὸ ἀνθρώπους εἰδικοὺς τοῦ ὑπουργείου τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, οἱ ὁποῖοι καθὼς βεβαιοῖ ὁ κ. Ξηρός, ἐβεβαίωσαν ὅτι τὸ ταμεῖον αὐτὸ στέκεται εἰς τὰ πόδια του ἐὰν γίνουν μεταβολαί. Ἔχομεν κατὰ συνέπειαν μίαν βεβαίωσιν ἡ ὁποία καὶ ἐγγράφως θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ προσκομισθῇ εἰς τὴν ὑπὸ τῆς Γερουσίας ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὥστε οἱ φόβοι τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος δὲν εἶναι βάσιμοι κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν. Δὲν βλέπω τίποτε τὸ ἐπικίνδυνον ἐκ τῆς σπουδῆς τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ὑπάρχουν πλεῖστα ὅσα νομοσχέδια τὰ ὁποῖα δὲν μποροῦν νὰ ἀναβληθοῦν διὰ τὸν Ὀκτώβριον. Δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα, συνεζήτησεν ἡ Βουλή, ὡρίμασε τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν ὑπάρχει οὐδεὶς λόγος νὰ ματαιωθῇ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ὅπως ἐματαιώθησαν καὶ πλεῖστα ἄλλα νομοσχέδια. Τώρα ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Προοδευτικῆς Ἑνώσεως φοβεῖται ὅτι θὰ δημιουργηθῇ κατακραυγὴ κατὰ τῶν πολιτευομένων ἂν ψηφισθῇ ἓν τοιοῦτον νομοσχέδιον. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι τὴν κατακραυγήν, τὴν κάνετε σεῖς οἱ ἴδιοι λέγοντες ὅτι ἡμεῖς προτιμῶμεν τὸ ἑαυτόν μας ἀπὸ τὰς ἄλλας τάξεις τὰς πασχούσας. Ἀλλὰ γνωρίζετε καὶ ἐπιστοποιήθη ἀναμφισβητήτως, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου δὲν πρόκειται οὐδὲ τὸ παράπαν νὰ ἐπιβληθῇ ἐπιβάρυνσις εἰς τὸν λαόν. Κατὰ συνέπειαν πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ δημιουργηθῇ κατακραυγή. Βεβαίως ἐὰν ὑπάρχουν τινὲς οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσουν νὰ τὸ ἐκμεταλλευθοῦν εἰς τὰς ἐκλογὰς, θὰ προσπαθήσουν νὰ τὸ ἐπιτύχουν. Ἀλλὰ σᾶς λέγω τὸ ἑξῆς ὅτι κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν οἱ σήμερον παρακαθήμενοι εἰς τὰς θέσεις αὐτάς, δὲν εἶναι βέβαιοι ἂν θὰ ὠφεληθοῦν ἐκ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναφέρω ὀνόματα π. χ. ὁ κ. Ἡρακλείδης καὶ ὅλοι οἱ φίλοι μου, οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν δὲν εἶναι βέβαιος ἂν θὰ ἀποκτήσῃ καμμίαν ὠφέλειαν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι βεβαίως δὲν θὰ ἔχουν ὠφελείας οἱ πλεῖστοι τῶν βουλευτῶν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐὰν γίνῃ εἷς κατάλογος τῶν σημερινῶν βουλευτῶν θὰ πιστοποιηθῇ ἀναμφισβητήτως, ὅτι οἱ περισσότεροι κατὰ μεγίστην πλειοψηφίαν δὲν ἀποκτοῦν μετὰ βεβαιότητος κανὲν δικαίωμα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι πρέπει νὰ ἐκλεγοῦν καὶ πάλιν μίαν ἢ δύο φορὰς διὰ νὰ συμπληρώσουν τὰ ἔτη τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ διατί ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἐπιθυμία; Ὑπάρχει ἀκριβῶς διότι ἀνταποκρίνεται εἰς μίαν ἐξύψωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ. Διότι σεῖς θέλετε ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχολεῖται καὶ νὰ ἀφοσιώνῃ τὴν ζωήν της εἰς τὰ ἔργα τὰ νομοθετικά, ἀλλὰ συγχρόνως δὲν θέλετε νὰ τοὺς δώσετε τὴν εὐκολίαν τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ἄνθρωπος, τὴν εὐκολίαν ὅτι ἐὰν τυχὸν ἀφοῦ ἀφοσιώσῃ ὅλην τὴν ζωὴν 15 καὶ 20 ἐτῶν εἰς τὰ δημόσια πράγματα καὶ κατόπιν καταστῇ ἀνίκανος νὰ κάνῃ ἐργασίαν, ὅτι θὰ ἔχῃ ἕνα ψωμὶ νὰ φάγῃ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου. Μάλιστα σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἀπὸ αὔριον δὲν ἀποκτᾷ κανεὶς δικαίωμα θετικόν. Οἱ περισσότεροι ἐκ τῶν βουλευτῶν οἱ ὁποῖοι πρώτην φορὰν ἐξελέγησαν δὲν ξέρουν ὅτι θὰ ἐκλεγοῦν ἄλλας δύο περιόδους διὰ νὰ ἀποκτήσουν τὰ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπόμενα ὠφελήματα. Ὥστε δὲν πρόκειται ἡ Βουλὴ αὐτὴ νὰ κάμῃ καμμίαν πρᾶξιν ὠφελοῦσα τὰ μέλη αὐτῆς. Ξεύρω ἔτι ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος θὰ ἦτο ὀλιγώτερον διστακτικὸς ἀπέναντι τοῦ νομοσχεδίου ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ συμπεριελάμβανε καὶ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν παρακάθηνται εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτήν. Καὶ ἡ ἰδική μου ἐπιθυμία ἦτο νὰ συμπεριληφθοῦν καὶ αὐτοί, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμεν, ὅτι αἱ συντάξεις δὲν θὰ ἀρχίσουν ἀπὸ αὔριον. Τὸ νομοσχέδιον θὰ ἀρχίσῃ νὰ ἀποφέρῃ ἀπὸ τὸ 1933 ὁπότε δὲν ξεύρουμε ποῖοι θὰ εἶναι βουλευταὶ καὶ ποῖοι δὲν θὰ εἶναι. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ λάβῃ μέριμναν καὶ περὶ ἐκείνων τῶν πολιτευομένων οἱ ὁποῖοι ἀφιέρωσαν πολλὰ ἔτη τῆς ζωῆς των, εἰς τὸ νὰ ἐξυπηρετοῦν τὰ δημόσια συμφέροντα. Ὥστε δὲν νομίζω ὅτι διαπράττεται καμμία ἀδικία. Δὲν νομίζω ὅτι θὰ ἔχῃ πρακτικὴν ὠφελιμότητα νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, διότι κατ’ οὐσίαν μὲ τὴν τροπολογίαν ἐκείνην ποὺ ὑπεβλήθη ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου θὰ ἀρχίσῃ μετὰ τριετίαν, διότι μετὰ τριετίαν θὰ δοθοῦν αἱ συντάξεις. Ὥστε ἐὰν πράγματι ἐνδιαφερόμεθα εἰλικρινῶς διὰ τὴν ἐξύψωσιν τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ ὀφείλομεν νά ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καὶ νὰ μὴ θέλωμεν χωρὶς νὰ μᾶς δικαιολογοῦν τὰ πράγματα, νὰ ρίπτωμεν ἡμεῖς πρῶτοι τὸν λίθον τοῦ ἀναθέματος κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτισμοῦ.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§209Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Δημοκρατικῆς Ἑνώσεως εἰς οὐδὲν ἀπεκρίθη εἰς ὅσα εἶπον. Θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ ἀπήντα εἰς ἐκείνας τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔκαμα καὶ εἰς τὰς ὁποίας ἀληθῶς ἀπήντησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τρόπον ὅμως, ὁ ὁποῖος ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν θεραπεύει αὐτάς. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ θὰ ἀναγνωρισθῇ καὶ ἀπὸ τὸν ἔξω κόσμον, ὅτι ὅσον καὶ ἂν σπεύδῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, βεβαίως δὲν ἀποβλέπει εἰς ἑαυτήν, ἀφοῦ τίθεται ἡ διάταξις, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ νόμος γενόμενος, θὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν ὅταν ἡ Βουλὴ αὐτὴ δὲν θὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν τὴν ὁποίαν ἔχει σήμερον, ἀλλὰ δύναμιν ἄλλων βουλευτῶν, ἐφόσον ἔρχεται ἐκ τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ ἀποδίδω δικαιοσύνην ἡ ὁποία ὀφείλεται εἰς τὰ μέλη τῆς παρούσης Βουλῆς ἐὰν εἴπω ὅτι δὲν ἀποβλέπει ἐγωϊστικῶς εἰς τὸν ἑαυτόν της. (χειροκροτήματα). Ἀλλὰ νομίζω ὅτι σπεύδουσα ταύτην τὴν ἑσπέραν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προτοῦ νά λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς ἀντιρρήσεις τὰς ὁποίας εἶπον ἐπ’ αὐτοῦ, πράττει ἕνα ἔργον τὸ ὁποῖον δύναται τοὐλάχιστον νά κατηγορηθῇ ἐπὶ ἀστοχίᾳ. Δὲν αἴρονται δὲ αἱ ἀντιρρήσεις μου διὰ τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν ἔχει.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§211Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον κάμνει λόγον περὶ βουλευτῶν, δὲν ὁμιλεῖ ὅμως καὶ περὶ Πληρεξουσίων.

§212Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περιλαμβάνονται καὶ οἱ Πληρεξούσιοι τῶν Κρατικῶν Συνελεύσεων;

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§214Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8ου ἡ 4η παράγραφος λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει). Δηλαδὴ ἐὰν ἔχῃ τις 20 ἔτη, θὰ τὰ ἐξαγοράσῃ καὶ τὰ 20, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ βουλευτὴς αὐτὸς ὁ ὁποῖος ἔχει πλέον τῶν 15 ἐτῶν θὰ λάβῃ πλήρη τὴν ἀποζημίωσιν ὡς σύνταξιν καὶ θὰ ἔχωμεν συνταξιούχους μὲ πλήρη τὴν ἀποζημίωσιν ἀπὸ τοῦ τελευταίου ἔτους. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ πόροι τοῦ ταμείου κακῶς ὑπολογίζονται ὅτι θὰ ἐπαρκέσουν.

§215Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5ου. Ἡ τροπολογία αὐτὴ ὑπεβλήθη παρὰ διαφόρων βουλευτῶν. Ἀποβλέπει εἰς ἕνα συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐξ ἑνὸς στρατιωτικοῦ αὐτοκινητιατικοῦ ἀτυχήματος, περιῆλθεν εἰς πλήρη ἀνικανότητα· περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§216ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§217ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δέχεται τὴν τροπολογίαν ταύτην. Γίνεται δεκτὸν ὡς ἐτροπολογήθη. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη, ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ταμείου Παρακαταθηκῶν καὶ Δανείων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ καταργήσεως διαφόρων εἰδικῶν Ταμείων παρὰ τοῖς πολιτικοῖς ὑπουργείοις».

§219Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ταμεῖον ἐλαίας καταργεῖται;

§220Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Παρὰ τοῖς Πολιτικοῖς ὑπουργείοις λέγει. Τὰ τοπικὰ ταμεῖα μένουν.

§221Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουν ἀσφαλιστικὸν χαρακτῆρα, καταργοῦνται;

§222Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ ἔννοιά μας δὲν εἶναι αὐτή, δὲν θὰ καταργήσωμεν κανέν τοιοῦτον ταμεῖον.

§223Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ταμεῖα παρουσιάζουν ἀνωμαλίας. Δὲν τὸ ἀρνοῦμαι αὐτό, ἀλλὰ ξεύρετε ποίαν ἀνάγκην ἐδημιούργησαν τὰ ταμεῖα αὐτά. Βεβαίως ἡ λογιστικὴ ἀρχὴ ἐπιβάλλει τὴν κατάργησιν τῆς διακρίσεως, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν εἶσθε βέβαιοι ὅτι αἱ ἀνάγκαι αὐταὶ θὰ ἱκανοποιοῦνται τακτικῶς, νὰ εἶσθε ὀλίγον συντηρητικοὶ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ταμείων. Ὁ προϋπολογισμὸς δὲν πρέπει μόνον νὰ προβλέπῃ ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ἱκανοποίησιν τῶν ὑπαλληλικῶν ἀναγκῶν, ἀλλὰ πρέπει νὰ δίδωνται καὶ πιστώσεις διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων. Αὐτὰ τὰ ταμεῖα ἀφοροῦν ἐκτέλεσιν ἔργων.

§224Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Κάμνω τὴν δήλωσιν ὅτι δὲν πρόκειται νὰ καταργηθοῦν τὰ ταμεῖα. Ἀλλ’ εἶναι καὶ μερικὰ ταμεῖα τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν κανένα λόγον ὑπάρξεως.

§225Ι. ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Λέγει τὸ νομοσχέδιον ὅτι ἱδρύεται παρὰ τῷ ὑπουργείῳ Γεωργίας ταμεῖον ἐλαίας. Ἐξ αὐτοῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι τὸ νομοσχέδιον καταργεῖ καὶ αὐτά.

§226Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Εἶναι τοπικὰ ταμεῖα.

§227Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὅπου ὑπάρχει ταμεῖον πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων, δὲν πειράζει ἂν ὁ προϋπολογισμός μας ἔχει μίαν μικρὰν ἀνωμαλίαν.

§228Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δηλαδὴ δὲν καταργοῦνται τὰ ταμεῖα ἐκεῖνα.

§229Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Μόνον τὰ παρ’ ὑπουργείοις. Ὄχι τὰ τοπικά.

§230Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐφόσον πρόκειται περὶ τόσον μικροῦ ἀριθμοῦ ταμείων θὰ ἔπρεπε νὰ καθορισθοῦν αὐτὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἵνα μὴ ἀποφασίζῃ ἡ Βουλὴ ἀνεπιγνώτως. Πρέπει ὅμως νὰ ληφθῇ μέριμνα ἵνα μὴ ἐπισωρεύηται περὶ τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς τόσον ὄγκος ἐργασίας, ὁ ὁποῖος νὰ καθιστᾷ δυσχερῆ ὄχι μόνον τὴν συζήτησιν ἀλλὰ καὶ τὴν ἁπλῆν ἀνάγνωσιν τῶν νομοσχεδίων.

§231Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ τελειώσουν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀφοσιωθῶμεν εἰς τὴν διοίκησιν.

§232Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Νὰ συζητηθῶσι τὰ σπουδαιότερα.

§233Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργὸς). Δὲν παραγνωρίζω ὅτι ἡ δημοσία συζήτησις εἰς τὴν αἴθουσαν αὐτὴν παρέχει ἀπείρως μεγαλειτέρας ἐγγυήσεις, δι’ αὐτὸ θὰ προσπαθήσω ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα νομοσχέδια νὰ πάρω εἰς τὴν ἐξουσιοδότησιν.

§234Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Τὸν θεσμὸν τῆς ἐξουσιοδοτήσεως δὲν τὸν εὑρίσκω ὠφέλιμον διὰ τὸν κοινοβουλευτισμόν, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον ψηφίζονται τὰ νομοσχέδια, ἐξ ὧν τινὰ σπουδαιότατα δὲν εἶναι ὁ προσήκων. Δι’ αὐτὸ θὰ παρεκάλουν ὅσα νομοσχέδια δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖα νὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὴν μετέπειτα περίοδον. Καλὰ–καλὰ δὲν γνωρίζομεν ποῖα νομοσχέδια ψηφίζομεν. Μεταξὺ δὲ τῆς πρώτης καὶ δευτέρας συζητήσεως ὑφίστανται τοιαύτας μεταβολὰς, ὥστε δὲν τὰ γνωρίζομεν. Ἔχω ὑπ’ ὄψει νομοσχέδιον τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ὁποῖον ἐνεφανίσθη μὲ 2–3 ἄρθρα, κατόπιν ἔγιναν περισσότερα καὶ σήμερον εἰς τὴν τελευταίαν συζήτησιν τὸ βλέπω τρεῖς σελίδας.

§235Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀπὸ τὸν Νοέμβριον τὸ νομοσχέδιον. Εἶναι δὲ ἀστυνομικαὶ διατάξεις ὅλαι.

§236Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἀφοῦ ἔμεινεν ἀπὸ τὸν Νοέμβριον, μπορεῖ νὰ μείνῃ καὶ διὰ τὴν ἄλλην περίοδον.

§237Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ εἶπεν, ὅτι θὰ φέρῃ καὶ ἄλλας μειώσεις καὶ ἀντὶ νὰ κάμωμεν δύο νομοσχέδια περὶ φορολογικῶν μειώσεων ἐκάμαμεν ἕνα.

§238Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς) Θὰ ἐπεθύμουν νά εἴπω δύο λέξεις. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην πρῶτον μὲν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς νά μὴ παραταθοῦν παρά πολύν χρόνον. 4–5 μῆνες τὸν χρόνον εἶναι ἀρκετοί. Δεύτερον αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην νά μὴ σωρεύεται πολλὴ ἐργασία εἰς τὸ τέλος τῆς περιόδου καὶ δι’ αὐτὸ ἀπὸ πέρυσιν εἶπον εἰς τοὺς συναδέλφους μου ἅμα ἐτελείωσαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, σᾶς παρακαλῶ νά ἑτοιμάσετε τά νομοσχέδια μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νά ὑποβληθοῦν ὅλα εἰς τὴν ἀρχήν, διότι βραδύτερον δὲν θά εἰσαγάγω νομοσχέδια, παρά τά ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Τοῦτο ὅμως δὲν κατορθώθη, διότι ἀπὸ τοῦ τέρματος τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας περιόδου δὲν περιέπεσεν διάστημα εἰμή δύο μηνῶν. Ἐφέτος ὅμως ποὺ θά ἔχωμεν πολλοὺς μῆνας σᾶς ὑπόσχομαι νά προσκομισθῶσιν ὅλα ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τῆς συνόδου καὶ δὲν θά δεχθῶμεν ἄλλα παρά τά ἀπολύτως ἀναγκαῖα. Συγχρόνως ἐν ὑπουργικῷ συμβουλίῳ ἀπεφασίσαμεν ὥστε τά νομοσχέδια, τά ὁποῖα θά ἔχωμεν κατά τὴν ἀρχὴν τῶν νομοθετικῶν ἐργασιῶν θά ὑποβάλλωνται τά ἡμίση εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τά ἡμίση εἰς τὴν Γερουσίαν, ὥστε νά μὴ συμβαίνῃ αὐτὸ νά τελειώσουν ἀπὸ δῶ καὶ νά πᾶνε ὕστερα εἰς τὴν Γερουσίαν. Ἐάν ἐγένετο αὐτὴ ἡ σαΐτα κατά τὴν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θά εὐκολυνότανε πολὺ ἡ κατάστασις αὐτή. Αὐτά ἔχω νά εἴπω.

§239Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Προκειμένου περὶ καταργήσεως τοῦ ταμείου τοῦτο θὰ εἶχα νὰ εἴπω ὅτι καταργουμένου τοῦ ταμείου τῶν δασῶν δὲν μπορεῖ νὰ συντηρηθῇ ἡ ὑπηρεσία. Μετὰ τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως διὰ τὰ ὁδοιπορικὰ τῶν δασικῶν ὀργάνων θὰ καταλήξωμεν εἰς πλήρη ἀκινησίαν.

§240Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ καταργοῦμεν. Ἐξουσιοδότησιν ζητῶ νὰ καταργήσω ἐκεῖνα ποὺ θὰ κρίνω ὅτι εἶναι καταργητέα.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις ἐπερατώθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νομοσχέδιον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (ἐγείρονται οἱ πλεῖστοι)

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν ἄρθρων 22 καὶ 55 τοῦ διὰ τοῦ νόμου 3424 κυρωθέντος Καταστατικοῦ τῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων περὶ φορολογίας τῆς συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον) Αʹ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς καὶ τῶν ἄρθρων τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὀργανισμοῦ καὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». (γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον)

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κώδικος τῶν νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσαλδάρης.

§244Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὀφείλω νὰ εἴπω ὅτι μοὶ ἐπιστήθη ἡ προσοχὴ παρά τινος παρακολουθοῦντος τὸ ζήτημα εἰς μίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 68 εἰς τὴν ὁποίαν δίδεται ἀναδρομικὴ δύναμις διὰ τὴν χαρτοσήμανσιν. Ἡ περίπτωσις αὐτὴ ἀφορᾷ ἐκκρεμῆ δίκην, θὰ ἔχωμεν δὲ κατὰ συνέπειαν μεγάλην ζημίαν διὰ τὸ δημόσιον, ἐκ τῆς μὴ ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῶν κειμένων νόμων περὶ τελῶν χαρτοσήμου.

§245Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι τοῦ παλαιοῦ νόμου. Εἶναι ἐπανάληψις παλαιᾶς διατάξεως, τὴν ὁποίαν ἀφήνωμεν διὰ λόγους ταμιευτικούς. Πάντως ὅμως ὁ κ. ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ἂν ἤθελεν ἀναφέρει τὸ συγκεκριμένον ἢ περὶ τῆς περιπτώσεως, διὰ τὴν ὁποίαν ὡμίλησε θὰ ἤμην ἰδιαιτέρως ὑποχρεωμένος καὶ δὲν θὰ εἶχα καμμίαν δυσκολίαν νὰ προβῶ εἰς τὴν ἀπάλειψιν.

§246Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶναι δυστυχῶς ἡ δευτέρα ἀνάγνωσις καὶ δυστυχῶς δὲν προλαμβάνω νὰ ἐξετάσω. Σᾶς λέγω μόνον ὅτι πρόκειται περὶ ζημίας τοῦ δημοσίου.

§247Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ μοῦ λέγετε ὅτι πρόκειται περὶ ὑποθέσεως, ἡ ὁποία εἶναι ἐκκρεμής, δέχομαι νὰ τὴν ἀπαλείψω.

§248Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς). Καλλίτερον θά ἦτο νά τό ἀφήσωμεν νά ψηφισθῇ ὅπως ἔχει. Μπορεῖ δὲ νά διορθωθῇ εἰς τὴν Γερουσίαν ἐάν ἐξακριβωθοῦν τά λεγόμενα παρά τοῦ κ. ἀρχηγοῦ τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος.

§249Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μποροῦμεν νά εἴπωμεν ὅτι θά τεθῇ ἐν ἰσχύει ἡ διάταξις διά διατάγματος. Ἐγὼ ἐν τῷ μεταξὺ θά ἐξετάσω καὶ δὲν θά τὴν ἐπιβάλω.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 68 τροπολογεῖται ὡς ἑξῆς: «ἡ διάταξις αὕτη τίθεται ἐν ἰσχύει διά διατάγματος». Δεκτόν. Ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Βαρβαγιάννης.

§251Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι, κύριοι βουλευταί, ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς διότι εἰς ἐμὲ ἔλαχεν ὁ κλῆρος νὰ εἰσηγηθῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὰ νομοσχέδια τῆς Κυβερνήσεως περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων. Εἶμαι δὲ λέγω ἰδιαιτέρως εὐτυχὴς διότι μοῦ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ γίνω διερμηνεὺς τῶν θερμῶν συγχαρητηρίων τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν γενναίαν χειρονομίαν, τὴν ὁποίαν κάμνει πρὸς τὸν φορολογούμενον Ἑλληνικὸν Λαόν. Ἡ ἀντίληψίς μου, κύριοι βουλευταί, εἶναι ὅτι διὰ τὸν λαὸν αὐτόν, ὁ ὁποῖος ἐπὶ μίαν δεκαετίαν κατ’ ἔτος ἔβλεπεν καὶ νέα βάρη νὰ βαρύνουν τοὺς ὤμους του, ἀποτελεῖ τὸ παρὸν νομοσχέδιον μίαν δικαίαν καὶ εὐχάριστον ἔκπληξιν. Ὁ μέγας πόλεμος ὑπεχρέωσε πραγματικῶς καὶ τὴν Ἑλλάδα νὰ ὑποβληθῇ εἰς τεραστίας δαπάνας καὶ ὁ λαὸς τὴν ἠκολούθησεν εἰς μίαν σοβαροτάτην φορολογικὴν προσπάθειαν. Ἐνθυμεῖσθε ὅλοι, κύριοι βουλευταί, ὅτι εἰς ἐποχὴν πολεμικὴν ἐψηφίσθη ἡ φορολογία τῶν καθαρῶν προσόδων, ὅπως καὶ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ σύγχρονα Κράτη. Ἐκείνην τὴν ἐποχὴν ἐψηφίσθη ἡ φορολογία τῶν καθαρῶν προσόδων καὶ ψηφισθεῖσα ἐτέθη ἀμέσως μὲ σοβαρὰ ποσοστά, εἰς τὰ ὁποῖα ἀλλεπάλληλοι, ἀναφέρονται 50 νόμοι, οἱ ὁποῖοι ἐτροπολόγησαν τὸν νόμον περὶ καθαρᾶς προσόδου, ἀλλεπάλληλος νόμος ηὔξησε τὰ ποσοστὰ αὐτὰ εἰς τοιοῦτον σημεῖον, ὥστε πραγματικῶς θὰ ἠδύνατό τις ἄνευ ὑπερβολῆς νὰ ὑποστηρίξῃ ὅτι ἐκινδύνευε νὰ καμφθῇ ἡ φορολογικὴ ἱκανότης τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐγένετο εὐρὺς λόγος περὶ τῆς ἀναλογίας τοῦ βάρους τοῦ φόρου ἐν σχέσει πρὸς τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ βάρος μας τῆς φορολογίας ἐν συνόλῳ πρὸς τὸ Ἐθνικὸν εἰσόδημα, ἀνέρχεται περίπου εἰς ἕνα 20%, τὸ βάρος τῆς φορολογίας τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον εἰς ἕνα 28%. Εἶναι ὅμως ἀληθὴς ἡ παρατήρησις, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη κατὰ τὴν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος ἀρχηγὸς τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος ὅτι τὸ βάρος εἶναι κυρίως ὀνομαστικὸν διότι χάρις εἰς τὴν ἔλλειψιν καταλλήλου φοροτεχνικῆς ὑπηρεσίας χάρις εἰς τὸ ἄλλο, οἱ φόροι ἐπεβλήθησαν εἰς ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν διετήρει τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς ἐπαρκεῖς καὶ ἀναλόγους ἀριθμοὺς ὑπαλλήλων, χάρις εἰς τὴν ταχεῖαν καὶ ἁλματικὴν αὔξησιν τῶν ποσοστῶν καὶ χάρις εἰς τὴν ἐκ ταύτης κλονισθεῖσαν φορολογικὴν συνείδησιν τῶν πολιτῶν, μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀπολύτως ἐμφανῆ εἰσοδήματα, ὑπεχρεοῦντο πραγματικῶς νὰ καταβάλουν τοὺς βαρυτάτους αὐτοὺς φόρους. Καὶ διὰ τοῦτο θὰ εἴπω ὅτι, ἐν μέρει εἶναι δίκαια τὰ παράπονα τῶν φορολογουμένων. Ἡ κατάστασις εἶχεν ἀρχίσει νὰ ἐπιδεινοῦται καὶ εὑρέθημεν, πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῶν Φιλελευθέρων πρὸ κρουσμάτων διασαλεύσεως τῆς δημοσίας τάξεως, ὅταν ἡ Κυβέρνησις τοῦ συνασπισμοῦ χάρις εἰς τὴν ἡρωϊκὴν προσπάθειαν τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἠναγκάσθη πρὸς ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ μετέλθῃ καὶ μέτρα ὁπωσδήποτε αὐστηρὰ βεβαιώσεως καὶ ἀμέσου εἰσπράξεως τῶν φόρων καὶ τῶν καθυστερουμένων. Λέγω ὅτι ἤρχισε νὰ κλονίζεται καὶ ἡ δημοσία τάξις ὡς ἐγένετο πλέον ἀντιληπτὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετηθῇ εὐρύτερον τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς ἀμέσου φορολογίας. Ἡ Κυβέρνησις τῶν Φιλελευθέρων δὲν ὑπεσχέθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν Λαὸν μείωσιν τῶν φόρων. Ὑπεσχέθη μόνον ὅτι δὲν θὰ ἐπέβαλε νέα βάρη, καὶ πράγματι, μία ὁλόκληρος διετία διέρρευσεν ἔκτοτε χωρὶς νὰ ἐπιβληθῇ νέος τις φόρος, φαινόμενον διὰ τὴν τελευταίαν περίοδον τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐπέβαλε νέα βάρη ἐπὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Λαοῦ, ἀλλ’ εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς ἀρχῆς κατήρτισε μεγάλην ἐπιτροπὴν ἐξ ἀντιπροσώπων τῶν ἁρμοδίων ὑπουργείων–Οἰκονομικῶν, Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Γεωργίας—ἐξ ἀντιπροσώπων αὐτῶν τῶν ὀργανώσεων τῶν φορολογουμένων τάξεων, τῶν Ἐμπορικῶν Ἐπιμελητηρίων, τῆς Ἑνώσεως τῶν Τραπεζῶν καὶ ἄλλων σωματείων, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνέθεσε νὰ μελετήσῃ τὸ ὅλον πρόβλημα τῆς ἁπλοποιήσεως τῆς φορολογίας καὶ τῆς ἐνδεχομένης μειώσεως τῶν φόρων. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ ὀφείλω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἀπευθύνω δίκαιον ἔπαινον πρὸς τὸ ἔργον αὐτῆς, διότι συνεκέντρωσε πολύτιμα πράγματι, στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα βλέπομεν σήμερον τιθέμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς ἐφαρμογήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ἔργον τῆς ἐπιτροπῆς ἐβράδυνεν, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ Κυβέρνησις ἐμείωσε δύο σημαντικοὺς φόρους κατὰ 20%, τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ τὸν συνθετικόν. Ἤδη δὲ διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου μειοῦται ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν κατὰ 20%, ὁ φόρος τῶν κινητῶν ἀξιῶν κατὰ 20%, ὁ φόρος αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων κατὰ 20%, ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου 20%, ἀναστέλλεται δὲ ἐπὶ διετίαν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς. Καὶ ἤδη συντόμως κατὰ τὸ δυνατὸν θὰ εἰσέλθω εἰς μίαν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ἀπόψεις τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 μειοῦται ὁ φόρος οἰκοδομῶν κατὰ 20% καὶ ἐκπίπτει ἀπὸ τὸν φορολογούμενον λαὸν τὸ ποσὸν τῶν 58 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὁ φόρος, κύριοι, τῆς οἰκοδομῆς ἑορτάζει σήμερον περίπου τὴν ἑκατονταετηρίδα του, διότι εἶναι ὁ ἀρχαιότερος φόρος ἐπιβληθεὶς τῷ 1830, τροποποιηθεὶς τῷ 1836 μὲ ποσοστὸν τότε 7% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, καὶ ἴσχυσεν ἔκτοτε μέχρι τῆς βʹ Ἐθνικῆς Συνελεύσεως, ὁπότε ἐψηφίσθη νέος νόμος, ὁ νόμος ΚΒʹ ἀλλὰ καὶ πάλιν ἦτο φορολογία ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τῶν οἰκοδομῶν, προοδευτικὴ ἀπὸ 6½–10%, καὶ ἡ ὁποία μόνον τοῦτο τὸ χαρακτηριστικὸν εἶχε ὅτι τὸ πρῶτον καθιέρωνε τὸ ἐλάχιστον ποσοστὸν συντηρήσεως τὸ ὁποῖον ἐξέπιπτε ἀφορολόγητον ποσὸν δραχμῶν 240 ἐτησίως. Ὁ νόμος οὗτος ἴσχυεν ἔκτοτε μέχρι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου «περὶ καθαρᾶς προσόδου». Διὰ τοῦ νόμου τούτου ἐπεβλήθη τὸ πρῶτον φορολογία ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκοδομῶν, μὲ ποσοστὸν 12%. Καὶ πάλιν ἡ φορολογία ἦτο διὰ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα προοδευτικὴ, διότι ἐξέπιπτεν ἕν μικρὸν ποσὸν τὸ ὁποῖον ἔμενεν ἀφορολόγητον. Ἡ φορολογία ὑπέστη ἀλεπαλλήλους τροπολογίας καὶ ἀλλεπαλλήλους, ὡς αὐτάς, αὐξήσεις τῶν φορολογικῶν συντελεστῶν. Σήμερον τὰ ποσοστὰ τοῦ φόρου διαφέρουσιν. Ἄλλα μὲν εἶναι τὰ ποσοστὰ τοῦ φόρου διὰ τὰς οἰκοδομὰς Ἀθηνῶν, Πειραιῶς καὶ Περιχώρων καὶ ἄλλα διὰ τὰς οἰκοδομὰς τῶν ἐπαρχιῶν. Αἱ οἰκοδομαὶ τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς ἐπιβαρύνονται μὲ τοὺς ἑξῆς ἀμέσους φόρους: μὲ κύρωσιν φόρου 13%, μὲ πρόσθετον φόρον λόγῳ ἀναγκαστικοῦ δανείου 30% ἢ τοῦ 32, μὲ πρόσθετον δημοτικὸν φόρον 20%, μὲ πρόσθετον φόρον μονίμων ὁδοστρωμάτων 10%. Ἐπὶ πλέον αἱ οἰκοδομαὶ τῶν δύο τούτων πόλεων ἐπιβαρύνονται μὲ πρόσθετον φόρον, δανείου ὑδρεύσεως, τῆς Οὔλεν 12%· σύνολον ἐπιβαρύνσεως 32,8. Ἐπὶ πλέον ὑπάρχει καὶ ὁ φόρος διὰ τὸ ταμεῖον ἀπόρων ἐνοικιαστῶν 3% διὰ τὰ εἰσοδήματα πέραν τῶν 1000 δραχμῶν μηνιαίως. Ἡ φορολογία τῶν οἰκοδομῶν τῶν ἐπαρχιῶν θὰ ἴδωμεν κατόπιν ὅτι εἶναι πολὺ ἐλαφρά. Συνίσταται ὡς κύριον φόρον 13%, 40% λόγῳ ἀναγκαστικοῦ δανείου καὶ 20% πρόσθετον φόρον. Ἄν θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου τούτου καὶ ἔχω πίνακα ὁ ὁποῖος μετατρέπει εἰς μεταλλικὰς δραχμὰς ὅτι εἰς ποσὰ ὁ φόρος οὗτος πραγματικῶς κατὰ τὰ 3 τελευταῖα ἔτη, ὁπότε ἔγινεν ἡ νέα ἀπογραφὴ τῶν οἰκοδομῶν, ἐτριπλασιάσθη. Ἀλλ’ ἄν θελήσωμεν νὰ κρίνωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν φορολογουμένων οἰκοδομῶν ἐν σχέσῃ πρὸς τὸν ἀληθῆ ἀριθμὸν τῶν οἰκοδομῶν, τὸν ὑπάρχοντα ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Ἐπικρατείᾳ, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τῶν ἑξῆς ἐκπληκτικῶν ἀριθμῶν. Ἐπὶ 953.000 οἰκοδομῶν, φορολογοῦνται μόνον 228 χιλιάδες, διότι παρέλειψα νὰ εἴπω ὅτι κατὰ τὴν ἰσχύουσαν σήμερον νομοθεσίαν αἱ ἰδιοκατοικούμεναι οἰκοδομαὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἐτήσιον εἰσόδημα κάτω τῶν 3000 δραχμῶν δὲν φορολογοῦνται. Ἔχομεν λοιπὸν φορολογουμένας κατοικίας 228.000 ἀφορολογήτους 639.000, ἔτι δὲ 46.000 ἀφορολογήτους ὡς ἀνηκούσας εἰς τὸ δημόσιον καὶ 21.000 οἰκοδομαὶ νεόδμητοι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διατάγματος τοῦ 1923, ἀπηλλάγησαν πάσης φορολογίας. Εἶναι, ἀληθές, λίαν ἀμφίβολον, κύριοι βουλευταί, ὅτι ὁλόκληρος αὐτὸς ὁ τεράστιος ὄγκος τῶν 628.000 οἰκοδομῶν, ἔχει πραγματικῶς εἰσόδημα κατώτερον τῶν 3.000 ἐτησίως, δηλαδὴ ἔχει εἰσόδημα κατώτερον τῶν 250 δραχμῶν μηνιαίως. Καὶ ἀποτελεῖ ἀσφαλῶς παράβασιν τοῦ ἀξιώματος τῆς φορολογίας, παράβασιν ἀκόμη καὶ τῆς στοιχειώδους φορολογικῆς δικαιοσύνης, εἰς μίαν εὐνομουμένην πολιτείαν νὰ φορολογεῖται τὸ ¼ τῶν οἰκοδομῶν, τὰ δὲ ἄλλα ¾ νὰ μένουν ἀφορολόγητα. Ἄν θελήσωμεν νὰ ἀναλύσωμεν ἐκ τῶν φορολογουμένων οἰκοδομῶν τὰς 628.000 αἱ ὁποῖαι ἀποδίδουν ἐκ τοῦ φόρου 180.000.000, θὰ εἴδωμεν ὅτι ἐξ αὐτῶν 57 000 οἰκοδομαὶ τῶν τεσσάρων μεγαλυτέρων πόλεων, Ἀθηνῶν, Πειραιῶς, Θεσσαλονίκης καὶ Πατρῶν, μόνον αὗται ἀποδίδουν 100.000.000, αἱ δὲ 170.000 οἰκοδομαὶ ὅλης τῆς ἄλλης Ἑλλάδος, ἀποδίδουν 79.500.000. Μὴ λησμονῶμεν δὲ, ὅτι εἰδικῶς αἱ οἰκοδομαὶ τῶν μεγαλουπόλεων καταβάλλουν ἐπὶ πλέον καὶ φόρον ὑδρεύσεως 80.000.000. Καὶ ἐρωτᾶται: Εἶναι δικαία ἡ σημερινὴ φορολογία, ὅταν αἱ 59.000 οἰκοδομαὶ καταβάλλουν τὰ ⅔ τοῦ φόρου, ἄλλαι 170.000 τὸ ἄλλο ⅓ τοῦ ὑπολοίπου φόρου, καὶ αἱ 628.000 μένουν ἐντελῶς ἀφορολόγητοι; Τὸ τρωτόν, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἡ ἰσχύουσα παρ’ ἡμῖν νομοθεσία, προκειμένου περὶ ἰδιοκατοικουμένων οἰκοδομῶν, ἀφήνει ἐντελῶς ἀφορολόγητον τὸ ποσὸν τῶν 3.000. Δὲν ἀρκεῖται δὲ εἰς τὸ νὰ φορολογήσῃ τὸ ἐπὶ πλέον εἰσόδημα τῶν 1.000 δραχμῶν, μὲ τὸ βαρύτερον ποσὸν τοῦ φόρου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐκπίπτον ποσὸν ὁλόκληρον, μὲ τὸν φόρον τοῦτον. Θὰ συμβαίνῃ δὲ τὸ ἑξῆς ἄτοπον: μία οἰκοδομὴ ἡ ὁποία ἔχει ἕνα φόρον εἰσοδήματος 3.100 δραχμές, πρέπει νὰ καταβάλῃ διὰ τὰς 100 ἐπὶ πλέον δραχμὰς φόρον 13% ἐπὶ τοῦ συνόλου, 40% ἐπὶ πλέον λόγῳ ἀναγκαστικοῦ δανείου 10% φόρον μονίμων ὁδοστρωμάτων 12% φόρον ὑδρεύσεως, πρέπει νὰ καταβάλλῃ δηλαδὴ ποσὸν 635 δραχμῶν διὰ τὰς 100 δραχμὰς καὶ 160 διὰ τὰς ἄλλας. Καὶ ἐρωτῶμεν: ποῖος φορολογούμενος πολίτης θὰ ἔχῃ φθάσῃ μέχρι αὐτῆς τῆς βλακείας, νὰ ἔχει τοιαύτην φορολογικὴν συνείδησιν, ὥστε οἰκοδομὴν ἡ ὁποία ἔχει ἕνα εἰσόδημα 3.100 δραχμῶν, νὰ μὴ προσπαθήσῃ διὰ παντὸς μέσου νὰ παραδώσῃ ὅτι ἔχει εἰσόδημα κατώτερον τῶν 3.000 κατὰ μῆνα; Τὸ πρᾶγμα θὰ μποροῦσε νὰ θεραπευθῇ ἄν ὁ ἀξιότιμος ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν ἐδέχετο μίαν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως καθιερωθῇ μία προοδευτικότης τῆς φορολογικῆς κλίμακος, προκειμένου περὶ μικροῦ εἰσοδήματος. Βλέπω δὲ μετ’ εὐχαριστήσεως ὅτι ἔν τινι μέτρῳ, προσεχώρησεν πρὸς τὰς ἀπόψεις τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ἐπιτροπῆς. Διότι τὴν στιγμὴν, ποὺ θὰ δεχθῶμεν μία προοδευτικότητα τῆς φορολογίας διὰ τὰ μικρὰ εἰσοδήματα τῶν οἰκοδομῶν, χωρὶς νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοὺς βαρεῖς συντελεστὰς καὶ τοὺς προσθέτους φόρους, θὰ εἶναι δυνατὸν καὶ τῶν φόρων νὰ γίνῃ πραγματικὴ βεβαίωσις, καὶ νὰ κατατάξωμεν τὰς οἰκοδομὰς αὐτὰς αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς ἔχουν εἰσόδημα σήμερον. Θὰ εἴχομεν δὲ τοὐλάχιστον τὸ ⅓ τῶν οἰκοδομῶν αὐτῶν τῶν 680.000 ὅσας χαρακτηρίζομεν ὡς οἰκοδομὰς φορολογησίμους, καὶ θὰ εἴχομεν ἕνα φόρον 200 δρχ. κατ’ οἰκοδομήν, ἤτοι ποσὸν 60.000 ἐτησίως τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἐπέτρεπε νὰ μειώσωμεν εὐρύτερον καὶ γενικώτερον τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει νὰ ὑποβάλῃ μίαν τροπολογίαν ἀκόμη. Πρόκειται περὶ τοῦ ἐκπιπτομένου ποσοῦ διὰ τὴν συντήρησιν καὶ ἐπισκευὴν τοῦ κτιρίου. Τὸ γνωρίζετε, κ. βουλευταί, τὸ ποσὸν αὐτὸ ὁρίζεται εἰς 7% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων προσόδων. Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψει, σήμερον, ὅτι λόγῳ τοῦ ἐνοικιοστασίου, αἱ οἰκοδομαὶ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ ἐπισκευασθοῦν, διότι οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν δὲν εἶχον ἐπαρκῆ εἰσοδήματα, καὶ ὅτι σήμερον, ὁπότε αἱ ζημίαι τῶν οἰκοδομῶν εἶναι μεγάλαι, δὲν ἐπιχειροῦνται ἐπισκευαί, βλέπομεν ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ αὔξησις τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει γενναιοτέραν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Τὰ 7% προτείνει, προκειμένου περὶ οἰκοδομῶν αἱ ὁποῖαι μένουν ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον, νὰ αὐξηθῇ εἰς 15%. Σεῖς, κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, δέχεσθε μόνον 10 ἀλλ’ εἶναι πολὺ ὀλίγα. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ παρεκάλει νὰ γίνῃ μία μικρὰ αὔξησις, διότι ἄλλη εἶναι ἡ δαπάνη ἐπισκευῆς διὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τῆς οἰκίας καὶ ἄλλη εἶναι ἡ δαπάνη ἐπισκευῆς οἰκίας ἡ ὁποία εὑρίσκεται ὑπὸ ἐνοικιοστάσιον, ὅπου λόγῳ τῶν ἀνωμάλων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον σχέσεων, ἐνοικιαστοῦ καὶ ἰδιοκτήτου, αἱ διαταράξεις εἶναι πολὺ συχναί. Δι’ ὅλα αὐτὰ θὰ ἐπέμενεν ἡ ἐπιτροπὴ ὅπως δεχθῆτε μίαν αὔξησιν εἰς 15%.

§252Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅ,τι μποροῦσα, τὰ ἔδωσα καὶ γι’ αὐτὸ ἔκαμα τὴν ἀνατύπωσιν, γιὰ νὰ τὴν ἔχετε σήμερον ὑπ’ ὄψει σας.

§253Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἑπομένως δέχεσθε τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ⅓; Θὰ ἤθελα κ. ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, μίαν διασάφησιν ἐπὶ τῆς ἀνατυπώσεως.

§254Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπῆγα εἰς τὸ Καζακλὰρ καὶ ἔμαθα, ὅτι ἐπῆγεν ὁ ἔφορος καὶ ἐζήτησε νὰ φορολογήσῃ ὅλα τὰ παλαιὰ σπίτια τὰ ὁποῖα κάθονται γεωργοὶ καὶ εἶναι ἁπλῶς γεωργικά. Ὅλα δὲ αὐτὰ τὰ γεωργικὰ σπίτια ἐζήτησε νὰ τὰ φορολογήσῃ μὲ 6000.

§255Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μοῦ ἀνεφέρθη ὅτι ὁ ἔφορος ἔκαμε τοιοῦτόν τι. Ὅταν μοῦ ἀναφέρουν θὰ λάβω τὰ μέτρα μου.

§256Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Πάντως ὅλα τὰ σπίτια τῆς ὑπαίθρου Χώρας θὰ πληρώνουν πολὺ μεγάλα ποσά.

§257Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὰ ποὺ λέγετε εἶναι ὑπερβολαί. Ὁ κ. εἰσηγητὴς λέγει, ὅτι δὲν φορολογοῦνται τὰ χωρικὰ σπίτια, φαίνεται ὅτι θὰ εἶναι τουρκικὰ σπίτια διὰ νὰ γίνεται αὐτὴ ἡ φορολογία τώρα.

§258Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα Τουρκικά;

§259Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι αὐτὸ δὲν δύναται νὰ διορθωθῇ τώρα νομοθετικῶς, ἀλλὰ ἀφ’ οὗ κάματε παράπονο ὅτι πραγματικῶς χωρικὰ σπίτια ἐφορολογήθησαν, ὑπόσχομαι ὅτι θὰ λάβω τὸ κατάλληλον μέτρον.

§260Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου, κ. βουλευταί, μειοῦται ὁ φόρος τοῦ δημοσίου κατὰ 20% ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου αὐτοῦ εἶναι ἀσήμαντος. Ἔχομεν μίαν μείωσιν φόρου κατὰ 7% ἂν ὑποτεθῇ ὅτι θὰ γίνῃ. Ὥστε ὁ φόρος βασίζεται μόνον ἐπὶ τῶν τόκων τῶν ἐνυποθήκων δανείων ἤτοι τῶν δανείων ἐκείνων τὰ ὁποῖα γίνονται διὰ τῆς Κτηματικῆς Τραπέζης. Τὰ ¾ τοῦ φόρου αὐτοῦ αὐτοῦ ἀπορρέουν μέχρι σήμερον ἀπὸ τὰ ἐνυπόθηκα δάνεια. Ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου αὐτοῦ ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ 1919 ἦτο 8%, ἀνήρχετο τότε εἰς 1.000.000 χρυσᾶς δραχμάς, τώρα ὁ συντελεστὴς εἶναι 15% καὶ ἐπὶ πλέον ἔχομεν, καὶ 40% ἀναγκαστικὸν δάνειον. Ἡ ἀπόδοσις τοῦ φόρου αὐτοῦ ἀνέρχεται εἰς 32%, δηλαδὴ πρόκειται περὶ μιᾶς ἀποτυχίας τοῦ φόρου. Θεωρητικῶς, κ. βουλευταί, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαιότερος φόρος ἀπ’ αὐτόν, πραγματικῶς, ἐὰν θέλομεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἀρχὴν τῆς διακρίσεως τῶν φόρων, ἀσφαλῶς πρέπει μὲ τὰ βαρύτερα ποσοστὰ νὰ φορολογήσωμεν τὴν πρόσοδον ἐκείνην, ἡ ὁποία κτᾶται ἐκ τοῦ κεφαλαίου, ἡ ὁποία κτᾶται ἀκόπως. Αὐταὶ εἶναι θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν καὶ ἐσχάτως ἀκόμη καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Θεωρητικῶς λοιπὸν εἶναι ὀρθὸν ἡ φορολογία νὰ εἶναι βαρεῖα, ἐν τούτοις ὅμως ἡ ὅλη αὐτὴ θεωρητικὴ ἀξία καταπίπτει ὅταν ἐξετάσωμεν ποῖος τὸν πληρώνει τὸν φόρον, διότι δυστυχῶς τὸν φόρον τοῦ τοκοσήμου τὸν πληρώνει ὁ δανειζόμενος ἀπαλασσομένου τοῦ δανειστοῦ. Ὁ δανειστὴς ἔχει τὴν εὐχέρειαν νὰ ἐπιρρίψῃ τὸν φόρον αὐτὸν ἐπὶ τοῦ δανειζομένου, ὁ ὁποῖος διὰ νὰ συνεχίσῃ τὴν ἐπιχείρησίν του, ἀναγκάζεται ὑπὸ βαρυτέρους ὅρους νὰ δανεισθῇ χρήματα καὶ ἀποδέχεται εὐχαρίστως καὶ τὴν πρόσθετον φορολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἐπέβαλλε. Εἶναι γνωστόν, κ. βουλευταί, ὑπὸ ποίας μεθόδους γίνεται αὐτὴ ἡ ἐπίκτησις τοῦ φόρου. Ἂν μὲν ὁ δανειστὴς ἀποδεχθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ ἐπιτοκίου, θὰ συνυπολογίσῃ ἐπὶ τῶν τόκων τοῦ δανειζομένου χρήματος καὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ τοκοσήμου, ἂν δανείσῃ μὲ 10% καὶ γνωρίζω ὅτι μὲ τὸν τόκον αὐτὸν θὰ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πληρώσω 21 τοκόσημον, θὰ δανείσω μὲ 13%, ἂν ὅμως εἶμαι τοκογλύφος, τότε φοβοῦμαι νὰ ὑπερβῶ τὰ ἐσκεμμένα, τότε ἁπλούστατα ὑπὸ τὸν τύπον τῆς προεισπράξεως τοῦ τόκου, θὰ ἀπορρίψω, πάλιν τὸν φόρον. Σήμερον ὅμως ἀκριβῶς λόγῳ τῆς κρίσεως τὴν ὁποίαν διερχόμεθα καὶ ἡ κρίσις αὐτὴ εἶναι κυρίως ἔλλειψις κεφαλαίων, ἔχομεν κάθε συμφέρον νὰ τὸν ὑποβιβάσωμεν, καὶ τὸ ἐτόνισεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχομεν κάθε συμφέρον νὰ μειώσωμεν τὸν τόκον καὶ δὲν δυνάμεθα ἄλλως πως νὰ μειώσωμεν τὸν τόκον εἰμὴ καταργοῦντες προσωρινῶς τὴν φορολογίαν τοῦ τοκοσήμου. Ἐκ πρώτης ὄψεως ἡ πρότασίς μου φαίνεται παράδοξος καὶ φοβοῦμαι ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ μοῦ εἴπῃ ἀμέσως, μὰ πῶς δύναμαι νὰ καταργήσω ἐξολοκλήρου τὸν φόρον τοῦ τοκοσήμου τὴν στιγμὴν ποὺ θὰ χάσω καὶ αὐτὰ τὰ ὀλίγα. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι δὲν πρόκειται τὸ δημόσιον νὰ χάσῃ. Ἐγὼ δὲν φθάνω μέχρι τῆς προτάσεως τῆς καταργήσεως ἐξ ὁλοκλήρου τοῦ φόρου, διότι καὶ ἐδῶ ἀκόμη εἶπον προηγουμένως ὅτι πρέπει τὸ ἔσοδον νὰ φορολογεῖται βαρέως. Ἀλλὰ καὶ ἐδῶ πάλιν πρέπει νὰ γίνῃ διάκρισις: Εἶναι κεφάλαια τὰ ὁποῖα δανείζεται πρὸς παραγωγικοὺς σκοποὺς καὶ κεφάλαια τὰ ὁποῖα διατρέχουν ἕνα κίνδυνον δανειζόμενα. Εἰς τὰ παραγωγικὰ δάνεια νὰ καταργήσωμεν ἔστω καὶ προσωρινῶς τὸν φόρον τοῦ τοκοσήμου. Εἶναι ἀληθὲς κ. βουλευταί, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κάμνει ἤδη τὰς πρώτας ἀποφάσεις εἰς τὰς Τραπέζας αἱ ὁποῖαι ἔχουν καταθέσεις, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι....

§261Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν)...........

§262Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ μείνωμεν σύμφωνοι ἐπ’ αὐτοῦ. Νὰ εἴπωμεν ὅτι διατηροῦμεν τὸν φόρον τοῦ τοκοσήμου, διότι ὑπάρχουν ἄλλαι προτάσεις ὅπου χωρὶς ἴσως νὰ τὸ προσέξωμεν πολύ, ἀπαγορεύονται καὶ μάλιστα ................................ ὅταν προκειμένου περὶ τῶν ἀλλοδαπῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τῶν τραπεζιτικῶν χορηγοῦμεν ἀπαλλαγὴν τοῦ φόρου τοῦ τοκοσήμου διὰ τὰ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα.

§263Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δι’ ὅλα.

§264Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν θέλετε νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν δήλωσιν σταματῶ. Δὲν εἶναι δι’ ὅλας, ἀπ’ ἐναντίας αἱ Ἑλληνικαὶ Τράπεζαι διὰ τὰ πιστωτικὰ ὑπόλοιπα.....

§265Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τῶν ὑποκαταστημάτων;

§266Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι μὲ ξένας Τραπέζας. Ἐν Ἀγγλίᾳ φορολογοῦνται μὲ φόρον τοκοσήμου. Ἔχω συγκεκριμένον παράδειγμα. Ἔχει ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα πιστωτικὸν ὑπόλοιπον 200.000 λιρῶν ἐπὶ 5% τόκον. Ἀπ’ αὐτὸν τὸν λογαριασμὸν κερδίζει 10%, κερδίζει 20.000 λίρες Ἀγγλικές. Διὰ τὰς 10.000 λίρες τὰς ὁποίας πληρώνει τόκους ἡ Λαϊκὴ Τράπεζα ἔξω, καὶ καλεῖται ἡ ξένη Τράπεζα νὰ πληρώσῃ 21% τοκόσημον, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ πληρώσῃ αὐτή, θὰ τὸ πληρώσῃ ἡ ἐδῶ Τράπεζα ὑπὸ ηὐξημένην τιμήν, θὰ πληρώσῃ δηλ. ἄλλες 2.100 καὶ 2.600, τὸ ὅλον 4.700. Θέτομεν δηλαδὴ κατ’ οὐσίαν μίαν φορολογίαν 47% ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων κερδῶν.

§267Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τῆς ἡμεδαπῆς ἑταιρείας;

§268Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, Ποία ξένη Τράπεζα ἐπλήρωσεν μέχρι σήμερον τοκόσημον;

§269Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος δανειστὴς ἐπλήρωσεν μέχρι σήμερον τοκόσημον;

§270Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κανείς. Καὶ φθάνομεν κατὰ συνέπειαν εἰς ὑψωμένην τιμὴν μὲ τὴν ὁποίαν θὰ προμηθεύωνται αἱ Ἑλληνικαὶ Τράπεζαι τὰ ξένα κεφάλαια.

§271Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἐὰν διὰ τῆς ἐξαιρέσεως αὐτῆς, ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τοῦ τόκου. Ἁπλῶς θὰ χρησιμεύσῃ νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσοστὸν τῶν κερδῶν τὸν ὁποῖον μένει ἀφορολόγητον......

§272Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω ὅτι δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω διατὶ νὰ θέσωμεν εἰς εὐνοϊκωτέραν μοῖραν τὰς ξένας Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι κατέπλευσαν ἀπὸ ἐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ αἱ ὁποῖαι συναγωνίζονται ἀγρίως τὰς ἡμεδαπάς.

§273Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ σήμερον ἐλήφθη μέριμνα κατὰ τὴν μείωσιν τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν κερδῶν τῶν ἀλλοδαπῶν ἑταιρειῶν, τοιαύτη ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ λεχθῇ ὅτι πλεονεκτοῦν αἱ ἀλλοδαπαὶ ἑταιρεῖαι ἀπέναντι τῶν ἡμεδαπῶν.

§274Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ δύνανται νὰ προμηθεύωνται κεφάλαια μὲ εὐθηνότερον τόκον κατὰ 2 μονάδας. Αὐτὸ εἶναι προφανές. Ἄν μὲν αἱ ξέναι Τράπεζαι αἱ ἱδρυθεῖσαι ἐν Ἑλλάδι ἀπαλλάσσονται παντὸς φόρου, αἱ δὲ ἡμεδαπαὶ εἶναι ὑποχρεωμέναι νὰ πληρώσουν τοκόσημον......

§275Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλουν αἱ ἡμεδαπαὶ νὰ ἐξομοιωθοῦν μὲ τὰς ξένας δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν.

§276Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἐπιμένω περισσότερον, ἀφοῦ δὲν κατορθώνω νὰ σᾶς πείσω. Διὰ τῆς παραγράφου τοῦ νομοσχεδίου μειοῦται ὁ συνθετικὸς φόρος κατὰ 20%. Ὁ συνθετικὸς φόρος, κ. βουλευταί, εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἀπὸ ἀπόψεως ἀποδόσεως τοῦ φόρου ἔχει σχεδὸν τὴν μεγαλυτέραν καὶ παταγωδεστέραν ἀποτυχίαν. Ὁ φόρος οὗτος τὸ 1919, ὅτε τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη μὲ φορολογικὰ ποσοστὰ ἐλαφρότατα, ἐλάχιστον φόρον 5% καὶ ἀνώτατα 15%, ἀπέδωσε 9.000.000 μεταλλικὰς δραχμάς, σήμερον μὲ φορολογικὰ ποσοστὰ βαρύτατα καὶ μὲ διπλάσια ἠμπορεῖ κανεὶς νὰ εἴπῃ μὲ πληθυσμὸν διπλασιασθέντα, δὲν ἀποδίδει παρὰ 7.700.000 μεταλλικῶν δραχμῶν. Ἐὰν συντόμως θελήσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς λόγους τῆς ἀποτυχίας τοῦ φόρου αὐτοῦ, θὰ ἔπρεπε νὰ εἴπωμεν ὅτι τὸ λάθος εἶναι ὅτι ταυτοχρόνως ἐθεσπίσθη ὁλόκληρον τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν προσόδων τὸ ἀναλυτικὸν καὶ ἀπεδιώχθη συγχρόνως καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς φορολογίας τῆς συνολικῆς, χωρὶς νὰ ἔχωμεν παρασκευασμένον τὸν Λαόν. Καὶ παρὰ τὰ ἐπιστημονικὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα ἔχει ὁ φόρος αὐτός, ὁ ὁποῖος ἀφίνει καὶ ἕν ποσὸν ἀφορολόγητον διὰ τὰς πενομένας τάξεις, παρ’ ὅλα αὐτὰ ἔχει τὸ μέγα μειονέκτημα νὰ βεβαιοῦται δυσκόλως. Ὅταν λοιπὸν ἐπεδιώξαμεν καὶ ἐφαρμόσαμεν 8 φορολογίας, ἦτο ἑπόμενον ὅτι κἄποιος, τοὺς φόρους αὐτοὺς κἄποια πλευρὰ ἔπρεπε νὰ ὑποστῇ τὸν πρῶτον κλονισμόν. Ἀλλ’ ὡς ἐὰν νὰ μὴ ἤρκη αὐτὸ μᾶς κατέλαβε μία μανία φορολογικῶν μεταρρυθμίσεων, μανία ἀνάλογος πρὸς τὴν μανίαν τῶν φορολογιῶν, τὴν ὁποίαν εἶχε καταλάβει τοὺς Γάλλους εἰς τὰ 1924, ὅπου ἐντὸς μιᾶς διετίας εἶχον ψηφίσει τόσους νόμους. Καὶ μάλιστα ἡμεῖς, μπορῶ νὰ εἴπω, δὲν ἔχομεν ὑπερβάλλει, διότι ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐν μιᾷ νυκτὶ καὶ μόνῃ ἐδιπλασιάσθη καὶ ηὐξήθη τὸ ἀνώτατον ὅριον κατὰ 60%, μόλις εἶδον ὅτι τὰ 60% δὲν ἄφιναν καθόλου εἰσόδημα ἔσπευσαν μετὰ μίαν ἑβδομάδα νὰ τὸ καταργήσουν. Αὐτή, λοιπόν, ἡ πολυνομία ἔφερε μίαν σύγχυσιν ὄχι μόνον μεταξὺ τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ καὶ μεταξὺ τῶν ὀργάνων αὐτῶν ἀκόμη. Τρίτον εἶναι τὰ ποσοστὰ βαρέα. Ἡ κλῖμαξ διὰ τὴν Ἑλλάδα ὄχι βέβαια συγκρινομένη πρὸς τὸν συνθετικὸν φόρον τῆς Τσεχοσλοβακίας καὶ τῆς Αὐστρίας, διὰ τὴν ἄλλην ὅμως ἡ ὁποία ἔχει ἐμμέσους φόρους ἀρκετὰ βαρεῖς, καὶ ἡ ὁποία εἶχε καὶ ἄμεσον φορολογίαν βαρύτατα ποσοστὰ ἦτο... Ἦτο ἑπόμενον ὁ πολίτης νὰ ἀμυνθῇ ἐπὶ ζημίᾳ ὄχι μόνον τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ἀλλὰ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἀποδόσεως καὶ τοῦ ἀναλυτικοῦ φόρου, διότι ἔπρεπε νὰ μειώσῃ τοὺς ἀναλυτικοὺς φόρους διὰ νὰ διαφύγῃ τὸν συνθετικὸν φόρον. Ὁ φόρος αὐτὸς ὅμως ὑπέστη ἄλλα τραύματα. Μέγα τμῆμα τοῦ εἰσοδήματος τοῦ φορολογητέου διαφεύγει. Ὑπῆρχεν μία ἀμφισβήτησις, μέχρις ἐσχάτων ἀκόμη ἐὰν πρέπει νὰ φορολογοῦνται τὰ Ἐθνικὰ δάνεια διὰ συνθετικοῦ φόρου. Σήμερον πλέον τὸ ζήτημα ἔχει λυθῆ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, κακῶς ἀπὸ τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας καὶ ἀπαλλάσσει τὰς προσόδους τῶν Ἐθνικῶν δανείων ἀπὸ τὸν συνθετικὸν φόρον. Ἐγὼ ἔχω τὴν ἀντίληψιν, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὸς ὁ νόμος, ὁποῖος ἀπαλλάσσει τὰ εἰσοδήματα. Ἡ ἀσυδοσία, δηλαδή, ἀντίκειται ἀσφαλῶς πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦ Συντάγματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ἕκαστος πολίτης συνεισφέρει ἀναλόγως. Καὶ σήμερον σοβαρώτατα συζητεῖται ἔξω τὸ δικαίωμα τῆς ψηφίσεως τοιούτων νόμων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι γεγονός, ὅτι ἓν εἰσόδημα ὀγκῶδες δὲν φορολογεῖται. Ἀλλ’ ἐρωτῶ μήπως οὐσιαστικῶς φορολογοῦνται τὰ εἰσοδήματα ἐκ καταθέσεων τῶν Τραπεζῶν; Ἔχομεν κύριοι βουλευταί, 13 ἢ 14 δισεκατομμύρια καταθέσεις. Ἡ Κυβέρνησις ὀρθῶς πράττουσα πρὸ ἔτους ἐψήφισε τὸ ἀπόρρητον τῶν Τραπεζῶν. Καὶ εἶναι ἀδύνατον πλέον, διότι ἀπαγορεύεται, ὁ ἔφορος νὰ ἐλέγξῃ τὰς Τραπέζας καὶ νὰ ἐξακριβώσῃ τὶ καταθέσεις ἔχουν. Ἑπομένως, ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ εἰσόδημα, τὸ ὁποῖον μπορούσαμε νὰ τὸ ὑπολογίσωμεν εἰς 600–700 χιλ. ἐτησίως διαφεύγει. Ἀλλ’ ἐκτὸς αὐτοῦ, μήπως τὸ εἰσόδημα ἐξ ἀνωνύμων τίτλων φορολογεῖται; Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου φοροτεχνικῶς νὰ συλλάβωμεν τὸ εἰσόδημα τῶν ἀξιῶν, ὀφείλομεν κατ’ οὐσίαν νὰ φθάσωμεν εἰς κατάργησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ μήπως καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσερχόμενον χρῆμα συλλαμβάνεται; Θὰ εἰσέλθῃ εἴτε διὰ νὰ ὑπενδυθῇ εἰς Ἐθνικὰ δάνεια εἴτε διὰ νὰ συμμετάσχῃ εἰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὑπὸ μορφὴν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, εἴτε ὑπὸ τύπον δανείου ἀπαλλασσομένου παντὸς φόρου. Καὶ ἐρωτᾶται πλέον τὶ ἀπομένει ὡς εἰσόδημα τὸ ὁποῖον φορολογεῖται; Φορολογεῖται κυρίως μόνον τὸ εἰσόδημα τὸ ὁποῖον φορολογεῖται καὶ ἐντατικῶς, φορολογοῦνται δηλαδὴ αἱ οἰκοδομαί, ἔμποροι καὶ αἱ βιομήχανοι —φορολογοῦνται οἱ ὑπάλληλοι καὶ διὰ ἐλεύθερα ἐπαγγέλματα. Ὅλα αὐτὰ βέβαια εἶναι ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα, ἐὰν μάλιστα τὰ συνδυάσωμεν καὶ μὲ τὴν ἀπόδοσιν τοῦ φόρου, τὰ ὁποῖα μποροῦσαν κάθε ἕνα νὰ πείσουν νὰ κάνῃ μίαν χειρονομίαν νὰ δώσῃ τὸ κτύπημα εἰς αὐτὸν τὸν φόρον. Καὶ ἀσχέτως ἀκόμη πρὸς αὐτὰ τὰ ἐπιχειρήματα ἔχομε καὶ τὸ ἑξῆς. Ὁ σύνδεσμος τῶν ἀλευροβιομηχάνων, τὸ τελευταῖον συνέδριον τῶν ἐπιμελητηρίων τῆς Χώρας, ὁμοφώνως ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς ὁλοσχεροῦς καταργήσεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου. Ὑπῆρξε καὶ ἓν ἄλλο ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἴσως εἶναι καὶ τὸ πειστικόν. Σήμερον, λέγουσιν οἱ ὑπέρμαχοι τῆς καταργήσεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου, ὅτι διερχόμεθα κρίσιν, ἔχομεν ἀνάγκην κεφαλαίων. Κεφάλαια ὑπάρχουν πολλὰ Ἑλληνικὰ ἔξω, πῶς θέλετε αὐτὰ τὰ κεφάλαια νὰ ἔλθουν ἐδῶ διὰ νὰ φορολογηθοῦν, μὲ μίαν φορολογίαν ἐξικνουμένην μέχρι 40% διὰ νὰ ὑποστοῦν τὸν φρικτὸν ἔλεγχον τοῦ φόρου, διὰ νὰ ὑποστοῦν ἀκόμη καὶ τὴν Δαμόκλειον σπάθην τοῦ τεκμηρίου. Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔλθουν ἐφόσον δὲν καταργεῖτε τὸν συνθετικόν. Πραγματικῶς τὰ ζητήματα εἶναι συγκλονιστικά. Ἐκεῖνοι ὅμως οἱ ὁποῖοι εἶναι ὑπέρμαχοι τοῦ φόρου αὐτοῦ δι’ ἄλλους λόγους δὲν μὲ κλονίζουν. Καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ ἐν ἰσχύϊ, διότι ἐὰν καὶ αὐτὸν καταργήσωμεν ὑπάρχει φόβος νὰ κλονισθοῦν καὶ οἱ ἀναλυτικοὶ φόροι, οἱ ὁποῖοι εἶναι στενώτατα συνδεδεμένοι μετ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ φύσις τοῦ ἰδικοῦ μας συνθετικοῦ φόρου διαφέρει σημαντικῶς ἀπὸ τοὺς φόρους τοὺς συνθετικοὺς τῶν ἄλλων. Ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν Ἀγγλίαν καὶ τὴν Ἀμερικὴν ὅπου ὑφίσταται διαφορὰ συστημάτων ἀμέσου φορολογίας καὶ ὅπου βέβαια φορολογεῖται διὰ συνθετικοῦ φόρου τὸ εἰσόδημα ἀνώτερον τῶν 2.000 λιρῶν ἢ 2.000 δολλαρίων διὰ συνθετικοῦ φόρου, φορολογεῖται ἐδῶ εἰσόδημα ἀνώτερον τῶν 700 χιλ., οὐδαμοῦ τοῦ κόσμου ὑπάρχει συνθετικὸς φόρος, ὁ ὁποῖος νὰ ἀφίσῃ 2000, ὡς ἐλάχιστον ποσὸν συντηρήσεως τελείως ἀφορολόγητον. Ὁ Γαλλικὸς νόμος ἀφίνει ἐλάχιστον ἀφορολόγητον. Ἡ Γερμανία ἀφίνει ἐλάχιστον ἀφορολόγητον 1300 μάρκα. Ὁ Αὐστριακὸς νόμος ἀφίνει 110 σελίνια ἀφορολόγητα, ὁ δὲ Βουλγαρικὸς νόμος, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη ἐπὶ Σταμπολίνσκυ καὶ ἦτο ἑπομένως ἀντικεφαλαιοκρατικὸς ἀφίνῃ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως 100.000. Ἡμεῖς ἀφίνομεν 100.000 δραχ. Θέλετε νὰ ἴδετε ποῖοι πλέον θίγονται ἀπὸ τὸν φόρον αὐτόν; Θίγονται μόνον πλέον αἱ κορυφαὶ τοῦ μεγάλου κεφαλαίου. Διότι ἐὰν ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω τρεῖς ἀριθμούς, τοὺς ὁποίους ἔχω ἐπισήμως λάβει παρὰ τοῦ ὑπουργείου, θὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ 1928, ὅπου εἴχομεν ἀφορολόγητον 80.000 δραχ. εἴχομεν ἐν συνόλῳ φορολογίαν καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα μὲ συνθετικὸν φόρον. (ἀναγινώσκει).

§277Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Πιστεύετε εἰς τὴν ἀκρίβειαν αὐτοῦ τοῦ ἀριθμοῦ;

§278Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτοὶ εἶναι ἀπολύτως ἀκριβεῖς ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ εἶναι πολὺ περισσότερα. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη ὁ ἀριθμὸς τῶν φορολογουμένων ἐδιπλασιάσθη. Ἐφόσον, λοιπόν, ὁ φόρος αὐτὸς ἀπαλλάσσει τὰ 99% τοῦ φόρου δὲν εἶναι πλέον κατ’ οὐσίαν φόρος συμπληρωματικὸς τῆς προσόδου, ἀλλὰ εἶναι φόρος τῶν πλουσίων, εἶναι φόρος τῶν δυναμένων πολυτελῶς νὰ ζήσουν. Καὶ εἰς χώραν γεωργικὴν καὶ μικροαστικήν, εἰς χώραν ἡ ὁποία ἔχει βαρυτάτους ἐμμέσους φόρους, εἰς χώραν ἡ ὁποία ἔχει καθιερώσει καὶ ἄμεσον φορολογίαν ἀκόμη διὰ τὰ εἰσοδήματα τῶν ἐργατῶν καὶ τῶν ὑπαλλήλων, εἰς χώραν ἡ ὁποία δὲν ἔχει σχεδὸν ἴχνος φόρων πολυτελείας, θὰ ἀπετέλει, κατ’ ἐμέ, κοινωνικὴν πρόκλησιν ἡ κατάλυσις καὶ τοῦ συνθετικοῦ φόρου διὰ τοῦ ὁποίου τέλος πάντων τὸ μέγα κεφάλαιον, τὸ μέγα κύριον εἰσόδημα καλεῖται νὰ συνεισφέρῃ τὸ 1% τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τώρα μὲ τὴν τροπολογίαν θὰ γίνῃ πάρα πάνω. Ἀλλ’ ἐὰν κηρύσσωμαι, κύριοι βουλευταί, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ φόρου, κηρύσσομαι ὑπὸ δύο προϋποθέσεις, ὅτι τὰ βαρύτερα αὐτὰ ποσοστὰ θὰ μειωθῶσι σημαντικῶς. Καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μιμηθῇ τὸν συνάδελφόν του Γάλλον ὑπουργὸν καὶ πρωθυπουργὸν κατόπιν, κατὰ τὸ 1926 κ. Ρ. Πουανκαρέ, ὁ ὁποῖος διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς, ἐμείωσε κατὰ 50% ἀπὸ τὰ 60%. Ἡ μείωσίς σας δὲν ἐξικνεῖται μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου.

§279Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀκόμη γενναιοτέρα.

§280Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δευτέρα προϋπόθεσις βασικὴ τῆς διατηρήσεως τοῦ συνθετικοῦ φόρου εἶναι ἡ πλήρης κατάργησις τοῦ σήμερον κρατοῦντος συστήματος βεβαιώσεως τοῦ φόρου. Ὀρθῶς βαδίζωμεν πρὸς αὐτό. Ζητῶ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐλέγχου. Ζητῶ ἀκόμη τὸ νὰ βασισθῇ ὁ φόρος, ὅπως καλῶς πράττετε, ἐπὶ τῶν ἀναλυτικῶν προσόδων καὶ ἐπὶ πλέον εἰς ἃς περιπτώσεις, ἐπιβοηθητικῶς ὅμως, ὄχι πάντοτε, διότι πουθενά δὲν ἐφαρμόζεται ὑποχρεωτικῶς, νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ τεκμήριον. Θὰ ἤθελα ἕνα μόνον τεκμήριον νά ἐφαρμόζεται μόνον ἐπιβοηθητικῶς. Δηλαδὴ εἰς ἐκείνας τάς περιπτώσεις κατά τάς ὁποίας ὁ φορολογούμενος δὲν δηλοῖ καμμίαν πρόσοδον ἐξ ἀναλητικῶν κατηγοριῶν ἢ δηλοῖ τόσην μικράν καὶ ἀσήμαντον, ὥστε προφανῶς νά καθίσταται...

§281Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ εἶναι ἡ βάσις.

§282Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δικαιολογεῖται ὁ φόρος καὶ μόνον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νά χρησιμοποιηθοῦν τά τεκμήρια, τὸ τεκμήριον θέλω ἐγώ. Ἐάν ἐξετάσωμεν τό τί ἰσχύει ἔξω, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ Γερμανικὴ νομοθεσία παρ’ ὅλην τὴν θαυμασίως ὀργανωμένην φοροτεχνικὴν ὑπηρεσίαν δὲν κατώρθωσε νὰ ἔχῃ πλήρη ἀπόδοσιν τοῦ συνθετικοῦ φόρου δι’ ἐλέγχου. Καὶ λέγει ὁ Γερμανὸς νομοθέτης ὅτι ἐπιτρέπω εἰς τὸν ἔφορον νὰ χρησιμοποιήσῃ τὴν μέθοδον τῆς φορολογίας ἀναλόγως ὄχι πλέον τοῦ εἰσοδήματος, ἀλλ’ ἀναλόγως τῆς καταναλώσεως ὁσάκις λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ φορολογούμενος δὲν ἐδήλωσεν ἀναλυτικὰς προσόδους ἢ λόγῳ τοῦ ὅτι ἐδήλωσε τοιαύτας ὥστε σαφῶς νὰ ἐξάγεται, ὅτι τὸ εἰσόδημά του εἶναι κατά 50% ἀνώτερον, τότε δίδει δικαίωμα εἰς τὸν ἔφορον ἐπιβοηθητικῶς νὰ χρησιμοποιήσῃ τεκμήριον διὰ νὰ ἐξακριβώσῃ ὄχι πλέον τὸ εἰσόδημα ἀλλὰ τὴν διαφοράν καὶ ἐπὶ ταύτης νὰ φορολογῇ. Ὁ Γερμανικὸς νόμος ἔχει σαφῆ διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβοηθητικῶς εἰς ἃς περιπτώσεις ὑπάρχουν σαφῆ στοιχεῖα, ὅτι ὁ φορολογούμενος ἀποκρύπτει ἓν μέρος τῆς προσόδου του καὶ ἴδῃ ὅτι δὲν δεικνύει καμμίαν ἀναλυτικὴν πρόσοδον, ἔχει δικαίωμα νὰ ἐφαρμόσῃ ὡς τεκμήριον τὸ ἐνοίκιον τῆς κατοικίας, δηλαδὴ παίρνει ἓν τεκμήριον περίπου. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ Αὐστριακὴ νομοθεσία ἡ ὁποία εἶναι αὐστηροτάτη καὶ αὐτὴ μόνον ἐπιβοηθητικῶς ἐπιτρέπει εἰς τὸν ἔφορον νὰ χρησιμοποιήσῃ ὅλα τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα φαίνεται ὅτι τά ἀντέγραψαν οἱ Αὐστριακοὶ ἀπὸ ἡμᾶς, διότι ἡ Αὐστριακὴ νομοθεσία ἔχει μέσα καὶ αὐτὴ κινητὰ ἔχει καὶ ὑπηρέτας, ἔχει καὶ ταξείδια εἰς τὴν Εὐρώπην, ἔχει καὶ λουτροπόλεις. Θὰ ἔλεγον, λοιπόν, νὰ μὴ θεωρῆται ὡς ἀμάχητον τεκμήριον αὐτό, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιοῦμεν, ἀλλὰ μόνον ἐπιβοηθητικῶς εἰς τὴν δευτέραν ταύτην περίπτωσιν, εἰς τὴν περίστασιν κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δηλοῖ εἰσόδημα ἢ κατὰ τὴν περίπτωσιν κατὰ τὴν ὁποίαν δηλώνει εἰσόδημα.

§283Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἰσάγω σήμερον καὶ δι’ αὐτὸ ἐπῆγε νὰ χαλάσῃ ὁ κόσμος.

§284Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἐφόρου.

§285Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ μὲ σαφεῖς ἀποδείξεις τοῦ ἐφόρου. Τώρα ἐρχόμεθα εἰς τὰ τεκμήρια. Ἐκεῖ γίνεται μεγάλη κατάχρησις. Ἐβάλαμεν ὅλα τὰ τεκμήρια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν. Ἐδῶ ὀρθότατα ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπουργὸς περιορίζει τὰ τεκμήρια, καὶ εἶναι ἄριστον καὶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως τὸ νομοσχέδιον ἀλλὰ θὰ ἤθελα καὶ νὰ τὰ περιορίσῃ ἀκόμη περισσότερον. Θὰ περιορισθῇ τὸ τεκμήριον κατοικίας, διότι τὰ ἄλλα δύο τεκμήρια ὑπονοοῦνται. Ὅταν ἕνας πλούσιος πληρώνει 2000 ἐνοίκιον εἶναι προφανὲς νά...

§286Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μπορεῖ νὰ πληρώνῃ ἕνας 2000 ἐνοίκιον καὶ εἰς τὸ ἔτος μπορεῖ νὰ ἔχῃ καὶ αὐτοκίνητον ὅπως ὅλα τὰ γκαρσόνια.

§287Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅλα τὰ γκαρσόνια ἔχουν αὐτοκίνητον; Ἀλλὰ ὁ κυριώτερος λόγος διὰ τὸν ὁποῖον θὰ ἔδει νὰ μὴ ὑπάρχουν αὐτὰ τά δύο τεκμήρια, εἶναι ὅτι καὶ αὐτὰ ἀποτελοῦν ἀρχὴν στοιχειώδη ἐὰν θέλετε, ἀλλὰ ἀρχὴν ἐλέγχου ἀρχὴν εἰσόδου τοῦ ἐφόρου εἰς τὸν οἰκογενειακὸν βίον. Ἐξ ἄλλου τὸν φόρον αὐτὸν θὰ τὸν πάρῃ ἀπὸ τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου. Ἄς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὸ τεκμήριον τῆς κατοικίας. Τὸ τεκμήριον τῆς κατοικίας βεβαίως καλῶς ἔχει τεθῆ καὶ ὀρθῶς γίνεται καὶ ἡ διάκρισις τῶν συντελεστῶν μεταξὺ τῶν εἰσοδημάτων, ὄχι ἀπολύτως ὀρθῶς, ἀλλ’ ὀρθῶς κατ’ ἀρχὴν διότι τὰ ἐνοίκια εἰς τὰ μικρὰ εἰσοδήματα φθάνουν καὶ μέχρι 40%. Δι’ ἕναν ὑπάλληλον ὁ ὁποῖος ἔχει 5.000 δραχ. εἰσόδημα κατ’ ἀνάγκην θὰ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δώσῃ. Ἑπομένως τὸ ἐνοίκιον ἀποτελεῖ 40%. Εἰς τὰ μέσα δὲ εἰσοδήματα τὸ ἐνοίκιον φθάνει τὸ 25%. Διὰ τὰ πολὺ μεγάλα εἰσοδήματα δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουν 200.000 δραχ. εἰσόδημα, τὸ ἐνοίκιον δὲν παίζει κανέναν ρόλον διότι ἀποτελεῖ τὸ 11%. Δι’ αὐτὸ ὀρθῶς τίθεται ἡ διάταξις, πηγαίνει ὅμως πολὺ καὶ φθάνει μέχρι τὸ 7πλάσιον. Ἐγὼ νομίζω ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ μείνωμεν μέχρι τοῦ πενταπλασίου. Μόνον ὁ Γαλλικὸς νόμος ἐπιβάλλει τὸ ἑπταπλάσιον. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ σημείου δὲν ἐπιμένω. Τώρα εἶναι καὶ αὐτὸ ἕνα σημεῖον ἀσήμαντον, ἀλλ’ ἀξίζει δὲν εἶναι δὲ καὶ ἰδική μου ἰδέα διότι τὴν ἔχω ἤδη καὶ εἰς ξένας νομοθεσίας. Ἀφίνομεν δηλαδὴ 240 δραχμὰς κατ’ ἄτομον ἀφορολόγητον μεταλλικάς. Εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν πολυτέκνων δὲν εἶναι ὀρθόν. Καὶ διὰ νὰ φέρω μίαν εἰδικὴν τάξιν θὰ ἔλεγον ὅτι διὰ τοὺς ἔχοντας πλέον τοῦ ἑνὸς τέκνου τὸ ἀφορολόγητον δι’ ἕκαστον τέκνον νὰ διπλασιάζεται, ὁ Γερμανικὸς νόμος καθιεροῖ αὐτὴν τὴν προστασίαν τὴν φορολογικὴν τῶν πολυτέκνων.

§288Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχει μικρὸν ὅριον.

§289Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε καθιεροῖ. Διὰ τὸ πρῶτον παιδὶ ἀφίνει 100 μάρκα ἀφορολόγητα διὰ τὸ δεύτερον. (ἀναγινώσκει). Εἶναι νομίζω δικαία μία τοιαύτη ἐλαφρὰ τροπολογία ἡ ὁποία θὰ σώσῃ τοὺς οἰκογενειάρχας. Εἰς ἕναν οἰκογενειάρχην μὲ 5 παιδιὰ θὰ τοῦ ἀφίνει ἀφορολογήτους 150 δραχμάς. Νομίζω ὅτι εἶναι λογικὸν καὶ δίκαιον τὸ αἴτημα αὐτό.

§290Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νὰ λείψωμεν ἀπ’ ὅλα αὐτὰ ἐβάλαμε 100.000 δραχμάς.

§291Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα δὲν ὑπολείπεται ἀπὸ τὸ βασικὸν νομοσχέδιον παρὰ νὰ ἐξετάσω τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος.

§292Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφίσατε νὰ συζητήσωμεν τὸν φόρον αὐτὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ εἰδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν.

§293Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τῶν τροπολογιῶν κ. ὑπουργέ, παράγρ. 1η ὁ ὡς ἄνω φόρος. (ἀναγινώσκει). Διατὶ νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν τροποποίησιν σήμερον; Ὁ φόρος αὐτὸς πληρώνεται ἀπὸ τότε ποὺ εἶναι ἀπαιτητὸς πληρώνεται ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἡμέρας κατὰ τὴν ὁποίαν ἀρχίζει ἡ πληρωμὴ τοῦ μερίσματος εἰς τοὺς μετόχους. Σήμερον εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς κ. ὑπουργέ, καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ ποίαν κρίσιν ρευστοῦ χρήματος διέρχονται αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι, πῶς θέλετε ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν τὸ μέρισμα νὰ πληρώσουν τὸν φόρον; Θὰ παρεκάλουν νὰ μείνῃ ὅπως εἶχε ἡ διάταξις καὶ νὰ πληρώνουν ὁλόκληρον τὸν φόρον τοῦ μερίσματος, ἀπὸ τῆς ἡμέρας ποὺ θὰ γίνεται ἔναρξις τῆς πληρωμῆς τοῦ μερίσματος.

§294Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔχωμεν τὴν ἀναβολὴν τῆς πληρωμῆς ἐπ’ ἀόριστον.

§295Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀναβολὴν ἐπ’ ἀόριστον, ἀλλ’ ἐντὸς 6 μηνῶν.

§296Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῇ πράξει περνάει τὸ ἑξάμηνον.

§297Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ νόμος περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀναβολὴν ἐπ’ ἀόριστον τῆς πληρωμῆς τοῦ μερίσματος παρὰ μόνον ἐντὸς τῆς πρώτης ἑξαμηνίας.

§298Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τῇ πράξει περάσαμεν τὸ ἑξάμηνον.

§299Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχετε τοιαύτην οἰκτρὰν κατάστασιν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὥστε μόνος σας νὰ τὰς λυπᾶσθε. Τουλάχιστον νὰ δώσωμεν μίαν προθεσμίαν λογικωτέραν. Τουλάχιστον δίμηνον ἀπὸ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἰσολογισμοῦ. Οἱ ἰσολογισμοὶ τελειώνουν Φεβρουάριον καὶ Μάρτιον. Ἐντὸς τοῦ Ἰουνίου θὰ ἔχετε τὰς εἰσπράξεις.

§300Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς ἑνὸς μηνός.

§301Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι τίποτε ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Βάλτε δύο μῆνας.

§302Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καλά. Ἐντὸς δύο μηνῶν.

§303Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ 8ου ἄρθρου θὰ παρεκάλουν ἄλλην μίαν φορὰν νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς ἐρωτήσω. Θὰ ἐπιμένετε ἀπολύτως εἰς τὸ νὰ δημιουργήσετε προνομιούχους τὰς ξένας τραπέζας ἐν Ἑλλάδι;

§304Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἀπαντῶ, ἂν νομίζετε ὅτι αἱ ξέναι Τράπεζαι εἶναι σήμερον προνομιοῦχοι πάρετε τὴν φορολογίαν των.

§305Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰς ἐξομοιοῦμεν.

§306Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ νὰ σᾶς παρακολουθήσω εἰς αὐτὸ τὸ θέμα. Δὲν ἀγνοεῖται διατί.

§307Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι συμφέρον μας νὰ διευκολύνωμεν τὰς ἐργασίας τῶν ξένων Τραπεζῶν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ὀρθῶς καθιεροῦται μία φορολογία τῶν μισθῶν, ἀλλὰ διατὶ ἀναδρομικῶς;

§308Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλαττοῦται ἀναδρομικῶς ἡ φορολογία. Δὲν ἐπιβάλλομεν τίποτε ἀναδρομικῶς ἀλλὰ σᾶς λέγωμεν ἂν κύριοι ὑποπέσατε εἰς τὸ λάθος νὰ μὴ ἔχετε ὑποβάλλει τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ὁποίαν σᾶς ὑποχρεοῖ ὁ νόμος, διότι δὲν ἔχετε κάμει τὰς παρακρατήσεις τῶν μισθωτῶν σας, ἐπιτρέπομεν νὰ κάνετε αὐτὴν τὴν ἐποχὴν τὴν δήλωσιν. Ὥστε δὲν πρόκειται παρὰ περὶ μειώσεως.

§309Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις νομίζω τοὐλάχιστον εἰς ἕνα σημεῖον δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβής. Καθιεροῦται διάφορον σύστημα φορολογίας τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ δηλοῦται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ὅτι τὸ ζήτημα αὐτὸ ἐξητάσθη εἰς τὴν μεγάλην φορολογικὴν ἐπιτροπήν...

§310Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ πρῶτον μέρος συμφωνεῖτε; Ἂν δὲν συμφωνεῖτε τὸ ἀποσύρω.

§311Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Συμφωνῶ. Ἀναφέρετε τὸ ζήτημα αὐτὸ, ἂν πρέπει αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι νὰ φορολογοῦνται ὡς καὶ σήμερον φορολογοῦνται διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἢ νὰ φορολογοῦνται διὰ τοῦ συστήματος τῶν καθαρῶν κερδῶν, λέγετε ἐν τῇ ἐκθέσει ὅτι ἐξητάσθη ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εὐμενῶς καὶ ὅτι ἀπεδέχθησαν τὸ σύστημα αὐτὸ τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν κερδῶν καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Καὶ βεβαίως ἂν ἦτο αὐτὸ ἀκριβὲς ὅτι οἱ ἴδιοι φορολογούμενοι προτιμοῦν τὸ σύστημα αὐτὸ φορολογίας ἐμένα δὲν μοῦ ἐπετρέπετο νὰ ὁμιλήσω. Ἀλλὰ ἔχω τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς τὰ ὁποῖα ἐν περιλήψει θὰ ἀναγνώσω καὶ ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται ὅτι κανὲν μέλος ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων Τραπεζῶν, τοῦ συμβουλίου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν τῶν βιομηχάνων ἐδέχθη τὴν φορολογίαν αὐτήν.

§312Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν λέγω εἰς τὴν ἔκθεσιν ὅτι τὴν ἐδέχθησαν. Ἐγὼ λέγω ὅτι μετέσχον ὄχι ὅτι συνεφώνησαν.

§313Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκτὸς τῶν φορολογουμένων καὶ αὐτὸς ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς καὶ τότε γενικὸς γραμματεὺς τοῦ ὑπουργείου ἀπέκρουσε τὴν ἐπιβολὴν τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν κερδῶν. Αὐτὸς δὲ ὁ εἰσηγητὴς καὶ πρόκειται περὶ ἀρίστου ὑπαλλήλου, ἐλθόντος ἐκ Γερμανίας καὶ ἐμπεποτισμένου μὲ τὰ γράμματα τῆς σοσιαλιστικῆς δημοκρατίας καὶ αὐτὸς λέγει ἀμφιβάλλω ἂν ἠμποροῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ ἀμφιβάλλω περισσότερον ἂν δυνάμεθα ἐφαρμόζοντες αὐτὴν τὴν φορολογίαν νὰ ἔχωμεν εἰς ἀπόδοσιν ὅτι ἔχομεν μὲ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ μερίσματος. Ἀλλὰ ἡ ἔκθεσις ἔχει καὶ ἄλλον αἰτιολογικὸν λόγον. Λέγει ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐδημιουργήθη μία μανία...

§314Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τάσις.

§315Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὑπερβάλλω. Ἐδημιουργήθη μία μανία μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπιχειρήσεων ἱδρύσεως ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ δὴ οἰκογενειακῆς φύσεως. Ἀπὸ ἕνα ὑπόμνημα τοῦ συνδέσμου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν φαίνεται ὅτι τὸ 1925 ἱδρύθησαν 88 καὶ διελύθη μία, εἰς τὸ ἔτος 1928 ἱδρύθησαν 77 καὶ διελύθησαν 14, εἰς τὸ 1929 ἱδρύθησαν 87 καὶ διελύθησαν 19 καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος ἱδρύθησαν 83 καὶ διελύθησαν 30. Δὲν βλέπω καμμίαν προοδευτικὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἱδρυομένων ἑταιρειῶν. Ὁ ἀριθμός δὲ αὐτὸς δὲν εἶναι ὑπερβολικός. Εἰς τὴν Ρουμανίαν λ.χ. ἔχομεν δεκάδας χιλιάδων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Ἀλλ’ ἂν ἐξετάσωμεν καὶ τὸ ἐπιχείρημα ὅτι αὗται αἱ ἑταιρεῖαι εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον μικραὶ καὶ οἰκογενειακῆς φύσεως καὶ αὐτὸ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς διότι εἰς τὰ 1927 ἱδρύθησαν 16 ἑταιρεῖαι μὲ 5 ἑκατομμύρια κεφάλαια. Ἡ αὐτὴ ἀναλογία παρατηρεῖται εἰς τά ἑπόμενα ἔτη, δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας κλείει τὰς ἐπιχειρήσεις μας ὅλας. Ἀλλὰ ἂς ἔλθωμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα καὶ ἀπὸ ἀπόψεως θεωρητικῆς καὶ οἰκονομικῆς. Γενικῶς εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι προκειμένου περὶ νεοϊδρυμένων ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἔχει κάθε συμφέρον τὸ Κράτος νὰ ἐνισχύσῃ τὰς ἑταιρίας αὐτάς.

§316Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Στοιχειῶδες καθῆκον τοῦ Κράτους εἶναι νὰ ἀποκτήσωμεν θεσμὸν ἰσχυρῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἐχουσῶν οἰκονομικὴν μετοχικὴν δύναμιν ἱκανὴν νὰ ἀντιστῇ εἰς τὸ σημερινὸν οἰκονομικὸν ἀγῶνα.

§317Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν εἴχομεν ἕνα θεσμὸν ἰσχυρὸν ἀσφαλῶς ἐπιχειρήσεις ἑνὸς καὶ δύο ἑκατομμυρίων δὲν θὰ ὑπῆρχον.

§318Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ δώσω μίαν περαιτέρω ἐξήγησιν. Ἐγὼ ζητῶ νὰ ὁπλισθῇ ἡ Κυβέρνησις μὲ τὸ ὅπλον αὐτὸ ὥστε ἐὰν πράγματι ἐξακολουθήσῃ ἡ αὐξάνουσα τάσις πρὸς ἀνωνυμοποίησιν οἰκογενειακῶν περιουσιῶν, νὰ καταστῇ γνωστὸν ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ διὰ τῆς μεθόδου αὐτῆς διαφυγὴν ἀπὸ τῆς φορολογικῆς ὑποχρεώσεως ὡρισμένων πλουσίων οἰκογενειῶν. Αὐτὸ τὸ ὅπλον ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλὴν καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ τὸ ἀρνηθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅσον ἀφορᾷ διὰ τὰ κεφάλαια τῶν ἑταιρειῶν, ἄνω ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ δὲν μπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ φορολογία αὐτὴ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν καθαρῶν κερδῶν.

§319Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων εἶναι ὑπερβολικὸν ποσόν.

§320Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δέχομαι εὐχαρίστως τὴν τάσιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία εἶναι σύμφωνος νὰ ὑποβοηθήσῃ τὸ ἔργον μου.

§321Γ. ΑΦΕΝΤΟΥΛΗΣ. Νὰ βάλωμεν 30 ἑκατομμύρια διὰ τὰς ἐπαρχίας.

§322Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε κ. συνάδελφοι νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου. Ἂς πάρουμε ἕνα παράδειγμα. Μία ἀνώνυμος ἑταιρεία ἡ ὁποία ἔκανε νέας ἐγκαταστάσεις τώρα αἱ ὁποῖαι στοιχίζουν, ποῖον θὰ εἶναι τὸ πρῶτον μέρισμα τῆς ἑταιρείας; Εἰς τὸ πρῶτον ἔτος τῆς δημιουργείας της πρέπει νὰ ἀποκτήσῃ ἕνα τακτικὸν ἀποθεματικὸν κεφάλαιον καὶ ἕνα ἔκτακτον τοιοῦτον καὶ νὰ προβῇ εἰς ἀποσβέσεις. Πῶς θέλετε μία ἑταιρεία νέα ἐὰν θέλῃ νὰ γίνῃ ὑγιής, ἐὰν θέλῃ νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ νὰ σταδιοδρομήσῃ τὸ πρῶτον κέρδος τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τῶν 50 ἑκατομμυρίων, πῶς θέλετε νὰ τὸ διανείμῃ ἀμέσως ὁλόκληρον τὸ κέρδος εἰς μέρισμα;

§323Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος εἶπε αὐτὸ τὸ πρᾶγμα.

§324Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ αὐτὸ νομίζω ὅτι ἔπρεπε ἀκριβῶς διὰ τὰς νέας ἑταιρείας νὰ παραμείνῃ ἐν ἰσχύει ὁ φόρος τοῦ μερίσματος, διὰ νὰ δίδωμεν εἰς αὐτὰς τὴν εὐκολίαν νὰ κάνουν καὶ τακτικὰ καὶ ἔκτακτα ἀποθεματικὰ καὶ ἀποσβέσεις. Ἀλλ’ ὅταν καθιερώσωμεν διὰ τὰς ἑταιρείας τὸν φόρον τῶν καθαρῶν κερδῶν καὶ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν ἔφορον νὰ εἴπῃ εἰς τὰς ἐν λόγῳ ἑταιρείας ὅτι κακῶς κάνατε τόσας ἀποσβέσεις καὶ τὸ μέγα τοῦτο μέρος τῶν ἀποσβέσεων τὸ θεωρῶ ὡς κέρδος καὶ τὸ φορολογῶ κακῶς ἔχεις τόσα ἀποθεματικὰ ἔκτακτα ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἔχῃς ὀλιγώτερα, τὸ ὑπόλοιπον θὰ σοῦ τὸ φορολογήσω. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ μεταρρύθμισις αὕτη τῆς φορολογίας γίνεται πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν νέων ἑταιρειῶν; Ἐγὼ νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν δὲν εἶναι δίκαιον οὔτε ἀπὸ οἰκονομικῆς ἀλλ’ οὔτε καὶ ἀπὸ συνταγματικῆς ἀπόψεως. Θὰ ἔπρεπε θεωρητικῶς νὰ καθιερώσωμεν αὐτὴν τὴν δινομίαν ὡς ἑξῆς. Φορολογίαν καθαρῶν κερδῶν ἐπὶ τῶν παλαιῶν ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι καὶ τὰ τακτικά των ἀποθεματικὰ ἔχουν κάνει καὶ τὰς ἀποσβέσεις των ἔχουν κάνει, καὶ φορολογίαν διὰ τὰς νέας ἑταιρείας. Τὸ ἀντίθετον ἀκριβῶς ἐκείνου τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομικῆς ἐγὼ ὑποστηρίζω ὅτι μία δυνομία τοιαύτη δὲν μπορεῖ ἀκριβῶς νὰ ἰσοζυγισθῇ. Π.χ. μίαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν παράγουσαν ὡρισμένον βιομηχανικὸν προϊόν καὶ ὡρισμένον κέρδος ἔχουσαν, τὴν φορολογοῦμεν ἐλαφρότερον ἀπὸ μίαν ἄλλην ἀνώνυμον ἑταιρείαν ἔχουσαν σκοπὸν οὐχὶ βιομηχανικόν. Τοῦτο γίνεται διότι ἰσοζύγιον φορολογίας ἐπὶ τῶν μερισμάτων τῶν καθαρῶν προσόδων ἀπολύτως δὲν εἶνε δυνατὸν νὰ γίνῃ. Διατὶ νὰ καθιερώσωμεν αὐτὸ τὸ ἀντιοικονομικὸν σύστημα τῆς δυνομίας, ἐὰν ἐργάζεται ὡρισμένη ἀνώνυμος ἐπιχείρησις ὑπὸ δυσχερεστέρους ὅρους οἰκονομικούς, καὶ διατὶ αἱ νέαι ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἀνάγκην δημιουργίας τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἀποθεματικῶν νὰ φορολογοῦνται βαρύτερον, αἱ δὲ ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι εἶχον συμπληρώσει τὰς ἐγκαταστάσεις των καὶ αἱ ὁποῖαι ἔχουν κάνει καὶ τὰς ἀποσβέσεις των, νὰ φορολογοῦνται ἐλαφρότερον;

§325Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα σᾶς ἐρώτησα δὲν μοῦ ἀπαντήσατε. Πῶς νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ κτυπηθῇ αὐτὴ ἡ τάσις;

§326Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριοι βουλευταὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι δυστυχῶς ὑπάρχουν καὶ ὡρισμέναι νέαι ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς δὲν διανέμουν ἐνῷ ἔχουν τεράστια κέρδη, διότι πρόκειται ἁπλῶς περὶ παλαιῶν ἐπιχειρήσεων αἱ ὁποῖαι μετέβαλλον τὸ ἔνδυμα καὶ αἱ ὁποῖαι ἑπομένως ἔχουν κάνει καὶ τὰ ἀποθεματικά των, καὶ τὰ ἀποσβέσεις των, μετέβαλλον ἁπλῶς τὸ ἔνδυμα καὶ ἐνῷ ἔχουν τεράστια κέρδη διανέμουν μόνον τὸ 20% εἰς μέρισμα καὶ τὸ ὑπόλοιπον τὸ πέρνουν εἰς ἀποσβέσεις καὶ ἀποθεματικὰ καὶ ἐνίοτε τὸ μεταφέρουν καὶ εἰς ζημίας.

§327Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὶ χρεωστοῦν αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι νὰ φορολογηθοῦν, νὰ πάθουν τὸ τρομερὸν αὐτὸ κακόν; Ποῖον δὲ κακόν; Νὰ φορολογηθοῦν, ὅπως φορολογοῦνται εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Τὶ χρεωστεῖ τὸ Κράτος, σᾶς λέγω καὶ ἐγώ, νὰ ἐμπαίζεται, τὶ χρεωστοῦν οἱ Ἕλληνες πολῖται νὰ ἐμπαίζωνται ἀπὸ τὸν εὐφυᾶ κύριον ὁ ὁποῖος ἐσκέφθη νὰ μεταβάλῃ τὴν πατρικὴν περιουσίαν εἰς ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ἵνα μὴ πληρώνῃ τίποτε;

§328Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Πᾶσαν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ἐφόσον δὲν διανείμει ἕν ἐλάχιστον ὅριον μερίσματος, εἶναι δίκαιον νὰ τὴν φορολογήσωμεν.

§329Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀρχική μας σκέψις Πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κἄποιος ἔλεγχος, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ τοῦ ὁποίου καὶ μόνον ἐξαγριοῦνται αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι.

§330Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εὑρῆτε μίαν διατύπωσιν.

§331Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν δέχομαι εἶναι νὰ ὑφίσταται προφανὴς ὁ κίνδυνος τοῦ πολλαπλασιασμοῦ αὐτῶν.

§332Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς μου γνωρίζω, σᾶς πληροφορῶ ὅτι δὲν ἱδρύθησαν οὔτε δέκα ἑταιρεῖαι. Γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι ἦλθαν ξένοι κεφαλαιοῦχοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεσκέφθησαν τὴν ἀγορὰν καὶ μόλις ἐπληροφορήθησαν ὅτι πρόκειται πάλιν νὰ ἐπανέλθῃ ἡ φορολογία τῶν καθαρῶν προσόδων καὶ νὰ ἔχῃ ὁ κάθε ἔφορος τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ εἰς τὸ ἀνακριτικὸν ἑδώλιον τὸν διευθυντὴν τῆς ἐπιχειρήσεως, ἀπῆλθον.

§333Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἦλθον εἰς τὸν τόπον αὐτόν, διότι εὑρίσκουν ὅρους εὐνοϊκούς. Ἡ φορολογία δὲν εἶναι ἄγνωστος εἰς τὰ ξένα κράτη.

§334Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βεβαίως εἶναι γνωστὴ ἡ φορολογία, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ κατηγορηθῶμεν δι’ ἔλλειψιν τῶν φοροτεχνικῶν ὑπηρεσιῶν. Ἐφόσον, λοιπόν, δὲν κάμνετε φοροτεχνικὰς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσωμεν τοὺς ξένους.

§335Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μπορεῖ σήμερον νὰ λεχθῇ ὅτι δὲν ἔχομεν προσωπικόν. Ἕν ἐκ τῶν πρώτων βημάτων τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου εἶναι καὶ αἱ ὑπηρεσίαι. Δὲν εἶναι σωστὸ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ζήτημα τὸ ὁποῖον κατέπεσε εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ Λαοῦ. Ἐὰν συνεχισθῇ αὐτὴ ἡ τακτικὴ καὶ ἡ τάσις ἱδρύσεως νέων ἑταιρειῶν, βεβαίως δὲν θὰ διστάσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταχειρισθῇ τὸ ὅπλον τὸ ὁποῖον ζητεῖ ἀπὸ τὴν Βουλήν.

§336Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Δυστυχῶς ὅπως εἶπον, τὸ παράδειγμα αὐτὸ τῆς δυνομίας, οὑτωσεὶ ἐφαρμοζομένης, εἶναι προφανές. Ἄλλην φορολογίαν ἐφαρμόζομεν διὰ τὰς ἑταιρείας, τῶν ὁποίων τὸ ὄνομα ἀρχίζει ἀπὸ Α–Μ καὶ ἄλλων.

§337Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλως φορολογοῦμεν τὰς ἡμεδαπὰς ἑταιρείας καὶ ἄλλως τὰς ἀλλοδαπάς. Ἄλλως φορολογοῦμεν τὰς νήσους καὶ ἄλλως τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα.

§338Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι δυνατόν.

§339Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχει συνταγματικὸν κώλυμμα. Ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ σύνταγμα νὰ εἴπωμεν ὅτι αἱ ἑταιρεῖαι ἱδρυθεῖσαι τότε φορολογοῦνται κατὰ τὸν α τρόπον καὶ αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἱδρυθεῖσαι τότε, φορολογοῦνται κατὰ τὸν β τρόπον.

§340Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω ὅτι εἰς τὴν ἐπιστήμην δὲν εὑρίσκω ἀντίρρησιν ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἀντισυνταγματικότητος. Ἀλλά, ὡς καὶ οἱ Γερμανοὶ διδάσκουν, δὲν μπορεῖτε τὴν αὐτὴν πρόσοδον, ἐκ τῆς αὐτῆς πηγῆς, νὰ τὴν φορολογεῖτε διὰ διαφόρων συστημάτων, διότι αὐτὸ ἀντιβαίνει εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον ἕκαστος συνεισφέρει ἀναλόγως τῶν δυνάμεών του. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, κύριε ὑπουργέ, ἐγὼ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ 2ον ἐδάφιον καὶ νὰ μὴ θελήσωμεν νὰ θέσωμεν τὴν Δαμόκλειον σπάθην, ἀλλὰ νὰ σκεφθῶμεν μαζὺ τὸν Ὀκτώβριον, πῶς θὰ μπορέσωμεν νὰ ἀποφύγωμεν τὸ πρᾶγμα αὐτό. Νὰ ἀπαλλάξωμεν δὲ τὰς νέας ἑταιρείας. Θὰ παρακαλέσω ν’ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὴν διάταξιν αὐτήν.

§341Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Προτείνω νὰ μείνῃ ἡ διάταξις καὶ ἐὰν κατὰ τὸν Ὀκτώβριον εὕρωμεν ὅτι δὲν ἔγινε τίποτε, τότε θὰ τὴν καταργήσωμεν.

§342Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 18, κύριε ὑπουργέ;

§343Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μέχρι τοῦ Ὀκτωβρίου δὲν θὰ ἐκδώσω διάταγμα.

§344Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἕν ἄρθρον ἔχω ἀκόμη, τὸ ἄρθρον 18, τὸ ὁποῖον ἀντικαθιστᾷ τὴν μέχρι σήμερον ἰσχύουσαν φορολογίαν ἐπιτηδεύματος ἐκ καθαρῶν προσόδων τῶν καπνεμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐκ τῆς ὁποίας τὸ δημόσιον δὲν εἰσέπραττε, παρὰ 5.000.000.

§345Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι δὲν ἐφήρμοσε τὸν νόμον ἐκ διαφόρων λόγων εἴτε διοικητικῶν εἴτε νομοθετικῶν, δὲν ἕπεται ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν ἀξίζει τίποτε εἰς τὸ διηνεκές! Πρέπει νὰ σᾶς εἴπω ὅτι ἐφθάσαμεν εἰς αὐτὰ ἀφοῦ ἐκάμαμε τὰς δυνατὰς ὑποχωρήσεις εἰς τὰς τροπολογίας τῶν ἐνδιαφερομένων καὶ ἑπομένως ἀντιπροσωπεύουν αἱ διατάξεις αὐταὶ τὸ ἀνώτατον ὅριον τῶν ὑποχρεώσεων τὰς ὁποίας ἐκάμαμεν κατόπιν, κατ’ ἔντιμον λίαν συζήτησιν μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους οὐχὶ ἅπαξ λαβόντων χώραν.

§346Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν κατὰ τὰ σήμερον ἰσχύοντα εἰσπράττει τὸ δημόσιον 5.000.000. Ἤδη ἐπιβάλλεται τέλος ἐπὶ τοῦ λεγομένου καπνοῦ. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ καπνοῦ ἀνέρχεται εἰς 40.000.000 ὀκάδας. Ἐὰν πάρουμε τὸν μέσον ὅρον 40 λεπτὰ ἐπὶ 40.000.000 ἔχομεν 16.000.000. Καὶ ἐγὼ θὰ σᾶς ἐπρότεινα τὸ ἀνώτατον ὅριον δηλαδὴ τὸ δεκάλεπτον τὸ ὁποῖον ἔχετε ὡς ἐλάχιστον νὰ εἶναι 10 καὶ τὸ 60 νὰ γίνῃ 50. Δηλαδὴ θὰ ἐπρότεινα τὸ ἐλάχιστον νὰ γίνῃ 10 καὶ τὸ ἀνώτατον 50. Ἑπομένως αὐτὸς ὁ φόρος δὲν εἶναι ἄμεσος, εἶναι φόρος ἐπιβαρύνων τὸ κόστος τοῦ ἐμπορεύματος. Ἐπιβαρύνει τὴν τιμὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ. Λοιπὸν διατὶ ἐφόσον ἀντὶ 5. 00.000 θὰ εἰσπράττετε 12.000.000 μὲ τὴν νέαν φορολογίαν ποὺ σᾶς προτείνω, διατὶ δὲν τὴν θέλετε;

§347Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι ἔχω λαμβάνειν πολὺ περισσότερα.

§348Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴχατε μίαν διάταξιν ἡ ὁποία ἀντικαθίστα τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος ἐκ καθαρᾶς προσόδου τῶν χρηματιστῶν ἀλλὰ δὲν τὴν βλέπω ἐδῶ αὐτὴν τὴν διάταξιν. Ἐμμένετε εἰς τὴν παλαιὰν φορολογίαν;

§349Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ναί.

§350Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἔχουν πολλὰ κέρδη, θέλετε νὰ τοὺς φορολογήσετε;

§351Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤθελα νὰ τοὺς κάμω μίαν μείωσιν τῆς φορολογίας ὅπως ἔκαμα εἰς ὅλα τὰ εἴδη. Λοιπὸν ἀπὸ 10.8 εἰς 7%.

§352Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα διατὶ ὑπολογίζετε διὰ τὸν συνθετικὸν φόρον τὸ πενταπλάσιον, τὸ ὀκταπλάσιον τοῦ φόρου; Διατὶ νὰ ὑπολογίζετε προκειμένου περὶ καπνεμπορικῶν ἐπιχειρήσεων εἰς τὸ ὀκταπλάσιον τὸ εἰσόδημα; Ἐγὼ τὸ εὑρίσκω ὑπερβολικόν.

§353Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπερβολικὸν εὑρίσκετε τὸ ὀκταπλάσιον; Θὰ εἴπω.....

§354Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Βέβαια διὰ τὰ πολυτελῆ καπνὰ δὲν εἶναι ὑπερβολικὸν διὰ τὰ ἐφθηνὰ εἶναι ὑπερβολικόν. Τοὐλάχιστον κάμετε τὸ ἑξαπλάσιον. Εἶναι τῆς Μακεδονίας τὰ ὁποῖα μποροῦν νὰ τὸ δεχθοῦν ἀλλὰ τοῦ Ἀγρινίου;

§355Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ εἰς αὐτὸ κατήλθομεν μετὰ τὴν συζήτησιν. Ἀλλὰ τὸ ὑποβιβάζω εἰς τὸ ἑπταπλάσιον.

§356Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα ὑπάρχει καὶ ἕνα ἐκκρεμὲς ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν ἀλλοδαπῶν καπνῶν. Διότι ἕως τώρα δὲν ἔχομεν εἰσπράξει τίποτα ἐκ φορολογίας ἐπιχειρήσεων εἰσαγωγῆς ἀλλοδαπῶν καπνῶν.

§357Γ. ΜΑΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μαζύ.

§358Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Διὰ τὸ ἐκκρεμὲς αὐτὸ ζήτημα τῆς φορολογίας αὐτῆς ἦτο τὸ σύστημα τοῦ Φοὺμ καὶ δὲν ἔχετε εἰσπράξει ποτὲ διότι δὲν συνῆλθε ἡ ἐπιτροπή.

§359Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν μείωσιν. Δὲν πρέπει νὰ κάμωμεν ἀναδρομὴν τοῦ φόρου, διότι νομίζω ὅτι ὁ ὑπάρχων νόμος δίδει τρόπον λύσεως τοῦ ζητήματος διὰ τὸ παρελθόν. Καὶ δυνάμεθα νὰ τὸ λύσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑφισταμένου νόμου.

§360Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὑπάρχει καὶ κίνδυνος νὰ κλονίσωμεν τὴν πίστιν τῶν φορολογουμένων. Διότι ὅταν ἐρχώμεθα καὶ κάμωμεν αὐτὰς τὰς διακρίσεις ἀπὸ ἔτος εἰς ἔτος ποῖος μᾶς ἐμποδίζει αὔριον νὰ κάμωμεν καὶ ἄλλας διακρίσεις;

§361Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκπνομικῶν). Τίποτε δὲν ἐμποδίζει τὸ Κράτος νά μεταβάλῃ προηγούμενον νόμον ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διότι νομίζω εἴτε ἐκ λόγων ἀνεπαρκείας εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων ὅτι πρέπει νὰ μεταβληθῇ. Ἐσυκοφαντήθη αὐτὸς ὁ τρόπος τοῦ ἐλέγχου. Ἀλλὰ βέβαια εἶναι ὅτι τίποτε δὲν τὸ ἐμποδίζει τὸ Κράτος, διότι δὲν ἔχει κάμει καμμίαν σύμβασιν μετὰ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν.

§362Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὴ ἡ διάταξις ἀμαυρώνει ὅλο τὸ εὐχάριστον τοῦ ἀρχικοῦ μας νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον μᾶς εἶχε ἐμπνεύσει τόσας ἐλπίδας εἰς τοὺς νέους ὁρίζοντας ποὺ διηνοίγοντο εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις.

§363Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς ἐξήγησα. Δὲν ἔχω σκέψιν νὰ ἐφαρμόσω τὰς διατάξεις αὐτάς, ἀλλὰ θέλω τὸ Κράτος νὰ εἶναι ὡπλισμένον.

§364Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τέλους ἂς ἀρκεσθῶμεν μὲ αὐτὰς τὰς δηλώσεις καὶ ἂς ἐλπίσωμεν ὅτι καὶ αὐταὶ αἱ ἑταιρεῖαι, αἱ ὁποῖαι ἔκαμον καταστρατήγησιν τῶν νόμων θὰ συμμορφωθῶσιν καὶ δὲν θὰ πάρωσιν εἰς τὸν λαιμόν τους τοὺς ὑπολοίπους.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ περαιτέρω συζήτησις.

§366Π. ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ. (Ὑπουργὸς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 37.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μόνη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου 3828 περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 5 Νοεμβρίου 1927 Ν. Δ. περὶ σχηματισμοῦ εἰδικοῦ λ)σμοῦ σιδηροδρομικῶν συνταξιούχων».

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεχίζεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων». Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Ροδόπουλος.

§369Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ προλαλήσας συνάδελφος εἶναι εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας καὶ ἐνῶ εἶναι τῆς πλειοψηφίας εὑρέθη εἰς μεγάλην, ἄν ὄχι ριζικήν, διαφωνίαν πρὸς τὸν ὑποβαλόντα τὸ νομοσχέδιον, ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐδῶ ὁ κ. ὑπουργὸς εἰσήγαγε νομοσχέδιον περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων, τὸ ὁποῖον, ἐκτὸς τῆς προσωρινῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ γεωργικοῦ κόσμου ἐκ τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς προσόδου, δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλη οὐσιώδη μείωσιν τῶν φορολογικῶν βαρῶν τοῦ γεωργικοῦ κόσμου, διὰ τῆς περιστολῆς γενικῶς τῶν φάρων ποὺ ἐπηρεάζουν τὸν οἰκονομικὸν βίον τῶν γεωργικῶν καὶ τῶν βιοπαλαιστικῶν ἐν γένει τάξεων, τοὐναντίον δὲ μὲ πολλὴν στοργὴν πρὸς τὴν πλουτοκρατικὴν τάξιν τῶν ἱδρυτῶν καὶ διαχειριστῶν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, σπεύδει νά τοὺς ἐλαφρύνῃ ἀπὸ τοὺς φόρους. Ὁ δὲ κ. εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δὲν εὑρίσκει ἀρκετὰς ὑπὲρ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ὑποχωρήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ καὶ ζητεῖ πλείονας. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφωνία, ὅτι ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειοψηφίας δὲν εὗρεν ἀρκετὰς τὰς ὑποχωρήσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐλάφρυνσιν τῆς φορολογίας τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἃς ἐγὼ θεωρῶ ὑπερβολικὰς καὶ ἀψυχολογήτους. Ἀκούομεν ἀπὸ καιροῦ ὅτι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι, καὶ ἐν γένει αἱ μεγάλαι κεφαλαιοκρατικαὶ ἐπιχειρήσεις διατελοῦσιν εἰς κρίσιν. Καὶ συνῆλθον τὰ διοικητικά των συμβούλια καὶ ἐπροκάλεσαν συνελεύσεις ἐπιμελητηρίων, καὶ προέβησαν εἰς ὁμαδικὰς συνελεύσεις καὶ συνέδρια ὅπου ἠγόρευσαν διάφοροι τραπεζιτικοὶ παράγοντες καὶ κρατοῦντες τὰ σκῆπτρα τῆς οἰκονομικῆς βασιλείας τοῦ τόπου καὶ ἐξεσφενδόνισαν ντοκουμέντα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν γνώμην των ἀποτελοῦν, τὸ ἔσχατον, ὅριον τῶν ὑποχωρήσεών των, καὶ διετύπωσαν ἀξιώσεις ἀπαλλαγῆς ἀπὸ δικαιωτάτων φορολογιῶν εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ὑποκύψουν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις. Καὶ ἐνῷ διὰ τοῦ θορύβου των παριστάνουν ἑαυτοὺς καὶ τὰ ἱδρύματά των ἐν κρίσει, οἱ πολλοὶ παρασύρονται εἰς τὸ νὰ ἀσχολοῦνται μὲ τὰ μέσα τῆς ἀποσοβήσεως τῆς κρίσεως, καὶ δὲν ἐξετάζεται κατὰ βάθος τὸ ζήτημα, ἐὰν ὑπάρχει πραγματικὴ κρίσις, ἢ βασιλεύει ἐν τῇ οἰκονομικῇ κινήσει τοῦ τόπου ἡ ἀκρισία. Ναί, κύριοι βουλευταί, ἀκρισία καθολικὴ ὑφίσταται καὶ ὄχι κρίσις. Ὅπως εἰς τὰς νόσους τοῦ σώματος, ὅταν παρέλθῃ ὁ πυρετὸς καὶ ἐπανέλθῃ ἡ ὑποθερμία, ὁ ἀσθενὴς τότε νομίζει ὅτι εἶναι ἀσθενής, οὕτω καὶ εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς πυρετοὺς ἡ εἰς τὴν φυσιολογικὴν κατάστασιν ἐπάνοδος ἔχει μορφὴν κρίσεως. Οἱ κ. κ. ἰατροί, ὅσοι εἶναι μεταξὺ ἡμῶν γνωρίζουν τὸ φαινόμενον αὐτό. Καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη ἡ πεῖρα ἐπίσης τὸ γνωρίζει καὶ τὸ ἔχει βεβαιώσει. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐπιδοθῆ ἀπό τινων ἐτῶν εἰς μίαν ζωηροτάτην ἐμπορικὴν καὶ βιομηχανικὴν κίνησιν, καὶ ἰδίᾳ εἰς ἵδρυσιν καὶ ἐπέκτασιν βιομηχανικῶν ἐπιχειρήσεων, μὴ ὀρθολογισμένων. Κυρίως κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἡ εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐπίδοσις ὑπῆρξεν ἄνευ οὐδενὸς μέτρου, ἄνευ ἐπιστημονικοῦ ὑπολογισμοῦ, χωρὶς ἴχνος ὀρθολογισμοῦ. Ἐξεγελάσθημεν ἀπὸ πρόχειρά τινα καὶ μεγάλα κέρδη τὰ ὁποῖα ἐπωρίσθημεν εἰς στιγμὰς ἑνὸς πυρετοῦ ὑπερπαραγωγῆς καὶ ὑπερκαταναλώσεως, καὶ ἰδίᾳ ὑπερμέτρως κερδῶν εἰς βάρος τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων τοῦ Κράτους. Καὶ ὅταν ἐπῆλθεν ἡ φυσιολογικὴ κατάστασις καὶ ὅταν ὁ πυρετὸς ἤρχισε νὰ κατεβαίνῃ καὶ ἐπανήλθομεν εἰς τὸν συνήθη βίον τῶν φυσιολογικῶν κερδῶν ἐκ τῆς κανονικῆς οἰκονομικῆς κινήσεως, νομίζομεν ὅτι εἴμεθα ἀσθενεῖς, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς κρίσιν, ἐνῷ ἁπλῶς ὑφιστάμεθα τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀκρισίας μας. Αὐτὴ κύριοι εἶναι ἡ κρίσις ἑνὸς παρατηρητοῦ, οἷος τυγχάνω ἐγώ, ὁ ὁποῖος γνωρίζων μὲν τὰ συμβαίνοντα εἰς τοὺς λεγομένους οἰκονομικοὺς κύκλους, καὶ τὴν διανοητικότητα τῶν πρωτοστατούντων ἐντὸς αὐτῶν, δὲν ἐπιρεάζομαι ὅμως ἀπὸ καμμίαν ἰδιότητα, ἢ ἀνάμιξιν ὑπὸ βλέψεις ἢ ἐνδιαφέρον πρὸς τὰ ὁμαδικὰ συμφέροντα ὑπὲρ τοῦ ὁποίου οὗτοι κόπτονται. Βεβαίως εἶναι διαπιστωμένον ὅτι ὑπάρχει πληθυσμὸς ἐπαγγελματικός. Εἶναι καὶ ὁ συναγωνισμὸς τῶν ἀδελφῶν μας προσφύγων, οἱ ὁποῖοι θέλουν καὶ αὐτοὶ νὰ ζήσουν, πολλοὶ τῶν ὁποίων εἶναι ἱκανότεροι ἀπὸ ἡμᾶς εἰς τὸ ἐμπορικὸν στάδιον. Βεβαίως ἡ Ἑλλάς, τὴν στιγμὴν ποὺ εἶχε ἀνάγκην νὰ κάμῃ ἐξαγωγὴν ἀνθρώπων, ὑπέστη ἀνέλπιστον καὶ ὑπέρμετρον εἰσαγωγήν, διὰ τῆς εἰσροῆς τῶν ἐκ Τουρκίας ἀδελφῶν προσφύγων. Φυσικὸν εἶναι, κύριοι, ὅτι δὲν χωροῦμεν καὶ ὅτι τὰ ἐπαγγέλματα ἐπληθύνθησαν καὶ συνεπῶς ὑπάρχει στενοχωρία καὶ εἰς τὰς ἐπαγγελματικὰς τάξεις καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ ἐν γένει εἰς τὸν βιοτικὸν ἀνταγωνισμόν. Αὐτὸ μάλιστα. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ στενοχωρία δὲν εἶναι ὅπως καὶ ὅση τὴν φανταζόμεθα. Μὲ αὐτὴν τὴν ἐπαγγελματικὴν καὶ ἐμπορικὴν κίνησιν τοῦ τόπου, ἐγεννήθη στενοχωρία τις καὶ δυσφορία, οἱ αὐτοὶ λόγοι καὶ αἱ αὐταὶ συνθῆκαι δὲν ὑφίστανται διὰ τὰς βιομηχανικὰς καὶ τραπεζικὰς ἐπιχειρήσεις ποὺ ζητοῦν ἐλαφρυντικὴν φορολογίαν. Ἂν ὑπάρχῃ κρίσις τις εἰς τὰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις, τὴν αἰτίαν αὐτῆς πρέπει νὰ τὴν ἐξετάσωμεν χωριστὰ καὶ μεμονωμένως ἀπὸ τὰ ἄλλα. Ὅταν ὁ προλαλήσας ἔκαμε λόγον περὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν κατὰ τὰ 4 τελευταῖα ἔτη εἶπεν: «βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει προϊοῦσα ἄνοδος εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν συνιστωμένων ἀνωνύμων ἑταιρειῶν». Ἀπορῶ πῶς τοῦτο ἐλέχθη. Τί ἤθελον, διηνεκῶς νὰ αὐξάνῃ ἐπ’ ἄπειρον ὁ ἀριθμὸς τῶν συνιστωμένων ἑταιρειῶν; Ἀφοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν, συνεστήθησαν πλέον τῶν 500 ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἰδίως βιομηχανικῶν καὶ τραπεζιτικῶν, μέχρι πότε θὰ ηὔξανεν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ὧν αἱ πλεῖσται ἀμελετήτως καὶ ἄνευ σταθερῶν βάσεων μονίμου ἐξησφαλισμένης ζωῆς, συνεστήθησαν, χωρὶς κανένα ὀρθολογισμόν; Συνεστήθησαν Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι ἐστήριζον τὴν ὕπαρξίν των καὶ τὰ κέρδη των εἰς τὸ παιγνίδι τοῦ συναλλάγματος καὶ ὅταν ἡ ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος κερδοσκοπία ἔπαισεν, ἐχρεωκόπησαν. Συνεστήθησαν Τράπεζαι, αἱ ὁποῖαι μόνον εἶχον σκοπὸν νὰ θεραπεύσουν ὡρισμένα συμφέροντα τῶν διοικητικῶν αὐτῶν συμβουλίων καὶ τῶν διευθυντῶν, χρησιμοποιοῦσαι τὸ διαπιστευμένον αὐτῆς χρῆμα εἰς ἀμφιβόλους ἐπιχειρήσεις τῶν διευθυνόντων αὐτὰς ἐκμεταλλευτῶν. Καὶ ἐσπατάλησαν τὸ λαϊκὸν χρῆμα καὶ ἐπῆραν τὰς καταθέσεις πτωχῶν βιοπαλαιστῶν καὶ ἐπῆραν τὰ ἀποθέματα καὶ τὰς οἰκονομίας τῶν ταμιευτηρίων καὶ τὰ ἐχρησιμοποίησαν εἰς ἐπικινδύνους κερδοσκοπικὰς ἐπιχειρήσεις. Τὰς ἐχρησιμοποίησαν ἐλαφρᾷ συνειδήσει δι’ ἀτομικάς των ἀνάγκας μὴ φοβούμενοι κανένα κρατικὸν ἔλεγχον, καὶ ἀψηφοῦντες τὸν ποινικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς δὲν λειτουργεῖ δι’ αὐτοὺς πάντοτε καὶ ἀποτελεσματικῶς. Ἐκ τούτου φυσικὰ ἐπῆλθε μία κρίσις ἡ ὁποία εἶναι ἀπότοκος τῆς δυσπιστίας τοῦ κοινοῦ πρὸς τὰς Τραπέζας. Ἀφ’ ἑτέρου ἠλαττώθησαν τὰ κέρδη τῶν μικρῶν Τραπεζῶν, τὰ ἐκ τῆς κερδοσκοπίας ἐπὶ τοῦ συναλλάγματος καὶ πολλαὶ ἐκ τῶν Τραπεζῶν αὐτῶν αἱ ὁποῖαι ἐστηρίζοντο εἰς τὰ κέρδη τοῦ συναλλάγματος, μὴ ἐπιδοθεῖσαι ἐξ ἀρχῆς καὶ εἰς ἄλλους κλάδους τραπεζικῶν ἐργασιῶν, δὲν εἶχον πλέον ἀρκετὰς ἐργασίας ἵνα δικαιολογήσουν τὴν ὕπαρξίν των καὶ ἔπεσαν. Ἂς ἔλθωμεν τώρα εἰς τὴν κρίσιν τῶν τόσῳ ἀκρίτως ἱδρυθεισῶν καὶ ἐπεκταθεισῶν βιομηχανιῶν. Τὸ ζήτημα τῶν βιομηχανιῶν ἀξίζει ἰδιαιτέρας ἐρεύνης, διότι εἶναι πολὺ περίεργον, εἰς ὅλον τὸν κόσμον αἱ βιομηχανίαι ἀποβλέπουν κυριώτερον εἰς τὴν ἐξαγωγὴν τῶν προϊόντων των εἰς ἄλλα κράτη δὲν στηρίζονται καὶ δὲν ἀποβλέπουν μόνον εἰς τὴν ἐντὸς τοῦ ἐσωτερικοῦ κατανάλωσιν, καὶ ἡ ἰδική μας βιομηχανία, ἡ ὁποία κυριώτατον θεμέλιον κέρδους ἀσφαλοῦς ἔχει τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον, ἔχει τὴν ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἐν τελωνειακῇ προστασίᾳ κατανάλωσιν. Ἔχουν αἱ ἀλλοδαπαὶ βιομηχανίαι τὰς πρώτας ὕλας ἢ τὰς εἰσάγουν ἀπὸ τὰς ἀποικίας των, καὶ τὰ βιομηχανήματά των κατὰ μέγα μέρος ἐξάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἔχουν λοιπὸν εὐθηνίαν καὶ πρώτας ὕλας, ἔχουν ἀποικίας καὶ προτεκτορᾶτα καὶ dominia πρὸς ἐξαγωγὴν ἔχουν κεφάλαια εὐθηνὰ καὶ ἐπαρκῆ, ἔχουν τὴν πεῖραν εἰς τὴν ὀργάνωσιν ἀπὸ μακρὸν καὶ ὑποκείμενον προσωπικόν. Καὶ ἡμεῖς στερούμενοι ὅλων αὐτῶν τῶν προσόντων, ἐπεδόθημεν, ἀκρίτως καὶ ἀλογίστως, νὰ γίνωμεν Κράτος βιομηχανικόν! Καὶ ἠκούσαμεν καὶ ἀνεγνώσαμεν καὶ ἴδωμεν μελέτας εἰς τὸν τύπον ὅτι ἡ Ἑλλὰς πρέπει νὰ παίξῃ ρόλον Κράτους βιομηχανικοῦ! Κανὲν προσόν, κύριοι, δὲν ἔχομεν, διὰ νὰ εἴμεθα Κράτος βιομηχανικόν. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ὁλόκληρος νόμος ἐξεδόθη τελευταίως ἐν Γαλλίᾳ ἀπὸ διακεκριμμένον οἰκονομολόγον, ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει καὶ ἀποδεικνύει ὅτι καὶ ἡ Γαλλία πλέον τοῦ δέοντος καὶ τοῦ ἐπιτετραμένου ἐκ τῶν συνθηκῶν ὁρίου, ἐπεδόθη καὶ ὑπερβολικὰ ὑπεστήριξεν τὴν βιομηχανίαν της καὶ πρέπει νὰ σταματήσῃ εἰς τὸν κατήφορον ποὺ ἐπῆρε καὶ νὰ στραφῇ περισσότερον πρὸς τὴν γεωργίαν. Ἂν ὑποστηρίζεται ὅτι ἡ Γαλλία ἐπεδόθη πλέον τοῦ δέοντος εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ πρέπει νὰ ἀπανέλθῃ περισσότερον πρὸς τὴν γεωργίαν, τί δύναται νὰ λεχθῇ δι’ ἡμᾶς; Ὡς προεξέθηκα αἱ βιομηχανικαὶ ἐπιχειρήσεις αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐστηρίχθησαν κυρίως καὶ αἱ πλεῖσται σχεδόν, ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν πελατείαν τὴν ἐντοπίαν. Ὅταν δὲ ἱδρύθη μία βιομηχανία πρὸς παραγωγὴν ἑνὸς εἴδους προϊόντων ἀμέσως κατόπιν ἱδρύθη καὶ ἄλλη, καὶ εἰς αὐτὴν προσετέθη καὶ ἄλλη, τοῦ αὐτοῦ εἴδους, καὶ οὕτως ηὔξησεν ἡ παραγωγή, παρὰ πᾶσαν ἀνάγκην, χωρὶς πρόβλεψιν καὶ ὑπολογισμὸν τῆς καταναλωτικῆς δυνάμεως τῆς Χώρας. Διότι ἡμεῖς εἴμεθα ὀλίγοι, ἠμπορούσαμε νὰ καταναλώσωμεν ἀπ’ αὐτὴν τὴν ὑπερπαραγωγὴν τὴν ὁποίαν ἐγέννησεν ἡ ἄνευ ὑπολογισμοῦ ἐπέκτασις; Ἐτολμήσαμεν νὰ ἱδρύσωμεν βιομηχανίας ἀρωμάτων. Κάποιος ἔμαθε ὅτι ὁ Κοτὺ ἐκέρδισεν ἐκ τῶν ἀρωμάτων δισεκατομμύρια, καὶ μάλιστα τώρα παίζει ἕνα ρόλον μεγάλον εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς Γαλλίας καὶ ἐσκέφθη ὡς ἑξῆς: «ὁ Κοτὺ φτιάνει ἓν φιαλίδιον ἀρώματος καὶ τὸ πωλεῖ 100 δραχμάς, τοῦ κοστίζει δὲ μόνον δραχμὰς 10, κερδίζει 90. Θὰ κάμω καὶ ἐγὼ ἀρώματα νὰ μοῦ κοστίζουν καὶ ἐμένα 10, νὰ πωλῶ δραχμὰς 100 τὸ φιαλίδιον καὶ νὰ κερδίζω 90». Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν καὶ ἔχει τὰ μέσα, τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν τελειότητα τῆς κατασκευῆς ὁμοίων ἀρωμάτων εἰς τὴν Ἑλλάδα; Εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῶμεν τὸν Κοτὺ μὲ τὰς κολοσσιαίας ἐγκαταστάσεις του καὶ τὴν πεῖραν του, καὶ ἰδίως εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῶμεν ὅτι θὰ καταναλώσωμεν ἐν Ἑλλάδι, ὅσα ἐξοδεύει ὁ Κοτὺ εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην εἰς τὴν Ἀμερικήν, τὴν Αὐστραλίαν καὶ εἰς τὴν Ἀσίαν ἀκόμη, καὶ ὁ ὁποῖος ἐπώλησεν ἐσχάτως τὴν μάρκα του, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἀντὶ 500 ἑκατομμυρίων φράγκων; Καὶ ποίας ποιότητος, ἐν σχέσει μὲ τὰ Εὐρωπαϊκὰ εἶναι τὰ Ἑλληνικὰ βιομηχανήματα; ἂν πάρωμεν ὡς παράδειγμα τὴν ἀρωματοποιΐαν καὶ ἐξετάσωμεν τὴν προτίμησιν τοῦ εὐρωπαϊκοῦ προϊόντος τολμῶ νὰ ὑποθέσω ὅτι καὶ αἱ σύζυγοι τῶν ἱδρυτῶν τῆς βιομηχανίας τῶν ἀρωμάτων θὰ ἔχουν εἰς τὸ καλλυντήριόν των εἰς τὸ τσαντάκι των ἀρώματα τοῦ Κοτύ. Τοιαῦται βιομηχανίαι, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἱδρυόμεναι καὶ λειτουργοῦσαι, ἔχουν ἀσφαλὲς τὸ πεπρωμένον τῆς ἀποτυχίας των, καὶ τὸ μόνον θετικὸν κέρδος τοῦ τόπου εἶναι, ὅτι ἀφοῦ ἐκμυζήσουν μερικὰ ἑκατομμύρια ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων, θὰ μείνουν φυτοζωοῦσαι μέχρις οὗ ἀδόξως ἐκπνεύσουν. Εἶπον ταῦτα, κύριοι, διὰ νὰ μοῦ δοθῇ ἀφορμὴ νὰ ἐπαναλάβω ὅ,τι καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπεστήριξα, ὅτι ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν ὑγιᾶ κατεύθυνσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν βίον τῆς Χώρας, δὲν ἔχομε δώσῃ, διότι οὔτε εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ὑγιοῦς κατευθύνσεως καὶ ἀγνοοῦμεν τὸν ὀρθολογισμόν, ὅστις πρέπει νὰ διέπῃ καὶ κανονίζῃ τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις καὶ τὴν εἰς αὐτὰς ὀφειλομένην τυπικὴν καὶ μεμετρημένην ἐνίσχυσιν τοῦ Κράτους. Καὶ νομίζω ὅτι δύναμαι, προκειμένου περὶ τῆς κατευθύνσεως τοῦ οἰκονομικοῦ βίου τῆς Χώρας, διὰ τὸν χαρακτηρισμὸν τῆς ὁποίας μετεχειρίσθην ἄλλοτε τὴν φράσιν, ὅτι ἔχομεν οἰκονομικὴν ἀσυναρτησίαν νὰ τὴν ἐπαναλάβω καὶ τώρα, χωρὶς νὰ φανῶ ὑπερβολικὸς ἢ ἀπαισιόδοξος. Ναί. Ἔχομεν οἰκονομικὴν ἀσυναρτησίαν, καὶ δημοσιονομικὴν ἀσυναρτησίαν, εἴς τε τὰ τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, καθὼς καὶ τὰ τῆς φορολογίας καὶ εἰς τὰ τῆς διαθέσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, μὴ ἔχοντες προδιαγεγραμμένον συνολικὸν πρόγραμμα καὶ σύστημα, μὴ ἐκκινοῦντες ἀφ’ ὡρισμένης ἀφετηρίας πρὸς ὡρισμένον ἐπιδιωκόμενον τέρμα. Τώρα ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας περὶ τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τῆς φορολογίας τῶν καθαρῶν κερδῶν. Ἡ προσπάθεια ὅλων τῶν χειριστῶν τοῦ χρήματος, εἶναι νὰ παραστήσουν ὅτι αἱ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι ὑποφέρουν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ δώσουν ἐπαρκῆ μέρισμα εἰς τοὺς μετόχους διότι φορολογοῦνται βαρέως. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι πολλῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν δὲν πᾶνε καλὰ ἡ δουλειές τους, ὄχι ὅμως ἐξ αἰτίας τῆς βαρείας φορολογίας. Ἄν αἰτίαι τοῦ ὅτι ὡρισμέναι ἐπιχειρήσεις δὲν πᾶνε καλὰ εἶναι ὁ βαρὺς φόρος, μὰ τὸν Θεὸν θὰ παρεκάλουν τὸν φίλον μου κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν θὰ εἰσηκούετο ἡ παράκλησίς μου, διότι δὲν εἰσακούεται ποτὲ καμμία, νὰ χαρίσῃ ὁλοτελῶς τὸν φόρον εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν θὰ ἀνακύψουν ἢ θὰ προκόψουν αἱ εἰρημέναι ἑταιρεῖαι μὲ τὴν ἐλάφρυνσιν αὐτήν. Αὐτὰ εἶναι οἰκονομικαὶ ἀστειότητες, νὰ λέγωμεν ὅτι ἡ δῆθεν βαρεῖα φορολογία ἐγονάτισε τὰς ἑταιρείας, ὅσαι εἶναι γονατισμέναι. Δὲν ἔχω μαζῆ μου τὰ στοιχεῖα δηλαδὴ τοὺς ἰσολογισμούς των, διότι δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἄν εἶχα ἐδῶ τὰ δελτία τὰ ὁποῖα ἐκδίδει ἡ Τράπεζα Ἀθηνῶν εἰς τὰ ὁποῖα καταχωροῦν ὅλους τοὺς ἰσολογισμοὺς τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, θὰ σᾶς ἐδείκνυα, θὰ σᾶς ἐφανέρωνα, πράγματα τὰ ὁποῖα θὰ σᾶς κάμουν νὰ ἐξηγήσετε, διατὶ πολλαὶ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι δὲν πηγαίνουν καθόλου καλὰ καὶ διατὶ ἄλλαι πηγαίνουν πολὺ καλά. Βλέπετε εἰς τὸν ἰσολογισμὸν μιᾶς ἀνωνύμου ἑταιρείας ὅτι διανέμει 700, 900 χιλιάδες ἢ 1 ἑκατομμύριον δραχμῶν μέρισμα καὶ ἐνθηλακώνει 500.000 δραχμὰς τὸ διοικητικὸν συμβούλιον εἰς ποσοστά. Πῶς θέλετε μὲ τοιαύτην διαχείρησιν νὰ πάῃ καλὰ ἡ ἑταιρεία; Ὕστερα βλέπετε ἔξοδα ἱδρύσεως ἑταιρείας 300 ἢ 400 χιλιάδων δραχμῶν. Τί ἔξοδα εἶναι αὐτά; Ποῦ ἐπῆγαν αἱ 400.000; Ἕνα συμβόλαιον γίνεται καὶ ἕνα διάταγμα ἐγκρίσεως τοῦ καταστατικοῦ ἐκδίδεται, τὰ ἄλλα ἔξοδα ποῦ πηγαίνουν; Ἔπειτα ἔρχεται ἡ κατανομὴ κερδῶν καὶ ζημιῶν· ἀρχίζουν κεφάλαιον ἀποθεματικὸν κατὰ τὸ καταστατικὸν τόσον, ἔκτακτον ἀποθεματικὸν τόσον, ἀποθεματικὸν προνοίας τόσον, τὰ ἄλλα ἀποθέματα δὲν ἦσαν προνοίας, ἦσαν τῆς ἀπρονοησίας; Ὕστερα πρὸς ἀπόσβεσιν ἐπισφαλῶν ἀπαιτήσεων τόσα, οὕτως 8–10 διοικητικοὶ σύμβουλοι λαμβάνουν 500 χιλιάδας δραχμὰς καὶ 10.000 μέτοχοι 1.000.000 δραχμῶν. Ἔπειτα τὶ σημαίνουν ὅλα αὐτὰ τὰ τακτικὰ ἔκτακτα καὶ προνοίας ἀποθεματικά; ἢ ὅτι τὸ ἐνεργητικὸν εἶναι ἐπισφαλὲς καὶ συσσωρεύονται τόσα ποικιλώνυμα ἀποθεματικὰ διὰ νὰ ἐξυγιανθῇ, ἢ ὅτι δολίως, διὰ νὰ ἀποφύγουν τὴν φορολογίαν, μετατρέπουν τὰ κέρδη εἰς κεφάλαιον, αὐξάνον τὴν περιουσίαν τῶν μετόχων, ἐπὶ καταστρατηγήσει τοῦ νόμου, ἢ ἴσως καὶ τὰ δύο. Τί δὲ διὰ τὰς κρατήσεις καὶ διὰ τὰς ἀποσβέσεις νὰ εἴπω; αἱ ὑπάρχουσαι ἀπαιτήσεις ἐπισφαλεῖς, πρέπει νὰ ἀποσβεσθοῦν, ἄν δὲν ὑπάρχουν πρὸς τὶ αἱ κρατήσεις, αἱ ὁποῖαι φιγουράρουν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα εἰς τοὺς ἰσολογισμούς; Δὲν ὁμιλῶ δι’ ὅλας τὰς ἑταιρείας. Ἐμελέτησα ἰσολογισμοὺς ἑταιρειῶν αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὑγιᾶ ὀργανισμὸν καὶ αἱ ἀμοιβαὶ τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου εἶναι λογικαὶ καὶ τὰ ἀποθεματικὰ ἐν τάξει. Μὲ τὸν τρόπον λοιπὸν ποὺ γίνεται ἡ διαχείρησις τῶν πλείστων Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν δὲν μποροῦν νὰ εὐδοκιμήσουν. Ἐὰν ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς φέρῃ ἐδῶ, ὅταν θὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Κράτους εἰς δάνεια ὡρισμένων ἑταιρειῶν, μερικὰς καταστάσεις Τραπεζῶν, θὰ ἴδωμεν μερικαὶ Τράπεζαι ποὺ ἔπεσαν καὶ κατέστρεψαν κόσμον μικροκαταθετῶν, ποὺ εἶχαν διατεθειμένα τὰ κεφάλαιά των καὶ ἰδίως τὰς καταθέσεις τοῦ κόσμου καὶ πῶς τὰ εἶχαν δανεισμένα. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἄν αὐτὰ παρουσιάζοντο εἰς ἄλλο Κράτος οἱ διευθυνταὶ καὶ οἱ σύμβουλοι τῶν ἑταιρειῶν θὰ συνελαμβάνοντο καὶ θὰ ἤγοντο εἰς τὰς φυλακάς, διότι δὲν εἰμπορεῖ εἷς διευθυντὴς Τραπέζης ἡ ὁποία ἔχει 30 ἢ 40 ἑκατομμύρια κεφάλαια νὰ χρεωστῇ αὐτὸς προσωπικῶς εἰς τὴν Τράπεζάν του τὰ 25 ἑκατομμύρια καὶ ὁ κουνιάδος του 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν.

§370Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔκαμνον καὶ τὸ ἑξῆς, δὲν ἠρκοῦντο εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῶν Τραπεζῶν, ἀλλ’ ἤθελον καὶ τὴν ὑπογραφὴν τῶν διευθυντῶν ὡς πλέον φερεγγύων.

§371Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ἐγένοντο μὲ τὰς Τραπέζας. Ἐξαιρῶ τὴν Τράπεζαν τοῦ συναδέλφου κ. Κωστοπούλου τὸν ὁποῖον βλέπω δυσφοροῦντα καὶ δηλῶ, ὅτι ἡ Τράπεζα αὐτὴ στηρίζεται ἐπὶ καλῶν βάσεων καὶ ἐργάζεται καλῶς. Τράπεζαι λοιπὸν καὶ ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι ἱδρυθεῖσαι χωρὶς λογικήν, χωρὶς βάσιν, χωρὶς οἰκονομικὴν ἀντίληψιν, πληθωρικαὶ καὶ ἐναντίον πάσης λογικῆς καὶ φρονήσεως, μὲ ἀτάσθαλον καὶ ἀνειλικρινῆ διαχείρησιν, αὗται ἐδημιούργησαν τὴν λεγομένην κρίσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι κρίσις τοῦ ὅλου οἰκονομικοῦ βίου τῆς χώρας, ἀλλ’ εἶναι κρίσις εἰς ὡρισμένας ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι κακῶς ἐχειρίσθησαν τὰ κεφάλαιά των καὶ τὰς ἐμπιστευθείσας εἰς αὐτὰς οἰκονομίας τοῦ λαοῦ. Δι’ αὐτὸ ἐγὼ εἶμαι ἐναντίον τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διότι κανεὶς λόγος δὲν ὑπάρχει πρὸς τοιαύτην εὔνοιαν πρὸς κεφαλαιοκρατικοὺς ὀργανισμούς, ὧν ἄλλοι μὲν εὐδοκιμοῦν καὶ δὲν χρήζουν τοιαύτης προνομιακῆς ἀσυδοσίας, ὅταν ὁ βιοπαλαιστὴς λαὸς ἀπηνῶς φορολογεῖται, ἄλλαι δὲ ἔχουν κρίσιν ἐκ τῆς κακῆς καὶ ἀνειλικρινοῦς διοικήσεως καὶ οὐχὶ λόγῳ τῆς φορολογίας. Καὶ ἐντεῦθεν συσχετίζων τὸ θέμα ἔρχομαι νὰ ἐπικρίνω τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν καὶ ἰδίᾳ τὴν δημοσιονομικὴν τῶν τελευταίων ἐτῶν, ἡ ὁποία ἐγκατέλειψε τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ ἠθικώτερος καὶ ὁ δικαιότερος φόρος καὶ ἐπανῆλθεν εἰς τὸν αὐθαίρετον, ὅπως εἶπεν ὁ ἴδιος κ. ὑπουργὸς τῶν οἰκονομικῶν, εἰς τὸν τυφλὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος. Διατὶ κύριοι εἰς ὅλην τὴν Εὐρώπην, εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἔχει ἐπικρατήσει καὶ παρέχει τὰ δικαιότερα ἀποτελέσματα, ὁ φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ ἡμεῖς ἀφοῦ ἐπὶ τοσοῦτον ἠγωνίσθημεν νὰ τὸν εἰσαγάγωμεν, νὰ τὸν παγιώσωμεν, νὰ τὸν ὀργανώσωμεν, κατόπιν ἐδειλιάσαμεν καὶ τὸν ἐγκατελείψαμεν; Τὸν ἐγκατελείψαμε διότι τὸ ἀπήτησαν οἱ πλούσιοι, οἱ κεφαλαιοκράται, οἱ δι’ αὐτοῦ ἐπιβαρυνόμενοι μὲ τὸν δίκαιον φόρον. Εἶναι ἐντροπή, καθ’ οὓς χρόνους ὅλος ὁ κόσμος βαδίζει ἐπὶ τῆς προοδευτικῆς ὁδοῦ εἰς τὰ φορολογικὰ συστήματα καὶ παντοῦ ἀνεγνωρίσθη, ὅτι ὁ ὀλιγώτερον ἄδικος ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων εἶναι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἡμεῖς νὰ ὀπισθοδρομήσωμεν, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν αὐθαιρετώτερον καὶ τυφλώτερον τῶν φόρων, τὸν ἐπὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὁ ὁποῖος φορολογεῖ ἀνίσως, ἀδίκως, τυφλῶς, καὶ χωρὶς κανένα στοιχεῖον, τὸ ὑποτιθέμενον κατ’ ἀποκοπὴν εἰσόδημα καθορίζων τὰ ὅρια τῆς φορολογίας ἐκ τοῦ εἴδους τοῦ ἐπαγγέλματος καὶ ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πόλεως ὅπου ἐξασκεῖται. Καὶ ταῦτα ἐν ἔτει 1930! Ἀναγκάζομαι δὲ ἐκ τούτου καὶ διότι γίνονται συχνὰ μεταβολαὶ φορολογικῶν συστημάτων νὰ ἐπαναλάβω τὴν θεωρίαν ποὺ ἐξέθηκα καὶ ἄλλοτε ἐνώπιόν σας ὅτι οἱ φόροι εἶναι ὅπως τὸ σαμάρι εἰς τὴν ράχην τοῦ ὑποζυγίου. Πρέπει νά μείνῃ τὸ σαμάρι διὰ νὰ στρώσῃ καὶ φέρει ἀκόμη τὰ βάρη, διὰ τοῦ χρόνου. Ὅταν κάθε ἡμέρα ἀλλάσσῃς τὸ σαμάρι δὲν γίνεται τίποτε. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ τονίζω, ὅτι πρὸς κοινὸν σκάνδαλον ἐγκατελείφθη ὁ φόρος ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, τῇ ἀξιώσει τῶν κύκλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον νὰ ἀποφύγουν τὴν πληρωμὴν φόρου ἐπὶ τῶν μεγάλων κερδῶν των. Ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος ἐπανῆλθε διότι τὸν ἤθελον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι διέφευγον τὴν πληρωμὴν τῶν πραγματικῶν φόρων ἐπὶ τῶν κερδῶν. Καὶ ἐδῶ εἶναι τὸ λάθος τῆς φορολογικῆς πολιτικῆς. Σήμερον ἡ Κυβέρνησις, ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θέλει νὰ διορθώσῃ τὸ λάθος. Ἀλλὰ τὸ λάθος δὲν διορθώνεται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἐλέχθη πολλάκις ἐνταῦθα, ὅτι τὸ ἐν τῇ ξένῃ Ἑλληνικὸν κεφάλαιον δὲν εἰσέρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι δῆθεν οἱ κάτοχοι φοβοῦνται τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἢ τῶν ἐπὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, ὡς ἐπαχθεῖς. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀτυχές, ἀτυχέστατον καὶ τελείως ἀψυχολόγητον. Δὲν εἶναι ὁ λόγος αὐτὸς κύριοι διότι ἡ διαφορὰ τοῦ τόκου ποὺ λαμβάνουν εἰς τὸν ἐξωτερικὸν πρὸς τὸν παρ’ ἡμῖν τόκον, καλύπτει δέκα φορὰς τὸν φόρον. Ὁ λόγος εἶναι ἄλλος· εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐμπιστοσύνης περὶ τῆς πολιτικῆς σταθερότητος πρῶτον ἡ ὁποία ἀπεκατέστη, ἀλλὰ εἰς τὴν συνείδησιν αὐτῶν δὲν θεωρεῖται ὡς τελείως εἰσέτι ἐξησφαλισμένη καὶ δεύτερον καὶ κυριώτερον εἶναι ἡ ἔλλειψις πεποιθήσεως ἐπὶ τὴν παγιότητα ἤτοι τὸ ἀμετάβλητον τῆς ἰσχυούσης φορολογίας. Τρίτος παράγων τῆς δυσπιστίας αὐτῶν εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Δικαιοσύνης. Δὲν ἔχουν οἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἢ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες, καμμίαν πεποίθησιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν δικαιοσύνην. Αὐταὶ κύριοι, εἶναι αἱ γνῶμαι τὰς ὁποίας ἔχω καὶ ἐν πλήρει πεποιθήσει ὑποστηρίζω, ἐν σχέσει μὲ τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶναι σφαλερά, ἀναχρονιστικὴ ἄνευ ὡρισμένου συστήματος καὶ εἰς τὰ πλεῖστα παραπαίουσα. Τώρα ἀφοῦ ἐξήντλησα τὸ θέμα καὶ τὰ γενικὰ ζητήματα ἔρχομαι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Τοῦτο ἔχει πολλὰς διατάξεις εὐεργετικάς, δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦν φόρους καὶ δύναμαι ἀνεπιφυλάκτως νὰ συγχαρῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν διότι ἐπισπεύδεται ἡ βεβαίωσις ὅλων τῶν φόρων ποὺ ἦσαν ἐκκρεμεῖς καὶ περιέλαβε καὶ διατάξεις λογικὰς καθ’ ἃς ὅλαι αὗται αἱ ἐκκρεμότητες ἐφόσον ἀφοροῦν ποσὸν κάτω ἑνὸς ὡρισμένου ποσοῦ νὰ διαγραφοῦν. Δὲν δύναμαι νὰ παρέλθω ἐν σιγῇ καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 13. Δὲν βλέπω ἂν δύναται νὰ θεσπισθῇ νομοθετικῶς ὅτι μία ἑταιρεία ἡ ὁποία συνεστήθη τὴν δεῖνα ἐποχήν, τυγχάνει τῆς μειώσεως τοῦ φόρου καὶ μία ἄλλη ποὺ συνεστήθη βραδύτερον, δὲν τυγχάνει τοῦ εὐεργετήματος. Διατί; Βέβαια ὁ κ. ὑπουργὸς ἐξήτασε τὸ πρᾶγμα καὶ εἶπεν, ὅτι μερικαὶ ἑταιρεῖαι συνεστήθησαν εἰδικῶς διὰ νὰ ἀποφύγουν ὡρισμένην φορολογίαν, ἰδίως τὴν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν, ὧν εἶναι κύριοι οἱ ὀλίγοι δῆθεν μέτοχοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι καὶ διευθυνταὶ καὶ σύμβουλοι, καὶ ἀπορροφῶντες εἰς ἀποθεματικὰ καὶ εἰς ποσοστὰ καὶ ἀμοιβὰς τοῦ διοικητικοῦ συμβουλίου, ὅλα τὰ κέρδη, δηλ. ἀποφεύγουν τὴν πληρωμὴν ἐνίων φόρων καὶ ἰδίως τῶν οἰκοδομῶν. Ἐὰν ἔχετε ὑπονοίας ὅτι πρόκειται περὶ ἑταιρειῶν, ἐκ μετατροπῆς ἄλλου εἴδους ἑταιρειῶν μὲ τοιούτους δολίους σκοποὺς ἢ ἐκ μετατροπῆς ἀτομικῶν ἐπιχειρήσεων πρὸς τοιαύτας καταδολιεύσεις δύνασθε νὰ προσθέσετε ρητῶς αὐτό, ἀλλὰ νὰ εἴπητε καὶ τὰ αἴτια καὶ νὰ ἀναγράψετε εἰς τὸν νόμον τὰ περιστατικὰ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπιβάλλετε αὐτὴν τὴν διαφορετικὴν φορολογίαν. Θὰ ἐπρότεινα λοιπὸν νὰ μείνῃ μὲν τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ νὰ προσθέσετε μὴ ὅτι καὶ... (ἀναγινώσκει). Αὐτὰς τὰς ὀλίγας παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τοῦ ὁποίου αἱ διατάξεις, ὡς πρὸς τὴν ἐλάττωσιν τῆς φορολογίας τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν δέον νὰ ἀπαλειφθοῦν, καὶ εὔχομαι ὅπως κατὰ τὴν προσεχῆ σύνοδον, ποὺ θά συναντηθῶμεν, ἐκ νέου εὑρεθῶμεν πρὸ μιᾶς μᾶλλον λαϊκῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς σύμφωνα μὲ τὸν πόθον ὅλων πρὸς ἀνακούφισιν τῶν βιοπαλαιστικῶν τάξεων ἀπὸ τῆς βαρείας φορολογίας.

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουδούρης.

§373Κ. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μίαν τροπολογίαν ἐκ μέρους τοῦ κ. Παπαναστασίου σχετικῶς μὲ τὰς ξενοδοχειακὰς ἐπιχειρήσεις. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 4 νὰ τεθῇ. (ἀναγινώσκει). Κατὰ τὸ μέχρι τοῦδε καθεστὼς αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ δὲν ὑπεβάλλοντο εἰς καμμίαν φορολογίαν, οὔτε εἰς τὸν φόρον τοῦ ὑπερτιμήματος. Ἤδη διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ, καταργουμένου τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος, ἐπιβάλλεται φορολογία ἐπὶ τῆς εἰσφορᾶς, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἄδικον καὶ δὲν συντελεῖ εἰς τὴν προσπάθειαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν ξενοδοχειακῶν ἐπιχειρήσεων.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζαβιτζιᾶνος.

§375Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ κ. ὑπουργέ, θὰ περιορίσω τὰς παρατηρήσεις μου μόνον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 13 καὶ ὁμολογῶ ὅτι ἐλπίζω ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Βαρβαγιάννη ὅτι ἤθελον σᾶς πείσει ἐπὶ τῷ τέλει νὰ ἀπαλείψητε τὴν διάταξιν ἐκείνην διὰ τῆς ὁποίας καθιεροῦται ἄλλος φόρος εἰς μίαν κατηγορίαν ἑταιρειῶν καὶ ἄλλος εἰς ἄλλην. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀναπτύξατε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νομίζω ὅτι συνοψίζονται εἰς τὸ ἑξῆς: Εἴπατε δηλαδή, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ πράξω διότι ὡρισμένα συμφέροντα συνεπήχθησαν εἰς ὡρισμένας ἑταιρείας μὲ προφανῆ σκοπὸν νὰ καταδολιεύσουν τὸν νόμον αὐτόν. Δι’ αὐτὸ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ βάλω μίαν διάταξιν διὰ τῆς ὁποίας ἀποκλείονται αὐτοί. Προσέξατε καλά, ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν θέτετε μὲ τὸν σκοπὸν νὰ μὴ ἱδρυθῇ ἑταιρεία τοιαύτης μορφῆς θὰ εἶχεν αὐτὸ τὸ δυσάρεστον ἀποτέλεσμα νὰ μὴ ἱδρυθῇ καμμία ἀπολύτως ἑταιρεία, ἐφόσον θὰ ἔχῃ ἐπ’ αὐτῆς τὸν πέλεκυν ἑνὸς τοιούτου κινδύνου. Θὰ εἶναι παράφρων ὁ κεφαλαιοῦχος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ θελήσῃ νὰ συστήσῃ μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θὰ εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ συναγωνίζεται ἄλλας ἑταιρείας τοῦ αὐτοῦ σκοποῦ, μὲ τὰ αὐτὰ κεφάλαια, ὑπὸ δυσμενεστέρους ὅρους. Ἂς τεθοῦν φραγμοὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἑταιρειῶν, εἶναι ὅμως ἄτοπον ἅμα ἱδρυθῶσιν αὗται, νὰ φορολογοῦνται ἀνομοιομόρφως, εἶναι ἀντισυνταγματικόν.....

§376Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§377Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ μπορούσατε νὰ εἴπητε ὅτι ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν τόσον κεφάλαιον φορολογοῦνται τόσο καὶ ἑταιρεῖαι αἱ ὁποῖαι ἔχουν ἄνω τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ φορολογοῦνται τόσο. Ἀλλὰ δὲν μπορεῖται νὰ εἴπητε ὅτι ἑταιρεία ἡ ὁποία ἱδρύθη κατὰ Ἀπρίλιον θὰ πληρώσῃ τόσο, καὶ ἑταιρεία ἡ ὁποία ἱδρύθη κατὰ Μάϊον θὰ πληρώσῃ τόσο.

§378Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κέρκυρα πληρώνει φόρον. Διατὶ αὐτό; Ποὺ τὸ λέγει τὸ Σύνταγμα; Ἐκεῖ εἶναι γεωγραφικὴ διαφορά. Νομίζετε ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικόν;

§379Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Θὰ ἔλεγα ὅτι καὶ αὐτὸ εἶναι ἀντισυνταγματικόν.

§380Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀντισυνταγματικόν. Δὲν ἠμπορεῖ τὸ Σύνταγμα ποτὲ νὰ εἴπῃ ὅτι ἡ φορολογία πρέπει νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος.

§381Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δὲν λέγω ὅτι πρέπει νὰ εἶναι ὁμοιόμορφος.

§382Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν μπορεῖ ποτὲ νὰ νοηθῇ, ὅτι τοιαύτην ἰσότητα φορολογικὴν ἐπιβάλλει τὸ Σύνταγμα. Τὸ ζήτημα εἶναι νὰ μὴν ὑπάρχουν διακρίσεις, μὴ στηριζόμεναι ἐπὶ γενικῆς ἀρχῆς, διότι ἡ γενικὴ ἀρχὴ καθιεροῖ τὴν ἰσότητα. Γενικὴ ἀρχὴ ἢ γεωγραφική, ἢ τοπική, ἢ χρονική.

§383Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μοῦ εἰπῆτε, ὅτι Ἕλληνες ποὺ θὰ γεννηθοῦν ἐφέτος θὰ πληρώσουν φόρον ὀλιγώτερον ἀπὸ ἐκείνους ποὺ ἐγεννήθησαν πέρυσι;

§384Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ὑπάρχει λόγος, μάλιστα.

§385Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Μὲ τὴν ἑξῆς διαφοράν, ὅτι ἑταιρεία ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἱδρυθῇ, καὶ εἶναι χρήσιμον νὰ ἱδρυθῇ, μὲ τὸν νόμον τὸν ἰδικόν σας δὲν θὰ ἱδρυθῇ. Διὰ τὰ ἀποτελέσματα εἶναι ἀκόμη ἀδικώτερον.

§386Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω ὅτι δὲν ἐπιμένετε εἰς τὸ ἀντισυνταγματικόν.

§387Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Ἐπιμένομεν.

§388Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς λέγω, ὅτι ὅλοι οἱ νόμοι τῆς Εὐρώπης εἶναι ἀντισυνταγματικοί. Ἀλλὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀποτέλεσμα, αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ μερικὰς ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱδρυθοῦν μὲ τὸν κύριον σκοπὸν νὰ καταστρατηγήσουν τὸν νόμον. Ἀλλὰ σοβαρὰς ἑταιρείας δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἐμποδίσῃ. Δὲν θὰ ἠμπορῇ νὰ ἐμποδίσῃ νὰ ἱδρυθοῦν μεγάλαι ἑταιρεῖαι καὶ μάλιστα σοβαραὶ καὶ φρονῶ ὅτι καὶ τὴν ἐθνικὴν οἰκονομίαν τονώνει ἡ ἵδρυσις μεγάλων ἑταιρειῶν. Καὶ τοσοῦτον μᾶλλον εἶναι βέβαιον αὐτό, ὥστε πρέπει καὶ τὰς ὑπαρχούσας νὰ τονώσωμεν. Σᾶς λέγω ὅτι δι’ αὐτό....

§389Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Βάζετε 4.

§390Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ σοβαρὰς ἑταιρείας δὲν εἶναι πολὺ 4. Ἀναγνωρίζομεν λοιπόν, ὅτι τὸ καλλίτερον φάρμακον εἶναι ἡ ὀργάνωσις, ἡ συνένωσις ὅσον τὸ δυνατὸν τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν εἰς ἰσχυροτέρους ὀργανισμούς. Αὐτὸ δὲν ἐμποδίζεται.

§391Κ. ΖΑΒΙΤΖΙΑΝΟΣ. Δι’ αὐτὸ μεταβάλλετε τὸν ἐμπορικὸν νόμον καὶ ζητήσατε ὅσας διατυπώσεις θέλετε καὶ ὅσους περιωρισμούς. Ἀλλ’ ὅταν γίνεται ἡ ἑταιρεία δὲν εἶναι λογικόν, δὲν εἶναι εὐπρεπές, νὰ φορολογῆται διαφορετικά. Καὶ ἂν δικαιολογῆται, δικαιολογεῖται ἀντιθέτως εἰς βάρος τῶν ἐμπορικῶν ἑταιρειῶν ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀπέσβεσαν τὰ κεφάλαια των καὶ δὲν δικαιολογεῖται εἰς βάρος ἐκείνων αἱ ὁποῖαι πρόκειται νά δημιουργηθοῦν.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ξηρός.

§393Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν λαϊκωτέρων συμφερόντων διὰ τὰ ὁποῖα ἐπέστησα ἤδη τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας, διότι μὲ ἀνεκούφισε καί μὲ ἐνεθάρρυνε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, τὸ ὅτι ἐπιθυμεῖτε τὴν ἰσότητα εἰς τὴν φορολογίαν τὴν ὁποίαν θέλετε νὰ ἐπιβάλητε. Ἀναγιγνώσκων, κύριε ὑπουργέ, εἰς τὴν εἰσηγητικήν σας ἔκθεσιν, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νομοσχεδίου περὶ μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων ἀπαλλάσσετε τοῦ φόρου τοκοσήμου τρίτης κατηγορίας τοὺς τόκους οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ κεφάλαια τὰ ὁποῖα δίδουν αἱ Τράπεζαι ἐξωτερικοῦ εἰς τὸ ὑποκατάστημά των ἐνταῦθα. Ἤθελα νὰ ἐρωτήσω ὅταν ἕνας ἔμπορος δανείζεται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν, ἀπὸ τὴν Ἰονικὴν ἢ τὴν τῶν Ἀθηνῶν ἢ ἀπὸ τὴν Λαϊκὴν καὶ τὰ κεφάλαια αὐτὰ τὰ διαθέτει διὰ τὸ ἐμπόριόν του, καὶ διὰ νὰ καταναλώσῃ τὸ ἐμπόρευμά του ἔκαμε πιστώσεις δίδων τὸ ἐμπόρευμά του καὶ χρεώνει τόκους, διατὶ ἔρχεσθε σεῖς ἐν τῇ ἰσότητι τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεσθε καὶ τοῦ λέγετε ὅτι δὲν πρέπει νὰ ζήσῃ, διότι δὲν εἶναι ἀνώνυμος ἑταιρεία, διότι θὰ σὲ φορολογήσω, διότι τολμᾷς τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα δανείζεσαι ἀπὸ τὴν Τράπεζαν νὰ τὰ δανείζῃς ἐμπορικῶς κάμνων πιστώσεις.

§394Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τί εἴδους ἐμπορευόμενος εἶναι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δανείζει;

§395Ν. ΞΗΡΟΣ. Εἴπατέ μου, κύριε ὑπουργέ, ἂν ἠξεύρετε ἕνα ἔμπορον ὁ ὁποῖος δὲν δανείζεται διὰ τὸ ἐμπόριόν του, καὶ ὁ ὁποῖος δὲν πωλεῖ ἐπὶ πιστώσει.

§396Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι Τραπεζιτικὴ ἐπιχείρησις αὐτή.

§397Ν. ΞΗΡΟΣ. Δὲν εἶναι καθόλου Τραπεζιτικὴ ἀλλὰ εἶναι καθαρῶς ἐμπορικωτάτη. Βγῆτε στὸ δρόμο καὶ πιάστε τὸ τελευταῖο μπακάλη νὰ σᾶς πῇ, ὅτι ἕνας ἔμπορος ὁ ὁποῖος θέλει νὰ κάμῃ τὸ ἐμπόριόν του θὰ δανεισθῇ ἀπὸ τὰς Τραπέζας. Σεῖς δὲν ὑπολογίζετε τοὺς κινδύνους, τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει αὐτὸς ὁ ἔμπορος δίδων ἐπὶ πιστώσει καὶ ὄχι μόνον δὲν κερδίζει τίποτε ἀλλὰ ἔχει εἰς βάρος του ὅλους τοὺς κινδύνους τοὺς ὁποίους διατρέχει ἕνα ἐμπόριον. Καὶ παρ’ ὅλα αὐτὰ, διότι μὲ ἴδιον κίνδυνον ἐννοεῖ νὰ καλύψῃ τούς τόκους ποὺ πληρώνει, δὲν φορολογεῖται δι’ ἀνύπαρκτον κέρδος ἀφοῦ τὸν τόκον ποὺ πέρνει τὸν πληρώνει εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν ὁποίαν σεῖς ἀπαλλάσσετε. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι ὁ ἔμπορος αὐτὸς πρέπει νὰ εἶναι ἀπηλλαγμένος τοκοσήμου καὶ μόνον ἂν ἡ μερὶς τόκων ἐμφανίζεται ἐνεργητικὴ νὰ πληρώνῃ διὰ τὸ ἐπὶ πλέον τὸ τοκόσημον, εἰσφορᾶς καθαρᾶς προσόδου.

§398Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὴν διαφορὰ τοῦ τόκου, μόνον ἀπὸ Τραπέζας;

§399Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔστω καὶ τοῦτο μόνον.

§400Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διότι ἡ διάταξις ἡ γενικὴ ὑπῆρχε καὶ προηγουμένως καὶ κατηργήθη. Ἐάν τὴν περιορίσωμεν μόνον εἰς τάς Τραπέζας ἀποδεδειγμένως τὸ δέχομαι καὶ διὰ τὸ μέλλον.

§401Ν. ΞΗΡΟΣ. Διά τὸ κεφάλαιον τοῦ νομοσχεδίου περὶ συνολικῆς καθαρᾶς προσόδου, θά ἤθελα νά σᾶς παρακαλέσω τὸ ἑξῆς, νά προσέξητε νά καθωρισθῇ ποῖον πλοῖον εἶναι βενζινάκατος καὶ ποῖον εἶναι θαλαμηγός, διά νά μὴ ἀφίσητε καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ κάθε πρώτου ἐμπειροτέχνου νά κάμῃ αὐτὸς τὴν κρίσιν, νά τὸ καθορίσῃ ὁ νόμος.

§402Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου νά τὸ τροποποιήσω.

§403Ν. ΞΗΡΟΣ. Ἔχει καλῶς, ἐπιφυλάσσομαι νά κάμω ἀργότερα ἐν καιρῷ τάς ἄλλας παρατηρήσεις.

§404ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σακκαλῆς.

§405Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡ Κοινοβουλευτικὴ Ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαιρέτησε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὡς γεγονὸς χαρμόσυνον. Ἡ Βουλὴ ἀναμφισβητήτως δὲν θά εἶχε καμμίαν δυσκολίαν νά συμμερισθῇ ἀπολύτως τὴν τοιαύτην ὑποδοχήν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθὼς καὶ πάντα τά ὑποβαλλόμενα καὶ ἀναφερόμενα εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ φόρου ἀποτελοῦν ἐμπράκτους ἀποδείξεις τῆς μερίμνης τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις πρὸς ἀνακούφισιν τοῦ Λαοῦ, διότι ἀληθῶς ὑπὸ τὸ ἄχθος τῆς φορολογίας τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἀπὸ τριετίας ὁ Λαός, ἐὰν δὲν ἐγονάτισεν, φόβος ὅμως ὑπῆρχε νὰ λυγίσουν τὰ γόνατά του κατὰ τὴν πορείαν αὐτοῦ πρὸς τὴν τραχείαν ὁδὸν τῆς ταχείας ἀνασυγκροτήσεώς του. Διὰ τῶν ὑποβεβλημένων νομοσχεδίων ἐλαττώνεται ὁ φόρος τοῦ ἐλαίου κατὰ 25% ὁ φόρος ὁ συνθετικὸς κατὰ 20% ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος κατὰ 20% ἢ μᾶλλον ἀπορρίπτεται, ἡ ἀπὸ πέρυσιν τεθεῖσα αὐτὴ ἐλάττωσις κατὰ 20% τοῦ συνθετικοῦ φόρου καὶ προηγεῖται ἔτι μᾶλλον εἰς 30–50% ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὡς φορολογία λαϊκωτέρα ἐλαττώνεται πολὺ περισσότερον τοῦ συνθετικοῦ τῆς ἐλαττώσεως ἀνερχομένης εἰς 60%. Διὰ τοῦ προκειμένου εἰδικῶς νομοσχεδίου ἐλαττώνεται κατὰ 20% ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, ὁ φόρος τῶν κινητῶν ἀξιῶν, ὁ φόρος εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλωνται τὰ ὁμολογιακὰ δάνεια τῶν βιομηχανικῶν ἑταιρειῶν, ὁ φόρος εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλεται τὸ ἐμπόριον τὸ συναλλασόμενον διαρκῶς μετὰ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐπὶ πάσης κατηγορίας ἐπὶ διετίαν ὁ φόρος τῆς ἐγγείου παραγωγῆς. Ἡ μέριμνα μάλιστα τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρόκειται νὰ ἐξαχθῇ ἔτι μᾶλλον εἰς τὸ στάδιον τῶν φορολογικῶν ἀνακουφίσεων. Καὶ ἤδη διὰ τὰ γεωργικὰ προϊόντα, ὡς ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως ἐξικνεῖται μέχρι ἐλαττώσεως τοῦ φόρου κατὰ τὸ τρίτον καθὼς καὶ ἐπὶ τῆς σταφίδος διὰ τὴν ὁποίαν προβλέπω ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς διαφορᾶς τὴν ὁποίαν καταβάλῃ ὁ αὐτόνομος ὀργανισμὸς μέχρι τοῦ ἡμίσεως. Ἐπὶ πλέον διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων πρόνοια λαμβάνεται ὅπως ἐφεξῆς τεθῇ τέρμα εἰς τὰς αὐθαιρεσίας τῶν φορολογικῶν ὀργάνων, αἱ ὁποῖαι αὐθαιρεσίαι ἀποτελοῦν πρόσθετον ἐπιβάρυνσιν ἐπὶ τῶν βαρέων αὐτῶν φόρων. Καὶ ἀκόμη μέτρα λαμβάνονται ὄχι μόνον διὰ τὴν ἐφεξῆς ἀνακούφισιν τοῦ φορολογουμένου λαοῦ ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν φορολογικῶν δοσοληψιῶν αἱ ὁποῖαι ἐκκρεμοῦσιν. Ὑπὸ τὸ βάρος αὐτῶν κυριώτατα, τὸ ἤκουσα, μετὰ τοῦ βάρους τῶν καθ’ ἡμέραν φόρων προέρχεται ἡ δυσφορία τοῦ λαοῦ εἰς τὸ ἀκρότατον. Ἡ ἐκκαθάρισις ἐκτείνεται εἰς ὁλόκληρον τὸ πεδίον τῶν ἀμέσων φόρων, εἰς ὅλον τὸ πεδίον τῶν καθαρῶν προσόδων, περιλαμβάνει ἀκόμη τὸ περίφημον ὑπερτίμημα, ἐκτείνεται δὲ καὶ ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ τῆς κτηνοτροφίας. Δηλώσεις φορολογικαὶ λαμβάνονται ὑποτιμημέναι ὅσαι ἔχουν ἀφέσεις χρεῶν. Προκειμένου περὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀσθενεστέρων γίνεται καὶ διευκολύνεται, πρὸς τούτοις ἡ ἀπότισις τῶν ἐκκρεμούντων αὐτῶν φόρων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρελθόντος, τοῦ φορολογικοῦ παρελθόντος δηλοῦται ὑπὸ τοῦ κ. ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι τὰ προσήκοντα μέτρα ἔχουν ἤδη τεθῆ εἰς ἐφαρμογήν, διὰ πράξεως διοικητικῆς καὶ ζητεῖ μάλιστα ἐπὶ τούτοις ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν συγγνώμην τῆς Βουλῆς. Καὶ πάλιν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ λίαν προθύμως θὰ δώσῃ ἄφεσιν εἰς τὸ ἁμάρτημα αὐτὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ δηλοῦται εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι ἔχουν τεθῆ εἰς ἐφαρμογὴν τὰ μέτρα αὐτὰ τῆς ἐκκαθαρίσεως τοῦ φορολογικοῦ παρελθόντος. Τοῦτο ἐγένετο κατάδηλον ἐκ τῆς καταπαύσεως τῶν φωνῶν καὶ διαμαρτυριῶν οἱ ὁποῖοι ἔφθαναν μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης καὶ ἐπλήρουν πᾶσαν τὴν ἀτμόσφαιραν ἐκ μέρους τοῦ φορολογουμένου λαοῦ μέχρι τινός. Καὶ ἐνῷ τὸ γεγονὸς καθ’ ἑαυτὸ εἶναι λίαν εὐφρόσυνον, τὸ γεγονὸς τῆς ἀνακουφίσεως τῆς φορολογικῆς ἐνέχει καὶ ταύτην τὴν ἱστορικὴν νομίζω σημασίαν, ὅτι εἶναι αἱ φορολογικαὶ ἀνακουφίσεις αἱ ὁποῖαι ἤρχισαν μετὰ δειλίας ἀπὸ πέρυσιν καὶ ἐφέτος μετὰ μεγαλυτέρας τόλμης, εἶναι ἀποδεικτικαὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι παρῆλθεν ἡ ἀγωνιώδης ἐκείνη περίοδος ὑπὸ τὴν ὁποίαν ἐτέλουν τὰ δημόσια οἰκονομικά. Διότι δὲν φαντάζομαι ὅτι θὰ ἀπετολμᾶτο οἱαδήποτε φορολογικὴ ἀνακούφισις ἂν καὶ σκιὰ φόβου ὑπῆρχε ὅτι θὰ διεταράσσετο τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἑδράζεται τὸ οἰκονομικὸν οἰκοδόμημα τῆς Χώρας. Ἐκ παραλλήλου μὲ τὰ μέτρα αὐτὰ τὰ ἀνακουφιστικά, μᾶς δίδεται ἡ διαβεβαίωσις ὅτι θὰ περισταλῇ καὶ ἡ φορολογικὴ ἀσυδοσία. Ὁ φορολογικὸς φυγόστρατος δὲν θὰ μείνῃ πλέον ἥσυχος, καὶ δὲν θὰ μείνῃ ἥσυχος καὶ ὁ λαθρέμπορος, καὶ δὲν θὰ μείνῃ ἀκαταδίωκτος ὁ πλαστογράφος τῶν διαφόρων ἐνσήμων. Διὰ τῆς καταστολῆς τῆς φορολογικῆς ἀσυδοσίας, ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἔλθῃ εἰς ἰσότητα τινὰ ὁ ἔμπορος καὶ πᾶς ἐπιχειρηματίας μετὰ τοῦ φυγοστράτου συναδέλφου του, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου θὰ καταστῇ δυνατὸν νά καλυφθῇ ἴσως ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν φορολογικῶν ἀνακουφίσεων τὸ ὑπερβαῖνον τὰ 300 ἑκατομμύρια. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ προσδοκῶμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν πολλὴν ἀνακούφισιν ἐφόσον εἴπωμεν ἡ καταστολὴ τῆς φορολογικῆς ἀσυδοσίας ἐπέλθει οἵα τὴν ἀναμένομεν, ἱκανοποιητική. Εἰς τὰ καθ’ ἕκαστα τὸ νομοσχέδιον κατόπιν τῆς μορφῆς τὴν ὁποίαν ἔλαβε θά παρουσιάσῃ πολλὰ πρὸς ἀνάπτυξιν παρατηρήσεων. Τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον τὸ ὁποῖον ἐτίθετο κατὰ τὴν πρώτην διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἥσσονα μοῖραν τοῦ ἐσωτερικοῦ, εὐχαρίστως βλέπω ὅτι ἐξισώθη, δηλαδὴ αἱ πιστώσεις τὰς ὁποίας λαμβάνει τὸ ἐξαγωγικὸν ἐμπόριον ἀπαλλάσσονται τοῦ τοκοσήμου. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι περιορίζεται αὐτὴ ἡ ἀτέλεια ἐπὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τοῦ ἀναφερομένου εἰς τὸ γεωργικὸν καὶ κτηνοτροφικὸν ἐμπόριον. Δὲν εἶμαι ἕτοιμος νὰ ἐκτιμήσω τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους περιορίζεται ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ ἡ σχετικὴ ἀτέλεια. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ κάμῃ μίαν διασάφησιν, ὅτι ἡ ἀτέλεια αὐτὴ ἀπευθύνεται ἐπὶ τῶν κτηνοτροφικῶν προϊόντων, ὄχι μόνον τῶν αὐτουσίως ἐξαγομένων, ἀλλὰ καὶ τῶν κατόπιν κατεργασίας. Ἀλλ’ ὅτι τοῦτο ἀναγράψατε καταφαίνεται ἐκ τῆς ἐρεύνης τῶν καθ’ ἕκαστα τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ εἶναι ἡ διάταξις ἡ ἀναγραφομένη ἐν τῷ ἄρθρῳ 10. Εἶναι διάταξις τὴν ὁποίαν ἀσφαλῶς ἑρμηνεύεται ὡς ἐνδεικτικὴ τῶν ἀγαθῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς ὁ κ. ὑπουργὸς μᾶς λέγει ὅτι καθορίζεται ἡ φορολογικὴ ἐκκρεμότης τῆς ναυτιλίας. Κατ’ οὐσίαν ὅμως δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ρυθμίζεται ἡ ποινὴ ἡ ὁποία ἔχει ἐπιβληθῆ εἰς τὴν ναυτιλίαν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ καθαρᾶς προσόδου κύριοι ὁ φόρος ὁ ἐπιβεβλημένος ἐπὶ τῶν ἐργατῶν εἰσπράττεται ὑπὸ τῶν ἐργοδοτῶν. Εἶναι τὸ ἔργον λίαν εὐχάριστον νὰ καθίστανται οἱ ἐργοδόται εἰσπράκτορες τοῦ δημοσίου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ ἄλλως, προκειμένου περὶ μισθωτῶν μικροῦ οἰκονομικοῦ περιεχομένου περὶ ἐργατῶν καὶ ὑπαλλήλων. Καὶ ἐφόσον μὲν ἐπιφορτίζεται μὲ τὸ εὐχάριστον ἔργον ὁ ἐπιχειρηματίας ὁ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ ἐργαζόμενος τὸ πρᾶγμα δὲν παρουσιάζει μεγάλην δυσχέρειαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ αὐτοὺς τοὺς ἐν τῷ ἐσωτερικῷ εἰσπράκτορας, ἔρχεται καὶ ἀπαλλάσσῃ ὁ νόμος, πολλοῦ μᾶλλον σωφρόνως ὁ νόμος περὶ καθαρᾶς προσόδου ἀπαλλάσσει τῆς ὑποχρεώσεως τὸν ἐργοδότην ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐργαζόμενος ἔχει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του μισθωτοὺς Ἕλληνας. Πρέπει λοιπὸν νὰ γίνῃ διαστολὴ διὰ μίαν τάξιν Ἑλλήνων ἐπιχειρηματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰς ξένας θαλάσσας.

§406ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σοβαρόν.

§407Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Καὶ φαντάζομαι ὅτι εἴμεθα καὶ τραγικοὶ ὅταν ἀναθέτομεν εἰς τοὺς πλοιοκτήτας τὸ ἔργον νὰ εἰσπράττουν καὶ παρακρατοῦν τὸν φόρον τὸν ὁποῖον ὀφείλουν τὰ πληρώματα. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν κύριοι βουλευταὶ ὅτι ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν ἐξέφυγεν ἀπὸ τοὺς πλοιοκτήτας ἡ ἐξουσία ἡ παλαιά, τὴν ὁποίαν ἤσκουν ἐπὶ τῶν πληρωμάτων αὐτῶν. Τόσον δὲ ἐξέφυγε, ὥστε οἱ πλοιοκτῆται ὑφίστανται καὶ τὸ βάρος νὰ προσφέρουν τὰς ὑπὲρ τοῦ ναυτικοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου προσωπικὰς τῶν πληρωμάτων εἰσφοράς. Καὶ ὑπάρχει μία σχετικὴ διάταξις εἰς νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ 1925 κατὰ τὴν ὁποίαν πᾶσα συμφωνία μεταξὺ τῶν πλοιοκτητῶν καὶ ἐργάτου θαλάσσης, καθ’ ἣν ἐπιρρίπτεται τὸ βάρος αὐτὸ τῆς προσφορᾶς εἰς τὸν πλοιοκτήτην εἶναι ἄκυρος. Ἀλλ’ ἡ ρήτρα αὐτὴ εἰς οὐδὲν συνετέλεσεν διότι τὰ πληρώματα δὲν συνάπτουν συμφωνίας ἀλλὰ ἢ δὲν προσέρχονται ἢ ἀπεργοῦν. Καὶ οὕτω εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ πλοιοκτῆται, ἐκτὸς τῶν ἰδικῶν των εἰσφορῶν ὑπὲρ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, νὰ εἰσφέρουν καὶ τὰς εἰσφορὰς τῶν πληρωμάτων των. Τὸ βάρος αὐτὸ μόνον ἡ Ἑλληνικὴ ἐμπορικὴ ναυτιλία ὑφίσταται. Καὶ ἐνῷ ὁ κόσμος αὐτὸς, ἠξίου ὅπως ἀπαλλαγῇ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ εἰσπράττειν τὰς εἰσφορὰς αὐτάς, διότι ἀδυνατεῖ νὰ τὰς εἰσπράξῃ, ἡ πολιτεία τοῦ ἐπέβαλεν καὶ ἄλλο βάρος νὰ εἰσπράττῃ καὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ δημοσίου φόρους τῶν πληρωμάτων. Ἀλλὰ ὁ φόρος οὗτος κύριοι οὔτε εἰσεπράχθη οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ. Ἐὰν ἐφοπλισταί τινὲς κατέβαλον τὸν φόρον τοῦτον, τὸν κατέβαλον ἐξ ἰδίων των καὶ ὄχι διότι τὸν εἰσέπραξαν τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων τούτων τὴν διαπιστοῖ ὁ ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τόσον τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ τῆς παρελθούσης, τὰ ἔγγραφα εὑρίσκονται εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Γράφει ὁ κ. Μερλόπουλος.......

§408Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τότε ἦτο καὶ ἀναπληρωτὴς τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ὡς ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν συνίστα εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὴν μείωσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ἴδιος δὲ ὡς ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέρριπτε τὴν σύστασιν.

§409Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Γράφει λοιπόν, ὁ κ. Μερλόπουλος. «Ἔχοντες τὴν γνώμην. (ἀναγινώσκει). Ἡ ὑπηρεσία εἶναι πεπεισμένη, ὅτι οἱ πλοιοκτῆται δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπράξουν ἀπὸ τὰ πληρώματα τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου.

§410Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ εἰσπράτεται ὁ φόρος οὗτος εἰς τὸ μέλλον μὲ τὰς εἰσφορὰς ὑπὲρ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου.

§411Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Πῶς, ἀφοῦ καὶ ταύτας τὰς εἰσφορὰς ὑπὲρ τοῦ ἀπομαχικοῦ ταμείου, τὰς ἐπιρρίπτουν εἰς τοὺς πλοιοκτήτας. Διὰ τὴν κατάστασιν δὲ αὐτὴν ἀναθεματίζουν ἐμὲ ὁ ὁποῖος τοὺς παρώτρυνα νὰ ζητήσουν τὸ 1905 τὴν μείωσιν τῶν ἰδικῶν των εἰσφορῶν, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ τοὺς ἐπεβλήθη καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν εἰσφορῶν τῶν πληρωμάτων των.

§412Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ τὸ εἰσπράξουν αὐτοὶ διότι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος ἀπαγορεύει εἰς τοὺς πλοιοκτήτας νὰ ἀπολύουν τὸ πλήρωμα.

§413Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ νόμος ἐπιβάλλει νὰ ἀπαρτίζουν ἀπὸ Ἕλληνας τὰ πληρώματα, εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ προνόμια τῶν Ἑλλήνων ἐργατῶν θαλάσσης.

§414Κ. ΑΛΑΒΑΝΟΣ. Δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ τὰς ἀλλάξουν;

§415Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Δὲν τοὺς εἶναι δυνατὸν διότι ὑφίστανται ἐκβιασμούς. Πολλὲς φορὲς μάλιστα ἐσημειώθησαν δυστυχῶς γεγονότα λίαν λυπηρά, ἐστάθησαν τὰ πλοῖα ἐν μέσῳ πλῷ, τῶν πληρωμάτων ἐκβιαζόντων τοὺς πλοιάρχους ὅπως ἐνδώσουν εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτῶν. Εἶναι διαπεπιστωμένα αὐτὰ τὰ γεγονότα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ εἶχεν καὶ τοῦτο τὸ παράδοξον ἡ ἐμμονὴ ἡμῶν εἰς τὸ νὰ ἐξαναγκάζωμεν τοὺς πλοιοκτήτας νὰ εἰσπράττουν τὸν φόρον τῶν πληρωμάτων τὸν ὁποῖον γνωρίζετε ὅτι δὲν μποροῦν νὰ τὸν εἰσπράξουν. Ἡ ἐμμονή μας εἰς τὴν τακτικὴν αὐτὴν, δὲν θὰ ἐσήμαινε τίποτε ἄλλο παρ’ ὅτι ἁπλούστατα θέλουμε νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν Ἕλληνα ἐφοπλιστὴν καὶ μὲ τὸν φόρον αὐτὸν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ εἴμεθα εὐθεῖς, νὰ τὸ εἴπωμεν εὐθὺς ἀμέσως καθαρὰ, ὅτι ἐπιβάλλουμε εἰς τὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα αὐτὸν τὸν φόρον. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν ἦτο εὔθετος ἡ στιγμὴ αὐτὴ, διὰ νὰ εἰσηγεῖτο τοιοῦτόν τι μέτρον ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ ἰδία ἡ Κυβέρνησις ἐκ παραλλήλου μὲ τὴν μέριμναν τὴν ὁποίαν ἔλαβε καὶ ὑπὲρ τῆς γεωργίας, βιομηχανίας καὶ ἐμπορίου ἔγνω ἐπίσης τὴν ἀνάγκην λήψεως μέτρων καὶ ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Καὶ κατήρτισε μάλιστα ἐπὶ τούτῳ ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ ἀξιοτίμου Ἀντιπροέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐνθυμοῦμαι, διότι παρέτυχον εἰς τινα τῶν συνεδριάσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, λεγόμενον ὅτι πρὶν ἢ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ πῶς θὰ ἀναπτύξωμεν τὴν ναυτιλίαν μας καλλίτερον εἶναι νὰ σκεφθῶμεν πῶς θὰ καταστήσωμεν τὴν ὑπάρχουσαν, συμφέρουσαν ἐπιχείρησιν. Καὶ ἐπειδὴ ἡ ναυτιλία εἶναι βιομηχανία διεθνὴς δὲν δυνάμεθα νὰ κανονίζωμεν τὴν φορολογικὴν ἡμῶν πολιτικὴν, ἀπέναντι τῆς Ἑλληνικῆς ναυτιλίας τῆς διεθνοῦς ἐργαζομένης ἔξω τῶν Ἑλληνικῶν θαλασσῶν, χωρὶς νὰ παρακολουθοῦμεν καὶ τὴν πολιτικὴν τὴν ἀντίστοιχον τῶν λοιπῶν Κρατῶν. Διότι ἄλλως θὰ παρεμβάλωμεν ἐμπόδια εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν πρὸς ἀνάπτυξιν αὐτῆς, πρὸς λειτουργίαν αὐτῆς. Γνωρίζομεν δὲ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία ἐν τοῖς πλείστοις μειονεκτεῖ τῆς λοιπῆς ναυτιλίας εἰς τὸν ἀνταγωνισμὸν πρὸς αὐτὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰκονομικὴν ἄποψιν. Τὸ κεφάλαιον τὸ προμηθεύεται ἀκριβέστερον ὁ Ἕλλην παρὰ ὁ ἀνταγωνιστὴς αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ τὰ ἔξοδα ἐκμεταλλεύσεως εἶναι βαρύτερα διὰ τὸν Ἕλληνα παρὰ ὅσον εἶναι διὰ τὸν ἀνταγωνιστὴν αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἀντιστοίχως αἱ πρόσοδοι αὐτοῦ, οἱ ναῦλοι, εἶναι ὀλιγώτεροι διὰ τὸν Ἕλληνα ἐφοπλιστὴν, παρὰ διὰ τὸν ἀνταγωνιστὴν αὐτοῦ. Δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, εἶναι ὅμως πασίγνωστον τόσον εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅσον καὶ εἰς τὸν κ. ἀντιπρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὴν ἰδιαιτέραν ἐπιμέλειαν τοῦ ὁποίου τελεῖ τὸ μέγα αὐτὸ ζήτημα, τὸ τῆς ναυτιλιακῆς πολιτικῆς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἀφοῦ ἐτέθη ἐπὶ τάπητος ἡ ναυτιλιακὴ πολιτικὴ τοῦ Κράτους, νομίζομεν ὅτι θὰ ἀπετέλει κάτι τὸ ἀντίνομον, τὸ νὰ ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεις ἐν σχέσει μὲ τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν ὅτι ὄχι μόνον δὲν τὴν ἀνακουφίζομεν ἀπὸ οἱανδήποτε φορολογίαν, καθ’ ὃ μέτρον τοὐλάχιστον συμβαίνει καὶ διὰ τὴν ξένην ναυτιλίαν ἀλλ’ ὅτι τῆς ἐπιβάλλομεν νὰ πληρώνῃ καὶ φόρους ἀλλοτρίους, φόρους ἀλλοτρίους, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ. Θὰ ἔλεγον λοιπὸν εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς ἑαυτὸν, μετὰ μελέτην τὴν ρύθμισιν τοῦ ζητήματος, δηλαδὴ διὰ διατάγματος καθορισθῶσιν τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν πληρωμάτων τῶν ἐμπορικῶν πλοίων.

§416Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι ἐδείχθη ἄστοργος πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν ναυτιλίαν. Πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μιὰ ἀπὸ τὰς πρώτας νομοθετικὰς πράξεις τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἦτο νὰ καταργήσῃ τὰς διατάξεις ἐκείνας, κατὰ τὰς ὁποίας ἐφορολογεῖτο τὸ κέρδος τὸ ἀνύπαρκτον τῶν πλοίων ὑπὸ τοῦ Κράτους. Ἦλθεν κατόπιν καὶ ἐπέβαλεν διαφόρους δασμολογικὰς εὐκολίας καὶ νομοσχέδιον πρὸ ὀλίγου καιροῦ ἐψηφίσατε. Ἦλθεν κατόπιν νὰ ἀπαλλάξῃ τοῦ φοροσήμου τοὺς τόκους τῶν δανείων τῶν ναυτικῶν ὑποθηκῶν ἐπὶ τῶν πλοίων καὶ ἔρχεται καὶ σήμερον νὰ κάμῃ μίαν ἀκόμη μείωσιν, διότι μείωσιν πραγματικὴν κάνουμε. Τραγικὰ τὰ εἶπεν ἐν τῷ ἐνδιαφέροντί του ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας ὁ κ. Σακαλῆς διότι ὑπάρχει νόμος ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ 1919 ἐπιβάλλει εἰς τὴν ναυτιλίαν νὰ παρακρατῇ τὸν φόρον ὁ ὁποῖος ἀναλογεῖ ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν πληρωμάτων αὐτοῦ. Ἡ ναυτιλία εἶπεν ὅτι δὲν ἦτο ἐφαρμόσιμον τοιοῦτόν τι ἰδίως διὰ τοὺς ναύτας διὰ τοὺς ὁποίους εἶπε ὅτι δέχεται νὰ πληρώνῃ αὐτή. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν θέλω κανέναν φόρον διὰ τοὺς ναύτας περιορίζομαι μόνον εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπολογίζω εἰς ἀξιωματικοὺς τὸ ἐλάχιστον ὅριον τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἕνα πλοῖον. Δὲν νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν ἐκάμαμεν μείωσιν καὶ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο. Οὐχ ἧττον δέχομαι ἐφ’ ὅσον ἐξαιρετικῶς χειμάζει ἡ ναυτιλία μας σήμερον, ὅτι θὰ ἦτο ἐνδεδειγμένη περισσοτέρα τις μείωσις, μεγαλειτέρα τις μείωσις καὶ διὰ τοὺς καθυστερουμένους φόρους τοῦ παρελθόντος. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. βουλευτοῦ τοῦ Πειραιῶς ὅπως διὰ διατάγματος ρυθμισθοῦν τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων.

§417Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Μάλιστα, τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων τῶν ἀξιωματικῶν τῶν πλοίων.

§418Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσιν ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς πλοιοκτήτας, τοῦ νὰ κρατῶσιν τοὺς φόρους τῶν πληρωμάτων, νομίζω ὅτι ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. βουλευτὴς τοῦ Πειραιῶς εἶναι ἀπολύτως ὀρθά, διότι πραγματικῶς δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο κατὰ πληροφορίας τὰς ὁποίας μοῦ παρέχουν πλεῖστοι ὅσοι ἐκ τῶν πλοιοκτητῶν. Δὲν γίνεται τίποτε ἄλλο, παρὰ αὐτοὶ ὑποβάλλονται εἰς τὸν φόρον αὐτὸν καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι ἂν λέγωμεν ὅτι φορολογοῦμεν τὰ πληρώματα ἐνῷ πράγματι φορολογοῦμεν τοὺς πλοιοκτήτας, βεβαίως τοῦτο δὲν εἶναι μέτρον φορολογικὸν ὀρθὸν, καὶ ἀναντηρρήτως ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. βουλευτής, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἂς τοὺς εἴπωμεν ὅτι ὁ φόρος αὐτὸς ἀνήκει εἰς σᾶς. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μάθω τί ἐννοεῖται ὅτι διὰ διατάγματος θὰ προβλέψετε περὶ τούτου.

§419Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Θὰ ἀνατίθεται εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ διατάγματος νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων τούτων, δηλαδὴ θὰ ὑποχρεώσωμεν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῶν φορτηγῶν πλοίων, νὰ δηλώσουν ἀπ’ εὐθείας, νὰ καταβάλουν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸν ἀναλογοῦντα εἰς αὐτοὺς φόρον.

§420Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ ἦτο περιττὸν τοῦτο.

§421Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις ἡ ἀρχικὴ εἶχεν ὡς ἑξῆς «προκειμένου περὶ φόρων» (ἀναγινώσκει). Θὰ εἴπωμεν ὡς ἑξῆς: ὅτι διὰ διατάγματος, ἠμπορῶ νὰ τὸ εἴπω, ὅτι ἐφόσον δὲν μοῦ ἐπιδοθῇ δήλωσις ἐπὶ τοῦ φόρου (ἀναγινώσκει). Περιορίζομαι εἰς τοὺς ἀξιωματικούς. Διατηρῶ τὴν ὑποχρέωσιν, θὰ ἐπιβάλω φόρον μικρότερον τοῦ σημερινοῦ. Θὰ μείνῃ δηλαδὴ ἡ διάταξις, διότι διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲν δέχομαι. Δὲν μπορεῖ νὰ μὲ πείσῃ κανεὶς ὅτι ἀπὸ τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲν μπορεῖ νὰ παρακρατῆται ἡ φορολογία.

§422Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Νὰ σᾶς δώσω μίαν πληροφορίαν ὅτι καὶ ὁ πλοίαρχος συμβουλεύει τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς νὰ παρακρατοῦν. Εἰς τοιαύτην ἔκλυσιν ἔχουν φθάσῃ, ἀπὸ ἀπόψεως πειθαρχίας τὰ πληρώματα.

§423Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ὁ πλοιοκτήτης δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὸν φόρον τί θέλετε, ἐγὼ νὰ κυνηγῶ τὸν πλοίαρχον διὰ νὰ τοῦ τὸν πάρω;

§424Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ὁ ἄλλος κυνηγᾶ τὸν πλοίαρχον.

§425Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸν κυνηγῶ. Ἀλλὰ διὰ νὰ μείνωμεν σύμφωνοι, ἂν δὲν ὑπάρχει δήλωσις τοῦ πλοιοκτήτου, τότε θὰ πληρώνῃ κατὰ τόννον ποσὸν μικρότερον. Αὐτὸ εἶναι νέα θυσία.

§426Γ. ΣΑΚΑΛΗΣ. Ἡ Λιμενικὴ Ἐπιτροπὴ θὰ διαμαρτυρηθῇ δι’ αὐτό. Θὰ ζητήσῃ ἐξίσωσιν φορολογικήν.

§427Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἀποκλείεται νὰ μᾶς πείσῃ ἡ ἐπιτροπή. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως αὐτὴν τὴν ὑπόσχεσιν δίδω εἰς τὴν Βουλήν.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαστρατῆς.

§429Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Κύριοι βουλευταί, διὰ τὴν φορολογικὴν αὐτὴν ἀνακούφισιν ἐκφράζω καὶ ἐγὼ τὴν εὐγνωμοσύνην μου, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ μέρους τῶν φορολογουμένων, τοὺς ὁποίους, κυρίως, λαμβάνει ὑπ’ ὄψει του ὁ κ. ὑπουργός. Ἀλλὰ ἔχω μίαν παράκλησιν νὰ κάμω, δι’ ἓν ζήτημα τὸ ὁποῖον διέφυγε τὴν προσοχήν του, ἀπὸ τὴν ἔγγειον φορολογίαν, ἐλησμόνησε τὸν φόρον τῶν κουκουλίων, ὁ ὁποῖος εἶναι ἕνας ἐλάχιστος φόρος καὶ ὁ ὁποῖος κανὲν κέρδος δὲν προσπορίζει εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀφ’ ἑτέρου δὲ λάβατε ὑπ’ ὄψει σας ὅτι ἀφ’ ὅτου ἐπεβλήθη ἡ φορολογία αὐτή, ἐμειώθη ἡ παραγωγὴ τῶν κουκουλίων εἰς τὸ ἥμισυ κινδυνεύει δὲ καὶ νὰ ἐξαφανισθῇ ἐντελῶς.

§430Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τοὐναντίον, ἡ πληροφορία μου εἶναι ὅτι ἡ παραγωγὴ ἐνισχύεται καὶ πολλαπλασιάζεται.

§431Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Ὄχι. Εἶναι ἐσφαλμέναι αἱ πληροφορίαι κ. ὑπουργέ. Ἡ διπλῆ φορολογία ἐπὶ τῶν κουκουλίων, θὰ ἐξαφανίσῃ τὴν παραγωγήν των. Ἡ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς των ὑποστηρίζει ἁπλῶς τοὺς βιομηχάνους εἰς βάρος τῶν παραγωγῶν, ἡ δὲ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς ἔγγειος φορολογία ἁπλούστατα ἐνοχλεῖ καὶ ταλαιπωρεῖ τοὺς παραγωγοὺς δι’ ἀσήμαντον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου ταμείου ποσόν. Ἡ κουκουλοπαραγωγὴ ὅπως ξέρετε, γίνεται κατὰ ἕνα ἰδιόρρυθμον τρόπον εἰς τὰ μικρὰ χωρία. Οἱ παραγωγοὶ δὲ ἀφότου ἐτέθη ὁ φόρος αὐτὸς ἐγόγγιξαν τόσο ὥστε ἐφέτος πληροφοροῦμαι ὅτι οὔτε 1% δὲν ἔχουν παραγάγει, καὶ ἡ παραγωγὴ αὐτὴ εἶναι εἷς Ἐθνικὸς πλοῦτος. Ξεύρετε ὅτι αὐτὸ εἶναι ἀσχολία τῶν κοριτσιῶν τῶν οἰκογενειῶν, συνεταιρικῆς ἢ συντροφικῆς ὅπως λέγουν. Πρὸς ἀποφυγὴν δὲ ἄλλων ἐνοχλήσεων, ἕνας ἐξ ὅλων τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν τῶν συντροφικῶν ὑποβάλλει τὴν δήλωσιν εἰς τὴν ἐφορίαν, ἡ ὁποία ὅμως ἀκολούθως, πληροφορουμένη τὴν συμμετοχὴν καὶ τῶν ἄλλων εἰς τὴν ἐκτροφήν, καταλογίζει καὶ εἰς τοὺς ἄλλους τὴν αὐτὴν διὰ τὸ ὅλον φορολογίαν, ἡ ὁποία ὁσονδήποτε μικρὰ καὶ ἂν εἶναι, ὡς ἄδικος προκαλεῖ ἀγανάκτησιν. Ἀσφαλῶς τὸ Δημόσιον θὰ κερδίσῃ περισσότερα μὲ τὴν κατάργησιν τῆς φορολογίας, διότι θὰ αὐξηθῇ ἡ παραγωγὴ καὶ ἡ ἐξαγωγὴ θὰ γείνῃ μεγαλειτέρα. Ἑπομένως θὰ κερδίζωμεν περισσότερα μὲ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ συναλλάγματος.

§432Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν συντρέχει λόγος μὲ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ συναλλάγματος. Ἄλλως τε εἶχον ὑπ’ ὄψει ἄλλην τινὰ μείωσιν νὰ κάμω, ἀλλὰ δὲν κατελήξαμεν εἰς καμμίαν ἀπόφασιν, διότι δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι λόγοι ποὺ ὑπάρχουν διὰ τοὺς συρροτρόφους, διότι δὲν γίνεται εἰς μεγάλην ἔκτασιν.

§433Θ. ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΗΣ. Θὰ γίνῃ εἰς μεγάλην ἔκτασιν, ἂν τὴν βοηθήσητε. Εἶναι Ἐθνικὸς πλοῦτος.

§434ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κοκκινάκης.

§435Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Θεωρῶ περιττὸν νὰ δηλώσω καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τῆς μειώσεως τῶν ἀμέσων φόρων ἐχαροποίησε καὶ ἐμέ, ὅσον καὶ τοὺς προλαλήσαντας. Καὶ διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων καὶ τῆς εὐγνωμοσύνης τοῦ λαοῦ, ἰδιαιτέρως δὲ ὁ συμπολίτης μου κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὁ ὁποῖος ἐν τούτοις θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ του εἴπω ὅτι ἔκαμε μίαν μεγάλην παράλειψιν. Ἡ παράλειψις αὐτὴ ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ διέφυγε τῆς προσοχῆς τοῦ κ. ὑπουργοῦ, ἀλλὰ εἶμαι βέβαιος ὅτι τὸ ἔκαμε διὰ νὰ μὴ κατηγορηθῇ, ὅτι φροντίζει ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν ἰδιαιτέραν του πατρίδα. Παρατηροῦμεν δηλονότι εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὅτι μία ἀδικία ὑφισταμένη ἀπὸ πολλοῦ ὅσον ἀφορᾷ τὴν φορολογίαν τῆς σουλτανίνας σταφίδος τῆς Κρήτης δὲν αἴρεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ἀρθῇ. Διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ καλλιέργεια τῆς σταφίδος εἰς τὰ ἄλλα τμήματα τῆς Χώρας μας, τὰ αὐτὰ ἔξοδα ἔχει καὶ εἰς τὴν Κρήτην καὶ ἑπομένως δὲν συντρέχει κανεὶς λόγος νὰ φορολογῆται εἰς τὸ διπλάσιον σχεδὸν εἰς τὴν Κρήτην, ἀπὸ ὅτι φορολογεῖται εἰς τὰ ἄλλα τμήματα τοῦ Κράτους. Εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι διέρχεται τὸ προϊὸν αὐτὸ μίαν κρίσιν ὀξυτάτην διότι ἐκτὸς τῶν κινδύνων τὰς ὁποίας διατρέχει ἐκ τῶν γνωστῶν ἀσθενειῶν καὶ τῶν καταστρεπτικῶν θεομηνιῶν, ἔχει καὶ ἕνα φοβερὸν ἀνταγωνισμὸν ἀπὸ τὴν σταφίδα τῶν ἄλλων χωρῶν, Καλλιφορνίας, Αὐστραλίας, καὶ ἰδίως τῆς Τουρκίας, αἱ ὁποῖαι χῶραι, ὅπως γνωρίζετε ἢ ἐλάχιστα φορολογοῦν τὸ προϊὸν αὐτὸ ἢ καθόλου. Εἰς ἐποχήν, λέγω, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχει νὰ παλαίσῃ εἰς τὴν διεθνῆ ἀγορὰν, πρὸς τοιούτους φοβεροὺς ἀνταγωνιστὰς, δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ὑπάρχει αὐτὴ ἡ ἀνισότης εἰς τὴν φορολογίαν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ τεθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ὡς 17ον ἄρθρον, τοῦ 17ου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου γινομένου 18ον, νὰ τεθῇ ἡ ἑξῆς τροπολογία. (ἀναγινώσκει). Νὰ ἐξισωθῇ ὁ φόρος. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν νὰ δηλώσῃ ἐὰν δέχεται τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἀναμφιβόλως ἡ Βουλὴ θεωρεῖ δικαιοτάτην. Ζητοῦμεν τὴν ἐξίσωσιν τῆς φορολογίας καὶ οὐδὲν πλέον.

§436Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν θέλετε νὰ τεθῇ διάταξις, ὅτι ἐπιτρέπεται διὰ διατάγματος νὰ ἐξισώσωμεν τὴν φορολογίαν τῆς σουλτανίνης πρὸς τὴν Κορινθιακήν.

§437Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ ἀναγνώσω εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ἐστάλησαν εἰς ἐμὲ καὶ εἰς τοὺς ἄλλους συμπολίτας συναδέλφους μου ἀπὸ τὸ Γεωργικὸν Ἐπιμελητήριον καὶ ἀπὸ τὸν σύνδεσμον ἐργοστασιαρχῶν ἐξαγωγέων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦν, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι οἱ σεισμοὶ ἔπληξαν τὰ σταφιδοπαραγωγικὰ χωρία, νὰ ἀπαλλαγοῦν ἐπὶ μίαν διετίαν παντὸς φόρου. Παρακαλῶ θερμῶς ὅπως γίνῃ δεκτὸν τὸ αἴτημά των. Τὸ δημόσιον ἐλάχιστα ἔχει νὰ ζημιωθῇ.

§438Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Σεισμόπληκτα εἶναι μόνον δύο χωρία.

§439Γ. ΚΟΚΚΙΝΑΚΗΣ. Ὄχι κ. ὑπουργέ, ἔχετε ἐσφαλμένας πληροφορίας διότι σεισμόπληκτα εἶναι πολλὰ χωρία τοῦ Μαλεβυζίου καὶ τῆς Πεδιάδος.

§440Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σταφὶς πληρώνει τὸν ἔγγυον φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Ἐὰν τὸν ἐπλήρωνε ὁ παραγωγὸς ἀπ’ εὐθείας, μάλιστα.

§441Ι. ΠΕΡΔΙΚΟΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ἔμπορος λογαριάζει τὶ τοῦ στοιχίζει καὶ ἔτσι ἀγοράζει. Ὁ ἔμπορος εἶναι μέσον διὰ τοῦ ὁποίου πληρώνει ὁ παραγωγικὸς κόσμος.

§442Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν τὸ δέχομαι αὐτό.

§443ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσιριώνης.

§444Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, σκοπεῖται ὅπως λέγετε εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν, ἡ ἐκκαθάρισις τῶν φορολογικῶν ἐκκρεμοτήτων τῶν παλαιῶν ἐτῶν, ἀπὸ τὸ 1919 ἕως τὸ 1926. Ἀλλὰ διὰ τοῦ περιορισμοῦ, ὁ ὁποῖος τίθεται εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου ἐδαφίου, δὲν ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς αὐτός. Ὁ περιορισμὸς αὐτὸς εἶναι ὅτι δὲν γίνεται βεβαίωσις ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦ φόρου δι’ ἕκαστον εἶδος καὶ δι’ ὅλα τὰ ἔτη δὲν ὑπερβαίνει τὰς 5.000 δραχμάς. Νομίζω ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς πρέπει νὰ ἀρθῇ.

§445Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ μὴ κάμωμεν καμμίαν βεβαίωσιν;

§446Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Ναί, κύριε ὑπουργέ, διὰ τὰ ἔτη αὐτά. Διότι δὲν μποροῦμεν νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν φορολογούμενον ἔπειτα ἀπὸ 10 ἔτη νὰ πληρώσῃ φόρον, τὸν ὁποῖον ἡ ὑπηρεσία μας δὲν κατώρθωσε νὰ βεβαιώσῃ. Καὶ μὲ τὰ στοιχεῖα θὰ γίνῃ ἡ βεβαίωσις τῶν φόρων; Θὰ συναντήσῃ μεγάλας δυσκολίας καὶ θὰ προκληθοῦν μεγάλαι ἀδικίαι. Ἀλλ’ ἐὰν γενικῶς, κύριε ὑπουργέ, δὲν θέλετε νὰ δεχθῆτε τὴν ἄρσιν τοῦ περιορισμοῦ αὐτοῦ, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ γίνῃ τοῦτο, διὰ τὴν φορολογίαν τοῦ συνθετικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῆς σταφίδος. Ἐκτὸς τούτου, κύριε ὑπουργέ, ἡ φορολογία τῆς σταφίδος ἀνεπληρώθη διὰ τῆς φορολογίας, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλετε ἐπὶ τῆς περιουσίας τοῦ αὐτονόμου ὀργανισμοῦ.

§447Η. ΤΣΕΡΙΩΝΗΣ. Θέλω νὰ γίνῃ ἡ κύρωσις τοῦ ζητήματος αὐτοῦ.

§448Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αἱ Διατάξεις τῶν ἄρθρων 15 εἶναι ἡ κύρωσις τῶν διαταγῶν τὰς ὁποίας ἔδωκα πρὸ τῆς καταθέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ μερίμνῃ της ἠθέλησε νὰ δώσῃ τὴν ἑξῆς διαταγὴν ἰσοδυναμοῦσαν πρὸς μείωσιν φόρων καὶ διέταξε νὰ μὴ γίνεται ἔλεγχος καὶ βεβαίωσις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπρόκειτο νὰ γίνῃ ἀμφισβήτησις τοῦ φόρου κατὰ 30% ἀνωτέρα ἢ κατὰ 1000 δραχμὰς εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις καὶ κατὰ 5.000 εἰς ἄλλας. Αὐτὰ κυροῦμεν σήμερον. Ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐγένοντο βεβαιώσεις. Σήμερον λοιπὸν δὲν μποροῦμεν νὰ τὰ μεταβάλωμεν διότι ἀνατρέπωμεν ὅλα τὰ γενόμενα. Σήμερον ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ἐξεκαθαρίσθη τὸ παρελθόν. Διοικητικῶς μποροῦμεν νὰ τὸ κανονίσωμεν.

§449Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Εἰς τὰς ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι διαλύθησαν ἀπὸ τὸ 1925 ἵνα συγχωνευθῶσιν ἐπιβάλλεται ἓν ποσοστὸν 2%.

§450Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφαιροῦνται αἱ διατάξεις αὐταὶ αἱ σχετικαὶ μὲ τὸ 2%, τὸ ὁποῖον πληρώνουν αἱ ἑταιρεῖαι ἐπὶ τῆς ἀνατιμήσεως.

§451Π. ΚΑΡΑΣΕΒΔΑΣ. Δὲν εἶναι αὐτό. Ποῖος λόγος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἐπιβάλλει τὴν ἐλάττωσιν. Πρῶτον εἶναι ἡ ὑποτίμησις τῶν πραγματικῶν κεφαλαίων τῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς πτώσεως τοῦ συναλλάγματος. Διὰ τὰς βιομηχανικὰς ἑταιρείας ἡ ὑπερτίμησις τῶν ἀκινήτων ἤγουν ἐργοστασίων καὶ γηπέδων δὲν αὐξάνει τὸ εἰσόδημα, διότι τὰ γήπεδα δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμα. Αἱ ἑταιρεῖαι αὐταὶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν μετὰ τὴν πτῶσιν τοῦ συναλλάγματος ὑπέστησαν ὑποτίμησιν τῶν χρηματικῶν κεφαλαίων, ἀφ’ ἑτέρου ἡ ὑπερτίμησις τῶν ἀκινήτων δὲν τὰς ὠφέλησεν διόλου. Εἶναι συμφέρον τῆς ἐθνικῆς οἰκονομίας νὰ συγχωνεύωνται αἱ ἐπιχειρήσεις διὰ νὰ εὐδοκιμῶσιν, ἀλλὰ καὶ νὰ συγχωνεύωνται διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ εὐθηνία τοῦ βίου, ὅσον ὀλιγώτερες τόσον τὸ καλύτερον. Ἀλλὰ ἡ κρίσις δὲν ἤρχισε ἀπὸ τὸ 1925, ἤρχισε ἀπὸ τὸ 1922 ἢ ἀπὸ τὸ 1923. Δὲν μποροῦμεν νὰ πάρωμεν δύο καταστάσεις παρόμοιες καὶ νὰ τὰς κρίνωμεν μὲ ἄλλα μέτρα φορολογικά.

§452Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 18 παράγραφος 5 ἀσφαλῶς κατὰ λάθος ἔχει διατυπωθῆ ἡ παράγραφος αὕτη. Λέγει τὰ ἑξῆς. «Ὁ κατὰ τὴν παροῦσαν παράγραφος φόρος κ.τ.λ.», ἀρχικῶς εἶχεν «ὁ κατὰ τὸ παρὸν ἐδάφιον φόρος κ.τ.λ.».

§453Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν ἴδιον φόρον ἐννοεῖ.

§454Ε. ΚΑΡΥΩΤΑΚΗΣ. Νὰ διορθωθῇ.

§455Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται ἵνα διὰ διατάγματος ἐπιβάλλεται φόρος τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐπὶ τῶν Ἀνωνύμων Ἑταιρειῶν τῶν συσταθεισῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1692. Ἀσχέτως τοῦ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ἀναδρομικῶς φορολογία διάφορος τῆς κρατούσης.

§456Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἐπιβάλλεται ἀναδρομικῶς.

§457Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Καθιεροῦται δηλαδὴ σύστημα φορολογίας διάφορον τοῦ κρατοῦντος, καθ’ ὃν χρόνον συνεστήθησαν αἱ ὡς ἄνω ἑταιρεῖαι. Διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς οὕτω γενικῶς τεθειμένης θίγεται ἕνας κλάδος σοβαρῶς, ὁ κλάδος τῶν ἀνωνύμων τραπεζιτικῶν ἑταιρειῶν, διότι διὰ τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀσφαλῶς παραβιάζεται τὸ ἀπόρρητον τῶν καταθέσεων, διότι εἰς τὸν ἔσχατον ὑπάλληλον τῆς ἐφορίας θά ἐπιτρέπεται νὰ λάβῃ τὰ βιβλία τῆς ἑταιρείας, νὰ τὰ βάλῃ κάτω ἵνα ἐξεύρῃ τὸν φόρον τῆς καθαρᾶς προσόδου.

§458Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις αὐτὴ τοῦ ἀπαραβιάστου τῶν καταθέσεων ἴσχυε πολὺ καλὰ, καὶ ἐκεῖ ὅπου ἴσχυε ἡ φορολογία τῶν καθαρῶν προσόδων.

§459Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κρατούσης νομοθεσίας εἰμπορεῖ ὁ ὑπάλληλος νὰ ἐξετάσῃ καὶ νὰ ἐλέγξῃ τὰ βιβλία μιᾶς Τραπεζητικῆς ἑταιρείας, ἡ ὁποία συνεστήθη πρὸ τοῦ 1926; Οὐχί. Καὶ δὲν θὰ καταλήξωμεν διὰ τῆς ἄνω διατάξεως εἰς τὸ ἀποτέλεσμα νὰ δημιουργήσωμεν ἑταιρείας εὐνοουμένας ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ ἑταιρείας μὴ εὐνοουμένας ἀλλὰ διωκομένας ὑπὸ τοῦ νόμου, ἤτοι ἑταιρείας προνομιούχους καὶ μή καὶ θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ἡ ἄνω διάταξις ὅτι ὁ καταθέτης ὁ ὁποῖος θὰ ξέρῃ, ὅτι θὰ γνωσθοῦν αἱ καταθέσεις του διὰ τοῦ ἐλέγχου τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, θὰ τραπῇ εἰς ἄτακτον φυγὴν καὶ θὰ ἀποσύρῃ τὰς καταθέσεις του ἀπὸ τὰς μὴ εὐνοουμένας ἑταιρείας, ἤτοι τὰς συσταθείσας ἀπὸ τοῦ 1926 καὶ ἐντεῦθεν.

§460Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ ἐλέγξῃ ποίους ἔχει καταθέτας, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ ἔφορος, καὶ ἡ Τράπεζα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοῦ εἴπῃ δὲν σοῦ δίδω πληροφορίας ποίους ἔχω καταθέτας, ἀλλὰ μόνον πόσας καταθέσεις ἔχω.

§461Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ ἔχω τὴν ἑξῆς γνώμην ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πείρας. Γίνεται εἰς τὴν πρᾶξιν τὸ ἑξῆς: ὅταν πρόκειται νὰ εὑρεθοῦν αἱ καθαραὶ πρόσοδοι ἐξ ἐμπορικῶν ἐπιχειρήσεων, τὰ ἐμπορικὰ βιβλία παραλαμβάνει ὁ ἔφορος καὶ ὑποχρεώνει μάλιστα τὸν φορολογούμενον νὰ τὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐφορίαν καὶ γίνονται οὕτω κτῆμα τοῦ κοινοῦ, δι’ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐφορίας.

§462Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἔμπορος εἰμπορεῖ νὰ τοῦ πάρῃ τὰ βιβλία, ἀλλ’ ὑπάρχει διάταξις νόμου ὅτι ἡ Τράπεζα ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ μὴ δίδῃ πληροφορίας καὶ ὅταν ὑπάγῃ ἕνας ἔφορος εἰς μίαν Τράπεζαν νὰ ζητήσῃ τὴν μερίδα τῶν καταθετῶν θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ συμβούλιον διὰ νὰ ἀπολυθῇ.

§463Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ἔχῃ τοιαύτην ἐφαρμογὴν ὁ νόμος καὶ ἔχω τὴν γνώμην, ὅπως εἶπον, ὅτι οἱ καταθέται οἱ ὁποῖοι θὰ εἶναι εἰς τὰς Τραπέζας τὰς συσταθείσας ἀπὸ τοῦ 1926 καὶ ἐντεῦθεν, θὰ τραπῶσιν εἰς ἄτακτον φυγὴν ἀπὸ τὰς Τραπέζας ταύτας ἀποσύροντες τὰς καταθέσεις των.

§464Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προσέξατε νὰ μὴ τοὺς ἐμπνεύσετε τὸν πανικόν. Τὰς μερίδας τῶν καταθετῶν δὲν ἔχει λόγον νὰ τὰς δώσῃ. Ὑπάρχουν ἄλλα βιβλία ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ γίνῃ ὁ καθορισμός. Ἄλλως τε θὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ δήλωσις τοῦ κ. ὑπουργοῦ ὅτι δὲν εἰμπορεῖ ὁ ἔφορος νὰ κυττάξῃ ποῖα εἶναι τὰ ὀνόματα τῶν καταθετῶν. Ἂν ἔχετε αὐτὴν τὴν ἀνησυχίαν πῶς νὰ σᾶς τὴν ἀφαιρέσωμεν.

§465Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Πάντως ἡ δήλωσις αὐτή.

§466Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ γραφῇ ὡς ἐπίσημος ἑρμηνεία μὲ τὴν ὁποίαν νὰ ψηφίσωμεν, ὅτι αὐτὴ ἡ διάταξις δὲν ἀναιρεῖ τὴν διάταξιν τοῦ προηγουμένου νόμου δι’ οὗ ἀπηγορεύσαμεν εἰς τοὺς ἐφόρους νὰ πηγαίνουν εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ βλέπουν ποῖος ἔχει καταθέσεις καὶ ποῖος δὲν ἔχει.

§467Ε. ΖΟΥΚΑΣ. Ἐγὼ θὰ κατέληγον ὑποστηρίζων, ὅτι προκειμένου περὶ ἀνωνύμων τραπεζιτικῶν ἑταιρειῶν εἰμποροῦσε νὰ γίνῃ ἐξαίρεσις, διότι ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ κατάχρησις τὴν ὁποίαν θέλει νὰ προλάβῃ τὸ ὑπὸ ψήφισιν νομοσχέδιον δὲν ὑφίσταται εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας ταύτας, ἄλλως καὶ διὰ νὰ μὴ φέρωμεν δυσχερείας καὶ καταστροφὴν εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας τὰς τραπεζιτικάς, ἰδίως τὰς ἐπαρχιακάς, ὀρθὸν εἶναι νὰ μὴ περιλάβῃ ταύτας ἡ ἄνω διάταξις.

§468ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουλούρας.

§469Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Κύριοι βουλευταί, δὲν ἀνῆλθον ἐπὶ τοῦ βήματος διὰ νὰ ἀγορεύσω, διότι ἀρκετὰ ἠγόρευσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σακαλῆς, σχετικῶς μὲ ὅλα τὰ ζητήματα τοῦ παρόντος νομοσχεδίου.

§470Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶσθε ἱκανοποιημένος;

§471Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Θὰ σᾶς εὐχαριστήσω. Ἀλλ’ αἱ φορολογίαι εἶναι ἐπιβεβλημέναι καὶ ὑποχρεωτικαὶ διὰ κάθε ἐργαζόμενον καὶ διὰ κάθε βιομήχανον καὶ πρέπει νὰ εἶναι συνεπὴς κάθε φορολογούμενος καὶ νὰ πληρώνῃ. Σήμερον, κύριε ὑπουργέ, διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου δὲν φορολογεῖτε τοὺς φορολογουμένους, ἀλλὰ τὰ πλοῖα καὶ τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἄδικον καὶ παράνομον, διότι ἡ τάξις τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ ὁποία φορολογεῖται, εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ, διότι εἶναι καὶ αὐτοὶ νοικοκυραῖοι καὶ νομίζω, ὅτι ἠμέλησεν ἡ ὑπηρεσία σας νὰ κάμῃ ὑπὸ ἄλλον τύπον τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς φορολογουμένους νὰ πληρώσουν. Διὰ ποῖον λόγον στρέφεσθε πρὸς τοὺς ἐφοπλιστάς; Διὰ νὰ εἶσθε πλέον ἐξησφαλισμένοι; Εἶναι ἄδικον.

§472Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἕως τώρα ἐστρεφόμεθα κατὰ τῶν ἐφοπλιστῶν διὰ τὸ ὅλον πλήρωμα. Τώρα μόνον διὰ τοὺς ἀξιωματικούς. Ὥστε μὴ παρουσιάζετε ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐπαχθές. Βελτίωσιν ἀποτελεῖ τῆς καταστάσεως.

§473Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω ὅτι ἠμέλησεν ἡ πολιτεία, ὄχι τώρα ἐσχάτως ἀλλ’ ἀνέκαθεν, διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι σημερινὸν εἶναι ἀπὸ τὸ 1919, ἀλλ’ ἴσως μὲ τὰς διαφόρους ἐσωτερικὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ Κράτος, δὲν ἐφρόντισε οὔτε κἂν νὰ εἰδοποιήσῃ τὸν ἐφοπλιστὴν ἢ τὸν ἐργοδότην ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρακρατῇ ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους του τοὺς φόρους αὐτούς.

§474Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ὁπωσδήποτε σήμερον προχωροῦμεν εἰς μίαν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως οὐσιώδη.

§475Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Πολὺ καλά, ἀλλὰ στρέφεσθε εἰς τὰ πλοῖα καὶ δὲν μᾶς δίδετε ἐνίσχυσιν, διὰ νὰ τὰ εἰσπράξωμεν.

§476Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, ἀφ’ οὗ εἶπον ποῖα μέτρα ἐλάβομεν ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας, εἶπον ὅτι καὶ δι’ αὐτὸ τὸ ζήτημα μολονότι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ παρακρατήσετε τὸν φόρον καὶ τῶν ναυτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν, μολονότι παραδέχθητε τοῦτο διὰ τοῦ ἐπισήμου σωματείου σας...

§477Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Ὄχι τοῦ σωματείου, μία μερὶς μόνον, αὐτοὶ οἱ ὁποῖοι εἶχον μετόχους καὶ οἱ ὁποῖοι ἦσαν ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ πληρώσουν, διότι ἂν δὲν τὰ ἐπλήρωνον δὲν θὰ τὰ ἐπαραδέχοντο κατόπιν οἱ μέτοχοι.

§478Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Εὑρίσκετε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν καλυτέραν διάθεσιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ ναυτιλία διέρχεται κρίσιμον περίστασιν, ἀλλὰ νὰ μὴ ξεχνῶμεν τὰ γεγονότα. Ἐδέχθητε ἀπὸ τοῦ 1924 νὰ πληρώσετε τὸν φόρον καὶ τῶν ναυτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ σήμερον ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον καὶ σᾶς λέγει: δὲν θέλω τῶν ναυτῶν, σᾶς τὸν χαρίζω, δώσατε τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐπειδὴ καὶ αὐτὸ τὸ ἐλάχιστον διὰ τὸ παρελθὸν εἰμπορεῖ νὰ εἶναι πολὺ λόγῳ τῶν ἐξαιρετικῶν δυσχερειῶν τῆς ναυτιλίας ἐδέχθην κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Πειραιῶς, νὰ διατυπώσω διὰ διατάγματος τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου μὲ τὴν ρητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ τὸ διατυπώσω ἀκόμη ἐπιεικέστερον. Τί ἄλλο θέλετε;

§479Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἔχει διατυπωθεῖ, κύριε ὑπουργέ, δὲν ἀντιλέγω ὅτι εἶναι ἐπιεικέστατον ἀλλὰ ὅπως εἴπατε εἶναι περιστάσεις σήμερον κατὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εἰς θέσιν οἱ ἐφοπλισταὶ νὰ πληρώσουν, μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν σας τὴν ἐποχὴν τὴν πολεμικήν, διότι τὰ κεφάλαια τὰ ὁποῖα ἐκέρδησαν δὲν τὰ ἐκράτησαν, ἀλλὰ τὰ ἔρριψαν καὶ πάλιν εἰς τὴν θάλασσαν. Πρὸ δύο ἐτῶν, κύριε ὑπουργέ, σᾶς συνέστησα εἰς τὸ ὑπουργεῖον σας, καὶ ἤθελεν ὠφεληθεῖ τὸ Κράτος πολὺ περισσότερα ἀπὸ αὐτὰ ὅπου τώρα ἐπιζητεῖται, νὰ κάμνετε μίαν στήλην εἰς τὸ ναυτολόγιον, οὕτως ὥστε ὁ ναύτης καὶ ὁ ἀξιωματικὸς νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ νόμου νὰ πληρώσῃ τὴν φορολογίαν του. Ἐνῷ σήμερον ἂν τοῦ πῆτε νὰ πληρώσῃ θὰ σᾶς πῇ ὅτι δὲν γνωρίζει τὸν νόμον, διότι μόλις πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν ἔλαβε γνῶσιν ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὰ προξενεῖα ἐγνώριζον ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ διαφωτίσουν τοὺς πλωτάρχας.

§480Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν) Δυνάμεθα νὰ τὸ εἴπωμεν καὶ διὰ τοῦ φορολογικοῦ νόμου.

§481Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΑΣ. Νὰ τὸ κάμετε. Ὑπάρχει σήμερον ἕνα ταμεῖον προνοίας ναυτιλομένων, καὶ ἡ διεύθυνσις τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας, ἐπειδὴ γνωρίζει τὸ τραχὺ τοῦ χαρακτῆρος τῶν ναυτῶν, τὸ ὁποῖον δημιουργεῖται εἰς αὐτοὺς ἀπὸ τὰ στοιχεῖα τὰ ὁποῖα περιβάλλονται, ἀναγκαστικῶς γίνονται τραχεῖς, δὲν ὑποτάσσονται εἰς κανέναν νόμον. (ἀναγινώσκει). Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον ὑπουργὸν νὰ διατυπώσῃ μίαν τοιαύτην διάταξιν αὕτως ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν οἱ πλοίαρχοι νὰ μπορέσουν νὰ τὰ εἰσπράττουν πρὸς ὠφέλειαν τοῦ Κράτους.

§482Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 χρειάζεται μία διασάφησις ἂν περιλαμβάνεται καὶ τὰ κάτω τῶν 10 κόρων.

§483Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι, ὄχι. Δὲν ὑπάγονται αὐτά.

§484Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις προβαίνει εἰς ἕνα γεναῖον βῆμα διὰ τῆς μειώσεως διαφόρων φόρων δὲν θὰ ἦτο ἄκαιρον ν’ ἀναφέρει, ὅτι μία ἐπιχείρησις ἡ ὁποία ὑποφέρει βαρύτατα φορολογημένη, εἶναι αἱ κτηνοτροφικαὶ ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι φορολογοῦνται ἐπὶ τῶν καθαρῶν αὐτῶν ἐσόδων μὲ ἕνα φόρον ὁ ὁποῖος διὰ τῆς προσθήκης διαφόρων ἄλλων ποσοστῶν φθάνει εἰς 18%.

§485Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλαττώνομεν κατὰ 20%.

§486Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Ὁμιλοῦμεν περὶ τοῦ ποσοστοῦ, κ. ὑπουργέ. Δὲν βλέπω τὴν ἐλάττωσιν. Πρέπει νὰ μειωθῇ ὁ κτηνοτροφικὸς φόρος καὶ ν’ αὐξηθῇ τὸ ἐλάχιστον ὅριον συντηρήσεως.

§487Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅπως ἄλλοτε.

§488Σ. ΧΟΥΡΣΟΓΛΟΥ. Θὰ μοῦ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ὑπενθυμήσω μίαν ἄλλην περίπτωσιν. Κατὰ τὸν νόμον περὶ διαθέσεως τῶν προσφυγικῶν συνοικισμῶν, οἱ πρόσφυγες οἱ οἰκοδομήσαντες ἐπὶ ἐδάφους παραχωρηθέντος εἰς αὐτοὺς δι’ ἀπαλλοτριώσεως, εἴτε ἐπὶ ἐδάφους ἀποκτηθέντος παρ’ αὐτῶν τῶν ἰδίων καὶ οἰκοδομούντων δι’ ἰδίων δαπανῶν, ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου ἐκείνου, δηλαδὴ ἀπὸ τοῦ 1929 καὶ ἐντεῦθεν, ἐξαιροῦνται τοῦ φόρου. Ἐπίσης εἶναι γνωστὸν ὅτι καὶ οἱ οἰκοδομήσαντες μέχρι τέλους 1925 δι’ εἰδικῆς διατάξεως ἐξηρέθησαν τῆς φορολογίας. Ν’ ἀπαλλαγοῦν παρακαλοῦμεν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν καὶ οἱ μετὰ τὸ 1925 οἰκοδομήσαντες, ἀφοῦ τὴν εὐκολίαν αὐτὴν τὴν ἔχουσι πλῆθος συνεταιρισμῶν ὑπαλλήλων κλπ. Οἱ πρόσφυγες κυρίως ἔπρεπε νὰ προτιμηθοῦν εἰς τὸ ἀφορολόγητον αὐτό. Δὲν πρόκειται ἄλλωστε περὶ μεγάλων ποσῶν. Οὔτε θὰ ἐβάρυνεν τὸν προϋπολογισμόν, διότι οἱ οἰκοδομήσαντες ἀπὸ τοῦ 1926– 29 πρόσφυγες μικρὰ οἰκήματα πρὸς ἰδιοκατοικίαν, δὲν θὰ εἶναι περισσότεροι ἀπὸ τὰ 600–1000 ἄτομα. Νομίζω ὅτι ἡ φωνή μου αὐτὴ εἶναι φωνὴ ὁλοκλήρου τοῦ προσφυγικοῦ κόσμου, ὁ ὁποῖος δι’ ἐπανειλημμένων ὑπομνημάτων, καὶ πρὸς ὑμᾶς καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πρὸς τοὺς βουλευτὰς δὲν παύῃ νὰ ἐκλιπαρῇ. Εἶναι ἔργον δικαιοσύνης νὰ ληφθῇ αὐτὴ ἡ μέριμνα.

§489Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριε ὑπουργέ, ἤθελον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν μίαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 ὅσον ἀφορᾷ τὴν διευκόλυνσιν τῆς εἰσαγωγῆς ξένων κεφαλαίων εἰς τὴν Χώραν. Εἰς τὸ ἄρθρον 9, ἐὰν εἶναι δυνατόν, μετὰ τὸ ἐξαιρουμένου τοῦ, (ἀναγινώσκει), νὰ προστεθῇ «ἐξαιρουμένων τῶν παγίων προκαταβολῶν. (ἀναγινώσκει).

§490Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἠμπορῶ νὰ δεχθῶ τὴν τροπολογίαν σας, διότι ἀφίεται εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τῶν καταστημάτων, ἐνῶ ὅπως εἶναι διατυπομένη ἡ διάταξις θὰ κρίνῃ ἡ ἐφοριακὴ ὑπηρεσία ποία εἶναι ἡ ἀναλογία......

§491Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Μίαν ἄλλην τροπολογίαν. Πρόκειται περὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν. Φοβεῖσθε τὴν ἀνωνυμοποίησιν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ νομίζετε ὅτι ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία κατήντησε ληστρική.

§492Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐδόθησαν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἐξηγήσεις. Δὲν φοβοῦμαι αὐτήν. Τοὐναντίον, ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἴδωμεν ἀνωνύμους ἑταιρείας, ἀλλ’ ἑταιρείας ἰσχυράς. Ἀλλὰ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠμπορεῖ νὰ μείνῃ ἄοπλος κατὰ τῶν ἑταιρειῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν καταδολίευσιν τῶν φορολογικῶν ἐπὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν διατάξεων. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἡ διάταξις εἶναι δηλωτική.

§493Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἶμαι σύμφωνος νὰ παταχθῶσιν αὐταὶ αἱ ἑταιρεῖαι. Ἀλλὰ ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πταίουν, ὡς π. χ. ὁ κυλινδρόμυλος τῶν Καλαμῶν, ὁ ὁποῖος συνεστήθη πρὸ 2–3 ἐτῶν, ὀργανισμὸς ἀρτιώτατος καὶ ἐπὶ τιμίων καὶ σταθερῶν βάσεων στηριζόμενος, ὁ ὁποῖος καταστρέφεται.

§494Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Μὰ σᾶς εἶπα ὅτι ἡ διάταξις εἶναι δυνητικὴ καὶ θὰ ἐφαρμοσθῇ μετὰ προσοχῆς.

§495Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ συστήσω καὶ ἐγὼ τὸ ἴδιον. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτή, ὅπως ἔχει, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑγιοῦς φορολογικῆς ἀρχῆς διάταξις, διότι δίδεται ἓν ὅπλον εἰς τὸν ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁμιλῶ ἀφῃρημένως καὶ ἀπροσώπως, νὰ κάνῃ, ὅτι θέλῃ σχετικῶς πρὸς τὰς ἑταιρείας. Δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀπειλοῦνται αἱ ἑταιρεῖαι ὅτι σήμερον ἢ αὔριον ἐπιβάλλεται μία φορολογία ἀναδρομικῶς. Ἄλλως τε κατὰ τί καταστρατηγοῦν τοὺς νόμους ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι σύμφωνα μὲ τοὺς κειμένους νόμους κάμνουν ἀνωνύμους ἑταιρείας;

§496Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν κάμνουν ἑταιρείαν διὰ νὰ κάμουν ἀνώνυμον ἑταιρείαν, ἀλλὰ κάμνουν ἀνώνυμον ἑταιρείαν διὰ νὰ μὴ φορολογοῦνται.

§497Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Πρέπει νὰ εὕρετε ἄλλον τρόπον, διότι σᾶς εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν, ὅτι ἐὰν κάμετε αὐτό, θὰ καταστρέψετε μίαν ἑταιρείαν.

§498Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Διατί θεωρεῖτε καταστροφὴν τὴν ἐφαρμογὴν φορολογίας, ἡ ὁποία ἀφορᾷ ὅλον τὸν κόσμον;

§499Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Λέγετε ὅτι θέλετε, νὰ ἔχετε ἓν ὅπλον διὰ τὰς ἐνδεχομένας καταστρατηγήσεις. Ἀλλὰ ἢ θεωρεῖτε ὅτι ἡ φορολογία αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ τότε θὰ τὴν ἐπιβάλλετε γενικῶς, ἢ ἐὰν θέλετε ν’ ἀποφύγετε τὰς καταστρατηγήσεις νὰ τὴν ἐπιβάλλετε εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καταστρατηγοῦν τὸν νόμον καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν τὸν καταστρατηγοῦν. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ διάταξις αὐτὴ εἶναι ἐξυπηρετικὴ τῆς ἰσότητος καὶ τῆς δικαιοσύνης, διότι κοντὰ στὸ ξερό, θὰ καῇ καὶ τὸ χλωρό.

§500Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Θὰ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. ἀρχηγὸν τοῦ Λαϊκοῦ κόμματος τοῦτο. Ὅτι εἶναι βέβαιον ὅτι γίνονται πολλαὶ ἑταιρεῖαι ἀνώνυμοι μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ καταστρατηγοῦν τὰς περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, φορολογικὰς διατάξεις. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει κανεὶς φόβος μαζὺ μὲ τὰ χλωρά, ὅπως εἴπατε, νὰ καοῦν καὶ τὰ ξερά. Ἐὰν σεῖς ἔχετε ἄλλο μέτρον ὑποδείξατέ το....

§501Α. ΒΑΡΒΑΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὑπέδειξα ἓν σύστημα διὰ τὰς ἑταιρείας, αἱ ὁποῖαι δὲν πληρώνουν μέρισμα ἀνάλογον πρὸς τὰ ἀκαθάριστα κέρδη.

§502Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργὸς).

§503Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἐγκρίνω καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔχει σκοπὸν νὰ ἐξαλείψῃ μίαν καταστρατήγησιν τοῦ νόμου. Ὁ κ. ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θὰ τὸ ἔχῃ ὡς ἀπειλὴν καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ τὸ ἐφαρμόσῃ καθ’ ὁλοκληρίαν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πειραιῶς προέτεινε ἓν μέσον θεραπείας...... Διατὶ ὁ κ. ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐπωφεληθῇ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μελετήσῃ καλλίτερον ἓν μέσον, ὥστε νὰ μὴ ἀφίνῃ νὰ γεννᾷ τὰς ὑπονοίας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ εἴπω, ὅτι ταύτην τὴν ἑσπέραν παρ’ ὅλων τῶν συναδέλφων ἀνεγνωρίσθησαν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑποστηρίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔπρεπε νὰ θέση τοιαύτην διάταξιν ὁ ὑπουργὸς, ἀλλὰ νὰ ἀφίσῃ ἐν τῷ μεταξὺ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα καὶ λέγω ὅτι βεβαίως δὲν θὰ εἶναι τὸ μέτρον ἐκεῖνο διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ἀπεφεύγοντο αἱ καταστρατηγήσεις.

§504Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐξήγησα ἐπανειλημμένως εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη τὸ σύστημα τοῦ φόρου ὑπερτιμήματος, πολλοὶ διεῖδον εἰς τὴν νέαν φορολογίαν τρόπον ἀσφαλοῦς διαφυγῆς αὐτῶν. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἡ Κυβέρνησις ἔπρεπε ἢ νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν φορολογίαν αὐτήν, ἡ ὁποία ἰσχύει καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον ἢ κηδομένη τῶν ἑταιρειῶν, τοὐλάχιστον τῶν σοβαρῶν, νὰ ἀφίσῃ εἰς αὐτὰς τὸν προνομιακὸν τρόπον τῆς φορολογίας. Ἠθέλησε λοιπὸν νὰ ὑπάρχῃ ἓν ὅπλον κατὰ τῶν καταστρατηγήσεων καὶ ἐλήφθη πρόνοια νὰ μὴ πληγοῦν αἱ ἑταιρεῖαι αἱ ἀνώνυμοι. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξακολουθήσουν νὰ ἐμπαίζουν τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, βέβαια ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκεῖνος ὁ ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπιτρέψῃ αὐτὸν τὸν ἐμπαιγμόν. Ἐσκέφθηκα νὰ βάλω ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου ποσοστόν. Ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ μπῶ στὸν ἔλεγχον, ἀλλὰ διὰ νὰ μπῶ στὸν ἔλεγχον πρέπει νὰ ἀλλάξω τὸ σύστημα. Ἐσκέφθηκα νὰ βάλω μίαν ἄλλην διάταξιν νὰ βάλω ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 100 ἑκατομμύρια.

§505Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξαίρετε εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀσθένειαν τὴν ὁποίαν παρατηρεῖτε ἐπὶ τοῦ φορολογικοῦ συστήματος διὰ νὰ φέρητε ἕνα φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἄλλο κακόν. Δὲν σᾶς λέγει κανείς, ὅτι κατ’ ἀρχὴν ἐσκέφθητε κακῶς δὲ νὰ εὕρετε ἓν μέσον. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχεν τόσην ὀξυδέρκειαν νὰ διαγνώσῃ τὴν ἀσθένειαν, θὰ φθάσῃ καὶ εἰς τὸ σημεῖον νὰ εὕρῃ τὸ φάρμακον. Ἀλλ’ ὄχι νὰ φέρῃ βλάβας εἰς ὑγιῆ ὀργανισμόν. Ὑγιὴς δὲ ὀργανισμὸς εἶναι ἐκεῖνος ποὺ πληρώνει. Ἂν θέλετε μὴ ἐπιτρέπετε ἀνωνύμους ἑταιρείας οἰκογενειακῆς μορφῆς.

§506Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Θέλετε νὰ εἰπῶ, ἀπαγορεύωνται αἱ οἰκογενειακῆς μορφῆς ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι;

§507Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐξετάσατε τὴν περίστασιν αὐτὴν πῶς θὰ τὴν θεραπεύσετε, οὐχὶ νὰ περιλάβετε εἰς τοὺς ἀσθενεῖς καὶ τοὺς ὑγιεῖς. Δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀπαγορεύσητε τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας αἱ ὁποῖαι ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς κοινωνίας ἐργάζονται, ἐπειδὴ ἔπταισαν μερικοὶ ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι ἐσχημάτισαν κακῶς ἀνωνύμους ἑταιρείας, διὰ νὰ ἐπιβάλλεται τὴν φορολογίαν εἰς ὅλους τοὺς ὑγιεῖς ὀργανισμούς. Πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσῃ ἀδιαμαρτυρήτως ἡ Βουλὴ ἕνα τοιοῦτον φορολογικὸν μέτρον. Βεβαίως ἐφ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένῃ θὰ ψηφισθῇ.

§508Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Πέρνωμεν τὴν εὐθύνην αὐτήν. Δὲν μποροῦμεν ν’ ἀνεχθῶμεν τὴν ἐξακολούθησιν τῆς καταστάσεως αὐτῆς κατὰ τὴν ὁποίαν συγκροτοῦνται ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι μὲ μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ γλυτώσουν τὸν φόρον. Εὕρετε τρόπον ἄλλον θεραπείας νὰ τὸν δεχθῶμεν. Μᾶς λέτε ὅτι εἶναι κακόν. Ἀλλὰ τὸ κακὸν ποὺ ὑφίσταται εἶναι ἀφόρητον, διότι δημιουργεῖ καὶ τὴν ἐξέγερσιν τῶν ἄλλων ποὺ πληρώνουν. Αὐτὸ τὸ μέτρον μᾶς χρειάζεται ὡς ἀπειλὴ καὶ τὸν Ὀκτώβριον ὅποιος μᾶς βρῇ ἕνα φάρμακον θὰ τοῦ δώσωμε δίπλωμα εὑρεσιτεχνίας ...

§509Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅπως κάνετε θὰ πληρώσουν περισσότερα ἐκεῖνοι ποὺ πληρώνουν.

§510ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἡρακλείδης.

§511Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καταργεῖται ὁ φόρος γεωργικῆς παραγωγῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς τὸν φόρον τοῦτον περιλαμβάνεται ὁ φόρος τῶν κουκουλίων;

§512Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄχι.

§513Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ἤθελα νὰ ὑπενθυμίσω μίαν συζήτησιν ἡ ὁποία ἔγινε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, περὶ φορολογικῆς ἐπιβαρύνσεως τῶν παραγωγῶν κουκουλίων. Διεπιστώθη τότε ὅτι οἱ παραγωγοὶ οὗτοι ἐπιβαρύνονται μὲ τρεῖς φορολογίας, ἤτοι τὸν φόρον τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, ὅστις μάλιστα εἶναι ἀνώτερος τοῦ φόρου τῶν λοιπῶν προϊόντων τῆς γῆς, τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ κουκουλίων καὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τῶν εἰδικῶν σηροτροφείων καὶ τῶν οἰκημάτων τῶν σηροτρόφων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε τότε ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι ἀντιοικονομικὸν καὶ ἐπὶ πλέον, ὅτι θὰ ἐνδιαφερθῇ προσωπικῶς διὰ τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τῶν παραγωγῶν κουκουλίων. Ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τότε ἐξέφραζε ἀμφιβολίαν περὶ πληρωμῆς τοῦ φόρου οἰκοδομῶν. Ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, μ’ ἐπληροφόρησε τὴν ἑπομένην λαβοῦσαν γνῶσιν τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ ὅτι ὄντως καταβάλλεται ὑπὸ τῶν σηροτρόφων φόρος οἰκοδομῶν καὶ ἐλπίζω ὅτι καὶ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἠρώτησε καὶ θὰ ἐπληροφορήθη περὶ τούτου. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπισύρω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διότι δὲν ἠμποροῦν οἱ παραγωγοὶ κουκουλίων νὰ πληρώνουν τρεῖς φόρους διὰ τό προϊὸν αὐτό. Καθ’ ἣν στιγμὴν καταργεῖται ὁ φόρος γεωργικῆς παραγωγῆς τῶν δημητριακῶν διατί τάχα νὰ μὴ καταργηθῇ καὶ ὁ φόρος γεωργικῆς παραγωγῆς τῶν κουκουλίων; Εἶναι ἀληθὲς ὅτι κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ δασμολογίου» ὁ ἐξαγωγικὸς δασμὸς τῶν κουκουλίων ἀπὸ 8% ἠλαττώθη εἰς 6%, ἡ ἐλάττωσις ὅμως κατὰ 2% εἶναι ἀσφαλῶς δῶρον ἄδωρον διὰ τοὺς παραγωγοὺς κουκουλίων, ὁ δὲ φόρος αὐτὸς τοῦ δασμοῦ ἐπεβλήθη μόνον ὡς προστατευτικὸς τῶν μεταξοβιομηχάνων. Ἀφοῦ εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἰσπράττει οὔτε μίαν πεντάραν ἀπὸ τὸν ἐξαγωγικὸν αὐτὸν δασμόν. Ἀλλ’ ἡ μεταξοβιομηχανία, ὡς γνωστὸν ἔχει διπλῆν προστασίαν, τὸν φόρον τῆς εἰσαγωγῆς μεταξωτῶν ἕνεκα τοῦ ὁποίου καθίστανται ἀσυναγώνιστα τὰ προϊόντα τῶν μεταξοβιομηχάνων τοῦ ἐσωτερικοῦ, καὶ τὸν φόρον ἐξαγωγῆς τῶν κουκουλίων, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἔρχονται βιομήχανοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ διὰ νὰ ἀγοράσουν τὰ κουκούλια τῶν παραγωγῶν μας, καὶ ἔτσι οἱ μεταξοβιομήχανοι τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀφοῦ κατόρθωσαν νὰ ἐξασφαλίσουν τὴν διπλῆν αὐτὴν προστασίαν, ἦλθαν καὶ εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις μεταξὺ των, διένειμαν τὰ διάφορα σηροτροφικὰ διαμερίσματα, ἀπὸ τὰ ὁποῖα ἀγοράζουν τὰ ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς κουκούλια, ἐλλείψει συναγωνισμοῦ, ὑπεβίβασαν τὰς τιμάς, καὶ τὸ χειρότερον ὅλων δὲν ἀγοράζουν τὰ κουκούλια καὶ συμβαίνει πολλοὶ παραγωγοὶ νὰ ἔχουν ἀδιάθετον τὸ εἰσόδημα δύο καὶ τριῶν ἐτῶν. Ἰδιαιτέρως εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀγυιᾶς ὁ τρόπος τῆς διαθέσεως τῶν προϊόντων τῶν σηροτρόφων, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ λάβουν ἀμέσως τὴν ἀξίαν τῶν κουκουλίων των, πρέπει νὰ ἐπισύρῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως. Εἶπον πέρισυ ὅτι ἡ θέσις τῶν παραγωγῶν εἶναι δεινή. Ἐφέτος κατέστη δεινοτέρα. Ἐπιθυμῶ νὰ ἐπιστήσω γενικώτερον τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν τύχην τῶν σηροτρόφων. Θὰ παρακαλέσω νὰ λάβῃ γενικώτερα μέτρα ἀνακουφίσεώς των. Ὁ ἐξαγωγικὸς δασμός, ἐφόσον δὲν εἰσπράττει οὐδὲν ποσὸν τὸ Κράτος νὰ καταργηθῇ ἐξ ὁλοκλήρου, καὶ ἐπαναλαμβάνω ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἀπὸ 8% εἰς 6% τοῦ δασμοῦ εἶναι δῶρον ἄδωρον διὰ τοὺς παραγωγούς.

§514Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν τὸν ὑπουργὸν τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας καὶ δὲν ἠμποροῦμεν δι’ ἀπόψε νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἀφήσατε δι’ ἄλλοτε.

§515Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου γεννᾶται ζήτημα διακρίσεως μεταξὺ τῶν παραγωγῶν διαφόρων προϊόντων, καταργεῖται ὁ φόρος διά τινα προϊόντα γεωργικῆς παραγωγῆς, εἰς ταῦτα δὲν περιλαμβάνεται καὶ ὁ φόρος τῶν κουκουλίων.

§516Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν εἶναι φόρος τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς;

§517Δ. ΗΡΑΚΛΕΙΔΗΣ. Ὄχι, εἶναι φόρος γεωργικῆς παραγωγῆς καὶ ὁ ἐπὶ τῶν κουκουλίων, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου μόνον τῶν δημητριακῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον «περὶ μειώσεως τῶν λοιπῶν φόρων» νὰ δεχθῇ ἀφ’ ἑνὸς τροπολογίαν τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου οἰκοδομῶν τῶν εἰδικῶν σηροτροφείων καὶ τῶν οἰκιῶν τῶν σηροτρόφων τῶν χρησιμοποιουμένων διὰ τὴν ἐκτροφὴν τοῦ μεταξοσκώληκος συμφώνως πρὸς τὴν δοθεῖσαν ὑπόσχεσιν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐπίσης καὶ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς τῶν κουκουλίων καὶ τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν κουκουλίων. Ἔτσι μόνον θ’ ἀνακουφισθοῦν οἱ σηροτρόφοι.

§518ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μανουηλίδης.

§519Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς ἐξηντλημένον. Τὸ ὑπουργεῖον μελετᾶ τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ ἑνὸς ἔτους. Κατηρτίσθησαν δύο ἐπιτροπαί. Ἡ μία ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Ἐθνικῆς Οἰκονομίας ἡ ἄλλη ἀπὸ τὸ ὑπουργεῖον τῆς Γεωργίας. Ἡ μὲν μία ἦτο ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν κουκουλίων καὶ ἡ ἄλλη, ἦτο ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τοῦ ἀντιθέτου φόρου τοῦ φόρου τοῦ ἐξαγωγικοῦ. Εἰσῆλθεν εἰς τὸ μέσον τὸ ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μὲ μίαν συμβιβαστικὴν λύσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἀντιλαμβάνομαι πῶς τὴν ἐννοεῖ. Ἐννοεῖ ὅτι θὰ μείνῃ καὶ ὁ πρῶτος φόρος καὶ ὁ ἄλλος θὰ ὑποβιβασθῇ κατὰ 2%. Τοῦτο δὲ ἐνῷ ὑπάρχει προηγούμενος νόμος ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι διὰ διατάγματος ἐντὸς ἑνὸς ἔτους θ’ ἀρθῇ βαθμιαίως ὁ φόρος αὐτὸς τῆς ἐξαγωγῆς.

§520Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργός τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀλλὰ λέγει, ταὐτοχρόνως ὁ νόμος αὐτὸς ἀποφάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ ὑποτιμηθῇ ὁ φόρος ὁ ἐξαγωγικὸς χωρὶς ν’ αὐξηθῇ ἀντιστοίχως ὁ ἔμμεσος φόρος.

§521Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον συνεζητήθη ἀρκετὰ καὶ ἔχομεν τεραστίαν ἐργασίαν νὰ κάμωμεν. Ἄλλωστε τὸ συζητούμενον θέμα εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον.

§522Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὁ πόθος τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν οἱ ὁποῖοι ἔχουν τοὺς δύο αὐτοὺς φόρους εἶναι νὰ ἐφαρμοσθῇ εἷς καὶ μόνον. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως αὐτῆς ἂς μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§523Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Προτείνετε τροποποίησιν;

§524Φ. ΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ. Ὄχι.

§525Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε ἀφίσατε νὰ ψηφισθῇ.

§526ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου.

§527Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι βουλευταὶ συζητουμένου τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξεθέσαμεν τὰς ἀπόψεις μας ὅσον ἀφορᾷ τὴν μείωσιν τῆς ἀμέσου φορολογίας καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἀπόψε. Ἐτονίσαμεν τότε ὅτι νομίζομεν, ὅτι ἐπιβάλλεται πρὶν γίνῃ μείωσις τῆς ἀμέσου φορολογίας τῶν ἀστικῶν ἐπαγγελμάτων τοῦ φόρου οἰκοδομῶν, τοῦ φόρου τῆς καθαρᾶς προσόδου, θὰ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἡ μεταρρύθμισις τῆς ἀγροτικῆς φορολογίας, διότι ὅπως ἐτονίσαμεν ὑπάρχουν προϊόντα τὰ ὁποῖα ἐπιβαρύνονται συνολικῶς μὲ 30% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου μαζὶ μὲ ὅλα τὰ πρόσθετα, καὶ εἶναι αὐτὸς ἕνας λόγος διὰ τὸν ὁποῖον ὑποφέρει ἡ γεωργία. Ἐτόνισα αὐτὰ τὰ πράγματα τότε καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τὰ ἐπαναλάβω. Ἐκ τῶν μειώσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰ γεωργικὰ ἐπαγγέλματα ἡ συμπαθέστερα δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι ἐκείνη ἡ μείωσις τὴν ὁποίαν ἐδέχθη ὁ κ. ὑπουργὸς ἀπόψε, ἡ ἀφορῶσα τὴν ναυτιλίαν. Θὰ ἐπεθύμουν καὶ ἐγὼ ἑνώνων τὴν φωνήν μου μαζὶ μὲ τὴν ὑποστήριξιν τὴν ὁποίαν ἔκαμον ἄλλοι συνάδελφοι, ὅπως γίνῃ πληρεστέρα αὐτὴ ἡ ἀπαλλαγὴ νὰ γίνῃ δεκτὴ μικρὰ ἔτι παραχώρησις τὴν ὁποίαν ζητοῦν οἱ πλοιοκτῆται, ἵνα μὴ εἰσπράττουν αὐτοὶ τὸν φόρον παρὰ τῶν ἀξιωματικῶν, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ δὲν εἶναι ὅπως οἱ ναῦται, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν μὲ τὰς λιμενικὰς ἀρχὰς καὶ θὰ εἶναι δύσκολον ν’ ἀποφύγουν τὴν καταβολὴν τοῦ φόρου. Δίκαιον, λοιπὸν εἶναι ἐφ’ ὅσον ἡ ναυτιλία δοκιμάζεται νὰ γίνῃ αὐτὴ ἡ παραχώρησις. Ἐπίσης ἡ παρατήρησις τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἁγυιᾶς εἶναι ὀρθοτάτη. Ὅταν δὲ πέρυσι συνεζητήθη εὐρέως ὑπεσχέθη τὴν μείωσιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν κουκουλίων, ὁ ὁποῖος πιέζει βαρύτατα τὴν γεωργικὴν παραγωγὴν καὶ δὴ περιωρίζει τὴν σηροτροφίαν. Ἐὰν δὲ καταργηθῇ ὁ δασμὸς θὰ ἔχομεν πολὺ μεγαλειτέραν παραγωγὴν καὶ ἐξαγωγήν. Εἶναι ἕνας κλάδος σπουδαιότατος ὁ ὁποῖος ἔχει σπουδαίας βάσεις εἰς τὴν Ἑλλάδα ἰδίως μετὰ τὴν προσέλευσιν τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πεῖραν καὶ γνῶσιν τοῦ τρόπου τῆς καλλιεργείας τῶν κουκουλίων. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅπως ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἡρακλείδη, δεδομένου ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑφίσταται ἐκ τῆς τελείας καταργήσεως τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ σηροτρόφοι εἶναι πρόθυμοι νὰ αὐξηθῇ ὁ ἔγγειος φόρος, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ διατρέξῃ καμμίαν ζημίαν τὸ Δημόσιον. Νομίζω λοιπὸν ὅτι πρέπει ἐὰν θέλωμεν νὰ προστατεύσωμεν καὶ ἐνισχύσωμεν τὸν κλάδον αὐτὸν νὰ φανῶμεν γενναῖοι καὶ νὰ περιορίσωμεν τὸν φόρον, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἑνοποίησιν ὅλων τῶν φορολογιῶν εἰς μίαν φορολογίαν τῆς καθαρᾶς προσόδου καὶ νὰ ἐπεκταθῇ τοῦτο καὶ εἰς τοὺς καπνοπαραγωγοὺς διότι εἶναι μέτρον στοιχειῶδες καὶ δικαιότατον. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ γεωργία νὰ φορολογεῖται μὲ 15 φόρους ἐντελῶς ἀνομοίους. Ἐπίσης ἡ προθεσμία...

§528Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν διὰ τοὺς παραγωγοὺς τῶν κουκουλίων. Ἐπίσης δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν, ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ νὰ θέσωμεν διάταξιν κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ αὔξησις τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἐξαγωγικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν κουκουλίων καὶ ἐπέκτασιν τῆς διατάξεως αὐτῆς εἰς τὸν καπνοπαραγωγικὸν κόσμον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς φορολογικὰς δηλώσεις λησμονῶμεν...

§529Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶπα ὅτι λησμονῶ, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μοῦ εἶπεν, ὅτι θέλω ὅλα νὰ τὰ ἱκανοποιήσω ἀλλὰ δυστυχῶς ὅλα δὲν ἠμποροῦν νὰ ἱκανοποιηθοῦν.

§530Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀκοῦστε δῶ νὰ κοιτάξουμε νὰ τελειώνουμε.

§531Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ θὰ ἤθελα νὰ κάμω μίαν ἄλλην παρατήρησιν ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Θὰ ἐπρότεινον τὸ ἑξῆς κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, νὰ γίνῃ μὲν αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις ἀλλὰ αὐτὴ ἡ ἐλάττωσις νὰ μὴ περιέλθῃ ὁλόκληρος εἰς ὄφελος τῶν ἰδιοκτητῶν ἀλλὰ τὸ 10% ἐκ τῆς ἐλαττώσεως αὐτῆς νὰ τὸ φυλάξητε διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς καταστάσεως τῶν πόλεων. Δὲν βλέπω νὰ γίνεται τίποτε κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν καλλιτέρευσιν τῆς καταστάσεως τῶν πόλεων. Ὑπάρχει ἀπειρία ἀναγκῶν εἰς τὰς πόλεις. Θέλετε νὰ οἰκοδομήσητε τὰ δημόσια κτίρια τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ οἰκοδομηθοῦν.

§532Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ τὰ κτίσουν τὰ κτίρια οἱ κάτοικοι μιᾶς πόλεως μόνον, ἀλλὰ οἱ κάτοικοι ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§533Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν σᾶς λέγω τὸ ἐναντίον ἀλλ’ αἱ πόλεις μας ὑποφέρουν καὶ βρίσκονται εἰς μίαν ἐλεεινὴν κατάστασιν.

§534Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Μὰ τὴν τελευταίαν στιγμὴν δὲν μποροῦν νὰ συζητηθοῦν αὐτὰ τὰ πράγματα.

§535Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε θέλετε νὰ τὸ εἴπω κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως;

§536Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις αὐτὴ διαρκεῖ ἀπὸ ἕξ ὡρῶν.

§537Α. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὸ λέγω αὐτὸ διότι εἶναι στὴν ψυχήν μου, καὶ διότι τὸ 10% αὐτὸ θὰ εἶναι ἕνα σπουδαῖον εἰσόδημα διὰ νὰ καλλιτερεύσουν αἱ πόλεις. Ἐὰν θέλετε νὰ μὴ τὸ κάνετε, μὴ τὸ κάνετε. Ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ τὸ εἴπω καὶ εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος τούτου.

§538ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σαράντης.

§539Φ. ΣΑΡΑΝΤΗΣ. Ὁ ἐκ Τριχωνίας συνάδελφος ὑπέβαλεν μίαν πρότασιν νόμου περὶ προσθήκης διατάξεως τοῦ νόμου 1640 ἔχουσαν οὕτω: (ἀναγινώσκει). Ἡ πρότασις αὐτὴ τοῦ νόμου ἐπῆγε εἰς τὴν ἐπιτροπήν, καὶ εἰς πρώτην συζήτησιν ἐγένετο δεκτὴ καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ κ. ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ πρὸς συζήτησιν. Νομίζω ὅτι εἶναι ἡ καταλληλοτέρα στιγμὴ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μία δικαία ἀξίωσις τῶν ἰδιοκτητῶν τοσοῦτον μᾶλλον, καθόσον ὑπάρχει παρομοία διάταξις καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ μεσιτῶν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάρχουν σήμερον ἰδιοκτῆται οἱ ὁποῖοι πληρώνουν φόρον ἐπὶ εἰσοδημάτων τὰ ὁποῖα δὲν εἰσπράττουν· Ἐὰν ἀφίσωμεν τὴν διαρρύθμισιν αὐτῆς τῆς καταστάσεως νὰ τὴν κάμουν τὰ δικαστήρια, χρειάζονται 5–6 μῆνες. Διὰ τοῦτο προτείνω ὅπως ὅταν ὑπάρχουν εἰσοδήματα τὰ ὁποῖα δὲν εἰσπράττει ὁ ἰδιοκτήτης, νὰ τὰ ἐκχωρῇ δωρεὰν εἰς τὸ δημόσιον, διὰ νὰ μὴ πληρώνῃ φόρον ἐπ’ αὐτῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τροπολογία τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω.

§540Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθοῦμε τροπολογίας, ν’ ἀφίσετε νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ τελειώσουμε. Δὲν τὸ λέγω αὐτὸ εἰς στιγμὴν ἀγανακτήσεως, ἀλλὰ ἂν θέλετε νὰ τὸ ἀφήσουμε γιὰ τὸν ἐρχόμενον Ὀκτώμβριον.

§541Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἤθελον νὰ εἴπω δύο λέξεις.

§542ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὰ ἡ συζήτησις ἐπερατώθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον.

§543Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ εἴπω καθαρά, ἀφίνω τοὺς φίλους τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὁμιλοῦν ὅλοι καὶ θέλουμε νὰ ἐμποδίσουμε τοὺς τῆς ἀντιπολιτεύσεως; Δὲν εἶναι σωστόν.

§544Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Τὸ 5ον ἄρθρον λέγει τὰ ἑξῆς. (ἀναγινώσκει).

§545Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζετε ὅτι συνάπτονται δάνεια κάτω τοῦ νομίμου τόκου; Οὐδέν. Νὰ σᾶς εἰπῶ τίνα σκοπὸν ἔχει ἡ διάταξις, ν’ ἀποτελέσῃ ἕν ὅπλον κατὰ τῆς τοκογλυφίας.

§546Μ. ΜΑΝΤΑΣ. Ναί, μὰ πρόκειται περὶ καταστρατηγήσεως τοῦ νόμου, ἐὰν τεθῇ ἡ διάταξις αὐτή.

§547Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπρότεινον κ. βουλευταὶ τὸ τεκμήριον αὐτὸ τὸ ὁποῖον καθιερώνετε, νὰ μὴ τὸ κάνετε ἀκαταμάχητον ἀλλὰ νὰ δύναται νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνταποδείξεως.

§548Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον. Τί νὰ ἀνταποδείξῃ;

§549Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Ὅτι ἔχει συνομολογηθεῖ μικρότερος τόκος.

§550Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ εἶναι χαριστικὴ διάταξις.

§551Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι χαριστικὴ διάταξις.

§552Γ. ΜΑΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄν θέλετε μποροῦμε νὰ βάλουμε εἰς τὴν διάταξιν τὴν φράσιν, μέχρι πλήρους ἀποδείξεως τοῦ ἐναντίου.

§553Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Μάλιστα νὰ τεθῇ εἰς τὴν διάταξιν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀνταπόδειξις.

§554ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις κηρύσσετε περαιωμένη. Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη, ἡ ψήφισις τοῦ συνόλου ἀναβάλλεται. (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου).

§555Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθορίσῃ ποῖα νομοσχέδια θέλει νὰ ψηφισθοῦν ἀπόψε διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθοῦν ὅλα.

§556Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ. (Πρωθυπουργός). Τότε νὰ ἀφίσουμε τὸ νομοσχέδιον τῶν ἀμβύκων τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς φάγει ἄλλο ἕνα βράδυ.

§557Π. ΤΣΑΛΔΑΡΗΣ. Εἶμαι ἐδῶ ἀπὸ τὰς 4½ ἕως τὰς 3 τὸ πρωῒ χωρὶς νὰ φύγω. Ἂς ἔλθῃ αὔριον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§558Ε. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ψηφισθοῦν ὅλα τὰ ἄλλα.

§559ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἐποπτείας καὶ ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀναστυλώσεως τῶν μνημείων τῆς Ἀκροπόλεως». (Γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὡς ἐτροπολογήθη ἀναβληθείσης τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ συνόλου). Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀποδοχῆς δωρεᾶς τῶν κληρονόμων Ἐμ. Μπενάκη καὶ ἱδρύσεως Μουσείου Μπενάκη». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συστάσεως Λαμπριατείων οἰκοκυρικῆς σχολῆς». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀπονομῆς βαθμοῦ καὶ μισθοῦ τμηματάρχου αʹ τάξεως εἰς τὸν Ἀρχιερατικὸν Ἐπίτροπον Ἐπισκοπῆς Ἱερᾶς Σητείας». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Μόνη συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀγορᾶς ἔργων τέχνης πρὸς πλουτισμὸν τῆς Ἐθνικῆς πινακοθήκης». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων καὶ τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου 4360 περὶ ἱδρύσεως διδασκαλείου οἰκοκυρικῆς ἐκπαιδεύσεως». (ψηφίζεται κατ’ ἄρθρον καὶ σύνολον) Βʹ. συζήτησις ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ συνόλου τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς». Ἐπ’ αὐτοῦ τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Παπαφλέσσας.

§560Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Κύριοι βουλευταί, ἀφ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διακυβέρνησιν τῆς Χώρας, εὗρεν τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν εἰς ἀνώμαλον κατάστασιν ὑφ’ ὅλας τὰς ἀπόψεις. Πρὸς διόρθωσιν τῆς κρισίμου αὐτῆς καταστάσεως ὑποβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου διὰ τρίτην ἤδη φορὰν περὶ «ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς» καὶ νομίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ πληρεστέραν αὐτῆς ὀργάνωσιν. Δυστυχῶς δὲν θὰ μεταβάλλῃ τὴν κατάστασιν ἐπὶ τὰ βελτίω διότι δὲν ἀναγράφεται εἰς τὸν ὀργανισμὸν αὐτὸν ἡ ἀπαιτουμένη δύναμις χωροφυλάκων, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου εἶναι δυσανάλογος ἡ δύναμις τῶν στελεχῶν πρὸς τὴν δύναμιν τῶν χωροφυλάκων. Ὁ κ. ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θέλει νὰ ἀντιληφθῇ, ὅτι τὸ σμῆνος τῶν ἀξιωματικῶν πρέπει νὰ ἀκολουθεῖται καὶ ὑπὸ σμήνους χωροφυλάκων, διὰ ν’ ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ νοηθῇ, ὅτι ἀξιωματικὸς ἢ ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ φέρουν εἰς πέρας τὴν ἐντολὴν ἢ διαταγήν, ἂν δὲν ἔχουν ὑπὸ τὰς διαταγάς των τὴν πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένην δύναμιν, διὰ νὰ καταδιώκωσι τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα ἐμποδίζωσι τῶν κακοποιῶν στοιχείων προλαμβάνουσι τὴν συγκέντρωσιν εἰς συμμορίας τὰ ἐγκλήματα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα καθημερινῶς λαμβάνουν χώραν, καὶ ἐντὸς τῶν πόλεων καὶ εἰς τὴν ὕπαιθρον χώραν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐξάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν χωροφυλάκων κατὰ 934 ἄνδρας. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ δύναμις αὐτὴ εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία θὰ παγιώσῃ τὴν ἀσφάλειαν, ἐκεῖ ὅπου ἡ ἀνωμαλία καὶ ἡ ἔλλειψις πάσης ἐγγυήσεως ἀσφαλείας, ἔχει διαδεχθῇ τὴν ἔννομον τάξιν κύριοι βουλευταί. Ἡ δυσαναλογία εἶναι μεγάλη μεταξὺ τῶν ὁπλιτῶν καὶ τῶν ἀξιωματικῶν ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ διατάγματος τῆς 18ης Φεβρουαρίου 1925 καὶ ἔκτοτε ἐφηρμόσθη ὡς ὀργανισμὸς εἶναι δὲ πολυτελέστατοι αἱ θέσεις καὶ τὰ ἔξοδα ἀξιωματικῶν Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν σύγκρισιν μεταξὺ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Δικτατορίας καὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει σήμερον ἡ Κυβέρνησις. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἔχομεν ἐν συνόλῳ, μὲ τὸν ἤδη ἰσχύοντα ὀργανισμὸν 1.303 ἀξιωματικούς, μὲ τὸν νέον ὀργανισμὸν 1094. Τοὺς ἐνωμοτάρχας δὲν θὰ τοὺς λάβω ὑπ’ ὄψει. Ἡ ἀναλογία, κύριοι εἶναι δυσμενεστάτη. Ὁ ἤδη ὀργανισμός μας δίδει ἀναλογίαν δι’ ἕνα ἀξιωματικὸν ἕνα ἐνωμοτάρχην καὶ ἕνα ὑπενωμοτάρχην 8½ χωροφύλακας, δηλαδὴ ἔχομεν τρεῖς βαθμοφόρους διὰ τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ διαθέσουμε δι’ ἕκαστον 2⅔ χωροφύλακος. ὁ δὲ ὑπὸ συζήτησιν ὀργανισμός...δίδει ἀναλογίαν 3.53 χωροφύλακα δι’ ἕκαστον βαθμοφόρον.

§561Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ. (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πόσον ὑπολογίζετε τοὺς χωροφύλακας, τοὺς σήμερον ὑπερετοῦντας, κύριε συνάδελφε;

§562Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἰς 10500.

§563Γ. ΣΙΔΕΡΗΣ (Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς εὑρίσκετε ἀναλογίαν ἑνὸς ἀξιωματικοῦ πρὸς 2½ χωροφύλακας;

§564Ι. ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑΣ. Εἴπομεν ἀξιωματικοὶ 1303, ἐνωμοτάρχαι 1536 καὶ ὑπενωμοτάρχαι 1042 αὐτοὶ προστιθέμενοι μᾶς κάμνουν 3.381, ἀπέναντι τῶν 10500 χωροφυλάκων εἶναι 2.7.

§565Α. ΛΟΥΛΗΣ. Τρεῖς πρὸς ἕνα.